ZGJEDHJET NË SHQIPËRI KOSOVA DHE “ZËNIET” NË BRITANI MINISTRI

faqe 7

PËR DIASPORËN
NUK DO TË VOTOJMË!

NR. 8/8 www.thealbanian.co.uk info@thealbanian.co.uk

Tel: 02082169527

LONDON

19 MAJ

SPEKTAKLI QË PO I KALON KONTURET HAPET SHKOLLA SHQIPE NË EAST E NJË KONKURSI BUKURIE ANGLIA M
bi 20 bukuroshe shqiptare janë përzgjedhur për t’u bërë pjesë e garës së madhe, për fitimin e kurorës së Mbretëreshës së Bukurisë shqiptare në Mbretërinë e Bashkuar. Ato vijnë nga të gjitha trojet etnike shqiptare, duke sjellë që nga magjia e zanave të malit, deri tek aroma e këndshme e bregdetit të mrekullueshëm shqiptar. Ndonëse një muaj më përpara gjithçka është bërë gati, që nga skenari, koreografia e të talentuarit Shkelzen Mustafa e deri tek kërkesat vërtet të mëdha për të marrë pjesë në këtë spektakël. Ashtu siç ishte premtuar do të ketë surpriza të shumta. Në këtë spektakël do të shkëlqejë me magjinë e saj këngëtarja Kaltrina Selimi. Por do të ketë edhe talente dhe grupe të tjera shqiptare apo shqiptaro-britanike. Surpriza të reja do të zbulojmë natën e spektaklit. Përveç sfilatave, dhe konkurimit të të gjitha vajzave pjesëmarrëse për “Miss Talenti” , organizatorët kanë parashikuar që publiku të bëhet pjesë e këtij spektakli. Në këtë numër të gazetës do të zbulojmë edhe një surprizë që nuk ndodh shpesh në konkurse të tilla bukurie. Çdo pjesëmarrës në këtë spektakël të mahnitshëm ka të drejtën e votës, pra mund të votojë MISS PUBLIKU. Por surprizat nuk mbarojnë këtu. AirPrishtina.com ofron £30 zbritje për të gjithë pjesëmarrësit në “Miss Albania Britani”që duan të udhëtojnë nga Londra në Prishtinë Ka akoma surpriza, që do t’i zbulojmë më vonë.

MISS ALBANIA BRITANI

faqe 6

SHPRESA PROGRAMME NË SUKSESET E RADHËS
faqe 11

Pothuajse gjysma e biletave janë shitur. “The Albanian” njofton të gjithë ata që duan të marrin pjesë në këtë spektakël, se hyrja bëhet vetëm me bileta dhe nuk mund të bëjmë rezervime.
Për të blerë bileta, që të bëheni pjesë e këtij evenimenti të magjishëm ju lutem kontaktoni:

PROMOVOHEN NË LONDËR FJALORËT HISTORIK TË SHQIPËRISË DHE KOSOVËS TË ROBERT ELSIE faqe 9

PJESËMARRËSIT MUND TË JENË FITUES

TË DY BILETAVE FALAS, LONDËR-TIRANË-LONDËR DHE LONDËR PRISHTINË-LONDËR

Tel:02082169527, Mob:07947177160, 07950110381
www.thealbanian.co.uk Tel/fax:02082169527 info@thealbanian.co.uk

Transportojmë makina dhe mallra për në Shqiperi dhe Kosovë

Tel: 07585802477

Aktualitet

faqe 2 Kastriot Dervishi, Enkeleid Omi, Artan Zeneli, Jeni Myftari, Agim Shabani, Anila Hoxha, Shefit Domi, Ilir Thaçi, Web-design Shefdomi.com www.thealbanian.co.uk albania7@gmail.com

DREJTOR: PETRIT KUÇAnA Kryeredaktor: BASHKIM METALIA

REDAKSIA Akil Koci, Daut Dauti, Pranvera Smith,Brixhilda ndini, Diana Pepi, Blerim Ciroka, Majlind Goge, Claire Fletcher, Flori Slatina,

Tel/fax:02082169527

NUK
DO TË VOTOJMË!
THE ALBAnIAn
nuk është ky mesazhi që marrim si emigrantë, ndërsa pamë që vetëm pak kilometra nga selitë e partive kryesore në Shqipëri apo KQZ-së, u përqendruan sytë e miliona shqiptarëve? Ky nuk ishte mesazhi i vetëm që erdhi nga klasa politike shqiptare për telespektatorët e mëdhenj, (emigrantët). Deri në këto momente nuk kemi akoma kryebashkiak, ndërkohë nga opozita vijnë mesazhe për kërcënime për revolta popullore... (Zot na ruaj nga .... ata...) Kuti, shifra, zona zgjedhore, rezultate, pasqyra rezultatesh, KQZ, raporte... reporterë të stacionuar cep më cep, pastaj vjen zgjedhja e kanalit të preferuar, ose kalimi në tre katër kanale televizive për të krijuar një tablo më të saktë... Ditë pas dite deri në mbrëmjet e vonshme, derisa mbylleshin emisionet me analistët, opinionistët, me parashikuesit, me fallxhorët... pastaj vjen radha e Shqipërisë së Am-

KOSOVA MINISTRI PËR DIASPORËN
KRYEMInISTRI THAÇI: MInISTRIA E DIASPORËS DO TË JETË ADRESË E VËRTETË PËR TË GJITHA nEVOJAT DHE SHQETËSIMET E BASHKATDHETARËVE TAnË DHE FORCIMI I LIDHJES SË TYRE ME VEnDLInDJEn

A

basadorëve, përvjelja e mangave, qëndrimi deri në orët e vona... (hej erdhi ambasadori)... votat numërohen më shpejt. .. Telespektatorët e mëdhenj nuk kanë arritur të jenë pjesë e sistemit, thjesht objekti i ndonjë deklaratë politike të ndonjë lideri se emigrantët duhet të votojnë, madje edhe ndonjë ish-lider që mori përsipër të bënte diçka që tani është ne vendin e vendimmarrjes ka harruar... Diku mërgimtarët zihen për zgjedhjet edhe pse me mijëra kilometra

larg kutive të votimit. Të tjerë luten apo shpresojnë, të tjerët shtyjnë pushimet për në madhe. Dikush mendon të shkojë për pushime në ndonjë shtet tjetër... rrëmujë.. revolta ... opozita...21... A mund të imagjinohet që mërgimtarët e Britanisë të votojnë, si bashkëkombësit e tyre të Kosovës? Po në 2013? Jo jo. Nuk mund të votojmë. Mëmëdheu na dhemb edhe neve të harruarve të mëdhenj...

ë vazhdim Qeveria ka aprovuar Platformën Vjetore të Politikës së Inteligjencës dhe Sigurisë e cila ka qëllim përcaktimin e detyrave strategjike në fushën e sigurisë dhe për të mbrojtur vlerat themelore dhe interesat e Republikës së Kosovës, mbrojtja e sovranitetit, integritetit territorial dhe rendit kushtetues. Qeveria ka miratuar Projektligjin për Persona të Zhdukur i cili rregullon të drejtën e familjarëve për të ditur fatin e personave të zhdukur, si pasojë e luftës në Kosovë në vitet 1998-1999. Po ashtu me këtë projektligj përcaktohen kompetencat dhe përgjegjësitë e Komisionit Qeveritar për Persona të Zhdukur. Zëvendëskryeministri dhe ministri i Drejtësisë Hajredin Kuçi ka thënë se ende ekziston një numër i madh i personave të zhdukur, si dhe duke u nisur nga fakti që ende nuk kemi infrastrukturë adekuate ligjore që rregullon këtë çështje, është paraqitur nevoja për nxjerrjen e këtij ligji me qëllim të mënjanimit të zbrazëtirave ligjore.

N

Eshtë miratuar edhe Projektligjit për Ndihmën Shtetërore, me të cilin përcaktohen parimet dhe procedurat, në përputhje me të cilat lejohet dhe kontrollohet ndihma shtetërore, me qëllim që të mbështetet zhvillimi ekonomik dhe social, të zbatohen parimet e funksionimit të ekonomisë së tregut, të mbrohet konkurrenca, si dhe të përmbushen detyrimet e dala nga marrëveshjet ndërkombëtare të ratifikuara nga Republika e Kosovës. Qeveria ka miratuar vendimin për ndarjen e mjeteve financiare në vlerë prej 541.000 euro për mbulimin e shpenzimeve të delegacionit të Kosovës për bisedime teknike në mes të Republikës së Kosovës dhe Serbisë Qeveria sot ka aprovuar Planin Hapësinor të Kosovës për vitin 2010-2020 dhe Propozimin për shpalljen e Zonës Ekonomike në Komunën e Lipjanit, në pajtim me paragrafin 4 të nenit 73 të Ligjit për Miniera dhe Minerale .

Mbremje Shqiptare gjithmonë pranë jush Gjithmonë sjellim më të mirët. Mbremjet e paharrueshmeme mbremjeshqiptare.com

MISS ALBANIA BRITANI

faqe 4

M I S S A L B A N I A B R I TA N I
do të zhvillohet E FTUAR në *LOJËRA me SPECIALE SHPËRBLYESE* “Miss Albania 19 Qershor 2011 KENGETARJA Britani” Nga ora MAGJEPSËSE AirPrishtina.c që duan të 6.30pm-12.00 KALTRINA om ofron £30 udhëtojnë ne Assembly SELIMI zbritje për nga Londra Hall Town Hall *SFILATA, të gjithë në Prishtinë King Street *SHOW, *MUZIKE pjesëmarrësit London W6 9JU LIVE*DJ*

2 Bileta Falas vajtje-ardhje Londër-Tiranë Londër-Prishtinë si dhe shumë surpriza të tjera

MISS ALBANIA BRITANI

faqe 5

19 Q E R SH O R
Rezervoni vendet tuaja që të bëheni pjesë e këtij evenimenti të magjishëm Tel:02082169527, Mob:07947177160, 07950110381

aktualitet

faqe 6

nGA LIDA RRAGAMI
rganizata e Gruas Shqiptare (AWN) ne Mbreterine e Bashkuar eshte krijuar para nje viti nga femra intelektuale Shqiptare qe jetojne dhe punojne ne këtë shtet. Synimi i kësaj Organizate është të ndihmojë shqiptarët të ndërtojnë rrjete profesionale dhe shoqërore, të gjejnë informacione punesimi, mbështetje për zhvillimin profesional dhe të ndihmojnë njëri-tjetrin të arrijnë qëllimet dhe ambicjet e tyre. Kjo mbështetje është e vlefshme: 1. per ata qe ndodhen ne pune, por duan te shkembejne ekperience qe te perparojne me tej ne profesionin e tyre 2. per ata qe nuk kane gjetur pune akoma dhe kane nevoje per keshilla se si te futen ne rrugët e punesimit 3. per studentet qe kane nevoje per keshillim në lidhje me punësimin 4. per ata qe duan te fillojne studimet, por kane nevoje per keshille se cfare zgjedhje të bëjnë

O

ORGANIZATA E GRUAS SHQIPTARE ANGLI (AWN) DO TE MBAJE KONFERENCEN E GRUAS SHQIPTARE MBAREKOMBETARE NE LONDER NË FILLIM TË VITIT TË ARDHSHËM

AWN (Albanian Women Network UK)
Konferenca e Gruas Shqiptare Mbarëkombetare në Londër - në fillim të vitit 2012 Organizata e Gruas Shqiptare në Mbreterine e Bashkuar (AWN) do te mbaje Konferencen e Gruas Shqiptare Mbarekombetare ne Londer në fillim të vitit të ardhshëm. Kanë filluar regjistrimet qe tani. Do te ketë një pjesëmarrje mjaft te gjëre te femrave shqiptare kudo që ndodhen - nga Anglia, Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi, Presheva si dhe nga shtetet e tjera perendimore: Gjermania, Belgjika, Franca, Italia, Amerika etj. Do te kemi te ftuar personalitete te njohura publike te kombit tone si dhe do te kemi pjesëmarrjen e përfaqesuesve të ambasadave tona që ndodhen ne Angli si dhe ne shtetet e tjera. Do të jetë një aktivitet 3 ditor, me agjendë të ngjeshur, mjaft motivuese dhe argetuese: ju lutemi mos vononi të regjistroni interesin tuaj tani, pasi vendet janë të kufizuara. Doni që të mbani një fjalim? Jeni shumë të mirëpritur - ju lutemi regjistroni interesin tuaj sa më shpejt qe të mos ngleleni të zhgënjyer, pasi lista po perpilohet tani. Keni ndonjë preference për tematikën që doni të diskutohet në këtë Konferencë? N'a njoftoni, do të ketë të ftuarit e duhur për te trajtuar tematika të ndryshme dhe kritike.

Doni të kontribuoni dhe të bëheni pjesë e grupit organizatorë? Jeni të mirëpritur - n'a njoftoni.
Doni të financoni ketë aktivitet mbarëkombëtarë? - jeni shumë të mirëpritur dhe pershendesim mbeshtetjen tuaj, ju lutemi n'a kontaktoni sa më shpejt. Nëse keni ndonjë pyetje apo doni më shumë informacion, j'u lutemi n'a kontaktoni ne nje nga menyrat e meposhtme: •Faqja e internetit te AWN: www.albwnet.org •Facebook: Albanian Women Network UK •E-mail: admin@albwnet.org •Telefon: 0044 (0) 7825525942 Ju lutemi vini re: data e sakte e konferences nuk eshte caktuar akoma. Sapo te caktohet do behet e ditur ne faqen tonë të internetit dhe facebook. Ju mirëpresim te gjithëve dhe presim me kenaqësi t'ju takojmë në këtë aktivitet!

AWN ofron ndihmë në mënyra të ndryshme, disa prej të cilave janë: • Grupe Keshillimi Profesional - Grupi i inxhinjereve, i Financës, i Mësimdhënjes, Menaxhim projekti, Mediave, etj. • Ndihmon në plotësimin e CV-ve dhe për të gjetur punë. • Mundëson Kurse në profesione të ndryshme • Organizon Konferenca Mbarëkombëtare, mban takime te vazdueshme, seminare qe behen nga anëtaret e grupit si dhe nga Profesionale te kompanive apo organizatave te tjera, Mban takime te vazhdueshme me Organizata te tjera profesionale ne Angli dhe jashte sajë. AWN është krijuar per te ofruar ndihme dhe mbeshtetje profesionale ndaj ju mirëpresim të gjithëve! Për më shumë informacion, ju lutemi vizitoni faqen tone të internetit www.albwnet.org apo në facebook ‘Albanian Women Network UK’. Presidente e Organizatës së Gruas Shqiptare - Angli Lida Rragami www.albwnet.org E-mail: admin@albwnet.org

• Konferenca do te shpalosi arritjet e femres Shqiptare kudo qe ndodhet dhe punon, do te trajtoje tematika mjaft te mprehta dhe do te krijoje mundesine per diskutime dhe debate per tematika nga me te ndryshmet. • Gjithashtu nuk do te mungojne aktivitete kulturore dhe artistike. • Suprizat do jene te pafundme. Lista e pjesemarresve dhe agjenda e aktiviteteve do behet e ditur me vone, permes faqes tone te internetit dhe facebook.
Dëshironi të merrni pjesë? Atëherë,

Lida Rragami dhe Grupi i punës së Organizatës Gruas Shqiptare - Angli

Hapet Shkolla Shqipe në East Anglia
IP4 1PJ. e datën 7 Maj 2011 filloi aktivitetin e sajë Shkolla Shqipe në Ipswich që mbulon zonën East Anglia, specifikisht tre zona Administrative: County Councils të Suffolk, Essex dhe Norfolk. Mesimdhenja përshtatet me nivelin e gjuhës të çdo fëmije, duke filluar nga ata që nuk e flasin shqipen deri ne ata që kanë një Shqipe të folur dhe të shkruar te konsiderueshme. Shkolla bëhet të Shtunave nga ora 10-12 paradite në Clifford School, Clifford Road, Ipswich,

M

Paralelisht me mësimin e gjuhës Shqipe, po krijohen dhe klasat e valleve tona tradicionale nga fëmijë të moshave të ndryshme. I mirëpresim të gjithë fëmijët, si dhe mirëpresim prindërit të kontribuojnë që kjo shkollë të rritet dhe të bëhet pika lidhëse për komunitetin tonë Shqiptarë Mbarëkombëtarë në East Anglia. Të flasim dhe të mësojmë gjuhën tonë amëtare të bukur, në një shtet të huaj, ështe një bekim i vërtetë, si dhe ndikon mjaft pozitivisht te fëmi-

jët tanë në zhvillimin mendor dhe integritetin personal, kjo është provuar shkencërisht. Nuk janë vetëm të vegjlit dhe të rinjët tanë që përfitojnë nga Shkolla Shqipe në Ipswich, ajo krijon mundësi të shkelqyera për prindërit që duan të kontribojnë vullnetarisht, dhe veçanarisht për ata që janë të interesuar të përfitojnë kualifikime akademike per mësimdhënje dhe kujdesje fëmijësh. Inagurimi zyrtarë i kësaj shkolle do bëhet me 2 Korrik 2011 (ora: 11.00-14.00) në Clifford School, ku hapja e shkollës do të

perkrahet nga MP për Ipswich, Ambasadat Shqiptare dhe Kosovare, Këshilltarë të Suffolk County Council, The Albanian Newspaper, si dhe do të kemi prezencën e stafit dhe të fëmijëve të talentuar të Shpresa Programme, me të cilën shkolla jonë ka partneritet dhe bashkepunim/shkëmbim experience mjaft të ngushtë. Ju mirëpresim të gjithëve. Nëse doni te regjistroni femijët tuaj apo te bëheni pjesë e grupit tonë të punës, si dhe nëse keni nevojë per më shumë informacion, j’u lutemi na kontaktoni me e-mail: admin@albwnet.org apo telefon 07825525942.

LIDA RRAGAMI

aktualitet

faqe 7

ZGJEDHJET NË SHQIPËRI DHE “ZËNIET” NË BRITANI
nGA BASHKIM METALIA
përbën lajm fakti që në Londër disa shqiptarë janë zënë për zgjedhjet në Shqipëri? A mund të quhet zënie (ngatërresë) për motive të dobëta? Të gjendur në një lokal shqiptar kanë filluar të ndjekin me ankth zgjedhjet në kohë reale në Shqipëri dhe kurrsesi nuk kanë mundur ta humbin numërimin e kutisë së fundit. Duket se gjithçka ka filluar aty, pa përfshirë netët pa gjumë, përsëritjen një për një të thënieve të opinionistëve të shumtë nëpër ekranet e televizioneve shqiptare. Në të vërtetë duhej të ndiqje 3-4 kanale televizive për t’iu afruar të vërtetës. Ndonëse pjesa dërrmuese e tyre janë qytetarë britanikë me të gjitha të drejtat dhe detyrimet ndaj këtij shteti , këta i brengos më shumë se asnjëherë , edhe mëmëdheu i tyre , i cili po kalon nëpër një kalvar, pambarimisht të madh, destabiliteti politiko-social. Për fat të keq ose jo, shoqëria shqiptare është e “infektuar” nga politika duke e quar dashje pa dashje në polarizime të skajshme politike , dhe si rrjedhojë të ndikoj, në shumë raste, negativisht në sjelljet dhe reagimet shoqërore. Jo se është e parëndësishme ecuria e një procesi zgjedhor, dhe aq më pak dhe rezultatet përfundimtare, tek e fundit, është gara e subjekteve apo e individëve , që e bëjnë më tërheqëse. Por çka nuk perceptohet si normale është impakti , mbushja me energji negative dhe çekuilibrimi që sjellin këto gara politike, duke marrë shkas edhe nga këto zgjedhje të fundit për pushtetin vendor në Shqipëri, tek bashkëkombësit tanë brenda dhe jashtë kufijve të saj shtetëror. Aktrimet politike të aktorëve politik pa i vënë gishtin njërit apo tjetrit , pa qenë pro apo kundër , kanë të përvijuar një skenar të atillë saqë komizmin, bllofin, gënjeshtrën, mashtrimin, hipokrizinë, perversitetin, demagogjinë.... e tyre e injektojnë me sukses tek zgjedhësit, bashkatdhetarët e tyre; për të ilustruar karizmin demagogjik , në shërbim të kauzës së tyre. Konsolidimi i rendit demokratik reflektohet dukshëm, në fushata dhe proceset para, përgjatë dhe pas zgjedhore. Polarizimet politike, gjuha e ashpër jo vetëm në sloganet , por dhe në retorikën e përditshme, lufta verbale për të mos thënë më shumë se kaq, kanë shkarkuar një mentalitet mesjetar tek masat. Loja e dëmshme aktoreske e politikanëve, viktimizon simpatizantët për ti bërë kurban të qëllimeve dhe interesave të ngushta politike. Ne , pa

A

“Situata e krijuar në Shqipëri, kohët e fundit, marr shkas nga zgjedhjet vendore, të ngjallin pasiguri dhe frikë. Pengu i madh është Tirana ; nuk ka akoma një fitues për të qeverisur Kryeqytetin, duke paralizuar dhe mbajtur peng gjithçka funksionuese. Përfaqësuesit e opozitës në vend që të asistojnë në mbylljen me sukses të këtij procesi, kërcënojnë me protesta, revolta popullore, nëse rezultati nuk është në favor të tyre”

e kuptuar ose pa dashur ta kuptojmë, vazhdojmë të sakrifikojmë me bindjet tona dhe të shpërthejmë në ovacione për idhujt tanë liderë politik. Jo vetëm në sheshe apo takime të ndryshme elektorale, por dhe në familje apo kafene mbizotëron tema politike duke quar shpesh herë edhe në tejkalim të caqeve të debatit. Pavetëdijshëm jemi viktimizuar nga sindroma e kësaj loje të pandershme aktoreske politike. Dhe prapë ne thurim lavde dhe ovacione për njërin apo tjetrin politikan apo subjekt politik. Bile edhe qindra e mijëra larg Shqipërisë, jemi të pleksura pas proceseve politike duke bërë tifozllëk të shfrenuar. Duke theksuar dhe respektuar bindjet e gjithsecilit ,që deri këtu nuk ka asgjë të keqe, shpesh herë ndodh që të mos kontrollohen dhe të kthehen në akte të pahijshme. A nuk duhet që ky reagim qytetar, të jetë ndryshe nga se po ve-

prohet deri më sot? Ne nuk duhet të jemi shërbëtorët e fudullëkut politik as dhe propagandave të mbarsura me mashtrime dhe trillime të stisura politike. A nuk duhet të ngremë zërin më tepër për përmirësimin e shërbimeve që duhen të kryejnë ndaj nesh , pasi këta politikanë janë shërbëtorët e qytetarëve, dhe të mos sinkronizohemi dhe konformohemi me ta? Sezoni veror sapo ka filluar, dhe asnjë nuk ngre si shqetësim përmirësimin e kushteve të pushuesve, që shumica e tyre janë emigrantë shqiptarë që jetojnë jashtë, dhe merren dhe zihen për ngjyrat amorfe politike. Realisht, situata e krijuar në Shqipëri, kohët e fundit, marr shkas nga zgjedhjet vendore, të ngjalli pasiguri dhe frikë. Pengu i madh është Tirana ; nuk ka akoma një fitues për të qeverisur Kryeqytetin duke paralizuar dhe mbajtur peng gjithçka funksionuese. Përfaqësuesit e opozitës në vend që të asistojnë në mbylljen me

sukses të këtij procesi, kërcënojnë me protesta, revolta popullore, nëse rezultati nuk është në favor të tyre. Deputetët socialist kanë pushtuar Komisionin Qendror Zgjedhor duke kërkuar me ngulm që të jepet rezultati përfundimtar. Këta ligjvënës, pa i paragjykuar në të drejtën e tyre, me sjelljet e tyre, në vend që të përshpejtojnë këtë proces po krijojnë një situatë anormale, po ndikojnë vetë drejtpërsëdrejti në vonesën e rezultateve duke qenë po drejtpërsëdrejti vetë këta përfaqësues të populli që po dhunojnë institucionet dhe rregullat kushtetuese. Jo vetëm kaq, por frikshëm po paralajmërojnë nëpër konferenca shtypi se do të mbrojnë verdiktin e sovranit me protesta popullore. Papërgjegjshmëria e tyre përshkallëzohet aq turpshëm sa harrojnë se kjo situatë e krijuar është jo vetëm qesharake por dhe denigruese dhe hapa pas që po i dedikohet integrimit dhe rehabilitimit të vendit në Bashkimin Evropian.

Imagjino për një moment sesi do të ndikoj ky demonstrim i papërgjegjshëm politik, tek bashkëkombësit e tyre emigrantë që duan të kalojnë pushimet në Shqipëri duke ditur se klima e krijuar nuk u afron asnjërit prej tyre siguri. Pa folur për turistët e huaj, që padyshim panorama e shfaqur shërben si anti-reklamë për turizmin shqiptar dhe për imazhin e Shqipërisë. Vallë a e mendon këtë, gjithsecili prej këtyre përfaqësuesve të popullit qofshin pozitë apo opozitë? 20 vjet demokraci dhe akoma meskinitetet politike zbarkohen me mentalitete destabilizuese duke sunduar anarkia dhe kaosi social-demokratik. Pse duhet gjithmonë të kemi mbi krye një operator të huaj të na vëzhgoj mbarëvajtjen e një procesi të caktuar politik. Pse duhet të përvesh mëngët një diplomat i huaj , siç veproi Ambasadori i SHBA-së Arvizu dhe kolegë të tjerë të tij evropian, duke qenë që në orën 8 të mëngjesit pranë KZAZ-së, që të jetë si vëzhgues i procesit të numërimit , ku me praninë e tij të ndikoj në procesin e numërimit të kutive. Si për çudi këto kuti, mbaruan së numëruari shumë më shpejt sesa u mendua. Dhe sa herë që Ambasadori në fjalë ,linte sallën ku zhvillohej numërimi, për arsye qoftë dhe për nevoja personale, krijoheshin skenare të papara duke pezulluar numërimin apo certifikimin e kutive të votimeve. E pra aty ku mungon ndërgjegjja bëhet familjare frika, e cila funksionon në rastin e politikanëve tanë. Përndryshe nuk ka sesi të shpjegohet më bindshëm një rast i tillë, pasi domosdoshmërish duhet një ndërhyrje e aktorëve ndërkombëtare për të na disiplinuar(përkohësisht), për të na qetësuar, për të na pajtuar politikanët tanë. A nuk është turp! Më 8 Maj u zhvilluan zgjedhjet vendore në Shqipëri. Akoma sot e kësaj dite (tashmë mbi një javë) nuk janë certifikuar dhe as nuk janë zyrtarizuar këto zgjedhje nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ; rivalët shtiren si fitues dhe masa popullore dehet pas tyre. A nuk është ky një shembull i kësaj pamaturie politike, dhe të bindim vetveten tek deficiti që po krijojmë tek sjellja sociale, dhe të ngremë zërin më tepër për nevojat tona imediate? Pse duhet të prishim qetësinë, me zënkat tona nëpër kafene dhe ambiente kolektive për aktrimet amatoreske të kësaj elite politike? A ia vlen që të prishim humorin tonë apo më keq akoma të grindemi me njëri-tjetrin për këtë teatër komikotragjik të politikanëve tanë? A nuk është turp!?

aktualitet SHKRUAn: nDUE UKAJ

faqe 8

S

’do mend se Kosova e sotme gjendet në një situatë të vështirë, me halle të panumërta e me mundësi të pakta. Në një pozitë të tillë çfarë e kemi, nuk ka sesi të mos shtrohen pyetje e dilema të mëdha, për shtetin tonë, të cilin sapo kemi filluar ta ndërtojmë. Në fakt, analizimi dhe interpretimi i realitetit, s’do duhej t’na molepste, përkundrazi do të duhej të na këndellte për të kundruar të tashmen drejt dhe sidomos në mënyrë që ta projektojmë të ardhmen sigurt. Tani duhet pyetur e përgjigjur, ku ndodhemi realisht tash? Çfarë kapacitetesh shoqërore e politike kemi vënë në funksion të ndërtimit të shtetit? Apo imitojmë modele politike verbërisht dhe a po sorollatemi brenda vetvetes duke u vetëkënaqur pafundësisht? Duke u përgjigjur në këto pyetje, dalim tek një dilemë tjetër, thellësisht e rëndësishëm, pra, për të kuptuar e analizuar nëse shoqëria jonë është e vetëdijshme për përgjegjësinë e të bërit shtet? Dhe më tutje, në këtë kontekst, sa është shteti ynë funksional, që të ndihmoj për t’u kuptuar shteti në gjitha nivelet e tij? Këto pyetje, thellësisht përshkojnë gjendjen e vendit tonë, përpëlitjet e mundimshme për t’u konsoliduar dhe ambiciet për të qenë një shtet i suksesshëm. S’do mend se perspektiva e shtetit të Kosovës është e zymtë, por lypset që proceset e brendshme t’i dimanizojmë, në mënyrë që e ardhmja jonë deri tek integrimi në perëndim, të kaloj në rrugë sa më të shpjet. Kjo mund të ndodh vetëm atëherë kur do të ndodheshin transformimet esenciale brenda vendit tonë, në mentalitet dhe kulturë, ne politikë dhe ekonomi. Pra, shikuar në përgjithësi gama e problemeve tona duket e gjerë, ndërkaq nga klasa politike dhe shoqëria jonë, kërkohet që këto procese t’i kalojmë shpejt. Prandaj, në mënyrë që të sendërtojmë sa më shpejt idealet e kamotshme për liri të mirëfilltë, për demokraci të mirëfilltë, për shtet ligjor të mirëfilltë, për mirëqenie të përgjithshme, lypset gjitha potencialet e vendit të akumulohen drejt së mirës së përbashkët.

FOTOGRAFIA E ZYMTË E SHTETIT TË KOSOVËS
të hedh fajin diku tjetër. Kjo logjikë ka prodhuar një pandehmë të politikës së improvizimeve dhe mashtrimeve, deri në absurd. Rezultat e kësaj mungojnë debatet e shëndosha, përmbajtjesore e qëllimmire. Në fakt, edhe ato pak debate që bëhen, kanë si tendencë më tepër persekutimin, ndëshkimin, hedhjen e fajit ndokujt, e shumë pak ose fare nuk janë të prirura nga krijimi i alternativave politike e kulturore të shëndosha dhe vizionare. Kësisoj, Kosova vazhdon të përdoret e manipulohet në mënyrën më të paskrupullt, si një terren i përshtatshëm, në të cilin grupet e caktuara realizojnë qëllimet e tyre sekondare, madje paturpësisht. E mira e përbashkët, që është paradigma dhe baza e qytetërimit perëndimor, këtu nuk ekziston. Ndaj edhe problemet tona, dalin më të vështira se kudo tjetër. Është për të ardhur keq se si ende në Kosovën e varfër, pa rrymë, pa ujë, pa përkujdesje të duhur shëndetësore, me një politikë dhe politikaj të korruptuar, me një sistem edukimi që është në fundojse, vazhdohet të manipulohet dhe luhet pafundësisht me tema e terma të mëdha patriotike. Një patetizëm që Kosovës po i shkakton dëme të mëdha. Në fakt, Kosova po përdoret si reminishencë politike, patriotike, mbase ajo po përdoret si arenë e përshtatshme për të shfryer epshet e tyre gjithë ata që synojnë të merren me punët e kombit. Kosova ditëve të fundit sërish ka dëshmuar se vërtet është një vend fragjil, me problemet të larmishme, të cilat janë të mundshme kurdoherë të shpërthejnë. Kjo gjendje ka krijuar një depresion politikë kolektiv dhe për shumë kënd ka shuar iluzionet se gjitha punët në Kosovë po vajnë si është më së miri. Tanimë kryefjala e bukur e politikës shqiptare, e përdorur për dekada, pavarësia, çdo ditë e më tepër po merr konotacione të shumëfishta e reale, pse të mos themi dëshpëruese, shqetësuese, duke u përkthyer me hallet e përditshme të njeriut tonë. Në fakt, gjithë kjo amulli dhe paqartësi që e shoqëron jetën në Kosovë ka krijuar një tip të politikës që aq shumë i ngjason mendimit të Hobsit: “lufta e çdo njeriu kundër çdo njeriu”. Pikërisht kjo s’do të duhej t’i ndodh Kosovës, ngase ajo ka nevojë që gjitha potencialet të përbashkohen rreth idealeve të përbashkëta. Koha nuk pret, andaj duhet të shfrytëzohet maksimalisht.Magjistari i fjalëve

timi i semantikës së shtetit, në mënyrë që shteti të mos komprometohet dhe keqkuptohet. Duke e kuptuar vlerën sublime të shtetit, ne do të dimë të kontribuojmë për të, por njëkohësisht do të dimë ta ruajmë atë. Dhe tanimë kur shteti nuk është më ide, nevojë, dëshirë që thirret nëpër konferenca e takime me diplomat, por praktikë e paanashkaluar, shohim se konsolidimi dhe organizimi i mirëfilltë i tij nuk është fare i lehtë, përkundrazi ai ka filluar me çalime të shumta. Mbase sendërtimi i shtetit, duke qenë sfidë krejt tjetërfare nga që e kemi projektuar, tani na ka hedh para shumë të panjohurave. Në këtë aspekt një çështje e vështirë për Kosovën e ardhme, mbetet transformimi dhe reformimi i klasës politike. Në realitet, Kosova ka trashëguar një gjendje të rënd politike, një elitë të formësuar vetëm në teori dhe filozofizma pa p ërmbajtje reale politike. Një klasë e formuar në padije dhe injorancë totale, parti politikë që janë konglomerat idesh e ideologjish pa esencë. Ndërkaq, pikërisht ky brez sot ka mbi supë një barrë të jashtëzakonshme, ndërtimin e shtetit në praktikë. E formësuar vetëm me teori, kjo klasë politike e ka vështirë të manifestoj dije praktike për ndërtimin dhe funksionimin e shtetit funksional. Shikuar realisht, kjo përbën një ndër sfidat më të vështirë, e cila s’mund të kapërcehet lehtë. Shkaqet sa janë të kuptueshme, aq duken banale. Klasa politike në Kosovë, ashtu sikundër jeta

Kjo do të duhej të kuptohej si intenca e parë, për të cilën gjë duhet të vetëdijesohet së pari klasa politike, e së këndejmi gjithë shoqëria. Andaj, në mënyrë që vendi ynë të hyjë në një proces të mbarë, të konsolidoj radhët shtetërore, pikësëpari lypset ta ketë fotografinë reale të vendit, në mënyrë që pastaj të mund të identifikoj gjitha të ligat për t’u kuruar më pas ato. Kjo fotografi, pa kurrfarë ekzagjerimesh, përkundër rezultateve sipërfaqësore, mbetet njëherë për njëherë tejet e zymtë. Prandaj njohja e kësaj pamje në hollësi, vetëdija e mbrehtë kritike, krijon mundësi që e ardhmja të shihet prej pozicionit real, pa megalomani, iluzione dhe vetëmashtrim të tepruar. Zaten nëse e analizojmë jetën praktike të qytetarit të Kosovës, fare lehtë mund të konstatojmë se ajo është tejet e zymtë, me halle të shumta e shpresa të pakta. Në të vërtet, Kosova e karakterizuar nga një amulli e tërësishme politike e shoqërore, ka përpara vetes sfida të shumëfishta. Një ndër më të rëndësishmet mbetet njohja dhe kup-

“Ndërtimi i shtetit nuk bëhet me nepotizëm, me vlera të dyshimta të bazuara në dofarë të kaluarash të pakuptimta, në referenca pa përmbajtje e të rrema, në retorikë boshe e frazeologji odash. Shteti ndërtohet me dije dhe kapacitet njerëzore”

politikë në përgjithësi, nuk ka bërë përpjekje serioze për të ndërtuar parti të mirëfillta politike, me ide e programe të realizueshme. Ndaj vërehet haptas mungesa e kapaciteteve njerëzore për të kuptuar shtetin, së këndejmi për ta ndërtuar atë. Mosvlerësimi i kësaj sfidë dhe mosvlerësimi i situatës së pas pavarësisë, për mendimin tim e ka çorientuar jetën politike përgjithësisht. Për ta komplikuar më shumë këtë, klasa politike tek ne ka bërë një lloj shkëputje me elitat e mirëfillta, në vend që të ndodhte e kundërta. Ajo është tkurrë në geto, duke mos qa fare kokën se çfarë ndodh në realitetin konkret. Prandaj sot, jeta politike e shoqëroren Kosovë, vazhdon të ndërtohet me divergjenca jo të shëndosha, në luftë të pakompromis për ndikim. Ky model politikë ka fuzionuar dhe funksionon në harmoni të plotë me nepotizmin, i cili vërehet në gjitha nivelet e ndërtimit të shtetit. Ndërtimi i shtetit nuk bëhet me nepotizëm, me vlera të dyshimta të bazuara në dofarë të kaluarash të pakuptimta, në referenca pa përmbajtje e të rrema, në retorikë boshe dhe frazeologji odash. Shteti ndërtohet me dije dhe kapacitet njerëzore. Më tutje, ndërtimi i shtetit të mirëfilltë, bëhet me sjelljen e elitave, e atyre elitave të cilat mund t’i sjellin impakt zhvillimit dhe konsolidimit të mirëfilltë të shtetit. Kjo deri me tani shohim sheshazi se s’ka ndodh. Në gjithë këtë situatë tejet delikate, masmediat, politika e çorientuar, ngarendin që për çdo mossukses apo mos aftësi për të zgjidh problemet,

Aktualitet
romovohen në Londër edicionet e dyta të; Historical Dictionary of Albania (Fjalori Historik i Shqipërisë) dhe Historical Dictionary of Kosova (Fjalori Historik i Kosovës), të përgatitur nga Robert Elsie. Dy Ambasadat shqiptare në Londër ajo e Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kosovës, kanë ardhur përsëri me një aktivitet të përbashkët, duke vënë fokus, kësaj radhe promovimi e dy fjalorëve historikë të përgatitur nga albanologu i mirënjohur Dr. Robert Elsie. Promovimi u mbajt në ambientet e Ambasadës së Republikës së Shqipërisë në Londër dhe u ndoq nga shumë bashkatdhetarë dhe të huaj, dashamirës të shqiptarëve dhe historisë shqiptare. Aktivitetin e hapi e Ngarkuara me Punë e Ambasadës Shqiptare, Ambasadorja në Detyrë, Znj Teuta Starova. Duke i falënderuar të pranishmit për pjesëmarrjen dhe dashamirësinë e tyre ndaj popullit shqiptar, ajo bëri një përmbledhje të shkurtër të punës dhe veprës së Dr. Robert Elsie-s, në fushën e albanologjisë shqiptare. Dr. Elsie –tha ajo- “është një albanolog i njohur, për të cilin nuk ka nevojë të fliten shumë fjalë, pasi, puna e tij flet më mirë se gjithçka”. Më pas përshëndeti Dr. Muhamet Hamiti, Ambasador i Republikës së Kosovës në Londër, i cili pasi vlerësoi punën e Dr. Elsie-s u sh-

faqe 9
Albanologu Robert Elsie lindi në Vankuvër (Vancouver) të Kanadasë më 29 qershor 1950. Ndoqi Universitetin e Kolumbisë Britanike (University of British Columbia), ku mbaroi studimet e filologjisë klasike dhe të gjuhësisë më 1972. Po në atë vit, erdhi në Evropë me një bursë studimesh. Vazhdoi studimet e larta në Universitetin e Lirë të Berlinit Perëndimor (Freie Universität Berlin), në Shkollën Praktike të Studimeve të Larta (Ecole Pratique des Hautes Etudes) në Paris, në Institutin e Dublinit për Studime të Larta (Dublin Institute for Advanced Studies) në Irlandë, dhe në Universitetin e Bonit (Universität Bonn), ku mbrojti doktoraturën më 1978. Që nga 1978 pati mundësi të vizitojë Shqipërinë disa herë në kuadrin e 'takimeve shkencore' midis Institutit të Gjuhësisë së Universitetit të Bonit dhe Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Gjithashtu mori pjesë disa vite me radhë në Seminarin Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare në Kosovë. Pas studimeve universitare ai punoi për Ministrinë e Punëve të Jashtme gjermane në Bon. Është anëtar i Shoqatës së Evropës Juglindore (Südosteuropa-Gesellschaft) ), anëtar i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, si dhe anëtar nderi i Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës. Jeton në një fshat malor të Gjermanisë afër kufirit belg. J. Myftari

P

Promovohen në Londër Fjalorët Historik të Shqipërisë dhe Kosovës të Robert Elsie
preh se punimet e tij kanë qenë një ndihmë e madhe në procesin e pavarësisë së Kosovës. Një nder i veçantë për të gjithë të pranishmit ishte prania dhe fjala e mikut të madh të shqiptarëve, historianit dhe akademikut të shquar Britanik, Dr. Noel Malcolm. Duke vlerësuar punën e Elsie-s shtoi se Robert Elsie ka bërë shumë për shqiptarët. Ai së bashku me Bejtullah Destanin, kanë bërë një punë monumentale e cila ia kalon punës së dy Akademive së bashku - theksoi Dr. Malcolm në fjalën e tij. Dr. Robert Elsie në fjalën e përshëndetjes tregoi për ndjenjat e veçanta që ai ka për shqiptarët dhe tha se këto ndjenja janë burimi i frymëzimit të punës së tij, si albanolog. Duke folur për fjalorët historikë, ai u shpreh me modesti se kjo punë është një mini-enciklopedi që shpresoj t’i vlejë studiuesve si burim të dhënash në dy gjuhët, angleze dhe shqipe. Në fund përshëndeti ishAmbasadori Britanik në Tiranë, Z. Stephen Nash, i cili gjithashtu shprehu vlerësimet e tij për punën e Elsies në përgjithësi dhe për shqiptarët në veçanti. Ai bëri thirrje, në emër Shoqatës Anglo-Shqiptare, për furnizimin e kësaj shoqate me gjak të ri. Fjalori Historik i Shqipërisë ka 660

faqe dhe 750 hyrje, të gjitha nga i njëjti autor dhe përditëson lexuesve për Shqipërinë dhe shqiptarët deri nga mesi i viteve 2009. Normalisht, një hartim i një fjalori të tillë për një vend të vogël si Shqipëria është një ndërmarrje e madhe. Shqipëria ishte një planet në vetvete, e izoluar nga pjesa tjetër e Nënës Tokë. Që nga rënia e regjimit komunist, shqiptarët kanë qenë duke luftuar, jo pa vështirësi, për të gjetur vendin e tyre midis kombeve të Evropës- thekson në faqen zyrtare të tij. Dr Elsie. *** Fjalori Historik i Kosovës ka 451 faqe dhe 475 hyrje. Ky fjalor i sillet lexuesit jo vetëm në anglisht por

edhe në shqip i përkthyer nga Majlinda Nishku. Ky botim i dytë i Fjalorit historik të Kosovës, rishikohet dhe zgjerohet,duke i përditësuar lexuesit me rejat me informata për Kosovën dhe popullin e saj deri në fillim të vitit 2010, dhe përgjatë periudhës së administrimit ndërkombëtar të pavarësisë në Shkurt 2008, dhe më gjerë. Kosova është një tokë e lashtë, por në të vërtetë ishte "zbuluar" nga mediat dhe të bota perëndimore gjatë luftërave jugosllave të viteve 1990, fillimisht thjesht si një problem tjetër që po përvijohet në horizont, diku pas Bosnje. Që nga ajo kohë, një stuhi e librave ka qenë e shkruar për Kosovën, shumica e të cilave u përqendrua në Luftën e Kosovës 1998-1999, shtypja e tmerrshme politike dhe të drejtave të njeriut nën sundimin serb, kriza humanitare..., çështja e mprehtë e statusit dhe të pavarësisë, dhe politikën ndërkombëtare të saj. Pavarësisht nga të gjithë këtë vëmendje dhe prania institucionalizuar e komunitetit ndërkombëtar që nga viti 1999, Kosova nukështë e njohur gjerësisht. Robert Elsie merret me albanologjinë prej më shumë se tridhjetë viteve, veçanërisht me kulturën, letërsinë dhe historinë e shqiptarëve. Shumica e botimeve të tij përqendrohen në këtë fushë. Puna e tij i kushtohet fushave të historisë, të gjuhës shqipe, të letërsisë dhe të fotografisë të hershme. *** thoshte e përditshmja e New Yorkut. Pas nja pesë minutash mu bë se dikush po më drejtohej mbase për të më pyetur diçka. Ngrita kokën por nuk pashë dikë që njihja prandaj u kredha përsëri në leximin e gazetës. Megjithatë kisha qenë gabim. Një zotëri rreth të gjashtëdhjetave po rrinte në këmbë afër tavolinës sime. “Djaloshi i juaj është fantastik. Ai është i preferuari i ri imi dhe i gruas sime. Është vërtetë magjistar i fjalëve. Gruaja ime dhe unë jemi të lumtur që e kemi zbuluar.”- foli burri dhe fytyrën ja përshkoi një vetëtimë buzëqeshjeje. Mos kishte shkalluar zotëriu? Kush ishte djaloshi për të cilin po fliste? I hutuar kujtova që njeriu i huaj po më përziente me dikë tjetër dhe sa po bëhesha gati t’i dëftoja se isha adresë e gabuar ai rendi te tavolina e tij për t’u kthyer broftas dhe me një revistë në dorë. Ishte The New Yorker, javorja prestigjioze amerikane për reportazh, komente, kritikë, ese, letërsi, satirë, karikaturë dhe poezi, e datës 20 dhjetor. Njeriu para meje nuk po honepste pështjellimin tim fare. Shpërfillës ai hapi revistën dhe filloi të lexonte me zë një artikull të titulluar “Kronika dhe fragmente”, shkruar nga James Wood, kritik i njohur dhe profesor i kritikës letrare në Universitetin Harvard. Papritmas në trurin tim u përqartësua gjithçka. Personi afër meje ishte pjesa mashkullore e çiftit që më kishin pyetur nëse e kishin shkruar drejtë emrin e Ismail Kadaresë në librin e John Careyt mbi William Goldingun para gati gjashtë muajsh. E ftova burrin të më bashkëngjitej dhe ai u ul në ndenjësen përanash. Për pak më shumë se një orë bashkëbiseduesi im ndau me mua me entuziazëm shumë gjëra që kishte mësuar për Kadarenë dhe shqiptarët si dhe gjashtë librat që ai dhe gruaja e tij kishin lexuar prej autorit nga Gjirokastra. Në çdo intermexo kur ndalej të

nGA UK LUSHI
jë grua doli në tribunë dhe bëri të ditur që personi për të cilin po prisnim ishte i gatshëm të fillonte me ligjëratën e tij. “Zonja dhe zotërinj, kritiku i shquar dhe profesori i letërsisë në Universitetin e Oxford-it, John Carey. Ju faleminderit për praninë tuaj.”- tha ajo dhe u largua nga foltorja. Profesor Carey pyeti nëse zëri i tij ishte mjaftueshëm kumbues deri në fund të sallës dhe nisi fjalimin mbi biografinë që po promovohej: “William Golding: Njeriu që shkroi “Zoti i Mizave ”. Autori i biografisë Carey dha një leksion të mrekullueshëm për peripecitë, krijimtarinë dhe gjithë jetën e novelistit Golding. Kur kreu Careysi e do zakoni nëpër kësi lloj takimeshu ul në tryezën skaj foltores për të nënshkruar librat e blerë. Rreshti ishte i gjatë dhe pas nja një çerek ore më erdhi radha edhe mua ta përshëndesja dhe merrja firmën e tij. Duke parë kolonën pas meje shtrëngova dorën e kritikut shpejt e shpejt dhe i thashë që meritonte lëvdata ngase nuk kishte asnjë jetëshkrim për nobelistin Golding. Tek po bëhesha gati të shkëpusja dorën time nga e tij dhe të merrja librin e firmosur, profesori ngriti shikimin dhe më pyeti nga isha me origjinë ngaqë anglishtja ime kishte aksent evropian. “Jam shqiptar”. – ju përgjigja shkurt. Befas dhe ende duke tundur dorën time Carey u ngrit nga karrigia dhe filloi të fliste për shkrimtarin Ismail Kadare. Mandej vazhdoi të më bombardonte me pyetje- në e kisha lexuar “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, “Kronikë në gur”, ...,”Vajza e Agamemnonit”?! Thënë të vërteten, nga një anë po më pëlqente që midis Upper East Side, në njëren ndër pjesët

MAGJISTARI I FJALËVE
më të pasura dhe sofistikuara të New York Cityt, një autoritet letrar si John Carey po fliste në superlativ për një shkrimtar nga atdheu im origjinal. Por, nga ana tjetër zura të sikletohem në mos njerëzit që po prisnin në rresht do të zemëroheshin që po ja çonim pakëz si gjatë. Sidoqoftë qenë pikërisht disa prej pritësve që gjetën zgjidhjen optimale, pasi që na u afruan profesorit dhe mua dhe lutën Careyn t’u tregonte se si ishte emri i autorit për të cilin po fliste aq me miradi. “Ai quhet Ismail Kadare. Magjistar i fjalëve dhe një shkrimtar brilant. Kam qenë në jurinë e Man Booker International Prize kur ju dha çmimi Kadaresë në vitin 2005. Absolutisht magjik; shkrimtar i shkëlqyeshëm!” - na u drejtua ai atyre që ishim përreth tij. Ndërsa u mënjanova një çikë për të futur biografinë mbi William Goldingun në çantën time, vërejta se si disa nga njerëzit po shkruanin emrin e Ismail Kadaresë në adresarët e tyre, e disa edhe në faqet e librit mbi Goldingun. Nuk e di prej nga, një burrë dhe një grua të veshur me shije u pozicionuan para meje dhe më thanë emrat e tyre. Dëshironin të siguroheshin që nuk e kishin shënuar emrin e Ismail Kadaresë gabimisht. Në ndërkohë profesor Carey u ishte kthyer nënshkrimeve dhe unë u ndava nga çifti simpatik duke u garantuar se kishin shkruar drejtë emrin e shkrimtarit nga Shqipëria. Ishte 8 qershor 2010. Përjashta, në Rrugën 86 dhe Avenynë Lexington, New York City i gjallë, i ndezur dhe i bukur po lahej nga rreze të forta të diellit. Ndonëse u mundova të kujtoja emrat e burrit dhe gruas nuk arrita dot ngaqë ende nën ndikimin e thagmës së këndshme që kisha përjetuar pak më përpara nuk kisha arritur t’i regjistroja ata në memorie. Vetëm vura buzën në gaz dhe i lashë mendimet të më kthenin prapa në gëzimet e fëmijërisë kur lexoja poemën e Kadaresë Princesha Argjiro. Dy-tre muaj më vonë, aty kah fundi i verës, fluturova për Prishtinë për pushim. Kur jam në mëmëdhe, përpos vendlindjes, nuk mundem assesi pa vizituar dhe Shkupin dhe Tiranën ku hulumtoj botimet më të fundme. Duke qenë i larguar qe shumë kohë nga tokat shqiptare kam zhvilluar një zakon të cilin sa herë që (ri)kthehem në Amerikë i premtoj vetes që do ta ndryshoj: blej libra me kilogramë dhe hera të shpeshta në mesin e tyre ka libra të Ismail Kadaresë. Kështu ndodhi edhe në shtator 2010 kur mora avionin përmes Gjermanisë prapa për New York. Dhe jeta vijoi të rridhte në ujëvarën e kohës ndërsa një festë tjetër po afrohej: Kërshëndellat. Vera dhe vjeshta kishin ikur gati pa u ndier. Dhjetori ishte nisur të sosej dhe dimri po tregonte dhëmbët e turfullonte me nervozë. Me 22 dhjetor 2010 po ecja drejt spitalit Lenox Hill ku isha nisur të pikëpiqesha me nusen time, e cila punon atje. Dita ishte më e ndritshme se zakonisht dhe si pasojë shikova orën të mësoja ç’ kohë ishte. Pashë që kisha mbi një orë që më duhej të vrisja para se të arrija në vendtakim prej nga pastaj do të iknim të bënim blerjet e dhuratave për Krishtlindje për miqtë dhe familjen. Për arsye se qëlloi atypari u futa në kafe Starbucks, në Rrugën 81 dhe Avenynë e Dytë. Porosita një frappuccino, bleva gazetën New York Times dhe zura vend në një tavolinë te dritarja të shijoja pijen dhe të shihja se ç’

N

fliste për skena nga novelat e Kadaresë zotëriu shtynte revistën The New Yorker te ana ime e tavolinës dhe lexonte sa një paragraf sa një tjetër. “Ja këtu për shembull:... Kadare pashmangshmërisht krahasohet me Orwellin dhe Kunderan, por ai është një ironist shumë më i thellë se i pari dhe tregimtar më i mirë se i dyti... ose këtu...ai nganjëherë i shëmbëllen Jose Saramagos, një tjetër tradicionalisti postmodern...ose ja këtu nën portretin e tij... Kadare shkruan kthjellshëm për të patejdukshmen dhe të padepërtueshmen...”- bënte me gisht burri nëpër faqet e shkrimit mbi Kadarenë. Kur erdhi koha të ngrihesha i kërkova falje zotëriut dhe shtova se unë mendoja që libri më i mirë i Kadaresë ishte “Kronikë në gur”. Ai u çua në këmbë dhe duke marrë pozën e njeriut që di për çfarë flet tha: “ Edhe unë edhe gruaja e kemi lexuar “Kronikën” dhe kemi pasur diskutim se cili është libri më i mirë i Kadaresë. Sido që të jetë të dy jemi pajtuar që “Pallati i ëndrrave” është numër një”. Qesha me gjithë zemër dhe në të kthyer kah dera, burri më kapi për krahu dhe foli për herë të fundit: “Kadare është vërtetë magjistar i fjalëve. Gruaja ime dhe unë kemi bërë plan të vizitojmë vendin e Kadaresë vitin që vjen, në maj.” I urova udhëtim të mbarë atij dhe bashkëshortes së tij dhe i lashë lamtumirën dashamirit. Rrugët e New York Cityt ishin mbuluar nga dëbora dhe ngrica. Atmosfera e magjishme e Kërshëndellave ndihej gjithkah Eca nja pesë minuta dhe vetëm atëherë më ra ndërmend që kisha harruar ta pyesja bashkëbiseduesin se si quhej si dhe t’i tregoja emrin tim. Biseda për magjinë e Kadaresë na kishte habitur të dyve. Por- e mira e së mirës- së pakut tash e dija çfarë do i blija nuses sime si dhuratë për festën: një libër të ri të magjistarit të fjalëve- Ismail Kadare.

ADELINA

KLODIANA

JONA

XHESIKA

VALBONA

MISS ALBANIA BRITANI
do të zhvillohet me 19 Qershor 2011 Nga ora 6.30pm-12.00 ne Assembly Hall Town Hall King Street London W6 9JU
*Sfilata, *Show, *Muzike live*DJ*
ENSUIDA

*Lojëra shpërblyese*

2 Bileta Falas vajtje-ardhje

MARSIDA

Londër-Tiranë Londër-Prishtinë
si dhe shumë surpriza të tjera
E ftuar speciale kengetarja magjepsëse Kaltrina Selimi

Supported by:

Mob:07947177160

ofron £30 zbritje për Rezervoni biletat të gjithë pjesëmarrësit në Tel/fax:02082169527 “Miss Albania Britani” info@thealbanian.co.uk që duan të udhëtojnë nga Londra në Prishtinë

PERSIADA

MERGIME

aktualitet THE ALBAnIAn
hpresa Programe është më e zënë me punë më tepër se kurrë, përveçse aktiviteteve të përjavshme si ato të mësimit të gjuhës shqipe , valles popullore the aktiviteteve të tjera jashtëshkollore për me tepër se 400 fëmijë dhe të rinj shqiptarë në 6 komuna të ndryshme , trajnimeve të vullnetareve përta, admin, childcare, leadership etc., seancave për këshillime në fushat e emigracionit, benefiteve dhe debt, grupe përkrahëse për gratë , dhe grupet ndihmëse për prindërit, koncerteve të shumta kishte edhe disa aktivitete të veçanta disa prej te cilëve për herë të parë në historinë e Shpresës . ë 12 prill më tepër se 50 prindër, vullnetarë ndoqën seminarin “Newham East London Supplementary Schools events” I cili filloi në ora 5 në adresën The Hub, 123, Star Lane, Canning Toën, London E16 4PZ. Atje morën pjesë shumë të ftuar dhe organizata të tjera Eastern Europiane. Znj Flutura Shega bëri një prezantim shumë profesional rreth projektit të mësimit të gjuhës shqipe. Dukej qartë që Shpresa gëzonte një respekt të gjerë mes gjithë të ftuarve si përfaqësues nga National Resource Centre, NRMF, schools, MP Stephen Timms, NDP, Telco etc. Flutura foli për përpjekjet e bëra për të regjistruar gjuhën shqipe si GCSE. Dy të rinj Ela Demushi dhe Alban Marku I kërkuan MP Stephen Timms që të dërgojë tek Michale Gove kërkesën e tyre për regjistrimin e gjuhës shqipe si GCSE. Impakt i punës së Shpresës dukej qartë nga faktet e përmbledhura në këtë prezantim, nga prezantimet e fëmijëve si edhe nga vallet e kërcyera me shumë pasion që e elektrizuan sallën .

faqe 11

S

SHPRESA PROGRAMME NË SUKSESET E RADHËS
drejtën e punës, ai sqaroi: nëse azilantët kanë më tepër se një vit në MB dhe çështja e tyre nuk është shqyrtuar akoma atëherë ata mund të aplikojnë me leje pune. Pas sesionit të pyetje përgjigje u pre një kek në mënyrë simbolike ku shkruhej “60 vjetori I Refugee Council.” ë nesërmen në datë 11 maj ditën kur Qeveria premtoi se do të ndalonte burgosjen e fëmijëve për çështje emigracioni mori pjesë në "Diaspora Youth Together event" Young citizens taking action for a brighter future” nga ora 18:00 20:00pm tek St John's Church, ëaterloo rd, SE1 8TU. Mes 150 delegatëve nga komunitete të ndryshme morën pjesë 46 të rinj dhe të reja nga zona të ndryshme të cilët luajtën një rol shumë të madh në organizimin e këtij eventi, energjia , puna e madhe, ekspertiza , dëshira për të bërë t ë mundur ëndrrën e tyre që të regjistrojnë gjuhën shqipe si GCSE . Ata luajtën role të ndryshme: Arnold and Alban drejtuan takimin,Andre bëri prezantimin e shpresës, kurse Lorela Demushi paraqiti kërkesën për të bërë këtë pjesë e planit të kësaj organizate. Grupi I valleve solli vallen tonë tradicionale, kurse zëri I ngrohtë e melodioz I Mirdita Dedgjoni me vajzën e saj Lizeta ngriti gjithë sallën në këmbë duke duartrokitur. Rezultat i kësaj lëvizjeje është bërë tashmë pjesë e punës së ‘ London Citizens’ dhe një aksion do të planifikohet të ndodhë në 1 qërshor . Shpresa mori pjesë në seminarin "European worship in Neëham - cohesion, community and civic dimensions “, ku drejtues ishte Cllr. Neil Wilson, Newham Council, Executive Member, Equalities and Social Inclusion. Mes folësve ishte edhe Iman Mehmed Stublla, Kosova Islamic Centre, London. Preznatimi I tij dhe këndimi I Z. Shpetim u pritën mjaft mirë nga dëgjuesit. Folës të tjerë ishin edhe Father Stewart Foster, St. Anne’s Catholic Church, Custom House Elder Clive Smith, Jehovah's Ëitnesses, Kingdom Hall, Grove Road, Mile End Eleanor Ryan, School of Slavonic and East European Studies Dr Colin Marchant, church & community leader & local faith historian Aty u shprehën shumë problematika që këto institucione përballen mes tyre: ishin që shumë njerëz udhëtonni shumë larg ë për tu folur në gjuhë të tyre , ose tek kisha apo xhamia predikuesit e të cilave janë prej vendeve të tyre. Duke parë këtë Shpresa Program dëshiron të dijë nëse ky është një problem për komunitetin tonë dhe si mendoni se mund të zgjidhet , iu lutem na dërgoni mendimet tuaja , email shpresaprogramme @yahoo.co.uk ose FB. Për më tepër informacion ju lutemi tel .on 0207 5111 587.

N

T

paiting , aktivitete sportive, hëna, qoshja e artit , konkursi “ Gascoigne got talent” garat sportive si ato të futbollit dhe me bicikleta, drumming, bënë që kjo feste të festohej për herë të

përsëri në një te ardhme shumë të afërt. e datën 10 Maj Shpresa mori pjesë në një aktivitet të organizuar nga Refugee

M

ata po I japin fund praktikës për të kthyer në vendet e tyre azilantët të cilë t janë përballur me persektumin në vëndet e t yre për arsye të orientimit seksual,
Gjithashtu Mr Clegg foli edhe për bashkëpunimin dhe rolin aktiv që po luan Britania për të ndikuar ndërkombëtarisht në parandalimin e konflikteve në vendet e tjera . Pas tij foli Z. Akoi Bazzie I cili erdhi në MB si azilant politik dhe tashmë është integruar këtu. Ai u shpreh “ Jam këtu sot të ndaj me ju historinë time, në të cilën unë gjej forcë dhe inspirim. Unë mbijetova si rezultat I ndihmës që më dhanë të tjerët tashmë është radha ime t’iu ofroj ndihmën time

Në datën 23 prill shpresa programe në partnership me Portuguese group (te cilën Shpresa po e ndihmon të adoptojë të njëjtin model si ajo që Shpresa ka krijuar me eksperiencën e saj afërsisht 9 vjeçare), Gascoigne children’s centre dhe Gascoigne parents forum festuan për herë të parë St Georges day. Ditë kjo e vendosur për emigrantin turk I cili është bërë heroi kombëtar në MB. Muzika shqiptare dhe ajo e huaj ushtoi në këtë zone të njohur jo vetëm për numrin e madh të emigrantëve që banojnë këtu po edhe për problemet që ndodhin, fruta , uji, face

parë në këtë mënyrë, duke krijuar një eksperiencë të mire pune dhe një dëshire mes këtyre institucioneve për të organizuar projekte të përbashkëta

Council me rastin e 60 vjetorit të krijimit të konventës së 1951 në mbrojtje të refugjatëve si edhe përvjetorin a Refuge council. Në këto aktivitete morën pjesë shumë përfaqësues të organizatave në MB dhe I ftuar kryesor ishteDeputy Prime minister Nick Clegg. Ai deklaroi se ishte suportues i Refugjatëve dhe partia e tij ishte e vetmja që e bëri këtë pjesë të platformës së tyre elektorale . Këto janë tre gjërat që qeveria është fokusuar në programin e saj në këtë fushë:

te tjerëve.” Ishin një numër I madh që iu bënë Mt Clegg si psh : “Shpresa” është një ndër shumë organizatat që operojnë në UK dhe ofron aktivitete që promovojnë integrimin e komunitetit shqiptar në MB si edhe mundëson që komuniteti ynë të ketë mundësi të luajë një rol aktiv në Big Society. Sukseset tona janë vënë re jo vetëm nga përdoruesit tanë, partnerë por edhe nga vetë mbretëresha dhe ish kryeministri Zoti Blair. Për t’i vënë në dukje këto suksese jemi ftuar shumë herë në Buckingham Palace si edhe tek No 10. Megjithatë sot më shumë se kurrë kemi probleme financiare. A mund të na vini në dijeni se çfarë planesh ka qeveria jua për të ndihmuar organizata që punojnë direkt me njerëzit siç është Shpresa? Mr Clegg iu përgjigj: jemi në kohë të vështira financiare dhe qëllimi I qeverise sonë është të bëjë reduktime financiare sa më të mëdha. Kur ai u pyet se çfarë do të bëhej për të

përmirësimi I sistemit të emigracionit , tashmë shumica e kërkesave për azil shqyrtohen brenda muajit, më e vona 6 muaj, • ata po bëjnë histori dhe po I japin fund ndalimit të fëmijëve në qendra burgimi për arsye emigracioni,

Per te gjithe dashamiresit e futbollit ndodhet nje pub ngjitur me sallen Tel: 07960766551

• • •

Gross Internal Floor Area 983sq.ft (91sq.m) 3 phase power supply Good forecourt access and parking area Well established MOT business UnIT 20 LETCHWORTH GATE CEnTRE

LOCATIOn The premises are located quite central to the garden city and about 1km to the east of the main line railway station. The unit is to the west of the main industrial area and about 1km to the east of the main centre itself. DESCRIPTIOn The unit is one in a terrace with clear open space internally and an eaves height minimum of 12’ (5.1m) to a maximum of 19’ (5.8m). The roller shutter entrance doors are 14’8”h x 8’8”w (4.4.m x 2.6m). There is a reception and office area behind which is a toilet. ACCOMMODATIOn Gross internal floor area 983sq.ft. (91sq.m) Outside Generous parking and loading to the front of the building

Long established Car Workshop and MOT FOR SALE LEASEHOLD WORKSHOP PREMISES AND MOT BUSINESS Unit 20 Letchworth Gate Centre Protea Way Letchworth SG6 1JT
RATES The ratable value assessment as at 1 April 2010 is: £7,000 = 0.4070%= £ 2849.00 – small business relief of £1778 = £ 1164.19 payable TEnURE The premises are held on a 10 year lease which started on 11 February 2008 at an initial passing rent of £8,000 the review is on the fifth year. BUSInESS Over the last three years up until the end of October this year the following MOTs were carried out. 2008 1,286 2009 1,379 2010 1,581 UnIT 20 LETCHWORTH GATE CEnTRE This generated MOT income alone of £70,730, £75,845 and £86,955 respectively. These figures exclude other mechanical

works revenue. Accounts in respect of the last three years can be made available subject to a confidentiality agreement being signed. FOR SALE The existing business, the MOT equipment and the existing lease are offered for sale at the figure of £45,000 O .n .O. POSSESSIOn Upon completion of legal documentation. LEGAL COSTS Both parties to bear their own legal costs.

VAT No Vat Payable

VIEWInG

Strictly by appointment through the owners

07758348912
or :07853234050
E mail ltgmorots@btconnect.com

SERVICES Mains electricity 3 phase. Mains water and drainage are connected. (No tests have been carried out to any of the services and no warranties are provided as to their serviceability.)

www.luleonline.com

Dërgoni lule në të gjithë botën. Mundësia më fantastike për të kujtuar të dashurit tuaj në mëmëdhe apo në botë A ka dhuratë më të çmuar sesa një tufë me lule për të dashurën tuaj në Tiranë apo gjetiu? Dërgoni Lule në Shqipëri dhe Kosovë!

TELEFONO: 07788406825

forum
LEDIAnA STILLO (PAJA)
do art vepron si një sugjestionim mbi muskujt dhe mbi ndijimet […]. Çdo art ka një efekt tonik›› , kështu do të shprehej Niçe në debatin e tij mbi artin. Asgjë nuk është e prerë dhe standarde në art. Rregulli i zhvillimit të tij është esenca që e mban gjallë një vepër në linjën në të cilën është hartuar: sonetet kanë një rregull strikt ndërtimor, i cili nuk do të vlente po aq për vargun e lirë; tragjeditë antike kanë gjithashtu një rregull strikt ndërtimor që sot është thuajse i papërfillshëm. Kur duam të analizojmë nëse një vepër ka karakter lirik apo nëse ajo është një lirikë e mirëfilltë, fillimisht duhet të dimë se ku qëndron kufiri ndarës mes tyre. Do të thoshim se ka karakter lirik atëherë kur karakteri i subjektit të veprës ka një cilësi dhe sensualitet ekspresionist, kur ka cilësinë e melodiozitetit që e shoqëron atë ose kur ka një derdhje intensive emocionesh të hareshme. Ndërsa lirika i referohet një kategorie të poezisë që shpreh mendime dhe ndjenja subjektive, shpesh në formën e stilit të këngëve, soneteve, apo operave, ose dhe kur bëhet fjalë për një tingëllim të këndshëm të vargjeve të një poezie etj. Distanca midis këtyre dy gjendjeve është shumë e hollë, tepër e sofistikuar për të vendosur një kufi ndarës, madje këtë distance e bën akoma më të vështirë për ta unifikuar Borges tek eseja e tij Muri i madh dhe librat kur pohon se ‹‹Pater që në 1877 pohoi se të gjitha artet priren drejt gjendjes së muzikës, e cila është formë e kulluar, […] kjo afërsi është ndoshta fakti estetik›› . Lirizmi në gjininë e dramës, si stil, zë fill që në djepin e shkrimeve, madje është i pranishëm tek Homeri, Eskili, Sofokliu, Aristofani etj, por natyra e zhvillimit të veprës nuk është lirikë e mirëfilltë por një formë epike që sundon rrjedhën e saj. Ka vetëm disa momente gjatë zhvillimit të dramave, përgjithësisht monologët apo këngët e koreve, që i shoqërojnë vazhdimisht dramat antike, të cilat kanë elementet ekspresioniste të lirizmit poetik. Tek Odisea mund të veçojmë monologun e Uliksit në rrugëtimin e tij për në shtëpi kur mendon për Penelopën, apo Penelopën teksa është në pritje të tij, pa harruar monologun e Telemakut teksa Athina i ka dhënë urdhër të niset për të kërkuar babanë. Dyshimet që shprehen në këto monologë kanë tendencën të rrisin dramaticitetin akoma dhe më tej duke u shprehur në një gjuhë liriko-epike. Ne këtë prizëm shtrohet edhe monologu i Antigonës kur e di se çfarë fati e pret, ose këngët e korit tek veprat e Aristofanit, Retë dhe Lysistrada, apo vepra eskilore Orestia ku Elektra shprehet: Dhe mua zemrën dhembja ma drithëroi Si një goditje kur në gjoks të bie E lotët si rrëke m’u derdhën sysh Kur pashë atë cullufe flokësh të prerë. Ky karakter është tipik pothuajse për të gjitha veprat dramatike antike, por ky karakter lirik në veprat dramatike fillon të forcohet nga koha në kohë dhe me këtë nënkuptoj kalimin nga veprat antike tek Komedia Hyjnore, në veprat e Shekspirit, Molierit, Gëtes, Hajne, ku shënohet dhe piku më i lartë i këtij

faqe 14

Ç

Lirizmi:
një shfaqje, fenomen apo përshkrues në gjininë e dramës?

karakteri lirik në drama. Tek Shekspiri, shpikja e njerëzimit Bloom mendon se ‹‹historia e lirizmit shekspirian arrin pikën e saj kulmore në tre veprat Romeo dhe Zhulieta - një tragjedi lirike - Ëndrra e një nate vere - një nga lirikat më të fuqishme ndër të gjitha komeditë dhe Rikardi i II - si një ndër veprat më të mira Shekspiriane››. Rikardi i II, sipas Bloom, është kompozuar nga Shekspiri ‹‹si zgjerim i lirikës metafizike e cila duket të jetë e pamundur për një vepër historike, por për Shekspirin gjithçka është e mundshme›› . Personalisht këtë karakter e shoh të zhvilluar edhe tek Molieri, veçanërisht tek vepra Tartufi ku sarkazma, grotesku dhe metaforat arri-

jnë të krijojnë muzikalitet në vepër. Por piku i karakterit lirik, madje një lirikë e mirëfilltë, zhvillohet tek veprat e Hajnrih Hajne të cilat janë përdorur edhe nga kompozitorët më të mëdhenj. Anthony Pelan, në studimin e tij Reading Heinrich Heine (Të lexosh Hejnrih Hajne), duke cituar një nga kritikët më të mëdhenj (Kraus) që vepra e Hajne ka pasur pas shpine deri vonë, vë në dukje se ‹‹madhështia e muzikalitetit që ai krijon në veprat e tij e bën të tejkaloje çdo aftësi shkrimtari [...], e sipas Kraus Offenbach [kjo] është muzikë››. Hajne rezulton “lirik”. Si rezultat i kësaj, kthimet e mprehta të vargjeve të tij nuk mund të jenë më shumë se dekorative - sërish Hajne afirmohet, siç shprehet Loos, si një nga

krijuesit më modern që dallon hapur mes të tjerëve . Në gjininë e dramave moderne të pakta janë pjesët që mund të jenë të shkruara në stilin lirik apo të përmbajnë karakter lirik. Deri diku ka një gërshetim të prozës me poezinë tek Beckett në Waiting for Godot, tek Miller në All my sons, tek Strindberg në The father, tek Breht në Mother Courage and her children, tek Ibsen në The master builder, tek Lorka në Bloody marriage etj. Në të gjitha këto drama një ndër personazhet do të recitojë disa vargje që u përshtaten më mirë dilemave, që ata do të mbartin deri në fund të zgjidhjes së dramës. Këto poezi janë mjete shprehëse që rrisin tensionin dramatik dhe i përsh-

taten më këndshëm teatrit absurd dhe natyralizmit. Ato ofrojnë një kod të dyfishtë përmes personifikimit dhe metaforave dhe, si për rrjedhojë, janë si pikë referimi për zgjidhjen e dramës apo mbartjen e idesë së saj. Për Gassner ‹‹Poezia, mjeti më dominues i dramave të mëdha në kohet antike, i dha rruge dialogut prozaik›› . Gjithsesi ne nuk mund të themi se lirizmi është një fenomen në gjininë e dramës, pasi jo gjithmonë dramat shoqërohen prej tij. As mund të themi se është një dukuri, pasi jo gjithmonë ndodh, por mund të pohojmë se lirizmi është një përshkrues, një katalizator që e tundon përshkrimin e një drame dhe gjithmonë ndikon pozitivisht në rritjen e tensionit dramatik.

Forum nGA TOnY BLAIR

faqe 16

(Vijon nga numri i kaluar)

rinc Çarlzi vërtet e njihte komunitetin fshatar dhe e ndjente se ne nuk e kuptonim atë, gjë që kishte një të vërtetë. Fermerët tanë kishin një numër sfidash origjinale britanike: Ata kishin përjetuar rrënimin e juglindjes dhe në këtë kohë ata në vërtetë nuk mund të eksportonin mish lope veçse në rrethana të veçanta. Çmimet e produkteve të fermave kishin rënë, çmimet e karburanteve ishin rritur, përmbytjet i kishin goditur ata rëndë. Por më e keqja ishte ajo që do të vinte pas kësaj. Gjatë muajve të fundit të vitit 2000 ne bënim rregullisht mbledhje për përgatitjen e zgjedhjeve të verës të vitit 2001. Në nëntor, ne kishim një ditë jashtë në Chequers dhe unë thashë i vendosur se rreziku ishte vetëkënaqësia. Ne kishim një luftë të vërtetë në duart tona dhe ne duhet ta ngrinim më lart lojën tonë. Ne përsëri ishim përpara në sondazhet, por unë me qëllim i thashë Filipit të mos i japim shumë rëndësi kësaj dhe të përqendrohemi në vështirësitë. Ne kishim një defiçit prej gati 20 përqind në drejtimin e drejtë/të gabuar dhe ndonëse nuk dukej që konservatorët të ndërhynin, unë shpjegova se ç’mendoja që mund të bënin ata po të nxisnin një votim patriotik, antievropian dhe ta kombinonim këtë me një ndjenjë cinizmi dhe apatie kundër nesh. Unë thashë se na duhej të merreshim me zgjidhjet e mëdha të së ardhmes. Theksova nevojën për reformë si dhe për investime dhe vendosa në qendër të thirrjes sonë një ofertë për rritjen e begatisë personale nëpërmjet një ekonomie të shëndoshë dhe përmirësimit të shërbimeve publike. Piteri dhe Gordoni po kujdeseshin për euron. Piteri komunikonte me median në mënyrë të pa arësyeshme duke u folur për pozitën tonë për një valutë të vetme. Si zakonisht Gordoni reagonte me pasion, por unë isha i shqetësuar për kolegët që donin t’i bënin keq Piterit dhe për helmin e dukshëm të Gordon Braunit kundër tij. Si aleati im i ngushtë Piteri pa dyshim në atë kohë ishte në shënjestrën e përkrahësve të Gordonit. Pastaj në fillim të vitit 2001 Piteri ishte i detyruar të jepte dorëheqjen për herë të dytë. Kjo ishte tipike për mënyrën e shpërthimit të skandaleve, të baltës së keqe që hidhej mbi gjithë ata të piketuarit dhe viktimat të eliminoheshin para se ndonjëri të kishte mundësinë apo nervat për të pritur derisa balta ishte ngjitur apo jo. Mua më vinte shumë keq jo më shumë në fillim, se sa më pas. Gazeta Observer shkroi një artikull mesatar për Piterin, që kishte siguruar para për Dome[1] nga vëllezërit Hinduja, biznesmenë dhe filantropistë indianë dhe më pak që kishte siguruar një pasaportë për njërin prej tyre. Ashtu siç ndodh kurdoherë nëpër artikujt merr më shumë rëndësi si trajtohet çështja se sa problemi në vetvete. Ky është një mësim i vërtetë për gjëra të tilla. Për Piterin nuk do të kishte patur problem sikur ai ta kishte kaluar kërkesën për pasaportë apo të kishte

P

TONY BLAIR DHE KOSOVA

kërkuar që ajo të bëhej, me kusht që ai të kërkonte që të ndiqeshin të gjitha procedurat e nevojshme. Nuk kishte absolutisht asnjë arsye përse S.P. Hinduja të mos merrte një pasaportë – ai ishte në rregull dhe si një biznesmen i pasur dhe i suksesshëm, nuk kishte problem përse ai të mos e bënte këtë vetë. Por kjo është që ndodh në situata të tilla: Unë jam i zënë, Alastairi është i zënë, Piteri është i zënë (kishte dhe një artikull tjetër më të madh në Sunday Times për Peterin dhe Gordonin, që e preokuponte atë. Artikulli ishte i një niveli të mesëm. Po të mos jesh i kujdesshëm – dhe ne nuk ishim – mjafton të kesh një pjesë të fakteve dhe ti bie në një uragan të famshëm proverbial. Piteri tha – dhe Alastairi e përsëriti në media – se jeta e sekretarit privat të Peterit, jo e vetë Peterit ishte trajtuar me kërkesë. Në fakt doli fjala se Peteri ia kishte përmendur këtë emër Mike O’Brienit, Ministrit të Brendshëm. Duket gati patetike tani kur kthen shikimin mbrapa. Meqenëse ishte bërë një deklaratë gabim në media, ata ishin në gjendje ta kthenin atë në një skandal të madh. Peteri me njerëzit Gordon

Braunit që ishin kundër tij, gjendej shumë i vetëm dhe pa mbështetje, përveç meje. Duket krejtësisht e çuditshme, nisur nga fakti se Peteri më pas ishte me partinë laburiste kur Gordoni ishte kryeministër, por në atë kohë ai ishte i izoluar siç ndodh në politikë. Erdhi e mërkura. Dita e Pyetjeve për Kryeministrin. Një tmerr. Mendimi i Alastairit dhe Derry-it ishte se situata ishte e pandreqshme. Xhek Strou kishte të njëjtin mendim dhe ishte i shqetësuar sepse kishte një shënim për një telefonatë të Peterit prandaj duhet të dilte jashtë. Unë i takova Peterin dhe i thashë se duhet të largohej. Ai e ndjeu se Alastairi më shtynte mua, në fakt nuk ishte kështu, ky ishte vendimi im. Unë pranova të bëja një hetim i kryesuar nga ish kërkuesi i Thesarit, Sër Anthony Hammond raporti i të cilit pesë javë më vonë nuk e ngarkonte Peterin me asnjë faj. Ishte një finale e tmerrshme, megjithëse e kthyer në një ngjarje të brengosur. Peteri luftoi me guxim për vendin e vet në zgjedhjet dhe e fitoi atë dhe pastaj e forcoi pozitën me gjenialitetin e tij, por për fat të keq unë nuk e pata atë në kabinetin e viteve 2001-2005. Ai duhet të kishte qenë një forcë e madhe për

mua.

Duke u kthyer përsëri te zgjedhjet, temperatura e tyre filloi të ngrohte serën në shtëpinë e Westminsterit. Unë përgatita një shënim për strukturën e fushatës, linjat kryesore që na ndanin, për vizionin e të ardhmes dhe hollësitë e tjera si do ta bënim fushatën. nuk do të ishte e lehtë të administroje egot dhe personalitetet konfliktuale, duke lënë secilin të mendonte se drejtonte vetë, duke qenë të sigurt se isha unë që drejtoja.
Ne synonim të fitonim zgjedhjet e majit 2001, por ndodhi një

ngjarje që përmbyste plotësisht të gjitha planet tona të mëparshme. Unë isha në Kanada për të folur në parlament dhe për të takuar mikun tim, kryeministër të Kanadasë Zhan Kretien (Jean Chrétien). Ai ishte një stekë e vjetër dhe me përvojë, i madh në takimet ndërkombëtare, ku konsiderohej se fliste me mend dhe siç janë shpesh kanadezët, ishte i besueshëm, pa qenë nevoja për të qenë arrogant. Në përgjithësi, një njeri i mirë dhe një politikan i fortë që nuk duhej nënvlerësuar . Kur ne ndodheshim atje, na u tha se Ministria e Bujqësisë ishte njoftuar për një rast të sëmundjes së ‘lopës së çmendur’ në thertoren e Eseksit. Të jepet një informacion i tillë dhe reagimi i parë është: është ndonjë gjë e madhe kjo? Të përgjigjen, po. Gjë shumë e madhe. Dy ditë mbasi u zbulua sëmundja Komisioni Evropian imponoi një ndalim të plotë të eksporteve britanike të mishit, qumështit dhe gjësë së gjallë. A nuk ishte tejkaluar masa me këtë? Pyeta dhe më thanë jo. Mirë, kjo është vërtet serioze. Zhan Kretieni tha menjëherë se kjo ishte një krizë. ‘Kujdes, Toni djali, ku kujdes për këtë. Ky është

Forum
problem.’ Ne vendosëm kufizime të lëvizjes së gjithë gjësë së gjallë. Unë pyeta i shqetësuar nga Kanadaja nëse mund të siguroheshim që ta hiqnim embargon brenda një jave. Ku ta dija unë. Në disa ditët e ardhshme unë mbeta jashtë vendit, por edhe duke jetuar me orën e MB, duke u përpjekur të përgjigjesha në rregull. Nik Brauni, Ministër i Bujqësisëdukej se bënte një punë të mirë dhe të paktën ministria ishte plotësisht e informuar për seriozitetin e gjendjes. Katër ditë pas rastit të parë, u konfirmua një shpërthim tjetër i epidemisë, kësaj here në cepin tjetër të vendit, në Tyne dhe Wear. Pastaj kaluan gati plot tre muaj kur ishim të përqendruar në një nga epidemitë më të këqija të sëmundjes së ‘lopës së çmendur’ në Evropë. Dhe një nga më të këqijat në historinë botërore. Sëmundja e lopës së çmendur prek të gjitha kafshët, por jo patjetër derisa t’i ngordhë dhe as nuk e dëmton mishin për tu përdorur për ngrënie. Disa vende – për shembull Argjentina – ka zona ku sëmundja ka ekzistuar për dekada. Por sigurisht ajo nuk është e mirë për eksportet dhe konsumatori i zakonshëm nuk do të nxitohej të blinte mish të infektuar. Ajo nuk ka kaluar asnjëherë te njerëzit, megjithëse frika se mund të ndodhte ekzistonte. Është një sëmundje që në një drejtim nuk është serioze për jetë a vdekje, as edhe për kafshët, por pasojat praktike në industrinë e gjësë së gjallë janë shkatërruese; në rast se ajo nuk zhduket efektet e saj mbeten të paprekura. Ajo që ndodhi ishte që mishi i infektuar kishte hyrë disi në vend, ndoshta ilegalisht dhe kishte infektuar një fermë. Kafshët transportohen në gjithë vendin dhe meqenëse periudha e inkubacionit mund të jetë deri në dhjetë ditë sëmundja porsa ishte zbuluar – dhe lëvizjet e gjësë së gjallë u ndaluan – disa ditë mbasi kishte filluar të përhapej. Rezultati, sikundër e thamë është se ne nuk kishim as idenë më të vogël sa kafshë ishin infektuar ose ku ndodheshin ato. Për më tepër, sëmundja përhapet nga ajri si dhe nëpërmjet shuajve të këpucës. Rrugët kalimtare, gjurmët dhe elementë të tjerë të turizmit ishin të gjitha burime të përhapjes së saj. E vetmja mënyrë për ta luftuar atë ishte therja e bagëtive të infektuara. Ka një debat të madh nëse duhen vaksinuar kafshët, debat që kalon pastaj në diskutimin publik gjatë krizës. E vërteta e pastër është se kërkesat e BE-së nënkuptonin që edhe kafshët e vaksinuara eventualisht duhet të thereshin, dhe sidoqoftë vaksinimi nuk mund të garantohej si i efektshëm në vend dhe ato mund ta përhapnin sëmundjen te gjedhi. Kafshët duhet të çoheshin për tu therur, por sigurisht jo në thertore, kështu që filluan të krijoheshin pirgje me kafshët e djegura. Njëri prej tyre ishte vendosur afër pistës të avionëve në Heathrow, për të kënaqur pasagjerët që shpresonin të kalonin disa ditë në Britaninë idilike rurale. Fotografitë e këtyre pirgjeve u përhapën në të gjithë botën. Thashethemet ishin të mëdha; ishin zbuluar raste të sëmundjes në njerëz (nuk kishte rëndësi nëse më pas u vërtetua që ato nuk ishin të vërteta). Kur ne mbyllëm qendrat turistike, supozohej se kjo u bë për të mos rrezikuar njerëzit. Amerikanët janë turistë të mëdhenj, por nuk të falin për të tilla gjëra. Praktikisht rrjedha e turistëve

faqe 17

...Erdhi e mërkura. Dita e Pyetjeve për Kryeministrin. Një tmerr. Mendimi i Alastairit dhe Derry-it ishte se situata ishte e pandreqshme. Xhek Strou kishte të njëjtin mendim dhe ishte i shqetësuar sepse kishte një shënim për një telefonatë të Peterit prandaj duhet të dilte jashtë. Unë i takova Peterin dhe i thashë se duhet të largohej. Ai e ndjeu se Alastairi më shtynte mua, në fakt nuk ishte kështu, ky ishte vendimi im. Unë pranova të bëja një hetim i kryesuar nga ish kërkuesi i Thesarit, Sër Anthony Hammond raporti i të cilit pesë javë më vonë nuk e ngarkonte Peterin me asnjë faj. Ishte një finale e tmerrshme, megjithëse e kthyer në një ngjarje të brengosur. Peteri luftoi me guxim për vendin e vet në zgjedhjet dhe e fitoi atë dhe pastaj e forcoi pozitën me gjenialitetin e tij, por për fat të keq unë nuk e pata atë në kabinetin e viteve 2001-2005. Ai duhet të kishte qenë një forcë e madhe për mua. Duke u kthyer përsëri te zgjedhjet, temperatura e tyre filloi të ngrohte serën në shtëpinë e Westminsterit. Unë përgatita një shënim për strukturën e fushatës, linjat kryesore që na ndanin, për vizionin e të ardhmes dhe hollësitë e tjera si do ta bënim fushatën. Nuk do të ishte e lehtë të administroje egot dhe personalitetet konfliktuale, duke lënë secilin të mendonte se drejtonte vetë, duke qenë të sigurt se isha unë që drejtoja”

amerikanë u ndërpre, nisur nga fakti se po të vinin në Britani, do të ktheheshin me nga dy koka. Në kohën që unë u ktheva nga udhëtimi im transatlantik, kriza ishte bërë e prekshme. Unë kisha menduar se ministria dhe Niku ishin plotësisht në krye të punës. Ata po ndiqnin me njëfarë xhelozie ngastrën e tyre dhe ishin të kënaqur të konsultoheshin, por unë e ndjeja se Niku sikur ishte nën presionin tim dhe nuk donte ti nënshtrohej kontrollit. Xhonathani më alarmoi duke më shpjeguar se si çentrali i Numrit 10 padashur e kishte lidhur atë me një bisedë që bëhej midis Gordonit dhe Nikut dhe kishte dëgjuar Gordonin ti thoshte Nikut të mos i nënshtrohej ‘stilit presidencial’ që kisha unë – një ndërhyrje që nuk ishte aq e

dobishme. Ndërsa situata rëndohej dhe fakte të reja të izolimit filluan të preknin punët, banesat porositë e eksportit, bizneset, atraksionet turistike, hotelet, B&Bs, pra gjithë infrastrukturën rurale të Britanisë – unë nuk e ndjenja veten mirë dhe po, isha i trembur. I lashë gjërat në atë gjendje edhe për disa ditë, me mbledhjet e zakonshme, me pikëpyetje, debate dhe udhëzime dhe pastaj mendova jo, kjo nuk do të funksionojë. Udhëheqësi i Fermerëve Kombëtarë ishte Ben Gill. Ai dhe zëvendësi i tij Riçard Makdonald më dukeshin mua qytetarë të ndjeshëm dhe inteligjentë. Ata përfaqësonin një komunitet që praktikisht shikonte në flakë të gjithë të kaluarën, të tashmen

dhe të ardhmen e tij. Ishte e dhimbshme, kishte panik dhe hidhërim kudo atje. Beni dhe Riçardi ishin të hapur: e vetmja përgjigje ishte therja dhe e vetmja rrugë ishte që ajo të bëhej shpejt. Sfida ishte si të bëhej kjo. Ne mund të vinim në dispozicion burime njerëzore dhe financiare për këtë qëllim, por ku? Në fundjavë unë shkova në Chequers herët. Kjo më ndihmonte mua gjithmonë të çliroja kokën. Lexova të gjitha gazetat, fola me disa njerëz. Shefi veteran Xhim Skudamore ishte një tip i mirë, por ishte i trullosur. Të gjithë ashtu ishim. Unë mora një informacion sa më të hollësishëm që munda. Pastaj vetëm u ula dhe mendoja. Ndonjëherë në kohë krize njeriu duhet të veprojë për të mbajtur

lart optimizmin, por mekanizmi aktual vepron nga ana tjetër efektivisht. Ndonjëherë vetë mekanizmi nuk funksionon ose funksionon në mënyrë të pamjaftueshme dhe atëherë duhet të mendosh i pari vetë. Përndryshe aktiviteti është i padobishëm madje edhe më keq bën të kundërtën. Sfida kryesore ishte ajo logjistike. Duhet të kishte shumë specialistë me përvojë për të inspektuar gjedhin atje ku kishte dyshime. Pastaj duhet të ishim në gjendje për therjet. Duhet të kishim kapacitetet për vendosjen e kafshëve të therura. Duhet të kishim gjithashtu një sistem kompensimi që duhet të ishte racional dhe i shpejtë dhe një sistem të ndihmës sociale për vështirësitë që lindnin. Duhet të kishim pastaj një plan për rihapjen e zonave rurale dhe një strategji për tërheqjen e turistëve pas panikut të shkaktuar. E gjithë kjo duhej bërë ndërsa ndiqnim sëmundjen dhe nuk duhet të hapeshim më herët ose të shpallnim fitoren shumë shpejt. Nga ana tjetër rivendosja e besimit në komunitetin e goditur dhe të dërmuar rural nuk mund të bëhej shumë shpejt. Kur u ktheva në Downing Street të dielën vendosa të merresha me të gjithë gjendjen dhe thirra këshilltarët e mi të afërm së bashku. Me një mjeshtëri – jo timen, unë shpejtova të shtoja vetëm Riçard Uillsonin, sekretarin e kabinetit – ftuam të bashkojmë rrethin tonë të ngushtë këshilltarin tonë shkencorë kryesorë, Sër David King. Nëse ndokush ju thotë se shkencëtarët janë kërkues shkencorë jo praktikë, i tregoni atij Davidin. Ajo që më tha ai mua dukej si një shaka, si një çmenduri, por pas disa javësh ishte me një vlerë të paçmueshme për mposhtjen e sëmundjes. Në thelb, me anën e grafikëve dhe hartave ai na tregoi se si do të përhapej sëmundja, se si do ta frenonim atë nëse do të merrnim drejt masat e duhura dhe se si brenda një kohe do ta zhduknim atë.

“The Albanian” ka filluar përgatitjet për realizimine antologjisë së tretë “Lërmënipak atdhe”, antologji e krijuesve shqiptarë në Mbretërinë e Bashkuar. Lajmërohen të gjithë krijuesit shqiptarë që jetojnë në Mretërinë e Bashkuar që të paraqesin krijimet e tyre pranë redaksisësë “The Albanian” Web: www.thealbanian.co.uk Tel/fax: 02082169527 Email: info@thealbanian.co.uk

Expert in Relationship and love

Sheikh Salem
Ersans ka një përvojë të pasur për të provuar specialist të ndihmojë dhe këshillojë për kërkesë lëndime personale (Personal Injury Claims) Ne ofrojmë vlerësim falas dhe nje pakete“ nese nuk fition nuk paguan” (no win no fee) për të siguruar se nuk ka zbritje të bërë nga ndonjë kompensim për të cilat ju mund të drejtë

ne ju sigurojmë që ju do të merrni 100% të kompensimit tuaj dhe shërbimi ynë nuk do t’u kushtojë asnjë qindarkë

International Hearler & Spiritualist order with many years experience in Europe, Asia, Usa & Africa. I can help you solve all your problems regarding relationship, love and back, curses, unexplained illnes, union or separation, black magic problems, exams, business flushing, Love matters etc. Your satisfaction is my concern Tel:02070550227 Mob 07950592908 3 days result 100% guaranteed Unë mund t’iu ndihmoj në zgjidhjen e problemeve në lidhje me marrëdhëniet në çift, problem në dashuri, mallkime, sëmundje të pashpjegueshme, problemet e magjisë së zezë, provimet, problem biznesi, problem dashurie etj etj. Për tre ditë rezultati i garantuar 100% Me kontaktoni Tel:02070550227 Mob 07950592908

kulture

faqe 19
shumë këngë të tjera epike, të cilat formojnë mjedisin e “notimit”, të dy cikleve/qerthujve në një epikë legjendare të vetme (pavarësisht se, bie fjala, heronjtë kulturorë të dy rendeve, Gjergj Elez Alia dhe Muji e Halili, dalin në epos edhe si rivalë dhe kundërshtarë në duel). Ky studim merr përsipër edhe disa prej ligjërimeve më të vjetra të shqipes si: ligjërimi biblik-unigjillor, ligjërimi etnografik-prozodisë popullore dhe ligjërimit etnojuridik-traditës së ligjeve të pashkruara. Si një çështje e ndërlikuar del edhe e ashtuquajtura “institucioni i besës” të shqiptarët ku besa na del në këto shumësi kuptimesh: besa si paqe, besa si fe, besa si besim, besa si bekim, besa si kod etik, besa si nyje juridike, besa si shenjë dhe vetëdije fetare. Historikisht fjala “besë” dëshmohet e përdorur me një vlerë morale-juridike në “Statutet e Shkodrës”, që i përket periudhës paraosmane. Është një prej nocioneve që del më herët në kulturën e shkruar shqiptare. Në “Statutet e Shkodrës” në të vërtetë del në formë foljore, “bessare”, “besare”, dhe kjo përbën një nxitje për interesa shkencorë etnografikë e gjuhësorë. Në të gjitha rastet e përdorimit të nocionit të të besuarit, në “Statutet e Shkodrës’, ky nocion ka si kusht benë, betimin. Në fakt, “bessare”, në formën e vet më të hershme të shkruar, i përmban të gjitha këto nocione: be, betim, besë, besim. Janë të mundshme disa rrafshe krahasues për evoluimin historik të fjalës “besë”, e cila, sipas të gjitha gjasave, nuk është një fjalë e parme e shqipes, por një formim i periudhës së saj letrare. Besa theksohet si kodi më i veçantë në botë dhe gjendet në “Kanunin e Lekë Dukagjinit”; dhe Europës së qytetëruar do t’i duhen edhe 600 vjet për të arritur vlerat e kanunit shqiptar. Një fakt që Pr. Sinani ka nënvizuar është edhe problemi i gjakmarrjes i cili jepet në Kanun, ku theksohet që është një shprehje e një rregullimi shumë të rreptë të jetës së shoqërisë qysh në të drejtën biblike, pastaj me të mirënjohurin “lex talionis”- “ligji i prerjes”, ose më saktë “ligji syrin për sy”, që ka zënë një vend qendror në të drejtën antike romake, pavarësisht se më vonë kultura njerëzore iu largua kësaj egërsie të kryehershme dhe mbijetojat e saj u ruajtën kryesisht në shoqërinë patriarkale, me veçime natyrore e politike. “Jetën për jetën, syrin për syrin, dhëmbin për dhëmbin, dorën për dorën, këmbën për këmbën, djegien për djegien, plagosjen për plagosjen”, këto janë sloganet e sanksionuara në Librin “Dalja”- “Eksodi” të Biblës. Përmbledhtas mund të themi se nismat shkencore për vlerësimin e raporteve histori/epos kanë pasur për qëllim të paraqesin kushtëzimin relative të kësaj përmendoreje të fuqishme të artit të popullit me historinë e tij. Etnokultura dhe historia në këto studime shihen si pasuri kombëtare dhe raportet midis tyre dalin jashtë kuadrit të krahasimit të dijeve dhe disiplinave shkencore rreth tyre. Vëmendje e posaçme me të drejtë i kushtohet pavarësisë relative të traditës letrare gojore nga realiteti historik, që në rastin e eposit është më e madhe. Prehistoria dhe historia në folkloristikë ndahen në pikat ku lidhen e ndahen epika legjendare dhe ajo historike.

nGA: DOK. ROVEnA VATA
tnos në epos” është një studim monografik i përgatitur me finesë dhe mjeshtëri të veçantë nga pena e artë e studiuesit dhe profesorit të talentuar Shaban Sinanit. Ky njeri që rrezaton vlera për aftësitë e tij akademike dhe cilësitë e virtytet larta njerëzore merr përsipër këtë studim për t’i ardhur në ndihmë mbarë botës akademike që ai vetë përfaqëson dhe gjithë audiencës,së studiuesve, të vjetër apo të rinj qofshin këta. Tashmë kemi në dorë një botim të shumëpritur ku autori ka punuar për një periudhë më shumë se 15 vjeçare, duke përfunduar rrugën e nisur nga Eqerem Çabej. Ky studim jo rastësisht fillon më këtë fjali: “Trashëgimia kulturore gojore shqiptare pak nga pak po zë vendin e vet në programet e rendit parësor të UNESCO-s për pasuritë elitare të njerëzimit”. Studiuesi Shaban Sinani këmbëngul që eposi shqiptar të promovohet në programet elitare të trashëgimisë folklorike shqiptare më të hershme, gjithashtu ai njihet dhe me emërtimet: eposi heroik legjendar, cikli i kreshnikëve, cikli verior, cikli i Mujit dhe i Halilit. Mbledhja, botimi dhe studimi i eposit të kreshnikëve nisi në fund të shekullit të 19-të dhe vijon ende. Përveç klerikëve françeskanë (Palaj-Kurti duhen veçuar), meritë themelore për zbulimin dhe studimin e eposit kanë albanologët M. Parry, A. Lord, M. Lambertz, S. Skëndi, A. Pipa. Rapsoditë e eposit të kreshnikëve janë këngë me pavarësi formale nga njëratjetra, por në përmbajtje ato i bashkon e njëjta mendësi, e njëjta epokë, e njëjta hapësirë, të njëjtat figura mitologjike e gjysmë-mitologjike. Rapsodia vetë e përmend rrallë fjalën kreshnik. Heronjtë e saj e quajnë veten trima ose agët e Jutbinës. Kreshnikë, heronj që mbrojnë kufijtë e trojeve të të parëve, janë quajtur nga mbledhësit dhe studiuesit. Në këngët epike legjendare ka zëra e jehona, prej shumë epokash parahistorike, prandaj ato vlerësohen si këngë me karakter shumështresor. Në to nuk ka heronj historikë, por heronj kulturorë. Eposi i kreshnikëve është shprehja më e hershme e vetidentifikimit etnik të parashqiptarëve dhe shqiptarëve. Në epos krijuesi dhe bartësi i rapsodisë dallojnë veten prej tjetrit si qenie etnike. Tjetri identifikohet edhe përmes etnonimit të vet: Shkjau, Osmani, Harambashi (bash arapi ose arapi pasha), Harapi i Zi, Jelini (heleni, greku), Ltinka e Bardhë (latini), Tali/Talja (italiani), Jevrenija, Qyste Jahudia (hebreu), Filipe Maxhari (hungari), ndërsa kreshnikët nuk e përmendin shprehimisht bashkësinë që i përkasin. Konflikti sundues në epos është ai me krajlitë dhe antagonistët e agëve të Jutbinës janë kreshnikët e krajlive. Kjo i ka shtyrë studiuesit të mendojnë se “koha e parë” e krijimit të eposit duhet të jetë pikërisht ajo e dyndjeve sllave në jug të Ballkanit në shekujt VI-VIII. Eposi i kreshnikëve ka ngjashmëri me shumicën e epopeve të popujve europianë dhe të botëve më të largëta. Njësoj si në epopenë antike shumere dhe në atë greke, heronjtë qendrorë janë dy. Muji zgjedh fuqinë, sikurse Akili, por heroi tjetër, Halili, shenjon më shumë kultin e bukurisë, jo

E

STUDIMI MONOGRAFIK "ETNOS NË EPOS" NGA SHABAN SINANI
të dijës si Odiseu. Zanat pajtore të fatit të kreshnikëve janë mite me një pikë të dobët, si Akili në antikitetin grek dhe Samsoni në eposin hebraik. Muji duhet të kalojë në prova të ngjashme rishtarie sikurse Rustemi në “Shah-Namenë” perse. Si në epopenë greko-bizantine, spanjolle dhe në atë franceze, ku rreziku qendror janë maurët, edhe në eposin e kreshnikëve “nji harap i zi ka dalë prej deti”. Në eposin e kreshnikëve nuk ka hapësirë dhe kohë të përcaktuar historike. Jutbina është një atdhe shpirtëror i rapsodëve. Këto argumente kalojnë në dobi të autorësisë vendëse. Dy tiparet themelore të figurave mitologjike në epos janë karakteri matriarkal dhe ktonik. Ndryshe prej epopeve antike, në ciklin e kreshnikëve nuk ka hyjni qiellore dhe nëntokësore. Sikurse Gilgameshi i shumerëve të moçëm, i cili është njeri në një të tretën dhe hyjni në dy të tretat, edhe kreshnikët e këngëve shqiptare janë pjesërisht njerëz tokësorë dhe pjesërisht rishtarë të një urdhri hyjnor, si marrës të fuqisë së zanave. Shihet se kjo ndërthurje e vetive tokësore me ato qiellore është e përgjithshme, botërore. Fuqia e kreshnikëve buron prej zanave dhe nuk trashëgohet më tej se Omeri ose Omerat prej Mujit: nuk ka brez të tretë kreshnikësh. Kulti i malit, i bjeshkës, i lartësisë (vertikalitetit); përdorimi i kohës për të matur hapsirën dhe anasjelltas (nant ditë/ udhë); numrat simpatikë dhe sistemi njëzetdhjetor indoeuropian (vegisimal system) i numërimit (trezet, katërzet); tipi i mendimit poetik; janë shprehje e një hershmërie dhe vijueshmërie të gjatë. Eposi i kreshnikëve është përmendorja më e rëndësishme e trashëgimisë gojore iliro-shqiptare që dëshmon mitologjinë e hershme të popullit shqiptar. Nëse gjuha dhe shumë shenja të identitetit shqiptar historikisht kalendarin e tyre e fillojnë nga shekulli i 7-të e këndej, mitologjia në eposin e kreshnikëve i ngjan një palimpsesti, në të cilin shfaqen shtresa universale indoeuropiane, mesdhetare, ilire, shqiptare, europiane, ballkanike, që dëshmojnë jo vetëm rrugën prehistorike dhe historike të popullit shqiptar, por edhe kalendarin e shfaqjes së mendësisë prehistorike-historike të zhvillimit të shkallëshkallshëm të mendimit njerëzor. Mitologjia shqiptare në eposin e kreshnikëve shfaq ngjashmëri arketipale me eposet më të mëdhenj të historisë botërore, si dyshja luftërare (e ngjashme me eposin e shumerëve- Gilgamesh; me eposin helenik: Akili dhe Odiseu); provat e rishtarisë dhe të zgjedhjes apo shugurimit (Herakliti në eposin antik grek, Rustemi në Shah Name); kulti i fuqisë fizike; heroi me pikë të dobët (Akili, Samsoni); burimi totemik i fuqisë (lopa Bermaja tek eposi pers, dhitë e kryehershme e bëjnë eposin shqiptar dëshmitar të një epoke paraindoeuropiane (eposi i hebrenjve jahudi, nuk jam latin dhe as i Talit. Shkalla e përdallimit të tjetrit në epos është më e lartë se e vetvetes. Ngjashmëria si pasuri, ballkanizimi i dukurive dhe motiveve të epikës legjendare, prania e tjetrit si dëshmues hershmërie, janë gjithashtu me rol emancipues në mendësi e në metodologji. Gjithnjë e më shumë eposi i shqiptarëve shihet jo si një thesar i mbyllur në vetvete, jo si një produkt i pangjashëm me epope të tjera, por si një trashëgimi që e bashkon me këto trashëgimi lidhja gjenetike mes popujve, karakteri universal i mitologjisë, burimi historik i përbashkët ai afërt, fqinjësia apo prekja në kohë e hapësirë dhe pa dyshim ligjet e brendshme të vetë epopesë, që përcaktojnë tipologjinë e zhanrit. Vështrimi i epikës legjendare shqiptare si një palimpsest, ku epokat dhe kulturat kanë lënë gjurmën e vet, shtresë mbi shtresë, duke dëshmuar veten dhe të tjerët, ka qenë emancipues për dijen albanologjike dhe jo vetëm për epikologjinë. Një problem i diskutueshëm, shpesh i kaluar me indiferencë ose, më saktë, i pa kushtuar rëndësinë e merituar, është ai i raporteve të brendshme të kreshnikëve, veçanërisht ai i raportit midis kreshnikëve dhe disa heronjve të përafërt e njëherësh të dallueshëm prej tyre, si Gjergj Elez Alia. Nga kërkimet në terren për një kohë të gjatë, cikli i këngëve të Gjergj Elez Alisë ka mbetur i veçuar. Mendimi se në epikën legjendare shqiptare ka vetëm një urdhër heronjsh, vetëm urdhri i vëllezërve Muji dhe Halili, kur gjithnjë e më e qartë po bëhet prej studimeve se një urdhër më vete shenjohet në heroin Gjergj Elez Alia, lidhet me faktin që shqiptarët i kanë provuar të dy rreziqet, nga deti e nga toka. Një çështje e debatuar në këtë studim është edhe ajo e karakterit të vargut, shpesh indentifikuar me dhjetërrokshin; edhe kjo më shumë e lidhur me debatet e përgjithshme për lidhjet, ngjashmëritë dhe pangjashmëritë metrike midis eposit shqiptar dhe eposit të sllavëve të jugut. Në bazë të tipologjisë së këngës epike referuar shkallës së mendësisë dhe të vetëdijes estetike; tipet të mendimit dhe përfytyrimit popullor, epika legjendare shqiptare do të rezultonte me këtë klasifikim: 1- Këngë me motive mitologjike, 2- Këngë me motive heroike parahistorike (pa shtresime të njehsueshme historike), 3Këngë heroike me shtresime historike. Gjatë këtij studimi përmendet në jo pak raste edhe cikli i Gjergj Elez Alisë i cili përmban opozicionin biblik gjenotipik tokë-det, Leviatan-Behemont, i cili në prozën popullore shqiptare njihet dhe si motive i luftës së dragoit me kulçedrën. Epi i Gjergj Elez Alisë shenjon një kohë historike të shfaqjes së rrezikut që vjen nga deti. Rreth këtyre dy cikleve bashkohen

nuk është epos i një populli të së njëjtës familje-hebrenjtë janë popull semit). Dy qytetërimet e mëdha të antikitetit fqinj kanë lënë gjurmë të forta mitologjike, duke u bërë dëshmitarë të hershmërisë absolute të eposit: janë afërsisht 40 motive të ngjashme me eposin homerik (M. Lambertz), është vërtetuar ngjashmëria e Zanës me Dianën latine, jo vetëm gjuhësisht, por edhe në atribute. Të gjitha këto e bëjnë eposin shqiptar dhe mitologjinë e tij një përmendore parashqiptare dhe parasllave, duke i dhënë një funksion përjashtimor në gjithë historinë e epeve të popujve paleoballkanas. Kulti i vertikalitetit, shenjtërimi i numrave simpatikë të lidhur me kalendarë parakristianë dhe kristianë (një, dy, tre, shtatë, nëntë, 12, 40 etj), gjithashtu është gjurma e kësaj kohe. në eposin tonë studiuesi ka gjetur edhe tipare europiane të cilat janë: kalorësia, letërkëmbimi, deri diku edhe kryqtaria, fryma e krishterë. Dashuritë e fuqishme dhe dëshirat për martesa endogame (konceptimi i lidhjes së gjakut si totalitet i bashkësisë): “T’tana çikat e jutbinës/ bash si motra qi po m’duken”. Eposin dhe heronjtë e tij nuk i nxë koha dhe historia. Papërcaktueshmëria kohore dhe historike e bën atë një prej eposeve më origjinalë në Ballkan, duke përfshirë eposet e sllavëve të jugut, koha e të cilëve është vulosur thotë autori që prej Betejës së Fushë-Kosovës (1389) e këndej dhe Digenis akritas të grekëve bizantin. Gjithashtu studiuesi Shaban Sinani shton faktin se mitet e eposit shqiptar të kreshnikëve janë kryesisht ktonikë (mite të tokës) dhe me burim matriarkatin (kreshnikët indentifikohen nga nëna dhe jo nga babai), gjë që i bën ata më të hershëm se krishterimi dhe të pakrahasueshëm me mitet e popujve ballkanas të mëpasëm. Karakteri ktonik është shprehje e një popullsie autoktonike. Karakteri matriarkal, gjithashtu, e lashtëson eposin shqiptar duke e afruar me antikitetin e hershëm. Eposi heroik legjendar shqiptar e shpreh një vetëdije të tillë përmes të dhënash të tërthorta, duke e dalluar gjuhën, veshjen, sjelljen, traditën e heronjve kulturorë vendës si “të vetën” dhe më së shumti prej opozicionit me tjetrin. Informacioni më i rëndësishëm vetëdallues që jep rapsodia mund të shprehej në thjeshtligjërim: Unë jam si heroi vendës sepse nuk jam shkja, nuk jam jelin, nuk jam jevrej, nuk jam maxhar, nuk jam miskov, nuk jam harap dhe as harambash, nuk jam

Koha e lire

faqe 20

P

ër të krijuar një imazh sa më të pëlqyeshëm dhe të bukur, së pari, duhet të kemi parasysh që të jemi të mirinformuar lidhur me mënyrën se si duhet të mirëmbajmë vetveten. Shumë probleme dalin nga amatorizmi në fushën e kozmetologjisë, si rrjedhojë e mospasjes së një ligji profesional, një licensë të ushtrimit të profesionit për të cilën duhet të testohesh si dhe të krijosh kushtet e sigurisë për klientin. Disa këshilla të domosdoshme dhe praktike se si duhet të mbrohemi kur jemi të pranishëm në një ambient që nuk ju pëlqen, ku nuk keni siguri për profesionalizmin e kozmetistit. Kozmetologjia është shkenca që përfshin artin e Parukerisë, Estetikës dhe Dermatologjisë estetike.

Si të mbrojmë veten nga produktet kimike të kozmetikës ?

BOJA nUK E DËMTOn FLOKUn
Së pari, duhet të kemi informacionin e duhur për shkallën e profesionalizmit të parukierit apo estetistit që zgjedhim. Më shumë rëndësi duhet t’i jepet momenteve kur do të na duhet të përdorim prodhimet kimike siç janë koloret, permanentet, produktet për shtrirjen e flokut, shampot e ndryshme, xhel, brilantinë etj. Nuk është e vërtetë që kolori e dëmton flokun. Më shumë dëmtimi i tyre vjen nga vetëpërdorimi jo i saktë dhe pa kriter i produkteve të caktuara, i produkteve të ndryshme për mirëmbajtjen e flokut ose në disa raste, nga pakorrektësia dhe paaftësia, mungesa e informacionit mbi estetikën e zbatuar. Nga studimet e bëra, struktura e flokut ka një element të rëndësishëm, pigmentin melaninë, i cili prodhon kolor, kështu që depozitimi i kolorit artificial nga një profesionist brenda rregullave, nuk e dëmton por e përmirëson gjendjen e flokut. Edhe në përdorimin e bojërave popullore duhet të tregoni kujdes sepse koloret që ekzistojnë, pavarësisht nga çmimi, duke mos qënë nën një sistem kontrolli, kanë mungesë produktesh mbrojtëse, dhe ushqyes për flokun që duhet ta kenë në përbërjen e tyre. Si rezultat i mungesës së cilësisë së koloreve, konstatohet një prishje, dëmtim i strukturës së flokut. Një nga bojërat popullore është kënaja Henna (Këna)- është një produkt natyral që preferohet nga shumë persona pasi është me përbërje organike. Në përdorimin e saj duhet të tregoni kujdes pasi shkakton tharjen e flokut si dhe krijon zbokth. Si rezultat, shkakton rënien e flokut. Përdorimi i kënasë, këshillohet në flokë të yndyrshëm, por

gjithmonë pasi konstatimi të bëhet nga specialisti.

KORREKTORËT
Në shumë raste, për kolorimin e flokut , përdoren korrektorët. Korrektorët janë korrigjues të kolorit të flokut dhe përdoren në rastet kur gjatë kolorimit janë bërë gabime si krijohen vende të pangjyrosura, apo nuk del ngjyra e kërkuar. Një parukier profesionist nuk duhet të përdorë korrektorin në një klient të përhershëm, për arsye të dizavantazheve të përdorimit të tij. 1. Qëndron shumë pak në flokë. Pas 1 apo 2 larjeve bie. 2. Humbet shkëlqimin e flokut dhe e nxjerr atë të zbehtë. 3. Dëmton strukturën e flokut 4. nuk është “ kolor”, nuk hyn tek koloret e qëndrueshëm.

Nëse në flokun tuaj është përdorur korrektor, ju e vini re shumë shpejt dhe sërish do të ktheheni tek profesionisti për të konstatuar problemet me flokun. Në përgjithësi korrektori përdoret tek klientët që vijnë vetëm një herë, siç janë turistët apo klientët e rastësishëm, por lidhur me efektet që ka në flok këshillohet të evitohet përdorimi i tij. Formula të gatshme për kolorimin e flokëve nuk ka. Pas konsultimeve me specialistin dhe testimit që i bëhet llojit të flokut, atëherë mund të vendosni të qetë se cili do të jetë kolori i flokut tuaj. Koloret profesionale janë të ndara në 4 tipe; Temporan- aplikohet gjithmonë tek klientët që më parë nuk kanë bërë kolorime, pra në flokë natyralë. Semipermanente- aplikohet për të provuar kolore të ndryshme në tufa të vogla flokësh për të parë reagimin e kolorëve të ndryshëm në të njëjtin flok. Dhe për të patur një siguri 90-100% për kolorin që do të jetë përfundimtar. Kuazipermanentenjë kolor që bëhet për të përcaktuar kohën e operacionit dhe forcën e produktit që do të përdoret. Permanente: Është tipi i kolorimit gjatë të

cilit floku ndikohet tërësisht nga kolori dhe kolori zgjat në kohë. Në varësi të shkakut për të cilin bëni kolorimin e flokut dhe në konsultim me parukierin, bëhet dhe përzgjedhja e tipit që do të përdoret. Ajo që përcakton saktë se cili nga tipet e kolorit është i përshtatshëm për flokun tuaj është analiza që i bëhet flokut. Përpara se të bëni një operacion kolori , duhet të kryeni disa teste: 1. Testi i alergjisë.2. Testi i zgjedhjes së ngjyrës. 3. Testi i elasticitetit dhe porozitetit të flokut.

përmbajnë vitaminën E. Të tjera vitamina të rëndësishme për lëkurën gjenden tek brumërat, tek perimet vajore dhe tek gjalpi.

PERIMET E GJELBRA DHE VAJORE:
Perimet e gjelbra dhe me përbërje vajore përmbajnë vitaminën H, specat, patëllxhanët, lulelakra, domatet etj. Gjithashtu, vitaminën H e gjejmë tek frutat e detit dhe kivit. Ndërsa vitaminat H dhe C, gjenden në shumë bimë vajore.

nGA FRUTAT, TEK KOZMETIKA
Vitaminat janë të dobishme për lëkurën. Për të patur një lëkurë të shëndetshme dhe të bukur, frutat dhe perimet janë të pasura me vitamina të cilat ndihmojnë për një lëkurë të shëndetshme dhe të freskët. Nëse doni të evitoni produktet kozmetologjike të përbëra dhe nga kimikate, ngrënia e frutave dhe perimeve është jo më pak e dobishme për lëkurën tuaj. Për të ditur produktet ushqyese të duhura, të cilat kanë ekuilibër vitaminash, duhet të merrni mendimin e ekspertëve. Por, cilat janë vitaminat që kanë prioritet për dobishmërinë e tyre në ushqyerjen e lëkurës si dhe në mbrojtjen e saj nga dielli. Antioksidantët: E fillojmë nga vitmina A. betakarotina. Betakarotina gjendet tek pjepri, karrotat, tek mishi i peshkut. Gjithashtu tek uji, qumështi, si dhe këto të fundit

KOZMETIKA DHE VITAMInAT:
Vitaminat për të cilat folëm më sipër që ndodhen tek shumica e frutave dhe perimeve të ngrënshme, janë pak a shumë ( pa kimikate) esenca bazë e produkteve kozmetike që përdor një kozmetist, por sekreti është se ato qëndrojnë të fshehura në formulat e kremrave solarë dhe kremrat që përdoren pas djegies së lëkurës nga dielli. Gjithashtu, është vërtetuar se konsumimi i këtyre vitaminave nëpërmjet frutave dhe gjellëve të gatuara me perime, stimulon rigjenerimin e lëkurës nga celulitet. Vitamina C mbron organizmin nga proceset oksiduese ndërsa vitmina A eliminon aciditetin në stomak dhe në zorrë si dhe ndihmon në procesin e hidratimit. PERGATITI AnILA HOXHA

Koha e lire Horizontalisht 1 Emer mashkulli, mbi bazen e turqishtes. 6 Grumbull i madh. 11 Jo hyj. 14 Neurologji. 15 Aktorja, Besa. 16 Emer i huaj femre. 17 Kengetar yni. 19 Armiku i Budes. 20 Shkopi qe ia kalojne atletet njeri-tjetrit gjate nje gare vrapimi (Sh.Shq.). 21 K.F. italian. 23 Ish-futbollisti gjerman, Valter. 24 Kengetarja e njohur, Foks. 25 Dhanorja e peremrit "dikush". 29 Prove. 30 Kampionia. 31 Legjendat. 33 I afermi. 36 Regjisorja, Grabocka. 37 Takim i nivelit te larte. 38 Emnak i Amires. 39 Regjisori i njohur, rrahmani. 40 Ai qe interpreton ne film. 41 Sheshi. 42 Bujtine. 44 Burimet e ndricimit. 45 Emer i huaj femre. 47 Autoritet. 48 Venia e notave. 49 Gjendje shqetësimi e me kokëçarje. 54 Adut. 55 Marrje e tipareve italiane. 57 Dafine. 58 Emri i Ataturkut. 59 Ira, meria. 60 Organizate terroriste baske. 61 Morale. 62 Liber hartash. Vertikalisht 1 Vendes. 2 Hall. 3 Lloj motociklete e Suzukit. 4 Kengetari, Vladi. 5 Këshilltarja ligjore e ngarkuar për kryerjen e disa veprimeve juridike. 6 Lloj kemishe. 8 Rend namazi ne xhami. 9 Territoret ku sundojne imamet. 10 Vazhdimet. 11 Pergenjeshtrimet.

faqe 21

12 Emer mashkulli ilir. 13 K.F. nga Prizreni. 18 Special Tertiary Admissions Test. 22 ... Vegas. 24 Figure mitike greke. 25 Gamile. 26 Emri turk per Pejen. 27 Vizatimi qesharak. 28 Ajo qe lidh brigjet e nje lumi. 31 Ama e bletes. 32 International

Maritime Organization. 34 Lloj lende plasese. 35 Pasuri e patundshme. 37 Latohet. 38 Perzgjedhesi i kombetares shqiptare, Han. 40 Që i mungon gjallëria (fig.). 41 Shtet fqinj i Turqise. 43 Qytet ne Nigeri. 44 Lloj vegle pune. 45 Botime te pervjetshme

kalendarike. 46 Shenjë që përfaqëson një tingull muzikor (sh.shq.). 47 Kengetarja, Hoxha. 49 I moshes se trete. 50 Udhezim (ang.). 51 Lloj varke portogeze. 52 Ish-futbnollisti brazilian, Milton Queiroz da Paixao. 53 Vend ne Rusi.

në vendet e zhvilluara përqindja e të rritureve qe martohen ka rënë nga 72% ne 1970 në 60 % ne 1996. Mundësia për divorcim në martesën e parë u rrit nga 50% në 67%. Mundësia për divorcim në martesën e dytë është rreth 10 % me e lartë se në martesën e parë. Sherbimi Postar i SHBA dërgon rreth 43% të postës botërore, ndjekësi më i afërt është Japonia me 6 %. në përëndim njerëzit ndërrojnë shtepi mesatarisht 1 herë në 7 vjet. Gjysma e popullisë së botës është nën moshën 25 vjeç. një njeriu i duhen 12 vjet për të numëruar nga 1 deri në 1 miliard. merrte fronin. Ivani i IV. i cili erdhi në pushtet në vitin 1533 në Rusi, vrau djalin e vet me pretendimin se synonte ti merrte fronin.

A e dini se...

Formuesi i ëmimit nobel, Alfred nobel në fakt ishte një fabrikator dinamiti. nëse damarët e njeriut do të vendoseshin njeri pas tjetrit do të mund të përshkronin Ekuatorin 2 herë. Hyrja e folesë së milingonës drejtohet përherë nga Veriu. Strucat i kanë sytë më të mëdhenj se truri. nëse do të mund të përdornim 13% të trurit, do të mund të shfaqeshim nga një vend në një tjetër. Breshka mund të ecë me 10 km në orë. Peshkaqenët nuk sëmuren. në fytyrën e një maceje ndodhen 146 muskuj. Milingonat e ndjejnë tërmetin që më parë dhe dalin menjëherë nga foletë. njeriu më i gjatë është 2.75 cm Mjalti mund të qëndrojë pa u prishur 3000 vjet dhe për këtë arsye dylli i mjaltit përdoret për procesin e mumjazimit. Pergatiti A.Hoxha

Mesimi i pare £15 ora

Red Driving School Instruktori Shqiptar Artan Jakupi ne sherbimin tuaj Menyra me e lehte per te marre patenten angleze Ju ndihmojme edhe per marrjen e testit te teorise

Mesimet e tjera £20

Kontaktoni Artanin

Per 10 ore £190

07769628835

Transportojmë makina dhe mallra për në Shqiperi apo Kosovë

Na kontaktoni:

07585802477
ALBA-TRANSPORT
ofron £50 zbritje për të gjithë ata që do të marin pjesë në spektaklin e madh “Miss Albania Britani”

english
BY Ann ELSDOn Expect the unexpected in this mountainous Adriatic country whose citizens weren't allowed to own cars until 1991 A wriggling snake tossed into our path by a scary-looking guy sipping Turkish coffee with his cronies at a sidewalk caf stopped me in my tracks. Everyone stared to see what would happen next. But when he suddenly picked the snake up, stroked it and grinned, I realized it was a joke maybe. Only a couple of hours earlier, we had crossed the border in a battered Mercedes taxi from Montenegro to Shkodra, in northern Albania, and were quickly learning to deal with the unexpected, and be scrutinized up-close by people not used to seeing tourists. Not surprising, since for 41 years until his death in 1985, Communist dictator Enver Hoxha sealed off Albania with electric barbed-wire fences to keep the inhabitants in and foreigners out. As he put it, "Why should we turn our country into an inn with doors flung open to pigs and sows, to people with pants on or no pants at all?" The current minister of tourism has no qualms about flinging open the doors. He is hoping to entice curious foreigners to discover Albania's stunning southern Adriatic coast, snow-peaked mountains, historic towns, hilltop fortresses and ancient monuments that have been hidden for so long in the shadows of neighbouring Montenegro a nd Greece. The uneasy transition from Communism to democracy scared off tourists, particularly when in 1997 a failed pyramid scheme plunged the country into economic ruin and near-anarchy. But in the last few years, roads have been cleared of car-jackers, armed gangs jailed, and the democratically elected government is trying to deal with corruption. Now, the country is a safe option for enterprising travellers. On the bus from Shkodra to Tirana, the capital, I looked out at women wearing tunics over baggy white trousers, heads swathed in scarves, toiling with wooden hoes and pitchforks in fields scattered with over 750,000 concrete bunkers built throughout the country by Hoxha to repel possible invaders. White minarets punctuated each town. The laments of traditional Albanian songs segued into the blare of homegrown rap from the bus loudspeakers as we lurched along the dusty craterfilled road on the outskirts of Tirana. Squeezed between half-finished buildings, and new, brightly painted gated developments, dozens of makeshift garages and car washes, sometimes nothing more than a pile of used tires and a plastic hose, cater to a population that has been allowed to own cars only since 1991. Amid the din of Tirana's chaotic traffic (in a city of 750,000 with 250,000 cars, few people have driving licences), it was impossible not to feel the energy, optimism and entrepreneurial spirit that are slowly bringing about change to the country. In the capital, little remains of 400 years of Ottoman rule, except for the 18th-century mosque of Et'Hem Bey. Italianate government buildings are reminders that Mussolini's troops occupied the country from 1939 until the

faqe 23

Albania hidden for so long
cona, Bari, Brindisi and Trieste in Italy to Durres or Vlora; from Corfu, Greece, to Saranda. Rates vary according to season. By road, buses from Istanbul, Athens, Sofia, Ulcinj (Montenegro). An advisory against travel near the border of Kosovo continues. When to go: Spring and fall (until November) are the best times. Where to stay: All hotels below can be booked through www.albaniahotel.com. Shkodra: Hotel Mondial, across from the currently closed International Caf, former haunt of Shkodra's intellectuals. It has a lovely terrace bar and restaurant, great for people-watching. $87 double with breakfast. Tirana: Hotel Tafaj, centrally located restored 1930s Italianate villa with tranquil garden filled with caged songbirds. $101 double with breakfast. Gjirokastra: Kalemi, restored traditional fortified stone house. Ask for the "Pasha" room with great views of the town below and the fortress. $43 double, with huge breakfast. Berat: Mangalem, a traditional Berati house in the old Muslim quarter. Popular local restaurant and bar downstairs. $43 double with breakfast. Getting around Car rental: In Tirana, Avis offers the cheapest rates, but insurance coverage on gold credit cards is not honoured in Albania. A tiny Chevrolet Matiz, not recommended for the road conditions but the only car available, cost $416 for one week. Offices at the Sheraton or Rogner Hotel. www.avisalbania.com Buses: You can get to most places very cheaply on local buses and minibuses, although it's sometimes hard to figure out where to find them. Pay for tickets on the bus. Trains: trains go to few places and are slow. Everyone there told us not to try it. Tours to Albania can be arranged through British-based Regent Holidays, www.regent-holidays.co.uk. Beginning next May, the ship easyCruiseOne, part of the EasyJet empire, will stop for one day in Saranda in southern Albania on a oneweek cruise through the southern Adriatic. Currency: Smaller hotels and restaurants will not accept credit cards; euros are preferred - bring lots of them. Leks, the local currency, available from ATM machines in the larger cities. To bring: A small flashlight, handy in blackouts and when scrambling around crumbling old fortresses and monuments. Also, a good road map - Freytag & Berndt series is fairly reliable. Reading: The Albanians, by Miranda Vickers, gives a detailed overview of Albanian history; Ismail Kadare's Chronicle in Stone, a novel about Gjirokastra's resistance to Italian and German occupation during the Second World War; the Bradt Guide to Albania by Gillian Gloyer is very useful; the In Your Pocket series of city guides produced in Albania can be downloaded free from www.inyourpocket.com. Useful site: www.albaniatourism.com.

Nazis arrived in 1943. There is plenty of Communist-era nostalgia, but some of the Stalinist legacy has been jazzed up. Grim Soviet-era apartment blocks are painted in brilliant psychedelic stripes, one of the projects of Mayor Edi Rama, an artist and leader of the opposition Socialist Party. The former Palace of Culture, now the Opera, was showing the musical Chicago. The Bllok, an elegant neighbourhood formerly the private enclave of Communist Party honchos, is now full of lively bars, cafs and restaurants serving excellent Italian- and Turkish-influenced food to trendy young crowds. Among smartly dressed businesspeople in the bar of a new five-star hotel, there's a feverish air of deals being done, money being made. Gleaming glass towers dot the city, Mercedes and Hummers crowd the roads. I heard of a man who started out selling peanuts who now buys apartment buildings with cash. But few people share the new wealth. In the shadow of the monument to Skanderbeg, the 15th-century hero who tried to stem the Ottoman conquest, Roma squeegee-women kissed the hood of a Mercedes stuck in traffic, then kissed the driver's hand, hoping for a few lek, the Albanian currency. Money-changers waving fistfuls of cash darted desperately between cars, while small boys tried to sell a few cigarettes. The city's infrastructure strains under the new consumerism and a population that has doubled to almost a million in the past five years. Garbage is everywhere; even in the countryside, plastic bags flutter from trees and shrubs. The roads and sidewalks are often in bad shape, and brownouts are frequent. As we travelled around the country in search of Roman sites and medieval Ottoman towns, we found that tourists are pretty much left to find and explore sites alone - which is appealing and refreshing if you like off-beat travelling. There are no tourist bureaus, and many places of interest are not signposted. Instead, we got directions from local people who rushed to show us the way whenever they saw us lost and confused. When we could only communicate in pidgin Italian, or mime, they gave us flowers or brought another

raki, a local drink. In a slightly beaten-up rented car, we inched south along twisting, mountainous roads under repair, past grandiose new gas stations attached to bars and restaurants, some with fountains outside, some with Las Vegas-inspired interiors. Sheep grazed, or were slaughtered publicly in roadside "mish" kiosks; rusting oil derricks indicated an oil industry we had known nothing about. We looked for the turnoff to Byllis, one of the most important Illyrian, Roman and Byzantine sites being excavated. After several failed efforts, we decided we would try again on the way back. After about seven hours, we reached Gjirokastra, 25 kilometres north of the Greek border. It is an extraordinary, ash-grey stone town, precariously hanging onto Gjere mountain. The birthplace of Hoxha, and also of Ismail Kadare, Albania's most famous writer, it is a rare example of a preserved Ottoman town. We wasted no time in taking a heart-pumping hike up the steep, narrow, winding cobblestoned streets to the menacing fortress that towers over the town. This is the site of the original city where, until the 13th century, everyone lived within its walls. Through a thick nail-studded door, past the snoozing guard and a snarling dog chained somewhere deep within the recesses of pitch-black vaults, we groped our way beyond Second World War anti-aircraft guns poking out from stone arches toward an interior courtyard. There, a U.S. spy-plane, shot down during the Cold War, sat decaying next to cannons in what had been a 14th-century marketplace. Eventually we found a woman guard who opened up the chilling cells scratched with graffiti by political prisoners who were tortured and executed there, she said, until 1968. Astonishingly, deep within the castle walls we discovered a desolate bar where we shivered over a cold beer while listening to local pop music on a boom box. The next day, two small boys pointed the way to the twin-towered Zekate House, one of the grandest and monumental of the Ottoman fortified houses built by wealthy merchants and landowners perpetually nervous about enemies. The owner's granddaughter,

who lived in a smaller house next door, showed us the slits for guns, lookouts, and secret hiding places, and the ornate screened balconies from where women watched the men drink coffee and smoke hookahs. The European Union paid to repair the roof, she said, but not to maintain the house, so it's not habitable. Her grandfather dreams of turning it into a museum. Although Gjirokastra was designated a "Museum City" in 1961, and declared a UNESCO world heritage site in 2005, the stone slate roofs of many fine historical houses have collapsed, wooden balconies have rotted. Some have been abandoned by owners who have moved abroad to seek work, and efforts to restore these buildings are moving slowly, although the United Nations is contributing funds. After four days - not nearly enough time to explore Gjirokastra and nearby archeological sites - we drove back north, sharing the road with processions of Mercedes, along with ingenious homemade vehicles, donkeys, horses and carts carrying loads of hay. We arrived at the ancient town of Berat. In an area of spectacular natural beauty and massive snow-streaked mountains, Berat's distinctive white, many-windowed houses climb the sides of a steep hill to a medieval citadel. Within these walls people still live along narrow alleyways clustered around several frescoed medieval churches. At the foot of the hill, in the Muslim quarter, the minarets of three mosques dating to the 16th century look across the River Osum to Gorica, the old Christian area. A three-hour drive from Tirana, Berat was the only place where we saw a few tourists. Strangely, it was the only place where we encountered any hostility - but only from young kids and teenagers. We never did find Byllis. It wasn't on the road map. Like much else in Albania, it takes a bit of effort to discover all the cultural riches that are waiting to surprise and reward the determined traveller in what might be the last country in Europe to be "discovered." IF YOU GO Getting there: By air, British Airways from London Gatwick to Tirana from $345 return. By sea, ferry from An-

C Call

Alb nia A ban Albania
La dli L ndline Landline
Landli Landline ine Mobile
Top-up Top-up o
Ly Lycamobile PLUS to Lycamobile PLUS ycamobile Ly ycamobile
FREE Minutes FREE Te Texts exts

£30 £20 £10 £5

2000 800 400 150

2000 800 400 150

Tu Turkey urkey 1p p Macedonia 13p Macedo i 13p M donia Montenegro 17p Monten ro p negr Greece Gre e reece 4p p Kosovo K o 7p 7p

8p 29p 29 29p 16p 29p 29

For your FREE Lycamobile SIM visit www.lycamobile.co.uk or call 020 7132 0322
Buy and top up online or in over 115,000 stores

Customers may not be able to use Electronic Top-Up at all locations where the top-up logo appears Ele onic Top-Up ectr o where top-u up
No connection fees apply to national, Internatio International, (excluding Lycamobile World promotion) texts and mobile calls to different operators. Promotion valid from 11th February 2011 until 15th of May 2011. onal, Lycamobile World promotion) diff ent ffer Promotion from m free mobile bile 20. e * 2000 free minutes and 2000 free texts Lycam free Lycamobile PLUS to Lycamobile PLUS when you top-up for £30. 800 free minutes and 800 free texts from Lycamob PLUS to Lycamobile PLUS when you top-up for £2 400 free minutes and 400 free texts from Lycamobile PLUS to Lycamobile PLUS when you top-up Lycamobile free free from Lycamobile Lycamobile £20. free free from Lycamobile Lycamobile free free fro Lycamobile om Lycamobile op-up free top-ups free are or for £10. 150 free minutes and 150 free texts from Lycamobile PLUS to Lycamobile PLUS when you to top-up for £5. The free minutes and texts are only valid during the promotional period and only for the first 2 top-ups in any calendar month. The free minutes are valid fo 30 days from top-up. Once the free minutes are during promotional for from free free free S Lycamobile xts ff be and free texts have been used or if all the free minutes and free texts have expired, Lycamobile PLUS to Lycamobile PLUS calls will be charged at 7 pence per min and Lycamobile PLUS to Lycamobile PLUS tex will be charged at 9 pence per text. The offer may b withdrawn at any time in full or in part at the free expired, Lycamobile Lycamobile Lycamobile texts offer discretion Lycamobile unle ess off ffer from until absolute discretion of Lycamobile UK Ltd. unless the offer is withdrawn, it is valid from 05/01/2011 until 31/05/2011.

ADELINA

KLODIANA

JONA

XHESIKA

VALBONA

MISS ALBANIA BRITANI
do të zhvillohet me 19 Qershor 2011 Nga ora 6.30pm-12.00 ne Assembly Hall Town Hall King Street London W6 9JU
*Sfilata, *Show, *Muzike live*DJ*
ENSUIDA

*Lojëra shpërblyese*

2 Bileta Falas vajtje-ardhje

MARSIDA

Londër-Tiranë Londër-Prishtinë
si dhe shumë surpriza të tjera
E ftuar speciale kengetarja magjepsëse Kaltrina Selimi

Supported by:

Mob:07947177160

ofron £30 zbritje për Rezervoni biletat të gjithë pjesëmarrësit në Tel/fax:02082169527 “Miss Albania Britani” info@thealbanian.co.uk që duan të udhëtojnë nga Londra në Prishtinë

PERSIADA

MERGIME

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful