Shpejtësia e reaksioneve kimike. Reaksionet kmike zhvillohen me qëllim të përfitimit të produkteve të caktuara.

Ato mund të shrytëzohen edhe për përfitmin e energjisë. Reaksionet kmike zhvillohen me shpejtësi të ndryshme. Për shembull , hidr0gjeni dhe oksigjeni, në temperaturë të dhomës, mund të qëndrojnë të përzier me vite dhe të mos reagojnë mes vete. Në qoftë së kësaj përzierje i afrohet një shkëndijë elektrike, ajo do të reagojë shumë shpejt. Ky reaksion zhvillohet për një kohë shumë të shkurtë dhe përcillet me eksplodim. Nga kjo shihet se faktorë e jashtëm ndikojnë në shpejtësinë e reaksioneve kimike. Kinetika kimike është disiplinë e cila studion shpejtësinë e reaksioneve kimike dhe faktorët që ndikojnë në të. Nëse shqyrtojmë reaksionin e formimit të stallaktiteve dhe stallakniteve, konstatojmë se ky reaksion është shumë i ngadalshëm, i cili zgjat me shekuj. Në anën tjetër, reaksioni midis nitratit të argjendit dhe klorurit të natriumit zhvillohet shumë shpejt, me ç’ras formohet precipati i bardhë i klorurit të argjendit. Shpejtësia e reaksionit kimik paraqet raportin midis ndryshimit të përqendrimit të reaktantëve dhe produkteve të reaksionit për njësi të kohës. Për të përcaktuar shpejtësinë e një reaksioni kimik, duhet të përcjellim rritjen e përqendrimit të produkteve për njësi të kohës. Shpejtësia e reaksionit kimik mund të përcaktohet edhe duke e përcjelllë zvogëlimin e përqendrimit të substancave reaguese për njësi të kohë kohës. Për shembull, marrim një reksion të thjeshtë, në të cilin reaktanti gjatë reaksionit jep produktin: Reaktanti → produkti Në qoftë se reaktanti shënohet me A, ndërsa produkti me B , do të kemi : A→B Shpejtësia e këtij reaksioni mund të përcaktohet duke e përcjellë rritjen e përqendrimit të produktit B për njësi të caktuar të kohës. v=/t. Në këtë ekuacion, v paraqet shpejtësinë e reaksionit. Meqenëse përqendrimi I substances B gjatë reaksionit ndryshon vazhdimisht, atëherë këtë ndryshim e shënojmë me [b]. Me kllapa të mesme shënohet përqendrimi I substancës në ekuilibër. t, paraqet njësine e kohës së zhvillimit të reaksionit kimik. Njësia për matjen e shpejtësisë së reaksionit kmik shprehet me mol 〖dm〗^(-3) s^(-1). Gjatë kohës së zhvillimit të reaksionit kimik është pozitiv. Gjatë këtij reaksioni, përqendrimi I substances A në njësi të kohës, atëherë rezultatet e llogaritura shënohen me parashenjë negative (-) v=-[A]/t Faktorët që ndikojnë në shpejtësinë e reaksionit Shpejtësia e reaksionit varet prej natyrës së substancave që marrim pjesë në reaksion. Në shpejtësinë e reaksionit kimik ndikojnë shumë faktorë, prej të cilëve zhvillohet reaksioni dhe katalizatorët. Te reaksionet ku substancat reaguese apo produktet janë në gjendje agregate të gaztë, në shpejtësinë e zhvillimit të tyre ndikon edhe presioni. Ndikimi i përqendrimit

quhen ndeshje produktive. Shpejtësia e reaksionit kmik është në përpjesëtim me numrin e ndeshjeve mes grimcave. Kjo konstante ndryshe quhet edhe konstante e shpejtësisë së reaksionit dhe paraqet shpejtësinë e reaksionit në njësi të përqendrimir të reaktantëve. me rritjen e temperaturës. shpejtësia e reaksionit do të rritet në përpjesëtim me këtë rritje. Ndeshjet e grimcave. Vlera e saj nuk ndërron me ndryshimin e përqendrimit të reaktantëve. grimcat e reaktantëve duhet të ndeshen mes vete. Sipas këtij ligji. shpejtësia e reaksionit kimik rritet. me rritjen e përqendrimit të CO. Rritja e shpejtësisë në këtë rast është në përpjestim me rritjen e përqendrimit të CO. Ruajtja e produkteve ushqimore në frigorifer arrihet me zvogëlimin e shpejtësisë së reaksioneve që shkaktojnë prishjen e tyre. ndërsa përqendrimi i NO2 rritet. Mbi këtë bazë. me rritjen e numrit të grimcave. Gjithashtu. Me rritjen e përqendrimir të reaktantëve. Për shembull. Natyrisht . nëse shqyrtojmë reaksionin vijues CO + NO2 → CO2+ NO Në qoftë së këtij reaksioni përqendrimi i NO2 mbahet konstant. Për t’u zhvilluar një reaksion kimik. Shpejtësia e reaksionit kimik rritet. Ndikimi i temperaturës. shpejtësia e reaksionit kimik rritet. përkatësisht ligjin e shpejtësisë së reaksionit. Është vërtetuar se te shumica e reaksioneve kimike. shpjtësia e tyre rritet për dy deri tri herë. Është e kuptueshme se me rritjen e temperaturës rrietet energjia e grimcave të reaktantëve.Njëri prej faktorëve që ndikon në shpejtësinë e reaksioneve kimik është përqendrimi i reaktantëve. Raportin midis përqendrimit të reaktantëve dhe të shpejtësisë së reaksionit kimik e kanë definuar Goultberg dhe Wagge. Ndikimi i temperaturës në shpejtësinë e reaksioneve kimike vërehet edhe te shumë procese biologjike. Me masë aktive të reaktantëve nënkuptojmë përqendrimin e reaktantëve. ata formuluan ligjin e veprimit të masave. nëse rritet përqendrimi i ndonjërit nga reaktantët. nëse temperatura rritet për 10K (10 C). ashtu edhe tek ato endoterme. k ka vlerë konstante. Rritja e shpejtësisë vërehet si te reaksionet ekzoterme. të cilat rezultojnë me formimin e produktit. Nga kjo mund të përfundojmë se shpejtësia e reaksionit kimik (v) është në përpjesëtim me përqendrimin e reaktantëve: v=k*[CO] * NO2 Në këtë ekuacion. Ndikimi i temperaturës në shpejtësinë e reaksioneve kimike mund të sqarojë edhe rrezikun nga . rritet shpejtësia e zhvillimit të tyre. Në këtë mënyrë rritet edhe numri i ndeshjeve produktive. rritet edhe numri i ndeshjeve produktive mes tyre. Në temperaturë konstante shpejtësia e reaksionit është në përpjesëtim me prodhimin e përqendrimit të reaktantëve. Të shumica e reaksioneve kimike. Ata kanë konstatuar se shpejtësia e reaskionit kimik është në përpjesëtim me masat aktive të reaktantëve. Kjo rezulton me faktin se . në vitin 1867. në temperaturë të caktuar. Për shembull. Për çdo reaksion të dhënë. të gjitha ndeshjet nuk rezultojnë në formimin e produktit. rritja e bimëve bëhet më tepër në stinën verës sesa në atë të dimrit. nëse përqendrimi i CO mbahet konstant. k është konstante e përpjesshme.

Në këtë mënyrë arrihet zvogëlimi i impulseve nervore. si kloruri i etilit. për anestezinë lokale përdoren substanca të ndryshme. rritet shpejtësia e reaksioneve biokimike qëkryhen në organizëm. shpeshtimin e frymëmarrjes dhe çrregullime serioze në sistemin nervor.gjendja e lartë febrile. përmes të cilave përcillet dhembja. Për shembull. të cilat përcillen me pasoja serioze për shëndetin. Ndonjëherë ngadalësimi i këtyre reaksioneve shfrytëzohet në mjekësi. Nëse temperatura e trupit rritet per 4C. Zvogëliimi i temperaturës ndikon në ngadalësimin e reaksioneve biokimike në organizëm. Këto reaksione shkaktojnë rritjen e pulsit. i cili gjatë avullimit absorbon nxehtësinë nga pjesa e trupit ku është vendosur. . Në këtë pjesë të trupit bëhet ngadalësimi i reaksioneve biokimike.