CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

Nhập môn 1. Giới thiệu chung - Khái niệm: Ngành Khoa học Nghiên cứu về phương pháp chính trị dùng phép so sánh. - Chính trị là: hoạt động đi tìm cách thức giải quyết mâu thuẫn. - Cái kết quả của giải quyết mâu thuẫn là vấn đề tư, nhưng cách thức giải quyết mâu thuẫn mỗi lúc một khác nhau, và là vấn đề công. Có thể sẽ được áp dụng để giải quyết mâu thuẫn khác, có thể sẽ bị áp vào mình, chúng ta có thể ủng hộ/không ủng hộ cách giải quyết đấy. - Con người sống thành XH: có ảnh hưởng lẫn nhau => có mâu thuẫn => tìm kiếm cách thức giải quyết mâu thuẫn => Nhà nước - 3 loại mâu thuẫn lớn quan trọng nhất (nếu không giải quyết cộng đồng xã hội đó sẽ tan): - Mâu thuẫn niềm tin: Tôn giáo: Chúa anh >< Chúa tôi. - Mâu thuẫn giá trị: vấn đề Dân tộc: Việt >< Tàu. - Mâu thuẫn về Lợi ích: = Mâu thuẫn Giai cấp. - Cách thức giải quyết mâu thuẫn: - Giải quyết bằng quyền lực: vô vàn hình thức quyền lực. - VD: Lão quyền. - Thế tục: quyền lực vô hình trong xã hội: - Nhà nước: có đặc quyền: - Có Lực lượng vũ trang. Công cụ cưỡng bức. - Có Tiền: Thuế. 2. Phương pháp - Học: - Làm như thế nào để chúng ta tin vào kết luận đấy: Phương pháp. - Phương pháp thực chứng: phải kiểm nghiệm được. - 4 Phương pháp chính:
1

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

Logic Tình huống Rất sâu So sánh Thống kê

Thực nghiệm

Lấy Một số trường Độ tin cậy cao hợp: dung hoà tính đáng tin cậy, đủ độ sâu và không đắt quá.

Độ tin cậy cao

Độ tin cậy không cao: quy nạp không hoàn toàn

Đắt; Khó áp dụng cho Không dễ áp dụng KHXH. cho các quá trình lớn như Chính trị

3. Lược sử (Tự đọc) 4. Phương pháp so sánh - 2 Phương pháp so sánh - Phương pháp Đồng nhất (Giống - Giống - Khác) - Y: (Tham nhũng) <= X (Lương); chứ không phụ thuộc vào các biến số khác Z: Tiền lương, Giới tính, Quê quán, Tuổi tác… - VD: Giống X thì sẽ giống Y cho dù khác nhau về Z. - Nếu X gây ra Y chứ không phải Z. - Các trường hợp có cùng nghiệm X thì cũng phải có Y, dù có hay không có Z. - Hạn chế: nếu trong trường hợp có nguyên nhân ẩn H gây ra cả X và Y chứ không phải X->Y. Nếu không quan sát kĩ sẽ đưa ra nhận định sai. - Phương pháp Dị biệt ( Khác - Khác - Giống) - Nếu X mà gây ra Y thì nếu không có Y thì sẽ không có X. Giống chung Z. - Điểm yếu: Đôi khi một hiện tượng có nhiều nguyên nhân dẫn tới. 5. Tiếp cận hệ thống Cấu trúc - Chức năng
2

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

- Hệ thống: - Cấu trúc - Chức năng - G. Almond: 6 cấu trúc - HP - LP - TP - Hành Chính - Đảng - Xã hội dân sự

Cấu trúc: 6 (bài trên) Thường xuyên

Nhập môn HTCT Đại nghị Anh HTCT Tổng thống Mỹ HTCT Hỗn hợp Pháp So sánh Rút ra các giá trị tổng quát. Áp dụng trong thực tế.

3

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

HỆ THỐNG ĐẠI NGHỊ - TRƯỜNG HỢP ANH Hệ thống Cấu trúc - Chức năng - Môi trường - Lịch sử - Xã hội - Tự nhiên - Hệ thống - Yêu cầu của môi trường - Mục tiêu - Cách thức đi đến mục tiêu đó - Đảm bảo tính kỷ luật và trật tự của nó - Tìm ra người đứng đầu/cán bộ - Phản hồi/ tự điều chỉnh - Đáp ứng I. Môi trường A. 1. Địa lý a) Tách khỏi lục địa (đảo) b) Gồm 4 vùng, nhưng là 1 nước đơn nhất 2. Diện tích a) Nước lớn ở Châu Âu b) Dân số đông c) Giàu (Thu nhập trên đầu người: 31,800. USD (2007) (1) Trình độ dân trí (2) Khu vực dịch vụ chiếm 80% (3) Nông nghiệp chỉ chiếm 1.4% (4) Công nghiệp 18.6% 3. Giai cấp 4. Tôn giáo a) Anh giáo là chủ yếu (2/3 dân số)
4

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

=> Nói chung không có mâu thuẫn gì lớn B. Lịch sử 1. 1066, Tập quyền 2. 1215, Đại Hiến chương (Magna Canta) a) Nội dung chủ yếu: hạn chế quyền lực cao nhất b) Đánh dấu bước đầu tiên của Nhà vua bớt quyền. Nền quân chủ tuyệt đối đã bắt đầu giảm xuống. 3. 1689, Đạo luật về quyền “Nghị viện là tối cao” a) Tiến thêm 1 bước nữa. 4. 1832, Đạo luật cải cách: Mở rộng quyền cử tri (4% Dân số). 5. 1911, Đạo luật nói rằng: “Quyền lực Hạ viện lớn hơn Thượng viện” a) Những người được dân bầu có quyền cao hơn những người quý tộc. 6. 1928, Nữ giới ở Anh được ngang với Nam giới. 7. 1948, Bình đẳng về mặt Số lượng a) Mỗi người chỉ có một phiếu. 8. 1992, Gia nhập EU, chịu sự điều chỉnh của một số luật pháp. => Chưa giải quyết được: Sự chuyên chế của một đa số thiển cận Sự chuyên chế của một đa số tư lợi. II. Hệ thống chính trị A. Nền tảng tư tưởng 1. J. Locke: a) “Khế ước xã hội”: cai trị với sự đồng thuận của những người bị trị.

5

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

b) Nhấn mạnh cá nhân: cánh hữu. Individualism: Suy tính cho mình đầu tiên. (1) Nhấn mạnh, anh muốn làm được, anh phải tư hữu. 2. A. Smith a) “Bàn tay vô hình” Cứ để con người chạy theo tư lợi đấy, thì chính bàn tay vô hình sẽ đưa chạy về công lợi. b) Nhà nước nên tối thiểu. B. Hiến pháp 1. “Hiến pháp” Anh a) HP là bộ luật tối cao của đất nước, điều chỉnh quyền lực tối cao. b) 5 nguồn: (1) Luật của Nghị viện (2) Án lệ (3) Lệ. Customary Laws (4) Thông lệ (5) Luật EU. c) 3 nguyên tắc quan trọng (1) Hạ viện là tối cao. (2) Quân chủ lập hiến. (3) Pháp quyền d) Không có bản thành văn, cực kỳ dễ thay đổi, chỉ cần Hạ viện thông qua 50% số phiếu. 2. Hạ viện 100% quyền lực a) Bầu ra Thủ tướng: Người đứng đầu hành pháp ( do Nữ hoàng phê chuẩn) b) 3 chức năng: (1) Lập pháp (2) Thảo luận chính sách + Giám sát và điều tra Chính phủ (3) Dsadas c) Quốc hội đi theo mô hình: Đối lập được Thể chế hoá.
6

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

(1) Shadow Cabinet (Nội các bóng) đối lập 3. Thượng viện a) Có 4 thành phần: (1) Quý tộc, Thế tộc (2) 26 vùng, địa phận (3) Quý tộc 1 đời. Có công được phong (4) Các chánh án 4. Thủ tướng a) Một phần nào đó, mạnh hơn Tổng thống Mỹ b) Những quyết định của Thủ tướng luôn luôn được ủng hộ của bên Lập pháp ( điều này TT Mỹ không phải luôn có). Các nhà trong Đảng trung thành, nghe theo Thủ Tướng. c) Thủ tướng chịu trách nhiệm trước QH. 5. Thủ tướng và Nội các a) Thủ tướng có thể bị QH phế truất. b) Thủ tướng có quyền giải tán QH. c) Thủ tướng là Prime Minister (Bộ trưởng thứ nhất) ngang hàng với Bộ trưởng khác, cần sự đồng thuận d) Lãnh đạo tập thể, tập thể phụ trách. 6. Chức năng: 4 c/n 7. Hành chính a) Chuyên nghiệp: Kỹ trị: Giỏi chuyên môn, thi vào chức ấy b) Trung lập: không được có Đảng phái, không tranh cử c) Vô danh: không được có quan điểm riêng 8. Điểm chung của LP HP TP: Chánh án Toà tối cao (Law Chancellor) 9. Giao LP HP: Nội các 10. Giao HP TP 11. Giao TP LP 23 ông C. Đảng phái
7

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

1. 2 Đảng nổi trội 2. Hạ viện Anh: thông thường chỉ có 2 Đảng thay phiên nhau: Conservative và Labour 3. Đảng Dân chủ D. Ád 1. Anh có 4 vùng nhưng đoàn kết 2. Không có HP thành văn 3. Hạ viện là tối cao 4. Sự thể chế hoá đối lập chính trị 5. Hệ thống bầu cử khác: 1 khu vực 1 ghế nên chỉ có Đảng nào nhất thắng tất => 2 Đảng nổi trội + Kỷ luật Đảng được coi trọng. Đa số tương đối. Bỏ phiếu ở Anh là bỏ phiếu cho Đảng. 6. Vai trò kiểm soát quyền lực Thuộc về Công luận và Bầu cử ???TẠI SAO: Thượng viện Anh vẫn tồn tại? Vai trò của Thượng viện? Dù không có quyền lực gì! ??? Liệu mâu thuẫn giai cấp giai đoạn hiện nay còn là mâu thuẫn chính yếu cần giải quyết?

8

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

HỆ THỐNG TỔNG THỐNG: TRƯỜNG HỢP MỸ Bối cảnh Dân số: 300 triệu (80% dân số da trắng) Giàu: 15,000 tỷ USD Nông nghiệp: chỉ chiếm 0.1% Dịch vụ: 78.5% Vì là thiết kế chủ động: 3 Cội nguồn • Chủ nghĩa tự nhiên: sống có đạo lý trong xã hội. Tự mình coi trọng chính mình • Chủ nghĩa Duy lý: Dựa vào trí tuệ của chính mình. Tin tưởng vào sự sáng tạo của chính mình. Thiết kế chống lại những hủ bại của xã hội Châu Âu • Đạo Tin lành: khẳng định rằng: Con người có thể đối thoại với Chúa Tinh thần: Tư thân lập thân: Tự trị, tự mình làm được Dân chủ: dân chủ lập hiến. II. HTCT A. Hiến pháp Mỹ (Thiết kế chính trị) Cô đọng Không dùng từ “Dân chủ”-Democracy Chỉ dùng “đại diện cho dân chúng” Cực kỳ khó sửa đổi 2/3 các bang đề xuất 3/4 các bang thông qua 3 nguyên tắc thiết kế: Nguyên tắc Đồng thuận: Cai trị với sự đồng ý của người bị trị. Đồng thuận của đa số Bảo vệ thiểu số. Nguyên tắc Tự do cá nhân: đưa vào HP. Nguyên tắc Chính quyền hạn chế: Limited I.
9

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

Tự do cá nhân + Phát triển Bảo vệ sở hữu cá nhân Tự do Kinh doanh

Chính quyền hạn chế Đại diện Tự kiểm soát

=

B. Nhà nước 3 trụ cột: • Federalism (chủ nghĩa Liên bang): sự phân lập quyền lực giữa Bang và Liên bang. • Liên bang chỉ được phân 1 số quyền rất nhỏ. (5% cuộc sống người dân Mỹ) • Tránh được 2 điều: Tập trung quyền lực quá mức và Phân tán quyền lực quá mức. Phân lập Phân quyền. Hiến pháp Tiểu bang | Hiến pháp Liên bang. • Nhà nước đi theo Tam quyền phân lập cứng: • Thông luật Quyền: Hạ viện Có quyền luận tội tổng thống Có quyền đề xuất những vấn đề đến thuế của dân Hạ viện có quyền bầu Tổng thống nếu nhân dân không thể đưa ra quyết định Thượng viện Chủ tịch Thượng viện đồng thời là Phó Tổng thống (không có quyền bỏ phiếu trừ trường hợp 50/50) Có quyền phê chuẩn các chức vụ: Các thẩm phán Toà án Tối cao. Cử tri đoàn: tránh được chuyên chế đám đông. Điểm dở:
10

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

Tổng thống Mỹ: mạnh Có 2 quyền phủ quyết: Không phê chuẩn, chuyển ngược lại quốc hội xem xét, nếu Quốc Hội lại thông qua thì cái đó thành luật Phủ quyết bỏ túi: Uỷ quyền của toàn dân. Trong những trường hợp khẩn cấp cần có một người cương quyết cầm lái. Toà Tối cao Dễ bị ảnh hưởng quyền lực Lưỡng viện đối xứng Cân bằng và Kiểm soát quyền lực III. Nhận xét so sánh

11

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

Hệ Thống CT Hỗn hợp Pháp Nước Pháp là nơi hình thành các tư tưởng lớn. Tư tưởng chính trị: thí nghiệm Trường hợp điển hình 2 nước Pháp 1946-1958 >< 1958-nay Đại nghị H ỗn h ợ p 1946 Đệ tứ Cộng hoà 1958 Đệ ngũ Cộng hoà Sự chia rẽ trong XH Tả (theo XH) >< Hữu (xu hướng cá nhân) Hệ thống chính trị Phân loại Dân chủ Pháp quyền (hạn chế quyền lực của nhà nước) Công - Tư Đặc điểm Lưỡng tính nghiêng về Tổng thống Lưỡng viện bất đối xứng Phân quyền, Phân lập 3 quyền

Hạn chế: Luật 3 Mô hình: Đại nghị
12

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

Tổng thống Hỗn hợp 3 phương pháp so sánh Lấy 1 vài trường hợp Phương pháp đồng nhất và dị biệt 3 mô hình: - Uỷ quyền - Phân quyền Hệ thống: - Quyền lực hạn chế cả 2 mô hình. Nhân dân quyền lực vô hạn - Quyền lực do uỷ nhiệm - Quyền lực được kiểm soát. Quá trình: - Tính pháp lý cao. Khá ổn định. Pháp luật có tính tối cao. Pháp luật áp dụng công bằng cho tất cả. Minh bạch. - Chuyên nghiệp (kỹ trị) So sánh tính cạnh tranh giữa các đảng chính trị Anh và Pháp 4 ý nên lưu ý: - Cái đặt vấn đề: nêu rõ được câu hỏi, vấn đề là cái gì? - Không phải mô tả tính cạnh tranh - Phải có tính cạnh tranh thì mới đảm bảo được tính dân chủ… - Nếu có tính cạnh tranh thì sẽ dẫn đến mất đoàn kết, tan vỡ… - Câu hỏi nghiên cứu nêu ra 1 giả thuyết. - Khuôn khổ phân tích - Dùng hình tượng để nói về logic quan điểm của mình - Yếu tố làm nên cái cạnh tranh: - Nhiều đảng có làm nên tính cạnh tranh ko?
13

CHÍNH TRỊ HỌC SO SÁNH

- Văn hoá, cấu trúc của Đảng…? - Hệ thống chính trị có làm nên tính cạnh tranh ko? - Các hình thức cạnh tranh: - Cạnh tranh bầu cử - Cạnh tranh giành ảnh hưởng - Lịch sử: - Tại sao Đảng chính trị - Các yếu tố - Anh và Pháp: - Phân tích bằng chứng đưa ra phần trên. - Số phiếu nhận được với tính đại diện như thế nào? - Kết luận: - Cạnh tranh sẽ dẫn tới sự mất đoàn kết. - Với điều kiện này: - Hệ thống chính trị… - Kỷ luật Đảng….

Vandhienhup@gmail.com

14

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful