Jyan hath nakho tyan sonu chhe

Gujarati Adaptation of ‘Every Street is paved with gold’ by
Kim Woo-choong
Lectures & Essays in English
Gujarati Adaptation
and Condensed by

:

Ms. Darsha Kikani

Publisher :

Quill / 1350 Avenue of The Americas
New York, N. Y. 10019.
Pages : 254 Price : $10-00

«fkþf

:

ËeÃkf Mkku{Ãkwhk
rð[khð÷kuýwt Ãkrhðkh
406, rð{qŠík fkuBÃ÷uûk, økwhwfw¤ hkuz,
{u{Lkøkh, y{ËkðkË-52.
VkuLk : 94263 76659
079-30122736

{wÿf

:

yLkwhks økúkrVõMk
406, rð{qŠík fkuBÃ÷uûk, økwhwfw¤ hkuz,
{u{Lkøkh, y{ËkðkË-52.
Vku™ : 98980 38452

ykðhý

:

rLk{o÷ Mkhíkuò

®f{ík

:

Yk. 30.00
09.12 / 06.01

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

{q¤ ÷u¾f :
rf{ ðq [qtøk
MÚkkÃkf yLku [uh{uLk : Ëuðw fkuÃkkuohuþLk - Ërûký fkurhÞk

¼kðkLkwðkË yLku MktrûkÃík :
Ëþko rffkýe

rð[khð÷kuýwt Ãkrhðkh «fkþLk

r™ðuË™
ÔÞÂõík - Mk{rüLkk Mk{økú-MðMÚk rðfkMk {kxu yLkuf «ð]r¥kyku nkÚk ÄhðkLke
nkUþ hk¾Lkkh MktMÚkk yux÷u s ‘rð[khð÷kuýwt Ãkrhðkh’. yuLkku æÞuÞ{tºk Au, ‘Lknª
{kLkðeÚke yËfuhwt fktE,’ yuLke fkÞoÃkØrík Au, ‘MknðeÞO fhðkðni.’
{kLkðMk{ks{kt Mkkhk yuðk «{ký{kt Mk{økúÃkýu rðfrMkík ÔÞÂõíkykuLke
nÞkíkeLke sYh õÞkhuÞ Lk níke yux÷e yksu Au. Ëhuf ÔÞÂõíkLkkt ¿kkLk, {krníke,
znkÃký yu fûkkyu Mkßs Úkðkt òuEyu fu suÚke økuh{køkuo ËkuhLkkhe rð[khMkhýe fu
LkwfMkkLkfkhf fkÞo¢{kuLku íku yku¤¾e þfu, yux÷wt s Lknª Ãký íkuLkku Mkk{Lkku fhðkLke
ûk{íkk yLku rnt{ík Ãký Ähkðu.
yk {kxu sYhe Au rð[khLkk ¾uíkh{kt Mkíkík økkuz fhíkk hnuðkLke. yu {kxe
su{kt rð[kh Qøku Au - íku ík¤u WÃkh fhðkLke, íkuLku ÞkuøÞ ¾kíkh ykÃkðkLke yLku
çktrÄÞkhLku çkË÷u {kuf¤wt ðkíkkðhý ykÃkðkLke.
rð[khLkk ½ýk Mkúkuík Au : ðkt[Lk-«ð[Lk-ËþoLk-MknðkMk-[[ko-MktðkËMkíMktøk...... ðøkuhu. yk rðrðÄ Mkúkuíkku{ktÚke {¤u÷ku rð[kh ¿kkLk-Mk{sý-znkÃký{kt
Ãkrhý{þu.
ðkt[Lk yu {kxuLkku Mkh¤ Mkúkuík Au. Mkkð yuf÷k, ÃkkuíkkLke VwhMkËu, ÃkkuíkkLkk
¾qýk{kt hneLku ðkt[Lk îkhk W¥k{ rð[khLkwt MkuðLk ÚkE þfu. LkkLkfzwt ÃkwMíkf {LkLkk
ytÄkhk ¾qýk{kt MðMÚk rð[khLkwt fkurzÞwt «økxkðe {LkLku ͤktn¤kt fhe þfu, suLke
Íkt¾e ykMkÃkkMkLkk ÷kufkuLku Ãký ÚkkÞ.
yk «ÞkMkLkk ¼køkYÃku y{khe yk ÃkwMíkf©uýe Au. yuf ðhMk{kt A [qtxu÷kt
ÃkwMíkfku su ík{Lku Lkðku rð[kh ykÃku, ík{khk rð[khkuLku Ãkwü fhu, {LkLke rûkríkòuLku ðÄw
Ëqh ÷E òÞ, rð[khLkk ðÄw ŸzkýLkk «Ëuþ{kt Qíkhðk «kuíMkkrník fhu fu rð[kh
«{kýu SððkLkwt çk¤ Ãkqhwt Ãkkzu.
y{khe ÃkwÂMíkfk òu yk{ktLkwt yufkË Ãký fhe þfu íkku ÷køkíkkt - ð¤økíkkt
MkkiLke {nuLkík MkkÚkof Úkþu.
VkuLk : (079) 26751357

{wrLk Ëðu

«{w¾- rð[khð÷kuýwt Ãkrhðkh

«MíkkðLkk
yuf MkwtËh ÃkwMíkf MkkÚku ftEf Lkðíkh «Þkuøk fhðkLkku {wrLk¼kELkku ykf»kof
«Míkkð ykÔÞku. ÃkwMíkfLkk ÷u¾f rf{ ðw [wtøk (su) Ëuðw suðe {kuxe ftÃkLkeLkk MÚkkÃkf
yLku [uh{uLk níkk, Ërûký fkurhÞk suðk ËuþLkk yÚkoíktºkLku ysçkLkku ðuøk ykÃkLkkh
fwþ¤ Wãkuøkðeh níkk yLku ËuðwLkk Ëuðk¤kÚke yLku ÃkkuíkkLkk Ërûký fkurhÞLk Mkhfkh
MkkÚkuLkk MktçktÄkuÚke [[koLkk [økzku¤u [Zu÷ ÔÞÂõík níkk. íku{Lkwt ÃkwMíkf snu{ík, Lkerík{¥kk
yLku «uhýk suðk rð»kÞkuLke rðøkíku Aýkðx fhu yLku íku{Lke þe÷ðtík, «rík¼kþk¤e
Açke Q¼e fhu íkku çkeSçkksw «[kh {kæÞ{ku{kt íku{Lkk ÔÞÂõíkíð WÃkh yk¢{f ½k
ÚkkÞ. ðuçk ÃkhÚke {¤íke {krníke yLku ÃkwMíkfLkk ¼kðkLkwðkË îkhk çku rðhkuÄk¼kMke
r[ºkku WÃkMku Au. çktLku þçËr[ºkku hsw fhe rððufþe÷ ðk[fku WÃkh rLkýoÞ ÷uðkLkwt
Akuzâwt Au.
yk¾k rËðMkLkk fk{fksLku fkhýu ¼kðkLkwðkËu Mk{Þ ÄkÞko fhíkkt ðÄw ÷eÄku.
y{ËkðkËLku çkË÷u {wtçkE{kt hne, yòÛÞk ÷kufku, yòÛÞwt þnuh, yòýe heíkhMk{ku (÷kuf÷ xÙuLkLkku Lkðku s yLkw¼ð) MkkÚku ¼kðkLkwðkËLkku yLkw¼ð ¾hu¾h
Mkw¾Ë hÌkku.
MkÃkLkkLke Lkøkhe {wçt kE{kt yMktÏÞ ÷kufku rLkhtíkh rLkíkLkðkt MkÃkLkkt ÷E ykðíkk
s hnu. yk rðþk¤ þnuh{kt ‘½h’Lke økuhnkshe rçk÷fw÷ Mkk÷u Lknª íkuðe ÔÞðMÚkk
fhe ykÃkðk çkË÷ {khe çkuLk òøk]rík yLku çkLkuðe ©e fuíkLk VzeÞk íkÚkk íku{Lke MkwtËh
yLku Sðtík Ëefheyku ¾wþk÷e yLku MktrøkLkeLku yk ÃkwMíkf yÃkoý fhwt Awt. Mkwhuþ¼kE
íkÚkk {wrLk¼kE yLku rð[khð÷kuýwt ÃkrhðkhLkku yk Lkðíkh «Þkuøk {kxu ¾qçk ¾qçk
yk¼kh {kLkw Awt. IIM - Ahmedabad Lkk yÇÞkMk ËhBÞkLk yuf yk¾tw ð»ko {khe
MkkÚku çkuMkeLku yÇÞkMk fhLkkh Ërûký fkurhÞkLkk rðãkÚkeo nMk MkwLke nkshe yk ‘«Þkuøk’
ËhBÞkLk Mkíkík yLkw¼ðe Au.
{khk Ëhuf «ÞíLk{kt {Lku MktÃkqýo MkkÚk yLku Mknfkh ykÃkíkk {khk Ãkh{
r{ºk íkÚkk Ãkrík ©e hksuþ rffkýeLkku yk¼kh {kLkðk þçËku çknw xqtfk Ãkzu Au íkuÚke
íkuLkku «ÞkMk Ãkzíkku {qõÞku Au.
Ëþko rffkýe

™t{

:

Œþto htsuþ rfftýe

sL{

:

10-09-1957, y{ŒtðtŒ{tk

yÇÞtË :

B.Sc., M.B.A., LLB, FCS, ACIS (London)

ÔÞðËtÞ :

AuÕ÷kt 17 ð»to fk…™e Ëu¢xu he ‚hefu ðztuŒht{tk «uõxeË fhe Au. nk÷{kt
rh÷kÞLMk yzkøk-{wtçkE{kt ðkEMk «urMkzuLx ÷eøk÷Lkk nkuÆk Ãkh fk{
fhu Au.

þtu¾

:

þtMºteÞ Ëk„e‚ Ëtk¼¤ðwk, ðtk[™, [t÷ðwk, ‚hðwk y™u {wËtVhe

Ëk…fo

:

10, ËksÞ…tfo, ËwkŒhð™ …tA¤,
Ëuxu÷tEx htuz, y{ŒtðtŒ-380 015
Vtu™ : 65124843

1. MðÃLk s ËwrLkÞk çkË÷ðkLke þÂõík Au
EríknkMk MðÃLkáükykuLkku Au.
nwt þk¤k{kt níkku íÞkhu økheçk níkku. òu fu yu Mk{Þu ÷øk¼øk çkÄk s økheçk
níkk. ºkeMk ð»ko Ãkqðuo fkurhÞLkLke {kÚkkËeX ykðf níke $70, su yksu $6000 fhíkktÞ
ðÄw Au. ík{u fÕÃke þfku Aku fu y{khe ®sËøke fux÷e {w~fu÷ níke. yíÞkhu Ãký
økheçkku Au s. Ãkhtíkw fkurhÞLk ÞwØ ÃkAe fkh{e økheçke Vu÷kÞu÷e níke.
y{u Mkku÷ þnuhLkk [Uøk[qøt k-zkUøk rðMíkkh{kt hnuíkk yLku 6 {kE÷ Ëqh ykðu÷e
ÞkuLMke ÞwrLkðŠMkxe{kt nwt hkus çku f÷kf [k÷eLku síkku. r¾MMkk{kt Vqxe fkuze Lk níke.
Ãký ykt¾ku{kt MkÃkLkkt níkkt, {kuze hkíku ÃkwMíkfk÷Þ{ktÚke çknkh Lkef¤íkkt fu ½uh síkkt
ykfkþ{kt nwt òuíkku íku {Lku ÞkË Au. {Lku ÷køkíkwt fu ËwrLkÞk {khe Au. yk¾k rðïLku nwt
çkkÚk{kt ¼he þfwt Awt. {Lku fþwtÞ yþõÞ ÷køkíkwt Lknª, {khk{kt ÞkiðLkLkwt òu{ níkwt
yLku rË÷{kt MkÃkLkkt. {Lku fkuE hkufe þfu Lknª.
ÞwðkLkeLkkt MkÃkLkkt MkkiÚke {n¥ðLkkt. MðÃLkáük økheçkeLku Lk yku¤¾u. {kýMk
íkku íkuLkkt MkÃkLkkt sux÷ku y{eh. ¾eMMkkt ¾k÷e nkuÞ íkku Ãký MkÃkLkkt nkuÞ íku ÞwðkLk
õÞkhuÞ E»kko Lk fhu.
EríknkMk íkku MðÃLkáükykuLkku s Au. MðÃLkkt s ËwrLkÞk çkË÷ðkLke þÂõík
Au. su ÷kufku yksu rðïLkku EríknkMk Mkòðe hÌkk Au íkuykuyu ÞwðkLke{kt {kuxkt MkÃkLkkt
òuÞk nþu. Võík 200 ð»koLkk ¼qíkfk¤ MkkÚku y{urhfk yksu rðï EríknkMk MkSo
hÌkwt Au. yLku ykÃkýu òýeyu Aeyu íku{ þYykíkLkk ðMkkníkeykuLkk MkknMke ¾{ehu
s yk «økrík þõÞ çkLkkðe Au.
Ãkhtíkw yksfk÷ ÞwðkLkku ¼rð»ÞLkk MkÃkLkkt LkÚke òuíkkt. MkÃkLkkt swyu Au íkku
Ãký ðíko{kLkLkkt. {kýMk {kxu yLku Ëuþ {kxu ykLkkÚke ðÄw Ëw:¾Ë þwt nkuE þfu?
MkÃkLkkt s {kýMkLku ½zu Au. MkÃkLkkt íkuLkk ÔÞÂõíkíð, fk{ yLku ¼køÞLkwt
rLkÞ{Lk fhu. MkÃkLkkt yux÷u MkVhu Lkef¤u÷k snksLkwt MkwfkLk. íku LkkLkwt nkuÞ, Ëu¾kÞ
Ãký Lknª Aíkkt snksLkku hMíkku íku s Lk¬e fhu. yux÷u MkÃkLkkt rðLkkLke ®sËøke MkwfkLk
rðLkkLkk snks suðe : MkwfkLk rðLkk snks ¾kuht¼kE òÞ íku{ MkÃkLkkt rðLkkLkku
{kýMk Ãký yxðkE òÞ. ¾kuxkt MkÃkLkktðk¤ku {kýMk Ãký MðÃLk rðnkuýk {kýMk
sux÷ku s ¾hkçk. suLkkt MkÃkLkkt ÃkkuíkkLke ðíko{kLk MkøkðzkuÚke rðþu»k ftE òuE s Lk þfu
íku MðÃLk rðnkuýk {kýMk sux÷ku s ËÞksLkf.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

1

y{u Ãkkt[ sýu DIC þY fhe íÞkhu {khwt þ{ýwt níkwt : MktMÚkkfeÞ fkÞo îkhk
Mkk{krsf ÃkwLkÁØkhLkwt. y{u $10,000 Lke {qzeÚke yuf LkkLkk, øktËk, ¼kzkLkk {fkLk{kt
þYykík fhe Ãkhtíkw {khwt MðÃLkíkku rðïLku yktçke sðkLkwt níkwt. ftÃkLkeLke «økrík MkkÚku íku
MkÃkLkkt Mkk[kt Ãkzíkkt økÞkt. ËMk ð»ko{kt íkku fkurhÞkLkwt MkkiÚke rðþk¤ {fkLk y{khwt níkwt,
Ëuðw MkuLxh. {Lku òu fu {kuxwt {fkLk çkLkkððk fhíkkt WíÃkkËLk ûkuºku Lkkýkt hkufðkLkwt yLku
ykŠÚkf «økrík fhðkLkwt ðÄw øk{ík. ð¤e s{eLk{kt Mkèku fhðk {kxu xefk ÚkðkLkku
Ãký zh.
{khk rð[kh çkË÷kÞk. rðþk¤ {fkLkku ËuðwLkk f{o[kheykuÚke Q¼hkÞ
íkuðkt MkÃkLkkt {Lku ykððkt ÷køÞkt yLku Ãkkt[ ð»ko{kt íkku 1,00,000 f{o[kheykuÚke
Q¼hkíkk ºký {fkLk çkLÞkt.
{khwt nðu MðÃLk níkwt W¥k{ økwýð¥kkLkku {k÷ çkLkkððkLkwt. {U yLkuf rðï
rð¢{ku çkLkkÔÞk níkk. ykufðkp ¾kíku rðþk¤ økkuËe, ËwrLkÞkLke MkkiÚke {kuxe ð†ku
çkLkkðíke Vufxhe ÃkwMðLk ¾kíku, ð†kuLkwt MkkiÚke ðÄw ðu[ký ... Ãký nsw MkkiÚke Wíf]ü
{k÷ çkLkkððkLkwt çkkfe níkwt. {khk {Lk{kt yk þ{ýwt nsw Mkòðu÷wt Au : {k÷ øk{u íku
nkuÞ Ãkhtíkw íku Wíf]ü nkuÞ - Ãkkhfh ÃkuLk fu LkefkuLk fu{uhk su{ - ÷kufku òuELku s çkku÷e
QXu fu rf{-ðw-[wtøk s ykðe ©uc «kuzõx ykÃke þfu. òu fu LkSfLkk ¼rð»Þ{kt yk
MkÃkLkwt Mkkfkh ÚkkÞ íku{ ÷køkíkwt LkÚke. ËuðwLkku ¼kh fkuE ¾{íkeÄh ðkhMkLku MkkUÃkeþ
ÃkAe s yk Úkþu.
yuf Lkk{ktrfík MkknrMkf Wãkuøkðeh íkhefu ÷kufku {Lku ÞkË hk¾u íkuðwt Ãký
{khwt MkÃkLkwt Au. ÃkiMkk {kxu {Lku ÷kufku ÞkË fhu íku {Lku Lknª øk{u. fkurhÞk{kt ðuÃkkheykuLkwt
çknw {kLk LkÚke. ÷kufku íku{LkkÚke Ëqh s hnu. ykLkkt fkhýku Ãký nþu. fL^ÞwþeÞMkLke
Mkk{krsf ÔÞðMÚkk «{kýu ðuÃkkhe AuÕ÷ku ykðu. (rðîkLkku, ¾uzqíkku, fkheøkhku, ðuÃkkhe)
yíÞkhLkk «ðkn «{kýu ðuÃkkheyku r{÷fík {kxu ftE Ãký fhu. Ãký {Lku Mk{òíkwt
LkÚke fu ðuÃkkheðøko, rþûkf fu fkheøkh sux÷wt {kLk fu{ Lk Ãkk{e þfu?
{khk ûkuºk{kt yuf ykøkðk ÔÞðMkkÞe íkhefu ÷kufku {Lku ÞkË fhu íkuðwt {khwt
MkÃkLkwt Au. yLku AuÕ÷u, ykiãkurøkf MkknMk ¾uzLkkhLku Mk{ks{kt {kLk {¤u íku {khwt MkÃkLkwt
Au. íku MkÃkLkkLku Mkkfkh fhðk nwt fk{ fhíkku hneþ.
2

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

2. ®sËøkeLke {khe rV÷MkqVe :
nwt fu{ sL{òík ykþkðkËe Awt
{khe yk¾e rstËøke{kt, øk{u íku ÚkkÞ íkku Ãký {U õÞkhuÞ {khku ykþkðkË
Akuzâku LkÚke.
yuf ð¾ík nwt su rð{kLk{kt {wMkkVhe fhe hÌkku níkku íkuLkwt ykÃkkíkfk÷eLk
Wíkhký fhðwt Ãkzâwt. çkeSðkh furçkLk{kt ykøk ÷køke økE. çku{ktÚke yufu ðkh {Lku
{]íÞwLkku íkku rð[kh Ãký Lk ykÔÞku - íku s {khku ykþkðkË Ëþkoðu Au. {khu {Lk ykðk
fxku f xeLkk «Mkt ø kku yu x ÷u ¼ÞLke ðne síke ûkýku - yLku yks Au {khk
ykþkðkËLkwt nkËo.
yuf ðMíkw su {Lku çkeò ðuÃkkheykuÚke y÷øk Ãkkzu Au íku Au çktÄ Ãkzu÷e
ftÃkLkeykuLku Vhe Sðtík fhðkLkku {khku yLkw¼ð. yk ftÃkLkeykuLku íkuLkk {kr÷fku, çkUfku,
Mkhfkh çkÄkyu íkhAkuze ËeÄe nkuÞ Au. ríkhMfkh yux÷u rLkhkþkðkË. {U ðkhtðkh
÷ktçkk Mk{ÞÚke çktÄ Ãkzu÷e ftÃkLkeykuLku xqtf Mk{Þ{kt LkVkfkhf çkLkkðe ËeÄe Au. ÃkhËuþ{kt
ykLke ¾kMk LkkUÄ ÷uðkE Au. {khku sðkçk Au : ‘ßÞkt ÷kufku yþõÞíkk økýðk ÷køku Au
íÞkt {Lku þõÞíkk Ëu¾kÞ Au.’
Ëuðw{kt nwt ßÞkhu Ãký Lkðku ÄtÄku þY fhwt fu Lkðk Ëuþ MkkÚku ðuÃkkh fhwt íkku
÷kufkuLku ®[íkk ÚkkÞ. {U [eLk{kt hur£shuxhLkku Ã÷kLx þY fÞkuo íÞkhu ½ýk ÷kufkuLkku
rðhkuÄ níkku. {khk ntøkuheLkk çkUf «kusuõx {kxu Ãký íkuðwt s níkwt. yLku nwt ßÞkhu hrþÞkLkwt
çkòh Ëuðw {kxu ¾ku÷ðk {kuMfku økÞku íÞkhu Ãký ftEf yuðwt s níkwt. ftÃkLkeLke çknkh ðÄw
rðhkuÄ níkku. çkUf yLku Mkhfkh çktLkuLku ¼khu ®[íkk níke.
Ãký {khku rnMkkçk swËku Au - nwt þõÞíkkykuLku rÃkAkýe íku{Lkk Ãkh fk{ fhe
íku{Lku çkLku yux÷e sÕËe nfefík{kt Vuhðe Lkk¾w.
su ÷kufku ‘yk Lknª fk{ ÷køku’ yÚkðk ‘yk yMkV¤ hnuþu íkku þwt fheþwt’
yu{ rð[khu íkuyku ÄtÄk{kt Lk [k÷u. ÞkusLkk MkV¤ ÚkðkLke yuf xfku s þõÞíkk nkuÞ
íkku Ãký Mkk[k ðuÃkkheLku íku LkSðe þõÞíkk{kt ykþkLkwt rfhý Ëu¾kÞ. ÄtÄk{kt yuf Lku
yuf çku Lk nkuÞ. íku{kt íkku yuf Lku ËMk{kt yLku ËMkLku Ãk[kMk{kt Ãk÷xkððkLke
ykðzík òuEyu.
Ëþfk Ãknu÷kt y{u MkwËkLk{kt xkÞh Ã÷kLx LkkÏÞku. fkurhÞkLkku yk Ãknu÷ku
yktíkhhk»xÙeÞ Ã÷kLx. ½ýk ÷kufkuLku yk{kt ðktÄku níkku fkhý fu Ëuðw õÞkhuÞ xkÞhLkk
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

3

ÄtÄk{kt Lk níkwt. Ãký {U þõÞíkkyku økýeLku þYykík fhe níke.
fE þõÞíkkyku? MkwËkLk{kt xkÞhLkwt çkòh íkku níkwt Ãký fkuE Ã÷kLx Lknª.
ÃkhËuþe xkÞh ÷kððk{kt {kU½w rðËuþe [÷ý ðÃkhkíkwt níkwt. suÚke {Lku níkwt fu MkwËkLkeyku
{Lku ykðfkhþu. MkwËkLk{kt 80% hý «Ëuþ Au. þnuhku Ëqh Ëqh Au suÚke s{eLk ÃkhLkk
ðknLkÔÞðnkhLke sYh ðÄw Au . ðÄw { kt ¾kºkeLkk Mk{k[kh níkk fu Ëu þ Lkk
Ërûký¼køk{ktÚke íku÷ LkeféÞwt Au. ykðk íku÷Lkk ûkuºkkuÚke ËuþLke ykŠÚkf ÂMÚkrík MkwÄhu,
fkh yLku ¾xkhkLke {ktøk ðÄu. ðÄkhkLkk yuf ðknLkËeX Ãkkt[ xkÞhLke {ktøk ðÄu yLku
hý«Ëuþ{kt xkÞhLku ½Mkkhku Ãký ðÄw ykðu.
{U çkòhLkwt ykðwt rLkheûký fÞwO yLku y{khe økýíkhe Mkk[e Ãkze. Ã÷kLx
çknw MkhMk [k÷u Au - fux÷eÞðkh íku{kt ðÄkhku fÞkuo. xkÞhLke {ktøk yux÷e çkÄe Au fu
÷kufku ykøk¤Úke ÃkiMkk ykÃke òÞ Au.
þYykíkÚke s ík{khu ykþkðkËe hnuðwt òuEyu. þõÞíkkLku Mkkfkh fhðk
Mk{ÃkoýLke sYh Au yLku yuf rV÷kuMkkuVeLke Ãký sYh Au. yu þçËÚke øk¼hkðkLke
sYh LkÚke. rV÷kuMkkuVe Sððe y½he LkÚke. øk{u íku ÚkkÞ, ík{khe òík íkuLkk Ãkh
LÞkuåAkðh fhe Ëku. ík{u òu Mk{ks {kxu íku fhe þfku íkku ½ýwt W¥k{.

3. MksoLkkí{f MkÃkLkkt fuðe heíku ykðu?
{øks ðkÃkhku íkku íku rðfkMk Ãkk{íkwt hnu.
½ýk ÷kufku fnu Au fu íku{Lku Ãknkzku Ãkh fu ËrhÞk rfLkkhk suðe þktík søÞk
Ãkh ðÄw Mkkhk rð[kh ykðu Au. Ãký ¾hu¾h íkku {øksLkk íktíkwyku [k÷íkk nkuÞ íÞkhu s
Mkkhk rð[kh ykðu. ßÞkhu ík{u {nuLkík fhku yLku Ÿzwt ®[íkLk fhku íÞkhu s MksoLkkí{f
rð[kh Íçkfu.
ík{u #Äý ykÃkku íkuðk rð[khku ykðu. suðe heíku fkuBÃÞwxh {krníke økúný
fhu Au íkuðe s heíku ík{khk {øksu Ãký ík{khk «ÞíLkku yLku yLkw¼ðkuLku økúný fhðk
òuEyu. íkuýu çkÄwt LkkUÄe ÷uðwt òuEyu yLku ¼rð»ÞLkk WÃkÞkuøk {kxu íkiÞkh hk¾ðwt
òuEyu. {q¤¼qík {krníke srx÷ «&™ku n÷ fhðk fk{ ÷køku.
nwt ßÞkhu fk{ fhíkku nkuô íÞkhu {Lku W¥k{ rð[kh ykðu Au. yLku
MksoLkkí{fíkk {nuLkík MkkÚku ðÄíke òÞ Au. {kýMkLkwt {øks ðÃkhkÞk ðøkhLke þÂõíkLkku
y¾qx ¼tzkh Au - Mkk{kLÞ {kýMk íkuLke 10% þÂõík s ðkÃkhu Au. su {kýMk ¾qçk s
{nuLkík fhu Au íkuLke MVwhýk yLku MkqÍ Ãký ¾e÷u Au.
4
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

nwt {kLkwt Awt fu {kuxu¼køku {kýMkku Ãkkuíku Äkhu Au fu ðkÃkhu Au íku fhíkkt ðÄw þÂõík
Ähkðu Au. yLku yux÷u s nwt {khe ykðzíkLkku ÃkqhuÃkqhku WÃkÞkuøk fhwt Awt - Lkðk Ãkzfkh
Íe÷eLku. rËðMku ík{u sux÷e ðÄw {nuLkík fhku íkux÷k ðkMíkrðf MkÃkLkkt ík{Lku hkºku
ykðu. ßÞkhu {øks íkh nkuÞ íÞkhu MkÃkLkkt Ãký MkwtËh nkuÞ. {khk yLkw¼ðu MkÃkLkwt
yux÷u ftEf Ãkkh ÃkkzðkLke EåAk. nwt LkkLkku níkku íÞkhu {khk rÃkíkk fnuíkk fu {khu
ðuÃkkhe çkLkðwt òuEyu. yux÷u s ÃktËh ð»koLke ô{hu nwt ßÞkhu çknw s ÔÞMík níkku íÞkhu
Ãký ðuÃkkhe çkLkðkLkk MkÃkLkkt òuíkku - su Mkkfkh ÚkÞkt Au. ík{u «u{{kt nku íkku ík{Lku
÷øLk fhðkLkkt MkÃkLkkt ykðu. ík{u ¾qçk {nuLkík fhíkk nku íkku MkÃkLkkt ík{khk «&™kuLkk
Wfu÷ ÷E ykðu.
Mk¾ík {nuLkík fhLkkh õÞkhuÞ rLk»V¤ síkku LkÚke.

4. fk{ : {khku þku¾
Ëhuf ð»kuo nwt çkMkkuÚkeÞ ðÄw rËðMkku ÃkhËuþ hntw Awt yLku Ëuþ{kt Ãký fk{fks
{kxu Vhíkku nkuô. yux÷u ½uh hnuðkLkku Mk{Þ ½ýku ykuAku {¤u. fux÷eÞðkh nwt {khe
ÃkíLkeLke, çkk¤fkuLke yLku {khe Ãký ð»koøkktX ¼q÷e òô Atw.
ntw ÔÞMík hnwt Awt yLku {Lku ÔÞMík hnuðwt yux÷wt øk{u Au fu ÷kufku fnu Au fu nwt
økktzku ÚkE økÞku Awt. {U fk{ fhðkLkwt þY fÞwO íÞkhÚke yuf rËðMkLke’Þu hò ÷eÄe LkÚke.
fwxwtçk MkkÚku ËrhÞkrfLkkhu Mknu÷ {kxu økÞkLkwt {Lku ÞkË LkÚke. Ãký {Lku íkuLkku hts LkÚke.
nwt {kLkwt Awt fu òu fkuE ÃkkuíkkLke òíkLku fk{{kt huze Ëu íkku íkuLke MkV¤íkk Lk¬e
Au. Mk¾ík {nuLkík fhLkkh õÞkhuÞ rLk»V¤ síkku LkÚke.
÷kufkuLku ÷køkíkwt nþu fu {khk suðku fk{Lkku fezku þwt {Ík fhíkku nþu! íku{Lku
Úkíkwt nþu fu Võík fk{ fhðk fhíkkt nwt òuzu Úkkuze {Ík Ãký fu{ Lknª fhíkku nkuô!
suLku fk{{ktÚke ¾hku ykLktË Lk {éÞku nkuÞ íkuLku s ykðk rð[kh ykðu, suýu
fk{{kt {þøkw÷ {kýMkLke MkwtËhíkk Lk òuE nkuÞ fu fk{{kt zqçku÷k ÞwðkLkLke MkwtËhíkk Lk
Mk{S nkuÞ fu suýu fkÞoLkk Mk{kÃkLkLkku ykLktË yLku WÕ÷kMk Lk {kÛÞku nkuÞ íkuLku s
ykðk rð[kh ykðu.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

5

SðLkLke Ëhuf ðMíkw MkkÚku Mktf¤kÞu÷ fk{Lku {kýMk Võík ykSrðfkLkwt MkkÄLk
{kLku Au. SðLkLkk ¾hk Mk{Þu MkÃkLkkt, Sðtíkíkk yLku {n¥ðkfktûkkLku çkË÷u fk{Lku
WÃkÿð {kLku Au. fk{, ÃkhMkuðku yLku «ÞíLkkuLku ykŠÚkf Ãkrhýk{{kt {kÃkðk íku fkÞo
«ýk÷eLkwt yÃk{kLk Au. íkuLku MkV¤íkk, ÔÞÂõíkøkík «økrík yLku Mk{ksLkk WíÚkkLk{kt
{ÃkkÞ. fk{ yLku ¼ýíkh yuðe y{qÕÞ ðMíkwyku Au fu íkuLkwt {qÕÞ ÃkiMkk{kt økýðwt ÞkuøÞ
LkÚke. ík{u íkhçkíkh ÚkE òð íÞkt MkwÄe ¼ýðwt òuEyu. ¼ýðk{kt {þøkw÷ rðãkÚkeoLke
ykt¾kuLke [{f ík{u òuE Au?
÷kufku {khk þku¾ rð»ku ÃkqAu íÞkhu {Lku çknw yf¤k{ý ÚkkÞ Au. òu Mk{Þ
ÃkMkkh fhðk {kxu fhkíke «ð]r¥kLku þku¾ fnuíkk nkuÞ íkku {khu fkuE þku¾ LkÚke. nwt
õÞkhuf økkuÕVLke h{ík h{wt Awt Ãký íkuLku þku¾ fnwt íkku ¾hk h{íkðehkuLkwt yÃk{kLk ÚkkÞ.
nwt õÞkhuÞ økkuÕV hBÞku LkÚke fu õÞkhuÞ Lkkxf fu Mktøkeík Mk¼k{kt økÞku LkÚke.
{Lku ¾hu¾h ykLktË {¤íkku nkuÞ íkku íku fk{{ktÚke s. {U fu fkuEyu Ãký {khk
{LkLku õÞkhuÞ fk{ fhðk Ëçkký fÞwO LkÚke. òu þku¾ yux÷u ykLktË yLku Mktíkku»k
ykÃkíke «ð]r¥k nkuÞ íkku fk{ yu {khku þku¾ Au.
òu ðuÃkkhe ÃkkuíkkLkk fk{{kt Ÿzku hMk ÷u íkku ÄtÄku Ãký rðfMkðk ÷køkþu.
rðãkÚkeo Ãký òu yÇÞkMk{kt þku¾Úke {Lk ÷økkzu íkku íku Ãký ELkk{ku Síkðk ÷køkþu.
ík{Lku rðïkMk Lk ykðu íkku yufðkh y¾íkhku fhe swyku. fkuEÃký fk{{kt òíkLku
huzâk ðøkh MkV¤ Úkðwt yux÷u ykfkþ{ktÚke íkkhk íkkuzðk suðwt fk{. ík{u su fhku íku{kt
ík{Lku ykLktË ykðíkku nkuÞ íkku ík{u íku{kt õÞkhuÞ ÃkkAk Lk Ãkzku.
{khku ÄtÄku þY fhðkLkk Mkkík ð»ko Ãknu÷k nwt {khk MktçktÄeLku íÞkt fk{ fhíkku
níkku. nwt níkku íkku LkkufrhÞkík, Ãký {kr÷fLke su{ fk{ fhíkku. fkuE fk{ çkíkkðu íkuLke
hkn òuíkku Lknª. nwt òíku s Ãknu÷ fhíkku. nwt õÞkhuÞ {kuzku síkku Lknª fu {U yuf Ãký
hò ÷eÄe Lk níke. rMkrØ{ktÚke {¤íkk yøkBÞ ykLktËLku ÷eÄu nwt yksu Ãký ¾qçk fk{
fhwt Awt. òýeíkk yktíkhhk»xÙeÞ ðuÃkkhe MkkÚkuLke r{xªøk{kt fk{ {u¤ððkLkk ykLktË
Mkk{u økkuÕVLke h{ík fu [÷r[ºkLke {ò ftE rðMkkík{kt LkÚke.
Lkðk {kýMkLku Lkðk fk{ {kxu {¤ðk síkk Ãknu÷kt {Lku çku[uLke ÚkkÞ Au.
h{íkðehkuLku Ãký nrhVkE{kt síkkt yuðe s ÷køkýe Úkíke nþu. sux÷wt {kuxwt fk{ íkux÷wt
ðÄw æÞkLk. {Lku øk{íkku fhkh Ãkkh Ãkzu íkku {khk{kt Lkðe þÂõík yLku MkSðíkkLkku Mkt[kh
ÚkkÞ Au.
6

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

5. Ãknu÷ fhLkkh {kxu íkku ËwrLkÞk ½ýe {kuxe Au
yLku fk{Lke fkuE Mke{k LkÚke.
ËwrLkÞk ½ýe {kuxe Au.
{Lku ftEf fhíkk hnuðkLkwt øk{u. ÷ktçkku Mk{Þ nwt þktík çkuMke Lk þfwt. nwt íkku
fk{Lkku fezku. fk{ ðøkh çkuMke hnuðkLkwt {khk {kxu çknw {w~fu÷. ÷kufku íkuLku ykhk{
fnu, Ãký {Lku ykhk{ fhðku ºkkMksLkf ÷køku. nwt íkku fk{ fhíkku s hnwt.
fkuE fk{ þY fhe nwt ¼q÷e Lk þfwt. su ÞwðkLkku fk{ þY fhe íku{kt zqçke òÞ
íku {Lku çknw øk{u. fËk[ ÷køkýeLke íkeðúíkkLku ÷eÄu íkuyku nkhe Ãký òÞ - Ãkhtíkw íkuyku
yk nkhLku s yLkw¼ð {kLke fËeÞ ®n{ík Lk nkhu. òu ík{u nkhLku yk heíku òuE þfku
íkku ík{u MkV¤íkkLkk hkne s Aku. su nkhÚke øk¼hkE òÞ fu {w~fu÷eÚke zhe òÞ íku
õÞkhuÞ MkV¤íkk Lk Ãkk{e þfu.
ËwrLkÞk ½ýe {kuxe Au yLku fhðkLkwt ½ýwt Au. ÷kufku økÞk Lk nkuÞ íkuðe søÞk
ík{khu þkuÄðkLke Au yLku ÷kufkuyu Lk fÞwO nkuÞ íkuðwt fk{ ík{khu fhðkLkwt Au. íkuyku s
EríknkMk h[þu - íkuyku s ¾hk MkknrMkf Au.
ftEf Lkðwt fhðk{kt zh íkku ¾hku s. Ãký MkknrMkfku íkku yu hMíku òÞ Au ßÞkt
fkuE økÞwt LkÚke. zh yLku xefkÚke zøke òÞ íkku MkknrMkf fuðk? íkuyku íkku Lkðk hMíkk
ftzkhe ykøk¤ ðÄíkk òÞ yLku ytíku çkÄkLke «þtMkk {u¤ðíkk òÞ.
EríknkMku Ãkwhðkh fÞwO Au fu ËuþLke Mk¥kk yLku Mk{]rØ ÷kufkuLkk MkknMkÚke çkLku
Au ßÞkhu ykí{Mktíkku»k yLku sðkçkËkheÚke ¼køkðkLke ð]r¥kÚke íkqxe Ãkzu Au. þwt y{urhfk
íÞktLkk ÷kufkuLke MkknMkð]r¥k rMkðkÞ ykx÷wt Mk{]Ø nkuík?
òu fu fkurhÞkLkku Ãký ÷ktçkku EríknkMk Au Aíkkt íku{kt yk MkknrMkf ð]r¥k LkÚke.
fkurhÞkyu fkÞ{ «økrík fhíkkt þktríkLku yLku Ãkzfkh fhíkkt Lk{íkwt òu¾ðkLku s «kÄkLÞ
ykÃÞwt Au. ykÃkýu Mktòuøkku MkkÚku íkhík s Mk{sqíke fhe ÷Eyu Aeyu. íku fËk[ ykÃkýk
«k[eLk MktMfkhkuLku yk¼khe Au suLku fkhýu fkurhÞk ‘ÃkqðoLkku rþük[khLkku Ëuþ’ Lku
‘MkðkhLke þktríkLkku Ëuþ’ íkhefu ÃktfkÞu÷ Au. Ãkhtíkw yk yiríknkrMkf rLk»¢ÞíkkLku fkhýu
ËwrLkÞkLkk þÂõíkþk¤e Ëuþku{kt ykÃkýu ½ýk ÃkkA¤ Aeyu.
Ëuðw h[kE fu íkhík y{u ËuþLke Mke{kykuÚke Ëqh yktíkhhk»xÙeÞ çkòhku íkhV
{ex {ktze níke, ßÞkhu rLkfkMk çknw V¤ÿwÃk {Lkkíke Lk níke. {kuxe ftÃkLkeyku ykÞkík
fhíke yLku rLkfkMkLku {n¥ð Lk ykÃkíke. y{u rLkfkMkLku «kÄkLÞ ykÃke Lkðe fuze
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

7

ftzkhe. {w~fu÷eykuLkku Mkk{Lkku fhe MkV¤íkk {u¤ðe. «ÞíLk fÞko ðøkh s ðMíkwLku
yþõÞ {kLke ÷uðe íku {q¾koELke [h{Mke{k Au.
ËuðwLkku Ãkhk¢{e Mð¼kð. y{u y{urhfk yLku ÞwhkuÃk s Lknª, MkwËkLk,
LkkESheÞk, r÷rçkÞk, yt ø kku ÷ k, yÕsu h eÞk, [eLk, rðÞu í kLkk{, nt ø ku h e,
ÍufkuM÷kuðurfÞk íkÚkk hrþÞk suðk Ëuþku - fu su{Lke MkkÚku fkurhÞkLku hksfeÞ MktçktÄku
Ãký Lk níkk - {kt Ãký økÞk. ËuðwLkk fkhýu íkku fkurhÞkLku Ãký ÃkAe yk Ëuþku MkkÚku
hksîkhe MktçktÄku çktÄkÞk.
rðþk¤ ËwrLkÞk ík{khe hkn òuE hne Au - òu fu Ãkrhr[ík hMíku s [k÷ðkLku
xuðkÞu÷k hkneLku yuðwt Lknª ÷køku. yu{Lku {kxu íkku òýeíkk Mkktfzk hMíkk sux÷e s
ËwrLkÞk Ãký Mkktfze Au. MkknrMkfku fu su{Lku Lkðe ðMíkwyku ys{kððe Au íku{Lku {kxu
íkku ËwrLkÞk ¾hu¾h rðþk¤ Au yLku fk{ fhðkLke yMket{ íkf Au. nwt yk heíku SÔÞku
Awt yLku yk{ s Sðeþ. Lkðe Lkðe [eòu yÃkLkkðíkku sEþ.

6. h[Lkkí{f ÷½w{íke
yktfzkÚke õÞkhuÞ ¼h{kþku Lknª. íkuyku ¾k÷e sÚÚkkLkku ytËks ykÃku Au.
yk íkuLke {kuxe Lkçk¤kE Au. ík{khe ÃkkMku Mkku ¾å[h yLku yuf {kýMk nkuÞ íkku fw÷
yktfzku yufMkku yufLkku ÚkÞku. yktfzk Auíkhk{ýe fhu Au - íku õÞkhuÞ ÷½w{íkeLke þÂõíkLkku
[eíkkh Lk ykÃke þfu.
Mkqíku÷e «rík¼k fkuý søkkzþu?
ík{u ÂMÚkh hnuþku íkku çkeò ík{Lku ðxkðe sþu. MÚkrøkík ÚkÞk yux÷u ÃkeAunX.
yuf rLkçko¤ {kíkk ðknLk Lke[u f[zkÞu÷k ÃkkuíkkLkk çkk¤fLku çk[kððk ðknLk
Ÿ[fe ÷u Au íkuðe ðkík íkku ík{u Mkkt¼¤e s nþu. ykÃkýe yMke{ AqÃke þÂõíkLkwt yk
MkwtËh WËknhý Au. {kýMk {nkLk ykðzíkku Ähkðu Au Ãkhtíkw íku {kuxu¼køku AwÃkkÞu÷e
hnu Au. íkuÚke ykÃkýu íkuLkkÚke yòý hneyu Aeyu. su {kýMk yk AqqÃke þÂõíkLku
yku¤¾e òÞ Au íku MkV¤ ÚkkÞ Au. su LkÚke yku¤¾íkk íku Mkk{kLÞ SðLk Sðu òÞ
Au. òu ykÃkýu 20 xfk þÂõíkyku ðkÃkheyu íkku ykÃkýu «rík¼kþk¤e fnuðkEyu
yLku 30 xfk ðkÃkheyu íkku {nkðeh çkLke sEyu.
yux÷u su «rík¼kðkLk fu ðeh Au íkuýu ÃkkuíkkLke þÂõíkyku rðfMkkðe Au,
ßÞkhu Mkk{kLÞ {kýMku LkÚke rðfMkkðe. yurzMkLk þkuľku¤ fhðk yuf s «Þkuøk
8

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

çkMkkuðkh fhíkku. yuýu ÃkkuíkkLke AqÃke þÂõík søkkze níke, rðfMkkðe níke.
ík{khu ík{khe òíkLku h[Lkkí{f heíku søkkzðe òuEyu. £U[ rV÷kuMkkuVh
nuLkúe çkøkoMkLkLkwt fnuðwt níkwt fu rðfkMk fhðku yu íkku ®sËøkeLkwt ÷ûký Au. su fkuE Sðu Au
yuýu rðfkMk fhðkLkku Au. yk s SðLkLkku rLkÞ{ Au.
ík{khu ík{khk rðfkMk Ãkh rLkÞr{ík æÞkLk ykÃkðwt òuEyu yLku òíkLku ðÄw
nkUrþÞkh, íkusMðe yLku Mkkhe çkLkkððe òuEyu. çkeòLke MkkÚku Ze÷k hnku Ãký òík
MkkÚku íkku fzf s hnuðwt suÚke çknkLkkçkkS{kt Ãkze Lk sðkÞ. ík{u ík{khe òíkLku rðsuíkk
íkhefu òuþku íkku ÷kufku Ãký yu s heíku ík{Lku òuþu.
nwt fku÷us{kt ðÄw ¼ÛÞku Lknª íkuLkku {Lku fkÞ{ ðMkðMkku hÌkku Au. {Lku ÃkhËuþ
¼ýðwt níkwt Ãký MktòuøkðþkíkT íku þõÞ Lk çkLÞwt. {Lku nsw ftEf ¾qxíkwt nkuðkLkku ¼kMk
ÚkkÞ Au. ËwrLkÞk{kt Vhíkkt çkeòLku {¤wt íÞkhu {khe yýykðzík òuE {Lku yu ¾kux
ðÄkhu Mkk÷u Au. fkuE ÃkhËuþeLku ÄtÄkÚkuo {¤ku íÞkhu yu{Lkk EríknkMk fu MktMfkhku rð»ku
òýíkk Lk nku íkku íkf÷eV ÚkkÞ. ík{u Vhíkk nku íÞkhu ík{Lku ÏÞk÷ Lk nkuÞ fu Mkk{k
{kýMkLkk ÄkŠ{f rð[khku, þku¾ ðøkuhu fuðwt nþu. ík{khu øk{u íku Mktòuøkku {kxu íkiÞkh
hnuðwt Ãkzu. Ëk¾÷k íkhefu ík{Lku EM÷k{ fu ®nËwíðLkwt ¿kkLk Au? ík{Lku MkwËkLk fu
yÂÕsrhÞkLkku EríknkMk ¾çkh Au?
nwt ½ýeðkh fku÷usLkk «kuVuMkhLku {khe MkkÚku hk¾wt Awt suÚke nwt ßÞkt Ãký òô
íÞktLke {krníke íkuyku {Lku ykÃkíkk hnu. ykLkkÚke EríknkMk, íÞktLke Mk{ks ÔÞðMÚkk
yLku íku ËuþLkk Mktòuøkku rð»kuLkwt {khwt ¿kkLk rðfkMk Ãkk{u Au. yk{ íkku [k÷w xÙuLk{ktÚke
MÚk¤ku òuðk suðwt Au, Ãký Aíkkt {Lku íkuLkkÚke þÂõík ykðu Au yLku {khwt ¿kkLk rðfMku Au.
MÚkrøkík hnuðwt yux÷u ÃkeAunX. ík{u ÂMÚkh hnku yux÷u çkeò ík{Lku ðxkðe
òÞ. su ÂMÚkh hnu Au íkuLkwt çkÄwt fk{fks Ãkíke økÞwt Au íku{ fnuðk{kt yríkþÞkuÂõík
LkÚke, fkhý fu yuðk {kýMkLku ykøk¤ ÄÃkðkLke fkuE EåAk LkÚke nkuíke. su {kýMkku
ykøk¤ ÄÃkðk ÃkkuíkkLkku yÇÞkMk [k÷w hk¾u Au íkuyku s rðfkMk MkkÄe þfþu.
ík{khe òík MkkÚku Yûk çkLkku. õÞkhuÞ su fÞwO Au íkuLkku Mktíkku»k {kLkþku Lknª,
çkkfeLke ®sËøke {kxu ík{khe òíkLku ykøk¤ ÄÃkkðíkk s hnku. ík{u nk÷þku Lknª íkku
øktXkE sþku. ík{khe AqÃke þÂõíkLku Ãkqýoík: rðfMkkðku. ík{khk{kt AqÃkkÞu÷e «rík¼kLku
søkkzku.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

9

7. Mkk[tw Mkw¾ þwt Au?
¿kkLkLke fkÞ{ ®f{ík ÚkE Au. nwt yu Mk{Þ{kt {kuxku ÚkÞku Awt ßÞkhu ‘ík{khwt
¿kkLk ðnU[e Lk Ëuþku’ yLku ‘ftEf çkLkðk {kxu ftEf òýðwt Ãkzu’ suðe ðkíkku òýeíke
níke. yk ðkíkku {khk ËkËk yLku rÃkíkkyu íku{Lkk yLkw¼ð{ktÚke þe¾e níke yLku {Lku
þe¾ðe níke. yk ËwrLkÞk ðÄw ¼ýu÷k ÷kufkuLku ÍzÃkÚke yÃkLkkðu Au. yLku sqLke
rþ¾k{ýku yksu Ãký yux÷e fk{Þkçk Au sux÷e Ëþfk Ãknu÷kt níke.
‘¿kkLk ðnU[e Lk Ëuþku’ suðe fnuðík Mkk{u {Lku Úkkuzku ðktÄku Au. yu{kt Úkkuzku
MðkÚko Ëu¾kÞ Au. {khk {kLkðk «{kýu íkku ¿kkLkLku ðnU[ðwt sYhe Au. ¼ýu÷k ÷kufkuLke
sðkçkËkhe Au fu y¼ý ÷kufkuLku Ãký íkf {¤u. yLku yk ðnU[ðkLke ðkík Võík ¿kkLk
MkwÄe Mker{ík Lk hnuíkk Ëhuf ðMíkw MkwÄe ÃknkU[ðe òuEyu. ykÃkýu ¿kkLk ðnU[ðwt òuEyu
yLku ÃkiMkk ðnU[ðk òuEyu fkhý fu çkkirØf MðkÚko r{÷fíkLkk MðkÚko sux÷ku s ¾hkçk
Au. çkeòLku {kxu Sððwt yøkíÞLkwt Au. suðwt ykÃkýu çkeòLku {kxu SððkLkwt þY fheyu
fu ËwrLkÞk ykÃkýLku ðÄw ysðk¤e, ykLktËe yLku W»{k¼he ÷køku Au. ®sËøke Sððk
suðe çkLku Au.
Mkk[k ykLktËLkku Ãknu÷ku yLkw¼ð {Lku fkurhÞkLkk ÞwØ ð¾íku y{u þhýkÚkeo
íkhefu íkuøkw{kt AkÃkkt ðnU[íkk íku ð¾íku ÚkÞu÷ku. ÞwØLku fkhýu Sððk fhíkkt {hðwt Mknu÷wt
níkwt. y{u fkÞ{ ¼qÏÞk hnuíkk. Ãký rðhkuÄk¼kMk íkku swyku fu yk ¼q¾ s y{Lku
Sððk {kxu ®n{ík ykÃkíke.
{khk rÃkíkkLku Ãkfze ÷eÄk níkk yLku {kuxku ¼kE ÷~fh{kt níkku yux÷u [kiË
ð»koLke ô{hu fwxwtçkLku rLk¼kððkLke sðkçkËkhe {khe níke. sYhe ¾[kuo Ãkqhku Ãkkzðk
{khu Mkku AkÃkk ðu[ðk s Ãkzu. {khe {k yLku LkkLkk¼kEyku hkíkLkk {khe hkn òuíkk
nkuÞ suÚke y{u MkkÚku s{e þfeyu. nwt íkuLkk {kxu íku{Lkku fkÞ{ yk¼khe hneþ. y{u
[khu MkkÚku nkuEyu íÞkhu {Lku ½ýwt Mkkhwt ÷køkíkwt yLku çknw ykLktËÚke s{íkk.
y{u fkÞ{ MkkÚku s{e þfíkk Lknª. íkuøkwLkwt Ãktøk[kuLk çkòh ßÞkt nwt AkÃkkt
ðu[íkku níkku íku LkËe rfLkkhu fk{[÷kW çkLkkðu÷wt níkwt yLku nðk{kLk çkøkzíkkt s ËwfkLkku
çktÄ Úkðk ÷køkíke. òu s{ðwt nkuÞ íkku Mkku AkÃkkt íkku ðu[ðk s Ãkzu. ¾hkçk nðk{kLk
yux÷u íkf÷eV. s{ðkLkwt çkLkkððk õÞkhuf Úkkuzk s rMk¬k çkåÞk nkuÞ. nwt Mkktsu ½uh
ykðwt íÞkhu {khe {k yLku ¼kEyku MkqE økÞk nkuÞ. {Lku íkhík ÏÞk÷ ykðe òÞ fu
10

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

¼kíkLkku yuf s ðkxfku Au su {khu {kxu hkÏÞku nþu. {khe {k QXeLku fnu, ‘y{u s{e
÷eÄwt Au. íkwt ¼qÏÞku ÚkÞku nkuEþ íkuÚke sÕËe s{e ÷u.’
¼qÏÞk MkqE økÞu÷k {khk ¼kEykuLku òuE {Lku hzðwt ykðíkwt. nwt {khkt yktMkw
AwÃkkðe ÷uíkku yLku {khe {k íkuLkk yktMkw AwÃkkðe ÷uíke. nwt íkuLku fnuíkku fu {U hMíkk{kt s
¾kE ÷eÄwt Au. íkuýu yLku ¼kEykuyu yk ¼kík ¾kE ÷uðku òuEyu. y{u çktLku swêwt
çkku÷eyu Aeyu íku çktLku òýíkkt. Ãký ÷køkýe ËþkoððkLkku ykLkkÚke ðÄw Mkkhk hMíkku
õÞkt níkku?
ÃkiMkkÚke y{u økheçk níkkt Ãký ÓËÞÚke íkðtøkh. y{khe ÃkkMku çknw ykuAwt ÄLk
níkwt. Ãký sYhík{tË ÷kufkuLku y{u {ËË fhíkkt. fkuELke ÃkkMku ½ýwt ÄLk nkuÞ Ãký suLku
ðnU[íkk Lk ykðzu íku y{eh LkÚke. ¾hu¾h y{eh íkku yu Au su ðÄw{kt ðÄw ðnU[u Au,
sYhík{tË ÷kufkuLku {ËË fhu Au, Úkkuzk{ktÚke Ãký ðnU[eLku Sðu Au.
Mkk[tw Mkw¾ þwt Au? nwt ¾kºkeÚke íkku Lk fne þfwt Ãký {khk {íku Mkw¾Lku ÄLk,
íkkfkík fu «rMkrØLke MkkÚku ftE ÷køkíkwt ð¤økíkwt LkÚke. {Lku ÞkË Au ßÞkhu y{khe ÃkkMku
ftE s Lk níkwt íÞkhu y{u MkkiÚke ðÄw Mkw¾e níkk.
íku Mk{ÞÚke {U çkeò ÷kufku {kxu SððkLke rV÷MkqVe yÃkLkkðe Au, òu fu íku
«{kýu yk[hðwt y½hwt Au. Ãký nwt íkuLku ðÄw «ÞíLkkuÚke yk[heþ.

8. ÷ûÞÚke Mkt[k÷Lk
{khe yøkíÞLke Mkt[k÷Lk ÃkØrík y{uhefLk Mkt[k÷Lk þk¤kyku{kt Ãký
¼ýkðkíke LkÚke. íkuyku rðãkÚkeoykuLku ÷ûk Lk¬e fhe Mkt[k÷Lk fhðkLkwt þe¾ðu Au.
su{kt [kh ðMíkw ykðu - ykÞkusLk, MktøkXLk, Ëkuhðýe yLku rLkÞtºký. nwt çkeS çku
çkkçkíkku W{uhwt. {wÏÞ yrÄfkheyu ftEf h[Lkkí{f fhðwt òuEyu yLku «økrík Ãkh
Lksh Ãký hk¾ðe òuEyu. {kuxe MktMÚkk çkË÷kíkk MktòuøkkuLku yLkwYÃk Úkðk sux÷e
ÃkrhðíkoLkûk{ nkuðe òuEyu yLku rLkýoÞku íðrhík ÷uðkðk òuEyu.
nwt ½ýwt Vhwt Awt yLku ½ýk Ëuþku{kt yrLkrùíkíkk yLku çkË÷kð nkuÞ Au suÚke
fkuELkk rhÃkkuxo fu rð&÷u»ký rðLkk {khu íÞkt s rLkýoÞ ÷uðk Ãkzu Au. ðuÃkkh{kt ÍzÃkÚke
çkË÷kð ykðe hÌkk Au suÚke yÚkoþk†{kt yLku hksfkhý{kt LkðeLkíkk ÷kððkLke ðÄw
fk¤SLke sYh Au.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

11

rðfMkíkk Ëuþku{kt ßÞkt nwt ½ýwt fk{ fhwt Awt íÞkt Äkhk-Äkuhýku ÍzÃkÚke çkË÷kíkk
hnu Au. òu¾{ku Ãký ðÄw nkuÞ Au. òu ík{u íkhík s rLkýoÞ Lk ÷ku íkku ¼khu ®f{ík
[qfððe Ãkzu. rð&÷u»kýku nkÚkðøkk s hk¾ðk Ãkzu. ík{khu Mk{økú ÃkrhÂMÚkrík Mk{sðe
Ãkzu. Ëhuf Ëuþ{kt ík{khu çkUfhkuLku, r{ºkkuLku, Mkhfkhe f{o[kheykuLku íku ûkýLkk Ãkqhk
r[ºk {kxu, Ãkqhe {krníke {kxu {¤ðwt Ãkzu. yrLkrùíkíkk ðå[u yrÄfkheykuLku íkíûký
rLkýoÞ ÷uðk {w~fu÷ Ãkzu Au. ÄtÄk{kt ðÄw ÃkiMkk çkLkkððk fhíkk õÞkhuf ykuAe ¾kux
fhðe Ãký yøkíÞLkwt çkLke òÞ Au. nwt yuÚke Vhíkku s hnwt Awt yLku rLkýoÞ ÷uðk {kxu
sYhe {krníke ¼uøke fhíkku hntw Awt.
rðyuxLkk{{kt Ëk¾÷ Úkíkkt Ãknu÷kt {U yuf xqfzeLku íÞktLkk çkòhLkku yÇÞkMk
fhðk {kuf÷e níke. ÃkAe ðÄw íkÃkkMk íkÚkk ¾kºke fhðk nwt òíku økÞku. ðkík[eík ËhBÞkLk
fkÃkz Wãkuøk{kt MkknMk fhðkLke íkf Ëu¾kE. Lkðk {þeLkku ÷kððk fhíkkt y{khk
fkurhÞkLkk sqLkk {þeLkku su ðÃkhkÞk rðLkk Ãkzâk níkk íku ðkÃkhðkLkwt {U Mkq[Lk fÞwO.
fkurhÞk{kt 5 ÷k¾ ºkkf ðÃkhkÞk rðLkk Ãkze níke - su 20 xfk ®f{ík{kt {¤e òÞ.
rðÞuxLkk{Lkk fkh¾kLkkLke {U {w÷kfkík ÷eÄe. íÞkt ºkeMk ð»ko sqLke {þeLkhe níke.
ßÞkhu fkurhÞLk {þeLkhe Ëþ ð»ko sqLke.
rðÞuxLkk{{kt ÄLkLke f{e níke Ãký {kýMkku Mkkhk. {U íkhík s rLkýoÞ ÷E
÷eÄku - fkurhÞkÚke sqLke {þeLkhe {tøkkðe $100mnLkwt MkknMk $20mn{kt þY fhe
ËeÄwt. {fkLk íkku níkwt s. ðes¤e, Ãkkýe yLku {sqhku Ãký íkiÞkh s níkk.
{þeLkhe çkË÷íkkt Úkkuzku Mk{Þ íkku ÷køku. ºkeMk EsLkuhkuLku rðÞuxLkk{Úke fkurhÞk
{kuf÷e {þeLk Ãkh fk{ fhíkkt þe¾ðe ËeÄwt. íkuyku ÃkkAk rðÞuíkLkk{ sE {k÷ çkLkkðu
yLku y{u fkurhÞk{kt ¾heËe ÷Eyu. íkífk÷ fhkh fhe ÷eÄk. ÞwhkuÃkLke fkuE ftÃkLke
økE nkuík íkku ykx÷ku sÕËe rLkýoÞ Lk ÷E þfe nkuík. y{urhfLkkuyu Ãký ÃkrhÂMÚkríkLkku
yÇÞkMk fhðk{kt Mk{Þ fkZâku nkuík.
rðfMkíkk Ëuþku{kt ðuÃkkh fhðk ½ýk MkkuËk fhðk Ãkzu. y{u ÃkiMkkLku çkË÷u
{k÷ ÷E økÞk suLke rðÞuxLkk{{kt sYh níke. yuf s ðuÃkkh{kt ½ýk ðuÃkkh ÚkkÞ. òu
íÞktLkwt Lkkýwt ðÄe òÞ íkku {k÷ ¾heËeLku rLkfkMk fheyu yLku çknkhLkwt Lkkýwt f{kEyu.
Ëuþ{kt Vqøkkðku nkuÞ íÞkhu yk{ s fhkÞ.
½ýk {kýMkku Lkkýkt rðLkkLkk ËuþLku òuE íkuLku Lkfk{ku økýu. íkuyku ÄtÄku
rðfMkkððkLke þõÞíkkykuLkku rð[kh s LkÚke fhíkk.
12

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

9. rLkýoÞ ÷uðkLkku çkkuÄÃkkX
çkuÂÕsÞ{Lkk {khk yLkw¼ðu {Lku {nkLk ÃkkX ¼ýkÔÞku Au. yu xe{ MkkÚkuLkwt
{khwt òuzký 1984{kt þY ÚkÞwt íÞkhu íku÷Lke yuf heVkELkheLku Vhe ðuøk ykÃkðkLke
yýÄkhe Ëh¾kMík ykðe. ËuðwLke ÷tzLkLke ykurVMkuÚke ÷tzLk þuhçkòh{kt íku ftÃkLkeLke
{krníke {u¤ðe. yktíkhhk»xÙeÞ íku÷ çkòhLkk òýfkh {uLkushLku yuLxðÃko {kuf÷e
íkÃkkMk fhkðe. çktLkuLkk ynuðk÷ ÃkhÚke ÷køÞwt fu fk{økehe{kt yMktíkku»k níkku yLku
ftÃkLke ¾kux{kt níke. íku ftÃkLkeLkk «{w¾u òÃkkLk, s{oLke yLku y{urhfkLke ftÃkLkeykuLku
yk ftÃkLkeLke sðkçkËkhe WÃkkze ÷uðkLkwt fnuý {kuf÷e ËeÄwt níkwt. fkuELkuÞ íku MðefkÞo
Lk níkwt. {khwt Ãký yLkw{kLk níkwt fu ftÃkLkeLke LkkýktfeÞ ÂMÚkrík çkhkçkh Lk níke.
íkÃkkMk fhðk økÞu÷k {khk {uLkushLkku {U yr¼«kÞ {køÞku. yuLkk {íku,
{þeLkhe sqLke sYh níke Ãkhtíkw Úkkuzk s LkðeLkefhýÚke Vhe [k÷w ÚkkÞ yu{ níke.
ftÃkLkeLkk «{w¾Lku ftÃkLke [÷kððk{kt hMk Lk níkku. {uLkushkuLku ftÃkLke çktÄ fhðk{kt
hMk níkku.
AuÕ÷ku rLkýoÞ {khu ÷uðkLkku níkku. fk{fksLkk çku ÃkkMkkLke Ãkqhíke Aýkðx
fhe {U rLkýoÞ ÷eÄku.
Ãknu÷wt {þeLkhe sqLke níke. Ãkhtíkw 65,000 çkuh÷ «ríkrËLk íku÷ çkLkkððk
Mkûk{ níke. VufxheLke ®f{ík ykðe s Lkðe Vufxhe çkLkkððk fhíkkt ½ýe ykuAe níke.
çkeswt, «{w¾Lke WËkMkeLkíkk yLku WÃkheykuLke WÃkuûkkLku ÷eÄu f{o[kheðøkoLkku
WíMkkn ½ýku ykuAku níkku. {U rð[kÞwO fu òu Mkkhk WÃkheyku ÷kðeyu íkku f{o[kheykuLke
{Lkkuð]r¥k çkË÷ðkLkwt þõÞ níkwt. sqLkk, WËkMkeLk þkMkLkLke Mkk{u Lkðku fkhkuçkkh
f{o[kheykuLkk ÓËÞ{kt sYh çkË÷kð ÷kðþu.
ºkeòu «&™ níkku íku÷Lkku. òu fu {Lku {kuxku ¼hkuMkku níkku. r÷rçkÞkLke Mkhfkhu
{Lku y{wf [ku¬Mk sÚÚkk{kt fk[wt íku÷ Ãkqhwt ÃkkzðkLkwt ð[Lk ykÃÞwt níkwt. r÷rçkÞkLku
yktíkhhk»xÙeÞ [÷ýLke ÃkhuþkLkeLke þYykík{kt s y{u rðrLk{ÞLkku fhkh fÞkuo níkku.
fk[k íku÷Lkk çkË÷k{kt {kuxk {fkLkkuLkwt çkktÄfk{. rhVkELkheLke {kr÷fe y{khk {kxu
znkÃkýLkwt {qze hkufký níkwt. fk[k íku÷ fhíkkt þwØ íku÷{kt LkVku ðÄw níkku. òu fu fuhkuMkeLk,
økuMkku÷eLk yLku yLÞ íku÷kuLkwt çkòh çknw {kuxwt Lknª. Ãknu÷kt fk[tw íku÷ ðu[e sYh Ãkzâu
þwØ íku÷ ðu[e þfkÞ. ykðk rð[khu {U íkhík s ftÃkLke ÷uðkLkku rLkýoÞ fÞkuo. [wLktËk
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

13

WÃkheykuLke yuf xwfze yuLxðÃko {kuf÷kðe. ftÃkLkeLkwt Lkk{ çkË÷e ‘ÞwrLkðMko÷’ hkÏÞwt.
ËuðwLkku yÚko ‘{nkLk ÞwrLkðMko’ ÚkkÞ Au. ftÃkLkeLkwt ÃkqhuÃkqhwt ðkíkkðhý çkË÷e LkktÏÞwt.
yuf ð»koÚke Ãký ykuAk Mk{Þ{kt y{khe {nuLkíkLkwt Ãkrhýk{ QzeLku ykt¾u
ð¤øku íkuðwt níkwt. f{o[kheyku ðneðxe ðøkoLku ÃkqhuÃkqhku Mknfkh ykÃkíkk níkk. ËuðwLkk
f{o[kheyku ÃkkMkuÚke íkuyku Lkðwt þeÏÞk. yuf ð»ko{kt íkku ftÃkLkeLke rMkf÷ çkË÷kE økE
- ¾kux{ktÚke LkVk{kt ykðe økE. Úkkuzk Mk{Þ{kt íkku ÄtÄku yuðku MkhMk [kÕÞku fu yMk÷
{kr÷f Ãkkt[økýk Ëk{{kt ftÃkLke ÃkkAe {ktøkðk ÷køÞk! {ktËe{ktÚke LkVkfkhf ftÃkLke{kt
YÃkktíkh fhíkk rðþu»k¿k íkhefuLke {Lku yktíkhhk»xÙeÞ ÏÞkrík yk MkV¤íkkÚke s {¤e.
yk yLkw¼ð{ktÚke {¤u÷k LkVk yLku ÏÞkrík fhíkkt rLkýoÞ ÷uðkLke þÂõíkLkku {¤u÷ku
ÃkkX nwt ðÄw yøkíÞLkku {kLkwt Awt.
y{urhfk, òÃkkLk, s{oLke yLku #ø÷uLzLke «ÏÞkík ftÃkLkeykuLku Ãký yk
Ëh¾kMík økE s níke. íkuykuyu Ãký íkÃkkMk fhe s nþu. çkÄktyu íkuLku ftÃkLkeLke LkkýktfeÞ
ÂMÚkrík òuELku Lkk{tsqh fhe nþu. íku{Lkwt yLkw{kLk ¾kuxwt XÞwO yLku yZ¤f ÄLk f{kðkLke
íkf íku{ýu ¾kuE.
ykðku s çkeòu yLkw¼ð {Lku fkurhÞk{kt ‘fkurhÞk {þeLkhe ftÃkLke’{kt ÚkÞku.
ftÃkLke òÃkkLke Mkçk{heLk çkLkkððkLkk nuíkwÚke þY ÚkE níke yLku y{u Mkt[k÷Lk nkÚk{kt
÷eÄwt. Ãknu÷kt 40 ð»ko MkwÄe õÞkhuÞ LkVku fÞkuo Lk níkku. ftÃkLke çknw s ftøkk¤
nk÷ík{kt níke.
y{khe Ãknu÷kt Mkhfkhu çkeS çku {kuxe ftÃkLkeyku MkkÚku Ãký yk {kxu ðkxk½kx
fhe níke. íkÃkkMk fhíkkt fkuE ¼krð Lk sýkíkk çktLku ftÃkLkeykuyu Ëh¾kMík Lkfkhe
fkZe níke. ðkík {khe ÃkkMku ykðíkkt íku s íkÃkkMk yLku íku s Ãkrhýk{kuLkk ykÄkhu {U íku
ftÃkLke ÷uðkLkwt Lk¬e fÞwO. íkuLkwt Lkk{ çkË÷e ‘Ëuðw ELzMxÙeÍ ÷e.’ hkÏÞwt. yíÞkhu íku
fkurhÞk{kt {þeLkhe çkLkkðíke {wÏÞ ftÃkLke Au.
ÄtÄku fhíkk fhíkk ík{khu ½ýk rLkýoÞku ÷uðkLkk ykðu - õÞkhuf LkkLkk íkku
õÞkhuf ftÃkLkeLkku Lkfþku s çkË÷e Lkkt¾u íkuðk {kuxk. {wÆku øk{u íku nkuÞ, rLkýoÞ ÷uðkLkku
çkÄku ykÄkh yrÄfkhe Ãkh Au. {U yMktÏÞ Mknf{o[kheyku MkkÚku fk{ fÞwO Au, Ãkhtíkw
rLkýoÞLke ûkýku{kt íkku nwt yuf÷ku s nkuô Awt.
{khk Mknf{o[kheyku {Lku {krníke Ãkqhe Ãkkzu, Ãkhtíkw sðkçkËkheLku fkhýu
íkuyku {khu çkË÷u rLkýoÞ íkku Lk ÷u. nwt íku{Lku {khk rLkýoÞ {kxu sðkçkËkh Lk s
økýkðe þfwt.
14

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

rLkýoÞ ÷uðk Võík ÄtÄk {kxu s Lknª, SðLkLke Ëhuf ½xLkk {kxu sYhe Au.
®sËøke íkku rLkýoÞkuLke ©uýe Au - Võík yuf s ¾kuxku rLkýoÞ ®sËøke çkøkkze þfu. nwt
õÞkhuf rð[khwt Awt fu ykÃkýu Sðeyu Aeyu Võík yufkË Mkk[e rLkýoÞkí{f íkf {kxu fu
su ykÃkýLku MkV¤íkk íkhV Ëkuhe òÞ.

10. ®sËøkeLkwt MkkiÚke {w~fu÷ ðu[ký
{w~fu÷ ðu[kýLkku {khku Ãknu÷ku yLkw¼ð ÚkÞku 1970{kt, rþfkøkku{kt, ßÞkhu
nwt rMkÞMko{kt y{khk þxo ðu[ðk økÞku. y{u y{urhfe ykÞkíkfkheykuLku íkku {k÷
{kuf÷íkk s níkk. Ãkhtíkw {khu {kuxe ËwfkLkku MkkÚku MkeÄku ðuÃkkh fhðku níkku. ÄtÄk {kxu
ðuÃkkheykuLkk Ëhðkò ¾x¾xkððkLkwt fk{ LkkLke ftÃkLke {kxu Mknu÷tw Lknª, Ãký {U íku
fÞwO yLku {khe ®sËøkeLkku íku MkkiÚke W¥kusf Mk{Þ hÌkku.
íÞkhu ËuðwLku fkuE òýu Lknª. {khk {kýMkku {Lku fnu fu rMkÞMko suðk Mxkuh{kt
{w÷kfkík ÷uðk Mk{Þ Lk¬e fhðku Ãkzu. Ãký òu íku{Lku ¾çkh Ãkzu fu Ëuðw{ktÚke fkuEf
{¤ðk {køku Au íkku íkhík s «&™ ÚkkÞ fu, ‘Ëuðw’ fkuý? y{Lku òÛÞk ðøkh Mk{Þ
ykÃku Lknª. {U Lk¬e fÞwO fu nwt Lk{qLkk ÷E òíku sEþ. nwt íÞkt nkuEþ íkku {¤ðkLke
þõÞíkk ðÄþu.
Ãknu÷k rËðMku rMkÞMko{kt Lkk íkku Lkk fne Ãkhtíkw hkn òuðk fÌkwt. {U çku f÷kf
hkn òuE. çkesu rËðMku {U rhMkuÃþLkeMx MkkÚku ðkík fhe. Lke[÷k yrÄfkheLku {¤ðwt
Ãký {w~fu÷. nwt rËðMkku MkwÄe íÞkt síkku s hÌkku. yk¾hu {k÷ ¾heËLkkh {Lku {¤ðk
hkS ÚkÞk. nwt shkÞ LkkMkeÃkkMk ÚkÞku Lk níkku. ËMk Ĭk ¾kÄu Ãký íku {¤u yux÷u çkMk.
{Lku {khk{kt rðïkMk níkku yLku fu{ Lk nkuÞ? rMkÞMko Lku Ãký Mkkhku {k÷ ¾heËðku níkku
yLku y{u íku ykÃke þfeyu íku{ níkk.
S{ ðuMk (rMkÞMkoLkk WÃkhe yrÄfkhe)Lku nwt {éÞku. Ãknu÷e s {w÷kfkík{kt
íku{Lku {khk Ãkh rðïkMk ykðe økÞku. {U íku{Lku çkÄwt íkfoçkØ heíku Mk{òÔÞwt. íku{Lku
LkðkE ÷køke. {U rMkÞMkoLke sYrhÞkík «{kýu {þeLkhe hk¾ðkLke, Mk{Þ Ãkk¤ðkLke
yLku Mkkhku ¼kð ykÃkðkLke íkiÞkhe çkíkkðe. ¼kð{kt fkÃk {qõÞk Aíkkt MkeÄk sðkÚke
y{Lku VkÞËku níkku. íku{ýu Ãknu÷kt Úkkuzwt fk{ ykÃÞwt, su Mk{Þ síkkt ð»kuo $200mn
MkwÄe ÃknkUåÞwt. nSÃký y{u rMkÞMko{kt þxo ðu[eyu Aeyu.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

15

Ãknu÷k {kuxk ykuzoh ÃkAe {U LkkLke yuðe «Þkuøkþk¤k þY fhe. y{khk {kxu
{kuxwt hkufký níkwt. Ãký {U Ãkhðk Lk fhe. Mkkhku {k÷ çkLkkððku y{khk {kxu ðÄw sYhe
níkwt. {e. ðuMk yLku çkeò yrÄfkheyku ykðe íku òuE økÞk yLku ¾wþ ÚkÞk. y{u
íku{Lke [fkMkýeLke ÃkØrík {wsçk fk{ fhíkk. Úkkuzk s Mk{Þ{kt íku{Lku y{khwt fk{
øk{e økÞwt y™u çkeò ÷kufkuLku Ãký y{khku Ãkrh[Þ fhkÔÞku. MkkuÚke Ãký ðÄw ðMíkwyku sqíkkt, çkuøk, nkÚk{kuòt y{u íkiÞkh fhe {kuf÷ðk {ktzâk. yuf LkkLke ftÃkLke íkhefu
y{khk {kxu y{uhefkLkk {kuxku Mxkuh{kt {k÷ ykÃkðkLkwt çknw økkihððtíkw níkwt.
òu y{u rMkÞMkoLkk Ëhðkò ¾ku÷ðk{kt rLk»V¤ økÞk nkuík íkku y{urhfk{kt
çkeòu {k÷ {kuf÷ðkLkku rðïkMk y{u økw{kðe ËeÄku nkuík. yufðkh rMkÞMkoLku {k÷
{kuf÷ðkLkwt þY fÞwO ÃkAe ½ýk y{urhfe MxkuMko{kt {k÷ {kuf÷ðk ÷køÞk. yuf LkkLke
ftÃkLke {kxu Úkkuzef {ËË Ãký çknw y{qÕÞ Au. rMkÞMkuo {Lku ½ýe {ËË fhe yLku {U ¾qçk
snu{ík WXkðe. y{khku MktçktÄ ÃkAe íkku fwxwtçke suðku ÚkE økÞku.
nwt rMkÞMkoLku íkfku Ãkqhe Ãkkzðk Ãkqhíkk «ÞíLkku fhwt Awt. íkksuíkh{kt s fkurhÞkyu
SðLk ðe{kLkwt çkòh ÃkhËuþe ftÃkLkeyku {kxu ¾wÕ÷wt {qõÞwt. {U MkhfkhLku rMkÞMko {kxu
¼÷k{ý fhe. rMkÞMkoLke ftÃkLke yku÷Mxux yLku ËuðwLkwt MktÞwõík MkknMk fkurhÞk{kt ðe{kLkwt
fk{ fhu Au. rMkÞMkoLkk MxkuMko yLku ¢urzx fkzo Ãký nwt fkurhÞk{kt ÷E ykðeþ.

11. ÷ktçke ÄtÄkfeÞ {w÷kfkíkku
fuðe heíku xk¤e þfkÞ?
y{urhfe yrÄfkheyku VrhÞkË fhu Au fu íku{Lkku {kuxk¼køkLkku Mk{Þ
{w÷kfkíkku{kt s òÞ Au. {wÏÞ yrÄfkheLkk rLkýoÞLku çkË÷u íÞkt Mkk{wrnf rLkýoÞ
÷uðkÞ Au - yLku yux÷u yk çkÄe {w÷kfkíkku/çkuXfku ÞkuòÞ Au. çkÄktLku ¾wþ hk¾ðkÚke
Mkk[ku rLkýoÞ ÷uðkÞ? ½ýe çkuXfku ðÄw {qtÍðý Q¼e fhu. ÄtÄkfeÞ ÂMÚkríkyku çkË÷kíke
hnu - MkiØktríkf heíku rLkýoÞ Lk ÷uðkÞ. ík{Lku Ëhuf ÂMÚkríkLkku, íkuLku {kÃkðkLkku yLku
Mkk[ku rLkýoÞ ÷uðkLkku Ãkqhíkku yLkw¼ð nkuðku òuEyu.
{krníke {u¤ððk MkwÄe çkuXfku ÞkuòÞ íku Mk{òÞ. Ãkhtíkw ½ýeðkh Ÿze
rðøkíkkuLke sYh LkÚke nkuíke. {Lku ºký-[kh ÃkkLkkLke LkkUÄ {¤u íÞkhu {Lku ÚkkÞ fu
16

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

yzÄk ÃkkLkkÚke [k÷e økÞwt nkuík. yuf ðkõÞÚke [k÷e òÞ íÞkt yrÄfkheyku çku-ºký
ÃkkLkk ÷ÏÞk fhu. WÃkhe yrÄfkheLku rLkýoÞ ÷uðk Võík ykð~Þf {krníke sYhe nkuÞ.
nwt íkku ½ýk ÷u¾ku/ËMíkkðuòu òuíkku Ãký LkÚke. nwt íku{Lku Mkkt¼¤wt Awt. {khku
Mk{Þ Ãký çk[u yLku Úkkf Ãký ykuAku ÷køku. nwt {khk MknkÞfLku ÷u¾ku ykÃkwt íku ðkt[eLku
{Lku yøkíÞLkk {wÆkyku yLku íku{ktÚke QXíkk «&™ku fnu. ½ýeðkh yrÄfkheyku ÷ur¾ík
LkkUÄ ðøkh ykðu. nwt íku{Lku ÷ur¾ík LkkUÄ ÷kððk fnwt suÚke nwt «&™ku ÃkqAe þfwt yLku
íku{Lkku yr¼«kÞ òýe þfwt. ½ýe yøkíÞLke çkkçkík nkuÞ íkku nwt íÞkt s rhÃkkuxo ðkt[e
yrÄfkheLkku yr¼«kÞ òýwt. òu çkhkçkh nkuÞ íkku ykøk¤ ðÄðkLkwt Mkq[ðwt. {khk
yrÄfkheyku sðkçkËkhe ÷u íku {Lku øk{u. {khe ÃkkMku ÷kðu÷e çkkçkíkku{ktÚke yzÄe íkku
yrÄfkheyku s Lk¬e fhe þfu. nwt íku{Lku íku{ fnwt Ãký ¾hku. òu íkuyku yu{ fhu íkku
íku{ýu {khe ÃkkMku ðkhtðkh Ëkuzðwt Ãký Lk Ãkzu.
{khe ÃkkMku fkuE ykðu íÞkhu Mknu÷e ðMíkw nwt Ãknu÷e ÷ô. Ãkkt[-ËMk r{rLkx{kt
fk{ Ãkíke òÞ. yøkíÞLke çkkçkíkku hrððkh yÚkðk {kuze Mkktsu rð[kheyu.
Ëh Mkku{ðkhu Mkðkhu 8.00 ðkøku ftÃkLkeLkk 15 WÃkhe yrÄfkheykuLke {exªøk
nkuÞ su{kt nwt ÃkhËuþ{kt þwt fhe hÌkku Awt íkuLke {krníke íku{Lku ykÃkwwt. ½ýeðkh yk
{exªøk ¼kusLk Mk{Þ MkwÄe Ãký [k÷u. ÷ktçke [k÷u íkku y{u Vhe {¤eyu - þrLkðkhu,
hrððkhu fu {kuze Mkktsu.

12. s{eLk Ãkh Zku¤kÞu÷ku ¼kík fkuE Lk ¾kÞ
Ëhuf ÔÞÂõík yLku Ëhuf ðMíkwLkwt SðLk{kt [ku¬Mk MÚkkLk nkuÞ Au. Ëhuf ðMíkw
íkuLkk rLkrùík MÚk¤u nkuÞ íÞkhu þktrík yLku ÔÞðMÚkk «ðíkuo Au. Ãký yrLkrùíkíkk{kt
Ä{k÷ yLku økwt[ðkzku nkuÞ Au. rð[khku íkku ¾hk fu ík{khe ykt¾ku Au íÞkt Lkkf nkuík
yLku fkLk Au íÞkt ykt¾ku nkuík íkku? Ãkhtíkw ykt¾, fkLk, Lkkf çkÄwt íkuLke ÞkuøÞ søÞkyu
s Au íkuÚke íkku çkÄwt MkwMktøkík Au.
ykÃkýu {kxu yLkks ¾kðwt ¾qçk sYhe Au. Ãký ¼kík ¼kýk{kt nkuÞ íkku
s{kÞ. s{eLk Ãkh Zku¤kÞu÷ku ¼kík fkuE Lk ¾kÞ. ¼kýk{ktLkku ¼kík SðLkþÂõíkLkku
Mkúkuík Au. Ãkhtíkw íku s{eLk Ãkh Zku¤kE òÞ íkku f[hku çkLke òÞ. Ëhuf ðMíkw íkuLkk
rLkrùík MÚkkLku nkuðe òuEyu.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

17

ík{khu su fhðkLkwt nkuÞ íku ík{u Lk fhku íkku ík{u íkf÷eV Q¼e fhku Aku.
rðãkÚkeoykuyu rðãkÚkeo çkLkðwt òuEyu, ðze÷kuyu ðze÷ yLku Wãkuøkðehkuyu Wãkuøkðeh.
Mkk{krsf «&™ku W¼k ÚkkÞ, ßÞkhu ÷kufku ÃkkuíkkLkwt fk{ fhu Lknª. ykÃkýu Mkk{krsf
WíÚkkLk yLku «økrík [kníkk nkuEyu íkku Ëhufu ÃkkuíkkLku MkkUÃkkÞu÷ fk{ fhðwt òuEyu.
fk{Ëkhkuyu fk{ Akuze ¼køkðwt Lk òuEyu. íkuðe s heíku rðãkÚkeoyku, MkirLkfku, ðze÷ku
- Ëhufu ÃkkuíkkLkwt fk{ fhíkk hnuðwt òuEyu.
ÞkuøÞ {kýMkLku Wr[ík søÞkyu {qfðkLke y{khe Ãkkur÷Mke Au fkhý fu ftÃkLkeLku
ÔÞðÂMÚkík [÷kððk yk ¾qçk s sYhe Au. ÷kufkuLku íku{Lke ykðzík «{kýu y{u fk{
ykÃkeyu Aeyu íkuÚke çkuðze çkZíke {¤ðe y{khu íÞkt {w~fu÷ Au. Ãkhtíkw ykðzíkLkk òuhu
fkuE ÍzÃkÚke Ÿ[ku ykðe òÞ. ÞkuøÞ søÞk {kxu Wr[ík {kýMkLku þkuÄðkLkwt fk{ shk
fÃkhwt. yíÞkh MkwÄe íkku {uLkushkuLku nwt s [qtxíkku. Ãký nðu Wå[yrÄfkheykuLku {khe
Ãkkur÷MkeLkku ÏÞk÷ ykðe økÞku Au yux÷u nðu íkuyku s íku fk{ fhu Au.
fkurhÞkLkwt yuf {kLkeíkwt økeík ykðwt Au, ‘Vhu Au, Vhu Au, ¾whþe Vhuu Au, su
yuLke Ãkh çkuMku íkuLke yu ¾whþe çkLku Au.’ Ãký ðkMíkð{kt yuðwt LkÚke. Ëhuf ¾whþe {kxu
ÞkuøÞ çkuMkLkkh nkuÞ íkuýu s íku{kt çkuMkðwt òuEyu yLku íÞkt çkuMkeLku ¾whþeLku yLkwYÃk
fkÞo fhðwt òuEyu. fkuE yÞkuøÞ {kýMk ¾whþe Ãkh ykðe òÞ yÚkðk yÞkuøÞ fkÞo
fhðk ÷køku íÞkhu {w~fu÷e ÚkkÞ. Ëhuf ÔÞÂõík {kxu ÃkkuíkkLke ÞkuøÞ søÞk nkuÞ Au. íku
íÞkt çkuMke ÞkuøÞ fkÞo fhu íkku Mk{ksLkwt MkwtËh Mkt[k÷Lk ÚkkÞ íkÚkk þktrík yLku ÔÞðMÚkk
çkLke hnu.

13. ftÃkLke yrÄfkheykuLku s
nwt fu{ çkZíke ykÃkw Awt?
y{urhfLk ftÃkLkeyku {kuxu¼køku Mkðkuoå[ yrÄfkhe çkeS ftÃkLke{ktÚke ÷kðu
Au. Ãký nwt LkÚke {kLkíkku fu íku ÃkØrík yMkhfkhf nkuÞ. ÷kufkuLke yhMkÃkhMk yku¤¾Úke
s ÄtÄk{kt fk{ ÚkkÞ. ftÃkLkeLkk s yrÄfkheykuLku çkZíke ykÃkeyu fkhý fu íkuyku
ík{khku ÄtÄku çkhkçkh òýu Au.
{nuLkík fhLkkh f{o[khe Mkkhku {uLkush íkku çkLku Ãký y{wf [ku¬Mk fk{ {kxu
fkuý ÞkuøÞ Au íku íkku þkuÄðwt s Ãkzu. ÄtÄku rðfMkkððkLkku nkuÞ íÞkhu yk¢{f {kýMkLke
sYh hnu. ÃkAeLkk yufºkefhýLkk íkçk¬u çkeS òíkLkk {kýMkku sYhe çkLku. rðfkMk
18

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

Ze÷ku Ãkzu íkku Vhe íkhðheÞk {kýMkLke sYh Ãkzu. {uLkushLkku Mð¼kð òÛÞk rMkðkÞ
íkuLku yktfðku {w~fu÷. çknkhLkku Wå[krÄfkhe ftÃkLkeLkk {uLkushkuLku fuðe heíku ÃkeAkýu?
yuLke ðVkËkhe fuðe heíku fu¤ðe þfu?
yrÄfkheyku ÃkkMkuÚke ðÄw {nuLkík fhkðe fk{ fhkððwt Ãkzu. ftE ¼q÷ ÚkkÞ
íkku WÃkheLke sðkçkËkhe hnu. yu{ fhíkkt {uLkushkuLku WÃkhe yrÄfkhe{kt rðïkMk çkuMku
yLku fk{ {kxu ÞkuøÞ {kýMkLke ÃkMktËøke Ãký íÞkhu s ÚkkÞ.

14. W¥k{ MknkÞf fu{ þkuÄðku
Ëh ºký ð»kuo nwt yuf ÞwðkLkLku MkeÄku s ÞwrLkðŠMkxe{ktÚke ÃkMktË fhwt Awt, {khk
LkeS MknkÞfLke yíÞtík {w~fu÷ fk{økehe {kxu. Ãkkt[ W{uËðkhkuLke fXeLk Ãkheûkk
çkkË yufLke ÃkMktËøke fhwt. íkuLku {kuxe íkf {¤u, MkkÚku íkuýu Mk¾ík snu{ík WXkððe Ãkzu.
ðnu÷e Mkðkhu íku {khu ½hu {khe Ãkqhk rËðMkLke rËLk[Þko MkkÚku nksh ÚkkÞ. {kuze hkºku
{Lku Auf {khk ½h MkwÄe {qfe ÃkAe s ÃkkuíkkLku ½uh òÞ. {khe ÃkíLke fhíkkt íku ðÄkhu
Mk{Þ {khe MkkÚku nkuÞ. {khe {wMkkVheyku{kt Ãký íku {khe MkkÚku nkuÞ - yÃkðkË
rMkðkÞ. íku çkÄwt s fhu - Mkk{kLk Ãký ÷kðu, LkkUÄ Ãký hk¾u, ºký ð»ko{kt ðufuþLk íkku
{¤u s Lknª. Ãký y{khe ftÃkLkeyku rð»ku íkuLku ¾qçk òýðk {¤u. nwt þwt fhwt Awt íku
òuELku íkuLku y{khe fkÞoÃkØríkLkwt rðþu»k ¿kkLk ÚkkÞ. LkeS MknkÞfLkk fk{{kt ÞwðkLkLku
ÞkuøÞ íkk÷e{ {¤u. ºký ð»koLke Mk¾ík snu{ík ÃkAe nwt íku{Lku çku rðfÕÃk ykÃkwt.
ÃkhËuþ sE fkuE Mkkhe Mfq÷{kt ¼ýðkLke íkf yÚkðk MkeÄe {uLkushLke Lkkufhe. íkuykuLku
çkZíke Ãký s÷Ëe {¤u fkhý fu íku{ýu ¾qçk {nuLkík fhe nkuÞ. n{ýktLkk yuf MknkÞf
MIT {ktÚke Ph.D. ÚkÞu÷k níkk. íkuyku y{khe Auto ftÃkLke{kt Au. Ãknu÷ktLkk MknkÞfku
Ëuðw{kt s Wå[ ÃkËðeyku Ãkh Au. {khe MkkÚkuLkwt fk{ yux÷u ykËþo íkk÷e{ «kuøkúk{.

15. yk¤Mkw yrÄfkheykuLkku íkhðhkx
ÃkkAku fuðe heíku ykðu
{khe çkkðeMk ftÃkLkeykuLkk «urMkzuLxTMk{ktLkku yufkË yrÄfkhe çkhkçkh fk{
fhíkku Lk ÷køku íkku nwt íkuLku Ëh ºký {rnLku 200 ÃkkLkkLkku rhÃkkuxo ÷¾ðk fnwt - íkuLke
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

19

fk{økehe rð»ku nwt rhÃkkuxo hk¾e {qfwt, Ãký yrÄfkheLku ÷køku fu {U rhÃkkuxo ðktåÞku nþu.
rhÃkkuxo ÷¾ðku s yøkíÞLkku Au fkhý fu íkuLku {kxu íkuýu ftÃkLkeLkk Ëhuf ÃkkMkkLku òýðku
Ãkzu yLku íku{kt íku ÔÞMík çkLke òÞ. ykswçkksw þwt [k÷e hÌkwt Au íku òýðwt íkuLku {kxu ¾qçk
sYhe Au. nwt õÞkhuf Úkkuzwt ½ýwt ðkt[e íkuLku «&™ku Ãký ÃkqAe ÷ô. íkuLke yk¤Mk Ëqh
fhðkLkku yk Mkkhku LkqMk¾ku Au.

16. Lkðíkh «ÞkuøkLkwt {n¥ð
Mkku÷Lkk AkÃkktðk¤kykuyu {Lku {uLkushkuLkk íkk÷e{ Mk{kht¼{kt ¼k»ký
ykÃkðk yk{tºký ykÃÞwt. yuf f÷kfLkwt ¼k»ký, rð»kÞ níkku ‘ftÃkLkeLkwt Mkt[k÷Lk yLku
{khe Mkt[k÷Lk rV÷MkqVe’, ¼køÞu s fkuE ðuÃkkhe {kýMkLku AkÃkkðk¤k çkku÷kðu. yux÷u
íku{Lku MktçkkuÄíkk {khu Mkkð[uík hnuðwt Ãkzu. MkÇÞíkkLkk Lkkíku Ãký nwt íku{Lku Lkk Lk fne
þõÞku.
{U ÷øk¼øk f÷kf MkwÄe Mkt[k÷Lk rð»ku {khkt {tíkÔÞku fÌkkt. Mkkt«ík Mkt[k÷Lk
«ýkr÷fk MkkÚku nwt MkwMktøkík níkku. ytík{kt yuf {uLkushu y[kLkf ÃkqAÞwt : ‘ík{u òu
AkÃkkLkwt Mkt[k÷Lk fhíkk nku íkku þwt Lkðíkh «Þkuøk fhku?’ AkÃkkLkku ÄtÄku íkku {khk {kxu
Lkðku, ¼k»ký ykÃkðwt Ãký y½hwt níkwt íÞkt yk «&™u íkku {Lku rçk÷fw÷ [rfík fhe LkkÏÞku.
Ãký íkhík s {Lku ‘fkuçkkðw’ Lkk{Lke nkMÞfrýfkLkku ÏÞk÷ ykÔÞku. {Lku
Ãký íku çknw øk{íke. {kuxk¼køkLkk {kýMkku Ãknu÷kt AuÕ÷k ÃkkLku WÃk÷k ¾qýu Lksh
Lkkt¾e íkhík ‘fkuçkkðw’ ðkt[u.
ònuhkík fhLkkhk ðkt[fkuLkwt æÞkLk ¾U[ðk {ktøku yux÷u yuðe søÞkLkk ¼kð
Ãký ðÄkhu. nwt sux÷eðkh ‘fkuçkkðw’ ðkt[w Lku {Lku rð[kh ykðu fu yk fkur{fLke ðkík
Ãkkt[ rËðMk ÷tçkkðkÞ Lku Aêu rËðMku íÞkt ònuhkík yÃkkÞ íkku çkÄkLkwt æÞkLk íÞkt òÞ.
yÚkðk Ãkkt[Lku çkË÷u A ç÷kuf ðkÃkhe ðå[u Ãký ònuhkík Lkkt¾e þfkÞ. {U {khk
sðkçk{kt yk rð[khku ðýe ÷eÄkt. Úkkuzk s ð¾ík{kt ‘fkuçkkðw’ fkur{f MxÙeÃk ÷tçkkðe
ðå[u ònuhkík ykððe þY ÚkE.
Lkðíkh «Þkuøk SðLk{kt sYhe Au - yLku Äkheyu Aeyu íkux÷wt íku y½hwt
LkÚke. Lkðíkh «Þkuøk fhðk{kt fkuE íkf÷eV LkÚke. ÷øk¼øk çkÄe þkuÄ MkkËk rð[khku
Ãkh ykÄkh hk¾u, Ãký Ãkrhýk{ {kuxwt ykðu. Lkðíkh «Þkuøkku ftÃkLkeLkk Mkt[k÷Lk{kt
Ãký {n¥ðLkku ¼køk ¼sðu. {kLkð Wí¢ktrík{kt Ãký íkuLkku {kuxku Vk¤ku. Mkkt«ík rð[khku
fhíkkt ftEf Lkðwt fhðkLkk MksoLkkí{f {kýMkLkk rLkÄkoh MkkÚku ykLke þYykík ÚkkÞ.
20
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

«Þkuøkþe÷ {kýMkkuLku nwt ¾qçk {n¥ð ykÃkwt Awt fkhý fu íkuyku s EríknkMk h[u Au yLku
rðïLku [k÷íkwt hk¾u Au. MksoLkkí{fíkk rðfMkkððk Mkkt«ík ÂMÚkrík rð»ku «&™ku ÃkqAðk
òuEyu. {U Ãkqhíkku «ÞíLk fÞkuo Au? yíÞkhLke ÂMÚkrík ykËþo Au? ykÃkýu ðÄw Mkkhku
{k÷ çkLkkðe þfeyu? ðÄw Mkkhe ÃkØrík LkÚke? ykðk «&™ku ík{khe AqÃke MksoLkkí{fíkk
çknkh ÷kðu. sux÷kt ðÄw «&™ku íkux÷wt Mkkhwt Ãkrhýk{.

17. ík{u ftÃkLkeLkk {kr÷f Aku íku{ s rð[khku
ík{khk{ktLkk suyku þnuh{kt {kuxk ÚkÞk nþu íku{Lku ÏÞk÷ Lknª nkuÞ fu yuf
òíkLkwt ½kMk ykðu Au su [ku¾kLke MkkÚku Qøku Au. [ku¾k Mkh¾e heíku Ÿ[k ykðu íku {kxu
Mkíkík ½kMk fkZíkk hnuðwt Ãkzu - LkªËíkk hnuðwt Ãkzu.
¾uzqík íkuLkk {sqhkuLku ½kMk fkZðk fnu - {sqhku yk¾ku rËðMk ½kMk fkZu Aíkkt
çkesu rËðMku Mkðkhu ¾uzqíkLku íkku ½kMk s {¤u. {sqhku øk{u íkux÷wt fk{ fhu Ãký ¾uzqíkku
Ãkkuíku sELku MkkV Lk fhu íÞkt MkwÄe ½kMk Ëu¾kÞk s fhu. fu{? fkhý fu ¾uzqík íkku {kr÷fLke
Áyu Ãkqhku hMk ÷u, Ãký {sqhkuLku s{eLk{kt þwt hMk nkuÞ? ¾uzqík {kr÷f Au yux÷u
s{eLkLke MkkhMkt¼k¤{kt Ãkqhíkku hMk ÷u. yu ftE yuðku «&™ Lk ÃkqAu fu çkeò ¾uzqíkku
fk{ LkÚke fhíkkt íkku nwt Ãký þk {kxu fhwt? yuLku íkku ¾çkh s nkuÞ fu yuýu þwt fhðkLkwt Au.
{sqhku yk{íku{ Lksh Lkkt¾e þwt fk{ fhðwt íku ÃkqAâk fhu. yuLku fnuðk{kt Lk ykðu íÞkt
MkwÄe íku ftE Lk fhu. ykhk{ s fhu. ¾uzqík yLku ¾uík-{sqhLke y÷øk ð]r¥kLkku ÏÞk÷
ykÔÞku? Mk{ksðkËe yÚkoíktºkLke yksLke Ãkzíke{kt Ãký yks {kLkrMkfíkkLkku Vuh
sðkçkËkh LkÚke?
ykMkÃkkMk Lksh Lkk¾íkkt ík{Lku yuðk ½ýk ÷kufku Ëu¾kþu suyku ÃkkuíkkLkwt fk{
íkku fÌkk ðøkh fhu s Au Ãký çkeòLkwt fk{ Ãký fÌkk ðøkh fhu Au. íkku çkeS çkksw ½ýk
÷kufku fÌkk ðøkh ÃkkuíkkLkwt fk{ Ãký fhíkk LkÚke, çkeòLkwt íkku þw tfhu! yu s {kr÷f yLku
{sqhLke {kLkrMkfíkkLkku Vuh.
ík{khu fkÞ{ {kr÷fLke yËkÚke s SðLk Sððwt òuEyu Lku fk{ fhðwt òuEyu.
ykðk {kýMkLku Mktòuøkku nuhkLk Lk fhe þfu. íku MksoLkkí{f nkuÞ, MktòuøkkuLkku Mkk{Lkku
fhíkku nkuÞ yLku rðïkMkÚke Q¼hkíkku nkuÞ. f{o[khe ykðe ð]r¥kÚke fk{ fhu íkku
ftÃkLke MkV¤ ÚkkÞ. {sqhLke ð]r¥kÚke fk{ fhLkkh {rnLkkLkku Ãkøkkh h¤e ¾kÞ Ãký
íkuÚke ftE ftÃkLke MkV¤ Lk ÚkkÞ.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

21

ËMkuf ð»ko Ãknu÷kt, WLkk¤kLke yuf çkÃkkuhu, yktíkhËuþeÞ çkktÄfk{Lkk «kusuõxLke
ykurVMku {U ½ýk ÷kufkuLku Q¼u÷k òuÞk. íku{kt ½ýe {rn÷kyku níke. ½ýk ÃkkMku çkk¤fku
Ãký níkkt. økh{e{kt çkÄkt ÃkhMkuðu huçkÍuçk níkkt. ÃkqAíkk ¾çkh Ãkze fu ÃkhËuþ fk{
fhíkkt f{o[kheykuLkkt fwxwtçkesLkku níkk. fwxwtçkeyku ¼híkzfu íkÃkíkk níkk. yLku
f{o[kheyku Xtze yu.Mke.ykurVMk{kt çkuXk níkk. {U íku f{o[kheykuLku Võík Ãkkt[ r{rLkx
íkzfu Q¼k hnuðk fÌkwt.
f{o[kheLkwt fnuðwt níkwt fu ykurVMk LkkLke níke yLku ÷kufku ðÄkhu. {khk {øks{kt
ftE çkuXwt Lknª. òu f{o[kheyu {kr÷f su{ rð[kÞwO nkuík íkku sYh ftE WÃkkÞ fÞkuo nkuík.
òu ík{khe ÃkkMku çknkLkk nksh nkuÞ yLku {kr÷fe ¼kð økuhnksh nkuÞ íkku
ík{u íkhík s Mkk{kLÞíkk{kt ¼hkE sþku, Võík áük çkLke sþku. Võík rfLkkhu Q¼u÷k
Ëu¾ýnkh. f{LkMkeçku, ÷kufku ykLku ‘áükLkku Þwøk’ fnu Au.

18. LkVku fhíkkt Lkðkt çkòhku fuðe heíku þkuÄðk
{æÞ-ÃkqðoLkk ËuþkuLke 1970Lke íkuS ð¾íku y{u ykr£fk sðkLkwt ÃkMktË fÞwO,
fkhý fu íÞkt nrhVkE ykuAe níke. ÷kufku ykr£fk{kt fk{ fhðwt xk¤íkk. y{urhfk
yLku òÃkkLk suðk rðfMkeík ËuþkuLkk ðuÃkkheyku ykr£fkLke yøkðzkuÚke LkkMkeÃkkMk Úkíkk.
ð¤e íÞktLke ðuÃkkh fhðkLke ÃkØrík Ãký yktíkhhk»xÙeÞ ÃkØríkÚke y÷øk Ãkzu. òu fu
íkf÷eVðk¤kt çkòhku rðfkMkLke ðÄw íkf Ãký Ãkqhe Ãkkzu. íÞktLke ÃkrhÂMÚkríkLkku yÇÞkMk
fhe y{u ºký {kufkLkk çkòhku Lk¬e fÞkO. MkwËkLk - rðþk¤ s{eLkLku ÷eÄu, LkkESheÞk
- ðÄkhu ðMíkeLku fkhýu, r÷rçkÞk - ðÄw r{÷fíkLku fkhýu.
½ýkt {kýMkkuLku yk Ëuþku òu¾{e ÷køku Ãkhtíkw íÞkt ÄtÄk{kt MkV¤ ÚkðkLkku
ykÄkh ík{u òu¾{ku Ãkh fuðe heíku Mkt[k÷Lk fhku Aku íkuLke WÃkh hnu. ík{khu Ãkqhíke
íkiÞkhe hk¾ðe Ãkzu, Mkíkík æÞkLk hk¾ðwt Ãkzu fu Mktòuøkku fuðku ð¤ktf ÷u Au. yux÷u s nwt
ð»ko{kt A {rnLkk ÃkhËuþ hnwt Awt. òuíkkt, Mkkt¼¤íkkt yLku yLkw¼ðíkk òu¾{ku ½xkze
þfkÞ yLku LkVku ðÄkhe þfkÞ.
{Lku ykr£fk yLku çkeò rðfx çkòhku{kt Ãknu÷ fhðe øk{u. yLku [qtxu÷k
ºkýu çkòhku{kt çknw {kuxe íkf÷eVku níke s Lknª. y{u íÞktLkk {wÏÞ {kýMkkuLku yku¤¾íkk
níkk. íku s y{khku ðe{ku. íku{Lku Ãký ¾çkh níke fu y{u ËuþLku {kxu fk{ fheyu
Aeyu. ðeMk ð»ko ykøk¤Lkwt rð[kheyu íkku yk ºkýu çkòh {kuxe íkf Ãkqhe Ãkkzu. ðuÃkkh{kt
22

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

ykøk¤Lkku Ãký rð[kh fhðku s òuEyu. þYykíkLkk ËMk ð»ko{kt y{Lku LkwfMkkLk ÚkÞwt
Lk níkwt. MktçktÄku rðfMÞk yLku MkkÚku ÄtÄku Ãký.
MkwËkLk{kt y{u Ëe½oárü hk¾e. y{urhfk fu òÃkkLkLke ftÃkLkeyku ftE hkufký
fhu Lknª. Ãký {U xkÞh çkLkkððkLke Vufxhe Lkk¾e, su yíÞkhu Ãký íÞktLke MkkiÚke {kuxe
Vufxhe Au. íÞktLkk ÷kufkuyu Ãký íkuLku ykðfkhe yLku yZ¤f rðËuþe Lkkýwt çkåÞwt.
y{Lku MkwËkLk{kt çkeò ÄtÄk Ãký {éÞk. ykr£fLk ËuþkuLkk ðzkykuLke {e®xøk
{kxu Ëuðwyu nkux÷ Ãký çkktÄe yLku hMíkk Ãký çkLkkÔÞk. {Lku çknw LkVkLke ykþk Lk
níke. y{u rËðMk-hkík fk{ fhíkk. ÷kufkuLku {khk{kt yLku {khe ftÃkLke{kt rðïkMk
ykðe økÞku níkku. MkwËkLk{kt ½ýe ðMíkwykuLke f{e níke su y{u ÷kððk {ktze. yLku
yðuS{kt íÞktLktw Mkwíkh ÷uðk {ktzâwt. íÞktLke s ftÃkLkeyku MkkÚku {¤e y{u ½ýk hMíkkyku
çkktæÞk. rðãkÚkeoykuLku rþ»Þð]rík ykÃke. MkwËkLkLkk ÷kufku ËuðwLku çknw Mkkhe heíku òýíkk.
çk¤ðk{kt Mkhfkh çkË÷kE Ãký y{Lku fkuE ðktÄku Lk ykÔÞku fkhý fu ÷kufkuLku ¾çkh
níke fu y{u ËuþLku {kxu fk{ fhíkk níkk.
r÷rçkÞk{kt y{u ¾qçk fk{ fÞwO yLku ËMk ð»ko{kt çkktÄfk{ yLku ðuÃkkh{kt
Mkkhw f{kÞk. su Ëuþ{kt suLke sYh nkuÞ íku ðMíkw Mkh¾k ¼kðu ykÃkeyu íkku ÷kufku íkuLku
sYh ykðfkhu.
LkkESheÞk{kt y{Lku òýðk {éÞwt fu ðknLkkuLke MkkhMkt¼k¤Lke fkuE Mkøkðz
LkÚke. y{u íkhík s íku Mkøkðzku Q¼e fhe ËeÄe. yLku òuíkòuíkk{kt Ëuðw fkh çkòh{kt
yøkúuMkh çkLke økE.
y{u Võík ðuÃkkh s Lk fÞkuo. Ãký fkurhÞkLku {ËË Ãký fhe. ykr£fkLkk
ËuþkuLku W¥kh fkurhÞk MkkÚku hksfeÞ MktçktÄku níkk. Ãký ËuðwLke yku¤¾kýÚke íku MktçktÄku
Ërûký fkurhÞk MkkÚku Ãký rðfMÞk.
Ãkrù{ ykr£fkLkk ½ýk Ëuþku{kt y{khwt çkktÄfk{ [k÷w Au. çkktÄfk{Lkk
«kusuõx ÷ktçkk [k÷u yux÷u Ãknu÷kt nkux÷, ðknLkÔÞðnkh yLku Mkt[kh ÔÞðMÚkkLkk
«&™ku Wfu÷kÞ ÃkAe ÄtÄku ÚkkÞ.
ykr£fk{kt òu¾{Lkwt ÔÞðÂMÚkík Mkt[k÷Lk fheLku y{u LkVkfkhf yLku
÷ktçkkøkk¤kLkk çkòhkuLkku {køko {kuf¤ku fÞkuo Au. y{u ‘òu¾{ku Aíkkt’ Lknª, - ‘òu¾{kuLku
÷eÄu s’ íku{Lku ÃkMktË fÞko níkk.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

23

19. LkVkLkku Mk[kux hMíkku
yufðkh ðhMkkËLkk ðnuý{kt feze íkýkE [k÷e Ãký fçkqíkhu íkuLku òuE. íkuýu
ÃkktËzwt Ãkkýe{kt LkkÏÞwt yLku feze íkuLkk Ãkh [ze økE yLku çk[e Ãký økE.
Úkkuzk rËðMkku ÃkAe íku fçkqíkh Íkz Ãkh Mkqíkwt níkwt yLku yuf rþfkhe íkuuLku íkeh
{khðkLke íkiÞkhe{kt níkku. fezeyu íku òuÞwt. rþfkheLku íkuýu [xfku ¼Þkuo. rþfkhe rLkþkLk
[qfe økÞku yLku fçkqíkh çk[e økÞwt. fezeyu WÃkfkhLkku çkË÷ku ðk¤e ykÃÞku.
Ëhuf {kýMkLku õÞkhuf íkku fkuEfLke sYh Ãkzu s. yLku fkuE {kýMk yuðwt íkku
Lkfk{wt Lk s nkuÞ fu íku ftE fk{{kt Lk ykðu. ykÃkýu Mkki yuf{uf Ãkh rLk¼oh Aeyu yLku
MkkiLku yufçkeòLke {ËË òuEyu.
ÄtÄku fhíkkt {Lku yk ðÄkhu Mkkhe heíku Mk{òÞwt. y{u ÄtÄku þY fÞkuo íÞkhu
ELzkuLkurþÞkLke ftÃkLke The MkkÚku fk{ fÞwO yLku fkÃkzLkk yuf ðkhLkk 17 MkuLxÚke
ÄtÄku fhíkkt. Ãký íÞktLke Mkhfkhu ¼kð ½xkze 10 MkuLx fhe LkktÏÞku. y{khu The MkkÚku
÷ktçkkøkk¤kLkku fhkh níkku. suÚke íku{ýu y{khku ¼kð fkÞ{ hkÏÞku. yLku íku{Lke ¾kux
ykuAe ÚkkÞ íkuLkwt ÃkqhuÃkqhwt æÞkLk hk¾íkkt Aíkkt íkuyku LkkýktfeÞ íkf÷eV{kt ykðe økÞk.
òu $30,000 Lk ¼hkÞ íkku çkUf ftÃkLke ÷E ÷u íkuðe ÂMÚkrík ykðe økE. {U òíku sELku
The Lku sYhe ÃkiMkk ykÃÞk. y{khe ftÃkLke Ãký íku Mk{Þu LkkLke s níke. y{khk {kxu
yk hf{ ½ýe {kuxe níke yLku rLkýoÞ Ãký ½ýku {w~fu÷ níkku.
Ãký ðhMkuf{kt íkku Mktòuøkku LkkxfeÞ heíku çkË÷kE økÞk. íÞktLkwt çkòh Vhe
¾w÷e økÞwt yLku fÃkzktLkk ¼kð ðkhLkk 36 MkuLx ÚkE økÞkt. y{khku ¼kð nS ðkhLkk
17 MkuLx s níkku. The sqLkku ¼kð fkÞ{ hk¾e þfe nkuík Ãký íkuyku y{Lku ðkhLkk
35 MkuLx ykÃkíkk. Mk{Þ síkkt y{Lku íku{kt Mkkhku yuðku VkÞËku ÚkÞku.
ík{u ¾k÷e ík{khk LkVk WÃkh s Lksh hk¾ku yLku çkeòLku {ËË Lk fhku íkku
xqtfkøkk¤u íkku ík{u çkhkçkh hnku Ãký ÷ktçkk økk¤u Lknª. ík{u Võík ík{khk LkVkLku s
swyku íkku ík{u òu¾{Lku LkkUíkhe hÌkk Aku. ÃkhMÃkh ÷k¼Lkk rLkÞ{Lku ík{khu yÃkLkkððku
òuEyu. yuf {kýMk çkeòLkk ¼kuøku çkÄku ÷k¼ ÷uðk {ktøku íkku MktçktÄku ÷ktçkk [k÷u Lknª.
y{u Ëuðw{kt æÞkLk hk¾eyu Aeyu fu y{khk ¼køkeËkhku Ãký y{khk sux÷ku
s LkVku fhu. y{u ÷kufkuLku Mk{òðeyu Aeyu fu ‘‘Ëuðw MkkÚku fk{ fhðk{kt õÞkhuÞ ¾kux
Lk òÞ.’’
yk s ðkík ytøkík MktçktÄkuLku Ãký ÷køkw Ãkzu. yuf ÔÞÂõík çkeS ÔÞÂõíkLkku
24

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

÷k¼ QXkððk {ktzu íkku MktçktÄku íkhík s ðýMku. yufçkeòLke ÃkrhÂMÚkrík Mk{sðk{kt
ykðu íkku s MktçktÄku çktLku Ãkûku ÷k¼fkhe hnu.
Mkkhk MktçktÄku nkuÞ íkku SðLk{kt MkV¤íkk {¤u. ykøk¤ Ãkzíkk {kýMkku MkkÚkuLkk
Mkkhk MktçktÄkuLke ®f{ík ÃkiMkk fhíkktÞ ðÄw. Mkkhk MktçktÄku ðu[kíkk Lk {¤u. MktçktÄku ò¤ððk
Ãký {w~fu÷. Mkkhe ðMíkw ftE MkMíkk{kt Úkkuze {¤u? Mkkhk MktçktÄkuLkk {q¤{kt yuf{uf
íkhVLkku rðïkMk, suuLku rðfMkíkk ÷ktçkku Mk{Þ ÷køku yLku íku ¾qçk ÄiÞo {ktøku.
{khku çkeòu yLkw¼ð fnwt.
{U ÄtÄku þY fÞkuo íÞkhu {khu ÃkiMkkLke ¾qçk sYh níke Ãký ÃkkMku r{÷fík fktE
Lknª, çkUfku ÃkiMkk ykÃku Lknª. çkUfLkk {uLkushLku yXðkzeÞk{kt çku ðkh {¤ðk òô yLku
{khk Ã÷kLk Mk{òðwt. Ãký ÃkíÚkh WÃkh Ãkkýe. fkuEðkh Mkðkhu yuLkk ½hu ÃknkU[e
òô. Xtze{kt XqXðkíkku Q¼ku hnwt íku{Lke hkn{kt. yufkË ð»ko yk{ [kÕÞwt nþu. íku{Lku
íÞkhu {khk Ãkh ¼hkuMkku çkuXku. y{khk MktçktÄku nsw Mk[ðkÞu÷k Au.

20. íkf íkku Mktfx{ktÚke s {¤u
nwt su Awt íku fkurhÞkLkk ÞwØLku ÷eÄu. íÞkhLke íkf÷eVkuLku ÷eÄu {w~fu÷ ®sËøkeLke
¾çkh Ãkze. ¼Þ yLku {w~fu÷e{ktÚke fu{ çknkh ykððwt íku ntw íÞkt þeÏÞku. rfþkuhkðMÚkkLkk
ð»kkuo{kt s fwxwtçkLkku ¼kh ykðe Ãkzâku.
®sËøke Mkh¤ LkÚke. çkkiØ Ä{oLkku WÃkËuþ Au fu ®sËøke íkku Ëw:¾Lkwt Lkk{ Au.
®sËøke ftE økw÷kçkLke þGÞk LkÚke yLku økw÷kçkLku Ãký fktxk nkuÞ Au. Ãký fktxkLkku s
rð[kh fhe økw÷kçkLku ¼q÷e sðkÞ? suLku Ãkzfkh yLku fktxkLkku zh LkÚke íku s SðLk{kt
MkV¤ ÚkkÞ Au. yíÞkhu suyku MkV¤ Au íkuyku Ãknu÷kt ½ýe íkf÷eVku ¼kuøkðe [qõÞkt Au,
yLku íkuÚke s fkurhÞkLkk ÞwØu {Lku ½zâku Au íku{ nwt fnwt Awt.
íkf Mktfx{ktÚke s {¤u. Mkkhk Mk{Þ{kt íkku çkÄk s Mkkhwt fk{ fhu. Ãký çkÄwt
MkhMk [k÷íkwt nkuÞ íÞkhu ík{khu òíkLku «&™ ÃkqAðku òuEyu fu nwt çkÄkÚke ykøkðku fuðe
heíku ÷køkwt? {khe òíkLku çkÄk fhíkkt y÷øk fuðe heíku íkkhðe þfwt?
yuf Mkkhku rðãkÚkeo fku÷usLkk þYykíkLkk ð»kkuo{kt ykhk{Úke ¼ýe Mkk{kLÞ
Ãkrhýk{ ÷kðu yLku AuÕ÷kt ð»kkuo{kt s {nuLkík fhu íkku Úkkuzku ykøk¤ ykðu? ykøk÷kt
ð»kkuo{kt ðÄw {nuLkík fhLkkh rðãkÚkeoyku íkku AuÕ÷k ð»ko{kt íkLkíkkuz {nuLkík fhu. çkÄkt
{nuLkík fhu íÞkhu s {nuLkík fhðkLkku Mk{Þ LkÚke. ßÞkhu fkuEÃký fk{ Lk fhíkwt nkuÞ
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

25

íÞkhu òu {nuLkík fhku íkku WÃkh ykðku. íkf÷eV{kt MktíkkÞu÷e íkf ík{Lku Ëu¾kÞ íkku s
ík{Lku MkV¤íkk {¤u.
MktfxLkku WÃkÞkuøk fhíkkt ykðzðwt òuEyu. [eLke ¼k»kk{kt òu¾{ yLku íkfLkk
Mk{LðÞLku Mktfx fnu Au. ykøk¤ ðÄðkLke íkf Ãký ¾he yLku òu¾{Lkku ¼kh Ãký
¾hku! ykðzu íkku ykøk¤ ðÄe þfku, Lknª íkku ÃkeXunX! rLkhkþkðkËe {kýMkLku ¼Þ s
Ëu¾kÞ. ykþkðkËeLku íku{kt s ykþk, WíMkkn yLku Ãkzfkh sýkÞ. íkuuLku Mktfx{ktÚke
íkf Q¼e Úkíke sýkÞ. íku nkhu fu Síku Ãký íku MktòuøkkuÚke zhþu Lknª. íku MktòuøkkuLku
Ãkzfkhþu yLku {Lku íku{kt s znkÃký ÷køku Au.
ÃkqhuÃkqhe snu{ík fÞko ÃkAe ík{Lku nkhðkLkku Ãkqhku n¬ Au. ík{Lku su fnuðk{kt
ykÔÞwt Au íku ík{u fÞko fhku íkku ík{Lku fkuE ®[íkk Lknª hnu, Ãký íku{kt ík{u ftE {nkLk
fkÞo fhe þfþku? ík{u õÞkhuÞ rLk»V¤íkk [k¾e Lknª nkuÞ íkku MkV¤íkkLkku MðkË
Ãkk{e þfþku?

21. W¥k{ çkLkðk {Úkku
fkurhÞkLkk ÞwØ{kt Mkku÷Úke ¼køke y{u íkeøkw ykÔÞk. {khk rÃkíkkLku ÃkfzeLku
W¥kh (fkurhÞk) ÷E økÞk níkk yLku {kuxk ¼kE MkiLÞ{kt fk{ fhíkk níkk. [kiË ð»koLke
ô{hu {khk Ãkh fwxwtçkLke sðkçkËkhe ykðe økE. [kiË ð»koLkku çkk¤f þwt fhe þfu? Ãký
{khk rÃkíkkLkk ¼qíkÃkqðo rðãkÚkeoyu {Lku AkÃkkt ðu[ðk hkÏÞku. nwt íkeøkwLkk ¼h[f rðMíkkh
Ãktøk[kuLk{kt AkÃkk ðu[wt. suðk {Lku AkÃkkt {¤u fu nwt çkòh{kt Ëkuzw. nwt hMíkk{kt çku-[kh
sýLku AkÃkkt ðu[ðk hnwt íkku {khku çkòhLkku ÄtÄku síkku hnu. yux÷u nwt MkkiÚke ðnu÷ku
ÃknkU[e sô, Aíkkt nwt yk¾k çkòhLku ÃknkU[e ð¤íkku Lk níkku, fkhý fu {khku Mk{Þ
÷kufkuLku Ãkh[qhý ykÃkðk ÷uðk{kt síkku níkku. íku Mk{Þ{kt çkeò Akufhkyku çkòh{kt
Vhe ð¤íkk.
fwxwtçkLkk økwshkLk {kxu Mkku Lktøk AkÃkkt íkku ðu[ðk s Ãkzu. {khe {k yLku çku
LkkLkk ¼kEyku ½uh {khe hkn òuíkk nkuÞ. {khu ftELku ftE íkhfeçk fhðe Ãkzu ðu[ký
ðÄkhðk. {U ½uhÚke ðÄw Ãkh[qhý ÷kððtw þY fÞwO. AkÃkktLke MkkÚku s Aqxk ÃkiMkk VUfe
Lkkux WÃkkze ykøk¤ [k÷wt. çku ík]íÞktþ çkòh íkku {U fçksu fhe ÷eÄw níkwt. Aíkkt çkeò
Akufhkyku Ãký ¼køk Ãkzkðe síkk.
26

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

{khu nsw ftE ÞwÂõík ys{kððe níke. yLku íku {U ys{kðe. nwt Ëkuzíkku
Ëkuzíkku Ëhuf ËwfkLk{kt AkÃkwt Lkk¾e Ëuíkku yLku ÃkkAk ð¤íkkt ÃkiMkk ÷uíkku ykðíkku. {khku
Mk{Þ çk[íkku yLku yk¾k çkòhLku nwt ÃknkU[e ð¤íkku õÞkhuf fkuE ÃkiMkk Lk Ãký ykÃku
Ãký çku-[kh rËðMk{kt W½hkýe ykðe síke. çku {rnLkk{kt íkku çkeò Akufhkyku ºkkMkeLku
çkòh Akuze økÞk yLku yk¾k çkòh{kt nwt s AkÃkkt ÃknkU[kzíkku.
suýu W¥k{ çkLkðwt Au íku íkku ÃkkuíkkLke W¥k{ heíkku s ys{kðþu. ík{u fËk[
Auf xku[ Ãkh Lk Ãký ÃknkU[e þfku, Ãkhtíkw xku[Lke LkSf íkku sYh nþku. ík{Lku òu yuðwt
÷køku fu ík{khk{kt ÷kÞfkík s LkÚke yLku ík{u ftE Lk fhe þfku íkku ¾hu¾h ík{u ftE s
Lknª fhe þfku. ík{u þwt fhku Aku íku yøkíÞLkwt Au Ãký fuðe heíku fhku Aku íku ðÄw yøkíÞLkwt
Au. ík{u su ftE fhku íku W¥k{ s nkuÞ íkuðe ík{khe ð]r¥k nkuðe òuEyu. su fkuE ÃkkuíkkLkk
ûkuºk{kt ykøk¤ Au íkuýu Ÿ[wt rLkþkLk íkkfe ¾qçk {nuLkík fhe nþu. yÄf[he {nuLkíkÚke
xku[ WÃkh Lk ÃknkU[kÞ. ð»kkuo Ãknu÷kt ÞwhkurÃkÞLk nrhVkE{kt ntøkuheLke MkkufhLke xe{
Síke íÞkhu íkuLkk {wÏÞ h{íkðehLku íkuLke MkV¤íkkLkwt hnMÞ ÃkqAðk{kt ykÔÞwt. íkuýu fÌkwt
fu ßÞkhu Ãký Mk{Þ {¤u fu íku çkku÷Lku ÷kíkku {kÞko s hk¾u. yÚkðk Mkkufh rðþu ðkíkku
fhu yÚkðk Mkkufh rðþu rð[kÞko fhu.
÷kufku ËuðwLkk ‘[{ífkh’Lke ðkík fhu Au. Ãký y{khk {kxu yk ftE [{ífkh
Lk níkku. y{u Mk¾ík {nuLkík fhe yLku y{khk ûkuºk{kt W¥k{ hnuðkLkk «ÞíLkku fÞko.
ðíko{kLkLke SíkÚke {Lku õÞkhuÞ Mktíkku»k Úkíkku LkÚke. {khu íkku Ÿ[u Lku Ÿ[u sðwt Au. {Lku
Mk{òÞwt Au fu Ëhuf ðMíkw{kt W¥k{ «ÞkMk fhðku íku s rË÷økehe ¾k¤ðkLkku hMíkku Au.

22. Mk{ÞLkku MkËwÃkÞkuøk
ËwrLkÞk{kt ½ýe {qÕÞðkLk ðMíkwyku Au. r{÷fík, Íðuhkík ... Ãký MkkiÚke
{qÕÞðkLk íkku Mk{Þ Au. f{kLk{ktÚke Aqxu÷k íkehLke su{ íku õÞkhuÞ ÃkkAku Lk ykðu.
‘ðíko{kLk’íkku yuf ûký {kxu s ykðu. ík{u ðíko{kLk Lku Ãkfzku íÞkt íkku yu ¼qíkfk¤ çkLke
Mkhe òÞ fu suLku ík{u õÞkhuÞ Ãkfze Lk þfku. ík{Lku çkeswt fk{ {¤u, çkeS r{÷fík
Ãký {¤u, Ãkhtíkw Mk{Þ Vhe Lk {¤u.
ÞwðkLkku Mk{ÞLke ®f{ík ¼q÷e síkk nkuÞ Au. ÞwðkLkkuLku ÷køku fu ykøk¤ ½ýku
Mk{Þ Au, yux÷u Úkkuzku Mk{Þ ðuzVkÞ íkku ðktÄku Lknª Ãký yu{ LkÚke.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

27

½ýk Mk{Þ Ãknu÷kt y{u Ëuðw{kt Mkqºk çkLkkÔÞwt níkwt, ‘y{u Mk{Þ çk[kðeyu
Aeyu Ãký ÃkhMkuðku yLku {nuLkík Lknª.’ ykÃkýLku MkkiLku Mk{ÞLkwt {n¥ð ¾çkh Au.
Sík yLku nkhLkku çkÄku ykÄkh ík{u Mk{Þ fu{ ÃkMkkh fhku Aku íkuLkk Ãkh Au.
fËk[ çku {kýMkku yuf s ðMíkw{kt MkkÚku MkV¤ ÚkkÞ Ãký su {kýMk ÃkkuíkkLkku Mk{Þ
Mk{SLku ðkÃkhu Au íku ðÄw MkV¤ ÚkkÞ Au.
{Lku rËðMk çknw LkkLkku ÷køku Au. ºkeMk fu [k÷eMk f÷kf nkuík íkku fuðwt Mkkhwt!
{Lku Mk{Þ yux÷ku yøkíÞLkku ÷køku Au fu nwt {khk ½ýkt rLkíÞf{o økkze{kt s fhe ÷ô
Awt. ÃkhËuþLke {wMkkVhe{kt Ãký {khku ½ýku Mk{Þ [kÕÞku òÞ Au. ÃkhËuþLke {wMkkVheLkk
Mk{Þ {kxu òu ELkk{ ykÃkðkLkwt nkuÞ íkku {Lku s {¤u. rð{kLk çkË÷ðk{kt Ãký nwt
Mk{ÞLkwt Ãkqhíkwt æÞkLk hk¾wt. çkLku íkku hkíkLke {wMkkVhe hk¾wt suÚke fk{Lkku Mk{Þ Lk çkøkzu.
rð{kLk{kt MkqE ÷ô yux÷u çkeò rËðMkLkk fk{ {kxu íkiÞkh! rð{kLk{kt s nwt ðkt[e
÷ô, rhÃkkuxo òuE ÷ô y™u Ã÷kLk Ãký {tsqh fhe ÷ô.
Ëuðw{kt rhðks Au fu fk{Lkk Mk{Þu r{xªøk hk¾ðe Lknª. {khk {uLkushku {Lku
Mkðkhu Mkkík ðkøku Mknu÷kEÚke {¤e þfu. f{o[kheyku íkuLku {òf{kt ‘MkðkhLke «kÚkoLkk
Mkuðk’ Ãký fnu.
ËuðwLke [k÷fþÂõík yux÷u y{khwt Mk{Þ {kxuLkw {kLk. fkurhÞkLke ½ýe
ftÃkLkeyku fhíkkt y{u Úkkuzk {kuzk çkòh{kt ykÔÞk. Ãký y{khe {kuxe {qze yux÷u
ÞwðkLkku yLku Mk{Þ. y{u ÞwðkLk níkk yux÷u MksoLkþe÷ níkk, áZ níkk yLku
yktíkhhk»xÙeÞ rðMíkhýLkk rn{kÞíke níkk.
25 ð»koLke y{khe ð]rØLku ÷kufku [{ífkh ÷u¾u Au - fux÷kf íkuLku þtfkÚke
Ãký swyu Au. Ãký y{u íkuLku 25 ð»ko LkÚke økýíkk. y{u çkÄkt fhíkkt çkuðzwt fk{ fÞwO Au.
Mkðkhu LkðÚke Mkktsu Ãkkt[Lku çkË÷u y{u Mkðkhu Ãkkt[Úke hkºku Lkð MkwÄe fk{ fÞwO Au.
{Lku nS ÞkË Au yu rËðMkku fu ßÞkhu fkurhÞk{kt {ÄhkíkÚke Mkðkhu [kh MkwÄe
fh^Þw hnuíkku. y{khe r{xªøkku {kuzehkík MkwÄe [k÷u yux÷u y{khu LkSfLke ðeþe{kt
s hkíkðkMkku fhðku Ãkzu. òu fkuE ftÃkLke y{khk sux÷wt fk{ fhu íkku yux÷ku rðfkMk Ãkk{u
s. çkÄktLke ÃkkMku rËðMk íkku [kuðeMk f÷kfLkku s Au. yk 24 f÷kf ík{u fuðe heíku
ðkÃkhku Aku íkuLkk Ãkh çkÄku ykÄkh Au. {kýMk yuf rËðMk{kt ºký økýwt fk{ fhu íkku ºký
rËðMk ykøk¤ ÚkE òÞ. òu fu SðLk{kt WÃkÞkuøke yLku V¤ÿwÃk Mk{ÞLke ®f{ík ðÄkhu Au.
hku{Lk rV÷MkqV MkuLkufkyu Mk{ÞLkwt MkwtËh {qÕÞktfLk fÞwO Au. íku fnu Au fu òu ík{u
Mk{ÞLku yMkhfkhf heíku ðkÃkhku íkku fkuE Ãký æÞuÞ «kó fhðk SðLk Ãkqhíkwt ÷ktçkw Au.
28

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

Ãký òu ík{u Mk{Þ yk¤Mk{kt ðuzVku fu fkuE æÞuÞ ðøkh Sðku íkku ík{Lku yk MkíÞ
Mk{òÞ íÞkhu {kuzwt ÚkE økÞwt nkuÞ. ®sËøke xqtfe LkÚke, Mk{Þ ðuzVeLku ykÃkýu íkuLku xqtfe
çkLkkðe ËEyu Aeyu. yuf {kýMk yZ¤f ÄLk f{kÞ Ãký æÞkLk Lk hk¾u íkku çkÄwt
Ãk¤{kt økw{kðe Ëu. çkeS ÔÞÂõík ÃkkMku ðÄw ÄLk Lk nkuÞ Ãký Mkk[ðeLku ðkÃkhu íkku
SðLk¼h [k÷u. Mk{ÞLku Ãký íku s rLkÞ{ ÷køkw Ãkzu Au.
SðLk ðuzVðk {kxu çknw {qÕÞðkLk Au. yuf ûkýLkku Ãký ÔÞÞ Lk fhþku
fkhý fu SðLk ûkýkuLkwt s çkLku÷wt Au.

23. {nkLk rþûkf Ãkk{ðkLkk [kh LkwM¾k
yLkw¼ð {nkLk rþûkf Au. yLkw¼ðÚke SðLkLkwt MkíÞ Mk{òÞ yLku
yLkw¼ðÚke s {kýMk ÃkrhÃkfð ÚkkÞ.
yZkh{e MkËeLkk rçkúxLkLkk hksfkhýe rVr÷Ãk MxuLknkuÞu, ÷kuzo [uMxh rVÕzLku
ÃkkuíkkLkk ÃkwºkLku LkuÄh÷uLz (nuøk) Úke ÃkkuíkkLke yu÷[e íkhefuLke fkhrfŠË ËhBÞkLk ÷¾u÷k
ÃkºkkuLkwt ÃkwMíkf {U ðktåÞwt. íku fnu Au fu Mk{ks yuf W{Ëk ÃkwMíkf Au yLku íkuyku yMktÏÞ
ÃkwMíkfku fhíkkt ðÄw Mk{ks{ktÚke þeÏÞk Au. Mk{ks rð»ku òýðk {kxu yLkw¼ð yux÷u
MkeÄku yLku yMkhfkhf hMíkku.
½ýk {nkLk rçkúxeþ ®[íkfku fnu Au fu ¿kkLk íkku yLkw¼ð{ktÚke s {¤u. ykÃkýu
fkuhe Ãkkxe su{ sLBÞk nkuEyu. ykÃkýu su çkLkeyu íku çkÄwt yLkw¼ðLkwt s Ãkrhýk{.
fLVÞwrMkÞMk Ãký fnu Au fu òu yu fkuELke MkkÚku òÞ íkku çku{ktÚke yuf íkku yuLkku rþûkf
çkLke s òÞ.
{Lku íkku Mk{ks{ktÚke çknw ðnu÷wt þe¾ðk {éÞwt fkhý fu {khu {kÚku ½hLke
sðkçkËkhe ½ýe ðnu÷e ykðe økE níke. {kýMkkuLkk yufçkeò MkkÚkuLkk MktçktÄku, ÃkiMkk,
ðuÃkkh, nrhVkE, rðsÞ ... StËøkeLke ½ýe nfefíkku nwt íÞkt s þeÏÞku. SðLkLkk
þYykíkLkk yLkw¼ðkuLke yk¾e ®sËøke WÃkh yMkh Ãkzu Au.
Lkiríkf heíku Mkkhe nkuÞ íkuðe Ëhuf ðMíkwLkku ík{khu yLkw¼ð fhðku òuEyu.
h{ík h{ku, ¼ýku, r{ºkku çkLkkðku, «u{{kt Ãkzku, Ãkðoíkku Ãkh [zku, økkze [÷kðíkk
þe¾ku ... ftEf òýðk {kxu íkuLkku yLkw¼ð fhðku s òuEyu.
{khk yLkw¼ðkuLkk ykÄkhu yk hne {khe Mk÷kn. ßÞkhu Ãký Mk{Þ {¤u
íÞkhu {wMkkVhe fhíkk hnku. {wMkkVhe ík{khe {kLkrMkf ð]ríkLku ¾ku÷e Ëu Au. ¾k÷e {ò
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

29

{kxu Lknª Ãký ftEf òýðk {kxu {wMkkVhe fhku. æÞkLkÚke çkÄu òuÞk fhku yLku swËe
swËe ðMíkwykuLke LkkUÄ fhku. Ëhuf søÞkLke rðrþüíkkLke LkkUÄ fhku. ík{khk fhíkkt íku
y÷øk fu{ Au íku Mk{òu. ¾k÷e Lksh Lkkt¾ðkLkku yÚko Lknª. WÃkhAÕ÷wt òýðkLkku
Ãký {ík÷çk Lknª. S¿kkMkkLku ík{khk ¼kÚkk{kt çkktÄe ÷ku. yuðe fkuE søÞk LkÚke fu
suLke {w÷kfkík ÷uðe ÞkuøÞ Lk nkuÞ. òu fu yiríknkrMkf søÞkyku, MkktMf]ríkf Äk{ku
ðøkuhu ðÄkhu Mkkhe søÞk økýkÞ.
çkeswt, {wMkkVhe{kt ík{u yLkufòíkLkk r{ºkku çkLkkðku. ½ýe ¼kíkLkk r{ºkku
yu {kuxe {qze Au. ¼kík¼kíkLkk MktçktÄku Mk{ks{kt ½ýk {ËËYÃk Au. ík{khk r{ºkku
¼rð»Þ{kt {nkLk ÔÞÂõík Ãký çkLke þfu Au. òu fu yuf ðkík ÞkË hk¾ðk suðe Au ðÄw r{ºkku çkLkkððkLke ÄqLk{kt {iºkeLkwt Ÿzký nku{kE Lk òÞ. yuf Mkk[ku r{ºk Lk nkuÞ
íkku íkk÷er{ºk Lkfk{k. sYhLkk Mk{Þu íkk÷er{ºkku ÃkqtX Vuhðe òÞ Ãký Mkk[ku r{ºk Lknª.
ºkeswt, Ëhuf ðMíkw Ãkqhe ÷økLkÚke fhku. ykMkÃkkMk Lksh fhþku íkku sýkþu fu
Ëhuf ðMíkw{ktÚke ftEf þe¾ðk {¤þu. hMíku [k÷íkk [k÷íkk nk÷Lkku íkku VuþLk «ðkn
þe¾ðk {¤u. ík{u Ëhuf søÞkyu MksoLkkí{f çkLke þfku. hMíkk{kt Vhíkkt Vhíkkt rðËuþe
¼k»kkLke xuÃk Mkkt¼¤e þfku.
[kuÚkwt, ÃkwMíkf nkÚkðøkwt hk¾ku. ík{Lku Ãkhkuûk yLkw¼ð íku{ktÚke {¤þu. Mk{Þ
yLku søÞkLke {ÞkoËkLku ÷eÄu yuf s SðLk{kt çkÄk s yLkw¼ðku þõÞ LkÚke. Ãkhtíkw
çkeòLkk yLkw¼ð{ktÚke Ãký ½ýwt þe¾e þfkÞ. r{ºkku çkLkkððkLke heíku ÃkwMíkf ðkt[ku.
ÃkwMíkfLkkt ÃkkLkkt Vuhðe sðk yux÷u yLkuf íkk÷er{ºkku çkLkkððk. yux÷u yufkøkúíkkÚke
ðkt[ku. yuf r{ºk {kxu sux÷e ÷køkýe nkuÞ íkux÷e ÷køkýeÚke ÃkwMíkf ðkt[ku. Mkku ÃkwMíkfku
Ãkh Lksh Lkk¾e sðwt Lkfk{wt.

24. fkhfeËeo{kt MkV¤íkkLkk A hMíkk
ík{u MksoLkkí{f nku íkku ÄtÄk{kt MkV¤ ÚkðkLkk ½ýk hMíkk Au. Lkðk rð[kh
MkkÚku MkV¤íkk íkhík {¤u - Ëk.ík. Lkðe «r¢Þk fu ðu[kýLkk Lkðk LkwM¾k ík{u òýíkk
nku íkku MkV¤íkk íkhík {¤u, Ãký [e÷k[k÷w heíku ykøk¤ ðÄku íkku ðkh ÷køku.
ðuÃkkh þY fhíke ÔÞÂõíkLku {khe yk Mk÷knku Au.
1. þYykíkÚke s {nuLkík fhku. «ÞíLk ðøkh ftE «kó Lk ÚkkÞ. LkkLke yuðe
MkV¤íkkÚke rðïkMk ykðþu yLku fk{ fhðkLke Äøkþ òøkþu.
30

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

2.

3.

4.

5.
6.

LkkLkk VuhVkhku Ãký yøkíÞLkk Au. ík{khwt fk{ fkøk¤ku íkiÞkh fhðkLkwt nkuÞ íkku
íku{kt Ãký ftEf LkðeLk fhe þfkÞ. ½h{kt Ãký ðkh-íknuðkhu VLkeo[hLke søÞk
çkË÷e þfkÞ, òýu ½h Lkðwt çkLke òÞ. MkV¤ Úkðk ftE {kuxe þkuľku¤
fhðkLke sYh LkÚke. LkkLke LkkLke ðMíkwykuLkk Ãký MkwÄkhk ÚkE þfu. AkÃkkt
ðu[ðkLkk Lkðk LkwMk¾k þkuÄe þfkÞ yÚkðk rðrþü ðMíkwyku {kxuLke y÷øk
ËwfkLkku fhe þfkÞ. LkkLkk LkkLkk MkwÄkhk ¼uøkk fhku íkku {kuxe þkuÄ ÚkkÞ.
çkeòLku {kxu fk{ fhku, Võík ÃkkuíkkLkk {kxu Lknª. yk yuf òíkLkku rð{ku Au.
ík{u çkeòyku {kxu fk{ fhþku íkku ð¤íkh ðÄw {¤þu. çkeòLku {kxu Mkku fk{
fhþku íkku ík{khk nòh fk{ Úkþu. ík{khku LkVku ðnU[þku íkku ÷ktçkkøkk¤u ðÄw
ðuÃkkh Úkþu. {U íkku ÞwðkLke{kt çkeò {kxu fÞwO Au. {khk ºký ¼kEyku y{urhfk
¼ýðk økÞk Ãký nwt íkku {khe {kíkkLkwt æÞkLk hk¾ðk íkuLke MkkÚku s hÌkku. Lkkufhe{kt
Ãký ftÃkLke {kxu ½ýwt fk{ fÞwO. {khk WÃkhe {khe Ãkh ¾wþ níkk. {Lku yLkw¼ð
yLku rðïkMk {éÞk. {U {khe ftÃkLke þY fhe íkku {khk {kýMkku {kxu {U fk{
fÞwO. íku{Lkk {kxu yuf ykËþo çkLÞku.
ík{khe ÃkkuíkkLke r{÷fík {kxu ðÄw Ãkzíke ®[íkk fhþku Lknª. {khe ÃkkMku fux÷wt
ÄLk Au íku {U õÞkhuÞ økÛÞwt LkÚke. {Lku rðïkMk Au fu nwt sYh Ãkzâu ÄLk ÃkuËk fhe
÷Eþ. çkÄkLkwt hnMÞ Au - {nuLkík. íkku {khu zh þuLkku? ¼rð»Þ{kt {khe r{÷fík
fhíkkt {khe rMkrØyku {kxu yku¤¾kðkLkwt nwt ðÄkhu ÃkMktË fheþ. yuf ykiãkurøkf
MkknrMkf íkku ÃkkuíkkLke r{÷fík AuÕ÷u s økýu, ¼rð»Þ{kt rðïkMk ½xe òÞ
íÞkhu. ÄtÄkLkku rð[kh ykuAku fhku yux÷u ftÃkLke zqçke s òÞ.
rðïkMk nkuÞ íkku çkÄtw þõÞ Au. fkuEÃký {wMkeçkík ykðu íkku íkuLkku hMíkku Lkef¤u.
Ëhuf ÃkzfkhLkku Mkk{Lkku fhðkÚke {kýMk Ÿ[ku ykðu Au. Ãký Mkk{kLÞ {kýMk
íkku ÃkkuíkkLke ykðzíkLkk 10 xfk s ðkÃkhu Au.
íkfku íkku yMktÏÞ Au Ãký snu{ík rðLkk íku Ëu¾kÞ Lknª. rð[khðwt yu Ãký
{nuLkík Au yLku íkuLkkÚke ík{u LkðMksoLk fhe þfku Aku.

25. nheVkuLku fuðe heíku òuþku?
ykÃkýu íkeðú nheVkELkk Mk{Þ{kt Sðe hÌkk Aeyu. nheVkE yux÷e Mk¾ík
Au fu SðLk s nheVkE çkLke økÞwt Au. ík{u MkkiÚke ykøk¤ Lk nku íkku ík{u nkÞko MkwðýoÃkËf íkku yuf s nkuÞ. Ëhuf h{íkLku íkuLkk fkLkqLkku nkuÞ yLku Ëhuf h{íkðehu íku
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

31

òýðk s òuEyu. òu yu rLkÞ{ íkkuzu íkku íkuLku rþûkk ÚkkÞ, [uíkðýe {¤u yÚkðk íkuLkku
çkrn»fkh ÚkkÞ.
ËuðwLke Mkkufh (Vqxçkku÷)Lke xe{ Au. Úkkuzkt ð»kkuo Ãknu÷kt {Lku fkurhÞLk Mkkufh
yuMkkuMkeyuþLkLkku yæÞûk [qtxâku níkku. Mkkufh{kt Võík økku÷feÃkh s çkku÷Lku nkÚk ÷økkze
þfu. ÔÞksçke h{ík sYhe Au. SðLk{kt Ãký MkkufhLke su{ fkÞËk-fkLkqLk Au. ykÃkýu
Mkki ®sËøkeLke h{íkLkk ¾u÷kzeyku Aeyu. ykÃkýu nheVkE fhðkLke A uÃký ÔÞksçke
h{ík h{eLku, Lknª íkku h{ík rLkhÚkof çkLke sþu. ®sËøkeLke h{ík{kt [kuϾk yLku
ÔÞksçke hnuðwt yøkíÞLkwt Au. Síkðk fhíkkt yk ðÄkhu yøkíÞLkwt Au. [kuϾe-Ãkrðºk
nkh øktËe Sík fhíkkt [rzÞkíke Au. øk{u íku ¼kuøku Síkðk {ktøkíkk ¾u÷kze fhíkkt ÔÞksçke
¾u÷kze íkhV y{Lku fkÞ{Lkku ÃkûkÃkkík Au.
ykÃkýu Mk¾ík nheVkELkk Mk{Þ{kt Sðe hÌkk Aeyu Ãký yux÷u ftE ykÃkýu
yuf÷íkk fu Mkt½»ko{kt hík hnuðkLkwt LkÚke. nheVkELkku WÆuþ ftE nheVLke fík÷ fhðkLkku
fu íkuLku nxkððkLkku LkÚke. nheVkEÚke íkku çkÄkLkwt SðLkMíkh MkwÄhðwt òuEyu. Mkk[ku
nheV íkku r{ºk fu rþûkf fhíkkt Ãký ðÄw WÃkÞkuøke nkuÞ. {uhuÚkkuLkLkku s Ëk¾÷ku ÷ku.
yuf÷k Ëkuzíkk ÷kufku ftE Lkðk rð¢{ LkÚke Mksoíkk. MÃkÄko{kt fkuE MkkÚku nkuÞ íkku s Lkðk
rð¢{ MkòoÞ. yuf nheV çkeòÚke ykøk¤ Ëkuze òÞ íkku çkeò nheVLku ÃkkLkku [zu
ÍzÃk ðÄkhðkLkku. ytíku çktLku nheVku ðÄkhu Mkkhk Ãkrhýk{ MkkÚku MÃkÄko ¾ík{ fhu.
MÃkÄkoÚke òu Mkt½»ko fu yuf÷íkk ÃkuËk ÚkkÞ íkku MÃkÄkoLkkt WÆuþ yLku íkkfkík
{kÞko òÞ. íku Võík ÔÞÂõíkøkík Lknª Ãký Mkk{krsf r{÷fíkLku LkwfMkkLkfkhf Au.
ÃkkuíkkLku {kxu s nheVkE fhðe yLku ÷kufkuLku Ëkuzíkk hk¾ðk suðwt LkwfMkkLkfkhf ftE LkÚke.
ík{u òíku s yLku òík {kxu s Lk Sðe þfku. ík{khu çkeòLkku Mknfkh ÷uðku
Ãkzu yLku çkeòLke Mkuðk fhðe Ãkzu. Ëk.ík. ðknLk-WãkuøkLke s ðkík ÷Eyu. {þeLk
yLku çkeò Wãkuøkku Ãkh ¼hkuMkku hk¾ðku Ãkzu. yuf s ftÃkLke Ãkqhe økkze çkòh{kt {qfe
Lk þfu. Võík yuf fkh yux÷u ½ýk WíÃkkËfkuLku íÞkt çkLku÷k nòhku ½xfku/¼køkkuLkwt
Ãkrhýk{. íkuðe s heíku ykÃkýu Mkki Ãký SðLkLke Ëhuf ðMíkw {kxu yufçkeò Ãkh
ykÄkh hk¾eyu Aeyu.
Mkkhku {k÷ çkLkkððk {kxu ftÃkLkeyku íkeðú MÃkÄko fhu. Ãkrhýk{u økúknfkuLku
Mkkhe ðMíkw {¤u. yuf s WíÃkkËf nkuÞ íkku íkuLke økwýðíkk fu ÃkØrík fËk[ ðÄw Lk MkwÄhu.
ðÄkhu Mkkhe xufLkku÷kuS {kxu ÃkiMkk yLku Mk{Þ çknw òuEyu. ½ýeðkh íkku íku yk¼Lku’Þ
yktçke òÞ. Ãký ftÃkLkeyku Mkkhe ðMíkwyku çkòh{kt {wfðk yLku nheVkuLku ÃkkA¤
Ãkkzðk {¬{ nkuÞ Au.
32

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

½ýe ftÃkLkeyku MÃkÄkoLku LkkÚkðk yLkiríkf heíkku Ãký yÃkLkkðu Au. nheVku
{kxu ¾hkçk yVðkyku Wzkzu, nheVkuLkk yktíkhhk»xÙeÞ òuzkýku hkufðk «ÞíLkku fhu.
ynª MÃkÄkoLkku ¾hku yÚko Lkkþ Ãkk{u Au.
‘suLkku ytík Mkkhku íkuLkwt Mkki Mkkhwt’ yu{ fnuðkÞ ¾hwt Ãký Mkk[e nheVkE{kt
fkuE ytík yLkiríkf MkkÄLkLku ÔÞksçke Lk Xuhðe þfu. LÞkÞÃkqðof Lk h{ku íku nheVkELkk
rLkÞ{Lke rðYØ Au. ÔÞksçke h{Lkkh s yk¾hu rðsÞe çkLku Au.

26. ykí{Mktíkku»kLkwt òu¾{
ÞwðkLkkuyu szíðLku ÃkzfkhðkLkwt Au yLku yþõÞLku yktçkðkLkwt MkknMk fhðkLkwt
Au. yksu swðkLkeLkwt òu{ Au yLku ykLkkÚke s ÞwðkLke xfe hnu Au. ÞwðkLkeLku rLk»V¤íkkLkku
¼Þ LkÚke. su ÷kufkuLku rLk»V¤íkkLkku zh Au yÚkðk suyku ßÞkt Au íÞkt s Mktíkku»k {kLku Au
íku{ýu ÃkkuíkkLke ÞwðkLke økw{kðe ËeÄe Au. su ÷kufku swðkLkeLkk òu{Úke fk{ fhu Au,
MkknMk yLku ÃkzfkhÚke ¼Þko-¼Þko Au íkuyku fkuEÃký ô{hu ÞwðkLk s Au.
ÞwðkLkku ykðíkefk÷Lkk ½zðiÞk Au. ÃkkuíkkLkk MkknMk yLku ÃkzfkhLkk swMMkkÚke
íkuyku ykðíkefk÷ ½zþu. íku{Lku ÃkkAwt ð¤eLku ftE òuðkLkwt LkÚke. íkuyku íkku Ÿ[u s
òuþu. íkuykuyu ftE økw{kððkLkwt LkÚke. íku{Lku ftE ®[íkk LkÚke. íku{Lku zh LkÚke yLku
íkuyku òu{Úke ¼hu÷k Au. òu íkuyku MkknMkLku çkË÷u ÂMÚkhíkk {køku yÚkðk ÃkzfkhLku
çkË÷u MÚkrøkíkíkk [knu íkku íkuyku ÞwðkLke økw{kðe hÌkk Au. ÞwðkLkku íkku rhrØ yLku
rMkrØðk¤wt ¼krð swyu. íkuyku LkwfMkkLke fu rLk»V¤íkkLke ®[íkk Lk fhu. þktrík yLku
MkøkðzLkk rð[khku yLku ‘siMku Úku’Lke ðkíkku yux÷u ÞwðkLkeLkkt ð¤íkk Ãkkýe.
nwt ½ýk [Ãk¤ ÞwðkLkkuLku òuô Awt suyku Lkkufhe{kt Úkkuzk ykøk¤ ðÄíkkt
ykí{Mktíkku»ke ÚkE òÞ Au. ¼ýðkLkwt {qfe Ëu Au. Ãkzfkhku ÷uðkLkwt Akuze Ëu Au. ÃkkuíkkLke
òíkLkku rðfkMk MkkÄðkLkwt íÞS Ëu Au. MkøkðzeÞk ½h{kt ykðe òÞ Au yLku f{kÞu÷e
r{÷fík Mkk[ððk{kt Ãkze òÞ Au. íku{Lku ÷køku Au fu íku{ýu ½ýwt fÞwO yLku nðu ykhk{Lkku
Mk{Þ ykÔÞku. íku{Lku ÃkkuíkkLku ÏÞk÷ LkÚke ykðíkku fu íkuyku ykí{Mktíkku»kLkwt òu¾{
Ônkuhe hÌkk Au.
õÞkhuÞ ík{Lku ykí{Mktíkku»k Lk Úkðku òuEyu. ÃkkuíkkLkk ÷ûÞLku «kÃík fÞkoLkku
Mktíkku»k yux÷u yuf ¼ÞsLkf ûký. yuf ÷ûÞ yktçkku íkku íkhík s ðÄw Ÿ[wt ÷ûÞ íkkfku.
AuÕ÷wt ÷ûÞ íkku «króLke çknkh s hnuðwt òuEyu.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

33

økrík s SðLkLkwt Lkk{ Au yLku «økrík s SðLkLke Mkkrçkíke. sz ðMíkw s
nk÷u Lknª, ík{u Ãký økrík Lk fhku íkku sz çkLke sþku.
ÞwðkLkku s MkknMk yLku Ãkzfkh ¼q÷e sþu íkku þwt Úkþu? ÔÞÂõíkøkík fu Mkk{wrnf
Míkhu SðtíkíkkLkku ûkÞ yux÷u {]íÞw. ÞwðkLkkuLkku swMMkku yLku òu{ økÞkt íkku ytíÞurüLke s
íkiÞkhe fhðe Ãkzu.
fkuEf {kýMkku fu ftÃkLkeyku sÕËe ð]Ø ÚkkÞ Au. nwt yuf ftÃkLkeLkk Mkðkuoå[
yrÄfkheLku {éÞku. íku{Lku ÃkkuíkkLke ftÃkLkeLkk {k÷ rð»ku ftE ¾çkh Lknª. Vufxhe {uLkushu
{Lku çkÄwt Mk{òððwt Ãkzu yLku Ëw:¾ íkku yu ðkíkLkwt fu {khe økkze fhíkkt {kuxe íku{Lke
økkze. {khk æÞkLk{kt ykðe økÞwt fu yk yrÄfkhe íkku ÃkkuíkkLke ðíko{kLk Mkøkðzku{kt s
yxðkÞu÷k Au. ¼rð»ÞLke fkuE ÞkusLkk íku{Lke ÃkkMku LkÚke. nwt ykðk ykí{Mktíkku»keLke
ftÃkLke{kt ftE ÷uýËuý Lk fhe þfwt. Mktíkku»k yLku ík]ró{kt {Lku íkku òýu ytíkLkku Eþkhku
÷køku Au.

27. ËwrLkÞk ík{khe Au
fkurhÞk {þeLkhe ftÃkLke y{u nMíkøkík fhe íÞkhu {Lku ykiãkurøkf rðfkMkLkk
{níðLkku ÏÞk÷ ykÔÞku. ftÃkLkeLke MkV¤íkkLkku ykÄkh ykiãkurøkf rðfkMk Ãkh níkku
yux÷u {U ÷kufkuLku íkk÷e{ {kxu s{oLke {kufÕÞk. çkkh yrÄfkheyku - çkÄk s EsLkuh
- Lku y{u rðËuþe íkk÷e{ {kxu {kufÕÞk. çkkh yrÄfkheyku síkk WíÃkkËfíkk Ãkh
yMkh Ãkzþu íkuðku zh níkku. òu fu {khwt {kLkðwt níkwt fu Úkkuzwt ÷ktçkw rð[khðwt sYhe níkwt.
ykðe íkk÷e{ ðøkh ¼rð»Þ{kt ykøk¤ ðÄðwt {w~fu÷ níkwt yux÷u xqtfkøkk¤kLke íkf÷eV
MknLk fhðe s hne.
yuf ð»ko ÃkAe çkkhu EsLkuhku íkk÷e{ ÷E ÃkkAk ykÔÞk íÞkhu nwt Mkk[ku XÞkuo.
íkuyku su xufLkku÷kuS MkkÚku ÷kÔÞk níkk íkuýu y{Lku Ãkkt[ ð»ko ykøk¤ {qfe ËeÄk.
ík{khu ¼rð»ÞLkku rð[kh fhðku s òuEyu. ½ýk ÷kufku økEfk÷{ktÚke çknkh
s ykðíkk LkÚke. íkuyku ÃkkMku ¼rð»ÞLke fkuE fÕÃkLkk LkÚke. ¼qíkfk¤{kt hk[ðkÚke
yÚkðk ðíko{kLkLke MkøkðzkuÚke Mktíkku»k {kLkðkÚke ¼rð»ÞLke fÕÃkLkkÚke ík{u ðtr[ík
hne òyku Aku.
fqðkLkku Ëuzfku rðïLke rðþk¤íkk fuðe heíku {kÃke þfu? ík{u suu{ su{ Ÿ[k
[Zíkk òð íku{íku{ ík{khe árü rðfkMk Ãkk{u. Ãkûke su{ Ÿ[u Qzu íku{ rðþk¤ rðïLku
34

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

òuE þfu. rðþk¤ søkík ík{khe árü rðMík]ík fhu Au yLku ík{u MðkÚkeo yLku MðfuLÿe
rð[khku{ktÚke {wõík Úkkyku Aku.
þYykíkÚke s rðï {khwt fuLÿ hÌkwt Au. ËuþLkk çkòhku {ÞkorËík nkuÞ Au
ßÞkhu yktíkhhk»xÙeÞ çkòhkuLku fkuE Mke{k LkÚke nkuíke. Mke{kyku yLku MkhnËku Ëqh fhe
{U ËuðwLkku rðfkMk fÞkuo Au. Lkðku Ãkzfkh Íe÷ðkLke ð]r¥kðk¤kLku yLku yktíkhhk»xÙeÞ
yr¼øk{ðk¤k ÷kufkuLku y{u fkÞ{ «kuíMkknLk ykÃÞwt Au fkhý fu íkuyku s ËuðwLke
¼kðLkkLkk «ríkrLkrÄ Au.

28. {khk Ãkh fkuLkku «¼kð Ãkzâku?
÷kufkuLku {¤íkk ík{khe ®sËøke þY ÚkkÞ Au yu{ {kxeoLk çkwçkh fnu Au.
¾hu¾h, ík{khe ®sËøkeLke rËþk yLku Míkh ík{u fuðk ÷kufkuLku {¤ku Aku íkuLkk Ãkh
ykÄkrhík Au. ík{Lku çkk¤Ãký{kt {¤íkk ÷kufku ík{khe yk¾e ®sËøke Ãkh «¼kð Ãkkze
þfu. ík{u su{Lku {kLk ykÃkíkk nku íku{Lku ík{khu yLkwMkhðwt òuEyu. fËk[ yux÷u s
ykÃkýu yuðk ÷kufkuLkk r[ºkku ykÃkýe rËðk÷ Ãkh xktøkeÞu Aeyu. fkuE {kýMk
rLkhkþkðkËe rV÷MkqVeLku yk[he ykøk¤ ðÄu yLku çkeòu {kýMk {nkí{k økktÄeLke
ykþkðkËe «u{ yLku Mðíktºkíkk{kt {kLkíke rð[khMkhýe yLkwMkhe ykøk¤ ðÄu íkku
çktLku{kt fux÷ku çkÄku Vuh nþu?
nwt ®sËøke{kt yMktÏÞ ÷kufkuLku {éÞku Awt. fkuE SðLk{kt yøkúMkh íkku fkuE Lku
Vhe {¤ðkLkwt {Lk Ãký Lk ÚkkÞ. fux÷ktf Sðtík [nuhkyku nswÞ ÞkË Au íkku çkkfeLkk
õÞkhLkkÞ rðMkhkE økÞk. yuf ðkík Lk¬e Au fu nwt su Awt íku y{wf [ku¬Mk {kýMkku
MkkÚkuLke {khe yÚkoMk¼h {w÷kfkíkkuLkwt Ãkrhýk{ Au.
{khe {kíkk yuf Wíf]ü ÔÞÂõík :
òu fu Ëhuf {kýMk ÃkkuíkkLke {kíkkLku {kLk ykÃku, Ãký {Lku {khe {kíkk {kxu
ðÄkhu økðo Au. {khk rÃkíkk çknw {kLkeíkk fu¤ðýefkh níkk. Ãký {khe òý «{kýu
íku{Lku fkurhÞLk ÞwØ Ëhr{ÞkLk W¥kh fkurhÞk ÷E sðk{kt ykÔÞk níkk. y{Lku Ãkkt[
çkk¤fkuLku WAuhðkLke {kuxe sðkçkËkhe {khe {kíkk Ãkh ykðe níke. Ãký íku y{Lku
çkÄkLku fku÷us MkwÄe ¼ýkðe þfe níke. íkuLke ®sËøke çkk¤fku {kxuLkwt çkr÷ËkLk níke.
{khe ftÃkLkeLke rV÷MkqVeLkwt nkËo ‘çkr÷ËkLk’ Au. yLku íkuLkwt ©uÞ {khe {kíkkLkk {khk Ãkh
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

35

Ãkzu÷k «¼kðLku òÞ Au. {Lku nsw Ãký çkhkçkh ÞkË Au yuf [wMík r¾úMíke íkhefu ¼qÕÞk
rðLkk íku hkus «kÚkoLkk fhíke. yLku íkuLke «kÚkoLkk y{khk {kxu þÂõíkLkku Mkúkuík çkLke hnuíkku.
çkr÷ËkLk yLku Mkuðk MkkÚkuLkwt ykþkðkËe rðïLkwt r[ºk {khk {Lk{kt ½zkÞu÷wt
níkwt su {khe {kíkkLkk ÄkŠ{f rð[khku yLku fku÷us ËhBÞkLk {¤u÷k ÄkŠ{f ¿kkLkLku
yk¼khe níkw. nwt {kLkw Awt fu Ä{o yøkíÞLkku Au. fux÷kf ÷kufku Ä{oLku sYhe LkÚke
Mk{síkk. íku{Lku Ä{o sqLkðkýe yLku ¼q÷¼hu÷ku ÷køku Au. {khk {íku ®sËøke sux÷e
ðÄkhu yrLkrùík yLku {qÕÞrðnkuýe çkLku íkux÷wt s Ä{oLkwt - ÂMÚkhíkk çkûkíkk rMkØktíkkuLkwt
{qÕÞ ðÄkhu. {khu ½ýk økkZ r{ºkku Au suyku yufçkeòLku {ËË fhu Au. nwt õÞkUøke
Mfq÷{ktÚke ¼ÛÞku yLku ÄtÄk{kt Ãkzâku íÞkhu íku s Mfw÷Lkk ½ýk ykøk¤-ÃkkA¤Lkk
rðãkÚkeoykuyu {Lku {ËË fhe. ËuðwLkk ðkEMk [uh{uLk ÷e ðw ÷kuf Ãký y{khe þk¤k{kt
níkk. íkuyku yuf ykËþo rðãkÚkeo níkk. fkurhÞLk ÞwØ ÃkAeLkk Mk{Þ{kt nwt çknw ¼ÛÞku
Lknª yLku yux÷u ÃkkAku yÇÞkMk þY fÞkuo íÞkhu {w~fu÷e Ãkze. nwt ftE nkUrþÞkh rðãkÚkeo
níkku Lknª - {kfo Ãký Mkkhk ykðíkk Lknª. Ãký suðwt ytrík{ ð»ko ykÔÞwt fu {khk r{ºk
÷eLkk «íkkÃku {khwt Ãkrhýk{ MkwÄhðk ÷køÞwt.
{U Ëuðw þY fhe íÞkhu {ËË {¤ðe {w~fu÷ níke íÞkhu Ãký íku nksh níkk.
¾he íkf÷eVLkk Mk{Þ{kt ßÞkhu sYh níke íÞkhu íkuyku MkkÚku níkk - íku{Lkku yk¼kh
{kLkðku y½hku Au.
{khk rþûkf ÷e Mkkuf ne Lkku Ãký {khk Ãkh Mkkhku «¼kð. íkuyku [wtøk yutøk
ÞwrLkðŠMkxeLkk «urMkzuLx níkk yLku nðu Ëuðw VkWLzuþLkLkk [uh{uLk - «urMkzuLx Au.
þk¤k{kt íkuyku y{khk ðøkorþûkf níkk. nwt íkku Lkçk¤ku rðãkÚkeo níkku yLku ÃkkAku íkkuVkLke
Ãký ¾hku. íku{Lkku rð[kh þwt nþu íku íkku ¾çkh LkÚke Ãký Ãknu÷kt s ð»ko{kt íku{ýu {Lku
ðøkoLkku WÃkkæÞûk çkLkkÔÞku yLku çkesu ð»kuo MkksoLx. yLku {khe íkku ®sËøke s çkË÷kE
økE. {khu íkku çkeò rðãkÚkeoyku {kxu ykËþo çkLkðkLkw níkw. yhu, fk÷ MkwÄe íkku {Lku
çkhkçkh Mk÷k{ ¼híkk Ãký Lknkuíkw ykðzíkw. nwt yheMkk Mkk{u W¼ku hne {khku økýðuþ
çkhkçkh Au fu Lknª íkuLkwt yð÷kufLk fhíkku yLku ¼ýðk{kt Ãký {nuLkík fhðk ÷køÞku.
÷e {khk SðLkLkk Ãknu÷k ÔÞÂõík fu suýu {khe Mkw»kwÃík þÂõík yLku [krhºÞLku
yku¤ÏÞk. yux÷u s íku{Lke {w÷kfkíkLku nwt {khk SðLk{kt yøkíÞLke økýw Awt. nwt
ðÄkhu {nuLkík fhíkku, òýu íku{Lku Mkkrçkík fhðk {køkíkku níkku fu íku{Lkku {khk{ktLkku
rðïkMk Mkk[ku Xhu.
çkÄk rðãkÚkeoyku ftE Mkkhk s Lk nkuÞ. fux÷ktf íkkuVkLke Ãký nkuÞ. ¾hu¾h
íkku ykðk íkkuVkLke yLku Lk ¼ýLkkhk rðãkÚkeoykuLku s ðÄw æÞkLkLke sYh nkuÞ Au.
36

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

íku{Lku ðZe fu çkq{ku ÃkkzðkÚke ftE Lk ð¤u. íku{Lkk{kt hMk ÷E íku{Lke ÷kûkrýf ykðzík
yku¤¾ðe Ãkzu. rðãkÚkeoLke AqÃke ykðzíkku rÃkAkýðe Ãkzu yLku íkuLku rËþk ykÃkðe Ãkzu
suÚke rðãkÚkeoLke yMke{ ykðzík fk{u ÷køku. ykÕçkxo ykELkMxkELk rðãkÚkeo íkhefu
fÞkhuf LkkÃkkMk ÚkÞk níkk yLku Úkku{Mk yuzeMkLkLku þk¤k{ktÚke fkZe {qfðk{kt
ykÔÞk níkk!

29. fhkur¤ÞkLkk SðLk{ktÚke çkkuÄÃkkX
yuf òíkLkku fhkur¤Þku ÍkzLke çk¾ku÷{kt $zkt {qfe íkuLke Ãkh ò¤wt çkLkkðe
íku{Lku ykçkkË Mktíkkze Ëu Au. Úkkuzk Mk{Þ{kt íkku #zk{ktÚke LkkLkk çkå[kt çknkh ykðu
yLku íku{Lke {kíkk Lkezh çkLke íku{Lkk {kxu ¾kuhkf þkuÄðk òÞ. çkå[kt {kuxkt ÚkE
ÃkkuíkkLkku ¾kuhkf þkuÄðk síkk ÚkkÞ íÞkt íkku {kíkk ÚkkfeLku {he òÞ. nS ðÄkhu
ykùÞosLkf íkku fhkur¤ÞkLke çkeS òík Au su ÃkkuíkkLke òíkLku s ÃkkuíkkLkkt çkå[ktLku
¾ðzkðe Ëu Au. {kíkkLkwt þheh çkå[ktLku sYhe Ãkku»ký Ãkqhtw Ãkkzu Au. fux÷wt fhwý Au fu
{kíkkLkwt þheh-çkr÷ËkLk-{]íÞw, çkk¤fLkwt SðLk çkLke òÞ Au.
yu s yÚko{kt yíÞkhLke ÃkuZeyu fhu÷kt çkr÷ËkLk ykðLkkhe ÃkuZeLke {qze
çkLke òÞ Au. çkr÷ËkLk ðøkh MktÃkr¥k õÞktÚke nkuÞ? çkk¤fkuLke ¾wþe íku{Lkk ðze÷kuyu
fhu÷kt çkr÷ËkLk Ãkh ykÄkh hk¾u Au. yuf ÃkuZeLkku ÃkhMkuðku yLku yktMkw çkeS ÃkuZe {kxu
ykLktË çkLke hnu Au. yu s heíku yk¤Mkw, rçkLksðkçkËkh ðze÷ku íku{Lkk çkk¤fku {kxu
{wMkeçkíkkuLke ðýÍkh ÷økkze òÞ Au.
su fwwxwtçkku Mkkhe nk÷ík{kt Au íku{Lkk ðze÷kuyu ½ýku ¼kuøk ykÃÞku Au yLku
ykøk÷e ÃkuZe {kxu ¾qçk {nuLkík fhe Au. fwËhíke rLkÞ{Lku yLkwMkkh ÃkkuíkkLku {kxu Lknª
Lkðe ÃkuZe {kxu snu{ík QXkðku. ykÃkýe yksLke ònkus÷k÷e ykÃkýk ðze÷kuLkk
çkr÷ËkLkLku yk¼khe Au.
yk ðkík çkÄk Mk{]Ø ËuþLku ÷køkw Ãkzu Au. Mk{]rØ yk¾e ÃkuZeLkk çkr÷ËkLk Ãkh
h[kÞ Au. ÷kufku ‘hkELkLkku òËw’Lke ðkík fhu Au. Ãký þwt íku ¾hu¾h òËw níkku? yuf
yk¾e ÃkuZeLkku Ãkrh©{ Au. s{oLkeLke Lkðh[LkkLkku, çkktÄfk{Lkku. çkr÷ËkLkLkku hýfku
níkku. yksLkk Mk{]Ø s{oLkeLke þÂõík íku çkr÷ËkLk Au. y{urhfk yLku òÃkkLk Ãký
ðze÷kuLke þnkËík Ãkh h[kÞu÷e Mk{]rØLkk Lk{qLkk Ãkqhk Ãkkzu Au. fþwt {Vík fu yfM{kíkÚke
LkÚke ykðíkwt. ík{u sux÷ku Ÿzku fqðku ¾kuËku íkux÷wt ðÄw Ãkkýe ykðu.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

37

fkurhÞk{kt 1960Lke ÃkuZeyu {nkLk çkr÷ËkLk ykÃÞwt Au. yhu, nwt íkku {khe
yk¾e ÃkuZeLku þnkËíkLke ÃkuZe s økýkðwt Awt. ÷øk¼øk íku s Mk{Þu y{u {sçkqík Ëuþ
yLku {sçkqík yÚkoíktºk íkhV Lksh {ktze yLku íku fk{ Ãkkh Ãkkzðk y{u Mk¾ík snu{ík
WXkðe. yíÞkhLke ÃkuZe ÃkkMku su Au íku ðze÷kuLke {nuLkík yLku þnkËíkLkkt V¤ Au.
Mk{]Ø Ëuþku{ktÚke {Lku ½ýeðkh ÃkqAðk{kt ykðu Au fu nwt ykx÷wt çkÄwt fk{ fu{
fhwt Awt? hò fu{ LkÚke ÷uíkku? ykhk{ fu{ LkÚke fhíkku? íku{Lku {khku sðkçk Au : ík{u
y{khk fhíkkt ½ýe Mkkhe heíku Sðku Aku. y{khe ykðíke ÃkuZe ík{khe LkSf Lk
ykððe òuEyu? Mktíkku»k Ãkk{ðk {kxu shkf ðnu÷tw Au.
nwt ÔÞÂõíkøkík heíku {kLkwt Awt fu nS Ãký ½ýkt çkr÷ËkLk ykÃkðkLkkt Au.
íkksuíkh{kt s Úkkuzk ÃkiMkk f{kÞu÷k ÷kufkuLku ònkus÷k÷eÚke Sðíkk òuE {Lku ®[íkk
ÚkkÞ Au. ÃkkA÷e ÃkuZeLkk çkr÷ËkLkLkku çkË÷ku ðk¤ðkLkku Au yLku ¼rð»ÞLkk Ãkzfkh
Íe÷ðkLkk Au. nS ykÃkýu yu Mk{Þ{kt Sðeyu Aeyu ßÞkt Mk¾ík {nuLkík sYhe Au.
yuf ÃkuZe çkeS ÃkuZe {kxu çkr÷ËkLk ykÃku íku Mkt˼uo òuEyu íkku Ëhuf ÃkuZeyu ykðLkkhe
ÃkuZeLkk ðÄw Mkkhk ¼krð {kxu çkr÷ËkLk ykÃkíkkt s hnuðwt òuEyu. øk{u íku rMkØ fÞwO
nkuÞ Ãký Mktíkku»k Lk Úkðku òuEyu. yuf ÃkuZeLkku Mktíkku»k çkeS ÃkuZeLkk Mktíkku»kLku
¾hkçk fhþu.
çkk¤f íkuLkk ËkËkyu ðkðu÷k yktçkkLke fuhe ¾kþu. yktçkku s Lknª nkuÞ íkku
çkk¤f þwt ¾kþu? yk¾e ÃkuZe òu ÃkkuíkkLkwt rð[khþu íkku çkkfe þwt hnuþu? ykÃkýLku fuhe
Lk {¤u íkku þwt? yktçkk íkku ðkððk s Ãkzþu. ÃkkuíkkLkk Ãkkiºkku fuhe [qtxþu yu rð[kh s
fux÷ku ykLktËËkÞe Au?
ÃkkuíkkLke òíkLkku rð[kh {Lk{ktÚke fkZe Lkk¾þku íkku s çkr÷ËkLk Úkþu. ík{u
çkeò {kxu s rð[khþku yLku ÔÞÂõíkøkík ÷k¼ yLku ÷ku¼Lku çkË÷u Mkk{krsf ÷k¼Lku
rð[khþku íkku s íku þõÞ çkLkþu. çkr÷ËkLk ‘Ãkh{kÚko’Lkwt yk¾he MðYÃk Au.

30. Lkuíkk çkLkðk þwt sYhe Au?
‘þwØ Íhýkt [kuϾe LkËe çkLkkðu’ yuðe fkurhÞLk fnuðík Au. Mkk[u s, WÃkhÚke
ykðíktw Ãkkýe þwØ nkuÞ íkku s LkËe [kuϾe nkuÞ. Mk{ks{kt Ãký yuðwt s Au. Mk{ksLku
MðåA hk¾ðk {kxu Lkuíkkykuyu MðåA hnuðwt òuEyu. LkuíkkykuLkk Ëk¾÷kÚke s Mk{ksLku
yktfe þfkÞ Au. Mk{ksLku rðïkMk, ®n{ík yLku æÞuÞLke ¼kðLkk Ãkqhe Ãkkzu íkuðk
LkuíkkykuLke sYh Au.
38

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

Ëhuf ftE Lkuíkk Lk çkLke þfu. çknw çkÄk Lkkrðfku nkuÞ íkku snks ¾zf ÃkkMku
sELku xfhkÞ. yLku Úkkuzkf s nkuÞ íkku snks [k÷u s Lknª. yux÷u ykðzík yLku
÷kÞfkíkðk¤k {kýMkku s Lkuíkk çkLku íku çknw sYhe Au. òu Mk{ks{kt ykðk Lkuíkk Lk
nkuÞ íkku íkf÷eV.
Lkuíkk çkLkðk þwt sYhe Au? Lkuíkk çkLkðk ½ýe ÷kÞfkík òuEyu. ÷kufkuLku
Mk{òððkLkku yLku íku{Lku MktøkrXík fhðkLke ykðzík òuEyu. íkuLkk{kt ÷kufkuLkk {ík¼uËku
yLku yk¤Mk Ëqh fhðkLke ykðzík òuEyu. LkuíkkLku ÷kufkuLke þÂõík, rðfkMk yLku
Mk{]rØ {kxu fk{u ÷økkzíkk ykðzðwt òuEyu.
Ãký, Lkuíkkøkehe yux÷u Mkh{w¾íÞkhþkne Lknª. nwt su ðkík fhwt Awt íku Lkuíkkøkehe
Mk{ksLkk rníkLke rðhwØ Lk òÞ. LkuíkkLku ÃkkuíkkLke sðkçkËkheLkwt Ãkqhíkwt ¼kLk nkuÞ.
ÃkkuíkkLkk fk{Lku íkuyku EïhLkku ykËuþ {kLkíkk nkuÞ. íku{Lkwt yuf s æÞuÞ nkuÞ yLku íku
fk{. íkuLku {kxu s íkuyku Sðu yLku íkuLku {kxu s {hu. òu Lkuíkk{kt yk ¼kðLkk Lk nkuÞ
íkku Mk{ks{kt ÔÞðMÚkk Lk hnu. òu fkuE Lkuík]íðLku ÔÞÂõíkøkík ÷k¼ {kxu swyu íkku Lkuíkk
çkLkðkLke íkuLke ÷kÞfkík økw{kðe Ëu Au.
Lkuíkk{kt æÞuÞ yLku çkr÷ËkLkLke ÷køkýe nkuðe òuEyu. ¾whþe Ãkh çkuMkðkÚke
ftE Lkuík]íð Lk {¤u. yu íkku æÞuÞ yLku çkr÷ËkLkLke ÷køkýeÚke s ykðu. Lkuíkk çkLkðwt
yux÷u fktxk¤k hMíku [k÷ðwt. su ÃkkuíkkLke LkeS ®sËøke yLku fwxwtçkLkk çkr÷ËkLk {kxu
íkiÞkh nkuÞ íku s Lkuíkk çkLke þfu. yLku yux÷u s çkÄk {kýMkku Lkuíkk Lk çkLke þfu.
ËuðwLke MkV¤íkk {kxu {U {khe fkixwtrçkf ®sËøkeLkwt çkr÷ËkLk ykÃÞwt. Ÿ½ Ãký
Ãkqhíke Lk {¤u. þku¾ fu¤ððkLkku Mk{Þ Ãký Lknª. fkixwtrçkf SðLkLkk ykLktËLkku {U
ftÃkLke {kxu ¼kuøk ykÃÞku. {khe ÃkíLke Ãknu÷kt çknw VrhÞkË fhíke Ãkhtíkw nðu LkÚke
fhíke - fËk[ rçk[khe ÃkkMku hMíkku Lknª nkuÞ! {khe ÃkíLke Mkku÷ rnÕxLk nkux÷Lke
yæÞûkk Au. {khk çkk¤fkuLku nwt õÞkhuÞ ðufuþLk Ãkh LkÚke ÷E økÞku fkhý íkuyku Mk{síkk
nþu yLku fËk[ íku{Lku økðo Ãký Úkíkku nþu. nwt LkMkeçkËkh Awt yLku íku{Lkku yk¼khe Awt.
nwt òýwt Awt fu Mkw¾e SðLk {kxu Mkkhe fkixwtrçkf ®sËøke sYhe Au. Ãký Lkuíkkyu ytøkík
Mkw¾ MkøkðzLkku ¼kuøk ykÃkðku Ãkzu. Lknª íkku fkuý Lkuík]íð ÷uþu?
Ëuðw{kt Ãký y{khe yk s heík Au. h[Lkkí{f ÷kufku su Ãkzfkh Íe÷e þfu,
ytøkík Mkw¾kuLkku ¼kuøk ykÃkðk íkiÞkh nkuÞ yLku {nuLkík fhðk íkiÞkh nkuÞ íku y{Lku
øk{u. íku{Lkk{kt Lkuík]íðLkk økwýku Au yLku íkuyku ËuðwLke ftÃkLkeLkk yæÞûk çkLkðkLku ÷kÞf
Au. h[Lkkí{fíkk Úkkuze ykuAe nkuÞ Ãký ftE «kó fhðkLke ¼kðLkk nkuÞ íkku Ãký
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

39

[k÷u. ykðk s {kýMkku ËuðwLkk yrÄfkheyku çkLke þfu fkhý fu íkuyku ytøkík Mkw¾
fhíkkt fk{ íkÚkk Mkk{krsf yLku ykŠÚkf WíÚkkLkLku ðÄw {n¥ð ykÃku Au. yíÞkhu suyku
ËuðwLku Ëkuhe hÌkk Au íku{ýu ÃkkuíkkLkk ytøkík Mkw¾Lkku ònuh Mkw¾ {kxu ¼kuøk ykÃÞku Au.
çkeS çkksw ½ýk ÷kufku ÃkkuíkkLkk ytøkík ÷k¼ yLku ykLktË {kxu s fk{
fhíkk nkuÞ Au. íkuyku Mkkhe ytøkík yLku fkixwtrçkf ®sËøkeÚke ¾wþ Au. íkuyku y{wf
MíkhÚke ykøk¤ ðÄe þfíkk LkÚke. suyku, ytøkík yLku ònuh ÷k¼Lku y÷øk íkkhðe Lk
þfu yuLke Ëuðw{kt sYh LkÚke.
æÞuÞ, çkr÷ËkLk yLku {qÕÞkuLke ¼kðLkkÚke Lkuíkk {kLk Ãkk{u Au. Lkuíkk yLku
Mkh{w¾íÞkh ynª y÷øk Ãkzu Au. ÷kufku Mkh{w¾íÞkhLku ¼ÞÚke íkkçku ÚkkÞ Au - {kLkÚke
Lknª. Mkk[k LkuíkkÚke fkuE zhu Lknª, íkuLku {kLk ykÃku, «ríkck yLku íkkfkík {kLk{ktÚke
MVqhu Au yLku Lkuíkkyu íku {kLk ykÃk{nuLkíku «kó fhðkLkwt nkuÞ Au.

31. ÃkiMkk íkku íkxMÚk Au
nkUrþÞkh {kýMk ÃkiMkk yLku Mk{ÞLkku Mk[kux WÃkÞkuøk fuðe heíku fhðku íku
òýu Au. õÞkhu Ãký Úkkuzk ÃkiMkk fu Mk{Þ ðuzVðk Lk òuEyu. LkkLkÃkýÚke s ÃkiMkk íkhV
yuf íktËwhMík yr¼øk{ fu¤ððku òuEyu. ÃkiMkk òíku íkku Mkkhk fu ¾hkçk Au s Lknª.
ík{u su heíku íkuLkku WÃkÞkuøk fhku íkuðk íku çkLku. sYh nkuÞ íÞkhu s ÃkiMkk ðkÃkhðk òuEyu
yLku ík{Lku fu çkeòLku Úkíkk ÷k¼Lkwt yuf Äkuhý íku {kxu hk¾e þfkÞ. ÃkkuíkkLkk yÇÞkMk
{kxu, Ëðk fu Mkkhðkh {kxu, íkf÷eV{kt VMkkÞu÷kLke {ËË {kxu su ÃkiMkk ðÃkhkÞ íku
Mkkhk {køkuo ðÃkhkÞk fnuðkÞ. íku{kt fE fMkh fhðe Lk òuEyu. Mkkhk {køkuo ðÃkhkíkk
ÃkiMkk{kt hf{Lke ®[íkk Lk fhðe òuEyu. sYh Ãkzu íÞkt yZ¤f ÃkiMkk ðkÃkhíkk zhðtw Lknª.
yu s heíku sYh ðøkh LkkLke y{Úke hf{ Ãký ðuzVðe Lknª. sYh rðLkkLke
ðMíkwyku ¾heËðk{kt ÃkiMkk ðkÃkhðk Lknª. ðMíkw MkMíke {¤íke nkuÞ fu çkeò ÷kufku
¾heËíkk nkuÞ íkku Ãký, sYh ðøkh ¾heËe fhðe íku Lkhe {w¾koE Au.
y{u fkurhÞk {þeLkhe ftÃkLke nMíkøkík fhe íÞkhu f{o[kheykuLkk ÷k¼ yLku
«kuíMkknLk {kxu Mkøkðzku ðÄkhðkLkwt Lk¬e fÞwO. fkurhÞk{kt íku ð¾íku f{o[kheyku {kxuLke
Mkøkðz ÔÞðMÚkk Lkðe níke. Ãký {khwt {kLkðwt níkwt fu íku {kxuLkku Mk{Þ ykðe økÞku
níkku. {U íku{Lkk {kxu hnuðkLke yLku ¾kðk-ÃkeðkLke Mkøkðzku fhe. òu fu {uLkushkuLkku
40

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

rðhkuÄ níkku fkhý fu yk {kxu støke hf{Lke sYh níke. íku{Lkku rðhkuÄ ÔÞksçke níkku.
íku{Lkk {íku íku hf{ WíÃkkËf ÔÞðMÚkk ðÄkhðk ðkÃkhe þfkÞ. ftÃkLke íkku ¾kÄ{kt s
[k÷íke níke. {uLkushkuLkwt fnuðwt níkwt fu Ãknu÷kt Ëuðw ¼hÃkkE fhe Ëuðtw òuEyu. íkuyku
Mkk[k níkk. Ãký f{o[kheyku {kxuLke Mkøkðz ðÄkhðk {kxu nwt {¬{ níkku.
f{o[kheykuLkku WíMkkn ðÄu íkku WíÃkkËLk Ãký ðÄu yLku ftÃkLke ykøk¤ òÞ.
÷ktçkkMk{ÞLkk hkufký {kxu hf{Lke fkuE ÃkkçktÄe Lk níke. nwt yk{ s fhwt. {Lku fkuE
ðMíkw ÞkuøÞ ÷køku íkku nwt hf{Lke ®[íkk Lk fhwt. Ãký rçkLksYhe ðÃkhkþ {kxu nwt çknw ftsqMk.
Mkku÷Úke 20 {kE÷ Ëqh #[kuLk{kt ykðu÷e Vufxhe {kxu y{u çkMkku Ëkuzkðíkk.
Ëhuf çkMkLku nkEðuLkku xku÷ ¼hðku Ãkzíkku. {Lku ÏÞk÷ ykÔÞku fu òu çkMk Úkkuzu ykøk¤Úke
MkkËk hMíkk Ãkh Wíkhe òÞ íkku ÷øk¼øk 25 ÃkiMkk çk[ík ÚkkÞ. hf{ íkku LkkLke níke
Ãký ðuzVðe þwt fk{? ynª hf{ støke Au fu LkkLke Au íku yøkíÞLkwt LkÚke. fhkuzku YrÃkÞk
Mk{SLku ðkÃkheyu íku s heíku 25 ÃkiMkk Ãký Mk{SLku s ðkÃkhðk òuEyu.
{khk ÄtÄkfeÞ r{ºkku {kxu ¼ux nwt òíku Lk¬e fhwt Awt. {Lku {kxefk{ fu nMík
WãkuøkLke ðMíkwyku ðÄw ÃkMktË Au. ½ýeðkh ðuÃkkhe {kuxe ftÃkLkeLkk yæÞûkLku òuELku
¼kð ðÄkhe Ëu. òu fu nwt íku{Lku ÃkkAk {q¤ ®f{íku ÷kðe Ëô. ÃkiMkk ðuzVðkLkku fkuE
{ík÷çk ¾hku? íku{Lku ÷køku fu nwt ftsqMk Awt Ãký yk{íku{ ÃkiMkk WzkðLkkh þwt WËkh
fnuðkÞ?
y{khk Ã÷kuxTMk çknw «Ëq»ký fhíkkt LkÚke. Ãký {Lku «Ëq»ký rLkÞtºký fhðk
ÃkkA¤ ÃkiMkk ¾h[ðk{kt fkuE íkf÷eV LkÚke yLku fkuE f{o[khe fk{ WÃkh s {]íÞw
Ãkk{u íkku íkuLkk fwxwtçkLku ð¤íkh ykÃkðk{kt Ãký y{u ftsqMkkE fhíkkt LkÚke. ÃkiMkk Mkk[e
yLku yMkhfkhf heíku fu{ ðkÃkhðk íku y{u òýeyu Aeyu. sYh nkuÞ íÞkhu s ÃkiMkk
ðkÃkhLkkh ÃkiMkk fuðe heíku ðkÃkhðk íku òýu Au. ðkÃkhLkkhLkk znkÃký WÃkh çkÄku
ykÄkh Au.

32. W¥k{ «fkhLkk {wÏÞ yrÄfkhe
Úkkuzk ð»kkuo Ãknu÷k òÃkkLkLke yuf ftÃkLkeLkk yæÞûkLku nwt y{khe ËuðwLke Vufxhe
çkíkkððk ÷E økÞku. {Lku sux÷e {krníke níke íku òuELku íkuyku Ëtøk hne økÞk. íkuyku
¼ýu÷k-økýu÷k níkkt Ãký ÃkkuíkkLke ftÃkLkeLke íku{Lku ykx÷e Ÿzký{kt {krníke Lk
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

41

níke. y{u r{ºkku çkLke økÞk. {U íku{Lku çku òíkLkk LkuíkkykuLke ðkík fhe. yufòíkLkk
{wÏÞ yrÄfkhe ÃkkuíkkLkk f{o[kheykuLku Lkðk rð[khku yLku {krníke {kxu Ãkqhíkwt «kuíMkknLk
Ãkqhwt Ãkkze {kLk «kó fhu Au. ½ýe ftÃkLkeykuLku ykðk {wÏÞyrÄfkheLke sYh nkuÞ Au.
òu fu nwt çkeS òíkLkku - òíku fk{ fhLkkh yrÄfkhe Awt. yk{kt ¼Þ Ãký Au.
ßÞkhu {khk f{o[kheyku íku{Lkk rð[khku yLku Ã÷kLk MkkÚku {khe ÃkkMku ykðu Au íÞkhu
íku{Lku ð¾kýðk fu «kuíMkknLk ykÃkðk fhíkkt nwt íku{Lku ðÄw Mkkhk Ã÷kLk çkLkkððk fntw
Awt. VuhVkh fhðkLkk nkuÞ íÞkhu Ãký 80% Ã÷kLk íkku çkhkçkh nkuÞ Au. nwt {khk Ëhuf
Wå[ yrÄfkheLku Mkkhe heíku yku¤¾w Awt.
íkuðe s heíku {uLkushku ÃkkuíkkLkk «kuusuõx {kxu LkkýktfeÞ ÔÞðMÚkk fu{ fhðe
íkuLkk Ã÷kLk {khe ÃkkMku ÷E ykðu. Mkkhk{kt Mkkhk yrÄfkheyu Ãký çkÄe þõÞíkk
rð[khe Lk nkuÞ. Mknu÷k{kt Mknu÷wt Éý MkkiÚke ðÄw Ëhu ÚkÞwt nkuÞ. ykswçkksw Lksh
fhíkk yLku çkeS þõÞíkkyku rð[khíkk MkMíkk Ëhu Ãký Lkkýkt {¤e þfu. fkuE yrÄfkhe
Mkkhk ËhLke ðkík ÷E ykðu íkku Ãký nwt ÃkqAwt fu ykÃkýe ftÃkLkeyku{kt íkÃkkMk fhe? fËk[
íku{ktÚke s fkuE ftÃkLke ÃkkMku Úkkuzk Mk{Þ {kxu Vks÷ ÃkiMkk nkuÞ Ãký ¾hk. íkuyku çkUf
fhíkk ðÄw Mkkhk Ëhu ykÃkýLku ÷kuLk Äehe þfu.
nwt yk çkÄwt Ãknu÷k ½ýeðkh fhe [qõÞku Awt íkuÚke òýwt Awt. nwt {uLkushkuLku
«kuíMkknLk ykÃkðk íkku {ktøkw Awt Ãký {Lku fkÞ{ ÷køku Au fu íku{Lkk Ã÷kLk{kt MkwÄkhk
þõÞ Au yLku {khu fnuðwt Ãkzu fu ‘ík{u nsw ðÄw Mkkhwt fk{ fhe þfku Aku.’ {khe Lkuík]íðLke
heík çkÄe ftÃkLkeykuLku yLkwfq¤ Lk ykðu Ãký {khk {kýMkkuyu íkku íkuLkkÚke MðÃLku Ãký Lk
rð[kÞwO nkuÞ íkux÷wt «kó fÞwO Au.

33. fuðe heíku ÃkiMkk çkLkkððk
yLku Mkkhe heíku ðkÃkhðk?
ÃkiMkk çkLkkððk{kt íkku nwt yu¬ku. fkuELke Ãký Mkk{u x¬h ÷E þfwt. ÄtÄku þY
fÞkuo íÞkhÚke fkurhÞkLkk ÄLkðkLkku{kt {khwt Lkk{ ykðu. yLku yktíkhhk»xÙeÞ Míkhu Ãký
{khwt Lkk{ xku[Lkk MkknrMkfku{kt ykðu, su {khe ÃkiMkk çkLkkððkLke ykðzíkLke Mðef]rík
Au. MkkËe heíku fnwt íkku {Lku ÃkiMkk fu{ çkLkkððk íku ykðzu Au.
nwt ßÞkt Ãký òô íÞkt ÃkiMkk fu{ çkLkkððk íku s {Lku Ëu¾kÞ. yufðkh nwt
{òf fhíkku níkku fu Ëhuf øk÷e MkkuLkkÚke {Ze Au - ¾kuËðkLke s ðkh Au. òu fu çkÄu yuðwt
42

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

LkÚke yLku ÃkiMkk çkLkkððk Mknu÷k Ãký LkÚke. íku ½ýwt fk{ yLku {nuLkík {ktøke ÷u Au.
yuf f÷kfkh LkËe rfLkkhu MkwtËh á~ÞLke þkuÄ{kt òÞ. {kAe{kh ðÄw {kA÷eLke þkuÄ{kt
nkuÞ. íku s heíku yuf MkknrMkf ðuÃkkhe ßÞkt òÞ íÞkt ÃkiMkk s þkuÄu. {khk{kt ÃkiMkk
f{kðkLke ykðzík Au yux÷u fkuEÃký Lkðe søÞkyu nwt òô íkku íÞkt þwt ðu[e þfkÞ
íkuLkk s rð[kh {Lku ykðu. Ãký {khu yuf ykðzík nS fu¤ððkLke Au - ÃkiMkk
ðkÃkhðkLke. ßÞkt Ãký ÃkiMkk ðkÃkhðkLkk nkuÞ íÞkt ykðzíkðk¤k {kýMku s ðkÃkhðk
òuEyu. suðe heíku h{íkøk{ík{kt ykðzíkðk¤kyu íku{kt s æÞkLk ykÃkðwt òuEyu yLku
MktøkeíkLke ykðzíkðk¤kyu Mktøkeík{kt. Mktøkeík{kt hMk ÄhkðLkkh çkk¤fLku EsLkuh
çkLkkððkLkku fkuE {ík÷çk Lknª. íkuðe s heíku ÃkiMkk ðkÃkhðkLke ykðzík Lk nkuÞ íkuðkLku
ÃkiMkk ykÃkþku íkku ÃkiMkk ðuzVkE s sðkLkk.
{U ÃkiMkk {khk ÃkkuíkkLkk {kxu fu {khk fwxtwçk {kxu LkÚke çkLkkÔÞk. òu yu{ nkuík
íkku nwt ¾qçk ÄLkðkLk çkLke økÞku nkuík Ãký fËk[ ytËhÚke Mkkð ¾ku¾÷ku nkuík. {U ËuðwLku
õÞkhuÞ {khe LkeS r{÷fík {kLke LkÚke. nwt íkuLkku {kr÷f Lknª Ãký rðþu»k Mkt[k÷f Awt.
yk çkÄk ÃkiMkk {khk LkÚke. íku íkku ykøkðe ykðzíkÚke Mk{ksLkk WíÚkkLk {kxu
ðkÃkhðkLkk Au. yux÷u s {U Ëuðw VkWLzuþLkLke h[Lkk fhe Au. ykx÷e {kuxe {qzeLkwt
VkWLzuþLk çkLkkððkLkku rð[kh yLku WíMkkn {khe {kLÞíkk Ãkh ykÄkrhík Au fu Wãkuøk
yLku ÃkiMkk yk s heíku ðÃkhkðk òuEyu.
Ëuðw VkWLzuþLkLkwt yuf {wÏÞ fk{ ÃkkÞkLke ði¿kkrLkf yLku þiûkrýf þkuÄ fhe
íku{Lkk rhÃkkuxo ònuh fhðk íku Au. ÃkkÞkLkwt rð¿kkLk çkÄk s ¿kkLk yLku yÇÞkMk {kxu
sYhe Au. fkurhÞk{kt íkuLke ¼khu yðøkýLkk ÚkkÞ Au. nwt VkWLzuþLkLkk fk{{kt shk
Ãký {kÚktw LkÚke {khíkku. íÞktLkk ÷kufku ÃkiMkk Mk{sýÚke yLku Mk{sËkheÚke ðkÃkhðkLke
ykðzík Ähkðu Au.
ËMk ð»koÚke ðÄw Mk{ÞÚke VkWLzuþLk fkurhÞkLkk ËqhËqhLkk «Ëuþku{kt MkkhðkhLkk
fkÞo¢{ku fhu Au. íkuLkk f{o[kheyku {kuxku ytøkík ¼kuøk ykÃkeLku ËwrLkÞkÚke rð¾qxk
Ãkzu÷k yk ¾uík{sqhku yLku {kAe{khkuLkk ykhkuøÞLke Mkt¼k¤ ÷E hÌkk Au. æÞuÞ yLku
rLkùÞ rðLkk yk þõÞ LkÚke. ÃkkuíkkLkk ÷k¼ {kxu ÷kufku VkÞËku WXkðíkk nkuÞ íkuðk
Mk{Þ{kt yk f{o[kheykuLkwt Mk{Ãkoý çknw ykËhLku Ãkkºk Au. ykðk «Ëuþku{kt ðÄw
Ëðk¾kLkk ¾ku÷ðk {Lku øk{þu Ãký Ãkqhíkk íkçkeçkku LkÚke. y{u yks «Ëuþku{ktÚke ¾tík
yLku æÞuÞðk¤k ÞwðkLkku [qtxe íku{Lku rþûký yLku sYhe íkk÷e{ ykÃkeyu Aeyu suÚke
íkuyku íku{Lkk ÃkkuíkkLkk økk{ sE fk{ ykøk¤ ÄÃkkðe þfu.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

43

Ëuðw VkWLzuþLk yÇÞkMk{kt çkk÷{trËhÚke Wå[rþûký MkwÄe {ËË Ãkqhe Ãkkzu
Au. 1978Úke yk VkWLzuþLku ÃkºkfkhkuLku rðrðÄ þkuľku¤ {kxu {ËË Ãkqhe Ãkkze Au.
ykðk «ÞíLkkuÚke sYhe {kýMkkuLku MknkÞ {¤u Au suyku ¼rð»Þ{kt íkf {¤íkkt ÃkkuíkkLke
rûkríkòu rðMíkkhe ykøk¤ ÄÃkíkk hnu Au.
nwt çknw þu¾e {khwt Awt íku{ ík{Lku ÷køkíkwt nþu. Mkkhwt fk{ íkku sux÷wt AqÃktq hnu
íkux÷wt s Mkkhwt íkuÚke nwt ËuðwLkk ð¾ký fhwt Awt íku ík{Lku Mkkhw Lknª ÷køkíkwt nkuÞ. Ãkhtíkw,
ík{u økuhMk{s fhþku Lknª. {U yk çkÄwt ík{Lku {khk ð¾ký fhðk fu þu¾e {khðk LkÚke
fÌkwt. yk íkku yuf Ëk¾÷ku çkuMkkzðk fÌkwt Au fu suÚke ÷kufku Võík f{kðk{kt s Lk Ãkzâk
hnu. ÃkiMkk Mkk[e heíku fu{ ðkÃkhðk íku òu ntw ÔÞõík fhe þfwt íkku {Lku Mktíkku»k Úkþu.
Võík ÃkkuíkkLke ÷k÷[ Mktíkku»kðk ÄtÄku fhðku íku ¼q÷ Au. MkknrMkfkuLke xefk
ÃkkA¤Lkwt fkhý íku{Lkk ÃkiMkk Lknª Ãký znkÃkýÚke ÃkiMkk fu{ ðkÃkhðk íkuLke yýykðzík
Au. ík{Lku Mkh¾e heíku ÃkiMkk ðkÃkhíkk Lk ykðzíkk nkuÞ íkku ÞkuøÞ ÔÞÂõíkLku íku fk{
MkkUÃkku. ÄtÄku yLku íkuLke f{kýe òu ík{khe s Au íku{ ík{u {kLkíkk Lk nku íkku yk {w~fu÷
ðkík LkÚke.

34. [kËh sux÷k s Ãkøk íkkýku
Úkkuzkt ð»kkuo Ãknu÷kt {khe ÃkíLkeyu Lkðwt ½h çkLkkÔÞwt suLke {Lku íkku çkktÄfk{ Ãkqhtw
ÚkÞk ÃkAe s òý ÚkE. yk ftE ði¼ðe çktøk÷ku LkÚke Ãký y{khk sqLkk ½h fhíkkt
[ku¬Mk {kuxtw Au yLku {Lku íÞkt hnuíkk Vkðíkwt LkÚke. ½hu ÃknkU[eLku õÞkhuf ÷køku Au fu nwt
Mkk[e s søÞkyu ÃknkUåÞku Awt Lku? çkeòLku {kxu ykËþoYÃk çkLkðwt {khu {kxu ðÄkhu
yøkíÞLkwt Au. fkuEyu {khe xefk fhe LkÚke Ãký {khu ¾kuxku Ëk¾÷ku LkÚke çkuMkkzðku.
ykøkuðkLku íkku íkuLkk yLkwÞkÞe {kxu áüktíkYÃk çkLkðwt Ãkzu. òu íkuLkwt SðLkÄkuhý Ÿ[w
nþu íkku çkeòyku Ãký íkuLkwt yLkwfhý fhþu.
{wMkkVhe ËhBÞkLk nwt nkux÷Lkk {kuxk Y{{kt LkÚke hnuíkku. Võík hkºku Mkqðk
{kxu MkkËku Y{ Ãký [k÷u. yLku ßÞkt ËuðwLkk MxkV-Y{ nkuÞ íÞkt íkku nwt íkuLkku s WÃkÞkuøk
fhwt suÚke íkuyku fuðe heíku hnu Au íkuLkku ÏÞk÷ ykðu yLku íku{Lke MkkÚku ðÄw Mk{Þ økk¤e
þfkÞ. yk ftE ÃkiMkk çk[kððk fu Lk{úíkk çkíkkððk Lknª Ãký yuf Mkk[e ¼kðLkk
çkíkkððk fhwt Awt. {kýMku ÃkkuíkkLke ÃknkU[ fhíkkt Úkkuzku ykuAku ¾[kuo fhðku òuEyu.
44

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

íkuLkkÚke Mk÷k{íkeLkku økk¤ku hnu Au. yufðkh Wå[ þi÷e yÃkLkkðku yux÷u Úkkuzwt Ãký
Lke[u ykðíkk íkf÷eV Ãkzu.
LÞwÞkufoLke ykurVMk þY fhe íÞkhu {U fkuELku Ãký fkh ¾heËðkLke Aqx Lk
ykÃke. ftÃkLkeLke fkh níke Ãký f{o[kheyku çkÄk çkMk{kt fu xÙuLk{kt ykðu. yLku íku{Lku
íkuLkku økðo níkku - þh{ Lknª. ßÞkhu íkuyku Ëuþ{kt ÃkkAk ykÔÞk íÞkhu íku s SðLkþi÷e
çkLkkðe hk¾e - shkÞ Lke[e Lknª. {kLkrMkf heíku yk çknw sYhe Au.
ÃkhËuþ fk{ fhíkk f{o[kheykuLku Ëuþ{kt {¤u íku fhíkkt ðÄw Ãkøkkh {¤u. Ãký
íkuyku ÃkkAk ykðu íkku Ëw:¾e Lk Úkðkt òuEyu. y{u íku{Lkk ÃkøkkhLkk 15 Úke 20 xfk
çk[kðeLku çkUf{kt s{k fheyu - Lknª íkku çkÄe s hf{ ðÃkhkE òÞ. SðLkþi÷e Lke[e
÷kðíkkt fux÷wt Ëw:¾ ÚkkÞ Au íkuLkku {Lku yLkw¼ð Au. nwt rð{kLk{kt Ãknu÷k ðøko{kt {wMkkVhe
fhwt Lknª. {khk r{ºkku ½ýeðkh {khe ykøk¤ çkuMku. nwt ÃkkA¤ yLku íkuyku ykøk¤ nkuÞ
íku{kt íku{Lku ysqøkíkwt ÷køku. fkurhÞLk yuh÷kELMku {Lku íkÚkk y{khk [uh{uLkLku «Úk{
ðøko{kt {wMkkVheLkku ÃkkMk ykÃÞku, y{u íku{Lkk {kuxk økúknf níkk. Úkkuzk Mk{Þ{kt çkeS
ftÃkLkeykuyu íku ÃkkMk {kxu VrhÞkË fhe yux÷u y{khk ÃkkMk Ãký ÃkkAk ÷E ÷eÄk.
ÃkAe ÃkkA¤ çkuMkíkkt {Lku íkf÷eV Úkíke. nwt nðu «Úk{ ðøko{kt {wMkkVhe fhwt Awt!
y{urhfkLke Wå[ SðLkþi÷e nwt õÞkhuÞ Lknª ¼q÷e þfwt. {kÕf{ VkuçMkuo
íku{Lkk {uøkuÍeLkLke rMk¥kuh{e ð»koøkktX íku{Lkk LÞwsMkeoLkk ½h{kt 1987{kt Wsðe.
{nu{kLkku {kuxe ÷e{ku økkze yLku nur÷fkuÃxh{kt {kU½k fÃkzk{kt MkS-ÄSLku ykðu÷k.
yLku nwt íkÚkk {khe ÃkíLke íkku MkkËk ð†ku{kt ftÃkLkeLke MkkËe økkze{kt níkk. r{. VkuçMkuo
{Lku çkÄu VuhÔÞku yLku çkÄkLke yku¤¾ký fhkðe. {khk {Lk{kt r{© ÷køkýeyku WíÃkÒk
ÚkE. yk Mkk[wt y{urhfk ßÞkt ÷kufku nur÷fkuÃxh{kt çkuMke Ãkkxeo{kt ykðu. {Lku ¾qçk
LkðkE ÷køke fu fuðe heíku Wå[ yrÄfkheyku Ãkkxeo {kxu Mk{Þ yLku ÃkiMkk ðuzVe þfu
Au. nwt íku{Lke xefk LkÚke fhíkku Ãký {Lku íku ònkus÷k÷e yswøkíke ÷køke níke. çkeò
{nu{kLkkuLku nwt økk{zeÞku ÷køÞku nkuEþ. {Lku þh{ fu çkef Lk ÷køke. nwt {khk hkusLkk
ð†ku {kxu økðo yLkw¼ðíkku níkku.
Ëhuf {kýMkLkwt yuf Míkh nkuÞ, ßÞkt MkwÄe íkuLku ònkus÷k÷e Ãkhðze þfu.
½ýk ÷kufku ÃkkuíkkLkk økò WÃkhktík Sðu. {Lku {khe ÃknkU[ fhíkkt yuf Míkh Lke[u hnuðwt
øk{u. 1970{kt ËuðwLke yutÃkkÞh Mxux rçkÕzªøk{kt ykurVMk níke íÞkhu nwt LkSfLke
sqLke-Ãkwhkýe nkux÷{kt hnuíkku. suLku Ãkhðzu Lknª íkuðk fux÷kÞ ÷kufku {kuxe nkux÷ku{kt
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

45

hnuíkk. {khu {kxu íku nkux÷{kt hne LkSfLke ykurVMk [k÷íkk ÃknkU[e sðtw Mkøkðz¼Þwo
yLku fhfMkhÞwõík çktLku níkwt. {kuxe nkux÷{kt hne Ëu¾kzku fhðk fhíkkt ynª {khe
Mkøkðz Mk[ðkíke níke.

35. nwt fu{ Ãkkøk÷ çkLke fk{ fhwt Awt?
½ýkt MkknrMkfku-WãkuøkÃkríkyku {kxu ÄLk Mkt[Þ s {wÏÞ WÆuþ nkuÞ Au. yLku
yux÷u íku{Lku fkÞ{ íku{Lke {qzeLkk {qÕÞLke ®[íkk nkuÞ Au. ßÞkhu ½ýkt ÷kufku Võík
rMkrØ {kxu ðuÃkkh fhíkkt nkuÞ Au. íkuyku æÞuÞ nktMk÷ fhðkLkk ykLktË {kxu Sðíkk nkuÞ
Au. ðuÃkkhLkku nuíkw íkku ÃkiMkk nkuÞ Ãkhtíkw Võík LkVk {kxu ftÃkLke Lk nkuÞ. íkuðe heíku Võík
ËwLÞðe ðMíkw {kxu SðLk Lk nkuÞ. æÞuÞ {kxu {kýMkku Sðíkk nkuÞ Au. fkuý Mkkhe heíku
SðLk Sðu Au? Võík ÃkiMkk {kxu Sðíkk {kýMk{kt Mktíkku»k Lknª nkuÞ. íku{Lku SðLkLkk
¾hk ykLktËLke ¾çkh Lknª nkuÞ. ½ýe {nuLkík fhe ½h çkktÄíkku {kýMk Úkkuzk Mk{Þ
{kxu ykLktË{kt hnu. ÃkAe {kuxkt ½h òuíkkt íkuLku {kuxk ½hLke EåAk ÚkkÞ. ðÄw Lku ðÄw
«króLke EåAk{kt íkuLku ykLktË Lknª {¤u. yMktíkku»k yLku ÷k÷[{kt Sðíkk {kýMkLku
ykLktË õÞktÚke nkuÞ? SðLkLkwt æÞuÞ MktÃkr¥k ¼uøke fhðk{kt Lk nkuÞ. ÃkkuíkkLke r{÷fíkLke
çkzkE {khðe {q¾oíkk Au. þwt ík{khe ÃkkMku yu rMkðkÞ ftE LkÚke? þu¾e {khðe s nkuÞ
íkku r{÷fíkLke rðrþüíkkLke yLku íkuLkk WÃkÞkuøkLke {khku. r{÷fík ¼uøke fhe økheçkku
{kxu ðkÃkhku Lknª íkku ík{u økheçk Aku. Úkkuze s r{÷fík nkuÞ Ãký çkeò {kxu ðÃkhkíke
nkuÞ íkku íku {kýMk ðÄw ÄLkðkLk Au,.
¾hu¾h íkku yk ÃkiMkk Lku r{÷fík ík{khk LkÚke. íku ík{khk Au yuðwt {kLkðkÚke
ðÄw ÄLkMkt[ÞÚke ÷k÷[ WÃkzu Au su õÞkhuÞ Mktíkku»kkíke LkÚke yLku íku õÞkhuf yLkiríkf
ðíkoýwtf íkhV Ãký Ëkuhu Au. r¾úMíke Ä{o{kt ‘MkuðfLke ¼kðLkk’ rð»ku fÌkwt Au. ík{khe
ÃkkMku su fktE Au íku ík{khwt LkÚke. ík{khe ÃkkMku íku ðMíkwyku økehðu {qfe Au. ík{khu íkuLke
Mkt¼k¤ hk¾ðkLke Au, ík{khu íkuLku çkeòLku {kxu ðkÃkhðkLke Au.
su yksu ík{khwt Au íku ík{khk {]íÞw ÃkAe çkeòLkwt Úkþu. çkÄkt ÷kufku {he òÞ
íkku Ãký rðï íkku þkïík Au. íkuíkku fkÞ{ hnuþu yux÷u fwËhíkLkk rLkÞ{ku ykøk¤
Lk{ú çkLkku.
r{÷fík íkku MktíkkÃkLkwt {q¤ Au. çkwØ Ä{o{kt yux÷u s yLkkMkÂõík yLku rðhÂõíkLku
{wÂõíkLkk {køko fÌkk Au.
46

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

nwt {kuxe ftÃkLkeLkku Wå[krÄfkhe Awt Ãký {Lku r{÷fík{kt çknw hMk LkÚke. ÷kufku
{kLku fu MkknrMkfku íkku Võík ÷k¼ {kxu s ðuÃkkhÄtÄku fhu. íku{Lku õÞktÚke ÏÞk÷ ykðu fu
Võík ftEf nktMk÷ fhðk {kxu [÷kðkíkk {kuxk ðuÃkkhLkku þwt ykLktË nkuÞ! íku{Lku Úkíkwt
nþu - fu {Lku 24 f÷kf Ãký ykuAk Ãkzu Au - yuðku nwt Ãkkuíku ftE f{kðk {køkíkku Lk nkuô
íkku {q¾o Awt.
Úkkuzk ÃkiMkk f{kðk nwt Ãkkøk÷ su{ fk{ LkÚke fhe hÌkku. nwt æÞuÞÃkqýoíkkLkk
ykLktË {kxu fk{ fhw Awt. ÄLk yLku r{÷fík íkuLke Mkh¾k{ýe{kt ftE LkÚke. ÷kufku suuLku
yþõÞ fnu Au íku fhðk{kt yLku yktíkhhk»xÙeÞ fk{ku Ãkkh Ãkkzðk{kt {Lku ykLktË ykðu
Au. yk s ðMíkwyku {khk SðLkLkku yÚko Au yLku íku s {Lku yxõÞk ðøkh fk{ fhðkLke
þÂõík ykÃku Au.
ík{khe ÃkkMku øk{u íkux÷kt ÃkiMkk nkuÞ, ík{u Ëhuf ðMíkwLke {kr÷fe íkku Lk Ähkðe
þfku. {U çknw ÃkiMkk çkLkkÔÞk yu{ ÷kufku {Lku ÞkË fhu íkuðe {khe EåAk LkÚke. {Lku íku
çknw{kLk fhíkkt yÃk{kLk suðwt ÷køkþu. òýu {khu {kxu íkuLkk rMkðkÞ fnuðk suðwt ftE
LkÚke. nwt yuf ‘rMkØnMík’ íkhefu yku¤¾ðkLkwt ðÄw ÃkMktË fheþ.

36. þwt {nuLkík ík{khe fkixwtrçkf
®sËøkeLku ¾íkhk{kt {qfu Au?
½ýk ÷kufku {Lku Mk¾ík {nuLkík yLku fkixwtrçkf SðLk ðå[uLkku MktçktÄ ÃkqAu Au.
þwt ftE ¾hkçk yMkh ÚkkÞ? {khk {íku íkku Mkw¾e fkixwtrçkf SðLk çkÄe rMkrØLkwt {q¤ Au.
{khk Mkrník ËuðwLkk çkÄk f{o[kheykuuLku ÷køku Au fu ¾tíkÚke fk{ fhðkÚke SðLk{kt
Mktíkku»k ykðu Au. yLku yks ðkík y{Lku rðfrMkík ËuþkuLkk ÷kufkuÚke swËk Ãkkzu Au. ðÄkhu
Ãkzíkku Vks÷ Mk{Þ yLkiríkf fk{ku fhðk «uhu Au suLku ÷eÄu fwxwtçkSðLk çkøkzu Au. {khk
{íku íkku {nuLkík fhLkkh {kýMk ½hLkk ÷kufku ÃkkMkuÚke «u{ yLku MkL{kLk Ãkk{u Au.
suLku {kuxk yrÄfkhe Úkðwt Au íkuýu ftE íkku ¼kuøk ykÃkðku Ãkzþu. su f{o[kheLku
fwxwtçk MkkÚku ðÄw Mk{Þ rðíkkððku nkuÞ íku {uLkush Míkh MkwÄe íkku ykøk¤ ðÄe þfu Ãký
xku[Lkk Míkhu Lk ÃknkU[u. ík{u ¾qçk fk{ fhíkk nku íkku fwxwtçkLku Mk{Þ ykuAku {¤u Ãký
Ãkqhíkk ÃkiMkk yLku MkL{kLk {¤u. Lkuíkk ÃkkMku íkku Vks÷ Mk{Þ nkuÞ s Lknª.
ík{u fk{{kt ÔÞMík nku íkku Ãký fwxwtçk {kxu Mk{Þ íkku fkZe s þfkÞ. nwt LkkLkku
níkku íÞkhu {khe ÃkíLke fkÞ{ VrhÞkË fhíke fu nwt çkÄku Mk{Þ fk{{kt s rðíkkðwt Awt.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

47

yuf Mkktsu nwt íkuLku çknkh s{ðk yLku ÃkAe rVÕ{ òuðk ÷E økÞku. nwt íkku MkqE økÞku Ãký
íkuLku rVÕ{ øk{e. {khe ykx÷e ÔÞMíkíkk Aíkkt nwt íkuLku ÷E økÞku íku íkuLku ðÄw økBÞwt.
yufçkeò MkkÚku yk Mk{sý h[kÞ íkku ÃkAe fkuE «&™ Lk hnu. {U yuf Ãký hò LkÚke
÷eÄe Aíkkt y{khwt ÷øLkSðLk Mkw¾e Au.
ykuAwt fk{ nkuðtw ðÄw ÃkezksLkf Au fkhý fu ykÃkýu fk{ fhðk s ÃkuËk ÚkÞk
Aeyu. {kýMkLku yuf ð»ko ÷ktçkw ðufuþLk {¤u íkku? nwt {khe ftÃkLke{kt ËMk ð»koLkk fk{
çkkË yuf ð»koLkwt ðufuþLk ykÃkw Awt. ½ýkt ÷kufkuLku íku çknw ÷ktçkw ÷køku Au. ½ýe ÃkíLkeykuLku
VrhÞkË nkuÞ Au fu íku{Lkk ÃkríkËuðku Ãkqhíkku Mk{Þ LkÚke ykÃkíkk. Ãký íkuðe ÃkíLkeyku
Ãký ÷ktçke hò{kt ftxk¤e òÞ Au. ÔÞMík SðLk s {kýMkLku Mkw¾e hk¾u Au.
fwxwtçk yLku Lkerík{¥kk Ãkh çkÄku ykÄkh Au. Ãk[kMk ð»koLkku y{urhfLk ÃkhËuþ
fk{u òÞ yLku ykf»kof AkufheLkk «u{{kt Ãkze ÃkkuíkkLke ÃkíLkeLku AqxkAuzk ykÃku íkku
[k÷u - fkurhÞk{kt Lknª. y{urhfk{kt AqxkAuzk Mkk{kLÞ Au. {Lku Mk{òíkwt LkÚke fu
fwxwtçkLkwt, çkk¤fkuLkwt, ËuþLkk ¼krðLkwt fkuý æÞkLk hk¾íkwt nþu? {khu Ãký {khe ÃkíLke
MkkÚku {ík¼uË ÚkkÞ Au Ãký y{khku «u{ íkku [k÷w s hnu Au. ÃkríkÃkíLke ðå[uLke
íkf÷eVku{ktÚke Äehs íku{Lku ÃkkAk MkkÚku ÷kðe þfu.

37. «ríkck økw{kðe Ãkk÷ðu s Lknª
{kýMku fux÷ef ðMíkw økw{kððe òuEyu Lknª. «ríkck íku{ktLke MkkiÚke
yøkíÞLke. yu økw{kððe yux÷u Mkk{krsf {]íÞw. ÃkiMkk økw{kðku íkku Ëw:¾ sYh ÚkkÞ
Ãký íku ÃkkAk f{kE þfkÞ. Ãký «ríkck fÞkhuÞ økw{kðkÞ Lknª. íkuLku íkku SðLke su{
Mkk[ððe òuEyu. ËhufLku Lkk{ nkuÞ, fk{ nkuÞ su y{wf ytþu íku {kýMkLkwt «ríkrLkrÄíð
fhu. {kýMkLkwt Lkk{ ÷uíkkt s íkuLkku [nuhku, yðks, íkuLke rMkrØyku çkÄwt s nksh ÚkE
òÞ. Lkk{ yux÷u s {kýMk. økktÄeSLkwt Lkk{ ÷uíkkt s MkíÞ yLku y®nMkk ÞkË ykðu.
yu s çkíkkðu Au fu Lkk{Lkwt þwt {n¥ð Au yux÷u s ík{kÁt Lkk{ çkøkzu Lknª íkuLkwt
æÞkLk hk¾ku.
ík{khe «ríkck çkLkkðe hk¾ðk þwt fhþku? ík{u su fk{Úke yku¤¾kíkk nku
íkuLku yLkwYÃk ðíkoLk fhku. rþûkf nku íkku íku heíku ðíkkuo, rðãkÚkeo nku íkku íku heíku hnku,
zkìfxh, MkkÄw, Mktík, ðuÃkkhe,..... çkÄkt yu ÃkkuíkkLkk fk{Lku yLkwYÃk s ðíkoðwt òuEyu.
48

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

Ëhuf fk{ MkkÚku íkuLke yk[khMktrníkk òuzkÞu÷e nkuÞ. òu ík{u íku yku¤tøkku íkku xefkLku
Ãkkºk çkLkku.
½ýk ÷kufku íkuLke shkÞ Ãkhðk LkÚke fhíkk. ½ýk ðze÷ku, rþûkfku, Ä{oøkwÁyku,
ðuÃkkheyku íku{Lkk fk{Lku yLkwYÃk LkÚke Sðíkk. yksu Mkk[k rþûkfku fux÷k? rþûkfu
Mkk{krsf sðkçkËkhe økw{kðe ËeÄe Au. íkuðwt s zkìfxhLkwt Au. ËËeoLku íkÃkkMkíkkt Ãknu÷kt
Ve {ktøku Au!
ftÃkLke [÷kððe yu Ãký Mkk{krsf sðkçkËkheLkwt fk{ Au. ykŠÚkf «ð]r¥k
îkhk Ëuþ yLku Mk{ksLkk W¥ÚkkLk{kt MkkÚk ykÃkðku íku WãkuøkðehLke sðkçkËkhe Au.
Võík ÃkkuíkkLkk s yLku fwxwtçkLkk s ¼÷k {kxu fk{ fhðwt nkuík íkku {U fÞkhLkwtÞ {qfe
ËeÄwt nkuík.
{khk Lkk{ yLku ykçkÁLku ÷eÄu {khu fk{ Akuzðwt nkuÞ íkku Ãký AkuzkÞ íku{
LkÚke.{khwt Lkk{ íkku òýu ‘fk{’Lkwt ÃkÞkoÞ Au. fk{ fhðkLkwt çktÄ fÁt íkku {khk Lkk{Lkwt
þwt? Ëuðw{kt yíÞkhu ¼kík¼kíkLkk ðuÃkkhÄtÄk ÚkkÞ Au Ãký y{wf ÄtÄk y{u LkÚke fhíkk.
{kus{ò yLku ¾kýeÃkeýeLkk ÄtÄk{kt f{kðkLkwt íkku ¾qçk Au Ãký y{khe «ríkck y{Lku
íku{ fhíkk hkufu Au.
çkeswt, sYh ðøkhLke ðMíkwykuLke ykÞkík. y{u Võík fk[ku {k÷ yLku
WíÃkkËLkLke sYhe ðMíkwyku s ykÞkík fheyu Aeyu. Ëuþ{kt çkLkíke ðMíkwykuLke ykÞkík
y{u fhíkk LkÚke.
ºkeswt : LkkLkk yLku {æÞ{ fûkkLkk WãkuøkkuLke ð]rØ{kt yðhkuÄku Q¼k fhðkÚke
y{u Ëqh hneyu Aeyu. òíku s Q¼k fhu÷k LkeríkrLkÞ{ku {khe yLku ËuðwLke «ríkck
Ãkh Lk¼u Au yLku {khu {kxu íku y{qÕÞ Au.

38. Mk{]Ø Mk{ksLkk «&™ku
AuÕ÷kt Úkkuzkt ð»kkuoÚke fkurhÞk Mk{]Ø ÚkÞwt Au. {kÚkkËeX ykðf ðÄeLku $6000
ÚkE Au. hMíkkyku ðknLkkuÚke Q¼hkÞ Au. ËwfkLkku LkeíkLkðe ðMíkwykuÚke ¼hÃkqh Au.
rðËuþe MkVh fkuEÃký fhe þfu Au. òu fu yk LkðeMkðe Mk{]rØLke ykzyMkh Au çkøkkz,
su yuf [uÃke hkuøkLke su{ Vu÷kE hÌkku Au. Mk{]rØ íkku ðÄe Au Ãký nS ònkus÷k÷eÚke
hnuðkLkku Mk{Þ LkÚke ykÔÞku. nsw ykÃkýu òÃkkLk fu íkkEðkLkLkk Míkhu LkÚke ÃknkUåÞk.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

49

Vwøkkðku yLku ykÃkýk [÷ýLke ®f{ík òuíkkt ykÃkýk $6000 òÃkkLk yLku íkkEðkLkLkk
$2000 sux÷k Au yLku ykÃkýku ðÃkhkþ íkku íku{Lkk sux÷ku s Au. ykÃkýe ykðf
fhíkkt ykÃkýu ½ýwt ðÄw ðkÃkheyu Aeyu. fkurhÞk{kt ÷kufku Ãkkøk÷Lke su{ ÃkiMkk ðkÃkhu
Au yLku fkuE çk[ík LkÚke fhíkwt. yk [uíkðk suðwt Au. ykÃkýu ¾[kuo ½xkzðku òuEyu.
÷kufkuLke ÞkËËkMík xqtfe nkuÞ Au. økheçkeLke stShku íkkuzÞkLku nS ð¾ík
LkÚke ÚkÞku. yk çkuVk{ ¾[kuo [k÷ðkLkwt þe¾íkku çkk¤f Ëkux {qfu íkuLkk suðwt ÷køku Au.
òÃkkLkeyku fkurhÞLkku fhíkkt Mkkhe heíku Sðu Au Ãký ¾qçk MkkËøkeÚke Sðu Au. {kuxe
ftÃkLkeykuLkk {kr÷f Ãký 100Úke 130 [kuhMk{exhLkk ½h{kt hnu Au. íkkuþeçkk ftÃkLkeLkk
yæÞûk fhkuzku f{kÞ Au Ãký 83 [kuhMk{exhLkk ½h{kt hnu Au yLku {rnLku $1200{kt
½h [÷kðu Au! ßÞkhu fux÷eÞ fkurhÞLk ftÃkLkeykuLkk yæÞûkku {kuxk ½h{kt ykr÷þkLk
VŠLk[h ðMkkðe ònkus÷k÷eÚke hnu Au. òÃkkLkeyku ¾qçk çk[ík fhu Au yLku yk
çk[íkÚke òÃkkLk rðïLkku ÄLkkZÞ Ëuþ çkLÞku Au.ðÄkhu Ãkzíkku ðÃkhkþ ¾íkhLkkf Au¾hkçk xuð Au. ËuþðkMkeyku ÃknkU[ fhíkkt ðÄw ¾[uo íkku ËuþLku {kxu íkf÷eV Q¼e
fhu Au.
y{urhfk suðk rðfrMkík ËuþLku Ãký yk ÷køkw Ãkzu Au. yk Võík ÃkiMkkLkku
çkøkkz Lknª Ãký Mkk{krsf Ëq»ký Au. ÷kufku {nuLkík fhðkLku çkË÷u {kus{ò{kt Mk{Þ
yLku ÃkiMkkLkku çktLkuLkku ÔÞÞ fhu Au. yk¤Mk yLku WzkWÃkýkLkk rþfkh çkLku Au. ¾tík
yLku fhfMkhÚke Úkkuzk Úkkuzk ÃkiMkk f{kðkLku çkË÷u AÃÃkh VkzeLku ÃkiMkk ykðu íkuLke hkn
sqyu Au. ykLkwt Ãkrhýk{ ¼ük[kh, {kLkðeÞ {qÕÞkuLkku Mkzku yLku AuÕ÷u {kýMk yLku
ËuþLkwt ÃkíkLk.
÷kufku ÃkkýeLke su{ ÃkiMkk ðkÃkhu Au. yk yuf {kLkrMkf çke{khe Au ykÃkýu
Vhe MðMÚk Úkðwt Ãkzþu. ½ýkt ½h{kt Ëhuf MkÇÞ {kxu fkh nþu íkku fux÷ktf ½hku{kt Mkkuz
íkkýðkLke søÞk Ãký Lknª nkuÞ. fux÷ktf økkuÕV h{ðk Ëkuzíkk nþu íkku fux÷ktf
økheçkkEÚke ykí{níÞk fhíkkt nþu. ÄLkðkLkkuyu ÃkkuíkkLke SðLkþi÷e Lke[e ÷kðeLku
Ëu¾kzk çktÄ fhðk òuEyu. økheçkkuLku ÄLk ðnU[ðwt òuEyu. Mkk{krsf {qÕÞku Vhe ÞkË
fhðk Ãkzþu. ÄLkðkLkku ÃkkuíkkLke heíku s ÃkiMkk ðkÃkhþu íkku Ëuþ ¾íkhk{kt ykðþu.
Úkkuzkt ð»kkuo Ãknu÷kt ftÃkLkeLkk yuf fkÞo¢{{kt yuf yrÄfkheLkkt ÃkíLke ®f{íke
fkux Ãknuhe nksh hÌkk. {Lku ¾kíkhe níke fu íku yrÄfkheLku {¤íkk Ãkøkkh{kt ykðku
50

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

®f{íke fkux ÃkkuMkkÞ s Lknª. yrÄfkhe ¾heËe rð¼køk{kt fk{ fhu. çkÄktLku íku{Lke
hnuýefhýe {kxu þtfk ÚkkÞ. {Lku ÚkÞwt fu yk WzkWÃkýwt [uÃke Au. çkeò f{o[kheykuLku
Ãký yMkh Úkþu. íkuÚke {U íku yrÄfkheLku ftÃkLke AkuzðkLkwt sýkÔÞwt. yrÄfkheLkk ®f{íke
ð†kuLkwt fkuE çknkLkwt {khe ÃkkMku [kÕÞwt Lknª yLku yrÄfkheyu ftÃkLke Akuzðe Ãkze.
{kýMkLke r{÷fíkLkk MkkÚku MkkÚku íkuLke Mkk{krsf sðkçkËkhe Ãký ðÄu Au.
ykÃkýe ÃkkMkuLkwt çkÄwt Mk{ks{ktÚke s ykÔÞwt Au - r{÷fík, «ríkck yLku þÂõík. Mk{ksu
ykÃkýk ytøkík WÃkÞkuøk {kxu íku LkÚke ykÃÞwt. ykÃkýu Mk{ksLku íku sYhe Mk{Þu ÃkkAwt
ykÃkðkLkwt Au. ík{khe ÃkkMku sux÷wt ðÄw nkuÞ íkux÷k ðÄkhu fhfMkhðk¤k çkLkðwt òuEyu.
Mk{ksLku {nuLkík yLku WËkhíkkLku {køkuo ËkuhðkLke ykÃkýe sðkçkËkhe Ãký ðÄw çkLku.

39. çkeòLku ¼kuøku ík{u LkVku
fu{ Lk f{kE þfku?
÷kufku yuf÷k LkÚke Sðíkk Ëhuf {kýMk Mk{ksLkku MkÇÞ Au. ËhufLku ÃkhMÃkhLke
sYh Au. ÷kufku Mk{ks h[u Au yLku Mk{ks {kýMkLku çkLkkðu Au y{urhfLk
Mk{ksþk†eykuyu {kýMkLkk Mkk{krsf rðfkMk yLku ÔÞÂõíkLkk ykswçkkswLkk ÷kufku
MkkÚkuLkk MktçktÄLke fÚkk rðMíkkhÚke ðýoðe Au. ÔÞÂõík fuðe heíku Mk{ks MkkÚku ¼¤u Au,
çkeS ÔÞÂõík MkkÚku fuðe heíku MktçktÄ rðfMkkðu Au íkuLke ðkík fne Au.
SðLkLkku yÚko ÃkhkuÃkfkh{kt Au, MðkÚko{kt Lknª. {kýMk Võík ÃkkuíkkLkwt rð[khu
Au yux÷u Mkk{krsf «&™ku Q¼k ÚkkÞ Au. çkeS ÔÞÂõíkLkku Úkkuzku Ãký rð[kh fhku íkku
ík{u ¾kuxe Ëðkyku yLku ¾kuhkf{kt ¼u¤Mku¤ fhþku Lknª. òu LkkLkk ykuhzk{kt hnuíkkt
ºký ÃkuZeLkk fwxwtçk rðþu rð[khþku íkku fÞkhuÞ ®f{íke ð†ku ¾heËþku Lknª. ÃkzkuþeLke
yðøkýLkk fhku íkku s ík{u ykðwt ðíkoLk fhku. ík{u su fk{ fhíkk nku íku, Ãký MðkÚkoLkk
Mkfò{kt MkÃkzkþku Lknª. ytøkík Mkw¾ fhíkkt Mk{ksLkk Mkw¾ rðþu rð[khku. ík{u yuf÷k
LkÚke Sðíkk - çkÄkLke MkkÚku Sðku Aku, íku{Lke MkkÚkuLkk yMktÏÞ MktçktÄku WÃkh ík{u
Lk¼ku Aku.
òu fu ík{u Ãkkuíku ¾kux Lk fhku íkuLkwt æÞkLk hk¾ðwt òuEyu. çkeòLkk ÷k¼ MkkÚku
ÃkkuíkkLkk ÷k¼ Ãkh Ãký Lksh nkuðe òuEyu. yuf «kusufx{kt ykðwt s ÚkÞwt . Mkk{e
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

51

ftÃkLkeyu fhkh{kt VuhVkh fÞko - ËuðwLkk ¼kuøku, Mk{kLkíkk ykir[íÞ yLku ykËkLk«ËkLk
ð]r¥kLkk ¼kuøku. nwt íku{Lku {éÞku. y{khe ðkík hsq fhíkkt fÌkwt fu ykir[íÞ yLku
ykËkLk«ËkLk ð]r¥kLkk rMkØktík y{urhfk{kt sYhe LkÚke ? íku{Lku {khe ðkíkLke çknw
yMkh ÚkE Lknª yux÷u {U fkuLxÙkfx hË fhðkLke ðkík fhe. yk¾hu Wr[ík þhíkku Ãkh
fkuLxÙkfx fhðk{kt y{u MkV¤ ÚkÞk yLku y{Lku Mkkhk yuðk ÃkiMkk {éÞk.
ÃkhMÃkh {kLk, ykir[íÞ, ÷uýËuýLkk rLkÞ{ku ðuÃkkhLke MkkÚku ytøkík SðLk{kt
Ãký sYhe Au. ÃkkuíkkLkk ÷k¼ MkkÚku çkeòLkk ¼÷k {kxu Ãký fk{ fhðwt òuEyu. çkeòLkk
¼køku ík{u ÷k¼ QXkðku íkku Mk{ks{kt íkf÷eV ÚkkÞ.

•••

52

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

[uh{uLk rf{ ðq [qtøk rð»ku ... Úkkuztw ðÄw
Úkkuzk ð¾íkÚke ¼køkíkk Vhíkk Ërûký fkurhÞkLkk çknw
{kLkðtíkk WãkuøkÃkrík rf{-ðq-[qtøk {kxe Ãkøkk Ãkwhðkh ÚkÞk Au.
ËuðwLkk MÚkkÃkf yLku [uh{uLk su õÞkhuf MkwtËh ð†ku{kt Mkßs
ÚkE Vhíkk íku yksu ËqhLkk økk{zk{kt Ze÷kt MkwíkhkW ð†ku{kt
¾wÕ÷k Ãkøku Vhíkk Lkshu Ãkzu Au. {ktËøkeÚke ÷uðkE økÞu÷k 66
ð»koLkk rf{ AuÕ÷k ºký ð»ko{kt f{hÚke [kh #[ Ãkkík¤k ÚkE økÞk Au. Mkíkík {k÷oçkkuhku
rMkøkhux VqtõÞk fhíkk rf{ Äe{k, yrLkrùík yðks{kt ðkík fhu Au. Ãký ðkíkLkku
rð»kÞ òu çkË÷kELku íku{Lke ftÃkLke WÃkh ykðu íkku íku òýu ftÃkLkeLkk {wÏÞ yrÄfkheLkk
YÃk{kt W¼hkE ykðu.
ykufxkuçkh 1999{kt $65bn Lkk Ëuðk MkkÚku {kuxe LkkËkhe LkkUÄkðLkkh rf{
AuÕ÷kt ºký ð»koÚke AqÃkkíkk Vhu Au yLku ftÃkLke çkkçkíku yuf nhV Ãký Wå[khíkk LkÚke.
ftÃkLkeLkk sqLkk f{o[kheyku íkÚkk Mkku÷Lkk LÞkÞkÄeþu íku{Lku økwLkuøkkh íkhefu ð¾kuze
fkZâk Au, Aíkkt íku{ýu fkuE sðkçk ykÃÞku LkÚke. yurþÞkLkk yÂøLk ¾qýkLkk yuf
Ëuþ{kt VkuåÞwoLkLku ykÃku÷e {w÷kfkík{kt íkuyku ËuðwLke LkkËkhe {kxu sðkçkËkh hksfeÞ
fkðíkhk íkÚkk ðneðxe ¼q÷kuLke ðkík fhu Au. íku{ýu ÃkkuíkkLke ¼q÷[qf {kxu sðkçkËkhe
÷uíkk fÌkwt : ‘{khe {kuxe ¼q÷ yu níke fu nwt ðÄkhu Ãkzíkku {n¥ðkfktûke níkku. {U ½ýwt
fk{ ½ýe ÍzÃkÚke fhðkLkku «ÞíLk fÞkuo.’ rf{Lku økwLkuøkkhLke þtfkÚke òuðk{kt ykðu
Au, suÚke íkuyku ¾qçk økwMMkk{kt yLku níkkþ Au. yuLkhkuLk íkÚkk ðÕzofku{Lku Ãký yktxu
íkuðk EríknkMkLkk MkkiÚke {kuxk rnMkkçke økkuxk¤kLkk h[rÞíkk ÚkðkLke íku{Lke Mkk{u VrhÞkË
Au. ònkus÷k÷e íÞsðkLke Mk÷kn ykÃkLkkh rf{Lkwt fnuðwt Au fu ‘‘íkuyku {Lku Äwíkkhk
íkhefu [eíkhe hÌkk Au. nwt ¼úü ÚkðkLkwt MkÃkLkuÞ LkÚke rð[khe þfíkku.’’
íkuyku ËuðwLkk rnMkkçkku ‘{Xkhðk’Lkwt fçkq÷u Au. òu fu íku{Lkk fnuðk «{kýu
øk]ÃkftÃkLkeLku ðÄkhu ¼kðu r{÷fíkku ðu[e ËuðkLke yk {kLÞ fkurhÞLk heík níke. 199798{kt $30bn Lkk økkuxk¤k {kxu ËuðwLkk ðeMk yrÄfkheyku 2001{kt A {kMkLke
su÷Lke Mkò ÃkkBÞk.
rf{Lke MkkiÚke [kUfkðLkkhe ðkík íkku yu Au fu íkuyku fkÞËkfeÞ fkÞoðkneÚke
Aqxðk {kxu Lknª Ãký MkhfkhLkk Wå[ík{ yrÄfkheLke rðLkðýeÚke fkurhÞk AkuzeLku
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

53

¼køkíkk Vhu Au! íku{Lkk fnuðk «{kýu : fkurhÞLk «urMkzLx yLku çkeò Wå[
yrÄfkheykuyu 1999{kt ÉýLke Lkðh[Lkk ð¾íku íku{Lku Ëqh hnuðk fÌkwt yLku ð[Lk
ykÃÞwt fu ËuðwLke LkkËkheLke fkuE sðkçkËkhe íku{Lkk Ãkh Lknª ykðu yLku íkuyku ÃkkAk
ykðe íku{Lke ykuxku ftÃkLkeyku [÷kðe þfþu. rf{ fnu Au : ‘«urMkzLxu {Lku òíku VkuLk
fheLku {Lku Úkkuzku Mk{Þ Ëqh hnuðk fÌkwt’’ òu fu «urMkzLxLke x{o 25 Vuçkúwykheyu Mk{kÃík
ÚkkÞ Au yLku íku{ýu ftE Ãký Lk fnuðkLkwt ÞkuøÞ {kLÞwt Au.
yæÞûk rf{Lkw ÃkíkLk íku{Lkwt ytøkík LkÚke. íku íkku fkurhÞkLkk ÄtÄkfeÞ søkíkLkwt
íkÚkk Mkhfkh yLku ¾kLkøke ûkuºkLkk MknfkhLkwt - suýu ykiãkurøkf WíÃkkËLkÚke økheçkkE
{exkðe ËeÄe níke - Lkwt ÃkíkLk Au. íku{Lke ¼køkeËkheLke Áyu rf{Lku sYhe çkÄe s
Mkøkðzku {¤íke. òýeíkk fkurhÞLk ðuÃkkhe çkLke yk¢{f heíku íku{ýu WÍçkufeMíkkLk
íkÚkk EhkLk{kt «ðuþ fÞkuo. ‘Mkíkík rðfkMk yu íkku Ëuþ¼Âõík Au’ yuðe fkurhÞLk {kLÞíkkLku
íku{ýu {qŠík{tík fhe. Ëuðw ¾qçk {kuxe Au yLku õÞkhuÞ rLk»V¤ Lknª òÞ yu{ fkurhÞLkku
{kLkíkk níkk. 1997Lkk yurþÞLk LkkýktfeÞ Mktfxu íku{Lke yk {kLÞíkk f[ze Lkkt¾e
yLku MkkÚku MkkÚku rf{Lkkt MkÃkLkkt Ãký. su Mkhfkhu íkuLke {kuxe ÞkusLkkykuLku Mk{ÚkoLk
ykÃÞwt níkwt íkuýu s ÄehkýLke Lkk fne. ‘Mkhfkhu çkÄk rLkÞ{ku çkË÷e LkkÏÞk’ íku{
rf{Lkwt fnuðwt Au. ¾hu¾h íkku h{ík s çkË÷e Lkkt¾e. su íktºkyu íkuLku ÍzÃke rðfkMk {kxu
«kuíMkknLk ykÃÞwt níkwt, ¾hkçk rLkýoÞku Aíkkt Äehký ykÃÞw níkwt, suýu rnMkkçkkuLku
Mkkt¾e ÷eÄk níkkt íku s Ãkze ¼ktøÞw níkwt. yLku rf{ íkuLkk s fkx{k¤{kt ËxkE økÞk.
rf{u 1967{kt $10,000 Lke {qzeÚke LkkLke ðuÃkkhe ÃkuZe þY fhe níke.
Ãký íku{Lke ÃkkMku yMke{ ykþkyku níke. ‘Ëuðw’ yux÷u ‘{kuxwt rðï’. íku{ýu fkurhÞLk
ÞwØ ËhBÞkLk AkÃkkðk¤k íkhefu fk{ fhe Lku Ãký ÞwrLkðŠMkxe{ktÚke yÚkoþk† MkkÚku
ÃkËðe «kó fhe níke. yÚkkøk Ãkrh©{ yLku ©ØkÚke rf{ {kuze hkík MkwÄe fk{ fhíkk
yLku hkºku fk{ fhíke {sqhýkuLku {eXkEyku ¾ðzkðíkk suÚke íkuyku ËuðwLkwt fk{ ðnu÷wt
Ãkqhwt fhu. 1970{kt íkku rf{ LÞwÞkufoLkk ðuÃkkheykuLkk çkkhýu xfkuhk {khðk ÷køÞk
níkk. fkurhÞLk «urMkzLx Ãkkfo Þwtøk ne Lke yufnÚÚkw Mk¥kkLkk 16 ð»ko ËhBÞkLk íku{Lku
½ýku ÷k¼ {éÞku. Ãkkfo rf{Lkk rÃkíkkLkk ¼qíkÃkqðo rþ»Þ níkk. 37 ð»koÚke ¾kux fhíke
Mkhfkhe {þeLkhe ftÃkLke íku{ýu rf{Lku MkkUÃke. rËðMk-hkík íÞkt s hne íku{ýu
f{o[kheykuLku ½zâk yLku ðhMk{kt íkku ftÃkLke LkVku fhðk ÷køke. Mkhfkhe {ËËÚke ÃkAe
íkku íku{ýu økkuËe, ðknLkkuLke Vufxhe yLku çkeò ½ýkt {kuxkt yuf{ku [k÷w fhe ËeÄkt.
54

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

ykuAk ¼kðu {¤íkk ÄehkýÚke Ëuðw fkurhÞkLkwt ºkeò LktçkhLkwt rLkfkMk fhíkwt yuf{ çkLke
økÞwt (Mku{Mkwtøk yLku nwtzkE ÃkAe).
rf{u ËuðwLkku yktíkhhk»xÙeÞ ðuÃkkh Ãký £kLMkÚke ÃkkrfMíkkLk MkwÄeLkk
hksfkhýeyku MkkÚkuLkk MktçktÄku rðfMkkðe íkuLkk Ãkh «MÚkkrÃkík fÞkuo. ‘sux÷wt ðÄw òu¾{,
íkux÷wt ðÄw ð¤íkh’ Lkk {tºk MkkÚku íku{ýu ºkeò rðïLkk Ëuþku{kt «ðuþ fÞkuo ßÞkt Ãkrù{Lkk
Ëuþku òu¾{ ÷uðk hkS Lk níkk. 1981{kt r÷rçkÞkLku {kuxe hf{ ¾kLkøke çkktÄfk{{kt
WÄkh ykÃke yLku fk[k íku÷YÃku íkuLkwt yøkkWÚke s ð¤íkh ÷E ÷eÄwt. yuðe s heíku
çkuÕSÞ{{kt Ãký ¾Lkesíku÷{kt Äq{ f{kýe fhe. 1989{kt ÃkkuíkkLkk {nuLkík yLku
çkr÷ËkLkLke ðkíkku ‘It’s a big world, There’s lots to be done’ Lkk{Lkk
ÃkwMíkf{kt ÷¾e, suLke 20 ÷k¾Úke ðÄw «íkku ðu[kE Au yLku suLkwt 21 ¼k»kkyku{kt
¼k»kktíkh ÚkÞwt Au. Lkeríkþk† yLku ÔÞðnkhw ¿kkLkLkk MkqºkkuÚke íku{Lkku Ãkxkhku ¼hu÷ku
Au. Ëk.ík. ‘ykçkYLkk fktfhk Úkðk yux÷u Mkk{krsf {]íÞw.’
AuÕ÷u, Ëuðw{kt 110 Ëuþku{kt 3,20,000 f{o[kheyku fk{ fhíkk níkk.
íkuyku ðknLkku, xur÷rðÍLk, ÃkeykLkku ... ½ýwt çkÄwt çkLkkðíkk. Ãký LkVku LkSðku hnuíkku.
1998{kt ËuðwLkk ÃkíkLkLkk yuf ð»ko Ãknu÷kt íkuLke çkkh {wÏÞ ftÃkLkeykuyu $51bn Lke
ykðf Ãkh {kºk $458mn Lke (1%) LkSðe ¾kux fhe níke.
ðknLk Wãkuøk{kt yktíkhhk»xÙeÞ ûkuºku Lkk{ f{kðkLke nkuz{kt rf{u ÃkkuíkkLkwt
yk¾wt sqÚk Ëkðu ÷økkze ËeÄwt yLku ¾kuÞwt. òu fu íku{Lke ÔÞqnh[Lkk íkfoçkØ níke.
÷ktçkkMk{ÞLkk rðfkMkLke ßÞkt íkfku níke íkuðk W¼híkk çkòhku{kt yLku ßÞkt nsw
MÃkÄko ykuAe níke íkuðk Ëuþku Ëuðwyu íkkõÞk níkk. yux÷u íkku Ãkku÷uLz, Þw¢uLk, EhkLk,
rðyuxLkk{ íkÚkk ¼khík suðk Ëuþku{kt rf{u yzÄku zÍLk yuf{ku çkktÄe ËeÄk. ËuðwLkwt
òu¾{ ½xu íkuðk MkkuËk Ãký íku{ýu fÞko. WÍçkurfMíkkLkLke Mkhfkhu $650mn Lkk ðknLkku
çkLkkððkLkk fkh¾kLkk{kt yzÄku ¾[kuo {kÚku ÷E hrþÞkLkk çkòhLkku {køko {kuf¤ku
fhe ykÃÞku. Ãkku÷uLz{kt ËuðwLkk {k÷Mkk{kLkLke ykÞkík {kxu sfkík{kt ¾kMk ÷k¼
{u¤ÔÞk. íku{Lke ÞkusLkk «{kýu 2000Lke Mkk÷ MkwÄe{kt 20 ÷k¾ fkh çkLkkððkLke
níke, yzÄe fkurhÞkLke çknkh. 1999 MkwÄe{kt 16 ÷k¾ fkh íkku çkLke økE níke.
íku{Lke ÔÞqnh[Lkk V¤íke síke níke. ÞwhkuÃk yLku y{urhfkLkk nheVku rf{ Ãkh çkuVk{
rðMíkhýLkku ykhkuÃk ÷økkðíkk níkk. 1996{kt sLkh÷ {kuxMkoLkk ðzkLkwt rf{Lke MkkuËku
fhðkLke heík {kxu fnuðtw níkwt fu : ‘Ëuðw rðûkuÃkfkhf çk¤ Au yLku çkòh W¼k fhðk íku
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

55

øk{u íku fhe þfu Au.’ 1995{kt Ãkku÷uLzLke Mkhfkhe ðknLk Vufxhe MkkÚku MktÞwõík MkknMk
{kxu sLkh÷ {kuxMkoLku Ëuðw ðxkðe økÞwt níkwt. çktÄ çkkhýkLke r{xªøkku{kt rf{ nheV
ftÃkLkeykuLkk ðzkykuLke ¼khu xefk fhíkk. íku{Lkk Ãkrù{Lkk nheVku ðirïf ¼hkðkLke
VrhÞkË fhíkk ßÞkhu rf{ íku{Lku ÞkË Ëuðzkðíkk fu rðfrMkík çkòhku{kt s ðÄw
Vufxheyku níke.
ðknLkku çkLkkððkLkwt fk{ Ãkqh ÍzÃku þY ÚkÞtw yLku Lkðe Vufxheyku LkVku h¤e
þfu íku Ãknu÷kt s yurþÞLk LkkýktfeÞ Mktfx ykðe Ãkzâwt. rf{u støke hf{ ðirïf
rðMíkhý {kxu WÄkh ÷eÄe níke. Ëuðwyu rçkúxeþ yuÂLsrLkÞhªøk ftÃkLke íkÚkk s{oLk
rzÍkELk ftÃkLke Ãký ÷eÄe níke. rf{u økúknfkuLku ÃkiMkk ykÃkíke ftÃkLke{kt Ãký ¼hÃkqh
Lkkýkt ykÃÞk níkk yLku ËuðwLkk ÞwhkuÃkLkk ze÷hkuLku Ãký ÃkiMkk ÄeÞko níkk. íkuykuyu fÌkwt:
‘‘su fhíkkt 10 fu 15 ð»ko ÷køku íku {U 5 ð»ko{kt fhðkLkku «ÞíLk fÞkuo. yk {khe ¼q÷
níke. {kuxkÃkkÞu WíÃkkËLk fhe LkVku h¤ðk {kxu y{u {kuxwt hkufký fÞwO. Ãký ðknLkku
{kxu çkòh níkwt s Lknª yLku fkh ðu[ðk y{khu XufXufkýu ¼xfðwt Ãkzâwt.’’ ð¤e,
ËuðwLke çkeS ftÃkLkeyku{ktÚke íku{Lku Lkkýkt ÷uðk Ãkzâk. Ëuðw fkuÃkkuohuþLk{kt støke hf{Lkk
çkkuLz Q¼k fhe WÍçkurfMíkkLk{kt hkufký fÞwO. rf{Lkk {íku Ëuðw ðknLkLkk ÄtÄkLku ÷eÄu
s Ãkze ¼ktøke. rf{Lku níkwt fu íku{Lke ÃkkMku yuf AqÃkwt þ† níkwt - yzÄe ftÃkLkeyku
sLkh÷ {kuxMkoLku ðu[e {khðkLkwt. ‘yu yuf s MkkuËkÚke y{khe çkÄe ÷kuLk ¼hÃkkE ÚkE
òík.’ 1992 MkwÄe çktLkuyu MkkÚku fk{ fÞwO níkwt. 1997{kt Vhe ðkxk½kxku þY fhe.
1998{kt fhkh fhe MkkuËku Ãkíkðk{kt s níkku. Ãký Ëuðw {kuxhLkk rnMkkçkku yLku AqÃke
¾kuxLku ÷eÄu ftÃkLkeLke {w÷ðýe{kt íkuyku Mkn{ík Lk ÚkÞk. rf{Lkk økÞk çkkË sLkh÷
{kuxMko $5bn ykÃkðk {kxu íkiÞkh níkwt íkku Vkuzo çkku÷e çkkuÕÞk ÃkAe Vhe økÞwt. Úkkuzk
Mk{Þ çkkË $500mn {kt sLkh÷ {kuxMkuo s çkÄe r{÷fík ¾heËe ÷eÄe.
Ëuðw Ãkzðk ÷køke íÞkhu rf{Lku ykþk níke fu fkurhÞLk Mkhfkh {ËË fhþu.
Ëuðw yLku ËuþLkkt rníkku òýu MkkÚku s [k÷íkk. Ãkqðo ÞwhkuÃkLkk Ëuþku{kt íkku íkuyku òýu
Ërûký fkurhÞkLkk hksËqík níkk. Mkhfkhe íktºk{kt fu{ fk{ fZkððwt íku rf{ Mkkhe heíku
òýíkk níkk. ¼qíkÃkqðo hk»xÙÃkrík hkun íke ðw Lku íku{ýu $30mn çkûÞk níkk. 1990{kt
rf{ Mkrník ykX ðuÃkkheyku ÷kt[ ykÃkðk çkË÷ økwLkuøkkh ònuh fhkÞk níkk. rf{Lkk
{íku íkuíkku Ëuðw ftÃkLkeyku Ãkh Mkhfkh îkhk ÷kËðk{kt ykðu÷ku fh níkku - yk ÷kt[ Lk
níke. 1996{kt [wfkËku ykÔÞku fu ftÃkLkeLkk yæÞûk ftÃkLkeLkk rník{kt fk{ fhu íkku
56

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

Ëkur»kík Xhu Lknª. su fkuE Mk¥kk{kt nkuÞ íkuLke MkkÚku rf{Lku Mkkhk MktçktÄku hnuíkk. rf{u
1998{kt Mk¥kk Ãkh ykðLkkh rf{ ze swtøkLkk [wtxýe «[kh{kt Ãký MknkÞ fhe níke.
çktLku rf{Lku Mkkhtw çkLkíktw níkwt. hk»xÙÃkrík rf{ ËuðwLkk rf{Lku fnuíkk : ‘ík{u
yÚkoíktºkLkwt æÞkLk hk¾ku yLku nwt hksfkhýLkwt æÞkLk hk¾eþ.’ çktLkuLku yufçkeòLke sYh
níke. hk»xÙÃkrík rf{Lku IMF Lku ò{eLk ykÃkðk støke hf{Lke sYh níke. íku{Lku ©Øk
níke fu ËuðwLkk rf{ yÚkoíktºk{kt MkwÄkhk ÷kðe þfþu. ËuðwLkk rf{ ykiãkurøkf økúwÃkLkk
ðzk níkk y™u hk»xÙÃkrík rf{ ÃkkMku ÃkkuíkkLkk rníkLkwt hûký fhkðe þfu íku{ Äkhíkk
níkk. hk»xÙÃkrík rf{ ËuðwLkk rf{Lke ÄtÄkfeÞ ykðzíkÚke ytòÞu÷k níkk. íkuÚke íku{Lke
Mk÷knÚke ykøk¤ ðÄíkk. ykŠÚkf Mktfx{ktÚke çknkh Lkef¤ðk ËuðwLkk rf{u $50bn
Lkk {k÷Lkk rLkfkMkLke ÞkusLkk çkLkkðe. Mkhfkhe f{o[kheykuLku rLkfkMk {kxu þtfk
níke. íkuykuLkwt {kLkðwt níkwt fu Ëuðw ÃkkuíkkLkk «&™ku n÷ fhðk Mkhfkhe {ËË ÷u Au. òu fu
rf{Lkk {íku íkku íku{Lke ÞkusLkk Võík ËuðwLku Lknª Mk{økú ËuþLkk yÚkoíktºkLku Vhe Sðtík
fhðk sYhe níke.
Mkhfkhe y{÷Ëkhku MkkÚku íku{Lke [z¼z Úkíke hne. ftÃkLkeykuLkk ðÄw Ãkzíkk
çkkuòLku íkuyku ð¾kuzíkk. rf{Lkk {íku yk LkkýktfeÞ Mktfx níkwt, ykiãkurøkf Lknª.
MkhfkhLkk ykŠÚkf {tºkeyu íkku nkÚk s ÄkuE LkkÏÞk yLku fÌkwt fu Mkhfkh fkuE {ËË Lknª
fhe þfu - ftÃkLkeykuyu çkòh Ãkh s ykÄkh hk¾ðku hÌkku. rf{Lkku sðkçk níkku fu
Mkhfkh Ëhuf hkufký Ãkh {tsqheLke {nkuh {khíke - íkku nðu sðkçkËkheÚke fu{ {kU
Vuhðe ÷uðkÞ? ËuðwLkk f{o[kheyku Ãký rðhkuÄ fhðk ÷køÞk.
Mkhfkh nuhkLk níke fkhý fu r{÷fík ðu[e Ëuðw ½xkzðkLke rf{u Lkk Ãkkze.
Ãkrù{e rnMkkçke f÷{ku {kLkðkLkku Ãký ELfkh fÞkuo. ðirïf ykfktûkkykuðk¤k rf{Lku
r{÷fík ðu[ðe Wr[ík Lk ÷køke. íku{Lkku fkh¼kh íkku çknkh ðÄkhu níkku. íkuyku fkuE
r{÷fík ðu[e nkÚk ¾t¾uhe [k÷íke Ãkfze Lk þfu. «kusuõx çktÄ níkk yux÷u LkVku Úkíkku
Lknª yLku Éý ðÄíktw síktw níkwt.
‘ËwrLkÞkLke çkÄe Lkkýkt MktMÚkkyku y{Lku Éý [qfððk fnuíke níke Ãký y{khe
ÃkkMku fkuE hMíkku Lk níkku’ rf{u fÌkwt. çkòh{kt íkhíkk hnuðk {kxu Ëuðwyu çkkuLz yLku
Ÿ[k ÔÞksLkk (30% MkwÄeLkk) fhkhku fÞko. 1998Lkk yuf ð»ko{kt s xqtfe {wËíkLkwt
Éý $13.5bn MkwÄe ÃknkU[e økÞwt. Auðxu fkurhÞLk Mkhfkhu íkuLkk Ãkh ÷økk{
÷økkðe ËeÄe.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

57

ËuðwLku Mkt¼k¤ðkLke sðkçkËkhe rf{Lku ¼khu Ãkze. LkðuBçkh 1998{kt Mkku÷{kt
íkuyku ¼ktøke Ãkzâk yLku íku{Lkk {øksLkwt ykuÃkhuþLk fhðwt Ãkzâwt. zkufxhLke Mk÷knLku
yðøkýeLku íkuyku {rnLkk{kt s rð{kLke {wMkkVhe fhe nuLkkuE ÃknkUåÞk. hk»xÙÃkríkLku
{éÞk yLku sqLkk Éý{ktÚke {wÂõík {ktøke, suLkku yMðefkh ÚkÞku.
WLkk¤k{kt rf{u ÃkkuíkkLke fnuðkíke $1bn ®f{íkLke ytøkík r{÷fík-þuhku
yLku s{eLk - økehðu {qfe. Mkhfkhe yrÄfkheyku íku{Lku çknk÷e ykÃkðk ÷køÞk.
MkhfkhLkk LkkýktfeÞ f{eþLku ònuh{kt íku{Lkk rðhwØ fkÞËkfeÞ fkÞoðkneLke Ä{fe
ykÃke. MxkLzzo yLku Ãkwyhu ËuðwLktw {qÕÞktfLk Auf Lke[u Wíkkhe ËeÄwt. rf{Lku MktËuþku {¤e
økÞku : ‘íku{Lku ÷køÞwt fu nwt ÷wÃík ÚkE sEþ íkku Ëuðw çk[e sþu’.
sw÷kE 1999{kt rf{Lkk ðfe÷ ÷tzLk íku{Lku {¤ðk økÞk níkk. íku{Lku zh
níkku fu rf{ õÞktf ykí{níÞk Lk fhe ÷u - Mktòuøkku ¾qçk s ¾hkçk níkk. íku{Lku {¤u÷k
«rík¼kðÚke rf{ ¾qçk s rLkhkþ níkk.
26 ykuøküu Mkhfkhu ËuðwLkku nðk÷ku Mkt¼k¤e ÷eÄku. yuf {kuxk sqÚkLkwt
hk»xÙeÞfhý! fkurhÞLkkuLkwt {kLkðwt níkwt fu rf{ hksfeÞ yLku ykŠÚkf WÃkkrÄ çkLke økÞk
níkk. Mkku÷Lkk íku{Lkk ðfe÷Lkwt {kLkðwt níkwt fu rf{ Ëqháük níkk, Mkkhk ðuÃkkhe níkk
Ãký ÃkiMkk Mkt¼k¤e Lk þõÞk. ËuðwLkk økkuxk¤kyku Mkk{krsf MðefkhLke çknkh Lkef¤e
økÞk níkk.
ÞktíkkE, [eLk{kt 1999 ykufxkuçkh{kt ºký VufxheLkk WËT½kxLk Mk{kht¼{kt
nkshe ykÃkðk økÞu÷k rf{u Ëuðw yLku fkurhÞk çktLku AkuzðkLkku rLkýoÞ ÷eÄku. íku{ýu
fÌkwt: ‘{khu {khe feŠík çkLkkðe hk¾ðe níke. Mkhfkhe f{o[kheykuLku ¾kºke ykÃke fu
ftÃkLkeyku çk[e sþu, Mkkhku LkVku fhþu yLku ËuðwLktw Ãký Lkk{ Mk[ðkE hnuþu. yux÷u
{khe ÃkkMku fkuE [khku Lk níkku.’ hk»xÙÃkríkyu rf{Lku xur÷VkuLkLke ðkík[eík{kt fÌkwt fu :
‘fkurhÞkLkk EríknkMk{kt çku {kýMkku fkÞ{ ÞkË hnuþu - ¼qíkÃkqðo hk»xÙÃkrík Ãkkfo yLku
ík{u. {Lku íku {kLk õÞkhuÞ Lknª {¤u.’
rf{ ÃkkAk VÞko s Lknª. LkðuBçkh{kt íku{ýu ËuðwLkk f{o[kheykuLku yuf
÷køkýeþe÷ MktËuþku {kufÕÞku : ‘ËuðwLke íkf÷eVkuÚke {khk Ãkqhk þheh{kt Ãkezk ÚkkÞ Au.
{U yk Mktfx yrLkðkÞo heíku Mkt¼kéÞwt Au.’ yk íku{Lkwt AuÕ÷wt ònuh rLkðuËLk níkwt.
ÃkqðoLkk Ëuþku{kt ykçkYLke çknw ®f{ík nkuÞ Au. Ëuðw {khu ÷eÄu LkkËkh ÚkÞwt íkku
nwt ÷kufkuLku þwt {kuZwt çkíkkðwt? WÃkhktík {khe íkrçkÞík Ãký ÷Úkze hne Au.’ ÃkkuíkkLkku
58

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

rLkýoÞ Mk{òðíkk rf{u fÌkwt : ‘ÓËÞ hkuøk yLku ÃkuxLkk fuLMkhLkk ykuÃkhuþLkLke Mkkhðkh
{kxu íkuyku VuLfVxo, s{oLkeLke nkuÂMÃkx÷{kt Ëk¾÷ ÚkÞk. íku{ýu fkurhÞk MkkÚkuLkk çkÄk
s MktçktÄku fkÃke LkkÏÞk. íkuyku fkurhÞkLkk AkÃkk ðkt[íkk Lknª. yhu, íku{Lke ÃkíLke su
Mkku÷{kt hne íku{Lkku s{eLk-òÞËkËLkku ÄtÄku Mkt¼k¤íke níke íku{Lke MkkÚku Ãký ðkík
Úkíke Lknª.
Úkkuzku Mk{Þ nkuÂMÃkx÷{kt hÌkk çkkË íkuyku LkSf{kt s yuf yuÃkkxo{uLx{kt
hnuðk økÞk. ËuðwLke nkux÷{kt rðyuxLkk{e hMkkuEyku íku{Lku {kxu hMkkuE çkLkkðíkku.
nkuÂMÃkx÷Lkk çke÷ ¼hðkLke Ãký íkf÷eV níke. Auðxu íku{Lke ÃkíLkeyu {ËË fhe.
íku{Lke ÃkíLke MkkÚku 2000Lkk ytíku íkuyku MÃkuLk yLku Exk÷e økÞk yLku 2001Lke
þYykík{kt íkuyku MkwËkLkLkk þkMkf yku{kh nwMkuLk ynu{Ë y÷ çkþehLkk {nu{kLk
çkLke hÌkk. íkksuíkh{kt íkuyku yurþÞk yLku ÞwhkuÃk{kt Mk{Þ økk¤e hÌkk Au - ¼køkuzw
yÃkhkÄe íkhefu Lknª Ãký hksfeÞ Ëuþðxk íkhefu. fkurhÞLk fkÞËk «{kýu rf{ MðËuþ
ÃkkAk Lk Vhu íÞkt MkwÄe íku{Lkk Ãkh íknku{ík Lk {qfe þfkÞ. Mkhfkhe yrÄfkheyku
¾kLkøke{kt íkuÚke s íku{Lku Ëqh hnuðk Mkq[ðe hÌkk Au. økÞu ð»kuo yktíkhhk»xÙeÞ Ãkkur÷MkLku
íku{Lke ¼k¤ {u¤ððk rðLktíke fhkE níke. Ãký ftE ¾çkh Lk {¤e! 2001 yur«÷{kt
íku{Lkk Lkk{u ðkuhtx LkeféÞwt níkwt Ãký ÃkAe ftE Lknª. rf{ ÃkkuíkkLkk fkurhÞLk ÃkkMkÃkkuxo
Ãkh AqxÚke nhe Vhe hÌkk Au. íku{Lkk sqLkk r{ºkku íku{Lku nsw ‘[uh{uLk rf{’ íkhefu s
MktçkkuÄu Au. [eLk yLku rðyuxLkk{{kt íku{Lkwt nsw {kLk¼uh Mkhfkhe Mðkøkík ÚkkÞ Au.
LkSfLkk ¼qíkfk¤ rð»ku rð[khíkkt yMðMÚk ÚkE sðkÞ Au, suÚke nwt {khe òíkLku ÔÞMík
hk¾tw Awt’ íku{ rf{ fnu Au. íkuyku ÃkkuíkkLkkt MktM{hýku ÷¾e hÌkk Au yLku Ãknu÷eðkh
økkuÕV Ãký h{e hÌkk Au. yuf sqÚk ftÃkLkeLkk Mk÷knfkh çkLke SðLkrLkðkon f{kE
hÌkk Au.
Ãký fkurhÞk{kt íkku íku{Lkwt Lkk{ Ãkzíkkt s rððkË íku{Lku ½uhe ð¤u Au. 2001{kt
ßÞkhu fkurhÞLk-÷uýËkhkuLku ¾çkh Ãkze fu ËuðwLke rçkúxeþ ftÃkLkeLkk ÷tzLkLkk ¾kíkk{kt
støke hf{ Au íkku íku{ýu íkku nkuçkk¤ku ¾ze fhe ËeÄku. ftÃkLkeLkk MkhðiÞk{kt õÞktÞ yk
rðøkíkkuLkwt Lkk{kurLkþkLk Lknª! íku{Lkk {íku rf{ yk çkÄw ¼tzku¤ íÞkt ¾U[e økÞk níkk.
ftÃkLkeLkk f{o[kheyku Ãký {kLkíkk níkk fu ¾w÷kMkk ðøkhLke {kuxe hf{ íÞktLkk ÔÞks
¼hðk Ãkuxu ðÃkhkE níke. òu fu rnMkkçke íkÃkkMk «{kýu íkku íku hf{ yktíkhhk»xÙeÞ
÷kuLk îkhk {¤e níke yLku fkÞËuMkhLke r{÷fík níke. yuf {kuxe hf{Lke 19 ð»ko
MkwÄe ykð-ò çkíkkðkE níke Ãkhtíkw ÃkiMkkLke WXktíkheLkk fkuE Ãkwhkðk Lk níkk.
ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

59

Mkku÷Lke rzMxÙeõx fkuxo{kt ËuðwLkk yrÄfkheyku WÃkh ÃkiMkkLke økku÷{k÷ íkÚkk
rðËuþe [÷ýLkk fkÞËk rðhwØLkk fk{fks çkË÷ ÚkÞu÷k fuMk{kt rf{Lku s {wÏÞ yÃkhkÄe
[eíkhðk{kt ykÔÞk níkk. ðrhc LÞkÞkÄeþ støk ne[ktøkLkwt {kLkðwt níkwt : ‘fuMk{kt rf{u
yk[hu÷k ykŠÚkf yÃkhkÄku níkk yLku íku{Lkk fkh¾kLkkykuyu fkurhÞLk yÚkoíktºkLku
{kuxwt LkwfMkkLk ÃknkU[kzâwt Au.’
Mkhfkhe {kVe {¤u íkku s rf{ MðËuþ ÃkkAk Vhe ÃkkuíkkLke ykçkY MkSðLk
fhe þfu. hk»xÙÃkrík rf{ ÃkkMku ËuðwLkk rf{Lku {kV fhðkLke Mk¥kk Au Ãký ÃkkuíkkLkk çku
Ãkwºkku íkÚkk rLkfxLkk ÷kufkuLke çkËLkûke íkÚkk yLÞ hksfeÞ Mk{efhýkuLku ÷eÄu íkuyku
íku{ fhíkkt y[fkÞ Au. Lkðk [qtxkÞu÷ hk»xÙÃkrík hku {w ÌkwLk MkwÄkhkðkËe Au yLku rf{
íkhV ËÞk Ëþkoðu íku{ ÷køkíktw LkÚke. Aíkkt y{wf ÷kufku fkurhÞkLkk ykiãkurøkf rðfkMk{kt
rf{Lkk Vk¤kLku yLkw÷ûkeLku Ãký rf{Lku {kV fhðkLkku «Míkkð fhe hÌkk Au. yÚkoþk†e
yLku fkurhÞk xkEBMkLkk «ðfíkkLkwt fnuðwt Au fu ‘ËuðwLkk LkkýktfeÞ økkuxk¤k{kt ¾hk
økwLkuøkkhku íkku Mkhfkhe yrÄfkheyku s Au su{ýu fkurhÞkLkk yÚkoíktºkLku rðLkkþLkk ykhu
÷kðe ¾ztw fÞwO.’
‘þwt ÚkÞwt yLku þwt ÚkE þõÞwt nkuík’ Lkwt økt¼eh ®[íkLk rf{Lku hkíkkuLke hkíkku
òøkíkk hk¾u Au. y®LkÿkLkk nw{÷k{kt íkuyku ‘økk’ Lkk{Lke hýLkeríkLke h{ík MkkuLkeLkk
fkuBÃÞwxh Ãkh hBÞk fhu Au. íku{Lku ÃkkuíkkLke ykçkY ÃkkAe òuEyu Au. ÷kufku Ãkkt[ s
ð»ko{kt Mk{S sþu fu nwt ¾kuxku Lk níkku. Mk{Þ çkÄk ¾w÷kMkk fhe Ëu Au.’
Ãký Mk{Þ íku{Lke Mkk{u Au. íku{ýu yðko[eLk fkurhÞLk yÚkoíktºk h[ðk{kt
{ËË fhe - Ãkqhk ¾tíkÚke yLku yLkuf MkÃkLkktyku MkkÚku fu íkuyku íkuLkk {ku¼e çkLkþu.
Mkhfkhe Mk{ÚkoLkðk¤ku {qzeðkË fu su{kt rf{ ÃkktøkÞko níkk íku íkku Lkü ÚkE økÞku Au.
sqLkwt íktºk íkku zqçke økÞwt Au íku {kLkðk rf{ íkiÞkh LkÚke yLku fkurhÞkLkk Lkðk {knku÷
MkkÚku íkuyku fË{ LkÚke r{÷kðe þfíkk.
rf{ 6 ð»ko ¼køkíkk VÞko çkkË yk¾hu 2006 Vuçkúwykhe{kt fkurhÞLk MkhfkhLku
þhýu ykÔÞk. yu{Lku 10 ð»koLke fkhkðkMkLke Mkò ÚkE.
40 rxÙr÷ÞLk ðkuLk ($42 rçkr÷ÞLk) Lkk økkuxk¤k {kxu yu økwLkuøkkh XÞko.
yk [wfkËku fkuÃkkuohux søkíkLku Ä{fe Mk{kLk Au. Ë. fkurhÞkLkk ykiãkurøkf søkík{kt
MkVkE fhðkLkk yr¼ÞkLkLke yk þYykík Au.
yk ÃkAe Úkkuzk ð¾ík{kt ÌkwtzkE {kuxh øk]ÃkLkk [uh{uLk [qtøk {kUøk fq Lke Ãký
÷kt[ ËuðkLkk {k{÷u Mkhfkhu ÄhÃkfz fhe Au.
(VkuåÞqoLk -2003 Vuçkúw.Lkk ytf{ktÚke)
60

ßÞkt nkÚk Lkk¾ku íÞkt MkkuLkwt Au

rð[khð÷kuýwt Ãkrhðkh
ðeMk{e MkËe{kt rð¿kkLk yLku xpfLkku÷kuSLkku ¾qçk rðfkMk ÚkÞku. íku{ktÞu AuÕ÷kt
Ãkå[eMkuf ð»ko{kt xpfLkku÷kuS ykÃkýk SðLkLkkt Ëhuf ûkuºkku{kt «Mkhe økE Au, yuýu
SðLkLke økríkLku ykÃkýe òý çknkh ðÄkhe ËeÄe Au. ykÃkýe ÃkkMku nòhuf ð»koLke
Sðtík MkktMf]ríkf ÃkhtÃkhk Au, suLke yMkh ykÃkýk rð[khku{kt, ðíkoLk{kt yLkkÞkMk
zkufkÞk fhu Au. WÃkhktík rðfrMkík ËuþkuLke yMkhÚke Ãký ykÃkýu {wõík LkÚke.
ykÃkýe yksLke {Úkk{ý Au yk ÃkhtÃkhk, rð¿kkLk yLku xpfLkku÷kuS yLku
rðËuþe yMkh, yk çkÄk ðå[u {u¤ çkuMkkze MðMÚk heíku Sððwt. ‘rð[khð÷kuýwt Ãkrhðkh’
yuðk ÷kufkuLkku Ãkrhðkh Au, suLkk «ÞkMkku Au fu •
ði¿kkrLkf yr¼øk{ MkkÚku SðLkLke sYrhÞkíkku yLku «&™kuLku yku¤¾eyu,
Mk{Syu yLku ‘yks’Lkk MkíÞLke þkuÄLkku «ÞkMk fheyu.

Lkðk rð[khkuLku, Lkðk yÚko½xLkkuLku Mkkt¼¤ðkLke, Mk{sðkLke, MðefkhðkLke
ûk{íkk fu¤ðeyu.

fkuE ÔÞÂõík-rð[khÄkhkLkk [kufXk{kt çktÄkE Lk sðkLke Mkòøkíkk hk¾eyu.

rðhkuÄe rð[khLku Wøkúíkk ðøkh Mkkt¼¤ðkLke, Mk{sðkLke Äehs hk¾eyu.

ykÃkýLku øk{íkk rð[khkuLkk «[khf Lk çkLkíkkt «Mkkhf çkLkeyu.

Mkðoøkúkne, {kLkðfuLÿe rð[khkuLku yk[hý{kt {qfe yuLke fMkkuxe fhíkk hneyu.

ÃkkuíkkLke ðkík hsq fhíke ð¾íku rð[khþwrØLke, ¼k»kkLkk ÞkuøÞ WÃkÞkuøkLke,
yLkkøkúnLke yLku rçkLksYhe rðMíkkhLkk òu¾{Lke fk¤S hk¾eyu.

rðïMk{Mík{kt QXíkk rð[khð{¤kuÚke yðøkík hneLku yuLku Mk{sðk
«ÞíLkþe÷ hneyu.

yrðhík [k÷íke yk rð[khð÷kuýkLke «r¢Þk{kt ðÄw Lku ðÄw ÷kufkuLku Mkns
Mkk{u÷ fheyu.

MkkIËÞoárü fu¤ðeyu.

ÔÞÂõíkøkík ykøkúnku AkuzeLku Mk{qn{kt MðMÚkÃkýu Sððk «ÞíLk fheyu.
ykÃk MkðuoLku yk Ãkrhðkh{kt òuzkðkLkwt yk{tºký Au.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful