You are on page 1of 8

‫ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﺮ ﻋﻤﻠﮑﺮد و اﺟﺰای ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺳﻪ رﻗﻢ ذرت داﻧﻪای‬

‫‪3‬‬
‫ﺳﻌﯿﺪ ﺣﻤﺰیاﻟﻮاﻧﻖ‪* ،1‬ﺳﯿﺪﻋﻠﯽﻣﺤﻤﺪ ﻣﺪرس ﺛﺎﻧﻮی‪ 2‬و ﻣﺠﯿﺪ آﻗﺎ ﻋﻠﯿﺨﺎﻧﯽ‬
‫‪1‬داﻧﺸﺠﻮی ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽارﺷﺪ ﮔﺮوه زراﻋﺖ داﻧﺸﮑﺪه ﮐﺸﺎورزی داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﺪرس‪2 ،‬داﻧﺸﯿﺎر ﮔﺮوه زراﻋﺖ داﻧﺸﮑﺪه ﮐﺸﺎورزی داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﺪرس‪،‬‬
‫‪3‬اﺳﺘﺎدﯾﺎر ﮔﺮوه زراﻋﺖ داﻧﺸﮑﺪه ﮐﺸﺎورزی داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﺪرس‬

‫ﭼﮑﯿﺪه‬
‫ﺑﻪﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﺳﺎﯾﻪاﻧﺪاز ﮔﯿﺎﻫﯽ از ﻃﺮﯾﻖ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﺮ ﻋﻤﻠﮑﺮد و اﺟﺰای ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺳﻪ رﻗﻢ ذرت داﻧﻪای ﯾﮏ‬
‫آزﻣﺎﯾﺶ ﻣﺰرﻋﻪای ﺑﻪﺻﻮرت آزﻣﺎﯾﺶ ﻓﺎﮐﺘﻮرﯾﻞ در ﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮح ﺑﻠﻮکﻫﺎی ﮐﺎﻣﻞ ﺗﺼﺎدﻓﯽ ﺑﺎ ﻋﺎﻣﻞ رﻗﻢ در ‪ 3‬ﺳﻄﺢ )‪ 604 ،700‬و‬
‫‪ (301‬و ﻋﺎﻣﻞ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ در ‪ 4‬ﺳﻄﺢ )ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‪ ،‬ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل‪ ،‬ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل‪ ،‬و ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل(‬
‫و ﺑﺎ ﺳﻪ ﺗﮑﺮار ﻃﺮاﺣﯽ و در ﺳﺎل ‪ 1384‬اﺟﺮا ﺷﺪ‪ .‬ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‪ ،‬رﻗﻢ و ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت آﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﻃﻮل ﺑﻼل‪ ،‬ﮐﭽﻠﯽ‪ ،‬ﺗﻌﺪاد‬
‫ردﯾﻒ در ﺑﻼل و ﻋﻤﻠﮑﺮد داﻧﻪ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﻌﻨﯽداری ﮔﺬاﺷﺖ‪ .‬ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ردﯾﻒ ارﻗﺎم ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮد و ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﻧﯿﺰ آن را ﺗﺤﺖ‬
‫ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﺮار داد‪ .‬وزن ﻫﺰار داﻧﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻫﯿﭽﮑﺪام از ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﻗﺮار ﻧﮕﺮﻓﺖ‪ .‬در ﻣﺠﻤﻮع ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‪،‬‬
‫ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل و ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل‪ ،‬ﻃﻮل ﺑﻼل ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ داﺷﺘﻨﺪ و ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﺳﺒﺐ ﮐﺎﻫﺶ ﻃﻮل ﺑﻼل ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﮐﺎﻫﺶ ﻃﻮل ﺑﻼل و ﮐﭽﻠﯽ آن‪ ،‬ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ردﯾﻒ ﺑﻼل و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐ ﻧﺰوﻟﯽ در ارﻗﺎم ‪ 604 ،700‬و ‪ 301‬ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ در ﺑﻼل‪ ،‬ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ردﯾﻒ و ﻋﻤﻠﮑﺮد از ﺗﯿﻤﺎر ﺷﺎﻫﺪ ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪ‪ .‬ﺗﯿﻤﺎر ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل و ﺗﯿﻤﺎر ﻗﻄﻊ‬
‫ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل از ﻧﻈﺮ ﻣﯿﺰان اﯾﻦ ﺳﻪ ﺻﻔﺖ ﻣﺬﮐﻮر در درﺟﮥ دوم ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺗﯿﻤﺎر ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ‬
‫ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ‪ ،‬ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ردﯾﻒ و ﻋﻤﻠﮑﺮد را ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻤﻮد‪ .‬در رﻗﻢ زودرس ‪ 301‬ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل و ﺑﺪون‬
‫ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ داﺷﺘﻨﺪ اﻣﺎ در ارﻗﺎم ﻣﺘﻮﺳﻂ رس ‪ 604‬و دﯾﺮ رس ‪ 700‬ﻋﻤﻠﮑﺮد در ﺗﯿﻤﺎر ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﯿﺶ از‬
‫ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی دﯾﮕﺮ ﺑﻮد‪ .‬ﻋﮑﺲاﻟﻌﻤﻞ رﻗﻢ زود رس ‪ 301‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﺬف و ﻗﻄﻊ ﺑﺨﺸﯽ از ﺑﺮگﻫﺎ )‪ (source‬ﺑﻪﻣﺮاﺗﺐ ﺷﺪﯾﺪﺗﺮ از‬
‫رﻗﻢ دﯾﺮ رس ‪ 700‬اﺳﺖ‪ .‬ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻧﺎﭼﯿﺰ و ﻏﯿﺮ ﻣﻌﻨﯽدار ﺣﺬف ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل در ﻣﯿﺰان ﻋﻤﻠﮑﺮد داﻧﮥ ذرت‪ ،‬ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐ ارﻗﺎم ﻣﺘﻮﺳﻂ رس و زود رس ‪ 604‬و ‪ 301‬ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ را ﻣﯽﺗﻮان در ﺗﺮاﮐﻢﻫﺎی ﺑﺎﻻﺗﺮی ﮐﺸﺖ ﻧﻤﻮد و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﻮان‬
‫ﮐﺸﺖ ﻣﺨﻠﻮط ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﮔﯿﺎﻫﺎن )ﺣﺒﻮﺑﺎت( را دارﻧﺪ‪.‬‬

‫واژهﻫﺎی ﮐﻠﯿﺪی‪ :‬ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‪ ،‬ذرت‪ ،‬ﻋﻤﻠﮑﺮد‪ ،‬اﺟﺰای ﻋﻤﻠﮑﺮد‬


‫)ﺗﯿﻠﻮن‪ .(1993 ،‬ﭘﺮ ﺷﺪن داﻧﻪ ﻣﺘﮑﯽ ﺑﻪ اﻧﺘﻘﺎل ﮐﺮﺑﻦ ﺗﺜﺒﯿﺖ‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
‫ﺷﺪه از ﺑﺮگﻫﺎ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻗﻄﻊ ﺑﻼل ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺠﻤﻊ ﻣﺎدۀ‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺎرآﻣﺪ از اﻧﺮژی ﻧﻮر ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﮔﯿﺎه‬
‫ﺧﺸﮏ در ﺳﺎﻗﻪ‪ ،‬ﻏﻼف و ﭘﻬﻨﮏ ﺑﺮگ ﻣﯽﺷﻮد و ﭘﯿﺮی‬ ‫ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺟﺬب ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺗﺎﺑﺶ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎﻓﺖﻫﺎی ﺳﺒﺰ ﮔﯿﺎه‬
‫ﺑﺮگﻫﺎ را ﺗﺴﺮﯾﻊ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻌﺪاد‬ ‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ )ﺳﺮﻣﺪﻧﯿﺎ و ﮐﻮﭼﮑﯽ‪ .(1993 ،‬دﮔﺮﮔﻮﻧﯽ ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ‬
‫داﻧﻪﻫﺎی رﺷﺪ ﯾﺎﻓﺘﻪ و اﻓﺰاﯾﺶ ﻗﻨﺪ ﻣﺤﻠﻮل در ﺑﺮگﻫﺎی‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎر ﮔﻞ ﺗﺎﺟﯽ ﭘﺲ از ﮔﺮده اﻓﺸﺎﻧﯽ ﺑﻪﻣﻨﻈﻮر ﻧﻔﻮذ ﺑﻬﺘﺮ‬
‫ﺑﺎﻻی ﺑﻼل در ﺣﺪود ‪ 10‬روز ﺑﻌﺪ از ﮔﺮده اﻓﺸﺎﻧﯽ ﻣﯽﺷﻮد‬ ‫ﻧﻮر‪ ،‬ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﯽﺷﻮد )داﻧﮕﻦ و ﻫﺎﺗﻔﯿﻠﺪ‪،‬‬
‫)ﭘﺮﯾﻮل و دوﮔﻮ‪.(1992 ،‬‬ ‫‪ .(1965‬ﺷﯿﻮهﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮگﭼﯿﻨﯽ اﺛﺮات ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﺑﺮ‬
‫ﻋﻤﻠﮑﺮد داﻧﻪ راﺑﻄﮥ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ و ﻣﻨﻔﯽ ﺑﺎ ﺗﻌﺪاد ﺑﺮگ‬ ‫ﺗﺠﻤﻊ ﻣﺎده ﺧﺸﮏ و ﻋﻤﻠﮑﺮد ذرت دارد‪ .‬ﺑﺮگﭼﯿﻨﯽ ﻣﻤﮑﻦ‬
‫ﺣﺬف ﺷﺪه دارد‪ .‬ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد از ﻗﻄﻊ ﺗﻤﺎم‬ ‫اﺳﺖ ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺠﻤﻊ ﻣﺎده ﺧﺸﮏ ﺷﻮد )ﺗﻮﻣﯿﺘﺎﮐﺎ‪،‬‬
‫ﺑﺮگﻫﺎ در ﺿﻤﻦ ﭼﻨﺪ روز ﺑﻌﺪ از ﮔﻠﺪﻫﯽ ﺑﻪدﺳﺖ ﻣﯽآﯾﺪ‪.‬‬ ‫‪.(1983‬‬
‫ﻗﻄﻊ ﺳﻪ ﺑﺮگ ﺑﺎﻻی ﮔﯿﺎه ﺑﺮ ﮐﻞ ﻣﺎدۀ ﺧﺸﮏ داﻧﻪ اﺛﺮ دارد‬ ‫ﺑﻌﻀﯽ از ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی ﻣﻄﻠﻮب ﮐﻪ در اﺛﺮ ﺣﺬف ﺑﺮگﻫﺎی‬
‫)اﻣﺎم‪ .(1376 ،‬ﻗﻄﻊ ﻧﺼﻒ ﺑﺮگ ﺑﻼل ‪ 15‬روز ﺑﻌﺪ از‬ ‫ﺑﺎﻻﯾﯽ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺣﺬف ﮔﻞ آذﯾﻦ ﻧﺮ ﺑﻪوﺟﻮد ﻣﯽآﯾﻨﺪ‬
‫ﮐﺎﮐﻞدﻫﯽ اﺧﺘﻼﻓﯽ در وزن ﺗﮏ داﻧﻪ ﺑﻮﺟﻮد ﻧﻤﯽآورد و در‬ ‫ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻔﻮذ ﺑﻬﺘﺮ ﻧﻮر ﺑﻪ داﺧﻞ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ‪ ،‬ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯿﺰان‬
‫ﻣﺪت ‪ 5‬ﺗﺎ ‪ 15‬روز ﺑﻌﺪ از ﮐﺎﮐﻞدﻫﯽ ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻫﺶ وزن‬ ‫ﺧﻮاﺑﯿﺪﮔﯽ ﺑﻮﺗﻪ‪ ،‬ﮐﺎﻫﺶ رﻗﺎﺑﺖ ﮔﻞ آذﯾﻦ ﻧﺮ و ﺑﻼل ﺑﺮای‬
‫ﺗﮏ داﻧﻪ ﻣﯽﺷﻮد )ﮐﯿﻨﯿﺮی‪ .(1990 ،‬ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ و ﺗﺎﺳﻞ‪،‬‬ ‫ﻣﻮاد ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰی‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻌﻀﯽ از واﮐﻨﺶﻫﺎی ﮔﯿﺎه در‬
‫ﻋﻤﻠﮑﺮد و ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ را ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽدﻫﺪ‪ .‬ﮔﻞ ﺗﺎﺟﯽ ذرت ﮐﻪ‬ ‫ﻫﻨﮕﺎم وارد ﺷﺪن ﺗﻨﺶ‪ ،‬از ﻗﺒﯿﻞ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺠﺪد ﻣﻮاد‬
‫ﺑﻌﺪ از ﮔﺮدهاﻓﺸﺎﻧﯽ اﻧﺪاﻣﯽ زاﯾﺪ اﺳﺖ‪ 20 ،‬ﺗﺎ‪ 40‬درﺻﺪ‬ ‫ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰی از ﺳﺎﻗﻪ و ﺑﺮگﻫﺎ ﺑﻪ داﻧﻪ‪ ،‬اﻓﺰاﯾﺶ راﻧﺪﻣﺎن‬
‫ﺗﺎﺑﺶ ﺑﺮﺧﻮرد ﮐﺮده ﺑﻪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ در ﺗﺮاﮐﻢﻫﺎی ﺑﺎﻻ را‬ ‫ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰی ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪه‪ ،‬اﻓﺰاﯾﺶ ﻏﻠﻈﺖ ﮐﻠﺮوﻓﯿﻞ و‬
‫ﺟﺬب ﮐﺮده و ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺎﺑﺶ ﻣﻮﺟﻮد در ﺑﺮگﻫﺎ‬ ‫ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ آﻧﺰﯾﻢ ‪ PEP‬ﮐﺮﺑﻮﮐﺴﯿﻼز و ﻏﯿﺮه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ )ﺑﺮاس و‬
‫ﻣﯽﺷﻮد )داﻧﮕﻦ و ﻫﺎﺗﻔﯿﻠﺪ‪.(1965 ،‬‬ ‫اﺗﮕﻮ‪ .(2002 ،‬ﻣﯽﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﮐﻪ ﺳﻮدﻣﻨﺪی ﺣﺎﺻﻞ‬
‫ﻗﻄﻊ ﮔﻞ ﺗﺎﺟﯽ دو روز ﺑﻌﺪ از ﮐﺎﮐﻞدﻫﯽ ﻋﻤﻠﮑﺮد داﻧﻪ‬ ‫از اﯾﻦ اﻋﻤﺎل‪ ،‬ﻣﻀﺮات ﻧﺎﺷﯽ از ﺣﺬف ﺗﻌﺪادی از ﺑﺮگﻫﺎ را‬
‫را ‪ 6/7‬درﺻﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﺎﻫﺪ اﻓﺰاﯾﺶ داد ﮐﻪ ﻧﺎﺷﯽ از‬ ‫ﺗﺤﺖاﻟﺸﻌﺎع ﻗﺮار داده و ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻧﺎﺷﯽ از آن را‬
‫اﻓﺰاﯾﺶ وزن داﻧﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻗﻄﻊ ‪ 3‬ﺑﺮگ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ دو و ‪ 16‬روز‬ ‫ﺟﺒﺮان ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬در ﻧﺘﯿﺠﻪ اﻣﮑﺎن اﺳﺘﻔﺎده دو ﻣﻨﻈﻮره از ذرت‬
‫ﺑﻌﺪ از ﮐﺎﮐﻞدﻫﯽ ﻋﻤﻠﮑﺮد داﻧﻪ را ﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐ ‪ 24‬درﺻﺪ و ‪9‬‬ ‫ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺜﺎل ﺑﺎ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺳﻬﻢ و ﻧﻘﺶ ﺑﺮگﻫﺎی‬
‫درﺻﺪ ﮐﺎﻫﺶ داد‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ اﺑﺘﺪای رﺷﺪ داﻧﻪ‬ ‫ﺑﺎﻻ و ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ ﻋﮑﺲاﻟﻌﻤﻞ آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﺳﺎﯾﻪ و‬
‫اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻧﺎﺷﯽ از ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ اﺳﺖ‬ ‫رﻗﺎﺑﺖ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﻣﯽﺗﻮان ﮐﺸﺖ ﻣﺨﻠﻮط ذرت ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ‬
‫)ﺗﻮﻣﯿﺘﺎﮐﺎ‪ .(1983 ،‬ﺣﺬف ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺮگﻫﺎ در ﻣﺮﺣﻠﮥ ﭘﻨﺞ ﺑﺮﮔﯽ‬ ‫ﮔﯿﺎﻫﺎن را ﻣﻮرد ارزﯾﺎﺑﯽ ﻗﺮار داد‪ .‬ﭼﻮن در ﮐﺸﺖ ﻣﺨﻠﻮط‬
‫در رﻗﻢ زودرس‪ ،‬ﻋﻤﻠﮑﺮد را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ رﻗﻢ دﯾﺮ رس ﺗﺤﺖ‬ ‫ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻨﯽ ذرت در ﺳﺎﯾﻪ واﻗﻊ ﺷﻮﻧﺪ‪،‬‬
‫ﻫﻤﯿﻦ ﺗﯿﻤﺎر اﻓﺰاﯾﺶ داد‪ .‬ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ‪ 3‬ﺳﺎﻟﮥ اﻓﺰاﯾﺶ در ﺣﺪود‬ ‫ﭘﺲ اﮔﺮ ﺳﻬﻢ آﻧﻬﺎ در اﻓﺰاﯾﺶ وزن داﻧﻪ ﻧﺎﭼﯿﺰ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﯽﺗﻮان‬
‫‪ 48‬درﺻﺪ ﺑﻮد‪ .‬رﻗﻢ زودرس ﮐﻪ ‪ 20‬درﺻﺪ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﮐﻤﺘﺮی‬ ‫از آﻧﻬﺎ در ﮐﺸﺖ ﻣﺨﻠﻮط اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد )ﺑﺮاس و ﺳﺎﻟﻔﺮ‪،‬‬
‫از دﯾﺮرس داﺷﺖ ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ در ﻣﺮﺣﻠﮥ ‪ 5‬ﺑﺮﮔﯽ‬ ‫‪ .(2004‬ﺑﺮگﭼﯿﻨﯽ ﺑﺎ ﺷﺪت ﮐﻢ و ﯾﺎ در اواﺧﺮ دورۀ رﺷﺪ‪،‬‬
‫ﻋﻤﻠﮑﺮدی در ﺣﺪود ‪ 26‬درﺻﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮ از رﻗﻢ دﯾﺮرس‬ ‫ﮐﺎﻫﺶ ﻣﻌﻨﯽداری در ﺗﺠﻤﻊ ﻣﺎده ﺧﺸﮏ اﯾﺠﺎد ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‬
‫ﺗﺤﺖ ﺗﯿﻤﺎر ﺑﻪدﺳﺖ آورد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻋﮑﺲاﻟﻌﻤﻞ ارﻗﺎم‬
‫ﺑﺮگ در ﻣﺮﺣﻠﮥ ﮔﻠﺪﻫﯽ ذرت در ‪ 3‬رﻗﻢ زودرس‪،‬‬ ‫زودرس و دﯾﺮرس ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎ ﺑﻪوﯾﮋه در ﻣﺮﺣﻠﮥ ‪5‬‬
‫ﻣﺘﻮﺳﻂرس و دﯾﺮرس ﮐﻪ از ارﻗﺎم ﺗﻮﺻﯿﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ‬ ‫ﺑﺮﮔﯽ ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ )ﻫﺎﺷﻤﯽ دزﻓﻮﻟﯽ و ﻣﺮﻋﺸﯽ‪،‬‬
‫ﻣﺆﺳﺴﮥ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت اﺻﻼح و ﺗﻬﯿﮥ ﻧﻬﺎل و ﺑﺬر ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ اﻧﺠﺎم‬ ‫‪.(1994‬‬
‫ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬در اﯾﻦ آزﻣﺎﯾﺶ ﻋﺎﻣﻞ رﻗﻢ در ‪ 3‬ﺳﻄﺢ )‪604 ،301‬‬ ‫ﺣﺬف ﮔﻞ آذﯾﻦ ﻧﺮ و ﺑﺮگزداﯾﯽ در ﺗﺮاﮐﻢ و ﺗﺎرﯾﺦﻫﺎی‬
‫و ‪ (700‬و ﻋﺎﻣﻞ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ در ‪ 4‬ﺳﻄﺢ )ﺷﺎﻫﺪ‪ ،‬ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮ ﻋﻤﻠﮑﺮد ذرت ﻫﯿﺒﺮﯾﺪ ﺳﯿﻨﮕﻞ ﮐﺮاس ‪ 704‬ﻧﺸﺎن‬
‫ﺑﻼل‪ ،‬ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل‪ ،‬ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻨﯽ‬ ‫داد ﮐﻪ ﺣﺬف ﻣﻘﺎدﯾﺮی از ﺑﺮگﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺄﺛﯿﺮی ﺑﺮ ﻋﻤﻠﮑﺮد داﻧﻪ‬
‫ﺑﻼل( ﺑﻪﺻﻮرت ﻓﺎﮐﺘﻮرﯾﻞ در ﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮح ﺑﻠﻮکﻫﺎی ﮐﺎﻣﻞ‬ ‫در زﻣﺎن ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﺪارد‪ .‬ﺗﻌﺪاد ﺑﻼل و ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ روی‬
‫ﺗﺼﺎدﻓﯽ در ‪ 3‬ﺗﮑﺮار ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬در ﻣﺠﻤﻮع‬ ‫ﺑﻼل ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻫﯿﭻ ﯾﮏ از ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎ ﻗﺮار ﻧﮕﺮﻓﺖ‪ ،‬وﻟﯽ‬
‫اﯾﻦ آزﻣﺎﯾﺶ ﺑﺎ ‪ 12‬ﺗﯿﻤﺎر و ‪ 3‬ﺗﮑﺮار ‪ 36‬ﮐﺮت آزﻣﺎﯾﺸﯽ‬ ‫زﻣﺎن ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﺮ ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ روی ردﯾﻒ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﻮد‬
‫داﺷﺖ‪ .‬ﻫﺮﮐﺮت از ‪ 5‬ﺧﻂ ﮐﺎﺷﺖ ﺑﻪ ﻃﻮل ‪ 4‬ﻣﺘﺮ و ﺑﻪ‬ ‫)آﻟﯿﺴﻮن‪ .(1995 ،‬ﺳﺎﻗﻪ و ﺑﺮگﻫﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻣﻮاد ﭘﺮورده ﺑﺮای‬
‫ﻓﻮاﺻﻞ ‪ 70‬ﺳﺎﻧﺘﯽﻣﺘﺮ از ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه و ﺳﻄﺤﯽ‬ ‫ﻣﺨﺎزن ﺑﺎﻟﻎ‪ ،‬رﺷﺪ ﭼﻮب ﺑﻼل و ﮔﻞ ﺗﺎﺟﯽ اﺳﺖ‪ .‬در ﻃﯽ‬
‫ﻣﻌﺎدل ‪ 14‬ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ را در ﺑﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬زﻣﺎن ﮐﺸﺖ ارﻗﺎم‬ ‫دورۀ ﭘﺮ ﺷﺪن داﻧﻪ‪ ،‬ﻣﺒﺪأ اﺻﻠﯽ ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ‪ ،‬ﺑﺮگﻫﺎ و ﺳﺎﻗﻪ‬
‫ذرت ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﻮده و زﻣﺎن اﻋﻤﺎل ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎ ﯾﮏ ﻫﻔﺘﻪ ﺑﻌﺪ از‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﭘﻮﺳﺖ و ﭼﻮب ﺑﻼل‪ ،‬ﺗﺎﺳﻞ و داﻧﻪﻫﺎ ﻣﺨﺎزن اﺻﻠﯽ‬
‫ﮔﺮده اﻓﺸﺎﻧﯽ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﻋﻤﻠﯿﺎت آﻣﺎدهﺳﺎزی زﻣﯿﻦ‬ ‫ﺑﻪﺣﺴﺎب ﻣﯽآﯾﻨﺪ‪ .‬ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﺣﺬف ﺷﺪه‪ ،‬ﻋﻠﻮﻓﻪای ﺑﻪ‬
‫ﺷﺎﻣﻞ ﺷﺨﻢ‪ ،‬دﯾﺴﮏ‪ ،‬و دادن ﮐﻮد اوره ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ‪400‬‬ ‫ﻣﯿﺰان ‪ 2‬ﺗﻦ در ﻫﮑﺘﺎر ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺮد )وﯾﺪاﻟﻮ‪ .(1987 ،‬ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ‬
‫ﮐﯿﻠﻮﮔﺮم در ﻫﮑﺘﺎر در ﺳﻪ زﻣﺎن ﯾﮑﯽ در ﻫﻨﮕﺎم ﮐﺎﺷﺖ و‬ ‫ﺣﺬف ﺑﺮگ در ﻧﺨﻮد ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﺷﺪت و زﻣﺎن ﺣﺬف دارد‪.‬‬
‫دﯾﮕﺮی در ﻣﺮﺣﻠﮥ ﻫﺸﺖ ﺑﺮﮔﯽ و ﻣﺮﺣﻠﮥ آﺧﺮ در زﻣﺎن‬ ‫ﺣﺬف ﺑﺮگ در زﻣﺎن ﮔﻠﺪﻫﯽ و ﻏﻼفﺑﻨﺪی در ﻃﻮل دورۀ‬
‫ﻇﻬﻮر ﺗﺎﺳﻞ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻣﯿﺰان ﮐﻮد ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫﺮ ﮐﺮت‬ ‫زاﯾﺸﯽ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ‪ 40‬ﺗﺎ ‪ 60‬درﺻﺪ ﻋﻤﻠﮑﺮد داﻧﻪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ 1/4‬ﮐﯿﻠﻮﮔﺮم ﺑﻮد‪ .‬ﮐﻮد ﻓﺴﻔﺮۀ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻧﯿﺰ در ﺳﺎل ﻗﺒﻞ ﺑﻪ‬ ‫وﻟﯽ ﺣﺬف ﺑﺮگ در زﻣﺎن ﻏﻨﭽﻪدﻫﯽ ‪ 25‬درﺻﺪ ﻋﻤﻠﮑﺮد را‬
‫زﻣﯿﻦ اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬از ﻧﻈﺮ ﮐﻮد ﭘﺘﺎﺳﻪ زﻣﯿﻦ ﻏﻨﯽ ﺑﻮده و‬ ‫ﮐﺎﻫﺶ داد‪ .‬ﺣﺬف ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺮگ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ‪ 90‬درﺻﺪ‬
‫ﻧﯿﺎز ﺑﻪ دادن ﮐﻮد ﭘﺘﺎﺳﻪ ﻧﺒﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﻋﻠﻒﻫﺎی ﻫﺮز‬ ‫ﻋﻤﻠﮑﺮد ﮔﺮدﯾﺪ )ﭘﺎﻧﺪی‪.(1984 ،‬‬
‫ﻧﯿﺰ ﺑﻪﺻﻮرت وﺟﯿﻦ دﺳﺘﯽ در ﻃﻮل دورۀ رﺷﺪ در زﻣﺎن‬ ‫ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ در راﺳﺘﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ اﻓﺰاﯾﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد داﻧﻪ‬
‫ﭼﻬﺎر و ﻫﺸﺖ ﺑﺮﮔﯽ و در زﻣﺎن ﮔﺮده اﻓﺸﺎﻧﯽ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺮ اﺛﺮ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻨﯽ ﮔﯿﺎه )ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ‬
‫آﺑﯿﺎری ﮐﺮتﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ﻻزم و ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﻌﻤﻮل ﻣﻨﻄﻘﻪ در‬ ‫ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻨﯽ در زﻣﺎن اﻧﺘﻘﺎل رﺷﺪ روﯾﺸﯽ ﺑﻪ زاﯾﺸﯽ در‬
‫زﻣﺎن ﮐﺎﺷﺖ و ﺑﺎ ﻓﻮاﺻﻞ ‪ 3‬روز و ‪ 5‬روز اداﻣﻪ ﯾﺎﻓﺖ‪.‬‬ ‫ﮔﯿﺎﻫﺎن ذرت ﺑﻪﺻﻮرت اﻧﮕﻞ در ﻣﯽآﯾﻨﺪ ﻗﻄﻊ اﯾﻦ ﺑﺮگﻫﺎ‬
‫اﻋﻤﺎل ﺗﯿﻤﺎر ﺑﺮگ ﭼﯿﻨﯽ در ﻣﻮرد ﺗﻤﺎم ﺑﻮﺗﻪﻫﺎی ﻫﺮ‬ ‫ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﯾﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد و ﮐﯿﻔﯿﺖ داﻧﻪ ﻣﯽﺷﻮد(‪ .‬ﺗﻌﯿﯿﻦ‬
‫ﮐﺮت اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺳﻄﺢ ﺑﺮگ ﺣﺬف ﺷﺪه در ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی‬ ‫ﻋﮑﺲاﻟﻌﻤﻞ ارﻗﺎم زودرس‪ ،‬ﻣﯿﺎن رس و دﯾﺮ رس ذرت‬
‫ﺑﺮگ ﭼﯿﻨﯽ ﺷﺎﻣﻞ ﺣﺬف ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻨﯽ‪ ،‬ﺑﺮگ ﺑﻼل‪،‬‬ ‫داﻧﻪای ﺑﻪ ﺗﯿﻤﺎر ﺑﺮگ ﭼﯿﻨﯽ و ﺗﻌﯿﯿﻦ رﻗﻢ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای‬
‫ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻﯾﯽ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﮔﻞ ﺗﺎﺟﯽ و ﺷﺎﻫﺪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﮐﺸﺖ ﻣﺨﻠﻮط ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺣﺬف ﺑﺮگﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻗﯿﭽﯽ ﺑﺎﻏﺒﺎﻧﯽ و از ﻣﺤﻞ ﮔﺮه ﺻﻮرت‬
‫ﮔﺮﻓﺖ ﯾﻌﻨﯽ ﻫﻢ ﭘﻬﻨﮏ ﺑﺮگ و ﻫﻢ ﻏﻼف ﺣﺬف ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻮاد و روشﻫﺎ‬
‫آزﻣﺎﯾﺶ در اردﯾﺒﻬﺸﺖ ﻣﺎه ﺳﺎل ‪ 1384‬در داﻧﺸﮑﺪۀ‬
‫ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﻬﺎﯾﯽ داﻧﻪ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم رﺳﯿﺪن ﻓﯿﺰﯾﻮﻟﻮژﯾﮏ‬
‫ﮐﺸﺎورزی داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﺪرس ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﻄﻊ‬
‫داﻧﻪﻫﺎ‪ ،‬ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻻﯾﮥ ﺳﯿﺎه در ﻗﺎﻋﺪه ﻫﺮ داﻧﻪ ﻣﺸﺨﺺ‬
‫ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦﻫﺎ از آزﻣﻮن ﭼﻨﺪ داﻣﻨﻪای داﻧﮑﻦ )‪(P<0/05‬‬ ‫ﻣﯽﺷﺪ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬زﻣﺎن ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﯿﺒﺮﯾﺪﻫﺎی ﻣﺤﺘﻠﻒ‬
‫اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮده و ﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐ زودرس‪ ،‬ﻣﯿﺎن رس و دﯾﺮرس در‬
‫ﻣﺎهﻫﺎی ﻣﺮداد‪ ،‬ﺷﻬﺮﯾﻮر و ﻣﻬﺮﻣﺎه ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬در‬
‫ﻧﺘﺎﯾﺞ و ﺑﺤﺚ‬
‫ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﻬﺎﯾﯽ‪ 10‬ﺑﻮﺗﻪ از وﺳﻂ ﻫﺮ ﮐﺮت از ﺳﻄﺢ ﺧﺎک‬
‫ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‪ ،‬رﻗﻢ و ﺗﺮﮐﯿﺐ آﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﻃﻮل ﺑﻼل و ﮐﭽﻠﯽ‪،‬‬
‫ﻗﻄﻊ ﺷﺪه و ﻃﻮل ﺑﻼل و ﻃﻮل ﮐﭽﻠﯽ )ﻣﯿﻠﯽﻣﺘﺮ(‪ ،‬ﺗﻌﺪاد‬
‫ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ داﻧﻪ در ﺑﻼل و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﻌﻨﯽداری‬
‫ردﯾﻒ داﻧﻪ در ﺑﻼل‪ ،‬ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ردﯾﻒ‪ ،‬ﻋﻤﻠﮑﺮد و وزن‬
‫ﮔﺬاﺷﺖ‪ .‬ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ردﯾﻒ ارﻗﺎم‪ ،‬ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮد و ﻗﻄﻊ‬
‫ﻫﺰار داﻧﻪ اﻧﺪازهﮔﯿﺮی ﺷﺪ‪ .‬از ﻧﺮم اﻓﺰار ‪ SAS‬ﺑﺮای ﺗﺠﺰﯾﮥ‬
‫ﺑﺮگ ﻧﯿﺰ آن را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﺮار داد‪ .‬وزن ﻫﺰار داﻧﻪ ﺗﺤﺖ‬
‫آﻣﺎری دادهﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﯾﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺮای ﻣﻘﺎﯾﺴﮥ‬
‫ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻫﯿﭽﮑﺪام از ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﻗﺮار ﻧﮕﺮﻓﺖ‬
‫)ﺟﺪول‪.(1‬‬

‫ﺟﺪول ‪ -1‬ﺗﺠﺰﯾﮥ وارﯾﺎﻧﺲ و ﻣﻘﺎﯾﺴﮥ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻋﻤﻠﮑﺮد و اﺟﺰاء ﻋﻤﻠﮑﺮد ارﻗﺎم ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‪.‬‬
‫ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ در ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در‬
‫وزن ﻫﺰار داﻧﻪ‬ ‫ﻋﻤﻠﮑﺮد‬ ‫ﻃﻮل ﮐﭽﻠﯽ‬ ‫ﻃﻮل ﺑﻼل‬ ‫درﺟﮥ آزادی‬ ‫ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﻐﯿﯿﺮ‬
‫ردﯾﻒ‬ ‫ﺑﻼل‬
‫‪1880/36ns‬‬ ‫‪0/91 ns‬‬ ‫‪52/33ns‬‬ ‫‪1/51ns‬‬ ‫‪7/99ns‬‬ ‫‪2/46ns‬‬ ‫‪2‬‬ ‫ﺗﮑﺮار‬
‫‪1075/07ns‬‬ ‫**‪27/37‬‬ ‫**‪351/20‬‬ ‫**‪55/24‬‬ ‫**‪79/31‬‬ ‫**‪31/84‬‬ ‫‪3‬‬ ‫ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‬
‫‪2415/53ns‬‬ ‫**‪64/48‬‬ ‫**‪569/11‬‬ ‫**‪51/53‬‬ ‫**‪553/78‬‬ ‫**‪118/97‬‬ ‫‪2‬‬ ‫رﻗﻢ‬
‫‪1704/94 ns‬‬ ‫**‪4/09‬‬ ‫‪29/09ns‬‬ ‫*‪7/59‬‬ ‫*‪15/09‬‬ ‫*‪8/81‬‬ ‫‪6‬‬ ‫رﻗﻢ×ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‬
‫‪1081/66‬‬ ‫‪0/61‬‬ ‫‪21/44‬‬ ‫‪2/27‬‬ ‫‪4/77‬‬ ‫‪3/28‬‬ ‫‪22‬‬ ‫ﺧﻄﺎی آزﻣﺎﯾﺸﯽ‬
‫‪14/19‬‬ ‫‪14/76‬‬ ‫‪19/95‬‬ ‫‪9/97‬‬ ‫‪20/80‬‬ ‫‪10/86‬‬ ‫ﺿﺮﯾﺐ ﺗﻐﯿﯿﺮات‬
‫ﮔﺮم‬ ‫ﺗﻦ در ﻫﮑﺘﺎر‬ ‫ﻣﯿﻠﯽ ﻣﺘﺮ‬ ‫ﺳﺎﻧﺘﯽﻣﺘﺮ‬ ‫ﺳﻄﻮح ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‬
‫‪224/2a‬‬ ‫‪7/6a‬‬ ‫‪30/97a‬‬ ‫‪18/25a‬‬ ‫‪6/50c‬‬ ‫‪18/35a‬‬ ‫ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ )‪(D1‬‬
‫‪222/0a‬‬ ‫‪4/9b‬‬ ‫‪20/98b‬‬ ‫‪14/25b‬‬ ‫‪10/37b‬‬ ‫‪16/70a‬‬ ‫ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل )‪(D2‬‬
‫‪234/0a‬‬ ‫‪3/4c‬‬ ‫‪16/16c‬‬ ‫‪12/36c‬‬ ‫‪11/43b‬‬ ‫‪14/00b‬‬ ‫ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل )‪(D3‬‬
‫‪245/7a‬‬ ‫‪5/2b‬‬ ‫‪24/68b‬‬ ‫‪15/60b‬‬ ‫‪13/60a‬‬ ‫‪17/50a‬‬ ‫ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل )‪(D4) (D4‬‬
‫ارﻗﺎم‬
‫‪241/25a‬‬ ‫‪7/68a‬‬ ‫‪30/67a‬‬ ‫‪16/50a‬‬ ‫‪15/86a‬‬ ‫‪19/56a‬‬ ‫‪(V1) 700‬‬
‫‪238/50a‬‬ ‫‪5/10b‬‬ ‫‪21/83b‬‬ ‫‪16/10a‬‬ ‫‪12/75b‬‬ ‫‪17/10b‬‬ ‫‪(V2) 604‬‬
‫‪215/42a‬‬ ‫‪3/10c‬‬ ‫‪17/12c‬‬ ‫‪12/70b‬‬ ‫‪2/85c‬‬ ‫‪13/32c‬‬ ‫‪(V3) 301‬‬
‫ﺳﻄﻮح ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ*رﻗﻢ‬
‫‪240/00abc‬‬ ‫‪9/50a‬‬ ‫‪37/23a‬‬ ‫‪17/77ab‬‬ ‫‪11/03de‬‬ ‫‪20/73ab‬‬ ‫‪D1V1‬‬
‫‪243/67abc‬‬ ‫‪8/97ab‬‬ ‫‪32/43ab‬‬ ‫‪17/67ab‬‬ ‫‪13/53cd‬‬ ‫‪21/53a‬‬ ‫‪D2V1‬‬
‫‪249/67ab‬‬ ‫‪6/03c‬‬ ‫‪23/70cde‬‬ ‫‪13/90def‬‬ ‫‪17/77ab‬‬ ‫‪16/70c‬‬ ‫‪D3V1‬‬
‫‪231/67abc‬‬ ‫‪6/23c‬‬ ‫‪29/33abc‬‬ ‫‪16/67bcd‬‬ ‫‪21/13a‬‬ ‫‪19/26abc‬‬ ‫‪D4V1‬‬
‫‪232/67abc‬‬ ‫‪8/03b‬‬ ‫‪30/23abc‬‬ ‫‪20/00a‬‬ ‫‪8/00ef‬‬ ‫‪18/16bc‬‬ ‫‪D1V2‬‬
‫‪241/00abc‬‬ ‫‪3/83e‬‬ ‫‪19/43de‬‬ ‫‪13/77ef‬‬ ‫‪14/37bcd‬‬ ‫‪16/80c‬‬ ‫‪D2V2‬‬
‫‪243/33abc‬‬ ‫‪3/03ef‬‬ ‫‪15/47ef‬‬ ‫‪14/43cde‬‬ ‫‪12/00d‬‬ ‫‪16/13c‬‬ ‫‪D3V2‬‬
‫‪237/00abc‬‬ ‫‪5/47c‬‬ ‫‪22/20cde‬‬ ‫‪16/33cde‬‬ ‫‪16/67bc‬‬ ‫‪17/30c‬‬ ‫‪D4V2‬‬
‫‪200/00bc‬‬ ‫‪5/27cd‬‬ ‫‪25/47bcd‬‬ ‫‪17/00bc‬‬ ‫‪0/57g‬‬ ‫‪16/16c‬‬ ‫‪D1V3‬‬
‫‪181/33c‬‬ ‫‪1/83fg‬‬ ‫‪11/10f‬‬ ‫‪11/33f‬‬ ‫‪3/23g‬‬ ‫‪12/00d‬‬ ‫‪D2V3‬‬
‫‪211/67abc‬‬ ‫‪1/10g‬‬ ‫‪9/33f‬‬ ‫‪8/77g‬‬ ‫‪4/53fg‬‬ ‫‪9/16d‬‬ ‫‪D3V3‬‬
‫‪268/67a‬‬ ‫‪4/03de‬‬ ‫‪22/53cde‬‬ ‫‪13/87def‬‬ ‫‪3/10g‬‬ ‫‪15/93c‬‬ ‫‪D4V3‬‬
‫ﻋﻼﻣﺖﻫﺎی **‪ * ،‬و ‪ ns‬ﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐ ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮم وﺟﻮد اﺧﺘﻼف ﻣﻌﻨﯽدار در ﺳﻄﺢ ‪ 1‬درﺻﺪ‪ 5 ،‬درﺻﺪ و ﻋﺪم وﺟﻮد ﻣﻌﻨﯽدار اﺳـﺖ‪ .‬در ﻫـﺮ ﺻـﻔﺖ و ﮔـﺮوه‬
‫ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺷﺪه‪ ،‬ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺣﺮوف ﯾﮑﺴﺎن ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬دارای اﺧﺘﻼف ﻣﻌﻨﯽداری در ﺳﻄﺢ ‪ 1‬درﺻﺪ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻃﻮل ﺑﻼل در رﻗﻢ ‪ 301‬در ﺗﯿﻤﺎر ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل‬ ‫اﯾﻦ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ وزن ﻫﺰار‬
‫و ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ و ﺑﺎ رﻗﻢ ‪ 604‬در ﺗﻤﺎم ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی ﻗﻄﻊ‬ ‫داﻧﻪ را ﺗﻐﯿﯿﺮ دﻫﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ردﯾﻒ و ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ‬
‫ﺑﺮگ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﻮد‪ .‬ﻫﯿﭽﮑﺪام از ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ‬ ‫داﻧﻪ در ﺑﻼل ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪ .‬اﻓﺰاﯾﺶ وزن داﻧﻪ زﻣﺎﻧﯽ رخ‬
‫ﺑﺮروی ﻃﻮل ﺑﻼل رﻗﻢ ‪ 604‬ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﻌﻨﯽداری داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و‬ ‫ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و‬
‫ﻓﻘﻂ ﻃﻮل ﺑﻼل ارﻗﺎم ‪ 700‬و ‪ 301‬ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی‬ ‫ﺗﻐﯿﯿﺮ وزن داﻧﻪ ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﻫﯿﺒﺮﯾﺪ و زﻣﺎن ﺣﺬف داﻧﻪ دارد‪.‬‬
‫ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬رﻗﻢ ‪ 700‬ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ و‬ ‫اﮔﺮ ﭼﻪ ﮐﯿﻨﺮی )‪ (1990‬ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻧﻤﻮد ﮐﻪ ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﭘﯿﭽﯿﺪۀ‬
‫ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻃﻮل ﮐﭽﻠﯽ را داﺷﺖ و ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ آن در‬ ‫ﺑﯿﺸﺘﺮی ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﯿﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮ ذﺧﯿﺮۀ ﻣﻮاد ﭘﺮورده و وزن‬
‫رﻗﻢ ‪ 301‬و در ﺗﻤﺎم ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ‪.‬‬ ‫داﻧﻪ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ در ﺑﻼل در رﻗﻢ ‪ 604‬و ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‬ ‫ارﻗﺎم ﻧﯿﺰ از ﻧﻈﺮ وزن ﻫﺰار داﻧﻪ ﺗﻔﺎوﺗﯽ ﻧﺸﺎن ﻧﺪادﻧﺪ‬
‫ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﺳﺎﯾﺮ ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎ ﺑﻮد‪ ،‬اﻣﺎ از ﻧﻈﺮ آﻣﺎری ﺗﻔﺎوﺗﯽ ﺑﯿﻦ‬ ‫)ﺟﺪول ‪ .(1‬ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ ارﻗﺎم وزن ﻫﺰار داﻧﮥ ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ‬
‫اﯾﻦ ﺗﯿﻤﺎر و ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ و ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل‬ ‫دارﻧﺪ و آﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﻋﻤﻠﮑﺮد ارﻗﺎم را ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽدﻫﺪ ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ‬
‫در رﻗﻢ ‪ 700‬ﻧﯿﺰ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﺪ‪ .‬ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ داﻧﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﺑﻮده و وزن ﻫﺰار داﻧﻪ در آﻧﻬﺎ ﯾﮑﺴﺎن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬وﯾﻠﻬﻢ و‬
‫رﻗﻢ ‪ 301‬ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﺗﻌﻠﻖ داﺷﺖ‪.‬‬ ‫اﺗﯿﻮران )‪ (1995‬اﺛﺮات ﺣﺬف ﺑﺮگ و ﮔﻞ آذﯾﻦ ﻧﺮ را‬
‫ارﻟﯽ )‪ (1996‬ﮔﺰارش ﮐﺮد ﮐﻪ ﺑﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی‬ ‫ﺑﻪﺻﻮرت ﺳﺮﺑﺮداری از اﯾﻨﺒﺮد ﻻﯾﻦﻫﺎی ذرت ﻣﻮرد‬
‫ﺑﻼل ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ‪ 20‬درﺻﺪ ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﮐﺎﻫﺸﯽ در ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ‬ ‫آزﻣﺎﯾﺶ ﻗﺮار دادﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﺣﺬف ﯾﮏ‪ ،‬دو‪ ،‬ﺳﻪ و‬
‫داﻧﻪ در ﺑﻼل ﻣﺸﺎﻫﺪ ﻧﺸﺪ‪ .‬ﮐﺎﻫﺶ ﺑﺮگ ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ‪ 30‬درﺻﺪ‬ ‫ﭼﻬﺎر ﺑﺮگ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺣﺬف ﮔﻞ آذﯾﻦ ﻧﺮ و ﯾﮏ ﺗﯿﻤﺎر دﺳﺖ‬
‫ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ را ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ‪22‬درﺻﺪ در ﻫﯿﺒﺮﯾﺪﻫﺎی ﭼﻨﺪ ﺑﻼﻟﻪ‬ ‫ﻧﺨﻮرده ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺷﺎﻫﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﻋﻤﻠﮑﺮد داﻧﻪ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺗﻌﺪاد‬
‫ﮐﺎﻫﺶ داد‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﯽﮐﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ﻫﯿﺒﺮﯾﺪﻫﺎی‬ ‫ﺑﺮگ ﺣﺬف ﺷﺪه ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺖ و اﯾﻦ ﮐﺎﻫﺶ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ‬
‫ﺗﮏ ﺑﻼﻟﻪ ﻓﻘﻂ ‪ 4‬درﺻﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﮐﺎﻫﺶ ‪ 90‬درﺻﺪ از ﺑﺮگ‪،‬‬ ‫ﮐﺎﻫﺶ در ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ ﺑﻮد و وزن ﻫﺰار داﻧﻪ ﻧﻘﺸﯽ در ﮐﺎﻫﺶ‬
‫ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ داﻧﻪ در ﺑﻼل و ﻧﯿﺘﺮوژن داﻧﻪ را ﮐﺎﻫﺶ داد‬ ‫ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﺤﻮۀ ﺗﺠﻤﻊ ﻣﺎدۀ ﺧﺸﮏ در ذرت‬
‫)ارﻟﯽ‪ .(1996 ،‬ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ردﯾﻒ در رﻗﻢ ‪700‬‬ ‫ﭘﺲ از ﺑﺮگزداﯾﯽ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﻨﺘﻬﯽ ﺷﺪ ﮐﻪ ‪ 30‬روز ﭘﺲ‬
‫و ﺑﺎ ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی ﺷﺎﻫﺪ و ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪ‪ .‬ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ‬ ‫از ‪ 50‬درﺻﺪ ﮐﺎﮐﻞدﻫﯽ ﻫﺮ ﻧﻮع ﺑﺮگزداﯾﯽ ﻣﻮﺟﺐ ﮐﺎﻫﺶ‬
‫ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ردﯾﻒ در رﻗﻢ ‪ 301‬و ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی‬ ‫ﺷﺪﯾﺪ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﯽﺷﻮد و ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ‬
‫ﺑﻼل و ﺑﺮگ ﺑﻼل ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ )ﺟﺪول ‪ .(1‬رﯾﺪ )‪ (1988‬ﺑﺎ‬ ‫ﺑﺎ ﻣﯿﺰان ﺑﺮگزداﯾﯽ دارد‪ .‬آﻟﯿﺴﻮن ﻋﻠﺖ اﺻﻠﯽ ﮐﺎﻫﺶ‬
‫اﻋﻤﺎل ‪ 50‬درﺻﺪ ﺳﺎﯾﻪ در دورهﻫﺎی روﯾﺸﯽ‪ ،‬ﮔﻠﺪﻫﯽ و‬ ‫ﻋﻤﻠﮑﺮد را ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ ذﮐﺮ ﮐﺮد )آﻟﯿﺴﻮن‪.(1995 ،‬‬
‫ﭘﺮﺷﺪن داﻧﻪ در رﻗﻢ دﯾﺮرس اﻇﻬﺎر داﺷﺖ‪ ،‬اﯾﺠﺎد ﺳﺎﯾﻪ در‬ ‫ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻃﻮل ﺑﻼل از رﻗﻢ ‪ 700‬و ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل‬
‫ﻣﺮﺣﻠﮥ رﺷﺪ روﯾﺸﯽ ﺗﺄﺛﯿﺮی ﺑﺮ ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ در ﺑﻼل و‬ ‫ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪ ﮐﻪ اﺧﺘﻼف ﻣﻌﻨﯽداری ﺑﺎ ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ و‬
‫ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ردﯾﻒ ﻧﺪاﺷﺖ وﻟﯽ ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ‪ ،‬وزن ﺧﺸﮏ‬ ‫ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﻃﻮل ﺑﻼل از‬
‫ﺑﻮﺗﻪ و ﻧﯿﺘﺮوژن اﺣﯿﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﺎﻫﺪ در ﭘﺎﯾﺎن رﺷﺪ روﯾﺸﯽ‬ ‫رﻗﻢ ‪ 301‬ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل و ﯾﺎ ﻗﻄﻊ‬
‫ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺣﺬف ﺳﺎﯾﻪ ﭘﺲ از اﺗﻤﺎم رﺷﺪ روﯾﺸﯽ‪،‬‬ ‫ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﻫﻤﺮاه ﺑﻮد )ﺟﺪول ‪ .(1‬ﺑﺎ ﻗﻄﻊ‬
‫ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ در ﺗﻤﺎم ﻃﻮل دورۀ ﮔﻠﺪﻫﯽ و ﭘﺮﺷﺪن داﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﯿﻤﺎر‬ ‫ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﯾﮏ رﻗﻢ زودرس در ﻣﺮﺣﻠﮥ ﭘﻨﺞ‬
‫ﺷﺎﻫﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﮔﯽ ارﺗﻔﺎع‪ ،‬درﺻﺪ ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ‪ ،‬ﻃﻮل ﺑﻼل و ﻧﻬﺎﯾﺘﺎً ﻋﻤﻠﮑﺮد‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﺎﻫﺪ ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺖ )ادﻣﯿﺬ و ﻻﻓﯿﺖ‪.(1993 ،‬‬
‫وزن ﻫﺰار داﻧﻪ در ﺗﻤﺎم ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﯾﮑﺴﺎن ﺑﻮد‬ ‫ﮐﺎﻫﺶ ﻣﻮاد ﭘﺮورده ﻣﻮﺟﻮد از ﻃﺮﯾﻖ ﺣﺬف ﺑـﺮگ ‪12‬‬
‫)ﺟﺪول ‪ .(1‬رﻗﻢ ‪ 301‬ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ و ﺑﺮگ ﺑﻼل‬ ‫روز ﭘﺲ از اﺑﺮﯾﺸﻢدﻫﯽ ﺑﻪﻃﻮر ﻣﻌﻨـﯽداری ﺗﻌـﺪاد داﻧـﻪ در‬
‫ﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ و ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ وزن ﻫﺰار داﻧﻪ را ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﺑــﻼل را ﮐــﺎﻫﺶ داد‪ ،‬وﻟــﯽ ﺣــﺬف ﺑــﺮگ ‪ 24‬روز ﭘــﺲ از‬
‫آﻟﯿﺴﻮن )‪ (1995‬ﻧﯿﺰ در ﺑﺮرﺳﯽ ﺧﻮد ﺑﺮروی ﺗﺄﺛﯿﺮ‬ ‫ﮐﺎﮐﻞدﻫﯽ ﺗﺄﺛﯿﺮی روی ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ ﻧﺪاﺷـﺖ‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺗـﺄﺛﯿﺮ‬
‫ﺑﺮگزداﯾﯽ ﺑﺮ وزن داﻧﻪﻫﺎ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﮐﺎﻫﺶ ارﺗﻔﺎع‪ ،‬درﺻﺪ‬ ‫ﮐﺎﻫﺶ ﻓﺮاﻫﻤﯽ ﻣﻮاد ﭘﺮورده ﺑﺮروی اﻟﮕﻮی رﺷـﺪ داﻧـﻪ ﺑـﻪ‬
‫ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ‪ ،‬ﻃﻮل ﺑﻼل و ﻧﻬﺎﯾﺘﺎً ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺗﯿﻤﺎر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬ ‫زﻣــﺎن اﺟــﺮای ﺗﯿﻤــﺎر ﺑﺴــﺘﮕﯽ دارد‪ .‬ﺑــﺎ ﺣــﺬف ﺑــﺮگ‪،‬‬
‫ﺷﺎﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬در ﻣﺠﻤﻮع ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‪ ،‬ﻗﻄﻊ‬ ‫ﮐﺮﺑﻮﻫﯿﺪرات ﻫـﺎی ﻣﺤﻠـﻮل در ﻣﯿـﺎﻧﮕﺮه ﻫـﺎی ﺑـﺎﻻی ﺑـﻼل‬
‫ﺑﺮگ ﺑﻼل و ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل‪ ،‬ﻃﻮل ﺑﻼل ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ‬ ‫ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪدﻟﯿـﻞ اﻧﺘﻘـﺎل ﻣﺠـﺪد ﻣـﻮاد‬
‫ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﺳﺒﺐ ﮐﺎﻫﺶ‬ ‫ذﺧﯿﺮهای ﺳﺎﻗﻪ ﺑﻪ داﻧﻪﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ )ﮐﯿﻨﺮی‪.(1995 ،‬‬
‫ﻃﻮل ﺑﻼل ﺷﺪ‪ .‬ﮐﺎﻫﺶ ﻃﻮل ﺑﻼل و ﮐﭽﻠﯽ‪ ،‬ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در‬ ‫ﺗﯿﻤﺎر ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل در رﻗﻢ ‪ 604‬ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ‬
‫ردﯾﻒ و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐ ﻧﺰوﻟﯽ در ارﻗﺎم ‪ 604 ،700‬و‬ ‫در ردﯾﻒ ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ ﺑﺎ رﻗﻢ ‪ 301‬ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل و ﯾﺎ‬
‫‪ 301‬ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ‪ .‬ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ داﻧﻪ در ﺑﻼل‪،‬‬ ‫ﻗﻄﻊ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﻋﻤﻠﮑﺮد در‬
‫ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ردﯾﻒ و ﻋﻤﻠﮑﺮد از ﺗﯿﻤﺎر ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ‬ ‫رﻗﻢ ‪ 700‬و ﺑﺎ ﺗﯿﻤﺎر ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ‬
‫ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪ‪ .‬ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل و ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل از ﻧﻈﺮ‬ ‫ﺗﯿﻤﺎر ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل در ﻫﻤﯿﻦ رﻗﻢ ﺗﻔﺎوﺗﯽ ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬رﻗﻢ‬
‫ﻣﯿﺰان اﯾﻦ ﺳﻪ ﺻﻔﺖ در درﺟﮥ دوم ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻗﻄﻊ‬ ‫‪ 604‬ﺑﺪون ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ در ردﯾﻒ ﺑﻌﺪی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮل ﻗﺮار‬
‫ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﺗﻌﺪاد ردﯾﻒ داﻧﻪ‪ ،‬ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ‬ ‫ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ رﻗﻢ ‪ 301‬ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻗﻄﻊ‬
‫در ردﯾﻒ و ﻋﻤﻠﮑﺮد را ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﺑﺮگ ﺑﻼل در ﻫﻤﯿﻦ‬
‫رﻗﻢ ﺗﻔﺎوﺗﯽ ﻧﺪاﺷﺖ‪.‬‬
‫ﻧﺘﯿﺠﻪﮔﯿﺮی‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻘﺴﯿﻢﺑﻨﺪی ﺑﺮگﻫﺎی ذرت ﺑﻪ ﺳﻪ ﮔﺮوه ﺑﺮگﻫﺎی‬
‫ﮔﺮﭼﻪ ﺣﺬف ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻨﯽ ﺑﻼل ﺗﺄﺛﯿﺮی ﭼﻨﺪاﻧﯽ ﺑﺮ‬ ‫ﺑﺎﻻﯾﯽ و ﺑﺮگ ﺑﻼل و ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻨﯽ ﻧﺸﺎن داده ﮐﻪ‬
‫ﻋﻤﻠﮑﺮد و اﺟﺰاء آن ﻧﺪارد وﻟﯽ از ﻧﻈﺮ اﺟﺮاﯾﯽ و اﻗﺘﺼﺎدی‬ ‫ﮔﺮوهﻫﺎی ﺑﺮگ اﺛﺮ ﻣﺴﺎوی ﺑﺮروی ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻧﺪارﻧﺪ‪ .‬ﺣﺪاﮐﺜﺮ‬
‫اﻣﮑﺎن ﺑﺮداﺷﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻋﻠﻮﻓﻪ ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻧﺎﭼﯿﺰ و‬ ‫ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد وﻗﺘﯽ ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﻗﻄﻊ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‬
‫ﻏﯿﺮ ﻣﻌﻨﯽدار ﺣﺬف ﺑﺮگﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻼل و ﻣﯿﺰان ﻋﻤﻠﮑﺮد‬ ‫ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ )ﺳﯿﺮووﯾﮏ و ﺟﻮﺳﯿﮏ‪ .(1992 ،‬در‬
‫داﻧﮥ ذرت‪ ،‬ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ارﻗﺎم ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ را ﻣﯽﺗﻮان‬ ‫آزﻣﺎﯾﺸﯽ ﺳﻪ ﺗﯿﻤﺎر ﺣﺬف ﺑﺮگﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل‪ ،‬ﺣﺬف‬
‫در ﺗﺮاﮐﻢﻫﺎی ﺑﺎﻻﺗﺮی ﮐﺸﺖ ﻧﻤﻮد و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﻮان ﮐﺸﺖ‬ ‫ﺑﺮگﻫﺎی زﯾﺮ ﺑﻼل و ﺣﺬف ﺗﻤﺎم ﺳﺎﻗﻪ و ﺑﺮگ ﺑﺎﻻی ﺑﻼل‬
‫ﻣﺨﻠﻮط ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﮔﯿﺎﻫﺎن )ﺣﺒﻮﺑﺎت( را دارﻧﺪ‪ .‬اﺳﺘﻨﺒﺎط‬ ‫را در زﻣﺎن ﮐﺎﮐﻞدﻫﯽ اﻋﻤﺎل ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﺣﺬف ﺑﺮگﻫﺎی‬
‫ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ارﻗﺎم ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ دارای ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺳﻮرس‬ ‫ﺑﺎﻻی ﺑﻼل‪ ،‬وزن ﺑﻼل ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ‪ 45‬درﺻﺪ ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺖ‪ .‬در‬
‫ﻧﺒﻮده و اﺣﺘﻤﺎﻻً ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺳﯿﻨﮏ دارﻧﺪ‪ .‬ﻋﮑﺲاﻟﻌﻤﻞ ارﻗﺎم‬ ‫ﻧﺘﯿﺠﮥ اﻋﻤﺎل ﺣﺬف ﺑﺮگﻫﺎی زﯾﺮ ﺑﻼل‪ ،‬وزن داﻧﻪ ﮐﺎﻫﺶ‬
‫ﻣﺘﻮﺳﻂرس و زودرس ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﺬف و ﻗﻄﻊ ﺑﺨﺸﯽ از‬ ‫ﯾﺎﻓﺖ و ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﮐﺎﻫﺶ وزن داﻧﻪ زﻣﺎﻧﯽ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺑﺮگﻫﺎ )‪ (source‬ﺑﻪﻣﺮاﺗﺐ ﺷﺪﯾﺪﺗﺮ از ارﻗﺎم دﯾﺮرس‬ ‫ﺗﻤﺎم ﺑﺨﺶﻫﺎی ﺑﺎﻻی ﺑﻼل از ﺟﻤﻠﻪ ﺗﻤﺎم ﺳﺎﻗﻪ و ﺑﺮگ‬
‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺎﻻی ﺑﻼل ﺣﺬف ﺷﺪﻧﺪ )اﺳﯿﮑﯽ‪.(1992 ،‬‬
‫ﻣﻨﺎﺑﻊ‬
.‫ ﭘﻨﺠﻤﯿﻦ ﮐﻨﮕﺮه زراﻋﺖ و اﺻﻼح ﻧﺒﺎﺗﺎت اﯾﺮان‬،‫ اﺛﺮ ﺑﺮﮔﺰداﯾﯽ ﺑﺮ اﻟﮕﻮی ﺗﺠﻤﻊ ﻣﺎده ﺧﺸﮏ و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻧﻬﺎﯾﯽ ذرت‬.1376 ،.‫ ی‬،‫اﻣﺎم‬.1
‫ ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮ ﺳﺮﺑﺮداری ﺑﻮﺗﻪﻫﺎ ﺑﺮروی ﺑﺮﺧﯽ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت رﺷﺪی ﻋﻤﻠﮑـﺮد و اﻣﮑـﺎن اﺳـﺘﻔﺎدۀ دو ﻣﻨﻈـﻮره از‬.1375 ،..‫ ﻫـ‬،‫ﺣﺴﯿﻦزاده ﻣﻘﺪم‬.2
.‫ داﻧﺸﮑﺪۀ ﮐﺸﺎورزی داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان‬،‫ ﭘﺎﯾﺎنﻧﺎﻣﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽارﺷﺪ‬.‫ذرت داﻧﻪای‬
.‫ اﻧﺘﺸﺎرات ﺟﻬﺎد داﻧﺸﮕﺎﻫﯽ ﻣﺸﻬﺪ‬.‫ ﻓﯿﺰﯾﻮﻟﻮژی ﮔﯿﺎﻫﺎن زراﻋﯽ‬.1372 ،.‫ ع‬،‫ و ﮐﻮﭼﮑﯽ‬،.‫ غ‬،‫ﺳﺮﻣﺪﻧﯿﺎ‬.3
‫ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﯿﺰان ﻣﻮاد ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰی در زﻣﺎن ﮔﻠـﺪﻫﯽ و ﺗـﺄﺛﯿﺮ آن ﺑـﺮ روی رﺷـﺪ داﻧـﻪ و اﺟـﺰای‬.1373 ،.‫ ع‬،‫ و ﻣﺮﻋﺸﯽ‬،.‫ اﻟﻒ‬،‫ﻫﺎﺷﻤﯽ دزﻓﻮﻟﯽ‬.4
.32-16 :1‫ ﺷﻤﺎره‬.9 ‫ ﺟﻠﺪ‬.‫ ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﺻﻨﺎﯾﻊ ﮐﺸﺎورزی‬.‫ﻋﻤﻠﮑﺮد ﮔﻨﺪم‬
5.Allison, J.C., 1995. The production and defoliation of dry matter in maize after flowering. Ann. Bot,
30: 365–381.
6.Borras, L., and Otegui, Dep., 2002. Maize kernel composition and Post- flowering Source-sink
Ratio. Crop Sci, 42: 781-790.
7.Borras, L., and Slafer, Ga., 2004. Seed dry weight Response to source-sink manipulations in Wheat,
Maize, and Soybean. Field Crop Research. 86: 131-146.
8.Cirovic, M., and Jocic, B., 1992. Effects of assimilation area reduction on productivity in maize.
Agriculture, 94:10- 15.
9.Dungan, W.G., and Hatfield, J.L., 1965. The daily growth and yield of corn kernels. Agronomy J.
57:221-223.
10.Early, E.B., 1996. Effect of defoliation on maize production under field condition. Crop Science. 7:
151-156
11.Edmeades, G.O., and Lafitte, H.R., 1993. Defoliation and plant density effects on maize selected
for reduced plant height. Agronomy Journal, 85: 850- 857.
12.Esechie, H.A., 1992. Effect of planting density on growth and yield of irrigated maize. Agronomy
Journal, 119: 165–169.
13.Kiniry, J.R., 1990. Seed weight response to decreased seed number in maize. Agronomy Journal,
82:98-102.
14.Kiniry, J.R., 1995. Response of maize seed number to solar radiation intercepted soon after
anthesis. Agronomy Journal. 87: 228-234.
15.Pandy, P.K., 1984. Influence of source and sink removal on seed yield of chickpea. Field Crop
Research, 8: 159- 168.
16.Prioul, J.L., and Dugue, N.S., 1992. Kernel growth rate and duration in maize as effected by plant
density and genotype. Crop Science, 19:385-388.
17.Reed, A.J., 1988. Shading affects on dry matter and nitrogen partitioning, kernel number, and yield
of maize. Crop Science. 28: 819-825.
18.Tilaoun, A., 1993. Quantitive and physiological traits in maize. Associated with different level of
plant density and leaf defoliation in Ethiopia, Press, 74-80.
20.Tomitaka, M., 1983. Rate and period of grain filling in corn effects of detasseling and defoliation,
Philippines. Press, 100p.
21.Vidallo, A.S., 1987. Effects of defoliation on corn yield plant physiology, 20: 400-405.
22.Wilhelm, W.W., and Etora, L., 1995. Yield quality and nitrogen use of inbred corn with vary
mumbers of leaves removed during detasselling. Crop Science, 35:209-21.
J. Agric. Sci. Natur. Resour., Vol. 14(2), June -July 2007
www.sid.ir
www.magiran.com/jasnr

Leaf clipping effect on yield and yield component of three


seed corn varieties
S. Hamzi-Alvanagh1, S.A.M. Modarres Sanavy2 and M. Agha-Alikhani3
1
M.Sc. Student, of Agronomy Dept. of Faculty of Agriculture, Tarbiat Modarres University, 2Associate Prof. of
Agronomy Dept. of Faculty of Agriculture, Tarbiat Modarres University, 3Assistant Prof. of Agronomy Dept. of
Faculty of Agriculture, Tarbiat Modarres University

Abstract
In order to study the effects of leaf clipping on yield and yield component of three seed corn
varieties a field experiment was conducted as factorial laid out in complete block design with three
replications in 2005. Three varieties (700, 604 and 301) and four leaf defoliation levels (without
defoliation, ear leaf clipping. Above ear leaf clipping, and below ear leaf clipping) were used in this
experiment. The result showed that defoliation, varieties and their interaction significantly affected on
ear length, seed abortion, ear seed row number and grain yield. Varieties had different seed number in
row and also defoliation affected on it. 1000-grian weight was not affected by any of defoliation
treatments. On the whole, without defoliation, ear leaf clipping, and below ear leaf clipping treatments
had the same ear length. Above ear leaf clipping reduced ear length. Ear length reduction, seed
abortion, seed number in row, and grain yield was observed in 700, 604 and 301 in descending order
respectively. The most ear seed row number, seed number per row and grain yield was obtained from
without defoliation treatment. Ear and below ear leaf clipping was rank in second order in aspect of
three former traits. Above ear leaf clipping produced the lowest ear seed row number, seed number in
row and grain yield. Below ear leaf clipping and without defoliation produced the same grain yield in
early maturity variety, but grain yield was more in without leaf clipping than other treatments in
medium and late maturity variety. Response of early maturity variety to leaf clipping was severely
more than late maturity variety (700). Low and non-significant effects of below ear leaf clipping on
corn grain yield show that medium and early maturity varieties can be cultivated in higher density than
7plant/m2. These two former varieties also can be used in intercropping (with legumes).

Keywords: Leaf defoliation; Corn; Yield; Yield component