Εργασία στην Φωνολογία

Ζ’ εξάμηνο

1

Για την εξαγωγή των παρακάτω συμπερασμάτων μελετήθηκε το τονικό ύψος των απαντήσεων σχετικά με τον χρόνο. η οποία μεταδίδεται μέσω του λόγου. αντίστοιχο λήμμα). Από την άλλη η λειτουργική προοπτική της πρότασης έχει να κάνει με την πληροφορία. - Πως θα ταξιδέψεις αύριο. έγινε προσπάθεια να μελετηθεί η σχέση του επιτονισμού και ιδιαίτερα του τονικού ύψους με την λειτουργική προοπτική της πρότασης. Συγκεκριμένα: αφορά «την οργάνωση της πρότασης σύμφωνα με την πληροφοριακή αξία των όρων της» ( Κλαίρης & Μπαμπινιώτης 2005: 1138). Έχει δηλαδή να κάνει με τον προφορικό λόγο και εντάσσεται στα πλαίσια του γλωσσολογικού κλάδου της φωνολογίας. Επίσης σύμφωνα με τις θεωρίες της ανάλυσης λόγου (discourse analysis) ο επιτονισμός είναι κομμάτι των «παρακειμενικών εναυσμάτων» ( Γεωργακοπούλου & Γούτσος 1999: 65) και συμβάλει στην αποκωδικοποίηση του μηνύματος από τον ακροατή/ δέκτη της συνομιλίας. το οποίο απευθυνόταν σε φυσικούς ομιλητές της ελληνικής. Οι ερωτήσεις ήταν οι εξής: - Πότε θα ταξιδέψεις με αεροπλάνο. Ως μέθοδος επιλέχθηκε η χρήση ερωτηματολογίου. δηλαδή την εστία του μηνύματος. Ο επιτονισμός αποτυπώνεται στο τονικό ύψος. Ο επιτονισμός (intonation) ως όρος: «αναφέρεται στην διαφοροποιητική χρήση των σχημάτων του τονικού ύψους ή της μελωδίας» (Crystal 1997: βλ. το μέσο και την τέλεση μιας συγκεκριμένης πράξης. - Τι θα κάνεις αύριο με αεροπλάνο. Όπως αναφέραμε και στην αρχή. μονάδα μέτρησης του οποίου είναι το Herz. η οποίοι αγνοούσαν την ύπαρξη σχετικής θεωρίας. Η ανάλυση του τονικού ύψους κάθε απάντησης παρουσιάζεται με τα παρακάτω γραφήματα: 2 .Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία εξετάζουμε την σχέση επιτονισμού και λειτουργικής προοπτικής της πρότασης.

94 0. 90 0. 3 . - Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.Ομιλητής 1. 78 1. 14 1. 50 1.15 sec Θα ταξιδέψω: 1. 23 1. .39 sec -Τι θα κάνεις αύριο με αεροπλάνο. 1 250 200 Hz 150 Σειρά1 100 50 0.17. 10 1. 20 ετών - Πότε θα ταξιδέψεις με αεροπλάνο. 30 1. 86 0.2.63.84-1. 70 1. 46 1. 98 1. 94 1.62 sec Με αεροπλάνο: 1. 42 1.1. Παντελής Κ. 74 1. 98 0 sec Αύριο: 0.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.

89 2. 58 1. 4 . 93 0.2 200 180 160 140 Hz 120 100 Σειρά1 80 60 40 20 0. 21 2. 71 0.1.96. 43 2. 62 1. 01 1.63 - Με τι θα ταξιδέψεις αύριο. 63 0. 97 1. 47 0 sec Αύριο: 0.60 -1. 25 2.2. 89 0. 67 0.15 Θα ταξιδέψω: 1. - Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.15.95 Με αεροπλάνο: 1. 85 1.

75 2.1. 90 1. - Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο. 61 1.52 Με αεροπλάνο: 1. 82 0.50 1.23 1.84 2.51 2.3 250 200 Hz 150 Σειρά1 100 50 0. 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 2.14 Σειρά1 1.63 1. 65 1.00 1.93 2.1.53. 57 1. 32 1.05 Hz 1 sec 5 .2 Ομιλητής 2.41 1. 01 1. 27 ετών - Πότε θα ταξιδέψεις με αεροπλάνο. 78 0. 69 1.1 Θα ταξιδέψω: 1.32 1.2.1. 13 1.73. 05 1. 98 0 sec Αύριο: 0.42 2.24 2. Βίκυ Ζ. 86 1.33 2. 53 1.66 2. 94 1.91 1. 86 1.

3.99 2.24-3.1.92 Hz 2 sec Αύριο: 0.45 2.02 Σειρά1 0.1 -Τι θα κάνεις αύριο με αεροπλάνο.09 2.38. 6 .07 1.37 1.49-2.75 1. 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 3.55 2.23 Με αεροπλάνο: 2.58 1.48 Θα ταξιδέψω: 1.27 1.2.37 Με αεροπλάνο: 2.1.50 Θα ταξιδέψω: 1.97 1. .89 2.12 1.51.01.79 2. - Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.15 - Με τι θα ταξιδέψεις αύριο.35 2.Αύριο: 1.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.88.

02 1.3 Θα ταξιδέψω: 1.1.97 0.75 Hz 400 350 300 250 sec Αύριο: 0.98 2.67 2.74 1. 29 ετών - Πότε θα ταξιδέψεις με αεροπλάνο.30 1.78 2.30 3.4 Ομιλητής 3. Μαρία Κ.24 7 .68 θα ταξιδέψω: 1.2.49 2.22 3.27 2.65 2.86 Σειρά1 0.89 2.23.06 2.38 με αεροπλάνο: 2.00 2.3 400 350 300 Hz 250 200 Σειρά1 150 100 50 3. - Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.42 1.90 2.73 2.08 0.11 3.57 2.14 3.1.41 2.18 1.60 1.75.33.59 1.39-3.87 1. 1 200 150 100 50 0 3.26 0 sec Αύριο: 1.34 1.38 2.49 2.52 1.2.75 1.19 1.74.

1.92 0.3.78 2.26 1.3.44 1.70.05 2.23 Με αεροπλάνο: 2. .Με τι θα ταξιδέψεις αύριο.1.00 0.28 2.79 0 sec Αύριο: 0.23 8 .87 2.34 Θα ταξιδέψω: 1. 3 Hz 500 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 3.04 1.2.22 -Τι θα κάνεις αύριο με αεροπλάνο. 2 600 500 Hz 400 300 Σειρά1 200 100 3.91 2.54 2.32 Θα ταξιδέψω: 1.11 .Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.55 1.33.63 1.Με αεροπλάνο: 2.85 1.04 2.61 2.91 1.35.25.05 0.37 2.13 1.21.74 Σειρά1 Αύριο: 0.18 1.74.24 1. .Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.74 sec 2.87 0.41 2.00 2.2.31 1.

03 1. - Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.1. 30 1.25 -Τι θα κάνεις αύριο με αεροπλάνο. 71 0. 03 0 sec Αύριο: 0. 23 ετών - Πότε θα ταξιδέψεις με αεροπλάνο.15 Ομιλητής 4. 71 1. 78 1.30 Με αεροπλάνο: 1. 52 1. 96 2.0. 1 160 140 120 Hz 100 80 Σειρά1 60 40 20 0.57. 64 1. Χρήστος Κ.81. 64 0. . 23 1. 89 1. 9 .Με αεροπλάνο: 2.31-2. 57 0.24-2.80 Θα ταξιδέψω: 0.

.0.85 Θα ταξιδέψω: 0.86.72 0.70 1.84 0.2.06 0.50 1.86 1.16 .32 1.56 1.60 0 sec Αύριο: 0.66 0.60.1.Με τι θα ταξιδέψεις αύριο.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.26 1.62 1. 10 .92 1.78 0.53.52 Με αεροπλάνο: 1.2 600 500 Hz 400 300 Σειρά1 200 100 1.

45 1.81 1.70 0.34 1.52 1. 11 .74 1. .12 Ομιλητής 5.83 Θα ταξιδέψω: 0.77 0.11 0.88 1. Ελένη Β.47.46 Με αεροπλάνο: 1.23 1.63 0.0. 42 ετών .67 1.91 0.3 600 500 Hz 400 300 Σειρά1 200 100 1.84-1.Πότε θα ταξιδέψεις με αεροπλάνο.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.2.50.51 0 sec Αύριο: 0.

54.02 -Τι θα κάνεις αύριο με αεροπλάνο.29. 18 1.0.2. 56 0.69 1.77.1.1 350 300 250 200 Hz Hz 150 100 50 0.65 2.55.40 2. 33 0. 55 1. 84 1.76 Με αεροπλάνο: 2.3. 79 1.29 3.54 0 sec Αύριο: 1. 28 0. 07 1.2.88 2. 62 1.94 2. 43 0.54 Θα ταξιδέψω: 0. 2 300 250 Hz 200 150 Hz 100 50 3.64 1.24 3.17 Με αεροπλάνο: 1.59 1.35 12 . 50 1. 38 0. . 89 0 sec Αύριο: 0.1.97 1.45 2.19 3.83 2.84 1.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.18.09 1.09 2.70 Θα ταξιδέψω: 1.71. 61 1.78 2.

25 0 sec Αύριο: 1.86 1.59 1.1.44 2.04 1.Με τι θα ταξιδέψεις αύριο. 45 1.15 Με αεροπλάνο: 2.25.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο. 57 0. 29 0. 34 0.38 2. 52 0.61.97 Ομιλητής 6.92 2. 97 1. 22 ετών .2. 37 1. 68 hz 200 sec 13 .62 2. 08 1. 1 300 250 150 Σειρά1 100 50 0 0.80 2.60 Θα ταξιδέψω: 1. 32 1.2.24 2.98 1. 44 0.47 1.53 1. .86 2.. 3 350 300 Hz 250 200 Hz 150 100 50 2.50 2.31 1. Πέτρος Μ.56 2.16. 73 0. 39 0. .Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.Πότε θα ταξιδέψεις με αεροπλάνο.

56.25 1.41 1.87 1. 06 1.1.82 0.59 0.63 1.Με τι θα ταξιδέψεις αύριο. .28.98 Με αεροπλάνο: 0.0. 60 0.47 0. 58 1.39 50 sec 14 .85.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.48.43 0 0. 18 1. 76 0. 81 0 sec Αύριο: 0. 2 450 400 350 Hz 300 250 Σειρά1 200 150 100 50 0.51 0. 3 250 200 Hz 150 Σειρά1 100 1.83 1.55 0.89 .79 1.75 1.35.0.71 1.1.0.98 0.47 Θα ταξιδέψω: 0.55 Θα ταξιδέψω: 0.45 1.67 1.0. 12 1. 46 1.37 1.Αύριο: 0.49 1.75 -Τι θα κάνεις αύριο με αεροπλάνο. 88 1. 36 0. 52 1.06 0.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.99.85 Με αεροπλάνο: 0. .29 1.33 1.63 0.72 0. 48 0. 42 0. 26 1. 54 0.

68 ετών . 04 0.46. Σοφία Β.95 Ομιλητής 7. .89 0. 98 0. 32 1.79 1.65 Θα ταξιδέψω: 0.90 -Τι θα κάνεις αύριο με αεροπλάνο.45 Με αεροπλάνο: 1. 33 0.Πότε θα ταξιδέψεις με αεροπλάνο.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο.1. 14 0.1. 1 300 250 Hz 200 150 Hz 100 50 1.51 1.84 1.39.60 Θα ταξιδέψω: 0.0.39 0 sec Αύριο: 0. .0.Αύριο: 0. 38 sec 1. 2 400 350 300 200 Hz 150 100 50 1. 26 0.46 1.16. 08 0 0.17 1. 44 1.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο. 51 1. 71 1.56 1.54 0.66.39.44 0.12 1.07 0.74 1.49 0. 40 0.62.36 1. 54 0. 02 Hz 250 15 .1.1.15 Με αεροπλάνο: 1.

07 0. τα οποία προέκυψαν από την ανάλυση του επιτονισμού σε επτά αντίστοιχους φυσικούς ομιλητές της ελληνικής.20 0 se c Αύριο: 0.41 1. 1.25 Με αεροπλάνο: 1. Αυτό εξηγείται λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που παρουσιάζονται στην ομιλία του εκάστοτε ομιλητή. Αντίστοιχα στην απάντηση της δεύτερης ερώτησης: «Τι θα κάνεις αύριο με το αεροπλάνο.97 1.78 . αρκετά πάνω από τον μέσο όρο της πρότασης.02. η οποία όμως παρουσιάζει κάποιες αποκλίσεις από ομιλητή σε ομιλητή.50 Με αεροπλάνο.Με τι θα ταξιδέψεις αύριο.90 1.97 0.63 0.53.26.14 1.1.20.» παρατηρούμε μια αύξηση του επιτονισμού στο κέντρο της πρότασης.37.36 Θα ταξιδέψω: 0.52 Θα ταξιδέψω: 0.07 1.53 1.67 1.» παρατηρούμε ιδιαίτερη αύξηση του επιτονισμού στην αρχή της πρότασης.07 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Εξετάζοντας τα παραπάνω γραφήματα.1.60 1.0.27 0.1. 3 350 300 Hz 250 200 Hz 150 100 50 2. .2.50 0. Στην απάντηση της πρώτης ερώτησης: «Πότε θα ταξιδέψεις με αεροπλάνο.Αύριο: 0.51.34 0. οδηγηθήκαμε στις εξής παρατηρήσεις.0.83 1.Αύριο θα ταξιδέψω με αεροπλάνο. στο ρήμα «θα ταξιδέψω». Παρ’ όλα αυτά έστω και σε μικρότερη ένταση εμφανίζονται τα χαρακτηριστικά της αύξησης 16 . δηλαδή σύμφωνα με τους χρόνους στην λέξη «αύριο».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Κλαίρης Χρ. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα Αλεξάνδρα Γεωργακοπούλου. Αθήνα ελληνικά Γράμματα Κρυστάλ Ντέιβιντ 1997 : «Λεξικό Γλωσσολογίας και Φωνητικής». αν εξαιρέσουμε τις μικρές αποκλίσεις που οφείλονται στα ιδιαίτερα φωνητικά χαρακτηριστικά του κάθε ομιλητή.Διονύσης Γούτσος 1999: «Κείμενο και επικοινωνία».. Στις απαντήσεις της τρίτης ερώτησης παρατηρούμε αξιοσημείωτη αύξηση του επιτονισμού στο τέλος της πρότασης. Αθήνα Εκδόσεις Πατάκη 17 .Μπαμπινιώτης Γ. 2004: «Γραμματική της νέας ελληνικής». δηλαδή. ο ομιλητής θα εστιάσει σε αυτήν την πληροφορία δίνοντας έμφαση μέσω της αύξησης του επιτονισμού. μπορούμε να πούμε πως ανάλογα με την πληροφορία που ζητάμε μέσω της ερώτησης αντίστοιχα σε διαφορετικό σημείο στην πρόταση έχουμε αύξηση του επιτονισμού.του επιτονισμού στο συγκεκριμένο σημείο. στην φράση «με αεροπλάνο». Αν δηλαδή ζητάμε πληροφορία σχετικά με τον χρόνο. Ο επιτονισμός δηλαδή χρησιμοποιείται για να δηλωθεί η έμφαση σε κάποιο μέρος του μηνύματος μέσω της ανόδου του τονικού ύψους. Συμπερασματικά. Αντίστοιχα γίνεται το ίδιο όταν ρωτηθεί για την πράξη ή το μεταφορικό μέσο.