MADENLER VE ENERJ KAYNAKLARI Maden: Yerkabu unda bulunan ekonomik de eri yüksek olan minerallere denir.

Rezerv: Maden yata ndaki tahmini mineral miktar d r. Cevher: Mineralin ta ve toprakla kar k durumudur. Tenor: Cevherin içindeki saf metal oran d r. Tüvönan Üretim: Madenin ta ve toprakla kar k olan ilk durumudur. UYARI: Türkiye'de bütün jeolojik zamanlara ait arazilerin bulunmas maden çe idini art rm t r. Ülkemizde maden i letilmesi ile ilgili kurulu lar MTA (Maden Tetkik ve Arama)'d r. 

Miktarlar na Göre Madenlerimiz Rezervi fazla olanlar; Bor, mermer, krom ve tuz Rezervi yeterli olanlar; Manganez, kükürt, bak r, linyit, kur un-çinko vb. unRezervi az olanlar; Petrol, do algaz, nikel, ta kömürü ve volfram. Bir madenin i letmeye aç labilmesi için gerekli ko ullar; I. Rezervi yeterli olmal II. Tenor oran yüksek olmal III. Pazarlama ve ula m durumu uygun olmal IV. Gerekli, teknoloji, sermaye ve yeti mi eleman vb. olmal V. Enerji kayna olmal

1. DEM R 

  

En büyük demir yataklar Do u Anadolu Bölgesi'ndedir. SivasSivas-Divri i'de yakla k %80'i ç kar l r. Bunun d nda Hekimhan-Hasan Çelebi (Malatya), HekimhanKayseri, Kahramanmara , Adana, Hatay, Sakarya, Bal kesir (Eymir-Ayazmand) ve Torbal ( zmir)'da ç kar l r. (EymirUYARI: Demir; Ere li, skenderun, Karabük, K r kkale ve Sivas'taki demir-çelik i letmelerinde i lenir. demir-

2. BAKIR 

Uçak, motor, elektrik, elektronik sanayide kullan l r.  Murgul (Artvin), Küre (Kastamonu), Maden (Elaz ) ve Ergani (Diyarbak r) de ç kar l r.

3. Krom 

   

Sertlik derecesi yüksek Dayan kl , paslanmayan krom, paslanmaz çelik üretiminde kullan l r. Türkiye dünyada 4. s radad r. Y ll k üretimin yakla k yar s ihraç edilir. Guleman (Elaz ), Köyce iz ve Fethiye (Mu la), Ac payam ve Buldan (Denizli), Orhaneli (Bursa), Alada (Adana) önemli krom yataklar m zd r. UYARI: Krom ihraç edildikten sonra kalan , Elaz ve Antalya'daki ferroferro-krom i letmelerinde i lenir.

4. Boksit  

Alüminyumun hammaddesidir. Seydi ehir (Konya), Akseki (Antalya), Milas (Mu la), Hassa (Hatay)da ç kar l r. Seydi ehir alüminyum i letmelerinde i lenir.

5. Manganez  lenerek, saf manganez metali haline dönü türülür.  Saf manganez metali, dayan kl , sert sanayi çeli i yap m nda kullan l r.  Ceyhan (Adana) ve Denizli önemli manganez yataklar d r.

6. Kur un-Çinko . un Kur un ve çinko birlikte bulunurlar. Harita üzerinde verilen alanlarda ç kar l rlar. Keban (Elaz ) ve Kayseri i letmelerinde i lenir.   

7. Volfram (Tungsten) Elektrik, elektronik, çelik ve boya sanayisinde kullan l r. Bursa-Uluda 'da ç kar l r. Bursa8. Fosfat Gübre sanayisinde kullan l r. Maz da (Mardin), Ç nar (Diyarbak r), Besni ve Gölba (Ad yaman)'nda ç kar l r. 9. Kükürt Kimya, gübre, boya, lastik ve ba c l kta kullan l r. Keçiborlu (Isparta) ve Sarayköy (Denizli) de ç kar l r.

10. Civa Elektrik, elektronik sanayide ve eczac l kta kullan l r. Ödemi ( zmir), Sarayönü (Konya), Kad nham (Bal kesir) önemli yataklar d r. 11. Mermer Kalkerin ba kala ma u ramas sonucu olu mu tur. Ülkemizde çoktur ve in aat sektöründe kullan l r. Marmara Adas , Kap da Yar madas , Elaz , Afyon, Çanakkale, Eski ehir, Denizli önemli yataklar d r.     

12. Z mpara Ta zmir, Denizli, Mu la, Antalya ve Ayd n çevresinde ç kar l r. 13. Tuz zmirzmir-Çamalt tuzlas (denizden), Tuz Gölü, Çank r , K r ehir, Eski ehir, Erzincan, Yozgat ve Kars (kayatuzu) da ç kar l r. 14. Lületa Süs e yas yap m nda kullan l r. Genellikle ihraç edilir. Eski ehir'de ç kar l r. 15. Oltuta Dünya'da sadece Oltu (Erzurum)'da ç kar l r. Tespih ve süs e yas yap m nda kullan l r. 16. Soda Van Gölü'nden ç kar l r. Tatvan tesislerinde i lenir.

17. Bor Mineralleri  Boraks ad da verilir. Tuz bile ikleri halindedir. Dünya rezervinin yakla k %70'i Türkiye'dedir.  Cam, seramik sanayi, temizlik maddeleri sanayi, nükleer, santrallerin yap m , roket yak t yap m nda, yang n söndürme maddeleri ve ka t hamuru yap m nda kullan l r.  Bigadiç, Susurluk (Bal kesir), Seyitgazi (Eski ehir), Emet (Kütahya) yörelerinde ç kar l r.  Büyük bölümü Band rma (Bal kesir) da ki, geri kalan ise K rka (Eski ehir) daki tesislerde i lenir.

18. Manyezit (Magnezyum) Alüminyumdan hafif ve sert bir metal elde edilir. Yüksek s cakl klara dayan kl oldu u için, demirdemir-çelik endüstrisi, cam fabrikalar , sanayi kurulu lar gibi sanayi kurulu lar n n f r nlar n n yap m nda kullan l r. Ülkemizde çok zengin yataklara sahiptir. Bilecik, Ankara, Kütahya, Eski ehir, Sivas, Erzincan, Erzurum ve Kars yörelerinde bulunur. Kütahya manyezit fabrikas nda i lenir.

TÜRK YE'DE ENERJ KAYNAKLARI 1. Ta kömürü  I. jeolojik zamanda olu mu arazilerde görüldü ü için ülkemizde sadece Zonguldak-Ere li ve Amasra Zonguldakçevresinde vard r.  Y ll k ta kömürü üretiminin yakla k %80'i demirdemirçelik fabrikalar ve termik santrallerde kullan l r.

2. Linyit 
  

Enerji de eri ta kömürü kadar yüksek de ildir. Fakat en önemli enerji kayna m zd r. III. jeolojik dönemde olu tu u için bütün bölgelerimizde vard r. Af in-Elbistan. Nall han, Bey ehir, Seyitömer, Tav anl , Tuncbilek in(Kütahya), Soma (Manisa), Kangal (Sivas), Yata an (Mu la) ve Orta (Çank r ) çevresinde bulunur. Linyit üretiminin art termik santrallerin art na paralel olarak artmaktad r. Üretimin yakla k yar s termik santrallerde kullan l r.

3.PETROL 
 

Ülkemizde petrol yataklar aç s ndan fazla zengin de ildir. En zengin bölge Güneydo u Anadolu'dad r. Batman'da; Raman, Garzan, Botan, Kahta (Ad yaman), Diyarbak r, anl urfa ve Siirt'te ç kar l r. Ayr ca Adana ve K rklareli'nde de ç kar l r. Bu petroller ihtiyac m z n sadece %13'ünü kar lar. 

Petrol Boru Hatlar BatmanBatman-Dörtyol Boru Hatt KerkükKerkük-Yumurtal k Boru Hatt Yumurtal k-K r kkale Boru kHatt 

Petrol Rafineleri Batman'daBatman'da- Batman Rafinesi Mersin'de -Ata Rafinesi K r kkale'de -Orta Anadolu zmir -Alia a Rafinesi zmit -Tüpra Rafinesi

4. Do algaz  Ülkemiz petrolde oldu u gibi do algazda da büyük ölçüde d ar ba ml d r.  Hamitabat (K rklareli) ve Çamurlu (Mardin) da ç kar l r.  Hamitabat santralinde do algazdan elektrik elde edilir. 5. Nükleer Enerji  Atom enerjisi olarak bilinen uranyum ve toryum madenlerinden olu ur.  Ülkemizde madeni bulunmas na ra men, elektrik enerjisine dönü türecek santral yoktur.

6. Su Gücü (Hidroelektrik)  Beyaz kömür olarak ta bilinen su gücü, en temiz ve en güvenilir, tükenmeyen bir enerji kayna d r.  Ülkemizin yakla k 400 milyar kwh'l k potansiyeli olmas na ra men, sadece 43 milyar kwh'l k enerji üreten santraller mevcuttur.  Ülkemizin da l k ve engebeli bir yap da olmas , akarsular m z n enerji potansiyelini art rm t r.  Özellikle Do u Anadolu hidroelektrik potansiyelin en yüksek oldu u bölgedir.

7. Güne Enerjisi  Yenilenebilen ve tükenmeyen enerji kaynaklar içinde en önemlisidir.  Günümüzde en çok konutlarda ve i yerlerinde s cak su elde etmek için kullan lmaktad r.  Güne leme süresi en fazla olan bölgelerimiz, Güneydo u, Akdeniz, Ege ve ç Anadolu Bölgeleridir.

UYARI: Su gücü, jeotermal enerji ve güne enerjisi yenilenebilen enerji kaynaklar d r.  UYARI: En çok enerji üreten bölge Do u Anadolu,  En çok enerji tüketen bölge ise sanayi geli ti i için Marmara Bölgesi'dir. 8. Jeotermal Enerji  S cak su kaynaklar yla elde edilen enerjidir.  En fazla, Ege Bölgesi ve Güney Marmara Bölümü'nde görülür.  Sarayköy (Denizli) ve Germencik (Ayd n) de jeotermal santraller bulunur.  Elektrik enerjisi üretiminin yan nda konutlar n s t lmas nda da kullan l r. 

TÜRK YE¶DE TERM K VE H DROELEKTR K SANTRALLER

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful