PËRMBAJTJA

1. hJDluRlT TlEVElDRE hË TErhlrËh E FTDlJE$
1.1. Nxerlës|a .........................................................................................................................................................ê
1.2. Nxerlës|a spec|l||e...........................................................................................................................................ê
1.3. Nxerlës|a e rdjesrre......................................................................................................................................ê
1.1. Nxerlës|a |alerle..............................................................................................................................................ê
1.5. Nd|||r| | rxerlës|së rë l(upa............................................................................................................................Z
1.ê. \a(srrë(|a rë res srlvpjes dre lerpe(alu(ës................................................................................................9
1.Z. \el|l e avu|||l....................................................................................................................................................10
1.8. \el|l e daz|l....................................................................................................................................................11
1.9. Ndulalja e |ërdul ose daz|l.............................................................................................................................12
1.10. 8a(lja e rxerlës|së.......................................................................................................................................12
1.11. Terpe(alu(a dre ralja e lerpe(alu(ës.......................................................................................................13
1.12. 3rlvpja dre ralja e srlvpjes.......................................................................................................................11
1.13. Pura dre luc|a.............................................................................................................................................1ê
1.11. Kapac|lel| | llorjes........................................................................................................................................1ê

!Rlh0l!l l FTDlJE$
2.1. Në pë(dj|lrës|..........................................................................................................................................1Z
2.2. L|ojel e paj|sjeve llorëse............................................................................................................................1Z
2.3. C|||| | llorjes | paj|sjes |orp(eso(||e............................................................................................................18
2.3.1. F|l|r| | llorjes së pardë(p(e(ë rë p(oces|r ca(|o(......................................................................................18
2.3.2. P(oces| | llorjes dre e|ererlel e paj|sjes |orp(eso(||e.........................................................................19
2.1. C|||| | llorjes | paj|sjes |orp(eso(|| rë p|-d|ad(ar........................................................................................20
2.5. P(oces| | c||||l llorës rë paj|sjer |orp(eso(||e.......................................................................................22

J FRlSDRlFERËT 0lE FRlZ/T $lTË!l/r
3.1. Në pë(dj|lrës|........................................................................................................................................2ê
3.2. F(|do(|le(ël...........................................................................................................................................2ê
3.3. F(|do(|le(ël e |oro|rua(.............................................................................................................................28
3.1. F(|zal ve(l||a|...........................................................................................................................................29
3.5. F(|zal ro(|zorla|...................................................................................................................................31

4 Flul0ET FTDlË$E
1.1. Në pë(dj|lrës|......................................................................................................................................32
1.2. Nd|||r| | l|u|d|l llorës rë roësrlje||ës|r e ozor|l.........................................................................................35
1.3. Nd|||r| | l|u|deve llorëse rë rd(orjer d|ooa|e...............................................................................................38
1.1. Nd|||r| | l|u|d|l llorës rë o(dar|zr|r e rje(|ul..........................................................................................39
1.1.1. To|s|c|lel|.........................................................................................................................................39
1.1.2. Ndezsrrë(|a. djedsrrë(|a dre zoë(lr|r|.............................................................................................10
1.1.3. 3rlvpja.................................................................................................................................................11
1.5. F|u|del llorëse pë( l(|do(|le( dre l(|za srlëp|a|......................................................................................11
1.5.1. F|u|d| llorës R-12.................................................................................................................................11
1.5.2. F|u|d| llorës R-131a............................................................................................................................12
1.5.3. F|u|d| llorës R-101A dre R-1018...........................................................................................................12
1.5.1. F|u|d| llorës R-10êA..............................................................................................................................13
1.5.5. F|u|d| llorës R-10Z0..........................................................................................................................13
2

1.5.ê. F|u|d| llorës R-109A............................................................................................................................11
1.5.Z. F|u|d| llorës R-113A...........................................................................................................................11
1.5.8. F|u|d| llorës R-111A dre R-1118........................................................................................................11
1.5.9. F|u|d| llorës R-11êA...........................................................................................................................15
1.5.10. F|u|d| llorës R-ê00a..........................................................................................................................15

5 ElEVEhTET E FRlSDRlFERlT 0lE FRlZlT
5.1. Korp(eso(|..........................................................................................................................................1Z
5.1.1. Në pë(dj|lrës|.....................................................................................................................................1Z
5.1.2. E|ererlel re|ar||e lë |orp(eso(|l.....................................................................................................19
5.1.3. E|ererlel e|e|l(||e lë |orp(eso(|l..........................................................................................................51
a. E|e|l(orolo(|.....................................................................................................................................51
o. Kore|lo( | e|e|l(orolo(|l.....................................................................................................................55
c. Vo(ojlës| | e|e|l(orolo(|l..........................................................................................................................5ê
d. Re|e sla(luese....................................................................................................................................5Z
e. PTC roë(lrvesja sla(luese.................................................................................................................58
l. Kordersalo(| sla(lues..........................................................................................................................59
d. Kordersalo(| purues............................................................................................................................ê0
5.1.1. Luo(|l|||r| | |orp(eso(|l.....................................................................................................................ê1
a. \aj| r|re(a|..........................................................................................................................................ê2
o. Pë(z|e(ja V0/A8 e vaj|l...........................................................................................................................ê3
c. \aj| a||||oerzer..........................................................................................................................................ê3
d. \aj(al po||o|esle(.........................................................................................................................................ê3
5.1.5. Florja e |orp(eso(|l.................................................................................................................................ê5
a. Florja re ((jedrjer e avu|||l lë l|u|d|l llorës..............................................................................................ê5
o. Florja slal||e..........................................................................................................................................ê5
c. Florja re vaj........................................................................................................................................êê
d. Florja re verl||alo(.....................................................................................................................................êZ
5.2. Avu||ues|...................................................................................................................................................ê8
5.3. Kordersalo(|.............................................................................................................................................ê9
5.1. Tuo| |ap||a(..........................................................................................................................................Z1
5.5. F||l(|-lra(ës|.................................................................................................................................................Z2
5.5.1. F||l(|........................................................................................................................................................Z2
5.5.2. Tra(ës|.................................................................................................................................................Z2
a. 3||||ade||...................................................................................................................................................Z3
o. A|ur|r|ur| a|l|v|zues.............................................................................................................................Z3
c. 3|la ro|e|u|a(e.........................................................................................................................................Z3
5.5.3. F||l(|-lra(ës|.............................................................................................................................................Z1
5.ê. Te(roslal|............................................................................................................................................Z5
5.ê.1. Te(roslal| pë( l(|do(|le(ë.....................................................................................................................ZZ
5.ê.2. Te(roslal| pë( l(|do(|le(ë lë |oro|rua(.......................................................................................................Z8
5.ê.3. Te(roslal| pë( l(|za...................................................................................................................................80
5.Z. Taslalu(a e l(|z|l..........................................................................................................................................82
5.8. 3rlëp|za..................................................................................................................................................83
5.9. 0a(|u e|e|l(||.............................................................................................................................................81




3

ê. !uh/ hDRV/lE E FRlZlT 0lE FRlSDRlFERlT
ê.1. Kë(|esal cë p(odrues| durel l| p|olësoj....................................................................................................85
ê.1.1. L|oda(|lja pë( llorje lë revojsrre dre (adr|lja e |a(a|le(|sl||ave lë e|ererleve puruese.........................8ê
ê.1.2. Korsl(u|l|r| | paj|sjes dre | e|ererleve veç e veç..................................................................................8ê
ê.1.3. Pajluesrrë(|a e rale(|a||l dre l|u|d|l......................................................................................................8Z
ê.1.1. Vorl|r| | paj|sjes llorëse........................................................................................................................8Z
ê.1.5. 3|du(ac|or| | paj|sjes llorëse.................................................................................................................88
ê.1.ê. udrëz|r| pë( pë(do(|r|r e paj|sjes llorëse...........................................................................................88
ê.2. Pura ro(ra|e e l(|do(|le(|l dre l(|z|l.........................................................................................................89

7 /h/llZ/ E !Rl$lJEvE
Z.1. Në pë(dj|lrës|.....................................................................................................................................91
Z.2. 0a(|u e|e|l(|| | |orp(eso(|l..................................................................................................................92
Z.2.1. Vurdor lu(r|z|r re lers|or......................................................................................................................93
Z.2.2. Kao||oja e lu(r|z|r lë paj|sjes rë dele|l...............................................................................................91
Z.2.3. Ndë(p(e(je rë ca(|ur e|e|l(|| lë |orp(eso(|l............................................................................................91
Z.2.1. L|drja e daoua( e e|ererleve lë ca(|ul e|e|l(||.....................................................................................95
Z.3. Korp(eso(|............................................................................................................................................95
Z.3.1. Pësrlje||jel e e|e|l(orolo(|l lë djedu(a........................................................................................................95
Z.3.2. Rolo(| | o||o|ua(.....................................................................................................................................99
Z.3.3. Esrlë zvodë|ua( |apac|lel| | |orp(eso(|l...................................................................................................100
Z.3.1. Korp(eso(| |a rurou( |apac|lel|r...................................................................................................102
Z.3.5. Terpe(alu(a e lej |a(lë rë srlvpës lë |orp(eso(|l...............................................................................101
Z.3.ê. Luo(|l|||r| | dooël | |orp(eso(|l...............................................................................................................105
Z.1. Re|ea sla(luese.....................................................................................................................................10Z
Z.1.1. 0ele|lel e (e|es sla(luese.........................................................................................................................10Z
Z.1.2. Re|e sla(luese jo djedjëse..................................................................................................................109
Z.5. PTC roë(lrvesja sla(luese.................................................................................................................109
Z.ê. Kordersalo(| sla(lues.........................................................................................................................111
Z.Z. Kordersalo(| purues............................................................................................................................112
Z.8. Vo(ojlës| | rolo(|l................................................................................................................................112
Z.8.1. P(|srjel e ro(ojlës|l lë rolo(|l..............................................................................................................112
Z.8.2. 0jalë sla(l|r|l ro(ojlës| |ë(cer |a|l|v|zorel).............................................................................................111
Z.8.3. Vo(ojlës| |ë(cer |a|l|v|zorel) djalë purës.............................................................................................115
a. Ters|or| srurë | |a(lë......................................................................................................................115
o. Terpe(alu(a e |a(lë e ((elr|rës. verl|||r| | dooël. srlvpja |ordersuese e |a(lë..............................11ê
c. Nd|||r| | lerpe(alu(ës së avu|||r|l ....................................................................................................11ê
d. Kusrlel lje(a......................................................................................................................................11ê
Z.9. Taslalu(a e l(|z|l.................................................................................................................................11Z
Z.10. Te(roslal|............................................................................................................................................11Z
Z.11. Nd(vsr|r| | lers|or|l dre | l(e|uercës së ((jel|l..........................................................................................118
Z.11.1. Ele|l| | |ë(|ua( djalë rorerl|l sla(lues...........................................................................................119
Z.11.2. Nda(|esa |u|ro(e |red|ale pas sla(l|r|l..........................................................................................120
Z.11.3. ''Ndulalja '' e rolo(|l djalë |orës së purës.............................................................................................120
Z.11.1. P(oo|erel re sla(l|r djalë lerpe(alu(ave lë u|la lë ((elr|rës.............................................................120
Z.12. Tuo| |ap||a(.......................................................................................................................................121
Z.13. Avu||ues|...........................................................................................................................................121
Z.13.1. El||as|lel| | zvodë|ua( | avu||ues|l pë( sr|a| lë djerdjeve rë lë dre ((elr saj..........................................121
a. Avu||ues| rda jasrlë | pë(|ve( ose | rou|ua( re vesë ose re a|u||.........................................................121
4

o. \aj| rë avu||ues.....................................................................................................................................121
c. Korla|l| | dooël | luoave re p||a|ër..........................................................................................................121
d. 0a(|u|||r| | aj(|l rë rapës|(ër llorëse ësrlë | dooël....................................................................................12ê
e. Vousrja jo djedjëse e s|sler|l................................................................................................................125
Z.13.2. Avu||ues| | slë(rda(|ua(...................................................................................................................125
Z.13.3. 0|rerz|or|r | daoua( | avu||ues|l.....................................................................................................125
Z.13.1. P(|srje lë rd(vsrre lë avu||ues|l..........................................................................................................12ê
Z.11. Kordersalo(|......................................................................................................................................12ê
Z.11.1. Er|s|or| | rxerlës|së së |ordersalo(|l jo djedjëse pë( sr|a| lë djerdjes ((elr l|j...................................12ê
a. Kordersalo(| | pë(|ve( rda jasrlë.........................................................................................................12ê
o. 0a(|u|||r| | dooël | aj(|l...........................................................................................................................12Z
c. Terpe(alu( e |a(lë e aj(|l pë( ((elr........................................................................................................12Z
d. Terpe(alu( srurë e u|ël e aj(|l pë( ((elr...............................................................................................12Z
Z.11.2. Er|s|or| | rxerlës|së së |ordersalo(|l jo djedjëse pë( sr|a| lë djerdjes rë s|sler...............................128
Z.11.3. 0ao|rel rë |orsl(u|l|r|r e |ordersalo(|l........................................................................................128
Z.11.1. 0|rerz|or|r | daoua( | |ordersalo(|l................................................................................................128
Z.11.5. P(|srjel e rd(vsrre lë |ordersalo(|l................................................................................................128
Z.15. F||l(|-lra(ës|.......................................................................................................................................129
Z.1ê. Vousrje jo djedjëse e s|sler|l.............................................................................................................129
Z.1Z. Pe(|udra e celës|r|l dre oa(az|r| | srlvpjes........................................................................................131
Z.1Z.1. Pe(|udra e oa(az|r|l lë srlvpjeve.........................................................................................................132
Z.1Z.2. Pe(|udra e celës|r|l.......................................................................................................................131
Z.18. 3rlesal rë s|sler.............................................................................................................................13ê
Z.18.1. uj|..................................................................................................................................................13ê
Z.18.2. Aj(|.................................................................................................................................................13Z
Z.18.3. \aj|..................................................................................................................................................138
Z.18.1. Papaslë(l|lë re|ar||e......................................................................................................................138
Z.19. 3rlëp|za...........................................................................................................................................139
Z.20. Zru(ra................................................................................................................................................110
Z.21. PARA0lTJA E PRl3lJE\E TE FRl00RlFERE\E 0lE FRlZA\E...................................................112
Z.21.1. F(|do(|le(| |l(|z|) NuK PuN0N. |orp(eso(| ru| sla(lor. ru| |ë(cer ro(ojlës| | rolo(|l........................112
Z.21.2. F(|do(|le(| |l(|z|) NuK PuN0N. |orp(eso(| ru| sla(lor. po( ro(ojlës| | rolo(|l |ë(cer.........................112
Z.21.3. F(|do(|le(| |l(|z|) NuK PuN0N. |orp(eso(| sla(lor. po( djalë sra(l|r|l apo d|(e|l pas sla(l|r|l sr|vcel.
sepse |ë(cer ro(ojlës|.......................................................................................................................................113
Z.21.1. F(|do(|le(| |l(|z|) 'FT0lE 008ET¨. |u(se puror djalë ose pa rdë(p(e.................................................113
Z.21.5. F(|do(|le(| |l(|z|) 'FARE NuK FT0lE¨. |u(se puror pa rdë(p(e(je......................................................111
Z.21.ê. F(|do(|le(| |l(|z|) 'FT0lE TEPER¨. dre puror pa rdë(p(e(je...............................................................111

8 !RD0E0uR/T SJ/TË !uhË$
8.1. Zo(azja e s|sler|l................................................................................................................................115
8.1.1. Lësr|r| | l(eor|l llorës p(ej s|sler|l.........................................................................................................115
8.1.2. Nxje((ja e l(eor|l llorës p(ej s|sler|l..................................................................................................115
8.2. Përfryrja e s|sler|l dre | e|ererleve lë s|sler|l...................................................................................11ê
8.3. Pasl(|r| | s|sler|l dre e|ererleve le s|sler|l......................................................................................11ê
8.1. Ndj|lja |oasr||r|) e luoave.................................................................................. ........................................118
8.1.1. Ka(a|le(|sl||al e l|a|ës acel||er-o|s|djer............................................................................................150
8.1.2. P(ocedu(al djalë sa|d|r|l lë luoave rë s|slerel llorëse........................................................................151
8.1.3. 0ao|rel djalë sa|d|r|l.....................................................................................................................151
8.5. \a|ur|r| | s|sler|l...........................................................................................................................155
5

8.ê. Vousrja e s|sler|l.............................................................................................................................15Z
8.Z. \e(|l|||r| re(rel|z|r|l lë s|sler|l...........................................................................................................159
8.8. P(ocedu(al djalë purës rë s|slerel re R-ê00a....................................................................................1ê0

9 EvlTlVl l !Rl$lJEvE
9.1. Ndë((|r| | |orp(eso(|l...............................................................................................................................1ê1
9.2. Ndë((|r| | l||l(|l-lra(ës|l........................................................................................................................1ê2
9.3. Ndë((|r| | avu||ues|l.............................................................................................................................1ê3
9.3.1. A(r|r|...............................................................................................................................................1ê1
9.1. Ndë((|r| | vaj|l rë |orp(eso(......................................................................................................................1ê5
9.5. Ndë((|r| | |zo||r|l rë avu||ues .....................................................................................................................1êê
9.ê. Ndë((|rel e e|ererleve lje(a..................................................................................................................1êZ

10. RlrDh$TRulVl l $l$TEVlT hS/ R-' hË Flul0ET TJER/ FTDlË$E
10.1. Në pë(dj|lrës|.....................................................................................................................................1êZ
10.2. R||orsl(u|l|rel pa rdë((|r lë vaj|l........................................................................................................1Z0
10.3. R||orsl(u|l|rel re rjë rdë((|r lë vaj|l.............................................................................................1Z0
10.1. R||orsl(u|l|rel re rdë((|re lë srurël|srla lë vaj|l.............................................................................1Z1
11. Vasal e s|du(|së djalë purës................................................................................................................1Z3
a. Nd|||r| | l|u|deve llorëse......................................................................................................................1Z3
o. Pura rë paj|sjer llorëse.....................................................................................................................1Z3
c. 0od|lja e ((vrës e|e|l(||e............................................................................................................................1Z1
d. 0epor|r| dre pë(do(|r| | ooroo|ave.....................................................................................................1Z1
12. 3rlojca................................................................................................................................................1Z5
13. Vjelel dre paj|sjel e purës.....................................................................................................................1ZZ






PRE8|H 8P0NZ0R NCA NJERÉZ HE VLERA PER KÉTÉ L|ßÉR |N8hA-ALLAh.
















6

1. NJOHURIT THEMELORE NË TEKNIKËN E FTOHJES

1.1. NXEHTËSIA

Nxerlës|a ësrlë rjë ||oj ere(dj|e e c||a ësrlë (ezu|lal | |ëv|zjes |aol||e lë aloreve dre ro|e|u|ave lë
rale(|es. T(up| ësrlë | rxerlë ac sa ësrlë |ëv|zja e d(|rcave |rlers|ve. Çdo l(up |a rjë rxerlës|. sepse rë
çla(ëdo lerpe(alu(e |ëv|zja e d(|rcave pusror|rda|el) rë ze(or aoso|ule. djedjës|srl rë lerpe(alu(ër:
T=0HK [t = -273.15°6}. |ê)
Nxerlës|a sporlar|srl |a|or p(ej l(up|l lë rxerlë rë alë lë llorlë. 3as|a e rxerlës|së ësrlë pjesë e
ere(dj|së së o(erdsrre lë l(up|l e c||a |a|or rë l(up|r ljelë( velër pë( a(sve se l(upal |arë lerpe(alu(a lë
rd(vsrre. Ka||r| | rxerlës|së rda rjë l(up rë ljel(|r sr|a|lor ((|ljer e lerpe(alu(ës së al|j l(up| cë p(aror
rxerlës|rë. dre rurd lë sr|a|lojë edre rd(vsr|r|r e djerdjes ad(edale lë l|j.
Nxerlës|a cë | re((el l(up|l lë lloru( curel rxerlës| e llorjes dre ralel re xrau||J).
Te llorja a(l|l|c|a|e paj|sja llorëse |a re(( rxerlës|rë l(up|l lë c|||r e llorë. 0ë lë rurd lë oëj |ëlë. paj|sja
llorëse rd(vsror djerdjer ere(djel||e lë rjel|l llorës. du|e |a zo(|lu( lerpe(alu(ër rër r|ve||r rë lë u|ël
lerpe(alu(|| l(up|l lë c|||r e llor. Në rapës|(ër e llorlë. lë |zo|ua( rë verd|r e ca|lua( |(vrel-e|ze|ulorel
¨zo(|lja¨ e lerpe(alu(ës lë rjë sas|e lë ca|lua( lë rjel|l llorës. pas së c||ës rxerlës|a e red|ur|l cë llorel. rë
rërv(ë ralv(o(e. sporlar|srl |a|or rë rjel|r llorës. Nëse ësrlë e revojsrre cë rjel| llorës pë(së(| lë
(|pë(do(el pë( llorje. rxerlës|a e lë(recu( durel l'| jepel rdorjë l(up| ljelë( cë durel lë jelë rë | llorlë se rjel|
llorës. Nëse l(up| | dvlë ru| ësrlë rë | llorlë. paj|sja|apa(al|) llorës durel lë 'rd(|l¨ r|ve||r e lerpe(alu(ës lë
rjel|l llorës cë rxerlës|a lë rurdel sporlar|srl lë |a|ojë le l(up| ljelë(. Paj|sja llorëse rë rërv(ë a|le(ral|ve
rdë((or djerdjer ere(djel||e lë rjel|l llorës. | c||| e re(( rxerlës|rë rda l(up| rë | llorlë |l(up| | c||| llorel) dre |a
do(ëzor l(up|l rë lë rxerlë |rjed|s|l). |ê)


1.2. NXEHTËSIA SPECIFIKE

Nër rxerlës|rë spec|l||e lë rdorjë l(up| rër|uplorel sas|a e rxerlës|së. lë c||ër durel srlua( ose lë(recu(
rjë |||od(ar lë al|j l(up|. cë lerpe(alu(a l| rdë((orel pë( rjë sr|a||ë Ke|v|r| |1K).
Njës|a ralëse e rxerlës|së spec|l||e ësrlë J|kg K.
¨Nxerlës|a spec|l||e e daz(ave. avu|||l dre |ërdjeve rd(vsror s|pas djerdjes l|z||e rë lë c||ër l(up| djerdel
|lerpe(alu(a. srlvpja elj). T(upal e dazlë |dazel) |arë dv rxerlës| spec|l||e: rxerlës|a spec|l||e djalë srlvpjes
|orslarle dre rxerlës|a spec|l||e djalë vë|||r|l |orslarl. rë va(ës| rda ajo se c||a ësrlë radrës| |orslarle. dre
c||a rd(vsror¨.|2)


1.3. NXEHTËSIA E NDJESHME

Nxerlës|a e c||a sr|a|lor rd(vsr|r|r e lerpe(alu(ës rë l(up curel rxerlës|a e rdjesrre. Nëse l(up|
rxerel || srlorel rxerlës|). dre re alë (asl lerpe(alu(a ((|lel. ajo lerpe(alu(ë e srlua( curel rxerlës|a e
rdjesrre. Nëse l(up| llorel || re((el rxerlës|a). |u(se lerpe(alu(a o|e. ajo rxerlës| e lë(recu( ësrlë dj|lrasrlu
rxerlës| e rdjesrre.


1.4. NXEHTËSIA LATENTE
Terpe(alu(a cë | re((el apo | srlorel l(up|l re cë|||r lë rd(vsr|r|l lë djerdjes ad(edale. djalë së c||ës
lerpe(alu(a e l(up|l ru| rd(vsror. curel rxerlës| |alerle |e lsreru().
7

0jalë rd(orjes së |ërdul lerpe(alu(a e l|j rdada|ë do lë ((|lel. Në rjë rorerl. rë rjë lerpe(alu(ë lë
ca|lua( |ërdu do lë l|||oj lë v|oj d.r.lr. lë avu||orel. E lë(ë rxerlës|a cë | srlorel rë lulje do lë ra(xrorel rë
avu|||r. çë do lë lrolë se lerpe(alu(a e |ërdul lë v|ua( ru| do lë rd(vsroj. Avu||| cë rd(|lël rda |ërdu | v|ua( |a
lerpe(alu(ë lë rjëjlë s||u(se edre vel |ërdu. Kjo do lë lrolë se rxerlës|a cë s|||el djalë v||r|l lë |ërdul ru|
ra(xrorel rë rd(|ljer e rxerlës|së së rdjesrre po( roelel e lsreru( rë avu||. Vu pë( |ëlë a(sve |jo rxerlës|
edre curel rxerlës| e lsreru(. djedjës|srl rxerlës| |alerle. |2)
Të dj|lra p(ocesel |(veso(e rë c||||r llorës |orp(eso(|| jarë lë oazua( rë |ëlo dv rxerlës|. lë rdjesrre
dre |alerle.


1.5. NDIKIMI I NXEHTËSISË NË TRUPA

0jalë sje||jes së rxerlës|së rdorjë l(up|. rë lë rdodr|r rd(vsr|re lë pë(ca|lua(a. lë c||al va(er rda ralv(a
e l(up|l |djerdjes së rxerlës|së së lv(e) dre rda |usrlel e jasrlre |srlvpja. lerpe(alu(a) rë lë c||ër rdodrel
l(up|.
3|pas djerdjes ad(edale l(upal rurd lë jerë lë rdu(lë. lë |ërdlë dre lë dazlë.
uj| do lë ra srë(oej s| srerou|| pë( srpjed|r|r e rd|||r|l lë rxerlës|së rë l(upa dre rd(vsr|r|r e djerdjes
ad(edale. Esrlë e rjoru( cë uj| pa(ac|lel rë l(| djerdje ad(edale: lë rdu(lë |a|u||). lë |ërdël. dre lë dazlë |avu||).
Po cë se l|||orel re srl|r|r e rxerlës|së rë a|u|| |sr||o l|d.1-1.) lerpe(alu(a do | ((|lel de(| le p||a e
sr|(|(jes |0°C). Kjo rxerlës| ësrlë rxerlës| e rdjesrre. Ku( lë l|||ojë sr|(|(ja edre rëse vazrdorel re srl|r lë
rxerlës|së |rxerlës|a |alerle). lerpe(alu(a ru| rd(vsror. pë(de(|sa ru| sr|(|rel edre copëza e lurd|l e a|u|||l.
Nda a| rorerl re srl|r|r e rëluljesrër lë rxerlës|së |rxerlës|a e rdjesrre) lerpe(alu(a ((|lel de(| rë
100°C. |u( uj| l|||or lë v|ojë. Ve srl|r|r e rëluljesrre lë rxerlës|së |rxerlës|a |alerle) lerpe(alu(a rda|or së
rd(|lu(| de(|sa ru| avu||orel edre p||a e lurd|l e uj|l. Në |ëlë rërv(ë uj| |a|or rë djerdje lë dazlë. djedjës|srl
avu||.


Fig. 1-1. Diagrami i ndryshimit të gjendjes agregate të 1Ì uji në shtypjen atmosferike 101.3
kPa.






8

Nda A rë ß - djerdja e rdu(lë e uj|l|a|u||). revoj|ler 100kJ cë lerpe(alu(a e a|u|||l lë ((|lel rda -50°6 de(| 0°6
P||a ß - p||a e sr|(|(jes së a|u|||l.
Nda ß de(| 6 - sr|(|(ja e a|u|||l |djerdje e rdu(lë dre e |ërdël e uj|l). durel 335kJ ru| |a rd(vsr|r lë
lerpe(alu(ës.
Nda 6 de(| 0 - djerdje e |ërdël. revoj|ler 420kJ cë lerpe(alu(a e uj|l lë ((|lel rda 0°6 rë 100°6.
P||a 0 - p||a e v||r|l lë uj|l.
Nda 0 de(| E- avu|||r| | uj|l |djerdje e |ërdël dre e avu||l e uj|l). revoj|ler 22ô0kJ. ru| |a rd(vsr|r lë
lerpe(alu(ës.
Nda E e lulje - re srl|r lë rëlejrë lë rxerlës|së ((|lel lerpe(alu(a e avu|||l.

Nëse avu||| l|||or lë llorel || re((el rxerlës|a). p(oces| do lë ((jedr rë |arjer e |urdë(l. 3ë pa(| avu||| do
lë |ordersorel rë ujë. dre re llorje lë rëlejre uj| do lë rd(|jë. Në |ëlë (asl durel lë(recu( po lë rjëjlër sas| lë
rxerlës|së cë ësrlë dasru( cë a|u||| lë srrdë((orel rë avu||.
Esrlë re (ërdës| |ëlu lë pë(rerdel cë | lë(ë p(oces| | pë(sr|(ua( ||lr|r| | a|u|||l rë avu||) zrv|||orel rër
srlvpje alrosle(||e ro(ra|e. djedjës|srl rë v|e(ë |orslarle lë srlvpjes.
Po cë se srlvpja ((|lel rë 311 |Pa lerpe(alu(a e v||r|l lë uj|l do lë jelë 133°C. Nëse srlvpja o|e rë 18|Pa.
lerpe(alu(a e v||r|l lë uj|l ësrlë rë 80°C. Nëse srlvpja edre rë lej o|e dre lar| ësrlë 20|Pa. lerpe(alu(a e
v||r|l lë uj|l do lë jelë ê2°C. P(a. çla(ëdo v|e(e lë srlvpjes | pë(dj|djel velër rjë v|e(ë e ca|lua( e lerpe(alu(ës.
3r||o l|d. 1-2 dre 1-3.








Figura 1-2. Ndikimi i shtypjes në temperaturën e avullimit

3as|a e rxerlës|së cë p(aror uj| rda p||a e v||r|l de(| le rorerl| | avu|||r|l lë p||ës së lurd|l lë uj|l.
curel rxerlës|a e avu|||r|l. Në lë |urdë(lër. sas|a e rxerlës|së cë | lë(r|cel avu|||l de(| rë rorerl|r |u( | lë(ë
avu||| |lrerel rë ujë. curel rxerlës|a e |orders|r|l. Nxerlës|a e avu|||r|l ësrlë e rjëjlë re rxerlës|rë e
|orders|r|l. velër ësrlë re dorelrër|e lë |urdë(l. Një(a | srlorel. ljel(a | r|cel|| re((el).
Nxerlës|a e avu|||r|l ru| ësrlë radrës| l|z||e |orslarle: ajo rd(vsror re lerpe(alu(ë dre srlvpje.
Pë(de(|sa lerpe(alu(a e v||r|l lë |ërdsrrë(|s së pë(ca|lua( ësrlë rë e radre ac rë e vodë| do lë jelë
rxerlës|a e avu|||r|l. 3r||o l|d. 1-3. Lërdu v|or rë lerpe(alu(ë rë lë |a(lë ac sa srlvpja alrosle(||e ësrlë e
|a(lë rë lë c||ër |ërdu avu||orel. P(a. durel sas| rë e vodë| e rxerlës|së pë( avu|||r rë srlvpjel rë lë |a(la. Në
lë |urdë(lër. rë srlvpje rë lë u|ël. djedjës|srl lerpe(alu(ë rë lë u|lë. revoj|lel sas| rë e radre e rxerlës|së
pë( avu|||r.
0jalë rd(vsr|r|l lë djerdjes ad(edale le l|u|del llorëse. p(oces| ësrlë | rjëjlë s||u( le a| | uj|l. velër se
rdjar rë lerpe(alu(ë dre srlvpje lë rd(vsrre. Pë( srerou|| l(eor| R12 rë srlvpjer alrosle(||e rd(|r rë
lerpe(alu(ër -155°C. dre avu||orel rë lerpe(alu(ë -28.9°C. Në srlvpje p(ej 200 |Pa avu||or rë -10°C. de(|sa
rë srlvpjer p(ej ê2 |Pa avu||or rë -11°C. 3r||o l|du(ër 1-2.





$TYPJA
62kPa 101,3kPa 200kPa
Uji 89°C 100°C 122°C
R-12 -41°C -29°C -10°C
9

Figura 1-3. Diagrami i ndikimit të shtypjes (temperaturës) në sasi të nxehtësisë së
nevojshme për ndryshim të gjendjes agregate.


1.6. VARSHMËRIA NË MESE SHTYPJES DHE TEMPERATURËS

3|pas djerdjes ad(edale rale(|el rurd lë jerë lë rdu(la. lë |ërdëla dre lë dazla. 0jalë |usrleve lë
ca|lua(a rale(|a rurd lë |a|oj rda rjë(a djerdje |lazë) rë ljel(ër. Pë( srpjed|r do lë srë(oerer| re l|d. 1-1
re sr-l d|ad(ar|r.


















La|o(ja a ësrlë |a|o(ja |ul|la(e cë rdar lazër e dazl dre lë |ërdël e cë curel- |a|o(ja e avu|||r|l.
La|o(ja o pa(acel |ul|(|r e |a||r|l rda djerdja e rdu(lë rë lë |ërdël dre curel- |a|o(ja e sr|(|(jes. lapës|(a
rdë(rjel |a|o(es a dre o ësrlë zora rë lë c||ër rale(|a ësrlë rë djerdje lë |ërdël |lazër e |ërdël). La|o(ja c
pa(acel |a||r|r rda djerdja e rdu(lë rë alë lë dazlë dre curel- |a|o(ja e suo||r|r|l. lapës|(a rdë(rjel |a|o(eve
o dre c ësrlë zora |u rale(|a ësrlë rë djerdje lë rdu(lë. |u(se rapës|(a rdë(rjel |a|o(eve a dre c ësrlë laza
8
(10
5
Pa )
t
(°C)
4
1 2 3
a b
Faza e ngurt Faza e gazt
.
T
Faza e Iëngët
4
Fig.1-4. $h-t diagrami

e dazo(e. 3ec||a rda |ëlo l(| |a|o(e rë (ea||lel jarë rjë va(d djerdjesr. djalë së c||ave djerdjel e rd(vsrre
ad(edal||e jarë rë e|u|||oë(.
P(e(ja e lë l(| |a|o(eve pa(acel p||ër e|u|||o(use l(esre % |u rale(|a djerdel rë lë l(| djerdjel ad(edale.
Ve rd(orjer e rale(|es e c||a djerdel rë djerdjer e rdu(lë |p||a 1). djalë srlvpjes |orslarle.
lerpe(alu(a e saj do lë ((|lel de(| rë p||ër 2. d.r.lr. de(| le |ajrë(|r| | sr|(|(jes. 0jalë |orës së sr|(|(jes
lerpe(alu(a ru| rd(vsror. Ve rd(orjer e rale(|es rë djerdje lë |ërdël. asaj | ((|lel lerpe(alu(a |de(| rë p||ër
3) dre ajo l|||or lë v|oj |p||a3). 0jalë |orës së v||r|l lerpe(alu(a ru| rd(vsror. Tasr rale(|a ësrlë rë djerdje
lë dazlë. pë(|als|srl ësrlë oë(ë avu|| |p||a 1). Ve vazrd|r|r e rë luljesrër lë rxerlës|së avu|||l do l| ((|lel
lerpe(alu(a.
Në d|ad(ar|r 8-t |erlë vë(erel cë pë( v|e(a lë lje(a lë srlvpjes. p||al 2 |sr|(|(ja) dre 3 |v||r|) do lë |erë
v|e(a lje(a lë lerpe(alu(ës.


1.7. VETITË E AVULLIT

Në collë se |ërdu rxerel|| srlorel rxerlës|a). lerpe(alu(a e l|j do lë ((|lel. Në rjë rorerl |ërdu l|||or lë
v|ojë. Alëre(ë lerpe(alu(a |a a((|lu( v|e(ër e ca|lua( dre curel lerpe(alu(a e avu|||r|l. Nxerlës|a vazrdor l|
srlorel. po( lerpe(alu(a ru| rdë((or pë(de(|sa ru| avu||orel edre p||a e lurd|l e |ërdul. Terpe(alu(a e v||r|l
lë |ërdul ësrlë e oa(aoa(lë re lerpe(alu(ër e avu|||l.
Avu||| cë |a l|||ua( lë rd(|lël rda |ërdu | v|ua( curel avu|| | rdopu(. Avu|||r e rdopu( e |a(a|le(|zojrë
srlvpja dre lerpe(alu(a p|olës|srl lë va(u(a dre lë pë(ca|lua(a rë res vele. Lërdu djalë srlvpjes lë ca|lua( |a
velër rjë lerpe(alu(ë lë avu|||r|l. Alo v|e(a lë srlvpjes dre lë lerpe(alu(ës curer: srlvpja e rdopjes dre
lerpe(alu(a e rdopjes. P(a. rë rjë rjed|s lë rdopu(. srlvpja dre lerpe(alu(a jarë rjës| lë va(u(a rdë(rjel vel|
dre dj|lrrorë rjë(a e pë(ca|lor ljel(ër. 3rlvpja e rdopjes rë la|l ësrlë srlvpje e avu|||r|l. |u(se lerpe(alu(a e
rdopjes rë la|l ësrlë lerpe(alu(a e avu|||r|l.
Avu||| | rdopu( cë djerdel ro| |ërd ësrlë avu|| | |adësrl dre roelel | |adësrl de(|sa ru| avu||orel p||a e
lurd|l e |ërdul. Alëre(ë avu||| | rdopu( | |adësrl oërel avu|| | rdopu( | lralë.
Nxerlës|a e c||a ësrlë e revojsrre cë |ërdur rë lerpe(alu(ër e v||r|l lë(ës|srl la avu||ojë |cë rda
|ërdu | v|ua( lë |(|jorel avu||| | lralë) curel- nxenres|a avu||uese. djedjës|srl lerpe(alu(ë |alerle e avu|||r|l.
3||u(se lerpe(alu(a e avu|||r|l. po asrlu edre rxerlës|a e avu|||r|l va(el rda srlvpja. 3a ra e radre lë
jelë srlvpja. rxerlës|a e avu|||r|l ësrlë rë e vodë|. dre arasje||las. rëse srlvpja ësrlë rë e vodë| rxerlës|a e
avu|||l ësrlë rë e radre. |2)
Nëse avu||| | lralë | rdopu( rd(orel edre rë lej lerpe(alu(a e l|j do lë ((|lel dre avu||| do lë oërel | lej
rxeru(. P(a. avu||| | lejrxeru( |a lerpe(alu(ë ro| lerpe(alu(ër e rdopjes së l|j.
Edre rjë re(ë: Nëse avu||| | rdopu( rd(orel ro| lerpe(alu(ë rë lë c||ër ësrlë |(|jua( re v||r. l|lorel
avu||| | lej rxeru(. Kv avu|| |a lë dj|lra vel|lë e daz(ave: rurd lë llorel e lë ros |ordersorel |velër de(| rë
lerpe(alu(ë. djedjës|srl de(| le djerdja cë | |orveror rdopjes së l|j). rurd lë rdjesrël djalë së c||ës |
rërsrl(orel ||djeve lë daz(ave. |2)
Nëse avu||| | lejrxeru( llorel || re((el rxerlës|a) djalë srlvpjes |orslarle. lerpe(alu(a e avu|||r|l o|e
dre avu||| |a|or rë djerdje lë rdopu(. Terpe(alu(a djalë së c||ës avu||| | lloru( |a|or rë djerdje lë rdopu(.
djedjës|srl djalë së c||ës avu||| l|||or lë |ordersorel rë |ërd. curel lerpe(alu(ë e |orders|r|l |lerpe(alu(ë e
rdopjes). Avu||| djalë srlvpjes së ca|lua( |a velër rjë lerpe(alu(ë lë |orders|r|l. Ajo srlvpje ësrlë srlvpja e
|orders|r|l |srlvpja e rdopjes). Avu||| | rdopu( rë l||||r ësrlë | lralë e paslaj | |adësrl. Edre pse rxerlës|a
edre rë lej | re((el |avu||| llorel). lerpe(alu(a ru| | rd(vsror de(|sa | lë(ë avu||| lë |lrerel rë |ërd.
Terpe(alu(a e |ërdul lë |ordersua( ësrlë e rjëjlë re lerpe(alu(ër e avu|||l rda e c||a ësrlë |(|jua( |ërdu.
Nxerlës|a. lë c||ër durel ra((ë cë rda avu||| | lralë lë oërel |ërdu re srlvpje dre lerpe(alu(ë lë rjëjlë curel-
rxerlës|a e |orders|r|l. pë(|alës|srl rxerlës|a |alerle e |orders|r|l. Nxerlës|a e |orders|r|l pë( rda v|e(a
rure(||e ësrlë e oa(aoa(lë re rxerlës|rë e avu|||r|l. Ve ra((jer e re lejre le rxerlës|së. lerpe(alu(a e
|ërdul o|e rër lerpe(alu(ër e |orders|r|l dre |ërdu oërel | llorlë |pa|ëz | llorlë).

P(oces| | |orders|r|l ësrlë | |urdë(l re p(oces|r e avu|||r|l. Këlo p(ocese dre supoz|re lë ||dru(a re
|ëlo p(ocese jarë sca(ua( rë rërv(ër rë lë lrjesrlë. Në red|l|r ru| jarë pë(purua( lja||lë s|ç jarë:
erla|p|a. erl(op|a. vë|||r. lerpe(alu(a |(|l||e. srlvpja |(|l||e elj.


1.8. VETITË E GAZIT

0|rel se lë dj|lra l(upal posedojrë rjë sas| lë ca|lua( lë rxerlës|së. d.r.lr ere(dj| lë o(erdsrre lë
ca|lua( |pë(veç rë p||ër ze(o aoso|ule). 0o lë lrolë cë edre daz| | c||| djerdel rë erë lë rov||u( posedor rjë
sas| lë pë(ca|lua( lë rxerlës|së. 0az| dre rjed|s| | erës së rov||u( jarë rë e|u|||oë( lerpe(alu(||e. ç|a do lë
lrolë rë res lv(e ru| |a sr|ëro|r lë rxerlës|së. Nëse rjed|s| | erës oërel | rxerlë. pë(|alës|srl rëse |a r|ve|
rë lë |a(lë lë lerpe(alu(ës. daz| do lë l|||oj lë rxerel. pë( a(sver e lë c||ës do lë ((|lel ere(dj|a e o(erdsrre dre
srlvpja. Terpe(alu(a e daz|l rurd lë rd(|lel edre rë rërv(ë ljelë(. Nëse daz| djerdel rë erë re p|slor dre
p|slor| e srlvp alë. daz| do lë l|||oj lë rxerel. pë(|alës|srl do lë v|jë de(| le ((|lja e srlvpjes dre ere(dj|së së
o(erdsrre. 3|pas |ësaj daz| rurdel lë rxerel rë dv rërv(a: ose re sje||jer e rxerlës|së ose re srlvpje.
3r||o l|d.1-5.



Fig.-1.5. Nxehja e gazit

0az| rurdel edre lë llorel rë dv rërv(a: 0se l| re((el rxerlës|a re arë lë llorjes ose lë (ea||zorel
zdje(|r| | l|j |e|spars|or|r|). 3r||o l|du(ër -1.ê. Nëse rjed|s| | erës së rov||u( rë lë c||ër djerdel daz| oërel |
llorlë. pë(|alës|srl rëse |a r|ve| rë lë u|ël lë lerpe(alu(ës. daz| do lë l|||ojë lë llor. pas| cë rxerlës|a
ralv(srër |a|or rda l(up| | rxerlë rë lë llorlë. Pë( sr|a| lë llorjes do lë zvodë|orel ere(dj|a e o(erdsrre dre
srlvpja e daz|l. Nëse daz| djerdel rë erër re p|slor. dre p|slor| rd(|lel. daz| do lë zdje(orel |do lë
¨e|spardoj¨). 0.r.lr. daz| e |a |(ve( purër e ca|lua(. Pë( |(ve(jer e purës. daz| |a ra(xrua( ere(dj|rë e
ca|lua(. Pas| cë |ëlë ere(dj| ru| e |a ra((ë rda jasrlë. do lë lrolë cë daz| velveles |a |a ra((ë ere(dj|rë.
pë(|alës|srl rxerlës|rë dre rë |ëlë rërv(ë ësrlë lloru(. P(a. zdje(|r| |e|spars|or|) | daz|l |(vrel rë ||oda(| lë
ere(dj|së së o(erdsrre lë daz|l.
Pë(lurd|r|srl. |u( daz| srlvpel rxerel. po( |u( zdje(orel a| llor.







2

Fig. 1-6. Ftohja e gazit



1.9. NGUFATJA E LËNGUT OSE GAZIT

Ndulalja|sru(dr|r|-rovlja) ësrlë p(oces cë e u| srlvpjer e |ërdul ose daz|l djalë luljes rëpë( p(e(jer
sle(||e lë rdusrlë|p.sr. luo| |ap||a(). P(oces| | rdulaljes zrv|||orel pa rd|||r|r e purës së jasrlre. po( pas| cë
vel p(oces| |(vrel srurë srpejl rurdel lë ros vë(erel rd(vsr|r| | rxerlës|së re ((elr|rër. Ve u|jer e srlvpjes
djalë rdulaljes o|e edre lerpe(alu(a e |ërdul ose e daz|l. Kjo rdodr djalë zvodë||r|l lë ere(dj|së së o(erdsrre
lë |ërdul ose daz|l pë( sr|a| lë ((|ljes (ap|de lë ((vr|r|l lë |ërdul ose daz|l rëpë( p(e(jer e rdusrlë.



1.10. BARTJA E NXEHTËSISË

Esrë e rjoru( se rxerlës|a rda l(up| | rxerlë |a|or rë alë lë llorlë. E|z|slojrë l(| rërv(a lë oa(ljes së
rxerlës|së dre alo jarë: me re ven|r ne veor|m. me rransler|m one me rrezar|m

a.) Bartja e nxehtësisë me të vënit në veprim
8a(lja e rxerlës|së re lë vër|l rë vep(|r |(vrel |u( ere(dj|a |rxerlës|a) oa(lel re |orla|l d|(e|l rë res
ro|e|u|ave lë rjë l(up| ose rë res ro|e|u|ave lë rë srurë l(upave lë c||ël jarë rë rjë |orla|l lë r|(ë le(r||.
3| rë (asl|r e pa(ë asrlu edre rë lë dvl|r ro|e|u|al |a do(ëzojrë ere(dj|rë e lv(e ro|e|u|ave lc|rje. 8a(lja e
ere(dj|së rda rjë(a ro|e|u|ë rë ljel(ër ësrlë e rjëjlë s||u(se re lopal rë lusrër e o||a(dos. |u dod|lja oa(lel
rda rjë(| lop rë ljel(|r. P.sr.. rëse rjë(a arë e srul(ës rela|||e rxerel re l|a|ë ere(dj|a e rxerlës|së do lë
((jedr rda ara e rxerlë rë alë lë llorlë. |2)
T(upal lë c||ël e pë(çojrë r|(ë rxerlës|rë jarë pë(çues |oa|(|. a|ur|r|. re|u(|). T(upal lë c||ël e pë(çojrë
dooël rxerlës|rë jarë |zo|alo( |po||u(elar. sl|(opo(|. lapë zdje(uese. |esr| | xrar|l). Aj(| ësrlë dj|lrasrlu rjë(|
rdë( pë(çues|l rë lë dooël lë rxerlës|së. Va((ë rë lë(s| l(upal e rdu(lë jarë pë(çues rë lë r|(ë lë rxerlës|së
se sa ala lë |ërdël. |u(se lë |ërdël rë lë r|(ë se sa ala lë dazlë.

b.) Bartja e nxehtësisë me transferim
8a(lja e rxerlës|së re l(arsle(|r |(vrel rëpë(rjel d(|rcave. lë l|u|d|l lë dazlë ose lë |ërdël. lë c||al |ëv|z|r
djalë ((vr|r|l |((jedrjes). Te ca(|u|||r| | ralv(srër. sr|a|u | ((vr|r|l ësrlë d|le(erca rë pesrë. lë l|u|d|l llorës
|ar l|u|d| | rxerlë. |u(se le ca(|u|||r| a(l|l|c|a| ((vr|r|r e p(odror pë(z|e(ës| ose verl||alo(|. Në lë dv (aslel
d(|rcal e ra((|r rxerlës|rë p(ej ru(|l sr|ëroves lë rxerlës|së dre e oa(l|r rë pjesër ljelë( lë |lr|rës. Pas| cë
3

d(|rcal do(ëzojrë rxerlës|rë. pë(së(| |lrerer rë l(up lë rxerlë dre |ësrlu p(oces| pë(së(|lel. Në lë rjëjlër
rërv(ë rxerlës|a oa(lel edre rë |arer e |urdë(l. |2)
8a(lja e rxerlës|së re l(arsle(|r rurd lë |orl(o||orel. p.sr.. rëse ësrlë rë pvelje ca(|u|||r| a(l|l|c|a| re
((|ljer dre zvodë||r|r e rur(|l le ((olu|||reve lë verl||alo(|l.

.) Bartja e nxehtësisë me rrezatim
R(ezal|r| ësrlë oa(lës | rxerlës|së re rd|rrër e va|ëve lë rxerla. 0jalë së c||ës rxerlës|a oa(lel rda
rjë(| l(up rë ljel(|r pa rdë(rjelës|r. p(ardaj rxerlës|a rë |ëlë rërv(ë rurd lë oa(lel edre rëpë( va|ur. Çdo
l(up rurd lë p(aroj ose lë dë(doj ere(dj| |rxerlës|) rëpë(rjel va|ëve rëse e|z|slor d|le(erca lerpe(alu(||e.
Ku( rë res lë dv l(upave ru| e|z|slor d|le(erca lerpe(alu(||e. alëre(ë sr|ëro|r| | ere(dj|së |rxerlës|së)
ësrlë rë e|u|||oë(. |2)
Nda pë(d|lsrrë(|a ësrlë | rjoru( srerou||| | oa(ljes së rxerlës|së re ((ezal|r: rda d|e||| |ar p|arel| vrë.
¨3as|a e rxerlës|së lë c||er e p(aror dre | jep rdorjë l(up| re arë lë ((ezal|r|l. va(el rda djerdja e
s|pë(laces. T(upal cë |arë rdjv(a lë rd(|lu(a dre s|pë(lace lë |ëruesrre rë dooël lr|lr|r dre ((ezalojrë
rxerlës|rë se sa alo cë |arë s|pë(lace lë v(azrdë dre rdjv(a lë e((ëla.¨ |2)
Në p(a|l||ë jarë (asle lë ((a||a rë lë c||al e|z|slor velër rjë rërv(ë pë( oa(ljer e rxerlës|së. 3rurë
srpesr rurd lë ras|r rjë l(arsle(|r lë |oro|rua( lë rxerlës|së rëpë(rjel lë vep(ua(|l |lë ver|l rë vep(|r).
oa(ljes |l(arsle(|r|l) ose ((ezal|r|l. |2)
Në oa(ljer e rxerlës|së rurd lë rd||orel re d|le(erca lerpe(alu(||e. 3a ra e radre lë jelë d|le(erca
lerpe(alu(||e ac ra e radre ësrlë edre oa(lja e rxerlës|së.


1.11. TEMPERATURA DHE MATJA E TEMPERATURËS

Terpe(alu(a ësrlë |rd||alo(| | |rlers|lel|l lë rxerlës|së ose r|ve|| | rxerlës|së së rale(|es. \elë
lerpe(alu(a ru| e l(edor sas|rë e rxerlës|së rë rale(|e. Ajo l(edor sr|a||ër e rxerlës|së. ose sa ësrlë e
rd(orlë apo e llorlë rale(|a ose l(up|.
Njës|a pë( raljer e lerpe(alu(ës ësrlë |e|v|r| |K). Në pë(do(|r jarë edre sr|a||ël e ce|s|us|l |°6) dre
sr|a||a e Fa(errajl|l |°F). Rapo(l| | |ëlv(e rjës|ve ësrlë srërua( rë srër|rel e ¨3rlojcës¨.
Në leo(|rë ro|e|u|a(e ro| rxerlës|r. lerpe(alu(a l(edor srpejlës|rë e |ëv|zjes së aloreve |ro|e|u|ave).
3as|a e rxerlës|së rë rale(|e rë lë vë(lel ësrlë rasa e rale(|es e srurëzua( rë lerpe(alu(ër e saj |re
srpejlës|rë e |ëv|zjes së aloreve).
P.sr.. rjë p||a|ë e vodë| oa|(| e (ërdë d|sa d(ar. e rxeru( rë Z2Z°C. ru| pë(roar ac srurë rxerlës|
s||u(se pesë |||od(ar oa|ë( e rxeru( rë 110°C. Vedj|lralë r|ve|| | rxerlës|së rë p||a|ër e vodë| lë oa|(|l ësrlë
rë | |a(l pë(|alës|srl |rlers|lel| | rxerlës|së së saj ësrlë rë | radr.
¨Terpe(alu(a ësrlë vel| pë( sr|a| lë së c||ës l(up| ësrlë ose s'ësrlë rë rd(orje e|u|||o(uese re rdorjë
l(up ljelë(.¨ |2)
Vo|e|u|al e rale(|es dj|lrrjë |ëv|z|r. 3a ra e rd(orlë ësrlë rale(|a. ac ra e radre do jelë |ëv|zja e
ro|e|u|ave. 0jalë lerpe(alu(ës T=0 K [t = -273,15°6}. pë(|alës|srl ze(os aoso|ule. lë(ës|srl rda|el |ëv|zja e
ro|e|u|ave. djedjës|srl rale(|a ësrlë pa rxerlës|. P(ardaj. |jo ësrlë lerpe(alu(a rë e u|ël e rurdsrre e c||a
rurd lë a((|rel.
Terpe(alu(a ralel re le(rorelë(. E|z|slojrë le(rorelë(: lë |ërdël |zr|vë: a||oo|: elaro|: perlar) le(ro
(ez|slues. o|rela|||. p|(orel(|||(ad|jac|or||. opl||. loloe|e|l(||). elj.






4

1.12. SHTYPJA DHE MATJA E SHTYPJES

3rlvpja ësrlë luc|a s|pas rjës|së së s|pë(laces. Njës|a pë( raljer e srlvpjes ësrlë Pas|a|| |Pa). Pas|a||
ësrlë Njulor| |N) pë( relë( |al(o( |Pa=N/r²).
Esrlë e rjoru( se lo|a ësrlë e pësrlje||u( re srl(esë aj(| |alrosle(||) re rjë l(asrës| p(ej 120 |r. Kjo
srl(esë re pesrër e velë rd||or rë s|pë(lace lë lo|ës. pë(|alës|srl oër srlvpje rë lë. Kjo srlvpje curel srlvpja
alrosle(||e. 3rlvpja ro(ra|e alrosle(||e rë r|ve| lë del|l ësrlë 101.3 |Pa. P(ej a(sveve p(a|l||e srpesrre(ë
|rsl(urerlel jarë lë |a||o(ua(a rë 100 |Pa pë( srlvpje alrosle(||e.
3rlvpja. rë e vodë| rda srlvpja alrosle(||e curel va|ur | pjesë(|srër. Ze(oja rë sr|a||ër e srlvpjes
aoso|ule ësrlë v|e(a e c||a rë srurë ru| rurd lë zo(|lel. \a|ur|r| pe(le|l a((|rel rë 0 Pa.
Në s|sler|r Are(||ar lë raljeve. rjës|a pë( raljer e srlvpjes ësrlë lunr pë( |nç ne |al(o( |ps|). 3rlvpja
ro(ra|e e alrosle(ës rë r|ve| dela( ësrlë 11.Z ps|. Në |ëlë s|sler ralës. srlvpja ro| srlvpjer alrosle(||e
ralel re ¨ps|¨. |u(se srlvpja rër srlvpjer alrosle(||e ralel re ¨|rç¨ rë srlv||ër e zr|vës ||r.ld).
Njës|l pë( raljer e srlvpjes lë c||al rë p(a|l|| erde pë(do(er jarë: 8a( |oa(). Alrosle(a |ro(ra|e) l|z||e
|alr). Alrosle(a le|r||e |al). lo( |lo().
Rapo(l| | rjës|ve pë( srlvpje ësrlë drërë rë |(vel|lu|||r e 'srlojcës'.
Pë( srlvpje pë(do(er edre le(r|rel: aoso|ule dre (e|al|ve. 3rlvpje aoso|ule ose ''(ea|e'' l|||or rda ajo p||ë
|u s|a la(e srlvpje. pë(|alës|srl p= 0 Pa.
3rlvpja (e|al|ve l|||or rda srlvpja alrosle(||e p=101.3 |PA |rë p(a|l|| 100 |Pa) dre rë |rsl(urerl
srërorel re ze(o. 3r||o lolor 1-Z.
3rlvpja ralel re rarorelë(. Në llorje rë së srurl| pë(do(er rarorel(al lë c||ël purojrë rë p(|rc|p|r e
luoave lë 8u(durov|l ose ((ësr|c|l. Nda sr|acel p(a|l||e. pas| cë rë rër r|je raler srlvpjel ro| dre rër
alrosle(||e. pë(do(el rarova|urel(|. Alo oëjrë raljer e srlvpjes (e|al|ve. Nëse ësrlë e revojsrre. srlvpja
aoso|ule |erlë ||oda(|lel:
P.sr.. rarova|urel(| l(edor 200 |Pa. Nëse ro||drel l(edues| rë rarova|urelë( re srlvpjer
alrosle(||e l|lorel srlvpja aoso|ule. 200 |Pa ÷ 101.3 |Pa = 301.3 |Pa.
Pë( raljer e srlvpjes rë lë vodë| se ajo alrosle(||e. pë(|alës|srl va|ur|l lë pjesë(|srër pë(do(el
vakumerr| P||ër|sja pë( raljer e va|ur|l ësrlë srlvpja alrosle(||e.





















5

Fig.1.7 Matja e shtypjes relative dhe absolute





6

1.13. PUNA DHE FUQIA

¨Pë( lë sje|| rjë djëserd rda djerdja celësuese rë alë lë |ëv|zsrre. cë lë rdë((orel poz|la e l|j. elj. ësrlë e
revojsrre lë rposrlel lo(ca e l|j rë ((udë lë pë(ca|lua(. djedjës|srl lë |(vrel rdorjë purë. E |urdë(la. rdorjë
l(up rurdel pë( sr|a| lë poz|lës se vel. |ëv|zjes ose srlvpjes. lë jelë rë djerdje la |(vej rdorjë purë ¨.|2)
Njës|a pë( purë ësrlë Xru|| |J). Xru|| ësrlë | oa(aoa(lë re purër cë e |(ver lo(ca p(ej rjë Njulor| |N) pë(
lë |ëv|zu( p||ër e velë lë vep(|r|l. rë d(ejl|r dre |are lë lo(cës. pë( rjë relë( |1J = 1N x 1r).
Ere(dj|a ësrlë allës|a ose rurdës|a e rjë l(up| pë( lë |(ve( rjë purë. Pë( |ëlë a(sve. pura dre ere(dj|a
rurder lë |derl|l||orer s| lë rjëjla. Ere(dj|a ësrlë e pasr|alë((ua(. Nu| rurdel lë zrdu|el. po( jo edre lë
|(|jorel rda asdjëja. Ajo velër rurd lë |a|ojë rda rjë lo(rë rë ljel(ër.
Në oazë lë vel|ve l|z||e rda e c||a ((jedr allës|a e l(up|l cë lë |(vejë rjë purë. da||orer d|sa ||oje lë
ere(dj|së:
E. le(r||e:
E. e|e|l(||e:
E. re|ar||e:
E. ||r||e elj.
¨Në oazë lë e|spe(|rerleve dre lesl|reve srurëvjeça(e rë l|z||ë. ësrlë a(dru( de(| lë ((edu||a e rjoru(
pë( e|u|va|ercër e purës dre rxerlës|së e c||a lrolë: Nxerlës|a ësrlë rjë ||oj ere(dj|e rda e c||a rurd lë l|lorel
pura. ose rda pura rurd lë l|lorel rxerlës|a. ç|a do lë lrolë rë lurd se rxerlës|a dre ere(dj|a e purës rurd
lë |a|ojrë rda rjë(a lo(rë re ljel(ër.¨|2)
Fuc|a ësrlë pura rë rjës|rë e |orës. Njës|a e luc|së ësrlë val| |w). \al| ësrlë luc|a re lë c||ër |(vrel
pura p(ej rjë Xru| |J) rë rjë se|ordë |1w = 1J / 1s).


1.14. KAPACITETI I FTOHJES

Nxerlës|a cë | re((el l(up|l lë lloru( curel rxerlës|a e llorjes dre ralel re rjës|l pë( raljer e ere(dj|së-
re xru| |J). Ku( lë ||oda(|lel sa rxerlës| re((el rë rjës|rë e |orës |J/s). l|lorel |apac|lel|l | llorjes. Rezu|lal|
l|lorel rë rjës|rë e luc|së - re val |w).



















7

2. PRINCIPI I FTOHJES

2.1. NË PËRGJITHËSI

Paj|sjel llorëse |arë pë( delv(ë cë l(upal ose djëserdel l'| roajrë rë rjë lerpe(alu(ë rë lë u|ël se
lerpe(alu(a e ((elr|rës. 0ë rdorjë rale(|e lë llorel ajo durel lë sje||ël rë |orla|l re rale(|er rë lë llorlë. rë
lë c||ër durel lë l(arsrelorel rxerlës|a rda rale(|a e c||a durel lë llorel.
¨Vurdës|a p(a|l||e pë( a((|ljer e lerpe(alu(ës rë lë u|ël se lerpe(alu(a e ((elr|rës. srl(|rel rë
rurdës|rë cë sec||| p(oces ralv(o( | c||| |(vrel p(ar pë(cje||jes dre aoso(o|r|l lë rxerlës|së. lë jelë e srl(vlzua(
pë( llorje. P(a|l|||srl pë(do(er |ëlo p(|rc|pe:

- rd(vsr|r| | djerdjes ad(edale. djedjës|srl rd(vsr|r| | lazës së rale(|es |sr|(|(ja. avu|||r|. suo||r|r|):
- e|spars|or| | daz|l lë |orp(|r|rua( |aj(|l) p(arë l|l|r|l lë purës së doo|srre:
- rdulalja |ele|l| | Jou|-|l - Trorsor-|l):
- ele|l| slur|-ro(:
- ele|l| le(roe|e|l(||:
- deso(oc|r| | daz(ave:
- ele|l| radrel||-|a|o(|e. |1)

¨Florja pa(l||u|a(e e p(oceseve lë rda(a |sr|(|(ja e a|u|||l. v||r| dre avu|||r| | rdorjë |ërdu |erlëavu||ues.
suo||r|r| | a|u|||l lë lralë. rdulalja e daz(ave elj.) rurd lë zdjal ac djalë de(|sa lë |elë l(upa purues. 0ë llorja
lë jelë e pardë(p(e(ë. l(upal purues llorës durel lë jerë rë sas|(a lë rëdra lë pa|ul|srre. Florja e pardë(p(e(
rurd lë l|lorel edre asrlu re cë djë l|u|d| llorës. pas asaj pas| cë s|du(|srl sas|a e l|u|d|l |a |(ve( ele|l|r e
pa(aca|lu( lë llorjes. do lë |lrerel rë rërv(ë e vo||lsrre rë djerdjer e rëpa(srre |p(oces| ca(|o(). djalë së
c||ës rxerlës|a e llorjes dre sas|a e srlua( e ere(dj|së durel l'| do(ëzorer rdorjë l(up| rë lë rxerlë rë rjed|s.
3as|a e srlua( e ere(dj|së rurd lë l|lorel rda pura re|ar||e. rë lo(rë lë ere(dj|së së rxerlës|së ose rë c||ër
do lo(rë ljelë( lë ere(dj|së.¨ |1)
3as|a e srlua( e ere(dj|s rë p(oces|r e llorjes ësrlë e revojsrre cë lë s|du(ojë cë rxerlës|a lë |a|ojë rda
l(up| | llorlë rë alë lë rxerlë.
Nda p(|rc|pel e llorjes lë |a(lë pë(rerdu(a. rd(vsr|r| | djerdjes ad(edale dre rdulalja e l|u|d|l |arë
pë(do(|r|r rë lë dje(ë.


2.2. LLOJET E PAJISJEVE FTOHËSE

Paj|sjel llorëse lë c||al rë së srurl| pë(do(er:
1. Paj|sjel aj(o(e pë( llorje
2. Paj|sjel llorëse Eje|lo(||e
3. Paj|sjel llorëse Aoso(ouese
1. Paj|sjel llorëse Korp(eso(||e
5. Paj|sjel llorëse Te(roe|e|l(||e

Në paj|sjel llorëse re |orp(eso( rxerlës|a e srlua( ësrlë rë lo(rë lë purës re|ar||e. Në paj|sjel
llorëse aoso(osuese dre paj|sjel eje|lo(||e pë( llorje rxerlës|a e srlua( ësrlë rë lo(rë lë ere(dj|së së
rxerlës|së. |u(se rë paj|sjer llorëse le(roe|e|l(||e ësrlë rë lo(rë lë ere(dj|së e|e|l(||e.
Paj|sjel llorëse re |orp(eso(. aoso(ouese dre eje|lo(||e dre ra||ral aj(o(e pë( llorje. pë( e|ze|ul|r|r
e c||||l lë llorjes srl(vlëzojrë p(oces|r e |orp(es|r|l rë |upl|r|r e dje(ë lë lja|ës dre |ëlo paj|sje pë( llorje
|arë edre v|e(ër p(a|l||e rë lë radre.
8

Paj|sjel llorëse eje|lo(||e dre re |orp(eso( s|du(ojrë rjë rd(vsr|r |orl|rua| ose pe(|od|| lë rd(vsr|r|l lë
djerdjes ad(edale lë rale(|es e c||a srë(oer s| rjel llorës. pë(de(|sa ra||ra aj(o(e pë( llorje ru| e oëjr
rd(vsr|r|r e djerdjes ad(edale.
Paj|sjel llorëse re |orp(es|or re|ar||. pë(|alës|srl paj|sjel re |orp(eso( lë c||ël ra(xrojrë ere(dj|
re|ar||e. |arë rjë dorer rë lë dje(ë srl(vlëzues. Në (apo(l re vel|l |orsl(u|l|ve |s| e |(ver p(oces|r e
lr|lrjes dre srlvpjes) |(ves|srl pë(do(er |ëla ||oj lë |orp(eso(ëve:
-re p|slor:
-s|(u|| |sc(o||):
-re (olac|or:
-v|jo( |rë lo(rë v|de):
-lu(oo |orp(eso(.


2.3. CIKLI I FTOHJES I PAJISJES KOMPRESORIKE

2.3.1. FITIMI I PANDËRPRERË I FTOHJES NË PROCESIN QARKOR

Nëse l|u|d|l llorës |ërdë |rjel|l llorës) | s|||el rxerlës|a p(ej ((elr|rës a| do lë l|||ojë lë avu||orel. rëse
|usrlel jarë rë r|ve| lë |ëracsrër: srlvpja dre lerpe(alu(a. Në (asl|r e dvlë. rëse l|u|d| llorës s|||el rë alë
djerdje cë lerpe(alu(a e l|j lë jelë rë e u|ël se lerpe(alu(a e ((elr|rës. a| dj|lrasrlu do lë l|||ojë lë avu||orel.
Terpe(alu(a rë e u|ël e l|u|d|l llorës rda lerpe(alu(a e ((elr|rës sr|a|lor cë l|u|d| llorës lë ¨re((¨ rxerlës|rë
p(ej rjed|s|l. pë(|alës|srl rxerlës|a sporlar|srl rda rjed|s| do lë |a|oj rë l|u|d|r llorës. Në lë dv (aslel rjed|s|
oërel rë | llorlë. Vjed|s| rurd lë llorel pa rdë(p(e(ë velër rëse l|u|d| llorës ësrlë rë sas|(a lë rëdra lë
pa|ul|zuesrre. Nëse |a |l|u|d llorës) rë sas| lë |ul|zua( dre e |a lerpe(alu(ër rë lë u|ël se sa ((elr|ra dre
ësrlë rër srlvpjer e ca|lua(. l|u|d| llorës do lë llorë ((elr|rër velër de(| alëre(ë |u( do lë |elë l|u|d llorës.
d.r.lr de(| sa | lë(| ru| avu||orel.
Nëse rjed|s| ësrlë rjë rapës|(ë e rov||u( dre e |ul|zua(. p.sr. ¨|oro(e¨ e c||a durel lë llorel. edre pse
l|u|d| llorës s| rjë |ërd | |erlë avu||ues djerdel rë paj|sje rë lë c||ër do lë avu||orel. djedjës|srl avu||ues| edre
pse l|u|d| llorës |a rjë lerpe(alu(ë rë lë u|ël se sa rapës|(a rë ¨|oro(¨. do lë v|e de(| le avu|||r| | l|j. F|u|d|
llorës rë avu||ues do lë avu||orel de(|sa lerpe(alu(a rë ¨|oro(e¨ ru| zo(el de(| rë lerpe(alu(ër e avu|||r|l.
Alëre(ë vjer de(| le rdë(p(e(ja e avu|||r|l. pas| cë ru| |a d|le(ercë rë lerpe(alu(al rë res avu||ues|l dre
¨|oro(ës¨. Nëse ru| |a d|le(ercë lerpe(alu(||e. ru| |a |a||r lë rxerlës|së. 0.r.lr.. avu||ues|. (espe|l|v|srl
l|u|d| llorës. rë ru| rurdel lë re((ë rxerlës|rë rda ¨|oro(e-ja¨. 0ë l|u|d| llorës. | c||| lar| ësrlë rë djerdje lë
avu||l. pë(së(| lë jelë | allë cë lë e|ze|uloj ele|l|r llorës lë ca|lua(. durel rë rdorjë rërv(ë lë |lrerel rë
djerdjer e rëpa(srre. 0jedjës|srl. durel lë ||(orel rda rxerlës|a lë c||ër e |a ra((ë rë ¨|oro(e¨.
Esrlë e d|lu( se avu||| rurd lë ||(orel rda rxerlës|a rë p(oces|r e |orders|r|l. Paj|sja rë lë c|||r l|u|d|
llorës rë djerdjer e avu||l do lë |ordersorel. p(a |ordersalo(|. durel lë verdosel jasrlë ¨|oro(ës¨ e c||a
llorel. Avu||ues| dre |ordersalo(| durel lë jerë lë ||dru(a re arë lë luoave. Tar| ra |ajrë(orer dv p(oo|ere.
E pa(a. s| rurd lë v|jë l|u|d| llorës rda avu||ues| rë |ordersalo(? 0re e dvla. s| lë |ordersorel l|u|d| llorës |cë
lë ||(orel rda rxerlës|a) |u( e |a lerpe(alu(ër rë lë u|ël se sa lerpe(alu(a e rjed|s|l? Të dv p(oo|erel
zdj|drer re |orp(eso(.
Korp(eso(| verdosel rë res avu||ues|l dre |ordersalo(|l dre rë alë rërv(ë rda avu||ues| lë lr|lrë
avu|||r e l|u|d|l llorës. dre cë rë |ordersalo( lë srlvjë avu|||r e l|u|d|l llorës. Vë lulje. |orp(eso(| do la zdj|drë
edre p(oo|er|r e dvlë. asrlu cë re srlvpje ||orp(es|or|r) avu|||r e l|u|d|l llorës la sje||ë rë srlvpjer rë lë
|a(lë. djedjës|srl rë lerpe(alu(ë rë lë |a(lë.
Pë( lë purua( |orp(eso(| durel lë ra(xrojë ere(dj|. Një pjesë e |ësaj ere(dj|e rëpë(rjel purës re|ar||e.
d.r.lr. re |orp(es|r | do(ëzorel l|u|d|l llorës. P(a. l|u|d| llorës do la re(( sas|rë e srlua( lë ere(dj|së.
(espe|l|v|srl sas|rë e srlua( lë rxerlës|së. Pas| cë lasr avu||| | l|u|d|l llorës ësrlë rë |ordersalo(. |u djerdel
9

rë rjë lerpe(alu(ë rë lë |a(lë rda lerpe(alu(a e rjed|s|l. vjer de(| le |a||r| sporlar | rxerlës|së. Avu||| | l|u|d|l
llorës |a do(ëzor rxerlës|rë rjed|s|l dre rë rjë lerpe(alu(ë lë ca|lua( |ordersorel rë l|u|d llorës lë |ërdël.
F|u|d| llorës | |ërdël rë |ordersalo( |a srlvpjer e rjëjlë s| avu||| | srlvpu( rë da|je lë |orp(eso(|l. F|u|d| llorës |
|ordersua( pë( sr|a| lë djerdjes së srlvpjes së |a(lë dre lerpe(alu(ës së |a(lë rër lë c||al djerdel. ru| ësrlë |
pë(srlalsrër pë( avu|||r. Në srlvpjel rë lë |a(la durer sas| rë lë vod|a lë rxerlës|së pë( avu|||r. Në p(a|l||ë
redj|lralë durel cë rda rapës|(a e lloru( lë |a(dorel sas| sa rë e radre e rxerlës|së. 0.r.lr. l|u|d| llorës
durel lë jelë rë srlvpje rë lë u|ël. 0j|lrasrlu. p(oo|er pa(acel edre ajo cë lerpe(alu(a e l|u|d|l llorës rë da|je
rda |ordersalo(| ësrlë rë e radre se lerpe(alu(a rë ¨|oro(¨ e c||| llorel.
3rlvpja dre lerpe(alu(a e l|u|d|l rurd lë u|er djalë p(oces|l lë rdulaljes. Pë( alë a(sve rë res
|ordersalo(|l dre avu||ues|l verdosel luo| |ap||a( s| rjë e|ererl rdulalës. F(eor| | |ërdël llorës rë da|je lë luo|l
|ap||a( dre rë rv(je lë avu||ues|l. |a srlvpjer dre lerpe(alu(ër rë lë u|ël. P(a. lar| l|u|d| llorës rë avu||ues
djerdel rë rjë lerpe(alu(ë rë lë u|ël se lerpe(alu(a e ¨|oro(ës¨ dre p(apë ësrlë | allë lë e|ze|ulojë ele|l|r e
pë(ca|lua( lë llorjes. (espe|l|v|srl cë la re(( sas|rë e ca|lua( lë rxerlës|së rda '|oro(a¨ dre rë |ëlë rërv(ë
la llorë alë.
Esrlë e ca(lë se rë |ëlë rërv(ë p(oces| ësrlë (||lrve( rë l||||r. Kësrlu ësrlë l|lua( llorja e pardë(p(e(ë
rë p(oces|r ca(|o(.


2.3.2. PROCESI I FTOHJES DHE ELEMENTET E PAJISJES KOMPRESORIKE

Paj|sja |orp(eso(||e pë( llorje puror rë p(|rc|p|r e c||||l llorës |orp(eso(|| re avu||. Kv c||ë| rë lrere|
pë(oërel rda rd(vsr|rel e djerdjes ad(edale lë l|u|d|l llorës. |orp(es|r|l dre rdulaljes së l|u|d|l llorës.
E|ererlel |(veso(e lë paj|sjes llorëse |orp(eso(||e jarë:
-Kompre8or| -|(ver lr|lrjer e l|u|d|l llorës lë srlvpjes së u|ël dre srlvpjer ||orp(es|r|r) e lë rjëjl|l l|u|d
llorës rë rjë srlvpje rë lë |a(lë:
-Konden8ator| -rd(vsror djerdjer ad(edale lë l|u|d|l llorës. rda avu||| rë |ërd. du|e |a l(arsle(ua( djalë |ësaj
rxerlës|rë ((elr|rës.
-Tub| kap||ar -re rdulalje e u|ë srlvpjer e l|u|d|l llorës. rda srlvpja |ordersuese rë srlvpje lë avu|||r|l.
-Avu||ue8| -rdë((or djerdjer ad(edale lë l|u|d|l llorës. p(ej |ërdul rë avu||. du|e |a ra(( djalë |ësaj
rxerlës|rë ((elr|rës ||oro(ës pë( llorje).
Këlo e|ererle oazë rë res vele jarë lë ||dru(a rë ca(| lë rov||u( re luoa. rëpë( lë c||ël ca(|u||or rjel|
llorës. 3| rjele llorëse pë(do(er |ërdjel |erlë avu||uese. p(a. c|||| purues rë lë vë(lel ësrlë c|||| llorës re
avu||.
Korp(eso(| p(ej avu||ues|l e lr|lr l|u|d|r llorës rë djerdje lë dazlë rër srlvpje lë ca|lua(. e srlvp rë rjë
srlvpje rë lë |a(lë dre e dë(dor rë |ordersalo(. F|u|d| llorës rë |ordersalo( djerdel rë lo(rë lë avu|||l. |a
do(ëzor rxerlës|r aj(|l pë((elr dre e rdë((or djerdjer e l|j ad(edale. do lë lrolë |ordersorel rë |ërd. Edre rë
lulje l|u|d| llorës |a srlvpje lë |a(lë (espe|l|v|srl |a srlvpje rdjesrëse ||orp(esuese) lë |orp(eso(|l.
pë(|alës|srl |a srlvpje |ordersuese. Vë lulje rda |ordersalo(| l|u|d| llorës rë djerdje lë |ërdël |a|or rëpë(
luo|r |ap||a(. Tuo| |ap||a( re rdulalje e u| srlvpjer e |ërdul lë l|u|d|l llorës. Lërdu | l|u|d| llorës lar| |a srlvpje
rë lë u|ël. (espe|l|v|srl |a srlvpjer avu||uese. (espe|l|v|srl |a srlvpjer lr|lrëse lë |orp(eso(|l. Lërdu | l|u|d|
llorës rër alë srlvpje rvrë rë avu||uese. Në avu||ues |ërdu | l|u|d| llorës |a re(( rxerlës|rë aj(|l pë( ((elr
||oro(ës pë( llorje) dre e rd(vsror djerdjer e l|j ad(edale. d.r.lr avu||orel. F|u|d| llorës ësrlë lasr rë djerdje
ad(edale lë dazlë. (espe|l|v|srl rë djerdje lë avu||l. edre rë lulje rër lë rjëjlër srlvpje. Nda avu||ues|
|orp(eso(| lr|lr avu|||r e srlvpjes së u|ël. e srlvr rë rjë srlvpje rë lë |a(lë dre e dë(dor rë |ordersalo(.
3r||o l|d. 3-1.




2

Fig. 3-1. Pajisja kryesore ftohëse kompresorike

3|ç po vë(erel. l|u|d| llorës. pas| cë |a |(ve( ele|l|r llorës lë pë(ca|lua( ||oro(a pë( llorje ësrlë e llorlë).
ësrlë |lrve( rë djerdjer e l|j lë rë pa(srre. re cë p(oces| ca(|o( ësrlë rov||u(. P(a. srpjed|r| | c||||l llorës
ësrlë rjë p(oces purues ca(|o(.


2.4. CIKLI I FTOHJES I PAJISJES KOMPRESORIKE NË pi-DIAGRAM

Në l|d. 3-2 ësrlë l(edua( leo(|||srl c|||| llorës | paj|sje |orp(eso(||e rë o|-d|ad(ar|r s|pas Vo||e(|l.
'Në o(d|ralë ësrlë drërë srlvpja ¨5¨. |u(se rë apsr|s erla|p|a spec|l||e ¨| ¨. Edre srlvpja edre erla|p|a
jarë radrës| lë djerdjeve. p(ardaj djerdja e rdorjë l(up| rë |ëlë d|ad(ar pa(ac|lel re p||ë. |u(se rd(vsr|r| |
djerdjeve re ||rjë |d(ejlëz). 0ë d|ad(ar| lë jelë sa rë | pascv(ua( rë o(d|ralë rë së srpesrl| pë(sr|(urel re
|odor 5 e jo re p. Pë( ||oda(|ljer p(a|l||e lë paj|sjeve |orp(eso(||e pë( llorje o|-d|ad(ar| ësrlë | pë(srlalsrër
sepse rë |ëlo paj|sje sr|ëroerer sas|lë e rxerlës|së. po( edre pura e ra(xrua(. |ajrë(orer s| da|||re lë
erla|p|së. lë c||ër rë aosr|se ësrlë |erlë pë( la |exua(.¨ |1)











Fig. 3-2 Cikli teorik i ftohjes së pajisjes kompresorike
2

F|u|d| llorës | |ordersua( rë da|je lë |ordersalo(|l ësrlë rë djerdjer A e c||a srl(|rel rë ||rjër e |ërdul lë
rdopu(. Lërdu | l|u|d|l llorës pë( |ëlë a(sve rë p||ër A |a lerpe(alu(ë T |lerpe(alu(a e |orders|r|l). srlvpje o
|srlvpja e |orders|r|l) dre erla|p|a rë |o.
Ku( |ërdu | l|u|d|l llorës |a|or rëpë( luo|r |ap||a( djerdja e l|j pë( sr|a| lë rdulaljes rdë((orel p(ej p||ës A de(| le
p||a 8. Kv rd(vsr|r | djerdjes ësrlë | revojsrër cë l|u|d| llorës | |ërdël lë o|e rë srlvpjer p0 |srlvpja e avu|||r|l) e c||a
rë lë rjëjlër |orë |usrlëzor lerpe(alu(ër To |lerpe(alu(a e avu|||r|l). Erla|p|a e djerdjes së l|u|dëve llorës
ësrlë erde |0. sepse rxerlës|a djalë p(oces|l lë rdulaljes as ru| srlorel e as ru| re((el.
Në rv(je lë avu||ues|l. p||a 8. l|u|d| llorës ësrlë pë(z|e(je e |ërdul dre e avu|||l. pë(de(|sa rë da|je rda
avu||ues|. p||a C. l|u|d| llorës ësrlë rë djerdje lë avu|||l lë rdopu(. 3rlvpja dre lerpe(alu(a e l|u|d|l llorës rë
p||ër C ësrlë e rjëjlë s||u(se rë p||ër 8. po( pas| cë avu||ues|. djedjës|srl l|u|d| llorës |a aoso(oua( rxerlës|rë
rda rapës|(a llorëse. erla|p|ja |a rd(vsrua( rë |1.
Ku( l|u|d| llorës |a|or rëpë( |orp(eso( djerdja e l|j rd(vsror p(ej p||ës C de(| le p||a 0. 3rlvpja e l(eor|l
llorës ((|lel de(| le srlvpja |ordersuese o. Terpe(alu(a ((|lel de(| Tp( |lerpe(alu(a e avu|||l lë lejrxeru() e c||a
ësrlë rë e |a(l se lerpe(alu(a e |orders|r|l T. sepse avu||| | l|u|d|l llorës rë da|je lë |orp(eso(|l ësrlë rë
djerdje lë lejrxerlë. Pas| cë l|u|d| llorës |a p(arua( rjë ere(dj| srlesë rë lo(rë lë rxerlës|së dre pë( sr|a| lë
|ësaj erla|p|ja ësrlë rd(vsrua( rë |2.
Në rv(je lë |ordersalo(|l. p||a 0. l|u|d| llorës ësrlë rë djerdje avu||| lë lejrxeru( rë srlvpjer o. Nxerlës|a
p(ej |ordersalo(|l |a|or rë ((elr|r. p(ej p||ës 0 de(| le p||a A. dre pë( lë c|||r sr|a| erla|p|a p(apë rd(vsror
dje(ë rë radrës|rë e djerdjes së l|u|d|l llorës |0 |p||a A).
Në pjesër e pa(ë lë |ordersalo(|l. p(ej p||ës 0 de(| le p||a E. vjer de(| le rd(vsr|r| | djerdjes së l|u|d|l
llorës rda avu||| | lejrxeru( rë avu|| lë rdopu( |p||a E). P(ej p||ës E de(| le p||a A l|u|d| llorës ||(orel rda
rxerlës|a djalë srlvpjes |orslarle p dre lerpe(alu(ës |orslarle T.
Në p(a|l||ë c|||| llorës du|el pa|sa rd(vsre rda p|-d|ad(ar|. 3r||or| l|d.3-3


Fig. 3-3. Cikli ftohës i pajisjes kompresorike në praktikë

P(ej |ordersalo(|l l|u|d| llorës de| s| |ërd pa|ëz | lloru(. Në d|ad(ar |jo ësrlë l(edua( rda p||a A de(| le
p||a A1. Pë( sr|a| lë pot|ad|vanja l|u|d| llorës ësrlë ||(ua( edre p(ej rjë pjes lë rxerlës|së pë( ç|a |a allës| lë
aoso(ooj rë srurë rxerlës| rda rapës|(a e lloru( djalë p(oces|l lë avu|||r|l.
Në lë vë(lel. p(oces| | avu|||r|l lë l|u|d|l llorës l|||or rerjëre(ë rë velë rv(je lë avu||ues|l rë ||oda(| lë
rxerlës|së së velë |ërdul. paslaj rë ||oda(| lë rxerlës|së rda rapës|(a e lloru(. e c||a |a|or rëpë( ru(el e
22

avu||ues|l. Nda |jo ((jedr cë l|u|d| llorës re rjë sas| lë vodë| lë rxerlës|së rë vele durel l| re(( rjë sas| rë lë
radre lë rxerlës|së rapës|(ës së lloru(.
Nda avu||ues| l|u|d| llorës de| pa|ëz s| avu|| | lejrxeru(. Në d|ad(ar |jo ësrlë l(edu rda p||a 6 de(| le p||a
61. Tejrxerja e avu|||l ësrlë e dorosdosrre pë( a(sve cë lë ev|lorel ((ez||ul cë |orp(eso(| lë oëjë lr|lrjer e
avu|||l lë |adësrl rda avu||ues|. sepse rë alë (asl rurd lë v|je de(| le ¨4o|r|a e |ener ¨ dre dërl|r| |
|orp(eso(|l.


2.5. PROCESI I CIKLIT FTOHËS NË PAJISJEN KOMPRESORIKE

0ë lë dj|lra p(ocesel rë c||||r llorës ca(|o( lë ara||zorer dre |uplorer lë(s|srl. durel d|lu( r|(ë
le(rod|rar||ër dre re|ar||ër e l|u|d|l. Në le|sl|r e rëlejrë do lë srpjedorer d|sa p(ocese rë lë
(ërdës|srre. po( sa lë jelë e rurdu( do l| lrjesrlësojrë alo.
Avu||| | c||| avu||orel ro| l|u|d|r llorës rë avu||ues ësrlë avu|| | |ërdël | rdopu(. Ku( lë avu||orel edre p||a e
lurd|l e |ërdul alëre(ë a| ësrlë avu|| | lra(ë | rdopu(. Korp(eso(| e lr|lrë |ëlë avu|| rda avu||ues| dre e srlvp
|ar |ordersalo(|. Po ce se |orp(eso(| lr|lrë avu|||r e |adël rda avu||ues| |vë(erel vesa rë luo|r lr|lrës de(| le
|orp(eso(| dre luo| srlvpës | llorël) do lë v|rle de(| le rurojel e rëdra rë c|||rd(|r e |orp(eso(|l. dre do lë
e|z|slorle ((ez||u rda 'dod|lja e |ërdël¨.
P(oces| | lr|lrjes së |adësrl|së: 'Në l||||r lë lr|lrjes ru(el e c|||rd(|l. pë(|alës|srl ru(el e rapës|(ës
puruese jarë lë rd(orla rda srlvpja e rëpa(srre. ardaj avu||| | llorlë dre | |ërdël | lr|lru( p(arorë rxerlës|rë
rda ru(el e c|||rd(|l. pë( sr|a| lë së c|||l do lë avu||orel pjesa e |ërdël e avu|||l lë |adësrl. Kjo |a s| ((jedrojë
|pasoj) zvodë||r|r e rousrjes së c|||rd(|l. ç|a do lë lrolë cë c|||rd(| durel lë jelë ou|u( srurë rë | radr. 0jalë
p(oces|l lë rëluljesrër lë rdjesrjes. avu||| oërel rë | rd(orlë rda ru(el e c|||rd(|l ardaj rxerlës|a |a|or rda
avu||| rë ru(el e c|||rd(|l. 0jalë |ësaj rurd lë v|je de(| le |orders|r| | pjesë(|srër | avu|||l rë ru(el e c|||rd(|l
re cë djë rurd lë ra sje|| de(| le ¨dod|lja e |ërdël¨. Pë( sr|a| lë rxerjes së avu|||l djalë lr|lrjes ((|lel edre
vë|||r| spec|l|| | saj. ardaj edre pura e rdjesrjes së l|u|d|l llorës ((|lel. 3r|ëro|r| | rxerlës|së rdë(rjel avu|||l
dre ru(|l lë c|||rd(|l jarë p(ocese lë pa|lrvesrre dre zvodë|ojrë |oel|c|erl|r e llorjes. |1)
Pë( sr|a| lë rardës|ve lë pë(rerdu(a lë lr|lrjeve lë |adësrla. p(oces| | avu|||r|l lë l|u|d|l llorës rë
avu||ues v|jor asrlu cë |orp(eso(| lr|lrë avu|||r e lejrxeru(. Në avu||ues|l e ¨lralë¨ |avu||ues|l re e|sparzues
d(ejlpë(sëd(ejl|) pë(çorel ac sas| e l|u|d|l sa rë lë edre avu||orel de(| rë djerdjer e avu|||l lë rdopu( lë lralë ose
radje pa|ëz avu|| | lejrxeru(.
Tr|lrja l|||or veç alëre(ë |u( p|slor| |ësrorel ac u|ël sa cë srlvpja rë c|||rdë( lë jelë rë e u|ël rda srlvpja e
avu|||r|l. 3a ësrlë srlvpja e avu|||r|l e u|ël. rjasrlu edre p|slor| durel lë djerdel rë poz|lër e u|ël. Pas| cë
vë|||r| | doo|srër | avu|||l lë lr|lru( ralel rda poz|la l|||esla(e lr|lrëse de(| rë p||ër e vde|u( rë lë u|ël. ësrlë e
ça(lë cë do lë lr|lrel rë pa| l|u|d llorës. rëse poz|la e p|slor|l cë rda l||||r| | lr|lrjes ësrlë e u|ël. Pas| cë l|u|d|
llorës ësrlë oa(lës | rxerlës|së së lë(recu(. |jo do lë lrolë cë edre sas|a e asaj rxerlës|e do lë jelë rë e
vodë|. d.r.lr. do lë jelë rë | vodë| edre |apac|lel llorës | |orp(eso(|l.
R(|lja e srlvpjes së |orders|r|l dj|lrasrlu ra sje|| de(| le zvodë||r| | |apac|lel|l llorës. Ku( p|slor| l|||or lë
|ëv|z |a(lë. vë|||r| zvodë|orel. |u(se srlvpja ((|lel. Ku( srlvpja rë c|||rdë( oërel rë e radre rda srlvpja e
|orders|r|l. alëre(ë avu||| |a|or rë |ordersalo(. Nëse srlvpja e |orders|r|l ësrlë rë e radre se srlvpja
opl|ra|e. p|slor| durel lë sr|ojë edre rë |a(lë pë( lë ((|lu( srlvpjer. po( re |ëlë do lë zvodë|orel vë|||r|.
Zvodë||r| | vë|||r|l sr|a|lor srlvljer e edre rë pa| l|u|d llorës. re |ëlë do lë oa(lel rjë sas| edre rë e vodë| e
rxerlës|së së lë(recu(. djedjës|srl do lë |er| rë pa| |apac|lel |orp(eso(|| llorës.
0o lë lrolë. |orp(eso(| lr|lr avu|||r e lejrxeru( dre l|||or la rdjesr. Ve rdjesrje ((|lel ere(dj|a e
o(erdsrre e avu|||l rë ||oda(| lë purës re|ar||e lë ra(xrua( pë( rdjesrje. re ç|a rar|leslorel re ((|ljer e
lerpe(alu(ës dre srlvpjes së avu|||l lë l|u|d|l llorës.
Pura re|ar||e e ra(xrua( |) ësrlë re lë vë(lel rxerlës|a e srlua( " e c||a rurdësor cë rxerlës|a rda
l(up| | llorlë |rapës|(a cë llorel) lë |a|or rë l(up|r rë lë rxerlë |rjed|s|r). Rapo(l| | sas|së së rxerlës|së lë
lë(recu( rda l(up| | llorlë rë lë rxerlë dre lë rxerlës|së së srlua( curel |oel|c|erl| | llorjes t. Pë(|alës|srl.
23

|oel|c|erl| | llorjes ësrlë (apo(l| | (ea||zua( | rxerlës|së së llorjes edre pë( alë purë lë ra(xrua(. Koel|c|erl| |
llorjes |ƒ) rë ro||ës|srl ësrlë srpjedua( rë le|sl|r e rëlejrë.
Avu||| | c||| de| rda |orp(eso(| djerdel rë djerdje lë lejrxeru(.
Pas| cë srlvpja e rdjesrjes ësrlë |derl||e re srlvpjer |ordersuese. do lë lrolë cë ajo d(ejlpë(sëd(ejl|
va(el rda lerpe(alu(a e ((elr|rës lë c||ës l|u|d| llorës |a do(ëzor rxerlës|rë. Terpe(alu(a e avu|||l lë rdjesru(
lë l|u|d|l llorës rë da|je rda |orp(eso(| va(el edre rda velë |orsl(u|s|or| | |orp(eso(|l. p(ardaj |v ësrlë rjë
rd(vsr|r | za|orsrër pë( ||oje lë rd(vsrre. pa ra((ë pa(asvsr cë |usrlel e lje(a lë purës jarë |derl||e. Kjo
lerpe(alu(ë ësrlë l(eduese e r|(ë e |ua||lel|l lë |orp(eso(|l. pas| cë le (ea||z|rel e dooëla lë |orsl(u|s|oreve
d|le(erca e |ua||lel|l ësrlë rë e |a(lë. |3)
P(a. avu||| | l|u|d|l llorës rë djerdjer e lejrxeru( rvrë rë |ordersalo(. Kël|j avu||| pë( sr|a| lë |orp(es|r|l
| ësrlë ((|lu( ere(dj|a e o(erdsrre.
F|u|d| llorës rëpë( |ordersalo( durel l'|a do(ëzojë lerpe(alu(ër rjed|s|l. Kjo rxerlës| ". e c||a rdarel rda
l|u|d| llorës. pë(oërel rda rxerlës|a e llorjes "0. e c||a re (asl|r e avu|||r|l rë avu||ues e lë(recu( rda l(up| |
lloru( dre rda rxerlës|a e c||a | pë(dj|djel purës re|ar||e lë e|ze|ulua( rda ara e |orp(eso(|l !| |luc|a
|rd||uese e |orp(eso(|l) do lë lrolë: "= " ÷ !|
3|roo|el e pë(do(u(a rër|uplojrë cë lja|a ësrlë pë( sas|lë e rxerlës|së rë rjës|rë e |orës. |u(se
sr|ëro|rel e rxerlës|së re rjed|s|r rë pjesël lje(a lë |rsla||r|l ësrlë arasr|a|ua(. |1)
3rp(erja e s|pë(re rurd lë srërorel edre rd(vsre:

" = " ÷ " ose
" = " ÷

Avu||| | lejrxeru( rë |ordersalo( së pa(| llorel || do(ëzorel rxerlës|a rjed|s|l) de(| rë djerdjer e rdopjes.
0jalë |ësaj llorje lerpe(alu(a e avu|||l srpejl o|e. djedjës|srl | re((el rxerlës|a. Ku( avu||| a((|r lerpe(alu(ër e
rdopjes. djedjës|srl lerpe(alu(ër e |orders|r|l. l|||or |orders|r| | avu|||l.
Avu|||l | lë(r|cel rxerlës|a e |orders|r|l. djalë lerpe(alu(ës |orslarle. de(|sa edre sas|a e lurd|l e avu|||l
lë l|u|d|l llorës ru| |a|or rë djerdje lë |ërdël. Edre pa(a da|jes p(ej |ordersalo(|l l|u|d| llorës ësrlë rë djerdje
lë |ërdël. Pas| cë rxerlës|a edre rë lulje |u lë(r|cel. lerpe(alu(a e l|j o|e rër lerpe(alu(ër e |orders|r|l dre
l|u|d| llorës do lë oërel pjesë(|srl | tej ftour.
Nda lë lre|sua(|l e rëpa(srër. |ordersalo(| rurd lë rdarel rë l(| (edj|ore:
- rë zorër e pa(ë avu||| | lejrxeru( llorel de(| rë rdopje. | lë(r|cel rxerlës|a e rdjesrre. dre lerpe(alu(a |a
rjë u|je lë radre.
- rë zorër e dvlë avu||| |ordersorel. lë(r|cel rxerlës|a |alerle e |orders|r|l. lerpe(alu(a ësrlë |orslarle.
- rë zorër e l(elë |ërdu ||ordersal|) | lej llorël. | lë(r|cel rxerlës|a e rdjesrre. lerpe(alu(a |a u|je lë vodë|
0o lë lrolë. lej llorja (ea||zorel rë alë rërv(ë cë |ërdu | |ordersua(. djalë srlvpjes |orslarle lë
|orders|r|l. rë rjë rërv(ë llorel rda lerpe(alu(a e |orders|r|l rë rdorjë lerpe(alu(ë rë lë u|ël. Ve tej
ftojen ((|lel rxerlës|a e llorjes - " re ç'(asl pë(r|(ësorel edre |oel|c|erl| | llorjes t.
Koel|c|erl| | llorjes t ësrlë (apo(l| | sas|së së rxerlës|së " | lë(recu( rda l(up| | llorlë rë l(up|r rë lë
rxerlë |ar rxerlës|a e srlua( " :
‚ = " / " = " /

Pas| cë rxerlës|rë e llorjes " lë c||ër e re(( avu||ues| va(el rda lerpe(alu(a e avu|||r|l T. |u(se sas|a e
rxerlës|së " lë c||ër e do(ëzor |ordersalo(| va(el rda lerpe(alu(a e |orders|r|l T| pas| cë ësrlë A" = " - ".
|oel|c|erl| | llorjes rurd lë del|rorel s|:
‚ = T / T - T

Nda srp(erja sr|rel cë pë( oa(ljer e sas|së së rjëjlë lë rxerlës|së " durel lë |rveslorel rë pa| purë.
rëse d|le(erca e lerpe(alu(ave T| - T ësrlë rë e vodë|.
24

Ve tej ftojen rë zorër e lurd|l lë |ordersalo(|l. |ërdu ësrlë rë lerpe(alu(ë rë lë u|ël Ton rda lerpe(alu(a
e |orders|r|l T| dre rë alë lerpe(alu(ë Ton rvr rë luo|r |ap||a(. Pas| cë ësrlë: Ton - T < T - T l|lorel rjë ((|lje e
vodë| e |oel|c|erl|l lë llorjes.
Vë lej rda |ordersalo(| l|u|d| llorës | |ërdël rvr rë luo|r |ap||a(. Tuo| |ap||a( re p(oces|r e rdulaljes |a
rd(vsror ere(dj|rë e o(erdsrre l|u|d|l llorës. dre re |ëlë edre lerpe(alu(ër e l|j. Në rv(je lë luo|l |ap||a( l|u|d|
llorës ësrlë rë srlvpjer |ordersuese. |u(se rë da|je lë luo|l |ap||a( e |a srlvpjer e avu|||r|l. Pë( sr|a| lë
rdë((|r|l lë srlvpjes dre lerpe(alu(ës ||(orel rxerlës|a "o e c||a ra(xrorel rë avu|||r|r e rjë pjese lë |ërdul lë
l|u|d|l llorës. Nëse pë(roajlja e avu|||l rë |ëlë |ërd ësrlë e vodë|. do lë jelë rë e vodë| edre ruroja e rxerlës|së
së llorjes. dre dj|lrasrlu do lë jelë rë e vodë| edre ((|lja e purës së revojsrre pë( |ëlë ruroje lë rxerlës|së së
llorjes.
Nxerlës|rë "o durel la |orpersoj pura e lepë(l e revojsrre. Nëse |jo rxerlës| "o ësrlë rë e vodë|. do
lë jelë rë e vodë| edre ruroja e rxerlës|së së llorjes. djedjës|srl l|u|d| llorës do lë jelë rë alë djerdje cë do
lë rurd lë lë(rec rjë sas| rë lë radre lë rxerlës|së rda rapës|(a e lloru(. 0j|lrasrlu. rëse |jo rxerlës| 0o
ësrlë rë e vodë|. do lë jelë rë e vodë| edre ((|lja e purës së revojsrre. E lë(ë |jo rd||or rë |oel|c|erl|r e
llorjes. luroja rë e radre e rxerlës|së së llorjes. |oel|c|erl| | llorjes do lë jelë rë | vodë|: rë srurë purë e
|ë(|ua(. dj|lrasrlu edre |oel|c|erl| rë | vodë| | llorjes. Nxerlës|a "o do lë jelë rë e vodë|. rëse ësrlë rë e
vodë| d|le(erca e lerpe(alu(ave T| dre T 0o lë lrolë. |oel|c|erl| | llorjes va(el p(ej T| dre T. Nëse d|le(erca
e |ëlv(e lerpe(alu(ave ësrlë rë e radre. ac edre |oel|c|erl| | llorjes do lë jelë rë | dooël.
Pë( çdo (asl rë luo|r |ap||a( do lë v|e de(| le zvodë||r| | |oel|c|erl|l llorës pë( sr|a| lë rd|||r|l lë
dërsrër lë p(oces|l jo |lrves lë rdulaljes. Edre pse |ordersal| rë rv(je lë luo|l |ap||a( ësrlë rë lerpe(alu(ër
lej llorëse Ton. |oel|c|erl| | llorjes pë( sr|a| lë rdulaljes do lë jelë | zvodë|ua(. po( jo edre ac sa do lë |srle |
zvodë|ua( |u( |ordersal| lë rvjë rë luo|r |ap||a( rë lerpe(alu(ë lë |orders|r|l T.
R|ftoja e srlua( a((|rel asrlu cë luo| |ap||a( rë pjesër rë lë radre lë djalës|së së l|j pë(c|||el rëpë( ose
pë((elr luo|l lr|lrës. rëpë( lë c|||r |orp(eso(| oër lr|lrjer e avu|||l lë llorlë rda avu||ues|. Kësrlu luo| |ap||a( dre
luo| lr|lrës rd||ojrë s| sr|ëroves lë rxerlës|së |r|ftoja e |ërdul). Në lë r|ftoja e |ërdul lë l|u|d|l llorës re avu||
lë llorlë rda avu||ues|. |(vrel rë lë rjëjlër |orë re rdulaljer e |ërdul lë l|u|d|l llorës. Kv avu|| | llorlë rda
avu||ues| rë lë vë(lel ësrlë avu|| | rdopu( | lralë |pa|ëz | (|rd(oru(). Ajo re luljer rë sr|ëroves lë rxerlës|së
edre rë lej lejrxerel du|e lloru( djalë |ësaj |ordersal|r e l|u|d|l llorës. Ve |ëlë rërv(ë do lë pë(r|(ësorel
|oel|c|erl| | llorjes. po( jo edre ac. sepse ((|lja e rxerlës|së së llorjes l|lorel rë oazë lë ((|ljes së purës së
rdjesrjes.
Te paj|sjel llorëse lë c||al s| |ërdë llorëse pë(do(|r l(eor|r. rjë sr|ëroves | |ël|||ë | rxerlës|së ësrlë revojë
p(a|l||e: F(eorël pë(z|rer r|(ë re vaj(al pë( |ve(je rë |orp(eso(. F(eorël rëpë( |rsla||r re vele oa(l|r edre
p||ëza lë |ël|j vaj|. Në sr|ëroves|r e rxerlës|së v|je de(| le avu|||r| | l(eor|l p(ej vel alv(e p||ave lë vaj|l. Ve |ëlë
ev|lorel lë v|je de(| le avu|||r| | l(eor|l |ërdë rë c|||rd(|r e |orp(eso(|l.
Nda luo| |ap||a( l|u|d| llorës. | c||| ësrlë rë srlvpjer lë avu|||r|l. pë(c|||el de(| rë avu||ues. Në avu||ues l|u|d|
llorës |ërdë rë lerpe(alu(ër e avu|||r|l |lerpe(alu(a e rdopjes). l|||or lë v|ojë dre avu||orel. Pë( avu|||r u ësrlë |
revojsrër rxerlës|a avu||uese |alerle. lë c||ër e re(( rda rjed|s| | avu||ues|l |rda rapës|(a e c||a llorel).
djedjës|srl rda s|pë(lacja e avu||ues|l.
P(ocesel lë c||al rdodr|r djalë sje||jes së rxerlës|së l|u|d|l llorës rë avu||ues |l(arsrel|r| | rxerlës|së rë
res l|u|d|l dre ru(eve lë o(erdsrre lë avu||ues|l. p(oces| | v||r|l lë l|u|d|l rë luoa. l(arsrel|r| | rxerlës|së rë
res red|ur|l lë lloru( dre avu||ues|l. rd|||r| | vaj|l lë l(elu( rë l|u|d djalë l(arsrel|r|l lë rxerlës|së. pa(ac|lja e
vesës rë s|pë(lacer e avu||ues|l elj.) jarë srurë lë rdë(|||ua(a dre ara||za e lv(e do lë rurdojë pë( sr|a| lerës
lë c||ër |v ||oë( pa(a se dj|lrasr e srcv(lor.
F|u|d| llorës do lë avu||oj de(|sa lë avu||orel | lë(|. djedjës|srl lë rdë((oj djerdjer e l|j ad(edale dre lë |a|oj rë
lazër avu||uese. A| rë lë vë(lel ësrlë rë djerdje lë avu|||l lë lralë lë rdopu(. Kjo djerdje s|du(orel re ¨rousrjer¨
djedjëse. e c||a ësrlë e revojsrre s| rjë sas| e |ërdël e l|u|d|l llorës e c||a do lë avu||orel pa(a da|jes rda
avu||ues|. Në zorër da|ëse lë avu||ues|l avu||| | rdopu( | lralë rë rjë sas| lë duru( edre (|rxerel.
Pas| cë rxerlës|a e llorjes | lë(r|cel l(up|l lë lloru( djalë d|le(ercave pë(lurd|rla(e lerpe(alu(||e lë l|u|d|l
llorës | c||| avu||orel rë avu||ues dre l(up| | c||| llorel. |oel|c|erl| | llorjes do lë zvodë|orel. Kv zvodë||r rurd lë
25

((edu||orel re r|ftojen e |ërdul lë l|u|d|l llorës dre re rd(orjer e avu|||l lë rdopu( lë lralë. Ve s|du(| r|ngroja
rë p(a|l||ë (e|orardorel. sepse re |ëlë s|du(orel avu|||r | lë(ës|srër | |ërdul pa(a rv(jes rë |orp(eso(. |1)
Korp(eso(| re lr|lrjer e avu|||l lë lejrxeru( e rov|| c||||r e llorjes. Të dj|lra p(ocesel rë |ëlë c||ë| rë (ea||lel
jarë p(ocese lë pa|lrvesrre.
0ë paj|sja llorëse |orp(eso(||e lë purojë rë rërv(ë opl|ra|e durel cë rë rërv(ë lë pë(srlalsrre lë
ra(ror|zorer |a(a|le(|sl||al e e|ererleve pa(l||u|a(e lë s|sler|l. Ve ra(ror|z|r|r e |a(a|le(|sl||ave lë alv(e
e|ererleve l|lorer |a(a|le(|sl||al slal||e lë purës së paj|sjes llorëse |orp(eso(||e rë pë(dj|lrës|. Ve
ra(ror|z|r|r e |a(a|le(|sl||ave durel lë zdj|drer srurë p(oo|ere rë purër |orp|ele lë paj|sjes. sepse pura
pa(l||u|a(e e e|ererleve ru| ësrlë e pava(u( rda pura e e|ererleve lë lje(a.
¨Terpe(alu(a e avu|||r|l rd(vsrorel rë pe(|udral e purës së |orp(eso(|l rë |ul|j rjall lë djë(. Pas| cë edre
lerpe(alu(a e |orders|r|l rë pe(|udrër e purës |orp(eso(||e rdë((orel re lerpe(alu(ër e avu|||r|l. |u(se djalë
e|sp|oal|r|l |usrlel e llorjes së |ordersalo(|l dj|lrasrlu rd(vsrorer rë |ul|j rjall lë djë(ë. luo| |ap||a( durel lë
jelë | d|rers|orua( asrlu cë ((jedrja e |ërdul lë l(eor|l llorës rër rd|||r|r e d|le(ercave lë srlvpjeve lë
|orders|r|l dre avu|||r|l dj|lrrorë rë rërv(ë lë |ëracsrre | pë(dj|djel |apac|lel|l llorës. Nëse luo| |ap||a( ru|
do lë |ësrorle |ërd lë rjalluesrër. el||as|lel| | avu||ues|l do lë pë(|ecësorej pë( sr|a| lë |adësrl|s jo ade|uale lë
s|pë(laces së l|j. |u(se el||as|lel| | |ordersalo(|l do lë zvodë|orej pë( sr|a| lë d(urou|||r|l lë |ërdul rë lë. Nëse
luo| |ap||a( do lë |srle rë | radr - | djë(ë. rë avu||ues do lë depë(loj edre avu||| rda |ordersalo(|. re ç|a do lë
((|lej srlvpja rë avu||ues dre do la zvodë|orle |apac|lel|r llorës.¨ |1)
¨Nëpë( luo|r |ap||a( ((jedrja rd(vsror djalë pe(|udrës së purës së |orp(eso(|l dre ((|lel asrlu s| ((|lel
d|le(erca e srlvpjeve lë |orders|r|l dre avu|||r|l. Pë( |ëlë sr|a| pë(re(ë rd(vsror edre pë(roajlja e lazës së
|ërdël edre rë avu||ues edre rë |ordersalo(. re ç|a rd(vsror edre el||as|lel| rd(orës | lv(e. Vousrja
opl|ra|e e avu||ues|l re |ërd (e|al|v|srl a((|rel velër rë rjë raps|(ë lë rdusrlë lë |usrleve lerpe(alu(||e lë
purës.¨ |1)
¨Edre pse |a(a|le(|sl||al puruese lë lë(ë e|ererleve lë paj|sjes durel lë jerë lë ra(ror|zua(a rda sr|||r|
le(role|r||. durel edre sas|a e l|u|d|l llorës. re lë c|||r |rsla||r| rousrel. cë lë jelë e ra(ror|zua( re vë|||r|r
e |ordersalo(|l dre lë avu||ues|l cë lë ros v|je de(| le d(urou|||r| | lepë(l | |ërdul rë |ordersalo( ose de(| le
((jedrja e |ërdul rda avu||ues| rë luo|r pë(cje||ës lr|lrës¨. |1)
'Ku( |orp(eso(| rda|or së purua(|. |ërdu | l|u|d|l llorës edre rë lulje ((jedr rëpë( luo|r |ap||a( rda
|ordersalo(| rë avu||ues. pë( lë c|||r sr|a| srlvpja rë |ordersalo( zo(el |u(se rë avu||ues ((|lel. R(jedrja e
|ërdul ësrlë rë e rdada|ësua( ac sa ësrlë d|le(erca e |ëlv(e srlvpjeve rë e vodë|. dre rëse pe(|udra e
pusr|reve |pauzës) lë |orp(eso(|l ësrlë rë e radre. srlvpjel do lë oa(azorer. \ë|||r| | avu||ues|l durel lë
jelë rjall | radr cë lë p(aroj |ërdur. | c||| djalë |ësaj pure ro||drel rë avu||ues. pa ((jedrjer e |ërdul rë
pë(çues|r lr|lrës.¨ |1)
Jarë lë ce|u(a velër d|sa rda p(oo|erel lë c||al rurd lë rdodr|r rë purër |orp|ele lë paj|sjes. rda
a(sveja cë lë |uplorel (ërdës|a e ra(ror|z|r|l lë |a(a|le(|sl||ave lë e|ererleve pa(l||u|a(e rë oasr|ës|rë
puruese lë paj|sjes |orp(eso(||e |orp|ele rë paj|sjer llorëse.











26

3. FRIGORIFERËT DHE FRIZAT SHTËPIAK

3.1. NË PËRGJITHËSI

F(|do(|le(| ësrlë rjë paj|sje llorëse e ded||ua( pë( (uajljer e djë(ave lë l(es|ëla usrc|ro(e lë c||al rë lë
llorer dre (urer rë rjë lerpe(alu(ë p(ej 0 - 8°C. Nalv(|srl rë l(|do(|le( rurd lë verdoser edre usrc|rel cë
veç jarë lë rd(|(a. Kora e (uajljes së usrc|reve rë l(|do(|le(. re cë va(el rda ||oj| dre vel|l e usrc|reve. rurd
lë zdjal rë së srurl| 2-3 javë.
F(|z| ësrlë rjë paj|sje llorëse e ded||ua( pë( (uajljer e usrc|r|l lë rd(|(ë dre/ose rd(|(jer e usrc|reve lë
l(es|ëla. Terpe(alu(a rë l(|z ësrlë rë e u|ël se -18 ºC. Kora e (uajljes së usrc|reve rë l(|z. ç|a va(el rda ||oj|
dre l|p| | usrc|reve. rurd lë cërd(oj d|sa ruaj.
Në pjesël e pë(pa(re lë l(|do(|le(|l dre l(|z|l rdodrer srerjal re rjë apo rë srurë vje ||a edre l(|do(|le(
pa el||ela). Alo srerja jarë d|sa rda srerjal |rle(rac|ora|e. lë c||al | |arë pë(velësua( p(odrues|l e l(|do(|le(ëve
dre l(|zave. lë c||al rë sr|||r|r e pa(ë l(edojrë se pë( çla(ë ||oj| lë l(|do(|le(|l oërel lja|ë ose çla(ë lerpe(alu(e
pë(roajrë. 0orelrër|a e el||elave rë pjesër e pa(re lë l(|do(|le(ëve dre l(|zave:

Pa el||elë paj|sja ru| e |a rapës|(ër lerpe(alu(||e- lë u|ël



-lapës|(a re lerpe(alu(ë lë u|ël e srërua( re rjë v||. ded||orel pë( (uajljer alalsr|u(l(e lë usrc|reve lë rd(|(ë
rë lerpe(alu(ë de(| -ê ºC
**
- lapës|(a re lerpe(alu(ë lë u|ël. e srërua( re dv vje. ded||orel pë( (uajljer alalsr|u(l(e lë usrc|reve lë
rd(|(a rë lerpe(alu(ë de(| rë -12 ºC.



- lapës|(a re lerpe(alu(ë lë u|ël. e srërua( re l(e vje. ded||orel pë( (uajljer alaldjale lë usrc|reve lë rd(|(a
rë lerpe(alu(ë -18 ºC.
****
- lapës|(a re lerpe(alu(ë lë u|ël. e srërua( re |alë( vje. ded||orel pë( rd(|(jer e usrc|r|l lë l(es|ël dre pë(
(uajljer alaldjale lë usrc|r|l lë rd(|(ë rë rjë lerpe(alu(ë rë lë u|ël se -18 ºC.

Çdo l(|do(|le( dre l(|z |a el||elal lë c||al dj|rder rë srlëp|zal e paj|sjes rë pjesër e jasrlre apo lë
o(erdsrre lë saj. Në lë rurd lë dj|rder lë drëral e paj|sjes llorëse rë vazrd|r: ||oj|: rode||: lers|or| dre
l(e|uerca: luc|a rv(ëse: o(ulo-relo vë|||r|: |apac|lel| rd(|(ës: ||asa |||ral|zuese: ra(xr|r| | ((vrës rë r|ve||r
vjelo(: r|ve|| | zru(rës: s|roo|| | |rsl|luc|or|l | c||| e |a leslua( apo |ejua( pë(do(|r|r e paj|sjes llorëse elj. Në
el||elë rurd lë djerder lë drëral e sas|së së l|u|d|l llorës re lë c|||r ësrlë rousru( s|sler| dre paljelë(
s|roo|| | l|u|d|l llorës | c||| dj|rdel rë s|sler. Këlo dv lë drëra rjëre(az| jarë edre lë drëral rë lë (ërdës|srre
cë dj|rder rë el||ela lë c||al | revoj|ler rjesrl(|l. se(v|se(ëve.
0jalë o|e(jes së l(|do(|le(ëve rë lë dj|rder edre udrëzues|l pë( pë(do(|r|r e l|j. udrëzues| pë(roar
(e|orard|re lë rd(vsrre lë p(odrues|l lë l(|do(|le(|l ded||ua( pë(do(uesve pë( lur|s|or|r lë d(ejl dre sa rë lë
djalë lë paj|sjes llorëse. F(|dorjesrl(|l lë c||ël | (|pa(ojrë paj|sjel llorëse ësrlë r|(ë cë lë d|rë (e|orard|rel e
*
***
27

p(odrues|l rda udrëzues| pë( pë(do(|r. Këlo srpesr rurd lë rd|rrojrë djalë ara||zës së p(|srjes. F(|do(|le(ël
dre l(|zal srlëp|a| rdë(lorer re ||asa lë rd(vsrre |||ral|zuese:
- 3N- pë( lerpe(alu(ë lë rjed|s|l p(ej 10-32 ºC.
- N - pë( lerpe(alu(ë lë rjed|s|l p(ej 1ê-32 ºC.
- 3T- pë( lerpe(alu(ë lë rjed|s|l p(ej 18-38 ºC.
- T - pë( lerpe(alu(ë lë rjed|s|l p(ej 18-13 ºC.
Në oolë e|z|slojrë l(|do(|le( dre l(|zal rë rërv(a lë rd(vsrre: re |orsl(u|s|ore dre zdjedrje lë rd(vsrre
le|r||e. Vedj|lralë. rë |ëlë ||oë( jarë pë(sr|(ua( velër l(|do(|le(ël dre l(|zal lë c||ël rë së srpesrl| pë(do(ër rë
arv|së(|.

3.2. FRIGORIFERËT

E|z|slojrë l(|do(|le( re rapës|(ë lë u|ël lerpe(alu(||e |s|roo|| re 1 ose 2 vje) ose pa aro|erl lerpe(alu(||
lë u|ël |ru| |a s|roo|e re vje).
F(|do(|le(ël re rapës|(ë lë u|ël lerpe(alu(||e rurd lë |erë avu||ues rë lo(rë lë sr|(orjave &, 0,
L. Nda ara e pë(pa(re avu||ues| ësrlë | rov||u( re |apa| | c||| rurd le rapel. Nër avu||ues dj|rdel era pë(
ro|edrjer e uj|l djalë sr|(|(jes së avu||ues|l.
3r|(|(ja e avu||ues|l oërel rë rërv(ë rarua|e ose djvsrë auloral||e. lapës|(a lerpe(alu(||e e u|ël.
pë(|alës|srl avu||ues|. xrerdel dj|lrrorë rë pjesër e epë(re lë rapës|(ës llorëse.

Fig. 4-1. Frigoriferi

F(|do(|le(ël pa rapës|(ë lë u|ël lerpe(alu(||e e |arë avu||ues|r rë lo(rë lë p||a|ës së ((alsrël. Avu||ues|
ësrlë | rorlua( rë pjesër e lurd|l lë srlëp|zës së l(|do(|le(|l djalë rajës së pjesës së epë(re lë rapës|(ës
llorëse. Vurd lë jelë | du|srër ose ësrlë | pësrlje||u( |rë res |zo|ues|l dre s|pë(laces së o(erdsrre lë
srlëp|zës).
3r|(|(ja e avu||ues|l |(vrel auloral|||srl - re ajë( rda rapës|(a llorës ose re rxerës e|e|l(||. uj| rda
avu||ues| |u||orel dre ro||drel rë |ara||r e d|zajrua( posaçë(|srl pë( alë purë e c||a e oa(l alë jasrlë aro|erl|l
28

llorës rë erër e ded||ua( pë( ro|edrjer e uj|l. Era pë( ro|edrjer e uj|l rurd lë jelë e rorlua( rë pjesër e
epë(re lë srlëp|zës së |orp(eso(|l ose rë lurd lë |ordersalo(|l.
F(|do(|le(ël |arë dve( lë pë(srlalsrre lë c||al za|or|srl |arë rurdës|r lë raper rajlas-djalrlas. 0ve(l
|arë dorë pulr|lëse rov||ëse |dor|r) re radrel.
F(|do(|le(ël. pë( sr|a| lë r|ve||z|r|l |arë |ëroë |ëv|zëse lë verdosu(a rë lurd lë srlëp|zës.
Në pjesër e pasre lë l(|do(|le(|l ësrlë | rorlua( |ordersalo(|. 0j|lrasrlu. rë pjesër e pasre lë l(|do(|le(|l
djerdel verd| purues |u verdosel |orp(eso(|.
\erd| | lloru( rd(|çorel re ||aroër lë c||ër e a|l|v|zor rdë(p(e(ës| pas| cë lë rapel de(a. L|aroa re po(l
||arë. rdë(p(e(ës| dre le(roslal| za|or|srl djerder rë rjë srlëp|zë lë pë(oasr|ël p|asl||e.
F(|do(|le(ël rurd lë |erë ||asa lë rd(vsrre |||ral|zuese. pë(|alës|srl p(odr|re: 3N. N. 3T ose T.
E|z|slojrë edre l(|do(|le( lë asrlucuajlu( rorlues. pë(|alës|srl l(|do(|le(ël lë c||ël jarë lë pa(apa(ë pë(
rorl|re s| pjesë pë(oë(ëse lë |uzr|rës. Te| |ëla l(|do(|le( posaçë(|srl ësrlë e (ërdës|srre lë |erë ca(|u|||r
lë r|(ë lë aj(|l pë( ((elr. Purër auloral||e lë l(|do(|le(|l e ((edu||or le(roslal|.

3.3. FRIGORIFERËT E KOMBINUAR
F(|do(|le(ël e |oro|rua( dj|lrrorë |arë el||elal re |alë( vje.
F(|do(|le(ël e |oro|rua( jarë paj|sje llorëse re dv rapës|(a lerpe(alu(||e. Një(a raps|(. l(|do(|le(||e. re
lerpe(alu(ë p(ej 0-8 ºC ësrlë e ded||ua( pë( (uajljer e usrc|r|l lë l(es|ël. |u(se rapës|(a e dvlë. e l(|z|l. rë
lerpe(alu(ë rë lë u|ël. dje(ë rë -18 ºC ësrlë e ded||ua( pë( rd(|(jer e usrc|reve lë l(es|ëla. dre pë( (uajljer
alaldjale lë usrc|r|l lë rd(|(ë.
3ec||a raps|(ë lerpe(alu(||e |a dve(l e lv(e lë pë(srlalsrre lë c||al za|or|srl |arë rurdës|rë cë lë
raper rajlas-djalrlas.
Në pjesër l(|do(|le(||e lë l(|do(|le(|l lë |oro|rua( ësrlë verdosu( avu||ues| p||a|ë rë lurd lë srlëp|zës pa(a
pjesës së s|pë(re lë aro|erl|l llorës. Avu||ues| rurdë lë jelë | lsreru( ose | du|srër. 3r|(|(ja e avu||ues|l
|(vrel rë rërv(ë auloral||e - aj(o(e rda aro|erl| llorës ose re rxerës e|e|l(||.

Fig. 4-2. Frigoriferi i kombinuar
Në pjesër pë( rd(|(je lë l(|do(|le(|l lë |oro|rua( ësrlë | verdosu( avu||ues| | c||| rë pjesë rë lë radre e
rou|or s|pë(lacer e lusrës rd(|(ëse. Avu||ues| rurd lë jelë | pasrër rda ara e pë(pa(re. pë(de(|sa pjesa e
29

pasre ësrlë e pësrlje||u( re |zo|ues. 0j|lrasrlu e|z|slojrë edre rërv(a |u avu||ues| la(e ru| sr|rel.
djedjës|srl |u avu||ues| ësrlë | verdosu( rë res |zo||r|l dre s|pë(laces së o(erdsrre rd(|(ëse lë srlëp|zës.
Pë( ((elr rapës|(ës së de(ës së pjesës rd(|(ëse rë |zo||r|r e srlëp|zës za|or|srl ësrlë e verdosu(
'pësrlje||ësja |urdë( vesës¨ ose rxerës| e|e|l(|| |srurë ((a||ë). lzo||r| | pjesës rd(|(ëse lë l(|do(|le(|l lë
|oro|rua(. dj|lrrorë ësrlë rë e l(asr se sa |zo||r| | pjesës l(|do(|le(||e lë paj|sjes. 3|pë(lacja e avu||ues|l rë
pjesër e l(|do(|le(|l ësrlë srurë rë e vodë| se sa s|pë(lacja e avu||ues|l rë pjesër rd(|(ëse. re ç|a
rurdësorel lerpe(alu(a e duru( rë çdo verd.
3orda e le(roslal|l le| l(|do(|le(ël e |oro|rua( dj|lrrorë ësrlë e rorlua( rë avu||ues|r e l(|do(|le(|l. |u(se
vel le(roslal| ësrlë | verdosu( rë o(erdës|rë e rapës|(ës l(|do(|le(||e.
\a(ës|srl rda p(odrues| | l(|do(|le(ëve lë |oro|rua(. pjesa rd(|(ëse rurd lë jelë ro| pjesër l(|do(|le(||e apo
e |urdë(la. \ë|||r| | rapës|(ës rd(|(ëse asrjëre(ë ru| ësrlë rë e radre se vë|||r| | rapës|(ës së l(|do(|le(|l.
Te l(|do(|le(ël e |oro|rua( 'e|spars|or|¨ | l|u|d|l llorës rurd lë l|||or rë avu||ues|r e rd(|(ës|l ose rë
avu||ues|r e l(|do(|le(|l. ç|a va(el rda zdjedrja |orsl(u|l|ve.
F(|do(|le(ël e |oro|rua( rurd lë jerë lë rdë(lua( re ||asa N. 3T ose T |||ral|zuese. rëse jarë velë
sr|(|(ës. po( rëse avu||ues| rë rapës|(ër e l(|do(|le(|l sr|(|rel re arër e rxerës|l e|e|l(|| alëre(ë rurd lë jer
re ||asa 3N. N. 3T ose T |||ral|zuese.
Pë( r|ve||z|r|r e poz|lës së paj|sjes. l(|do(|le(ël e |oro|rua( |arë |ëroëza lë rorlua(a pë( pjesër e
posrlre lë srlëp|zës lë c||al rurd lë r|ve||zorer-pë(srlaler. Në arër e pasre lë paj|sjes djerdel |ordersalo(|
dre rapës|(a puruese e |orp(eso(|l. E|z|slojrë l(|do(|le( lë |oro|rua( rorlues dre pë( la rë |(veso(e ësrlë
lë |erë ca(|u|||r lë r|(ë lë aj(|l pë((elr |ordersalo(|l dre |orp(eso(|l.
Purër auloral||e lë l(|do(|le(|l lë |oro|rua( e d(ejlor le(roslal|.


3.4. FRIZAT VERTIKAL

Në l(|za ve(l||a| e|z|slojrë el||elal re 3 ose 1 vje. F(|zal lë srërua( re 3 vje rë lë vë(lel jarë
¨k4nservues¨. Këla jarë le ded||ua( l'| (uajrë usrc|rel rë rjë lerpe(alu(ë p(ej -18 °C lë c||al veç jarë lë rd(|(a
rë rërv(ër |rdusl(|a|e. Në la ru| ësrlë e p(ele(ua( rd(|(ja e usrc|reve. sepse ru| jarë lë p(oje|lua( pë( alë
cë|||r. Te| re rë arv|së(| ((a||ë pë(do(er. Nd(|(ës|l ve(l||a| lë srërua( re 1 vje jarë lë desl|rua( edre pë(
rd(|(jer e usrc|r|l lë l(es|ël dre pë( |ëlë cë|||r |arë arë lë posaçre rë pjesër e s|pë(re lë s|pë(laces
llorëse.


Fig. 4-3 Frizi vertikal
3

Në ||drje re avu||ues|r e|z|slojrë p(odr|re lë rd(vsrre lë l(|zave ve(l||a|. Nda(ja e oazës së l(|z|l ve(l||a|
ësrlë re avu||ues lë ¨pësrlje||u(¨ ose cë sr|rel.
Në (apo(l re avu||ues|r e|z|slojrë p(odr|re lë rd(vsrre lë l(|zave ve(l||a|. Nda(ja |(veso(e e l(|z|l ve(l||a|
ësrlë re avu||ues cë sr|rel ose lë ¨pësrlje||u(¨.
Avu||ues|l lë c||ël sr|rer rë rapës|(ër llorëse rurdë lë jer lë pë(purua( s| avu||ues p||a|ë a|ur|r| rë lo(rë
lë |(er(|l |rëse sr||orel rda arasr). Në res lë dv p||a|ave e|z|slor l|o|u rë lo(rë luo| lë srlvpu(. Në (apo(l
re vë|||r|r e o(erdsrër. l(|z| ësrlë pë(dal|lu( re rur(a l|o|asr cë da||orer.
L|ojel e lje(a lë avu||ueseve lë c||ël sr|rer rë rapës|(ër llorëse jarë avu||ues luo lë pë(purua( rda luoal
r||e| çe|||. |u(se jarë lë p(odrua( rë alë rërv(ë |u rurder lë srë(oejrë s| (all.
Në lo. pë(|alës|srl rë (alle. rurder d(ejlpë(d(ejl lë verdoser usrc|rel. Te |ëla ||oje avu||ues|sr (all| |
epë(r ësrlë delv(|r|srl | rov||u( dre |a po(l ||apa|). |u(se srë(oer pë( 'rd(|(je¨ lë srpejl lë usrc|r|l lë l(es|ël.
Avu||ues|l lë c||ël ru| sr|rer. avu||ues|l e 'pësrlje||u(¨. rurd lë jerë lë ||oj|l 'luo rë p||a|ë¨ ose avu||ues|l
a|ur|r rë lo(rë p||a|e. Këlo jarë lë rdë(lua(a o(erda srlëp|zës rë res |zo||r|l dre s|pë(laces së o(erdsrre
lë rapës|(ës llorëse.
Edre |ëlo paj|sje llorëse |arë |ëroë lë pë(srlalsrre pë( r|ve||z|r|. dre |ordersalo(|r rë arër e pasre
lë srlëp|zës së paj|sjes llorëse.
F(|z| ve(l||a| |arë laslalu(ër |orarduese rë pjesër e pë(pa(re lë epë(r lë paj|sjes. E|z|slojrë laslalu(a
lë p(odr|reve lë rd(vsrre dre lur|s|ore lë ||oj||ojsrre. R(elr rapës|(ës së de(ës rë |zo||r|r e srlëp|zës
za|or|srl verdosel 'pësrlje||ës| |urdë( vesës¨ |((a||ë re(ë rxerës e|e|l(||).
3r|(|(ja e avu||ues|l le| l(|zal ve(l||a| oërel rë rërv(ë rarua|e. pë(|alës|srl sr|vçjes së paj|sjes rda ((jel|
e|e|l(||.
Pë(pa(ës|a e l(|z|l ve(l||a| rë (apo(l re alë ro(|zorla| ësrlë ajo cë rë |lr|rë |apo |o|a|) zërë rë pa| verd
dre se usrc|rel du|er lë lë(al dre re |erlë le |apsrre pë( a(sve lë verdosjes së usrc|r|l rëpë( srpo(la apo
(alle. Vardës| e lv(e ësrlë cë djalë rda|jes së purës pë( çla(ëdo a(sve rë rapës|(ër llorëse lerpe(alu(a srpejl
((|lel rë (apo(l re l(|zal ro(|zorla|.
3| sr|a|. pas d|sa |ore. vjer de(| le ((jedrja e uj|l rda paj|sja.


3.5. FRIZAT HORIZONTAL

F(|zal ro(|zorla| roajrë el||elal re 3 apo 1 vje. F(|zal lë srerjëzua( re 3 apo 1 vje rë lë vë(lel jarë
¨|orse(valo(¨. Këla jarë lë desl|rua( pë( (uajljer e usrc|r|l rë rjë lerpe(alu(ë p(ej -18 ºC lë c||ël veç jarë lë
rd(|(a rë rërv(ë |rdusl(|a|e. Në la ru| ësrlë e p(ele(ua( lë rd(|rel usrc|r| | l(es|ël. sepse ru| jarë lë
p(oje|lua( pë( alë cë|||r. F(|zal ro(|zorla| lë c||ël jarë lë srerjëzua( re 1 vje dre jarë lë desl|rua( edre pë(
rd(|(jer e usrc|r|l lë l(es|ël dre pë( |ëlë cë|||r |arë pjesë lë posaçre lë rda(ë pë( rd(|(je lë 'srpejlë
Në rd(|(ës|r ro(|zorla| rdë(lorer avu||ues|l lë ||oj|l 'luo rë p||a|ë¨ apo 'luo rë ||ara(|rë¨. Tuoal |luo
dja(pë(o(ë) ru| sr|rer sepse dj|rder rë res p||a|ës |||ara(|rës) dre |zo||r|l lë srlëp|zës. Tuoal rurd lë jer lë
çe|||lë. a|ur|r apo oa|ë(. Nd(|(ës|l ro(|zorla| rë pjesër e s|pë(re |arë rjë po(l lë verdosu( rë roajlës lë
pë(srlalsrër |sra(|).
3ec||| roajlës |a sp|(a|er (o|| | lë c||ave ësrlë cë lë roaj po(lër rë poz|lë lë rapu(. Po(la |a dorër
roë(lrvese po( pa radrel.
lapës|(a e o(erdsrre e rd(|(ës|l ro(|zorla| rd(|çorel re ||aroë. Po(l||aroa re ||aroër jarë lë
verdosu(a rë pjesër e o(erdsrre rë res lë po(lës. L|aroër e rdez rdë(p(e(ës| | verdosu( rë po(l-||aroë
|orla|lel e lë c|||l | oasr|ardjel uraza e re|u(|l |u( po(la rd(|lel. pë(|alës|srl ç||el.
F(|zal ro(|zorla| |arë laslalu( |lao|o |orarduese) rë pjesër e pë(pa(re p(ar lurd|l lë srlëp|zës.
E|z|slojrë laslalu(a rë lo(ra dre lur|s|ore lë rd(vsrre.
Edre |ëlo paj|sje llorëse |arë |ëroë lë pë(srlalsrre pë( r|ve||z|r|r e poz|lës së paj|sjes.
3r|(|(ja e avu||ues|l le| l(|zal ro(|zorla| oërel rë rërv(ë rarua|e. pë(|alës|srl sr|vçjer e paj|sjes rda
((jel| e|e|l(||.
3

Kordersalo(| le l(|zal ro(|zorla| dj|rdel rë pjesër e pasre lë paj|sjes dre rurdel re cerë | du|srër ose
| rou|ua( rë srlëp|zë |((a||ë re(ë).
F(|zal ro(|zorla| lë c||ël |arë vë|||r lë rapës|(ës së o(erdsrre ro| 500 ||l(a za|or|srl |arë ad(edal
|ordersalo(|| |pë(oë(ja: |orp(eso(. |ordersalo( dre verl||alo(. curel- A0RE0AT K0N0EN3AT0RlK).
F(|zal ro(|zorla| rurder re cer lë p(odrua( re ||asa 3N. N. 3T ose T |||ral|zuese.
Purër auloral||e le l(|zal ro(|zorla| e d|(|djor le(roslal|.
Pë(pa(ës|a e l(|zave ro(|zorla| rë (apo(l re l(|zal ve(l||a| ësrlë ajo cë. djalë rapjes së po(lës le| l(|zal
ro(|zorla| aj(|r e llorlë e roar rë verd|r e llorlë.


Fig. 4-4. Frizi horizontal





















32

4. FLUIDET FTOHËSE

4.1. NË PËRGJITHËSI

F|u|d| llorës ësrlë | ded||ua( cë s| l|u|d purues lë ca(|u||or rë paj|sje pë( llorje dre djalë |ësaj lë
p(aror rxerlës|rë rë p(oces|r e avu|||r|l dre |orp(es|r|l. dre cë paslaj la ||(oj rxerlës|rë rë p(oces|r e
|orders|r|l.
Kë(|esal lë c||al l|u|del llorëse durel ose |ë(|orel l'| p|olësojrë. dre lë c||al rd||ojrë rë verd|r|r e
zdjedrjes së lv(e jarë:
- lë ros |erë rd|||r redal|v rë roësrlje||ës|r e ozor|l dre rd(orjes d|ooa|e.
- lë ros |erë rd|||r lë dërsrër rë o(dar|zr|r e rje(|ul.
- lë ros |erë rd|||r lë dërsrër rë usrc|rel dre a(l||ujl lë c||ël llorer
- l|u|dël llorës lë ros jer |erlërdezës apo e|sp|odues
- rxerlës|a avu||uese e l|u|d|l llorës durel lë jelë sa ra e radre. sepse alëre(ë edre sas|a e l|j e c||a
ca(|u||or rë |rsla||r do lë jelë rë e vodë|
- lerpe(alu(a |(|l||e e l|u|d|l llorës durel lë jelë sa rë e |a(lë p(ej lerpe(alu(ës ra|s|ra|e lë rurdsrre lë
|orders|r|l. pë( lë oë(ë lë rurdsrër |(ve(jer e |orders|r|l rë pë(dj|lrës|
- rxerlës|a spec|l||e e |apac|lel|l lë |ërdul durel lë jelë sa rë e vodë|. sepse re |ëlë ësrlë rë e vodë| edre
rd|||r| | dërsrër | rdulaljes.|5)
- vë|||r| spec|l|| | allës|së llorëse lë l|u|d|l llorës durel lë jelë sa rë | radrë. sepse re |ëlë vë|||r| | |ë(|ua(
purues | |orp(eso(|l dre luoave pë(çues ësrlë rë | vodë|.|5)
- pë(z|e(ja e l|u|d|l llorës re vaj durel lë jelë e p|ol ose aspa| e p|olë. Pë(z|e(ja e r|(ë e l|u|d|l re vaj e oa(lë
vaj|r rëpë( lë(ë |rsla||r|r dre e |lrer rë |orp(eso( |u(se le| pë(z|e(ja e dooël ru| e oa(lë rda |orp(eso(| |5)
- rë lerpe(alu(a dre srlvpje. lë c||al ra pa(ac|ler rë paj|sjel llorëse. l|u|d| llorës durel lë jelë ||r|||srl
slao||. ru| duxorë lë (eadoj re rale(|a|el rda lë c||al ësrlë | rdë(lua( paj|sja apo lë rx|l |o(oz|or|r e lv(e |5)
- (ez|slerca e |a(l d|a|e|l||e e l|u|d|l llorës ësrlë e paljelë(suesrre rë |orp(eso(ël e rov||u( re(rel|||srl
- çr|r| | l|u|d|l llorës durel lë jelë sa rë | u|ël.
Asrjë(| p(ej l|u|dëve lë rjoru( de(| rë sol ru| | |a pë(rousru( rë lë(ës| |ë(|esal e ce|u(a.
3|c jarë zrv|||ua( paj|sjel pë( llorje. po asrlu edre l|u|dël llorëse cë jarë rë pë(do(|r jarë rë lë r|(ë. 0|sa
edre cë rol| |arë (ërë rda pë(do(|r| | dje(ë |oular. elar. p(opar. re|sar). po( d|sa jo edre ac srurë
|dvo|s|d| |a(oor|l. dvo|s|d| su|lu(||. rel|||||o(||). 3ol |(ves|srl jarë rë pë(do(|r lë dje(ë l|u|del dre pë(z|e(jel e
lv(e. dj|lrasrlu dre aror|a|u. r|(ëpo rë pë(rasa srurë rë lë vod|a. Pë( sr|a| lë veço(|së e|o|odj||e çdo
re(ë e rë srurë p(apë po rvjrë rë pë(do(|r r|d(o|a(ou(el ||zooular|. oular|. p(opar|. pë(z|e(jel e lv(e). Pë(
sr|ace sr|alë((uese lë roësrlje||ës|l lë ozor|l dre rd(|ljes së rd(orjes d|ooa|e. srurë l|u|de llorëse dre
pë(z|e(jel e lv(e durel lë |a(dorer rda pë(do(|r|. pë(de(|sa rë arër ljelë( vep(orel re lë(ë lo(cër lë zou|orer
l|u|de llorëse lë (eja lë c||al do l| pë(srlalesr|r e|o|odj|së. po( edre |ë(|esave lje(a cë ||drer pë( pë(do(|r
p(a|l||.
Një rurë( | radr | l|u|dëve llorës rë l(edl| rj|rer po re |ëlë erë( >FRE0N<. F(eorël jarë de(|vale
ra|odjerë lë r|d(o|a(ou(eve lë relar|l |Cl1) dre elar|l |Cl3Cl3). lë c||ëve d|sa ose lë dj|lra alorel e
r|d(odjer|l jarë lë zëverdësua( re rurë( ade|ual lë alor l|uo(|l |F). ||o(|l |C|) ose o(or|l |8(). F(eorël rd(vsre
curer edre s| ra|o|a(ou(.
F(eor| rë lë vë(lel ësrlë l|lu|| | ro(ojlu( | |orpar|së p(odruese ¨0uP0NT¨.
P(odrues|l lje(ë | jap|r erë(l|re lje(a l|u|dëve llorës lë lv(e. lë c||ël rë lë vë(lel jarë lë rjëjlë re l(eorël.
F|u|del llorëse rë l||||r lë pë(do(|r|l |arë oa(lu( l|luj lë c||ël rë lë vë(lel |arë cerë erë(l|re ||r||e lë lv(e
lë p(odrua( rda lo(ru|al ||r||e. Pë( srerou||. l|u|dël llorës re lo(ru|ë ||r||e C02 |ar er(|r ||r|| dvo|s|d|
|a(oor||. |u(se re lo(ru|ër 302 dvo|s|d| su|lu(||. P(oo|erel re l(eor l|||uar lll
P.sr.. l|u|dël llorëse re lo(ru|ër CC|2F2 |ar er(|r ||r|| dvl|uo(-dv||o(relar. |u(se re lo(ru|ër CC|F2
CC|F2 l|lu||orel 1.2-dv||o(-1.1.2.2-lel(al|uo(elar. Pë( sr|a| lë l|lujve lë |orp|||ua( lë c||ël ësrlë vësrl|(ë lë
33

roarer rerd. pë( l(eorël ësrlë udrëzua( cë lë s|roo||zorer re rur(a. Nur(| dvsr|l(o( pë( de(|valel
|((jedrojë) e relar|l. |u(se rur(al l(e sr|l(o( pë( de(|valel e elar|l. Edre l|u|dël lje(ë llorës jarë d(upëzua(
s|pas pë(ca|l|r|l lë vel|së ||r||e. Pë( lë cer e |upluesrre cë rur(al pa(ap(a||srl cerd(ojr re l|u|dël llorëse.
pa(a rur(|l ësrlë e verdosu( el||ela re sr|(orjër 'R¨ rda lja|a ard|eze '(el(|de(arl¨ |marer|a| oer lr4n|e). Një
slarda(d|z|r lë l|||ë lë l|u|dëve llorës pë( lë pa(ër re(ë e |a verdosu( A3lRAE. 3r||or| d|sa srerouj lë drërë
rë laoe|ë. rë l|d. 5-1.
R
El||elal
1

-oasr|a(|srl: er(| ||r||
-pë(z|e(ës|:pesraº
-oasr|ë(|srl: el||ela ||r||e
-pë(z|e(ës|:pesraº

0(up|

00P
2


0wP
3

P||a ro(ra|e e
v||r|l
1

3|du(|a e
d(up|l
5

1. 8er| metan| [8embuj}
11 l(e||o(-l|uo(orelar CCl3F CFC 1 3800 21 A1
12 dvl|o(o-dvl|uo(orelar CCl2F2 CFC 0.82 8100 -29.8 A1
13 ||o(-l(|l|uo(orelar CClF3 CFC 1 11Z00 -81 A1
22 ||o(-dvl|uo(orelar ClClF2 lCFC 0.01 1500 -11 A1
23 l(|l|uo(orelar ClF3 lFC 0 ê50 -82 A1
32 dvl|uo(orelar Cl2F2 lFC 0 ê50 -52 A2
10 K|o(orelar |rel||-||o(|d) Cl3Cl lCC 0.02 8 -21 82
50 relar Cl1 lC 0 21 -1ê1 A3
2. 8er| etan| [8embuj}
113 1.1.2l(|r|o(o 1.2.2l(|l|uo(oelar CCL2FCClF2 CFC 0.9 1800 18 A1
115 ||o(-perlal|uo(oelar CClF2CF3 CFC 0.1 9300 -39 A1
11ê resa-l|uo(oelar CF3CF3 PFC
ê
0 9200 -Z8 A1
123 2.2-dv||o(o-1.1.1 l(|l|uo(oelar ClCl2CF3 lCFC 0.01 90 2Z 81
125 perlol|uo(oelar ClF2CF3 lFC 0 2800 -19 A1
131a 1.1.1.2-lel(al|uo(elar Cl2FCF3 lFC 0 1300 -2ê.1 A1
111o 1.1-dvr|o(o-1-l|uo(oelar Cl3CCl2F lCFC 0.1 ê00 32
112o 1-||o(-1.1-dvl|uo(oelar Cl3CCl2F2 lCFC 0.05 1800 -10 A2
113a 1.1.1-l(|l|uo(oelar Cl3CF3 lFC 0 3800 -1Z A2
152a 1.1-dvl|uo(oelar Cl3ClF2 lFC 0 110 -25 A2
1Z0 elar Cl3Cl3 lC 0 -20 -89 A3
3. 8er|a Propan [8embuj}
218 o|la-l|uo(op(opar CF3CF2CF3 PFC 0 Z000 -3Z A1
290 p(opar Cl3Cl2Cl3 lC 0 -20 -12 A3
4. Kompoz|met c|k||ke organ|ke [8embuj}
C 318 0|la-l|uo(oc|||ooular -|CF2)1- PFC 0 8Z00 -ê
5. Përz|erë8|t zeotrop|k [8embuj}
101A R-22/152a/121 53/13/31 lCFC 0.03 9Z0 -31.1 A1
1018 R-22/152a/121 ê1/11/28 lCFC 0.03 10ê0 -35.Z A1
101A R-125/113a/131a 11/52/1 lFC 0 32ê0 -1ê.ê A1
10ZC R-32/125/131a 23/25/52 lFC 0 1530 -13.8 A1
108A R-125/113a/22 Z/1ê/1Z lCFC 0.02 2ê50 -15.5 A1
109A R-22/121/112o ê0/25/15 lCFC 0.01 1290 -35.1 A1
110A R-32/125 50/50 lFC 0 1Z30 -51.ê A1
113A R-218/131a/ê00a 9/88/3 lFC 0 1ZZ0 -29.3 A2
111A R-22/121/ê00a/112o 51/28.5/1/1ê.5 lCFC 0.01 1200 -31 A1
ô.Përz|er8|t azeotrop|ke [8embuj}
500 R-12/152a Z3.8/2ê.2 CFC 0.ê ê010 -33 A1
502 R-22/115 18.8/51.2 CFC 0.22 5190 -15 A1
503 R-23/13 10.1/59.9 CFC 0.ê 11Z00 -88
50ZA R-125/113a 50/50 lFC 0 3300 -1ê.Z A1
508A R-23/11ê 39/ê1 PFC 0 10200 -8ê A1
5088 R-23/11ê 1ê/51 PFC 0 10100 -88.3 A1
7. Kompoz|met e ndry8me organ|ke [8embuj}
a) ud|jovodor|c|
ê00 oular Cl3Cl2Cl2Cl3 lC 0 -20 0 A3
34

Fig. 5-1. Klasifikimi i emërtimeve të fluidëve ftohëse

Te| re pë( oasr|ë dvz|r|r e de(|valeve ra|odjere lë r|d(o|a(ou(eve. relar|l dre elar|l dre pë( pë(z|e(jel
e lv(e ësrlë pë(do(u( dre pë(do(el er(| -'FRE0N¨.
Ve pë(z|e(jer e dv apo rë srurë oasr|ë dvz|reve l|lorel pë(z|e(ja. e c||a rurd lë jelë azeol(op||e ose
zeol(op||e.
Pë(z|e(ja azeol(op||e s|||el s| oasr|ë dvz|r. 0jalë rd(vsr|r|l lë djerdjes ad(edale |rda avu||| rë |ërdë ose
rda |ërdu rë avu||) (apo(l| rdë(rjel pë(z|e(ësve lë avu|||l dre |ërdul roelel | rjëjlë. 3|pas slarda(d|l A3lRAE-
31 pë(z|e(jel azeol(op||e s|roo||zorer re rur(a rda 500-ê00.
Pë(z|e(ja zeol(op||e s|||el rd(vsre. Në lë rdë((orel (apo(l| rdë(rjel pë(z|e(ësve lë avu|||l dre |ërdul djalë
rd(vsr|r|l lë djerdjes ad(edale. Nëse a| ele|l djalë rdë((|r|l lë lazës ësrlë srurë | vodë|. |jo pë(z|e(je srpesr
erë(orel 'Pë(z|e(ja e pë(alë(l azeol(op||e¨ |rea(-azeol(op|| o|erd). 3|pas A3lRAE slarda(d| 31 | pë(z|e(jeve
azeol(op||e s|roo||zorer re rur(al p(ej 100-500.
Ndë((|r| | (apo(l|l pë(oë(ës lë pë(z|e(ësve zeol(op|| |a dv ele|le:
1. Nd|||r| | rd(vsr|r|l lë djerdjes ad(edale.
Në |orporerlël e s|sler|l |u jarë lë p(ar|srër së oasr|u laza e avu||l dre e |ërdël |avu||ues| dre
|ordersalo(|). laza e |ërdël dre e avu||l ru| |arë pë(oë(je lë rjëjlë. Në lre|o lë dv lazal lo(rojrë dv l|u|d llorës
lë rd(vsrër. Pë( sr|a| lë |ësaj pa(ac|lje l|u|d| llorës zeol(op|| dj|lrrorë durel cë lë rousrel rë djerdje lë
|ërdël. re ç|a s|du(orel cë 'pë(z|e(ja¨ rë s|sler lë jelë re pë(oë(je s|pas ((edu||o(es.
2. 'R(ësrc|lja e lerpe(alu(ës¨ |lerpe(alu( d||de)
Pas| cë pë(oë(ja e pë(z|e(jes rdë((orel djalë avu|||r|l dre |orders|r|l. |jo ra çor de(| le rd(vsr|r| lerpe(alu(||
djalë srlvpjes |orslarle. Terpe(alu(a e l(eor|l llorës rë |ordersalo( do lë zo(el. |u(se rë avu||ues do lë
rd(|lël. Kjo djerdje curel '((ësrc|lja e lerpe(alu(ës¨. Pas| cë v|je de(| le ((|lja e lerpe(alu(ës rë res rv(jes dre
da|jes rda avu||ues|. do lë lrolë. lerpe(alu(a rë da|je lë avu||ues|l dj|lrrorë do lë jelë rë e |a(lë se
lerpe(alu(a rë rv(je lë avu||ues|l. Kjo d|le(ercë | pë(dj|djel '((ësrc|ljes së lerpe(alu(ës¨ rë avu||ues dre
za|or|srl erë(lorel s| e drërë pë( pë(z|e(ës zeol(op||e.
ê00a lzooular| Cl|Cl3)2Cl3 lC 0 -20 -11.ê A3
o) ||seor|c|a jed|rjerja
ê10 el||-ele( Cl3Cl20Cl2Cl3 0 35
c) surpo(ra jed|rjerja
ê2X


.Azotna jed|njenja[8embuj}
ê30 rel||-ar|r Cl3Nl2 0 -Z
9.Neorgan8ka jed|njenja[8embuj}
Z02 r|d(odjer| l2 -253 A3
Z1Z aror|ja|u Nl3 0 <1 -33 82
Z18 uj| l20 0 <1 100 A1
Z29 aj(| N2/02/A( 0 1 -191 |A1)
Z11 ud|jer-d|o|s|d C02 0 1 -Z8 A1
Z11A azolr| o|s|d N20 0 -90
Zê1 3urpo(-d|o|s|d 302 0 -10 81
10.Ne8az|cena organ8ka jed|njenja [8embuj}
1150 Eler |el||er) Cl2=Cl2 lC 0 -101 A3
12Z0 P(oper |p(op||er) Cl3Cl=Cl2 lC 0 -18 A3
Të drëral rë laoe|ë jarë rda AN3l / A3lRAE 3larda(d| 31 dre ARTl Rel(|de(arl 0alaoase.
1
- A3lRAE ra(|a e l|u|d|l llorës
2
- Në (apo(l re R-11 00P=1
3
- Në (apo(l re C02 0wP=1 pë( pe(|udrë p(ej 100 v|leve
1
- Në srlvpje p(ej 101.3 |Pa |1.013 oa()
5
- 3|pas AN3l / A3lRAE 3larda(d| 31
ê
- PFC=FC
35

4.2. NDIKIMI I FLUIDEVE FTOHËS NË MBËSHTJELLSIN E OZONIT

T(oposle(a ësrlë srl(esë aj(o(e pë((elr To|ës dre cë srl(|rel de(| rë |a(lës|rë p(ej 10 - 15 |r. Vo|
l(oposle(ë ësrlë srl(esa cë curel sl(alosle(a dre cë srl(|rel rë |a(lës| de(| rë 50 |r. 3l(alosle(a pë(roar
srl(esë ozor||e |ozor - 03) cë ësrlë rë |a(lës| p(ej 20 - 10 |r ro| s|pë(lacer e To|ës. 3rl(esa ozor||e.
(espe|l|v|srl roësrlje||ës| | ozor|l rë alrosle(ë pa(acel l||l(|r ralv(a| pë( ((ezel u|l(av|o|ele - 8 |u\-8) lë d|e|||l.
|ësrlu cë |v ((ezal|r aoso(oor dre pë(rap |slë(p||ë) dre re |ëlë e ro(or oolër e dja||ë rë lo|ë p(ej rd|||r|l
lë l|j dërlues.
lu|url|rel cë jarë oë(ë dre cë jarë du|e u oë(ë rë sl(alosle(ë l(edojrë rjë ruroje lë vazrduesrre lë
ozor|l. posaçë(|srl rë pjesël e Arla(|l||ul dre |jo posaçë(|srl rë pe(|udrër d|rë(o(e |e asrlëcuajlu(a 0(opa
ozor||e e Arla(|l||ul). 0j|lrasrlu e|z|slor edre dërl|r| | pësrlje||ës|l ozor||. dre alë rë rjë rasë lë vodë| ro|
Are(||ër \e(|o(e. Ev(opë. dre lje(a rapës|(a lë derdu(a oaruese.
Një pë(c|rdje e vodë| e zvodë||r|l lë ozor|l sr|a|lor ((|lje p(ej dv pë( c|rd lë ((ezal|r|l u\-8. R(|lja e
((ezal|r|l u\-8 sr|a|lor:
- ((|ljer e sërurdjeve lë |arce(|l lë |ë|u(ës:
- ((|ljer e sërurdjeve |ala(a|le:
- dooës|r| | s|sler|l lë |rur|lel|l le| rje(ëz|l:
-((|lja e oa(ljes së sërurdjeve |rle|l|ve:
- dërl|r| | e|os|sler|l lë delë(ave. re |elë edre z|rxr|(|r usrcves rë lo|ë:
- pa|ës|r| | d(|lrë(ave dre p(odu|leve lë d(|lrë(ave:
- rd(vsr|r| | zdjaljeve dre | (erd|ljes le| sl|rël e v|l|l.
Kë(||rel rë sl(alosle(ë dj|lrasrlu |arë l(edua( ((|lje lë vazrduesrre lë |orcel(ac|or|l lë ||o(|l o|s|d. o(or|l
dre azol|l. Ve leo(|lë cë jarë zrv|||ua(. ||o(| dre o(or| rë sl(alosle(ë p(eja(drjer e |arë p(ej l|u|deve llorëse lë
c||al rë pë(roajljer e vel | |arë |ëlo e|ererle. 3| ou(|r | ||o(|l rë srpesr pë(rerder l(eorël R-11. R-12. R-13.
e s| ou(|r | o(or|l ra|odjerël R-1211. dre R-1301.
Në sl(alosle(ë rër rd|||r|r e ((ezal|r|l u\-8 p(ej ro|e|u|ës CFC-a |p.sr R-12) rdarel alor| | ||o(|l. Alor|
| ||o(|l e çarë ro|e|u|ër ozor||e du|e oë(ë djalë |ësaj ro|e|u|ë o|s|djer| lë za|orsrër. dre ro|e|u|ër e ||o(|l-
roro|s|d. Vo|e|u|a e ||o(-roro|s|d|l dre alor| | ||(e | o|s|djer|l. | c||| djerdel rë ((elr|rë. rdë(rvr rë (ea|s|ore
dre p(odrojrë ro|e|u|ër e o|s|djer| dre alor|r e ||o(|l.
Alor| | ||o(|l pë(së(| ësrlë | ||(ë dre pë(së(| e pë(së(|l p(oces|r e sr|alë((|r|l lë ozor|l. Një | velr| alor |
||o(|l rurd lë sr|alë((ojë rë srurë se rjëc|rdr|jë e rë lepë( ro|e|u|a lë ozor|.

Fig. 5-2. $ubstan.at që kontrollohen nga Protokolli i Montrealit dhe datat e përjashtimit të
tyre nga përdorimi.

CFC
1


lCFC
2


l8FC
3


lAL00JENl
1

VETlL
8R0Vl
KAR80N
TETRAKL0R
VETlL
KL0R0F0RV

8R0VKL0R0VETAN
\erdel rë zrv||||r


2010
201ê.
5

2010.
ê


199ê.

2010.

2015.

2010.

2015.

2002.
\erdel e zrv|||ua(


199ê
2001.
5

2030.
ê


199ê.

1991.

2005.

199ê.

199ê.

2002.
Të drëral jarë ra((ë rda: Tre Vorl(ea| P(oloco| corl(o| scredu|e ard |ls evo|ul|or uNEP 2000
0ala ele|l|ve pë( çdo v|l ësrlë 1 Jara(| | po al|j v|l|.
1
-CFC-11.12.13.111.112.113.111.115.211.212.213.211.215.21ê dre 21Z
CFC pë(z|e(ës|l-500. 502. 503. elj.
2
-lCFC-22.123.121.111o.112o.elj|dj|lrsejlë jarë 10)
lCFC pë(z|e(ës|l -101A. 1018. 102A. 1028. 108A. 109A. elj.

3
- dj|lrsejlë jarë 31

1
- ra|or-1211.1301 dre 2102

5
- rd(|(ja e p(odr|reve rë r|ve||r e duru(

ê
- |a(d|r rda pë(do(|r|
36

Fig. 5-3. Datat e përjashtimit të jashtë përdorimeve të CFC dhe CFC në Unionin Evropian
(e punuar sipas EU-Rregullativit EC 2037/2000).

3r|alë((|r| | ozor|l rë sl(alosle(ë pë(srpejlor edre rxerjer d|ooa|e lë p|arel|l. (espe|l|v|srl ele|l|r e
|opsrl|l lë ce|cël. Kv ele|l re rjë arë oër edre l|u|dël llorës lë ra((|r pjesë rë oë(jer e ''rou|ojës'' rër
l(oposle(ë. Pë( sr|a| lë e|z|sl|r|l lë ''rou|ojës'' rër l(oposle(ë. rxerlës| rë e vodë| sr|or p(ej lo|ës rë
sl(alosle(ë dre pë( |ëlë sl(alosle(a oërel rë e llorlë. Pë( sr|a| lë ((|ljes së llorjes së sl(alosle(ës ((|lel edre
ra(xr|r| | ozor|l roësrlje||ës. (espe|l|v|srl ozor|l sl(alosle(||.
ur|or| Ev(op|ar. rërsr|(uese e P(olo|o|||l lë Vorle(a||l. re rurë( ((edu||al|v 203Z/2000 pë( suoslarca
cë ra(xrojrë roësrlje||ës|r ozor||. cë |a rv(ë rë luc| re 1 lelo( lë v|l|l 2000. |a ra((ë verd|r re dalë pë(
|a(d|r|r sr|a||ë-sr|a||ë lë l|u|deve llorës CFC dre lCFC p(ej pë(do(|r|l. 3r||or| laoe|ër rë lolo 5-3.
Në oazë lë P(olo|o|||l lë Vorl(ea||l |198Z) dre re arerdarerlel dre ((edu||al rë Lordë( |1990).
Koperrade |1992). \jerë |1995). Vorl(ea| |199Z) dre 8e|jj|rd |1999) ësrlë r|(alua( ||sla e suoslarcave cë
ra(xrojrë roësrlje||ës|r e ozor|l. Esrlë |(ve( ||as|l|||r| | lv(e rëpë( d(upe s| dre jarë ca|lua( alalel |oro(e pë(
|a(d|r|r e lv(e d(adua| rda p(odr|rla(|a dre pë(do(|r|. Kjo v|er edre pë( pë(z|e(ës|l lë pë(oë(ë p(ej
suoslarcave lë |orl(o||ua(a. 3r||or| laoe|ër rë lolo 5-2.
















1/1/2001

-CFC - JANE TE N0ALuAR PER 3ER\l3lV 0lE VlREV8AJTJE E 3l3TEVE\E EKZl3TuE3.
-CFC - TE E KTlYERA 0ulET TE 3lKATERR0lEN.
-lCFC - JANE TE N0ALuARA NE TE 0JlTlA 3l3TEVET E REJA > KAPAClTET FT0lE3E
PREJ100Kw.

1/Z/2002
- -lCFC rda|orer rë s|sler|r e (| lë l||sua( lë a|(-cord|l|or <100|W |apac|lel| llorës.
-15º zvodë||r rë lu(r|z|r|r re lCFC-r e (|.
1/1/2003 - -55º zvodë||r rë lu(r|z|r|r re lCFC-r e (|.

1/1/2001
- -lCFC rda|orel rë s|slerel e (eja |lrvese.-a|( cord|l|or/ porpa rd(orëse lë s|slerel.
- -Z0º zvodë||r rë lu(r|z|r|r re lCFC-r e (|.
1/1/2008 - -Z5º zvodë||r rë lu(r|z|r|r re lCFC-r e (|.
Pa(a
31/12/2008
- -Pascv(a a|le(ral|ve pë( lCFC-rë: rda|esa e rurdsrre e lCFC pë( se(v|s|r dre r|(ëroajlje lë
s|sler|l e|z|slues.

1/1/2010
- -lCFC-ja e paslë( rda|orel pë( se(v|s|r dre r|(ëroajlje lë s|sler|l e|z|slues.
- -Nda|esa lola|e re lu(r|z|r re lCFC-r e (e.
1/1/2015 - -Të dj|lra lCFC-lë rda|orer pë( se(v|s|r dre r|(ëroajlje lë s|slereve e|z|sluese.
37

CFC
Në ||slër e p(olo|o|||l
lë rorl(ea||l
lCFC
Në ||slër e p(olo|o|||l lë rorl(ea||l
|rdë((|r| alalsr|u(lë()
lFC.PFC
Në ||slër e p(olo|o|||l lë
||jolos |rdë((|r| alaldjalë)

lC
R-11 R-123

R-12
R-101A R-1018 R-10êA
R-109A R-111A R-1118
R-11êA
R-131A R-10Z0 R-113A


R-ê00a Pë(z|e(ës|
R-290 /ê00a
R-13 R-23 R-508A R-5088 R-1Z0
R-111 R-121
CFC -Në ||slër e
P(olo|o|||l lë
Vorl(ea||l
lCFC -Në ||slër e P(olo|o|||l lë
Vorl(ea||l
|rdë((|r alalsr|u(lë()
lCF. PFC -Në ||slër e
P(olo|o|||l lë K|jolos
|rdë((|r alaldjalë)
lC


R-500
R-1018 R-1118

R-10Z0
R-502 R-102A R-1028 R-108A R-101A R-50ZA Pë(z|e(ës|- R290/1Z0
R-290 R-12Z0
R-503 R-23 R-508A R-5088 R-1Z0



R-22
R-101A R-10ZC R-110A
R-50ZA
Pë(z|e(ës|-R-290/1Z0
R-290 R-12Z0
Në laoe|ë ru| jarë ce|u( lë dj|lra rd(vsr|rel. sepse le rd(vsr|rel re((el pa(asvsr edre verd| | rd(vsr|reve
|s|slerel e (eja lë a|(-|ord|l|or|rd. c||e(a elj.)

Fig. 5-4. Ndërrimet afatshkurtëra dhe afatgjata për disa fluide ftohëse CFC dhe CFC

0(upel e l|u|deve llorëse lë pa(apa(a pë( rdë((|r:
CFC - cr|o(ol|uo(oca(oors: d(up| rë lë c|||r p|olës|srl ra|odjerël jarë de(|vale lë relar|l apo elar|l. |u lë
dj|lra ro|e|u|al ujo(e jarë lë rdë((ua(a re ||o( apo re l|uo(.
lCFC - rvd(ocr|o(ol|uo(ca(oors: d(up rë lë c||ër pjesë(|srl ra|odjerël jarë lë de(|val|l lë relar|l. elar|l
apo p(opar|l. |u lë dj|lra ro|e|u|al ujo(e ru| jarë rdë((ua( re ||o( apo l|uo(.
l8FC - rvd(oo(orol|uo(oca(oors: d(up rë lë c|||r pjesë(|srl ra|odjerël jarë de(|vale lë relar|l. elar|l apo
p(opar|l. |u lë dj|lra ro|e|u|al ujo(e ru| jarë lë rdë((ua(a re o(or apo l|uo(.3r||or| laoe|ër rë l|d. 5-1.
0(upel e l|u|deve llorëse cë ru| jarë lë pë(lsr|(a rë P(olo|o|||r e Vorl(ea||l:
lFC - rvd(ol|uo(oca(oors |pe(l|uo(oca(oors): d(up rë lë c||ër rdodrer pjesë(|srl ra|odjerël de(|vale lë
relar|l. elar|l apo p(opar|l. |u lë dj|lra ro|e|u|al ujo(e ru| jarë lë rdë((ua(a re l|uo(. lFC ru| pë(roajrë ||o(
apo o(or.
FC|PFC) - l|uo(oca(oors |pe(l|uo(oca(oors): d(up rë lë c||ër p|olës|srl ra|odjerël jarë de(|vale lë relar|l.
elar|l. p(opar|l. |u lë dj|lra ro|e|u|al ujo(e jarë lë rdë((ua(a re l|uo(ë. PFC-ja ru| pë(roar ||o( apo o(or.
lC -rvd(oca(oors: d(up rë lë c||ër jarë lrërdj||| ujo(ël dre pë(z|e(ës|l e lv(e.
Në srerjal e d(upeve. l s|roo||zor ro|e|u|ër ujo(e. F ësrlë l|uo(|. 8 ësrlë o(or|. s|roo|| | pa(e C
s|roo||zor ||o(|r. e |u(se s|roo|| C rë lurd lë srerjëz|r|l | la|or d(up|l lrërdj|||o(.
0ë lë rurd lë |(vrel pë(c|rdja e allës|ve lë suoslarcave rë sr|alë((|r|r e roësrlje||ës|l ozor|| dre cë
suoslarcal lë rurd lë ||as|l||orer rë ra((ëdrër|er re alë pë(c|rdje. ësrlë lulu( le(r| ''polerc|a|| ra(xrues |
ozor|l''. (espe|l|v|srl 00P |ozore dep|el|rd polerc|a|). 00P l(edor v|e(ër e |rde|s|l lë suoslarcës rë
ra((ëdrër|e re R-11. | c||| |a |rde|s 00P=1. 3r||or| laoe|ër re d|sa srerouj rë l|d. 5-1 dre 5-5.

38

4.3. NDIKIMI I FLUIDEVE FTOHËSE NË NGROHJEN GLOBALE

Ve |ësr|r|r e daz(ave lë ca|lua( rë alrosle(ë ësrlë |(|jua( rjë srl(esë rë lo(rër e roësrlje||ës|l e c||a
dj|rdel rër l(oposle(ë. Kv roësrlje||ës |ejor cë ((ezel d|e||o(e lë rvjrë rë lë dre lë v|ejr de(| rë To|ë. po( pas
(eluz|r|l p(ej To|e alëre(ë ((ezel e ruro|r ele|l|r cë lë da||r p(ej |ël|j roësrlje||ës|. Kjo sr|a|lor cë To|a lë
jelë rë e rxerlë dre l|lorel e ësrlëcuajlu(a ''ele|l| | se(ave re xrara''. 0j|lrasrlu. edre re ((|ljer e |ësr|r|l
lë daz(ave dërluese ((|lel edre |(|j|r| | rjedu||ave dre | rdoljeve lë pë(dj|lrsrre. Vë lulje. edre pse rxerlës|a
rë e vodë| lë c||ër To|a e ((ezalor a((|r rë sl(alosle(ë. v|je de(| le ((|lja e ra(xr|r|l lë roësrlje||ës|l ozor||.
Vë srurë se 1ê0 srlele. arëla(e lë uN-|l. rë 11-drjelo( 199Z e |arë ap(ovua( P(olo|o|||r e K|jolos
|Kvolo). Në res|r e Jara(|l lë v|l|l 1999. Z1 srlele |arë rërsr|(ua( |orl(alër rë P(olo|o||. du|e |u
oasr|ardj|lu( edre Eu-ja. Karada. Japor|a. K|ra. s| dre srurë srlele rë zrv||||r. R(edu||al |(veso(e lë
P(olo|o|||l vë(lelojrë rda||rel e delv(uesrre rë |ësr|rel e daz(ave dërlues pë( verdel e zrv|||ua(a. lë c||al
jarë rë lë pë(djedjsrre pë( r|ve||r e lasrër lë rdoljes pë(djalë ele|l|l ''se(al re xrara''. Në lë rjëjlër |orë
P(olo|o||| rurdësor rd|||r lë radr pë( verdel rë zrv||||r lë |orl(o||ojrë er|s|or|r e daz(ave dërluese re
zrv||||r|r e|oror|| rë verdel e lv(e.
Në ||slër e K|jolo P(olo|o|||l djerder suoslarcal v|juese |lë sr||orel laoe|a rë lolo 5-1):

- |a(oor dvo|s|d| C02
- relar Cl1
- o|s|d| azol|| N20
- su|lu(-re|saul|o(|d 3Fê
- r|d(ol|o(|a(oor|| lFC dre
- pe(l|uo(o|a(oor|| PFC.

Pë( lë dj|lra suoslarcal cë rurd lë ((|s|r ele|l|r e ''se(ave re xrara'' ësrlë sje||u( lrër|a ''polerc|a|| |
rxerjes d|ooa|e'' (espe|l|v|srl 0wP |d|ooa| Wa(r|rd polerl|a|). 0wP l(edor se s| d|sa suoslarca rd||ojrë rë
rd(orjer d|ooa|e. |u(se |(aras|r| |(vrel rë (apo(l re dvo|s|d |a(oor|r C02. cë ësrlë oaza |a|uese dre |a
|rde|s 0wP=1. 0wP rë së srpesrl| re((el rë c|rdvjeça(|r e pe(|udrës |oro(e. Të sr||orel laoe|a re lë
drëral rë lolol 5-1 dre 5-5.
Pë( l|u|dël llorës ësrlë verdosu( le(r| l0wP |ra|oca(oor d|ooa| Wa(r|rd polerc|a|) s| dre |rde|s| | lv(e
l(edor veç e veç se sa rd||ojrë l|u|dël llorës rë rxerjer d|ooa|e rë ra((ëdrër|e re R-11. cë ësrlë oaza dre
cë |a |rde|s R-11=1. 3r||or| laoe|ër rë lolo 5-5.


4.4. NDIKIMI I FLUIDEVE FTOHËSE NË ORGANIZMIN E NJERIUT

Nje(ëz|l cë purojrë rë rorl|r|r. r|(ëroajljer apo re(erel|r|r e apa(aleve pë( llorje rurd lë jerë lë
((ez||ua( rë rd|||r|r e l|u|deve llorëse. R(ez||u | rd|||r|l lë l|u|deve llorëse rurd lë jelë | ||ojeve rë |ëlo l(|
|aledo(|:
1. To|s||e
2. Zja(( srpë(lrves. | djedsrër
3. 3rlvpëse







39

4.4.1.TOKSICITETI

F|u|del llorëse durel cë lë leslorer re lesle ops||e lë lo|s|c|lel|l pa(a se lë ju jepel |eja e pë(do(|r|l rë
llorëse apo apa(ale |||ral||e. Tesl|r| |(vrel pa(a srurë r|ve|eve e|spozuese dre rë pe(|oda lë rd(vsrre
|oro(e cë lë pë(ca|lorer lë dj|lra dërel e rurdsrre rë lesl|r|r e |alsrëve. E|spoz|r| alalsr|u(lë( re
|orcerl(|r lë radr l(edor lë dj|lra ((ez|cel a|ule. de(|sa l(ed|rel alaldjale jarë p(oje|lua( asrlu cë l(edojrë
p(oo|ere |(or||e.
N|ve|el e e|spoz|r|l jarë v|e(a lë drëra l|u|dëve llorëse. lë c||al l(edojrë se c||ës sas| ||orcerl(|r|l) lë
l|u|d|l llorës pe(sor| rurd lë jelë dj|lrrjë | p(e|u( pa pasoja dërluese pë( srërdel. Trjesrlë |jo ësrlë sas|a
||orcerl(ac|or| rë rapës|(ë) e l|u|d|l llorës rë lë c||ër pe(sor| rurd lë jelë | e|spozua( rë |orë p(ej 8 o(ësr
d|lo(. 5 d|lë rë javë pa pasoja dërluese pë( srërdel. Kjo ësrlë e asrlucuajlu(a ''r|ve|| purues e|spozues'' 0EL
|occupal|ora| expou(se ||r|l) dre a| rjersorel rë ''ppr'' |pa(ls pe( r||||or) apo rë pë(c|rdje.
0(dar|zala lë rd(vsrre dre p(odrues lë l|u|deve llorëse srl(vlëzojrë er(al dre srerjal e rjëjla lë v|e(ës
së |rde|s|l lë r|ve||l lë e|spoz|r|l |TLw-TwA. AEL. PEL. wEEL. elj). N|ve|| purues | e|spoz|r|l ësrlë |ërë rë
v|e(ër ra|s|ra|e re v|e(ë p(ej 1000 ppr. (espe|l|v|srl 0.1º. edre pse srur|ca e l|u|dve ru| |arë l(edua(
lo|s|c|lel djalë lesl|r|l edre p(ej v|e(ave rë lë rëdra se sa alo (ele(erle. Pa ra((ë pa(asvsr pë( |ëlë. rë
p(a|l||ë pa(a e|spoz|r|l alalsr|u(lë( ru| durel lë |a|orel v|e(a l(| re(e rë e radre p(ej ||r|l|l lë pa(apa(ë lë
e|spoz|r|l.
A3lRAE slarda(d| 31 jep ||as|l|||r|r e l|u|dëve llorëse rë ra((ëdrër|e re lo|s|c|lel dre rdezsrrë(|.
3r|(orjal rë srerja l(edojrë: A- lo|s|c|lel| | vodë| |TL\>100ppr) dre 8- lo|s|c|lel| | radr |TL\<100ppr).
3r|a||ël e lo|s|c|lel|l jarë oazua( rë raljel e sr|(ua(a rë ra((ëdrër|e re lo|s|c|lel|r |(or||. Nur(al 1. 2 apo 3
rë srerja pë(lacësojrë sr|a||ër e e|sp|oz|v|l |rdezjes) lë l|u|dëve llorëse. Nëse ësrlë rur(| rë | radr. l|u|dël
llorëse jarë rë lë rdezsrre. 3r||or| laoe|ër rë lolol 5-1 dre 5-5.
F|u|dël llorës cë srl(vlëzorer rë l(|do(|le(ë dre l(|za rë arv|së(| ev|derlorer s| jolo|s||e rë
ra((ëdrër|e re lo|s|c|lel|r |(or||.
To|s|c|lel| a|ul apo p(oo|er| a|ul srërdelëso( cë rurd lë oërer rë p(e|je re l|u|del llorëse. cë
pë(do(er rë l(|do(|le(ë dre l(|za rë arv|së(|:
-|ë|u(a: l|u|d| llorës rë lazër e |ërdël rurd lë sr|a|lojë rd(|(je.
-svlë: l|u|d| llorës rë lazër e |ërdël rurd lë sr|a|lojë |(ua(je lë lo(lë. rjedu|||rë rë lë paru(|l dre rd(|(je.
-l(vrëra((ja: |u( r|ve|| | o|s|djer|l rë ajë( o|je rë vë|||r 12-11º. l|u|del llorëse rurd lë sr|a|lojrë
pë(|orës|srl dep(es|or|r e s|sler|l cerd(o( re(vo( re ra(|ozë |ljelje) rdjerja |ela(dj|e dre dooës|r. Ele|l| |
dvlë cë rurd lë jelë dre oasr|orel edre re rurd|r. rdjerja p|odësrl|e apo |rlo|s|||r dre ruroje lë
|orcerl(|r|l. \azrd|r| | lr|lrjes së aj(|l re l|u|d llorës re sas| lë rëdra rurd lë sr|a|lojë ç((edu|||re rë
purër e zer(ës. rurojer e velëd|jes. e rë (asle lë rëdra lë ((ezal|r|l edre vde|jer.
-dë||l|lja: ru| ësrlë e rurdu( sepse lë dj|lra l|u|del llorëse e |arë sr|a||ër e u|lë lë vep(|r|l. Në collë se
rdodrë. alëre(ë srurë srpejl vjer de(| le avu|||r| | l|u|d|l llorës rë o(darel e l(vrëra((jes e cë p(|ler
p(oo|ere s| re (asl|r e l(vrëra((jes dre |orla|l|l re |ë|u(ër.
- ele|lel e rëvorsrre |lë rdada|sua(a): ru| jarë lë rjoru(a.











4

4.4.2. DJEGSHMËRIA, NDEZSHMËRIA DHE ZBËRTHIMI

Ndezsrrë(|a e l|u|dëve llorëse s|pas slarda(d|l A3lRAE 31 pë(ca|lorer rë ra((ëdrër|e re srlvpjer
ro(ra|e alrosle(||e 101.3 |Pa dre rë lerpe(alu( p(ej 18 °C. Ve |ëlë slarda(d l|u|dël llorëse rë |(aras|r re
rdezsrrë(|rë erë(lorer s| v|jor:
1- | pardezsrër.
2- rdezës | dooël |srurë pa| rdezës).
3- | rdezsrër.
lzooular| R-ê00a ësrlë | rdezsrër dre e|sp|ozues rë lerpe(alu(al e aro|erl|l dre rë srlvpjer ro(ra|e
alrosle(||e. Në pë(z|e(ës|l zeol(op||e djalë ((jedrjes p(ej s|sler|l rurd lë v|je de(| le rdë((|r| | pë(roajljes së
pë(z|e(ës|l. 0|sa |orporerle lë pë(z|e(ës|l rurd lë ((jedr|r rë srurë dre rë srpejl rë |(aras|r re lje(al.
Kjo rurd lë ra sje|| de(| le rjë |ëso||oj pë(roajlje e (e e pë(z|e(ës|l e c||a rurd lë jelë ''rdezës | dooël''.
Pë(z|e(ës|l R-10êA dre R-113A jarë rdezës lë dooël. F|u|del lje(a llorëse |lë pë(purua( rë |ëlë ||oë() cë
srl(vlëzorer rë l(|do(|le(ë dre l(|za rë arv|së(| jarë jo rdezës. 3r||or| laoe|ër rë lolo 5-5.
F|u|del llorëse. cë ru| jarë rdezëse apo srurë pa| rdezëse. |u( lë pë(z|rer re ajë(. o|s|djer apo
rdorjë rale(|a| o|s|dues edre |u( |jo pë(z|e(je ësrlë rër srlvpjer e ((edu||ua( rurd lë rd|zer. Pë( |ëlë sr|a|
|ëla l|u|dë llorës ru| durel lë pë(z|rer as re o|s|djer e as re ajë( rër srlvpjer alrosle(||e. Çla(ëdo ou(|r| |
lerpe(alu(ave lë |a(la |p.sr. l|a|a e rapu(. c|da(ja e rdezu(. s|pë(lacja e sr|(|(jes së rela|eve. sa|d|r| elj.)
rurd lë p(odrojrë p(odu|le lo|s||e apo |o((oz|ve djalë e|spoz|r|l.
Ku( l|u|d| llorës | e|spozorel lerpe(alu(ave lë |a(la. v|je de(| le djed|a dre ((ezal|r|. P(odu|lel |(veso(e
pë(djalë ((ezal|r|l jarë lra(l|(a e ac|d|l ||o(r|d(||. Këlo lra(l|(a lo(rorer rër pjesëra((jer e aj(|l. cë ((jedr p(ej
vaj|l. uj|l apo l|u|d|l llorës. Edre rë collë se o|s|djer| ësrlë p(ezerl |p(ej aj(|l dre uj|l) alëre(ë rurdësor
lo(r|r|r e |a(oor roro|s|d|l C0. |a(oor dvo|s|d|l C02. dre oasr|ë dvz|reve lje(a lë |a(oor|l. p(ej lë c||ëve
rë | ((ez||srr| ësrlë lozder-|. Vecerëse lozder| pë(oërel p(ej dv aloreve ||o(r|d(||e dre dv aloreve lë
o|s|djer|l. |jo d.r.lr. se p(ej l|u|deve llorëse cë po pë(rerder |ëlu velër R-12. | c||| |a dv alore lë ||o(|l.
rurd lë |ësrojë lozder djalë de|orpoz|r|l.
P(odu|lel e de|orpoz|r|l jarë lo|s||e. Ve rjë e(ë jo lë |ërdsrre cë |(|lor rurdër dre lvl|r. dre cë
|ësrorel p(ej de|orpoz|r|l lë l|u|d|l llorës re cë djë pa(ac|lel vë(ejlja se |a a(dru( de(| le de|orpoz|r| dre sa
rë srpejl durel lë |ësrorel verd| e|spozues. 0j|lrasrlu. rëse relorel se l|a|a p(ej o(ere(|l |a rd(vsr|r rë
radrës|rë apo rë lo(rër e vel dre rë rd(vsr|r|r e rdjv(ës së saj. alëre(ë durel rerjëre(ë lë rdë(p(|lel pura.
Kv ele|l | rd(vsr|r|l lë l|a|ës ësrlë vë(ejlje se rjë |orcerl(|r| | radr | avu|||l ësrlë | p(ar|srër le| l|u|del
llorëse rë |rsla||r apo pë((elr s|sler|l llorës. Vasal e s|du(|r|l pa(a purës re l|u|del llorëse jarë drërë rë
|ap|lu|||r ''Vasal s|du(uese rë purë''.


4.4.3.SHTYPJA

R(ez||u rë | pa(asr||ua( p(ej l|u|deve llorëse roësrlelel rë lrër|er se alo jarë |ërdje |erlërdezëse rër
p(es|or. L|(|r| pap(|lras. | l|u|deve llorëse rër p(es|or rurd lë sr|a|lojë |ërd|re le| rje(ëz|l cë purojrë re lë.
F|u|d| llorës | |ërdlë oelas|srl | ||(ua( re rjë p(es|or|l lë |a(lë rë srlvpjer alrosle(||e srurë srpejl do lë
|a|ojë dre srpejl do lë v|oj. Terpe(alu(a e l|u|d|l llorës srpejl o|e rë p||ër e v||r|l dre l|u|d| llorës srurë
srpejl do la aoso(oojë rxerlës|rë p(ej çdo djëje re lë c||ër ësrlë rë |orla|l. Nëse ësrlë rë |orla|l re svlë
dre |ë|u(ër rurd lë sr|a|lojë rd(|(je.
E|sp|od|r| | ooroo|ës ose e|ererleve lë s|sler|l rurd lë rdodr rëse srlvpja e l|u|d|l llorës ''ro|zolë(or''
cërd(uesrrë(|rë e ooroo|ës ose e|ererleve lë s|sler|l. e rë lo ru| ësrlë verdosu( va|vu|| s|du(ues | lej
srlvpjes. 3rpë(lr|r| rurd lë rdodr s| sr|a| | ((|ljes së p(es|or|l lë l|u|d|l llorës ro| srlvpjer ro(ra|e lë
ooroo|ës. s|sler|l apo edre d|ç|a ljelë( cë |a rdodru( rë ooroo| apo s|sler. dre alo rë ru| rurd la roajrë
srlvpjer ro(ra|e lë l|u|d|l llorës. Pë(do(|r| dre verdosja rë verd lë s|du(l e ooroo|ër re l|u|del llorëse
ësrlë sca(ua( rë |ap|lu|||r ''Vasal s|du(uese rë purë''.
4

4.5. FLUIDET FTOHËSE PËR FRIGORIFER DHE FRIZA SHTËPIAK

4.5.1. FLUIDI FTOHËS R-12

F|u|d| llorës R-12 ësrlë |ërd | paslë(. |erlërdezës dre | pardjv(ë. Esrlë pa| ele(|| dre re sr|je pa| lë
ëroë|. \|or pa(a srlvpjes ro(ra|e alrosle(||e -29.8 °C. Esrlë rë | (ërdë se aj(|. K|r|||srl ësrlë srurë slao||.
redj|lralë durel ||u( |orla|l|l re zja((el dre lerpe(alu(al e |a(la. 0jalë de|orpoz|r|l ||(or rale(|e lo|s||e.
\eçarë(|srl ësrlë | ((ez||srër lozder|. Nu| durel pë(z|e( re o|s|djer apo ajë( rër srlvpjer alrosle(||e. Pa(a
pë(do(|r|l ro(ra| ru| ësrlë lo|s|| dre e|sp|odues. Esrlë |orpal|o|| re çe|||ur. re|u(|r e pë(purua(. oa|(|r.
res|rdur. p|uro|r. |a||aj|r dre a|ur|r|r cë ru| ësrlë | o|s|dua(. K|r|||srl (eador re |a||ur|r. |a|c|ur|r.
radrez|r. c|rdur. ral(|ur|r dre a|ur|r|r e l(es|ël dë((ves apo copëlues. R-12 rurdel ro(ra||srl lë
srl(vlëzorel re e|aslore(el cë srl(vlëzorer rë le|r||ër llorëse: Neop(er. \|lor A. dora N|l(||e N8R. dorë
s||||or|. EP0V. po||u(elarel. e jo re dorër ralv(a|e. P(ej po||re(| |p|asl||ës) rurdel re PET. PTFE. raj|or|r.
P(ej vaj(ave cë srl(vlëzorer rë le|r||ër llorëse R-12 ësrlë |orpa|l|o|| re vaj(al r|re(a|e |V). vaj(a
a||||oerz|rale |A8-a||v|oerzeres) apo pë(z|e(jer V/A8 vaj(a. Ve lo pë(z|rel srurë r|(ë rdë(sa re ujë ru|
pë(z|rel. F|u|d| llorës R-12 xr|rdel rë ||slër e P(olo|o|||l lë Vorl(ea||l. 3r||or| rë laoe|ër rë lolo 5-5.
3r|lel re |ëla er(a:

- F(eor 12-0uPorl F|uo(ocrer|ca|s
- 0vre| 12-0uPorl-V|su| F|uo(ocrer|cra|s Co.Lld
- 0erel(or 12-lorevWe||. lrle(ral|ora|. lrc|rë pa(e A|||ed -3|dra| lrc)
- Fo(are 12- AT0FlNA |rë re(ël E|l Alocrer)
- A(clor 12-lrpe(|a| Crer|ca| lrc |lCl)
- F(|der 12- 3o|vav F|uo( 0V8l
- F(|odas 12- 0a|so 3.A.
- A|dol(ere 12-Aus|rorl 3PA
- A|dol(ere 12- Vorlel|uos 3.P.A.
- l3CE0N 12- Rrod|a 0(dar|cue F|re Lld |rë re(ël Rrore Pou|erc)
- F|o(or 12- 3RF L|r|led
- 0a|l|or 12- 0a|||r lrdusl(|es Lld.
- Asar|l(or R-12 -Asar| 0|ass Co Lld.
- Ta|sol(or 12- Fo(rosa P|asl|cs
4.5.2. FLUIDI FTOHËS R-134a

F|u|d| llorës R-131a ësrlë | paslë(. rdezës | |erlë. dre |ërd pa rdjv(ë. Esrlë pa| ele(|| dre e |a sr|jer pa|
lë ëroë|. \|or djalë srlvpjes ro(ra|e alrosle(||e rë -2ê.1°C. Esrlë rë | (ërd se aj(|. K|r|||srl ësrlë srurë
slao|| redj|lralë durel ||u( |orla|l|l re l|a|ë lë rapu( dre lerpe(alu(ave lë |a(la. Terpe(alu(a velrdezëse
ësrlë Z50 °C. 0jalë de|orpoz|r|l |ësror rale(|e lo|s||e. Nu| durel lë pë(z|rel re o|s|djer apo ajë( rër
srlvpjer alrosle(||e. Ku( ësrlë | pë(z|e( re ajë( lë |orcerl(ua( rë srurë se ê0º zap(er|rs||. dre dj|rdel
rër p(es|or|r p(ej 38 |PA dre lerpe(alu(ë p(ej 1ZZ°C v|je de(| le velrdezja. Në lerpe(alu(a lë u|la pë(
rdezje ësrlë e revojsrre rjë srlvpje rë e radre. Pa(a pë(do(|r|l ro(ra| ru| ësrlë lo|s|| dre rdezës. Esrlë
|orpal|o|| re çe|||. re|u( lë z|r|ua(. oa|ë(. res|rd. p|uro. |a||aj dre a|ur|r | zrvesru( rda o|s|dues|l.
K|r|||srl (eador re |a||ur|r. |a|c|ur|r. radrez|r. z|r|ur. ral(|ur|r dre a|ur|r|r e l(es|ël dre dë((ves. P(ej
e|aslore(ëve rurd lë pë(do(el re: Neop(er. dora N|l(||e N8R. s||||or dora. EP0V. lN8R. re po||u(elarel.
e ru| rurdel re dorër ralv(a|e. \|lor| - |a edre oulv| dorë. P(ej po||re(ëve rurdel re PET. PTFE .
raj|or|r.
42

F|u|d| llorës R-131a srl(vlëzorel re po||o|esle( |P0E-Po|vo| Esle() apo po||a||||er-d|||o| |PA0-
Po|va||v|ere d|vco|) vaj(a. Ve |ëla pë(z|rel r|(ë. E|z|slojrë l(| s|luala rë lë c||al R-131a dre vaj(al pë(|alëse
rurd lë (eadojrë re rale(|a|el ||o(||e dre l|u|del llorëse. Këlo rdodr|r:
- |u( l(elës| ||o(r|d(|| srl(vlëzorel pë( pasl(|r dre srpë|a(je lë s|sler|l:
- |u( |a|orel p(ej R-12 rë R131a dre
- |u( s|sler| cë pë(roar R-131a dao|r|srl rousrel re R-12.
Nu| p(ele(orel lë pë(do(er rale(|a|el ||o(||e rë s|slerel cë srl(vlëzojrë R-131a re P0E apo PA0 vaj(a. Ku(
lë |(vrel rd(ecja. se(v|se(| durel l| pë(roarel udrëz|reve pa(ap(a|e pë( rd(ecje cë roeljel e pë(roajlës|l
||o(r|d(|| lë o|er rë r|r|rur. R-131a ësrlë pë( velvelër ||r|||srl |orpal|o|| re lë dj|lra rale(|a|el ||o(||e. po(
vaj(al P0E dre PA0 cë srl(vlëzorer re R-131a s|pas ((edu||ave ru| jarë |orpa|l|o||e re rale(|a|el ||o(||e.
F(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l lë c||ël srl(vlëzorer rë arv|së(| re s|sler|r llorës R-12 rurd lë (|pa(orer rë
s|sler re R-131a. Vecë |v (|pa(|r ru| ësrlë e|oror|| |sr||or| |apl|rër ''R|pa(|r| | s|sler|l re R-12 dre
l|u|del llorëse lje(a'') R-131a posaçë(|srl pë(do(el rë l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l e ||oj|l lë (|rj.
F|u|d| llorës R-131a dj|rdel rë ||slër e Kjolo P(olo|o|||l. 3r||or| rë laoe|ër rë lolo 5-5.
3r|lel re |ëlo er(a:
- 3uva 131a-0uPorl F|uo(ocrer|ca|s
- 0vre| 131a-0u Porl-V|su|F|uo(ocrer|cra|s Co.Lld.
- 0erel(or 131 a -lorevWe||. lrle(ral|ora|. lrc
- Fo(are 131a-AT0FlNA
- K|ea 131a-lCl
- lFC-131a-3o|vav F|uo( 0V8l
- Velo(ex 131a-Aus|ro(l 3PA
- l3CE0N131a-Rrod|a 0(dar|cue F|re Lld.
- F|o(or 131a-3RF L|r|led
- Asar||||r AK-131a-Asar| 0|ass Co.Lld.
- Rec||r 131a-loecrsl


4.5.3. FLUIDËT FTOHËS R-401A de R-401B

R-101A dre R-1018 jarë pë(z|e(ës lë l(el|srl zeol(op||. 3r||or| laoe|ër rë lolo 5-5. Këla jarë
|erlërdezëse dre |ërdje pa rdjv(ë. Jarë re a(orë pa| lë ëroë| dre ele(|||srl lë dooël. Jarë rë lë (ërdë se
aj(|. Pa(a srlvpjes ro(ra|e alrosle(||e R-101A rov||el rë -31.1 °C. e |u(se R-1018. rë -35.Z °C. K|r|||srl jarë
slao||. redj|lralë durel ||u( |orla|l|l re l|a|ër e rapu( dre lerpe(alu(al e |a(la. 0jalë de|orpoz|r|l |ësrojrë
rale(|e lo|s||e. Nu| durel lë pë(z|rel as re o|s|djer e as re ajë( rër srlvpjer alrosle(||e. Pa(a pë(do(|r|l
ro(ra| ru| jarë lo|s||e dre rdezëse. Vurd lë srl(vlëzorer re lë dj|lrë e|aslore(ël cë srl(vlëzorer rë
le|r||ër llorëse pë(veç Neop(er|l dre dorës N|l(||e N8R. Korpa|l|o||e jarë re po||re(ël cë | pë(dj|djer edre
R-12. e cë srl(vlëzorer rë le|r||ër llorëse. R-101A dre R-1018 re rela|e (eadojrë rjëjlë s||u(se R-12. P(ej
vaj(ave cë srl(vlëzorer rë le|r||ër llorëse |ëlo l|u|de llorëse rurd lë srl(vlëzorer re r|re(a|e |rë d|sa
(asle) A8. pë(z|e(ës|l A8/V apo P0E vaj(a cë pë(z|rel re la srurë r|(ë.
Këlo l|u|de llorëse rë (erd lë pa(ë jarë lë ded||ua(a pë( rdë((|r |a|ues pë( R-12 rë srlelel |u pë(do(|r| |
R-12 ësrlë | rda|ua(. Në |apl|rër ''R|pa(|r| | s|slereve p(ej R-12 rë l|u|del llorëse lje(a'' jarë drërë sca(|re
pa(a rdë((|r|l lë R-12 re |ëlo l|u|de llorëse. R-101A dre R-1018 dj|rder rë ||slër e P(olo|o|||l lë Vorl(ea||l.
3r|ler rë |ëlo er(a:
-R-101 A
-3uva VP 39 -0uPorl
-0erel(or VP-39-lorevWe||
-A(clor 101A-lCl
-Vp 39 - CJ 3r|lr

-R-101 8
-3uva VP êê-0uPorl
-0erel(or VP êê-lorevWe||.
43

4.5.4. FLUIDI FTOHËS R-406A

F|u|d| llorës R-10êA ësrlë pë(z|e(ës | l(el|srl zeol(op||. 3r||or| laoe|ër rë l|d.5-5. Lerlë rdezël dre ësrlë
|ërd pa rdjv(ë ësrlë ele(|||srl | dooël dre |a sr|je lë ëroë|. \|or pa(a p(es|or|l ro(ra| alrosle(|| rë -32.Z °C.
Esrlë rë | (ërdë se aj(|. K|r|||srl ësrlë slao||. po( redj|lralë durel ||u( |orla|l|l re l|a|ë lë rapu( dre
lerpe(alu(ave lë |a(la. 0jalë e|spoz|r|l |ësror rale(|e lo|s||e. Vos lë pë(z|rel re o|s|djer apo ajë( rër
srlvpjer alrosle(||e. Pa(a pë(do(|r|l ro(ra| ru| ësrlë lo|s||. 3|pas A3lRAE 3larda(d|l 31 ësrlë ||as|l||ua( s|
''rdezës | dooël''. |jo ësrlë pë( sr|a| lë rd(vsr|r|l rë pë(oë(jer e pë(z|e(ës|l. e cë pasor s| pasojë e ((jedrjes
së s|sler|l. Vurd lë srl(vlëzorel re lë dj|lra rale(|a|el re lë c||al rurdel edre R-12-sr|. Pë(z|rel r|(ë re
vaj(al Ao dre r|re(a|e re lë c||al srl(vlëzorel.
F|u|d| llorës R-10êa ësrlë | ded||ua( s| rdë((|r |a|uese pë( R-12 rë s|slerel llorëse e|z|sluese re srlelel
|u pë(do(|r| | R-12 ësrlë | rda|ua(. P(ocedu(a pë( |a||r|r rda s|sler| R-12 re R-10êa ësrlë drërë rë |ap|lu|||r
'(|pa(|re lë s|sler|l re R-12 re l|u|de llorëse lë lje(a¨. 0jerder rë ||slër e p(olo|o|||l lë rorl(ea||l.
3r|lel re erë(l|re:
-Aulol(osl-X3 - Peop|e's we|d|rd 3upp|v. lrc.
-3o||are 10êA - 3o|vav F|uo( 0V8l
-0l0 - Vor(oe A|( Tecr- lNC.
-Vc Coo| R-12 - VcCo||er 0|| P(oducls
-0l0 12 - lrd|arapo||s


4.5.5. FLUIDI FTOHËS R-407D

F|u|d| llorës R-10Z0 ësrlë pë(z|e(ës | l(el|srl zeol(op||. Të sr||orel laoe|a rë lolor 5-5. R-10Z0 ësrlë |ërd
pa rdjv(ë dre |erlëavu||ues. Ka a(orër ele(|| dre pa|ëz | ëroë|. \|or djalë srlvpjes ro(ra|e alrosle(||e -39.1
°C. Esrlë rë | (ërdë se aj(|. K|r|||srl ësrlë slao||. r|(ëpo redoeros lë ev|lorel |orla|l| re l|a|ë lë rapu( dre
re lerpe(alu(a lë rëdra. 0jalë pë(rapjes ||(or rale(|e lo|s||e. 3'durel lë pë(z|rel re o|s|djer ose ajë( ro|
srlvpje alrosle(||e. Pë(z|e(je e ca|lua( R-10Z0 re ||o(|r rurd lë jelë | rdezsrër ose (ea|l|ve rër |usrle lë
ca|lua(a. 0jalë pë(do(|r|l ro(ra| ru| ësrlë lo|s|| dre | rdezsrër. Vurd lë srl(vlëzorel re lë dj|lra rale(|a|el
re lë c||al rurd lë pë(do(el edre R-12. 3rl(vlëzorel re P0E vaj re lë c||al pë(z|rel |erlë.
F|u|d| llorës R-10Z0 srl(vlëzorel s| le l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l lë (|rj. asrlu edre pë( (|pa(|re lë s|sler|l
e|z|slues R-12 rë srlele |u pë(do(|r| | R-12 ësrlë | rda|ua(. P(ocedu(a pë( |a||r|r rda s|sler| R-12 rë R-10Z0
ësrlë drërë rë |ap|lu|||r 'R|pa(|re lë s|sler|l rda R-12 rë l|u|de llorëse lje(a¨. 0j|rdel rë ||slër e P(olo|o|||l lë
Kjolo-se.
3r|lel rër er(|r: K|ea 10Z0 - lCl.


4.5.6. FLUIDI FTOHËS R-409 A

F|u|d| llorës R-109a ësrlë pë(z|e(ës | l(el|srl zeol(op||. Të sr||orel laoe|a rë l|d. 5-5. R-109A ësrlë |ërdë
pa rdjv(ë dre |erlëavu||ues. Ka a(orër ele(||e dre pa|ëz p(e| rë lë ëroë|. \|or djalë srlvpjes ro(ra|e
alrosle(||e -35.1 °C. Esrlë rë | (ërdë se aj(|. K|r|||srl ësrlë slao||. r|(ëpo redoeros lë ev|lorel |orla|l| re
l|a|ë lë rapu( dre re lerpe(alu(ë lë |a(lë. 0jalë de|orpoz|r|l ||(or rale(|e lo|s||e. 3'durel lë pë(z|rel re
o|s|djer ose ajë( ro| srlvpjer alrosle(||e. 0jalë pë(do(|r|l ro(ra| ru| ësrlë lo|s|| dre | rdezsrër. Vurd lë
srl(vlëzorel alë(s|srl re lë dj|lrë e|aslore(ël dre po||re(ël cë srl(vlezorer rë le|r||ër e llorjes. Ve rela|e
(eador rjë||oj s| R-12-sr|. Pë(do(el re r|re(a|e |rë ca (asle). A8. pë(z|e(ës A8/V dre P0E vaj.
F|u|d| llorës R-109A |a p(|o(|lel lë pa(apa(ë s| zëverdës|r | pë(|orsrër pë( R-12 rë s|slere llorëse
e|z|sluese rë srlelel |u pë(do(|r| | R-12 ësrlë | rda|ua(. P(ocedu(a pë( |a||r|r rda s|sler| R-12 rë R-109A
44

ësrlë drërë rë |ap|lu|||r 'R|pa(|re lë s|sler|l rda R-12 rë l|u|de llorëse lje(a¨. 0jerdel rë ||slër e P(olo|o|||l lë
Vorl(ea||l.
3r|lel rër er(|r:
- 3uva 109A - 0uPorl
- 0erel(or 109A - lorevWe||
- Fo(are FX 5ê - AT0FlNA
- A(clor 109a - lCl
- 3o||are 109A - 3o|vav F|uo( 0V8l


4.5.7. FLUIDI FTOHËS R-413A

F|u|d| llorës R-113A ësrlë pë(z|e(ës | l(el|srl zeol(op||. Të sr||orel laoe|a rë l|d.5-5. R-113A ësrlë |ërd pa
rdjv(ë dre |erlëavu||ues. Ka a(orë ele(||e dre pa|ëz rë lë ëroë|. \|or djalë srlvpjes ro(ra|e alrosle(||e -
29.3 °C. Esrlë rë | (ërdë se aj(|. K|r|||srl ësrlë slao||. r|(ëpo redoeros lë ev|lorel |orla|l| re l|a|ë lë
rapu( dre re lerpe(alu(a lë rëdra. 0jalë de|orpoz|r|l ||(or rale(|e lo|s||e. 3'durel lë pë(z|rel re o|s|djer
ose ajë( ro| srlvpjer alrosle(||e. 0jalë pë(do(|r|l ro(ra| ru| ësrlë lo|s||. 3|pas slarda(d|l A3lRAE 31
||as|l||orel s| 'dooël | rdezsrër¨. Kjo oërel pë( sr|a| lë rd(vsr|r|l rë pë(oë(je lë pë(z|e(ës|l. e c||a v|je djalë
((jedrjes rda s|sler|. Vurd lë pë(do(el re lë dj|lra rale(|a|el re lë c||al rurd lë pë(do(el edre R-131a. Vurd
lë pë(do(el re r|re(a|e. A8 ose P0E vaj(a. re lë c||al pë(z|rel r|(ë.
F|u|d| llorës R-113A srl(vlëzorel le| l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l e (|rj dj|lrasrlu edre pë( (|pa(|re lë s|sler|l
e|z|slues re R-12 rë srlele |u pë(do(|r| | R-12 ësrlë | rda|ua(.
P(ocedu(a pë( |a||r|r rda s|sler| R-12 rë R-113A ësrlë drërë rë |ap|lu|||r 'R|pa(|re lë s|sler|l rda R-12 rë
l|u|de llorëse lje(a¨. 0j|rdel rë ||slër e P(olo|o|||l lë Kjolo-së.
3r|lel rër erë(: l3EC0N 19 - Rrod|a 0(dar|cue F|re Lld.


4.5.8. FLUIDI FTOHËS R-414A DHE R-414B

F|u|d| llorës R-111A dre 1118 ësrlë pë(z|e(ës | |alë(l|srl zeol(op||. R-1118 e|z|slor s| pë(z|e(ës re
pë(roajle lë rd(vsrre. Këlu do lë oërel lja|ë velër pë( pë(z|e(ës R-1118 pë(roajlja e lë c|||l ësrlë drërë rë
laoe|ë rë l|d. 5-5. R-111A dre R-1118 jarë |ërdje pa rdjv(ë dre |erlëavu||ues. Karë a(orë ele(||e dre pa|ëz
rë lë ëroë|. Esrlë rë | (ërdë se aj(|. 0jalë srlvpjes ro(ra|e alrosle(||e R-111A v|or rë -31.0 °C. |u(se R-
1118 rë -31.1 °C. K|r|||srl jarë slao||. r|(ëpo redoeros lë ev|lorel |orla|l| re l|a|ë lë rapu( dre re
lerpe(alu(a lë |a(la. Terpe(alu(a e rdezjes së R-111A ësrlë ((elr 500 °C. |u(se pë( R-1118 ((elr ê30 °C.
0jalë pë(rapjes ||(or rale(|e lo|s||e. 3'durel lë pë(z|rel re o|s|djer ose ajë( ro| srlvpjer alrosle(||e. 0jalë
pë(do(|r|l ro(ra| ru| ësrlë lo|s|| dre | rdezsrër. Vurd lë pë(do(el re lë dj|lra rela|el. e|aslore(ël dre
po||re(ël re lë c||ël R-12 ësrlë |orpal|o||. Nda vaj(al cë pë(do(er rë le|r||ër e llorjes |ëlo l|u|de llorëse
rurd lë srl(vlëzorer re r|re(a|e |re ca (asle). A8 ose P0E vaj(a.
Këlo l|u|de llorëse |arë pë(pa(ës| zëverdës|r| lë pë(|orsrër pë( R-12 rë srlele |u pë(do(|r| | R-12
ësrlë | rda|ua(. P(ocedu(a e |a||r|r rda s|sler| R-12 rë R-111A dre R-1118 ësrlë drërë rë |ap|lu|||r
'R|pa(|re lë s|sler|l rda R-12 rë l|u|de llorëse lje(a¨. 0j|rder rë ||slër e P(olo|o|||l lë Vorl(ea||l.
3r|lel rër erë(:
R-111 A
- 0l0-X1 - Peop|e's we|d|rd 3upp|v. lrc
R-1118
- lol 3rol - lC0R. lrle(rac|ora|. lrc.


45

4.5.9. FLUIDI FTOHËS R-416A

F|u|d| llorës R-11êA e|z|slor s| pë(z|e(ës re pë(roajlje lë rd(vsrre. Këlu do lë oërel lja|ë velër pë(
pë(z|e(ës R-11êA pë(roajlja e lë c|||l ësrlë drërë rë laoe|ë rë l|d.5-5. R-11ê ësrlë pë(z|e(ës | l(el|srl zeol(op||.
Esrlë |ërd pa rdjv(ë dre |erlëavu||ues. Ka a(orër ele(||e dre pa|ëz rë lë ëroë|. \|or djalë srlvpjes
alrosle(||e ro(ra|e -23.1 °C. Esrlë rë | (ërdë se aj(|. K|r|||srl ësrlë slao||. r|(ëpo redoeros lë ev|lorel
|orla|l| re l|a|ë lë rapu( dre re lerpe(alu(a lë |a(la. 0jalë pë(rapjes ||(or rale(|e lo|s||e. 3'durel lë pë(z|rel
re o|s|djer ose ajë( rë ro|srlvpje alrosle(||e. 0jalë pë(do(|r|l ro(ra| ru| ësrlë lo|s|| dre | rdezsrër.
Vurd lë pë(do(el re lë dj|lra rela|el. e|aslore( dre po||re( re lë c||al rurd lë pë(do(el edre R-131a.
Pë(do(el re P0E vaj(a.
F|u|d| llorës R-11êA posaçë(|srl srl(vlëzorel s| zëverdës|r | pë(|orsrër pë( R-12. Të sr||orel
p(ocedu(a e zëverdës|reve rë |ap|lu|||r 'R|pa(|re lë s|sler|l rda R-12 rë l|u|de llorëse lje(a¨. 0jerdel rë
||slër e P(olo|o|||l lë Vorl(ea||l.
3r|lel rër erë(: -FRl0C FR-12 - lrle(coo| Ere(dv Co(p.


4.5.10. FLUIDI FTOHËS R-600a

F|u|d| llorës R-ê00a ose |zooular|. ësrlë 99.5º oasr|ëdvz|r | r|d(o|a(oor|l lë rdopu(. R-ê00a ësrlë |ërd
|erlë avu||ues pa rdjv(ë dre pa e(e. \|or djalë srlvpjes ro(ra|e alrosle(||e rë -11.ê °C. Esrlë rë | (ërd se
aj(|. Nu| ësrlë lo|s|| djalë pë(do(|r|l ro(ra|. 3|pas slarda(d|l 31 A3lRAE ||as|l||orel s| l|u|d llorës |
rdezsrër. Korcel(|r| | avu|||l rë ajë( rër lë c|||r l|a|a ru| pë(rapel ose ru| pë(roar '||r|l lë u|ël lë
rdezsrrë(|s¨|LFL - |oWe( F|arrao|||lv L|r|l) lë l|u|d|l dre |v pë( l|u|d|r R-ê00a ësrlë 1.8º lë vë|||r|l.
Korcerl(|r| | avu|||l rurd lë jelë | radr. po( rëse ru| |a o|s|djer lë duru( pë( rdezje. |jo ësrlë e
asrlucuajlu(a '||r|l | epë(r | rdezsrrë(|s¨|uFL - uppe( F|arrao|||lv L|r|ll) lë l|u|d|l dre |jo pë( R-ê00a ësrlë
8.5º lë vë|||r|l lë aj(|l. Rardu rdë(rjel |ëlv(e ||r|lëve ësrlë (ard | rdezsrrë(|s. cë do lë lrolë se o(erda
|ëlv(e ||r|lëve c||ado p(ej |ëlv(e pë(z|e(ësve lë l|u|dëve dre aj(|l rurd lë rd|zel. Terpe(alu(a e velërdezjes pë(
R-ê00 ësrlë 1ê0 °C. Vasal e s|du(|së djalë purës re |zooular jarë lë lre|sua(a rë |ap|lu|||r 'Vasal ro(ojlëse
djalë purës¨.
P(a|l|||srl lë dj|lrë e|aslore(ël e lrjesrl- dre po||re(ël- e rale(|a|eve llorëse jarë |orpal|o|| re Rê00a.
Pë( srerou||: Neop(era. \|lor. N|l(|| dora. lN8R. PTFE dre raj|or|. Vale(|a|el lë c||al ru| jarë |orpal|o||e
dre lë c||al ru| durel lë srl(vlëzorer re R-ê00a jarë: EP0V. dora ralv(a|e dre s||||or dora.
lzooular| re rale(|a|e lë za|orsrre rda lë c||al jarë lë pë(oë(a |orporerlël |e|ererlel) e s|sler|l ru|
do lë (eadojrë rër |usrlel ro(ra|e. R-ê00a djalë de|orpoz|r|l ru| lo(ror lra(l|(ë o(erda s|sler|l. edre pse
|jo rurd lë rdodrë re vaj(a rë (asle lë rdezjes.
lzooular| |a |orpal|o|||lel lë p|olë ||r|| re lë dj|lra vaj(a llorëse lë za|orsrre: r|re(a|e. A8. A8/V.
P0E. PA0. \elër vaj(al rë oazë lë s|||c|ur|l ose s||||aleve ru| do lë durej lë srl(vlëzorer re |zooular. F|u|d|
llorës R-ê00a srl(vlëzorel rë s|slere lë (eja. R-ê00a ru| ësrlë rë ||slër e Vorl(ea||l. as rë ||slër e P(olo|o|||l
le Kjolo-së.
3r|lel rër er(al:
-CARE 10 - Ca|o( 0as Lld:
-lsooular |R-ê00a) -LlN0E A0:
-lsooular |R-ê00a) -luL3 A|l|erdese||scrall:
-lsooular|R-ê00a) -EC0Z0NE.
46

Figura 5-5. Fluidet ftohëse për frigorifer dhe friza shtëpiak


















N
u
m
r
i

A
$

R
A
E

P
ë
r
b
ë
r
j
a

P
e
s
h
a
%

G
r
u
p
i

T
L
V
,

P
E
L



W
E
E
L
,

A
E
L

(
p
p
m
)

$
i
g
u
r
i
a

e

g
r
u
p
i
t

P
i
k
a

n
o
r
m
a
l
e

e

v
l
i
m
i
t
1

(
°
C
)

R
R
ë
s
h
q
i
t
j
a


e











t
e
m
p
e
r
a
t
u
r
ë
s

(
K
)


O
D
P
2

G
W
P
3

G
W
P

L
l
o
j
i

i

v
a
j
i
t
5

R-12 R-12 100 CFC 1000 A1 -29.8 / 0.82 8100 3.10 V.A8.A8/V
R-131a R-131a 100 lFC 1000 A1 -2ê.1 / 0 1300 0.28 P0E
R-101A R-22/152a/121 53/13/31 lCFC 1000 A1 -31.1 ê.1 0.031 9Z0 0.22 V.A8.P0E
R-1018 R-22/152a/121 ê1/11/28 lCFC 1000 A1 -35.Z ê 0.033 10ê0 0.21 V.A8.P0E
R-10êA R-22/ê00a/112o 55/1/11 lCFC 1000 A2 -32.Z 0.013 15ê0 V. A8
R-10Z0 R-32/1125/131a 15/15/Z0 lFC 1000 A1 -39.1 ê.Z 0 1130 P0E
R-109A R-22/121/112o ê0/25/15 lCFC 1000 A1 -35.1 8.1 0.039 1290 0.31 V.A8.P0E
R-113A R-218/131a/ê00a 9//88/3 lFC 1000 A2 -29.3 0 1ZZ0 0.11 V.A8.P0E
R-111A R-22/121/ê00a/112o 51/28.5/1/1ê.5 lCFC 1000 A1 -31.0 0.03Z 1200 V.A8.P0E
R-1118 R-22/121/ê00a/112o 50/39/1.5/9.5 lCFC 1000 A1 -31.1 0.03ê 1100 V.A8.P0E
R-11êA R-131a/121/ê00a 50/39.5/ 1.5 lCFC 1000 A1 -23.1 0.012 950 P0E
R-ê00a R-ê00a 99.5 lC 800 A3 -11.ê / 0 -20 V.A8.P0E
Të drëral rë laoe|ë |pë(veç d(upeve. ((ësrc|lja e lerpe(alu(ës. l0wP dre ||oj| | vaj|l) jarë ra((ë rda ARTl Rel(|de(arl
0alaoase.
1
- Në srlvpje p(ej 101.3 |Pa
2
- Në (apo(l re R-11 00P=1
3
- Në (apo(l re C02 0wP=1 pë( pe(|udrër p(ej 100 v|leve
1
- Në (apo(l re R-11 l0wP=1
5
- V-r|re(a|e. A8-a||||oerzer. P0E-po||o|esle(

47

5. ELEMENTET E FRIGORIFERIT DHE FRIZIT

5.1. KOMPRESORI
5.1.1. NË PËRGJITHËSI

Korp(eso(| ësrlë paj|sja rë |orpa|le dre rjë(a p(ej pjesëve rë lë srl(erjla lë paj|sjes llorëse. 0ë|||r|
| l|j ësrlë. rda rjë arë. cë rda avu||ues| lë lr|lr avu|||r e l|u|d|l llorës dre la srlvpë |ar |ordersalo(|. Ve |ëlë
|orp(eso(| (ea||zor ((urou||a|s|r|r e l|u|d|l llorës rëpë(rjel |rsla||r|l llorës.
Në arër ljelë(. |orp(eso(| re srlvpje e ((|lë ere(dj|rë e o(erdsrre lë avu|||l lë lr|lru( rë rërv(ër e
purës re|ar||e lë ra(xrua(. ç|a rar|leslorel re ((|ljer e lerpe(alu(ës dre srlvpjes së avu|||l lë l|u|d|l llorës.
\elër rër |ëlo |usrle avu||| | l|u|d|l llorës |a allës|rë e |orders|r|l. pë(|alës|srl allës|rë cë lë ||(orel rda
rxerlës|a e ra((ë rda rapës|(a e lloru(.
Korp(eso(ël lë c||ël pë(do(er pë( l(|do(|le( dre l(|za rë arv|së(| jarë lë ||oj|l re(rel||. djedjës|srl
|orp(eso(| dre e|e|l(orolo(| pë(oërer rda rjë lë(ës| rë srlëp|zër e rov||u( re(rel|||srl. 3r||ojer| l|d. ê-1.
Në (apo(l re alë se s| |(vrel p(oces| | lr|lrjes dre | srlvpjes. |ëla |orp(eso( l|p|zorer |erë(orer) rë
|orp(eso(ë c|||rd(||. 3|pas sr|a||ës së srlvpjes jarë rjë sr|a||o(. s|pas rur(|l lë c|||rd(|l jarë rjë c|||rd(||. s|pas
poz|lës së oosrl|l c|||rd(|| jarë ro(|zorla|. s|pas p(oces|l purues rë o(erdës|rë e c|||rd(|l jarë |orp(eso( lë
vep(|r|l lë lrjesrlë. pë(|alës|srl lr|lrja dre srlvpja oërel velër rda rjë(a arë e p|slor|l.




Figura 6-1. Kompresor i mbyllur hermetikisht (Danfoss, FR kompresor)

Në ||drsrrë(| re l|pal e lje(ë lë |orp(eso(ëve. |orp(eso(ël c|||rd(|| |arë pë(do(|r rë lë djë(ë.
Vardës| e lv(e ësrlë rjë rurë( | radr | pjesëve |ëv|zëse lë c||al | e|spozorer lë(||reve. jarë lë rdjesrër rë
¨dod|ljer e |ërdël¨ dre |orëzdjalja e pë(do(|r|l ësrlë rë e sr|u(lë( rë (apo(l re ||ojel lje(a lë |orp(eso(ëve.
\el|lë e lv(e lë r|(a jarë sr|a||a e |a(lë e srlvpjes. r|(ëroajlja e |erlë dre (e|al|v|srl jarë rë lë ||(ë se sa ||ojel
lje(ë lë |orp(eso(ëve. Korp(eso(ël c|||rd(|| dre re(rel|| jarë oesr||ë rë purë dre lë celë. veçarë(|srl
da||orer re d|rers|ore lë vod|a. e|oror||. çr|r lë u|ël dre ru| |arë revojë pë( r|(ëroajlje. Vardës|a e lv(e
rë e radre ësrlë |orsl(u|s|or| re(rel||. pë( sr|a| lë së c|||l pas p(|srjes së |orp(eso(|l ose e|e|l(orolo(|l
ru| e|z|slor rurdës|a e (|pa(|r|l lë lv(e. po( |orp(eso(| durel lë rdë((orel |orp|el re rjë |orp(eso( lë (|.
Kapac|lel| llorës. (espe|l|v|srl |apac|lel| | llorjes së |orp(eso(|l ësrlë la|lo( verdosës rë zdjedrjer e
|orp(eso(|l pë( pë(do(|r rë paj|sjer llorëse lë pë(ca|lua(. Në p(a|l||ë. |apac|lel| | llorjes ësrlë aulerl|| re
|apac|lel|r llorës lë paj|sjes pë( llorje. Kapac|lel| llorës | llorjes ësrlë rxerlës|a e ra((u( rda l(up| | lloru( rë
rjës|rë e |orës. Njës|a |(veso(e pë( raljer e |apac|lel|l llorës ësrlë val| |w). edre pse pë(do(el edre |ca|/r.
8lu/r. elj.
3r||ojer| laoe|ër e ||oda(|ljes pë( rjës|rë e luc|së rë |(ve lë ¨srlojcës¨.
48

Kapac|lel| llorës | rjë |orp(eso(| va(el rda lerpe(alu(a e avu|||r|l. |orders|r| dre lë lloru(|l-llorje e
s|pë(. Pë( |ëlë sr|a|. cë |apac|lel| llorës | |orp(eso(|l lë rurd lë |(arasorel rë res vele. |apac|lelel llorëse
lë |orp(eso(|l jarë delv(ua( da 8e 8vedu | |zraze pë( d|sa lerpe(alu(a slarda(de. (espe|l|v|srl |usrle lë
slarda(d|zua(a lë purës. pava(ës|srl rda ajo se rë çla(ë lerpe(alu(e |orp(eso(| do lë purojë. Kapac|lelel
llorëse dre luc|a e revojsrre pë( lo(c lë |orp(eso(|l ||oda(|lel rë oazë lë va(ës|së res vele dre jarë
pa(arel(a |(veso(e lë |orp(eso(|l dre lë |usrleve lë rd(vsrre lë purës. K(vrel rjë rurë( | rjalluesrër |
raljeve pë( rurë( lë ca|lua( lë ((olu|||reve lë |orp(eso(|l. vë(lelorel va(srrë(|a dre paslaj ||oda(|ler
|apac|lelel llorëse dre luc|a e duru(. Rezu|lalel. pë( (erd|ljer rë lë |erlë. jarë l(edua( rë d|ad(are ose laoe|a.
Pë( sr|a| lë pë(do(|r|l lë |orp(eso(|l re l(eor lë rd(vsrër rë paj|sje lë rd(vsrre llorëse. jarë vë(lelua( d|sa
d(upe lë lesl|reve lë |usrleve slarda(de lë lerpe(alu(ës. 0(upel jarë lë rda(a rë (apo(l lë l|u|deve llorës |
podruqje promene. P(odrues|l e |orp(eso(ëve pë(do(|r CEC0VAF-|r ev(op|ar ose slarda(d|r are(||ar
A3lRAE s| |usrle lë lesl|r|l.
Të sr||orel laoe|a rë l|d.ê-2 |u jarë drërë |usrlel e lesl|r|l lë CEC0VAF-|l dre A3lRAE-s pë(
|orp(eso(ël R-12 dre R-131a. p(ar lerpe(alu(ave slarda(de lë avu|||r|l u raz||q|t|m podruq|jma pr|mene.

LBP MBP/BP

CECOMAF

A$RAE

CECOMAF

A$RAE
Terpe(alu(a e avu|||r|l|slarda(de) -25°C -23.3°C|-10°F) 5°C Z.2°C|15°F)
Terpe(alu(a e |orders|r|l 55°C 51.1°C|130°F) 55°C 51.1°C|130°F)
Terpe(alu(a e |ërdul 55°C 32.2°C|90°F) 55°C 32.2°C|90°F)
Terpe(alu(a e avu|||l 32°C 32.2°|90°F) 32°C 32.2°C|90°F)
Terpe(alu(a e ((elr|rës 32°C 32.2°C|90°F) 32°C 32.2°C|90°F)

Fig.6-2. Tabela e CECOMAF-it dhe A$RAE-s e kushteve testuese për kompresorët
R-12 dhe R-134a.

P(odrues|l e |orp(eso(ëve rë |ala|odjel e lv(e pë(veç lë drërave lë |apac|lel|l llorës lë |orp(eso(|l rë
lerpe(alu(al slarda(de lë avu|||r|l za navedeno podruqje pr|mene j|per lë drëral edre pë( |apac|lel|r llorës
lë |orp(eso(|l za ce||o navedenu podruqje pr|mene. Të sr||orel srerou||| rë l|d.ê-3.
Zora e zoal|r|l |pë(do(|r|l) lë |orp(eso(|l rë (apo(l re lerpe(alu(al e avu|||r|l:
a. L8P |LoW 8ac| P(essu(e)- 3rlvpja e u|ël |lrvese. pë(|alës|srl (ajor| | lerpe(alu(ave lë u|la avu||uese.
p(ej -35 HC de(| -10 HC:
o. V8P |Ved|ur 8ac| P(essu(e)- 3rlvpje e resre |lrvese. pë(|alës|srl (ajor | lerpe(alu(ave lë resre
avu||uese. p(ej -20 HC de(| 0 HC:
c. l8P |l|dr 8ac| P(essu(e)- 3rlvpje e |a(lë |lrvese. pë(|alës|srl (ajor | lerpe(alu(ave lë |a(la
avu||uese. p(ej -5 HC de(| ÷15 HC.
Të dj|lrë p(odrues|l e |orp(eso(ëve rë |ala|odjel e lv(e | ce||r zoral e zoal|r|l |pë(do(|r|l) pë( sec|||r ||oj lë
|orp(eso(|l. 0al| lë dj|lrë p(odrues|l e |orp(eso(ëve oëjrë |orp(eso( edre pë( dv zora zoal|r| |pë(do(|r|).
p.sr. L8P/V8P |-35 HC de(| -5 HC) ose V8P/l8P |-10 HC de(| ÷15 HC).








49

ELEKTR0LuX. R-12. L8P. CEC0VAF

Fig.6-3. Kapa.iteti i kompresorit ftohës në temperatura të ndryshme avulluese pranë
CECOMAF kushteve testuese si hyrje në përshkrimin e lëmisë zbatuese (përdorimit).

Në (apo(l re lerpe(alu(al ra|s|ra|e lë aro|erl|l pë( lë c||al |orp(eso(| ësrlë |(|jua( lë purojë.
e|z|slojrë:
- Korp(eso(ël slarda(d -de(| 32 HC
- Korp(eso( suol(op||a| -de(| 38 HC
- Korp(eso( l(op||a| -de(| 13 HC
- Korp(eso( supe( l(op||a| -de(| 50 HC


5.1.2. ELEMENTET MEKANIKE TË KOMPRESORIT

3rlëp|za e |orp(eso(|l rë pjesër e jasrlre |a roajlës|l pë( rorl|r. verd|r |vçës lë e|e|l(orolo(|l. luoa
lë sr|u(lë( pë( ||drje re |rsla||r|r llorës dre el||elër ose p||a|ër re lë drëral ro| |orp(eso(|r. 3r||o l|d. ê-1.
Nëse srlëp|za ësrlë re l(e luoa. rjë(| ësrlë lr|lrës-||drja e |orp(eso(|l re avu||o(er. | dvl| ësrlë srlvpës-
||drja e |orp(eso(|l re |ordersalo(|r dre | l(el| ësrlë luo| purues ose se(v|sues. Nëse srlëp|za ësrlë re pesë
luoa. pë(veç l(| lë ce|u(ave. dv lë lje(al jarë s|ajel e surou||ës e c||a ësrlë e zrvlu( rë vaj rë lurd lë
|orp(eso(|l. 3urou||a ësrlë e ded||ua( pë( llorje lë vaj|l. pë(|alës|srl pë( llorje lë |orp(eso(|l.
El||ela ose p||a|a rë srlëp|zër e |orp(eso(|l rurd lë pë(roaj |ëlo lë drëra: Erë(l|r|r e p(odrues|l lë
|orp(eso(|l. s|roo||r e ||oj|l lë |orp(eso(|l. |ër|a e pë(do(|r|l |zoal|r|l). pë( çla(ë ||oj l|u|d| llorës ësrlë |
p(odrua( |orp(eso(|. pë( çla(ë ||oj| lë ((jel|l dre l(e|uercës ësrlë | p(odrua( a|. lë drëral pë( sas|rë e vaj|l.
rur(| se(|| elj. 3ec||| p(odrues | |orp(eso(ëve rë |ala|odël e lv(e |orp(eso(|| srpjedojrë dorelrër|er e lë
drërave rda el||ela ose p||a|a |rlo(ruese.
P(odrues|l e |orp(eso(ëve verdos|r edre el||ela pa(a|ajrë(uese rë srlëp|zër e |orp(eso(|l. rëse
|orp(eso(| ësrlë | p(odrua( cë lë puroj re l|u|dë llorës rdezës p.sr. R-ê00a. 3r||or| l|d. ê-1.
0|sa p(odrues lë |orp(eso(ëve rë srlëp|zër e |orp(eso(|l e verdos|r edre el||elër re s|roo||r e l|u|d|l
llorës pë( lë c|||r |orp(eso(| ësrlë | p(odrua( cë lë purojë. 3r||o l|d. ê-1.
Në o(erd|rë e |orp(eso(|l djerdel e lë(ë pë(oë(ja e |orp(eso(|l. e|e|l(orolo(|l. aro(l|ze(ëve dre vaj|l pë(
|ve(je. \elë lë(ës|a e |orp(eso(|l dre e e|e|l(orolo(|l e pë(oëjrë rjë lë(ës| lë roësrlelu( rë sp|(a|e|aro(l|ze(ë).


M
o
d
e
l
i

F
u
q
i
a

(
h
p
)

F
t
o
h
j
a

e

k
o
m
p
r
e
s
o
r
i

V
ë
l
l
i
m
i
(
.
m
3
)




Kapa.iteti ftohës W(50z)
Temperatura e avullimit °C

E
k
s
p
a
n
s
i
o
n
i

V
a
j
i

(
.
m
3
)


P
e
s
h
a

(
k
g
)

L
l
o
j
i

i

m
o
t
o
r
i
t

$
t
a
r
t
i
m
i

2
2
0
-
2
4
0
V
/
5
0

z

2
0
0
-
2
2
0
V
/
5
0

z

-35 -30 -25 -23.3 -20 -15 -10
L558w 1/ê 0C 5.1Z 19 Z3 101 112 131 1Z1 212 C 300 8.1 R3lR R
L88A\ 1/1 3 8.85 ê9 10ê 150 1ê5 200 255 31Z C ê00 10.8 R3lR P

5

Fig. 6-4. $hembuj të etiketave në kompresor

0ala e |orp(eso(|l dre e e|e|l(orolo(|l rë |orp(eso(ël e rov||u( re(rel|||srl ësrlë e pë(oasr|ël.
0ala ësrlë e verdosu( ve(l||a||srl rë |usr|relal ((ësrc|lëse. \(|ra e|z|slor pë( a(sve lë |ve(jes së |orp(eso(|l
dre pë( |ëlë a(sve pjesa e posrlre e calës ësrlë e zrvlu( rë vaj. 0ala srë(oer s| e|ererl l(arsrelues |
e|ererleve lë e|e|l(orolo(|l. Korsl(u|s|or| ësrlë | verdosu( asrlu cë |orp(eso(| lë |elë ra(|ur rë lo(rë o(v||.
dre alë velër re rjë. pë( sr|a|ë lë ||oj|l lë |orp(eso(|l |rjë c|||rd(||) | c||| verdosel rë srlëp|zër e l(|do(|le(ëve
dre l(|zave. 0j|lrasrlu e|z|slojrë edre |orp(eso(ë rë lë c||ël rë verd lë ra(|ul calo( |arë edre e|scerl(|r.
T(up| | p|slor|l ësrlë ||drja rë res calës dre p|slor|l. Ajo re rvjër e radre ësrlë e ||dru( pë( calëzër rë
lo(rë ra(|u ose e|scerl(|r |u(se re d(usrl|r e vodë| pë( p|slor|. Furd| | p|slor|l |uar (o||r e |ëv|zjes ((olu||uese
lë calës lë c|||r e srrdë((or rë |ëv|zje d(ejlv|zo(e lë p|slor|l.
P|slor|. | c||| ësrlë pa uraza. re |ëv|zjer e l|j d(ejlv|zo(e rë c|||rdë(. rë rërv(ë a|le(ral|ve lr|lr dre e rdjesr
avu|||r e l|u|d|l llorës.











A. B. C. D.
Fig. 6-6. Thithja, shtypja dhe shtyrja e avullit në .ilindër të kompresorit

Në poz|lër ¨A¨ rë l|d.-ê.ê. p|slor| djerdel rë p||ër e |a(lë lë vde|u(: lë dv rero(aral jarë lë rov||u(a.
Në res lë p|slor|l dre p||a|ës së rero(arave djerdel rapës|(a e c||a durel lë e|z|sloj pë( a(sve |orsl(u|l|ve
dre erë(lorel s| 'rapës|(a e dërsrre¨. Në lë djerdel avu||| | l|u|d|l llorës rë srlvpje |ordersuese. Pë( sr|a|
lë ((olu|||reve lë calës dre rd|||r|l lë l(up|l lë p|slor|l. p|slor| l|||or lë |ëv|zë |ar p||a e u|ël e vde|u(. Pas| cë
rero(aral jarë lë rov||u(a. srlvpja e avu|||l lë rov||u( zvodë|orel. Ku( srlvpja e lr|lru( oërel rë e radre se
srlvpja e c||a udrërec rë 'rapës|(ër e dërsrre¨. rapel rero(ara lr|lrëse rër rd|||r|r e srlvpjes rë
srlëp|zër e |orp(eso(|l dre |orp(eso(| l|||or lë lr|lrë avu|||r rda avu||o(ja. Kjo ësrlë poz|la ¨8¨ rë l|du(ë.
Në p||ër e u|ël lë vde|u(. poz|la rë l|d ¨C¨. vë|||r| rë ru| ((|lel: lë dv rero(aral jarë lë rov||u(a. Në c|||rd(|r
udrërec srlvpja lr|lrëse. P|slor| l|||or lë |ëv|z |ar p||a e |a(lë e vde|u(. vë|||r| zvodë|orel. |u(se srlvpja ((|lel.
60HPRE880R APPR0VE0 F0R &8E w|Th
R-12 0R ßLEN08 |N0|6ATE0 ßEL0w

REFRl0ERANT3
A3lRAE Core(c|a| rare
R-101a 3u\A
Ü
VP39
R-101o 3u\A
Ü
VPêê
R-109a F0RANE
Ü
FX5ê
R-113a l3CE0N 19



R ô00A
6A&T|0N, R|8K 0F F|RE


R 134A

5

Ku( srlvpja rë c|||rdë( oërel rë e radre se srlvpja e |orders|r|l. alëre(ë rër rd|||r|r e l|j rapel rero(ara
srlvpëse dre avu||| |a|or rë |ordersalo(. Kjo ësrlë poz|la ¨0¨ rë l|du(ë. Në p||ër e |a(lë lë vde|u( lë dv
rero(aral jarë p(apë lë rov||u(a dre c|||| purues (|l|||or purër.
C|||rd(| ësrlë | ded||ua( cë rë lë. lë |(vrel p(oces| purues | |orp(eso(|l-lr|lrja e avu|||l lë l|u|d|l llorës.
rdjesrja e avu|||l lë l|u|d|l llorës dre srlvpja rë |ordersalo(. lv(ja e l|u|d|l llorës rë c|||rdë( dre da|ja e l|u|d|l
llorës rda c|||rd(| ((edu||orel rë rërv(ë auloral||e re rero(aral lr|lrëse dre srlvse. Ko|a e c|||rd(|l le| d|sa
||oje lë |orp(eso(ëve. pë( llorje rë lë r|(ë. rurd lë |elë rë vele o(|rjël pë( llorje.
Vero(aral. ||oj| e|asl||. jarë lë verdosu(a rë p||a|ër e rero(arave. lapja dre rov||ja e rero(arës
|usrlëzorel re d|le(ercër e srlvpjeve dre poz|lës së p|slor|l. P||a|a e rero(arës ësrlë e verdosu( rë res lë
c|||rd(|l dre |o|ës së l|j.


5.1.3. ELEMENTET ELEKTRIKE TË KOMPRESORIT
a. Elektromotori

0ë|||r| | e|e|l(orolo(|l rë |orp(eso( ësrlë cë ere(dj|rë e|e|l(||e la srrdë((ojë rë purë re|ar||e.
pë(|alës|srl ere(dj| re|ar||e lë ((olu|||r|l.
Pë( lo(c rolo(||e lë |orp(eso(|l | c||| verdosel rë paj|sjel llorëse srlëp|a|e. srl(vlëzorel rolo(| as|r|(or
rjëlazo( |rorolazo(). Volo(|r as|r|(or rjëlazo( e pë(oëjrë dv pjesë oazë: E pa|ëv|zsrre ose slalo(| dre |
|ëv|zsrr| |((olu||ues) ose (olo(|. 3lalo(| le rolo(ël as|r|(or dj|lrrorë ësrlë p(|ra( ||rdu|lues) dre a| dj|lrre(ë
|vçel rë ((jel|r e cvlel|l. p(ardaj re |ëlë rolo(| ësrlë se|orda( ||rdual). Rolo(| ësrlë | ||oj|l |alezo(. | sr|u(l
||dru(.
Po lë |srle slalo(| | pësrlje||u( rë rërv(ë rjëlazo(e. djedjës|srl po lë |elë velër rjë pësrlje||je. dre cë |v
||oje e|e|l(orolo(| lë |vçel rë ((jel|r rjëlazo(. (olo(| aspa| ru| do lë ((olu||orej. 3r|a|u ësrlë cë rolo(| rjëlazo(
|a aso vel|sr cë ru| |ejor lë zrv|||orel rorerl| l|||esla(. 0ë rolo(| as|r|(or rjëlazo( lë oërel re velë((olu|||r.
durel cë lusra radrel||e e slalo(|l lë oërel lusrë radrel||e ((olu||uese. Fusra radrel||e ((olu||uese ësrlë e
revojsrre velër rë rorerl|r e sla(l|r|l lë e|e|l(orolo(|l cë lë l|lorel rorerl| sla(lues |l|||esla() | revojsrër
pë( ((olu|||r|r e (olo(|l. Rolo(| paslaj vazrdor re ((olu|||r pë( sr|a| lë |rdu|s|or|l lë lo(cës e|e|l(orolo(||e rë
pësrlje||jel e l|ja.
Pë( sr|a| lë l|l|r|l lë lusrës radrel||e ((olu||uese |ëla e|e|l(orolo(ë |arë da|je re dv laza. djedjës|srl
re dv pësrlje||je. Një(a pësrlje||ë ësrlë |(veso(e ose puruese. |u(se pësrlje||ja e dvlë ësrlë rd|rrëse ose
sla(luese. Këlo pësrlje||je rdë(rjel vel| jarë lë d|slarcua(a re raps|( rë res vele. Në 2/3 lë u||uceve lë slalo(|l
verdosel pësrlje||ja |(veso(e e c||a e |a le||r pa|ëz rë lë l(asrë. |u(se rë alo lë roelu(a rjë lë l(elal e o||uceve
verdosel roësrlje||ja rd|rrëse re le| rë lë ro||e. Pësrlje||ja rd|rrëse ose sla(luese srpesr |a (ez|slercë rë
lë radre p(ej asaj |(veso(e puruese. edre pse ||ojel e |orp(eso(ëve lë p(odruesve lje(ë |arë pësrlje||je
rd|rrëse re (ez|slercë rë lë vodë| se pësrlje||ja |(veso(e. 3rër|rel ro| (ez|slercër e pësrlje||ave rurd lë
djerder rë |ala|odjel e |orp(eso(ëve.
Edre pse |ëlo pësrlje||je rdë(rjel vel| jarë lë d|slarcua(a re raps|(ë rdë(rjel vele. rëpë( lo durel cë lë
((jedrë ((vra e zrverdosu( |oro(e. Zrverdosja lazo(e rdë(rjel ((vrave e c||a ((jedr rëpë( pësrlje||jer
sla(luese dre puruese. le| e|e|l(orolo(ël lë verdosu( rë |orp(eso(ël re(rel||. l|lorel rë dv rërv(a. L|oj| |
pa(ë - pësrlje||ja sla(luese |a da|je re (ez|slercë |rdu|luese rë lë radre dre ||oj| | dvlë - rë pësrlje||jer
sla(luese ||drel re |ordersalo( djedjës. Pësrlje||ja sla(luese |a lur|s|or velër rë rorerl|r e sla(l|r|l.
djedjës|srl de(|sa e|e|l(orolo(| lë a((|jë rur(|r e ca|lua( lë ((olu|||reve. pas së c||ës sr|vçel.
Kvçja dre sr|vçja e pësrlje||jes sla(luese oërel re arë lë (e|es sla(luese ose re PTC pë(oë(ës|r-
|orla|lo(|r sla(lues. 0j|lrasrlu. rë |orp(eso(ël |0arloss. Ero(aco) pë( l(|do(|le(ël srlëp|a| dre rd(|(ës|l
verdoser edre e|e|l(orolo(ël le| lë c||ël pas sla(l|r|l. roësrlje||ja sla(luese e ||dru( rë se(| re |ordersalo(|r
purues dj|lrrorë ësrlë e |vçu(. Këla jarë lë erë(lua( s| rolo(ël as|r|(or |ordersalo(||. Kvçja e pë(re(srre e
pësrlje||jes sla(luese re |ordersalo(|r purues e ((|lë |oel|c|erl|r e llorjes. djedjës|srl e pë(r|(ësojrë (apo(l|r
rdë(rjel |apac|lel|l llorës dre ra(xr|r|l lë ere(dj|së së |orp(eso(|l.
52

Vorerl| sla(lues |rorerl| l|||esla() ësrlë radrës| e (ez|slercës ((olu||uese. lë c|||r e|e|l(orolo(| durel cë
lë ro|zolë(oj djalë sla(l|r|l. Vadrës|a e rorerl|l sla(lues le| rolo(ël rjëlazo( va(el p(ej roësrlje||ës|l lë lazës
rd|rrëse ose rda radrës|a e |apac|lel|l lë |ordersalo(|l |vçës |po( velër de(| rë rjë |ul| lë pë(ca|lua(). Në
|orp(eso(ël re(rel|| verdoser e|e|l(orolo( re rorerl|r sla(lues lë vodë| ose e|e|l(orolo(ël re rorerl|r
sla(lues lë radr. 3r||or| l|d. ê-Z.
E|e|l(orolo(ël re rorerl|r sla(lues lë vodë|. pë(|alës|srl L3T |LoW 3la(l|rd To(cue) rolo(ël. pë(do(er
velër rë |orp(eso(ë lë c||ël purojrë rë s|slerel llorëse re srlvpje lë oa(aoa(lë-oa(azua( rë res
|ordersalo(|l dre avu||o(|l djalë pe(|udrës së celës|r|l. 8a(az|r| | srlvpjes ësrlë | revojsrër pa(a çdo sla(l|r|.
Pë( |ëlë edre L3T rolo(ël ||orp(eso(ël) pë(do(er velër rë s|slerel llorëse re luo |ap||a(. 3|pas rërv(ës së
sla(l|r|l dre purës lë L3T rolo(ëve ala rdarer rë dv l|pa-||oje:
-R3lR |Res|slarl 3la(l lrducl|or Rur) ||oj|- rolo(| |rdu|l|v re (ez|slercë sla(luese. Te |v ||oj | rolo(|l |vçja dre
sr|vçja e pësrlje||ëses sla(luese |(vrel re arë lë ((vrës së (e|es sla(luese ose re PTC pë(oë(ës -|orla|lo(|r
sla(lues. 3r||or| l|d. ê-8 dre ê-12.

Fig.6-8. R$ÌR lloji i elektromotorit

- R3CR |Res|slarl 3la(l Kapac|lo( Rur) ||oj|- rolo( |rdu|l|v re (ez|slercë sla(luese dre |ordersalo(
purues. Te| |ëla ||oje lë rolo(ëve sla(l|r| |(vrel e|s||uz|v|srl re PTC pë(oë(ës-|ore|lo( sla(lues. 3r||or|
l|d. ê-9 dre ê-12
53

E|e|l(orolo(ël re rorerl lë |a(lë sla(lues. (espe|l|v|srl l3T |l|dr 3la(l|rd To(cue) rolo(ël. dj|lrrorë
srl(vlëzorer rë s|slerel pa oa(az|r lë srlvpjeve. djedjës|srl rë s|slere re verl|| zdje(ues |e|sparzues).
0j|lrasrlu. l3T rolo(ël ||orp(eso(ël) rurd lë pë(do(er edre rë s|slerel re srlvpje lë oa(aspesrua(.
pë(|alës|srl rë s|slerel re luo |ap||a(. l3T rolo(ël jarë dj|lrrorë lë pë(dal|lu( |paj|su() re |ordersalo(
sla(lues. 3|pas rërv(ës së sla(l|r|l dre purës l3T rolo(ël rdarer rë dv l|pa-||oje:

- C3lR |Capac|lo( 3la(l lrdu|l|or Rur) ||oj|- rolo( |rdu|l|v re |ordersalo( sla(lues. Te |ëla ||oje lë rolo(ëve
|vçja dre sr|vçja e pësrlje||ës|l sla(lues |(vrel re (e|er e|e|l(||e sla(luese. 3r||o l|d. ê-10 dre ê-12.
P(odrues|l e l(|do(|le(ëve dre l(|zave srlëp|a| ru| rorlojrë |orp(eso(ë re |ëlë ||oj lë e|e|l(orolo(|l rëpë(
paj|sjel llorëse lë lv(e. po( |orp(eso(ël re |ëlë ||oj lë e|e|l(orolo(|l rurd lë verdoser rë paj|sjel llorëse veç
lë ce|u(a rë |a(lë.



- C3R|Capac|lo( 3la(l ard (ur) l|p| |||oj|) - rolo( |rdu|l|v re |ordersalo( sla(lues dre purues. Te| |v ||oj |
rolo(|l c||||r e sla(l|r|l e d(ejlor (e|e sla(luesja e|e|l(||e. Kv l|p | e|e|l(orolo(ëve ru| pë(do(el rë |orp(eso(ël
pë( l(|do(|le( dre l(|za srlëp|a|. 3r||o l|d. ê-11 dre ê-12.





54

Lloji i
motorit
Momenti startues Përbërësit startues
Kondensatori
startues
Kondensatori
punues
L$T $T
Rele
rryme
PTC
Rele
tensioni
R$ÌR ` ` `
R$CR ` ` `
C$ÌR ` ` `
C$R ` ` ` `

Fig 6-12. Llojet e elektromotorëve për kompresorët hermetik

R(vra sla(luese |((vra e ||drjes së sr|u(lë(. ((vra l|||esla(e. ((vra e (olo(|l lë o||o|ua() ësrlë v|e(a e
radrës|së së ((vrës e c||a |a|or rëpë( e|e|l(orolo( rë rorerl|r sla(lues. R(vra sla(luese e rolo(|l as|r|(or.
e c||a e |a lazër rd|rrëse lë pë(oë(ë rda roësrlje||ja re (ez|slercë |rdu|l|ve rë lë radre. rurd lë jerë
djasrlë. edre srurë re(e rë lë radre se sa ((vra ror|ra|e. Te rolo(ël le| lë c||ël sla(l| |(vrel re rd|rrër e
|ordersalo(|l sla(lues. ((vra sla(luese ësrlë velër d|sa re(ë rë e radre se sa ((vra ror|ra|e.
Vorerl| rda|ës |rorerl| ra|s|ra|. rorerl| l|||esla() ësrlë |rd||ac|or| | rda(|esës ra|s|ra|e rë lë c||ër
e|e|l(orolo(| rurd lë jelë | oa||alacua( djalë purës. Nëse rolo(| djalë purës oa||alacorel re rorerl|r rë lë
radr se sa rda rorerl| rda|ës | rda(|esës ra|s|ra|e. a| rdada|ësorel dre rda|el. Pë(|alës|srl. rëse
rda(|esa e |orp(eso(|l oërel srurë e radre. ((olu|||rel e rolo(|l l|||ojrë lë o|ejrë. v|je de(| le ((|lja e du|srre
e ((vrës lë c||ër e lë(rec |orp(eso(| dre |jo rë lurd sje|| rdë(p(e(jer e purës së e|e|l(orolo(|l. (espe|l|v|srl
|orp(eso(|l. 3r||or| l|d. ê-Z.
Terpe(alu(a ra|s|ra|e e |ejua( e roësrlje||jeve ësrlë dj|lrasrlu rjë(a rdë( veço(|lë e (ërdës|srre lë
e|e|l(orolo(|l. Ajo va(el p(ej: Terpe(alu(ës avu||uese dre |orders|r|l. lers|or|l lë ((jel|l. |usrlel e llorjes së
|orp(eso(|l dre lerpe(alu(a e aj(|l pë( ((elr. lzo||r| | pë(çues|l lë oa|(|l |(vrel re arë lë |zo||r|l spec|a| lë
||asave |ua||lal|ve. za|or|srl oërer re |zo||r lë ||asës 'l¨. C||ës|a e pësrlje||ësve lë |zo|ua( pë(r|(ësorel re
|rp(edr|r|r spec|a| lë ||aceve |rp(edruese. Në |ëlë rërv(ë pë(r|(ësorer c||s|lë re|ar||e dre le(r||e lë
pësrlje||ës|l lë rolo(|l dre (ez|slerca e |zo|ues|l. 0ërd(uesrrë(|a e rolo(|l. d.r.lr. edre velë |orp(eso(|l.
ësrlë rë p(opo(c|or lë d(ejlpë(d(ejl re |orëzdjaljer e rasës |zo|uese rë pësrlje||ës|r e rolo(|l. Terpe(alu(ër
ra|s|ra|e lë |ejua( lë pësrlje||ës|l e pë(ca|lojrë p(odrues|l e |orp(eso(|l rë (apo(l re ||oj|r e |orp(eso(|l.
Za|or|srl. lerpe(alu(a e roësrlje||ës|l ru| duxor lë |a|oj 125 °C djalë purës ro(ra|e lë |orp(eso(|l. Në
pe(|udral e |ul|zua(a |oro(e. p.sr. djalë sla(l|r|l lë |orp(eso(|l ose rë (asle lë rda(|esave lë |a(la.
lerpe(alu(a e roësrlje||ës|l ru| durel lë |a|oj 135 °C.
55

Nur(| | ((olu|||reve lë e|e|l(orolo(|l. (espe|l|v|srl srpejlës|a e ((olu|||r|l lë (olo(|l. le| rolo(ël as|r|(or
rjëlazo( va(el rda rur(| | c|ll|l lë po|eve dre l(e|uercës. E|e|l(orolo(ël re |orp(eso(ë pë( l(|do(|le(ë dre
rd(|(ës srlëp|a| jarë rolo( dvpo|a(. 3rpejlës|a s|r|(or|zuese. (espe|l|v|srl srpejlës|a ((olu||uese e lusrës
radrel||e ësrlë 3000 r|r
-1
. pë(de(|sa srpejlës|a e vë(lelë e ((olu|||r|l lë (olo(|l dj|lrrorë ësrlë d|ç rë e vodë|.


b. Morseteria (konektori) e elektromotorit

Vo(sele(|a e e|e|l(orolo(|l ësrlë e ded||ua( cë lë ||drë e|e|l(orolo(|r re pjesë lje(a e|e|l(||e lë
|orp(eso(|l. Vo(sele(|a ësrlë e rov||u( re(rel|||srl dre e sa|dua( pë( srlëp|zër e |orp(eso(|l. 3p|ral e
ro(sele(|s rda rale(|a|| cë e ((elror jarë lë |zo|ua( re ce|c. Në ro(sele(| e|z|slojrë l(| sp|ra dre rë ||le(alu(ë
alo erë(lorer rë |ëlë rërv(ë:

- R. V ose P- Purues |(ur) ose |(veso(| |ra|r):
- 3 ose A - 3la(lues |sla(l) ose rd|rrës |aux|||a(v) dre
- C - | pë(oasr|ël |corror).

Në (ea||lel. sp|ral rë ro(sele(| lë |orp(eso(|l ru| jarë lë srërua(a. 3p|ra R ësrlë e ||dru( pë( l||||r|r e
pësrlje||ës|l purues. sp|ra 3 ësrlë e ||dru( pë( l||||r|r e pësrlje||ës|l sla(lues. |u(se sp|ra C ësrlë e ||dru( pë(
s|ajel e pësrlje||ave puruese dre sla(luese dre ajo ësrlë e pë(oasr|ël pë( lë dv pësrlje||ës|l. alë purues dre
sla(lues. 3r||o l|d. ê-13.
Në lë vë(lel rda sr|a|u se sp|ral rë ro(sele(| ru| jarë lë erë(ua(. ësrlë r|(ë cë lë roarer rë rerd
d|sa rda (erd|ljel e rurdsrre lë sp|rave rë ro(sele(|. lë c||ël va(er rda p(odrues|l e |orp(eso(|l. 3r||or| l|d.
ê-11.

Fig.6-13. Lidhja e spinave të konektorit me pështjellje të elektromotorit





Fig. 6-14. $hembuj të renditjeve të spinave në konektor


56

Nëse (erd|lja e sp|rave rë ro(sele(| ru| ësrlë e rjoru( apo ru| roarel rë rerd. (erd|lja e sp|rave
dj|lrrorë rurdë lë djerdel re raljer e (ez|slercës rë res lv(e. Pas| cë ru| ësrlë ((edu|| cë pësrlje||ës|
sla(lues lë |elë dj|lrrorë (ez|slercë rë lë radre se sa pësrlje||ës| purues. rë së r|(| ësrlë cë lë rësorer
v|e(al e (ez|slercës së pësrlje||ës|l p(ej |ala|odul pë(|alës lë al|j |orp(eso(|. Rez|slercër e pësrlje||ës|l purues
e pë(ca|lojrë sp|ral R dre C. (espe|l|v|srl. (ez|slerca e pësrlje||ës|l purues ralel rë res sp|rave R dre C.
Rez|slerca e pësrlje||ës|l sla(lues ralel rë res sp|rave 3 dre C. 3rura e |ëlv(e dv (ez|slercave l|lorel re
raljer rdë(rjel sp|rave R dre 3. Në oazë lë |ëlv(e raljeve lë (ez|slercës |erlë vë(lelorel (erd|lja e sp|rave
rë ro(sele(| lë |orp(eso(|l.

C. Mbrojtësi i elektromotorit

Vo(ojlja e rolo(|l ësrlë e ded||ua( cë lë oëjë ro(ojljer e e|e|l(orolo(|l rda ro|rda(|esal djalë sla(l|r|l
dre purës së l|j. Në p(a|l||ë. rjesrl(|l ro(ojlës|r e rolo(|l e cuajrë edre s|: P(ole|lo(| | rolo(|l. ro(ojlës|
le(r|| ose o|rela||.
Në |orp(eso(ël pë( l(|za dre l(|do(|le( srlëp|a| pë(do(er dv ||oje ro(ojlës|sr lë e|e|l(orolo(|l- | jasrlr| dre
| o(erdsrr|. Të dv ||ojel e ro(ojlësve jarë ||oje ((vrë/le(r|| re (||vçje auloral||e.
1. Vo(ojlës| | jasrlër | rolo(|l
Vo(ojlës| | jasrlër | rolo(|l. | ||oj|l ¨KLlX0N¨ pë(oërel p(ej srlëp|zës së oa|e||l|l. lë d|s|ul djvsrë sle(||
o|rela|||. rxerës|l e|e|l(|| dre rdë(p(e(ës|l. 3r||o l|d. ê-15.
Vo(ojlës| verdosel rë alë rërv(ë cë lë l|ejë rë srlëp|zër e |orp(eso(|l rë pjesër e jasrlre lë l|j. Në
ca(|ur e|e|l(|| lë |orp(eso(|l ||drel rë alë rërv(ë cë rëpë(rjel saj lë ((jedr pardë(p(e(ë ((vra e pë(dj|lrsrre
lë c||ër e lë(rec e|e|l(orolo(|. 3r||o l|du(al. ê-8a dre ê-10.
Vo(ojlës| | rolo(|l a|l|v|zorel. pë(|alës|srl d|s|u o|rela||| | rap |orla|lel e rdë(p(e(ës|l. pjesë(|srl pë(
sr|a| lë rd|||r|l lë ((ezal|r|l lë rxerlës|së rda srlëp|za e |orp(eso(|l. dre pë( sr|a| lë ((ezal|r|l lë
rxerlës|së rda rxerës| e|e|l(|| | vel ro(ojlës|l. Ve lja|ë lë lje(a. la|lo(| | c||| e |orl(o||or a|l|v|z|r|r e ro(ojlës|l
lë jasrlër ësrlë ((vra lë c||ër e lë(rje| rolo(| dre lerpe(alu(a e srlëp|zës së |orp(eso(|l. Të dv la|lo(ël e
ce|u( rd||ojrë rë lerpe(alu(ër e pësrlje||ës|l lë e|e|l(orolo(|l. Ku( d|s|u | o|rela||l llorel rjall. |orla|lel e
ro(ojlës|l jarë p(apë lë rov||u(.


Fig. 6-15. Pamja e mbrojtësit të jashtëm

Kv ||oj | ro(ojljes ol(or rjë ro(ojlje lë sr|ë|cvesrre lë pësrlje||ës|l sla(lues. pë(de(|sa rda ara ljelë(
srurë vësrl|(ë e |(ver ro(ojljer ade|uale lë pësrlje||ës|l purues. Pas| cë ro(ojlës| | jasrlër ësrlë rjë
|oro|r|r | rd|||reve lë radrës|së së ((vrës dre (ad|ac|or|l lë rxerlës|së rda srlëp|za. ajo ësrlë rjë ||oj
|orp(or|s| |u( oërel lja|ë pë( ro(ojljer e pësrlje||ës|l purues. V|(ëpo. pë(voja e l|lua( rda p(a|l||a l(edor cë
pësrlje||ës| purues rë |orp(eso( lë l(|do(|le(ëve dre l(|zave srlëp|a| d|djel srurë ((a||ë. ç|a l(edor cë |v
p(|rc|p ro(ojlës puror |ëracsrër.
57

3rpejlës|a (eaduese e ro(ojlës|l lë rolo(|l aoso|ul|srl ësrlë |(|l||e pë( ro(ojlës|r e pësrlje||ës|l djedjës.
Ndë(p(e(ja e lu(r|z|r|l lë rolo(|l pë( |ëlë a(sve ësrlë |(|le(|ur| |(veso(e djalë zdjedrjes së ro(ojlës|l lë rolo(|l
pë( |orp(eso(ë pë(|alës. Pë( |ëlë sr|a|. ësrlë srurë re (ërdës| cë lë pë(do(er velër ro(ojlës|l djedjës lë
rolo(|l lë c||ër e p(ele(or p(odrues| | |orp(eso(|l pë( sec|||r ||oj lë |orp(eso(|l.
2. Vo(ojlës| | o(erdsrër | rolo(|l.
Vo(ojlës| | o(erdsrër | rolo(|l. | asrlucuajlu(| ro(ojlës | pësrlje||ës|l. | verdosu( rë srlëp|zër e
|orp(eso(|l. pë(oërel rda |apsu|a e ce|c|l |srlëp|zë ce|c| e rov||u( re(rel|||srl) dre rdë(p(e(ës|l o|rela|||.
Ndë(p(e(ës| o|rela||| verdosel rë |apsu|ër e ce|clë. sepse avu||| | l(eor|l llorës dre avu||| | vaj|l ru| duxojrë lë
jerë lë e|spozua( rë sr|ërd|jal e |orla|l|l lë rdë(p(e(ës|l. 3r||or| l|d. ê-1ê.



Fig. 6-16. Pamja e mbrojtësit të brendshëm

3||u(se ro(ojlës| | jasrlër edre ro(ojlës| | o(erdsrër ||drer rë ca(|ur e|e|l(|| rë lurd lë pë(oasr|ël lë
dv pësrlje||ave. asaj puruese dre sla(luese. |ësrlu cë rëpë(rjel saj pardë(p(e(ë ca(|u||or ((vra e
pë(dj|lrsrre lë c||ër e lë(rje| e|e|l(orolo(|. 3r||or| l|d. ê-8o dre ê-9.
Pas| cë verdoser p(arë pësrlje||ës|l. |v ||oj ro(ojlës| d(ejlpë(sëd(ejl| 'e rdjer¨ pësrlje||jer e rolo(|l. Ve
|ëlë l|lorel rjë ro(ojlje e sr|ë|cvesrre s| e pësrlje||ës|l purues poasrlu edre al|j sla(lues.
Vo(ojlës| a|l|v|zorel. pë(|alës|srl rdë(p(e(ës| o|rela||| | rap |orla|lel. collë pë( sr|a| lë lejrxerjes së saj
ose pë( sr|a| lë ca(|u|||r|l lë radr lë ((vrës lë c||ër e lë(rje| rolo(|. collë edre pë( sr|a| lë ((ezal|r|l lë
rxerlës|së rda pësrlje||ës| | rolo(|l. Vo(ojlës|l lë o(erdsrër | durel srurë rë djalë |orë rë (apo(l re alë lë
jasrlr|r cë lë rurd lë 'llorel¨ dre cë l'|a oëj lë rurdsrër rdë(p(e(ës|l pë(së(| l'| rov|| |orla|lel.

d. Relea startuese

Re|e sla(luese ësrlë e ded||ua( cë lë |vç dre sr|vç lu(r|z|r|r e pësrlje||ës|l sla(lues rë lazër sla(luese lë
e|e|l(orolo( |orp(eso(|l. Re|e sla(luese e c||a pë(do(el pë( rolo(ë rë |orp(eso(ël pë( l(|do(|le(ë dre l(|za
srlëp|a| ësrlë e ||oj|l ((vro(. 3r||or| l|d. ê-1Z parjer e rjë ||oj| lë (e|es sla(luese.



Fig.6-17. Pamja e një lloj rele rrymore startuese

58

Vërv(a e ||drjes së (e|es ((vro(e sla(luese ësrlë e l(edua( rë l|du(ër ê-8 dre ê-10.
Në rorerl|r l|||ues-sla(lues. rëpë( ooo|rër e|e|l(oradrel||e |roësrlje||ës|l) lë (e|es dre pësrlje||jes
puruese lë rolo(|l ((jedr rjë pjesë e ((vrës sla(luese. po( edre ajo ((vrë ësrlë d|sa re(e rë e radre se
ro(ra|ja. Ve ((jedrjer e |ësaj ((vre rëpë( roësrlje||je lë (e|es |(|jorel rjë lusrë e|e|l(oradrel||e rjall e lo(lë
sa cë e rd(|l sp|(arcër e c||a | oasr|ardjel |orla|lel e (e|es. Nëpë(rjel |orla|leve lë rov||u(a lë (e|es pë(c|||el
((vra e roësrlje||ës|l sla(lues. 0jalë pë(srpejl|r|l lë rolo(|l. ((vra cë |a|or rëpë( roësrlje||ës|r purues dre
roësrlje||ës|r e (e|es o|e. Ku( ((vra o|e de(| rë rjë v|e(ë djalë së c||ës (e|eja sr|vçel. sp|(arca e (e|es o|er.
|orla|lel e (e|es raper dre rdë(p(|lel pë(ç|r| | ((vrës rë roësrlje||ës|r sla(lues.
3rl(vlëz|r| opl|ra| | rolo(|l a((|rel |u( (e|ea sr|vç ((vrër e c||a | pë(dj|djel rorerl|l ra|s|ra| lë rolo(|l
|rorerl| rda|ës). Kjo v|e(ë e ((vrës ësrlë |(|le( |(veso( pë( zdjedrje lë (e|es. Pas| cë (e|ea lë(ës|srl ësrlë
pë(djedjëse pë( purë lë d(ejl lë rolo(|l. durel lë lrer| se (e|ea e ded||ua( pë( ||oje lë ca|lua(a lë rolo(|l ru|
duxor lë rdë((orel re çla(ëdo (e|e ljelë(.


e. PTC- Mbërthyesi startues

PTC roë(lrves| sla(lues ësrlë e ded||ua( lë |vç lu(r|z|r|r. dre lë oëjë sr|vçjer e lu(r|z|r|l lë pësrlje||ës|l
sla(lues rë lazër sla(luese lë e|e|l(orolo( |orp(eso(|l. Pë(oërel p(ej srlëp|zës djvsrë pë(çuese dre
|vçëseve. 3r||o l|d. ê-18.
PTC roë(lrves| sla(lues |(ves|srl ësrlë djvsrë pë(çues re |oel|c|erl poz|l|v lerpe(alu(|| |le(r|slo( re
|oel|c|erl lerpe(alu(|| poz|l|v lë (ez|slercës - poz|slo(). \el|lë e |ël|j djvsërpë(çues| jarë as|soj| cë (ez|slerca
e l|j srurë pa| rdë((orel re lerpe(alu(ër de(| le lerpe(alu(a lur|s|ora|e. |u(se le| lerpe(alu(a lur|s|ora|e
((|lel rë rërv(ë srurë (ap|de.
0e(| le rd(vsr|r| | (ez|slercës v|je pë( sr|a| lë sas|së së radre lë rxerlës|së e c||a |(|jorel re ((jedrjer
e ((vrës së lo(cës së radre rëpë( djvsërpë(çues. Në lerpe(alu(ër lur|s|ora|e (ez|slerca ësrlë ac e radre
cë rëpë( djvsërpë(çues ((jedr ((vrë srurë e vodë|. Kjo ((vrë ësrlë e rjalluesrre velër pë( |(|j|r|r e
sas|së së vodë| lë rxerlës|së e c||a ësrlë e revojsrre cë PTC roë(lrves| lë roelel | ¨rd(orlë¨.




Fig. 6-18. Pamja e PTC Kontaktorit startues (danfoss - tip 103N0015)

Në ca(|ur e|e|l(|| lë |orp(eso(|l PTC ||drel rë se(| re pësrlje||ës|r sla(lues. 3r||o l|d. ê-8 dre ê-9.
Ka(a|le(|sl||ë e PTC-së ësrlë cë l'| rurdësoj pësrlje||ës|l sla(lues velër |orër e |ul|zua( pë( |vçje. Nëse
sla(l|r| ru| |a su|ses. pësrlje||ës| sla(lues ru| v|je rë s|lualë cë lë ro|rda(|orel. (espe|l|v|srl lë lejrxerel.
sepse rë lë dj|lra (aslel PTC-së | durel |orë cë lë llorel pa(a sla(l|r|l lë se(|srër. Kora e c||a | durel PTC-së
pë( l'u lloru(. ësrlë |orë e rjalluesrre cë lë llorel edre pësrlje||ës| sla(lues. Pë( sla(l|r re PTC revoj|lel rjë
59

oa(az|r | lë(ës|srër | srlvpjes rë res avu||ues|l dre |ordersalo(|l rë pe(|udrër de(|sa |orp(eso(| ru| puror.
Pë( |ëlë PTC-ja srl(vlëzorel |pë(do(el) velër pë( ve(s|or|r |||oj|r) L3T lë e|e|l(o rolo(ëve. Pe(|udra e
oa(az|r|l lë srlvpjeve le l(|do(|le(ël ësrlë p(ej 5-8 r|r. |u(se lë l(|zal p(ej Z-10 r|r. Kora e ce|u( ësrlë e
rjalluesrre cë PTC-ja lë llorel.
Po | ce||r edre d|sa pë(pa(ës| lë PTC-së:
- lur|s|or|r| | PTC-së ru| va(el p(ej lers|or|l lë lej |a(lë ose p(ej rërlers|or|l:
- ru| oër perdesa rë (ad|o dre apa(ale le|ev|z|ve sepse ru| sr|ërd|r:
- ru| |a ra(xr|r lë |orla|leve:
- ru| |a pjesë |ëv|zëse:
- e rjëjla PTC rurd lë pë(do(el pë( ||oje lë rd(vsrër lë |orp(eso(ëve.


l. Kondensatori startues

Kordersalo(| sla(lues ||ordersalo(| rx|lës) ësrlë | ded||ua( cë lë ((|së (apo(l|r rë res lë rorerl|l
sla(lues dre ((vrës sla(luese. Ve lja|ë lë lje(a: Kordersalo(| sla(lues pë(do(el cë lë ((|s rorerl|r sla(lues lë
rolo(|l. pa ((|lje lë ((vrës sla(luese rë lë rjëjlër |orë. Në (asle lje(a. |ordersalo(| sla(lues pë(do(el cë lë
zvodë|ojë ((vrër sla(luese rë lë rjëjlër |orë roar rorerl|r e rjëjlë sla(lues.



Fig. 6-19. Pamja e kondensatorit startues

Kordersalo(| sla(lues | c||| srl(vlëzorel pë( e|e|l(orolo(ël rë |orp(eso( re(rel|| ësrlë ||oj| |
|ordersalo(ëve o|po|a( e|e|l(o||l||. A| ësrlë | |orla|lua( rë ca(|ur e|e|l(|| lë |orp(eso(|l velër re (asl|r e
sla(l|r|l lë e|e|l(orolo(|l. Pë( |ëlë a(sve la|lo(| ((edu||o( | rdë(p(e(jes |la|lo(| sr|vçës) ësrlë 1.Z º pë( lë dj|lrë
|ordersalo(ël sla(lues. Kjo do lë lrolë cë |ordersalo(| sla(lues rurd lë purojë 3 se|orda rë çdo 3 r|rula. re
ç|a ra pa(ac|ler 20 sla(l|re lë p(aruesrre lë |orp(eso(|l o(erda 1o(e. Nëse |ordersalo(| | |ël|j ||oj| roelel
rër lers|or do v|je de(| le rxerja e srpejlë. re ç|a oërel e pasrrardsrëre p(|srja e l|j dre everlua||srl
pë|c|lja e srlëp|zës. Kordersalo(| sla(lues ||drel rë ca(|ur e|e|l(|| lë |orp(eso(|l rë se(| re pësrlje||ës|r
sla(lues. 3r||o l|d.ê-10.
Kordersalo(| sla(lues dj|lrrorë pë(do(el rë l3T rolo(ël. po( rër |usrlel e pë(ca|lua(a rurd lë pë(do(el
edre rë L3T rolo(ël. - Za|or|srl pë( l3T rolo(ël pë(do(el |ordersalo(| sla(lues p(ej 10 - 80 r||(ola(ad.




6

d. Kondensatori punues

Kordersalo(| purues ||ordersalo( | |vçu( pë(re(ë) ësrlë | ded||ua( cë lë ((|së (apo(l|r rë res |apac|lel|l
llorës |orp(eso(|| dre luc|së |ere(dj|së së ra(xrua() lë revojsrre pë( lo(c rolo(||e lë |orp(eso(|l. Ve lja|ë lë
lje(a: Kordersalo(| purues pë(do(el cë lë zvodë|ojë ra(xr|r|r e revojsrër lë ((vrës rë lë rjëjlër |orë du|e
roajlu( ra|s|ra||srl |apac|lel|r llorës lë revojsrër.
Rapo(l| rë res |apac|lel|l llorës lë |orp(eso(|l dre luc|së |ere(dj|a e ra(xrua() së |orp(eso(|l ësrlë rë
lë vë(lel |oel|c|erl| | llorjes |EER ose C0P). A| së pa(| va(el p(ej c||||l purues lerpe(alu(ës avu||uese dre
|orders|r|l. po( dj|lrasrlu edre rda veço(|a e l(eor|l llorës dre p(ej veço(|së e|ze|uluese dre radrës|së së
s|sler|l llorës.
Pas sla(l|r|l lë rolo(|l. pësrlje||ja sla(luese e ||dru( rë se(| re |ordersalo(|r purues roelel dj|lrrorë e
|vçu( rë ça(|ur e|e|l(|| lë |orp(eso(|l. Pë( |ëlë a(sve |ordersalo(| purues ësrlë | |(|jua( cë lë purojë
dj|lrre(ë. pë(|alës|srl lë purojë |u( puror edre |orp(eso(|.
Kordersalo(| purues ||drel rë ca(|ur e|e|l(|| lë |orp(eso(|l rë rërv(ë lë l(edua( rë l|du(ër ê-9.
Në l|du(ër ê-20 ësrlë l(edua( parja e |ordersalo(|l purues.




Fig.6-20. Pamja e kondensatorit punues

Kordersalo(| purues paljelë( pë(do(el pë( |orp(eso(ël re ere(dj| opl|r|zuese lë |a(lë |r|dr-ere(dv
opl|r|zed). (espe|l|v|srl pë( |orp(eso(ël re sr|a||ë lë |a(lë srl(vlëzuese. Këla |orp(eso(ë |arë L3T rolo(ë
dre PTC |orla|lo(ë sla(lues. 0j|lrasrlu. |v ||oj |orp(eso(| rurd lë pë(do(el edre pa |ordersalo( purues
slarda(d. po( s| pasoj ((jedrë zvodë||r| | |oel|c|erl|l lë llorjes |EER. C0P) pë(alë(s|srl pë( 5º. 3| opc|or.
|ordersalo(| purues rurd lë srlorel |l'| c|lel) rë |orla|lo(|r PTC lë |orp(eso(ël re ere(dj| opl|ra|e. djë cë
|oel|c|erl| | llorjes ((|lel pë( pë(alë(s|srl 5º. Za|or|srl pë( L3T rolo(ël re PTC-r pë(do(|r |ordersalo(ë
purues re |apac|lel p(ej 2.5 - 5 r||(ola(ad.







6

5.1.4. LUBRIFIKIMI I KOMPRESORIT

'Korp(eso(ël pë( llorje. s| dre ra||ral lje(a. rolo(| dre paj|sjel re|ar||e pë(oërer p(ej d|sa
e|ererleve lë ra||re(|së s|ç jarë: lo|ea. oosrlel. p|slor|. edre s|pë(lacel lje(a ((ësrc|lës| rë res lë c||ave
e|z|slor ||drje (e|al|ve |ëv|zëse. Lëv|zjer e rjë s|pë(laceje |ar ljel(a sup(olslav|ja se |zveslar olpo( za c|je je
sav|ad|varje (ad| od(zarja da|jed |(elarja pol(eoar oddova(ajuc| ul(osa| srade. Rez|slerca e pë(rerdu( e c||a
rë le|r||ë curel lë(||r. |(aras ra(xr|r|l lë du|srër lë luc|së rx|l edre pasoja lë lje(a lë padësr|(ua(a s|ç jarë
rd(orja e parevojsrre dre ra(xr|r | srpejlua( | s|pë(laceve lë(|uese. Pë( re rujl re e zvod|u lë(||r|r. ele|l|
| lë c|||l ësrlë redal|v |u posaçë(|srl |v ele|l ësrlë | srp(eru( le |ëv|zja e s|pë(laceve lë lrala. p(a le vel
|orsl(u|s|orel e pa(a |a a(dru( de(| le rdë((|r| | |uo(|l||arl|l s| rdë(rjelësues rë res pjesëve |ëv|zëse. Ve
slë(p||jer e s|pë(laceve rda ara e vaj(ave ru| zvodë|orel velër radrës|a e (ez|slercës lë(|uese dre
pasojave lë lv(e |ra(xr|r| | lo(cës dre lë(||r|l). po( edre rë lë rjëjlër |orë oërel ro(ojlja e s|pë(laceve lë
p(e|u(a rda |o((oz|or|. re sr|a(||r le(r|| |llorje). roë(lr|reve lë pë(r|sua(a. zoulja e dod|ljeve |v|o(|r|l)
elj.¨|3)
Vërv(a e |uo(|l|||r|l rër|uplor dj|lrre(ë p(u(jer e pardë(p(e(ë lë vaj|l pë( lë |(|jua( l(asrës|rë e
revojsrre lë srl(esës vajo(e lë asrlucuajlu(ës ¨l||r|l¨. (espe|l|v|srl rër|uplor p(u(je lë pardë(p(e(ë lë vaj|l rë
sas| lë rjalluesrre cë lë roaj d|slarcër e s|pë(laceve lë c||al rë res vel| |ëv|z|r. |3)
Luo(|l|||r| | |orp(eso(ëve re(rel||. lë c||ël jarë lë rorlua( rë l(|do(|le(ël dre l(|zal srlëp|a|. |(vrel re lë
asrlucuajlu(ër 'oarjoja e vaj|l¨. Luo(|l|||r| | pjesëve |ëv|zëse lë |orp(eso(|l dre srl(al|l le calëzës. | c|||
|uo(|l|||r ësrlë rese | revojsrre. dre cë djerder ro| vaj. |(vrel re slë(p||jer dre rjedu||ër e vaj|l.
Ve ((olu|||r|r e calës së rapu(. pjesa e posrlre e lë c||ës ësrlë e zrvlu( rë vaj. |(|jorel luc|a cerl(|luda|e
e c||a e srlvr vaj|r rëpë( calëzë |ar v(|ra e saj cë xr|rdel rë |(ve. 0u|e da|ë rëpë( v(|rë rë |(ve lë calëzës
vaj| do lë slë(p|| rë lë dj|lra arël dre rë |ëlë rërv(ë a((|r de(| le pjesël lë c||ave u revoj|lel |uo(|l|||r|. Ve
slë(p||jer e vaj|l |(|jorer p||a lë vod|a dre rjedu|||rë vaj|. Vjedu||ër e vaj|l lë pë(z|e( re avu|||r e l(eor|l llorës.
p|slor| re lr|lrje e oa(lë rë c|||rdë( dre rë |ëlë rërv(ë oërel |uo(|l|||r| | lv(e.
\aj| | c||| pë(do(el rë |orp(eso(|r re(rel|| lë rorlua( rë l(|do(|le(ë dre l(|za rë arv|s(| ësrlë srurë |
l(elsrër re l|u|d|r llorës re lë c|||l srl(vlëzorel. \aj| rë l(elje re l|u|d|r llorës ca(|u||or rëpë( lë(ë |rsla||r|r
llorës dre |lrerel ro(apa rë |orp(eso(. Pë(pa(ës|a e r|(ë e pë(z|e(jes së vaj|l re l|u|d|r llorës ësrlë ajo. cë
|uo(|l|||r| ësrlë |erlësua( re lë. cë l|u|d| llorës rd|rror rë pë(rapjer e vaj|l de(| le lë dj|lra pjesël |ëv|zëse.
dre dj|lrasrlu rd|rror rë |lr|r|r e vaj|l p(ej avu||o(|l rë |a(le( lë |orp(eso(|l. \aj| | l(elu( re l|u|d|r llorës
xr|rdel rë lo(rë rjedu||e dre p||a lë |rëla. |u(se sas|a rë djerdje lë avu||l ësrlë rë pë(rasa srurë lë vod|a.
Në |rsla||r|r llorës vaj| djerdel rë |orla|l lë pë(re(srër re l(eor|r llorës. djë cë v|je de(| le rd|||r| |
pasrrardsrër rë res vel l|u|d|l dre vaj|l. | c||| do lë ra sje|| de(| le rd(vsr|r| l|z|| dre ||r|| | veço(|së së vaj|l.
Edre pas srl(vlëz|reve lë ||ojeve lë rd(vsrre lë vaj(ave rë va(srrë(| p(ej ||oj|l lë |orp(eso(|l. ||oj|l lë l|u|d|l
llorës dre (edj|r|l lë purës së |rsla||r|l. rë e|sp|oal|r pa(ac|ler (ea|s|orel zoë(lrvese dre po||re(|z|r| |
vaj(ave | c||| vaj(ave u jep vel| lë |ëc|ja. F(a|s|orel jo slao||e |a|ojrë rë ((ësr|(ë. asla|l dre d(|rca lë lo(la lë
|o|s|l. lë c||al e rdol|r s|sler|r. sr|a|lojrë |o((oz|ore. |uo(|l|||r lë dooël. re cë djë v|je de(| le zër|a e l||l(|l-
lra(ës|l elj. |1)
\|s|oz|lel| ësrlë edre rjë veço(| e (ërdës|srre e vaj|l. '\|s|oz|lel|. pë(|alës|srl |ërdsrrë(|a ose ujsrrë(|a
e vaj|l rdë((orel |rd(vsror) re lerpe(alu(ë. \aj(al pë( |rsla||rel e llorjes durel lë |elë rd(|lje lë rdada|srre
lë v|s|oz|lel|l ||ërdsrrë(| lë zvodë|ua() re zo(|lje lë lerpe(alu(ës. |u(se re roajljer sa rë lë alë(l lë c||ës|ve
zrvlëse ||uo(|l||uese) |ar s|pë(lacel rela|||e. edre rë lerpe(alu(ë lë |a(l edre rë lë u|lë¨. |3)
Në |orp(eso(ël pë( l(|do(|le( dre l(|za rë arv|së(| pë(do(el vaj| re v|s|oz|lel za|or|srl de(| 32 l30 \0.
Edre rjë veço(| e vaj|l |a rjë (ërdës| lë radre pë( purë lë paj|sjes llorëse. dre |jo veço(| ësrlë slao|||lel|
|||r|||srl slao||) | vaj|l pë(oa|| l|u|d| llorës dre |re(c|or| pë(oa|| rale(|a||l |orsl(u|l|v. Jo slao|||lel| | rjalluesrër |
pë(z|e(jes së vaj|l e sje||ë |ërdur llorës rë paj|sjer llorëse de(| le 'oa|ë(|z|r|¨. 8a|(| rda |rsla||r| llorës l(elel
rë vaj|r pë( |uo(|l|||r dre l(arsrelorel rëpë( |rsla||r |u së pa(| d(urou||orel rë s|pë(lacel e rxerla rela|||e.
Nëse |orporerlël re|ar||e purojrë re rjë lo|e(arcë lë vodë|. |jo rurd lë sje||ë de(| le p(|srja e lv(e
62

|srl(elë(|l. dor|ral). 8a|ë(|z|r| ru| ësrlë rjë djë veçarë(|srl e ||dru( velër pë( vaj|. edre pse |a(a|le(|sl||al e
pë(ca|lua(a lë vaj|l | rd|rrojrë |ësaj pa(ac|ljeje. Një vaj | lloru( r|(ë |a rërsrl(esa lë derdu(a dre su|lu( rër
r|ve||r ro| lë c|||r alo v|e(a l|||ojrë la rx|l|r oa|ë(|z|r|r. Ladësrl|a rë s|sler. papaslë(l|lë e ||ojeve lë rd(vsrre.
vjelë(s|a e vaj|l pë( sr|a| lë |orla|l|l re o|s|djer dre ((|lja e ac|d|l lë vaj|l rda ara e l(eor|l llorës. dj|lrasrlu
|orl(|ouor oa|ë(|z|r|r rë paj|sjer llorëse.
Edre d|sa veço(| lë c||al durel l'| |elë vaj| pë( |orp(eso(ë re(rel||:
- pë(oë(ja ||r||e e ç||(ua( rda pa(al|ra dre uj|. Pa(al|ra dre uj| pë( sr|a| lë |u|||r|l. (espe|l|v|srl rd(|(ja. ra
sje||ë de(| le pë(|ecës|r| | lur|s|or|r|l lë paj|sjes llorëse |3):
- cë lë |elë lerpe(alu(ë lë rdu(lës|r|l |srl(ërd|r|l) rë lë u|ël. Terpe(alu(a e rdu(lës|r|l ësrlë lerpe(alu(a
djalë së c||ës rdë(p(|lel |ërdsrrë(|a e vaj|l rër rd|||r|r e lo(cës lë(recëse |3):
- cë ac|d|lel| | vaj|l lë jelë sa rë | vodë| pë( sr|a| lë srrard|es së vep(|r|l |o((oz|v |1):
- cë lë jelë p||a rdezëse sa rë e radre.
L|oj| | vaj|l | c||| pë(do(el rë |orp(eso( pë( l(|do(|le( dre l(|za lë arv|s(|së ësrlë: vaj| r|re(a|. pë(z|e(je
r|re(a|e/a||a|oerz|re lë vaj|l. vaj| a||a|oerz|r dre vaj| po||o|esle(.

a. Vaji mineral

\aj(al r|re(a|e |V0-r|re(a| o||s) lë c||al srl(vlëzorer rë paj|sjel llorëse jarë vaj(a rda ralla. lë ç||(ua(a
rda dv|||. Edre rë lej jarë d(upe lre|oëso(e lë vaj(ave pë( paj|sjel llorëse lë c||al | srl(vlëzojrë l|u|del llorëse
CFC. lCFC dre pë(z|e(jel e lv(e. \aj(al r|re(a|e lë rallës jarë alo vaj(a lë c||al |arë rë lepë( se 38º |a(oor|
rë pë(roajlje lë rallës X|N). \|e(ësorer re slao|||lel lë radr le(r|| dre ||r||. F|d.ê-21.


P(odrues| \aj| \l3K0ZlTETl
|l30 \0)
3lELL
CLA\u3 0595 10
CLA\u3 0591 15
CLA\u3 0 22 22
CLA\u3 0 32 32

wlTC0
3ur|so 1 03 10
3ur|so 3 03 |3 0F) 32
3ur|so 1 03 |1 0F) 1ê
TEXAC0 Cape||a wF 15êZ 32
ELF E|l(|ra FR 32 32
0ENAR ALP - 115 - LCR 32
Lu8RlZ0L / CPl CP 1Z00 - 32 32

8ANTLE0N
A\Lu8 FCA 10 EP 10
A\Lu8 FCA 15 EP 15
A\Lu8 FC 32 32
FuCl3 RENl30 wF 5-22|se(|a A) P(ej 5 de(| 22
RENl30 KV 32 32

Fig. 6-21. Vajrat minerale për kompresorët hermetik




63

b. Përzierja e MO/AB vajit

Pë(z|e(ja e vaj(ave r|re(a|e lë rallës lë |a(lë (al|rua( |V0) dre slao|||lel| | |a(lë | a||||oerzer|l |A8-
a||v|oerzeres) rvjrë rë vaj(a djvsrës|rlel||e pë( paj|sjel llorëse. P(ar|a e a||||oerzer|l rë lë radre
pë(r|(ësor l(elsrrë(|rë dre slao|||lel|r le(r|| lë |orporerlëve lë rallës. P(opo(c|or| | |orporerlëve s|rlel||e
ësrlë za|or|srl rë res 30 dre ê0º. \aj| djvsrës|rlel|| p(ele(orel pë( paj|sje llorëse re l|u|d llorës CFC.
lCFC ose pë(z|e(jeve lë lv(e. 3r||or| laoe|ër rë l|d ê-22.

Prodhuesi Vaji Viskoziteti (Ì$O VG)

FUC$

RENÌ$O M$ 32

32

Fig.6-22. Vajrat MO/AB për kompresorët hermetik


.. Vajrat alkilbenzen

\aj(al a||||oerzer |A8-a||v|oerzeres) jarë p|olës|srl vaj(a s|rlel||e pë( paj|sjel e s|slereve llorëse rë
oaza ||r||e dre le(r||e dre srurë slao|| rdaj a||||oerzer|l. A||v|o a(oral||ël srl(vlëzorer re |ujdes lë
zdjedru( dre lë pë(purua( rë rërv(ë spec|a|e. Faza lë pë(srlalsrre dre lë srurla p(odruese e oëjrë |ëlë vaj
lë jelë | ||(ua(a rda suoslarca rë oazë dv||| e c||a vësrl|(ë l(elel. dre lë papaslë(l|ve lje(a s|ç ësrlë su|lu(|.
\aj(al rë oazë lë a||||oerzer|l l(edojrë l(elsrrë(| lë r|(ë rë CFC dre lCFC lë l|u|deve llorëse dre
pë(z|e(sëve lë lv(e dre p(ardaj pë(z|rer rë lerpe(alu(ër e avu|||r|l de(| rë -80°C. Në |(aras|r re vaj|r
r|re(a| a||||oerzer|l lo(rojrë sas| r|r|ra|e lë sas|së së |o|s|l dre sr|a|lojrë rë pa| rda(je lë velë vaj|l djalë
sla(l|r|l lë |orp(eso(|l. \aj(al a||||oerzer|l dj|lrasrlu rurd lë srl(vlëzorer edre re lC l|u|dël llorës.
3r||or| laoe|ër rë l|d. ê-23.


Prodhuesi Vaji Viskoziteti (Ì$O VG)
$ELL
CLAVU$ AB 32 32
V - 7041 32
MOBÌL Gargoyle Ar.ti. $C 224 32
$RÌEVE
Zerol 75 15
Zerol 150 32
FUC$ RENÌ$O $P 32 32

Fig. 6-23. Vaji alkilbenzen për kompresorët hermetik

d. Poliolester vaji

\aj(al r|re(a|e dre alo a||||oerzere ru| jarë ose sjar rjall lë l(elsrre rë l|u|dël llorëse lë (|rj |dre
pë(z|e(jel e lv(e) lë c||ël ru| pë(roajrë ||o(. Kjo |a sje||u( de(| le zrv||||r| | vaj|l s|rlel|| rë oazë lë po||o|esle(|l
dre alo vaj(a jarë lë l(elsrre rë lFC dre FC l|u|dël llorëse dre pë(z|e(jeve lë lv(e rë pajl|r re slarda(d|r
0lN89ê0. Këlo vaj(a curer vaj(a po||o|esle(e |P0E- po|vo|esle(s).
Njëjlë s| le lë dj|lra P0E dre esle( vaj(al. lë rdopu(a dre srurë lë pasl(a. rurd lë r|d(o||zorer. rëse v|jrë
rë |orla|l re uj|r rë s|slere. Alëre(ë rurd cë lë rdarer |r|d(o||zorer) rë lra(l|(a vrdv(o(e dre a||oo|e. Pas|
cë P0E vaj| ësrlë rjë vaj srurë r|d(os|op||. ësrlë srurë re (erdës| cë |v vaj lë (urel rda uj|. dre rë
64

pë(dj|lrës| p(ej |adësrl|së. djalë verdverdosjes dre pë(do(|r|l. 0urel lë (urer rë ooroo|al re(rel||e lë
rela|la u|l(a lë lra(ë rë lë c||al pë(roajlja e uj|l ësrlë rë e vodë| se 100ppr rë rjed|sel azol||e.
Ka(a|le(|sl||al spec|a|e lë P0E vaj(ave jarë:
- l(elsrrë(|a e r|(ë rë lFC dre FC l||u|dal llorës dre pë(z|e(jeve lë lv(e:
- srrarder rë d(urou|||r|r e vaj|l rë |ordersalo(/avu||o(e:
- pë(çusrrë(|a le(r||e |orslarle:
- |rde|s | |a(lë ralv(o( | v|s|oz|lel|l. sje||je e r|(ë rë (apo(l v|s|oz|lel-lerpe(alu(ë dre re lë edre |uo(|l|||r
ade|ual rë lerpe(alu(al e |a(la:
- rjë slao|||lel srurë lë r|(ë ||r|| dre le(r||. edre |u( ësrlë p(ezerl l|u|d| llorës:
- pë(do(|r | djalë | vaj|l:
- |orpa|l|o||e re lë dj|lra rale(|a|el srlupuese lë c||al za|or|srl pë(do(er rë llorje. s|ç jarë N8R. lN8R.
EP0V dre lë lje(ë.
3r||or| laoe|ër rë l|d. ê-21.

Prodhuesi Vaji
Viskoziteti
(Ì$O VG)

MOBÌL
EAL Ar.ti. 10 10
EAL Ar.ti. 15 15
EAL Ar.ti. 22 22
EAL Ar.ti. 32 32
ELF
ACD 22 22
ACD 32 32
ÌCÌ
Emkarate RL 7 7
Emkarate RL 10, RL 10 B 10
Emkarate RL 15 DR 15
Emkarate RL 22 /B 22
Emkarate RL 22 D 22
Emkarate RL 32 /$/CF 32
CA$TROL
Ì.emati. $W 22 22
Ì.emati. $W 32 32
LUBRÌZOL/ CPÌ
CP 2910 10
CP 2915 A$ 15
CP 2922 LE 22
CP 2921 22
CP 2931 32
JEC / ATCO
Freol q10 E/W 10
Freol q22 E 22

FUC$

RENÌ$O ÷ TRÌTON $EZ 7-10 Prej 7 deri 10
RENÌ$O - TRÌTON $EZ 15 15
RENÌ$O - TRÌTON $EZ 19 22
RENÌ$O - TRÌTON $EZ 22 22
RENÌ$O - TRÌTON $EZ 32 32

Fig. 6-24. POE vajrat për kompresorët hermetik




65

5.1.5. FTOHJA E KOMPRESORIT

Florja e |orp(eso(|l ësrlë e revojsrre rë së srurl| pë( sr|a| lë roajljes së lerpe(alu(ës lë
roësrlje||ës|l lë rolo(|l rër v|e(a ra|s|ra|e lë pë(ca|lua(a rda ara e p(odrues|l lë |orp(eso(|l. P(a.
lerpe(alu(a e pësrlje||ës|l ësrlë rjë |(|le( pë( v|e(ës|r lë llorjes së duru( lë |orp(eso(|l dre pë(ca|l|r|r e
|orp(eso(|l lë duru( pë( pë(do(|r lë pa(apa(ë. Terpe(alu(a e pësrlje||ës|l d(ejlpë(sëd(ejl| rd||or rë pë(rapjer
le(r||e |||r||e) lë l|u|d|l llorës. vaj|l dre |zo||r|l lë rolo(|l rë |orp(eso(. Ve lja|ë lje(a: lerpe(alu(a e
pësrlje||ës|l lë rolo(|l d(ejlpë(sëd(ejl| rd||or rë |orëzdjaljer e rolo(|l.
P(odrues|l e l(|do(|le(ëve dre l(|zave rë lazër p(oje|luese dre zrv|||uese lë paj|sjes llorëse durel lë
ra((|r pa(asvsrë lë dj|lra rurdës|l e llorjes dre verl|||r|l lë |orp(eso(|l. Kusrlel e dooëla lë llorjes dre
verl|||r|l rd||ojrë rë rdë(p(e(jer e llorjes së |orp(eso(|l poasrlu edre rë rdë(p(e(jer e padësr|(ua( lë
lur|s|or|r|l lë llorjes rë paj|sjer llorëse.
Në pë(do(|r jarë d|sa rërv(a lë llorjes së |orp(eso(|l. Në (apo(l re rërv(ër. llorja e |orp(eso(|l rurd
lë jelë:
- ca(|u|||r| | avu|||l lë l|u|d|l llorës lë lr|lru(:
- re vaj rë |orp(eso(- llorja re vaj:
- re rda(jer e rxerlës|së lë c||ër e er|lor |orp(eso(| re ca(|u|||r ralv(o( lë aj(|l- llorja slal||e dre
- re rda(jer e rxerlës|së lë c||ër e er|lor |orp(eso(| re pë(lo(c|r|r e ca(|u|||r|l lë aj(|l- llorja re verl||alo(.
3ec||| p(odrues | |orp(eso(ëve rë |ala|odjel e lv(e | srërojrë ||ojel e llorjes cë | revoj|ler sec|||l
|orp(eso(.

a. Ftohja me qarkullimin e avullit të fluidit ftohës

Volo(| rë |orp(eso(|r re(rel|| pjesë(|srl llorel re ca(|u|||r|r e avu|||l lë lr|lru( lë l|u|d|l llorës. 3a ra e
radre lë jelë pesra ca(|u||uese e avu|||l. |jo ësrlë edre llorje rë e r|(ë. Pesra rë e radre e l|u|d|l llorës e
c||a ça(|u||or. pë( |ëlë edre |apac|lel| ra|s|ra| | llorjes a((|rel rë lerpe(alu(a avu||uese rë lë |a(la.
Kjo p(apë ru| do lë lrolë cë u|ja e lerpe(alu(ës së pësrlje||ës|l rurdel dj|lrrorë lë p(|lel re ((|ljer e
lerpe(alu(ës avu||uese. pas| cë lerpe(alu(ër e pësrlje||ës|l e pë(ca|lor ||drja rë res sr|a||ës srl(vlëzuese lë
rolo(|l dre llorjes (ea|e lë pësrlje||ës|l. Pë( |ëlë. ësrlë e rurdu( lë v|jë rë s|lualë cë lerpe(alu(a e
pësrlje||ës|l lë ((|lel re ((|ljer e lerpe(alu(ës avu||uese.
Të sr||orel l|d.8-ê. La|o(el rë l|du(ë rurd lë re((er velër s| srerouj rd||ues lë lerpe(alu(ës avu||uese
rë lerpe(alu(ër e pësrlje||ës|l. pas| cë |a|o(el do lë jerë lje(a pë( ||oje lë rd(vsrre |orp(eso(ësr dre
lers|oresr. Pë( |ëlë sr|a| llorja re avu|||r e l|u|d|l llorës da||orel d|ç p(ej rjë(a ljel(ës rë oazë lë ||oj|l lë
|orp(eso(|l.
Pë( sr|a| lë pë(rerdjes së rëre(srre. llorja pë( a(sve lë ca(|u|||r|l lë l|u|d|l llorës re((el s| rërv(ë
se|orda(e e llorjes. p(ardaj rda d|sa rërv(a p(|ra(e lë llorjes |llorje slal||e. llorje re arë lë aj(|l). durel lë
s|du(ojë rjë llorje ade|uale lë |orp(eso(|l. edre alëre(ë rë s|luala |u( llorja se|orda(e ësrlë e dooël.


b. Ftohja statike

Ve llorjer slal||e rër|uplojrë oa(ljer |recjer) e rxerlës|së lë c||ër e er|lor |orp(eso(| rëpë(rjel
ca(|u|||r|l lë ralv(srër lë aj(|l.
Allës|a e |orp(eso(|l cë l| do(ëzor rxerlës|rë ((elr|rës du|srër ((|lel |u( srpejlës|a e ca(|u|||r|l lë aj(|l
((|lel dre pë( |ëlë sr|a| p(|rc|p| |(veso( djalë verdosjes së |orp(eso(ëve re llorje slal||e rë l(|do(|le(ë dre
l(|za ësrlë rjë ca(|u|||r | aj(|l ralv(o( opl|ra|.
0elv(ë e p(odrues|l lë l(|do(|le(ëve dre l(|zave ësrlë cë lë zdjedrë rë rërv(ë |orsl(u|l|ve rjë pjesë lë
paj|sjes llorëse rë lë c||ër do lë verdosel |orp(eso(| |rapës|(a puruese e |orp(eso(|l) |u do lë llorel
ralv(srër djalë ca(|u|||r lë aj(|l. rda dvsrereja d(ejlë rapës|(ës së epë(re. Nda |jo a(sve rapës|(a puruese
66

e |orp(eso(|l ësrlë e rapu( rda ara e posrlre dre ara arëso(e e srlëp|zës lë paj|sjes llorëse. Në pjesër
arëso(e za|or|srl dj|rdel ras|a zou|u(uese re v(|ra pë( verl|||r. 0j|lrasrlu. le paj|sjel llorëse ve(l||a|e rda
ara e pë(pa(re rë lurd lë srlëp|zës dj|rdel ras|a e zou|u(ua( re v(|ra pë( verl|||r.
Çdo p(odrues | l(|do(|le(ëve dre l(|zave rë udrëz|rel pë( pë(do(|r lë paj|sjeve lë lv(e jap|r lë drëral se rë
çla(ë verd| paj|sja durel lë verdosel. s| lë verdosel d(ejl rë (apo(l re djë(al dre paj|sjel lje(a dre s| lë
verdosel d(ejl rë (apo(l re ru(el dre rda(ësel lje(a|d|ps p||a|a elj.).
Nëse (espe|lorer lë drëral rda udrëz|rel pë( pë(do(|r. ësrlë e rurdu( cë le l(|do(|le(ël dre l(|zal
ve(l||a| lerpe(alu(ër e rapës|(ës pë((elr |orp(eso(|l la roajrë rë velër 3-5°C ro| lerpe(alu(ër e ((elr|rës.
Te l(|zal ro(|zorla|. pë( sr|a| lë velë pa(ac|ljes së paj|sjes. |usrlel jarë srpesr rë lë vësrl|(a se sa le
l(|do(|le(ël dre l(|zal ve(l||a|. ardaj lerpe(alu(a e rapës|(ës pë((elr |orp(eso(|l srpesrre(ë ësrlë 8 - 10°C ro|
lerpe(alu(ër e drorës.


.. Ftohja vajore (me vaj)

Nër llorjer vajo(e lë |orp(eso(ëve re(rel|| rër|uplorel llorja e vaj|l lë |orp(eso(|l. Një llorje e al|||ë e
vaj|l oër u|jer e lerpe(alu(ës së |orp(eso(|l. dre rë alë rërv(ë e u|ë edre lerpe(alu(ër e pësrlje||ës|l.
Te l(|do(|le(ël dre l(|z|l lë c||ël |arë lë rorlua( |orp(eso(ë re llorje vajo(e. |ordersalo(| pë(oërel rda dv
pjesë: |ordersalo(| pë( llorje lë vaj|l dre |ordersalo(|l |(veso(.

1. Pjesa e kondensatorit për ftohjen e vajit
2. yrja e sumbullës për ftohjen e vajit
3. Dalja e sumbullës për ftohjen e vajit

Fig. 6-25. $hembulli i ftohjes së vajit të kompresorit

Korp(eso(| re llorje vajo(e e |a surou||ër pë( llorje lë zrvlu( rë vaj rë lurd lë srlëp|zës së |orp(eso(|l.
3urou||a |a dv pë(çues rë srlëp|zër e |orp(eso(|l.
3urou||a pë( llorjer e vaj|l ||drel pë( pjesëzër e |ordersalo(|l lë rdë(lua( pë( llorjer e vaj|l. Avu||| | l|u|d|l
llorës rda |orp(eso(| o|rel rë |ordersalo(|r pë( llorjer e vaj|l. |u rda (| rd(orja |(|jorel avu||| | rdopu(.
srpesr v|e de(| le |orders|r| | rjë pjese lë avu|||l. Nda |ordersalo(| pë( llorje lë vaj|l l|u|d| llorës rë djerdje
avu|||/|ërd pë(c|||el rë surou|| pë( llorje lë |orp(eso(|l. Në surou||ër pë( llorje. pë( sr|a| lë ra((jes së
67

rxerlës|së së vaj|l. l|u|d| llorës p(apë oërel avu|| | (|rxeru(. P(ej rda l|u|d| llorës pë(c|||el rë |ordersalo(|r
|(veso( |u rdodrë |orders|r| |(veso(. 3r||or| l|d. ê-25.
0e(| lar|. p(a|l||a e pë(l|lua( pë( llorje lë vaj|l lë |orp(eso(|l ësrlë cë lë srl(vlëzorel 20 - 25º p(ej
s|pë(laces së pë(dj|lrsrre lë |ordersalo(|l s| |ordersalo( pë( llorjer e vaj|l. djë cë e u|ë lerpe(alu(ër e
roësrlje||ës|l 10 - 20º. Florja opl|ra|e vajo(e rër|uplor se ru| v|je de(| le rd(|lja e lerpe(alu(ës p(ej rv(jes
de(| le da|ja e surou||ës pë( llorje dre rër|uplor cë e zo(el lerpe(alu(ër e roësrlje||ës|l p(ej 15 - 30°C.


e. Ftohja me ventilator

Ku( lë pë(do(el llorja re verl||alo( do lë ((|lel ca(|u|||r| | aj(|l ((elr |orp(eso(|l. 3| pasojë do lë jelë rjë
er|s|or rë | radr | rxerlës|së lë srlëp|zës së |orp(eso(|l rë alrosle(ër pë( ((elrë. djedjës|srl pasoja ësrlë
u|ja e lerpe(alu(ës së roësrlje||ës|l lë rolo(|l.
Një rërv(ë e llorjes së |orp(eso(|l re ((|ljer e ca(|u|||r|l lë aj(|l re arë lë verl||alo(|l ësrlë | drërë
rë lë asrlucuajlu(ër ad(edal| |ordersalo(|| | c||| pë(oërel rda |orp(eso(|. |ordersalo(| dre verl||alo(|. 3r||o
l|d.ê-2ê. Ad(edalel |ordersalo(||e |ë(|ojrë rjë vërerdje lë veçarlë rë (asl|r e verdosjes rë paj|sjer llorëse.
Pë( de(|sa verl||alo(| ru| rurd lë lë(rec sas|rë e revojsrre lë aj(|l rëpë( |ordersalo( dre rëpë(rjel
|orp(eso(|l. ele|l| | revojsrër | llorjes do lë jelë | dooël.




Fig. 6-26. Agregati kondensatorik

\(|ra pë( sje||jer e aj(|l e c||a rurd lë jelë rë parje lë p(e(jeve verl||uese. |a s|pë(lacer ((jedrëse e c||a |
pë(srlalel s|pë(laces oa||o(e lë |ordersalo(|l. Aj(| |a|or rëpë( rapës|(ër asrlu cë verl||or |orp(eso(|r rjëjlë
rda lë dj|lra arël. 0j|lrasrlu. ësrlë re (ërdës| cë pë(cje||ja e aj(|l lë jelë pa asla(ë perdese. Edre rë |ëlë (asl
p(odrues|l e paj|sjeve llorëse jap|r udrëz|re rë udrëzues|r pë( pë(do(|r |u dre s| lë verdosel paj|sja llorëse.
Vërv(a ljelë( pë( llorjer e |orp(eso(|l re ((|ljer e ca(|u|||r|l lë aj(|l pë(c|||el re verdosjer e rjë verl||alo(|
rë rapës|(ër puruese lë |orp(eso(|l. Kjo rërv(ë e llorjes re verl||alo( pë(do(el velër djalë |usrleve
e|sl(ere puruese |u llorja vajo(e ësrlë e parjalluesrre cë lerpe(alu(a e roësrlje||ës|l lë rurd lë roajë
alë rë r|ve| lë u|ël lë |ëracsrër.
Florja re verl||alo( za|or|srl e u|ë lerpe(alu(ër e roësrlje||ës|l lë rolo(|l pë( 30 - 50°C.

68

5.2. AVULLUESI

Avu||ues| rë s|sler|r llorës |a (o||r e sr|ëroves|l lë rxerlës|së. Esrlë | verdosu( rë rapës|(ër rda e c||a
re((el rxerlës|a dre pa(acel rdë(rv(je rdë(rjel l|u|d|l llorës | c||| djerdel rë lë dre ((elr|rës e c||a llor. Në
l(|do(|le( dre l(|za rapës|(a e c||a llorel ësrlë aj(|. p(ardaj rë lë verdoser avu||o(el le ||oj|l 'avu||o(el pë( llorjer
e aj(|l¨ dre alë re ca(|u|||r ralv(o( lë aj(|l |'avu||ues|l e celë¨).
F|u|d| llorës rë avu||o(e vjer rda luo| |ap||a( rë lë c||ër ësrlë |(ve( (edu|l|r| | srlvpjes së l|u|d|l llorës.
Në rv(je lë avu||o(|l l|u|d| llorës |a srlvpjer e c||a |usrlëzor cë lerpe(alu(a e l|u|d|l llorës l'| pë(dj|djel
lerpe(alu(ës së saj avu||uese dre se ajo lerpe(alu(ë ësrlë rë e vodë| se lerpe(alu(a cë |ë(|orel
|dësr|(orel) e rapës|(ës llorëse. Pë( sr|a| lë rd(vsr|reve lerpe(alu(|| rxerlës|a sporlar|srl |a|or rda
rapës|(a llorëse rë l|u|d|r llorës pë( lë c|||r sr|a| l|u|d| llorës avu||or. (espe|l|v|srl e rd(vsror djerdjer
ad(edale rda |ërdu rë avu||.
Pë( l(|do(|le(ël dre l(|za srl(vlëzorel | asrlucuajlu(| avu||ues| '| lralë¨. Te |v ||oj avu||ues| s|||el velër ajo
sas| e l(eor|l llorës e c||a e lë(a rurd lë avu||orel. edre lë rxerel pë( d|sa d(adë ce|s|us.







Fig. 6-27. Disa lloje formash të avulluesve

69

Avu||ues|l pë( l(|do(|le(ë |(ves|srl oërer rë lo(ra lë sr|(orjave -'u¨. ¨0¨ ose 'L¨ ose rë lo(rë lë p||a|ës
së ((alsrël. 3r||o l|d. ê-2Z Te |orsl(u|s|or| | l(|do(|le(|l rode(r. ||as|| dre |oro|rues. avu||ues| ru| sr|rel rë
rapës|(ër e o(erdsrre llorëse. sepse ësrlë | verdosu( rë res |zo||r|l dre pjesës së o(erdsrre lë srlëp|zës.
Avu||ues| rdë(lorel re sa|d|r|r e dv l|elave lë pard(vsr|u(a çe|||u re |ara|e lë p(esua(a ose re c|||rd(|r le
rxerlë lë dv p||a|ave lë a|ur|r|l re zdje(|r|r e paslajrë r|d(au||| lë |ara|eve.
Avu||ues|l pë( l(|do(|le(ë. rë rërv(ë |orsl(u|l|ve jarë lë zdjedru( asrlu cë pjesa da|ëse e lv(e rë lë vë(lel
curel 'sepa(alo( | |ërdul¨. Pas| cë le l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l srlëp|a| (edj|r| purues | lë(ë paj|sjes llorëse jo
slac|ora(e |rd(vsr|r| lerpe(alu(|| | rapës|(ës llorëse. rd(vsr|r| | lerpe(alu(ës avu||uese. rd(vsr|r| |
lerpe(alu(ës pë((elr |ordersalo(|l) rurd lë ra sje|| de(| le pa(ac|lja e avu|||l lë |adësrl rë da|je rda avu||o(| dre
(edj|r|l lë |adësrl dre lë ((ez||srër lë purës së |orp(eso(|l. 0ë lë rda|orer pasojal e ((ez||srre lë (edj|r|l lë
|adësrl lë purës së |orp(eso(|l rë alë p||ëparje ësrlë pë(do(u( edre sepe(alo(| | |ërdul. Në lë oërel rda(ja e
|ërdul lë paavu||ua( lë c||ër e pë(roar avu||| | |adësrl | l(eor|l llorës. Nda(ja rdodrë pë( sr|a| lë rd(vsr|r|l lë
srpejlës|së dre d(ejl ((vr|r|l lë avu|||l lë |adësrl. Ve rurojer e srpejlës|së. lre(ral rë lë (ërda lë |ërdul e
|ësrojrë avu|||r e |ërdël dre roeler rë sepa(alo(. |u(se avu||| | l|u|d|l llorës sr|or |ar |orp(eso(|.
Avu||ues| rë l(|do(|le( dj|lrrorë ësrlë | verdosu( rë pjesër e epë(re lë rapës|(ës llorëse. A(sveja ësrlë
revoja e ca(|u|||r|l lë aj(|l. Pë( sr|a| lë verd|l verdosës lë avu||o(ës |(|jorel ca(|u|||r| | ralv(srër | aj(|l pë(
sr|a| lë ((vr|r|l lë aj(|l |lë (ërdë) lë llorlë |ar lurd| | rapës|(ës llorëse dre re a(drjer e aj(|l| lë |erlë) lë
rd(orlë rë verd|r e l|j.
Te l(|do(|le(ël ||as|| dre lë |oro|rua( |pjesa l(|do(|le(||e) srl(vlëzorer edre avu||o(el le| lë c||al vesa dre
a|u||| rda s|pë(lacja e avu||o(|l r|cer auloral|||srl. Kjo za|or|srl |(vrel re rd|rrër e aj(|l rda rapës|(a
llorëse ose re rxerës e|e|l(||. 3r|(|(ja |(vrel |u( |orp(eso(| ru| ësrlë rë purë. Te |ëlo avu||o(e. po( edre le
avu||o(el pa sr|(|(je auloral||e. uj| | c||| p||ë rda avu||o(ja sr|or rë erër jasrlë rapës|(ës llorëse ose luoorel
rë erër pë( |u|||r e c||a ësrlë e verdosu( rër avu||o(e.
Në l(|zal ve(l||a| dre rë pjesër rd(|(ës lë l(|do(|le(|l lë |oro|rua( |(ves|srl srl(vlëzorer avu||o(el e
a|ur|r|l rë lo(rë p||a|e. pa ra(( pa(asvsr a du|er apo ru| du|er |lë rou|ua( - lë sr|(|(a).3r||o l|d. ê-2Z.
Edre le |ëla avu||ues sepe(alo(| | |ërdul ësrlë | srlacu( |orsl(u|l|v|srl s| pjesë da|ëse e avu||o(|l.
Avu||ues|l lë c||ël pë(do(er le rd(|(ës|l ro(|zorla| jarë lë ||oj|l 'luo| rë p||a|ë¨ ose 'luo rë ||ara(|rë¨. Esrlë
srurë e (ërdës|srre le |ëla avu||ues cë luoal lë |erë |orla|l lë r|(ë re p||a|ër. pë(|alës|srl ||ara(|rër. Kjo
rurdësorel re pë(do(|r|r e luoave lë d(ejlua( |oa|(|l. a|ur|r|l ose luoave lë çe|||lë) dre srl(ërd|r |pulr|lje) lë
r|(ë lë lv(e pë( p||a|ë ose ||ara(|rë.
3epe(alo(| | |ërdul le ||ojel e avu||o(eve lë rd(|(ësve 'luo rë p||a|ë¨ ose luo rë ||ara(|rë¨. rx|((el s| erë
c|||rd(||e re djalës| 20 - 30cr. p(e(ja lë(lro(e e lë c|||l ësrlë d|sa re(ë rë e radre se d|arel(| | luo|l. dre
verdosel rë da|je lë avu||ues|l.


5.3. KONDENSATORI

Kordersalo(| rë s|sler|r llorës |uar (o||r e sr|ëroves|l lë rxerlës|së. \erdosel rë pjesër e jasrlre lë
paj|sjes llorëse dre pa(acel rdë(rv(ës rë res lë l|u|d|l llorës | c||| dj|rdel rë lë dre rapës|(ës e c||a ((elror
paj|sjer llorëse. Vjed|s| rë lë c||ër dj|rder l(|zal dre l(|do(|le(ël srlëp|a| ësrlë aj(| ardaj pë( |ëlë pë(do(er
|ordersalo(ël lë c||ël s|pas ||oj|l |orsl(u|lues jarë ¨|ordersalo( cë llorer re ajë(¨.
F|u|d| llorës rë |ordersalo( v|je rda |orp(eso(| s| avu|| | lejrxeru(. Në pjesër e pa(ë lë |ordersalo(|l l|u|d|
llorës ||(orel rda rjë pjesë e rxerlës|së pë( sr|a| lë së c||ës |a|or rda djerdja e avu||l lë lejrxeru( rë djerdje
lë avu|||l lë rdopu(. Në pjesër e resre lë |ordersalo(|l l|u|d| llorës ësrlë rë djerdjer e avu|||l lë rdopu( |a
lerpe(alu(ë e c||a | pë(dj|djel lerpe(alu(ës së |orders|r|l dre e c||a ësrlë rë e |a(lë se lerpe(alu(a e aj(|l pë(
((elr. Pë( sr|a| lë rd(vsr|r|l lerpe(alu(|| rë res lë avu|||l lë rdopu( lë l|u|d|l llorës dre aj(|l pë( ((elr.
rxerlës|a sporlar|srl |a|or p(ej l|u|d|l llorës rë aj(|r cë e ((elror pë( lë c|||r sr|a| avu||| |ordersorel.
pë(|alës|srl rdë((or djerdjer ad(edale p(ej avu|||l rë |ërd. Në pjesër e lurdre lë |ordersalo(|l l|u|d| llorës
7

||(orel edre rda rjë pjesë e rxerlës|së pë( ç'a(sve oërel |ërd | lejlloru(. 0jalë rd(vsr|reve lë ce|u(a lë
lerpe(alu(ave lë l|u|d|l llorës. rda rv(ja de(| le da|ja p(ej |ordersalo(|l. srlvpja ësrlë |orslarle dre ajo srlvpje
ësrlë |curel) ¨srlvpja |ordersuese¨.
Pë( l(|zal dre l(|do(|le(ël srlëp|a| |(ves|srl pë(do(er |ordersalo(ël re ca(|u|||r lë ralv(srër lë aj(|l.
Vë së srurl| pë(do(er |ëlo ||oje lë |ordersalo(ëve:
- rë lo(rë luo| dja(pë(o( re o(|rjë ||asl(eje:
- rë lo(rë luo| dja(pë(o( re o(|rjë rda le||:
- rë lo(rë luo| dja(pë(o( re ||ara(|ra lë o(|rjëzua(a.



Fig. 6-28. Llojet e kondensatorëve me qarkullim të natyrshëm të ajrit.

Pë( l(|zal re vo|ur lë rapës|(ës llorëse rë lë radre se 500L srpesr re(ë pë(do(er |ordersalo(ël
ad(edal|| le| lë c||ël |ordersalo(| |a ca(|u|||r lë drursrër lë aj(|l re rd|rrër e verl||alo(|l.


Fig.6-29. Kondensatori me qarkullim të dhunshëm të ajrit




7

Kv |ordersalo( |a rë srurë (erde dvpo(e lë oa|(|l lë verdosu(a ro(|zorla||srl lë c||al rë lurde ||drer re
|o|e|lo(ë dre e pë(oëjrë luo|r dja(pë(o(. Tuoal jarë lë verdosu(a s| o(|rjë rë lo(rë lë ||are||ave p(ej ||asl(eje lë
a|ur|r|l. Nda |ordersalo(| |a(dorel rxerlës|a asrlucë l|ulu(a e verl||alo(|l e lr|lrë aj(|r rëpë( |ordersalo(.
Në l|d.ê-30 ësrlë drërë srerou||| | |ordersalo(|l | c||| |a pjesë lë c||al pë(do(er pë( llorje lë vaj|l rë
|orp(eso(ë lë c||ël rë rërv(ë lao(||oje jarë lë purua( pë( |usrle lë (ërda lë purës.

Fig.6-30. Kondensatori me pjesë të sipërfaqes për ftohjen e vajit


5.4. TUBI KAPILAR

Tuo| |ap||a( rë s|sler|r llorës e |uar (o||r e e|ererl|l rdulalës. \erdosel rë alë rërv(ë. cë oër ||drjer e
|ordersalo(|l re avu||ues|r. Ajo zvodë|or srlvpjer e |ërdul lë l(eor|l llorës rda srlvpja |ordersuese rë rv(je
lë saj. rë srlvpje avu||uese rë da|je lë saj.
Tuo| |ap||a( ësrlë luo oa|(| re d|arelë( p(ej 0.5 de(| 2 rr dre djalës| 1.5 de(| 3r. Pjesa rë e radre e
djalës|së së saj ësrlë e rdj|lu( pë( luo|r lr|lrës ||lrves) ose |a|or rëpë( lë. Ve |ëlë rërv(ë l|lorel sr|ëro|r| |
rxerlës|së | c||| rurdësor cë |ërdu rda l(eor| llorës rë |ordersalo( lë pë(llorel edre rë lej. |u(se rë lë
rjëjlër |orë l(eor| llorës rë djerdje lë avu||l p(ej avu||ues|l rjalluesrër lë (|rd(orel.
0|rers|orel e luo|l |ap||a(. d|arel(| dre djalës|a. pë(ca|lorel rë alë rërv(ë cë ca(|u|||r| | |ërdul lë l(eor|l
llorës pë( a(sve lë rd|||r|l rd(vsrues lë |orders|r|l dre avu|||r|l dj|lrrorë l| pë(dj|djel |apac|lel|l llorës lë
|orp(eso(|l. E|z|slor rjë rurë( | radr | ((edu||ave erp|(||e lë c||al rurdësojrë zdjedrjer e luoave |ap||a(ë rë
lë pë(srlalsrër lë c||ël rurd lë s|du(ojrë rjë purë lë d(ejl-sa|lë lë s|sler|l llorës. Vedj|lralë. cë s|sler| lë
srl(vlëzorel rë rërv(ë opl|ra|e. rë p(a|l|| d|rers|orel e luo|l |ap||a(ë pë(ca|lorer rë rërv(ë
e|spe(|rerla|e. ralv(|srl re rd|rrër e ||oda(|ljes o(|erluese dre pë(vojës e|z|sluese.
Tuo| |ap||a( ësrlë rë pë(pa(ës| rë (apo(l re e|ererlel lje(a rdulalëse |p.sr verl||| dje(ues -
e|sparz|orues) pë( sr|a| lë çr|r|l lë saj lë u|ël. 0j|lrasrlu pas| cë rë pe(|udrër e pusr|r|l lë |orp(eso(|l
|ejor r|ve||z|r|r e srlvpjes së |orders|r|l dre avu|||r|l. pë(pa(ës|a e saj ësrlë cë rurdësor pë(do(|r|r e
rolo(ëve e|e|l(|| rë lë vedjë| dre rë lë ||(ë |L3T- Volo(ël e|e|l(||). pë(|alës|srl |orp(eso(|l.








72

5.5. FILTRI -THARËSI

F||l(|-lra(ës| pë( rd(|(ës|l dre l(|do(|le(ël srlëp|a| ësrlë | pë(oë(ë p(ej l||l(|l dre lra(ës|l lë c||ël së oasr|u
pë(oëjrë rjë l(up c|||rd(|| rda oa|(| re |vçel pë( rv(je dre sr|vçje pë( da|je lë l(eror|l llorës. lv(ja e l||l(|l-
lra(ës|l za|or|srl e |a v(|rër re d|rers|or rë lë radr rë |(aras|r re da|jer. Nëse v(|ral jarë lë rjëjla.
|arja e sr|djelës cë xr|rdel rë srlëp|zër e l||l(|l-lra(ës|l l(edor d(ejl|r|r e duru( lë ((jedrjes së l(eror|l llorës.
3r||o l|d. ê-31.


5.5.1. FILTRI

F||l(| ësrlë | ded||ua( cë lë rda|ojë d(|rcal re p(eja(drje rela|| |p|uru(| | re|u(|l lë dë((ve(. rd(vsr|u.
lre(r| lë çe|||la. oa|(| dre res|rdu). cë lre(r|l e srl(esua(a lë o|s|d|l dre cë rdv(ës|(al lje(a lë rd(vsrre
|rurëza. ||ace. p|uru( |a(oor||) e rov|||r pjesë(|srl apo p|olës|srl luo|r |ap||a( ose lë a((|jrë rë rapës|(ër
puruese lë |orp(eso(|l dre lë sje|||r dërl|r|r e l|j.
F||l(| rë l||lë(-lra(ës pë(oërel rda s|la dre ((jela rela|||e. 3|la ësrlë e verdosu( rë rv(je lë l||l(|l-lra(ës|l
|rda d(ejl|r| | |ordersalo(|l) |u radrës|a e rapës|(ës ësrlë p(ej 1.5 de(| 2rr. R(jela ësrlë e verdosu( rë da|je
lë l||lë(-lra(ës|l ||ar avu||ues|) dre |a radrës|rë e v(|rës ((elr 0.1rr.

Dalja
yrja
$ita
Dehidratori Rrjeta


Fig. 6-31. Pamja dhe prerja tërthore e filtrit-tharësit


5.5.2. THARËSI

0ë|||r| | lra(ës|l ësrlë cë lë aoso(ooj |adësrl|r dre ac|del rda l|u|d| llorës lë c||al ca(|u||ojrë rëpë(
|rsla||r. Tra(ës| pë(roar pë(oë(je pë( lra(je|der|d(alo(|) e c||a ru| duxor lë rd||ojë rë pë(oë(jel ||r||e lë vaj|l
ose lë l|u|d|l llorës. Zdjedrja e der|d(alor|l va(el p(ej ||oj|l lë s|sler|l llorës dre udrëz|reve lë p(odrues|l lë
|orp(eso(|l. |ërdul llorës dre vaj|l | c||| pë(do(el.
Ladësrl|a ose uj| dj|lrrorë jarë p(ezerl rë s|slerel llorëse. (espe|l|v|srl rë l|u|d|r llorës. vaj|r e
|orp(eso(|l dre |orporerlël e s|sler|l. dre posaçë(|srl rë paj|sjel e (eja llorëse. Te(ja |orp|ele e s|sler|l
llorës v|e(ësorel rë oazë lë sas|së së uj|l rë l|u|d|r llorës ca(|u||ues |zrazava 8e rë ¨r|||ora pjesë¨| ppr- pa(ls
pë( r|||or) ose rë ¨rd rë |d¨. P.sr. s|slerel llorëse re R-131a ose re R-ê00a ru| duxojrë lë |a|ojrë v|e(ër
ra|s|ra|e p(ej 20ppr. 0ër| | sr|a|lua( re pë(roajlje lë lepë(l lë uj|l rë l|u|del llorëse va(el rda ||oj| | l|u|d|l
llorës dre vaj|l | c||| ësrlë rë pvelje. R(ez||u rorerla| |(|jorel pë( sr|a| lë o|s|d|r|l lë luoave lë oa|(|l ose
o||o||r|l|rd(|(jes) lë luo|l |ap||a(. |u(se rë d|sa (asle edre vaj| rurd lë oërel | papë(do(srër. Te s|sler| re R-
131a rurd lë v|je de(| le r|d(o||za e vaj|l P0E. Te s|sler| re R-ê00a r|d(alel e dvo|s|d |a(oor|l rurd lë
ro||drer rë srl(esa rë luo|r |ap||a(. Ladësrl|a ësrlë la|lo(| | (ërdës|srër pë( |(|j|r|r e ac|d|l. rurëzës.
srl(esë oa|(||oa|ë(|z|r|) dre |o((oz|or|. Tra(l|(al. o(dar||e ose jo o(dar||e. |(|jorer rë s|sler|r llorës pë(
sr|a| lë de|orpov|r|l lë l|u|d|l llorës ose pë( sr|a| lë r|d(o||zës së vaj|l. Këlo (ea|s|ore rdodr|r pë( sr|a| lë
lerpe(alu(ës së ((|lu( ose s| pasoj e |adësrl|së rë s|sler.
73

F(eorël llorës p(ej velvel|u jarë srurë slao||. edre alëre(ë |u( rxerer de(| rë lerpe(alu(a lë |a(la. Ardaj.
p(apë rër |usrlel e pë(ca|lua(a. v|je de(| le (ea|s|orel lë c||al pa(ac|ler rë |(|j|r|r e lra(l|(ave. P.sr.. djalë
((|ljes së lerpe(alu(ave l(eor| llorës R-12 (eador re vaj|r dre |(|jorel lra(l|(a r|d(o||o(||e dre r|d(ol|o(||e.
Këlo lra(l|(a jarë p(ezerlë rë s|sler lrjesrlë rë djerdje lë dazlë dre jarë srurë |o((oz|ve. Rea|s|or| | l|u|deve
llorëse rë |adësrl| rë s|sler rurdë lë rx|së r|d(o||zër e vaj|l dre |(|j|r|r e lra(l|(ës. 0jalë purës ro(ra|e |v
(ea|s|or ësrlë | pard||uesrër. po( le s|slerel srurë lë |adësrla. lë c||al purojrë djalë lerpe(alu(ave lë |a(la
aro(ra|e rurd lë v|je de(| le r|d(o||za e vaj|l. P.sr. P0E vaj| | c||| ësrlë |orlar|rua( re ujë rurd lë r|d(o||zorel
dre lë |(|joj lra(l|(a |a(oor||e. lë c||al rurdë lë dërlojrë s|sler|r pë(de(|sa ru| |a(dorer |r|cer).
L|ojel e der|d(uesve lë c||al rë së srpesrl| pë(do(er rë lra(ës jarë: s||||ade||. a|ur|r| | a|l|v|zua( dre s|la
ro|e|u|a(e.

a. $ilikageli

3||||ade|| ësrlë rale(|a| pa |(|sla|e sl(u|lu(a ro|e|u|a(e e lë c||ël ësrlë e lo(rua( rda oazal e s||||aleve
lë po||re(|zua(a |3|02). A| |a allës| lë aoso(ooj ujë rda s|sler| llorës ((elr 1-êº p(ej pesrës së l|j rë djerdje lë
lralë. T(edor veço(| rë lë r|(a. djalë lra(jes së aj(|l. |u r|ve|| | |adësrl|së (e|al|ve dre srpejlës|a aoso(ouese
ësrlë srurë e radre. 3||||ade|| rë (apo(l re der|d(alo(ë lë lje(ë |a rjë polerc|a| rë lë radr pë( |ësr|r|r e
|adësrl|së së vel dre |lr|r|r e saj rë s|sler rër |usrlel lë ca|lua(a lë lerpe(alu(ës dre srlvpjes. Në l||lë(-
lra(ës s||||ade|| djerdel rë lo(rë lë |o|ë((zave lë rdjv(ës së |a|lë(-oa(dr ose lë pë(r|rël. 3||||ade|| ësrlë
der|d(alo(ë | ||oj|l lë vjelë( dre ru| ësrlë rë pë(do(|r lë djë(ë le l||lë(-lra(ës|l e d|lës së solre.


b. Alumini aktivizues

A|ur|r| a|l|v|zues lo(rorel rda o|s|d-a|ur|r| |Al203) dre ru| ësrlë rale(|e e |a(lë |(|sla||zua(. A|ur|r|
a|l|v|zues |a pë(alë(s|srl allës| lë rjëjlë aoso(ouese lë uj|l s||u(se s||||ade||. (espe|l|v|srl alë( 1-êº p(ej pesrës
së l|j rë djerdje lë le(u(. Vedj|lralë. rë pë(dj|lrës|. cë|||r| p(|ra( | a|ur|r|l a|l|v|zues ësrlë cë lë |a(doj ac|del
rda s|sler| llorës. Edre a|ur|r| a|l|v|zues edre s||||ade|| |arë d|slarcë lë djë(ë lë radrës|ve lë po(eve dre
asrjë(| ru| l(edor asla( se|e|l|v|lel| lë oazua( rë radrës|lë ro|e|u|a(e. Pë( sr|a| lë radrës|ve lë rd(vsrre lë
po(eve. ala rurder lë |oaoso(oojrë srurë ro|e|u|a rë lë rëdra lë l(eror|l llorës. vaj dre lra(l|(ë du|e
e||r|rua( rë alë rërv(ë s|pë(lacer e revojsrre pë( |a(d|r|r e uj|l p(ej s|sler|l.
A|ur|r|ur| rë |usrle lë lerpe(alu(ës së |a(lë rë s|sler rurd lë rd|rroj rë r|d(o||zër e P0E vaj|l dre
|(|j|r|r e lra(l|(ave o(dar||e. pas| cë edre uj| edre vaj| aoso(oorer rë po(el e a|ur|r|jur|l. Nda |jo de| se
a|ur|r|r a|l|v|zues ësrlë r|(ë la pë(do(|r rë s|slerel re lë c||al |orp(eso(| pë(do( V0. V0/A8 ose A8 vaj(al.

.. $ita molekulare

3|lal ro|e|u|a(e |3V) jarë rale(|a|e |(|sla|o(e po(os|ve re r||(opo(e re radrës| p(ej 3 - 1 rdsl(or.
Jarë lë pë(oë(a: ose p(ej rale(|a||l ralv(o( po(oz|v lë c||al curer zeo||l. lë c||ël rë oazë jarë s||||ale a|ur|r|ur|:
ose jarë lë |orsl(u|lua( rë rërv(ë s|rlel||e p(ej ral(|ur-a|ur|r|l. ral(|ur-s||||al|l ose |a||ur-loslal|l. lë c||ël
||drer rë res vele cë lë lo(rojrë |o|ë((za ose d(aru|a.
3|lal ro|e|u|a(e |arë sl(u|lu(ë |uo| |(|sla|o(e re v(|ra lë (erd|lu(a rë rërv(ë lë rjël(ajlsrre ose re
po(e. 3ec||a p(ej |ëlv(e v(|rave ose po(eve jarë lë së rjëjlës radrës|. Vadrës|a e rjëjlë e po(eve e||r|ror
|oapso(o|r|r e ro|e|u|ave radrës|a e lë c||ave |uralel - rd(vsror. Kjo |u rurdësor ro|e|u|ave s|ç jarë:
ro|e|u|al e uj|l |radrës|a e ro|e|u|ës së uj|l ësrlë 2.8 rdsl(or). lë aoso(oorer. pë(de(|sa rë lë rjëjlër |orë
|u rurdësor ro|e|u|ave rë lë rëdra. s|ç jarë ro|e|u|al e l|u|d|l llorës. vaj|l dre lra(l|(ës lë |a|ojrë.
3|pë(lacja e |ël|j der|d(alo(| ësrlë re |al|ore poz|l|v|srl lë e|e|l(|zua(a. lë c||al rd||ojrë s| radrel dre pë( |ëlë
së pa(| aoso(oojrë ro|e|u|al e po|a(|zua(a. s|ç jarë ro|e|u|al e uj|l. dre |ëlo | roajrë lo(l. Vadrës|a e po(eve
74

apo v(|ral e s|lave ro|e|u|a(e jarë pë(ca|lua( re |al|or|r | c||| ësrlë pë(do(ë rë |(|sla|e. Në s|lër ro|e|u|a(e
re po(el re radrës| p(ej 3 rdsl(or-ëve |3) |al|or| ësrlë ral(|ur. |u(se rë s|lër ro|e|u|a(e - 1 |al|orel
jarë |a||ur. 3|la ro|e|u|a(e |a vel| aoso(ouese lë uj|l 1 re(ë rë lepë( se a|ur|r| | a|l|v|zua( ose s||||ade||.
djedjës|srl ((elr 11-1Zº rda pesra e saj rë djerdje lë lralë. 3|lal ro|e|u|a(e jarë lë pë(oë(a asrlu cë lë
aoso(ooj sas|rë ra|s|ra|e lë uj|l cvsr rë l||||r|l lë |a||r|l lë l|u|d|l llorës. Njëre(|l uj| | ro|edru( - | roajlu( ru|
|lrerel pë(së(| rë s|sler rër lerpe(alu(a dre srlvpje ro(ra|e. 3r||o laoe|ër rë l|d. ê-32.


PR00luE3l
3V
EVERTlVl 3V R-12 R-131A PERZlERE3lT lFC 03E lCFC R-ê00A

u0P

Xl 5 ` `
Xl ê ` `
Xl Z ` ` `
Xl 9 ` ` ` `
Xl 11 ` ` ` `
0RACE
3V 5Z1 `
3V 591 ` ` ` `
CECA
NL 30R `
3|||po(|le l3R ` ` ` `

Fig. 6-32. Përdorimi i $M prodhueseve të ndryshëm në raport me fluidin ftohës


5.5.3. FILTRI-THARËSI

F||l(|-lra(ës| rë s|slerel llorëse lë l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l pë( arv|së(| verdosel rë arër e |ërdël.
sa|lës|srl lrërë rdë(rjel |ordersalo(|l dre luo|l |ap||a(. \erdosel asrlucë la s|du(ojë cë |arja ((jedrëse e
l|u|d|l llorës lë pë(cje||ë d(av|lac|or|r. Nëse der|d(alo(| ësrlë s|la ro|e|u|a(e |3V) |jo djerdje perdor |ëv|zjer
rë res vele lë srl(al|l lë 3V. Te s|slerel re luo|r |ap||a( |jo poz|lë e l||lë(-lra(ës|l s|du(or rjë |orë r|r|ra|e
lë oa(az|r|l lë srlvpjeve. 3r|cor| laoe|ër rë l|d.ê-33.
Pë( lë oë(ë pë(zdjedrjer rë opl|ra|e lë der|d(alo(|l pë( s|slerel llorëse. rë së r|(| ësrlë lë sr||orer
udrëz|rel e p(odrues|l lë l|u|d|l llorës dre vaj|l lë c||ël pë(do(er rë alë s|sler.


$ita molekulare
$ita molekulare / aluminijum i
aktivizuar (80/20)
F|u|d|
llorës
CFC 8ër 8ër
lCFC 8ër Re|orardorel
lFC Re|orardorel 8ër
lC Re|orardorel 8ër
\aj|
V0. V0/A8. A8 8ër Re|orardorel
P0E e paslë( Re|orardorel 8ër
P0E re ad|l|vë Re|orardorel Nu| (e|orardorel

Fig. 6-33. Kompatibiliteti i dehidratorit me fluide ftohëse dhe vajra


75

5.6. TERMOSTATI

Esrlë | velr| e|ererl auloral|| | c||| pë(do(el rë l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l srlëp|a|. Në pë(dj|lrës|. ësrlë
rdë(p(e(ës e|e|l(|| | c||| rdë(p(el dre rov|| ca(|ur e|e|l(|| lë |orp(eso(|l rë va(srrë(| p(ej lerpe(alu(ës.
Në l(|do(|le(ël-rd(|(ës|l srlëp|a| pë(do(er le(roslalel e ||oj|l avu||ues re |ap||a(. E|ererl | rdjesrër rë
le(roslal ësrlë ((ësr|c| | c||| vazrdor rë luo|r |ap||a( | c||| rë raje |a sordër. 3r||o l|d.ê.31 dre ê.35.



Fig. 6-34. Pamja e termostatit

R(ësr|c| | |ap||a(|l dre sordës|s|sler| |ap||a() jarë lë rousru( re l|u|d | c||| rurd lë jelë rë djerdje lë
|ërdël apo lë dazlë.
Te(roslal| | |vç |orla|lel. djedjës|srl e rov|| ca(|ur e|e|l(|| lë |orp(eso(|l rë |ëlë rërv(ë: Ve ((|ljer e
lerpe(alu(ës rë s|pë(lacer e avu||ues|l. v|je de(| le avu|||r| ose pregrevanje e rousrjes rë s|sler|r |ap||a( lë
le(roslal|l. re lë c||ër djë v|je de(| le ((|lja e srlvpjes së rousrës|l | c||| sr|a|lor |ëv|zjer e ((ësr|c|l rë |are lë
ro|zolë(|r|l lë lo(cës së sp|(a|es |(veso(e |u dre rë lurd v|je de(| le oasr||r| | |orla|leve lë le(roslal|l.
Te(roslal| | sr|vç |orla|lel. djedjës|srl rdë(p(erë ca(|ur e|e|l(|| lë |orp(eso(|l rë rërv(ër e |urdë(l lë c||ër
e |er| pë(sr|(ua( rë |a(lë.
3orda e le(roslal|l verdosel rë rjë lë l(elër e lurd|l lë luo|l dja(pë(o( lë avu||ues|l. sepse rëpë( alë pjesë
((jedr avu||| | rdopu( | lra(ë | l|u|d|l llorës. 3orda verdosel rë alë zorë lë avu|||l lë rdopu( lë lra(ë. sepse avu|||
rë alë djerdje ësrlë rë |ul| rdë(rjel avu|||l lë |adësrl dre avu|||l lë pregrejana. 3||u( la verdosr|r sordër rë
zorër e avu|||l lë |adël. djedjës|srl s||u( la ||sr|r |ëv|zu( |ar da|ja e avu||ues|l. le(roslal| do lë a((|rle
lerpe(alu(ër e sr|vçjes rë re(ël. 3||u( la verdosr|r sordër rë zorër e avu|||l lë pregrejane. djedjës|srl
s||u( po lë ||sr|r |ëv|zu( |ar da|ja e avu||ues|l. le(roslal| do lë a((|rle lerpe(alu(ër e sr|vçjes rë vorë ose
ru| do lë sr|vç la(e.
Te(roslal|r e |a(a|le(|zojrë dv le(re: d|slarca lerpe(alu(||e dre 'd|le(erca¨.
0|slarca lerpe(alu(||e e le(roslal|l ësrlë |rle(va|| rë res lë lerpe(alu(ës rë lë |a(lë |vçëse dre lerpe(alu(ës
rë lë u|ël sr|vcëse. djedjës|srl alë e pë(oëjrë 'vë|||r| | lerpe(alu(ës |vçëse' dre 'vë|||r| | lerpe(alu(ës
sr|vcëse¨. 3r||or| srerou|||r rë l|d.ê-3ê. 0|le(erca e le(roslal|l ësrlë rd(vsr|r| rë res lë lerpe(alu(ës së
sr|vçjes dre lerpe(alu(ës |vçëse lë le(roslal|l.







76

Fig. 6-36. Distan.a temperaturike dhe diferen.a e termostatit

Nëse le(roslal| |a lerpe(alu(ë l||se lë |vçjes. alë e |a(a|le(|zojrë le(rel: 'd|slarca lerpe(alu(||e¨ dre
'radrës|a e sr|vçjes së lerpe(alu(ës¨. 3r||or| l|d. ê-3Z.

Fig. 6-37. Termostati me temperaturë fikse kyçëse

R(edu|||r| | v|e(ave lë dësr|(ua(a lë lerpe(alu(ës rë rapës|(ër llorëse lë paj|sjes |(vrel re oulor|r e
le(roslal|l | c||| ësrlë | verdosu( rë oazër e le(roslal|l. Ve ((olu|||r|r e oulor|l rë arër e djalrlë. djedjës|srl rë
|are lë |ëv|zjes së a|(epave lë o(ës. |ë(|orel rda paj|sja llorëse rjë lerpe(alu(ë rë lë u|ël rë rapës|(ër e
llorëse. E|z|slojrë rërv(a lë rd(vsrre lë srerjëz|r|l lë poz|lës së oulor|l lë le(roslal|l rë (apo(l re
lerpe(alu(ër e l|j lë |vçjes dre sr|vçjes. Poz|la e srërua( re '1¨ . 'r|r¨ ose re pjesër rë lë ro||ë lë o|srl|l lë
|orelës | pë(dj|djel pë( srerou|| le le(roslalel e l(|do(|le(|l re lerpe(alu(ë |vçëse ÷2°C dre lerpe(alu(ës së
sr|vçjes -5.5°C. Poz|la e srërua( re '3¨ |ose '5¨ ose 'Z¨). 'rax¨ ose re pjesër rë lë l(asrë lë o|srl|l lë
|orelës | pë(dj|djel l(|do(|le(|l lë rjëjlë le le(roslalel re lerpe(alu(ë |vçëse -13.5°C dre lerpe(alu(ër
sr|vcëse -25°C.
Te(roslalel lë c||ël pë(do(er pë( l(|do(|le(ë dre rd(|(ës srlëp|a|ë rurd lë rdarer rë l(| d(upe |(veso(e:
- Te(roslalel pë( l(|do(|le(ë ||as||ë.
- Te(roslalel pë( l(|do(|le(ë lë |oro|rua( dre
- Te(roslalel pë( rd(|(ës.

77

Të dj|lra le(roslalel e ce|u(a |arë rjë lur|s|or lë pë(oasr|ël. dre alë lur|s|ore ro(ra|e ||(veso(e)-
|vçje dre sr|vçje lë |orp(eso(|l. Në alë cë|||r rë le(roslale pë(do(er |orla|lel |(veso(e 3 dre 1. Ku(
le(roslal| lë a((|jë v|e(ër e rëre(srre lë ca|lua( lë lerpe(alu(ës sr|vçëse raper |orla|lel 3 dre 1. re lë c|||r
vep(|r |orp(eso(| sr|vçel rda pura.
0jalë pe(|udrës pusruese lë |orp(eso(|l lerpe(alu(a rë rapës|(ër e lloru( dre rë s|pë(lacer
avu||uese ((|lel dre |u( lë a((|jë lerpe(alu(ër e |vçjes së le(roslal|l rov||er |orla|lel 3 dre 1. re cë djë
|orp(eso(| sla(lor dre vazrdor lë puroj.


5.6.1 . TERMOSTATA PËR FRIGORIFERË

Në l(|do(|le(ël ||as|| |(ves|srl rdë(lorer |ëlo l(| ||oje lë le(roslaleve:
a). Te(roslal| | c||| |a lur|s|or ro(ra|. Të sr||orel l|du(a ê-38. A| |a velër |orla|lel |(veso(e 3 dre 1.
Pas| cë lë dj|lrë le(roslalel |arë edre |orla|l|r oasr|ardj|lës pë( lo|ëz|r. |v |orla|l rë le|sl|r e
rëluljesrër ru| do lë pë(rerdel rë. po( |uplorel cë le(roslal| e |a alë. Kv ||oj le(roslal| rurd lë jelë pa ose
re poz|lër ¨3T0P¨. Poz|la ¨3T0P¨ ësrlë poz|la e rajlë e lurd|l lë oulor|l lë le(roslal|l rë lë c||ër |orla|l| 3
dre 1 re|ar|||srl e roar rë poz|lë lë rapu(. pa ra(( pa(asvsr v|e(ër e lerpe(alu(ës rë rapës|(ër e lloru(.


Fig. 6-38. Termostati frigoriferik-karakteristikat dhe lidhja në qarkun elektrik (Danfoss, lloji
077B0)

o). Te(roslal| re lur|s|or ro(ra| dre re sr|(|(je djvsërauloral||e lë avu||ues|l. Të sr||orel loloja ê-
39. Kv Te(roslal |a velër |orla|lel |(veso(e 3 dre 1. Pë( sr|(|(je djvsrëauloral||e srl(vlëzorel oulor| | |uc |
c||| djerdel rë res lë oulor|l lë le(roslal|l. |u(se ësrlë | verdosu( rë dj||pë(ër e c||a |a|or rëpë( oosrl|r e
le(roslal|l. Ve srlvpjer e oulor|l lë |uc raper dre o||o|orer |orla|lel 3 dre 1 re vep(|r|r e lë c|||l rdë(p(erel
pura e |orp(eso(|l dre rurdësorel sr|(|(ja e avu||ues|l. 0jalë |ësaj sr|(|(jeje. de(a e l(|do(|le(|l ((|r e rov||u(
dre a(l||ujl usrc|ro( ru| rx|((er p(ej paj|sjes. \elë sr|(|(ja e avu||ues|l |(vrel rëpë(rjel rd|rrës së aj(|l rda
rapës|(a llorëse e paj|sjes.
uj| p(ej avu||ues|l p||ë rë erër pë( |u|||r e c||a djerdel rër avu||ues. Ve |(ve(jer e sr|(|(jes. oulor|r e
le(roslal|l së pa(| e sje|||r de(| rë poz|lër e lurd|l lë rajlë |¨3T0P¨ poz|la) cë oulor| | |uc lë (||lrerel rë
poz|lër e pa(ë |cë lë rd(|lël). pë(|alës|srl cë l| ||(orel |orla|l| 3 dre 1. Pos |ësaj oulor| | le(roslal|l s|||el rë lë
djalrlë dre verdosel rë poz|lër e lerpe(alu(ës së dësr|(ua( ¨llorëse¨.
78

Fig. 6-39. Termostati frigoriferik-karakteristikat dhe lidhja ne qarkun elektrik(Danfoss, lloji
077B4)

c). Te(roslal| re lur|s|or|r ro(ra| dre lerpe(alu(ë |orslarle|l||se) lë |vçjes. pë(|alës|srl re sr|(|(je
auloral||e lë avu||ues|l. Të sr||orel lolo ê-10. Kv le(roslal dj|lrasrlu |a velër |orla|lel |(veso(e 3 dre 1.
Pë(do(el pë( l(|do(|le(ël re pë(oë(je l(op||a|e. (espe|l|v|srl cë lë lur|s|orojrë durel paljelë( l'| verdos|r rë
rapës|(ër |u lerpe(alu(a r|r|ra|e e aj(|l pë((elr ësrlë 1ê°C. 3r|(|(ja e avu||ues|l |(vrel re rd|rrër e aj(|l rda
rapës|(a llorëse e l(|do(|le(|l. Kv ||oj | le(roslal|l rurd lë jelë re dre pa poz|lër ¨3T0P¨.



Fig. 6-40. Termostati frigoriferik-karakteristikat dhe lidhjet në qarkun elektrik(Danfoss, lloji
077B6)


5.6.2. TERMOSTATI PËR FRIGORIFER TË KOMBINUAR

Në l(|do(|le(ël e |oro|rua( |(ves|srl verdoser l(| ||oje |(veso(e lë le(roslaleve:
a). Te(roslal| re lur|s|or ro(ra| dre lerpe(alu(ë |vçëse |orslarle. pë(|alës|srl re sr|(|(je auloral||e
lë avu||ues|l. Të sr||orel lolo ê-11.
Kv le(roslal |a velër |orla|lel |(veso(e 3 dre 1. Pë(do(el pë( l(|do(|le(ë lë |oro|rua( re pë(oë(je
¨l(op||a|e¨. pë(|alës|srl pë( l(|do(|le(ç lë |oro|rua( lë c||ël pë( lë purua( ro(ra||srl durel lë |erë lerpe(alu(ë
r|r|ra|e lë aj(|l pë( ((elr 1ê°C. 3r|(|(ja e avu||ues|l lë l(|do(|le(|l |(vrel re rd|rrër e aj(|l rda rapës|(a llorëse
lë pjesës së paj|sjes l(|do(|le(||e. Kv ||oj le(roslal| rurd lë jelë re dre pa poz|lër ¨3T0P¨.

79

Fig. 6-41. Termostati për frigorifer të kombinuar-karakteristikat dhe lidhjet në qarkut
elektrik (Danfoss, lloji 077B6).

o) Te(roslal| re lur|s|or ro(ra| dre re sr|(|(je auloral||e lë avu||ues|l lë l(|do(|le(|l re rd|rrër e
rxerës|l e|e|l(||. Te(roslal|r e |a(a|le(|zor lerpe(alu(a |orslarle e |vçjes. Të sr||orel l|d ê-12. Kv le(roslal
|a |orla|lel |(veso(e 3 dre 1 dre |orla|l|r rd|rrës ê. Korla|l| | ê ësrlë | ||dru( rë se(| re |orla|l|r |(veso(.
A| ç|vçel re verdosjer e oulor|l lë le(roslal|l rë poz|lër ¨3T0P¨ re lë c||ër djë rdë(p(erel lu(r|z|r| |
|orp(eso(|l.



Fig. 6-42. Termostati për frigorifer të kombinuar-karakteristikat dhe lidhja në qarkun elektrik
(Danfoss, lloji 077B62)

Nxerës| e|e|l(|| | c||| srë(oer pë( sr|(|(jer e avu||ues|l rdj|lel rë |orla|lel |(veso(e 3 dre 1 lë le(roslal|l.
Ku( le(roslal| a((|r v|e(ër e lerpe(alu(ës sr|vcëse lë pë(ca|lua( rë re(ël. raper |orla|lel 3 dre 1 re lë c||ër
djë |orp(eso(| sr|vçel rda pura. |u(se rë lë rjëjlër |orë | rurdësor lu(r|z|r rxerës|l e|e|l(||. Ve |vçjer e
rxerës|l e|e|l(|| |(vrel sr|(|(ja e avu||ues|l lë l(|do(|le(|l. Ku( lerpe(alu(a rë s|pë(lace lë avu||ues|l e a((|r v|e(ër
e lerpe(alu(ës |vçëse|rë l|d. ê-12 |jo ësrlë l||se ÷3.5°C). |orla|lel 3 dre 1 rov||er. re lë c||ër djë rdë(p(|lel
lu(r|z|r| | rxerës|l e|e|l(||. |u(se rurdësor sla(l|r|r dre purër e |orp(eso(|l.
c). Te(roslal| re lur|s|or ro(ra|. re d|le(erc|r lë radr dre sr|(|(je auloral||e lë avu||ues|l lë l(|do(|le(|l
re rd|rrër e rxerës|l e|e|l(||. Të sr||orel l|d. ê-13. Kv ||oj | le(roslal|l dj|lrasrlu |a l(| |orla|le-|(veso(ël jarë
3-sr| dre 1-sr| dre rd|rrës| ësrlë ê-sr|. Korla|l| | ê |a lur|s|or lë rjëjlë s||u(se le le(roslalel e pë(rerdu(a
rë re(ël. 0j|lrasrlu edre rxerës| e|e|l(|| puror rë rërv(ë lë rjëjlë s| rë pë(sr|(|rel e le(roslaleve lë ce|u(a
rë re(ël. Nd(vsr|r| | velër rë res lë |ël|j dre ||oj|l lë le(roslal|l lë ce|u( rë re(ël ësrlë rë alë cë. |v
8

le(roslal e |a d|le(erc|r|r dre alë lë radr. dre rda a(sveja cë lerpe(alu(a e l|j |vçëse dj|lrrorë lë jelë rë
¨p|us¨.


Fig. 6-43. Termostati për frigorifer të kombinuar-karakteristikat dhe lidhjet në qarkun
elektrik (Danfoss, lloji 077B52)


5.6.3. TERMOSTATI PËR FRIZE

Në rd(|(ësa |(ves|srl rdë(lorer dv ||oje lë le(roslaleve lë (adrës e ala jarë:
a). Te(roslal| | c||| |a velër lur|s|or ro(ra|. Të sr||orel l|du(a ê-11. A| |a |orla|lel |(veso(e 3 dre 1. Kv
||oj le(roslal| dj|lrrorë e |a poz|lër ¨3T0P¨. 3| la da||ojrë rda le(roslal| | l(|do(|le(|l | c||| dj|lrasrlu e |a velër
lur|s|or|r ro(ra|? Te(roslal| | rd(|(ës|l edre rë poz|lër ¨llorja rë e dooël¨ e |a lerpe(alu(ër e |vçjes -
20°C.

Fig. 6-44. Termostati i ngrirësit-karakteristikat dhe lidhja në qarkun elektrik (Danfoss, lloji
077B0)

o). Te(roslal| re lur|s|or ro(ra| dre s|rja||z|r a|l|v re rd(|çues ose a|a(r| rd(|çues-zë(o lë lerpe(alu(ës
rë lë u|ël lë |ejua(. Të sr||orel l|d. ê-15. Te(roslal| |a dv |orla|le |(veso(e 3 dre 1 dre | asrlucuajlu(| |orla|l|
¨s|rja||zues¨ ê. Pë( |orla|l|r ê ||drel a|a(r| rd(|çues|rd(|çues-zë(o). Kv ||oj | le(roslal|l ësrlë le(roslal dv
lerpe(alu(||. 0jalë rjë v|e(e lë lerpe(alu(ës rov||er |orla|lel 3 dre 1. |u(se djalë së dvlës |orla|lel 3 dre ê.
8

Terpe(alu(a djalë së c||ës rov||er |orla|lel 3 dr ê ësrlë pë( d|sa °C|za|or|srl p(ej 3-5°C) rë e |a(lë se
lerpe(alu(a djalë së c||ës rov||er |orla|lel 3 dre 1. pë(|alës|srl djalë së c||ës |vçel le(roslal|.
Ve (asl|r e |vçjes së rd(|(ës|l rë purë|pas| cë e |er| o|e(ë. pas oa(ljes rda rjë verd rë ljel(|r. pas
srpë(rdu|jes. pas sr|(|(jes) rd(|(ës| puror cë lë a((|jë lerpe(alu(ër e pë(ca|lua( lë ¨llorjes¨. Korla|lel e
le(roslal|l 3 dre 1 jarë lë rov||u(a. dj|lrasrlu edre |orla|lel 3 dre ê. Korla|lel e rov||u(a 3 dre ê |vç|r
s|rja||r|poc| re rdjv(ë lë |uce) ose a|a(r| s|rja||zues-zë(o a|a(r| | c||| pa(a|ajrë(or se lerpe(alu(a rë
rapës|(ër llorëse ësrlë rë e |a(lë se r|r|ra|ja e lerpe(alu(ës së |ejua( pë( poz|lër e pë(ca|lua( lë oulor|l lë
le(roslal|l. Ku( rd(|(ës| e a((|r lerpe(alu(ër e |ejua( r|r|ra|e rë rapës|(ër llorëse. |orla|l| 3 dre ê raper. re
ç'(asl sr|vçel a|a(r|. Nd(|(ës| vazrdor lë puroj de(|sa lë ros e a((|jë v|e(ër e pë(ca|lua( rë re(ël lë sr|vçjes
së le(roslal|l |u( lë raper |orla|lel 3 dre 1 pë( sr|a| lë së c||ës rd(|(ës| sr|vçel rda pura. 0jalë pe(|udrës
celësuese lerpe(alu(a rd(|lël. p(ardaj le(roslal| djalë lerpe(alu(ës |vçëse | rov|| |orla|lel 3 dre 1.
(espe|l|v|srl e |vç |orp(eso(|r pas së c||ës djë rd(|(ës| pë(së(| ¨llor¨. Pë(de(|sa rd(|(ës| puror rër (edj|r|r
auloral|| ro(ra|. a|a(r| rë ru| do lë |vçel. Nëse rdodrë djalë purës ro(ra|e lë rd(|(ës|l cë lerpe(alu(a rë
rapës|(ër llorëse pë( rdorjë a(sve|a(l||ujl lë lepë(l lë l(es|ël. lë c||ël rd(|rer. le(roslal| | dërlua( elj.) a((|r
lerpe(alu(ër r|r|ra|e lë |ejua(. rov||el |orla|l| 3 dre ê dre l|||or a|a(r|. pa ra(( pa(asvsr se a e |a |vçu(
le(roslal| |orp(eso(|r apo jo.
Kv ||oj | le(roslal| lë rd(|(ësve rë (apo(l re le(roslalel re l(e |orla|le | c||| srl(vlëzorel pë( l(|do(|le(ë lë
|oro|rua(. da||orel re alë cë |orla|l| | ê le |v le(roslal ësrlë | d|rers|orua( pë( ((vra lë vod|a. Kjo ësrlë e
rërv|zua( rë vel l(up|r e le(roslal|l. P.sr.. rëse rë l(up|r e le(roslal|l pas srerjave lë |orla|l|l ¨3-ê¨ ësrlë
drërë v|e(a e ((vrës ¨0.1 A¨. a| le(roslal ësrlë pë( rd(|(ës. Nëse pas srerjave ¨3-ê¨ ësrlë drërë v|e(a e
((vrës ¨ê A¨. alëre(ë a| le(roslal ësrlë | ded||ua( pë( l(|do(|le(ë lë |oro|rua(.



Fig. 6-45. Termostati i ngrirësve-karakteristika dhe lidhja në qarkun elektrik (Danfoss, lloji
077B20)











82

5.7. TASTATURA E NGRIRËSIT

Taslalu(a ose laoe|a |orl(o||uese ësrlë e|ererl | rd(|(ës|l | c||| ded||orel pë( d(ejl|r rarua| dre s|rja||z|r
lë purës lë |ësaj paj|sje llorëse. E|z|slojrë d|sa ||oje lë pa(ac|ljes së laslalu(ës lë c||al pë(do(er pë( rd(|(ës.
3r||or| rë l|d.ê-1ê parja rjë ||oj| lë laslalu(ës dre s|era e|e|l(||e e saj.

6
3
4
5
1
2


Fig. 6-46. Pamja dhe skema elektrike e tastaturës L-403B të ngrirësit

Ndë(p(e(ës| pë( |vçje-sr|vçje |poz|la '0¨ dre '1¨) ësrlë e ded||ua( pë( |vçje ose sr|vçje lë rd(|(ës|l. Në lë
srurlër e (asleve |v rdë(p(e(ës sje|| ose rdë(p(erë 'lazë¨ edre 'ze(o¨. Te rdorjë rdë(p(e(ës rë velë
rdë(p(e(ës|r. | c||| ësrlë re rdjv(ë lë dje|oë(. ësrlë e verdosu( ||aroa s|rja||zuese e c||a rd(|çor |u( rdë(p(e(ës|
ësrlë | |vçu(. (espe|l|v|srl |u( paj|sja ësrlë rër lers|or.
Në ||ojel e lje(a lë laslalu(ave ||aroa s|rja||zuese e dje|oë( ësrlë e verdosu( s| e|ererl | posaçër rë
laslalu(. 0ë|||r| ësrlë | rjëjlë - |u( rd(|çor pa(a|ajrë(or cë rd(|(ës| xr|rdel rër lers|or.
Ndë(p(e(ës| 'supe(¨ ësrlë | ded||ua( cë lë s|du(or (edj|r lë pardë(p(e(ë lë purës së rd(|(ës|l.
Ve |vçjer e l|j u(ëzorer |orla|lel 3 dre 1 lë le(roslal|l dre |orp(eso(|l. pë(|alës|srl rd(|(ës| puror pa
rdë(p(e(je. Pë(do(el cë rd(|(ës| lë 'pa(apë(dal|lel¨ pë( rd(|(jer e a(l||ujve usrc|ro( lë l(es|ël dre |vçel d|sa o(ë
pa(a se lë luler a(l||ujl usrc|ro( lë l(es|ël lë ded||ua( pë( rd(|(je rë rd(|(ës. Ndë(p(e(ës| 'supe(¨ ru| durel lë
jelë | |vçu( rë srurë se drjelë o(ë. Poz|la e |ël|j rdë(p(e(ës|. lrjesrl ësrlë e srërua( re |N)- Purë ro(ra|e
dre '3¨-3upe( pura. Në poz|lër '3¨ pë(veç se |orp(eso(| puror pa rdë(p(e(je. rd|zel ||aroa s|rja||zuese e
ve(drë e c||a pa(a|ajrë(or se rd(|(ës| ësrlë rër (edj|r|r |rd(|(je e srpejl) e a(l||ujve usrc|ro(. L|aroa e ve(dr
s|rja||zuese rurd lë jelë e verdosu( edre rë velë rdë(p(e(ës ose lë jelë e rda(ë rë laslalu(. Ve sr|vçjer e
rdë(p(e(ës|l 'supe(¨ l||el ||aroa e ve(dr s|rja||zuese dre rd(|(ës| |lrerel rë purë rër (edj|r auloral|| lë purës
rëpë(rjel le(roslal|l.
L|aroa e |uce s|rja||zuese rë laslalu( rë rd(|(ës |u( ësrlë e rdezu( pa(a|ajrë(or se rë rapës|(ër e lloru(
lë rd(|(ës|l lerpe(alu(a ësrlë ((|lu( de(| rë v|e(ër e |ejua( r|r|ra|e lë lerpe(alu(ës. Pa ra(( pa(asvsr rë
parjer dre lur|s|or|r e laslalu(ës rë lë dj|lrrorë djerdel ||aroa e |uce s|rja||zuese. Parja e |ël|j ||oj|. pë(veç
rd(|ç|r|l e|z|slor edre a|a(r| zë(o. pë( lerpe(alu(ë r|r|ra|e lë |ejua(. Ku( lë a|l|v|zorer |ëlo dv
pa(a|ajrë(|re. re srlvpjer|sr|vçjer) rë rdë(p(e(ës l||el pa(a|ajrë(|r| zë(o. rdë(sa rd(|çues| roelel edre rë
lej | |vçu(|rd(|çor ||aroa s|rja||zuese e |uce). \elër alëre(ë |u( lerpe(alu(a o|e rë v|e(ër e srërua( rë oulor
lë le(roslal|l l||el ||aroa e |uce s|rja||zuese.
Te| d|sa laslalu(a ësrlë e rurdu( rdë((|r| | e|ererleve veç e veç. pë( de(|sa le| lë lje(a. pë( sr|a| lë
c||ësdo p(|srje rë laslalu( durel lë rdë((orel e lë(ë laslalu(a.









83

5.8. SHTËPIZA

3rlëp|za apo sardë|u | l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l ësrlë |orsl(u|s|or velëroajlës rë lë c|||r verdoser lë
dj|lra e|ererlel e paj|sjes llorëse. Pjesa e jasrlre e srlëp|zës ësrlë lrjesrlë e rdë(lua( rda lerecja e era|ua(
e çe|||ul. Pjesa e o(erdsrre e srlëp|zës rë l(|do(|le(ë ësrlë p(ej rale(|a||l lë p|asl||ës |u(se le rd(|(ës|l pjesa e
o(erdsrre ësrlë rda lo|| e a|ur|r|l.
Pjesël e jasrlre dre lë o(erdsrre lë srlëp|zës së paj|sjes jarë lë |orsl(u|lua(a lo(lë rë res vele re
sr|urë po||u(elar. 3r|ura po||u(elar së pa(| ësrlë ded||ua( pë( |zo||r lë rxerlës|së së paj|sjes llorëse.
Vedj|lralë. pë( sr|a| lë |orla|l|l lë sr|ë|cve( re s|pë(lacel e |ve(a dre du|e |u la|ërde(ua( |a(a|le(|sl||ave lë
r|(a re|ar||e. sr|ura po||u(elar ësrlë rjë la|lo( re (ërdës| djalë rdë(l|r|l lë |orsl(u|l|l velë roajlës lë
l(|do(|le(ëve dre rd(|(ësve srlëp|a|. Ve pë(do(|r|r e sr|urës po||u(elar ev|lorer e|ererlel rela|||e
d|slarcuese lë sa|dua(a lë c||al ||dr|r pjesër e jasrlre dre lë o(erdsrre lë paj|sjes dre rjë|orës|srl oëjrë
d|slarc|r|r rë res vele pë( sr|a| lë rapës|(ës së duru( pë( |zo||r. 3ec||| e|ererl d|slarcuese pa(acel ¨u(ë lë
llorlë¨. pë(|alës|srl rurdësor oa(lje d|(e|le lë rxerlës|së rda jasrlë rë pjesër e o(erdsrre lë rapës|(ës
llorëse lë paj|sjes. Ve pë(do(|r|r e sr|urës po||u(elar |v p(oo|er e||r|rorel.
Te l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l oasr|ë|oro(ë rë verd lë l(eror|l R-11|CFC-11) s| rjel (epa(lues rë sr|ural e
po||u(elar srl(vlëzorel c|||operlar|CP). C|||operlar| e|z|slor rë rallë s| ou(|r ralv(o( r|d(o|a(ou(. Ve
pë(do(|r|r e c|||operlar|l rë sr|ura po||u(elar pë(rousrer lë dj|lra |(|le(el e asrp(a rë (apo(l re
roësrlje||ës|r e ozor|l dre lë rd(orjes d|ooa|e.
Nd(|(ës|l. po asrlu edre l(|do(|le(ël e |oro|rua( oasr|ë|oro(ë. |arë avu||ues | c||| ësrlë | verdosu( rë res
|zo||r|l dre pjesës së o(erdsrre lë srlëp|zës.
Një pjesë e srlëp|zës apo sërdu|ul rëpë(rjel lë së c||ës ësrlë rurdësua( pjesëra((ja e rapës|(ës
llorëse lë paj|sjes ësrlë e rov||u( re de(ë. Pjesa e jasrlre e de(ës ësrlë e rdë(lua( p(ej lereceje lë era|ua(
rda çe|||u. pë(de(|sa pjesa e o(erdsrre ësrlë p(ej p|asl||e lë p(ol|||zua(. Këlo dv pjesë |orla|lorer rë res vel|
rëpë(rjel |zo||r|l po||u(elar. 0ve(l jarë lë srl(ërdua(a pë( pjesër e jasrlre lë srlëp|zës re arë lë roajlësve
((edu||uese. re lë c||al rurdësorel ((edu|||r| | de(ës rë (asl lë roë(lr|r|l lë dooël. 0e(a e ¨ljelu(¨ pë( rd(|(ës|l
ro(|zorla| rë oa(lës|l e de(ës |arë lë verdosu(a sp|(a|e (o|| | lë c||ave ësrlë cë lë roajrë de(ër rë poz|lër e
|a(lë |rapu().
0ë de(a lë roësrlelel r|(ë rë pjesër ljelë( lë srlëp|zës. pë(|alës|srl cë lë roë(lrerel r|(ë dre re |ëlë
rda|or rv(jer e aj(|l p(ej rapës|(ës ((elruese rë rapës|(ër llorëse lë paj|sjes|rd(|(ës|l) s|pas srpua(jeve rda
ara e o(erdsrre lë lv(e ësrlë verdosu( dora roë(lrvese|d||lur|). Te l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l ve(l||a| pë(do(el
dora roë(lrvese re radrel e c||a rurdësor rjë pulr|lje lë r|(ë. |u(se dj|lrasrlu radrel| srë(oer cë lë
roajë de(ër rë poz|lë lë rov||u(. Te rd(|(ës|l ro(|zorla| pë(do(el dora roë(lrvese pa radrel pas| alo |arë
dve( lë ¨srl(|(a¨.
Në pjesër e o(erdsrre lë de(ës së rd(|(ës|l ro(|zorla| rë velë p|asl||ër ësrlë e verdosu( rjë po(l
||aroë re ||aroë pë( rd(|ç|r|r e rapës|(ës llorëse. L|aroa |vçel rëpë(rjel rdë(p(e(ës|l lë verdosu( rë po(l
||aroë. \elë rdë(p(e(ës| |a rjë sle(ë e c||a e rov|| |orla|l|r e saj re lë c||ër djë rurdësor lu(r|z|r|r e ||aroës
|u( de(a rd(|rel rë |a(lës| lë pë(ca|lua(.










84

5.9. QARKU ELEKTRIK

0a(|u e|e|l(|| | l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l pë(oërel p(ej ca(|ul e|e|l(|| lë |orp(eso(|l dre e|ererleve lje(ë
e|e|l(||e lë paj|sjes llorëse|rdë(p(e(ës|. ||aroa. ||aroa s|rja||zuese). Në l|d. ê-18 rë rërv(ë s|eral||e jarë
p(ezarlua( ca(cel |(veso(e e|e|l(||e lë l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l srlëp|a|:


K- |orp(eso(|: R- (e|e sla(luese: T- le(roslal|: H- ro(ojlës| rolo(||: N1- rdë(p(e(ës| pë( |vçje-sr|vçje lë
||aroës P1: N2- rdë(p(e(ës| pë( |vçje-sr|vçje lë paj|sjes llorëse: N3- ¨supe(¨ rdë(p(es: P1- poc| pë( rd(|ç|r|r
e rapës|(ës llorëse: P2- poc| s|rja||zues ¨paj|sja rër lers|or¨|e dje|oë(): P3- ||aroa s|rja||zuese ¨lerpe(alu(a
r|r|ra|e e |ejua(¨ |e |uce): P4- ¨supe(¨ ||aroa s|rja||zuese|e ve(drë)

Fig. 6-48 $hembujt e qarkut elektrik të frigoriferëve dhe ngrirësve shtëpiak.









85

6. PUNA NORMALE E FRIGORIFERËVE DHE FRIZEVE

6.1. KËRKESAT TË CILAT PRODHUESI DUHET T'I PLOTSOJ
6.1.1. PARALLOGARITJA E DUHUR E FTOHJES SË NEVOJSHME DHE PËRSHTATJA
E KARAKTERISTIKAVE TË ELEMENTEVE PUNUESE

P(odrues|l e l(|do(|le(ëve dre rd(|(ësve srlëp|a| së pa(| e del|rojrë cë|||r|r e paj|sjes:
- Ruajljer e a(l||ujve lë l(es|ël.
- Ruajljer e a(l||ujve lë rd(|(ë dre rd(|(jer e a(l||ujve lë l(es|ël. ose
- Ruajljer e a(l||ujve lë l(es|ël dre lë rd(|(a dre rd(|(jer e a(l||ujve lë l(es|ël.

Në oazë lë pa(a||oda(|ljes së |ë(|esës së llorjes pë(ca|lorel |apac|lel| | llorjes së paj|sjes llorëse. dre
pa(a||oda(|ler e|ererlel pë(oë(ëse lë lv(e ||orp(eso(|. |ordersalo(|. avu||o(ja elj.). Pa(a||oda(|lja durel cë la
pë(lsr|jë lë(ë sas|rë e rxerlës|së e c||a pë( çla(ëdo a(sve e rda(|or paj|sjer llorëse ose. re lja|ë lë lje(a.
pa(acel rda(|esë lë rd(orjes lë paj|sjes llorëse.|1)
3rura e lë dj|lra rda(|esave rd(orëse ësrlë ro|edrja e rda(|esave lë rd(vsrre rd(orëse. djedjës|srl.
ro|edrja e lë dj|lra sas|ve rd(orëse rda ou(|rel e rd(vsrre rd(orëse.
8u(|rel |(veso(e lë rd(orjes:
a. Nd(orlës|a e llorjes dre/ose rd(|(ja e a(l||ujve:
\a(er rda ||oj|. sas|a dre djerdja e p(odr|r|l. Kjo rxerlës| pë(oër pjesër rë lë radre lë rda(|esës së
pë(dj|lrsrre rxerëse lë l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l.
o. Ka||r| | rxerjes rëpë(rjel sërdu|ul ose a(|ës:
c. Nxerlës|a e aj(|l e c||a |a rv(ë rë paj|sjer llorëse.
Aj(| rvr rë paj|sjer llorëse djalë rapjes së de(ës ose pë( sr|a| d||lur|r|l lë dooël lë de(ës:
d. Nxerlës|a e llorjes dre rd(|(ja e |adësrl|së rë avu||ues.
Ladësrl|a rë rapës|(ër e llorjes së paj|sjes ((jedr rda aj(| | c||| |a rv( rë paj|sjer llorëse dre rda a(l||ujl djalë
|a||ljeve lë lv(e:
e. F(vrëra((ja e rxerlë e p(odr|reve o|ro(e.
P(odr|rel e l(es|ëla o|ro(e djalë luljes rë paj|sjer llorëse vazrdojrë re relaoo||zr|r e lv(e. Në p(oces|r e
l(vrëra((jes ||(orel rjë sas| e ca|lua( e rxerlës|së dre e dvo|s|d|l-|a(oor|l. 3ec||a p(ej |ëlv(e rxerlës|ve lë
ce|u(a ||oda(|ler veç e veç. Florja e revojsrre ||oda(|lel rë pe(|udrër p(ej 21 o(ëve pë( |usrlel e purës së lej
pë(|ecësua(. Nda(|esal e |(ve(a ose |usrlel e|sl(ere lë pavo||lsrre jarë alalsr|u(l(e dre za|or|srl u(ë
||drer pë( sr|a| lë |re(c|or|l lë rxerlës|së lë lë(ë s|sler|l |p(odr|r|l. |orsl(u|s|or|l. elj.).
0jalë pa(a||oda(|ljes së e|ererleve |(veso(e ||orp(eso(|. |ap||a(|. |ordersalo(|. avu||ues|) le s|sler| |
llorjes lë l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l. re((el pa(asvsr cë pura e e|ererleve veç e veç ru| ësrlë e pava(u( rda
pura e e|ererleve lë lje(ë lë s|sler|l. Pë( alë |(vrel ara||za e |a(a|le(|sl||ave lë purës së paj|sjes llorëse rë
pë(dj|lrës| dre paslaj rdë(rvrë rë pë(srlalsrrë(|rë e |a(a|le(|sl||ave lë llorjes lë d|sa e|ererleve.
3|slerel llorëse lë c||al e pë(do(|r luo|r |ap||a( s| e|ererl rdulalës. rurd lë jerë lë oa|arcua( pë(
srl(vlëz|r opl|ra| velër rë ((elrara (e|al|ve lë rdusrla lë |usrleve lë purës. Kjo pjesë(|srl rdodr pë( sr|a|
lë rërv(ës rë lë c||ër luo| |ap||a( puror. po( pjesë(|srl edre pë( sr|a| lë a(sveve cë sas|a |(|l||e e l|u|d|l
llorës re lë c|||r s|sler| rousrel.
0ë lë vë(lelorel se sa des||arlë |a rë l||lë(-lra(ës durel cë rë rërv(ë lë d(ejlë lë |a(dorel |adësrl|a rda
s|sler|. ësrlë | revojsrër |rlo(rac|or| pë( sas|rë e pë(dj|lrsrre lë l|u|d|l llorës. Ku( ajo e drërë srl(vlëzorel
rë |oro|r|r re luc|rë e s|sler|l. re purër ra|s|ra|e lë lerpe(alu(ës dre purër ra|s|ra|e lë srlvpjes.
rurd lë ||oda(|lel |adësrl|a e pë(dj|lrsrre rë s|sler. Të drëral ro| sas|rë lola|e lë |adësrl|së rë s|sler
srë(oejrë pë( vë(lel|r|r e |apac|lel|l djedjës lë l||l(|l-lra(ës|l.
86

Te(roslal| pë(ca|lorel rë oazë lë lur|s|or|l lë paj|sjes llorëse |llorjes. rd(|(jes) dre rë oazë lë |orës së
revojsrre pë( oa(aspesr|r lë srlvpjes rë res lë arëve srlvpëse dre lr|lrëse. Pe(|udra |u( paj|sja ru| puror
ësrlë pe(|udrë pusruese dre a| durel lë jelë rjall | djalë cë lë rurd lë a((|rel oa(aspesr|r| | srlvpjes. po( rda
ara ljelë(. jo edre ac srurë | djalë. sepse |jo ||srë rd||ua( rë |ua||lel|r e llorjes.


















E|ererlel e va(u(a rë res vele lë s|sler|l llorës rë rërv(ë s|erl||e jarë l(edua( rë l|d. Z-1. 3r|rel cë
rë ((jedrjer rëpë( luo|r |ap||a( rd||ojrë |usrlel rë sje||je dre dë(d|r. djedjës|srl. rë res lje(asr srlvpja e
|orders|r|l dre srlvpja e avu|||r|l. Rez|slerca rë |ap||a( rd||or rë djerdjer e avu||ues|l dre |ordersalo(|l. Te
|usrlel rë avu||ues rd||ojrë dj|lrasrlu |apac|lel| | |orp(eso(|l dre rousrja e pë(dj|lrsrre e s|sler|l. Në lë
rjëjlër rërv(ë. rë srlvpjer |ordersuese rd||or |apac|lel| | |orp(eso(|l. (ez|slerca e luo|l |ap||a(. sas|a e
rousrjes dre lerpe(alu(a e ((elr|rës. 3a | pë(|el |orp(eso(|l. |apac|lel| llorës | l|j pë(srlalel rë oazë lë
|usrleve rë avu||ues dre |ordersalo(. Esrlë ev|derle se s|sler| | oa|arcua( rurdel srurë |erlë cë lë de
oa|arcorel |u( lë vjer de(| le rd(vsr|r| | |a(a|le(|sl||ave lë rdorjë e|ererl| rë s|sler.
Ve sa u lra rë |a(lë ësrlë rjë sca(|r | pjessrër | la|lo(ëve lë srurlë lë c||ël paljelë( durel l'| ra((|r
pa(asvsr p(odrues|l e l(|do(|le(ëve dre rd(|(ësve. pë( sr|a| lë pa(a||oda(|ljes pë( revojë lë llorjes dre
pajluesrrë(|a e |a(a|le(|sl||ave puruese lë rdorjë e|ererl| cë rë lurd lë l|lojrë |a(a|le(|sl||al slal||e ose
puruese lë paj|sjes llorëse rë pë(dj|lrës|.


6.1.2.KONSTRUKTIMI I PAISJES DHE I ELEMENTEVE VEÇ E VEÇ

Korsl(u|l|r| | vel paj|sjes llorëse dre |orsl(u|l|r| | e|ererleve veç e veç lë |rsla||r|l llorës. dj|lrasrlu
rd||ojrë rë purër ro(ra|e lë paj|sjes. Të(ës|rë e e|ererleve lë l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l e oëjrë p(odrues lë
lje(ë. ardaj p(odrues|l e l(|do(|le(ëve dre rd(|(ësve durel velër l| zdjedr|r e|ererlel e pë(srlalsrre lë
|orsl(u|s|or|l. Në le|sl|r e rëlejrë jarë ce|u( velër d|sa srerouj lë |ë(|esave |orsl(u|luese.
lapës|(a puruese e |orp(eso(|l durel lë jelë e verdosu( asrlu cë lë s|du(or verl|||r|r sa rë lë r|(ë lë
rurdsrër lë |orp(eso(|l. Korsl(u|l|r| | srlëp|zës |sërdu|ul) lë paj|sjes llorëse durel lë oërel edre pa lë
asrlucuajlu(ër ¨u(a lë llorla¨. do lë lrolë pa se|s|ore lë |orsl(u|l|reve rë lë c||al rurd lë v|je de(| lë oa(lja e
rxerjes rda jasrlë rë s|pë(lacer e o(erdsrre lë srlëp|zës. 0ë lë (eadojë le(roslal| s|ç ësrlë pa(apa(ë. jo
velër cë durel verdosja e ((edu||l e sordës së saj. po( edre | sordës ¨xrep|¨ e c||a durel lë jelë sa|lës|srl e
d|zajrua(. 0urel lë oëjë lë rurdu( |orla|l lë r|(ë rë res lë sordës dre velveles. dj|lrasrlu |orla|l lë r|(ë rë
KAPA6|TET| | K0HPRE80R|T
TEHPERAT&RA E hAP8|RÉ8
Hß&8hJA E 8|8TEH|T
REZ|8TEN6A NÉ T&ß|N
KAP|LAR[8A8|A E
RRJE0hJE8}
8hTYPJA E
K0N0EN8|H|T
8hTYPJA E
AV&LL|H|T
Fig. 6-1. Varshmëri e elementeve të sistemit ftohës

87

res l|j dre avu||ues|l. Nu| duxor lë jelë | |a|ua( dre durel lë jelë | rov||u( rë lurd. ¨Xrep|¨ | sordës ru| duxor
lë |a|oj jasrlë luo|l lë avu||ues|l. sepse |jo rurd la ((|s ((ez||ur rda |orla|l| se|orda( re avu||ues|r.
Kordersalo(ël re o(|rjë lë ||ara(|rës dre |ordersalo(ël re o(|rjë ||ara(|re durel lë jerë |orsl(u|l|v|srl
asrlu lë zdjedru( cë v(|ral rë res lë ||ara(|rave lë rurdësojrë ((vr|r|r sa rë lë r|(ë lë rurdsrër lë aj(|l.
0jalë p(odr|r|l lë luoave lë o(|rjëzua(a paljelë( durel lë s|du(orel |orla|l| sa rë | r|(ë rë res lë o(|rjëve dre
ru(|l lë jasrlër lë luo|l. Korsl(u|s|or| | velë |ordersalo(|l ru| duxor lë jelë asrlu cë l'|a rurdësojë |ërdul lë
l|u|d|l llorës lë depororel rë ¨xrepal¨. Lërdu rë ¨xrepal¨ rdada|ë avu||orel dre re lë rd||or rë ((|ljer
pe(|od||e lë srlvpjes së oa(azua(.
0jalë p(oje|l|r|l lë avu||ues|l |ujdes | veçarlë durel l'| |usrlorel d|arel(|l lë luo|l ||ara||l). rur(ave lë
luoave pa(a|e|||ara|eve) dre vë|||r|l lë o(erdsrër. Asrlu cë. lë s|du(orel |lr|r| | vaj|l rë |orp(eso( rë rërv(ë
el||ase pa rdorjë ruroje lë du|srre lë srlvpjes rë avu||ues. 3rpejlës|lë e ((vr|r|l lë l|u|d|l llorës paljelë(
durel lë |erë v|e(ë lë |ors|de(uesrre. Në collë se srpejlës|a ësrlë e pë(srlalsrre. ((vra e avu|||l re
sr|urdje e lë(rec vaj|r pë( |ve(je ro(apa rë |orp(eso(. Në zvodë||r|r e |apac|lel|l llorës lë |orp(eso(|l
rd||ojrë edre (ez|slerca e radre r|d(au|||e djalë ((vr|r|l lë l|u|d|l llorës rëpë( luo||ara|) lë avu||ues|l.
0ë rë rërv(ë lë d(ejl lë ca|lorel l(asrës|a e ru(|l lë l||l(|l-lra(ës|l. pë( sr|a| lë srlvpjes së lurd|l pë|c|lëse
|rax. srlvpja pas së c||ës l||l(|-lra(ës| pë|cel) ësrlë | revojsrër srër|r| ro| purër ose purër ra|s|ra|e lë
srlvpjes rë s|sler|r llorës. 3rlvpja e pë|c|ljes durel lë jelë pesë re(e rë e radre p(ej srlvpjes puruese ose
l(| re(e rë e radre p(ej srlvpjes ra|s|ra|e puruese. dre rë |oro|r|r re lesl|r zamora e rale(|a||l.
0j|lrasrlu. djalë |orsl(u|l|r|l lë l||l(|l-lra(ës|l. durel lë srlorel |ujdes pë( u|jer e srlvpjes rë velë l||l(|r-
lra(ës|r. u|ja e srlvpjes ësrlë rjë rda |(|le(|urel pë( ca|l|r|r e |apac|lel|l ((jedrës së l|u|d|l llorës rëpë( l||lë(-
lra(ës.


6.1.3. PËRSHTATSHMËRIA E MATERIALIT DHE E FLUIDIT

P(odrues|l e l(|do(|le(ëve dre rd(|(ësve durel lë |erë |ujdes cë rale(|a|| | c||| pë(do(el pë( p(odr|r|r e
srlëp|zave lë paj|sjes|||ara(|ra. e|aslore(ël. po||re(ël) ru| (eadojrë rjë(| re ljel(|r. Edre rë srurë
dorelrër|e |a pë(srlalsrrë(|a e rale(|a||l dre l|u|d|l rë velë s|sler|r llorës. Vale(|a|el rda | c||| ësrlë oë(ë
e|ererl| | s|sler| llorës |çe|||u. re|u(|. oa|(|. a|ur|r|) ru| duxojrë ||r|||srl lë (eadojrë re l|u|d|r llorës. vaj|r
pë( |ve(je dre rousrjer e l||l(|l-lra(ës|l. 0j|lrasrlu. l|u|d| llorës. vaj| pë( |ve(je dre rousrja e l||l(|l-lra(ës|l durel
lë jerë lë pë(srlalu(a rë res vel|. Në d|sa |ë(|esa rë ||drje re pë(srlalsrrë(|rë e rale(|a||l dre l|u|d|l rë
s|sler|r llorës ësrlë lo|u( edre rë |ap|lujl e ce|u( rë |a(l.
P(odrues|l e l(|do(|le(ëve dre lë l(|zëve | ra((|r pa(asvsr sudje(|rel e p(odruesve lë d|sa e|ererleve.
lë l|u|d|l llorës. vaj|l dre l||l(|l-lra(ës|l. dre rë oazë lë sudje(|reve lë rd|||r|l (ec|p(o||srl lë zdjedr|r ç|a u
ësrlë rë e revojsrre. P(odrues|l e paj|sjeve llorëse | ra((|r pa(asvsr edre ((edu||al ||djo(e rë ||drje re
roësrlje||ës|l e ozor|l dre rxerjes d|ooa|e pa(a zdjedrjes së rale(|a||l dre l|u|d|l lë c||al do l'| pë(do(|r rë
p(odr|rel e vela.

6.1.4. MONTIMI I PAJISJES FTOHËSE

Pa(a velë rorl|r|l. e|ererleve lë paj|sjes llorëse durel l'u s|du(orel sr|a||a rë e |a(lë e paslë(l|së s|
rë o(erd| po asrlu edre rë arër e jasrlre. 0j|lrasrlu. durel l'| s|du(orel sr|a||a e rjëjlë e paslë(l|së së l|u|d|l
llorës dre vaj|l pë( |ve(je.
Nëse rë purëlo(|rë e rjëjlë p(odrorer l(|do(|le(ël dre l(|zal re R12. dre R131a. rë së r|(| ësrlë cë
||rjal e rorl|r|l lë jerë lë rda(a cë l'u ||el ((ez||ul lë pë(z|e(jes së |ëlv(e dv l|u|dëve llorës ose ((ez||ul lë
rul|r|l.
Korp(eso(|. l||l(|-lra(ës| dre e|ererlel lje(a lë s|sler|l llorës durel lë jerë lë rov||u( |lë rdj|lu() de(| le
l||||r| | p(oces|l |orl|rua| lë rorl|r|l.
88

P(ocedu(a e sa|d|r|l. va|ur|r|l. |a(jes. dre |orl(o|||r| re(rel|| durel lë (espe|lorer rë lë(ës| de(| rë
lurd.
Pa ra(( pa(asvsr l|p|r dre sr|a||ër e rode(r|z|r|l lë lesleve rë lurd lë ||rjës rorluese. lerpe(alu(a e
o(erdsrre e paj|sjes llorëse. së oasr|u re |orër e rjëjlë lë llorjes. edre rë lej jarë |(|le(|ure lë c||al rë së
srpesrl| pë(do(er pë( ap(ov|r|r e pe(lorarsave lë paj|sjes llorëse. Te(rorel(al verdoser rë srlëp|zë ose rë
|oro(e pë( rd(|(je. Pas rjë |ore lë ca|lua( lë purës së paj|sjes. |orl(o||orel lerpe(alu(a. \a(ës|srl rda
(ezu|lal|. paj|sja l|lor ose ru| l|lor lë d(ejlër pë( pë(do(|r.


6.1.5. SIGURACIONI I PAJISJES FTOHËSE

F(|do(|le(ël dre l(|zel cë lë rurd lë pë(do(er rë arv|së(|. durel l'| |ërac|r srurë slarda(del rac|ora|e
dre |rle(rac|ora|e rë p(|zr|r e s|du(|së. Në oazë lë |ëlv(e slarda(deve rdarer rë dv l|pa lë rd(vsrër lë
slarda(deve. re|ar||e dre e|e|l(||e. 0|sa slarda(de |rle(rac|ora|e: l30. EN. 0lN. 83. AN3l. 3rurë |rsl|lule
dre adjerc| rac|ora|e dre |rle(rac|ora|e |\0E. Tu\. 3E\. 3EVK0. uL. C3A.elj.) oëjrë lesl|r|r e l(|do(|le(ëve
dre l(|zeve s|pas slarda(deve lë rd(vsrër. Në collë se paj|sja e |a|or lesl|r|r. e l|lor ap(ov|r|r pë( pë(do(|r
lë al|j |rsl|luc|or| ose adjerc|e. djedjës|srl srlel|l lë c|||l | pë(|el a| |rsl|luc|or apo adjerc|. E|z|slor rurë( | radr
| srleleve lë c||ël | p(arojrë (ezu|lalel e lesl|r|l lë |rsl|luc|oreve apo adjerc|ve p(ej srleleve lje(a. P(odrues|l e
l(|do(|le(ëve dre rd(|(ësve rë l|elë rdj|lësel e lv(e re lë drëra verdos|r srerjal e |rsl|luc|oreve apo adjerc|ve
lë c||al e |arë oë(ë lesl|r|r dre |ej|r|r e pë(do(|r|l lë paj|sjes llorëse.
3larda(del e veçarla rë p(|zr|r e s|du(|r|l durel l'| p|olësojrë l(|do(|le(ël dre l(|zel. lë c||ël rë s|sler|r e
llorjes pë(do(|r l|u|d|r llorës rdezës. s|ç ësrlë |zooular| R-ê00a.


6.1.6. UDHËZIMET PËR PËRDORIMIN E PAJISJES FTOHËSE

udrëz|r|r pë( pë(do(|r|r e paj|sjes llorëse e jep p(odrues| dre re((el-l|lorel pa(a se la o|ejë paj|sjer
llorëse. udrëz|r| pë(roar udrëz|re lë rd(vsrre lë p(odrues|l ded||ua( srl(vlëzueseve pë( lë d|lu( lur|s|or|r
sa rë lë ((edu||l dre rë rjë |orëzdjalje rë lë djalë lë pë(do(|r|l lë paj|sjes llorëse.
0|sa lë drëra rda udrëz|r| pë( pë(do(|r:
-Paj|sja durel lë verdosel rë verd|r e le(u( dre lë rd(|çua(. rë verd|r |u ësrlë | ro(ojlu( rda ((ezel d|(e|le
lë d|e|||l.
-Paljelë( durel lë cërd(ojë rë rërv(ë ro(|zorla|e dre slao|| rë verd rjalluesrër lë lo(lë:
-Në alë(s| lë l|j ru| duxor lë verdoser paj|sjel lë rxerla:
-Korp(eso(|l dre |ordersalo(|l paljelë( durel |ejua( llorje lë rjalluesrre. Pë( |ëlë a(sve p(odrues| | jep
dv cepa d|slarcuese lë p|asl||ës lë c||al rorlorer rë arër e pasre lë paj|sjes. re lë c||ër s|du(orel |a(d|r|
r|r|ra| rda ru(|:
-Pa(a |vçjes rë ((jel|r e|e|l(|| durel ve(|l||ua( cë lers|or| rë p(|zë l'| pë(srlalel ((edu||ave lë srërua(a rë
l|elër rdj|lëse lë apa(al|l:
-Apa(al| durel lë |vçel d(ejlpë(sëd(ejl| rë p(|zër |vçëse:
-P(|za durel lë |elë lo|ëz|r:
-Terpe(alu(a e paj|sjes durel lë verdosel s|pas revojës së llorjes|rd(|(jes) re arë lë le(roslal|l.
va(ës|srl rda lerpe(alu(a e ((elr|rës. alë(s|së së ou(|r|l lë rxerlës|së. dre rapjes së srpesrlë lë de(ës:
-A(l||ujl rë l(|do(|le( durel dj|lrrorë lë jerë lë rou|ua(a. ç|a v|er edre pë( |ërdjel:
-Pa(a verdosjes rë l(|do(|le( a(l||ujl durel lë llorer rë lerpe(alu(ë lë drorës:
-A(l||ujl ru| duxojrë lë verdoser rë alë rërv(ë cë la p(e||r apo la rou|ojrë avu||o(er:
-A(l||ujl pa(a rd(|(jes durer lë llorer rë lerpe(alu(ë lë drorës. paslaj lë pa|elorer rë aroa|azr lë
pë(srlalsrër:
89

-Në l(|z. pa(a rd(|(jes së a(l||ujve lë l(es|ël. durel s|du(ua( lerpe(alu(ë rë lë u|ël rë rjë |orë p(ej d|sa
o(ëve:
-\erdosja e rerjëre(srre e sas|së së a(l||ujve le l(es|ël djalë 21 o(ëve. ru| duxor lë jelë rë e radre
se sas|a. e c||a ësrlë ce|u( rë el||el:
-Nëse rë avu||o(e lë l(|do(|le(|l ro||drel a|u|||. pu||a e le(roslal|l paljelë( durel lë verdosel rë poz|lë rë lë
u|ël. rëse edre |jo ru| rd|rror. avu||o(ja pa ljelë( durel lë sr|(|rel:
-Pa(a sr|(|(jes paj|sja durel ç|vçu( rda ((jel|:
-Pa(a sr|(|(jes së avu||o(es ru| duxor lë srl(vlëzorer rjelel e rp(erla pë( |a(d|r|r e a|u|||l:
-Nëse sr|(|(ja e avu||o(es oërel auloral|||srl. rë rërv(ë pe(|od||e durel ve(|l||ua( cë v(|ra pë( pë(cje||je
lë uj|l lë ros jelë e zërë. \(|ra rdodrel rër v|jër e c||a e ro|edr uj|r rër avu||o(e:
-0|sa re(e rë v|l. ose |u( vesa rë s|pë(lace lë o(erdsrre lë l(|z|l a((|r l(asrës|rë p(ej 3-5rr. l(|do(|le(|
durel lë sr|(|rel:
-0|sa re(e rë v|l. po( rë së r|(| pas sr|(|(jes. paj|sja durel pasl(ua( dre |a(ë:
-Nda |ordersalo(| |orë pas |ore durel pasl(ua( p|uru(|r. elj.


6.2. PUNA NORMALE E FRIGORIFERIT DHE FRIZIT

Nëse p(odrues| | |a p|olësua( lë dj|lra |ë(|esal rë sr|||r lë d|rerz|or|r|l lë s|sler|l llorës. |orsl(u|l|r|l.
pë(pulrsrrë(|së së rale(|a||l lë l|u|d|l. rorl|r|l dre s|du(|r|l. rëse |orsuralo(| | pë(roarel udrëz|reve lë
pë(do(|r|l. jarë p|olësua( lë dj|lra pa(a|usrlel cë paj|sja llorëse lë puroj ro(ra| dre lë |elë jelë lë djalë lë
pë(do(|r|l.
F(|do(|le(ël dre l(|zel srlëp|a|e purojrë rë rërv(ë auloral||e. Pas |vçjes rë ((jelë. ose pas |vçjes së
rdë(p(e(ës|l ose pas |vçjes së le(roslal|l. |orp(eso(| sla(lor dre l|||or lë puroj. Apa(al| llorës ¨llorë¨. Korë
pas |ore lerpe(alu(a o|e dre |u( a((|r v|e(ër e duru( rda ara e le(roslal|l. le(roslal| rdë(p(erel. Ve sr|vçjer
e le(roslal|l rdë(p(|lel lu(r|z|r| | |orp(eso(|l dre a| rda|el. Apa(al| llorës e rdë(p(erë lë ¨lloru(|l¨. Kora
pe(|od||e de(|sa apa(al| puror ësrlë cuajlu( ¨pe(|udra e purës¨. Ve |orë lerpe(alu(a rd(|lël dre |u( lë a((|rel
v|e(a e lerpe(alu(ës le(roslal| |vçel. Korp(eso(| sla(lor. l|||or lë puroj dre dj|lrrorë c|||| | purës pe(|od||e
pë(së(|lel. Pe(|udra |u( apa(al| ru| puror ësrlë e asrlucuajlu(a ¨pe(|udra e pusr|r|l¨. 3r|cor| l|d.Z-2.
Zdjalja pe(|od||e e purës va(el rda desl|r|r| | apa(al|l llorës |llorës apo rd(|(ës). rda(|esa e
pë(dj|lrsrre e rxerjes dre drër|a e lerpe(alu(ës |u oërel edre sr|vçja e le(roslal|l.

















9

Fig.7-2. Periudha e punës dhe pushimit te ngrirësit (Danfoss, CF.70.01.02)

Korp(eso(ël e l(|do(|le(ëve dre l(|zeve srl(vlëzojrë e|e|l(orolo( le ||oj|l L3T er|as rda sr|a|u cë |ëlo
paj|sje llorëse srl(vlëzojrë luo|r |ap||a( s| e|ererl rdulalësr. Ku( le(roslal| sr|vç |orp(eso(|r rda pura.
l|u|d| llorës rë djerdje lë |ërdël edre rë lej ((jedr rëpë( luo|r |ap||a( rda |ordersalo(| rë avu||ues pë( |ëlë djë
srlvpja rë |ordersalo( zo(el. |u(se rë avu||ues ((|lel. R(jedrja e |ërdul rdada|ësorel edre rë lej de(|sa
d|le(erca rë res srlvpjeve zvodë|orel.
Në lurd. srlvpjel oa(azorer. rëse pe(|udra e pusr|r|l |a cerë rjalluesrër e djalë. Në lë vë(lelë oa(as
pesr|r| | srlvpjeve rë s|sler rurdësor pë(do(|r|r e |orp(eso(ëve re rorerl sla(lues lë vodë|. 0ë do lë
lrolë. pe(|udra celësuese dj|lrrorë durel lë jelë rjalluesrër e djalë cë lë pë(lsr|jë pe(|udrër e
oa(aspesr|r|l lë srlvpjeve. Të sr||orel l|d. Z-2. Ve verdosjer e le(roslal|l re d|le(erc|r jo rë lë vodë| se
8°C dre jo rë lë vodë| se ê°C pë( l(|ze. ësrlë a((|lu( pa(a|usrl| cë pe(|udra celësuese lë rurdësojë pe(|udrë
djedjëse lë oa(az|r|l lë srlvpjeve. Po(. ralv(|srl. ësrlë e revojsrre cë sorda e le(roslal|l lë ros jelë e
|rporua( rë verd|r e ((|ljes (ap|de lë lerpe(alu(ës. Esrlë re (ërdës| lë d|rel se s| ësrlë e verdosu( sorda e
le(roslal|l rë avu||ues. Vë lepë( pë( pe(|udrër celësuese lë sr||orel rë |apl|rër 'Ara||za e p(|srjeve¨.
0jalës|a e pe(|udrës së oa(az|r|l lë srlvpjeve va(el rda d|arel(| | luo|l |ap||a(. pjesëra((ja |ërd e l|u|d|l
llorës rda |ordersalo(| rë luo|r |ap||a(. sas|a e pë(dj|lrsrre e |ërdul lë l|u|d|l llorës rë |ordersalo(. elj. Vë
lepë( pë( pe(|udrër e oa(az|r|l lë srlvpjeve lë sr||orel rë |ap|lu|||r 'Ara||zë e p(|srjeve¨. Te l(|do(|le(ël
pe(|udra e oa(az|r|l lë srlvpjeve ësrlë pë(alë(s|srl p(ej 3-5 r|rula. |u(se le l(|zel ësrlë pë(alë(s|srl p(ej 8-12
r|rula.







9

7. ANALIZAT E PRISHJEVE

7.1. NË PËRGJITHËSI

P(|srjel e rd(vsrre lë l(|do(|le(ëve dre l(|zeve rd||ojrë rë lur|s|or|r|r lrere|o( lë paj|sjeve llorëse- pë(
llorje dre rd(|(je. Pë( sr|a| lë p(|srjeve lur|s|or|r| lrere|o( e|ze|ulorel pjesë(|srl ose ru| |a |u((la(ë
lur|s|or|r|. 0j|lrasrlu. rdorjë(a p(|srje rd||or dre rë velë pë(do(|r|r alaldjalë lë l|u|d|l llorës.
E|z|slojrë sr|ace lë rd(vsrre lë c||al ra sje|||r dje(ë le p(|srjel rë l(|do(|le(ë dre l(|ze. Alo rurd lë
(adr|ler rë |ëlo d(upe:
1. 3r|acel e dele|leve lë |(|jua(a pë( sr|a| lë dao|reve lë p(odrueseve lë l(|do(|le(ëve dre l(|zeve ose
pë( sr|a| lë dao|reve lë p(odrueseve lë e|ererleve lë |ëlv(e paj|sjeve llorëse. collë rë lazër p(oje|luese.
ose djalë lazës pë(puruese: |orp(eso(| re |apac|lel jo lë rjalluesrër lë llorjes: luo| |ap||a( re d|arelë( lë
vodë| dre lë djalës|së lë pa rjalluesrre: avu||ues| re |apac|lel lë vodë|: |zo||r| | dooël | avu||ues|l:
|ordersalo(| | zdjedru( srurë | vodë|: verdosja e |ordersalo(|l jo e sa|lë: l||l(|-lra(ës| re |apac|lel lë vodë|:
le(roslal| re d|le(erc|a| lë vodë|: sorda e le(roslal|l e rorlua( dao|r|srl: dao|r| djalë pë(ca|l|r|l lë verd|l lë
rorl|r|l lë sordës së le(roslal|l: zdjedrja e daoua( e (e|es sla(luese: ro(ojlës| | daoua( | rolo(|l: verl|||r| |
dooël | rapës|(ës puruese lë |orp(eso(|l: |a||up|r| | dooël | |zo||r|l lë srlëp|zës: paslë(l|a e parjalluesrre e
e|ererleve pa(a rorl|r|l: p(ocedu(al e dooëla sa|duese lë oë(a: va|ur|rel. rousrjel dre ve(|l|||rel lë
re(rel|zr|l: elj. Te| p(odrues|l e rjoru( oolë(o( dre le| p(odrues|l e rjoru( (edj|ora| lë p(odrueseve lë
l(|do(|le(ëve dre rd(|(ësve sr|a|la(ël e dele|leve lë |ël|j ||oj| jarë rë lë vë(lel lë ((a||a. Te| d|sa p(odrues |o|a|
rë pa| lë rjoru( sr|a|la(ël e p(|srjeve lë |ël|j ||oj| ru| jarë lë ((a||a. po( edre |ajrë(orer dele|lel s|slero(e
rë d|sa se(| p(odruese.
2. 3r|acel e dele|leve lë ((jedru(a pë( sr|a| lë rospë(roajljes lë (e|orard|reve rda udrëz|r| pë(
pë(do(|r rda ara e srl(vlëzues|l: paj|sja ësrlë verdosu( rë rapës|(ër e |adësrl dre re verl|||r lë dooël:
oazarerl| | ça(ë rë lë c|||r cërd(or paj|sja: paj|sja srpesr verdosel rë da(azre. ose rë le(asa: r|ve||z|r| |
paj|sjes ru| ësrlë oë(ë: pë(dal|lja joade|uale dre pa|el|r| | a(l||ujve usrc|ro( pa(a se lë verdoser rë paj|sje:
avu||ues| le| l(|do(|le(ël ësrlë slë(rousru( dre e rou|ua( re a(l||ujl usrc|ro(: srl(esa e vesës ose e a|u|||l
ësrlë e l(asrë rë avu||ues: pë( sr|a| lë sr|(|(jes. avu||ues| | dërlua( ose srpua( pë( sr|a| lë pë(do(|r|l lë
rjeleve lë rp(erla: lë lulu(a sas| lë lepë(la lë l(es|ëla lë a(l||ujve usrc|ro(ë pë( rd(|(je: ara e p(apre e
paj|sjes e verdosu( srurë alë( ru(|l: pë( sr|a| lë rospasl(|r|l lë ((edu||l |ordersalo(| | rou|ua( re p|uru(:
srl(vlëzues| |a ra((ua( poz|lër e |vçu( lë rdë(p(e(ës|l ''supe('': elj. 3rl(vlëzues| | l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l srpesr
re jo pë(roajlje rda udrëz|r| pë( pë(do(|r |orl(|ouor cë |v d(up | sr|a|la(ëve cë sr|a|lor dele|le lë jelë
rjë(a rdë( rë lë v|elsrr|l.
A. 3r|acel e dele|leve lë ((jedru(a pë( sr|a| lë rale(|a||l lë |odru( dre lë purës srurëvjeça(e:
|orla|lel lë djedu(a ose lë dërlua(a lë (e|es sla(luese. lë ro(ojljes ose le(roslal|l pë( sr|a| lë sr|ërd|j|r|l
srurëvjeça(: ro(ojlja e rolo(|l rë rxerës | djedu(: |zo||r| | pësrlje||jes lë rolo(|l pë( sr|a| lë lerpe(alu(ës së
rd(|lu( dre rd|||r|l lë lra(l|(ave lë rd(vsrre ësrlë dërlua(: s|pë(lacja e jasrlre e pë(çueseve rë roë(lrveser
r|sëse-sla(luese PTC e o|s|dua(: depë(l|r| | aj(|l rëpë( verdel e roë(lrve(a dooël dre rale(|a||l po(oz|v:
e|asl|c|lel| | dooël | dorës roë(lrvese lë de(ës: oa|ë(|z|r| | s|pë(laceve rela|||e rë |orp(eso(: sas|a e ((|lu( e
||ur|l. ||açe lë rdv(ës|(ave lë rd(vsrre dre srl(esave lë o|s|dua(a. dre re la edre ((|lja e ((ez||ul rda zër|a e
s|sler|l llorës: elj. Kv d(up | ((jedrjeve lë sr|aceve lë dele|leve dj|lrasrlu ësrlë rjë(| rdë( d(upel rë lë
v|elsrre pë( djeljer e dele|leve.
8. 3r|acel e ((jedrjeve lë dele|leve pë( sr|a| lë se(v|s|r|l lë joaulo(|zua( rda ara e rjesrlë(ve:
|orp(eso(| | verdosu( re |apac|lel lë vodë| llorës: (e|e sla(luese jodjedjëse: ro(ojlës| | rolo(|l jodjedjës |
verdosu(: le(roslal| | zdjedru( re d|le(ercë lë vodë|: lerl|r| | adapl|r|l lë d|le(erc|r|l lë le(roslal|l: sorda e
le(roslal| e rorlua( dao|r|srl: sorda e le(roslal|l e verdosu( rë verd|r e daoua(: avu||ues| | zdjedru( re
|apac|lel lë vodë| llorës: ''a(r|r|'' | avu||ues|l | oë(ë rda pe(sora jo lë aulo(|zua(: djalë rorl|r|l luo| |ap||a( |
roësrlelu( rë |orp(eso( ose |ordersalo(: luo| |ap||a( | rd(vdru( ose | srlvpu(: rapja e |orp(eso(|l pë( lë
92

e||r|rua( dele|lel rë |orp(eso(: rërv(a e |(ve(jes së p(ocedu(ës së zo(asjes. pasl(|r|l. sa|d|r|l. va|ur|r|l.
rousrjes dre ve(|l|||r|l lë re(rel|zr|l lë s|sler|l jo lë p|olë dre rë rërv(ë jo djedjëse: elj. Nu| jarë lë ((a||a
(aslel cë srurë rjesrlë( pë( sr|a| lë e||r|r|r|l lë rjë dele|l| |(|jojrë sr|ace pë( |ajrë(|r|r e dele|l|l ljelë(.
C. 3r|acel e p(|srjeve |arë a(dru( pë( sr|a| lë |usrleve jo djedjëse pë( purë: 3r|a||ëz|r| dre zo(|lja e
radre rë ((jel|r e|e|l(||: rdë(p(e(jel e srpesrla dre lë djala lë ((jel|l e|e|l(||: l(e|uercal joslao||e rë ((jel rë
pe(|udrër ve(o(e lë lerpe(alu(ave e|sl(ere pë( sr|a| lë rd(vsr|reve |||ral||e: rë rjë rërv(ë lu(r|z|r| |
apa(al|l llorës | pa(apa(ë pë( purë rë lers|ore lje(a dre l(e|uercë elj. Nda |v d(up | sr|aceve lë p(|srjeve rër
lers|or| | ((jel|l ësrlë rë | srpesrl| dre rë | (ërdës|srr| sr|a|.
Esrlë e ca(lë se pura joro(ra|e dre p(|srja e çdo e|ererl| roelel rjë pas rjë sr|a|la( | purës jo
ro(ra|e ose p(|srja e apa(al|l llorës rë pë(dj|lrës|. Pura joro(ra|e ose p(|srja e rjë e|ererl|. lrjesrl apa(al|
llorës. apo rdorjëre(ë pa ljelë(. rd||or rë purër e ((edu||l lë e|ererl|l ljelë(. po( srpesr rd||or rë p(|srjer e
velë. 3r||or| lolor Z-1. Kjo rdë(va(ës| e e|ererleve rë res vele pë(së(| rë lurd rd||or rë purë jo ro(ra|e ose
p(|srje lë apa(al|l llorës rë lë(ës|. 0j|lrasrlu. |usrlel jo lë pë(srlalsrre lë purës rurd lë jerë sr|a|la(e lë rjë
pure joro(ra|e ose lë p(|srjes së rdorjë e|ererl|. re vep(|r|r e lë c||ër ra o|je de(| le rjë purë joro(ra|e ose
de(| le p(|srja e vel apa(al|l llorës.


7.2. QARKU ELEKTRIK I KOMPRESORIT

Në l|du(ër 8 - 1 jarë l(edua( dv ca(ce l|||esla(e e|e|l(||e lë |orp(eso(|l.



Në lë dv sreroujl e drër ësrlë e du|srre se ca(|u e|e|l(|| | |orp(eso(|l pë(oërel p(ej dv ca(ceve
e|e|l(||e pa(a|e|e. Në srerou|||r re (e|e sla(luese ca(|ur e pa(ë e pë(oër pësrlje||ës| | (e|es sla(luese.
pësrlje||s| purues. ro(ojla e jasrlre e rolo(|l. le(roslal| dre pë(çues|l lë c||ël | oasr|ojrë |ëlo e|ererle. Kjo
ësrlë |(veso(ja ose ca(|u | pësrlje||jes puruese. 0a(|ur e dvlë e pë(oëjrë |orla|lel e rov||u(a lë (e|es r|sëse-
sla(luese. pësrlje||ja sla(luese. pë(çues|l lë c||ël | oasr|ojrë |ëlo e|ererle dre |ordersalo(| sla(lues. rëse
ësrlë rë pvelje ||oj| | e|e|l(orolo(|l C3lR. Kv ësrlë rjë ca(|ë rd|rrës apo ca(| | pësrlje||jes sla(luese. Në
srerou|||r re PTC roë(lrveser sla(lues ca(|ur e pë(oër pësrlje||ja puruese. ro(ojlja e o(erdsrre e rolo(|l.
le(roslal| dre pë(çues|l lë c||ël |ëlo e|ererle | oasr|ojrë. 0a(|ur e|e|l(|| rd|rrës e pë(oëjrë PTC
roë(lrvesja sla(luese. pësrlje||ja sla(luese dre pë(çues| pë( ||drje lë PTC roë(lrveses sla(lues re ca(|ur
|(veso(.
Nëse ca(|u e|e|l(|| | |orp(eso(|l ru| |a lu(r|z|r. rëse ësrlë rë rdë(p(e(je. rëse e|ererlel ru| jarë lë
||dru(a s|pas ((edu||o(es ose c|||ldo p(ej e|ererleve ësrlë rë dele|l. paj|sja llorëse ru| puror. 0ele|lel e sec|||l
e|ererl veç e veç lë ca(|ul e|e|l(|| lë |orp(eso(|l jarë lë srpjedua( rë |ap|lujl v|jues.

93

\ë(ejlje:
Nëse djalë ara||zës së dele|leve e|e|l(||e srl(vlëzorer vo|lrel(| ose arpe(rel(| djedjës|srl. rëse
ve(|l||orel pura e ((edu||l e rdorjë e|ererl| dje(sa paj|sja llorëse ësrlë rër lers|or. durel cë l| |usrlojrë
vërerdje lë posaçre pë( sr|a| lë rurdës|së 'lë dod|ljes e|e|l(||e'. Nëse e|ererlel ve(|l||orer re or- relë(
ose re ||aroër lesluese paj|sja llorëse ru| duxor lë jelë rër lers|or djedjës|srl sp|ra e |ao||os pë( lu(r|z|r lë
paj|sjes durel lë jelë e rxje((ë p(ej p(|zës. 0j|lrasrlu. e|ererl| ose pjesa e ca(|ul e c||a durel lë ve(|l||orel.
durel lë jelë e rda(ë rda pjesël lje(a lë ca(ceve e|e|l(||e. Edre djalë pë(do(|r|l lë ||aroës lesluese l'|
|usrlorel vërerdje pë( sr|a| lë rurdës|së së 'dod|ljes e|e|l(||e'.


7.2.1. MUNGON FURNIZIMI ME TENSION

Korp(eso(| ru| |vçel . ru| e lë(rec ((vrër. p(ardaj ru| (eador ro(ojlja e rolo(|l.
Të ve(|l||orel re vo|lrelë( ose re ||aroër lesluese se ros |a lers|or rë p(|zë. L|aroa lesluese ësrlë
pa(ac|lu( rë l|d.8-2.







Fig.8-2. Poqi testues

Nëse |a rurdes lers|or| s| sr|a|la( lë rurdsrër jarë:
- 3r|vçja rda ((jel| pë( sr|a| lë dele|l|l ose lej rda(|esës së ((jel|l. Të p(|lel cë d|sl(|ouc|or| lë |vçë ((jel|r e
cvlel|l.
- 3p|ra e p(|sru(. Të (|pa(orel ose lë rdë((orel p(|za.
- 3|du(esa e djedu( ose |a (eadua(. Të ve(|l||orel se a ësrlë rdorjë |orsuralo( ljelë( | |vçu( rë ca(|ur e asaj
s|du(ese. s| sr|a| | djed|es ose | (ead|r|l lë saj. Nëse paj|sja llorëse ësrlë sr|a|la(e. lë ve(|l||orel se ros rë
pësrlje||jel e e|e|l(orolo(|l lë |orp(eso(|l ose rë rdorjë pë(çues |a a(dru( de(| le depë(l|r| | |zo||r|l dre |
|orla|l|r|l rë res lë |ëlv(e pë(çuesëve. lë c||ël djerder rër lers|or. re |orsl(u|s|or|r e rela|lë lë paj|sjes
|rjesrl(|l |ëlo | erë(lojrë s| 'depë(l|r| rë pë(lo|ëz|r'). 0al| çdo re(ë depë(l|r| | |zo||r|l rdodr rë pësrlje||jel e
rolo(|l. 0j|lrasrlu dje(ë le 'depë(l|r| rë pë(lo|ëz|r' rurd lë v|je de(| le |ordersalo(| sla(lues re |orsl(u|s|or
lë vjelë( | c||| e |a srlëp|zër e rela|lë.



Fig. 8-3. Verifikimi i depërtimit të izolimit të kompresorit me llambë testuese



94

Në l|d. 8-3 ësrlë l(edua( ve(|l|||r| | depë(l|r|l lë |zo||r|l lë |orp(eso(|l re ||aroë lesluese.
Nëse |orp(eso(| ësrlë re ro(ojljer e jasrlre. rjë(a e|e|l(odë e ||arpës leslues lë ||drel re sp|rër C.
|u(se e|e|l(oda e dvlë rë sp|rër pë( lo|ëz|re rë |orp(eso(. Nëse ||arpa rd(|çor. |orp(eso(| durel lë
rdë((orel. 3epse |a a(dru( de(| le srpua(ja e rjë(ës rda pësrlje||jel. Te |orp(eso(ël re ro(ojlje lë o(erdsrre.
rjë(a e|e|l(odë e ||arpës lesluese ||drel re sp|rër R ose re sp|rër 3. |u(se e|e|l(oda e dvlë re p||ër pë(
lo|ëz|r lë |orp(eso(|l. Nëse ||arpa rd(|çor. djalë ve(|l|||r|l lë c||ësdo pësrlje||je. |orp(eso(| durel lë
rdë((orel. P(ocedua e l|||ë e ve(|l|||r|l lë srpua(jes së |zo|alo(|l le |orp(eso(ël re ro(ojlje lë o(erdsrre ësrlë
e duru( pë( lë ev|lua( (ezu|lalel e daoua(a lë lesl|r|l pë( sr|a| lë djed|es everlua|e lë ro(ojljes së o(erdsrre.
\e(|l|||r| re or-relë( |(vrel rë lë rjëjlër rërv(ë. \e(|l|||r| re or-relë( ose re ||arpër lesluese çdore(ë
sdurel lë l(edoj srpua(jer. sepse lers|or| | lesl|r|l |a cerë srurë | vodë|. \e(|l|||r| rë | s|du(l ësrlë re reda
or-relë( ose re rjë paj|sje lesluese lë ca|lua( pë( lers|or lë |a(lë. Të dvja |ëlo paj|sje |vçer rë lë rjëjlal p||a
lë |orp(eso(|l s| |a cerë e sca(ua( rë pa(ë. Ve reda or-relë( re lers|or rjë |aresr 500\. (ez|slerca e
|zo|alo(|l ru| durel lë jelë re pa|ë se 2V0. Korp(eso(| | c||| ru| rurd l'| cërd(oj lesl|l lë lers|or|l lë |a(lë p(ej
1500\/50lz rjë r|rulë ose 1ê50\/50lz rjë se|ordë r|((el s| | p(|sru( dre durel lë rdë((orel.
3|du(esa rurd lë d|djel ose lë |ë(cej edre pë( sr|a| lë le(roslal|l | c||| 'depë(lor rë pë(lo|ëz|r' pë( sr|a|
lë |orla|leve lë djedu(a dre lë sr|ërd|jave rë lë. Një le(roslal | l|||ë durel lë rdë((orel. L|drja e sr|u(lë( rë
laslalu( lë l(|z|l ose ||drja e sr|u(l pë( sr|a| lë ||drjeve lë daouesrre lë e|ererleve rdë(rjel vele lë ca(|ul
e|e|l(|| lë |orp(eso(|l. dj|lrasrlu sr|a|lor djed|er ose |ë(c|r|r e s|du(esës. 0urel lë rdë((orel laslalu(a e l(|z|l
ose lë ve(|l||orel se a jarë lë dj|lra e|ererlel e ca(|ul e|e|l(|| lë ||dru(a s|pas ((edu||o(es.


7.2.2. KABLOJA FURNIZUESE E PAJISJES - E DËMTUAR

Korp(eso(| ru| |vçel ru| lë(rec ((vrë. p(ardaj ru| (eador edre ro(ojlës| | rolo(|l. Të ve(|l||orel re
vo|lrelë( ose re ||aroër lesluese se a lu(r|zorel paj|sja re lers|or. Nëse ru| |a lers|or. rdë(p(e(ja ësrlë rë
sp|rë ose rë pë(çues|r |vazrdues|) e |ao||os. Ku( lë lë(r|cel sp|ra p(ej p(|ze dre s|aj| ljelë( | |ao||os lë rdarel
rda paj|sja. re or-relë( ose re ||aroër lesluese rurd lë vë(lelorel se a ësrlë |ao||oja e p(|sru(. Të
rdë((orel |ao||oja e lu(r|z|r|l lë paj|sje re rjë |ao||o ljelë( djedjëse.


7.2.3. NDËRPRERJE NË QARKUN ELEKTRIK TË KOMPRESORIT

Kv sr|a|la( | dele|l|l rër|uplor se rurdor ||drja e duru( rdë(rjel e|ererleve lë ca(|ul e|e|l(||.
0j|lrasrlu. dele|lel e çdorjë(|l e|ererl veç e veç rurd lë sr|a|lojrë rdë(p(e(jer e ca(|ul e|e|l(||. Ndë(p(e(jel
e çdo e|ererl| veç e veç do lë srpjedorer rë |ap|lujl e (adrës.
Korp(eso(| ru| |vçel. ru| lë(rje| ((vrë. p(ardaj edre ru| (eador ro(ojlja e rolo(|l. 3r|a|la(ël e
rurdsrër jarë:
- |a (a ||drja |(veso(e e |orp(eso(|l:
- ësrlë rda(ë pë(çues| rda p||a e rdj|lu(|(e|e sla(luese ose o|rela||):
- rdë(p(e(ja e pë(çues|l rë ca(|ur e pësrlje||jes puruese.
Në rërv(ë v|zua|e. re or-relë( ose re ||aroër lesluese rurd lë djerdel verd| | rdë(p(e(jes. Në rërv(ë
djedjëse lë ev|lorel p(|srja ose dele|l|- lë ||drel sp|ra buk8nu-a. lë rdë((orel (e|e sla(luesja. o|rela|| ose lë
rdë((orel pë(çues|.
Rasl| | veçarl ësrlë rdë(p(e(ja e ca(|ul lë pësrlje||jes sla(luese. Korp(eso(| ru| |vçel. po( lë(rec ((vrër
rë pa| se ajo sla(luese dre |ë(cer ro(ojlës|. Te |orp(eso(ël L3T |jo ((vrë ësrlë 15-ê5º rda ((vra sla(luese
e pë(dj|lrsrre. |u(se le |orp(eso(ël l3T ësrlë 90-95º rda ((vra sla(luese e pë(dj|lrsrre. Esrlë re (erdës|
lë pë(rerdel cë |jo ((vrë 'e pjesë(|srre' pa(a p(ov|r|l lë sla(l|r|l dj|lrasrlu |a rjë v|e(ë rë lë radre p(ej
95

((vrës 'puruese' lë e|e|l(orolo(|l. Në |ëlë (asl |ora e (ead|r|l lë ro(ojlës|l rolo(|| ((|lel rë rërv(ë
p(opo(c|ora|e re ((vrër (edu|luese. 3r|acel e rurdsrre lë rdë(p(e(jes së ca(|ul lë roësrlje||ës|l sla(lues
jarë: |a (ërë sp|ra buk8na ose rdë(p(e(je rë pë(çues. Vërv(a e zou||r|l dre e |a(d|r|l lë p(|srjes ësrlë e
rjëjlë s| rë (asl|r e rdë(p(e(jes së ca(|ul lë roësrlje||ës|l purues. E|ererlel lje(a lë c||al rx|s|r rdë(p(e(jer rë
ca(|ur e roësrlje||ës|l sla(lues jarë srpjedua( rë l|lujl e rëposrlër.


7.2.4. LIDHJA E GABUAR E ELEMENTEVE TË QARKUT ELEKTRIK

Pë( sr|a| lë ros |ujdes|l apo lë ros rjesrlë(|së së duru( rurd lë daoorel djalë ||drjeve lë e|ererleve
lë ca(|ul e|e|l(|| rë res vele. Pasojal e ||drjes së daoua( rurd lë jerë:
-paj|sja llorëse ru| puror la(e. Korp(eso(| ru| |vçel. ru| lë(rec ((vrë. ardaj edre ru| |a (ead|r lë ro(ojlës|l
rolo(||:
-|orp(eso(| sla(lor dre puror. po( puror sr|u(l. pas| cë djalë sla(l|r|l srpejl (eador ro(ojlës| rolo(||
-ësrlë djedu( apo |a |ë(cve( s|du(esa. Esrlë oë(ë ||drje e sr|u(lë djalë ||drjes së daoua( lë e|ererleve lë
ca(|ul e|e|l(||.
Pë( l'| |a(dua( pasojal pë( sr|a| lë ||drjeve lë daoua(a lë e|ererleve. ësrlë e revojsrre lë pa(a
|orl(o||orer ||drjel dre rëse |a dao|re. lë oërel p(apë ||drja e sa|lë e e|ererleve rë ca(|ur e|e|l(||.


7.3. KOMPRESORI

0ele|lel dre sr|a|la(ël lë c||ël o|jrë de(| le parurdës|r| | sla(l|r|l ose de(| le sla(l|r| jo | su|sessrër lë
|orp(eso(|l jarë lë srpjedua(a rë |apl|rër 'Ara||za e dele|leve' dre jarë drërë veç e veç rë |ap|lu|||r 8.21
|ësrlu cë ru| jarë ara||zua( rë rërv(ë pa(l||u|a(e rë |ëlë |ap|lu||. Në le|sl|r e rëlejrë ara||zorer velër
dele|lel dre sr|a|la(ël lë c||ël jarë rë ||drje lë d(ejlpë(d(ejl re |orp(eso(|r.


7.3.1. JAN DJEGUR PËSHTJELLJET E ELEKTROMOTORIT

Var|lesl|rel djalë djed|es së pësrlje||jeve lë e|e|l(orolo(|l:
1. Korp(eso(| re (e|e sla(luese:
-|orp(eso(| ru| sla(lor. ru| lë(rec ((vrër. p(ardaj edre ru| (eador ro(ojlës| | rolo(|l - ësrlë djedu(
pësrlje||ja puruese:
-Korp(eso(| ru| sla(lor. po( lë(rec ((vrë rë pa| rda ((vra sla(luese e pë(dj|lrsrre dre |ë(cer
ro(ojlës| | rolo(|l - ësrlë djedu( pësrlje||ja sla(luese.
2. Korp(eso(| re PTC roë(lrveser sla(lues:
-|orp(eso(| ru| sla(lor. po( lë(rec ((vrë rë pa| rda ((vra e pë(dj|lrsrre sla(luese dre |ë(cer
ro(ojlës| | rolo(|l - ësrlë djedu( rjë(a rda pësrlje||jel.
0jed|a e pësrlje||jeve lë e|e|l(orolo(|l pa(acel rë lë vë(lel rdë(p(e(jer e ca(|ul e|e|l(|| lë |orp(eso(|l. Në
|orp(eso( za|or|srl d|djel pësrlje||ja sla(luese.
Në lë dj|lra (aslel |u( |orp(eso(| ru| rurd lë sla(loj ralja e ((vrës sla(luese |lë lë(ër ose pjesë(|srl) re
arpe(relë(. ose rë r|(ë re arpe( da(ël. djalë p(ov|r|l le sla(l|r|l lë |orp(eso(|l. rurd lë rd|rroj djalë
ara||z|r|l lë p(|srjes. 3r||o l|d. 8-1.




96

\|e(ër e ((vrës sla(luese lë |orp(eso(|l p(odrues|l e jap|r rë |ala|odjel e |orp(eso(ëve. dre srpesr
edre rë el||elal e |orp(eso(|l.
R(edu||s|a e roësrlje||ës|l puruese leslorel rë res sp|rave R dre C. |u(se ((edu||s|a e roësrlje||ës|l
sla(lues rë res sp|rave 3 dre C. 3r||o l|d. 8-1. \e(|l|||r| | ((edu||s|së së pësrlje||ave rurd lë oërel re
||arpër lesluese dre re or-relë(. Nëse ||arpa ru| rd(|çor ose or-rel(| l(edor rjë (ez|slercë lë palurdre
|p.sr. 00). roësrlje||ës| | leslua( ësrlë | djedu( dre |orp(eso(| durel lë rdë((orel.
Te |orp(eso(ël re ro(ojlje lë o(erdsrre lesl|r| | pësrlje||ës|l oërel rë res lë sp|rave R dre 3. Nëse
||aroa ru| rd(|çor ose or-rel(| l(edor rjë (ez|slercë lë pa lurdre. alëre(ë rjë(| p(ej roësrlje||ësve ësrlë
djedu( dre |orp(eso(| durel lë rdë((orel. \e(|l|||r| | ((edu||s|së së roësrlje||ës|l le |orp(eso(| re ro(ojlje lë
o(erdsrre oërel rë rërv(ër e ce|u( rë |a(lë pë( a(sve cë lë |a(dorel dvsr|r| se a jarë |orla|lel e ro(ojlës|l
rë poz|lë lë rapu( apo lë rov||u(. R(edu||s|a e pësrlje||jes së rolo(|l rurd lë leslorel edre re sla(l|r|r e
|orp(eso(|l re rd|rrër e 'paj|sja rarua|e e sla(l|r|l'. 3r||o l|d.8-5.



Paj|sja pë(oërel p(ej sp|rës. pë(çues|l. rdë(p(e(ës|l rorerla|. l(e |opsave |a||dalo(ëve) dre rëse ësrlë e
revojsrre. edre |ordersalo( sla(lues pë( sr|a| lë C3lR |orp(eso(|l. Kjo 'paj|sje rarua|e e sla(l|r|l' ësrlë e
pë(do(srre pë( rjesrl(|l re pë(vojëpure. po( rëse djerdel rë dua(l e pe(sor|l lë papë(vojë rurd lë oëjë rë
srurë dëre se doo|. pas| cë pë(do(|r| jo | sa|lë za|or|srl ra çor de(| le djed|a e pësrlje||ës|l lë rolo(|l.
Korp(eso(| pa(a lesl|r|l durel lë a((|jë lerpe(alu(ër e rapës|(ës puruese |r|r|ra|e 15 C). 0j|lrasrlu. pa(a
lesl|r|l durel lë ve(|l||orer cë ru| |a rër lers|ore se(|oze lë ((jel|l.
'Paj|sja' pë(do(el rë |ëlë rërv(ë:
Rerd|ler sa|lë dre |vçer a||dalo(ël rë sp|ral e |o|e|lo(|l lë rolo(|l dre vë(lelorel a jarë |orla|lel lë
|orla|lua(a r|(ë. 3p|ra e 'paj|sjes' |vçel rë p(|zër rjë lazo(e. Në alë rorerl pësrlje||ës| purues | rolo(|l ësrlë
rër lers|or dre e lë(rec ((vrër. 0urel lë (eadorel srpejl. lë rd(vdrel dre lë roarel rdë(p(e(ës| rorerla| cë
97

edre pësrlje||ës| sla(lues lë l|lojë lu(r|z|r. Ndë(p(e(ës| ru| duxor cë lë roarel rë djalë se 5 se|orda.
pë(|alës|srl pësrlje||ës| sla(lues ru| duxor lë |elë lu(r|z|r rë lë djalë se 5 se|orda. Nëse |jo |orë lej|a|orel.
pësrlje||ës| sla(lues rurd lë d|djel. Nëse ru| v|je de(| le sla(l|r|. lu(r|z|r| re lers|or | pësrlje||ës|l purues
durel lë rdë(p(|lel re lë(recjer e sp|rës rda p(|za. po( jo rë vorë se 10 se|orda pas |vçjes rë ((jel. Nëse
p(ocedu(a e |a(lëpë(rerdu( ra o|e de(| le sla(l|r| | |orp(eso(|l. rurd lë re((el s| rjë djë e s|du(l cë
pësrlje||ës|l e rolo(|l jarë rë ((edu||.
3r|acel e djed|es së roësrlje||ës|l lë e|e|l(orolo(|l jarë:
1.0jalë sla(l|r|l rolo(| rjë |orë rë lë djalë lë(rec ((vrër e lë(ë sla(luese. Nëse ësrlë vësrl|(sua( sla(l|r|
| e|e|l(orolo(|l pë( rdorjë a(sve. zdjalel |ora djalë së c||ës a| lë(rje| ((vrër e lë(ë sla(luese. |a rdodrë
rë re(ël cë ro(ojlës| '| |a rdj|lu(' |orla|lel. alëre(ë v|je de(| le djed|a e lë dv pësrlje||jeve |jaslë|ëve) lë
rolo(|l.
2.Vo(ojlja e verdosu( pë( rjë rolo( rë lë radr. pë(|alës|srl pë( ((vrë rë lë radre. Kjo srurë srpejl
ra sje||ë de(| le djed|a e pësrlje||jes sla(luese.
3. Zër|e e pjesë(|srre e c||a re |orë oërel zër|e e p|olë. Kjo ësrlë srpjedua( rë |ap|lu|||r 8.12.
1. Rez|slercë e zvodë|ua( e |zo||r|l lë pësrlje||ës|l. pë(|alës|srl vel|l re|ar||e dre le(r||e lë dooëla lë
pësrlje||ës|l. 3r|acel e |ësaj rurd lë jerë:
a. Kua||lel| | dooël |zo|ues.
o. lzo||r | purua( dooël rë rërv(ë lao(||o(e.
c. Nd|||r| srurëvjeça(ë razarajuq| ut|caj produkata raz|aganja e l(eor|l llorës dre vaj|l.
d. Terpe(alu(a e |ejua( e pësrlje||jes e ((|lu( ose e lej|a|ua(. e c||a re |orër ra sje||ë de(| le
dooës|r| dre dërl|r| | |zo||r|l.
Te sr|acel rër a.) dre o.). rjesrl(| ru| rurd lë rd||oj. 3r|a|u rër c.) Vurd da po8pe8| dre p(odrues| |
paj|sjes llorëse. rëse djalë |orp|el|r|l pë(lurd|rla( lë paj|sjes ru| |u pë(roarel ((edu||ave lë d(ejla
p(ocedu(a|e. 0j|lrasrlu. rë |ëlë sr|a| rurd lë rd||ojrë ede po8tupc| djalë purës lë c||ër e e|ze|ulor
rjesrl(|. Ve |(ve(jer e d(ejl lë p(ocedu(ave lë purës rjesrl(| rurd lë zvodë|oj razarajuq| rd|||r|r e
p(odu|leve raz|aganja l|u|d|l llorës | vaj|l rë |zo||r|r e pësrlje||jes së rolo(|l. 3r|a|la(| rër d.). rë lë c|||r sr|a|
rjesrl(| rurd lë rdë(rvj. ësrlë rë | srpesrl| dre rë (apo(l re lë rurd lë vë(lelorel |orëzdjalja e |zo||r|l.
Pë(|alës|srl. |orëzdjalja e |zo||r|l vë(lelorel re rd(vsr|r|r e |orës dre lerpe(alu(ës. Nëse |zo||r| | drërë
pë(do(el djalë lerpe(alu(ave rë lë |a(la. |orëzdjalja e l|j do lë jelë rë e sr|u(lë( se |zo||r| | rjëjlë | c|||
srl(vlëzorel rë lerpe(alu(ë rë lë u|lë.
Fa|lo(ël lë c||ël rd||ojrë rë lerpe(alu(ër e pësrlje||jes së rolo(|l jarë ((vra lë c||ër e lë(rec rolo(|. llorja
d|(e|le e pësrlje||ës|l lë rolo(|l dre lerpe(alu(a e srlëp|zës së rolo(|l ||orp(eso(|l).
R(vrër ra|s|ra|e |orp(eso(| e lë(rec rë rorerl|r sla(lues. Nëse (olo(| re rjë vësrl|(ës| | a((|r
((olu|||rel. zdjalel |ora djalë së c||ës |orp(eso(| lë(rje| ((vrër ra|s|ra|e |sla(luese) pë( sr|a| lë së c||ës
pësrlje||ja sla(luese rxerel srpejl. srpesr re srpejlës| p(ej 10-18°C rë rjë se|ordë. Nu| p(ele(orel lë |ejorel
cë lerpe(alu(a e pësrlje||jes sla(luese lë |a|ojë 135°C ||ëlë pë(|ul|z|r e jap|r p(odrues|l e |orp(eso(ëve rë
va(srrë(| lë ||asës dre |ua||lel|l |zo|ues). Pësrlje||ësja sla(luese rurd edre lë roelel e |vçu( nepo8redno
pas sla(l|r|l pë( sr|a| lë p(|srjes së (e|es sla(luese ose lë rda(|esës aro(ra|e djalë |orës së pë(srpejl|r|l lë
rolo(|l. Pësrlje||ësja sla(luese rurd lë |vçel edre djalë |orës së purës. Një s|lualë e l|||ë rurdë lë rdodrë.
p.sr |u( rolo(| djalë |orës së purës ësrlë | rda(|ua(. dre |jo sje|| |vçje lë (e|es sla(luese. re lë edre
pësrlje||ja sla(luese. Në lë dv (aslel e ce|u(a rë |a(l vjer de(| le ((|lja e ((vrës lë c||ër e lë(rec rolo(| dre
|usrlel pë( ((|lje lë lerpe(alu(ës së pësrlje||jes rër ||r|l|r ra|s|ra| lë |ejua(.
Vo|rda(|esa e pësrlje||jes |(veso(e rdodr |u( rolo(| rë pe(|udrë lë djalë u |rpororel lerpe(alu(ave ro|
||r|l|r lerpe(alu(|| | c||| odno8| rë |zo||r|r e pësrlje||jes. L|r|l| lerpe(alu(|| rurd lë |apë(cerel |u( |orp(eso(|
ësrlë |z|ozen 8|abom |agjenju. lers|orel e lep(ua(-jasrlë rase. rër lers|or|l. srlvpjes srurë lë |a(lë
|ordersuese ose rëse llorja e rolo(|l re avu|| ru| ësrlë ade|uale pë( sr|a| se srlvpja rë arër lr|lrëse
ësrlë aro(ra|e e vodë|. djedjës|srl pë( sr|a| lë rurojes së l|u|d|l llorës. 0j|lrasrlu. re odrazavaju se lë
dj|lrë la|lo(ël rë ((|ljer e ((vrës. Edre ruroja e l|u|d|l llorës rurd lë rd||oj rë zvodë||r|r e ((vrës.
98

Terpe(alu(a e srlëp|zës së |orp(eso(|l ru| ësrlë d(ejlpë(sëd(ejl| p(opo(c|ora|e re lerpe(alu(ër e
rolo(|l. P.sr. d|le(erca lerpe(alu(||e rë res lë rolo(|l dre srlëp|zës ësrlë rë e radre djalë lerpe(alu(ave
r|r|ra|e lë avu|||r|l. sepse derdës|a e avu|||l lë l|u|d|l llorës zvodë|orel rë srlvpjel rë lë u|lë. 0re |jo
pascv(orel rë u|jer e l(arsrel|r|l lë rxerlës|së rë res rolo(|l dre srlëp|zës së |orp(eso(|l.
Të sr||orel lolod(al|a 8-ê. Në (aslel e ce|u(a rë re(ël dj|lrrorë |u( ((|lel ((vra cë e lë(rec rolo(| dre |u( lë
((|lel lerpe(alu(a e srlëp|zës së |orp(eso(|l. djedjës|srl lerpe(alu(a e pësrlje||jes së rolo(|l. v|je de(| le
|ë(c|r| | ro(ojljes së rolo(|l. P(ardaj. ro(ojlja e rolo(|l ësrlë e paljelë(suesrre cë de(| d||u l'| e||r|roj rë rjë
rasë sr|a|la(ël lë c||ël ra sje|||r de(| le zvodë||r| | (ez|slercës së |zo||r|l lë pësrlje||jes.
Fa|lo(ël lë rd(vsrër lë c||ël rd||ojrë rë lerpe(alu(ër e pësrlje||ës|l dre ((|ljer e ((vrës rë delaj|srl jarë
srpjedua( rë |(vea(l||u|||r 8.1.
99

7.3.2. ROTORI I BLLOKUAR

Ku( rorerl| sla(lues | rolo(|l ësrlë | pa rjalluesrër cë lë rurdë lë ro|zolë(oj (ez|slercër djalë
sla(l|r|l. |jo djerdje l|lu||orel ''(olo(| | o||o|ua(''. Trërë rë |ja(lë. srp(erja ''(olo( | o||o|ua('' (apo(lorel s'| p(|srje
rë |orp(eso( dre s|sler | c||| parurdësor |ëv|zje lë ||(ë lë (olo(|l lë e|e|l(orolo(|l.
'Rolo(| | o||o|ua(¨ e |a(a|le(|zor la|l| cë |orp(eso(| lë(rec ((vrër e lë(ë sla(luese. Re|ea sla(luese ose
PTC pë(oë(ës| sla(lues roar lë |vçu( pësrlje||jer sla(luese. po( (olo(| ru| ((olu||orel ose rë vësrl|(ës| | a((|r
((olu|||rel. Nër |ëlo |usrle v|je de(| le ((|lja e srpejl e lerpe(alu(ës rë pësrlje||jer sla(luese. po( ro(ojlës|
rolo(|| ësrlë | d|rers|orua( asrlu cë |orpersor alë ((|lje. Pë( alë a(sve. ro(ojlës| srurë srpejl |ë(cer
|o(erda d|sa se|ordave) dre e rdë(p(erë lu(r|z|r|r e rolo(|l. Pas |ë(c|r|l lë ro(ojljes së jasrlre |ora pë(
|vçje lë së(|srre lë ro(ojljes ësrlë du|srër rë e djalë. Paslaj ro(ojlës| pë(së(| |vçel dre p(ov|r| | sla(l|r|l
pë(së(|lel.
0jerdja '(olo(| | o||o|ua(¨ rurd lë pë(|lrerel edre s| rdorjë p(|srje e dvlë. pas| cë ru| ësrlë e rurdu(
cë lë sr||orel se a ësrlë (olo(| | cel apo ((olu||orel rda pa|. Vërv(a rë e r|(ë cë lë vë(lelorel se a ësrlë (olo(|
| o||o|ua( ësrlë cë lë |vçel arpe(rel(| dre alë asrlu cë lë l(edoj ((vrër e lë(ë lë c||ër e lë(rje| rolo(|. 3r||or|
l|d.8-1. Nëse arpe(rel(| | |vçu( rë alë rërv(ë l(edor se |orp(eso(| lë(rje| ((vrër e lë(ë sla(luese. d|adroza
oesr||e e p(|srjes ësrlë '(olo(| | o||o|ua(¨.
3r|acel e djerdjes '(olo(| | o||o|ua(¨ rurd lë rdarer rë l(| d(upe:
1. 8||o||r re|ar||. Kv ||oj d(up | sr|a|ul rër|uplor cë (olo(| ou|va||srl rurd lë jelë | o||o|ua(. Nëse
|orp(eso(| apo paj|sja llorëse |a cer e |rd||ua( rdaj |usrleve lë vësrl|(a l(arspo(luese |rëse ësrlë rapu(-
|ësrua(. | dod|lu(. elj). slalo(| ose c|||rd(| rë (asl|r rë lë |ec rurd lë jer lë |a(dua(-da|u( rda poz|la e lv(e. re
|ëlë (asl o||o|orel (olo(| ose c|||rd(|. Në (aslel e ((a||a rdodrë cë rjesrl(|l | o|e |orp(eso(| rda do(a rë lo|ë.
Alëre(ë rdodrë rjëjlë s| rë pë(sr|(|r|r e s|lualës së rë pa(srre. 0j|lrasrlu. pë( sr|a| lë |ve(jes së dooël apo
rurdesës së vaj|l rurd lë v|je de(| lë ra(xr|r| | pjesëve |ëv|zëse. dre rë lë de(| le o||o||r| | (olo(|l.
2. 0jerdja rë s|sler. 3r|a|u rë | srpesrlë | djerdjes '(olo(| | o||o|ua(¨ ësrlë oa(az|r| jo | lë(ës|srër |
srlvpjes rë L3T s|slerel llorëse. 3r||or| l|lu|||r 8.1Z.
3. Nërlers|or|. Rolo(| rurd lë o||o|orel dj|lrasrlu edre pë( sr|a| lë lers|or|l sla(lues jasrlëza|or|srl
lë vodë|. 3r||or| l|lu|||r 8.11.
0jerdja '(olo(| | o||o|ua(¨ rurd cë lë |a(dorel re e||r|r|r|r e sr|a|ul lë d(ejlpë(d(ejlë. Kjo rurd lë jelë
srurë e vësrl|(ë. dre rë srurë (asle ësrlë re |erlë cë lë ((|lel rorerl| sla(lues | |orp(eso(|l. Te
|orp(eso(ël L3T |jo a((|rel re rd|rrër e |ordersalo(|l sla(lues. rëse le|r|||srl ësrlë e rurdu( verdosja e
|ordersalo(|l sla(lues. 0jalë |ësaj durel lë |er| pa(asvsr la|l|r cë |ordersalo(| sla(lues rd||or rë rdë((|r|r e
((vrës rë pësrlje||s|r sla(lues dre cë |jo rurd lë rd||oj rë ro(ojlës|r e pësrlje||jes rë (asl|r e '(olo(|l lë
o||o|ua(¨. Ve lja|ë lë lje(a. rurd cë lë rdodrë cë ro(ojlës| | rolo(|l la(e ru| (eador ose lë (eadoj srurë
rdada|ë. ç|a ra sje|| de(| le djed|a e pësrlje||jes sla(luese lë rolo(|l. 0j|lrasrlu. verdosja srlesë e
|ordersalo(|l rurd lë rd||oj rë purër e (e|es sla(luese. Esrlë |(|l||e rë alë (asl ç|vçja e (e|es djalë lers|or|l lë
|a(lë. Ardaj p(apë. rë (aslel e lrjesrla |ordersalo(| sla(lues ru| ësrlë | revojsrër djalë lers|or|l lë |a(l. pas|
cë djalë l|j rorerl| sla(lues edre asrlu ((|lel. Pa ra(( pa(asvsr rë lë. p(apë durel cë lë vë(lelorel se a puror
|orp(eso(| d(ejl rë lers|orel jasrl rase lë p(|lu(a.








7.3.3. ËSHTË ZVOGËLUAR KAPACITETI I KOMPRESORIT

Kapac|lel| | zvodë|ua( | |orp(eso(|l. pë( sr|a| lë p(|srjeve rë pjesël e l|j re|ar||e. sr|a|lor zvodë||r|r
ca(|u||ues lë l|u|d|l llorës rëpë( s|sler|r llorës. Vjesrl(|l |ëlë djerdje lë |orp(eso(|l e cuajrë ¨pjesë(|srl ësrlë
pë(l(ve( ose ësrlë dooësua( |orp(eso(|¨.
Pas| cë |orp(eso(| edre rë lulje rurdësor ca(|u|||r|r e l|u|d|l llorës. po( lë zvodë|ua(. |jo djerdje e |a
rd|||r|r e rjëjlë le |usrlel rë s|sler s||u( lë |srle zdjedru( dre | verdosu( rjë |orp(eso( rë | vodë|. Rezu|lal|
p(a|l|| | |ësaj ësrlë ((|lja e srlvpjes së avu|||r|l. |u(se pë( sr|a| saj edre ((|lja e lerpe(alu(ës së s|pë(laceve
rë avu||ues. pë( sr|a| lë së c||ës paj|sja llorëse ¨llorë dooël¨. Në lë rjëjlër |orë. e|z|slor lerderca e
zvodë||r|l lë srlvpjes |ordersuese. Nda ara ljelë(. rd|||r| rë ra(xr|r|r e ((vrës ësrlë rë | vodë| dre va(el
rda ralv(a dre (erd|lja e p(|srjeve.
\|e(ës|r| | v(azrdë | |apac|lel|l lë |orp(eso(|| rurd lë e|ze|ulorel re raljer e srlvpjes lr|lrëse re
rd|rrër e rarova|urel(|l lë |vçu( rë luo|r se(v|sues |purues) lë |orp(eso(|l. 3r||o l|d.8-Z.


1. 3rlvpja lr|lrëse|srlvpja e avu|||r|l)
2. Terpe(alu(a e avu|||l rë srlvpje
3. Terpe(alu(a e |orders|r|l

1. 3rlvpja srlvse|srlvpja e |orders|r|l)
5. R|rd(orja
ê. Terpe(alu(a e avu|||l rë lr|lrje




2

Pë(de(|sa srlvpja lr|lrëse ësrlë ((|lu(. |u(se |ordersalo(| dre l||l(|-lra(ës| jarë rë lë llorla se za|or|srl.
re |ëlë rurd lë pë(rov||el cë |orp(eso(| pjesë(|srl e |a ruro |apac|lel|r e l|j.
Në l|d. 8-8 ësrlë pa(ac|lu( laoe|a e srlvpjeve lr|lrëse lë |orp(eso(|l pë( d|sa l|u|dë llorës rë va(srrë(| p(ej
(edj|or|l zoalues-p(a|l||.












Fig. 8-8. $htypjet thithëse të kompresorit elektrolux

Ve derorl|r|r e |orp(eso(|l rda paj|sja llorëse dre re |vçjer e l|j rë paj|sjer lesluese e c||a ralë
((jedrjer |ca(|u|||r|r). re s|du(| rurd lë vë(lelorel |apac|lel| porpues | |orp(eso(|l. 0j|lrasrlu. re |vçjer e
|orp(eso(|l rë paj|sjer lesluese re lë c||ër leslorel |orp(eso(| rurdel re rjë s|du(| lë radre lë pë(ca|lorel
djerdja e |apac|lel|l lë |orp(eso(|l. Kv lesl paj|sjes | jep velër rjë pë(srlvpje lë pë(alë(l lë |apac|lel|l porpues
lë |orp(eso(|l. pas| cë a| ru| oër raljer e vë|||r|l |sas|së) lë azol|l lë lralë. Pë(së(|. pë(vojal rda p(a|l||a
l(edojrë cë rëse |orp(eso(| e |a|or |ëlë lesl. e|z|slor rjë rurdës| e vodë| cë |apac|lel| ru| ësrlë rë ((edu||.

R-12
R-134a
R-ô00a
H|hßP
8typjet re|at|ve në bar
LßP
-0,2 der| 1,2
-0,ô4 der| 0,0
-0,ô4 der| 0,0

0,25 der| 3,3
0,0ô der| 3,15

Të dënat janë marr nga 'EIe.troIux .ompre88or8-
Te.ni.aI information, 1997'
3

Në l|d. 8-9 ësrlë l(edua( pë(dal|lja e |orp(eso(|l pë( lesl|r |vë(lel|r) dre |vçja e l|j rë REFC0 10125
|orp(eso( | paj|sjes lesluese. Korp(eso(| durel lë lr|lrë azol|r e lralë cë lë ev|lorel rv(ja e çla(ëdo |adësrl|e rë
lë. Ku( lë |(vrel ||drja s| cë ësrlë l(edua( rë l|du(ë. rapel va|vu|| pë( pë(cje||jer e azol|l lë lralë dre |orp(eso(|
|vçel rë ((jelë cë lë puroj. Korp(eso(|l | |ejorel lë puroj de(|sa lë ros e a((|j srlvpjer p(ej 1ê oa(ëve. Ku(
|orp(eso(| lë sr|vçel. srlvpja p(ej 12 de(| 11 oa( durel lë roarel ê0 se|. Ku( verl||| ësrlë | rov||u( rarorel(|
pë( ê0 se|orda ru| durel lë ruro rë lepë( se 2 oa(. Korp(eso(| ësrlë | p(|sru( rëse ru| rurd lë ¨ros
porpoj¨ srlvpjer e ce|u( ose rëse ësrlë ruroja e srlvpjes rë e radre se sa rda ajo e ce|u(a.
3r|acel lë c||al rd||ojrë rë zvodë||r|r e |apac|lel|l lë |orp(eso(|l jarë:
1. Voë(lr|r | dooël | va|vu||l e c||a rurd lë |(|jorel pë( sr|a| lë:
- rdv(ës|(ave lë rd(vsrre dre rale(|a||l dv||o( lë c||al jarë srl(esua( rë la ose rë |a((|del e va|vu||l:
- oa|ë(|z|r| | va|vu||l:
- la(xr|r| | va|vu||l pë( sr|a| lë rd|||r|l lë p(odu|leve lë |(|jua(a djalë (ea|s|oreve ||r||e lë l|u|d|l llorës rë
p(ar| lë |adësrl|së:
- Zër|a e v(|rës së va|vu||l srlvlës re rdvlës|(a lë rd(vsrre.
2. 3rlë(rd|r|-l(er|r| rë d(usrl|r e radr apo lë vod||r |za|or|srl rë lë vod||r). Pë( sr|a| lë |ësaj p|slor| ru|
rurd lë a((|jë ¨p||ër e |a(lë e vde|u(¨ lë p(oje|lua(. ardaj srlvpja e rdjesrjes ësrlë rë e vodë| se ajo e
pa(a||oda(|lu( dre e revojsrre.
Korp(eso(| | c||| |apac|lel|r e l|j e |a lë zvodë|ua( durel lë rdë((orel cë paj|sja llorëse lë puroj ro(ra||srl.


7.3.4. KOMPRESORI E KA HUMBUR KAPACITETIN E TIJ

Nëse |orp(eso(| ësrlë aoso|ul|srl pa |apac|lel |rjesrl(|l |ëlë e cuajrë ¨produvao kompre8or},
ca(|u|||r| | l(eror|l llorës rëpë( s|sler|r llorës |orp|el ësrlë | rdë(p(e(ë. Pë( |ëlë sr|a| avu||ues| ësrlë |
¨rd(orlë¨. (espe|l|v|srl ësrlë srlvpje e |a(lë avu||uese dre s|pë(lacja e lerpe(alu(ës rë avu||ues ësrlë e |a(lë.
pë( sr|a| lë së c||ës paj|sja llorëse ¨ru| llorë aspa|¨. Kordersalo(| ësrlë | ¨llorlë¨. pë(|alës|srl srlvpja
|ordersuese ësrlë e u|ël. Pas| cë ru| |a |orp(es|or zvodë|orel ((vra lë c||ër e lë(rje| rolo(|.
Ve |vçjer e rarova|urel(|l rë luo|r se(v|sues durel lë |orl(o||orel edre srlvpja lr|lrëse e |orp(eso(|l |
c||| ësrlë | rorlua( rë paj|sjer llorëse rë rar|lesl|rel e ce|u(a rë |a(lë. Pë(de(|sa |rsl(urerl| l(edor rjë
srlvpje lë |a(lë lr|lrëse rurd lë |or||udorel cë |orp(eso(| |a ¨produvao¨. Ve recjer e |orp(eso(|l rda paj|sja
llorëse dre re |vçjer e l|j rë paj|sjer lesluese|srerou||| rë 8.8.3). rurdel s| srlesë lë vë(lelorel ruroja e
|apac|lel|l lë |orp(eso(|l.
3r|a|u rë | (ërdës|srër | c||| ra sje|| de(| le ruroja aoso|ule e |apac|lel|l lë |orp(eso(|l ësrlë ¨dod|lja e
|ërdël¨|dod|lja r|d(au|||e). Korp(eso(| ru| ësrlë | |orsl(u|lua( cë la rdjesr l|u|d|r llorës rë djerdje lë |ërdël.
Nëse rë c|||rd(|r e |orp(eso(|l rë rdorjë rërv(ë a((|r |zve8na sas| e |ërdul lë l(eror|l llorës |(|jorer dërl|re
srurë se(|oze. P.sr: Pë|cel 'p|slor|'. pë|cel va|vu||. pë|cel dvp| srlvlës rë |orp(eso(. 0ërl|rel pasojrë pë(
sr|a| lë ((|ljes së rerjëre(srre dre lë srlvpjes rë c|||rdë(. Pas| cë jarë p(e(jel ((jedro(e lë va|vu||l lë
d|rerz|orua(a rë oazë lë pesrës spec|l||e lë l|u|d|l llorës rë djerdje lë dazlë. e c||a ësrlë srurë rë e vodë|
p(ej pesrës spec|l||e lë l|u|d|l llorës rë djerdje lë |ërdël. ësrlë e ca(lë se pë(se v|je de(| le lrve(jel-dërl|rel e
e|ererleve veç e veç re|ar||e lë |orp(eso(|l.
Në lë srurlër e (asleve pa(ac|lja e l(eor|l llorës rë djerdje lë |ërdël rë |orp(eso( rdë(sje||ë lr|lrjer e
avu|||l lë |adësrl. 0ë lë ev|lorel |jo. pa ra(( pa(asvsr djerdjer e avu||ues|l. |orp(eso(| durel dj|lrrorë lë |elë
|usrle pë( lr|lrje |orslarle lë avu|||l e c||a rë da|je lë avu||o(|l ësrlë pa|ëz e rxerlë. (espe|l|v|srl |orp(eso(|
durel dj|lrre(ë lë lr|lrë avu|||r | c||| |a lerpe(alu(ë lë pë(srlalsrre rë lr|lrje lë |orp(eso(|l. 3r||o laoe|ër rë
l|d. 8-10. 0j|lrasrlu. ësrlë re (ërdës| cë lë d|rel cë lerpe(alu(a lr|lrëse |u((ë ru| duxor la |a|oj lerpe(alu(ër
e aro|erl|l.


4

Zona
Temperatura
maksimale
Temperatura
minimale
Duhet t
Verejtje: Matja e kryer m

F|g. -10 Temperatura në t|tje të kompre8or|t


K(aras l(eor|l llorës rë djerdje lë |ërdël dre lë avu||l re pë(c|rdje lë ((|lu( lë |adësrl|së. ¨dod|lja e |ërdlë¨
rurd lë sr|a|loj rjë sas| lë radre jo ro(ra|e lë vaj|l ose sas| lë radre jo ro(ra|e lë pë(z|e( vaj| dre l|u|d|l
llorës. rëse rdë(rvr rë c|||rdë( lë |orp(eso(|l.
0ë paj|sja llorëse lë rurd lë |(vej lur|s|or|r e saj durel lë rdë((orel |orp(eso(| | c||| e |a rurou(
|orp(es|or|r||apac|lel|r).























5

7.3.5. TEMPERATURA E TEJLARTË NË SHTYPËS TË KOMPRESORIT

Nër lerpe(alu(ër e lej|a(lë rë srlvpës lë |orp(eso(|l rër|uplorel v|e(a e lerpe(alu(ës e c||a e |a |a|ua(
lerpe(alu(ër ra|s|ra|e lë |ejua( lë avu|||l lë rdjesru( lë l|u|d|l llorës. Terpe(alu(a e radre e lep(ua( e avu|||l
rë srlvpës rurd lë sr|a|lojë:
a. Luo(|l|||r lë dooël lë |orp(eso(|l. Pë( sr|a| lë l|j p|slor| ose rdorjë |ez|8te rurd lë zar|ba;
o. 0(urou|||r|-luo|r| | rale(|a||l dv||o( rë e|ererlel re|ar||e lë |orp(eso(|l. veçarë(|srl rë va|vu||r
srlvpëse. Pë( |ëlë sr|a| va|vu|| rurd lë zapt|va dooël ose lë lrvrel:
c. Ndezja e vaj|l.
3ec||| p(odrues | |orp(eso(ëve e pë(sr|(uar lerpe(alu(ër ra|s|ra|e lë avu|||l rë srlvpje pë( çdo ||oj lë
|orp(eso(ëve. 3r||or| srerou|||r l|d. 8-11.


Fig. 8-11. Temperatura maksimale në shtypje të kompresorit

3r|a|u rë | (ërdës|srër | c||| ra o|e de(| le ((|lja e lerpe(alu(ës së avu|||l lë rdjesru( rë srlvpës lë
|orp(eso(|l ësrlë ((|lja e lerpe(alu(ës |ordersuese. pa ra(( pa(asvsr se a ësrlë lerpe(alu(a e |orders|r|l e
((|lu( pë( sr|a| lë djerdjes pë( ((elr |ordersalo(|l ose pë( sra|ë lë djerdjes rë s|sler. Ve |a(d|r|r e sr|a|ul lë
((|ljes së lerpe(alu(ës së |orders|r|l zdj|drel p(oo|er| | ((|ljes së lerpe(alu(ës së avu|||l rë srlvpës.
Korsl(u|s|or| | |orp(eso(|l dj|lrasrlu rurd lë rd||oj rë ((|ljer e lerpe(alu(ës së avu|||l rë srlvpës.
3r|acel |(veso(e:
L|oj| | |orp(eso(|l|d|le(erca e srlvpjes lr|lrëse dre srlvpëse) ||oj| | va|vu||l. |ua||lel| | |uo(|l|||r|l së c|||rd(|l rë
|orp(eso( |ua||lel| | p(odr|r|l|dërl|r| rë s|pë(lace lë c|||rd(|l ose p|slor|l).
0(up| ljelë( | sr|aceve e c||a rurd lë rd||oj rë ((|ljer e lerpe(alu(ës së avu|||l rë srlvpës ((jedr rda
pa(a||oda(|lja. |orsl(u|s|or| dre rdë(l|r|l lë paj|sjes llorëse-|orp(eso(| lr|lrë avu|||r e lejrxeru( lej
rase|radrës|a e lejrxeru( rë lr|lrës). llorje e dooël e |orp(eso(|l dre |ordersalo(|l. rë c|||rdë( |arë a((|lu(
rdv(ës|(a lë rd(vsrre|pasl(|r| jo | rjalluesrër | e|ererleve pa(a rorl|r|l. rd|||r| | p(odu|leve raz|aganja lë
l|u|d|l llorës dre vaj|l rë rale(|a|e rë s|sler|r llorës) elj.





6

7.3.6. LUBRIFIKIMI I DOBËT I KOMPRESORIT

Zdjedrja e vaj|l opl|ra| pë( |uo(|l|||r|r e |orp(eso(|l va(el rda |a(a|le(|sl||al e |orp(eso(|l. rda | lë(ë
s|sler| dre rda vel l|u|d|l llorës. Posaçë(|srl la|lo( |(veso( jarë allës|a e |uo(|l|||r|l lë vaj|l dre rdë( (ea|s|orel
re l|u|d|r llorës. sje||ja e l|j re (asl|r e avu|||r|l s| dre l(elja dre pë(z|e(ja.
Pa(arel(al rë lë (ërdës|srër pë( vë(lel|r|r e |ua||lel|l lë |uo(|l|||r|l lë vaj|l ose pë(z|e(jes së vaj|l/l|u|d|l
llorës ësrlë v|s|oz|lel|. \|s|oz|lel| | vaj|l va(el p(ej lerpe(alu(ës- sa rë | rxerlë lë jelë vaj| ac do lë jelë
v|s|oz|lel|. Rapo(l| | lerpe(alu(ës dre | v|s|oz|lel|l |zrazen ësrlë re |rde|s|r e v|s|oz|lel|l.
3||u( edre le ra||ral dre paj|sjel lje(a. ësrlë e dësr|(uesrër cë |orp(eso(ël re(rel|| lë pë(do(|r vaj|r
v|s|oz|lel| | lë c|||l re rd(vsr|r|r e lerpe(alu(ës va(|r sa rë pa|.
Ku( lë pë(do(el rë s|slerel llorëse. vaj| | |orp(eso(|l ru| ësrlë | paslë(. po( pa| a srurë ësrlë | pë(z|e( re
l|u|d|l llorës. 3a ra e radre cë ësrlë sas|a e l|u|d|l llorës e c||a pë(z|rel re rjë sas| lë drërër lë vaj|l. |v ësrlë
v|s|oz|lel| rë | vodë| | pë(z|e(jes. Nda ara ljelë(. allës|a e vaj|l lë aoso(ooj l|u|d|r llorës rë rasë lë radre va(el
p(ej lerpe(alu(ës dre srlvpjes. Në (asl lë |orp(eso(ëve re c|||rdë(. v|s|oz|lel| | vaj|l va(el p(ej srlvpjes dre
lerpe(alu(ës rë srlëp|zër e |orp(eso(|l.
Në p||ëparjer e |uo(|l|||r|l. e vë(lel ësrlë cë vaj| durel lë jelë | zdjedru( rë alë rërv(ë cë lë s|du(oj
|uo(|l|||r el||as rër rjë d|apazor lë dje(ë lë |usrleve lë rd(vsrre puruese re lë c||al |orp(eso(| rurd lë jelë |
|rd||ua(. Në |ëlë p||ëparje. |usrlel puruese lë c||al rër |uplojrë rjë rda(|esë lë radre jarë rë |(|l||el. pas|
cë lerpe(alu(a e o(erdsrre e |orp(eso(|l alëre(ë ((|lel rë rërv(ë (ap|de. Në |ëlo |usrle. lerpe(alu(a e vaj|l
ësrlë e |a(lë. |u(se v|s|oz|lel| | vodë|. Këlo jarë |usrlel. (espe|l|v|srl djerdja rë s|sler |u( ësrlë e ((|lu(
lerpe(alu(a e |orders|r|l. pë(|alës|srl lerpe(alu(a e lej|a(lë rë srlvpës lë |orp(eso(|l.
Esrlë |odj||e cë vaj| pë( |orp(eso( lë zdj|drel asrlu cë edre rë |usrlel rë lë vësrl|(a lë purës lë jelë e
s|du(ua( l||r| | vaj|l rë res lë p|slor|l dre c|||rd(|l rë srl(elë(. Këlo |usrle rurd lë p|olësorer velër rëse |
rurdësorel cë rë lerpe(alu(al e u|ëla ro|zolë(or (e|al|v|srl v|s|oz|lel| | |a(lë. Nër |usrlel e pë(ca|lua(a |jo
vësrl|(ë cë rurd lë (ea||zorel. po( ru| durel lë |(|joj p(oo|ere |(veso(e. posaçë(|srl rëse rd|||r| | v|s|oz|lel|l lë
((|lu( rë |orp(eso( d|rel rë pë(pa(a.
\el|l e |ëc|ja lë v|s|oz|lel|l lë vaj|l |ajrë(orer le sla(l|r| pë( sr|a| lë lë(||reve rë srl(elë(|l e |orp(eso(|l.
lë c||al ((|ler rë rërv(ë p(opo(c|ora|e re v|s|oz|lel|r. Pas| cë e|z|slor rjë rd(vsr|r | radr rë res rorerleve
rë radrës|rë e rolo(ëve lë rd(vsrër. ësrlë e ça(l cë |orp(eso(ël re rolo( rë lë vedjë| rë s|lualë (e|al|v|srl
rë lë |ece sesa ala re rolo(ë re lë rëdrerj. Rezu|lal | dj|lrë |ësaj ësrlë cë rë p(a|l|| v|s|oz|lel| | vaj|l rd||or
velër rë |a(a|le(|sl||al sla(luese lë |orp(eso(ël re lë vedjë|.
Ku( |orp(eso(| sla(lor ro(ra||srl. djalë lerpe(alu(ave ro(ra|e lë ((elr|rës. vaj| rë srl(elë( srpejl
zëverdësorel re vaj|r rda |a(le(|. Këlë vajë e pë(roar l(eor| llorës.
Rapo(l|r rë res lë pë(z|e(ësve e pë(ca|lor lerpe(alu(a e c||a zolë(or dre srlvpja e l|u|d|l llorës rë
s|pë(lacer e vaj|l. P(ezerca e l|u|d|l llorës rë vaj rë rërv(ë ralv(o(e zvodë|or v|s|oz|lel|r. Pë(de(|sa |orp(eso(|
puror. lerpe(alu(a e l|j ((|lel. s| dre lerpe(alu(a e srl(elë(ve dre vaj|l. 3|ç ((|lel lerpe(alu(a e vaj|l d(adua||srl e
c||a |a|or rëpë( srl(elë(. asrlu zvodë|orel allës|a e vaj|l cë lë roaj l(eor|r llorës. \aj| | c||| rde| rë srl(elë( rë
rorerl|r e rda|jes së |orp(eso(|l lë rxerlë ësrlë (e|al|v|srl e va(lë(ua( re sas|rë e l(eror|l. Pas| cë ru| |a
||drje lë rdusrlë res l(eor|l llorës rë s|sler dre l||r|l lë vaj|l rë srl(elë(. rurd lë p(|lel cë l||r| | vaj|l edre rë
(asl|r e (|sla(l|r|l lë jelë | va(lë(ua( re l|u|d|r llorës.
P(oo|erel re sla(l|re. lë c||ël |arë ||drje re vaj|r pë( |uo(|l|||r dre re lerpe(alu(ë lë u|ël jarë srpjedua(
rë |(eur 8.11.1 .
F|u|d| llorës | c||| pë(do(el rë l(|do(|le(ël dre d(|(ës|l srlëp|a| | la|ojrë d(up|l lë l|u|dëve llorëse lë c||ël rë së
srurl| l(elër rë vaj(a re lë c|||r pë(do(el rë s|sler|r llorës. Po( p(apë. ru| pë(z|rel | lë(ë l|u|d| llorës re vaj(al
llorëse rë lë dj|lra lerpe(alu(al dre rë lë dj|lra |orcerl(ac|orel. Kjo së pa(| cërd(orel rë l(eorël llorës-
pë(z|e(ës|l re pë(rasa lë rëdra lë pë(c|rdjeve lë R-22. F|u|d| llorës R-22 pa|ul|srër l(elel rë vaj velër djalë
lerpe(alu(ave lë |a(la. Nëse. p.sr. pë(z|e(ja e lë(ë e l(elu(/vaj| l|u|d| llorës llorel. a((|rel p||a djalë së c||ës
pë(z|e(ja e lë(ë e l(elu( rdarel rë dv laza. Ajo pjesë e l(elsrrë(|së së pjesë(|srre curel ¨srp(azës|(a rë
7

allës|rë pë( lu pë(z|e(¨|r|sc|o|||lv dap). 0|slarcë ¨srp(azës|(a rë allës|rë pë( lu pë(z|e(¨ va(el rda ||oj| | l|u|d|l
llorës dre dj|lrasrlu rë rasë lë radre rda ||oj| | vaj|l. ¨3rp(azës|(a rë allës|rë pë( lu pë(z|e(¨ |a dorelrër|e lë
radre pë( s|sler|r llorës. Nëse (apo(l| vaj/l|u|d llorës u okv|ru ¨srp(azës|(ës rë allës|rë pë( lu pë(z|e(¨.
p(oo|erel rurd lë |ajrë(orer pë( sr|a| lë lazës |a|uru||r|l)së pë(srl(|(jeve lë srl(esave lë l|u|d|l llorëse lë
pasu(ua( re vaj rë |ordersalo(. avu||ues dre rë srlëp|zër e |orp(eso(|l.
Korsl(u|s|or| dre pa(a||oda(|lja e s|sler|l llorës dj|lrasrlu rurd lë rd||oj rë |ua||lel|r e |uo(|l|||r|l lë
|orp(eso(|l. Te s|slerel e pë(dj|lrsrre auloral||e. s|ç jarë l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l. ësrlë e paljelë(suesrre
cë sas|lë e vaj|l lë c||ël e |ësrojrë |orp(eso(|r rë rjës|rë e |orës rë lë rjëjlër pe(|udrë v|je p(apë rë
|orp(eso(. dre cë |orcerl(ac|or| | vaj|l e c||a v|je rë |a(le( lë jelë pë(alë(s|srl e rjëjlë re |orcerl(ac|or|r rë
|a(le(. Nëse ru| ësrlë pë(rousru( |usrl| | pa(ë. |a(le(| rurd lë srp(azel. po( pë(de(|sa rë |a(le( v|je vaj| re
|orcerl(ac|orel rë lë rëdra lë l|u|d|l llorës se sa ajo cë e pë(roar vaj| rë |a(le(. djalë pë(z|e(jes v|je de(| le
avu|||re lë paslajrë dre |(|jorer turb|||me dre sr|ur|re lë vaj|l përz|er. naknadog |8paravanja | 8tavaranja
uzburkane | penu8ave u|jne me8av|ne. 3| pasoj |ajrë(orel |a(d|r| | pë(lo(cua( | vaj|l rda |orp(eso(| dre
rurdës|a e ¨dod|ljes së vaj|l¨. Pë(l|l|re lë |orcerl(ac|oreve rë lë u|ëla lë l|u|d|l llorës rë vaj a(|el re avu|||re
srlesë rë luo|r lr|lrës.
3|ç ësrlë e rjoru( rë lë dj|lra s|slerel llorëse ca(|u||orer sas|lë lë vod|a lë vaj|l. Alo jarë lë pa((ez||srre
de(| alëre(ë |u( lë roelel vaj| rë s|sler. Në lë |urdë(lër. vaj| rurd lë a|uru|orel |nata|oz|) rë avu||ues. re
ç|a (ezu|lorel re |lr|r jo lë p|olë lë l|j. Në (aslel rë lë |ëc|ja. |jo rurd lë (ezu|lojë re zvodë||r|r e ((ez||srër
lë sas|së së vaj|l e c||a ësrlë e revojsrre pë( |uo(|l|||r dre llorje lë |orp(eso(|l. Nëse sas|a e vaj|l zvodë|orel
du|srër. oa(lja e rxerlës|së rë srlëp|zë lë |orp(eso(|l zvodë|orel dre lerpe(alu(a e roësrlje||ës|l|slalo(|l) lë
rolo(|l ((|lel. Në rjë rorerl. sas|a e vaj|l rurd lë jelë ac e vodë| cë rë ru| rurd lë |elë |uo(|l|||r. pë( lë c|||r
sr|a| rurd lë v|je de(| le lë(||r| | pjesëve |ëv|zëse lë |orp(eso(|l. Pë( perd|r|r e a|uru||r|l lë vaj|l rë avu||o(e
s|du(orel re r|(ëroajljer e srpejlës|së së avu|||l lë l|u|d|l llorës ro| v|e(a lë del|rua(a lë pë(|ul|zua(a. P.sr..
le l(|do(|le(ël dre d(|(ës|l srlëp|a| re R-12 pë( avu||ues srl(vlëzorer srpejlës|lë e avu|||l p(ej 3-5 r/se|. Në alë
rërv(ë s|du(orel |lr|r| rë el||as | vaj|l pa rdorjë ruroje lë lre|sua( lë srlvpjes rë avu||ues.
Ndarjëre(ë rdodr cë |orp(eso(| lë jelë dao|r|srl | dë(dua( pa vaj. ose cë pjesë(|srl apo p|olës|srl e ruro
vaj|r pë( a(sve se lapal|rov||ës|l) |arë (ërë djalë l(arspo(l|l. Nu| |a revojë lë srpjedorel veçarë(|srl p(oo|erel
pë( |uo(|l|||r|r e |ëlv(e |orp(eso(ëve. rëse a| verdosel pa |ujdes rë paj|sjer llorëse.




















8

7.4. RELEA 8TART&E8E

7.4.1. DEFEKTET E RELES STARTUESE

1. Esrlë djedu( pësrlje||ës | (e|es sla(luese. 3r|acel rurd lë jerë:
- aro(l|z|r| | rale(|a||l pë( sr|a| lë purës srurëvjeça(e. |a||r|l lë ((vrës dre rxerjes së pësrlje||ës|l:
- Pësrlje||ja puruese e rolo(|l |a srpua(jer e |zo||r|l lë pjesë(|srër. |u(se ro(ojlës| | rolo(|l re s|du(| '|
sa|dua(¨. Pa(a se lë rdë((orel (e|e lë ve(|l||orel a jarë |ëla sr|a|la( lë djed|es së pësrlje||ës|l lë (e|es:
- | sa|dua( ro(ojlës| | rolo(|l pë( sr|a| lë lers|or|l lë u|ël dre lerl|reve lë srurla lë sla(l|r|l. Në rdë(|orë.
de(| sa rjesrl(| ru| |a a(dru(. lers|or| ësrlë |lrve( rë v|e(a ro(ra|e. Vjesrlë(| e |a rdë((ua( (e|er e p(|sru(
dre |orp(eso(|r. (espe|l|v|srl paj|sja llorëse |a vazrdua( lë puroj ro(ra||srl. Në |ëlo (asle |a roelu( p(oo|er
| p(|srjes së ro(ojlës|l lë rolo(|l. C||a do p(|srje e s|sler|l llorës p(arë së c||ës |orp(eso(| lë(rje| rjë ((vrë rë
lë radre se ajo ro(ra|e. rë verd se lë rx|lë c|ljer e ro(ojlës|l. do lë sje|| djed|er e pësrlje||ës|l lë rolo(|l.
- |orp(eso(| ësrlë o||o|ua( dre lë(rje| ((vrë lë radre. |u(se ro(ojlës| ësrlë | sa|dua( pë( sr|a| lë d|sa
lerl|reve pë( lë sla(lua(. ç|a rë lurd sje|| djed|er e pësrlje||ës së (e|es.
R(edu||s|a e pësrlje||ës së (e|es ve(|l||orel rë rjë rërv(ë v|zua|e |u rurd lë sr|rel djed|a e saj. R(edu||s|a
e pësrlje||ës së (e|es rë srerou|||r 'A' rë lolor 8-12 ve(|l||orel rdë(rjel |vçeve 10 dre 12. |u(se rë srerou|||r
'8' rë res 1 dre 2. 0jalë ve(|l|||r|l lë pësrlje||jes ru| ësrlë re (ërdës| poz|la e (e|es rë rapës|(ë. Nëse ||aroa
ru| rd|zel dre or-rel(| l(edor rjë (ez|slercë lë pa|ul|srre. alëre(ë pësrlje||ja e (e|es ësrlë djedu(.
Kjo p(|srje. pas| cë oër rdë(p(e(je rë ca(|ur purues lë pësrlje||jes rurd lë oërel sr|a|la( cë |orp(eso(|
lë ros sla(loj dre lë lë(rje| ((vrë. Re|e re pësrlje||ës lë djedu( durel lë zëverdësorel re lë rjëjlër (e|e.

2. Re|e sla(luese e lrve(.
Korp(eso(| ru| po sla(lor dre ru| oërë lë(recjer e ((vrës. Të rdë((orel (e|e sla(luese e p(|sru( re lë
rjëjlër (e|e.

3. Jarë |a||u(. jarë djedu( ose o|s|dua( |orla|lel e (e|es sla(luese.
3r|acel rurd lë jerë: |ua||lel| | dooël | |orla|leve. aro(l|z|r| | rale(|a||l pë( sr|a| lë |a||r|l lë djalë
|oro(ë lë ((vrës. x|xë|||r||sr|ërd|j|r|).
Kjo p(|srje sr|a|lor rdë(p(e(je rë ca(|ur e pësrlje||ës sla(luese. Korp(eso(| ru| sla(lor po( lë(rje|
pjesë(|srl ((vrër sla(luese. pë( sr|a| lë së c||ës |ë(cer ro(ojlës| | rolo(|l. Pura e ((edu||l e |orla|leve rurd lë
ve(|l||orel re or-relë(. Nëse djalë ve(|l|||r|l l|lorer (ezu|lale lë lje(a rë (apo(l rë sreroujl rë l|du(ë 8-12. (e|e
ru| ësrlë rë ((edu|| dre durel lë rdë((orel re djedjëser.

1. Esrlë o||o|ua( sp|(arca.
3p|(arca rë lë vë(lel o||o|orel pë( sr|a| lë o||o||r|l lë sp|(a|es. 3p|(arca za|or|srl o||o|orel rë poz|lër e
epë(re-|orla|l| | rov||u(. po( |a (asle |u( o||o|orel rë poz|lër e posrlre-|orla|l| | rapu(. Nëse (e|e lurdel.
djalë |ël|j vep(|r| ru| dëdjorel |ëv|zja |dod|lja) e sp|(arcës. |v ësrlë s|rja| se sp|(arca ësrlë o||o|ua(.
Nëse sp|(arca ësrlë o||o|ua( rë poz|lër e epë(re. (espe|l|v|srl rëse dj|lrre(ë | roarë |orla|lel e
oasr|ua(a. pësrlje||ës|l sla(lues | rolo(|l roelel | |vçu( pas se|uercave lë sla(l|r|l ç|a ra sje|| de(| le
c|lja||ë(c|r|) e ro(ojlës|l rolo(||.
Nëse sp|(arca ësrlë o||o|ua( rë pjesër e posrlre. (espe|l|v|srl rëse ru| rurdel lë pulr|l |orla|lel.
roësrlje||ës| sla(lues djalë lesl|r|l lë sla(l|r|l ru| |a lu(r|z|r. \elër roësrlje||ës| purues lë(rje| ((vrër.
|orp(eso(| ru| rurd lë sla(loj dre |ë(cer || celë) ro(ojlës| | rolo(|l.
0jerdja e sp|(arcës së o||o|ua( |erlë |orslalorel re or relë(. Nëse djalë lesl|r|l l|lorer (ezu|lalel lë lje(a
rë (apo(l re sreroujl rë lolor 8-12. (e|e ru| ësrlë rë ((edu|| dre durel lë rdë((orel re lë rjëjlër.


9

A1 - Re|e e sa|lë. poz|la ve(l||a|e. pësrlje||ja |a(lë. ru| |a |orla|le rë res 10 dre 11


A2 - Re|e e sa|lë. poz|la ve(l||a|e. pësrlje||ja posrlë. e|z|slor |orla|l| rë res 10 dre 11


81 - Re|e e sa|lë. poz|la ve(l||a|e. pësrlje||ë posrlë. ru| |a |orla|le rë res 2 dre 1

82 - Re|e e sa|lë. poz|la ve(l||a|e. pësrlje||ja |a(lë. e|z|slor |orla|l| rë res 2 dre 1

Fig. 8-12. Pozita e reles dhe gjendja e morsedes në mes kontakteve

5. Korla|lel e (e|es sla(luese lë rdj|lu(a.
Pë( sr|a| lë aro(l|z|r|l lë |orla|leve dre |a||r|r e ((vrës rë lë radre rë rjë rorerl rëpë( lë lrjesrlë
|orla|lel rurd lë 'sa|dorer'. Ku( (e|e lë lurdel ru| dëdjorel |ëv|zja e sp|(arcës.
Kjo p(|srje sr|a|lor cë roësrlje||ës| sla(lues lë ros sr|vçel p(ej ca(|ul e|e|l(|| pas se|uercës së sla(l|r|l
dre pë( |ëlë a(sve v|je de(| le |ë(c|r||c|lja) e ro(ojlës|l rolo(||.
0jerdja e ((edu||l e purës së |orla|leve rurd lë vë(lelorel re or-relë(. Nëse djalë lesl|r|l l|lorer
(ezu|lale lë lje(a rë (apo(l re sreroujl rë lolol 8-12. (e|e ru| ësrlë rë ((edu|| dre durel lë rdë((orel re (e|er
djedjëse.

7.4.2. RELEA 8TART&E8E J0 CJECJÉ8E

Vurd lë rdodrë rë rdorjë s|lualë cë pë( rdorjë a(sve re dao|r|r e p(odrues|l lë |orp(eso(ëve apo re
dao|r|r e rjesrl(|l. ësrlë verdosu( (e|e pë( rdorjë |orp(eso( rë lë radr apo rë lë vodë| rë verd lë (e|es
djedjëse. Vë re(ël ose rë vorë ajo do lë rd||oj rë purër e d(ejlë lë |orp(eso(|l.
Nëse |orp(eso(| pë( lë c|||r oërel lja|ë ësrlë e|spozua( lers|or|l ror|ra| dre rëse rda(|esa ësrlë e vodë|.
vësrl|( rurd lë d||lorel dao|r| | l|||ë. Vedj|lralë. pas| cë v|je de(| le rd(vsr|r| | lers|or|l ose rda(|esa e ((|lu(.
l|||ojrë p(oo|erel.
Nëse ësrlë verdosu( rdorjë (e|e pë( rolo( rë lë radre. ajo (e|e |a re lep(|r|pa rasë) ((vrë lë sr|vçjes.
P(oo|er| |(|jorel djalë rër lers|or|l. Në |ëlë (asl roësrlje||ës| sla(lues 'o|e¨ djalë rur(|l lë ((olu|||reve rë lë
vod|a se sa durel. 3a rë srurë cë ësrlë | |rd||ua( rër lers|or|. ajo (e|e rë re(ël 'o|e¨. Nëse ësrlë rda(|esa e
rolo(|l rë rorerl|r e sr|vçjes së (e|es sla(luese rë e radre se e rorerl|l rda|ës. pa |vçjer e roësrlje||ës|l
sla(lues. rolo(| rdada|ësorel dre rda|el. Në p(a|l||. (e|e |vçel. sr|vçel. p(a d|sa re(ë asrlu. de(|sa ru| (eador
ro(ojlës| | rolo(|l.
Nëse ësrlë pë(do(u( (e|e pë( rolo( rë lë vodë|. |jo (e|e |a rjë ((vrë srurë lë vodë| lë sr|vçjes.
\ësrl|(s|l pasojrë djalë lers|or|l lë pa rasë. Në |ëlë s|lualë rolo(| ru| do lë puroj re |ëlë ((vrë lë vodë|
e c||a ësrlë e rjalluesrre la sr|vç (e|er sla(luese. Pë( |ëlë a(sve srurë srpejl v|je de(| le |ë(c|r| | ro(ojlës|l
lë rolo(|l.
Në lë dv (aslel e srpjedua(a rë pa(ë ësrlë e revojsrre lë rdë((orel (e|e sla(luese. po( velër re (e|er
djedjëse lë pë(ca|lua( rda ara e p(odrues|l lë |orp(eso(|l.


7.5. PT6 PÉRßÉRÉ8| 8TART&E8

Pë( sr|a| lë pa((edu||s|së së pë(oë(ës|l sla(lues-PTC-së |(|jorel sr|ëpulje rë ca(|ur e roësrlje||ës|l
sla(lues. pë(|alës|srl pësrlje||ë sla(luese ësrlë djalë lesl|r|l lë sla(l|r|l pa lu(r|z|r. R(vrër e lë(rje| velër
roësrlje||ës| purues. ru| |a r|sje lë |orp(eso(|l dre s| sr|a|. |ë(cer ro(ojlës| | rolo(|l.
P(|srjel e PTC-se pë(oë(ës|l sla(lues rurd lë jer:
d. Esrlë o|s|dua( s|pë(lacja e djvsrë pë(çues|l|rjesrl(|l e cuajrë 'ampu|a')
e. Esrlë ca( djvsrë pë(çues|
l. Esrlë djedu( PTC-ja pë(oë(ës|||vçje-sr|vçje lë rjëpasrjësrre lë ((jel|l lë lers|or|l).
\e(|l|||r| | ((edu||s|së së PTC-se lë pë(oë(ës|l sla(lues rurd lë |(vrer re or-relë(. velër se PTC-ja rë
alë (asl durel la |elë lerpe(alu(ër e drorës.
3r||or| d|sa srerouj re l|d. 8-13.
3r|acel lë c||al ra sje|||r de(| le p(|srja e PTC-se lë pë(oë(ës|l sla(lues jarë:
d. Alrosle(a e daz|l o|s|duese ose |o((oz|ve |Cl2. l23. 30x. N0 elj.)
r. Alrosle(a e daz|l avu||uese ose rdezëse
|. P|uru( | lep(ua(
j. uj| rë PTC pë(oë(ës|l sla(lues ose r|ve|| | |a(l | |adësrl|së pë( ((elr asaj
|. P(ar|a e uj|l lë |(|pu( ose rjedu||ëzës lë |erlë |(|pu(
|. \aj rë PTC pë(oë(ës|r sla(lues
r. P(ezarl|r| | agena8a | ra8tvaraqa
r. PTC pë(oë(ës| sla(lues | |rporua( lerpe(alu(ës rë lë |a(lë se 200°C
o. Ters|or| rë | radr se 300\
p. P\C|po||vv|rv| cr|o(|re) |zo|ues| | pë(çues|l dre as| ||oj pë(çues| | |orla|lua( rë PTC pë(oë(ës| sla(lues.
PTC-ja e p(|sru( durel lë rdë((orel re rjë lë (e.

A - 0anfo88 PT6 103N0011. Rez|8tenca në temperaturë dome në me8 N de 8 duet të jetë rret 25 0.




B ÷ Embra.o PTC 8EA5B1. Rezisten.a në temperaturë dhome në mes 2 dhe 3 duhet të jetë
prej 15 - 25 C.

Fig. 8-13. $hembuj të llojeve të PTC-ve dhe vlera e rezisten.ës









2

7.6. KONDENSATORI STARTUES

P(|srjel e |ordersalo(|l sla(lues rurd lë jer:
1. Ndë(p(e(je rë |ordersalo(|r sla(lues. Pë( sr|a| lë |ësaj p(|srjeje lë |ordersalo(|l sla(lues |(|jorel
sr|ëpulja rë ca(|ur e roësrlje||ës|l sla(lues. ardaj djalë lesl|r|l lë sla(l|r|l lë |orp(eso(|l roësrlje||ës| sla(lues
ru| |vçel. \elër roësrlje||ës| purues lë(rje| ((vrër. |orp(eso(| ru| sla(lor dre |ë(cer ro(ojlës| | rolo(|l.
2. L|drje lë sr|u(lë( rë |ordersalo(|r sla(lues. Pë( a(sve lë |ël|j dao|r| ru| |a ç'laz|r lë pë(srlalsrër lë
((vrës lë c||ër e lë(rje| pësrlje||| sla(lues. ardaj sla(l|r| | |orp(eso(|l ësrlë | parurdsrër dre |ë(cer ro(ojlës|
| rolo(|l.
3. Kordersalo(| sla(lues 'depë(lor rë rasë¨. Kv ësrlë (asl re |ordersalo(|r sla(lues lë |orsl(u|s|or|l rë lë
vjelë( lë c||ël |arë pasu( srlëp|zë rela||. Pë( sr|a| lë |ësaj p(|srjeje d|djel s|du(esa.
1. Ka pë|c|lu( srlëp|za dre/ose ((jedr e|e|l(o||l|. Kapac|lel| | |ordersalo(|l sla(lues rurd lë ve(|l||orel re
|rsl(urerl pë( raljer e |apac|lel|l lë |ordersalo(ëve ose lë oërel ve(|l|||r| | v(azrdë | ((edu||s|së rë rërv(ër s|
re lolor 8.11. Kordersalo(| |vçel rë lers|or dre rousrel jo rë srurë se l(e se|orda. Pas |ësaj. |orla|lel e l|j
|orla|lorer re res vele dre rë alë rorerl djalë srp(azjes së |ordersalo(|l durel cë lë |ajrë(orel rjë sr|ërd|
e lo(lë. Nëse ru| |a sr|ërd|. |ordersalo(| ësrlë | p(|sru( dre durel lë rdë((orel.
P(|srja e |ordersalo(|l | c||| 'depë(lor rë rasë¨ rurdel |erlë lë vë(lelorel re or-relë( ose re ||aroër
lesluese. Nëse or-rel(| ||drel rë res rjë |orla|l| lë |ordersalo(|l dre rasës së l|j ru| l(edor (ez|slercë lë
pa|ul|srre ose rëse |jo |vçje re ||aroër lesluese rd(|çor. alëre(ë |ordersalo(| |a 'depë(lua rë rasë¨. Të
rdë((orel re lë rjëjl|r |ordersalo(.







Fig. 8-14. Vërtetimi i ashpër i saktësisë së kondensatorit

3

Kordersalo(| | c||| e |a lë |(|su( srlëp|zër dre\ose | ((jedr e|e|l(o||l| durel lë rdë((orel re lë (|ur.
Nëse |ordersalo(| | (| pë( rdorjë a(sve rë srlëp|zër e vel ru| |a srër|re ro| v|e(ër e |apac|lel|l lë l|j
apo ru| rurd lë |exorel. |u(se rjesrl(| ru| e |a |rsl(urerl|r re lë c|||r e oër raljer e |apac|lel|l. |apac|lel| |
|ordersalo(|l rurd le vë(lelorel rë |ëlë rërv(ë:
a. 8ërel ||drja s| rë lolor 8-15:



Fig. 8-15. Për.aktimi i kapa.itetit të kondensatorit

o. Kordersalo(| |vçel rë ((jelë po( jo rë srurë se l(e se|orda:
c. Pa(a |a||r|l lë 3 se|ordave dre sr|vçjes së |ordersalo(|l |exorer v|e(al rë |rsl(urerle:
d. \|e(al e |exua(a lë lers|or|l dre ((vrës oa(ler rë |ëlë lo(ru|ë:
Kapac|lel| rë µF = 3190 x arpe(\vo|l. dre pas ||oda(|ljes l|lorel v|e(a e |apac|lel|l lë |ordersalo(|l.
0j|lrrorë |u( durel lë ((|lel rorerl| sla(lues lë |orp(eso(ëve L3T re rd|rrër e verdosjes/|vçjes lë
|ordersalo(|l sla(lues. durel la |er| rë rerdje cë rjë |ordersalo( | |vçu( rë alë rërv(ë rurd lë rd||oj rë
purër e e|ererleve lë lje(a lë s|sler|l. Të sr||orel l|lu||| 8.3.2


7.7. KONDENSATORI PUNUES

P(|srjel e |ordersalo(|l purues rurd lë jerë:
1. Ndë(p(e(ja e |ordersalo(|l purues. Kjo p(|srje rë p(a|l|| ru| vë(erel. Në lre|o. pë( |ëlë sr|a| paj|sja
llorëse velër e ((|l ra(xr|r|r e ((vrës pë( d|sa pë(c|rdje.
2. L|drja e sr|u(lë( rë |ordersalo(|r purues. Pë( sr|a| lë |ësaj p(|srjeje ru| |a ç'laz|r lë pë(srlalsrër lë
((vrës lë c||ër e lë(rje| pësrlje||ja sla(luese. Pas| cë |ordersalo(| purues lë |orp(eso(ël e l(|do(|le(ëve dre
rd(|(ësve srlëp|a| |(ves|srl pë(do(|r pë(oë(ës|r sla(lues re PTC. |orp(eso(| do lë sla(loj po( rerjëre(ë pas
sla(l|r|l do lë |ë(cej ro(ojlës| | rolo(|l.
Kapac|lel| | |ordersalo(|l purues. pë(|alës|srl sa|lës|a e l|j. ve(|l||orel rë lë rjëjlër rërv(ë s| le
|ordersalo(| sla(lues.
Kordersalo(|r e p(|sru( purues durel lë rdë((orel. pas| cë rë p(a|l|| djë cë ësrlë dao|r rjesrl(|l e rec|r.
|u(se |ordersalo( lë (| ru| verdos|r.


7.8. MBROJTËSI MOTORIK

Vo(ojlës| rolo(|| |a pë( delv(ë lë oëj ro(ojljer e rolo(|l rda ro| rda(|esal djalë purës dre sla(l|r|l.


7.8.1. PRISHJET E MBROJTËSIT MOTORIK
4

1. Esrlë djedu( rxerës| rë ro(ojlës. 3r|acel rurd lë jerë |odrja e rxerës|l pë( sr|a| lë |a||r|l d|sa vjeça(
lola| lë ((vrës së |orp(eso(| rëpë( lë. Pas djed|es së rxerës|l srpesr d|djel ose dërlorel edre d|s|u o|rela|||.
Pë( sr|a| lë |ësaj p(|srjeje l|||or rdë(p(e(ja e ca(|ul e|e|l(|| lë |orp(eso(|l pë( sr|a| lë së c||ës ru| |a
sla(l|r lë rolo(|l. |orp(eso(|l. pë(|alës|srl paj|sja llorëse la(e ru| puror.
Kjo p(|srje zou|orel re arë lë or-rel(|l. 3r||o lolor 8-1ê. Vo(ojlës| | dërlua( | rolo(|l durel lë rdë((orel
re lë rjëjl|r.

2
3
B
N
1

Mbrojtësi MRP 63AMN-3007. $aktësia e mbrojtësit të jashtëm ka lidhshmëri në mes të gjitha
kontakteve.

Fig. 8-16 $hembull i një mbrojtësi të jashtëm të motorit


2. Korla|lel e djedu(a ose lë dërlua(a. 3r|a|la(ël rurd lë jerë sr|ërd|jal lë |(|jua(a pë( sr|a| lë |vçje-
sr|vçjeve lë srpesrla lë ro(ojlës|l. Var|lesl|r| dre zou||r| | |ël|j dao|r| jarë lë rjëjla s| rë p||ër e rë pa(srre.
0j|lrasrlu. durel lë rdë((orel ro(ojlës| rë |ëlë ||oj lë dao|r|l.
3.Vo(ojlës| | rolo(|l ësrlë 'dooësua('. Në (asle lë ((a||a rdodrë cë ro(ojlës| srpesr (eador. sr||ua( (ea||srl
ru| e|z|slojrë |usrlel pë( (ead|r|r e saj.
Ndë(p(e(ja e srpesrlë e purës së paj|sjes llorëse rd||or rë zvodë||r|r e llorjes. 3r|a|u | |ësaj p(|srjeje ësrlë
dooës|r| | d|s|ul o|rela|||. Pë( sr|a| lë |ësaj p(|srjeje durel lë rdë((orel ro(ojlës| | rolo(|l.
1. Korla|lel e rdj|lu(a. 3r|acel rurd lë jerë |ua||lel| | dooël | |orla|l|l ose dooës|r| pë( sr|a| lë |a||r|l
d|sa vjeça( lë ((vrës |orp(eso(|| rëpë( lë. Var|lesl|r lë |ël|j dao|r| ru| |er|. \elër alëre(ë |u( d|djer
pësrlje||ës|l e rolo(|l rurd lë dvsrorel rë ro(ojlës|r e p(|sru(. re cë djë rurd edre lë leslorel. Kjo rë
pë(dj|lrës| rë ru| ësrlë ac re (ërdës|. sepse pë( sr|a| lë djed|es lë rjë(|l p(ej pësrlje||uesve durel lë
rdë((orel | lë(ë |orp(eso(|. Ve |orp(eso( lë (| v|je edre ro(ojlës| | l|j.
5. Vo(ojlës| | rolo(|l | lrve(. Të rdë((orel ro(ojlës| | rolo(|l.
ê.Vo(ojla jo djedjëse e rolo(|l. Nëse rë |orp(eso( verdosel ro(ojlja e pa(apa(ë pë( rolo( rë lë
vodë||((vrë rë lë vodë|). djalë lesl|r|l lë sla(l|r|l ose djalë sla(l|r|l v|je de(| le |ë(c|r| | |ësaj ro(ojljeje. Nëse
verdosel ro(ojla e pa(apa(ë pë( rolo( rë lë radr|pë( ((vrë rë lë radre). |jo srurë srpejl ra sje|| de(| le
djed|a e pësrlje||jes sla(luese lë rolo(|l.
0ao|rel e srërua(a rë pë(pa(a ded||orer pë( ro(ojlës|r e jasrlër lë rolo(|l. Te ro(ojlja e o(erdsrre e
rolo(|l rjë djë cë rurd lë ve(|l||orel jarë |orla|lel e djedu(a.
Pë( sr|a| lë |ësaj p(|srjeje ro(ojlës| rolo(|| | o(erdsrër | ca(|ul e|e|l(|| lë |orp(eso(|l ësrlë rë
rdë(p(e(je dre |orp(eso(| ru| rurd lë sla(loj. 0ao|r| rurd lë ve(|l||orel re ve(|l|||r e c||a |(vrel rë rërv(ë
s||u(se |u( ve(|l||orer pësrlje||jel e rolo(|l- rdë(rjel sp|rave R-C dre 3-C. Nëse ve(|l|||r| l(edor cë lë dv
pësrlje||jel e rolo(|l jarë rë rdë(p(e(je cë s| (asl ësrlë srurë | ((a||ë. rurd lë |or||udorel cë ro(ojlja e
o(erdsrre s'ësrlë rë ((edu|||e dërlua(). Në |ëlë (asl durel lë rdë((orel |orp(eso(|.


5

7.8.2. MBROJTËSI GJATË STARTIMIT KËRCEN

Vo(ojlës| | rolo(|l |ë(cer rëse rolo(| ru| sla(lor. |u(se lë(rje| ((vrër e pjesë(|srre apo lë le( sla(luese.
0j|lrasrlu. ro(ojlës| |ë(cer rëse rolo(| p(ovor lë sla(loj dre e lë(rje| ((vrër e lë(ë sla(lues. po( djalë sla(l|r|l
ose d(ejlpë(d(ejl pas sla(l|r|l e|s|lojrë ose |(|jorer |usrle lë c||al rd||ojrë re |ë(c|r|r e ro(ojlës|l.
Në a|l|v|z|r|r e ro(ojlës|l le rolo(|l rë (aslel e ce|u(a rë |a(l rd||or velër ((vra lë c||ër e lë(rje| rolo(|.
0.r.lr. |ora e (ead|r|l lë ro(ojlës|l rolo(|| ësrlë rë rërv(ë p(opo(c|ora|e re ((vrër lë c||ër e lë(rje| rolo(|.
Nëse rolo(| lë(rje| velër pjesë(|srl ((vrër sla(luese |ora e (ead|r|l lë ro(ojlës|l ësrlë rë e djalë.
3r|acel e |ë(c|r|l le ro(ojlës|l rolo(|| djalë sla(l|r|l jarë drërë rë laoe|ër 8.1Z.


Fig. 8-17. Saqet e ër.imit të mbrojtë8it motori gjatë 8tartimit



7.8.3. MBROJTËSI GJATË PUNËS KËRCEN

6

Kjo |aledo(| e p(|srjeve | pë(ro|edr (aslel |u( djalë purës |orl|rua|e. pa(a |ore. |orp(eso(| sr|vçel pë(
sr|a| lë a|l|v|z|r|l lë ro(ojlës|l rolo(||. Nda ara ljelë(. supozorel se sla(l|r| ësrlë |(ve( pa asrjë vësrl|(ës|.
Edre rëse rër|uplorel ce |ë(c|r| | ro(ojlës|l d.r.lr. |usrle aro(ra|e djalë purës. durel lë d|rel cë
paj|sjel llorëse ro(ra||srl | rd||orer rda(|esave |u|r|rarle. Te rd(|(ës|l |jo rurd lë rdodr djalë rd(|(jes së
sas|ve rë lë rëdra lë usrc|reve le l(es|ëla|po( jo rë srurë se sa |ejorel). Kë(c|rel lë pjesë(|srre rër |ëlo
|usrle ru| delv(orel pa ljelë( lë l(edoj p(|srje. Nda ara ljelë(. rëse |ë(c|r| pë(së(|lel dre rëse srpesrlorel. re
ç|a sr|a|lor 'llorje lë dooël¨ lë paj|sjes llorëse. durel lë rdë(rvrel rë ara||zër e p(|srjes dre ev|l|r|l lë saj.
Vo(ojlës| | rolo(|l ësrlë | |(|jua( asrlu cë lë |ë(cej pë( sr|a| lë |oro|r|r|l lë ele|l|l
((vrë/rxerlës||le(r||e). Ve |ëlë rër|uplojrë se |usrlel e purës lë c||al jarë lë ||dru(a pë( ra(xr|r lë radr lë
((vrës dre lerpe(alu(a lë |a(la lë |orp(eso(|l srcv(lorer apo |rspe|lorer rë |ë(c|r|r e ro(ojlës|l. Ne l|d. 8.18
ësrlë pa(ac|lu( laoe|a e rd|||r|l lë ele|leve lë rd(vsrre rë lerpe(alu(ë lë pësrlje||jes dre ra(xr|r|l lë ((vrës.

TEMPERATURA E
PËSHTJELLJES
RRYMA
Ten8ioni i tej Iart
` `
Nën ten8ioni 8umë i mad
` `
Temperaturë e rretinë8
` `

Gjendja e ventiIimit
` `

Stypja e onden8imit
` `
Temperaturë e uIët e avuIIimit
`
Temperaturë e Iartë e avuIIimit
`
1
Për 8a të rritje8 8ë 8typje8 8ë onden8imit


Fig. 8-18. Ndikimi i temperaturës së pështjellësit dhe rryma të .ilën e tërhjek motori

Nda laoe|a rë lolod(al|r 8.18 rurd lë pë(ro||drer |ëlo ele|le:
- Ters|or| srurë | |a(lë:
- Terpe(alu(a e ((elr|rës e |a(lë: verl|||r| | dooël. srlvpje e |a(lë e |orders|r|l:
- Terpe(alu(ë aro(ra|e e avu|||r|l:
- Kusrlel e lje(a.

a. Ten8ioni 8umë i Iartë

Nda laoe|al rë l|d 8.18 sr|rel se lers|or| | |a(lë rd(|l lerpe(alu(ër e rolo(|l dre ra(xr|r|r e ((vrës. Pë(
|ëlë sr|a| ësrlë e ca(lë cë lej|a||r| | lers|or|l rurd lë sr|a|loj |ë(c|r|r e ro(ojlës|l. Ajo rurd lë zdj|drel rë
rërv(ë el||ase velër re pë(do(|r|r e slao|||zues|l lë lers|or|l.
3rpesr ësrlë pë(pa(ës| alje |u rurd lë p(|ler lej|a||re e|sl(ere lë lers|or|l cë rë re(ël lë re((er rasal
e s|du(|së.
Këlo rër|uplojrë pë(r|(ës|r|r e |usrleve lerpe(alu(||e lë |orp(eso(|l rë |upl|r|r e llorjes. ap||||r|r e
llorjes re vaj ose llorje re verl||alo(. 3a rë e rxerlë cë lë jelë rapës|(a purorjëse e |orp(eso(|l. ac rë
srurë jarë lë revojsrre rasal e |ujdes|së.



b. Temperatura e Iartë e rretinë8, ventiIimi i dobët, 8typja e Iartë e onden8imit.

7

3a re e radre lë jele lerpe(alu(a p(arë së c||ës |orp(eso(| durel lë puroj. ac ra | radr ësrlë ((ez||u |
|ë(c|r|l lë ro(ojlës|l. Nu| ësrlë velër lerpe(alu(a e ((elr|rës së l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l verdosës. po( rjasrlu
edre |usrlel e verl|||r|l lë c||ël e pë(ca|lojrë lerpe(alu(ër ((elr |orp(eso(|l. Nëse dvsrorel cë |usrlel e
lerpe(alu(ës jarë lë |ëc|ja. dj|lrrorë ësrlë rë r|(ë lë ralel sa|lë lerpe(alu(a e aj(|l pë((elr |orp(eso(|l dre
|ordersalo(|l.
Kusrlel e |a(lsrërua(a |(ves|srl jarë |(|l||e velër djalë lerpe(alu(ave e|sl(ere lë ((elr|rës. Nëse ru|
ësrlë rë pvelje verd| jo | duru( |u ësrlë verdosu( paj|sja llorëse. |ëlo ||oje pa|ëracës|së rurd lë |||u|dorer
velër re rdë((|r|r e d|zajr|l. d.r.lr. rurdës|a e rdë((|r|l lë verl|||r|l rë pjesër ra||ro(e lë paj|sjes llorëse
re verdosjer e verl||alo(|l ose re pë(do(|r|r e |orp(eso(|l re surou|| pë( llorjer e vaj|l.
Terpe(alu(a e |a(lë e ((elr|rës dj|lrasrlu rd||or |ec rë srlvpjer e |orders|r|l. Pë( |ëlë sr|a|. rurdës|a
e |ë(c|r|l lë ro(ojlës|l ((|lel. pas| cë srlvpja e ((|lu( e |orders|r|l ru| ra sje|| velër de(| le ((|lja e lerpe(alu(ës
së |orp(eso(|l. po( edre lë ra(xr|r|l rë lë radr lë ((vrës.
3rlvpja e |a(lë e |orders|r|l ru| durel dj|lrre(ë cë lë jelë p(oo|er pë( zdj|drje |orsl(u|l|ve. po( va(el edre
rda la|lo( lë lje(ë. P.sr: |ordersalo(| | pë(|ve(. s|sler| | slë(rousru(. pjesëra((ja e rjë sas|e rë lë radre e
daz(ave jo |ordersuese. verl||alo(| | p(|sru( elj. Terpe(alu(a e |a(lë e ((elr|rës rurdel dj|lrasrlu lë rd||oj rë
|usrlel e purës së |orp(eso(|l asrlu cë e rd(|lë lerpe(alu(ër e avu|||r|l pë( sr|a| lë l(arsrel|r|l lë rxerlës|së
rda aj(| | ((elr|rës. |ësrlu cë s| (ezu|lal ((|lel (ez|slerca dre ra(xr|r| | ((vrës. 3r||o l|d 8-ê.


.. Ndiimi i temperaturë8 8ë avuIIimit

0jalë |usrleve puruese re lerpe(alu(a lë u|lë lë avu|||r|l ra(xr|r| | ((vrës ësrlë | vodë| sr||o lolor. 8-ê.
Këlo |usrle srurë ((a||ë rx|s|r ose ra o|ejrë de(| le |ë(c|r| | ro(ojlës|l. Në lerpe(alu(al e |a(la avu||uese.
rda(|esa e |orp(eso(|l dre ra(xr|r| | ((vrës ((|lel.
Nda |ërd| ljelë(. llorja e pësrlje||uesve le rolo(|l pë(r|(ësorel pë( sr|a| lë derdës|së së daz|l.
Nëse lerpe(alu(a avu||uese lerlor la srpesrloj pjesëra((jer e |ë(c|r|l lë ro(ojlës|l. |jo |(ves|srl rdodrë
rë (aslel |u( |orp(eso(| pë(do(el jasrlë le((|lo(|l lë l|j pë(do(ues. pë(|alës|srl |u( L8P |orp(eso(ël pë(do(er rë
le((|lo(|r lP8. Kë(c|r| | ro(ojlës|l rë |ëlë (asl ësrlë rë | srpesrlë |u( o|e lers|or| ose le| l||||r | sla(l|r|l.

d. Ku8tet tjera

Nëse |orp(eso(| ësrlë | lu(r|zua( dao|r|srl re ro(ojlës e c||a |ë(cer rë ((vrë rë lë vodë| rda alo lë
pë(sr|(ua(a. vësrl|(ës|lë rurder |erlë lë |ajrë(orer. Nëse |ajrë(orer vësrl|(ës|lë re ro(ojlës|r. durel
dj|lrrorë cë lë vë(lelorel se a ësrlë | verdosu( ro(ojlës| cë | pë(dj|djel asaj lë pë(sr|(ua( rda ara e p(odrues|l
lë |orp(eso(|l.
Nëse pë(do(el (e|e e c||a |a rjë v|e(ë jo djedjëse lë ((vrës |vçëse lë al|j ||oj| lë |orp(eso(|. e|z|slor
((ez||u cë (e|e lë |vçel djalë |orës së purës |u( ((|lel rda(|esa. Kjo sje||ë de(| le |ë(c|r| | ro(ojlës|l le rolo(|l.
Në p(a|l||. |v ||oj dao|r| l(edorel cvsr rë l||||r lë sla(l|r|l.
3| pë(|ujl|r. ësrlë e (ërdës|srre cë dj|lrre(ë la |er| rë rerdje cë c||ado p(|srje e |orp(eso(|l e c||a
sr|a|lor ((|ljer e ((vrës. sr|a|lor |ë(c|r|r e ro(ojlës|l.


7.9. TASTATURA E FRIZIT

P(|srjel e laslalu(ës |laoe|a |orarduese) së rd(|(ësve rurd lë jerë:
1. Ndë(p(e(ës| pë( |vçje-sr|vçje | rd(|(ësve ru| |vçel. Kjo p(|srje e parurdësor |vçjer e paj|sjes llorëse
pë( sr|a| lë |orla|leve lë djedu(a ose p(|srjes re|ar||e lë velë rdë(p(e(ës|l. Vurd lë rdodrë. po( srurë ((a||ë
cë lë rdarel rdorjë pë(çues rda rdë(p(e(ës|. Pë( a(sve lë |ël|j dao|r| ca(|u e|e|l(|| | |orp(eso(|l ësrlë rë
8

rdë(p(e(je. ru| |a lu(r|z|r le |orp(eso(|l. ardaj edre ru| puror paj|sja llorëse. Pasa|lës|a |erlë rurd lë
zou|orel re or-relë( ose re ||aroër lesluese. 0urel lë rdë((orel rdë(p(e(ës| ose |orp|el laslalu(a. re cë
djë va(el rda e|ze|ul|r|.
2. Ndë(p(e(ës| pë( |vçje-sr|vçje lë rd(|(ës|l ru| rdë(p(|lel. Kjo p(|srje |(|jorel pë( sr|a| lë 'rdj|ljes¨ së
|orla|leve lë rdë(p(e(ës|l. Në alë (asl. pë( srerou|| pë( sr|a| lë sr|(|(jes apo rdë((|r|l lë verd|l lë rd(|(ës|l.
paj|sja durel cë lë sr|vçel rda p(|za. P(|srjel |erlë rurd lë dele|lorer re or-relë( ose re ||aroër lesluese.
Esrlë e revojsrre cë lë rdë((orel rdë(p(e(ës| ose |orp|el laslalu(a.
3. ¨3upe(¨ rdë(p(e(ës| ru| a|l|v|zorel. P(|srjel e rdë(p(e(ës|l rurd lë jerë lë rjëjlë s| rë p||ër 1. dj|lrasrlu
edre dele|l|r| oërel rë rërv(ë lë rjëjlë. Kjo p(|srje pa(arda|or cë rd(|(ës| lë pë(dal|lel rë re(ël pë( rd(|(jer e
usrc|r|l lë l(es|ël. 0urel lë rdë((orel rdë(p(e(ës| ose laslalu(a.
1 .¨3upe(¨ rdë(p(e(ës| ru| rdë(p(erë. Ndë(p(e(ës| ësrlë |vçu( ro(ra||srl. po( |u( ësrlë rdë(p(e(ë revoja
pë( rd(|(je lë 'srpejlë¨. rdë(p(e(ës| ru| rurd lë sr|vçel. P(|srja e rdë(p(e(ës|l ësrlë e rjëjlë s| rë p||ër 2.. dre
rë lë rjëjlër rërv(ë dele|lorel. Nëse rdodrë |jo p(|srje paj|sja llorëse 'llorë srurë¨ dre la(e ru| rdë(p(|lel
rda pura. 0urel lë rdë((orel rdë(p(e(ës| apo laslalu(a.
5. Nu| puror s|rja||z|r| rë laslalu(. Posaçë(|srl ësrlë ((ez|| rëse ru| puror ||aroa e |uce s|rja||zuese.
0urel lë rdë((orel laslalu(a.
ê. Taslalu(a e rd(|(ës|l ësrlë djedu(. Kjo |(ves|srl rdodrë le rd(|(ës| ve(l||a|. R(elr laslalu(ës dërlorel
|zo||r|. dre laslalu(a 'lë(rje|¨ |adësrl|r. Rezu|lal| pë(lurd|rla( ësrlë ||drje e sr|u(lë rë laslalu( dre djed|a ose
|ë(c|r| | s|du(esës. 0urel lë rdë((orel laslalu(a. po( pa(a |ësaj durel lë rdë((orel |zo||r| | dërlua( ((elr saj.


7.10. TERMOSTATI

Në |ëlë pjesë srpjedorer p(|srjel lë c||al pë(cerd(orer rë velë le(roslal|r. 0j|lrasrlu. srpjedorer ele|lel
e zdjedru(a dao|r|srl lë le(roslal|l rë purër e sa|lë lë paj|sjes llorëse. e lë c||al ru| rd||ojrë rë zdjaljer e
pe(|udrës së celë. Nd|||r| | le(roslal|l rë zdjaljer e pe(|udrës së celë. pë( sr|a| lë d|le(erc|a||l lë vodë| lë
le(roslal|l lë zdjedru(. pë( sr|a| lë zdjedrjes së daoua( lë verd|l pë( srl(ërd|r|r e sordës pë( sr|a| lë
srl(ërd|r|l lë dooël lë sordës elj. srpjedorer re |ap|lu|||r 8.1Z.2
1. P(|srja e re|ar|zr|l rë o(erd| lë le(roslal|l. Kjo p(|srje rurd lë oërel pë( sr|a| lë dao|reve
|orsl(u|l|ve. pë( sr|a| lë p(|srjeve djalë rorl|r|l lë le(roslal|l. pë( sr|a| lë aro(l|z|r|l lë rale(|a||l. elj.. dre
dj|lrasrlu edre pë( sr|a| lë lerl|r|l lë rd(vsr|r|l lë lerpe(alu(ës apo d|le(erc|a||l lë le(roslal|l rda ara e
rjesrl(|l. Var|lesl|rel e |ël|j dao|r| rurd lë jerë:
-Kvçja apo sr|vçja pa(a |ore. e cë sr|a|la( | |ësaj lë ros jelë rdorjë dao|r ljelë(:
-Pa rurdës|a e sr|vçjes dre |vçjes. e cë sr|a|la( | |ësaj p(|srjeje ru| ësrlë rdorjë p(|srje ljelë( e le(roslal|l:
-Parurdës|a e ((edu|||r|l lë lerpe(alu(ës së dësr|(ua( re arë lë oulor|l lë le(roslal|l. Te(roslal| re |ëso ||oje
p(|srjesr durel lë rdë((orel re lë duru(|r.
2. Të djedu( ose srurë lë djedu(a apo o|s|d|r| | |orla|leve |(veso(e|3 dre 1). 3r|acel rurd lë jerë:
|ua||lel| | dooël | |orla|l|l. aro(l|z|r | |orla|l|l pë( sr|a| lë |orëzdjaljes së |a||r|l srurëvjeça( lë ((vrës.
sr|ërd|j|rel. Kjo p(|srje sr|a|lor rdë(p(e(je rë ca(|ur e|e|l(|| lë |orp(eso(|l. ardaj |orp(eso(| ru| sla(lor.
(espe|l|v|srl paj|sja llorëse ru| puror.
\ë(lel|r| | sa|lës|së së |orla|leve lë le(roslal|l |(vrel rë lë rjëjlër rërv(ë s||u( |u( jarë rë pvelje
|orla|lel e çla(ëdo e|ererl| ljelë(. Te(roslal|r e p(|sru( durel la rdë((ojrë re le rjëjl|r ||oj lë le(roslal|l.
3. Jarë rdj|lu( |orla|lel |(veso(e lë le(roslal|l. Pë( a(sve lë |odrjes|aro(l|z|r|l) së rale(|a||l lë |orla|l|l
dre |a||r|l lë ((jedrjes së ((vrës. lrjesrlë |orla|lel 'rdj|ler¨|sa|dorer) rjë(| re ljel(|r. Kjo p(|srje sr|a|lor ros
rdë(p(e(jer e paj|sjes llorëse. (espe|l|v|srl cë pardë(p(e(ë puror dre 'llorë srurë¨. Te(roslal| rë |ëlë p(|srje
durel lë rdë((orel.
1. Te(roslal| e |a rurou( 'rousrjer¨. 3r|acel rurd lë jerë dërl|r| | vel sordës. |ap||a(|l lë le(roslal|l
ose ((ësr|c|l. pë( sr|a| lë së c|||l ((jedrë 'rousrja¨ rda ajo. Pë( sr|a| lë |ësaj p(|srjeje le(roslal| ru| |a
9

rurdës| lë |vçjes. pë( sr|a| lë së c||ës ca(|u e|e|l(|| ësrlë rë sr|ëpulje. ardaj |orp(eso(| ru| rurd lë sla(loj.
djedjës|srl paj|sja llorëse ru| puror. 0urel lë rdë((orel le(roslal| re rjë le(roslal djedjës.
5. Te(roslal| 'depë(lor rë rasë-pë( lo|ëz|r¨. E srpjedua( rë l|d. 8.2.1.
ê. Te(roslal| re lerpe(alu(ë sr|vcëse srurë lë u|ël. Pë( sr|a| lë |ësaj. lerpe(alu(a ësrlë e u|ël rë
paj|sjer llorëse. pe(|udra e purës ësrlë e zdjalu( dre ësrlë ((|lu( ra(xr|r| | ((vrës rë pe(|udrër e drërë. Të
rdë((orel le(roslal| re rjë djedjës.
Z. Te(roslal| re lerpe(alu(ë srurë lë |a(lë lë sr|vçjes. Pë( sr|a| lë |ësaj ru| rurd cë la a((|r
lerpe(alu(ër e duru( rë paj|sjer llorëse. Të rdë((orel re le(roslal| djedjës.
8. Te(roslal| re d|le(erc|a| lë radr e c||a pë(pulrel re (ardur e lerpe(alu(ës srurë lë radre. Pë( sr|a|
lë |ësaj. djalë |orës së pe(|udrës së pusr|r|l. lerpe(alu(a e avu||ues|l rurd lë rd(|lël ac |a(le saçe avu||ues|
sr|(|rel. Të rdë((orel |v le(roslal re rjë djedjës.


7.11. NDRYSHIMI I TENSIONIT DHE FREKUENCËS SË RRJETIT

E|e|l(orolo(ël rë |orp(eso( pë( l(|do(|le(ël srlëp|a| dre rd(|(ës|l jarë rdë(lua( cë lë purojrë p(arë
d|slarcave lë lers|oreve de(| re 10º rër dre ro| lers|or|r ror|ra| lë ((jel|l |198-212\~). Të d|sa p(odrues lë
|orp(eso(ëve ||r|l| | posrlër | d|slarcave lë lers|or|l sr|or de(| 10 de(| rë 15º rër lers|or|r ror|ra| |18Z\).
Të drëral pë( d|slarcal e lers|oreve puruese pë( ||oje lë veçarla lë |orp(eso(ëve p(odrues|l | jap|r re
|ala|odë lë |orp(eso(ëve. Në |ul| lë |ejua( lë d|slarcës së lers|or|l lë |orp(eso(|l. (espe|l|v|srl paj|sja llorëse
ru| l(edor pa((edu||s| rë purë rëse vjer edre de(| le lerdosja e pjesë(|srre e |usrleve lë purës|lerpe(alu(a e
((elr|rës. ro| rda(|esa e rxerlës|së).
Vorerlel sla(lues dre rda|ës lë rolo(|l dre rorerlel lje(a va(er p(ej lers|or|l e|z|slues. Ve zvodë||r|r e
lers|or|l zvodë|orer |ëlo rorerle dre dj|lrasrlu edre ((vra sla(luese. Në 85º p(ej lers|or|l ror|ra|.
rorerlel jarë pë(alë(s|srl Z3º lë v|e(ave lë lv(e djalë lers|or|l ror|ra|. Ve ((|ljer e lers|or|l ((|lel rorerl| |
rolo(|l dre ((vra sla(luese.
F(e|uerca dj|lrasrlu rd||or rë rorerle dre |a(a|le(|sl||al lje(a lë rolo(|l. Volo(ël re roësrlje||je
slarda(de rurd lë pë(do(er pë( (ard lë l(e|uercës p(ej 10-ê0lz rëse lers|or| | lu(r|z|r|l p(opo(c|ora||srl
rd(vsror re rd(vsr|r|r e l(e|uercës. Në p(a|l|| srpesr v|je de(| le rd(vsr|r| rë lë rjëjlër |orë | lers|or|l dre
l(e|uercës rë p(opo(c|or lë rjëjlë. Ve lja|ë lë lje(a. p.sr.. lers|or| rë 50lz ru| ësrlë | rjëjlë re lers|or|r rë
ê0lz.
3r||or| laoe|ër rë l|d. 8.19 jarë srlacu( rd|||rel e rd(vsr|r|l lë lers|or|l dre l(e|uercës rë |a(a|le(|sl||al
e rolo(|l.
Ters|or| dre rër lers|or| srurë | |a(lë. pë(|orës|srl v|e(al e lers|or|l lë c||al |a|ojrë v|e(ër e s|pë(re dre
lë posrlre lë d|slarcës së v|e(ave puruese lë lers|or|l edre rë srurë rd||ojrë rë |a(a|le(|sl||al e rolo(|l.
Nd|||r| | lers|or|l lë |a(lë rë rolo( ësrlë e srpjedua( rë |ap|lu|||r. 8.8.3.a. Nër lers|or| ose ((|lja e l(e|uercës
rë ((jelë sr|a|lojrë 'dooës|r|r¨ e rolo(|l dre |jo së pa(| (el|e|lorel rë purër e vel paj|sjes |u( s|sler| |ë(|or
rorerle ra|s|ra|e. Kjo rurd lë rdodrë djalë sla(l|r|l. rerjëre(ë pas sla(l|r|l dre dj|lrasrlu. rër ((elraral e
pë(ca|lua(a. djalë purës.




2

Ndryshimi
Rryma
startues
Momenti
ndalës dhe
startues
$hpejtësia
nominale
$hkalla e
veprimit të
dobishëm
Faktori i
fuqisë
Rryma e
harxhuar
Tensioni - -
- - - - -
Frekuen.a - -
- - - - -

Fig. 8-19. Ndikimi i ndryshimit të tensionit dhe frekuen.ës në karakteristikat e motorit


7.11.1. EFEKTET E KËRKUARA NË MOMENTIT STARTUES

Vadrës|a e rorerl|l sla(lues ësrlë e (ërdës|srre velër djalë sla(l|r|l lë rolo(|l cë la ro|zolë(oj
(ez|slercër e ((olu|||reve. Në s|slerel llorëse re luo |ap||a( dre |orë lë rjalluesrre pë( oa(aspesrër e
srlvpjes. rorerl| sla(lues rda velvelja ësrlë |(|l||e srurë ((a||ë. Po( rëse v|je de(| le s|luala |u lerlor sla(l|r| |
L3T |orp(eso(|l re rd(vsr|r|r e srlvpjeve rdë(rjel arëve lr|lrëse dre srlvpëse. |usrlel rurd lë oërer
|(|l||e. dre vësrl|(ës|lë ((|ler p(opo(c|ora||srl re srlvpjer rë arër lr|lrëse. Pë( |ëlë a(sve ësrlë ((edu|| cë
srlvpja oa(azuese djalë lerpe(alu(ës ra|s|ra|e lë ((elr|rës ru| duxor |u((ë lë |a|oj 1.9 oa( pë( R-12 dre
pë(z|e(jel e l|j. 5.9 oa(. pë( R-131a dre 3.9 oa( pë( R-ê00a. rëse |orp(eso(ël jarë lë ||oj|l L8P ose L/V8P.
0j|lrasrlu. ësrlë srurë re (ërdës| lë d|rel cë |v pë(|ul|z|r ësrlë srurë re (ërdës| pë( sr|a| lë rorerl|l
rda|ës së sa al|j sla(lues| sr||o 8.11.2.).
3e|uerca r|srëse e |orp(eso(|l rurd lë jelë |(|l||e djalë rër lers|or|l |(ves|srl pë( sr|a| se lers|or|
sla(lues dj|lrrorë ësrlë rë | vodë| se a| purues. |u(se rë pë(pulrsrrë(| re |ëlë. edre rorerl| sla(lues ësrlë
| vodë|. Pa(a sla(l|r|l lë |orp(eso(|l lers|or| | ((jel|l |a v|e(ër u1. 3r||o lolor 8-20.
Në rorerl|r e sla(l|r|l rolo(| lë(rje| ((vrër sla(luese dre alëre(ë v|je de(| le u|ja e lers|or|l. dre redj|lralë
lers|or| | vë(lel sla(lues |a velër v|e(ër u2..
u|ja e lers|or|l djalë sla(l|r|l va(el srurë p(ej |rsla||r|l. do lë lrolë u|ja e lers|or|l ësrlë posaçë(|srl e
radre rë (asl|r e asrlucuajlu( '((jel| | dooël¨.
0j|lrasrlu. ru| ësrlë (asl| | ((a||ë cë v|je de(| le u|ja e lers|or|l djalë sla(l|r|l pë( sr|a| lë vazrdues|l lë
((vrës lë pa pë(srlalsrër||ao||o e ro||ë). Ve rx|ljer e rolo(|l. v|e(a e ((vrës o|e. Ku( lë sr|vçel roësrlje||ës|
sla(lues. lers|or| oërel rë | |a(lë. Kv lers|or ësrlë lers|or| purues dre a| |a v|e(ër u3. 0.r.lr. ësrlë e ca(lë cë
lers|or| u2 ësrlë verdosës pë( |orp(eso(|r rë rorerl|r e sla(l|r|l. Nëse e|z|slojrë p(oo|ere re sla(l|r|r e
|orp(eso(|l. |(veso(e ësrlë cë l| |usrlorel vërerdje se a e|z|slor lers|or| r|r|ra| sla(lues. Ku( ësrlë sla(l|r| |
d(ejlë. lers|or| rë alë rorerl ru| rurd cë lë ralel re rjë vo|lrelë( ro(ra|. Kjo ësrlë e rurdu(. redj|lralë le
sla(l|r| jo | su|sessrër. pë(|alës|srl |u( rolo(| djalë rjë |ore lë(rje| ((vrër le '(olo(| | o||o|ua(¨.
\ësrl|(ës|lë re sla(l|r lë c||al ((jedr|r p(ej rër lers|or|l rurd cë lë e||r|rorer re ((|ljer e rorerl|l
drërës rë rolo(. Kjo rurd lë oërel re (edu|l|r|r e u|jes së lers|or|l djalë |orës së se|uercës sla(luese ose
((|ljer e pë(dj|lrsrre lë rorerl|l sla(lues dre rda|ës.
Pë( |ëlo sr|ace. |ordersalo(| sla(lues s|du(or rurdës| lë pë(srlalsrre pë( |a(d|r|r e vësrl|(ës|ve cë
|(|jorer djalë sla(l|r|l. Kjo ësrlë pjesë(|srl pë( sr|a| lë la|l|l cë a| rurd lë pë(|ul|zoj ((vrër sla(luese dre rë
alë rërv(ë zvodë||r|r e rorerl|l sla(lues e c||a ((jedr rda u|ja e lers|or|l djalë sla(l|r|l. |u(se pjesë(|srl pë(
sr|a| lë la|l|l cë |ordersalo(| sla(lues rurdel d(ejlpë(sëd(ejl| cë la ((|s rorerl|r sla(lues rë lers|or|r e
drërë.
2

Vërv(a ljelë( e srrard|es së |ëlv(e vësrl|(ës|ve pë( sla(l|r|r djalë rër lers|oreve ësrlë srl(vlëz|r| |
slao|||zalo(|l lë lers|or|l.

7.11.2. Vr8no optereqenje nepo8redno po8|e 8tartovanja

Te s|slerel llorëse re luo |ap||a(. rda(|esa ((|lel rerjëre(ë pas sla(l|r|l lë |orp(eso(|l pë( a(sve lë
djerdjes së oa(aspesr|r|l lë lerpe(alu(ave. Kjo rda(|esë e e|ze|ulua(. e c||a rë (aslel re lë vësrl|(a rurd lë
pascv(oj rë 'rdulaljer¨ e rolo(|l. rd(vsror d(ejlpë(sëd(ejl| p(opo(c|ora||srl rë oa(aspesr|r|r e srlvpjeve rë
s|sler pa(a sla(l|r|l. Pas| cë oa(az|r| | srlvpjeve va(el p(ej rousrjes. |jo du|u(| sr|a|lor srurë p(oo|ere rë
s|slerel re rousrje (e|al|ve lë radre lë l(eor|l llorës. 0ë l| srrarder| |ësaj. e d(ejla rë |ëlë (asl ësrlë cë
s|sler| durel lë jelë | p(oje|lua( asrlu cë srlvpja ra|s|ra|e oa(as pesruese ru| |a|or 1.9 oa( pë( R-12 dre
pë(z|e(ës|l. 5.9 oa( pë( R-131a dre 3.9 oa( pë( R-ê00a. Kjo ((edu|| oërel srp(erje e p|olë rë (apo(l re (ardur lë
dësr|(ua( lë rër lers|or|l.
Volo(| sla(lor. rx|lor dre rë d|sa (asle pësrlje||ja sla(luese ru| rdë(p(|lel. re cë djë v|je de(| le a|l|v|z|r| |
ro(ojlës|l rolo(||. Në (aslel lje(a pësrlje||uesja r|srëse sr|vçel. po( po sa lë ((|lel ((vra. (e|e sla(luese |vçel.
dre re |ëlë p(apë |vçel dre pësrlje||ës sla(lues|. re cë djë rë lurd p(apë a|l|v|zor ro(ojlës|r rolo(||.
Ele|l| | padësr|(ua( | ce|u( rë |a(lë le| s|slerel lë drëra rurdel lë ev|lorel velër re ((|ljer e
d|sporuesrër lë rorerl|l rda|ës.
Në |orp(eso(|r e drërë |jo ësrlë e rurdu( velër re ((|ljer e lers|or|l re rd|rrër e slao|||zues|l lë
lers|or|l|slao|||zalo(|l).


7.11.3. "NGUFATJA" E MOTORIT GJATË KOHËS SË PUNËS

Pas| cë rda(|esa e |orp(eso(|l ((|lel rë rërv(ë p(opo(c|ora|e re lerpe(alu(ër avu||uese. rurd lë
pa(asr||orel se |u( rorerl| | d|sporuesrër rda|ës rë rër lers|or lë jelë | parjalluesrër djalë |orës së
purës. Një rda(|esë e l|||ë e radre rurd lë rdodr |u( pr|8t|zanje e rxerlës|së ësrlë srurë e radre|p.sr.
djalë rd(|(jes së usrc|r|l lë l(es|ël). Të l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l durel cë lë srcv(lorer |usrlel e llorjes dre
rd(|(jel. pas| cë rër |ëlo |usrle rurd lë v|je (e|al|v|srl de(| le lerpe(alu(a e |a(lë e avu|||r|l dre srlvpja e |a(lë
|ordersuese.
'Ndulalja¨ e rolo(|l rër |ëlo ((elrara sr||orel rë ((|ljer e ((vrës lë c||ër e lë(rje| |orp(eso(| pë(de(|sa
p(apë ru| a|l|v|zorel pësrlje||ja sla(luese dre pë(de(|sa ru| a|l|v|zorel ro(ojlja e rolo(|l.
Pas| cë djerdja e rda(|esës rurd lë zdjalë rë djalë. dre djalë ro|rda(|esës së rolo(|l. a| rurd lë jelë |
rxerlë pë( sr|a| lë purës. |jo ro|rda(|esë pascv(orel (e|al|v|srl rë lerpe(alu(ë lë |a(lë lë roësrlje||ësve
rolo(||. Nëse |ëlo |usrle ru| rurd lë rd(vsrorer. dre |jo rë p(a|l|| ësrlë e rurdsrre srurë ((a||ë.
¨rdulalja¨ e rolo(|l djalë |orës së purës rurd l| ev|lorel velër re ((|ljer e rorerl|l rda|ës. (espe|l|v|srl re
srl(vlëz|r|r e slao|||zalo(|l lë lers|or|l.



7.11.4. PROBLEMET ME STARTIM GJATË TEMPERATURAVE TË ULTA TË MJEDISIT

Ku( jarë |orp(eso(ël re(rel|| dre s|slerel re(rel||e llorëse |u( jarë lë e|spozua(a rë lerpe(alu(a
srurë lë u|lë ((elraro(e. |(|jorer p(oo|ere lë ||ojeve lje(a lë ralv(ës së veçar. Alo p(oo|ere lë veçarla rurd lë
pë(cerd(orer rë sr|a|ur cë re (asl|r e llorjes aro(ra|e lë |orp(eso(|l |(|jorer |usrlel pë( lë c||al rolo(| ru|
ësrlë | d|rers|orua(.
22

Pas| cë rolo(| ësrlë rë | dooël djalë rër lers|or|l. |ëlo p(oo|ere rë p(a|l|| |(|jorer rër |usrlel e lers|or|l
lë u|ël.
Nëse rdodr cë lerpe(alu(a e ((elr|rës o|e du|srër. dj|lrasrlu o|e dre lerpe(alu(a e vaj|l. rër |usrlel cë
|orp(eso(| lë ros puroj. Në |ëlë rërv(e. v|je de(| le ((|lja e v|s|oz|lel|l lë vaj|l rë srl(elë(. dre re lë rë rërv(ë
p(opo(c|ora|e ((|lel edre l(||c|or| rë srl(elë(. Ku( |orp(eso(| sla(lor rër alo |usrle. se|uerca e d(ejl sla(luese
va(el rda rorerl| sla(lues | rolo(|l. Nëse djerdja ësrlë |(|l||e. ose rolo(| ru| do lë sla(loj ose (olo(| do lë s|||el
rdada|ë de(|sa lë |ë(cej ro(ojlës| | rolo(|l|o|rela||). 3la(l|r| | pa su|sessrër sr|a|lor a|uru||r le rxerlës|së
rë rolo( dre |orp(eso(. Në d|sa (asle. a| a|uru||r | rxerlës|së rurd lë jelë | rjalluesrre cë p(ov|r| | sla(l|r|l
pasues lë |(vrel re su|ses. pas| cë ro(ojlës| pë(së(| |vçel. Në (asle se(|oze. ro(ojlës| rurdel d|sa re(e lë
|ë(cej pa(a se sla(l|r| lë oërel rë rërv(ë lë d(ejlë. Kjo s|lualë e pë(sr|(ua( cërd(orel rë (aslel |u( paj|sja
llorëse |a cer jasrlë pë(do(|r|l rjë |orë lë djalë. dre djalë saj lerpe(alu(a e ((elr|rës ësrlë e u|el.
\ësrl|(ës|lë rë sla(l|r lë c||al ((jedr|r rda rd|||r| | v|s|oz|lel|l lë vaj|l rë l(||c|or|r e srl(elë(ve dj|lrasrlu
rurd lë |(|jorer |u( lë sla(loj |orp(eso(| | llorlë pa pjesëra((jer e l|u|d|l llorës. P.sr.. |orp(eso(| rurd lë
oa(lel rda radaz|ra e llorlë. rdosrla edre rda verdsl(er|rel e jasrlre. rë verd|r |u durel lë pë(do(el.
Alëre(ë p(oo|er| rurd lë |ajrë(orel rë |oro|r|r re sla(l|r|r e |orp(eso(|l djalë |orës së rousrjes re l|u|d
llorës. Në alë (asl ësrlë ((edu|| | pë(dj|lrsrër cë |orp(eso(| ru| durel lë sla(loj pë(de(|sa va|ur| | |(|jua( djalë
|orës se va|ur|r|l ru| oa(azorel re avu|||r e l|u|d|l llorës. Po( p(apë se p(apë. ru| durel lë p(|lel cë l||r| | vaj|l
rë srl(elë( lë jelë | pë(z|e( re l|u|d|r llorës. F(||c|or| | srl(elë(ve rë |ëlo (asle ësrlë | ca|lua( re v|s|oz|lel|r e
vaj|l | c||| ësrlë | p(ar|srër rë srl(elë( rda pura e rëpa(srre. dre ajo ësrlë lrjesrl pura p(ovuese lë c||ër e
|(ver p(odrues|.
P(oo|erel re sla(l|re pë( ç|a ësrlë sr|a| lerpe(alu(a e u|ël e ((elr|rës. rurd lë ju ev|lorel. rëse
|orp(eso(| pa(a |ësr|r|l rë purë lë roarel rjë |orë rë rjë lerpe(alu(ë drore ro(ra|e. Vërv(a e dvlë ësrlë
cë sla(l|r| l|||esla( lë |(vrel pë( 10º re lers|or rë lë |a(lë re cë djë ((|lel rorerl| sla(lues | rolo(|l.
Edre rëse ru| pë(l|||er lë dj|lra rasal p(everl|ve. (ezu|lal| ësrlë velër rur(| | |ë(c|r|l lë ro(ojlës|l. pas së
c||ave sla(l|r| vazrdor s| durel. Nëse rë s|lualal e ce|u(a lerlorel sla(l|r| pa ro(ojlje lë rolo(|l rurd lë v|je
de(| le djed|a e roësrlje||ësve lë rolo(|l.


7.12. TUBI KAPILAR

R(jedrjer e |ërdul rëpë( luo|r |ap||a( e pë(ca|lor (ez|slerca e o(erdsrre e saj. |u(se a| va(el rda djalës|a
dre p(e(ja lë(lro(e e o(erdsrre e luo|l |ap||a(. Ajo (ez|slercë rd||or rë djerdjer e avu||ues|l dre |ordersalo(|l.
P(ardaj. de(| le ç((edu|||r| | oa|arc|r|l lë s|sler|l llorës v|je |u( rdë((orel (ez|slerca ((jedrëse rë luo|r |ap||a(.
3|lualë edre rë e (ërdë ësrlë. rëse rdë(p(|lel ((jedrja rëpë( luo|r |ap||a(. 0.r.lr.. p(|srjel e ||dru(a pë( luo|r
|ap||a( jarë (ez|slerca e ((|lu( e ((jedrjes ose rdë(p(e(ja e ((jedrjes së |ërdul rëpë( lë. pa ra(( pa(asvsr a ësrlë
sr|a|la( vel luo| |ap||a( apo d|ç ljelë( rë s|sler.
Rez|slerca e ((|lu( e ((jedrjes së |ërdul rëpë( luo|r |ap||a( rurd lë jelë e sr|a|lua( lao(|||srl. rëse ësrlë
zdjedru( luo| |ap||a( re djalës| rë lë radre lë parevojsrre ose ësrlë zdjedru( luo| |ap||a( re rjë d|arelë( rë
lë vodë|. Në p(a|l|| |ëlo (asle jarë lë ((a||a.
Tuo| |ap||a( rurd lë jelë | dërlua( djalë rorl|r|l dre pë( |ëlë sr|a| rurd lë jelë pjesë(|srl ose | lë(ë |
zërër|| o||o|ua(). Kv (asl rurd lë jelë |u( p(e(ja d|adora|e e pë(cje||jes rd(vsrorel djalë prek|apanja ose
srlvpjes së luo|l. Kjo edre rë srurë e ((|lë rurdës|rë cë lre(ral lë roes|r apo lë rda|er dre rë |ëlë rërv(ë
lë rov|||r luo|r |ap||a(.
3r|acel e ce|u(a lë ((|ljes së (ez|slercës së luo|l |ap||a( dre zvodë||r| | ((jedrjes rëpë( lë rurd lë ev|lorel
velër re rdë((|r|r e luo|l |ap||a(. Tuo| |ap||a( pjesë(|srl ësrlë | depë(lua( rë luo|r lr|lrës ose pjesë(|srl ësrlë |
rdj|lu( pë( lë. re cë djë e oër cë |jo zdj|drje re lë vë(lel pa(acel |ëroves|r e rxerlës|së. Kjo p(ocedu(ë e
rdë((|r|l lë luo|l |ap||a( rë |ëlë (asl rër|uplor rdë((|r|r e |ëroves|l lë rxerlës|së. Kjo p(ocedu(ë za|or|srl e
|orp|||ua( dre rë p(a|l|| ((a||ë re(ë oërel.
23

Nëse luo| |ap||a( pjesë(|srl ësrlë rov||u(. p.sr. re lre(r|. (ez|slerca e luo|l |ap||a( ((|lel. |u(se ((jedrja
zvodë|orel. Trjesrl. (ezu|lal| ësrlë cë l|u|d| llorës durel lë oa(lel p(ej avu||ues|l rë |ordersalo( pë(de(|sa ru|
a((|rel oa|arc|r|. Kjo do lë lrolë se s|sler| puror djalë srlvpjes së ((|lu( |ordersuese dre cë pjesa rë e radre
e |ordersalo(|l ësrlë e rousru( re |ërd. Avu||ues| ru| |a l|u|d llorës lë rjalluesrër dre |jo (el|e|lorel rë
zvodë||r|r e srl(vlëz|r|l lë l|j pë( a(sve se rxerja |ajrë(orel rë pjesër rë lë radre lë s|pë(laces. Nëse rov||ja
e luo|l |ap||a( ësrlë srurë e srp(eru(. v|je de(| le u|ja e srlvpjes rë arër lr|lrëse. Rezu|lal| p(a|l|| | rov||jes së
pjesë(|srre ësrlë dj|lrrorë zvodë||r| | |apac|lel|l lë llorjes. cë do lë lrolë se rë paj|sjer llorëse ru| rurd lë
a((|rel lerpe(alu(a ro(ra|e.
Në s|slerel e rov||u(a. l|u|d| llorës rë sas| lë radre |a|or rë |ordersalo(. |u roelel s| |ërd | lloru( rë
luoal rë lë u|ël. Ve raljer e lerpe(alu(ës s|pë(lacëso(e ësrlë e rurdu( cë lë vë(lelorel ralv(a e p(oo|er|l.
Pas| cë ((|lja e srlvpjes së |orders|r|l rd||or rë ra(xr|r|r e ((vrës. re raljer e ((vrës lë c||ër e lë(rje|
|orp(eso(| dj|lrasrlu rurd lë l(edoj vë(leloj rë ||oj|r e p(oo|er|l. Po( pas| cë djalë rov||jes v|je de(| le u|ja e
srlvpjes rë arër lr|lrëse. ru| ësrlë e s|du(l se do lë v|je de(| le ((|lja e ((vrës. Nëse e |vç|r raro-va|ur-
rel(|r rë luo|r se(v|sues lë |orp(eso(|l. djalë rov||jes së pjesë(|srre srlvpja rd(vsror dre alë ÷/- 0.25 oa( rda
ro(ra|ja. 0jalë rov||jes së lë(ës|srre raro-va|ur-rel(| l(edor va|ur edre |u( paj|sja puror edre |u( ru|
puror. Edre rë (asl|r e pjesë(|srër lë rov||jes edre rë (asl|r e lë(ë lë rov||jes ësrlë e revojsrre cë s|sler|
lë zo(azel. cë lë oërel pasl(|r| | r|(ë dre l(v(ja e lë(ë s|sler|l.
Vov||ja e pjesë(|srre. s| dre sr|acel lje(a lë c||al e rd(|s|r srlvpjer |ordersuese. |arë ele|l oa(lës pë(
sr|a| lë la|l|l cë |orp(eso(| durel lë puroj rër |usrle srurë lë pavo||lsrre pë( sr|a| lë zvodë||r|l lë sas|së
së l|u|d|l llorës | c||| ca(|u||or. re cë djë (edu|lorel llorja e roësrlje||ës|l lë rolo(|l. 3| pasojë. ((|lel
lerpe(alu(a e roësrlje||ësve dre. rë lë rjëjlër |orë. srlvpja |ordersuese e ((|lu( sr|a|lor lerpe(alu(ër e
avu|||l lë ((|lu( rë srlvpje lë |orp(eso(|l. Në p(a|l||. |jo djerdje srurë |erlë ra srp|e de(| alv cë |orp(eso(|
puror re rjë rolo( srurë lë rxerlë dre re verl|||r srlvpës. 3| (ezu|lal | lë(ë |ësaj. rurd lë v|je de(| le o||o||r|
| lë(ë | luo|l |ap||a( pë( sr|a| lë sed|rerl|r|l lë srlru(jes së pë(oë(ës|l lë vaj|l ose rdosrla edre p(ej rale(|a||l
|zo|ues. Në (aslel rë lë vësrl|(a rurd cë lë rov||el va|vu|| srlvpëse. lë d|djer roësrlje||ës|l rolo(|| dre cë
s|sler| lë |orlar|rorel.
Rez|slerca rë luo|r |ap||a( rurd lë rd(vsroj edre rda ros|ujdes|. 0re alë. rëse v|je de(| le |orla|l| | luo|l
|ap||a( re |orp(eso(|r e rxerlë ose |ordersalo(|r. Kjo rurd lë ra coj de(| le |(|j|r| | avu|||l rë luo|r |ap||a( dre
d|sa ||oje 'lapës avu||uese¨ zvodë|or |a||r|r e l(eor|l llorës. Ele|l| | |ësaj 'lape¨ ru| |a rdorjë (ërdës| lë
radre. po( rurd lë jelë | rjalluesrër cë la rd(vsrojë oa|arc|r|r e s|sler|l asrlu cë du|el s||u(se ru| |a rjall
l|u|d llorës. Pa(a çla(ëdo |rle(ver|r| rë paj|sjer llorëse durel cë lë vë(lelorel se ros ësrlë | |orla|lua( luo|
|ap||a( re |orp(eso( apo re |ordersalo( e c||a rurd lë jelë sr|a|la( | roslur|s|or|r|l lë d(ejl lë paj|sjes
llorëse.
Pas| cë s|sler| re luo |ap||a( rurd lë puroj ro(ra||srl velër rër |usrle lë |ul|zua(a lë purës.
rër|uplorel se edre lerpe(alu(a pë( ((elr ësrlë rjë(a p(ej alv(e |usrleve. Ku( lerpe(alu(a e ((elr|rës o|e.
zvodë|orel srlvpja e |orders|r|l. Në (aslel e|sl(ere. |jo rurd lë (el|e|lorel re (edu|l|r lë du|srër lë
((jedrjes së l|u|d|l llorës rëpë( luo |ap||a(. 3|sler| lerlor cë alë zvodë||r la |orpersoj re 'a|uru||r|r¨ e l|u|d|l
llorës rë |ordersalo(. Ele|l| | |a(lë | pë(rerdu( rurd de(| d||u lë ra (||ujloj rë rov||jer e pjesë(|srre lë luo|l
|ap||a( apo rurd lë l|lorel rdjerja se s|sler| e |a rurou( rjë sas| lë l(eor|l llorës. Nëse |orslalorel cë sr|a|u
| ce|u( |a s| pasoj cë paj|sja llorëse 'llorë dooël¨. e velrja djë cë durel oë(ë rë |ëlë (asl ësrlë cë l| srpjedorel
pë(do(ues|l cë durel l'|a rdë((oj verd|r paj|sjes llorëse rë rjë verd re lerpe(alu(ë lë pë(srlalsrre dre cë
ësrlë e duru( cë l'|u pë(roarel udrëz|reve pë( pë(do(|r|r e paj|sjes.
Te s|slerel llorëse lë |orlar|rua( re |adësrl| s| sr|a| | rov||jes së luo|l |ap||a( rurd lë jelë a|u|||. F|u|d|
llorës rurd lë pë(roaj rjë sas| srurë lë vodë| lë uj|l. 3a rë e u|lë cë lë jelë lerpe(alu(a e l|u|d|l llorës. ac ra
e vodë| ësrlë sas|a e uj|l rë lë. Nëse lerpe(alu(a o|e rër ||r|l pë( pë(oë(jer e drërë lë uj|l. uj| rdarel. dre rëse
|jo rdodr rë lerpe(alu(ër rër 0°C. uj| srrdë((orel rë |(|sla|e lë a|u||la. Nda(ja e uj|l du|srër rdodrë rë luo|r
|ap||a(. pas| cë zvodë||r| | srlvpjes dre | lerpe(alu(ës rdodrë |(ves|srl rë lë. A|u||| sr|a||ë sr|a||ë lo(rorel rë
luo|r |ap||a( dre srurë srpejl ((uda||a||r|) o||o|orel. Ele|l| ësrlë | rjëjlë s| lë c||a do collë rov||je ljelë(. P(a
24

p(apë e|z|slor a| rd(vsr|r cë |v ele|l lë zrdu|el |u( rxerlës|a a((|r de(| le p||a e rov||jes. Kjo rurd lë rdodrë
|u( la sr|vç|r |orp(eso(|r rda ((jel| e|e|l(|| pë( d|sa casle. asrlu cë l| rurdësorel a|u|||l cë lë sr|(|rel.
No(ra||srl rurd lë p(|lel cë lë v|je de(| le o||o||r| |rov||ja) pas| cë |orp(eso(| pë(së(| lë |vçel. Në (aslel jo
se(|oze. rë s|sler|r | c||| ësrlë | |orlar|rua( re |adësrl|. ësrlë e rjalluesrre ce l| rdë((orel l||l(|-lra(ës| dre
l|u|d| llorës. Në (aslel se(|oze. rë s|sler durel lë rdë((orel l||l(|-lra(ës|. vaj| rë |orp(eso( dre l|u|d| llorës. dre
dj|lrasrlu s|sler|r durel la pasl(ojrë r|(ë dre la le(|r|re |ërd 'spec|a|' apo azol).
P(e(ja e luo|l |ap||a( rë d|arelë( lë vodë| |ë(|or rjë |ujdes lë veçarlë djalë purës re lë. 3r||o lolor 8-21.

Fig. 8-21. Pozita e tubit apiIar në fiItër-tarë8

Poz|la ¨A¨ l(edor poz|lër e sa|lë lë luo|l |ap||a( rë l||lë(-lra(ës. Nëse luo| |ap||a( verdosel s| rë poz|lër '8¨
jarë lë rurdu(a p(oo|erel e rd(vsrre. 0jalë sa|d|r|l. rdj|lës| rurdel |erlë la rov|| rv(jer rë luo|r |ap||a(.
0jalë |orës së purës. lrë(r|l e vod|a lë c||al ca(|u||ojrë re l|u|d|r llorës rurder d(ejlpë(sëd(ejl| lë sr|ojrë rë
luo|r |ap||a(. re ç|a ((|lel rurdës|a e zërjës së l|j. R(ez||u zvodë|orel rëse luo| |ap||a( ësrlë | verdosu( s| rë
poz|lër 'A¨.
Në alo (asle. e|z|slor rjë djasë e radre cë lrë(r|l lë ro||drer rë lre||ues|r ((elr rv(jes rë luo|r |ap||a(.
pa ra(( pa(asvsr a ësrlë l||l(|-lra(ës| | verdosu( ve(l||a||srl apo ro(|zorla||srl. Nëse luo| |ap||a( verdosel s| rë
l|d. 'C¨. rv(ja e saj pjesë(|srl o||o|orel. pë( sr|a| lë së c||ës ((|lel (ez|slerca e ((jedrjes së |ërdul. 0jalë ara||zës
së sr|a|ul lë rov||jes së pjesë(|srre apo lë lë(ës|srre lë luo|l |ap||a(. dj|lrasrlu durel lë re((er pa(asvsr
sr|acel pë( sr|a| lë poz|lës së daoua( lë luo|l |ap||a( rë l||lë(-lra(ës.
Nëse luo| |ap||a(e ësrlë jo d(ejl | pësrlje||u( re surou||ër sp|(a|e djalë |a||r|l lë |ërdul rëpë( lë. v|je de(| le
v|o(|r| | vel surou||ës. 0jale v|o(|r|l luo| |ap||a(e rurd la p(e| |orp(eso(|r apo luo|r |lrves. Kjo re |ore rurd
la dërloj luo|r |ap||a( dre ce ajo lrjesrl 'o(erel¨. Në alë (asl s|sler| llorës roelel pa l(eor llorës. pë( sr|a| lë
së c||ës s|sler| llorës puror pa pusrua(. po( 'aspa| ru| llorë¨.

Fig. 8-22. Prerja e 8atë e tubit apiIar

Ne l|d. 8.22. ësrlë l(edua( lurd| | p(e(e d(ejl | luo|l |ap||a(. Ku( le p(|lel luo| |ap||a(. durel le ||rel |ujdes ce
re verd|r e p(e(jes ros le v|je de(| le zvodë||r| | d|arel(|l le o(erdsrër pë( sr|a| le delo(r|reve le rd(vsrre.







25

7.13. AVULLUESI

8.13.1. ZVOGLIMI I EFIKASITETIT TË AVULLUESIT PËR SHKAK TË GJENDJES NË TË
DHE RRETH TIJ

Në le|sl|r e rë lejsrër srpjedorer velër sr|acel rë lë (ërdës|srre dre rë lë srpesrla lë c||al ra sje|||r
de(| le zvodë||r| | pë(do(|r|l lë avu||ues|l.


a. AvuIIue8i i përIyer nga ja8të o8e i mbuIuar me ve8 o8e auII

3|do cë lë jelë avu||ues| | rou|ua( re papaslë(l|a re|ar||e apo re ves ose a|u||. edre rjë(a edre ljel(a
pa(aces|r |zo|alo( dre parurdësojrë oa(ljer el||ase lë rxerlës|së. P|uru(| rurdel lë ro||drel rë avu||ues. rëse
paj|sja llorëse ru| |a cer rjë |orë lë djalë rë purë. Pa(a |ësr|r|l lë paj|sjes rë purë ësrlë e revojsrre cë lë
pasl(orel avu||ues|. Nëse avu||ues| ësrlë rë rjë ((elr lë |adësrl. a| srurë srpejl do lë rou|orel re srl(esë vese
dre a|u|||. Ladësrl|a e radre rë o(erdës|r e paj|sjes llorëse |(ves|srl ((jedr p(ej aj(|l | c||| ësrlë lulu( o(erda pë(
sr|a| lë d||lor|r|l lë dooël lë de(ës ose |apa|ul lë paj|sjes. \esa dre a|u||| rë (asl|r e avu||ues|l o(|rjëzo( rurd
lë jerë lë pa pë(srlalsrre. sepse rë rërv(ë |rlers|ve zvodë|ojrë s|pë(lacer a|l|ve lë avu||ues|l dre rurder la
rou|ojrë lë(ës|srl. Në |ëlë (asl durel ((edu|||srl lë oërel sr|(|(ja e avu||ues|l. Pë( a(sve lë |ël|j sr|a|u paj|sja
llorëse ¨llorë dooël¨. |u(se puror djalë apo pa rdë(p(e(je.


e. Vaji në avuIIue8

\aj| rë avu||ues veçarë(|srl oër p(oo|ere rë purër e rd(|(ësve dre l(|do(|le(ëve lë |oro|rua(. Pë( sr|a| lë
zvodë||r|l lë el||as|lel|l lë purës rë avu||ues. paj|sja llorëse 'llorë dooël¨. 0j|lrasrlu. p(ar|a e vaj|l rë avu||ues
pascv(orel rë va(srrë(| lë pa d(ejl lë lerpe(alu(ës së avu||ues|l rë sordë lë le(roslal|l. pë( sr|a| lë së c||ës
paj|sja llorëse rurd lë puroj djalë ose pa rdë(p(e(je. Lajrë(|r| | vaj|l rar|leslorel edre re zvodë||r|r e
srlvpjes lr|lrëse. Vjesrl(| re pë(vojë e rjer avu||o(er e 'vajosu(¨. rë oazë lë asaj cë dëdjor se avu||o(|
du(du||or. \aj| roelel rë avu||o(e |(ves|srl pë( sr|a| lë |orsl(u|s|or|l lë |ec lë avu||ues|l. (espe|l|v|srl pë(
sr|a| lë srpejlës|së së vodë| lë avu|||l cë |a|or rëpë( luo apo |ara|e lë avu||ues|l. Në (aslel |u( vaj| pa(acel
p(oo|ere rë purër e paj|sjes llorëse. s|sler| durel cë lë zo(azel dre lë pasl(orel r|(ë.


f. Putitja e dobët e tubave me pIIaën

Te rd(|(ës|l lë c||ël pë(do(|r avu||ues|l lë ||oj|l 'luo rë p||a|ë¨. srurë ësrlë re (ërdës| pë( avu||ues|r cë luoal
lë jerë lë pulr|lu( r|(ë pë( p||a|e. Kjo (ea||zorel re pë(do(|r|r e 'luoave lë d(ejlë¨. pë(lo(c|r|r e r|(ë lë lv(e dre
oa(lje lë |ujdessrre lë |orla|leve re rasë. Ka rjall (asle cë |jo ((edu|| ru| (espe|lorel. re cë djë (el|e|lorel
re 'ruroje lë |apac|lel|l¨. 3rpesr rdodrë cë |oel|c|erl| ca(|u||ues | rxerlës|së le| rd(|(ës|l re sr|urër
po||u(elar ësrlë | zvodë|ua( sepse rale(|a|| |zo|ues|sr|ura) |a rv(ë rë res lë luoave lë avu||ues|l dre p||a|ës.
0ao|reve lë |ësaj ralv(e rurdë l'|u ||el re rda(jer e luoave dre |zo||r|l re rd|rrër e lo||s. sr|(|lave apo
rale(|a|e lë rdjasrre.





26

d. QaruIIimi i dobët i ajrit në apë8irën ftoë8e

3rpë(rda(ja e lerpe(alu(ës rë l(|do(|le( lë ||oj|l |orverc|ora| |(ves|srl a((|rel re pë(|ul|z|r|r e ca(|u|||r|l
lë aj(|l. Pë( |ëlë cë|||r srl(vlëzorer erël pë( srl(vdrje|p||je) dre vesrje lë rd(vsrre ose |apa|.
Nëse ësrlë e revojsrre cë rë rapës|(ër e avu||ues|l lë roarel lerpe(alu(a e u|ël. ((elr saj durel lë jelë e
rorlua( vesrja el||ase ose |apa|u. Pë( sr|a| lë |ësaj avu||o(| srl(vlëzorel re |oel|c|erl (e|al|v|srl lë vodë| lë
oa(ljes dre (e|al|v|srl lerpe(alu(ës lë u|ël avu||ues||apac|lel| | vodë| | |orp(eso(|l). Nëse vesrja apo
|apa|u|rou|esa) ((elr avu||ues|l zvodë|orel. lerpe(alu(a rë rapës|(ër e avu||ues|l ((|lel rdë(sa lerpe(alu(a rë
pjesël lje(a lë o(erdsrre lë paj|sjes o|e. Ve |orp(eso( lë rjëjlë. rër |ëlo |usrle. rxerlës|a rë avu||ues oa(lel
djalë lerpe(alu(ës rë lë |a(lë lë avu|||r|l||apac|lel| | |orp(eso(|l | pë(r|(sua(). re |oel|c|erl oa(lës rë lë r|(ë
dre re rd(vsr|r rë lë r|(ë lë lerpe(alu(ës ajë(/l|u|d llorës.
0a(|u|||r| | parjalluesrër | aj(|l pë( ((elr avu||ues|l dj|lrasrlu rurdë lë jelë sr|a| | el||as|lel|l lë dooël lë
avu||ues|l. 0a(|u|||r| | parjalluesrër | aj(|l pë( ((elr avu||ues|l rurd lë zrdu|el pë( sr|a| lë d(urou|||r|l lë
usrc|r|l rë avu||ues ose pë( ((elr l|j. pë( sr|a| lë d(urou|||l lë a|u|||l rë avu||ues ose pë( sr|a| lë poz|lës së
dooël lë avu||ues|l.
Pa ra(( pa(asvsr rë sr|ace. ca(|u|||r| | dooël | aj(|l pë( ((elr avu||ues|l rd||or cë paj|sja llorëse 'lë llorë
dooël'. |u(se lë puroj djalë.
Pë( sr|a| lë a(sveve lë srurë ce|u(a ësrlë re (ërdës| cë aj(| pë( ((elr avu||ues|l lë ca(|u||ojë rë alë rërv(ë se
s| |a pa(apa(ë p(odrues|.

e. Mbu8je jo gjegjë8e e 8i8temit
3r|acel e |ël|j ||oj| | c||| ra cor de(| le zvodë||r| | el||as|lel|l lë avu||ues|l jarë srpjedua( rër |ap|lu|||r 8.1ê.


7.13.2. AVULLUESI I TEJ NGARKUAR

3rpesr rdodrë cë pë(do(ues|l |arë rdjerja cë rd(|(ës| 'llorë dooël'. pë(de(|sa puror djalë apo pa
rdë(p(e(je. e cë p(arë saj ru| jarë rë d|jer| cë ala velë |arë sr|a|lua( rjë purë lë l|||ë lë rd(|(ës|l. 3r|a|la(ë lë
|ësaj pa((edu||s|e ësrlë lulja e sas|së së lepë(l lë usrc|r|l lë l(es|ël pë( rd(|(je rda sas|a e sr|(ua( dre e
drërër rë el||elër e paj|sjes.
3as|a e ((|lu( e rxerlës|së rd||or lerpe(alu(ër e s|pë(laces së avu||ues|l pë( sr|a| lë së c||ës avu||ues|
velër oërë 'vesë'. Pë( sr|a| lë |ësaj djerdjeje lë avu||ues|l vësrl|(ë cë a((|rel lerpe(alu(a pë( la sr|vçu(
le(roslal|r. ardaj pë( sr|a| lë |ësaj |orp(eso(| puror djalë. Në d|sa (asle |orp(eso(| puror pa rdë(p(e(je.
sepse edre ru| rurdel lë a((|rel lerpe(alu(a e c||a e sr|vç le(roslal|r. Këlë pa((edu||s| lë rd(|(ës|l lrjesrl e
pë(cje|| edre ||aroa e |uce e rdezu( rë laslalu( lë rd(|(ës|l.
Në (asle lë l|||a l(|do rjesrl(| | pa pë(vojë rurdel cë lë rerdoj se s|sler| ru| ësrlë | rousru( sa durel.
pë(|alës|srl cë |a rurou( d|ç rda l|u|d| llorës. sepse re rdë(p(e(jer e ro|rda(|esës rë avu||ues |(|jorel
p(oo|er| ljelë( rë purër e rd(|(ës|l|s|sler| llorës | slë(rousru().
Ku( lë verdosel cë s| sr|a|la(ë | purës së rd(|(ës|l ësrlë avu||ues| | lej rda(|ua(. pë(|alës|srl ësrlë lulu(
rjë sas| e lepë(l e usrc|r|l lë l(es|ël. e velrja djë durel lë oërel rë |ëlë (asl ësrlë ajo cë l| srpjedorel
srl(vlëzues|l cë durel l'|u pë(roarel pë(|ul|z|reve lë drëra rë el||elër e rd(|(ës|l pë( sas|rë djedjëse lë |ejua(
lë usrc|r|l lë l(es|ël pë( rd(|(je.






27

7.13.3. AVULLUESI I DIMENZIONUAR GABIMISHT

Kjo ësrlë pasa|lës| lë c||ër rë paj|sjer llorëse rurd la lul p(odrues| | paj|sjes llorëse. Në p(a|l|| |jo
srurë ((a||ë rdodrë. po( rëse rdodrë. lrjesrl (asl| ësrlë se ësrlë | rdë(lua( rjë avu||ues rë | vodë|.
(espe|l|v|srl avu||ues re |apac|lel jo lë rjalluesrër lë llorjes. Pë( sr|a| lë |ësaj paj|sja llorëse puror djalë.
ru| rurd lë a((|rel (ezu|lal| | revojsrër llorës- 'llorë dooël' dre rë lë rjëjlër |orë v|je de(| le zo(|lja e srlvpjes
lr|lrëse. Zdjedrja e velre ësrlë cë |ëso avu||ues lë zëverdësorer re rë lë rëdrerj. rëse |jo le|r|||srl ra
rurdësorel.
Avu||ues| | pë(srlalsrër. ralv(|srl. pë(ca|lorel jo velër re d|rers|orel e l|j l|z||e. sr||ua( rda ara
e|oror||e apo le|r||e. po( rjasrlu edre rdaj srl(vlëz|r|l opl|ra| lë s|pë(laces së l|j. Kusrlel e duru(a jarë cë
rousrja lë jelë d(ejl e pë(srlalsrre dre cë s|pë(lacja rë rërv(ë ade|uale lë jelë e rou|ua( d(ejl re luoa apo
|ara|e lë (erd|lu(a. Në |usrl|r e pa(ë rurd lë rdë(rvjë rjesrl(|. pë(de(|sa |usrl| | dvlë rurdë lë rdë((orel
velër re rdë((|r|r e avu||ues|l.


7.13.4. PRISHJET E NDRYSHME TË AVULLUESIT

Avu||ues|l. posaçë(|srl lë l(|do(|le(ël ||as|| dre lë |oro|rua(. srpesr jarë lë e|spozua( dërl|reve
re|ar||e rda ara e lr||ave dre djëserdeve lë lje(a lë rp(erla lë c||al pë(do(er pë( la ||(ua( erër pë( a|u|| apo
usrc|r|r e rd(|(ë. ose lë |a(dorel a|u||| djalë |orës së sr|(|(jes së paj|sjes. Këlo rdë(rv(je rurd lë ra cojrë de(|
lë srpua(ja e avu||ues|l ose dërl|r| | s|pë(laces së saj.
Nëse e srpojrë avu||ues|r. s|sler| llorës roelel pa l|u|d llorës. Në alë (asl paj|sja llorëse 'la(e ru| llorë'.
|u(se puror pa u rdë(p(e raro-va|ur-rel(| | |vçu( rë luo|r se(v|sues lë |orp(eso(|l l(edor va|ur. Nëse pas
sr|vçjes së paj|sje llorëse srlvpja rë va|ur relë( |lrerel rë '0'. |v |rd||ac|or ësrlë | s|du(l se s|sler| ësrlë jo
re(rel|| dre cë |a rurou( rousrjer. Në alë (asl. rëse ësrlë e rurdu(. durel cë la 'a(rojrë' avu||ues|r. rë
paslaj lë oërer lë dj|lra p(ocedu(al e duru(a cë paj|sja llorëse lë purojë s| durel. Në (asl|r e srpua(jes së
avu||ues|l durel lë |er| pa(asvsr la|l|r se rë s|sler|r llorës |a rv(ë aj(| dre |adësrl|a. P(ardaj pasl(|r|.
|orp(es|r|l re ajë( dre va|ur|r|l | s|sler|l durel cë lë oërel re srurë |ujdes.
Ku( lë dërlorel s|pë(lacja da|ëse. posaçë(|srl lë avu||ues|l p(ej a|ur|r|. rurdë lë v|je de(| le |o((oz|or|
se(|oz da|var||. Ko((oz|or| da|var|| |(|jorel rëse s|pë(lacja jo e ro(ojlu( e a|ur|r|l v|je rë |orla|l re jorel e
oa|(|l. lë c||al rurd lë dj|rder rë ujë | c||| | roësrlje|| luoal e oa|(|l.
Jarë (asle lë srpesrla lë |o((oz|or|l da|var|| e c||a |ajrë(orel rë rdj|ljer e a|ur|r|l re luoal e oa|(|l. |u(se
rdodrë pë( sr|a| lë ro(ojljes së dooël lë rdj|ljeve rda |adësrl|a.
Edre rëse rdodrë rdorjë dërl|r | vodë| rda |o((oz|or| rurd lë (|pa(orel. srpesr ësrlë e revojsrre cë
avu||ues| | e|spozorel |o((oz|or|l da|var|| dre rdë((orel re lë (|ur.




7.14. K0N0EN8AT0R|

7.14.1. EMISIONI JO GJEGJËS I NXEHTËSISË SË KONDENSATORIT PËR SHKAKË TË
GJENDJES PËR RRETH TIJ

0jalë purës ro(ra|e l|u|d| llorës rë rv(je lë |ordersalo(|l ësrlë rë djerdje lë avu|||l lë rxerlë. |u(se rë
da|je rë djerdje lë zoulu( lë |ërdul lë llorlë. 0jerdja e l|u|d|l llorës rë da|je lë |ordersalo(|l. p(ar lë lje(ëve.
rd(vsror re |usrle lë lerpe(alu(ës rër lë c||al paj|sja llorëse pë(do(el.

28

a. Konden8atori i përIyer ja8të

Nëse |ordersalo(| ësrlë | rou|ua( re p|uru(. ose re p|aslrase. lasra apo papaslë(l| lje(a re|ar||e. v|je de(|
le rjë lur|s|or | dooël |ordersalo(||. (espe|l|v|srl paj|sjes llorëse e c||a pë( sr|a| lë saj 'llorë dooël'. Papaslë(l|a e
|ordersalo(|l ra sje||ë de(| le ((|lja e lerpe(alu(ës |ordersuese dre ((|ljes së srlvpjes. Ku( srlvpja e |orders|r|l
((|lel. ((|lel |orp(es|or. d.r.lr. |orp(eso(| lë(rje| ((vrë rë lë radre dre dj|lrasrlu ((|lel lerpe(alu(a e avu|||l rë
srlvpje. Kjo rurd lë pascv(orel rë rov||jer e verl|||l srlvpës. 3rlvpja joro(ra|e e |orders|r|l ësrlë e dërsrre.
pa(a se dj|lrasr se rurdel lë ra sje||ë de(| le ro|rda(|esa e |orp(eso(|l. Vo|rda(|esa rurd lë jelë rë alë rërv(ë
cë lë sr|a|lojë a|l|v|z|r|r e ro(ojlës|l rolo(||. \elë la|l| cë srlvpja e |a(lë e |orders|r|l dj|lrrorë ru| e rx|lë
a|l|v|z|r|r e ro(ojlës|l rurd lë oërel e ((ez||srre. Korp(eso(| rurd lë lej rda(|orel rjë |orë lë djalë. e cë |jo
djë ru| rurd lë relorel pë( de(| sa lë d|djer roësrlje||ës|l rolo(||. Në llorjel slal||e R-12. R-131a dre R-ê00a
lë s|sler|l llorës djalë |orës së purës |orl|rua|e. srlvpja e |orders|r|l ru| duxor lë |a|oj srlvpjer e rdopjes |
c||| | pë(dj|djel asaj rë lerpe(alu(ër p(ej ê0°C. Pë( |orër e |ul|zua( p(arë rda(|esës |u|r|rarle srlvpja e
|orders|r|l ru| duxor lë |a|oj srlvpjer e rdopjes e c||a | pë(dj|djel asaj re Z0°C. Në s|slerel llorëse |u(
|ordersalo(| llorel re verl||alo(|ad(edal| |ordersalo(||). srlvpjel |ordersuese |(ves|srl jarë lë u|lë.
Pë( sr|a| lë a(sveve lë drëra. paljelë( durel cë lë pasl(orel |orë pas |ore |ordersalo(| rda p|uru(| dre
papaslë(l|lë lje(a. e c||a ësrlë oo||d|r | srl(vlëzues|l re ç|a p(odrues| | paj|sjes llorëse |a l(edua( rë udrëzues|r
e pë(do(|r|l.
b. QaruIIimi i dobët i ajrit

0a(|u|||r| | dooël | aj(|l rurd lë |(|jorel pë( sr|a| lë pë(|ve(jes së s|pë(laces së jasrlre lë |ordersalo(|l.
pë( sr|a| lë verd|l lë papë(srlalsrër lë |ordersalo(|l rë sr|||r|r e ca(|u|||r|l lë aj(|l ose pë( sr|a| lë purës së
dooël apo lë rdë(p(e(ë lë(ës|srl lë verl||alo(|l. 0a(|u|||r| | dooël | aj(|l ra sje|| de(| le ((|lja e lerpe(alu(ës dre
srlvpjes së |orders|r|l pë( sr|a| lë së c||ës paj|sja llorëse 'llorë dooël'. Në (asle se ca(|u|||r| | aj(|l ësrlë |
dooël pë( ((elr |ordersalo(|l sr|a|la(ë pë( pa((edu||s|rë e purës së paj|sjes. durel cë:
a. Të vë(lelorel rëse durel lë pë(srlalel |a(dës|a e sa|lë e |ordersalo(|l rda ru(|:
o. Të vë(lelorel se a ësrlë verd| dre poz|la e paj|sjes rë rapës|(ë e c||a s|du(or ca(|u|||r lë rjalluesrër
rëse |jo ësrlë sr|a|la(e. l| p(opozorel pë(do(ues|l pë( rjë verd apo poz|lë rë lë r|(ë pë( paj|sjer llorëse:
c. Të ve(|l||orel paslë(l|a e |ordersalo(|l dre rëse durel lë pasl(orel. |u(se pë(do(ues|r la udrëzor| rë
pë(do(|r|r e duru( lë paj|sjes llorëse:
d. Te |ordersalo(| | c||| llorel re verl||alo( lë rdë((orel verl||alo(|. rëse verl||alo(| ru| puror:
e. Te |ordersalo(| cë llorë re verl||alo( lë verdosel rjë verl||alo( rë | lo(lë. rëse ru| zou|orer sr|acel lje(a
lë ca(|u|||r|l lë dooël lë aj(|l.

.. Temperatura e Iartë e ajrit të mjedi8it

Paj|sja llorëse. p(a dre |ordersalo(|. rurdel cë lë xr|rdel rë verd lë rov||u(. |jo ca(|u|||r| | r|(ë | aj(|l)
rë lë c|||r verd lerpe(alu(a e aj(|l rurd lë a((|jë v|e(a lë rëdra. Nër |ëlo |usrle rurd lë v|je de(| le pura e
dooël e |ordersalo(|l s| rë (aslel e rëpa(srre. Pë( alë a(sve ësrlë e revojsrre cë lë s|du(orel verd| | paj|sjes
llorëse. lë jelë | verdosu( rë verd|r sa rë lë rurdsrër |u aj(| ca(|u||or ||(srër. Terpe(alu(a e aj(|l rurd lë
jelë e |a(lë edre pë( sr|a| la|lo(|l |||ral||. Në alë (asl paj|sja llorëse durel lë zrverdosel rë rjë verd rë lë
pë(srlalsrër rë aspe|l|r e ca(|u|||r|l lë aj(|l ose lrjesrl. |ordersalo(|l durel l| s|du(orel ca(|u|||r| srlesë | aj(|l
re çla(ëdo verl||alo(|.

d. Temperatura e uIët e ajrit të rretinë8

29

Pë(de(|sa paj|sja llorëse xr|rdel rë rjë rapës|(ë re lerpe(alu(ë lë aj(|l lë ((elr|rës srurë lë u|ël.
dj|lrasrlu v|je de(| le pa((edu||s|lë rë purër e l|j. Paj|sja llorëse 'llorë dooël'. |u(se puror djalë apo pa
rdë(p(e(je. Në |ëlo |usrle lerpe(alu(a dre srlvpja e |orders|r|l jarë lë u|lë||ordersalo(| | llorlë pë( sr|a| lë
a|uru||r|l lë l|u|d|l llorës). l||l(|-lra(ës| dj|lrasrlu ësrlë | llorël. |u(se | u|ël ësrlë edre srlvpja lr|lrëse. Pë( purë
ro(ra|e lë paj|sjes llorëse durel lë s|du(orel lerpe(alu(a r|r|ra|e e ((elr|rës lë srërua(a rda ara e
p(odrues|l.

7.14.2. EMISIONI JO GJEGJËS I NXEHTËSISË SË KONDENSATORIT PËR SHKAKË TË
GJENDJES NË SISTEM

0jerdjel e rd(vsrre rë s|sler sr|a|lojrë rd(|ljer e srlvpjes së |orders|r|l |s|sler| | lej rousru(.
pjesëra((ja e rjë sas|e rë lë radre lë daz|l jo |ordersuese. pjesë(|srl ose rov||je e lë(ë. p(ar|a e vaj|l rë
|ordersalo(. elj.) 0se zvodë||r| | srlvpjes së |orders|r|l|rurdesë e l|u|d|l llorës. zvodë||r| | rxerlës|së së
rda(|esës së avu||ues|l. elj.) re cë djë ra sje|| de(| le srlacja e dooël e purës së |ordersalo(|l. (espe|l|v|srl
er|s|or jo djedjës | rxerlës|së së |ordersalo(|l. 3rpjed|re pë( |ëlo djerdje lë rd(vsrre rë s|sler jarë drërë
rëpë( l|luj lë rd(vsrër rë l|lu|||r 'ara||za e p(|srjeve¨.


8.14.3. GABIMET NË KONSTRUKTIMIN E KONDENSATORIT

Korsl(u|s|or| | |ordersalo(|l ru| duxor lë rd||oj rë pe(|udrër e oa(az|r|l lë srlvpjes rë s|sler|r llorës.
Korsl(u|s|or|. re ç|a. durel lë jelë asrlu cë lë rurdësoj a|uru||r|r ralv(o(ë lë |ërdul lë |ordersua( lë l|u|d|l
llorës rë rër|ëroëzër e luo|l |ap||a(. P(a. |ordersalo(| ru| duxor lë |elë 'xrepa' rë lë c||al |ërdu do lu rda|le
dre rdada|ë do lë avu||orej. re cë djë do lë ((|lej pe(|udra e oa(az|r|l lë srlvpjes. Kjo do lë ra corle de(| le
|ë(c|r| | ro(ojljes së rolo(|l |u le(roslal| a|l|v|zorel. Vë srurë pë( dao|rel rë ||drje re |orsl(u|s|or|r e
|ordersalo(|l dre pe(|udrës së oa(az|r|l lë srlvpjes ësrlë drërë rë 8.1Z.1.
Në |ëlë (asl e velrja djë e rurdsrre ësrlë velër rdë((|r| | |ordersalo(|l.


7.14.4 KONDENSATORI GABIMISHTË I DIZAJNUAR

Kordersalo(| ësrlë p|olës|srl | ((edu||l. |u(se s|sler| llorës ru| lur|s|oror s| durel. sepse p(oces| |
|orders|r|l ësrlë | dooël. P(arë saj ru| |a asrjë sr|a| | c||| rd||or rë sa|lës|rë e purës së |ordersalo(|l. Në
|ëlë (asl ësrlë e ça(lë se ësrlë verdosu( rjë |ordersalo( re d|rers|ore lë vod|a. (espe|l|v|srl |ordersalo(|
ësrlë ||oda(|lu( pë( |usrle rë lë vo||lsrre lë purës rda alo |usrle rë lë c||al puror. Kjo pa((edu||s|. s| dre ajo
rë re(ël. dao|r| ësrlë rë p(odr|r|r e paj|sjes llorëse dre rurdel lë |a(dorel velër re rdë((|r|r e
|ordersalo(|l e|z|slues re rjë rë lë radre.




7.14.5. PRISHJE TË NDRYSHME TË KONDENSATORIT

Raslel lë srpesrla jarë cë luoal e |ordersalo(|l |(aras |orla|leve rdj|lëse lë |ordersalo(|l re |orp(eso(
dre l||lë(-lra(ës re |a||r|r e |orës rd(vsr|er dre oërer po(oz|v. Në alo pjesë lë luoave ësrlë e rurdu(
((jedrja e l|u|d|l llorës. re cë djë rë lurd odraz| rë purër e paj|sjes llorëse | c||| 'llorë pa|' dre puror djalë.
Ku( lë zou|orer cë |ëlo verde jarë sr|a|la( e rurdesës-rda(|esës së l|u|d|l llorës rë s|sler ësrlë e
3

revojsrre lë oërel ((edu|||r| | lv(e. Tuoal e rd(vsr|u(a dre |o((oz|vë lë |ëpuler dre rë verd|r e lv(e lë
verdoser rjë pjesë e (e e luo|l.
0j|lrasrlu rdodr rë l(|do(|le(ë dre l(|do(|le(ë lë |oro|rua(. lë c||ël |arë velë sr|(|(jer ose sr|(|(jer e
avu||ues|l re (ez|slercë|rxerës). cë luo| srlvpës p(ej |orp(eso(|l |ar |ordersalo(| lë rd(vsr|el dre lë oërel
|o((oz|vë. Kjo rë luo|r srlvpës rdodrë pë( a(sve se ajo |a|or rëpë( erë e c||a srë(oer pë( ro|edrjer e uj|l lë
p||u( p(ej avu||ues|l. Tuo| rë |ëlë djerdje rurdësor cë l|u|d| llorës lë ((jedrë rda s|sler| llorës. Pë( la |a(dua(
|ëlë p(oo|er. durel lë |ëpulel pjesa e rd(vsr|u( e luo|l dre lë zëverdësorel re lë (e.
Ka (asle cë roësrlje||ës| |urdë( vesës lë rd(vsr|el dre lë oërel |o((oz|vë. Var|lesl|rel jarë lë rjëjla s| rë
(asl|r e rëpa(srër. R|par|m| | mbë8tje||ë8|t të ndry8kur tuaja 8e kur bëet. Voësrlje||ës| p(|lel dre
rdarel p(ej |ordersalo(|l. Të ca|lorel sa rë srurë cë ësrlë e rurdu( p(ec|zë djalës|a e roësrlje||ës|l |urdë(
vesës dre luo| | asaj djalës|e a(arzrorel dre rdj|lel pë( |ordersalo(|. 0urel cë lë oërel .sepse rë lë |urdë(lër
|ordersalo(| s|||el s||u( lë jelë re d|rers|or rë lë vodë|.
Ndv(ës|(a dre rd(vsr|u e c||a e rov||ë l||l(|r-lra(ës|r lrjesrlë ((jedr|r rda |ordersalo(|. lë pasl(orel r|(ë
dre ralv(|srl. lë rdë((orel l||l(|-lra(ës|.


7.15. FILTRI-THARËSI

F||l(|-lra(ës| lrjesrlë l(edor pa((edu||s|lë e purës rë v|j|r:
1. Ndopsrrë(|a e l||l(|l-lra(ës|l. Në (asl se vë(lelorel se rov||ja e luo|l |ap||a( ësrlë oë(ë re a|u||. rurd lë
v|jrë rë pë(lurd|r se rë s|sler xr|rdel rjë sas| e lepë(l e |adësrl|së dre cë l||l(|-lra(ës| e |a rurou( (o||r e
lur|s|or|l |(veso( lë l|j. Ndopsrrë(|a e l||l(|l-lra(ës|l rj|rel re oro8enom ose re l(up|r e rd(|(ë rë da|je lë
l||l(|l-lra(ës|l. Kv ||oj | l||l(|l-lra(ës|l durel lë rdë((orel. s|sler| llorës lë pasl(orel r|(ë rurdës|srl lë le(el re
azol lë lralë.
2. F||l(|-lra(ës| | rov||u(. F||l(|-lra(ës| pjesë(|srl apo lë(ës|srl | rov||u( re rdv(ës|(a lë rd(vsrre rda s|sler|.
sr|a|lor purë jo lë sa|lë apo d(ejlë lë paj|sjes llorëse. Var|lesl|rel jarë lë rjëjla s||u( rë (asl|r e rov||jes së
lë(ë apo lë pjesë(|srre lë luo|l |ap||a(. Pë(veç pasl(|r|l | produvavanja lë s|sler|l llorës. ësrlë e revojsrre lë
rdë((orel l||l(|-lra(ës|.
3. F||l(|-lra(ës| srurë | rxerlë. R(ez||u pë( s|sler|r llorës rda rxerja e lepë(l l||l(|l-lra(ës|l ësrlë rurdës|a e
|ësr|r|l lë |adësrl|së së aoso(oua( rda ara e des||arl|l |va(ës|srl rda ||oj| | l|j). 0jëja e dvlë. ((|lel rurdës|a e
term|qkog raz|aganje dre (ea|s|oreve ||r||e lë rale(|a||l dre l|u|d|l | c||| ësrlë rë p(e|je rë velë l||l(|r-lra(ës|r.
Një(a p(ej sr|aceve lë rxerjes së lepë(l lë l||l(|l-lra(ës|l rurd lë jelë lerpe(alu(a e |a(lë e |orders|r|l. Ve
|a(d|r|r e sr|a|ul lë lerpe(alu(ës së |a(lë lë |orders|r|l zdj|drel p(oo|er| | rxerlës|së së lepë(l lë l||l(|l-lra(ës|l.
3| sr|a|la( cë l||l(|-lra(ës| ësrlë lepë( | rxerlë rurd lë jelë edre vaj| | ro|edru( rë lë pë( sr|a| lë |orp(eso(|l |
c||| 'pjesë(|srl produvao'. Ve rdë((|r|r e |orp(eso(|l zrdu|el sr|a|u | rxerjes së lepë(l lë l||l(|l-lra(ës|l. 3| rë
(aslel e rëpa(srre e paljelë(suesrre ësrlë rdë((|r| | l|j re lë dj|lra purël dre p(ocedu(al pë(cje||ëse.
1. Poz|la jo e d(ejlë djalë rorl|r|l. Poz|la jo e d(ejlë e l||l(|l-lra(ës|l djalë rorl|r|l rd||or rë zdjaljer e
pe(|udrës së oa(azpesr|r|l lë srlvpjes. 3r||o 8.1Z.1.



7.16. MBUSHJA JO GJEGJËSE E SISTEMIT
3

Avu||ues| ësrlë srl(vlëzua( rë rërv(ë opl|ra|e. rëse lerpe(alu(a ësrlë |orslarle cë rë rv(je e de(| rë
da|je lë l|j. d.r.lr rëse ru| |a rxerje lë l|u|d|l llorës. redj|lralë. rëse rousrja e s|sler|l ësrlë (ea||zua( rë |ëlë
rërv(ë |orp(eso(| do lë lr|lrle avu|||r e |ërdël. re cë djë do lë ||srle a(dru( de(| le rurojel rë c|||rdë( lë
|orp(eso(|l dre do lë |(|jorej ((ez||u (ea| rda 'dod|lja e |ërdël' dre dërl|r| | |orp(eso(|l. 0j|lrasrlu. pë( sr|a|
lë lo(r|r|l lë vesës rë luo|r lr|lrës do lë e|z|slorle ((ez||u cë |adësrl|(a lë |a|oj rë |zo||r lë
srlëp|zës|sërdu|ul). Pë( djë(al cë l(eduar rë |a(lë. srur|ca e p(odruesve e rousrë s|sler|r rë alë rërv(ë
cë rë lë vë(lel avu||ues| ësrlë | rousru( rë pa| se sa ajo sas| e duru(. 0.r.lr.. ((|lja e vodë| e lerpe(alu(ës rë
s|pë(lacer da|ëse e avu||ues|l ësrlë ro(ra|e. 3|sler| | lej rousru( sr|a|lor rë paj|sje 'llorë dooël'. Ka srurë
rar|lesl|re lë |ësaj djerdje rë s|sler. 3ë pa(|. cë ësrlë e du|srre |(|jorel vesa rë luo|r lr|lrës. Vedj|lralë.
durel lë roarel rë rerd se luo| lr|lrës rurdel pë(|orës|srl lë rd(|rel posa lë sla(lorel s|sler| | 'llorlë'. edre
alëre(ë rëse rousrja ësrlë e d(ejlë. Kjo ësrlë pë( sr|a| lë 'depë(l|r|l' lë l|u|d|l llorës rë avu||ues rë
rorerl|r sla(lues. E dvla v|je de(| le ((|lja e srlvpjes së |orders|r|l. Pë( sr|a| lë saj ((|ler rurojel e ere(dj|së.
sepse rdjesrja e l|u|d|l llorës rë rjë srlvpje rë lë |a(lë |ë(|or ra(xr|r rë lë radre lë ere(dj|së e|e|l(||e pë(
purër e |orp(eso(|l. Nda ara ljelë(. re ((|ljer e srlvpjes së |orders|r|l v|je de(| le zo(|lja e |apac|lel|l lë
s|sler|l. re cë djë p(apë. rë rjë rërv(ë sr|a|lor ruroje ere(djel||e. E l(ela. ((|lja e srlvpjes rurd lë ra sje||ë
de(| le ((|lja e pa|ejua( e lerpe(alu(ës së avu|||l lë rxerlë rë lurd lë rdjesrjes. djedjës|srl de(| le srlacja e
(edj|r|l lë ((ez||srër lë purës së |orp(eso(|l.
Një lejrousrje e du|srre e s|sler|l l(edor rjë ra(xr|r lë radr lë ((vrës dre ((|lje e srlvpjes së avu|||r|l
dre |orders|r|l. Tesl|r| | |ujdessrër rurd lë l(edojë se |ordersalo(| roarë rjë sas| lë ((|lu( lë |ërdul. Vërv(a
e (ërdës|srre e lejrousrjes pascv(orel rë purër e paj|sjes pas sla(l|r|l rër |usrlel e rër lers|or|l djalë
djerdjes së oa(aspesr|r|l lë lerpe(alu(ës |p||a 8.11.2.).
3|sler| rurd lë jelë | slë(rousru( rë rërv(ë lao(||o(e ose rda ara e rjesrl(|l djalë ((edu|||r|l lë rë
re(srër lë paj|sjes llorëse. Nda s|sler| | c||| ësrlë | slë(rousru( re l|u|d llorës. ësrlë e revojsrre lë |ësrorel
lep(|ca e l|u|d|l llorës. Vousrja e rardël e s|sler|l srcv(lorel rë zvodë||r|r e srl(vlëz|r|l lë avu||ues|l. pë(
sr|a| lë së c|||l paj|sja llorëse 'llorë dooël'. |u(se puror djalë apo pa rdë(p(e(je. 3rlvpjel jarë lë u|ëla rë luoal
lr|lrëse dre srlvpëse. 0j|lrasrlu. lerpe(alu(a rë srlvpje lë |orp(eso(|l ësrlë rë e vodë| se ro(ra|ja. 3as|a e
vodë| e l|u|d|l llorës rë s|sler rurd lë jelë pë( sr|a| lë dao|r|l lë p(odrues|l. pë( sr|a| lë dao|r|l lë rjesrl(|l
apo pë( sr|a| lë s|sler|l jo re(rel||. 3|sler| za|or|srl ësrlë jo re(rel|| rë verdel e rdj|lu(a. Ka (asle |u(
s|sler| rdada|ë e ruroë l|u|d|r llorës pë( sr|a| lë rd(vsr|ul lë avu||ues|l. dre dj|lrasrlu rjëjlë pë( sr|a| lë
|o((oz|or|l lë luo|l srlvpës e c||a |a|or rëpë( erër cë e ro|edr uj|r e ((jedru( rda avu||ues| ose pë( sr|a| lë
|(|j|r|l lë rd(vsr|ul rë luoal cë verdoser |urdë( vesës. Nëse jo re(rel|zr| | s|sler|l ësrlë sr|a|la(e e
zvodë||r|l lë sas|së së l(eor|l rë s|sler. pa(a (|rousrjes lë s|sler|l re l|u|d llorës durel cë lë zou|orel dre lë
((edu||orel verd| jo re(rel||.
luroja e lë(ës|srre e rousrjes (el|e|lorel rë rjë srlvpje jo ro(ra|e lë u|ël lë avu|||r|l. (espe|l|v|srl
raro-va|ur-rel(| | |vçu( l(edor se s|sler| puror rë 'va|ur'. Pas sr|vçjes së |orp(eso(|l srlvpja e lr|lru( ((|lel
dre së srpejl| l(edor '0'. 0j|lrasrlu. ((vrër lë c||ër e lë(rje| |orp(eso(| ësrlë srurë e vodë|. Në lë rjëjlër
|orë. pë( sr|a| lë rurojes së l|u|d|l llorës |orp(eso(| puror djalë lerpe(alu(ave lë |a(la lë srlëp|zës dre
roësrlje||ës|l lë rolo(|l. Alë cë e vë(er srl(vlëzues| ësrlë cë paj|sja llorëse 'ru| llorë la(e'. |u(se puror pa
rdë(p(e(je. Te ruroja e lë(ës|srre e l|u|d|l llorës rurd lë v|je da| rdada|ë pë( sr|a|ur | c||| ra o|e de(| le
((jedrja e l|u|d|l llorës rda s|sler|. rëse s|sler| ru| ësrlë ((edu||ua( re |orë. 0e(| le ruroja e srpejlë e
rousrjes rurd lë v|je pë( sr|a| lë srpua(jes së avu||ues|l ose dërl|r|l lë luo|l |ap||a(. Pa(a rousrjes së
s|sler|l së pa(| durel cë lë |a(dorel sr|a|u | c||| |a oë(ë cë lë v|je de(| le ruroja e l|u|d|l llorës.
Ku( oërel lja|ë pë( (aslel |u( rousrja e s|sler|l rurd lë jelë sr|a| | p(oo|ereve ësrlë srure re (ërdës|
cë l| |usrlorel vërerdja rë p(oo|ereve lje(a re lë rjëjl|r |rd||ac|or. e ajo ësrlë zër|a e luo|l |ap||a(. P(arë saj.
durel lë roarel rerd cë luo| |ap||a( dre rousrja rurdë lë pë(srlaler pë( pure opl|ra|e velër djalë
lerpe(alu(ës së ca|lua( lë rjed|s|l. P.sr. lerpe(alu(al e u|ëla lë rjed|s|l rurd cë lë sr|a|lor a|uru||r|r e
l|u|d|l llorës rë |ordersalo( pë( sr|a| lë srlvpjes së lepë(l lë u|ël lë |orders|r|l. Rezu|lal| ësrlë lu(r|z|r| | pa
rjalluesrër | l|u|d|l llorës rë avu||ues. pë( sr|a| lë c|||l paj|sja llorëse 'llorë dooël'. P(oo|er| re lerpe(alu(al e
32

u|ëla lë rjed|s|l djalë rar|lesl|r|l lë p(|srjes ra |ujlor rë ruroje lë l|u|d|l llorës. ardaj durel lë |(vrel ara||za e
d(ejl e ros pur|r|l lë paj|sjes llorëse. Nëse daoorel. dre rë alo s|luala s|sler| rousrel re l|u|d llorës.
p(oo|erel l|||ojrë |u( lerpe(alu(a e rjed|s|l p(apë ((|lel. Pë( sr|a| lë lejrousrjes së avu||ues|l srlvpja e
|orders|r|l rurd lë oërel |(|l||e. Kjo p(apë pa(acel oazë pë( |rle(ver|r lë (| rë paj|sjer llorëse l|d. 8-23.
Pë(c|rdja e rousrjes së d(ejl e s|sler|l rurd cë lë oazorel edre rë raljer e lerpe(alu(ave s|pë(lacëso(e
rë rv(je dre rë da|je lë avu||ues|l pa(a '(as|aderor lë (edj|r|l slao|| lë purës. 3r||or| l|du(ër 8-23. Terpe(alu(a
rë p||ër '8' ësrlë rë e |a(lë rë (apo(l re p||ër lerpe(alu(||e 'A' pë( 1-Z'C. Në p||ër 'C' ru| |a rd(vsr|r lë
lerpe(alu(ës. Vërv(a lë lje(a lë pë(c|rdjes së rousrjes së s|sler|l ësrlë srpjedua( rë l|lu|||r 9.ê.

Fig. 8-23. Përqindja e mbushjes së sistemit me fluidin ftohës (Danfoss, CF.70.01.02)













33

7.17. PERIUDHA E QETËSIMIT DHE E BARAZIMIT TË SHTYPJES

Te s|slerel llorëse lë c||al pë(do(|r luo|r |ap||a( s| e|ererl rdulalës. oa(az|r| | srlvpjes rdodr rë res lë
arës srlvpëse dre lr|lrëse djalë |orës së celës|r|l lë |orp(eso(|l. Nër |usrl|r cë ajo pe(|udrë dj|lrre(ë lë jelë
rjalluesrër e djalë cë srlvpjel lë oa(azorer pa(a se cë lë l|||ojë p(apë |orp(eso(| lë puroj. rorerl| sla(lues |
|orp(eso(|l ru| ësrlë | radr. P(ej |ël|j sr|a|u L3T |orp(eso(ël ro(ra||srl pë(do(er rë s|slerel re luo |ap||a(.
Në srurë (asle. p(apë se p(apë. pa(a|usrlel pë( pë(do(|r|r e L3T |orp(eso(ëve ru| jarë lë p|olësua(a. pas| cë
|ora e celës|r|l ësrlë rë e sr|u(l se |ora e oa(aspesr|r|l lë srlvpjeve.
F|d.8-21 l(edor rurdës|r e rd(vsr|r|l lë srlvpjes dre lerpe(alu(ës rë s|sler djalë |orës puruese lë
|orl(o||ua( rda le(roslal| dre djalë |orës së celës|r|l. Në l|du(ë rurdë lë vë(erel se oa(aspesr|r| | srlvpjes
ësrlë | |(ve( pa(a se cë le(roslal| lë a((|j lerpe(alu(ër e |vçjes. Në |ëlë (asl. pe(|udra e celës|r|l ësrlë rë e
djalë se sa pe(|udra e oa(aspesr|r|l lë srlvpjeve.
Esrlë ev|derle cë pa pajlusrrë(|l rurd lë |ajrë(orer rë res pe(|udrave oa(as pesruese lë srlvpjeve dre
pe(|udrë së celës|r|l. 8aza e |ëlv(e p(oo|ereve rdosrla ësrlë oë(ë veç rë lazër e p(oje|l|r|l. Në (asle lje(a.
|usrlel rë s|sler ose pë( ((elr le(roslal|l rurd cë lë rd(vsrorer djalë |orës dre lë oërer sr|a|la(ë lë |ël|j
p(oo|er|.




Fig. 8-24. Periudha e punës dhe qetësimit të ngrirësit (Danfoss, CF.70.01.02)


7.17.1. PERIUDHA E BARAZIMIT TË SHTYPJES

Pas| cë oa(aspesr|r| | srlvpjeve rdodr rë luo|r |ap||a( (ez|slerca ((jedrëse rë alë luo ësrlë p(ej v|e(ave
verdosës pë( srpejlës|rë e oa(aspesr|r|l lë srlvpjeve. Rez|slerca rurdel re |orë cë lë ((|lel pë( sr|a| lë
l||||r|l lë zërjës. Pë( |ëlë a(sve ësrlë. pa(a së dj|lrasr. re (ërdës| cë lë (espe|lorer ((edu||al e d|rez|or|r|l. e
34

c||a ra|azu cë luo| |ap||a( | dësr|(ua( re p(e(je lë(lro(e dre djalës| rë lë radre rda luo| re p(e(je lë(lro(e dre
djalës| rë lë vodë|. 0j|lrasrlu ësrlë re (ërdës| lë d|rel se l|u|d| llorës rë djerdje lë |ërdël p(ej |ordersalo(|l |a
rv(je lë d(ejlpë(d(ejl rë rv(je lë luo|l |ap||a(.

Fig. 8-25. Kon8tru8ioni i onden8atorit

F|u|d| llorës | |ërdël za|or|srl xr|rdel rë pjesër rë lë u|ël lë |ordersalo(|l. Pas| cë |ërdu. s|ç ësrlë e
rjoru(. |a srurë rë pa|ë vë|||r spec|l|| se sa avu|||. ësrlë e dësr|(ua( cë |ërdu d(ejlpë(sëd(ejl| lë v|je rë luo|r
|ap||a( djalë |orës së pe(|udrës celësuese se sa pa(a saj la rdë((oj djerdjer |lë avu||oj rë 'djepal e |ërdëla¨).
Kjo rurdësorel re |orsl(u|s|or|r e |ordersalo(|l dre re verdosjer e d(ejl lë luo|l |ap||a(.
Në l|du(ër 8-25 ësrlë l(edua( |ordersalo(| dv (erdësr | rdë(lua( pë( lu lloru( re verl||alo(. Nëse luoal
||drer s| rë (asl|r | c||| ësrlë | srërua( s| 'dao|r¨. |ërdu rë sas| lë vodë| rurd lë jelë p(ezerlë velër rë (erd|r
e pa(ë lë luoave. Kjo do lë lrolë se |ërdu durel lë avu||orel pa(a se la |a|oj luo|r |ap||a(. Pë( |ëlë sr|a|.
pe(|udra e oa(aspesr|r|l rurd lë jelë | parevojsrër | djalë. Nda ara ljelë(. srerou||| | rërv|zua( s| | 'd(ejl¨
srlac ele|l|r e luo|r|l ralv(o(ë lë |ërdul rë lurd lë |ordersalo(|l re casje lë |erlë lë luo|l |ap||a(.



Fig. 8-26. Pozita e fiItrit-tarë8it

Në l|d. 8-2ê jarë srlacu( l(e poz|c|ore lë rd(vsrre lë l||lë(-lra(ës|l dre rv(ja rë luo|r |ap||a(.
35

Poz|la 'A¨ ësrlë rë e r|(a. pë(de(|sa poz|la '8' ol(or rjë (asl srurë rë lë r|(ë pë( oa(aspesr|r lë srpejl lë
srlvpjeve rë (e|ac|or re poz|lër 'C¨.
0jalës|a e pe(|udrës së oa(aspesr|r|l lë srlvpjeve dj|lrasrlu va(el p(ej sas|së lola|e lë l|u|d|l llorës rë
|ordersalo(. Pë( |ëlë a(sve d|rers|orel e luo|l rë |ordersalo( ru| durel lë jerë rë lë rëdra se cë ësrlë e
duru(.
Të dj|lra (aslel e ce|u(a rë |a(lë rurd lë ra sje|||r de(| le zdjalja e pe(|udrës së oa(aspesr|r|l lë srlvpjeve.
(espe|l|v|srl rurd lë oërer sr|a| cë srlvpjel lë ros oa(as pesrorer pë(de(|sa |orp(eso(| pusror. Pë( sr|a|
lë ros oa(az|r|l lë p|olë lë srlvpjeve e|z|slor rjë ((ez|| | radr rda jo pë(do(|r| | rolo(|l djalë r|sjes së
se(|srre. djë cë sr|rel rda ajo cë rolo(| ru| rurd la ro|zolë(oj (ez|slercër djalë sla(l|r|l. Alëre(ë |ajrë(orel
djerdja '(olo(| | o||o|ua(¨ re cë djë ra o|e de(| le |ë(c|r| | ro(ojljes së rolo(|l.
Kë(c|r| | ro(ojljes së rolo(|l pë( sr|a| lë ros oa(aspesr|r|l jo lë lë(ës|srër lë srlvpjeve rë s|sler|r
llorës rurd lë jelë dre pë(alë(s|srl | pa ((ez||srër. 0e(| le |ë(c|r| | ro(ojljes rurd lë v|je. p.sr. pë( sr|a| lë
sr|vçjes së |orp(eso(|l dre paslaj rerjëre(ë pas |vçjes së l|j. Nëse p(|lel pa| |orë cë srlvpjel lë oa(as
pesrorer. sla(l|r| do lë jelë ro(ra|. Nda ara ljelë(. |a oazë cë lë |usrlorel vërerdje rë |ë(c|r|r e srpesrlë
apo lë ((edu||l lë ro(ojljes së rolo(|l. s| pë( srerou|| |u(do cë lë |vçel le(roslal|. pë( alë cë ajo. pa(a ose
paslaj. lë rd||oj rë djed|er e ro(ojljes. po( rdosrla edre de(| le djed|a e roësrlje||ës|l sla(lues.
Te l(|do(|le(ël pe(|udra e oa(aspesr|r|l lë srlvpjeve lrjesrl ësrlë p(ej l(e de(| pesë r|rula. pë(de(|sa le
rd(|(ës|l |jo pe(|udrë za|or|srl ësrlë p(ej lelë de(| rë dvroëdrjelë r|rula.


7.17.2. PERIUDHA E QETËSIMIT

Pe(|udra e celës|r|l le l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l srlëp|a| pjesë(|srl pë(ca|lorel re d|le(erc|r|r e
le(roslal|l|d|le(erca e lerpe(alu(ave lë lv(e |vçëse dre sr|vcëse) dre pjesë(|srl re srpejlës|rë e ((|ljes së
lerpe(alu(ës së sordës së le(roslal|l. 0|le(erc|r| | le(roslal|l p(ej 8-10°C pë( l(|do(|le( dre p(ej ê-8°C pë(
rd(|(ës ësrlë pa(a|usrl cë pe(|udra e celës|r|l rurdësor pe(|udrër e pë(srlalsrre lë oa(aspesr|r|l lë
srlvpjeve. Nalv(|srl. re |usrl|r cë sorda e le(roslal|l ru| ësrlë e e|spozua( re ((|ljer (ap|de lë lerpe(alu(ës.
0j|lrasrlu. re srpejlës|rë e ((|ljes së lerpe(alu(ës së sordës rd||or verd| rë avu||ues se |u ësrlë ajo e
verdosu(. Pe(|udra e celës|r|l rë e sr|u(l se sa e revojsrre rjesrl(|l e cuajrë ''sla(l|r| | pa(a|orsrër'.
3r|acel cë ra o|ejrë de(| le sr|u(l|r| | pe(|udrës rurd lë jerë:
1. Te(roslal| | zdjedru( dre | verdosu( re d|le(erc|r lë vodë|. ose re dao|r|r e p(odrues|l lë paj|sjes
llorëse ose re dao|r|r e rjesrl(|l.
2. P(|srje e re|ar|zr|l o(erda rë le(roslal.
3. \erd| | zdjedru( dao|r|srl rë avu||ues pë( verdosjer e sordës së le(roslal|l. Kv ësrlë rjë dao|r | lrjesrl |
p(odrues|l. pë(veç rë (aslel |u( rjesrl(|l vel e|spe(|rerlojrë re poz|lër e sordës rë avu||ues. Esrlë rjë ((edu||
| vjelë( cë sorda e le(roslal|l durel lë jelë e rorlua( rë pjesër e l(elë lë lurd|l lë luoave ose |ara|eve lë
avu||ues|l.
1. 3orda e le(roslal|l dao|r|srl e rorlua(. 3r||or| srerou|||r rë l|d. 8-2Z.




36

Fig. 8-27. Vendosja e sondës së termostatit
0j|lrasrlu. rdarjëre(ë rë verd lë djalës|së së pë(srlalsrre verdosel velër raja e sordës lë le(roslal|l
rë roajlës|r e p|asl||ës. Pë( |ëlë sr|a| pjesa rë e radre e |ap||a(|l lë le(roslal|l xr|rdel rë o(erdës|r e
paj|sjes. Këla l(e srerouj lë ce|u(a rë së srpesrl| rdodr|r le l(|do(|le(ël e |oro|rua( dre sr|a|lojrë sr|vçje lë
pa(a|orsrre. po( edre |vçje lë pa(a|orsrre lë le(roslal|l. 0ao|rel rë |ëlo srerouj za|or|srl ((jedr|r p(ej
ros|ujdes|l lë rjesrl(|l.
VuN00JN FA0ET 0Rl0JlNALE TE Ll8RlT 0lE F0T0T E TRl FLETE\E- 110-11-12 KuR3E NE 3l0lP JANE
TE PERKTlZERA
5. 3orda e le(roslal|l ësrlë rorlua( d(ejl. po( pjesa e ljelë( e |ap||a(|l lë le(rosl|l e |a|ua( dre e verdosu(
ro(apa avu||ues|l. Nëse ësrlë |v (asl le l(|do(|le(ël e |oro|rua( avu||ues| | lë c|||l sr|(|rel re rxerës. |v |ap||a( |
verdosu( |ësrlu p(e| rxerës|r. p(oo|er| |(|jorel |u( (ez|slerca |vçel. Rez|slerca e |vçu( rd(|lë lerpe(alu(ër e
rousrjes së |ap||a(|l. re cë djë ra o|e le |vçja e pa(a|orsrre e le(roslal|l. Edre |v dao|r lrjesrlë v|je rda
rjesrl(|.
ê. 3orda e le(roslal|l ru| ësrlë e srl(ërdua(-pulr|lu( r|(ë rë avu||ues. Nëse roajlës| | sordës së le(roslal|l
ësrlë p(ej rela|| |lrjesrlë le paj|sjel e vjel(a). pë( sr|a| lë uj|l rë avu||ues re |orë v|je de(| le |o((oz|or| |
roajlës|l. Pë( sr|a| lë saj roajlës| ||(orel. edre sorda rë lë. re cë djë sr|a|lor vësrl|(ës| rë sr|vçje. |u(se
|vçje lë re(srre lë le(roslal|l. Nëse oulor| | le(rosl|l xr|rdel rë poz|lër ''llorja ra|s'' le(roslal| as cë do lë
sr|vç paj|sjer llorëse. 0ao|r| | pa(ac|lu( rdodr le l(|do(|le(ël ||as|| apo lë |oro|rua(.
Z. F(|do(|le(| |a roelu( pa |apa|ë rë avu||ues ose pa erë pë( |u|||r|r e uj|l rër avu||ues. Pë( sr|a| lë |ësaj
v|je de(| le ca(|u|||r| | aj(|l rë o(erdës| lë l(|do(|le(|l rë rërv(ër rë lë c||ër p(odrues| ru| e |a pa(apa(ë.
P(oo|er| | veçarlë ësrlë |u( rapel de(a e l(|do(|le(|l. sepse rë alë (asl aj(| | llollë ''((jedrë'' rda rapës|(a e
avu||ues|l. Nëse rë |ëlë l(|do(|le( sorda e le(roslal|l ësrlë e rorlua( arasr rë lo(ral e avu||uesve ''u'' ose ''0''
37

paljelë( v|je de(| le |vçja e re(srre e le(roslal|l. P(oo|er| rurd lë zdj|drel re verdosjer e se(|srre lë |apa|ul
rë avu||ues ose re |lr|r|r e erës pë( |u|||r |lë uj|l) rë verd|r e saj. 3r|a|u | |ël|j p(oo|er| ësrlë ros
pë(roajlja e udrëz|reve pë( pë(do(|r rda ara e srl(vlëzues|l.
8. 0ao|rel ''djep|'' e sordës së le(roslal|l lë rd(|(ës|l. 0ë lë (eadoj le(roslal| s| ësrlë e pa(apa(ë. jo velër cë
ësrlë e revojsrre poz|la e d(ejlë e sordës. po( edre ''djep|'' | sordës durel lë jelë r|(ë | d|zajrua(. durel lë
rurdësoj |orla|l lë r|(ë rë res l|j dre sordës. po( dj|lrasrlu durel cë lë e|z|slojë |orla|l| | r|(ë rdë(rjel l|j
dre avu||ues|l. Të sr||orel loloja 8-28.
Në lolor 8-28 ësrlë l(edua( ''djep|'' | sordës | srërua( s| ''dao|r'' ësrlë jo d(ejlë | d|zajrua(. ç|a ra o|e rë
pvelje poz|lër (ea|e lë sordës. 0ë ''djep|'' | sordës ru| ësrlë | |a|ua( dre lë jelë | rov||u( rë lurd. sorda do lë
rurd lë |srle e verdosu( s|ç durel dre alë srurë |erlë dre s|du(l. ''0jep|'' | sordës | c||| ësrlë | srërua(
''dao|r''. dj|lrasrlu ësrlë | daoua(. sepse |a|or pë(ro| luo lë avu||ues|l. dre |ësrlu e ((|l ((ez||srrë(|rë e
|orla|l|l se|orda( re avu||ues|r. 0ao|r| ljelë( | ''djep|'' lë sordës ësrlë cë rv(ja e saj ësrlë e verdosu( rë
rapës|(ër puruese lë |orp(eso(|l rë rërv(ër e l(edua(. re cë djë |ejorel oa(lja e rxerlës|së rda rapës|(a
puruese e |orp(eso(|l d(ejl avu||ues|l. Pë( |ëlë sr|a|. le(roslal| pa p|ar|l||ua( rurd lë |vçel dre re |ëlë djë
sr|u(lor edre pe(|udrër e pusr|r|l. 0j|lrasrlu. rë pjesër ''djep|'' lë sordës | c||| |a|or jasrlë rapës|(ës së
sërdu|ul. |u(se ru| ësrlë e rov||u( re ''dorë lë dja||ë'' rurd lë |(|jorel a|u||| | c||| djalë |orës së pusr|r|l
sr|(|rel. pë( lë c|||r sr|a| uj| rurd lë p||ë rë rapës|(ër puruese lë |orp(eso(|l apo edre rë velë |orp(eso(|r.
Pë( djalë dao|reve lë ce|u(a ''djep|'' | sordës së le(roslal|l. |vçja e pa(a|orsrre e le(roslal|l rurd lë oërel
edre pë( sr|a| lë luljes së parjalluesrre lë sordës rë ''djep|'' ose pë( sr|a| lë lë(recjes së pjesë(|srre lë
sordës rda ''djep|'' djalë l(arspo(l|l ose lë zrverdosjes së rd(|(ës|l.
9. Tep(|ca e |ap||a(|l lë le(roslal|l xr|rdel alë( |orp(eso(|l. Kv dao|r za|or|srl ësrlë | ||dru( alë( rd(|(ës|l.
dre rurd lë ((jedrë rda p(odrues| ose rda rjesrl(|. Nëse |ap||a(| | le(roslal|l ru| ësrlë rë d|slarcë lë
rjalluesrre p(ej |orp(eso(|. rd(|(ës| puror rë djalë. sepse le(roslal| ''vësrl|(ë'' sr|vçë. 0j|lrasrlu. rë |ëlë
(asl le(roslal| |vçë pa(a |ore.
Në (aslel e rëpa(srre lë ara||zua(a ra sje|||r de(| le sr|u(l|r| | pe(|udrës së pusr|r|l. dre re lë edre de(|
le srlvpja jo e p|olë e oa(aspesr|r|l. Vedj|lralë. edre zdjalja e pe(|udrës së pusr|r|l rd||or rë roslur|s|or|r|r
e d(ejlë lë paj|sjes llorëse. Nëse p.sr. le l(|do(|le(ël. sorda e le(roslal|l ësrlë e verdosu( rë s|pë(lacer e
posrlre ro(|zorla|e lë avu||ues|l. rë alë poz|lë rë lë rurd lë rd||ojrë a(l||ujl e rd(|(ë dre era re a|u||. pë(
sr|a| lë së c||ës le(roslal| sr|vçë ''vësrl|(ë''. po( dj|lrasrlu edre ''vësrl|(ë'' |vçë. re ç|a zdjalë pe(|udrër e
pusr|r|l de(| le r|ve|| | |a(lë | padësr|(ua(. 3| (ezu|lal rurd lë jelë rd(|(ja e pap|ar|l||ua( rë raje lë avu||ues|l.
0j|lrasrlu. pe(|udrër e pusr|r|l rurd la zdjalë edre le(roslal| re d|le(erc|a| lë radr |e srpjedua( rë 8.10.
p||a 8).


7.1. 8hTE8AT NÉ 8|8TEH

7.18.1. UJI

uj| ose |adësrl|a dj|lrrorë jarë lë p(ar|srre rë s|slerel llorëse oasr|ë re l|u|d|r llorës. Pr|vat||j|ve
ko||c|ne var|raju p(ej rjë(ës paj|sje lë ljel(a dre p(ej rjë(|l l|u|d llorës le ljel(|. Pa ra((ë pa(asvsr rë sas|lë
srurë lë vod|a. |adësrl|a ose uj| rurd lë sr|a|lojë perdesa lë ca|lua(a rë purë lë paj|sjes llorëse.
uj| ose |adësrl|a rë s|sler a((|jrë rë rërv(a lë rd(vsrre. p(ej së c||ës ësrlë rë e (ërdës|srrja
rëpë(rjel aj(|l lë |adësrl. Aj(| roelel rë s|sler pë( sr|a| lë ros va|ur|r|l lë p|olë pas rorl|r|l ose depë(lor
rë s|sler rëpë( verde jo lë d|rlurua(a. 3as|a e vodë| e uj|l ose e |adësrl|së rurd lë roes|r rë rdorjë e|ererl
lë s|sler|l pas lesl|reve r|d(au|||e rë srlvpje. 0j|lrasrlu. aj(| depë(lor rë s|sler re p(odu|lel rdezëse djalë
|orës së rdj|ljes lë ||drëseve lë luoave. Ladësrl|a rë s|sler rurd lulel rëpë(rjel l|u|d|l llorës ose vaj|l rëse alo
ru| jarë le(u( rë sas| lë duru(. 0j|lrasrlu. |adësrl| rë s|sler rurd lë oa(lë vaj| | c||| ësrlë (uajlu( rë rjë erë lë
rapu(. |u(se ësrlë e rjoru( cë vaj(al jarë du|srër r|d(os|op||. dre posaçë(|srl P0E vaj|.
38

Nd|||r| | uj|l ose |adësrl|së rë purër e paj|sjes llorëse rë rasë lë radre va(el p(ej allës|së uzajamnog
l(eljeve lë l|u|d|l llorës dre uj|l. F|u|d| llorës pë( l(|do(|le(ë dre rd(|(ës|l srlëp|a| srurë dooël l(el|r uj|r dre
rd(vsr|r|r rë sr|||r lë allës|së lë l(eljes së uj|l rë res lv(e jarë lë rjoru(a.
Këla l|u|dë llorës aoso(oojrë uj|r rë djerdje lë |ërdël rë sas|rë lë neznatn|m. Vedj|lralë. uj| rë s|sler|r
llorës rurd lë djerdel rë djerdje lë avu|||l. djalë së c||ës pë(c|rdja e avu|||l lë uj|l ësrlë rë avu|| lë l|u|d|l llorës
du|srër | radr. se cë ësrlë (asl| re lazër e |ërdël lë l(eljes. Allës|a e l(eljes së uj|l o|e rë lerpe(alu(al rër
0°C. |jo rdodrë djalë (edu|l|r|l lë srlvpjes rëpë( luo|r |ap||a(ë. Në (asl se l|u|d| llorës rë s|sler pë(roar ujë
rë srurë se sa cë rë |ëlo lerpe(alu(a rurd lë l(elel. sas|a e lepë(l e uj|l rdarel. P(a. uj| rë djerdje jo lë
l(elsrre rurd lë e|z|slojë velër alëre(ë |u( laza e |ërdël e l(eljes ësrlë rdopu( re ujë. |u(se laza avu||uese e
l|u|d|l ësrlë e rdopu( re avu|| lë uj|l. uj| | ||(ë | rda(ë rdë((or djerdjer ad(edale dre v|je de(| le obrazovanja lë
lrë((r|jave lë a|u||la. (espe|l|v|srl a|u||. Pë( sr|a| lë |ësaj v|je de(| le zër|a ose zvodë||r| | d|arel(|l lë luo|l
|ap||a(ë. cë ç((edu||or ose rdë(p(erë purër e paj|sjes llorëse.
P(ar|a e uj|l rë djerdje lë l(elsrre |u(se posaçë(|srl rë djerdje lë ||(ë ësrlë |usrl cë lra(l|(al e rd(vsrre
lë r|d(odjer|l. lë |(|jua(a re rd|||re e|sl(ere le(r||e|lë lerpe(alu(ave lë |a(la)ose re|ar||e |l(a|s|or|. rela||
rë rela|). re rd|||r|r e vaj(ave dre l|u|d|l llorës oërer ad(es|ve. Pë( sr|a| lë de|orpoz|reve le(r||e lë vaj|l
|(|jorer lra(l|(al o(dar||e. dre pë( sr|a| lë de|orpoz|reve le(r||e lë l|u|d|l llorës |(|jorer lra(l|(al jo o(dar||e.
Këlo lra(l|(a ad(es|ve su|rojrë s|pë(lacel rela|||e lë c||al l|||ojrë lë |o(odojrë. 0j|lrasrlu. alo zvodë|ojrë
allës|rë |zo|uese lë roësrlje||ës|l lë rolo(|r re ((ez||ur e lo(r|r|l lë sr|ërd|jave ose e|ektr|cnog |uka dre
sje|||r de(| le ra(xr|r| | srpejlua( lë pjesëve ra||re(|e lë |orp(eso(|l. P(ej l|u|d|l llorës | c||| pë(roar r|d(odjer.
posaçë(|srl rë lerpe(alu(al rër 20°C rë p(oces|r e |(|jua( lë r|d(o||zës. rdarel r|d(odjer| ra|odjer e c||a rx|l
((|ljer e |o((oz|or|l.
Pë(veç rë rd|||r|r e |orëzdjaljes së pë(do(|r|l lë paj|sjes llorëse. pa(ac|lja e |o((oz|or|l redal|v|srl rd||or
dre rë purër e velë paj|sjes. P(odu|lel e |o((oz|or|l rë lo(rë lë rd(vsr|ul dre lë lje(a. srpë(|arer re l|u|d|r
llorës. cë ësrlë (asl le| l|u|del llorëse rë l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l srlëp|a|. a((|jrë de(| le l||l(|-lra(ës| dre luo|
|ap||a( dre sr|a|lojrë zër|er sr|a||ëzo(e. 0j|lrasrlu. srl(esal lë |(|jua(a lë rd(vsr|ul rë s|pë(lacel e o(erdsrre
lë avu||ues|l dre |ordersalo(|l pa(aces|r (ez|slercë le(r||e dre dooësojrë sr|ëro|r|r e rxerlës|së.|1)
Te| s|slerel re l(eor ësrlë |a(a|le(|sl|| pa(ac|lja e oa|ë(|z|r|l lë s|pë(laceve lë çe|||la. lë c||al pa(ac|ler
rë p(ar|r e uj|l jo l(elës. F|u|d| llorës | c||| pë(roar vaj|r e l(elu(. rë |orla|l re luoal e oa|(|l lë avu||ues|l
||r|||srl (eadojrë|lë asrlucuajlu( a|s|or| e|e|l(o||l|| lë ra((jes së oa|(|l) re oa|(|r. dre e rdar alë. dre re
rd|rrër e vaj|l pë( |uo(|l|||r l(arsrelor dre |(|jor srl(esa rë ru(el e c|||rd(|l. p|slor|l. va|vu|eve dre srl(elë(ve.
Këso ||oje srl(esasr oa|(| lë |(|jua(a zvodë|ojrë lë(||r|r rdë(rjel p|slor|l dre c|||rd(|l. zvodë|ojrë lë(||rel rë
srl(elë(. ose re oa|ë(|z|r|r e va|vu|eve parurdësojrë pë(srl(|(jer e d(ejlë lë lv(e rë |a((|de.|1)
3| pasojë e p(ar|së së |adësrl|së rë s|sler v|je edre le pa(ac|lja e emu|z|ranja e vaj|t dre |(|j|r|r e
srl(esave lë t|jë8.
Në |usrlel e purëlo(|ve. pa(a rousrjes së s|sler|l. uj| dre |adësrl|a rda s|sler| |a(dorer produvavanjem
dre va|ur|r|r. 3|slerel llorëse lë |orlar|rua(a re |adësrl| durel paljelë( cë lë pasl(orer. Ve (asl|r e
((edu|||r|l lë c||ës do paj|sje llorëse |u( s|sler| durel cë lë rapel. ësrlë e delv(ua( rdë((|r| | l||l(|l-lra(ës|l.
0j|lrasrlu. ësrlë srurë re (ërdës| cë lapal rda dora ose rda p|asl||a cë djerder rë
e|ererle||orp(eso(.l||l(|-lra(ës|) ru| r|cer de(| le rorl|r| | alv(e e|ererleve.


7.1.2. AJR|

Ne e|ererlel dre luoal e s|sler|l llorës. së oasr|u re l|u|d|r llorës. rurd lë djerder rë daz(a lë
rd(vsrre. Alo rër srlvpje dre rë lerpe(alu(a re lë c||al paj|sja llorëse puror ru| rurd lë |ordersorer.
P(ezarlues| |(veso( | |ëlv(e daz(ave lë jo |ordersua( rë s|sler|r llorës ësrlë aj(|.
Aj(| rë s|sler|r llorës rurd lë djerdel pë( sr|a| lë:

39

- lë va|ur|r|l jo lë p|olë pa(a rousrjes re l|u|d llorës:
- lulja re l|u|d|r llorës djalë rousrjes së s|sler|l:
- depë(l|r| rë s|sler rëpë(rjel verdeve lë pa pulr|lu(a dre rale(|a|e po(oz|v rë pjesël e s|sler|l rë lë c||al
srlvpja ësrlë rë e u|ël se ajo alrosle(||e dre
- pë(srl(|(ja e vaj|l pë( |uo(|l|||r pë( sr|a| lë lerpe(alu(ave lë |a(la. |1)
Pa ra((ë pa(asvsr se p(ej rda ((jedrë. aj(| | s|sler|l ro||drel rë |ordersalo( dre alë rë alo pjesë lë
|ordersalo(|l rë lë c||al |ëv|zja e l|u|d|l llorës ësrlë e dooël. Pë( sr|a| lë p(ar|së së aj(|l ((|lel srlvpje e
pë(dj|lrsrre rë |ordersalo(. e c||a rë |ëlë (asl | ësrlë zo(|lu( srlvpjeve pa(c|a|e lë l|u|d|l llorës dre aj(|l. Ve
rd(|ljer e srlvpjes së |orders|r|l ((|lel edre luc|a e revojsrre pë( (epa(l|r lë |orp(eso(|l. |u(se pë( sr|a| lë
((|ljes së lerpe(alu(ës pë(lurd|rla(e rdjesrjel e |orp(eso(|l rxerel aro(ra| re cë djë ugrozava |uo(|l|||r|r e
l|j. Pë(veç |ël|j rë rjë pjesë lë s|pë(laces lë o(erdsrre lë |ordersalo(|l aj(| obrazuje srl(esa e c|||l pa(acel
(ez|slercë le(r||e srlesë. Pë( sr|a| lë srl(esës së aj(|l rë |ordersalo( ësrlë zvodë|ua( dre vësrl|(ësua(
sr|ëro|r| | rxerlës|së rë res lë l|u|d|l llorës dre aj(|l pë( ((elr.
Nëse ru| |a sr|a|la(ë lë lje(ë lë c||ël sje|||r de(| le ((|lja e srlvpjes së |orders|r|l rurd lë |or||udorel cë
sr|a|la(e ësrlë ''aj(| rë s|sler''. Pas| cë le l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l srlëp|a| ru| |a verde lë pa(apa(a re
|ordersalo( pë( |ësr|r|r e aj(|l. e velrja rërv(ë ësrlë zo(azja. produvavanje dre va|ur|r| | s|sler|l.


7.18.3. VAJI

\aj| rë |orp(eso( ësrlë | revojsrër pë( a(sve lë |uo(|l|||r|l lë pjesëve |ëv|zëse. po( dj|lrasrlu pë( sr|a| lë
llorjes së lv(e. F|u|dël llorëse lë c||al pë(do(er rë l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l srlëp|a| pë(z|rel r|(ë re vaj(a re lë
c||al pë(do(er. Pë(z|e(ja e r|(ë e l|u|d|l llorës dre vaj|l |erlësor |uo(|l|||r|r e |orp(eso(|l sepse l|u|d| llorës
rd|rror rë pë(srl(|(jer e vaj|l le lë dj|lra pjesël |ëv|zëse. 0j|lrasrlu. pë(z|e(ja e r|(ë rd|rror |lr|r|r e vaj|l p(ej
s|sler|l rë |orp(eso(. Vë srurë srpjed|re lë ||dru(a pë( vaj|r jarë lë drëra rë p||al ê.1.1. 8.3.ê. 8.11.1 dre
8.13.1.
Në lë dj|lra (aslel |u( vaj| oërë p(oo|ere rë purër e paj|sjes llorëse |avu||ues|. |orp(eso(|. |ordersalo(|)
ose |u( lë a((|rer |usrlel lë c||al sje|||r de(| le pë(srl(|(ja e l|j. |lerpe(alu(a lë |a(la. |adësrl|a rë s|sler ). s|sler|
durel lë zo(azel. lë rdarel rdorjë pjesë e e|ererleve rda s|sler| dre lë oërel pasl(|r| | lv(e cë lë rurd lë
e||r|rorer lë dj|lra dju(rël e vaj|l dre lë p(odu|leve lë saj cë jarë |(|jua( re pë(srl(|(jer e l|j. Nëse |a a(dru(
de(| le |orlar|r|r| | vaj|l ësrlë e revojsrre lë oërel edre rdë((|r| | vaj|l.


7.18.4. PAPASTËRTIT MEKANIKE

Pa(ac|lja e papaslë(l|së re|ar||e rë s|sler|r llorës rurd lë jelë | sr|a|lua( rë rërv(a lë rd(vsrre.
Pa(a se dj|lrasr. |ajrë(orel s| sr|a|la(e e pasl(|r|l lë parjalluesrër lë s|pë(laceve lë o(erdsrre lë
e|ererleve lë paj|sjes llorëse pas p(odr|r|l rë lao(||a rë parje lë za|||l lusro(. rd(vsr|ul. o|ozru(ës. rdjv(ës.
0j|lrasrlu papaslë(l|lë rurdë lë roes|r rë s|sler pë( sr|a| lë pasl(|r|l lë pa rjalluesrër de produvavanja
e|emenata pr| 8amom 8k|apanju ra8|adnog uredaja. 0jalë (|pa(|reve lë paj|sjes llorëse pë( sr|a| lë
pa|ujdes|së së rjesrl(|l. dj|lrasrlu papaslë(l|lë lë rd(vsrre re|ar||e rurd lë a((|r rë s|sler|r llorës.
Papaslë(l|lë rë s|sler rurd lë a((|r edre re arë lë l|u|d|l llorës ose vaj|l lë rdv(ë.
Papaslë(l|lë lë rd(vsrre re|ar||e lë c||al dj|rder rë s|pë(lacel e o(erdsrre lë e|ererleve. 8p|ra teqn|
ra8|adn| f|u|d ose lë(rje| re vele avu|||r. pë( |ëlë sr|a| papaslë(l|lë rë s|sler |ëv|z|r së oasr|u re l|u|d|r
llorës. 0|sa l|u|d llorës. rë (asle rë lë srpesrla l(eorël. da||orer re allës| lë radre 8p|ranja lë dj|lra ||ojel e
papaslë(l|së lë c||al rurd lë |ajrë(orer rë s|sler|r llorës.|1)
R(ez||ur rë lë radr pë( purë ro(ra|e lë paj|sjes llorëse pa(acel p(ar|a e papaslë(l|së re|ar||e rë
|orp(eso( dre rë luo|r |ap||a(. dre dj|lrasrlu p(ar|a e sas|së së radre lë saj rë l||lë(-lra(ës. Në |orp(eso(
4

papaslë(l|lë re|ar||e rurd lë a((|jrë de(| le taruq| povr8|na dre lë rx|s|r brye abanje | poveqanje
potro8nje rnerg|e zbog trenja, dre rdorjëre(ë rurd lë sje|| edre de(| le lrve(ja e pjesëve. Në luo|r |ap||a(
p(ar|a e qe8t|ca lë papaslë(l|ve re|ar||e rurd lë ra dovedu do njenog de||m|qnog ||| potpunog
zaqep|jenja. 3as|a e radre e papaslë(l|së re|ar||e rurd la rov|| s|lër apo ((jelër rë l||lë(-lra(ës.
K(ves|srl rjesrl(|l |(ejl ç|a rurd lë oëjrë rë ||drje re papaslë(l|rë re|ar||e ësrlë ajo cë l| |usrlojrë
vërerdjer djalë rdë((|r|l lë pjesëve rë papaslë(l|rë e lv(e. cë re |ujdes l| pasl(ojrë lurdel e p(e(a lë luo|l. cë
vaj| pë( |orp(eso( lë (urel rë erë lë rov||u(a r|(ë|rë së r|(| rë alo o(|dj|ra|e). la rdë((ojrë l||l(|r-lra(ës|r
|u(dore(ë cë oërel rdorjë ((edu|||r rë s|sler djalë së c||ës s|sler| durel cë lë rapel.


7.19. SHTËPIZA

Nëse l(|do(|le(ël ose rd(|(ës|l ru| | p|olësojrë |ë(|esal e lerpe(alu(ës së pë(ca|lua(. dao|r| ru| durel
paljelë( lë jelë pë( sr|a| lë e|ererleve ose djerdjeve rë s|sler|r llorës ose pë( sr|a| lë e|ererleve e|e|l(||e
lë paj|sjes llorëse. 3r|a|la(ël e purës së pa |ëracsrre rurd lë ((jedr|r rda srlëp|za ose sërdu|u | paj|sjes
llorëse.

1. 0ao|rel e p(odrues|l lë paj|sjeve llorëse. 0ao|rel e |orsl(u|s|oreve za|or|srl rër|uplojrë cë
srlëp|za ose sërdu|u |arë lë asrlucuajlu(a ''u(a lë llorla''. djedjës|srl se|s|orel e |orsl(u|s|or|l rë lë c||al
rurd lë v|je de(| le oa(lja e rxerlës|së rda ru(| | jasrlër rë alë lë o(erdsrër lë paj|sjes pë( sr|a| lë
pë(çuesrrë(|së ose |orve(s|or|l. Këlo p(oo|ere jarë rë lë srpesrla pë( ((elr okv|ra dre dorës roë(lrvese lë
de(ës. ''u(ave lë llorla'' durel cë l'ju |||r jo velër pë( sr|a| lë rurojes së |apac|lel|l lë c||ël sr|a|lojrë. po(
edre pë( sr|a| lë asaj cë rurd lë sr|a|lojrë |orders|r rë s|pë(lacer e jasrlre lë srlëp|zës. Nëse pë( sr|a|
lë a(sveve |orsl(u|l|ve ''u(al e llorla'' ru| rurd lë ev|lorer. rë |ëlo ||oje lë paj|sjeve do lë rdë(lorel ose
rxerës| e|e|l(|| ose pësrlje||ja |urdë( vesës. 3r||o l|d. 8-29.

Fig. 8-29. Nxehësi elektrik dhe pështjellësi kundër vesës
Ve lë dv rërv(al perdorel |orders|r| | vesës re rxerjer-rxerlës|rë p(ej rxerës|l e|e|l(|| ose re
rxerlës|rë e avu|||l lë rxerlë lë a(dru( rda ara e srlvpjes ||orp(eso(|l).
P(odrues| rurd lë oëjë edre dao|r|r djalë pa(a||oda(|ljes së l(asrës|së së duru( |zo|uese lë srlëp|zës.
Esrlë e ça(l cë |v ||oj | paj|sjes do lë |elë ruroje lë rëdra ere(djel||e. Te d|sa srlëp|za rurd lë jelë jo p(a|l||e
cë lë ((|lel l(asrës|a e |zo||r|l cë lë rurd l| ||el |orders|r|l lë vesës. Në |ëso (asle verdosel roësrlje||ës|
|urdë( vesës ose rxerës| e|e|l(|| dre rurojel rë |apac|lel ru| zanemaraju.
4

0ao|r| | p(odrues|l rurd lë v|je edre pë( sr|a| lë pë(do(|r|l lë sr|urës po||u(elar re pesrë spec|l||e
jo lë djedjëse. dre posaçë(|srl rëse djalë de(drjes së sr|urës ajo ru| ësrlë e (erd|lu( rë oa(as pesrë edre
pse |a lre||ës||d(opëza).
2. Voë(lr|r| | dooël | de(ës. Voë(lr|r| | dooël | de(ës srcv(lorel rë lo(r|r|r e lepë(l lë vesës ose lë a|u|||l rë
avu||o(e ose rë |ajrë(|r|r e zdj|drjes ((elr de(ës le| lë dj|lrë l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l srlëp|a|. 3r|a|la(ël e
roë(lr|r|l lë dooël lë de(ës rurd lë jer: ësrlë aro(l|zua( roë(lrve(| | de(ës p(ej dore. roajlës|l lë pa
r|ve||zua( ose delo(r|r| | de(ës. Esrlë e duru( cë lë rdë((orel dora roë(lrvese e de(ës. lë pë(srlaler
roajlës|l e de(ës ose rëse ësrlë e rurdu(. lë ((edu||orel delo(r|r| | de(ës.
3. lzo||r| | dooël. Kjo pa((edu||s| sr|a|lor cë paj|sja llorëse ''llorë dooël''. dre cë djalë ose pa rdë(p(e(ë
puror. 0j|lrasrlu rar|leslorel |ajrë(|r| | uj|l ose | a|u|||l rër paj|sje. 3r|a|la(ël rurd lë jerë |a||up|r| | |zo||r|l
lë srlëp|zës lao(|||srl | dooël. po( rëse ru| ësrlë. durel cë lë rdë((orel srlëp|za e paj|sjes llorëse.
1. Paj|sja oër vesë jasrlë. Kv (asl ësrlë re Nd(|(ës|l. Nd(|(ës| ru| l(edor pa((edu||s| rë purë pë(veç se jasrlë
srlëp|zës pa(ac|lel vesë. 3r|a|la(ël e vesës rurd lë jerë rapës|(a e papë(srlalsrre rë lë c||ër xr|rdel paj|sja
||adësrl| e radre. lerpe(alu(a e u|ël) ose |zo||r| | dooël. Pë(do(ues|l durel l| srpjedorel cë ësrlë e revojsrre
cë lë rdë((oj verd|r e paj|sjes rë rjë rapës|(ë rë lë pë(srlalsrre dre lë rjollorel re lë drëral e p(odrues|l
rda udrëzues| pë( pë(do(|r.
Nëse zdjedrja ësrlë |(|l||e ësrlë duru( lë vë(lelorel djerdja e |zo||r|l dre s|pas revojës. lë rdë((orel
|zo||r| rë verdel |(|l||e. rëse |jo le|r|||srl ësrlë e (ea||zuesrre.


7.20. ZHURMA

Ndodrë cë rdorjë srl(vlëzues| lë l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l lë ar|orer pë( r|ve||r e zru(rës lë c||ër e oër
paj|sja llorëse de(|sa puror. Këso ar|esasr rurd lë jer lë a(svesrre po(. srurë srpesr ru| jarë lë
a(svesrre.
Ar|esal e paa(svesrre rë zru(rë srpesr re(ë jarë lë ralv(ës suoje|l|ve. pë( a(sve se r|ve|| | zru(rës |
c||| ësrlë | |ëracsrër pë( pë(do(ues|l e resër ru| durel lë jelë | |ëracsrër pë( vesrë lë ''rdjesrër''. Në lë
rjëjlër rërv(ë. ësrlë e du|srre cë paj|sja llorëse ru| rurdë lë jelë | p(aruesrre rë rjë raps|r. |u(se |
p(aruesrër rëse zrverdosel rë rjë rapës|(ë ljelë(.
Ar|esal e pa a(svesrre za|or|srl cërd(ojrë rë zru(rër |a(a|le(|sl||e e c||a |ajrë(orel djalë |rje|l|r|l lë
l|u|d|l llorës rë avu||ues. dre ''du(du|||r|l'' lë l|u|d|l llorës rë avu||ues. 0j|lrasrlu. rd(vsr|r| | djerdjes së l|u|d|l
llorës pa(a dre rëpë( luo|r |ap||a( rurd lë sr|a|loj rjë zru(rë |(|luese rorolore. Paj|sjel llorëse. lë c||al |arë
verl||alo(. ësrlë ro(ra|e cë lë |erë rjë r|ve| lë zru(rës rë lë radre.
Ar|esal e a(svesrre rë r|ve||r e zru(rës rurd lë jerë pë( sr|a| lë zë(ave lë rd(vsrër lë c||ël ((jedr|r
p(ej |orp(eso(|l. srlëp|zës. |ordersalo(|l. luoave dre verl||alo(|l. 8|ko f|g. -30.

42

1. Kondensatori
2. Tubi thithës dhe shtypës
3. Bartësi diagonal
4. Bartësit nga goma
5. Brendësia e shtëpizës
6. Tubi punues
7. elika e ventilatorit
8. Këmbëzat përshtatës
9. Kompresori

Fig. 8-30. Burimet e mundshme të zhurmës

Korp(eso(| rurd lë p(odrojë zë(a lë rd(vsrër rela|||e pë( sr|a| lë p(|srjeve re|ar||e lë o(erdsrre lë
srlëp|zës së l|j. Ku( lë dëdjorel l(o||lja rda |orp(eso(|. dre |jo rë së srpesrl| djalë rda|jes së |orp(eso(|l.
za|or|srl sr|a|la(ë jarë: pë|c|lja e rdorjë sp|(a|e. roë(lr|r| |orp(eso(-e|e|l(orolo( |a (ërë rda sp|(a|ja ose |a
rapës|(ë rë d(usrlëzër e vodë|. Vjesrl(|l |ëlë djerdje e cuajrë ''|orp(eso(| l(o|el''. Ku( va|vu|el ''dooësorer''
dëdjorel ''c|rdë((|r'' rda |orp(eso(| dre rjesrl(|l |ëlë e cuajrë ''|orp(eso(| |a c|rdë(ua('.
Korp(eso(| verdosel rë paj|sje llorëse re dora oa(lëse spec|a|e. Ro|| | |ëlv(e dorave oa(lëse ësrlë cë
lë |zo|ojë |orp(eso(|r rda roajlësja d|adora|e ose e s|pë(laceve rela|||e rë lë c||al |orp(eso(| verdosel.
0oral oa(lëse rurd lë jerë lë srlvpu(a. rëse rë o(erdës|r e lv(e ru| jarë verdosu( roë(lrvesel rela|||e dre
rë |ëlo (asle do lë l(arsrelorer v|o(ac|ore. 8|ko foton -31.


Fig. 8-31. Bartësit prej gome


8a(lësja lë(lro(e ose c||a do çollë p||a|ë lurdarerla|e rë rapës|(ër puruese lë |orp(eso(|l rurd lë jerë
lë |orsl(u|lua(a dooël. 3a rë e ro||ë lë jelë rale(|a|| rurdës|a e v|o(|r|l do lë jelë rë e radre. 0re pë( |ëlë
sr|a| |orp(eso(| dj|lrrorë ''|uralel'' djalë sla(l|r|l dre rda||r|l. Këlo dao|re rurd lë r|cer re rdë(l|r|r-
rorl|r|r e l(ave(save lë rela|lë re p(ol|||r ''u''.
Ndorjëre(ë rë |orp(eso( ||rel luo| purues | djalës|së edre ro| 20 cr. Tuo| | |ësaj djalës|e za|or|srl
v|o(or. dre rurd lë v|je rë |orla|l edre re luoal lë lje(ë apo re srlëp|zër e paj|sjes. 0ë lë rërjarorel |v
sr|a|la(ë | zru(rës. luo|r purues durel la sr|u(lojrë rë djalës| jo rë lë djalë se 10 cr.
43

Në d|sa (asle paj|sja llorëse d(|drel ose ((urou||or djalë purës. 3r|a|la(ë ësrlë paj|sja llorëse e c||a ru|
ësrlë e verdosu( ro(|zorla||srl|ru| ësrlë r|ve||zua( ) ose oazarerl| ro| lë c|||r xr|rdel paj|sja llorëse ru| ësrlë
rjallë | lo(lë. Pë( l| ev|lua( |ëlo sr|ace ësrlë e revojsrre cë paj|sjer llorëse la r|ve||zojrë ose la verdos|r rë
rdorjë oazarerl rë lë lo(lë.
Kordersalo(| | c||| djalë rorl|r|l ru| ësrlë srl(ërdua( sa durel. dj|lrasrlu rurd lë jelë sr|a|la(ë |
zru(rës. Kordersalo(|r | |ël|j ||oj| ësrlë | revojsrër lë srl(ërdorel pë( srlëp|zër e paj|sjes. Ka (asle cë
|ordersalo(| re |a||r|r e |orës delo(rorel dre cë djalë v|o(|r|l re pjesër e o(erdsrre p(e| srlëp|zër. Në
|ëlë (asl. rë res lë |ordersalo(|l dre srlëp|zës ësrlë e revojsrre lë verdosel rdorjë d|slarcuese p|asl||e | c|||
ru| do lë sr|(|rel pë( sr|a| lë rxerlës|së së |ordersalo(|l.
T|rdujl e luoave pë(raper dje(ës|srl s| rjë ||oj | zru(rës e c||a ((jedr rda |orla|l| rdë(rjel luoave v|o(ues
dre srlëp|zës ose |orla|l| rdë(rjel c|||do luoë rë res vele. Po( ësrlë e delv(ua( cë luo| lr|lrës. srlvpës dre |
|ap||a(|l lë rorlorel re |ujdes. 3rurë v|o(ac|ore rurd lë zouler rëse luo| lr|lrës dre srlvpës pë(purorer rë
lo(rë lë pësrlje||ës|l re d|arelë( 10 cr. |u(se pësrlje||ës | luo|l |ap||a( ||drel dre l||sorel.
Nëse rë rd(|(ës ësrlë verdosu( ad(edal| |ordersalo(|| cë llorel re verl||alo(. e||psa e pa oa||arsua( ose e
deoa||arsua( dj|lrasrlu sr|a|lor edre ((|ljer e r|ve||r lë zru(rës. Kjo pë(c|||el edre rë verl||alo(|r e c||a ësrlë
rorlua( rë rapës|(ër puruese lë |orp(eso(|l pë( lë oë(ë llorjer e |orp(eso(|l. 0e(| le ((|lja e r|ve||l lë zru(rës
rurd lë v|je edre pë( sr|a| lë verdosjes së rolo( verl||alo(|l rë ''lë lo(lë''. 3as|a e ((|lu( e aj(|l rda e|||a e ((|lë
r|ve||r e zru(rës. Esrlë e revojsrre lë vë(lelorel se a ësrlë | rorlua( verl||alo(| djedjëse.

7.21. PARA0|TJA E PR|8hJEVE TE FR|C0R|FERÉVE 0hE NCR|RÉ8VE
7.21.1. Frigoriferi (frizi) NUK PUNON, ompre8ori nu 8tarton, nu ër.en mbrojtë8i i
motorit
Saqet e mund8me E 8pjeguar në:
Mungon tensioni furnizues 8.2.1.
Kablloja furnizuese në defekt 8.2.2.
Ndërprerje në qarkun elektrik të kompresorit 8.2.3.
Elementet e qarkut elektrik të lidhura gabimisht 8.2.4.
Është djegur pështjellja punuese e elektro motorit 8.3.1.
Është djegur pështjellja e reles startuese 8.4.1. pika 1.
Është e thyer rele startuese 8.4.1. pika 2.
Kondensatori startues ''depërton në masë'' 8.6. pika 3.
Është djegur nxehësi në mbrojtësin e motorit 8.8.1. pika 1.
Janë djegur kontaktet e mbrojtësit të motorit 8.8.1. pika 2.
Është i thyer mbrojtësi i motorit 8.8.1. pika 5.
Është i prishur ndërprerësi për kyçje-shkyçje të ngrirësit 8.9. pika 1.
Është djegur tastiera e ngrirësit 8.9. pika 6.

Termostati i prishur

8.10. pika 1
8.10. pika 2.
8.10. pika 4.
8.10. pika 5.
7.21.2. Frigoriferi (frizi) NUK PUNON, ompre8ori nu 8tarton, por mbrojtë8i motorit
ër.en
44

Saqet e mund8me E 8pjeguar në:
Ndërprerje në qarkun e pështjellësit startues 8.2.3.
Gjatë lidhjes janë ndërruar pështjellësit punues dhe startues 8.2.4.
Është djegur pështjellësi punues i motorit (kompresori me PTC) 8.3.1.
Është djegur pështjellësi startues i motorit 8.3.1.
Rotori i motori i bllokuar në mënyrë mekanike 8.3.2. pika 1.
Janë djegur kontaktet e reles startuese 8.4.1. pika 3.
$piran.a e reles startuese është bllokuar në pjesën e poshtme 8.4.1. pika 4.
Është prishur PTC përbërësi startues 8.5.
Kondensatori startues është në ndërprerje 8.6. pika 1.
Kondensatori startues në lidhje të shkurtë 8.6. pika 2.
Mbrojtësi i motorit jo gjegjës 8.8.1. pika 6.
Tensioni shumë i madh 8.11.1.
Baraspeshimi i gazit jo i plot 8.17.1



7.21.3. Frigoriferi (frizi) NUK PUNON, ompre8ori 8tarton, por gjatë 8tartimit apo diret
pa8 8tartimit 8yçet, 8ep8e ër.en mbrojtë8i i motorit.
Saqet e mund8me E 8pjeguar në:
Gjatë lidhjeve janë ndërruar pështjellësit startues dhe punues 8.2.4.
$piran.a e reles startuese është bllokuar në pozitën e epërme 8.4.1. pika 4.
Janë ngjitur kontaktet e reles startuese 8.4.1. pika 5.
Rele startuese jo gjegjëse 8.4.2.
Kondensatori punues në lidhje të shkurtër 8.7. pika 2.
Mbrojtësi i motorit jo gjegjës 8.8.1. pika 6.
Tensioni shumë i lartë 8.8.3. a.
Nën tensioni 8.11.1.
Ngarkesa e majës direkt pas startimit 8.11.2.
Temperaturë e ulët e rrethinës 8.11.4.
Baraspeshimi i shtypjes i pa mjaftueshëm 8.17.1.


7.21.4. Frigoriferi (frizi) ''FTOHË DOBËT'', ur8e punon gjatë o8e pa ndërpre

Saqet e mund8me E 8pjeguar në:
Kompresori i vendosur me kapa.itet të vogël 8.3.3.
Ì është zvogëluar kapa.iteti i kompresorit 8.3.3.
Ndërprerësi 'super' i prishur 8.9. pika 3.
Termostati i zgjedhur gabimisht 8.10. pika 7.
8.10. pika 8
Termostati i prishur 8.10. pika 1.

$istemi pjesërisht i zënën
8.12.
8.15. pika 2.
8.18.4.
$htresë e madhe e vesave ose e akullit në avullues 8.13.1.a.
Vaji në avullues 8.3.6.
45

8.13.1.b.
Qarkullim i dobët i ajrit për rreth avulluesit të frigoriferit 8.13.1.d
Ngrirësi i ngarkuar me artikuj të freskët 8.13.2.
Është vendosur një avullues i vogël 8.13.3.
Kondensatori i përlyer nga ana e jashtme 8.14.1.a.
Qarkullimi i dobët i ajrit përreth kondensatorit 8.14.1.b.
Temperatura e lartë e ajrit për rreth 8.14.1...
Temperatura shumë e ulët e ajrit për rreth 8.14.1.d.
Është vendosur një kondensator më i vogël 8.14.4.
Në sistem ka më shumë fluid sesa që duhet 8.16.
Në sistem ka më pak fluid ftohës se sa që duhet 8.14.5.
8.16.
Prani e madhe e ajrit në sistem 8.18.2.
Vaj në kondensator 8.3.6.
Dera nuk mbyllet mirë 8.19. pika 2.
Ìzolim i keq-dobët i pajisjes 8.19. pika 3.
7.21.5. Frigoriferi (frizi) 'FARE NUK FTOH', ur8e pa ndërpre punon
Saqet e mund8me E 8pjeguar në
Kompresori e ka humbur kapa.itetin 8.3.4.

$istemi tërësisht i bllokuar
8.12.
8.14.4.
8.15. pika 1.
8.15. pika 2.
8.18.1.
umbje e plot e fluidit ftohës nga sistemi 8.16.

7.21.6. Frigoriferi (frizi) 'FTOHË TEPËR' de punon pa ndërpre
Saqet e mund8me E 8pjeguar në
Është dëmtuar 'super' ndërprerësi 8.9. pika 4.
Termostati i prishur 8.10. pika 3.
$onda e termostatit e liruar 8.17.2. pika 6.





46

8. PROCEDURAT GJATË PUNËS
8.1. ZBRAZJA E SISTEMIT
Ku( s|sler| llorës durel lë rapel pë( sr|a| lë (|pa(|r|l|rdë((|r| | |orp(eso(|l. rdë((|r| | l||l(|l-lra(ës|l.
rdë((|r| | avu||ues|l. elj.) rda a| durel lë zo(azel l|u|d| llorës. E|z|slojrë dv rërv(a zo(azës lë s|sler|l llorës:
|ësr|r| | l|u|d|l llorës rë rapës|(ër pë((elr|alrosle(ë) ose rxje((jer e l|u|d|l llorës rë o|dor | ded||ua( pë( alë
cë|||r re rd|rrër e paj|sjeve djedjëse.


8.1.1. LËSHIMI I FLUIDIT FTOHËS NGA SISTEMI
Lësr|r| | l|u|d|l llorës rë rapës|(ër pë((elr|alrosle(ë) oërel rëpë(rjel luo|l purues |se(v|sues) lë
|orp(eso(|l. l||l(|l-lra(ës|l dre luo|l |ap||a(ë. Tuo| purues |ëpulel re o(|s|ur pë( p(e(jer e luoave |((o||e(|r).
|u(se luo| |ap||a(ë p(|rel p(ar l||l(|l-lra(ës|l re dë(srë(ël pë( p(e(je lë luo|l |ap||a(ë. Ve (asl|r e rapjes së luo|l
purues durel lë |usrlorel |ujdes cë l|u|d| llorës lë |ësrorel re |ujdes. sepse pë( sr|a| lë |ësr|r|l lë srpejlë.
dre pë( sr|a| lë srlvpjes rë s|sler l|u|d| llorës pa ljelë( djuar edre rjë sas| lë vaj|l rda |orp(eso(|. 0juajlja e
pë(z|e(jes së l|u|d|l llorës dre vaj|l rë alë rërv(ë pa(acel ((ez||srrë(| pë( sv. Lësr|r| | l|u|d|l llorës edre
rëpë(res l||l(|l-lra(ës|l dre luo|l |ap||a(ë |(vrel pë( sr|a| se çdo rapje e s|sler|l llorës pë( la (|pa(ua( alë
rër|uplor rdë((|r|r e paljelë(suesrër lë l||l(|l-lra(ës|l. 0jalë |ësr|r|l lë l|u|d|l llorës rë rapës|(ë pë((elr durel
lë srlojrë |ujdes|r cë rapës|(a lë |elë verl|||r lë r|(ë ose pë(cje||je lë rjalluesrre lë aj(|l lë l(es|ël. F|u|d|
llorës |u((ë ru| duxor lë |ësrorel rë alë(s| lë l|a|ës së rapu( pë( sr|a| se rurd lë v|je de(| le |(|j|r| | avu|||r|l
lë ((ez||srër pë( srërdel.


8.1.2. NXJERRJA E FLUIDIT FTOHËS NGA SISTEMI

Në verdel lë c||al |arë ||dje lë c||ël rda|ojrë |ësr|r|r e l|u|d|l llorës rë alrosle(ë ose jarë rërsr|(ues lë
p(olo|o|||l lë Vorl(ea||l dre Kjolo-s. zo(azja e l|u|d|l llorës rda s|sler| |(vrel re lë(recjer e l|j p(ej s|sler|l.
Të(recja e l|u|d|l llorës rda s|sler| |(vrel re paj|sjer |(||ove(|dev|ce) | c||| e rxje(( l|u|d|r llorës rda s|sler| dre
47

e l(arsle(or rë o|dor|r |lrves. F|u|d| llorës. | c||| xr|rdel rë o|dor|r |lrves. |lrerel rë (edjere(|r ose rë
sr|alë((|r va(el rda ajo se c||| l|u|d llorës ësrlë rë pvelje|CFC. lCFC ose lFC). 0j|lrasrlu. e|z|slojrë edre
paj|sje lë c||al |arë o|dor rë vele pë( ro|edrjer e l|u|d|l llorës lë lë(recu(. Ve l||l(|r|r dre lra(jer e ro|edru( lë
l|u|d|l llorës lë lë(recu( |ëlo paj|sje rurdësojrë pë(do(|r|r e se(|srër |lë(recu() lë rjëjl|l l|u|d llorës. Këlo
paj|sje jarë srurë rë lë srl(erjla rë (apo(l re paj|sjel lë c||al srë(oejrë velër pë( lë(recjer dre oa(ljer e l|u|d|l
llorës rë o|dor|r |lrves.
P(ocedu(a e lë(recjes së l|u|d|l llorës rda s|sler| dre oa(lja e l|j rë o|dor|r |lrves |(vrel s| rë rërv(ë e
(adrës:

1. Të rorlorel va|vu|| re dj||pë(ë pë( srpua(jer e luo|l rë luo|r se(v|sues lë |orp(eso(|l:
2. Të ||drel |jo va|vu| re rd|rrër e luoave rda paj|sja pë( lë(recje:
3. Të ||drel va|vu|| rë o|dor|r |lrves re rd|rrër e luoave rda paj|sja pë( lë(recje:
1. Të |vçel paj|sja rë purë:
5. Të rapel va|vu|| rë o|dor|r |lrves. paslaj. pas srpua(jes së luo|l se(v|sues. lë rapel
va|vu|| rë luo|r se(v|sues:
ê. Të ||rel paj|sja pë( lë(recje lë puroj ac djalë sa ësrlë e revojsrre cë | lë(ë l|u|d| llorës lë rx|((el dre lë oa(lel
rë o|dor|r |lrves. Kora e duru( pë( lë(recje dre oa(lja e l|u|d|l llorës va(el rda |apac|lel| | vel paj|sjes dre
s|sler|l llorës. Nëse paj|sja |a va|ur relë(. lë(recja dre oa(lja durel lë zdjalë ac djalë de(|sa lë l|lorel v|e(a
ra|s|ra|e e va|ur|l lë c||ër paj|sja rurd la a((|j:
Z. Ve pë(lurd|r|r e lë(recjer dre oa(ljes së l|u|d|l llorës lë rov||el va|vu|| rë luo|r se(v|sues e paslaj va|vu|| rë
luo|r |lrves:
8. Të sr|vçel paj|sja rda pura:
9. Të rdarer luoal rda lë dv va|vu||l dre paj|sja.


8.2. PËRFRYERJA E SISTEMIT DHE E ELEMENTEVE TË TIJ

Pas zo(azjes së s|sler|l za|or|srl lë e|ererleve veç e veç. pë( sr|a| lë rdë((|r|l ose (|pa(|r|l. durel cë lë
rdarer rda s|sler|. Nda(ja |(vrel ose re rxerjer e |orla|leve lë sa|dua(a ose re p(e(jer e luoave. pas lë c|||l
a| e|ererl rurd lë derorlorel rda paj|sja. Pa(a rxerjes së |orla|leve lë sa|dua(a. cë lë e||r|rorel ((ez||u rda
lr|lrja e avu|||reve lë sr|apë(de(dru(a lë l|u|d|l llorës ose vaj|l lë c||al |arë rde|u( rë s|sler. ësrlë e duru( lë
oërel pasl(|r| | s|sler|l llorës.
Pasl(|r| | s|sler|l apo e|ererleve lë s|sler|l pas zo(azjes |(vrel re azol lë lralë rër srlvpjer p(ej 5 oa(.
Në çla(ë rërv(e oërel pasl(|r| va(el p(ej e|ererleve lë s|sler|l llorës | c||| rdë((orel ose p(ej pjesës së s|sler|l
rë lë c|||r oërel (|pa(|r|. Këlo rërv(a jarë lë srpjedua(a rë rërl|lu|||r ''Ev|l|r| | dao|reve-p(|srjeve''.
Pasl(|r| | s|sler|l re azol lë lralë. po( rër srlvpje lë vodë|. r|(ë ësrlë cë lë pë(do(el djalë vel rxerjes së
||drjeve lë sa|dua(a lë e|ererleve lë c||al durel cë lë rdarer rda s|sler| llorës. Te l||l(|-lra(ës| |jo ësrlë e
paljelë(suesrre cë lë rurd l| ||el rurdës|së cë |adësrl|a. lë c||ër e |a aoso(oua( l||l(|-lra(ës| pë( sr|a| lë
rxerjes së l|j ||(orel dre zdje(orel rë lë(ë s|sler|r.
Pasl(|r| | s|sler|l ose e|ererleve lë s|sler|l re azol lë lralë ose re ajë( lë lralë |(vrel edre pas pasl(|r|l
''srpë|a(jes'' lë s|sler|l ose e|ererleve lë s|sler|l.
\ë(ejlje:
3rp(erjel ''azol| | lralë'' ose ''aj(| | lralë'' pa(aces|r azol|r ose aj(|r re lë c||ël p||a e vesës ësrlë -10HC ose
rë e u|ël. Kudo rë le|sl |u( pë(rerdel aj(| | lralë. rurd lë pë(do(el azol| | lralë po( (asl| | |urdë(l ru| v|er.



8.3. PASTRIMI I SISTEMIT DHE I ELEMENTEVE TË TIJ
48

Pasl(|r||srpë|a(ja) e s|sler|l oërel |u( s|sler| roelel pa l|u|d llorës|avu||ues| | srpua(. luo| |ap||a( | srpua(.
luo| srlvpës | |o(odua( dre | srpua( e c||a |a|or rëpë( erër pë( |u|||r|r e uj|l. ||drje lë |o(odua(a dre |o((oz|ve
lë sa|d|r|l. elj.) pas| cë rë |ëlë (asl s|sler| ësrlë | |orlar|rua( re |adësrl|. dre rë (aslel lë luoave lë |o(odua(a
dre lë papaslë(l|ve re|ar||e. 0j|lrasrlu. rëse vaj| rë e|ererlel e s|sler|l|avu||ues|. |ordersalo(|) oëjrë
p(oo|ere rë purër e paj|sjes llorëse s|sler| llorës durel cë lë pasl(orel. 3|sler| durel lë pasl(orel dre rëse
|a a(dru( de(| le rov||ja e lë(ës|srre ose e pjesë(|srre e luo|l |ap||a( ose lë l||l(|l-lra(ës|l.
Në (aslel |u( d|djer pësrlje||jel e e|e|l(orolo(|l rurd lë v|je le |orlar|r|r| | vaj|l. Kjo rurd lë ve(|l||orel
re |ësr|r|r e pa|ël lë vaj|l rda |orp(eso(| rë ep(uvelë lë paslë(. dolë elj. Nëse vaj|l | v|je a(ora e djedu(. rëse
ësrlë e rdjv(ës së e((ël. rëse |a ||or. |vr dre copëza lë djedu(a lë rale(|a|eve |zo|uese ësrlë e ça(l cë vaj|
ësrlë | |orlar|rua(. dj|lrasrlu edre lë(ë s|sler| llorës. 0re rë |ëlë (asl durel lë oërel pasl(|r| | s|sler|l.
Në (aslel |u( pjesë(|srl ose lë(ës|srl ''p(oduva'' |orp(eso(|. dj|lrasrlu ësrlë | duru( pasl(|r| | e|ererleve lë
s|sler|l pë( sr|a| lë p(ar|së së vaj|l rë lë. Posaçë(|srl |jo ësrlë re (ërdës| rëse |orp(eso(| | p(|sru( rdë((orel
re lë (|ur | c||| |a rjë ||oj ljelë( lë vaj|l. Pa(a p(ocedu(ës së pasl(|r|l. l|u|d|l llorës durel cë lë |ësrorel ose lë
lë(r|cel rda s|sler|. Pë( pasl(|r|r e s|sler|l llorës re R-12 ose s|slerel re pë(z|e(sa lë c||ël pë(do(er s|
zëverdësuese pë( R-12 jarë lë pë(srlalsrre |ëlo |ërdje |l(elës|(al): R-11. R-111o. l(|||o(el||er. pe(||o(el||er.
||o(eler ose \ERTLER
Ü
XF. 0elv(|r|srl durel cë lë pë(do(er paj|sjel ro(ojlëse djalë purës re l(|||o(el||er.
pe(||o(el||er ose ||o(eler|r. pas| cë |ëlo |ërdje jarë lo|s||e.
Pë( pasl(|r|r e s|sler|l re R-131a rurd lë pë(do(er |ëlo |ërdje: R-111o ose \ERTLER
Ü
XF.
Pasl(|r| | lë(ë s|sler|l llorës rurd lë |(vrel rerjëre(ë. po( ësrlë rë el||ase rëse pasl(orer e|ererlel
e s|sler|l veç e veç cë za|or|srl rdodr rë p(a|l||. Avu||ues| dre luo| |ap||a( pasl(orer së oasr|u. djedjës|srl pa
rda(je. |u(se |ordersalo(| pasl(orel s| rjë e|ererl | veçarlë. (espe|l|v|srl vel pë( vele.
Një(a p(ej rërv(ave lë pasl(|r|l ësrlë rëpë(rjel porpës ade|uale|p.sr. porpa re rero(arë). Porpa
durel lë jelë rë djerdje cë l(elës|l pë( pasl(|r lu rurdësoj srpejlës|rë e radre djalë së c||ës ç||(orer dre
lrë(r|l e rdv(ës|(ave lë c||al jarë lë |apu(a rë s|pë(lacer e o(erdsrre lë e|ererleve. 0jalë srpë|a(jes ((jedrja
e l(elësve durel lë jelë e |urdë(l rda ajo lë c||ër e |a l|u|d| llorës. Porpa rda era lë(rje| l(elës|(ër pë(
srpë|a(je dre e srlvpë rëpë( e|ererle lë c||al pasl(orer. T(elës|(a cë de(drel rda e|ererlel durel lë l||l(orer
rëpë(rjel lasrave pa(a se lë |lrerel rë erë rda e c||a e |a lë(recu( porpa. E|ererlel e s|sler|l. lë c||al
srpë(|arer. rurd lë |ors|de(orel s| lë pasl(a |u( l(elës|(a ru| ro|edr |u(la( papaslë(l|e djalë |a||r|l rëpë( lë.
Kjo rurd lë vë(lelorel rë oazë lë lasrës së oa(drë rëpë( lë c||ër l(elës|(a |a|or. Nëse s|sler| ësrlë srurë |
rdvlë pasl(|r| do lë zdjasë dv o(ë cë s|sler| lë rurd lë pasl(orel r|(ë. Ku( lë pë(do(el |jo rërv(ë e pasl(|r|l.
E|ererl| ose e|ererlel lë c||al pasl(orer rurd lë ros derorlorer rda paj|sja llorëse. Vërv(a e dvlë e
pasl(|r|l lë e|ererleve lë pasl(|r|l pë(do(el rëpë( verde rë lë c||al ||djel e rd(vsrre dre ((edu||al cë u(drë(ojrë
ro(ojljer e delv(uesrre lë ((elr|rës rje(ëzo(e. Kjo rërv(ë e pasl(|r|l |(vrel re rd|rrër e paj|sjes së veçarlë
pë( pasl(|r |ësrlu cë |ërdu|l(elës|(a) pë( pasl(|r ca(|u||or rë s|sler|r e rov||u( lë c|||r e pë(oëjrë vel paj|sja
dre e|ererl| cë pasl(orel. 0j|lrasrlu edre rë |ëlë rërv(ë durel cë lë s|du(orel cë ((jedrja e l(elës|(ës pë(
srpë|a(je lë jelë e |urdë(l re alë lë l|u|d|l llorë. P.sr. luo| |lrves (espe|l|v|srl luo| p(ej avu||ues|l |ar |orp(eso(|
rdj|lel rë ||drjer da|ëse|ara srlvpëse) lë paj|sjes pë( pasl(|r. |u(se luo| |ap||a( ||drel pë( ||drjer rv(ëse.
djedjës|srl rë arër lr|lrëse lë paj|sjes pë( pasl(|r. Kjo rërv(ë e pasl(|r|l rëpë(rjel paj|sjes pë( pasl(|r ësrlë
srurë rë el||ase se pë(sr|(|r| | rëre(srër dre pë( sr|a| lë |ësaj ësrlë e revojsrër rjë |orë rë e sr|u(l
pë( zoal|r|r e l|j. 0jalë pasl(|r|l lë e|ererleve re rd|rrër e paj|sjes pë( pasl(|r dj|lrasrlu ru| |arë revojë pë(
derorl|r|r e lv(e p(ej paj|sjes llorëse.
Vërv(a e l(elë e pasl(|r|l lë e|ererleve lë s|sler|l |(vrel asrlu cë e|ererlel derorlorer rda paj|sja
llorëse. E|ererl| pjesë(|srl rousrel re l(elës|(ë dre d|sa re(ë lurdel ere(dje||srl. paslaj l(elës|(ër e de(dr|r
jasrlë. 3rpë|a(ja durel lë vazrdorel de(|sa l(elës|(a e c||a de| pas lurdjes lë jelë e paslë(. Kjo rërv(ë e pasl(|r|l
rurd lë pë(do(el edre pë( |ordersalo(ë dre avu||ues. po( velër pë( ala avu||ues cë rurd lë çrorlorer p(ej
paj|sjes llorëse. Kjo rërv(ë e pasl(|r|l ësrlë rë pa| el||ase rda rërv(a e rëpa(srre e sca(ua( edre rda ara
49

e|oror||e ësrlë srurë rë e srl(erjlë. sepse jarë lë duru(a sas| rë lë rëdra lë |ërdjeve |l(elës|(ave) pë(
pasl(|r.
Pa ra(( pa(asvsr se c||a rërv(ë e pasl(|r|l pë(do(el. e|ererl| pas srpë|a(jes durel delaj|srlë lë pë(l(vrel
re azol lë lralë ose re ajë( lë lralë. Produvavanje |(vrel de(|sa lë ruro|r dju(rël e (a8tvora. Ele|l| | pasl(|r|l
rurd cë lë ve(|l||orel edre rëse luo| odvodnu|luo| p(ej lë c|||l de| ose ((jedr ra8tvor) verdosel lasra e oa(drë
dre e paslë( e c||a p(ele(orel lë ((| e paslë( djalë produvavanja e|ererala.
Pas pasl(|r|l. e|ererlel jarë veoma pod|ozn| koroz|j|. 8toga, p(ocedu(a e pasl(|r|l durel lë pë(dal|lel
as|soj cë rerjëre(ë pas asaj dre produvavanja e|ererl| srpejl lë ||drer|ugrade) rë s|sler|r llorës. pas së
c||ës rerjëre(ë pasor va|ur|r| | lë(ë s|sler|l. Nëse ||drjel e|ugradnja) e|ererleve ru| rurdel cë lë |(vrel
nepo8redno po c|8cenju | produvavanju. e|ererl| rë rjë(ër arë rov||el. |u(se rda ara ljelë( oërel va|ur|r|.
Verjëre(ë pas va|ur|r|l e|ererl| rousrel re azol lë lralë ose re ajë( lë lralë. e paslaj rov||el edre rë arër
ljelë(.
\ë(ejlje:
Nek| od pomenut| ra8tvora ru| duxojrë lë v|jrë rë |orla|l re s|pë(lacer e jasrlre lë e|ererl|l sepse
ra8tvaraju farbu.
F|u|d| llorës R-11 rë srlvpje ro(ra|e alrosle(||e k|juqa rë 21HC. 8toga. lerpe(alu(a e aj(|l pë( ((elr durel
lë jelë rë e u|ël se 21HC cë R-11 lë rurd lë pë(do(el s| |ërdë pë( pasl(|r||8p|ranje).






8.4. LIDHJA (BASHKIMI) I TUBAVE

L|drja e luoave re s|sler|r llorës re R-12. re pë(z|e(ës|zëverdës|re pë( R-12) dre re R-131a oërel re
sa|d|r.
3a|d|r| ësrlë p(ocedu(a e ||drjeve lë dv rela|eve. rë |ëlë (asl lë luoave. re rd|rrër e srul(ës|oa|(|).
3rul(a|oa|(|) ësrlë rela| ose |edu(a e c||a srlorel djalë sa|d|r|l dre e c||a |a p||ër e sr|(|(jes rë lë u|ël rda
p||a e sr|(|(jes së rela||l cë sa|dorel. Pë( luoal rë s|slerel llorëse lë paj|sjeve srlëp|a|e. rë (apo(l lë p||ës
sr|(|(ëse. srl(vlëzorel sa|d|r| | lo(lë. djedjës|srl sa|dues|l e lo(lë. 3a|dues|l e lo(lë p||ër sr|(|(ëse ro| 500ºC.
Pë( sa|d|re lë lo(la rë lë ro||ës|srre|lë |rëla) çla(ë |(vrer rë oasr||r|r e luoave rë s|slerel llorëse lë
l(|do(|le(ëve dre rd(|(ësve. za|or|srl pë(do(er srul(al e a(djerdla. E|z|slojrë ||oje lë srurla lë srul(ave rda
a(djerd|. Pë(oë(ja dre c||ës|lë e srul(ave durel lë pë(pulrer re p(ocedu(ër e zdjedru( lë sa|d|r|l dre re ||oj|r e
rale(|a||l rda | c||| jarë lë pë(oë(ë luoal.
3rul(a. djedjës|srl rela|| pë( srlesë|rela|| pë( rousrje. rela|| | srlua(). sr|(|rel rda rxerlës|a e
luoave. dre |jo rxerlës| l|lorel rda l|a|a. F|a|a l|lorel re rdezjer e daz|l ade|ual rë ((vrër e o|s|djer|l. 0az|
djedjës lulel re rdezëser |u pë(z|rel re o|s|djer|r rë rjë p(opo(c|or djedjës. 8|kon| foton 9-1.


5

1. Kvçës| pë( luo lë o|s|djer|l 1. \erl||el pë( ((edu|||r|r e ca(|u|||r|l lë daz(ave
2. Kvçës| pë( luo lë acel||er|l 5. Ndezës|
3. T(up| | apa(al|l ê. Rea|l|v||zdav(a)

Fig. 9-1. Aparati për saldim


Ku( |jo pë(z|e(je rdezë daz|r. rdezël re l|a|ër e c||a a((|r lerpe(alu(a srurë lë |a(la. 0|s|djer| ësrlë |
revojsrër s| rale(|e rdezëse. |u(se daz| ësrlë |ërdë rdezëse e c||a rd|zel dre djalë së c||ës ra(xror o|s|djer.
Në va(srrë(| rda ||oj| | daz|l l|lorel edre l|a|a re lerpe(alu(a lë rd(vsrre. Të sr||orel laoe|a re lolor 9-2.









Fig. 9-2. Temperaturat e flakës së gazrave të ndryshme me oksigjen

Te sa|d|r| re dazë |aulodjer) |ajrë(orel s| lerorer| 'vep(|r| |ap||a(¨. 3r|a|la( | |ël|j lerorer| lë
rela||l pë( srlesë lulel rë sa|d|r rdj|lës pë( sr|a| lë lë(recjeve rda ara e ro|e|u|ave lë rale(|a||l oazë. Vela|| |
sr|(|(ë pë( srlesë çdo re(ë |a lerdercër cë lë ((jedrë |ar p||a rë e rxerlë e ||drjes së rxeru(. V|(ëpo. |jo
rdodrë velër:
-|u( s|pë(lacja e ||drjes sa|duese ësrlë e paslë(.
-|u( d|slarca rdë(rjel luoave rë ||drjer e sa|dua( ësrlë s|pas ((edu||o(es.
-|u( s|pë(lacel |orla|luese lë luoave sa|duese jarë rjalluesrre lë rxeru(a cë lë sr|(|jë rela||r srlesë.
0ë lë l|lorel |ua||lel| | |a(l| | ||drjes së luoave. vërerdje lë posaçre durel l| |usrlorel d|slarcave lë
luoave rë ||drjel dre rë djalës|rë r|r|ra|e lë luljes së luo|l re le rdusrlë 'rasr|u||¨ re luo|r re le dje(ë
'lerë(¨. Vë dela||srlë sr||or| lolor 9-3.

GAZÌ ZJARRÌ TEMPERATURA
l|d(odjer| l|d(odjer - 0|s|djer 2500
Velar| Velar - 0|s|djer 2Z50
P(opar| P(opar - 0|s|djer 2Z50
8ular| 8ular - 0|s|djer 2850
Acel||er| Acel||er - 0|s|djer 3200
5

Fig. 9-3. Futja e tubave dhe largësia në mes tyre gjatë lidhjes



Tuoal lë c||al oasr|orer re sa|d|r durel lë jerë lë pasl(a rda vaj|. vrdv(a. rdjv(a. o|s|de dre rale(|e lë
lje(a lë ruaja cë rurd lë ((ez||ojrë oasr||r|r e luoave. \ërerdje lë veçarlë durel lë |er| |u( lë pë(do(er
rjelel pë( sa|d|r pë( lë |erlësua( sa|d|r|r. Pë(do(|r| | rjeleve pë( sa|d|r (e|orardorel lë jelë rë lo(rë
p|uru(|. po( rë rjë sas| sa rë lë vodë| lë rurdu(. Vjelel pë( sa|d|re rë lo(rë lë paslë( rurd lë jerë ou(|re lë
|orlar|r|r|l lë s|sler|l llorës. djedjës|srl rurd lë jerë r||slu(ë rë s|sler. du|e sr|a|lua( pë( srerou||.
o||o||r|r |zër|er) e luo|l |ap||a(. Kv ((ez|| ësrlë edre rë | radr rë s|slere |u srl(vlëzorel R-131a pas| cë rjel|
pë( sa|d|r. rjë||oj s| edre adersal a||a||re lë lje(a. rurd lë (eadojë re vaj|r P0E dre lë p(odrojë |(|pë(a.
Këlo |(|pë(a paslaj rurd lë lo(rojrë srl(esa lë c||al rurd lë o||o|ojrë ((jedrjer rëpë( luo|r |ap||a(.
Vjelel pë( sa|d|r jarë lë ded||ua(:
- cë lë pasl(ojrë s|pë(lacel cë ||drër.
- cë lë rec|r o|s|d|r|r rda s|pë(lacel cë ||drer.
- cë l| rurdësojrë rela||l cë srlorel cë rë |erlë lë ((jedrë.
Pë( lë s|du(ua( rjë sa|d|r rë el||as rorodjer. s|pë(lacel |orla|luese lë luoave lë c||al oasr|orer
durer cë pa(a oasr||r|l lë rxerër|cë lë pa(arxerër). Posaçë(|srl durel pasu( vërerdje rë s|pë(lace ((elr
(edj|oreve |u luoal jarë lë lulu( rjë(a rë ljel(ër. Tuoal rxerer re |ëv|zjer e l|a|ës rajlas-djalrlas rë lë(ë
s|pë(lacer e c||a sa|dorel. Foloja 9 - 1 l(edor lerpe(alu(al e rd(vsrre lë ralu(a rë s|pë(lacer |u( |a(dës|a e
rajës së dojëzës rë (apo(l lë s|pë(laces rd(vsror. djalë së c||ës srl(vlëzorel l|a|a ud|jer|sruc| |a(oor|zuese
slao|| o|s|djer-acel||er.







52

Fig. 9-4. Temperaturat në sipërfaqe në raport me largësi të zgavrës së majës

Pë( purë rë le(er e|z|slojrë paj|sje pë( sa|d|r e c||a pë(oërel velër p(ej rjë ooroo|e ra(xruese lë
rousru( re p(opar dre le lu(r|zua(a re rdezëser dre re cu((|||r re lu(oë |rje|l|r. 0j|lrasrlu. e|z|slojrë
edre paj|sje l(arsreluese|oa(lëse) pë( sa|d|r re l|a|ër p(opar-o|s|djer. Te |ëlo paj|sje ooroo|a e o|s|djer|l
|u( ësrlë e zo(azël rurd lë (|rousrel ajo. dje(sa ooroo|a re p(opar ësrlë ra(xruese. Në |usrle purëlo(|e rë
së srurl| ësrlë rë pë(do(|r paj|sja pë( sa|d|r lë lo(lë re pë(z|e(je o|s|djer-acel||er. Pë( |ëlë sr|a| rë le|sl|r e
rëlejrë rë dela||srl pë(sr|(urer |a(a|le(|sl||al e l|a|ës re o|s|djer-acel||er.



8.4.1. KARAKTERISTIKAT E FLAKËS ME ACETILEN-OKSIGJEN

E|z|slojrë l(| ||oje lë l|a|ëve oazë rë p(oces|r e sa|d|r|l re o|s|djer-acel||er.
1. F|a|a reul(a|e
F|a|a reul(a|e l|lorel re rdezjer e pjesëve lë rjëjla lë pë(z|e(ësve dazo( o|s|djer dre acel||er. Kjo l|a|ë |a
rd|||r sr|alë((ues rë o|s|de lë rela|eve lë c||al za|or|srl lo(rorer djalë p(oces|l lë sa|d|r|l. Kjo ||oj l|a|e
(e|orardorel pë( sa|d|r oa|ë( re oa|ë(. 3r||or| lolor 9-5.
2. F|a|a o|s|duese
F|a|a o|s|duese l|lorel re rdezjer e o|s|djer|l lë pasu(ua( rë pë(z|e(ës lë o|s|djer|l dre acel||er|l. Kjo l|a|ë
|a lerpe(alu(ër rë lë |a(lë rë (apo(l re l|a|ër reul(a|e dre (e|orardorel velër rë sa|d|r re res|rd. 3r||or|
lolor 9-5.
3. F|a|a e (edu|lua( ose |a(oor|zuese
F|a|a e |a(oor|zua( l|lorel re rdezjer e acel||er|l lë pasu(ua( re pë(z|e(je lë o|s|djer|l dre acel||er|l. Kjo
l|a|ë |a lerpe(alu(ër rë lë u|ël rda l|a|a reul(a|e dre posaçë(|srl (e|orardorel pë( sa|d|r lë ||drjeve oa|ë(
re çe|||. F|a|a e |a(oor|zua( dj|lrasrlu srl(vlëzorel pë( sa|d|r lë a|ur|r|l dre lë |edu(ave lë l|ja. 3r||or| lolor
9-5.
\EREJTJE:
Në rdezëser e paj|sjes së pa(| |ësrorel o|s|djer|. e paslaj acel||er|.
Ku( l|a|a l||el së pa(| rov||el va|vu|||pë(cje||ëse) e acel||er|l. e paslaj va|vu|||pë(cje||ëse) e o|s|djer|l.


53

c

Fig. 9-5. Karakteristikat dhe llojet e flakës a.etilen-oksigjen



8.4.2. PROCEDURAT E SALDIMIT TË TUBAVE NË SISTEMET FTOHËSE


a. Tubi kompresorik i çeliktë i bakërizuar me tubin e bakrit ose me tubin e çeliktë të
bakërizuar

Pë( |ëlë ||oj lë sa|d|r|l srl(vlëzorer srul(al re oazë a(djerd| re pë(roajlje le oa|(|l p(ej 25-50º. Kv ||oj
| sa|d|r|l |ë(|or rd|rrër e rjeleve pë( sa|d|r. V|(ëpo. dj|lrrorë durel le |er| rë rerdje cë sas|a e rjeleve
srlesë pë( sa|d|r durel lë jelë r|r|ra|e dre cë rë r|(ë ësrlë cë lë pë(do(er rjele p|uru(| pë( sa|d|r.
Pë( |ëlë ||oj lë sa|d|r|l revoj|lel ||oj| | |a(oor|zua( | l|a|ës |re rë lepë( acel||er).
P(ocedu(a e sa|d|r|l:
1. Të ve(|l||orer cë luoal lë c||al durer lë sa|dorer lë jerë lë pasl(a rda vaj|. vrdv(a. rdjv(a. o|s|de ose
rale(|a|e lë lje(a lë ruaja lë c||al rurd lë ((ez||ojrë oasr||r|r e luoave.
2. Pa(a rxerjes së luoave lë c|lel rjel| pë( sa|d|r rë verd|r oasr|ues |u durel lë sa|dorel.
3. Ve l|a|ë lë rxerer luoal 'rasr|u||¨ dre 'lerë(¨ rda p||a A de(| rë p||ër 8 dre |ësrlu a|le(ral|v|srl. Të
roarel rë rerd se durel ev|lua( cë l|a|a lë jelë e o(|erlua( d(ejlpë(sëd(ejl| rë pjesër |u ësrlë c|lu( rjel| pë(
sa|d|r. 8|kon| foton 9-ô. Tuo| | çe|||lë durel rë lepë( lë rxerël se sa luo| p(ej oa|(|l.
4. Verjëre(ë pas rxerjes së luoave dre pas sr|(|(jes së rjel|l pë( sa|d|r. lë roësrlelel raja e srul(ës
pë( srlesë rë ||drje cë sa|dorel. Të ros srlvpel srul(a srlesë. Trjesrl re srulë( velër lë p(e|el verd|
oasr|ues e c||a sa|dorel dre lë ||rel cë srul(a lë sr|(|rel dje(ë sa la rou|oj lë(ës|srl verd|r oasr|ues.




54

Fig. 9-6. Nxehja e tubit


5. Ku( srul(a srlesë l|||or lë sr|(|rel. lë lë(r|cel l|a|a rda p||a A de(| rë p||ër 8 dre |ësrlu rë rërv(ë
a|le(ral|ve. dje(ë sa srul(a e sr|(|(ë ru| depë(lor rdë(rjel luoave. 8|kon| foton 9-7.




Fig. 9-7. $aldimi i tubit


HE RÉN0É8|:
Asrjëre(ë lë ros d(ejlorel l|a|a d(ejlpë(sëd(ejl| rë srul(ër e rela|lë pë( srlesë. velër lë ||rel cë ajo lë
|a|oj rë djerdje lë |ërdël pë( sr|a| lë rxerlës|së së oa(lu( rda velë luoal.
ô. Të r|cel l|a|a dre lë ||rel srul(a pë( sa|d|r d|sa se|orda rë verd|r oasr|ues. paslaj lë |a(dorel l|a|a.
7. Parja e oasr||r|l lë sa|dua( durel lë jelë s| ësrlë l(edua( rë lolor 9-8.



Fig. 9-8. Pamja e një saldimi-ngjitje të mirë

55

. Nëse dvsrorel ose zou|orer verde po(os|ve le oasr||r| | sa|dua(. pë(së(| lë rxerel verd| oasr|ues du|e
e o(|erlua( l|a|ër p(ej p||ës A de(| rë p||ër 8 dre |ësrlu rë rërv(ë a|le(ral|ve|s| rë lolor 9-Z). Nëse ësrlë e
revojsrre. lë srlorel rjë sas| sa rë e rurdsrre e vodë| e rela||l pë( srlesë.


b. Tubi kompresorik i bakrit me tubin e bakrit ose tubi i bakrit me tubin e bakrit

Pë( |ëlë ||oj lë sa|d|r|l srl(vlëzorer srul(al re oazë a(djerd| re pë(roajlje lë a(djerd|l p(ej 5- 15º.
3rul(a e oa|ë(-loslo(|l pë( srlesë re |a(a|le(|sl||a lë |a(la lë |ërdsrrë(|së. dj|lrasrlu rurd lë pë(do(er. Pë(
|ëlë ||oj lë sa|d|r|l ru| revoj|lel pë(do(|r| | rjel|l pë( sa|d|r. L|oj| | l|a|ës cë (e|orardorel ësrlë l|a|a reul(a|e.
Ku( lë sa|dorer luoal |orp(eso(|| p(ej oa|(|. durel l| |usrlojrë vërerdje lë posaçre cë lë ros v|j dje(ë le
dërl|r| | ||drjeve lë sa|dua(a lë luoave lë oa|(|r re srlëp|zër e |orp(eso(|l. 0ërl|rel e |ëlv(e sa|d|reve. s|
edre lë rdorjë ||drjeje ljelë( lë s|sler|l. rurd lë sr|a|lojë ((jedrjer e l|u|d|l llorës dre revojër pë( (|pa(|r lë
se(|srër. Pë( sr|a| lë lre|sua(|l rë |a(lë. l|a|ër durel la o(|erlojrë p(ej |orp(eso(|l. djedjës|srl l|a|a ru|
durel lë o(|erlorel rë oasr||r|r e luo|l lë |orp(eso(|l re srlëp|zër e |orp(eso(|l. 0urel lë rxerel velër
s|pë(lacja e rajës së lurd|l lë luo|l lë |orp(eso(|l |êrr rda raja e s|pë(laces lurdo(e lë luo|l). Pas| cë rë
l(edje e|z|slojrë rjele rë lo(rë lë sp(ej|l e c||a srl(vlëzorel pë( 'rd(|(je¨ lë luoave. pë(do(|r| | lv(e ol(or ro(ojlje
lë s|du(l lë ||drjes së sa|dua( lë luo|l |orp(eso(|| re srlëp|zër e |orp(eso(|l.
VÉREJTJE:
Të ev|lorel lë(recja e luoave lë c||al sa|dorer. Pë( sr|a| lë lë(recjes e|z|slor rurdës|a cë lë v|j dje( lë
pë|c|lja rë luo|r e oa|(|l s| dre rë rela||r pë( rousrje.
P(ocedu(a e sa|d|r|l:
1. Të ve(|l||orer luoal lë c||ël durel lë sa|dorel dre lë jerë lë pasl(ua( rda vaj|. vrdv(a. rdjv(a. o|s|de ose
rale(|e lje(a le ruaja lë c||al rurd lë ((ez||ojrë oasr||r|r e luoave.
2. Të rxerer luoal 'rasr|u||¨ dre 'lerë(¨ rë rjë rasë lë rjëjlë dje( le lerpe(alu(a |dea|e pë( sa|d|r. du|e
e o(|erlua( l|a|ër rda p||a A de(| rë p||ër 8 dre |ësrlu rë |ëv|zje e s|pë(. 3r||or| lolor 9-9.

Fig. 9-9. Nxehja dhe ngjitja e tubit

3. Të roësrlelel raja e srul(ës pë( srlesë |lë rxeru( rë pa(ë) rë verd|r e oasr|ua( e c||a sa|dorel. Të
ros srlvrel srul(a pë( srlesë. Trjesrlë re srulë( velër lë p(e|ër ||drjel cë sa|dorer dre lë ||rel cë lë sr|(|rel
dje(ë sa lë pë(rov||el ||drja. Ku( lë ros o(|erlorel l|a|a d(ejlpë(sëd(ejl| rë srul(ër rela|||e pë( srlesë. po( lë
||rel cë |v lë |a|ojë rë djerdje lë |ërdël pë( sr|a| lë l(arsrel|r|l lë rxerlës|së rda luoal.
1. Të |a(dorel l|a|a dre lë ||rel srul(a pë( srlesë d|sa se|orda rë ||drje dre paslaj lë |a(dorel l|a|a.
56

5. Nëse dvsrorel ose zou|orer verde po(os|ve lë ||drjes së sa|dua(. lë (|-rxerel ||drja du|e e o(|erlua(
l|a|er rda p||a A de(| rë p||ër 8 rë |ëv|zje e s|pë(. 3r||or| lolor 9-Z. Nëse ësrlë e duru(. rurdës|srl lë srlorel
sa rë pa|ë sas| lë rela||l srlesë.

.. Tubi kompresorik i bakrit me tubin e çeliktë ose tubi i bakrit me tubin e çeliktë

Vela|| pë( srlesë. rjel| pë( sa|d|r dre ((edu|||r| | l|a|ës jarë srpjed|re lë rjëjla s| lë pë(sr|(ua(a rër
'a'. V|(ëpo. rë |ëlë (asl durel lë |er| rë lepë( vërerdje. sepse rë pvelje ësrlë luo| |orp(eso(|| | oa|(|l.



8.4.3. GABIMET GJATË SALDIMIT


a. Depërtimi jo adekuat i shufrës salduese

Kv dao|r djalë sa|d|r|l ((jedrë |u( l|a|a o(|erlorel rë rërv(ë lë d(ejlpë(sëd(ejl| velër rë l||||r lë ||drjes
pa rxerje s|pë(lacëso(e lë luoave cë pulr|ler. Tuoal. jo ade|ual lë rxeru(a dooësojrë ele|l|r |ap||a( djalë
sa|d|r|l dre rela|| pë( srlesë sr|(|rel velër rë verde |u l|a|a |a cerë e o(|erlua(. 3r||or| lolor 9-10.



Fig. 9-10. Depërtimi jo adekuat i shufrës salduese



b. Mbyllja e tubave

Kv dao|r rdodrë |u( rela|| pë( srlesë pë(do(el lepë( dre |(ves|srl |jo rdodrë pë( sr|a| le d|slarcave
lepë( lë |a(dëla rdë(rjel luoave dre ||drjes. luljes së parjalluesrër lë luoave 'rasr|u||' dre 'lerë(o(' dre / ose
rda(ja jo ade|uale e rxerlës|së|rjë(a luoë rë e rxerlë se ljel(a). 3r||or| lolor 9-11.



Fig. 9-11. Mbyllja e tubit me material saldues



57

.. Pël.itja, thyeshmëria dhe poroziteti

Këlo l(| dao|re |(ves|srl ((jedr|r pë( sr|a| lë rxerjes së lep(ua( lë luoave lë c||ël sa|dorer. Në lolor 9-
12 ësrlë l(edua( ||drja po(os|ve e sa|d|r|l.



Fig. 9-12. Porozno8t zaIemIjenog 8poja


d. Përdorimi jo adekuat i flakës

Pë(do(|r| | l|a|ës ade|uale ësrlë srurë re (ërdës| dre |a rd|||r lë radr rë (ezu|lal|r e sa|d|r|l.
djedjës|srl rë sa|d|r|r |ua||lal|v lë ||drjes sa|duese. Pë(srlalsrrë(|a e daoua( e l|a|ës rurd lë sr|a|lojë pa(a
rxerje jo djedjëse. sr|(|(jer e rela||l oazë. rda(jer e dooël lë rxerlës|së. |ërdsrrë(| lë dooël lë oa|(|l dre
pë(pulrje e dooël e rela||l srlesë. Këlo aspe|le rd||ojrë rë parje lë |ece lë ||drjes sa|duese. s| dre rë
lrvesrrë(|rë dre po(oz|lel|r e rela||l oazë. Në lolor 9-13 ësrlë l(edua( ||drja sa|duese re rela| pë( srlesë lë
lepë(l. Foloja 9-13



Fig. 9-13. Lidhja e ngjitur me metal shtesë(saldues) të tepërt



8.5. VAKUMIMI I SISTEMIT

\a|ur|r| | s|sler|l ësrlë p(ocedu(a e c||a e|ze|ulorel pë( lë |a(dua( aj(|r rda s|sler|. daz(al lje(a jo
|ordersuese dre |adësrl|a. P(ej dorelrër|eve rë lë (ërdës|srre ësrlë cë va|ur|r| lë e|ze|ulorel rë rërv(ë
rë lë r|(ë lë rurdu(.
\a|ur|r| | s|sler|l |(vrel pas ||drjeve le lë dj|lra e|ererleve rë s|sler|r llorës.
0ë lë e|ze|ulorel va|ur|r| srurë sa rë |ua||lal|v cë ësrlë e rurdu( ësrlë e dorosdosrre cë lë
srl(vlëzorel va|ur porpa el||ase |dv sr|a||o(e re |apac|lel lë radr) dre |rsl(urerl| e|e|l(or|| | c||| rurd lë
ralë sa|lë va|ur|r. Kv |oro|rac|or jep (ezu|lale rë lë r|(a lë va|ur|r|l. po( ësrlë rë e srl(erjla. Rezu|lalel
rë lë r|(a djalë va|ur|r|l l|lorer re srl(vlëz|r|r e va|ur porpës el||ase dre va|ur-rel(|l. |u(se (ezu|lale
d|ç rë lë dooëla l|lorel re srl(vlëz|r|r e va|ur porpës el||ase dre raro-va|ur-rel(|l. Këlo dv |oro|rac|ore
jarë rë lë ||(a rda | pa(| |rë | r|(ë) |oro|r|r dre rë së srpesrl| cë pë(do(el rë p(a|l||ë. Nëse rë verd lë
va|ur porpës srl(vlëzorel ||oj| | |orp(eso(|l lë ||oj|l ''rapu('' ose |orp(eso(| re(rel|| pë( le|r||ër llorëse. ru|
58

do lë rurd lë a((|rel va|ur|r| | duru(. sepse |ëla |orp(eso( ru| jarë lë |(|jua(a s| va|ur porpa. E dvla.
|orp(eso(ël e ''rapu('' srurë srpejlë do lë pë(|vrer pë(o(erda. |u(se le| |orp(eso(ël re(rel|| rolo(| srurë
srpejlë do lë lejrxerel dre p(|srel.
\a|ur|r| e|ze|ulorel rda ara lr|lrëse e s|sler|l llorës. djedjës|srl rëpë( luo|r purues rë |orp(eso(.
Rezu|lalel rë lë r|(a lë va|ur|r|l rurd lë e|ze|ulorer rë dv laza. |u(se posaçë(|srl rëse l||l(|-lra(ës| ësrlë
as|||oj cë lë |elë luo|r |srlesë) purues. Alëre(ë va|ur|r| rurd lë e|ze|ulorel rda lë dv arël e s|sler|l- edre
p(ej arës lr|lrëse edre p(ej arës srlvpëse.
Në luo|r purues lë |orp(eso(|l lë rapu( rorlorel va|vu|| puruese |p.sr. va|vu|| re ||drjer srpejl rda(ëse
''rarser'') ose rë lë ësrlë veç e rorlua( va|vu|| re dj||pë(ë pë( srpua(e lë luoave |ose dj||pë(ë da(ël pë(
srpua(jer e luoave). Ndë(rjel va|vu|e rë luo|r purues dre va|ur porpës ||drel va|ur-rel(| ose raro-va|ur-
rel(|. Nëse srl(vlëzorel paj|sja pë( rousrje dre va|ur |''rousrlo(ja'') |rsl(urerl| ësrlë veç | ||dru( re va|ur
porpër.
Vë lë |vçu( va|ur porpër va|ur|r| e|ze|ulorel dje(ë sa l(edues| rë |rsl(urerl lë ros l(edojë alë(s|srl
va|ur lë p|olë. Në va|ur-relë( l(edues| durel lë l(edojë pa|ë rë lepë( ''-0 oa('' ose pa|ë rë lepë( se ''0 |rld''.
dje(sa raro-va|ur-rel(| durel lë l(edojë ''-1oa('' ose ''-30 |rld''. |\a|ur-rel(| ësrlë rë p(ec|z se raro-
va|ur-rel(|). P(ocedu(a e va|ur|r|l. pas| cë |rsl(urerl| lë l(edojë alë(s|srl va|ur lë p|olë. durel lë vazrdorel
edre rë së pa|u 15 r|rula. Kjo |orë ësrlë e duru( rda sr|a|u cë pë( sr|a| lë (ez|slercës rë luo|r |ap||a(. lë
e|ze|ulorel va|ur|r| edre rda ara srlvpëse e s|sler|l.
Pas |a||r|l lë |ësaj |ore va|ur porpa sr|vçel. 0|sa r|rula re (adrë vëzrdorel l(edues| | |rsl(urerl|l.
Nëse l(edues| |uar rë lë djalrlë ||arja e |ëv|zjes së a|(epave lë o(ës) s|sler| ësrlë jo re(rel||. p(ardaj rë |ëlë
(asl p(ocedu(a e va|ur|r|l rdë(p(|lel dre l|||orel p(ocedu(a e ve(|l|||r|l lë re(rel|zr|l. Nëse l(edues| rë
|rsl(urerl ru| |uar p(ocedu(a vazrdor rë lej.
3|sler| llorës rousrel re l|u|d llorës. | c||| durel lë jelë | rjëjlë s| l|u|d| llorës pë( rousrje pë(lurd|rla(e.
dje(ë sa srlvpja rë s|sler lë oa(azorel re srlvpje alrosle(||e ose re srlvpje rë lë |a(lë|rë va|ur-relë(
''1000roa('' ose ((elr ''30 |rld''. Ku(se rë raro-va|ur-relë( ''0'' ose pa|ë rë |a(lë). 0ë|||r| | |ël|j ope(ac|or|
ësrlë cë lë rd|rrorel rë |a(d|r|r e aj(|l lë roelu( dre daz(ave jo |ordersuese lë roelu(a rë s|sler pas lazës
së dvlë lë va|ur|r|l. E dvla. re srp(azjes e l|u|d|l llorës rda s|sler| do lë e||r|rorel edre |adësrl|a e roelu(
rda s|sler|.
Pas srp(azjes së l|u|d|l llorës rda s|sler| e|ze|ulorel laza e dvlë e va|ur|r|l. \a|ur|r| | dvlë
e|ze|ulorel dje(sa |rsl(urerl| lë ros l(edoj v|e(al e va|ur|r|l s| djalë va|ur|r|l lë pa(ë. |u(se paslaj va|ur|r|
vazrdorel edre re së pa|u 15 r|rula. Ve lë pë(lurdua( va|ur|r| rurd lë l|||orel p(ocedu(a e rousrjes së
s|sler|l llorës re l|u|d llorës.
















59

8.6. MBUSHJA E SISTEMIT

Vousrja e s|sler|l re l|u|d llorës |(vrel pas rapjes dre (|pa(|r|l lë s|sler|l pë( sr|a| lë së c||ës s|sler|
durej lë srp(azej. 0j|lrasrlu. s|sler| durel lë rousrel rëse l|u|d| llorës |a ((jedru( rda s|sler| |ralv(|srl. pas
e|ze|ul|r|l lë (|pa(|r|l lë verd|l ((jedrës).
P(ocedu(a e rousrjes së s|sler|l llorës re l|u|d llorës e|ze|ulorel rerjëre(ë pas va|ur|r|l lë s|sler|l.
Esrlë e (ërdës|srre cë lë pë(rerdel cë rousrja durel lë e|ze|ulorel djalë lerpe(alu(ës ro(ra|e lë drorës.
3as|a e l|u|d|l llorës rë s|slere llorëse rë l(|do(|le(ë dre rd(|(ës srlëp|a| ësrlë | vodë| dre ralel re d(ar.
3| srerou||: l(|do(|le(| re rjë vë|||r lë o(erdsrër p(ej 280-300 ||l(a |a p(ej 90-120 d(ar lë l|u|d|l llorës R-12.
3|sler| llorës | lë rjëjl|l l(|do(|le( |a Z2-9ê d(ar lë pë(z|e(jes| R-101A. R-1018. R-109. elj.). djedjës|srl ((elr 80º
p(ej R-12. l rjëjl| l(|do(|le( |a p(ej 81-108 d(ar R-131a |((elr 90º p(ej R-12) ose 3ê-18 R-ê00a |((elr 10º p(ej
R-12). Një(a p(ej pa(a|usrleve cë paj|sja llorëse lë puroj sa|lë ësrlë cë dre lë jelë | rousru( re sas|rë
djedjëse lë l|u|d|l llorës. Të sr||orel srerou||| rë lolor 9-11 | c||| l(edor d|sa |a(a|le(|sl||a lë paj|sjes llorëse rë
va(srrë(| p(ej sas|së së l|u|d|l llorës re lë c|||r ësrlë rousru( s|sler| llorës.

Frigoriferi 120 litra

Fluidi ftohës Njësia R-12 R-600a
Mbushja me fluid ftohës gr 23 26 28 8 10
yrja në avullues ºC -21,4 -22,9 -24,6 -24,0 -26,3
Dalja nga avulluesi ºC 5,3 -8,1 -23,7 -4,2 -24,4
apësira për ushqim të freskët ºC 13,7 9,3 0,21 4,2 0
Dalja e kondensatorit ºC 46,1 49,2 50,2 46,9 49,5
$htypja shtyrse
1
bar 11,9 13,1 13,3 6,89 7,36
$htypja thithëse
1
bar 0,95 1,12 1,19 0,42 0,51
Fuqia e nevojshme W 60,0 65,9 68,1 58,4 63,5
1
- vlera absolute e shtypjes
Të dhënat janë marr nga "Embra.o, Te.hni.al information, de./93¨

Fig. 9-14. Karakteristikat e sistemit në varshmëri nga sasia e mbushjes

3as|a e l|u|d|l llorës re lë c|||r rousrel s|sler| rurd lë |exorel rda el||ela e c||a xr|rdel rë paj|sjer
llorëse ose ||oda(|lel. rëse s|sler| srp(azel re paj|sjer pë( lë(recjer e l|u|d|l llorës. Nëse rda s|sler| lë(r|cel
l|u|d| llorës ooroo|a |lrvese ralel pa(a dre pas zo(azjes së s|sler|l. 0|le(erca rë pesrër e ooroo|ës ësrlë
pesra e l|u|d|l llorës lë lë(recu( rda s|sler|. Pas| cë rë paj|sjer pë( lë(recje |a roelu( dje(ë 10º lë l|u|d|l
llorës | c||| ësrlë lë(recu(. ç|a va(el rda ||oj| | paj|sjes. pesra e ||oda(|lu( e l|u|d|l llorës durel lë ((|lel pë( 10º.
3rerou||: Pa(a lë(recjes së l|u|d|l llorës. ooroo|a |lrvese |a cerë e (ërdë 1.2 |d. Pas lë(recjes.
ooroo|a |lrvese ësrlë e (ërdë 1.3 |d. Kjo do lë lrolë se rda s|sler| ësrlë lë(recu( rë sr|srer |lrvese 100 d(.
lë l|u|d|l llorës. Në |ëlë pesrë srlorel 10º lë l|u|d|l llorës | c||| |a roelu( rë paj|sje pë( lë(recje dre l|lorel
(ezu|lal| pë(lurd|rla( - rda s|sler| llorës dj|lrsejlë ësrlë lë(recu( 110 d(. lë l|u|d|l llorës. Nalv(|srl. pas| cë ru|
d|rel sa|lës|srl sa l|u|d llorës | c||| ësrlë lë(recu( rda s|sler| |a roelu( pë( lë(recje. (ezu|lal| | l|lua( re((el
velër s| v|e(ë o(|erluese e duru( djalë rousrjes së s|sler|l.
Vousrja e s|sler|l e|ze|ulorel rëpë( luo|r purues lë |orp(eso(|l rë lë c|||r luo pa(a |ësaj rorlorel va|vu||
puruese. Vousrja oërel re l|u|d llorës cë ësrlë rë djerdje lë |ërdël. Ku( lë srl(vlëzorer pë(z|e(ës|l. |jo
rërv(ë e rousrjes së s|sler|l ësrlë oo||dua( cë s|sler| lë rousrel re pë(z|e(ës cë |a pë(roajlje lë pesrës
s|pas ((edu||o(es.
Një(a rda rërv(a e rousrjes së s|sler|l ësrlë rousrja d(ejlpë(sëd(ejl| rda ooroo|a. 8oroo|a re
rd|rrër e luoave rëpë(rjel roë(lrveses rda(ëse re rëro-va|ur-relë( ||drel pë( va|vu||r puruese. 8oroo|a
6

durel lë jelë e |lrve( pë(rovsë cë s|sler| lë jelë rousru( re l|u|d llorës rë djerdjer e |ërdël djalë së c||ës
|orp(eso(| s'durel lë jelë | |vçu(. 0j|lrasrlu. ooroo|a durel lë jelë e verdosu( rë pesrojë p(ec|ze |e|e|l(or||e)
cë s|sler| lë rousrel velër re alë sas| lë l|u|d|l llorës e c||a ësrlë e ce|u( rë el||el lë paj|sjes llorëse ose re
alë sas| cë ësrlë e ||oda(|lu(. Kjo rërv(ë e rousrjes srl(vlëzorel pë( s|slere llorëse re pë(z|e(ës. dj|lrasrlu
rurd lë srl(vlëzorel pë( s|slere re R-12 ose R- 131a.
Vërv(a e dvlë e rousrjes së s|sler|l ësrlë rerzu(a pë( rousrje e c||a (|rousrel. Edre re |ëlë rërv(ë lë
rousrjes s|sler| rousrel re l|u|d| llorës rë djerdje lë |ërdël dre djalë |ësaj rousrjeje |orp(eso(| s'durel lë
purojë. Kjo rërv(ë e rousrjes srl(vlëzorel pë( s|slere llorëse re R-12 ose R- 131a.
Verzu(a pë( rousrje e|z|slor edre s| paj|sje e veçarlë ose s| pjesë e paj|sjes pë( rousrje dre va|ur.
djedjës|srl ''rousrlo(ës''. Në raje lë rerzu(ës pë( rousrje xr|rdel raro-rel(| | c||| l(edor srlvpjer e l|u|d|l
llorës rë rerzu(ë. R(elr rerzu(ës ësrlë pjesa ((olu||uese rda p|e|s|d|as| pë( oazrda(| sr|a||o(e re srerjal e
l|u|d|l llorës. Verzu(a pë( rousrje rurd lë srl(vlëzorel velër pë( l|u|de llorëse srerjal e lë c|||l dj|rder rë
sr|a||ër oazrda(uese. Në pjesër ((olu||uese za|or|srl e|z|slojrë pë( R-12. R-22 dre R-502 ose pë( R-131a dre
R-101A |rdorjëre(ë edre R÷10ZC). 3r|a||a pë( çdo l|u|d llorës ësrlë oazrda(ua( rë d(ar dre rë oa(.
Ndë(rjel velë rerzu(ës dre pjesës ((olu||uese rda p|a|s|d|as| xr|rdel luo| p(ej ce|c| | c||| l(edor r|ve||r e |ërdël
lë l|u|d|l llorës rë rerzu(ë. Ve ((olu|||r|r dre verdosjer e sr|a||ës rë (apo(l re l(edues|r e rarorel(|l |v|jal
ve(l||a|e rë sr|a||o(e jarë v|e(al e srlvpjes rë oa() dre luo| p(ej ce|c|. l|lorel e drëra se sa l|u|d llorëse rë d(ar
xr|rdel rë rerzu(ë.
Verzu(a pë( rousrje. e c||a re luoa rëpë(rjel roë(lrveses rda(ës re raro-va|ur-rel(|r ësrlë
||dru( pë( va|vu||r puruese. oa(lel rë s|sler|r llorës rjë sas| e duru( e l|u|d|l llorës lë ca|lua( rë pa(ë. Nëse
djalë rousrjes. srlvpjel rë rerzu(ë pë( rousrje dre rë s|sler|r llorës oa(azorer vjer dje(ë le rdë(p(e(ja e
((jedrjes së l|u|d|l llorës rda rerzu(a rë s|sler. Nëse rerzu(a pë( rousrje s'|a rxerës|r e|e|l(||. rousrjes
durel l| srlorel re l|u|d|r llorës rda ooroo|a pë( lë |(ve( rousrjer e s|sler|l. Çdo re(ë rë r|(ë ësrlë lë
srl(vlëzorel rerzu(a pë( rousrje e c||a ësrlë lao(||ua( pë( sas|lë rë lë vod|a lë l|u|d|l llorës|s.p.sr). 500 d()
sepse a| |a sr|a||ël e oazrda(ua(a re v|e(a lë sa|la rë d(ar.
Pas rousrjes së s|sler|l re l|u|d|r llorës. sla(lorel |orp(eso(| dre paj|sja llorëse l|||or lë puroj.
Pa ra((ë pa(asvsr rërv(ër e rousrjes së s|sler|l cë ësrlë e|ze|ulua(. s|sler| durel lë vëzrdorel d|sa
o(ë. djalë së c||ës paj|sja pa rdë(p(e durel lë purojë. pë( lë |orslalua( se s|sler| ësrlë | rousru( re sas| lë
duru( re l|u|d llorës.
3rpesr rdodrë cë pas sla(l|r|l lë |orp(eso(|l luo|r lr|lrës lë rou|ojë vesë ose edre rurd lë rd(|rel. Kjo
ru| do lë lrolë cë s|sler| ësrlë slë(rousru(. po( |jo rdodrë pë( sr|a| lë 'depë(l|r|l' lë l|u|d|l llorës rë avu||ues
rë rorerl|r e sla(l|r|l.
E|z|slojrë srurë rërv(a re rd|rrër e së c||ës ve(|l||orel sas|a djedjëse e rousrjes së s|sler|l. |u(se
(ezu|lalel rë lë sa|la l|lorer |u( |ëlo |oro|rorer.
1. 3|sler| ësrlë | rousru( ((edu|||srl rëse e lë(ë s|pë(lacja e avu||ues|l ësrlë | rd(|(ë. Nëse ru| rd(|rel
durel lë srlorel edre rë lej l|u|d llorëse djalë së c||ës pura e |orp(eso(|l ru| rdë(p(|lel. 3rl|r| | l|u|d|l llorës
durel lë oërel re vërerdje. djedjës|srl srl|r| lë oërel sr|a||ë sr|a||ë cë |orp(eso(| lë ros lë(rje| l|u|d|r
llorës rë djerdjer e |ërdël djë cë rurd lë vjer dje(ë le dërl|r| |dod|lja e |ërdël). 3r|a|u | lre|sua(. rë së r|(|
ësrlë cë ||drja e luo|l rë arër |u ||drel rë luo|r purues lë |orp(eso(|l lë |elë verdosu( va|vu||r jo |lrvese
dj||pë(o(e. \a|vu|| do lë rurdësojë cë l|u|d| llorës lë avu||orel pa(a se lë rvjë rë |orp(eso(. 0j|lrasrlu. |v va|vu||
ësrlë pa(apa(ë cë lë ev|lojë ((jedrjer e l|u|d|l llorës rda luoal |u( luo| pë( rousrje lë rdarel rda luo| purues |
|orp(eso(|l.
2. 3|sler| ësrlë rousru( ((edu|||srl rëse luo| lr|lrës||lrves) ru| ësrlë | rd(|(ë rë pjesër e c||a |a|or
rëpë( |zo||r lë srlëp|zës së paj|sjes. Nëse rë luo|r lr|lrës roarel vesa ose a|u||| s|sler| ësrlë | slë(rousru(
dre rda a| durel lë |ësrorel pa|ë l|u|d llorëse.
3. Varova|urel(| re sr|a||ë pë( srlvpjer-lerpe(alu(ë pë( l|u|d llorës re lë c|||r ësrlë rousru( s|sler|
durel lë l(edojë srlvpje avu||uese djedjëse. Pë( srerou||: djalë lerpe(alu(ës së avu|||r|l -25ºC R-12 |a srlvpje
lë avu|||r|l 0.21 oa(. |u(se R-131a |a srlvpjer e avu|||r|l 0.0Z oa(.
6

4. 3as|a e rousrjes dj|lrasrlu rurd lë pë(ca|lorel re raljer e lerpe(alu(ës s|pë(lacëso(e lë
avu||ues|l. Pë( |ëlë rërv(ë lë ve(|l|||r|l lë djerdjes rousrëse lë s|sler|l llorës lë paj|sjes. djedjës|srl
|orp(eso(| durel pardë(p(e(ë lë puroj dje(ë sa lë ros a((|jë (edj|r ''llorëse'' slao|| lë purës. 3as|a rousrëse
re ((edu||o(e ësrlë a((|lu( |u( lerpe(alu(a s|pë(lacëso(e rë lë(ë avu||ues|r rda rv(ja e l|j. dje(ë le da|ja rë
sepe(alo( pë( |ërdje ësrlë | rjëjlë. P(ej rv(jes dje(ë le da|ja rda sepe(alo(| pë( |ërdje lerpe(alu(a durel lë jelë
rë e |a(lë pë( d|sa ºC. djedjës|srl l|u|d| llorës durel lë jelë pa|ëz | lejrxerlë. Të sr||orel lod.8-23.



8.7. VERIFIKIMI I HERMETIZMIT TË SISTEMIT

\e(|l|||r| | re(rel|zr|l lë s|sler|l |(vrel |u( re ara||zër e p(|srjes v|jrë rë pë(lurd|r cë rë s|sler sas|a e
l|u|d|l llorës ësrlë rë e vodë| rda e pa(apa(a ose |(vrel pas rousrjes së s|sler|l re l|u|d llorës.
Nëse re ara||zër e p(|srjes v|jrë rë pë(lurd|r cë s|sler| |a rurou( rjë sas| lë vodë| lë l|u|d|l llorës. pa(a
rousrjes. durel lë zou|orel verd| | ((jedrjes dre lë (|pa(orel verd| | ((jedrjes. 3|sler| rë lë c|||r erde xr|rdel
l|u|d| llorës. rousrel re azol lë lralë ||u((ses| re ajë() dje(ë rë srlvpje 10 oa(ë rëpë( luo|r purues lë
|orp(eso(|l rëpë(rjel va|vu|ës dre rarorel(|l. \erd| | ((jedrjes rurd lë |ë(|orel re rd|rrë lë dele|lo(|l
e|e|l(or|| lë ((jedrjes |dele|lo(| durel lë jelë pë( l|u|d|r llorës | c||| xr|rdel rë s|sler). re rd|rrër e |ërdul rë
lo(rë lë sp(ej|l |Relco 10ê20). re rd|rrër e vaj|l lë ve(drë pë( dele|l|r |Relco 10ê21) ose re rd|rrër e
sapur|l lë za|orsrër. Në verd|r |u c|lel |ërdu rda sp(ej|. vaj| pë( dele|l|r ose sapur|sjes. |ajrë(orer l|os|al.
|jo ësrlë srerjë e djeljes së verd|l lë ((jedrjes. le(rel|zr| | s|sler|l re R-12 rurd lë ve(|l||orel edre re
dele|lo(|r ra|odjer lë ((jedrjes. Kv ësrlë rë lë vë(lel ooroo|a re p(opar. rdezës dre cu((|||r. F|a|a e rdezu(
rdë((or rdjv(ër dre |rlers|lel|r |u( |a|or rëpë( verd|r e ((jedrjes së l|u|d|l llorës.
Vërv(al e pë(sr|(ua(a së ((jedrjes do lë zou|oj verd|r e ((jedrjes rëse verd| | ((jedrjes ësrlë e radre.
Nëse verd| | ((jedrjes ësrlë | vodë| ose pë( lë vë(lelua( se a |a rë lë vë(lel ((jedrje. s|sler| cë ësrlë | rousru(
re azol lë lralë rër srlvpje 10 oa( ||rel asrlu 21 o(ë. Nëse pas |a||r|l lë |orës së ce|u( rarorel(| l(edor
zo(|lje lë srlvpjes. rër |usrle cë lë ros ësrlë rd(vsrua( lerpe(alu(a e ((elr|rës. s|sler| s|du(|srl ësrlë jo
re(rel|| dre durel lë oërel vëzrd|r| veç e veç | re(rel|zr|l lë e|ererleve lë s|sler|l llorës.
1. \e(|l|||r| | avu||ues|l dre luo|l |ap||a(
Në luo|r |lrves lë avu||ues|l rorlorel rarorel(| asrlu cë la rov||ë alë arë lë avu||ues|l. Nëpë( luo|r
|ap||a( lë avu||ues|l pë(l(vrel avu||| | lralë rë srlvpje p(ej 10 oa(ë. Ve rd|rrër e sp(ej|l. vaj|l pë( dele|l|r ose re
sapur |ë(|orel verd| | ((jedrjes. Nëse ru| zou|orel verd| | ((jedrjes së avu||ues|l dre luo|l |ap||a( ||rel rër
srlvpjer e ce|u( 21 o(ë. Nëse pas s|ad|r|l lë |orës së ce|u( rarorel(| l(edor zo(|lje lë srlvpjes. re |usrl cë
lë ros |elë rd(vsr|r lerpe(alu(|| lë ((elr|rës. avu||ues| ose luo| |ap||a( jarë po(oz|v. djedjës|srl jo re(rel||
dre durel lë rdë((orer.
2. \e(|l|||r| | |ordersalo(|l
Në rjë s|aj lë |ordersalo(|l rorlorel rarorel(| asrlu cë lë rov||ë alë arë lë |ordersalo(|l. Nëpë( luoë rë
arër ljelë( lë |ordersalo(|l rousrel |ordersalo(| re azol lë lralë rër srlvpje p(ej 15 oa(. Ve rd|rrër e
sp(ej|l. vaj|l pë( dele|l|r ose re sapur|sje |ë(|orel verd| | ((jedrjes. Nëse ru| zou|orel verd| | ((jedrjes
|ordersalo(| ||rel rër srlvpjer e ce|u( 21 o(ë. Nëse pas s|ad|r|l lë |orës së ce|u( rarorel(| l(edor zo(|lje lë
srlvpjes. rër |usrle cë s'|a pas rdë((|r lë lerpe(alu(ës së ((elr|rës. luoal e |ordersalo(|l d||u jarë po(os|ve.
djedjës|srl jo re(rel|| dre |ordersalo(| durel lë rdë((orel.
3. \e(|l|||r| | |orp(eso(|l
Tuo| srlvpës | |orp(eso(|l rov||el re sa|d|r. Në luo|r lr|lrës rorlorel rarorel(| asrlu cë la rov||ë.
Nëpë( luo|r purues lë |orp(eso(|l rousrel |orp(eso(| re azol lë lralë rër srlvpje 15 oa(. Ve rd|rrë lë
sp(ej|l. vaj|l pë( dele|l|r ose sapur|sjes |ë(|orel verd| | ((jedrjes. Nëse ru| zou|orel verd| | ((jedrjes
|orp(eso(| ||rel rër srlvpje lë ce|u( 21 o(ë. Nëse pas s|ad|r|l lë |orës së ce|u( rarorel(| l(edor zo(|lje lë
srlvpjes. srlëp|za e |orp(eso(|l ësrlë jo re(rel|| dre |orp(eso(| durel lë rdë((orel.
62

\e(|l|||r| | re(rel|zr|l lë s|sler|l pas |(ve(jes së rousrjes |(vrel dje(ë sa s|sler| erde ru| ësrlë rov||u(.
djedjës|srl de(| sa ësrlë | ||dru( re ooroo|ër e l|u|d|l llorës ose rë rerzu(ër pë( rousrje. \e(|l|||r| |
re(rel|zr|l e|ze|ulorel rë rërv(ë dre rjele lë rjëjla s| rë (asl|r e ve(|l|||r|l lë re(rel|zr|l lë s|sler|l | c|||
puror. dre | c||| |a rurou( pa|ë l|u|d|r llorës.
Vërv(a e ve(|l|||r|l lë re(rel|zr|l lë s|sler|l pas rousrjes së s|sler|l rurd lë |(vrel pa(a sla(l|r|l lë
|orp(eso(|l ose pas sla(l|r|l lë |orp(eso(|l.
Nëse ve(|l|||r| | re(rel|zr|l pas rousrjes së s|sler|l l(edor cë rdorjë(a p(ej ||drjeve lë sa|dua(a jarë jo
re(rel||. l|u|d| llorës durel lë zo(azel rda s|sler|. s|sler| durel lë pë(l(vrel dre pas |ësaj ||drja jo re(rel||e lë
(|pa(orel. Paslaj s|sler| rousrel re azol lë lralë rër srlvpje dre |(vrel ve(|l|||r| | re(rel|zr| lë ||drjes së
(|pa(ua(.
Nëse ve(|l|||r| | re(rel|zr|l pas rousrjes së s|sler|l l(edor cë ||drjel jarë re(rel||. luo| puruese |
|orp(eso(|l srlvpel pa(a va|vu|ës. rdarel va|vu|| rda luo| purues dre re sa|d|r rov||el rapja rë luo|r purues.
Nëse ru| |a ((jedrje. paj|sja llorëse ësrlë e dalsrre pë( srl(vlëz|r.



8.8. VEPRIMET GJATË PUNËS NË SISTEMET ME R- 600A

0jalë purës rë s|sler re R-ê00a vërerdje lë posaçre durel l'| |usrlorel rë rasal e s|du(|së djalë
purës. lapës|(a rë lë c|||r |(vrel (|pa(|r| | paj|sjes lë së c||ës s|sler| llorës ësrlë rousru( re R-ê00a durel lë
|elë verl|||r lë r|(ë ose sje||je lë rjalluesrre lë aj(|l lë paslë(. Në alë(s| ru| duxor lë |elë l|a|ë lë rapu(. c|da(e
lë rdezu( ose rdorjë ou(|r ljelë( | c||| rurd la sje||ë dje(ë le rdezja e R-ê00a.
Zo(azja e s|sler|l llorës lë rousru( re R-ê00a |(vrel re |ësr|r|r e R-ê00a d|(e|l rë alrosle(ë. Në luo|r
purues lë |orp(eso(|l rorlorel va|vu|| e veçarlë re srl(ërdues dre dj||pë(ë pë( srpua(e lë luo|l. Një(a arë re
luoë lë rjalluesrër lë djalë |vçel rë va|vu||r puruese. |u(se rë arër ljelë( verdosel jasrlë rapës|(ës puruese.
Pas srpua(jes së luo|l purues dre rapjer e va|vu|ës puruese R-ê00a d(ejlpë(sëd(ejl| |ësrorel rë alrosle(ë.
Pë(l(v(jer e s|sler|l dre e|ererlel e s|sler|l |(vrer re azol lë lralë rër srlvpje p(ej 5 oa( rë rërv(ë lë
rjëjlë asrlu s| |u( jarë rë pvelje l|u|de llorëse lje(a rë l(|do(|le(ë dre rd(|(ës.
lapja e s|sler|l llorës. djedjës|srl rda(ja veç e veç e rdorjë e|ererl| lë s|sler|l |(vrel er|as re rd|rrë
paj|sjes pë( p(e(je lë luoave.
L|drja e e|ererleve rë s|sler. djedjës|srl ||drja e luoave |(vrel re rd|rrë lë luoave ||drës re|ar||
''|o|(|rd''. 0j|lrasrlu. ||drja e luoave rë s|sler re R-ê00a |(vrel re sa|d|r u|l(azë(|. po( velër rë l(a|ël
rorluese lao(||o(e.
\a|ur|r| | s|sler|l | c||| puror re R-ê00a |(vrel rë lë rjëjlër rërv(ë s|ç ësrlë rë pvelje l|u|d| llorës ljelë(.
\elër cë p(ocedu(a e va|ur|r|l e|ze|ulorel rë dv laza. le s|slerel re R-ê00a va|ur|r| rurd lë e|ze|ulorel
s| p(oces rjëlazo(. rëse rë alë (asl rurd lë a((|rel va|ur| p(ej 200 r||(orë. \a|ur porpal lë c||al pë(do(er
durel lë jerë lë s|du(la rë sr|||r lë e|sp|od|r|l. 0jalë va|ur|r|l do lë |srle r|(ë cë da|ja e va|ur porpës re
rd|rrë lë luoave lë jelë | ||dru( re alrosle(ë.
Pas| cë sas|a e R-ê00a re lë c|||r rousrel s|sler| ësrlë e vodë||d|sa d(arë). djalë rousrjes durel lë
srl(vlëzorel pesrë ralës| | sa|lë e|e|l(or||. Vousrja e s|sler|l |(vrel rëpë( luo|r purues lë |orp(eso(|l rë lë
c|||r rorlorel va|vu|| puruese.
Vousrja |(vrel re l|u|d llorës rë lazër e |ërdël djalë së c||ës |orp(eso(| durel lë jelë | sr|vçu(. \elë
rousrja rurd lë |(vrel d|(e|l rda ooroo|a lë |lrve( pë(rovsë dre verdosu( rë pesrojër e|e|l(or||e. Në res
lë ooroo|ës dre verl|||l purues |vçel roë(lrve(| srpë(rda(ës re raro-va|ur-rel(|r pë( R-ê00a. Tuoal lë c||al
srl(vlëzorer pë( ||drjer e paj|sjes durel lë jerë sa rë lë rurdsrre lë sr|u(la. pas| cë rë pvelje jarë sas|lë lë
vod|a lë l|u|d|l llorës re lë c||al rousrel s|sler|.
\e(|l|||r| | re(rel|zr|l lë s|sler|l re R-ê00a rurd lë |(vrel re dele|lo( pë( ((jedrje | c||| (eador rë
r|d(o|a(oore ose re rd|rrë lë sp(ejëve pë( dele|l|r|r e ((jedrjes. Pë(do(|r| | dele(djerleve cë pë(roajrë ||o(
63

durel ev|lua(. sepse ||o(| rurd lë (eadojë re l|u|d|r llorës dre lë sr|a|lojë |o(oz|r|r e luo|l p(ej oa|(|. \ep(|r| |
ve(|l|||r|l lë re(rel|zr|l |(vrel pas rousrjes së s|sler|l. |u(se pa(a |ësr|r|l lë |orp(eso(|l rë purë. Kjo ësrlë e
duru( pas| cë ara lr|lrëse e s|sler|l |a srlvpjer rë lë u|ël rda srlvpja alrosle(|| |ësrlë rë va|ur)de(|sa
|orp(eso(| puror. p(ardaj ajo pjesë e s|sler|l ru| do lë |srle e rurdu( lë ve(|l||orel rë ((jedrje. Në (asl se
srlvpja rë s|sler durel lë ((|lel pë( lë |(ve( dele|l|r|r e ((jedrjes. |jo rurd lë oërel re srl|r|r e azol|l lë lralë
dje(ë sa ru| a((|rel srlvpja ra|s|ra|e p(ej 10 oa(ëve. Pas |ësaj rurd lë |(vrel dele|l|r| edre re rd|rrër e
sp(ej|l pë( dele|l|r|r e ((jedrjes.


9. EVITIMI I PRISHJEVE

9.1. NDËRRIMI I KOMPRESORIT

Ndë((|r| | |orp(eso(|l rë paj|sjer llorëse |(vrel rëse ësrlë djedu( rjë(a rdë( pësrlje||ël lë
e|e|l(orolo(|l. rëse |orp(eso(| re|ar|||srl ësrlë dele|l. rëse |orp(eso(| |a |apac|lel lë zvodë|ua( |''pjesë(|srl
ësrlë pë(l(v(ë'') rëse |orp(eso(| |a rurou( |apac|lel|r |''pë(l(v(ë'') ose rëse srlëp|za e |orp(eso(|l ësrlë jo
re(rel||e.
Pas| cë rdë((|r| durel lë e|ze|ulorel rë rjë |orë sa rë lë sr|u(l lë rurdsrre ësrlë e revojsrre lë
pë(dal|lel |orp(eso(| | (| dre lë dj|lra paj|sjel pë(cje||ëse | c||| srl(vlëzorel djalë rdë(l|r|l lë |orp(eso(|l. Nëse
durel lë rorlorel |orp(eso(| | (| rda rjë p(odrues ljelë( durel lë ve(|l||orer lë drëral lë rd(vsrre pë( lë dv
|orp(eso(ë. pë( lë vë(lelua( se ësrlë e rurdsrre rdë((|r|. Të drëral lë c||al durer lë ve(|l||orer rë |ala|odë
lë |orp(eso(ëve: |ër| e srl(vlëz|r|l. l|u|d| llorës. vë|||r| | c|||rd(|l |cr³). |apac|lel| llorës. ||oj| | vaj|l. rërv(a e
llorjes së |orp(eso(|l. ||oj| | e|e|l(orolo(|l |R3lR. R3CR. Elj.). lers|or| dre l(e|uerca.
Paj|sja llorëse pa(a (|pa(|r|l lë çla(ëdosrre ose rdë((|r| lë e|ererleve durel lë sr|vçel p(ej ((jel|l.
\ep(|rel pë( rdë((|r|r e |orp(eso(|l:
1. Të e|ze|ulorel zo(azja e s|sler|l llorës. çollë re |ësr|r|r e l|u|d|l llorës rë alrosle(ë. çollë re
lë(recjer e l|u|d|l llorës re rd|rrër e paj|sjes pë( lë(recje rë ooroo|a |lrvese.
2. Nëse s|sler| srp(azel re lë(recjer e l|u|d|l llorës. pas srp(azjes durel lë p(erel luo| purues |
|orp(eso(|l dre luo| |ap||a( p(ar velë l||l(|l - lra(ës|l.
3. Të pë(l(vrel s|sler| re azol lë lralë rër srlvpje p(ej 5 oa(ë rëpë( luo|r purues lë |orp(eso(|l. Të
ve(|l||orel cë azol| | lralë lë de| edre rëpë( arër e p(e(ë lë luo|l |ap||a( dre rëpë( l||lë(-lra(ës. Nëse ësrlë e
revojsrre lë rov|||r re d|srl luo|r |ap||a( cë lë pë(l(vrel edre arër srlvpëse lë s|sler|l |azol| | lralë durel lë
de| edre rëpë( l||l(|r-lra(ës|r).
1. Të pasl(orer ||drjel lë sa|dua(a dre s|pë(lacel e luo|l ((elr ||drjeve lë |orp(eso(|l re luoal e s|sler|l rda
vrdv(a. vaj|. o|s|de. rdjv(a. elj. Ve rd|rrër e |el(ës dë((vese dre re |ec|ë lë lralë lë paslë(. Kjo ësrlë e
revojsrre ose pë( sr|a| lë rërv(ës së rda(jes së luoave lë |orp(eso(|l rda luoal e s|sler|l |re rxerjer e
||drjeve sa|duese re l|a|ë) ose pë( sr|a| lë e|ze|ul|r|l lë rë vorsrër lë vep(|r|l lë ||drjeve lë luoave lë
|orp(eso(|l re luoal e s|sler|l |re sa|d|r ose re ||drjel ''|o|(|rd''). 0j|lrasrlu ësrlë e duru( lë pasl(orel ||drja
e sa|dua( l||l(|-lra(ës| re |ordersalo(|r dre pjesa e luo|l |orp(eso(|| p(ar |ësaj ||drjeje.
5. Të rdarel |orp(eso(| rda luoë pë(çues|l lë s|sler|l. Kjo rurd lë e|ze|ulorel rë dv rërv(a: re rxerjer
e ||drjeve sa|duese lë luoave lë |orp(eso(|l re luoal e s|sler|l ose re p(e(jer e luoave lë s|sler|l p(ar luoave
lë |orp(eso(|l. Nëse |orp(eso(| rdarel rda luoë-pë(çues| re rxerjer e ||drjeve lë sa|dua(a ësrlë r|(ë cë ajo
pjesë e c||a rxerel lë pë(l(vrel re azol lë lralë rër srlvpje lë vodë| | 1-1.5 oa(ë). Pë( srerou||: durel lë rdarel
luo| lr|lrës | |orp(eso(|l. 0e(| sa zdjalë rxerja e ||drjes sa|duese lë luo|l lr|lrës lë |orp(eso(|l re luo|r |lrves
lë avu||ues|l. rëpë( luo|r |ap||a( |ësrorel azol| | lralë rër srlvpje lë vodë|. Kv ope(ac|or ësrlë | doo|srër rda
sr|a|u cë lë e||r|ror ((ez||ur rda lr|lrja e avu|||l lë srlru(u( lë l|u|d|l llorës ose vaj|l lë c||ël rdosrla |arë rde|u(
rë s|sler. Te| s|sler| re R-ê00a |orp(eso(| rdarel rda luoë-pë(çues| | s|sler|l |(ves|srl re p(e(je lë luoave.
64

ê. Të rdarel edre s|aj| ljelë( | l||l(|l-lra(ës|l rda s|sler|. Ndë((|r| | l||l(|l-lra(ës|l ësrlë | pë(sr|(ua( rë
|apl|rër 9.2.
Z. Të rov||er lë dj|lra s|ajel e rapu(a lë luoave re lapa dore ose re rjë rërv(ë ljelë(. Nëse luoal jarë lë
rda(a rë ||drjel e sa|dua(a re rxerje re rd|rrë lë l|a|ës. durel lë p(|lel dje(sa luoal lë llorer pa(a se lë
rov||er re lapa.
8. Të rdarer pë(çues|l |''|ao||ol'') rda roë(lr|r| sla(lues dre ro(ojlës|l lë rolo(|l. dj|lrasrlu edre rda
pë(çues| pë( pë(lo|ëz|r rë |orp(eso(.
9. Të derorlorel |orp(eso(| rda roajlës|l ve(l||a| ose rda |ëroëzal dre rx|((el jasrlë.
10. Nëse s|sler| llorës ësrlë | |orlar|rua( rë rdorjë rërv(ë |lë ve(|l||orel rë çla(ë djerdje ësrlë vaj| rë
|orp(eso(|r e p(|sru() durel lë e|ze|ulorel p(ocedu(a e pasl(|r|l lë e|ererleve lë s|sler|l. Në |ëlë (asl
vep(|r| | rdë((|r|l lë |orp(eso(|l zdjalë rë srurë.
11. Të rorlorel l||l(|-lra(ës| | (|. Të sr||orel |ap|lu||| 9.2.
12. Të rorlorel |orp(eso(| | (| rë paj|sjer llorëse.
13. Të r|cer lapal p(ej dore ose rela|| rda luoal e |orp(eso(|l dre lapal e dorës rda luoal lje(ë lë
rov||u(a.
11. Të ||drer luoal e |orp(eso(|l re luoal rë arël srlvpëse dre lr|lrëse lë s|sler|l. Vërv(a e ||drjes së
luoave |(vrel rë va(srrë(| p(ej l|u|d|l llorës re sa|d|r lë luoave ose re ||drjel re|ar||e ''|o|(|rd''. Pa(a ||drjes
së luoave. lë pasl(orer s|pë(lacel e luoave lë c||al do lë ||drer dre s|pë(lacel e luoave ((elr ||drjeve. rëse alo
de(| rë lasr ru| jarë lë |(ve(a.
15. Të ||drel rë luo|r purues lë |orp(eso(|l luo| p(ej oa|(| re djalës| ((elr 10cr.
1ê. Në luo|r purues lë rorlorel va|vu|| puruese lars-va|vu||.
1Z. Të e|ze|ulorel va|ur|r| | s|sler|l llorës.
18. 0je(sa s|sler| lë va|urorel rë |orp(eso( lë rorlorel roë(lrve(| sla(lues dre ro(ojlja e rolo(|l. rëse
lao(|||srl ru| jarë lë rorlua(a. paslaj lë ||drer pë(çues|l re |ëlo e|ererle. 0j|lrasrlu. lë ||drel pë(çues| pë(
pë(lo|ëz|r rë |orp(eso(.
19. Të rousrel s|sler| re sas| lë pa(aca|lua( lë l|u|d|l llorës. 3|sler| lë rousrel re l|u|d llorës rë djerdje
lë |ërdël.
20. Të sla(lorel |orp(eso(| dre lë ||rel cë srlvpjel dre lerpe(alu(al rë s|sler lë slao|||zorer. Në srurë
rërv(a lë ve(|l||orel se rousrja e s|sler|l ësrlë oë(ë rë rërv(ë ade|uale.
21. Të ve(|l||orel re(rel|zr| | ||drjeve lë sa|dua(a ose re|ar||e ''|o|(|rd''. \e(|l|||r| | re(rel|zr|l rurd lë
e|ze|ulorel edre pa(a sla(l|r|l lë |orp(eso(|l.
22. Të srlvpel |rov||el) luo| purues pa(a va|vu|ës.
23. Të derorlorel va|vu|| puruese rda luo| purues dre lë rov||el e rapu(a rë luo|r purues |re sa|d|r ose
re ''|o|(|rd'' e|ererl|r).
21. Të ve(|l||orel re(rel|zr| | rapës|(ës së rov||u( rë luo|r purues.
25. Të c|lel el||ela rë paj|sjer llorëse re lë drëra lë duru(a: dala e e|ze|ul|r|l lë (|pa(|r|l. e|ererlel e
rdë((ua(a. sas|a e l|u|d|l llorës re lë c||ër ësrlë rousru( s|sler|. elj.



9.2. NDËRRIMI I FILTRIT-THARËSIT

F||l(|-lra(ës| dj|lrrorë durel lë rdë((orel |u( lë rapel s|sler| llorës çollë pë( sr|a| lë ev|l|r|l lë p(|srjes rë
s|sler |pjesë(|srl ose lë(ës|srl rov||ja e luo|l |ap||a(. vaj| rë e|ererlel e s|sler|l. s|sler| |a rurou( rousrjer).
çollë pë( sr|a| lë rdë((|r|l lë rdorjë e|ererl| lë s|sler|l ||orp(eso(|. avu||ues|. |ordersalo(|). dre |uplorel se
rdë((|r| | l||l(|l-lra(ës|l ësrlë e duru( edre pë( sr|a| lë jo lur|s|ora||lel|l lë velë al|j. 0jalë srl|r|l lë s|sler|l re
l|u|d llorës ru| |a revojë lë rdë((orel l||l(|-lra(ës|.
65

F||l(|-lra(ës| | zdjedru( pë( zëverdës|r durel lë |elë rale(|e pë( recjer e |adësrl|së |des||arl) e c||a ësrlë
rë pajluesrrë(| re l|u|d|r llorës | c||| srl(vlëzorel rë alë s|sler. 0j|lrasrlu. l||l(|-lra(ës| | (| | c||| srl(vlëzorel s|
zëverdës|r. ru| durel lë jelë rë | vodë| se |pa(a a(drës|) l||l(|-lra(ës| | vjelë(.
Kapa|ël rda l||l(|-lra(ës| | (| ru| durel recu( dje(ë rë rorerl|r e verdosjes së l||l(|l-lra(ës|l.
0jalë verdosjes së l||l(|l-lra(ës|l durel lë ||oda(|lel se ((jedrja e l|u|d|l llorës rëpë( l||lë(-lra(ës |a |arer s|
luc|a e d(av|lac|or|l. Vë së r|(| ësrlë cë l||l(|-lra(ës| lë rorlorel ve(l||a||srl. rëse |jo ru| ësrlë e rurdsrre.
alëre(ë lë rorlorel re pje((lës| |ar luo| |ap||a(.
P(ocedu(al e rdë((|r|l lë l||l(|l-lra(ës|l:
1. Të p(|lel luo| |ap||a( p(ar l||l(|l-lra(ës|l. rëse l|u|d| llorës ësrlë lë(recu( rda s|sler| re rd|rrë lë paj|sjes
pë( lë(recje. Nëse l|u|d| llorës ësrlë |ësrua( rda s|sler|. alëre(ë luo| |ap||a( veç ësrlë | p(e(ë.
2. Të pë(l(vrel l||l(|-lra(ës| re azol lë lralë.
3. Të rdarel ara ljelë( e l||l(|l-lra(ës|l. Vërv(a e pa(ë e rda(jes së l||l(|l-lra(ës|l rda |ordersalo(| ësrlë re
rxerjer e ||drjes së sa|dua( lë l|j. Pa(a rxerjes së ||drjes së sa|dua( durel pasl(ua( ||drja dre ((elr|ra e
s|pë(laces së luo|l re |elë( dë((vese dre re |ec|ë lë lralë lë paslë(. 0ë lë rurd lë ev|lorel |adësrl|a e
aoso(oua( pë( sr|a| lë rxerjes ''lë ros |ësrorel'' dre lë ros pë(rapel rë s|sler. durel cë l||l(|-lra(ës| lë
pë(l(vrel re azol lë lralë rër srlvpje lë vodë| dje(sa ||drja lë rxerel. Pë(l(v(ja |(vrel rë alë rërv(ë cë azol| |
lralë lë de| rëpë( s|aj|r e rapu( lë l||l(|l-lra(ës|l. Pë(l(v(ja e l||l(|l-lra(ës|l re azol lë lralë ësrlë |usrl rër lë c|||r
a| rurd lë rdarel rda |ordersalo(| re rd|rrë lë rxerjes së ||drjes së sa|dua( lë l|j. Vërv(a e dvlë e rda(jes së
l||l(|l-lra(ës|l rda |ordersalo(| ësrlë re p(e(jer e luo|l |ordersalo(|| p(arë l||l(|l-lra(ës|l.
Kjo rërv(ë ësrlë e velrja rërv(ë e rda(jes së l||l(|l-lra(ës|l rda luo| | |ordersalo(|l le| s|slerel re R-
ê00a.
1. Të ||drel ara da|ëse e l||l(|l-lra(ës|l lë (| re luo|r e |ordersalo(|l. L|drja rurd lë e|ze|ulorel re sa|d|r
|R-12. R- 131a. R-101A. R-1018.elj) ose re ||drje re|ar||e ''|o|(|rd'' |R-ê00a). Pa(a rorl|r|l dre ||drjes së
l||l(|l-lra(ës|l re sa|d|r. luo| |ordersalo(|| durel lë pasl(orel. rëse veç ru| ësrlë pasl(ua(.
5. Të ||drel ara da|ëse e l||l(|l-lra(ës|l re luo|r |ap||a(. Pa(a ||drjes së luo|l |ap||a( re l||l(|r-lra(ës|r durel
lë ca|lorel djalës|a e luo|l lë |ap||a(|l e c||a do lë jelë o(erda l||l(|l-lra(ës|l. 3ë pa(| luo| |ap||a( lulel de(| rë lurd lë
l||l(|l-lra(ës|l. paslaj srërorel verd| rë luo|r |ap||a( p(ar l||l(|l-lra(ës|l e c||a l(edor se sa luo| |ap||a( |a rv(ë rë
l||lë(-lra(ës. Tuo| |ap||a( rx|(ël rda l||l(|-lra(ës| dre paslaj srërorel verd| | (| rë luo|r |ap||a( e c||a ësrlë
zrverdosu( |ar raja e luo|l |ap||a( pë( 5rr. Tuo| |ap||a( pë(së(| lulel rë l||lë(-lra(ës. po( velër de(| le verd| | (|
| srërua(. Nëse ||drja e l||l(|l-lra(ës|l re luo|r |ap||a( |(vrel re sa|d|r. r|(ë do lë |srle cë luo| |ap||a( lë
pë(l(vrel re azol lë lralë. sepse rë |ëlë rërv(ë s|du(|srl ev|lorel o||o||r| |rov||ja) e v(|rës së luo|l |ap||a( re
oa|ë(|srul(a sa|duese).
\ë(ejlje:
Nëse l||l(|-lra(ës| |a d|arelë( lë rjëjlë lë v(|rës rë lë dv s|aje. rë lë za|or|srl xr|rdel sr|djela e c||a l(edor
|arer e ((jedrjes së l|u|d|l llorës. djedjës|srl rv(ja dre da|ja e l||l(|l-lra(ës|l.
ê. Pas rdë((|r|l lë l||l(|l-lra(ës|l e|ze|ulorer p(ocedu(al e lje(a lë duru(a puruese.


9.3. NDËRRIMI I AVULLUESIT

Ndë((|r| | avu||ues|l |(vrel rëse avu||ues| ësrlë | srpua(. rë d|sa verde rë lë jarë |apu( re |o((oz|or
da|var|| pë( sr|a| lë dërl|r|l lë srl(esës ro(ojlëse. rëse avu||ues| ësrlë | zërër. rëse avu||ues| ësrlë pë(p|ol
re vaj dre ru| rurd lë pasl(orel ose rëse rë rdorjë (asl ësrlë verdosu( avu||ues| rë | vodë| se a| | duru(|.

P(ocedu(a e rdë((|r|l lë avu||ues|l:
1. Të zo(azel l|u|d| llorës p(ej s|sler|l re lë |ësrua( ose re lë(recje.
2. Nëse s|sler| zo(azel re rd|rrër e paj|sjes pë( lë(recje. pas |(ve(jes së lë(recjes lë p(erel luo| |ap||a(
p(ar l||l(|l-lra(ës|l. Nëse l|u|d| llorës ësrlë |ësrua( rda s|sler|. luo| |ap||a( ësrlë veç | p(e(ë.
66

3. Të pë(l(vrel s|sler| llorës re azol lë lralë.
1. Të rdarel avu||ues| rda luoë pë(çues| | s|sler|l llorës. Avu||ues| re luo|r |ap||a( rë l(|do(|le(ë dre rë
rd(|(ës ve(l||a| ësrlë | ||dru( rdë(rjel luo|l lr|lrës lë |orp(eso(|l dre l||l(|l-lra(ës|l. Në l(|do(|le(ë lë |oro|rua(a
avu||ues| rë rapës|(ër l(|do(|le(||e rurd lë jelë | ||dru( rdë(rjel luo|l lr|lrës lë |orp(eso(|l dre avu||ues|l rë
pjesër d(|(ëse lë paj|sjes ose rdë(rjel l||l(|l-lra(ës|l dre avu||ues|l rë rapës|(ër rd(|(ës lë paj|sjes. Vërv(a e
||drjes së avu||ues|l rë rapës|(ër l(|do(|le(||e lë l(|do(|le(|l lë |oro|rua( va(el rda ajo se rë c|||r avu||ues l|||or
''e|spard|r|'' | l|u|d|l llorës rë avu||ues lë pjesës l(|do(|le(||e ose rë avu||ues rë pjesër rd(|(ës.
Nëse luo| |lrves | avu||ues|l rdarel rda |orp(eso(| re rxerje. së pa(| pasl(orel ||drja e sa|dua( dre
s|pë(lacel e luo|l ((elr ||drjes. 0je(sa zdjalë rxerja e ||drjes së sa|dua( ësrlë r|(ë cë lë |ësrorel azol| | lralë rër
srlvpje lë vodë| cë lë pë(l(vjë alë pjesë lë s|sler|l. Nëse s|sler| llorës ësrlë pë( R-ê00a. lë dj|lra luoal e duru(a
pë( rda(jer e avu||ues|l rda s|sler| durel p(e(ë.
5. Të rov||er lë dj|lra s|ajel e luoave lë rapu(a. Kjo oërel rda sr|a|u pë( lë ev|lua( rv(jer e |adësrl|(ës rë
pjesër e rapu( lë s|sler|l.
ê. Të derorlorel avu||ues| rda paj|sja llorëse.
Z. Avu||ues| | (| pa(a verdosjes lë pasl(orel rda papaslë(l|lë everlua|e. Pasl(|r| oërel edre rda ara e
o(erdsrre edre rda ara e jasrlre. Nda ara e jasrlre pasl(orel re |ec|ë dre ujë. |u(se rda ara e o(erdsrre
re ajë( lë lralë rër srlvpje |jo rë srurë se 10 oa(ë).
8. Të rorlorel avu||ues| | (| rë paj|sjer llorëse.
9. Të rdë((orel l||l(|-lra(ës|.
10. Të ||drel avu||ues| | (| rë s|sler|r llorës. L|drja |(vrel ose re sa|d|r ose re ||drjel re|ar||e ''|o|(|rd''.
11. Të e|ze|ulorel va|ur|r|. rousrja dre ve(|l|||r| | re(rel|zr|l lë s|sler|l.
Pë(sr|(|r| | rëpa(srër | rdë((|r|l lë avu||ues|l ded||orel re avu||ues rë l(|do(|le(ë. rë avu||ues|l rë pjesër
l(|do(|le(||e lë |oro|rua( dre rë d|sa avu||ues rë rd(|(ës ve(l||a|. Ku( lë rdë((orel avu||ues| | pë(rerdu( rë së
r|(| ësrlë cë s| rdë((|r lë srl(vlëzorel avu||ues| o(|dj|ra|. pë(veç rë (aslel |u( avu||ues| rdë((orel pë( sr|a| lë
|apac|lel|l llorës lë parjalluesrër.
P(ocedu(a e rdë((|r|l lë avu||ues|l rë pjesër rd(|(ës lë l(|do(|le(|l lë |oro|rua(. rë d|sa rd(|(ës ve(l||a| dre
rë rd(|(ës ro(|zorla| e|ze|ulorer rë rërv(ë d|ç ljelë(. Ve lja|ë lë lje(a. avu||ues| re dele|l le| paj|sjel e ce|u(a
ru| derorlorel rda paj|sja. veçse ro| lë verdosel avu||ues| | (|. 0j|lrasrlu. pë(alë(s|srl dj|lrrorë durel lë
srporel dre rapel v(|ra e (e rëpë( |zo|alo( dre srlëp|zë pë( sr|a| lë |a||r|l lë luo|l |lrves lë avu||ues|l lë (|.
Pjesël lje(a lë p(ocedu(ës së rdë((|r|l lë avu||ues|l ësrlë | rjëjlë.
3| rdë((|r pë( avu||ues|r e dërlua( rë pjesër rd(|(ës lë l(|do(|le(ëve lë |oro|rua(. rë d|sa rd(|(ës ve(l||a|
dre rd(|(ës ro(|zorla| srl(vlëzorer avu||ues|l e ((alsrël lë a|ur|r|l. Çdo re(ë durel lë ||oda(|s|r rë |apac|lel|r
llorës lë avu||ues|l lë (|. Nu| durel lë jelë as rë | radr as rë | vodë| rë (apo(l re avu||ues|r e|z|slues.
Esrlë rë së r|(| cë rë paj|sjel e pë(rerdu(a lë rorlorel velër rjë avu||ues | ((alsrël. Në alë (asl. pë(
sr|a| lë d|rers|oreve lë l|ja. avu||ues| dal| çdo re(ë durel lë |a|orel asrlu cë lë rdje|ë s|pë(lacer e o(erdsrre
lë srlëp|zës. \erd|r| rë (adrë ësrlë verdosja e dv ose rë lepë( avu||ues|sr lë ((alsrël rë lë vodë|. Në alë (asl
velër avu||ues| | pa(ë ësrlë re luo|r |ap||a(. rdë(sa avu||ues|l lje(ë ||drer rë rërv(ë se(||e re lë pa(|r. Pë( lë
ev|lua( p(oo|er|r re |lr|r|r e vaj|l rë |orp(eso(. lrje|l|r| | l|u|d|l llorës durel lë jelë rë raje lë avu||ues|l lë
pa(ë.


9.3.1. "ARNIMI" I AVULLUESIT

Nëse v(|ra rë avu||ues|r e srpua( ru| ësrlë e radre ose rëse |o((oz|or| |a |ap|ua( velër ca verde rë
avu||ues. dre ru| ësrlë rë lazër e pë(pa(ua(. avu||ues| | |ël|||ë rurd lë (|pa(orel |lë ''a(rorel''). V|(ëpo. (|pa(|r|
| avu||ues|l durel lë oërel jasrlëza|or|srl re |ujdes. sepse e|z|slor rurdës|a e radre cë (|pa(|r| | avu||ues|l
lë jelë sr|a| | purës jo lur|s|ora|e lë paj|sjes llorëse.
67

Pas| cë e|z|slojrë rjele lë rd(vsrre pë( ''a(r|r'' lë avu||ues|l |Red-Epox 2-Corporerl
Ü
. LA-C0
Ü
leal
3ea| 3(e|. elj.). pa(a l||||r|l lë purës durel lë |exorel udrëz|r| pë( pë(do(|r|r e rjel|l zdjedrës.
P(ocedu(a e|ze|ulorel asrlu s||u( lë rdë((orel avu||ues|. po( rë verd lë rdë((|r|l oërel (|pa(|r|. Një pjesë
e avu||ues|l e c||a (|pa(orel durel r|(ë lë pasl(orel rda vrdv(a. rdv(ës|(a dre lë oërel pasl(|r|. Kësrlu verd| |
pë(dal|lu( rurd lë rov||el re rjel|r e zdjedru( lë pa(apa(ë pë( alë cë|||r ose lë sa|dorel re a|ur|r|jur. Pas
(|pa(|r|l. avu||ues| durel r|(ë lë pasl(orel dre lë pë(l(vrel rda ara e o(erdsrre. Pë(l(v(ja e avu||ues|l durel lë
e|ze|ulorel rda |arja e luo|l |ap||a(.
R|pa(|r| | avu||ues|l za|or|srl ësrlë verd|r alalsr|u(lë( | p(oo|er|l. p(ardaj verd|r rë | r|(ë dre rë
alaldjalë | p(oo|er|l ësrlë rdë((|r| | avu||ues|l re dele|l re alë lë (|. 0j|lrasrlu |u( e|z|slor dvsr|r| cë
''a(r|r|'' | avu||ues|l ru| rurd lë oërel re |ua||lel. rë së r|(ë ësrlë cë avu||ues|r e l|||ë la rdë((ojrë re rjë lë
(|.


9.4. NDËRRIMI I VAJIT NË KOMPRESOR

Ndë((|r| | vaj|l rë |orp(eso( oërel |u( s|sler| rjë |orë lë djalë |a cerë | rapu( p(ardaj ësrlë |orlar|rua(
re |adësrl|. re |ëlë ësrlë |orlar|rua( edre vaj|. ose rëse |orp(eso(| rjë pe(|udrë lë djalë |oro(e |a purua(
re lerpe(alu(ë lë avu|||l lë ((|lu( rë srlvpës pë( sr|a| lë |orders|r|l lerpe(alu(|| lë ((|lu(.
Pa(a l||||r|l lë rdë((|r|l lë vaj|l rë |orp(eso( durer lë d|rer srër|rel pë( ||oj|r. l|p|r dre sas|rë e vaj|l rë
alë |orp(eso(. Nëse s|sler| llorës pë(së(| rousrel re l|u|d llorës lë rjëjlë. vaj| pë( rdë((|r durel lë jelë | ||oj|l
lë rjëjlë dre l|p|l lë rjëjlë s| edre vaj| e|z|slues rë |orp(eso(. Nëse vaj| rë |orp(eso( durel lë rdë((orel re vaj
rda p(odrues|l lë lje(ë. rë së r|(| ësrlë cë lë srl(vlëzorel vaj| s| zëverdës|r pë( vaj|r e|z|slues cë p(opozor
velë p(odrues| | |orp(eso(|l.
P(ocedu(a e rdë((|r|l lë vaj|l:

1. Të |vçel |orp(eso(| cë lë puroj ca r|rula cë lë rd(orel vaj| dre lë ((a||orel.
2. Të zo(azel l|u|d| llorës rda s|sler|.
3. Të pë(l(vrel s|sler| re azol lë lralë.
1. Të rdarel |orp(eso(| p(ej luo-pë(çues|l lë s|sler|l. lë rdarer |ao||ol rda |orp(eso(| dre paslaj lë
derorlorel |orp(eso(| p(ej paj|sjes llorëse.
5. Të rov||er lë dj|lra luoal e rapu(a rë s|sler|r llorës.
ê. Të pë(rovsel |orp(eso(| asrlu cë lë ((jedr vaj| rëpë( luo|r lr|lrës lë |orp(eso(|l. \aj| durel lë
de(drel rë rdorjë erë re sr|a||ë lë pë(ca|lua( cë lë rurd lë |exorel sas|a e vaj|l lë de(dru(. 0urel cë lë
de(drel sas|a e lë(ë e rurdu( rda |orp(eso(|.
Z. Të c|lel vaj| | (| rë |orp(eso( rëpë( luo|r lr|lrës lë |orp(eso(|l. 3as|a e vaj|l | c||| c|lel ësrlë ((elr
80º rda sas|a e vaj|l lë de(dru(.
8. Të |vçel |orp(eso(| dre lë ||rel lë puroj cë vaj| | (| lë pasl(oj sa rë srurë rdv(ës|(a o(erda
|orp(eso(|l.
9. Pas 2-3 r|rula lë sr|vçel |orp(eso(| rda pura dre lë ||rel cë vaj| lë ro||orel.
10. Pë(së(| lë pë(rovsel |orp(eso(| dre lë de(drel vaj| rëpë( luo|r lr|lrës.
11. Të ve(|l||orel rë çla(ë djerdje ësrlë vaj| | de(dru(. Nëse vaj| ësrlë | lu(ou||l. | e((ël ose rëse |a ||ur
ose |vr. durel cë lë pë(së(|lel p(ocedu(a rda p||a Z. Nëse vaj| ësrlë | paslë( dre re rdjv(ë lë zd(|lu( p(ocedu(a
e rdë((|r|l lë vaj|l rurd lë vazrdorel rda p||a 12.
12. Të c|lel rë |orp(eso( vaj| | (| rëpë( luo|r lr|lrës lë |orp(eso(|l. Në |ëlë (asl rë |orp(eso( c|lel
sas|a e vaj|l lë (| cë | pë(dj|djel sas|së së vaj|l cë re(ër e pa(ë ësrlë de(dru( rda |orp(eso(|.
13. Nëse |orp(eso(| rerjëre(ë pas rdë((|r|l lë vaj|l ru| verdosel rë paj|sjer llorëse. durel lë rov||el
luo| lr|lrës dre srlvpës | |orp(eso(|l. |u(se rëpë( luo|r purues lë e|ze|ulorel va|ur|r| | |orp(eso(|l. Pas
68

va|ur|r|l lë rousrel |orp(eso(| re pa| sas| lë azol|l lë lralë. |u(se paslaj lë rov||el luo| purues |
|orp(eso(|l.


9.5. NDËRRIMI I IZOLIMIT NË AVULLUES

Ndë((|r| | |zo||r|l rë avu||ues |(vrel |u( rë s|pë(lacer e jasrlre lë srlëp|zës ose rër lë. |ajrë(orel
|adësrl|a. uj| ose a|u|||. Pa(ac|lja e |adësrl|së. uj|l ose a|u|||l ësrlë srerjë e s|du(l cë |zo||r| rë paj|sje ësrlë e
dërlua( . djedjës|srl ''srerou(''.
Pë(veç cë |zo||r| rurd lë rdë((orel le| rd(|(ës|l ro(|zorla| dre ve(l||a|. ajo rurd lë rdë((orel edre rë
pjesër rd(|(ëse lë l(|do(|le(ëve lë |oro|rua( lë c||ël ru| jarë vesru( re ||ara(|rë ara e pasre. 0jedjës|srl.
|zo||r| rurd lë rdë((orel rë paj|sjel e ce|u(a rëse e|ze|ul|r| le|r|| dre p(a|l|| ësrlë rurdu(. Te paj|sjel le|
lë c||al ru| ësrlë oë(ë rdë((|r| | |zo||r|l re |orë. a| veç ësrlë | ''srerou('' rë rjë rasë lë radre. pa(asrl(orel
pvelja e (|pa(|r|l |ua||lal|v dre srpad|r|l e|oror||.
E|ererlel e revojsrre pë( rdë((|r|r e |zo||r|l jarë: |a||ëpel|srao||orel) e o(erdsrre dre lë jasrlre p(ej
d(u(| lë c||al | pë(dj|djer paj|sjes lë së c||ës | rdë((orel |zo||r|. srl(ërdues zd(u|lrëla(|e lë rëdra. o(|sce djedjëse
dre srpa|ë||a. lo||o lë a|ur|r|l. dv cep(a d(u(| re djalës| lë rjallua(. dv erë lë sr|a||ëzua(a. era pë( pë(z|e(je lë
rasës |zo|uese. ra||rë srpuese re vazrdues|r pë( pë(z|e(je. |a(lor ose rdorjë srl(esë ljelë(. Nalv(|srl. dre
rasa po||u(elar|| |zo|uese e pa(apa(ë pë( |zo||r lë paj|sjes llorëse.
Vasa po||u(elar pë(oërel p(ej dv |orporerlëve lë c||al jarë rë djerdje lë |ërdël- p(ej A-8 |orporerlëve
|rjesrl(|l |ëlo | erë(ojrë s| ''e ve(drë'' dre ''e zezë''). Korporerlël pë(z|rer rë (apo(l cë va(el p(ej p(odrues|l
lë sr|urës po||u(elar |za|or|srl (apo(l ësrlë 1:1). Ku( |orporerlël lë pë(z|rer v|je dje(ë le (ea|s|or| |
lu(|srër ||r|| djalë së c||ës rxerlës|a ||(orel. Pas d|sa r|rula | 3-5 r|rula) rasa po||u(elar oërel lë(ës|
|orpa|le e lo(l rë lo(rë lë sr|urës.
Pë( lë rdë((ua( |zo||r|r. rd(|(ës| ose l(|do(|le(| | |oro|rua( durel lë sr|vçel rda pura së pa|u ê o(ë rë
re(ël. cë lë sr|(|rel dre lë jelë rë rapës|(ë re lerpe(alu(ë ro| 10°C. 0j|lrasrlu. velë p(ocedu(a e rdë((|r|l lë
|zo||r|l ru| durel lë e|ze|ulorel rë rapës|(ë lë llorlë.
P(ocedu(a e rdë((|r|l lë |zo||r|l:
1. Të verdoser rë rd(|(ës ose rë pjesër rd(|(ëse lë l(|do(|le(|l lë |oro|rua( |a||ëpel e o(erdsrre. Nëse
rdë((orel |zo||r| rë rd(|(ës|r ve(l||a|. pa(a p(ocedu(ës së rdë((|r|l lë |zo||r|l durel lë derorlorel |ordersalo(|.
2. Në dvsrere lë verdoser cep(al. |u(se ro| la |a(lor| ose srl(esa|ce(da).
3. Të |lrerel rd(|(ës| |l(|do(|le(| | |oro|rua() pë( 180°. djedjës|srl re de(ër leposrlë dre lë ||rel rë cep(a.
1. Të pasl(orel re o(|sce dre srpa|ë|| |zo|ues| | dërlua( dje(ë rë pjesër e ''srërdosrë''. lzo||r| | dërlua(
ësrlë | |adël ose | d|(su(. |u(se |zo||r| | ''srërdosrë''. ësrlë | lralë. 0jalë recjes së |zo||r|l lë dërlua( durel lë
||oda(|lel cë lë ros dërlojrë luoal e avu||ues|l dre lo||or ro| lë. 0|sa rd(|(ës ro(|zorla| |arë avu||ues|r e
verdosu( rë dvsrererë e srlëp|zës |sërdu|ul). Nëse rë rdorjë verd dërlorel lo||oja re lë c||al jarë rou|ua(
luoal e avu||ues|l. a| durel lë (|pa(orel. sepse rë lë |urdë(lër |zo||r| | (| do lë |elë |orër e pë(do(|r|l rë lë
sr|u(lë.
5. 0je(ë sa |zo||r| | dërlua( ''pasl(orel''. lë dv |orporerlël e rasës |zo|uese durel lë rxerer dje(ë rë
30°C |p.sr. lë c|ler rë ujë lë rxerlë).
ê. Të c|lel rë çdo erë lë sr|a||ëzua( sas|a djedjëse lë rjë(|l |orporerl lë rasës |zo|uese. paslaj lë de(drel
rë erër e pë(srlalsrre pë( pë(z|e(je.
Z. Të pë(z|rel rasa |zo|uese. Pë(z|e(jer rurd la oëjrë do(as. po( rë srurë el||ase ësrlë re ra||rë
srpuese rë lë c|||r ësrlë rorlua( vazrdues| pë( pë(z|e(je|pë(z|e(ës|).
8. Vasër e pë(z|e( e de(dr|r rë rërv(ë oa(as pesro(e rda rjë(a s|aj rë s|aj|r ljelë( lë rapës|(ës e c||a
durel lë rousrel. Vë së r|(| ësrlë cë p(ocedu(a e de(drjes lë |(vrel rerjëre(ë. djedjës|srl pa srlesë |lë
pë(së(|lsrër) lë de(drjes. ç|a va(el rda sas|a e rasës |zo|uese lë pë(z|e(.
9. Të verdosel lo||oja e a|ur|r|l dre |a||ëp| | jasrlër.
69

10. Të pë(lo(corel re srl(ërdues zd(u|lrëla(|e |a||ëp| | jasrlër pë( de(ë lë rd(|(ës|l.
11. Pas 10 r|rula lë derorlorel |a||ëp| | jasrlër.
12. Të ve(|l||orel se sr|ura po||u(elar|| ësrlë srpë(rda(ë rë rërv(ë oa(as pesro(e dre a ësrlë re
rdu(lës| lë rjëjlë.
13. Të |lrerel rd(|(ës| |l(|do(|le(| | |oro|rua() rë poz|lër ro(ra|e dre lë rx|((el |a||ëp| | o(erdsrër.
11. Të ros |vçel paj|sja rë purë r|r|rur 2 o(ë.
15. Nëse ësrlë | rdë((ua( |zo||r| rë rd(|(ës ve(l||a|. |ordersalo(| rorlorel ro(apa rë paj|sje dre oërer lë
dj|lra p(ocedu(al e duru(a cë paj|sja lë jelë e dalsrër pë( pë(do(|r.



9.6. NDËRRIMI I ELEMENTEVE TJERA

P(ocedu(a e rdë((|r|l lë |ordersalo(|l rë lre|o e|ze|ulorel rë rërv(ë lë rjëjlë s| p(ocedu(a e rdë((|r|l
lë avu||ues|l. P(ocedu(a e rdë((|r|l lë |ordersalo(|l: Të zo(azel l|u|d| llorës p(ej s|sler|l. lë pë(l(vrel ara
srlvpëse e s|sler|l. rdarel |ordersalo(| rda s|sler|. lë derorlorel |ordersalo(| rda paj|sja. lë pasl(orel
|ordersalo(| | (| rda ara e jasrlre re |ec|ë dre ujë. lë pë(l(vrel |ordersalo(| | (| rda ara e o(erdsrre|rëpë(
luoa)re ajë( lë lralë. lë rorlorel |ordersalo(| | (| rë paj|sje. lë rdë((orel l||l(|-lra(ës|. lë ||drel |oasr|orel)
|ordersalo(| | (| rë s|sler|r llorës. lë oërel va|ur|r| | s|sler|l. lë rousrel s|sler| llorës re l|u|d|r llorës. lë
ve(|l||orel re(rel|zr| | s|sler|l dre rë lurd lë rov||el luo| purues.
0jalë rdë((|r|l lë le(roslal| durel lë |er| vërerdje cë le(roslal| | (| lë jelë | ||oj|l lë rjëjlë s| | vjel(|. cë lë
|elë luo|r |ap||a( re djalës| lë rjëjlë dre lë |elë d|slarcë lerpe(alu(||e dre d|le(ercë lë rjëjlë. djedjës|srl
pe(|rel(|r e lerpe(alu(ës sr|vcëse. 3ordër e le(roslal|l durel verdosu( rë verd lë rjëjlë rë avu||ues |u |a
cerë edre sorda e le(roslal|l lë rëpa(srër. 0j|lrasrlu. sordër durel pë(lo(cua( rë rërv(ë s|pas ((edu||o(es.
P(ocedu(al e rdë((|r|l lë ro(ojlës|l lë rolo(|l. roë(lrveses sla(luese. lë |ordersalo(ëve purues ose
sla(lues jarë ope(ac|ore lë lrjesrla puruese. V|(ëpo. dj|lrasrlu durel lë ||oda(|s|r cë sec||| e|ererl |
pë(rerdu( rdë((orel re rjë djedjës. Nër djedjëse |uplorel e|ererl| rjëjlë|||oj| | rjëjlë. srerjal e rjëjla. v|e(al e
rjëjla) ose e|ererl| ljelë( ||oj||||oj| ljelë(. srerjal lje(a. v|e(al lë rjëjla). po( | c||| ësrlë ce|u( dre zdjedru( rda ara
e p(odrues|l lë |orp(eso(|l ose rda ara e velë p(odrues|l lë e|ererleve.



10. RIKONSTRUIMI I SISTEMIT NGA R-12 NË FLUIDE FTOHËSE TJERA

10.1. NË PËRGJITHËSI

\erd| vrë edre pa(a oasr||r|l dre rv(jes rë ur|or|r Ev(op|ar. dre re cë|||r lë (uajljes së roësrlje||ës|l
lë ozor|l dre zvodë||r|l lë erel|r|l lë rale(|eve dërluese lë c||al rd||ojrë rë rxerjer d|ooa|e. djedjës|srl rë
''ele|l|r e |opsrl|l lë ce|clë''. durel lë pë(srlal|r srurë ||dje lora rda |ër| lë rd(vsrre lë jelës dre purës ||dj
drërëse lë uE. Vale(|el lë c||al rd||ojrë rë roësrlje||ës|r ozor|| dre rë rxerjer d|ooa|e jarë lë pë(ca|lua( re
p(olo|o||el e Vorl(ea||l dre Kjolo-s. Ve p(olo|o|||r e Vorl(ea||l srleleve lë rërsr|(ua(a |u jarë del|rua(
p(odr|rla(|a. pë(do(|r| dre |orsur|r| | CFC l|u|d|l llorës. Në ur|or|r Ev(op|ar rda 1 jara(| 2001 |u jarë
rda|ua( lu(r|z|r| dre pë(do(|r| | çla(ë do ||oj| | CFC-s lë |ërdul llorës pë( r|(ëroajlje lë s|sler|l llorës dre
|||ral||. Vadje dre lë dj|lra sas|lë lë ro|edru(a lë CFC-s ru| rurd lë (|djere(orer dre pë(së(| lë pë(do(er. po(
durel lë sr|alë((orer re le|ro|odj|rë e|o|odj||e lë p(aruesrër. 0re pa(a rv(jes së rda|esës lë p(odr|r|l dre
pë(do(|r|l lë CFC-s srurë p(odrues lë l|u|d|l llorës |arë rxje((u( rë l(ed zëverdës|re djedjëse pë( CFC-rë
lo(rë lCFC. lFC.ose lC lë l|u|d|l llorës.
7

Pas| cë lera e |ël|j ||o(| ësrlë. rd(|(ës|l dre l(|do(|le(ël rë arv|sr|. rë le|sl|r e rë lejrë velër do lë
srcv(lorer rdë((|rel pë( R-12 lë c||al srl(vlëzorer rë |ëlo paj|sje llorëse. Nër rdë((|re rër|uplorel l|u|d|
llorës | c||| srl(vlëzorel rë paj|sjel e|z|sluese. asrlu edre rë paj|sjel e (|p(odrua(a.
Ndë((|rel pë( R-12:
1. lCFC l|u|dël llorës:
a. R-101A dre R-1018.
o. R-10êA.
c. R-109A.
d. R-111A dre R- 1118
2. lFC l|u|dël llorës:
a. R-131a.
o. R- 10Z0.
c. R- 113A.
3. lC l|u|dël llorës:
a. R-ê00a

0|sa rdë((|re pë( R-12 srl(vlëzorer er|as rë paj|sjel e (|p(odrua(a |R-ê00a). d|sa rdë((|re dre pë(
paj|sje lë (|p(odrua(a dre pë( paj|sjel e|z|sluese |R- 131a dre R- 10Z0). rdë((|rel e ce|u(a velër pë(
l(|do(|le(ël dre rd(|(ës|l e|z|slues rë lë c||al rë s|slerel llorëse pë(do(el R-12.
No(ra||srl cë rë l(|do(|le( ose rd(|(ës re R-12. e c||a puror s| durel. ru| durel cë lë |(vrel rdë((|r| |
l|u|d|l llorës. P(oo|er| |(|jorel |u( vjer de(| le p(|srja le |ëlo paj|sje |rurdesa e l|u|d|l llorës pë( sr|a| lë jo
re(rel|zr|l ose pë( sr|a| lë avu||ues|l lë srpua(. |orp(eso(|l dele|l. elj.). dre re sas|rë e duru( lë R-12 lë
l|u|d|l llorës ru| rurd lë lu(r|zorer| |radje as edre R-12 | (edjere(ua(). F(|do(|le(| dre rd(|(ës| | |ël|||ë rurd lë
(|pa(orel p(ar (|pa(|reve lë ca|lua(a e c||a ësrlë e revojsrre pë( sr|a| lë srl(vlëz|r|l lë l|u|deve lje(a llorëse
lë c||al srl(vlëzorer s| zëverdës|r pë( R-12. Edre |ëlo l|u|de lje(a llorëse lë c||al srl(vlëzorer s| rdë((|r. |arë
pë(|ul|z|re djedjëse pë( pë(do(|r. lCFC l|u|del llorëse dj|rder rë ||slër e p(olo|o|||l lë Vorl(ea||l. asrlu cë alo
srë(oejrë velër s| rdë((|r alalsr|u(la pë( R-12. lFC l|u|de llorëse ru| jarë rë ||slër e p(olo|o|||l lë Vorl(ea||l.
po( jarë rë ||slër e p(olo|o|||l lë Kjolo-s. asrlu cë alo rurd lë srl(vlëzorer s| rdë((|re alaldjalë. Nda p||ëparja
e ro(ojljes së ((elr|rës rje(ëzo(e rdë((|r| rë | r|(ë pë( R-12 rë paj|sjel e|z|sluese do lë |srle lC l|u|de
llorëse. po( pë( pë(do(|r|r e lv(e e|z|slojrë |ul|z|re lje(a.
Ku( lë |(vrel (||orsl(u|r| | s|sler|l pë( R-12 rë l|u|de lje(a llorëse e|z|slojrë dv s|luala:
- E pa(a |0R0P-lN). ësrlë del|rua( s| rousrje e s|sler|l re sas| ade|uale lë l|u|d|l ljelë( llorës. pa
rdë((|r|r e c|||l do e|ererl | c||| rd||or rë |a(a|le(|sl||al e s|sler|l llorës.
- E dvla |RETR0FlT). ësrlë del|rua( s| rousrje e s|sler|l re sas| ade|uale lë l|u|d|l ljelë( llorës. pas
|a(a|le(|sl||ave adapluese lë d|sa e|ererleve lë s|sler|l pë( pë(do(|r re |ëlo l|u|de lje(a llorëse. ç|a rurd lë
|uplorel dre rdë((|r|r e |orp(eso(|l.
lCFC l|u|de llorëse rë |upl|r|r e|oror|| jarë rdë((|re rë lë r|(a pë( R-12. 0jalë (||orsl(u|r|l lë
s|sler|l p(ej R-12 rë lCFC l|u|de llorëse. |(aras rdë((|r|l lë l|u|d|l llorës. ësrlë e revojsrre ose ru| ësrlë e
revojsrre rdë((|r| | vaj|l|rë va(srrë(| re c|||r vaj ësrlë | rousru( |orp(eso(|) dre ësrlë e duru( | l||l(|l-
lra(ës|l. 0jalë (||orsl(u|r|l lë s|sler|l re R-12 rë lFC l|u|del llorëse. rë va(srrë(| sec||| lFC l|u|d| llorës
srl(vlëzorel s| zëverdës|r. ësrlë e duru( zëverdës|r| | rë srurë ose rë pa|ë e|ererle cë s|sler| lë puroj
ro(ra||srl. Nëse srl(vlëzorel l|u|d| llorës R-113A. pë(veç rdë((|r|l lë l|u|d|l llorës ësrlë | revojsrër lë
rdë((orel edre l||l(|-lra(ës|. Nëse srl(vlëzorer l|u|del llorëse R-131a dre R-10Z0. djalë (||orsl(u|r|l |(aras
rdë((|r|l lë l|u|d|l llorës. durel lë rdë((orel edre |orp(eso(||durel lë jelë pë( alë l|u|d llorës | c||| srl(vlëzorel
s| rdë((|r. durel lë jelë | rousru( re vaj P0E. durel lë |elë |apac|lel llorës lë rjëjlë s| |orp(eso(| |
zëverdësua( R-12). s|sler| srurë re(ë durel lë rousrel dre lë zo(azel re vaj P0E cë p|olës|srl lë e||r|rorer
edre sas|lë rë lë vod|a lë vaj|l r|re(a| dre a|||oerzer. s|sler| durel cë lë pasl(orel r|(ë rda srl(esal e
roelu(a lë rurdsrre lë R-12. dj|lrasrlu. s|sler| durel r|(ë lë pasl(orel rda srl(esal ||o(||e dre vrdv(o(e. rë
7

s|sler durel lë rdë((orel l||l(|-lra(ës| dre rë lurd. pë( lë l|lua( lerpe(alu(ër e rjëjlë lë avu|||r|l. luo| |ap||a(
durel cë lë pë(srlalel asrlu cë la ((|lë (ez|slercër e ((jedrjes së l|u|d|l llorës.
Nda e ce|u(a rë |a(lë rurd lë pë(lurdojrë cë s|sler| llorës | l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l rurd lë
(||orsl(u|lorel pë( srl(vlëz|r|r e l|u|d|l llorës re R-131a dre R-10Z0. po( srl(orel pvelja e srpad|r|l
e|oror||. R||orsl(u|r| | s|sler|l rda R-12 rë R-113A ësrlë rë | lrjesrlë dre e|oror|||srl | a(svesrër . s|
ësrlë (asl| re lCFC l|u|de llorëse.
R||orsl(u|r| | s|sler|l rda R-12 rë lC l|u|de llorëse ësrlë rda|ua(. P.3r. |zooular| R-ê00a ësrlë rdezëse.
dre srl(vlëz|r| | lv(e ësrlë |ejua( velër pë( srl(vlëz|r rë paj|sjel lë c||al p|olësojrë |ë(|esal s|du(uese lë
pë(sr|(ua(a re arerdarerl|r T39500ê rë lEC 335-2-21 |cë rou|or ((ez||ur polerc|a| cë ((jedr rda pë(do(|r|
| l|u|deve llorëse rdezëse). 0re pë( |ëlë sr|a|. l|u|d| llorës R-ê00a srl(vlëzorel s| rdë((|r pë( R-12 er|as rë
paj|sjel llorëse lë (|p(odrua(a.
Të dj|lrë p(odrues|l e l|u|deve llorëse. cë srl(vlëzojrë s| rdë((|r apo zëverdës|r pë( R-12. rë lë vë(lel
jarë pë(z|e(ës zeol(op||e. dre s| lë l|||ë |ejojrë cë s|sler| llorës. | c||| ësrlë | rousru( re la. lë (|rousrel rëse
|arë rurou( pa|ëz l|u|de llorëse. Po( rëse |a ruroje lë |ors|de(uesrre lë l|u|d|l llorës. pas (|pa(|r|l lë
s|sler|l. durel lë |(vrel rousrja |orp|ele. Të |a(lpë(rerdu(al v|ejrë edre pë( lFC l|u|de llorëse R-113A dre
10Z0.
0jalë (||orsl(u|r|l lë s|sler|l rda R-12 rë l|u|de lje(a llorëse e|z|slojrë |ëlo p(ocedu(a: (||orsl(u|r| pa
rdë((|r|r e vaj|l. (||orsl(u|r| re rjë rdë((|r lë vaj|l dre (||orsl(u|r| re rdë((|r|r e srurël|srlë lë vaj|l.
3e. c||a p(ocedu(ë e (||orsl(u|r|l do lë e|ze|ulorel va(el rda ||oj| | vaj|l rë |orp(eso( dre rda l|u|d| llorës |
zdjedru( | c||| do lë srl(vlëzorel s| rdë((|r pë( R-12. L|oj| dre sas|a e vaj|l rë |orp(eso( rurd lë rj|rel rda
el||ela rë velë |orp(eso(|r ose rda |ala|odu | p(odrues|l lë |orp(eso(|l.
0|sa p(odrues lë l|u|deve llorëse e rjollojrë cë ru| |a revojë rdë((|r| | vaj|l e|z|slues r|re(a| pë( sr|a| lë
pë(do(|r|l lë zëverdësues|l lë lv(e pë( R-12. p.sr. 0uPorl. edre pse p(opozor cë re pë(do(|r|r e l|u|deve lë
lv(e 3uva
Ü
VP39|R-101A). 3uva
Ü
VPêê|R-1018) dre 3uva
Ü
109A |R-109) cë srl(vlëzojrë vaj|r A8. rjollojrë rë
||le(alu(ër |ART-3ê. 0uPorl)cë pë(voja rda p(a|l||a |a l(edua( cë rë l(|do(|le(ë dre rd(|(ës. |u |lr|r| | vaj|l ru|
sr|a|lor p(oo|ere dre |u avu||ues| ësrlë ro| |orp(eso(. s'|a revojë cë pë( sr|a| lë srl(vlëz|r|l lë l|u|deve lë
lv(e lë ce|u(a. lë rdë((orel vaj| r|re(a| e|z|slues. 0|sa p(odrues lë l|u|deve llorëse rjollojrë cë l|u|dël e lv(e
llorëse rurd lë pë(do(er re ||oje lë vaj(ave lë rd(vsrre. Në s|luala lë l|||a rda se(v|se(ël va(el se a do lë
rdë((ojrë vaj|r apo jo. Në lë dj|lra (aslel. djalë (||orsl(u|r|l lë s|sler|l p(ej R-12 rë l|u|de lje(a llorëse. ësrlë
rë së r|(| lë r|(ël pa(asvsr ajo cë p(opozor vel p(odrues| | l|u|d|l llorës rë ||drje re vaj|r.
Pa ra((ë pa(asvsr c|||r vaj e p(opozor p(odrues| | l|u|d|l llorës. srurë srpesr p(odrues|l e |orp(eso(|l
|ë(|ojrë |(|le(e rë lë ((epla. P.sr. 0arloss |CN.Z3.C3.02.0arloss) |ë(|or cë rë |orp(eso(ë lë lv(e pë( R-12
re vaj r|re(a| oo||dal|v|srl lë e|ze|ulorel rdë((|r| | vaj|l r|re(a| re vaj|r a||||oerzer. rëse R-12 rdë((orel re
lCFC l|u|de llorëse|ru| |a lë oëjë re R-11êA. sepse |v srl(vlëzor vaj|r P0E). 0j|lrasrlu. edre |ëlu v|er cë
djalë (||orsl(u|r|l lë s|sler|l p(ej R-12 rë l|u|de lje(a llorëse. ësrlë rë së r|(| cë lë ap|||orel ajo cë vel e |a
p(opozua p(odrues| | |orp(eso(|l R-12 rë ||drje re vaj|r.
Në p(ocedu(al e (||orsl(u|r|l lë paj|sjeve llorëse |orp(eso(| pë( l|u|de llorëse R-12 ësrlë | ((edu||l ose.
rëse ësrlë jo | ((edu||l. rurd lë rdë((orel re rjë R-12 |orp(eso( lë (|. Korp(eso(ël pë( R-12 rurd lë jerë lë
rousru(a lao(|||srl re vaj r|re(a| ose re vaj a||||oerzer. Nëse durel cë lë lu(r|zorer| re |orp(eso( lë (|.
r|(ë do lë |srle cë a| lë jelë veç | rousru( re vaj A8. pa ra((ë pa(asvsr se a |ë(|ojrë p(odrues|l lë l|u|d|l
llorës ose p(odrues|l e |orp(eso(|l. Kjo lrjesrlëzor p(ocedu(ër e (||orsl(u|r|l dre |v e|ze|ulorel pa
rdë((|r|r e vaj|l. K(aras edre rë s|luala |u( lë |(vrel (||orsl(u|r| | s|sler|l p(ej R-12 rë l|u|de lje(a llorëse lë
c||ël e |ë(|ojrë vaj|r P0E. s| p.sr. R-11êA. ësrlë rë së r|(| cë |orp(eso(| | (| lë pë(roaj vaj|r A8. sepse pas
rdë((|r|l lë vaj|l A8 re vaj|r P0E e|z|slor rurdës|a e radre cë paj|sja llorëse lë lur|s|oroj rë rërv(ë |dea|e.
Në p(ocedu(al e ce|u(a lë (||orsl(u|r|l ru| jarë pë(purua( p(ocedu(al |u( s| rdë((|re pë( R-12.
srl(vlëzorer l|u|de llorëse R-131a dre R-10Z0 pë( sr|a| lë p(ocedu(ës së |orp|||ua( dre posaçë(|srl pë(
sr|a| lë jo srpaduesrrë(|së e|oror||e.

72

10.2. RIKONSTRUIMI PA NDËRRIMIN E VAJIT

0jalë |ësaj p(ocedu(e lë (||orsl(u|r|l lë s|sler|l p(ej R-12 rë l|u|de lje(a llorëse as p(odrues|l e l|u|deve
llorëse-rdë((|re. as p(odrues|l e |orp(eso(ëve ru| |ë(|ojrë rdë((|r|r e vaj|l r|re(a|. 0j|lrasrlu. rurd lë
rdodr cë |orp(eso(|. cë ësrlë | verdosu( rë paj|sjer llorëse. veç lao(|||srl ësrlë | rousru( re vajë A8. Kjo
p(ocedu(ë rurd lë ap|||orel rë |ëlo l|u|de llorëse: R-101A. R-1018. R-10êA. R-109A. R-113A. R-111A dre R-
1118.
1. Ve sr|||r rë lë drëra. rë el||elë|ose p||a|ës) | c||| xr|rdel rë |ul||sërdu|) lë l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l.
rurd lë rj|rer| se re çla(ë sas|e lë l|u|d|l llorës ësrlë rousru( s|sler| llorës.
2. Të |ësrorel ose lë lë(r|cel R-12 rda s|sler| llorës. Në (apo(l re lë drëra rda el||ela|p||a|ëza) pë(
sas|rë e l|u|d|l llorës rë s|sler ose rë (apo(l re sas|rë e ralu( lë lë(recu( lë l|u|d|l llorës. pë(ca|lorel sas|a
l|||esla(e e rdë((|r|l re lë c|||r s|sler| rousrel.
3. Të e|ze|ulorel (|pa(|r| | s|sler|l llorës du|e rdë((ua( e|ererlel re dele|l ose lë zou|orel dre lë
e||r|rorel jo re(rel|zr| | s|sler|l llorës. Nu| durel lë srl(vlëzorel pë(z|e(ja ajë(/l|u|d| llorës pë( lë ve(|l||ua(
re(rel|zr|r. sepse |ëla pë(z|e(ës jarë rdezës.
1. Të derorlorel l||l(|-lra(ës| e|z|slues. 0elaj|srl lë pë(l(vrel s|sler| re azol lë lralë. Të rorlorel l||l(|-
lra(ës| | (| | c||| |a der|d(alo(ë | c||| | pë(dj|djel l|u|d|l llorës | c||| srl(vlëzorel s| zëverdës|r. Të drëral pë( alë se
c||| l||lë(-lra(ës| srl(vlëzorel rë së r|(| ësrlë lë rj|rer| rda udrëzues| | p(odrues|l lë l|u|d|l llorës.
5. Të va|urorel s|sler| llorës. du|e ap|||ua( p(ocedu(a lë (ërdorla. Pë( lë e||r|rua( aj(|r dre daz(al lje(ë
jo |ordersuese rda s|sler|. durel cë s|sler| lë va|urorel dje(ë rë va|ur lë p|olë. \a|ur|r| s|du(or edre rjë
sas| lë vodë| uj| rë s|sler. 0j|lrasrlu. re va|ur rurd lë |or||udorel edre rëse s|sler| ësrlë jo re(rel||.
ê. Të rousrel s|sler| llorës re l|u|d llorës | c||| srl(vlëzorel s| zëverdës|r. Vousrja lë |(vrel re l|u|d
llorës rë djerdje lë |ërdël|rë lazër e |ërdlë) djalë së c||ës |orp(eso(| ru| duxor lë puroj. Pas| cë sas|a
opl|ra|e e rdë((|r|l ësrlë rë e vodë| se sas|a o(|dj|ra|e e R-12|rax 90º lë R-12). (e|orardorel cë s|sler| lë
rousrel re 80º p(ej rousrjes o(|dj|ra|e. P. 3r. Nëse pë(z|e(ja |rdë((|r| pë( R-12) srl(vlëzor rë l(|do(|le(|r
p(ej 280L re rousrje o(|dj|ra|e p(ej 120d( lë R-12 la|lo( |o((e|lues ësrlë 0.80. P(ardaj. 120d( x 0.80=9ê d(.
3|sler|r llorës lë l(|do(|le(|l lë ce|u( durel lë rousrel re 9êd( lë pë(z|e(jes e c||a srë(oer s| rdë((|r pë( R-12.
Z. Të |vçel |orp(eso(| dre lë ||rel cë |usrlel lë slao|||zorer. Nëse s|sler| ru| ësrlë rousru( sa durel.
revoj|lel cë lë (|rousrel sr|a||ë-sr|a||ë dje(ë sa lë a((|jë lejrxerjer e duru( rë avu||ues.
8. Të ve(|l||orel re(rel|zr| | s|sler|l. Të rov||el luo| se(v|sues. Të c|lel el||ela rë paj|sjer llorëse rë lë c|||r
do lë jelë dala e e|ze|ul|r|l lë (|pa(|r|l|(||orsl(u|r|l). ||oj| dre sas|a e l|u|d|l llorës dre ||oj| | vaj|l rë |orp(eso(.









10.3. RIKONSTRUIMI ME NJË NDËRRIM TË VAJIT

0jalë |ësaj p(ocedu(e lë (||orsl(u|r|l lë s|sler|l llorës p(ej R-12 rë l|u|de lje(a llorëse. rdë((|r| | vaj|l
r|re(a| re vaj|r a||||oerzer e |ë(|or ose p(odrues| | l|u|d|l llorës ose p(odrues| | |orp(eso(|l. Në (apo(l re
|ë(|esal e ce|u(a |jo p(ocedu(ë rurd lë ap|||orel rë |ëlo l|u|de llorëse: R-191A. R-1018. R-10êA. R-109A. R-
113A. R-111A dre R-1118.
73

1. Ve sr|||r rë lë drëra rë el||elë|ose p||a|ës). | c||| xr|rdel rë |ul||sërdu|) lë l(|do(|le(|l dre rd(|(ës|l.
rurd lë rj|rer| re çla(ë sas| lë l|u|d|l llorës ësrlë rousru( s|sler| llorës.
2. Të |ësrorel ose lë lë(r|cel R-12 rda s|sler| llorës. Nda ra((ëdrër|e rë lë drëra rda el||ela|p||a|ëza)
ro| sas|rë e l|u|d|l llorës rë s|sler ose rë ra((ëdrër|e pë( sas|rë e ralu( lë l|u|d|l llorës lë lë(recu(.
pë(ca|lorel sas|a e rdë((|r|l l|||esla(ë re lë c|||r s|sler| rousrel.
3. Të e|ze|ulorel (|pa(|r| | s|sler|l llorës.
1. Pa ra((ë pa(asvsr a ësrlë | ((edu||l |orp(eso(| ose jo. djalë |ësaj p(ocedu(e lë (||orsl(u|r|l a| durel lë
derorlorel rda paj|sja llorëse. Nëse |orp(eso(| ësrlë dele|l dre rdë((orel re lë (|ur | c||| pë(roar vaj|r
r|re(a|. lë vazrdorel |jo p(ocedu(ë e (||orsl(u|r|l. Nëse |orp(eso(| | p(|sru( rdë((orel re lë (|ur | c||| pë(roar
vaj|r A8. alëre(ë lë e|ze|ulorel p||a 5. lë arasr|a|orer p||al ê dre Z. paslaj lë vazrdorel p(ocedu(a rda p||a
8.
5. Të derorlorel l||l(|-lra(ës|. 0elaj|srl lë pë(l(vrel s|sler| re azol lë lralë. Të rorlorel l||l(|-lra(ës| | (| re
der|d(alo(ë cë | pë(dj|djel l|u|d|l llorës | c||| srl(vlëzorel s| zëverdës|r-rdë((|r. 0j|lrasrlu. l||l(|-lra(ës| | (| durel
lë | pë(dj|djel edre vaj|l A8.
ê. Të |ësrorel vaj| rëpë( rapës|(ër lr|lrëse lë |orp(eso(|l pë( lë |ësrua( sas|rë rë lë radre lë vaj|l. Të
ralel sas|a e vaj|l lë |ësrua( rda |orp(eso(|. Pas| cë |a lë oëjë re |orp(eso(ë lë vodë|. d|ç vaj do lë roelel rë
pësrlje||ë lë rolo(|l dre rë s|pë(lacel. Ve vaj|r e |ësrua( durel lë p(ocedorel s| re rjë roelu(|r spec|a|e.
0urel lë |(arasorer. sas|a e |ësrua( e vaj|l re lë drëra lë p(odrues|l lë |orp(eso(|l se sa ësrlë sas|a e
roelu( |e |ësrua(). Paslaj durel lë ve(|l||orel rë udrëzues|r e p(odrues|l lë l|u|d|l llorës edre rë udrëzues|l e
p(odrues|l lë |orp(eso(ëve se c||a ësrlë sas|a e roelu( e |ejua( |jo e de(dru() e vaj|l r|re(a| rë vaj|r A8.
Z. Të rousrel |orp(eso(| re sas| lë rjëjlë lë vaj|l a||||oerzer s|ç ësrlë sas|a e |ësrua( e vaj|l r|re(a|. Të
pë(do(el vaj| A8 re v|s|oz|lel lë rjëjlë. ose lë pë(alë(l | c||| ||srle vaj| r|re(a| | de(dru(.
8. Të rorlorel |orp(eso(| rë paj|sjer llorëse.
9. Të va|urorel s|sler| llorës du|e ap|||ua( p(ocedu(ër e za|orsrre.
10. Të rousrel s|sler| llorës re l|u|d llorës | c||| pë(do(el s| zëverdës|r. Vousrja lë oërel re l|u|d llorës
rë djerdje lë |ërdël|laza e |ërdël) djalë së c||ës |orp(eso(| ru| duxor lë puroj. Pas| cë sas|a opl|ra|e e
rdë((|r|l ësrlë rë e vodë| rda sas|a o(|dj|ra|e e R-12 |rax 90º p(ej R-12). (e|orardorel cë s|sler| lë
rousrel re 80º p(ej rousrjes o(|dj|ra|e.
11. Të |vçel |orp(eso(| dre lë |ësrorel cë |usrlel lë slao|||zorer. Nëse s|sler| ru| ësrlë | rousru( re
sas| lë rjalluesrër. durel cë lë (|rousrel sr|a||ë-sr|a||ë dje(ë sa ru| a((|r lejrxerjer e duru( rë avu||ues.
12. Të ve(|l||orel re(rel|zr| | s|sler|l. Të rov||el luo| se(v|sues rë |orp(eso(. Të verdosel el||ela rë
paj|sjer llorëse |u do lë jelë dala e e|ze|ul|r|l lë (|pa(|r|l|(||orsl(u|r|l). ||oj| dre sas|a e l|u|d|l llorës dre ||oj| |
vaj|l rë |orp(eso(.



10.4. RIKONSTRUIMI ME NDËRRIME TË SHUMËFISHTA TË VAJIT

Kjo p(ocedu(ë e (||orsl(u|r|l er|as ded||orel pë( l|u|d|r llorës R-11êA | c||| srl(vlëzorel re vaj|r P0E.
0j|lrasrlu. (||orsl(u|r| | |ël|||ë rurd lë e|ze|ulorel edre re R-101A. R-1018. R-10êA. R-109A. R-113A. R-
111A dre R-1118 lë l|u|d|l llorës. Pas| cë |ëlo l|u|de llorëse srl(vlëzorer edre re vaj(a V ose A8. srl(orel
pvelja e a(svel|r|l e|oror|| lë |ësaj p(ocedu(e. sepse vaj| P0E ësrlë srurë rë srl(erjlë se vaj(al V ose A8.
R||orsl(u|r| | s|sler|l p(ej R-12 rë R-11êA pë(veç rdë((|r|l lë srurël|srlë lë vaj|l. |ë(|or edre d|sa re(ë
rë srurë sas| lë l|u|d|l llorës. pas| cë |orp(eso(| derorlorel çdo re(ë |u( oërel rdë((|r| | vaj|l. Kjo p(ocedu(ë
e (||orsl(u|r|l ësrlë srurë rë srl(erjlë rë (apo(l re dv p(ocedu(al lje(a.
1. Ve lë sr||ua(|l rë lë drëra rë el||elë|p||a|ës). | c||| ësrlë rë |ul||sërdu|) lë l(|do(|le(|l ose lë rd(|(ës|l.
rurd lë rjollorer| re çla(ë sas| lë l|u|d|l llorës ësrlë rousru( s|sler| llorës.
74

2. Të |ësrorel ose lë lë(r|cel R-12 p(ej s|sler|l llorës. Në (apo(l ro| lë drëra rda el||ela |p||a|ës) ro|
sas|rë e l|u|d|l llorës rë s|sler ose rë (apo(l ro| sas|rë e ralu( lë l|u|d|l llorës lë lë(recu(. pë(ca|lorel sas|a
l|||esla(e e rdë((|r|l re lë c|||r s|sler| rousrel.
3. Të e|ze|ulorel (|pa(|r| | s|sler|l llorës.
1. Të derorlorel |orp(eso(| rda paj|sja llorëse. 0jalë |ësaj p(ocedu(e. |orp(eso(| rë rërv(ë oo||dal|ve
durel lë derorlorel rda paj|sja. edre rëse ësrlë | ((edu||l ose jo.
5. Të |ësrorel vaj| rëpë( d(v|ër e lr|lrës|l lë |orp(eso(|l asrlu cë lë |ësrorel sas|a rë e radre e
rurdsrre e vaj|l. Të ralel sas|a e |ësrua( e vaj|l p(ej |orp(eso(|l. Ve vaj|r e |ësrua( durel lë vep(orel s| re
roelu(|rër spec|a|e. 0urel lë |(arasorel sas|a e vaj|l lë |ësrua( re lë drëral e p(odrues|l lë |orp(eso(|l cë lë
d|rel se sa sas| e vaj|l ësrlë |ësrua(.
ê. Të rousrel |orp(eso(| re lë rjëjlër sas| lë vaj|l P0E. s|ç |a cerë sas|a e vaj|l lë |ësrua( V ose A8. Të
pë(do(el vaj| P0E re v|s|oz|lel lë rjëjlë ose lë pë(alë(l cë |a pas vaj| | |ësrua(. Pas| cë vaj| P0E ësrlë rë lepë(
r|d(os|op|| se sa vaj(al V ose A8. |ora rda rorerl| | rousrjes së vaj|l rë |orp(eso( dje(ë le rorerl| |
pë(lurd|r|l lë rorl|r|l lë |orp(eso(|l rë paj|sjer llorëse. durel lë jelë sa rë e sr|u(lë e rurdsrre.
Z. Të rorlorel |orp(eso(| rë paj|sjer llorëse.
8. Të va|urorel s|sler| llorës du|e ap|||ua( p(ocedu(ër e za|orsrre.
9. Të rousrel s|sler| llorës re l|u|d|r llorës | c||| srl(vlëzorel s| zëverdës|r. Vousrja lë |(vrel re l|u|d|r
llorës rë djerdje lë |ërdël |laza e |ërdël) djalë së c||ës |orp(eso(| ru| duxor lë puroj. Pas| cë sas|a opl|ra|e e
rdë((|r|l ësrlë rë e vodë| rda sas|a o(|dj|ra|e e R-12 |rax 90º p(ej R-12). (e|orardorel cë s|sler| lë
rousrel re 80º lë rousrjes o(|dj|ra|e.
10. Të |vçel |orp(eso(| dre lë |ësrorel cë |usrlel lë slao|||zorer. Nëse s|sler| ru| |a rousrje lë
rjalluesrre. durel cë lë (|-p|olësorel sr|a||ë-sr|a||ë dje(ë sa lë ros a((|rel lejrxerja e duru( rë avu||ues. Të
|ësrorel paj|sja llorëse lë puroj rë së pa|u 21 o(ë.
11. Të |ësrorel ose lë lë(r|cel l|u|d| llorës p(ej s|sler|l llorës.
12. Të derorlorel |orp(eso(| rda s|sler| llorës.
13. Pas| cë srur|ca e p(odrueseve lë |orp(eso(|l |ë(|ojrë cë sas|a jo e |ësrua(|e roelu()e vaj|l V ose A8
rë vaj|r P0E lë ros lë jelë rë e |a(lë se 5º. ësrlë e revojsrre cë vaj| lë |ësrorel p(ej |orp(eso(|l dre alë
rëpë( luo|r lr|lrës lë |orp(eso(|l. P(a|l||a |a vë(lelua( cë djalë |ësaj p(ocedu(e lë (||orsl(u|r|l. |u vaj(al V ose
A8 rdë((orer re vaj|r P0E. durel lë e|ze|ulorer rë së pa|u dv rdë((|re lë vaj|l. po asrlu (e|orardorel cë
lë e|ze|ulorel edre l(| rdë((|re lë vaj|l. Ndë(rjel çdo rdë((|r| lë vaj|l. paj|sja llorëse durel lë puroj rë së pa|u
21 o(ë. Pas rdë((|r|l lë dvlë lë vaj|l |pë(së(| derorlorel |orp(eso(| p(ej paj|sjes. s|sler| pë(së(| rousrel re
l|u|d|r llorës). durel cë lë ve(|l||orel sas|a e roelu( e vaj(ave V ose A8 rë vaj|r P0E. Në alë cë|||r rurd lë
pë(do(er rjelel pë( pë(ca|l|r|r e sas|së së roelu( lë vaj(ave V ose A8 rë vaj|r P0E. Nëse sas|a e roelu( e
vaj(ave V ose A8 rë vaj|r P0E ësrlë rë pa|u se 5º lë vazrdorel p(ocedu(a rda p||a 15.
11. Nëse sas|a e roelu( e vaj(ave V ose A8 rë vaj|r P0E ësrlë rë e radre se 5º durel cë lë e|ze|ulorel
edre rdë((|r| | l(elë | vaj|l |pë(së(| derorlorel |orp(eso(| rda paj|sja. pë(së(| s|sler| rousrel re l|u|d|r
llorës). Pas |ësr|r|l lë vaj|l rda |orp(eso(|. durel cë lë vë(lelorel se sas|a e roelu( e vaj(ave V ose A8 rë
vaj|r P0E ësrlë rë pa| se 5º.
15. Të derorlorel l||l(|-lra(ës|. 0ela||srlë lë pë(l(vrel s|sler| re azol lë lralë. Të rorlorel l||l(|-lra(ës| | (| |
c||| | pë(dj|djel edre l|u|d|l llorës edre vaj|l P0E lë (|.
1ê. Të rousrel |orp(eso(| re sas|rë e revojsrre lë vaj|l lë (| P0E.
1Z. Të rorlorel |orp(eso(| rë paj|sjer llorëse.
18. Të va|urorel s|sler| llorës du|e ap|||ua( p(ocedu(ër e za|orsrre.
19. Të rousrel s|sler| llorës re l|u|d|r llorës | c||| srl(vlëzorel s| zëverdës|r. Vousrja lë |(vrel re l|u|d|r
llorës rë djerdje lë |ërdël |laza e |ërdël) djalë së c||ës |orp(eso(| ru| duxor lë puroj. Pas| cë sas|a opl|ra|e e
rdë((|r|l ësrlë rë e vodë| se sas|a o(|dj|ra|e e R-12 |rax 90º p(ej R-12). (e|orardorel cë s|sler| lë rousrel
re 80º p(ej rousrjes o(|dj|ra|e.
75

20. Të |vçel |orp(eso(| dre lë |ësrorel cë |usrlel lë slao|||zorer. Nëse s|sler| ru| |a rousrje lë
rjalluesrër. durel cë lë (|-p|olësorel sr|a||ë-sr|a||ë dje(ë sa lë a((|rel lejrxerja e duru( rë avu||ues.
21. Të ve(|l||orel re(rel|zr| | s|sler|l. Të rov||el luo| se(v|sues | |orp(eso(|l. Të zrverdosel el||ela rë
paj|sjer llorëse rë lë c|||r durel lë |elë dalër e e|ze|ul|r|l lë (|pa(|r|l|(||orsl(u|r|l). ||oj| dre sas|a e l|u|d|l
llorës dre ||oj| | vaj|l rë |orp(eso(.



11. MASAT E SIGURISË GJATË PUNËS


a. Ndikimi i fluidit ftohës

T| ev|lorel e|spoz|r|l re avujl e l|u|d|l llorës lë sr|a|lua(a djalë ((jedrjes ose de(drjes. Tr|lrjer e avu|||l
|u( r|ve|| | o|s|djer|l rë ajë( o|e rë 12-11º lë vë|||r|l. sr|a|lor srurë |ërd|re a|ule srërdelëso(e. Pe(sor| |
e|spozua( lej rase re avujl e l|u|d|l durel rerjëre(ë cë lë de| ose lë oa(lel rë ajë( lë paslë(. Nëse l(vrë
ra((ja ralv(a|e ësrlë rda|u(. l| epel l(vrëra((ja a(l|l|c|a|e. Të ros epel ad(era||ra. Në rërv(ë oo||dal|ve lë
|ë(|orel rd|rra red|c|ra|e. Në rapës|(ë lë |lrerel pas| cë lë aj(osel r|(ë rapës|(a.
Të ev|lorel |orla|l| re |ërdur e l|u|d|l llorës. Në lo(rë lë |ërdël. l|u|d| llorës rurd lë rd(|jë |ë|u(ër ose
svlë djalë |orla|l|l. du|e sr|a|lua( rd(|cal. 0j|lrasrlu rurd lë sr|a|loj rdacr|re lë rp(erla lë svve dre
rjedu|||re lë paru(|l. Çdo re(ë |u( e|z|slor ((ez||u rdaj rd|||reve re l|u|de llorëse lë |ërdël durel cë lë
roarer ((ooal ro(ojlëse re rardë lë djala dre do(ëza. Vo(ojlja durel lë |vçë edre svzal ro(ojlëse dre
ro(ojlës|r e lvlv(ës pë( lë ro(ojlu( svlë. Nëse pe(sor| ësrlë slë(p||u( re |ërdur llorës. durel rerjëre(ë lë rec
((ooal cë jarë lë slë(p||u(a pë( lë ev|lua( rd(|(je srlesë. \erd| | |rd||ua( durel lë |arel re ujë lë va|ël. jo lë
llorlë ose lë rxerlë. Të ros srl(vlëzorel vrdv(a dre porada. Verjëre(ë paslaj durel lë |ë(|orel rd|rra
red|c|ra|e. Nëse l|u|d| llorës |ërdë |a a((|lu( dje(ë rë sv. rerjëre(ë lë srpë(|arer svlë re sas| lë radre uj| rë
zdjalje |oro(e rë së pa|u p(ej 15 r|rula. re rd(|lje lë pë(|orsrre lë |apa|ëve lë sv(|l pë( lë |erlësua(
srpë|a(jer. Pë( srpë|a(je lë srl(vlëzorel velër uj| | va|ël. jo lë llorël ose lë rxerlë. Verjëre(ë pas ap||||r|l lë
rd|rrës së pa(ë. lë |ë(|orel rd|rra red|c|ra|e.


b. Puna në pajisjen ftohëse

Të vë(lelorel se s|sler| ësrlë lë(ës|srl | zo(azu(. pa(a l||||r|l lë çdo ||oj| lë (|pa(|r|l. djedjës|srl pa(a l||||r|l
lë sa|d|r|l. Çdo re(ë ësrlë e dësr|(uesrër cë pas zo(azjes së s|sler|l lë pë(l(vrel re azol lë lralë.
0jalë (|pa(|r|l. s|sler| lë ||rel rapu( pë( lë ev|lua( |(|j|r|r e srlvpjes.
Asrjëre(ë lë ros pë(z|rel l|u|d| llorës re aj(|r. as |ëso ||oj pë(z|e(jeje lë ||rel rër srlvpje pë( sr|a| lë
ve(|l|||r|l lë re(rel|zr|l lë s|sler|l.
0jalë |ësr|r|l lë l|u|d|l llorës rëpë( luo|r purues lë |orp(eso(|l durel lë ||oda(|lel cë p(ocedu(a lë
e|ze|ulorel re vërerdje. sepse rë (asl lë |ësr|r|l lë v(u||srër pë(z|e(ja e l|u|d|l llorës dre vaj|l rurd lë
pë|cel rë |ë|u(ë dre rë sv.
Të srl(vlëzorel çla(ëdo verl|||r rd|rrës |verl||alo( l(veza(. verl||alo( p||alor||. elj.). pë( lë srpë(rda(ë
avu|||r ose p(odu|le lë pë(rapu(a lë l|u|d|l llorës. lë c||al rdosrla |arë roelu( rë luoa ose le| e|ererlel e
s|sler|l djalë (|pa(|r|l lë s|sler|l.
Nëse rd|rel |urdë(r|r| | lo(lë djalë sa|d|r|l. | c||| |((|lor rurdër dre lvl|r. rerjëre(ë lë rdë(p(|lel re
purër dre lë |ësrorel rapës|(a. Kv |urdë(r|r |(|luese ((jedr rda avu|||r| | sr|a|lua( djalë dëdjesë së l|u|d|l
llorës. P(odu|lel e djed|es së l|u|d|l llorës jarë lo|s||ë.
76

0jalë purës re paj|sjel pë( sa|d|r re dazë | c||| srl(vlëzor ooroo|al re o|s|djer. durel lë ||oda(|lel cë
o|s|djer| lë ros v|je rë |orla|l re vrdv(ë(a. vaj(a. re s|pë(lace lë vrdv(osu(a ose lë vajosu(a.
Nëse vë(erel çla(ë do rd(vsr|r| rë radrës| dre rë lo(rër e l|a|ës së rapu(. ose |a rdë((ua( rdjv(ër
l|a|a. rerjëre(ë durel rdë(p(e(ë re purër dre pë(së(| lë pë(l(vrel s|sler|. Kv ele|l | rd(vsrua( | l|a|ës durel
lë jelë pa(a|ajrë(|r cë erde e|z|slor p(ezerca e avu|||l lë lepë(l lë l|u|d|l llorës ((elr verd|l |u purorel.
0jalë purës rë paj|sjer llorëse re R-ê00a ësrlë N0ALuAR sa|d|r|. F|u|d| llorës R-ê00a ësrlë rdezëse.
0o||dal|v|srl lë srl(vlëzorer rjelel ro(ojlëse. rëse s|sler| llorës ose e|ererlel e s|sler|l pasl(orer re
l(|||o(el||er. pe(||o(el||er| ose ||o(eler. Këlo l(elës|(a jarë lo|s||e.


.. Goditja e rrymës elektrike
Të sr|vçel paj|sja llorëse rda ((jel| lu(r|zues djalë çla(ëdo pure rë lë. Në (aslel |u( durel lë purorel rë
paj|sje rër lers|or. p.sr. pë( lë ara||zua( rjë p(|srje. lë pë(roarer| ((edu||ave lë rasave s|du(uese |lë ros
p(e|er re do(ë pë(çues|l lë zrvesru(. lë srl(vlëzorel rjel| |zo|ues s| rë ((edu||o(e. lë |er| roalrjel ro(ojlëse
djedjëse rë |ëroël. lë roarer do(ëzal ro(ojlëse. elj.).
Nëse pe(sor| ësrlë rër dod|ljer e ((vrës. durel cë rerjëre(ë rë rërv(ë rë lë srpejlë dre rë rërv(ë
rë lë pë(srlalsrër lë sr|vçel lu(r|z|r| | paj|sjes |re rdë(p(e(ës|r rë paj|sje. re lë(recjer e |ao||os lu(r|zuese
rda p(|za. s|du(esër) ose rë rërv(ë lë s|du(l lë rdajrë pe(sor|r rda ca(|u ((vro(. Esrlë ((ez|| pë( jelë lë
p(e|el pe(sor| | c||| xr|rdel rë ca(|ur e|e|l(|| ((vro(.
Nëse ësrlë e duru(. lë epel rd|rra e pa(ë pe(sor|l lë c|||r e |a dod|lu( ((vra. e paslaj lë pa(ac|lel pë(
rd|rrë red|c|ra|e.

d. Deponimi dhe përdorimi i bombolave
8oroo|al re l|u|de llorëse lë (urer rë rapës|(a lë llorla. lë lrala dre rë verde lë aj(osu(a r|(ë |a(d rda
rxerlës|a. l|a|a. |er||a||el |o((oz|ve. avu|||. e|sp|odues|l dre rë çdo rërv(ë lë ro(orer rda dërl|rel.
8oroo|al re l|u|de llorëse durel lë jerë lë srërua(a ca(laz|. Ndjv(a e ooroo|ës dre er(||srerja) e l|u|d|l
llorës durel lë jerë lë pë(pulru(a.
8oroo|al çdo re(ë durel lë jerë lë |a(lësua(a ro| dvsrerelë e |adësrla cë lë ros |o(odorer.
8oroo|al re l|u|de llorëse lë ros (urer së oasr|u re sr|srel e daz|l pë( sa|d|r.
Asrjëre(ë lë ros rd(orer ooroo|al re l|u|de llorëse ro| 52°C. As lë ros ||rer rë alë(s| lë l|a|ës. ose
ou(|r|l lë rxerlës|së. ose lë c|ler rë zja((.
8oroo|al. ((edu|||srl lë rousru(a. çollë pë( pë(do(|r lë srurëre(srër. ose alo pë( pë(do(|r lë
rjëre(srër. rëse rxerer ro| lerpe(alu(al ra|s|ra|e lë (e|orardua(a p(ej 52°C. rurd lë v|je dje(ë le srlvpja
e radre e ((ez||srre. rdosrla edre rë e |a(lë rda ajo e c||a ooroo|a ësrlë e p(oje|lua(. 0j|lrasrlu. asrjëre(ë
lë ros ||rel ooroo|a rë verdel |u alo do l| e|spozoresr|r d(ejlpë(sëd(ejl| ((ezeve lë d|e|||l. dre lerpe(alu(a e
ooroo|ës lë |a|oj 52°C.
Asrjëre(ë lë ros pë(do(el o(ere(| ose l|a|a e rapu( pë( rxerjer e ooroo|ës djalë p(ocedu(ës pë(
rousrjer e s|sler|l re l|u|d llorës.
Asrjëre(ë re dod|lje lë ros rapel va|vu|| puruese rë ooroo|a. as lë ros dod|lel va|vu|| s|du(ues | lej srlvpjes.
Asrjëre(ë dre rë asrjë rërv(ë lë ros rousrel ooroo|a pë( pë(do(|r rjëre(ësr. Voelu(|ral e l|u|d|l
llorës durel cë lë srl(vlëzorer ose lë (||lrerer rë ooroo|al |lrvese. |u(se ooroo|a e zo(azël durel lë djurel
s|pas ((edu||o(es.
Asrjëre(ë lë ros srl(vlëzorel ooroo|a e l|u|d llorës pë( pë(do(|r rjëre(ësr s| ooroo| pë( ajë( lë
p(esua(. 8oroo|al pë( l|u|d llorës ru| jarë lë (uajlu(a r|(ë rë o(erdës|. dre |adësrl|a rda aj(| rër srlvpje rurd
lë sr|a|loj |o((oz|or|r. Kjo rurdë lë dooësoj ooroo|ër dre lë sr|a|loj pë|c|ljer e saj. Nu| e|z|slojrë |u((la(ë
|rd||ac|ore cë ooroo|a ësrlë e dooësua( dje(ë sa lë ros pë|cel.
Asrjëre(ë lë ros ((olu||orer ose lë djurer ooroo|al. as lë |ec pë(do(orel ajo rë rërv(ë lë v(azrdë.
\a|vu|| puruese rë ooroo| çdo re(ë lë rapel rdada|ë.
77

Të ros rousrer ooroo|al pë( pë(do(|r rjëre(ësr as alo pë( pë(do(|r srurë re(ësr re l|u|d llorës lë
srl(vlëzua(. Pë( l|u|d|r llorës lë srl(vlëzua( dj|lrrorë pë(do(el velër ooroo|a |lrvese.
\ërerdje lë veçarlë durel l| |usrlorel |u( ësrlë rë pvelje l|u|d| llorës re R-ê00a. A| durel çdo re(ë lë
depororel dre lë l(arspo(lorel velër re ooroo|al e s|du(la lë ((edu||ua(a re ((edu||o(e. 8oroo|al çdo re(ë
durel lë roarer rë poz|lë ve(l||a|e.
lzooular| R-ê00a (urel rda(as p(ej l|u|deve lje(a llorëse dre daz(ave. Asrjëre(ë lë ros |ejorel cë
ooroo|a lë jelë rë e rxerlë se 10°C. lapës|(al rë lë c||al (urel R-ê00a lë s|du(orel rda e|e|l(|c|lel| slal||. Të
dj|lra rasal e s|du(|r|l. lë c||al | pë(|as|r depor|r|l dre rar|pu||r|l re ooroo|al re l|u|de lje(a llorëse. |
pë(|el edre ooroo|ave re R-ê00a.
E|rar du|||ar p(ej A||arul cë ra rurdëso| la pë(|lrej |ëlë ||oë(. lrsra||ar ra rurdësor edre la srlvp dre l|a sror|r ra|(|r lë lje(ël vë||ezë( rvs||rar.Ar|r

13. VEGLAT DHE PAJISJET

\ed|al spec|a|e. |rsl(urerlel. paj|rel dre rale(|a|el pë( le|r||ër llorëse lë revojsrre pë( purë rë
l(|do(|le(ël dre l(|zel srlëp|a|e.


F|d. 13-1. Vousres| |REFC0. 10505-R0-1-R131a)
78

F|d.13-2. \a|ur porpa |REFC0. R0YAL-2)


F|d.13-3. C|||rd(| pë( rousrje-'rerzu(a'




F|d.13-5. Varova|urel(| |REFC0. V2-250-03)












79

F|d.13-1. Ndë(||drja srpë(rda(ëse re rarorel(a
|REFC0. 8V2-3-3uPER)



F|d.13-ê. \a|urel(| |REFC0. 19800-3\)
0&hET HE CJET 0R|CJ|NAL


F|d.13-Z. Paj|sja pë( rxje((jer e l|u|d|l llorës
|REFC0. PLu3-8) HE CJET 0R|CJ|NAL|N
F|d.13-9. 0ele|lo(| e|e|l(or|| pë( ((jedrje
|REFC0. TlF-5ê50A) HE CJET 0R|CJ|NAL|N

8

F|d.13-12.\aj | |uc pë( dele|l|r lë ((jedrjes

F|d.13-1Z.Tuo| pë( rousrje |REFC0. CCL-3ê)
F|d.13-11.3p(e|-dele|lo( | djeljes së ((jedrjes
|REFC0. 10ê20)

F|d.13-18.0a(el pë( srl(ërd|r|r e luo|l
|REFC0. 11209 )


F|d.13-19.0a(el re dj||pë( pë( srpua(jer e luo|l
|REFC0. 11210)

F|d.13-20.0ë(srë(ël pë( p(e(jer e |ap||a(|l
|REFC0. 11215)

8

F|d.13-21.Pa|sjel-(o|e(el pë( p(e(jer e luoave lë
d|arel(ave lë rd(vsrër







F|d.13-2ê.Pa|sja oa(lëse pë( rdj|lje - 'lu(oo lo(cr'
|REFC0. 1ê81ê) 0R|CJ|NAL|N HE CJET


F|d.13-23.Pa|sjel pë( zdjë(|r lë luoave
|REFC0. T-21100)



82

F|d.13-2Z.Vjel| p|uru( pë( rdjlje
|lARRl3) HE CJET 0R|CJ|NAL|N



F|d.13-28.3rul(al pë( rdj|lje |lARRl3 2.5VV)


F|d.13-29.Pa|sja pë( 'ra((r|r' lë avu||ues|l- 'sr|urs|' |LA-C0)

83

F|d.13-30.Vjel| pë( 'ra((r|r' avuu||ues|sr-dv|orporerlësr |3uN FlX)



F|d.13-31.Te(rorel(| d|dj|la| |REFC0. wV-150)HE CJET 0R|CJ|NAL|N

F|d.13-35.Paj|sje pure - ce|ës| ((ësrc|lës- 0-Z0rr
84

F|d.13-32.Pesro(ja e|e|l(or||e - ê8 |d |REFC0. TlF-90-10A)

F|d.13-33.Paj|sje pure - pë( zdje(|r|r e d|arel(|l lë o(erdsrër lë luoave- 'uNl0R'


F|d.13-31.Paj|sje pure - |orp|el |açav|dasr '-' '+'



85

F|d.13-3ê.Paj|sje pure- |orp|el |rousasr


F|d.13-3Z.Paj|sje pure - |orp|el ce|ësasr sv


F|d.13-38.Paj|sje pure - ce|ës| | va|vu|eve '|alë(|ërdsr|'
86

13. SHTOJCA

-LEGJENDA-

SHËNJAT DHE SHKURTESAT

R (refrigerant) ÷ mjeti për ftohje
CFC - .hlorofluoro.arbons
CFC - hydro.hloro.arbons
FC - hydrofluoro.arbons
FC - fluoro.arbons
PFC - perfluoro.arbons
C - hydro.arbons
OD$ (ozone depleting substan.e) - materie e .ila e hargjon ozonin
ODP (ozone depleting potential) - poten.iali i harxhimit të ozonit
GWP (global warming potential) - poten.iali i ngrohjes globale
GWP (halo.arbon global warming potential) - poten.iali halokabonik i ngrohjes globale
PUF (polyurethane foam) - shkuma poliuretan
CP (.y.lopentane) - .iklopentani


LBP (Low Ba.k Pressure) - shtypja e ulët kthyese
MBP (Medium Ba.k Pressure) - shtypja mesatare kthyese
BP (igh Ba.k Pressure) - shtypja e lartë kthyese
V (Valvuli)- ngufatja me ventil
C (Capillary)- ngufatja me kapilar
L$T (Low $tarting Torque) - momenti i vogël startues
$T (igh $tarting Tourque) - moment i lartë startues
FLA (full lord ampere) - ngarkesa e përgjithshme e rrymës
LRA (lo.ked rotor ampere) - rryma e rotorit të bllokuar
$ (statik .ooling) - ftohja statike (e kompresorit)
F (fan .ooling) - ftohja me ventilator (e kompresorit)
OC (oil .ooling) - ftohja me vaj (e kompresorit)
R$ÌR (resistant start idu.tion run) - rezisten.a startuese dhe puna induktive
R$CR (resistan. start .apa.itor run)- rezisten.a startuese dhe puna me kondensator punues
C$ÌR (.apa.itor start indu.tion run) - starti kondensatorik dhe puna induktive
C$R (.apa.itor start and run) - starti dhe puna me kondensator


Q ÷ kapa.iteti ftohës
P ÷ shtypja e kondensimit
p
0
÷ shtypja e avullimit
T ÷ temperatura e kondensimit
T
0
÷ temperatura e avullimit
87

EER ÷ Energy Effi.ien.y Ratio
COP ÷ Coeffi.ient of performan.e
MOP ÷ Maximun operating Pressure
MWP ÷ Maximum Working Pressure
MO (mineral oil) - vaj minerali
AB (alkylbenzene) - vaj alkilbenzen
POE (polyol ester) - vaj poliolester
PAG (polyalkylene gly.ol) - vaji glykolo polialkilen
VG (Vis.osity Grade) - shkalla e viskozitetit


Ì$O ÷ Ìnternational $tandards Organization
ÌEC ÷ Ìnternational Elektrote.hnik.al Commission
ÌÌR ÷ Ìnternational Ìnstitute of Refrigeration
CEN ÷ The european Committee for standardization
CECOMAF ÷ (prej 1996. EUROVENT- CECOMAF) ÷ European Committee of Air andling
and Refrigerating Equipment Manufa.turers
A$RAE ÷ Ameri.an $o.iety of eating, Refrigerating and Air ÷ Conditioning Engineers,Ìn..
B$Ì ÷ British $tandard Ìnstitute
TÜV ÷ Te.hnis.her Uberwa.hungsuerein
AN$Ì ÷ The ameri.an National $tandars Ìstitute
BRA ÷ British Refrigeration Asso.iation
VDE ÷ Verband Deuts.her Elektrote.hniker
ARÌ ÷ Air .onditioning & Refrigeration Ìnstitute
UL ÷ Underwriters Laboratories
ARTÌ ÷ Air Conditioning and Refrigeration Te.hnology Ìnstitute
A$ERCOM ÷ Asso.iation of European Refrigeration Compressor Manufa.turers
EN (Euronorm) ÷ European $tandard
DÌN ÷ German $tandard
B$ ÷ British $tandard


C (Celsius) ÷ shkalla e Celsiusit
F (Fahrenheit) ÷ shkalla e Farenhajtit
R (Rankine) ÷ shkalla e Rankinovit
K (Kelvin) ÷ shkalla e Kelvinit
J (Joule) - Gjuli
N (Newton) ÷ Njutoni
Pa (Pas.al) ÷ Paskali
W (Watt) ÷ Vati
Btu (British thermal unit) ÷ njësia Britanike e nxehtësisë
Ìb. (pound) ÷ funta
psi (pound per square in.h=Ìb. per sq. Ìn.) ÷ funta për inq në katror
psia (pound per square in.h absolute)- psi+shtypja atmosferike
in. (in.h=i=¨) inq, gishtëz (2,54.m)
ft. (foot ose fiit=f=') ÷ shputa e këmbës (30,4797.m)
sq.in. (square in.h = in
2
) ÷ inq në katror
sq.ft. (square foot = ft
2
) ÷ shputa në katrorë
88

ft.-lb. (foot ÷ pound) ÷ funta shputa
in.g (in.hes of mer.ury va.uum = "g) ÷ inq në shtyllën e zhivës
hp (horsepower) ÷ kual fuqia (britanike)

M (mega) ÷ 1000 000 (10
6
)
k (kilo) ÷ 1000 (10
3
)
h (hekto) ÷ 100 (10
2
)
da (deka) ÷ 10 (10
1
)
d (de.i) ÷ 0,1 (10
-1
)
. (.enti) ÷ 0,01 (10
-2
)
m (mili) ÷ 0,001 (10
-3
)
µ (mikro) ÷ 0,000,001 (10
-6
)
Å (Ångstrom) ÷ 10
-7











Fr|gor|fer

0anfo88

Atea
6u|ter
hammer

Fana|
Cenera|
E|ectr|k

Ranco
Robert -
8aw
Tom8on
hou8ton

Penn

Hat8u8|ta

8ag|nom|ya
Pac|f|c
6ontro|8
09080
0ZZ80
V2
N2
A01
9530
9533
TF5ZN/c
TF5ZêN
F31
3ART19R
3ART5
A10/\C1
A50/\K1
K50
RC31
RC-1
T5
T805
TFZ A-1-2Z0 AR8/ATP PFN
09081 32 F50/\P1
Kê0
RC-0 T1
T801
TF8 A-3-8000 CR8 PFR
0908ê
0ZZ8ê
0908ê2
0ZZ8ê2
0ZZ8ê1
C2
C3
C19
C28

9351
953ê


TF5Z
TF5ZêK
F33
3ARTê
3ART29
A59/\T9
K59/\K9
RC35
RC-2
RC-9

T80ê
T8
T808
TFê A-2-3ê00 0R8 PFC


Fr|z|
09080
0ZZ80
09085
0ZZ8015

V2
N2

9330
9533
TF5ZN/e
TF5ZN/d
F35
3ART19R
3ART5
3ART21
A10/\F3
A50
K50
RC31
RC31-1
RC-5
T5
T805
T0
T800
PFN
090810
0ZZ820
L3C
L3A
TF5Z3/a
F3ê
3ART32
3ARTZ
A51/\35
Aê3
K51
K59
RC-5 TZ
T8Z1
T80Z
A-Z-8100







prej

K

º
C

º
F

º
R
K 1 K-273 (K-273)x1,8+32 (K-273)x1,8+492
º
C
º
C+273 1
º
Cx1,8+32
º
Cx1,8+492
º
F ((
º
F-32):1,8)+273 (
º
F-32):1,8 1
º
F+460
º
R ((
º
R-492):1,8)+273 (
º
R-492):1,8
º
R-460 1
Termostatet që zëvendësohen në mes vete (Danfoss, DN.44.C3.02)
89

C=5/9|

F-32)

F=|9/5

C)÷32

Tabela e parallogaritjeve të njësive për temperatur
9



p(ej
oa( roa( N/r
2
|N/r2 rr
ld|0

C)
r l20
|1

C)
|p/cr
2
|rcr ld
|0

C)
|rcr l20
|1

C)
ps| alr
|slarda(d)

Pa |Pa To(( al
|ol/|r
2

oa( 1 1000 100000 100 Z50.0ê2 10.19Z2 1.019Z2 29.53 101.1ê3 11.5038 0.98ê92
roa( 0.001 1 100 0.1 0.Z500ê 10.19x10
-3
1.019x10
-3
29.53x10
-3
0.1011ê 11.5x10
-3
0.98Zx10
-3

Pa 1x10
-5
0.01 1 0.001 Z.501x10
-3
10.19x10
-5
1.019x10
-5
29.53x10
-5
1.015x10
-3
11.5x10
-5
0.98Zx10
-5

|Pa 0.01 10 1000 1 Z.500ê2 0.1019 0.01019 0.2953 1.011ê3 0.11501 0.0098Z
To(( 1.333x100
-3
1.33322 133.322 0.13332 1 0.01359 1.359x10
-3
0.0393Z 0.53521 0.01931 1.31êx10
-3

r l20 0.0980ê 98.0êê5 980ê.ê5 9.80êê5 Z3.5559 1 0.1 2.8959 39.3Z01 1.12233 0.09êZ8
al 0.980êZ 980.êê5 980êê.5 98.0êê5 Z35.559 10 1 28.959 393.Z01 11.2233 0.9êZ81
|r ld 0.0338ê 33.8ê39 338ê.39 3.38ê39 25.1 0.31532 0.03153 1 13.5951 0.19115 0.03312
|r l20 2.191x10
-3
2.19089 219.089 0.21909 1.8ê832 0.0251 0.00251 0.0Z35ê 1 0.03ê13 2.158x10
-3

ps| 0.0ê895 ê8.91Zê ê891.Zê ê.891Zê 51.Z119 0.Z030Z 0.0Z031 2.03ê02 2Z.ê8 1 0.0ê805
alr 1.01325 1013.25 101325 101.325 Zê0 10.3323 1.03323 29.921 10ê.Z8 11.ê959 1



1To(( = 1rr ld = 1000 V|c(or
1V|c(or = 0.00133 roa( = 0.00013 |Pa = 0.133 Pa = 0.00001 |ld
0.01 |rld = 0.251 To(( = 251 V|c(or = 0.33Z8 roa( = 0.033Z8 |Pa = 33.Z8 Pa














Tabela për parallogaritjen e njësive për shtypje
9


p(ej

J

|J

ca|

|ca|

8lu

ll.-|o.

wr

|pr
J 1 0.001 0.239 0.239x10
-3
9.18x10
-1
0.Z3Z 2.ZZ8x10
-1
0.10198
|J 1000 1 239 0.239 0.918 Z3Z 0.2ZZ8 101.98
ca| 1.18ê 1.18êx10
-3
1 0.001 0.0039ê 3.08Z 0.0011ê 0.12ê8
|ca| 118ê 1.18ê 1000 1 3.9ê 308Z 1.1ê 12ê.8
8lu 1055 1.055 252 0.252 1 ZZ8 0.293 10Z.53
ll.-|o. 1.35ê 1.35êx10
-3
0.3239 0.3239x10
-3
1.285x10
-3
1 3.Zêêx10
-1
0.13825
wr 3ê00 3.ê 8ê0 0.8ê 3.113 2ê55 1 3êZ.11
|pr 9.80ê 9.80êx10
-3
2.313 2.313x10
-3
9.3x10
-3
Z.233 2.Z21x10
-3
1






p(ej
w |w rp 8lu/r |ca|/r K3
w 1 0.001 1.31x10
-3
3.112 0.8ê 1.359x10
-3

|w 1000 1 1.31 3112 8ê0 1.359
lp Z1ê 0.Z1ê 1 251ê ê11.5ê 1.01358
8lu/r 0.293 0.293x10
-3
0.393x10
-3
1 0.25198 0.398x10
-3

|ca|/r 1.1ê2 1.1ê2x10
-3
1.558x10
-3
3.9êZ 1 1.5Z9x10
-3

K3 Z3ê 0.Z3ê 0.98ê59 2511 ê32.9ê 1









Tabela e parallogaritjeve të njësive për energji (punë dhe nxehtësi)
Tabela e parallogaritjes të njësive për fuqi
92

Vode||
Z
a
p
(
e
r
|
r
a

c
r
3


Ters|or
purues


Terpe(alu(a e avu|||r|l
C
0 w

L|oj| | rolo(|l
F
l
o
r
j
e

V
a
x
.

d
(
a
r

l
(
e
o
r

K
o
r
d
.

s
l
a
(
l
u
e
s

µ
F

K
o
r
d
.

p
u
r
u
e
s

µ
F


Rez|slerca e
pësrlje||ës rë
25ºC
C



Re|ea
sla(luese


\aj|
R
3
l
R

-

L
3
T

R
3
C
R

-

L
3
T

C
3
l
R
-
l
3
T

L
8
P

V
8
P

l
8
P

2
2
0
-
2
1
0

\

2
0
0
-
2
2
0

\

L
|
o
j
|

3
a
s
|
a

c
r
3

s
l
a
(
l
u
e
s

s
e


p
u
r
u
e
s


-30 -25 -23.3 -20 -15
PL35 0 2.00 ` ` 32 3ê 15 ê1 ` ` ` ` \2 300

11.0 38.0
PTC- 103 N 0011
P 150
ê0 11Z u ê021
TL3 0 3.13 ` ` 29 11 1ê 58 81 ` ` ` `
3
100

15.5 21.3
PTC- 103 N 0011
P 280
\2 ê0 11Z u ê009
TL1 0 3.8ê ` ` 13 58 ê1 Z8 105 ` ` ` `
3
100

1Z.0 1ê.0
PTC- 103 N 0011
P 280
\2 ê0 11Z u ê001
TL5 0 5.08 ` ` 5ê Zê 81 103 13Z ` ` ` `
3
100

11.8 11.5
PTC- 103 N 0011
P 280
\2 ê0 11Z u ê000
FRê 0 ê.23 ` ` 51 82 91 121 1ê9 ` ` ` `
3
900

12.1 12.ê
PTC- 103 N 0011
P 150
\2 80 11Z u ê000
FRZ.5 0 ê.93 ` ` êê 99 113 113 19Z ` ` ` `
3
900

13.0 10.Z
PTC- 103 N 0011
P 150
\2 80 11Z u ê001
FR8.5 0 Z.95 ` ` 81 123 139 1Z2 231 ` ` ` `
\1
900

12.0 8.9
PTC- 103 N 0011
P 150
\2 80 11Z u ê015
FR10 0 9.05 ` ` 93 13Z 153 188 250 ` ` ` `
\1
900

12.0 Z.3
PTC- 103 N 0011
P 150
\2 80 11Z u ê010
FR11 0 11.15 ` ` 115 1Z0 191 233 30Z ` ` ` ` \2 900

12.0 Z.3
PTC- 103 N 0011
P 150
80 11Z u ê010
3C10 0 12.29 ` ` ê0 113 135 183 2ê8 ` ` ` `
\1 130
0

11.1 8.5
PTC- 103 N 0002
P ê00
\2 80 11Z u ê002
\1- Florja re ajë( 1.5 r/s
\2- llorja re ajë( 3.0 r/s |dorosdo)
Danfoss R-134a ÷ seria "Univerzal¨







93

Vode||
\
ë
|
|
|
r
|

c
r
3

Ters|or
Purues
Terpe(alu(a e avu|||r|l
C
0 w

L|oj| | rolo(|l
F
l
o
r
j
a

V
a
x
.

d
(
a
r

l
(
e
o
r

K
o
r
d
.

s
l
a
(
l
u
e
s

µ
F

K
o
r
d
.

p
u
r
u
e
s

µ
F

Rez|slerca e
pësrlje||je. 25ºC
C
Re|e sla(luese

\aj|
R
3
l
R

-

L
3
T

R
3
C
R

-

L
3
T

C
3
l
R
-
l
3
T

L
8
P

V
8
P

l
8
P

2
2
0
-
2
1
0

\

2
0
0
-
2
2
0

\

L
|
o
j
|

3
a
s
|
a

c
r
3

s
l
a
(
l
u
e
s

p
u
r
u
e
s

-30 -25 -23.3 -20 -15
PL35 F 2.00 ` ` 32 3ê 15 ê0 ` ` 3 300 19.0 52.0 PTC- 103 N 0011 P 150
PL50 F 2.50 ` ` 31 13 18 59 Z9 ` ` 3 300 20.0 38.0 PTC- 103 N 0011 P 150
PL50 F
1
2.50 ` ` 11 15 51 Z2 ` ` ` \ 300 ê0 11.0 38.0 11Z u ê021 P 150
TL2.5 F 2.ê1 ` ` 32 3Z 1Z ê5 ` ` 3 100 15.0 10.0 PTC- 103 N 0011 P 180
TL3 F 3.13 ` ` 12 18 ê0 82 ` ` ` 3 100 ê0 15.0 31.5
PTC- 103 N 0011
P 180
11Z u ê009
TL1 F 3.8ê ` ` 11 ê1 êZ 81 10Z ` ` ` 3 100 ê0 1ê.2 25.ê
PTC- 103 N 0011
P 180
11Z u ê001
TL5 F 5.08 ` ` ê0 82 91 110 111 ` ` ` 3 100 ê0 15.1 18.2
PTC- 103 N 0011
P 180
11Z u ê001
TL35 F 5.08 ` ` ê8 91 101 12ê 1ê3 ` ` ` 3 100 ê0 1Z.0 1ê.0
PTC- 103 N 0011
P 180
11Z u ê001
TL3ê F 5.Z0 ` ` ZZ 101 115 119 183 ` ` ` 3 100 ê0 1Z.0 1ê.0
PTC- 103 N 0011
P 180
11Z u ê001
TL3Z F ê.19 ` ` 89 120 133 1ê0 208 ` ` ` 3 100 11.8 11.5
PTC- 103 N 0002
P 180
11Z u ê002
TL3 Z F ê.19 ` ` 89 120 133 1ê0 208 ` ` 3 100 1 11.8 11.5 PTC- 103 N 001ê P 180
NLê F ê.13 ` ` ZZ 110 123 151 200 ` ` ` 3 100 ê0 13.ê 1ê.0
PTC-103 N 0011
P 320
11Z u ê001
NLZ F Z.2Z ` ` 99 13ê 151 182 238 ` ` ` 3 100 80 11.1 13.1
PTC- 103 N 0011
P 320
11Z u ê000
NL8 F 8.05 ` ` 112 119 1ê3 191 219 ` ` ` 3 100 80 13.0 10.Z
PTC- N 0011
P 320
11Z u ê001
NL9 F 8.35 ` ` 112 155 1Z2 208 2Z2 ` ` ` 3 100 80 13.0 10.Z
PTC- N 0011
P 320
11Z u ê001
NL11 F
2
11.15 ` ` 111 200 223 2Z1 35ê ` ` ` 3 100 80 11.Z 8.2
PTC- N 0011
P 320
11Z u ê002
FRZ.5 F ê.93 ` ` Z9 108 120 11Z 19Z ` ` ` 3 900 80 12.1 12.ê
PTC- N 0011
P 350
11Z u ê000
FR8.5 F Z.95 ` ` 89 121 138 1ê9 221 ` ` ` 3 900 80 13.0 10.Z
PTC- N 0011
P 350
11Z u ê001
FR10 F 9.05 ` ` 103 138 153 18ê 218 ` ` ` 3 900 80 12.0 8.9
PTC- N 0011
P 350
11Z u ê002

0arloss R-131a - se(|a '3larda(d¨


94

Vode||
\
ë
|
|
|
r
|

c
r
3

Ters|or
Purues

Terpe(alu(a e avu|||r|l
C
0 w
L|oj| | rolo(|l
F
l
o
r
j
a

V
a
x
.

d
(
a
r

l
(
e
o
r

K
o
r
d
.

s
l
a
(
l
u
e
s

µ
F

K
o
r
d
.

p
u
r
u
e
s

µ
F

Rez|slerca e
pësrlje||ës rë
25ºC
C
Re|ea sla(luese

\aj|
R
3
l
R

-

L
3
T

R
3
C
R

-

L
3
T

C
3
l
R
-
l
3
T

L
8
P

V
8
P

l
8
P

2
2
0
-
2
1
0

\

2
0
0
-
2
2
0

\

|
|
o
j
|

s
a
s
|
j
a

c
r
3

s
l
a
(
l
u
e
s

p
u
r
u
e
s

-30 -25 -23.3 -20 -15
PLE35 F 2.00 ` ` 32 3ê 15 ê0 ` ` ` 3 300 1 22.0 5Z.0 PTC- 103 N 001ê P 150
PLE50 F 2.50 ` ` 11 15 51 Z2 ` ` ` 3 300 1 21.0 1Z.0 PTC- 103 N 001ê P 150
TLE33 F 3.13 ` ` 1ê 52 êê 90 ` ` ` ` 3 100 1 15.1 2Z.5
PTC- 103 N 0011
P 180
PTC- 103 N 001ê
TLE31 F 3.8ê ` ` 11 ê5 Z3 90 120 ` ` ` 3 100 1 15.Z 25.Z
PTC- 103 N 0011
P 180
PTC- 103 N 001ê
TLE35 F 5.08 ` ` ê8 91 101 12ê 1ê3 ` ` ` 3 100 1 15.3 18.9
PTC- 103 N 0011
P 180
PTC- 103 N 001ê
TLE3ê F 5.Z0 ` ` ZZ 101 115 139 183 ` ` ` 3 100 1 1ê.9 1ê.5
PTC- 103 N 0011
P 180
PTC- 103 N 001ê
TLE3Z F ê.19 ` ` 89 120 133 1ê0 208 ` ` ` 3 100 1 15.3 13.9
PTC- 103 N 0011
P 180
PTC- 103 N 001ê
NLEê F ê.13 ` ` 80 112 121 151 198 ` ` ` 3 100 1 1Z.9 11.9
PTC- 103 N 0011
P 290
PTC- 103 N 001ê
NLEZ F Z.2Z ` ` 9Z 135 150 182 238 ` ` ` 3 100 1 1Z.9 11.9
PTC- 103 N 0011
P 290
PTC- 103 N 001ê
NLE8 FK 8.05 ` ` 118 1ê5 ` ` ` 3 100 1 18.0 12.9
PTC- 103 N 0011
P 320
PTC- 103 N 001ê
NLE9 F 8.35 ` ` 112 151 1Z1 20Z 2Z1 ` ` 3 100 1 18.0 12.9
PTC- 103 N 0011
P 290
PTC- 103 N 001ê


Danfoss R-134a ÷ seria "Energy optimized¨



95

Danfoss R-134a - seria "igh energy optimized¨
















Vode||
\
ë
|
|
|
r
|

c
r
3

Ters|or
Purues

Terpe(alu(a e avu|||r|l
C
0 w
L|oj| | rolo(|l
F
l
o
r
j
a

V
a
x
.

d
(
a
r

l
(
e
o
r

K
o
r
d
.

s
l
a
(
l
u
e
s

µ
F

K
o
r
d
.

p
u
r
u
e
s

µ
F

Rez|slerca e
pësrlje||ës rë
25ºC
C
Re|ea sla(luese
\aj|
R
3
l
R

-

L
3
T

R
3
C
R

-

L
3
T

C
3
l
R
-
l
3
T

L
8
P

V
8
P

l
8
P

2
2
0
-
2
1
0

\

2
0
0
-
2
2
0

\

|
|
o
j
|

s
a
s
|
j
a

c
r
3

s
l
a
(
l
u
e
s

p
u
r
u
e
s

-30 -25 -23.3 -20 -15
TLY1 F 3.8ê ` ` 52 Z2 80 9Z 12Z
`
` ` 3 100 1 15.Z 25.Z
PTC- 103 N 0011
P 180
PTC- 103 N 001ê
TLY5 FK 5.08 ` ` 98 108
`
` ` 3 100 1 15.3 18.9
PTC- 103 N 0011
P 180
PTC- 103 N 001ê
NLY5.5 FK ê.13 ` ` 123 135 ` ` 3 100 1 15.1 1ê.0 PTC- 103 N 001ê P 290
NLYê F ê.Z0 ` ` 101 138 152 182 235 ` ` 3 100 1 15.1 1ê.0 PTC- 103 N 001ê P 290
NLYZ Y F Z.2Z ` ` 121 158 1Z3 20ê 2ê5 ` ` 3 100 1 12.Z 11.8 PTC- 103 N 001ê P 290
NLY9 FK 8.35 ` ` 135 1Z5 193 22Z 289 ` ` 3 100 1 9.0 11.0 PTC- 103 N 001ê P 290
96

0arloss R-131a - se(|a 'T(op|ca|¨












Vode||
\
ë
|
|
|
r
|

c
r
3

Ters|or
Purues

Terpe(alu(a e avu|||r|l
C
0 w
L|oj| | rolo(|l
F
l
o
r
j
a

V
a
x
.

d
(
a
r

l
(
e
o
r

K
o
r
d
.

s
l
a
(
l
u
e
s

µ
F

K
o
r
d
.

p
u
r
u
e
s

µ
F

Rez|slerca e
pësrlje||ës rë
25ºC
C
Re|ea sla(luese
\aj|
R
3
l
R

-

L
3
T

R
3
C
R

-

L
3
T

C
3
l
R
-
l
3
T

L
8
P

V
8
P

l
8
P

2
2
0
-
2
1
0

\

2
0
0
-
2
2
0

\

|
|
o
j
|

s
a
s
|
j
a

c
r
3

s
l
a
(
l
u
e
s

p
u
r
u
e
s

-30 -25 -23.3 -20 -15
TL33 FT 3.8ê ` ` 31 50 5ê ê9 92 ` ` 3 100 15.1 2Z.5 PTC- 103 N 0011 P 180
TL31 FT 5.08 ` ` 13 ê3 Z1 88 11Z

` ` ` 3 100 ê0 1Z.0 1ê.0
PTC- 103 N 0011
P 180
11Z u ê001
TL35 FT ê.13 ` ` Z1 98 109 131 1Z0 ` ` ` 3 100 ê0 11.8 11.5
PTC- 103 N 0011
P 180
11Z u ê000
NLê FT ê.Z0 ` ` 81 115 12Z 152 198 ` ` ` 3 100 80 12.1 12.ê
PTC- 103 N 0011
P 320
11Z u ê000
NLZ FT Z.2Z ` ` 100 13ê 150 181 235 ` ` ` 3 100 80 13.0 10.Z
PTC- 103 N 0011
P
32
0 11Z u ê001
NL9 FT 8.35 ` ` 120 1ê2 1Z8 213 2Z5 ` ` ` 3 100 80 12.0 8.9
PTC- 103 N 0011
P 320
11Z u ê001
NL10 FT 10.10 ` ` 158 213 235 281 3ê1 3 100 80 11.Z 8.2
PTC- 103 N 0011
P 320
11Z u ê002
97

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful