ม.

5 เทอม 1

ฟั งก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทม
ึ (EXPONENTIAL AND LOGARITHMIC FUNCTIONS)

โดยทั่วไปแล้วอัตราการเติบโตของสิ่งมีชีวิตต่างๆหรืออัตราการเพิ่มของจานวน
ประชากร ความแตกต่างกันของความรุนแรงของแผ่นดินไหวแต่ละริกเตอร์ ไม่ได้มี
ความสัมพันธ์ เป็ นแบบเส้นตรง แต่จะเป็ นแบบทวีคูณ ซึ่งต้องการความรู้ทางด้านเลขยกกาลัง
ฟั งก์ชันเอกโพเนนเชียลและลอการิทม
ึ ครับ อยากรู้ว่าสิ่งเหล่านี้คืออะไรติดตามได้เลยครับ

1. ทบทวนเลขยกกาลัง
เลขยกกาลังสามารถมีเลขชี้กาลังเป็นจานวนเต็มหรือเป็นจานวนตรรกยะ (ที่ไม่ใช่จานวนเต็ม) ก็ได้
กรณีมีเลขชี้กาลังเป็นจานวนเต็มบวก ให้ a เป็นจานวนจริงใดๆ และ m เป็นจานวนเต็มบวก
am = a × a × a × … × a × a

m ตัว

กรณีมีเลขชี้กาลังเป็นจานวนตรรกยะ เมื่อ a เป็นจานวนจริง
1

 n เป็นจานวนเต็มที่มากกว่า 1 และ a มีรากที่ n ∶
ทฤษฎีบทเลขยกกาลัง ให้ m, n เป็นจานวนตรรกยะ


= am−n

bn

a

m n

m

an =

ab
a n
b



=a
n

n

a

a ≠ 0 และ b ≠ 0

= an bn

=

=

n

n


b≠0

n

=a
a
an =
a
n
n
a b = ab

n

a

n

b

a

=

n

เมื่อ n เป็นจานวนเต็มคี่
เมื่อ n เป็นจานวนเต็มคู่

a

b≠0

b

 เมื่อ n เป็นจานวนเต็มคู่

a≠0
1
am

n

am

a0 = 1
−m

ให้ n เป็นจานวนจริง

mn

an
bn

a

ทฤษฎีของรากที่ n

am ∙ an = am+n
am

n

an =

n

a จะมีค่าในระบบจานวนจริงเมื่อ ≥ 0

a≠0

การหารากที่สองของ A ± B
เราใช้กาลังสองสัมบูรณ์

a± b

2

= a + b ± 2 ab = a + b ± 4ab

มาช่วยในการแก้ปัญหา ดังนั้นถ้าเราให้ A=a+b และ B=4ab
รากที่สองของ A + B = ±(

a+

b)

และรากที่สองของ A − B = ±(

a−

b)

ทดสอบ 1 (จงกระจายเลขยกกาลังดังต่อไปนี้หรือทาให้อยู่ในรูปอย่างง่าย)
 𝑎𝑏

3

2𝑎

4

 𝑏𝑐

5


3𝑛

4

 𝑚

4

 𝑛

2𝑏 4

3

3𝑎 3

3 𝑏

5

สถาบันปั้ นน้อง
390 ถ.ตะนาว แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กทม. 10200 Tel. 08-4725-8840, 0-2224-2141

Email: punnong.school@gmail.com

1

ม.5 เทอม 1

ฟั งก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม (EXPONENTIAL AND LOGARITHMIC FUNCTIONS)

−2𝑎𝑏 4

2𝑎 2

4

3

 𝑏

2 𝑚

5𝑛4

 𝑚

2𝑛3

18𝑚 7 𝑎 3

3

2 × 22

1
3

4𝑚 4 𝑎 3

7

ทดสอบ 2
 จงหาคาตอบของสมการ

 𝑥

2 − 7 + 𝑥 2 − 12 = 5
1
1
1
1
1
+
+
+
+ ⋯+
=?
1+ 2
2+ 3
3+ 4
4+ 5
99+ 100

ให้เรียงลาดับจานวนจากน้อยไปมาก

325 3 , 520

3

, 715

3

, 910

3

2. ฟังก์ชันเอกซ์โพเนนเชียล คือฟังก์ชั่นที่กาหนดในรูป
f x = ax

โดยที่ a > 0 และ

a≠1

โดยมีกราฟดังรูป
y

y

(0,1)

(0,1)
x

O 𝑦
= 𝑎𝑥

โดยที่ 𝑎

>1

ฟังก์ชั่นเพิ่ม

x

O 𝑦
= 𝑎𝑥

โดยที่

0<𝑎<1

ฟังก์ชั่นลด

จุดสังเกต
- กราฟตัดแกน y ที่จุด (0,1) เสมอ (เพราะว่า 𝑎0 = 1 เสมอ)
- โดเมนจะเป็นค่าจานวนจริงใดๆก็ได้ แต่ค่าเรนจ์จะต้องเป็นค่าที่มากกว่า 0 เสมอ
ลองทาดูซิ จงเขียนกราฟดังต่อไปนี้
y = a−𝑥

2

เมื่อ a > 0 แ ละ a ≠ 1

y = −a𝑥

เมื่อ a > 0 แ ละ a ≠ 1

สถาบันปั้ นน้อง
390 ถ.ตะนาว แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กทม. 10200 Tel. 08-4725-8840, 0-2224-2141

Email: punnong.school@gmail.com

ม.5 เทอม 1

ฟั งก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม (EXPONENTIAL AND LOGARITHMIC FUNCTIONS)

y − k = a𝑥−ℎ

เมื่อ a > 0 แ ละ a ≠ 1

y = a|x| เมื่อ a > 0 แ ละ a ≠ 1

3. สมการเอกซ์โพเนนเชียล (Exponential Equation)
สมการเอกซ์โพเนนเชียลคือ สมการที่มีเลขชี้กาลังเป็นตัวไม่ทราบค่า (Unknown) โดยอยู่ในรูป 𝑎 𝑥 = 𝑎𝑘
เช่น 2𝑥 = 8 = 23 ดังนั้น x = 3
ถ้า 𝒂𝒙 = 𝒂𝒌 แล้ว 𝐱

=𝐤

(นั่นคือ ถ้าฐานเท่ากันแล้ว ตัวเลขชี้ กาลังก็ต้องเท่ากันด้วย)
แบบฝึกหัด 1 จงแก้สมการดังต่อไปนี้

2x = 64

4𝑥+1 + 64 = 2𝑥 +5

3x = 81

22𝑥 +2 − 9 ⋅ 2𝑥 + 2 = 0

52 = 5

22𝑥+1 − 9 ⋅ 2𝑥 −1 + 1 = 0

2x+4 = 128

6(25𝑥 ) + 11(23𝑥 ) − 3(2𝑥 ) = 2 5𝑥 + 1

31+

3 3𝑥 + 3−𝑥 = 10


x

1

2x−5

10

3x

= 10

64 𝑥−1
25

−𝑥

4

=5

1

x+4

2

x

3(32𝑥 + 3−2𝑥 ) = 10

2

x

+ 9(3− 𝑥

2+𝑥−2

) = 28

= 128
2x

= 4
= 𝑥

2 +𝑥− 2

x

สถาบันปั้ นน้อง
390 ถ.ตะนาว แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กทม. 10200 Tel. 08-4725-8840, 0-2224-2141

Email: punnong.school@gmail.com

3

ม.5 เทอม 1

ฟั งก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม (EXPONENTIAL AND LOGARITHMIC FUNCTIONS) 𝑥

1−𝑥

+ 𝑥
−1 𝑥

1

= 26

เพิ่มเติม : สาหรับอสมการเอกซ์โพเนนเชียล
เมื่อ 𝒂 > 𝟏 (ฟังก์ชันเพิ่ม)
เมื่อ 𝟎 < 𝒂 < 𝟏 (ฟังก์ชันลด) 𝒂𝒎

> 𝒂𝒏 ↔ 𝒎 > 𝒏 𝒂𝒎
> 𝒂𝒏 ↔ 𝒎 < 𝒏

แบบฝึกหัด 2 จงหาเซตคาตอบของอสมการดังต่อไปนี้


2𝑥 > 16
1 𝑥+2
3

2𝑥

2

−5

0.5

< 3−5

2+ 7

 𝑎𝑥

< 𝑎8

2 𝑥 +2 < 32 𝑥

−1

1

1

> 16 𝑥

2 −3𝑥

< 0.5

 𝑥

+1

x 𝑥

< 𝑥+1 𝑥

2

เมื่อ x > −1 𝑥

−3 𝑥
2

≤ 𝑥

2𝑥−1

เมื่อ x > 0

4. ฟังก์ชันลอการิทึม(Logarithm Function)
ก่อนหน้านี้เรารู้จักฟังก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลกันแล้ว ซึ่งก็คือ y = ax เมื่อเรามาพิจารณาอิน เวอร์ส (Inverse
function) ของฟังก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลเราจะได้ว่า x = ay ซึ่งสามารถเขียนได้อยู่ในรูปของฟังก์ชันลอการิทึม
โดยใช้นิยามตัว log เข้ามาแทนได้ดังนี้

x = ay ↔ y = log a x
โดยเราอ่าน loga x ว่า “ลอการิทึม x ฐาน a หรืออ่านกันสั้นๆว่า ล็อก x ฐาน a”
เราเรียก a ว่าเป็นฐานหรือ Base (เช่นเดียวกับเลขยกกาลัง) ซึ่งมีค่าอยู่ในช่วง (0, 1) หรือ (1, ∞) นั่นก็คือ
a > 0 แต่ a ≠ 1 ซึ่งจะทาให้ x > 0 ด้วย

Logarithm function :
4

If ay = x, then y = log a x , where a > 0; 𝑎 ≠ 1 and x > 0.

สถาบันปั้ นน้อง
390 ถ.ตะนาว แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กทม. 10200 Tel. 08-4725-8840, 0-2224-2141

Email: punnong.school@gmail.com

ฟั งก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม (EXPONENTIAL AND LOGARITHMIC FUNCTIONS)

ม.5 เทอม 1

เราสามารถเขียนกราฟของ logarithm function ได้ดังนี้
y

y

(1,0)
O

(1,0)

โดยที่
(ฟังก์ชันเพิ่ม) 𝑦

= log 𝑎 𝑥

x 𝑎

>1

x

O 𝑦
= log 𝑎 𝑥

โดยที่

0<𝑎<1

(ฟังก์ชันลด)

จุดสังเกต
- กราฟตัดแกน x ที่จุด (1,0) เสมอ (เพราะว่า loga 1 = 0 เสมอสาหรับทุกค่า a ที่เป็นไปได้)
- เรนจ์หรือค่า y จะเป็นค่าจานวนจริงใดๆก็ได้ แต่ค่าโดเมนจะต้องเป็นค่าที่มากกว่า 0 เสมอ
ถามเล่นๆ ทาไม a ห้ามมีค่าเป็น 1 ?
กราฟแสดงการเป็นอินเวอร์สซึ่งกันและกันของ exponential function และ logarithm function

แบบฝึกหัด 3 จงเปลี่ยนจานวนต่อไปนี้ให้เป็นฟังก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลหรือฟังก์ชันลอการิทึม
10,000 = 104
1

7 = 492
1 −3
8=
2
3 = log 5 125
3 = log 5 5 5
สถาบันปั้ นน้อง
390 ถ.ตะนาว แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กทม. 10200 Tel. 08-4725-8840, 0-2224-2141

Email: punnong.school@gmail.com

5

ม.5 เทอม 1

ฟั งก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม (EXPONENTIAL AND LOGARITHMIC FUNCTIONS)

กฎของ logarithm (Laws of Logarithms)

ลองทาดู
log 2 5 + log2 3 =
log 2 5 × log2 3 = log2 15 .ใช่หรือไม่?
log 5 125 − log2 8 =
log 3 5 + log3 12 − log3 20 =
log a xy
log 4

โดยที่ a ∈ R+, a > 0

2

= ____ × (loga ____ + log a ____)

12 × 12
=
36

log 4 (log2 16 ) =

Proof :

6

สถาบันปั้ นน้อง
390 ถ.ตะนาว แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กทม. 10200 Tel. 08-4725-8840, 0-2224-2141

Email: punnong.school@gmail.com

ฟั งก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม (EXPONENTIAL AND LOGARITHMIC FUNCTIONS)

ม.5 เทอม 1

5. ลอการิทึมสามัญ (Common Logarithms) คือ ลอการิทึมที่มีฐานเป็น 10 คือ log10 𝑥 = log⁡𝑥 ซึ่งโดยปกติ
แล้วถ้าไม่มีการเขียนหมายเลขฐานไว้ เราจะถือว่า log ตัวนั้นมีฐานเป็น 10
6. การประมาณค่า log A
สาหรับจานวนเต็มบวก A ใดๆ เราสามารถเขียน A ในรูปมาตรฐานดังนี้
A = N0 × 10n
เมื่อใส่ log ทั้งสองข้างและใช้กฎของลอการิทึมเราจะได้

โดย 1 ≤ N0 < 10 และ n ∈ I+

log A = log N0 + n
เราเรียก n ว่า แคแรกเทริสติก (Characteristic) ของ log A ซึ่งเป็นจานวนเต็มบวก
และเรียก log N0 ว่าแมนทิสซา (Mantissa) ของ log A ซึ่งจะต้องมีค่ามากกว่าหรือเท่ากับ 0 เสมอ
ตัวอย่างเช่น จงหาค่า log 1,150 ถ้าเราทราบค่าว่า log (1.15) ≈ 0.0607
พิจารณา 1,150 = 1.15 × 103 เราจะได้ตามว่า log 1,150 = log 1.15 + 3 = 0.0607 + 3 = 3.0607
7. ลอการิทึมธรรมชาติ (Natural Logarithm) หมายถึงลอการิทึมที่มีฐานเป็น e โดย e เป็นจานวนอตรรกยะมี
ค่าประมาณ 2.71828 เราสามารถเขียนลอการิทึมธรรมชาติได้ในรูป log e 𝑥 = ln⁡𝑥 (อ่านว่า ลอน x)
8. แอนติลอการิทึม (Antilogarithm) คือ การดาเนินการที่ตรงกันข้ามกับการหาค่าลอการิทึม โดย
log x = A ก็ต่อเมื่อ antilog A = x

สถาบันปั้ นน้อง
390 ถ.ตะนาว แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กทม. 10200 Tel. 08-4725-8840, 0-2224-2141

Email: punnong.school@gmail.com

7

ม.5 เทอม 1

ฟั งก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม (EXPONENTIAL AND LOGARITHMIC FUNCTIONS)

เช่นกาหนดให้ log 32.4 = 1.5105 โดยนิยามของลอการิทึมสามัญ เราจะได้ว่า 32.4 = 101.5105 หรือถ้าใช้
แอนติลอการิทึมจะได้ว่า 32.4 = antilog 1.5105
การคานวณค่าโดยประมาณโดยใช้ลอการิทึม

1.

กาหนด log 275

วิธีทา

log N = −4.5607 = −4 −

= 2.4393 ถ้า log N = −4.5607 แล้ว N มีค่าเท่าใด (จงหาค่าของ a,b,c,d,e และ f)

จากที่โจทย์กาหนด log 275
สรุปได้ว่า log N =

2. 𝑎

= −4 − 1 − 𝑏

= −5 +

= 2.4393 = 2 + 0.4393 หรือ 0.4393 = log 275 − 2 = log (

−5 + 𝑒

หรือ

N = 2.75 × 10( 𝑓 𝑐 𝑑

)

)

กาหนด 3 ≤ log 6 𝑥 < 4 โดย x เป็นจานวนเต็มบวก จะมี x ได้ทั้งหมดกี่ค่า

วิธีทา

9. การแก้สมการลอการิทึม จะมีหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
- จะใช้หลักเกณฑ์ของการเป็นฟังก์ชัน 1 ต่อ 1 ที่ว่า

log a x = log a y

ก็ต่อเมื่อ

x=y

- เมื่อหาค่าตัวแปรได้แล้ว ต้องตรวจสอบว่าใช้ได้หรือไม่ โดยการแทนค่ากลับลงไปในสมการ และ
ตรวจสอบดู เช่น ค่าภายใน log จะต้องมากกว่า 0 เสมอ
สาหรับการแก้อสมการลอการิทึม จะใช้สมบัติของฟังก์ชันเพิ่ม/ฟังก์ชันลด ในการกาจัดฐาน คือ
เมื่อ 𝑎 > 1 (ฟังก์ชันเพิ่ม) 𝑥
< 𝑦 เมื่อ 0 < 𝑎 < 1 (ฟังก์ชันลด)

log 𝑎 𝑥 > log 𝑎 𝑦 ↔ 𝑥 > 𝑦
log 𝑎 𝑥 > log 𝑎 𝑦 ↔

.
เพิ่ม)
10. การแก้สมการเอกซ์โพเนนเชียล โดยใช้ลอการิทึม สมการที่อยู่ในรูป ax = b โดยที่ x เป็นตัวแปร ขณะที่ a
และ b เป็นค่าคงที่ จะสามารถแก้ได้โดยการนา log เข้าทั้งสองข้าง จะได้ x =
ทดสอบเล็กๆ





8

log 𝑏
log 𝑎

จงแก้สมการดังต่อไปนี้

2𝑥 = 24
3𝑥 = 20
1.2𝑥 = 1000
1 𝑥
2

= 0.005

0.99 𝑥 = 0.00001
200 × 20.04𝑡 = 6

สถาบันปั้ นน้อง
390 ถ.ตะนาว แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กทม. 10200 Tel. 08-4725-8840, 0-2224-2141

Email: punnong.school@gmail.com

ฟั งก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม (EXPONENTIAL AND LOGARITHMIC FUNCTIONS)

ม.5 เทอม 1

11. ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ลอการิทึม
- อัตราการเจริญเติบโตหรือการเพิ่มขึ้นของประชากร
ประชากรในเมืองหนึ่งเพิ่ม 5 % ทุกๆ 2 ปี ถามว่าเมื่อใดที่ประชากรจะเพิ่มขึ้นเป็นสามเท่าของปัจจุบัน

- ดอกเบี้ยทบต้น
หม่ามีเงินลงทุนทั้งหมด 12000 บาท แต่หม่าต้องการให้เงินงอกเงยจนมีค่าอย่างน้อย 30000 บาท ถ้าหม่านาเงินไปลงทุน
แล้วได้ผลตอบแทนเท่ากับ 13% ต่อปี ถามว่าหม่าต้องรออีกนานเท่าไหร่ถึงจะได้เงินเท่ากับที่ต้องการ

สถาบันปั้ นน้อง
390 ถ.ตะนาว แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กทม. 10200 Tel. 08-4725-8840, 0-2224-2141

Email: punnong.school@gmail.com

9

ม.5 เทอม 1

ฟั งก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม (EXPONENTIAL AND LOGARITHMIC FUNCTIONS)

แบบฝึกหัดท้ายบท (จาก Text book)

10

สถาบันปั้ นน้อง
390 ถ.ตะนาว แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กทม. 10200 Tel. 08-4725-8840, 0-2224-2141

Email: punnong.school@gmail.com

ฟั งก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม (EXPONENTIAL AND LOGARITHMIC FUNCTIONS)

ม.5 เทอม 1

สถาบันปั้ นน้อง
390 ถ.ตะนาว แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กทม. 10200 Tel. 08-4725-8840, 0-2224-2141

Email: punnong.school@gmail.com

11

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful