mm

Digitized by the Internet Archive
in

2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/patrologiaecursu125mign

PATROLOGIyE CURSUS COMPLETUS
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

mm]\ SS, PATHUM, DOC TOIIUM SCRIPTOIIUMOIJE ECCLESI \ST1C0RU]I,
SIVE LATINORUM, SIVE GRyECOBUM,

QUI

AB ^VO APOSTOIJCO AD TEMPORA INNOGEXTII III (ANNO 1216) PflO LATINIS ETCONCILII FLORENTINI {ANN. 1439) PRO GRASCIS FLORUERUNT
:

RECUSIO CHRONOLOGICA.
OMNIUM QILE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLIC^ TRAUITIONIS PER QUINDECIM PRIMA
ECCLESLE S.ECULA,
JUXTA ETIITIONES ACCUBATISSIMAS INTER SE CUMQUE N0NNULLI3 CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS. VABIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA; OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QU^ TRIBUS NOVISSIMIS S.ECULIS DEBENTUR ABSOLUT.iS DETECTIS, AUGTA INDICIBUS PARTIGULARIBUS .ANALYTIGIS, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS IIOMENTI SUBSEQUENTIBUS, DON ATA GAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULISSINGULARUM PAGINARUM MARGINE.M SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADOBNATA; OPEBIBUS CUM DUDIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIO.NEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA
;

;

;

;

DUCENTIS

LOCUPLETATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPERU.M, ALPHABETICI3. CHR0N0L0GICU3, STATISTICIS, SYNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUE KELIGIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MOR.iLE, LITURGICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, HISTORICUM, ET CUNCTA ALIA SINE ULLA EXCEPTIONE SED PR.ESEBTIM DUOBUS INDICIDUS IMUENSIS ET GENERALIBUS, ALTEBO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIQUID NON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERU.M ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, NE UNO QUIDEM 0.\1ISS0, IN QUODLIBET THEMA SCBIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR ALTEBO SCRIPTUR.-E SACR/-E, EX QUO LECTORl COMPERIBE SIT OBVIU.M QUINAM PATBES ET IN QUIBUS OPERU.M SUOBUM LOCIS SINGULOS SINGULOBUM LIBRORUM S. SCRIPTUR.E VEBSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE .AD NOVISSI-MUM APOCALYPSIS, COM.MENTATI SINT.
ET AMPLIUS
; ;

EDITIO ACCURATISSIMA, C.ETEBISQUE OMNIBUS FACILE

ANTEPONENDA, SI PEHPENDANTUR CHARACTERUM NITIDITAS CHART.E QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PEBFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORU.M TUM VARIETAS, TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PEBQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO P.\TROLOGI.E DECURSU CONST.^NTER SIMILIS, PBETII EXIGUITAS, PB.ESERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODIG.^ ET CHRONOL OGICA, SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIG SPARSORUM, PRIMUM AUTEM INNOSTRA BIBLIOTHECA,EX OPERIBUS ET MSS. AD OMNES .ETATES, LOCOS, LINGU.iS FOR.MASQUE PERTINENTIBUS ,COADUNATORUM,

SERIES LATIN.l PRIOR,
IN

QUA PRODEUNT PATRES, DOGTORES SCRIPTORESQUE EGGLESIiE LATIN/E A TERTULLIANO AD INNOCENTIUM III
:

aggurante'

j.-p.

migne,

Bibliothccie deri iiaivcr!»ie, SIVE CURSUUM COMPLETORC.U LN SINGULOS SCIENTI.E ECCLESIASTIC^ RAMOS EDITORE.

PATROLOGIM TOMUS CXXV.
HINCMARI RHEMENSIS
TOMUS
-

ARCHIEPISCOPI

1'UIOU.
I

»

PAIIiSIIS

APUD G.\RNIER FRATRES, KUITOHES KY
IN

J.-P.

MIGNE SUCCESSOFiES,

VIA

UICTA

AVISNUE DU MALXH,

1«),

OLL\I

CIIAUSSEE DU MALNE, Ml.

1879

CLICHV.

EX. TTPIS PAULl DUPOST, VIA DICTA DAC-D^ASSIKBES. 850.7.7^

mt

INST
10
.;,

STUOIES s
5,

TOROMTO

CAIJ,a.DA.

1

3il26

S.ECULUM

IX.

HIN
(JU.€

^-

R

KUEMENS18 ARCUIEPISCOPI

OPERA OMNIA,
JUXTA EDITIONEM SIRMONDIANAM AD PRELUM REVOCATA.
SUPPEniTARUNT

SURU, PERTZIl, ETC,

COLLECTIONES
J.-P.

MFJIORATISSIM^.

ACCURANTK
SIVE

MIGNE,

Biltlioihec*!» Clcri universie,

CURSUUW COMPLETOHUM

IN

SINCULOS SCIENTIiE ECCLESIASTICE liAMOS EDITOItE.

TOMUS PRIOR.

APUn OARNIER FRATRKS,
IN VIA

Kl)lT(tHRS
189,

P.MUSilS, KT
187'J

DICTA AVh-i\lIh'-DU-MMiVh\

J.-P. MIOM-: SUCOESSOHES, OLIM C/IAUSSER.nU-MAIAf, 1:!7.

ELENCnUS
AUCTORUM ET OPERUM QUI
IN

HOC TOMO CXXV CONTINENTUR

HIXGMARUS RHKMENSIS

.V.11CUIEPISC0PUS.
Col.

Epislola ad Carolura rcgem,
praifixa

priori

conlra

Praeleslinatianos Dissertalioni

(deperJii»)

49
Dei el libero Arbltrio dissertalio posterior
(J5

De

Pra3destinalione

De una ct non trina Deilatc De divorlioLotliariiregis ct Tctberga;
Capitula synodica

i73
reginaj
.

0^0 773 «03

Coronaliones regia».
Explanatio
in

.

Fereuiinn

Saiomonis
.

817

Opuscula varia
Appendix.

(quorum emimerationem vide in Ordine rerum ad calcem voluminis).
nincniari
.Vnnales sive Annaliura Berlinianorura pars lcrlii

833
1203

-»<

ANNO DOMINl DOCCLXXXII

NGMAllUS
lUIEMENSIS ARGHIICPISCOPUS

AD OPERA HlNCMAUl PUOLEGOMENA
HOTITIA IlISrOIUCA
(Apuil Cave, Scriiiloruni ecclesiasticorum Ilistoria litlcraria.)

Gallos loco Jialus, a pucDionysii propc l'arisios sub llilfluinoabbateerlucalusesL; {«) ubi tiirn liltoristum pietate mire prolccit et cuui lclici el acuto infj;enio
IliNi.M.\nus, nobili apuil
ritia iu co,'noljio sancti
;

A

subrogalo, in monasLcrium dcliudi fecit cumque apostrolicani appellaret (exstat libcllus .ippcilalionis i\[iud Haron. ad an. 803 num. 81, et Concil.
;

scdem

non mcdiocrem in aulaapnd Ludovicum impcratorcm gratiam iuivit.llilduinunianno
pi'a!ditus esset,

830

in Sa.^coniam relegatum, iptro, permiltenle episcopo.in exsilium comitatus cst.eiipic c.xsiiIaMti non ingrat.-is suppetias tulit. Deposilo anno 835 oli perduellionis crinien, Ebbone, vacavcrat jam Cerc decennio sedcs Rhcmensis, cum ineuntc anno <S-'i.5,in synodo Bclvaccnsi, concurrentibus tum cleri tum populivotis, favente etiam Carolo rcgc, Ilbemcnsis archiepiscopus Hincmarus ordinatur; cujus eli'ctionem anno sequenti episcopi in convcnlu Parisiensi congregati suffragiis suis iterum conlirmai'unt,redditis tunc etiani a regc Carolo Kcclesi;e Hheniensis possessionibus, quas, vacante sede, palatiiii diripucrant. Anno 8-'i8 synodo Garisiaccnsi inlcrruit, cl in decretis synodicis contra Gotleschalcnm aut hic,aut alibi ractis,primas lere ubique partes tulit. (h) Auno 853 habita est synodus Sucssionen.-is,uti insius sy-

lom. Vlll, p. 785), eum iterum damnavit. Intercedente quidem Nicolao poutilice Rotluidum e carcere dimisit, Romam vero ire, quo ad judicium instaurandum eum mitti pr;eceperat pontifex,neutiquam permisit. Nec tertio quidoin a Nicolao admonitus, proposito suo abscederc voluit.fjuamvis etiam quolidianas minai de litteris exeommunicatoriis Roma mitlendis ei intentarentur, omnibus tamen insuper habiLis,canonum auctoritatc se tucbatur,ut ex apologotica ipsius ad Nicolaum cpistola abunde liquet. Anno 805 in concilio Romano Rolhadus sedi suae

AnnoNOG

restitutus est, roscisso duplici llincmari judicio (/"). concilio Suessionensi III pra'fuit, in quo Wulladus sociique prcsbytori Nicolai papa^jussudi-

gnitatem prislinam recuperarunt..\nno sequente in ooncilio Trecassino, cui pr.csedit.eanidem causam
j{

accnratius expendit.

Anno

80'J

Hincmarum

episco-

nodi.Vctatcstantur^etsil^^lodoardus.-iiinoepiscopatus Hincmariani septimo habitam rererat.ln liacsynodo Hincmarus ordinationem suani iterum coiilirmari, et VVulladum, ca^terosquo presbyteros ab Kbbone post depositionem anno 840ordinatos dignitale sua iliinoveri cHecit. .-\nno855 decrcla in concilio Cari.:i icensi Ilincmaro satagente seplennio anto lalain

Laudiinensem, nepotcui siium,criminum plurimornm accusatum in synodo Vcrmcricnsi.ipse illi pra) c;cteris infensus calculo suo (i;uiinavit.lliucgravcs

pum

patruum

inter et

nepotcm

inimicitia^, et larga

magnarum rerum
in (ialliam et ablato

materia..\nno882, crumpentibus

Normannis,lIincmarus descrtis Rhemis,
;

lodo Valcntinacassatasunt.irilJccretasynodi VanUna! anno 85'J conlirmarunt concilia Liugonense i't 'rullense quorum capitula, Carolo rcgi oblata,a rege data sunt Ilincmaro conrutanda. I'ra.'stitil id ilic scri|ilo opcrc insigiii. Anno N)l) duplici synodo i^uisgrancnsi adfuit, td) ubiThcutlicrgasccumfra llucberto rem hubuisse, scu vi, seu vcrilate id contc, confessa, 1'atrcs eam Lotluirio regi abdicand. ju cssc, ct publica' paMiiteiitiai addiccndani dccrorunt. Pneclaram id llincmaro luiilla agcndi scri\ p iidiipie ausani suppedilavit.Kodcui auiio concilio
s\
;•
;
I
'

:•

t

ollciisi iicl scqvicnte Ai|uisgranciisi iii snlisci ipsit. .\!iuo.S(;:!ailcratconcilioMelciisi(('), iii quo rat.e sunt 'hiibita- Lotharii i«gis nupLiai cum VValdrada. jiost
i

sancti Rcmigii corpore, silvcstria loca trans fluvium MaLronam petiit ubi in villa Sparnacox Kal. Januarii diciu clausit oxtromum, in S. Remigii monasLerio sepulLus. Non incum est de tanto virojudicium fcrre, (picm rcvercndissimum et desidcnilissiinum virum,cl mcrilo rccUu fidci ac sanx profcssionis ah oninihus catludicis ritc vcnerandum vocal, (lui ipsiim optimc novit, Ralianus Maurus. Nohilitatcm ucncrositatis, inqiiit Liipiis Kerrariensis {episl. {•>), ornat cruditio salutaris, allitudincm officii conimcndal rcli(jio prafcssionis.ln faciiltatibus Tlieulogicis, conccdcnlc id ipso liarouio (ad an. f<><2, num. 17), erat cNcultissiuius, ipicm consuluerint plurca dc divcrsis (ju;i'stioiiibiis; in scientia c;moiiuiu eruditissimus, liccL iuterduiu niniis iis liivens, supor aposlolica; sedis dcerela cos ('vliilcrit. Kt sauc Kcclesi;c lc.ges cl

secum

jura iieino mclius

iiilcllcxil,

ncmo

aui-

^l. Kodem aniui llincmarus, iiupelrala rom Hhenicnsis Kcclosi.-e conlirmatione,

irpudiatainTheulbergam inil.clstud vcrocouciliuin niox aNicolao piipa in synodo Romana daiunatum
privilcgioRolhadiiiii

t-iies.siouenscmcpiscopuin cedere rcnilcnlem habito coacilioSilvanectensi dcponi,alio(|ue iii ejiis lociim
;«)

mosiiis dclcndil. K.jus Opei-i, niiilla quidem eruditione, (loctriiKi. pielalo rel(U'l;i, Kcclcsi;e Gallicana) bisliuiam iiiirc illiistr;int do (piibiia recte Siriiiiindus, in iis nullani cs.sc quod utilitalc sua curcal, rt in ijuo pr.rslaiis aucloris judiciuin cuni scicntix co;

]iia

non cluccat.
d) Hiid., p. C9G. (7) Ihid., 704.
/')

Klodoaril.

Uist.

lUiemciis.

lib.

iii,

pcr

|o-

luni.
(h)
[c)

Cnncil. tom. VIII, p. 7'.). Ibid., p. 137. Loc. (ilal. p. (;~3, 074.

Concil. ibid., p. 808. elc.

Patroi..

CXXV.
.\

If

1

11

niNCMAHUS UIIRMEN^IS AIlcniEPISCOPUS.

12

N()'ii'ii\

iiiSTOmcv
li.illiii' ailiii

Ai.ri.i;\

iiala
.'»44.)

(Ilisloire liltiraire

<lc

la

Frawi-, [om. V, |)ag.

lIiM.M.Mi, cfUil ilc loiis los prclals flc
niii
lil

snn

Iftmps

A. <le

piTsnnn.ijio dans rKglise de 1' rance, iiaqnit dans lo.s prciiiii rcs annecs <lu ix" si6clc, ct, co scjiiliie, cn 800, sans (iu'on ait pncoro pu d6couvrir lo licii do sa naissance {h).\\ ctail {''ranQais do nalioii,issn d'nno ancionnn noblosse, ol so trouvailparentde liornard li.coinlo dc Tonlouso, ct dc
lo |iliis gr.iiiil

liortraiid,
6tal)lio

i^iiiiilo
li;

do Tariloiinis.

II

av;iil

iino

sioiir

{{oiilonnnis.laqnrllo liit iiioro dliinnmar.diqniis cvriino do Ijaon. r.'ost toul cc (]uo Ton
(()) l)i''S

dans

de notro ai'clu!V('(iuo. son onCance il Tnt mis an monaslore dc Saint-Denis, pres dc l'aris,poiir y lilre instruit dans la pit;te ct Ins honnos lottros, sous rabl»; Ilildnin, qu il honora toujonrs dopuis commo son mallro.
sait dos pari!iits

(Mant alors tomboe dans In reli\clicment,Iojoune llincmar n'y prit (rahord quc riiahit dc chanoino. 11 on l'ul lin'; au hont do (iiiel(|ue tomps rieurs. Ilincmar en conscquence fut onlonne le pour la beaute (b; son csprit ol la grandeur (h^ sa lroisi<";mc jour de mai dc la in6mc annee par llonaissanco, nt placi; fi la conr dc remporoiir Loiiis lc n Ihado. ev(''(|ue dn Soissons. Dobonnairo.C.o princo liii dniiiia part h son ainilic; (/il Di'sle mnis dejuin suivanl il assisla aii ronrile niais llincniar ni; s'cn snrvit ijiio ponr porter ['(^mdn Meaux, puis i c<'lui dc Paris <lu mois de fevricr porcur rotabliriiSainl-Donis la discipline mnnas847. I']ii cclui-ci riil coiilirnitic son ordinalion, (jun liquo. Le liossin cii fiit rormi;; au concile dc Paris, rcmpiTour Lothairo avait voulu troubleren ruisant 011 829, cl ex6ciil(i pou dc tomps apros. retablir Kbbon dans le siogc de Roims.Dans In Euiln, (c) Hincmar sc r(irorma lc promier. II quitla la il ne se linl prnsque aucun concile en dei^A dc la cour.pril riiabit mnnastiiinc. ombrassa toulc la riLoire.auquel llincmar non-seulemcnt ne sc trouvai gueurde la rogle.ol diMiionra longlomps cn cnt ctat, en per.sonno.mais auqucl il n"ciit encorc lc plus de sans csp(;ruiice ni desir d episcopat ou d'autre pr^iparl.etdont il no riit cnmnie r.1me ou memc le prelature.llililiiin, s.3n abbo, (itant lonib^; dans la dissidonl. II s'.ac(iuit par \h unn tr<is-grandc autorile gricc (lo rompcrour, ot ayanl ('Ue on consequonce dans tnutc ILglise de Francn, aupr>''s <lns prinrcs rcleguij en Saxc Tan SliO, llincmar lo suiviton son regnanls nl .1 llomc m6mn. Ccllc aulorite, joinlc ft exil, avcc la pomiission de son livoqiio nl la biineson proroiKl savoir,8urloul d.ans lc droit canoniquc, diction de ses rriires.II III oncoro i|U(d(iuo cliose de le rnndail larbilrc dela plupart des alTaires delicaplus <m sa ravonr. U nmploy.i si erilcaci>monl son tes nt impnrlanlos. credit aupros do cc prince el des soignniirs dn la II elait cnmme Tev^quc de la cnur. ct sc Irouvait cour, qu(!, d(>s ranniin suivanlo, il obtinl lo rappnl pres<|iie Inujnursi sasiiile.II nc s'y raisait pninl de d'Hilduin ol la restitulion do deux de ses abbayos. cer<iinonie <le cnnsc<]unncc qu"il n'y p.arut av<,'cdisDans la suitc, lorsiiuo lo papn (iregoire IV vinl en p linclion («). Cn ful lui qui lil k Verbnrin, en KSG. la I''ranee poiir appuyor le parti do Lotliairn contrc cer6monie du maringc de Judith,tilli> dc Chnrlns lo rempcrcur Louis.HiJdiiin tonla (rnngagor Ijincmar Chauvn, avec Kdilulfn, rqi des Snxons (•ncidcntaux, dans lo m(imo parti.mais co fut en vaiii.Il (l<Mnnura II et rolle dii coiironncmnnl de ccltc prinrcjiso J paisiblc dans soii inonastoro,jus(|u'aco(|uocoin<"nie occupa aussi.on .s<"iO,la pn-miiTC placeau coumniieprince lo rappnlftl Ji sa cour. qiioi il sc rondil par incnt <le la rcinc llermontru<ln,<jui sc lil au con(''ie obeissanc(\ .Apivs la morl do romporonr, coiiimc il dn Soissons (k). .Aii boul dn Imis ans, il coiirornn paratt, llincninr rolouriia cncnrc ii Sainl-Donis, cl narnillnmnnl h Metz Charln.8 In Chaiivn, roi <les Klals <le Lnlhnire.snn neveu ct,cn S77. nu mois y l'ut cliarg(i de rnnice <le livsoricr ou gardc dos •"'- 1" reliques. deceinbiv, il fil h Comniignn In sacm de (rf) Charlos loChauvn vnuliil cnsuile Tavoir h son U(''gun(/)..\Coblnntrouli's princns n:-pnantscrvice;cl pnursoraltachor davanlagc, il liii donna as,«nmbl(''s,nn .'^><>,pour faire la pnix i-nlre ii. les nionasloros <lo N<(lr<'-l)amo nl dn Saint-linrinain h la l(''U'; dcs Ireize pn>lats qu'ils rhnisin-nl. aN,c fi Compii-gnn, avoc cnlui <lo Sainl-Ciormer dc l'"laix. Imnln-lrnis snignours.pnur dmssor In snrinnnt qu ils II y ajouta aussi unn lorro i|u'lliiicmarc(''<la il linlirdcvnienl signnr mulunllnmenl, cl les arliclcs qiM inorio dc Sainl-Donis, lorsi|ii'il nul <ile lail archnleurs sujols dcvainnt obsi^ncr. V(jquc(tf). Unc de scs principales runctionsil la suilo (»n) Charlcs lc Chauvc avail bcaucoup d"<«tiinp Cotto al)l)ayo
ii
.'i

l.i conr (ilait dc snrvir les (iviqucss dans lcurs asseinblees (/"i. En 844, il assista h cnllo <iui so linl k Vcrncuil au inois <ln d<iceinbre. S'il n'otail pas encore rnviMu du sacerdocc (yi, il I elait au nioins rannco siiivanlo au mois d'.avril, qu'il se trouva en cetle (iualil(i au concilc de Beauvais, compoiki Hcs (iV(ii|uos dos doux provinces, Ileims ct Snns. II y avail dix ans qiie la prnmiore ilaitsans iii<ilropolilain.dopuis la di''posilion d^llbbon, cn 835. Lcs (iv6ques.cnnvaincns dc la necc-ssito dclui en donnenin, priront les pnicaiilions convnnablos cn paroil cas cl llincmar riit 6lu par le clergc cl lo pcuple do Reinis pour romplir cc siegn. Son clcction,l"ailc du consontcmenldesacommunaut6 cl avec ragr^iinnnt du roi Charles,rut apptaudic dns ev6(]ucs de la province, et consenlie par rarchoveque (le Scns, rev6que de Paris el raobe de Sainl-Denis, scs Fupe;

;

1

1

fl)

Flod.,

I.

III,

b) lhi,L, c.

1,

c. 1, 2r>, p. 517, .580. p. 5i7,.")VS; Conc. t. VIII, p. 1012.

Lab. Dib. nov.
•273,

l.

I,

p.

350; Hinc.
l.

l.

U. pnp- 272,
;

303.

(<j Mab. An.. 1. xxx, n.27 ; IJal., Capil. l. 1, p. ('.7« ; Flod. ((/., p..">4.S; Conc. i7»., p. l'.M2, 1913 Aslr., an. &0\ Theg., c. IC. Flod. ifr.,c,l,lS,p. 548, 508 Mab. ih. 1. xxxi.i (</)F
; ;

D

(A)
(I)

Conc.

i/..,

p.
t.

1813

;

VIIUp- 38,39
,

Flod.
-

i'...

c. 2, p.

548. Haluz. ih.,
t.

II, p.

310; Berl
836.

«n. 856.

;

0) Conc.

VIII, p.

.x:!2,

n. 15.
(c)
(/)

(k) Ual. ih. p. :MtJ. 300.
ih.,

Conc.

p. 1013.

(Dlhiil., p. 137.
(»M)
i'/»..

T. VII, p. 1,S(6. {g) P. 1811, 1812; Flod.

Flod.

i7...

c.

17. 18. 20. p.

567,585, 51»;^»-

1,5, p.

550;

lus.

1/'.,

p. 68.

13 pour notre

PROLEGOMENA.

14

prelat, ct tira ile grands avantages dc A. la captivi te de ce pauvre prisonnier, qui fut d'environ vingt ;ins. Sculcment on dira qu'llincmar ayant ses scrvices.Aussi n"cntropronait-il ricn diniporfanl epuise toute son industrieet lespremicres forcesde soit dans les affaires ecclcsiasliques, soil dans scs sa plume.et se senlant trop faible pour soutenir seul entreprises purement temporellcs, quil ne lc cnnle poids de cette dispute,mendia dessecourselransuliat ou par lettre ou de vive voix. Connaissant son gcrs. llaban (jui Ty avait engage,ainsi qu'on Ta dit, zele pourle boii ordrc.il eu fit un de ses envoyes ou rclusa dc lui en preter. S;uiit Prudence de Troyes, coniniissaires pour lenir la niain a l'excciition de ses i cjui il eut rccours, bien loin d'appuyer scs sentiordonnances. Cc prince tuutc-fois nc lui donna sa nicnts, se crut au contrairc obligcj de le combattre, conRance quejustju',\ iin certain point, c"csl-a-dirc craign;int (ju'on n'cnveloppat la doctrine de saint lorsqu'il (itait assure quil n'avait aucun inleretalc Augustin, d;nis ce i|u'Hincmar ct ses partisans donlioniper («). L'airaire de N'ullade lui avait.fait voir

qu'llincmar n'etait pas csclave de sa parole. Charlesd'aillcurs n'ignorait

pasqucrcmpcreur

Lolliaire,

avec qui il fut presque toujours en din'ercnd,quoi(|ue son frere.comptait sur le dcvoucnienl de notre prelat. Tout cela, joint au soupi,'on qu'Ilincmar avait favorise rinvasion que fit cn Francc Louis, roi de (iermanie, porta Charles lc Chauve h exiger de lui en parliculicr,au concilc dc Ponlion.un nouveau serment dc tidelite. Hincmar le prcta niais son amour t> pi-opre cn cut beaucoup ;\ soullrir, comnie il parait par un do ses ccrits h. ce sujet. Charles nc faissa pas neanmoins de le nommcr le premicr cntre ses executcurs testamentaires, liirsqu'cn 877, il partit pour son dernier voyage d'Italie. Cinq papes qui gouvernerent rEglise de Rome pcndant l'episcopat d'Hincmar, lui donnerent tous cn dilferentes occasions dcs marques de la haute estime qu"ils avaient pour son merile i/i). Leon IV grand ouvrage sur la prtidestination,oii il cite d'aului accorda lusage du pallium, avec le privdegc sintres ecrivains qui nc lui sont pas si favorables en gulier de le porter tous lesjours.Ce fut en consideapparence. 11 ne se rt:buta pas cependant, et tenta ration de son savoir ct dc sa piete quc ce ponlile lui unc secondc foisd'altirercelarehevt;queflson parti. accorda celtrc grace,qu'aucun autie ai-cheve<|uc n'aMais ce fut eii vain; el cette seconde demarche cut vait encore jainais rcQue (c). Un autrc l'ape cn tit nne suite encore plus fatale pour sa cause que n'adepuis une espece de crimc a notre prclat.cjui sen v;iit eu la prcmiere. Elle tit eU'eclivement naitrc k justiha en rassurant qu'il n"en avait use que deux nemi,sueccsseurd'.\molon,roccasionderef'uteravec fccis dans rannee, i Paques et a Noel. A sa pricjre avantage fecrit d'Hincmar, et ccux de ses associes Benoit 111, charmc de son zcjle pour le maintien de la discipline ecclesiastique,conlirmalesactesdu sep (f). Les conciles de Valcnce et de Langres ne tar(lercnt pas k se declarer contre la mcme doctrine, cond concilede Soissons,cequi etaitimportant pour ct a contirmcr par leurs canons ce que ces grands Hincmar.U est vrai'que ce pape en le faisant dciclara Ihcjologiens avaicnt etabli dans leurs doctes ouvraque ce n'etait qu'au cas que les faits fussent tcls ges, conformtjmcnt h lEcriture el aux ecrits des qu'on les lui avait annonccjs condition qui eut dePcres de rEglise {y). Le pape Nicolas de son cflte puis de fAcheuses suites pour rarchcvc)qnc dc Ilcims. cn fit aulant, ou du moins il passa pour constant Nicolas !'•', cclui de tous lcs papcs qui cut plus do dans resprit d'Hincmar nieme et d"un de ses plua liaisons avcc Hincmar, ct qui le connaissait niieux, zc^dc^^s panc^^gyristcs que ce pontife avait approuve lea faisait b. la veritij beaucoup de cas de son cjrudilion scntimcnts de scs advcrs;iires (/i).De eorte que cette ct dc ses autrcs grands talents,mais il ne le llatlait f;uneuse dispute fit voir tous ceux qui voulurent point dans les occasions, et personne n'a rclcvii avcc ouvrir lcs yeux que notre prijlat, quoique trcs-haplus de forre ce qu'ilyavait dc reprehensihle dans bile d'ailleurs, n'entcndalt point les matiijrcs theola conduite dece prelai..Adrien II ct Jcan VIII furent logiqucs. 11 ne fut pas plus heureuxi vouloir interdcux de ses plus grands admiratcurs, et eurcnt toudire lusage de chanlcr la strophe Te trinn IhiUis. jours pour lui une estime et une arnitie cjui ne leur On et;iil encore dans la plus grande chalcur de la pcrmcttaient pas dc lui rien refuser. Quatre farneux evenements arrives dans rKglise disputesurlapredeslinalion,Iorsqu'iIsurvintMlincde Krance au tcmps d'Ilincinar, ct auxi]uc;ls il eut la mar unc autre afTaire qui linlrigua bcaucou]) ct lui part principale, concoururent p.irticulicjrcmcnt a attira dc grands sujets ilc cbagrin (O.H crut devoir faire connaitrc son csprit, son giinie, son ad>-essc, (K'poscr (;t dtijiosa n^cllcmcnt au seeond concile de son habilcle. Le premicr est la grandc alfaire dc D Soissons, en 853, Vulfadc ct les aulrcs clcrcs ordonGotheacalc. Notre prijlat, ayant trop facilement n6s par Ebbon son piedticcsseur. Ccux-ci en ayant epouse lcs fadicux prejugcjs do Uaban, arehcvcjquc appelii uu Saint-Si(''ge, et lc roi Charlcs lc Chauve do Mayence, contre cc moinc infortunc!,niil tout en les protegcant cn considtiralion de Vulfado, leur ceuvrc pour Ic contraindi'C a renoncer rause fut cx;imin(ic de nouveau cn un ;uitre concile ses prcmiers scntimcnts. OubIi;int, selon la bclle remardc Soissons qui se tinl en 86fi, cl ;iui]uel llincmar se Irouva. Cc; |irelat y emiiloya lout ccijuil avail desa(lue de S. Rcmi dc Lyon (i/i, (]iu' l;i vcritii se persuade ct nc sc commande pas, 11 le lit tniilcr d unc gacilti iiour cinpc"Ther ijucin ninliiiiKlt sii prcmit^ire mani(;re horrible. Apriis (|U(ii il renfcrma dans lcs scnlcnce. Ntianmoiiis lc concilc rcnvoya la derision prisons d'llautvilliers, oii II lc hiissa mourir sans dc la causc au pape Nicolas.qui pronon(;aen favcur aucun sccours spiritucl. ilcs clcifs. Ilincmar n'cn fut pas quilte pour cctto On ne repeterapasici toulccquisepassa pendant (ontradictiiin. Lc Ponlife romain,uyanl examiiit; Ic3
;

naient pour des errcurs. Loup, abbe de Ferrieres 12'.!), i qui il scmble qne notre archeveque s'adressa aussi,Iui repondit dc maniereilleconvaincre qu'il ne pcnsait point aulrement sur les maticres cn question que Gothescale mcme.ParduIede Laon, le diacre Amalaiie et Jean Scot Erigene furenl plus compkiisanls, et se flrent un merite de venir h son appui. Maisleurs efforts furent bienliiit renversestant par ce qu'y opposc^-rcnt saint Prudence et Flore,diacre de Lyon, que par lcs ecrils de Loup et de Ratramne, moine de Corbie. Hincmar s'adressa encore Ji Amolon, archcvique de Lyon, qui condamna Ji la viiritij les erreurs qu'on lui exposait, mais qui eut soin de joindre k sa reponse un ticrit dont notre prcjlat nc pouvait etre content, puisqu'il se trouvait conlbrme^Ia doctrine dc OothcscaIe(c).C'cst apparemment cc qui rcmpfecha dc se prtivaloir de raulorite d'Amolon dans son
[cp.

'-'

;

;"i

:

;"l

(rt) Conc. ib., p. 811, p. 31, 32; l. IX, p.20l-2VH liinc. ih., p. 834-837; Bal. //)., p. 20'i, n. 12. (b) Flod. X., c. 18. p. .552. 2.

;

(e)

Flod.

(7;.,

p. 570,

2; Agob.,

t.

II,

app.,

ji.lV.)-

171, 179-18r>.
(/')

Hcm.
Conc.
llinc.

ib. pr.
//).,
('/<.,

(c)

Conc. tom Vlll

ct IX passim.

((/)

(d)

Uem.

ile

Iriliiis

ep.. c. 25. p.

lisii.

Ucrt.. an.

(Ii)

p.

pag. 13/1-130, CiOO-OOI. 202; licrt. an. 8.50.

8W.

())

Flnd.

(/».,

c. 11, p.

553; Conc.

ibid. passin}^

15
piciccs
lit

IIINCMAHUS IIHKMRNSIS AilCillKPlSCOPUS.
du proccs, cruL avoir dccouvcrl
InulcB sortcs
qu'il

IG

y uvuit

\

eiii|iliiyc

rlc riiscs i'l «rurtiriccs.ll lui cii
ii

ilos ro|ir(ichcs suii^laiils, qtii ti'iiiii'nt

uoiis rc-

lircscnlcr lliiiciiiar ciiiiirin' un ciiiiielcon oii uii l'roIhec (jui fci^uait toutcs sortcs dc curactcrcs scloii ses vucs cl scs inlijicts. Cliarlcs le (Miauvc ne lut iiui'rc Jjhisconlcnlde laciinduilc ijiic tiiil d:ms ccttc a.lairc rarchcveijuc dc Iteims. I)e incinc, lcs jirclals qiii

toutcs ccs grandcs dislraclions,iI nc negligca point lc bicn spiritiicl ct lcm|iorcl dc son Rglisc.Oii vcrra piir ri-iiiiiiici'iition dc ses licrits lc soin qu'il cut dc bicn inslriiirc Ic clcrgc ct lc pcuplc de soii dioccsc d'uttcntion li iiiuiiitcnir lcs ((/). II n'eut jias nioins droits do son siiigc, b conscrvcr lcs tcrrcs et Ics domuiiics (lue lui avuicnt laisscs scs priidi-cebscurs, cl ii rcvcndiqucr ccux qui uvuicnt «itc ou pillcs ou
ulicnes.
II (ilciidit scs suins bicnrai8.'ints jueque sur lc inonuslcre dc Suint-Ilcrni, dont il fut ;ibb>'-,quoi(|ue archcv^iijue do llcims (c). Aprcs en nvoir augnicntu rcglisc, il y lil cdiistruirc, cn K.V2, utie voOtc iiiagiiiliiiuc dun ouvragc adinirublc, et y translcru le corps du sainl putiun avec une poinpeuso ceK'monic. II voulut ciicorc niarqucr sa dtivotion ct son rcspcct jiour lc saiiit par dcs vers de sa fa<;on dont il orna le licu et lcs draps dc soic dans lcMjuels fut enveloppi; cc pr(irieux tr(isor. (/) Au bout dc dix ans, ayant acheve le beau vaisscau dc soii eglise cath^idrale qu'Kbbon son jirtidticcssour avuit commcnct;, il rcmbcllit magiiiliquciiient, ct eii lit cnsuite la tledicucc, k luiiufllc se trouva lc roi Charles lc Chauvc avcr grand iiombrc de prtilals llicn, cc scmble, n'cchappait /i la sollicitudc d'llincmar. II n'cut gardc dc ni-gliger tlentrctcnir lcs ctudes dans son clcrgc, lui qui faisait un cxcrcice continuel dc sa plumc. et qui lui donnait par li rcxcmjile de laculture dcs Icltres (t/i.tJn avait ouvort prcccdcmmcnt dcux licolcs, Tuiic jiour lcs chiinoincs ilc la cuthcdrale, luutrc pour b-s autrcs clercs du diocesc. Ilincmar cut soin dc lcs sou-

concilc dc Soissons cn .Stifi, ('iirciit dc ce que contenait lc quatrieiiic iiiiinioirc iju^il y pr(!:senta sur lc iueiuc sujct, qu"il n'eii purciil soutcnir la lccturc jusqirau hoiit. La nianiijri; diinl Hincinur sc conduisit dans ralfairc do Uothadc, livdquc de Soissons, son propre ordinateur, nc lui tut pas not' plus lorl honorable, quoiqu'cn disc rAiinalistc do Saint-llortin, son jian(;gyriste{«).llolha(leayanl puni.siiivanlloscanons, unilesespr^itrosconvaincn d'iincrim(!capital,llincmar, indisposiidopuis lonj,'lenips contrc Uolhadc,le priva dc la coiniaiinion episcojiale sous pr(;lextc de
coinjiosaient
lc
si scaiidalisiis

n

d(isolj(iissance

aux

r(!glcs

d.^.

rEglisc, jjarce

(ju'il

rolnsait dc rclalilir cc jiri'tro, dont le mclropnlitain avait pris la didcnsc. Coci se jiassa cn iS()l,au concilc dc Soisson.s. Le concilo, u rinsligalion dllincmur, conlirma la ssntcucc, cl llothade en ajipida au Saint-Si(igc. Mais rurchevcijuc dc llcinis, uyunt

(Irale plusicurs livrcs sur Icsquellcs il voulul qiron inscrivlt son nom (h). Outr« ccux qu'il com[>os.-iit moillcur usagc lors de lu grandc alfairc dllincmar tous los jours, il avait bcaucoupdcsoindcrccucillir de Laon, son ncvcu, diins luijuollc nolrc archcvequo fut bicn 6loignc dc fairc iinivaloirlamisijricorde sur „ ceux dcs anciens. II portait incmo cc soin jusi|u'& la rigueur. 11 y lit par;iiLre au conlruire Leuucoup ^ amasscr lcs upocryjihcs comme Ie8 autrcs. Mais ce qui siir|)rcnd cxtrtimcmcnt, c'c8t (Faprri-ndrc quun de durctij ct d'autics ji:issioas, qui ne convenaiciil jjr^ilat occupii dc tnnt d^alfaircs importantcs pdt cnni i un mcLropolil;iin iii ti un oncle.Lcs scntimcnts corc trouvcr du loisir pour copicr lui-niimc les dc la naturc cl rhonncurdcriipiscopat rticlameront ("•crits dcs autrcs (i). toujours contrc la conduile (juil garda en ccttc ocCclte foulc d'occupations non-sculenicnt nous fuil casion. II ne lit pas, i1 cst vrai, crevcr lcs ycux Ji coniprondrc conibicn c*t archcviquc tilail laboricux, sonncveu,commc(juitl(juos-unsrcnontaccuse;mais voiilu cmcllc s<!rt cncnre h nous faire connnttre qu'cllc t-lail il n'y a pas licu ;i doutor que, s'il avuil ploycr le criidit (jiril avait uiijircs du roi pouradousa pii^^to ,j). Car, nialgrti tous lcs divcrs cmbarriis qucllcs lui causaicut, il ne luissait pas de p cir lesprit de cc jirincc, il cut tipargnii i cet uutrc stiricuscmcnt h la inort. Di-s les dcrnicn^s nti iulortuuc prtiiat un ch/Vliincnt aussi inhumain. du pontincat dc Nicolas I, il In rt^ganlnit romiuo (c) Tunt dc ch:igrins, tant dc travcrscs (jiril rcniiroehaine, ct sc scntait dcs lors dcs inrirniiles dc contra dans riijiiscopat, lui luisaicnl i|uolqucrois rcgrcttcr la paix et la traniitiillittj donl il jotiissait la vieillessc. II vticut neannioins cncorc plus dc autrofois dans son cloitrc. II rcgardait comme une quinzc ans dcjiuis. "' A|)iiis avoir pri-sidti au concile qu'il :.puiiition de scs pochiis, poitr jiarlcr d'uiiK'S Iiii, dc rismcs uu commcnccmcnt tl'avril SJ<I .il co quc le ci\blo ilc rancrc qui lc tciiaii pout-(Mre trop nt^gligemmeiil atlaclic i cc jiort siilutairc,s'ctranquillcnicnt le rcstc de Tannc* /t). M laiit rompu.il s'ctiiit vu jclc au iiiilicti dcs teinpijtcs rours dc Tanncc suivantc.U^s Normands dunc nicr oriigcnsc, sous lc s|)i'cicux iirtjtcxlc de D Icurs ravagcs aiix cnvirons dc In Ch .
"i
] •
.

inoyen dc rempt';chcr d allor ;\ lloiiic, lc lit dejioser dc Tiipiscopat, et renlormcr dans un nionastcrc. Cependanl le pape Nicolas,inslruit de cclte injusticc, lcva lcs ohslacics ijui retcnuicnl Uothude et le lil venir ;\ Uomc; cnlin,upros uvoir vainomcnl prcssii lliiicmur de comjiuraUrc, il riilahlit rinfortunii priilat dans sa prcmicrc dignit(3. (//) llincmar, suivanl ropinioii dc (luclqucs ecrivains, ahusa en ccttc occasion dii crcdil (|u'il uv;ut aupr(is du roi Cliarlos le Chaiivc, cl n'cn lit p;is un
Irouvii

tcnir, ct vcillu pareillcnient ireque lignoruncc ne ptinctrit point i Suint-Hemi. Cest dans ccttc vue qu'il dorina i cc ruonastiire et h. son tiglisc cathti-

i

suuvcr lcs uulrcs. iJun autre ci"itt;, la inultijilicitti dc9 bcsoins dc llCglisc ot (li> rElal. ct l'cmbarra9 des alTaircs scciilicros, ntixqiicllcs il nc poiiviiit .sc
rcriiscr, lc fiiisiiii^nt

villc

dc llcims ulunt cncurc alors !
:

,

.:-

sun'tti

gcmirdcsc
II

gni^
s

dc son

|irii|irc Iroujiciui.

voirsi soiivcnt cloinvoiinit ulors (|iic,

u U dc dofonsc, ce s.igo pn-lat crul <lcvi..r ,••.. tlti corps dc saint Rcmi pour lc souslrnirc k In fiirour dc ccs burban-s. II jinl donc nvcc hii ee prticicux dcjitit, ct sc n-fugia nu dcli dc la Marno,

il avail bicn connii lcs pcincs ct lcs dangcrs iiisi!|iaruldcs dc l^ijiiscoiint, il sc ffit bicn donn*i de gardc ilo racccjitcr. II faut jioiirtnut liii rcndre la juslirc quc.malgrc

l."iil duns la villc d K|)crnav. Lh, sonl..i.l i|uc lcmps son dcrnicr jour avant dc niourir donncr ciicor. dc son tis\e pour TKglisc, cn dcnvant «ux
_ ,

m

.!' .iu.l-

.

-

cvti^jucs

(n) Bcrl. an StH, W»:? Conc. 78.5,791.
(A)
(f)
(</)

ih., p. ~UCt,

70i, 775,

,

Mnh.

i/>.,

I.

x\.xvirr, n. 62.

Mab.
Conc.

.\n.
i7..,

I.

xxxviri, n.

*'>'2.

p.

lliin. I'.tl7.

.5. 21, 23, p. 550, 572, 57'.» ; Lup., cp. 7fi; Hinc, Inst. rcc.. p. 201. .W. 2 Conc.ifr., (i) Flod. ih. c. 2:i, •£>, p. .V<n. i
/.

l'lod. ih., c.

:

;

Flod. i7.., c. •S.i, i». 5,s(». •>; llnl. ih.. p. iJil. (e) Flod. 1. 1, c. 21; I. irr, c.".>; Mab., An. I.xvxiii. n. 2'i ; I. xxxtv, n. 12. Flod. I. rir, c. 5, p. 55«», r. {!)

p.

I'.ll7.

0) Conc. (kj Flod.

t.

ih., c.

IX, p. an. 30, p. .5'.^'. 2

;

Mab.

ih.

17

PnOLEGOMENA.

18

scs collegues pour les cxhortcr a Tuir la siuionio, fi s'applif[uer i Tetude des canons ct a l'insf ruction dcs peuples confics k lcurs soins. Tclles sont lcs dispositions dans lcsqucllcs mourut cc grand arclieveque,

^

fiaiidia plena iiiilii Ii.tc qiioquc po.=ce simnl. Clirislf, tiii i'li'iiii'iis faiiuili miserere lidetis Sis pia i',iilluri, saucta Jlaria, tuo.
:

plus illustre et le plus savantdcs successcurs dc rapijtrc dcs Fi-angais. Son corps fut uussitot rcporle k Rcims ct cntcrre dcrricrc le tomlicau dc saint Remi, avcc 1'epitaplie suivante, qu'il avait cu soin dc faire graver dc son vivant sur une plaquc de cuivre qui sc voit encorc a gauchc du gi-and autcl. Lejourdc sa mort cst divcrsemeul niarquo dans lcs anciens necrolog-s dansles uns au vinglunicmo de decemhre, dans lcs aulres au vingt-lroisiemc du mcmc mois. Diircrcnco au restc qui nc vient apparcmnienl que du Jour prccis qu"il miuirut a Epcrnay, eldu jour qu'il fnt inhumc aSainlRemi. Pour cc qui est dc rauncc,cllc cst marqucc, avec le tcmps dc son cpiscopat, dans raddilion qui a etc faite ci son cpitaphc.
le
:

Qiiare

Dulcis lleuiigii siliimet devolio prosil,, yua te ilile.vit ]iCL'tore, et orc, niauu. liic su]ipetiis supplex sua luemliia locari, Ut lieiie comjilaeiiil donique sic obtit.
:

Aiiiio

Dnminiae Incarnalionis 882, cpiscopalus autcm sui 37, mensc 7 ct die quarta.

(jCux qui sc sont plus appliqucs a eludior dc co doclc prclat convicnncut qu'il elait irrc|iruchahlc cu scs micurs, ctquil s'ctait fait uue lre,s-graudcrc])utatioii uiais ilsavoucnt|aussi qu'elli3 nc lut ]ias saiis lache. 11 n'y cut prcsque point en son lcmps 'lc prelals d'un oertain mcritc cn Francc avcc lesqucls il ne fut cn commcrcc dc lcttres. 11 clait miime corame roraclc rlc la plupart, ct consulto dc loutes sortcs d'cndroits, par lcs princes,le3
(a)

rhistiiirc.

;

.,

EPITAPHE.
nierilo, pra;sul lliiuinaiiis, ab aulro, Te, Lector, titiili, qiioesu, ninnrnto iiii.'i. Qiicni grcge pastoreni ]iro|irio iJionysius olim Hlicmorum populis, nt |ietii're iledit.
(^iiisqiie liumilis magnoe iilicineiisis rcginiua pleliis Rexi pro modulo, liic uiodo vermc voror. Ergo aninuB requiem uuuc, et oum carue resumpta,

"

priiicesscs, lcs grands seigiiours, lcs ahbcs ct autres porsonncs dc distinction. Outrc les liaisons qu'il avait avcc lcs papcs (/)), il cn contracta aussi avcc lcs gcns de lctlrcs des pays etrangcrs,comme

Nomine non

Anastaso, bibliothccaire de rEglise Roraaine, de sorte que, dcpuis les prcraiers sicclcs de rKglise,il a p,'iru cn Francc pcu d'evcques plus cclebres qu'llincmar. II garilajusqu'a la mort labstinence de la chair, qiril avait vouee cn iirufcssant la rcgle de Sainl-Bcnoit.
(/')

la)

Mabill. ibid.

Flod.

ib., c.

21, 33; Ilinc.

t.

II,

p. 824.

NOnriA
— Scripta

Bir»LIOG!UPIlICA
Litl.)

(Ex cadem Hist.

llincmari qu.T sunersunt. dc riiisloirc dllincccrit. M.ais inalhcureuscment lcs sieclesqui ront suivi n'ont jiuintcte soigneux de nous conservor toutcs lcs productions de sa plumc. Nous allons faire d'abord renuraeration de collcs qui nous rcstont,cn commengant par le recueil qu'cn a public le savantP. Sirmond.Noiis y joindrons ensuile ccllcs qui ont cte dccouvertes depuis; nous donncrons enlin une notico dc ccllcs qui sont pcrducs, et dont on noiis aconscrve qucl§
1.

C

Gn a vu par lc dctail abrcgc mar quc ce prclat a bcaucou])

tions : furatis linrulis a divcrsis occupatinnum distCHsionihus. E\]ii'CSsion (]ui siipposo qu'il fut un teraps considcrahlc h lo linir. II Tavait au iiioins acheve en 8(13, puisqu'il IVnvoya ahirs a Romc au papc Nicolas, ])ar Odon, ev("'(]uc dc Bcauvais, qui y faisait uii voyage pour d'aiilrcs alTaircs. A la tctc est une

que connaissance. Nous souhailcrions pouvoirsuivrc ici rordrc chronologiquc mais le dcrnicr cditour no Fa pas suivi lui-mcnic, parcc qiie la chosc lui a paru impossihle. Ccla n'cmpccbcra pas ncanmoins, quc iidus ne soyous attcntifs a attachcr h chaquc nuvrage sa vcrilablc cjioqiic autaiit quc nous pourrons la dccouvrir. 1" A la tctc dc redition quc nuus mettons sous les yeux est plac6c rciittrc dcdicatoire d'un ouvragc qui cst pcrdu. Nous revicndrons a cctte pieco dans la suite, ct noiis commcn(;ons lc cataloguc dcs ccrits d'IIincmar par son grand traitc sur la prcdcslination, par lcqucl comracncc proprcnicnt lc rccucil piiblic jiar lc P. Sirmond. II csl intiliilo Dcrnicre disscrlalion sur la prddcstiuation dc IHcu cl lc libro
: :

profacc prcsquc cnticrcnicnt cmploycc Ci rapporter dcs ]iicccs (Urang(''rcs lc Scrmnn dc Florc, diacre de Lyon Ic sccoiid canon a"cc lcs cinq suivantsdu concilc dc Valcnco; qiiclqucs scntcnccs des Pcrcs tiri'cs dc lccrit do Lyon, qu'Ilincmar placc entre lc sixicme ct le sc]iticmc canim lc hiiiti(''rae du concilc de Langres, ct un autrc tirc (raillcurs; Ics
: ; ;

qiiatrc famcux articles dc Ouicrcy cnlin la lctlrn dc S. Prudcnco a rassciulihic d(! Scns. Lautcur dc;

n

die suii uuvr.igc au rui Charlcs le Cliauvc, ct s'y pro]iosc dciix ulijrts ]iriiici])aux run dc raontrcr (]nc (iulhcsc.ilc a rcnuiivclr! rhcr(''sie priHciiduc dcs PredcstinaliiMis, raiitro dc suulcnir Ics (]iiatrcs fanicux articlcs dc Qiiicrcy coiitrc la ccnsurc qu'on avaii'iit faitc lcs Pcrcs (fu iii'' coucile ih' Valcncc. particulicrcmciit .\ ce sccoiid ol)jet:et II s^arrrlc rcxanifii dcs six ;\ scpt prcmicrs canons dc cc concilc fail lc corps de Touvragi^ Ilincniar montrc par
:

iirrinicr rcril quil avail ]niblic quelqucs aiijiaravant siir la |ir(';ilcsliiiation,ct dans lcarbilrc, cl divise cii trcnlc-huit cluqiilri'.'^, la ]dii]iart qiiol il avail (li'Ja alla(]iii'', ccs nirincs caiions, avait fort [irolixi^s, sans y cunqirciulro riqiilrc diMlicaloiri', , ('li' Jiig('i faildc ct insiiflisaiil jioiir pruuvcr cc qu'il qui y scrt de prcfacc et r'iiilu;.,'ur qiii cunticut six ]iii lciidail. Ccliii diiiit il csl iri (picstiun n'a ])as grands chapitrcs. Un lui fait porlm' |iiua' titrc /)(•/•pliisdc forco. L'aul('Ui' y fail jiaraitrc jilus d'crunidre dissertatiim ou dernier Iraile, parco qu'il avail dilion (]ue dc Jugcmcnt ct dc Juslcssc d'cs]irit, ct 616 prcccdi! d'aulrcs ccrils sur lc mcmc sujct. i.o qu il n'cil i^y a proprcnicnt niussi qi'';\ niontrcr P. Sirmond ncn comple f]u'uii aiilrc; mais on tail ]ias llicolugiiMi. vcrra par la siiilc qnc raulcur en coni])osa au nioiiis L'criiililiun inciiic duiil il lail jiaradc cst sans triiis 011 (]uatrc sur ccs malicres, sans jiarlor dcs clifiix ct sans crili(]ii('. II y ]irciiil llihiiid, (jui ctait
la qiic
lc,

aiiii(''cs

i

siiii|ilcs liHlrcs

,a

divcrscs pcrsoniic,-^.

Iliiicraar rciilrcprit a]iri's lc nmis de jiiin nce 8.VJ et rcxecuta i\ mesuri' qu'il ptit

quclqucs hcurcs dc sou tcnips

ii

dr r.indcrobcr scs autres occupa-

un la'i(]uc,ct duiit 11 puur saiiit Ililairc,
lc,

cilc unc, lcttrc .\saiiit
('vcqiic iFArlcs.
II

Augustin,
i|uo

siqipu.s»!

dc (cltc raciiic \ili('.(iii lc pr(''lrc Liicidc so retracta lut tcnu par urdrc du papc saiiit Cclcstin,
coiicilc

19
morl plus dc

IIINCMAUUS lUlEMKNSIS AUClIimSCOPUS.

20

qii:ir;into ans .iviinl cc concile.II y soutient ijuc Ytlyfiiiijnitsticon csl uii ouvragc dc saint Augustin, ct le traitc sur IKndurcisscnient <le l'haraon, un 6orit do saint Jerflnie. 11 soup(;onnait quc le septieme canon fle Valencc contre lcs

X

Comme

ordinations irrcgulicrcs

d('s (jvi";(|ues,avait ctc

mali-

roi qu'autant (]u'il fait son devoir, ct qu'on ne devrait pas ob(;ir h un princc criniincl. A° A la suitc de cut ('crit viciit lc rccucil dcs capilulaircs do notrc pnilat, (iu'on a nHinprinii: dans la colleclion giiniiralo des Coneilcs. Le premier capitulaire, (livi.s(3 en di.t-sept articles, fut publie dans un
le preinier jour de novcmbrc H5:i. Ilincniar y rccdmmande 4 cnaque pretrc do son di(xcse de sinslruircfifond dcs cxplications de rUraison douiinicale et du Syiiibole des apotres.alin d'iitre en (ilal d'en instruire lcs autrcs d'apprcndie par ca'ur la

cieuscmcnt fait contre iui, il s'y (itend bcaucoup,et en prond ocrasion de rapporter riiistoirc de son ordination ct les Actcs du
avait
(Jt(i

synode

coiicili'

dc Soissons.oCi cllc

lc d^jnoinbrc(rilincmar, liii donne discrlea soin dc (listingucr dcs autres sur les m(;mes matii^Tes, et dont il rapporte rtjpltrc dedicatoirc en cnticr. 2" Le mi^me auteur marque aussi dans son cata-

contirm(Jc. ['lodoard laisant

mcnt dcs ouvragcs ment celui-ci, qu'il

;

du Canon ct le Symbule attribui- 4 sainl Athanasc den bien comprendre le sens pourpouprcface
;

logue r^icrit qu'llincmar composa dc passages dcs Peres pour inontrer (iu'on ne (Joit point sc servir de
cette expression,
7';'(«(i

Dcilus,can{.Tc les

blasphcmcs

de Gothcscalc, pour nous servir de son expression. Cet ccrit, donl le titre cst con(;u prcsque dans lcs memes termcs (|u'omploic ici Flodoard,est iinprinKJ i la suite iu j)riicedent. Uincmar ladrcsse aiix cnfants de TEglisc cathidiqiu', ct a scs colli-gues dans lc saint ministiirc. Lc P. Sirmond on mct rcpoquc cn 857. Ce qui y donna occasion, futccquo Ilalranine et Gothescalc avaient pulilii'! poue la dcfcnsc de la strophc dc riiyinnc C(!'lt;bre des martyrs, Tc trina
(|u'llincmar avait changijc contrc, Te snnrti sous pnHexlc qiie le Trina supposait Irois dicux dans lc mysl('!re de la Trinit(j.PiquiS de sc voir contredit dans cc changcment, il entreprit de repondre fi scs adversaires par rouvragc cn qucstion. Quoiiiiril y attaquc Uatraiiinc, il ne cite ccpendrtnt rien de son licrit.ll sattache parliculiilTcment i\ celui dc Gothcscalc, ct suit cn y repondant la nu^mc methodc que saint Prudcncc avait di^jJi suivie en refutant lc traitt" de Jean Srot surla priJdcstinalion. Entreprcnant d'y ivpondre pied i pied, il eii rapporte le texte par partics avec un obele, puis il y joint sa rijponse avec un crisimon, alln de la niieux distiugucr du tcxte dc son adversaire. II parait dans cct ouvragp bcaucoup d'(;Tudition, et autant dc subtilitti. Mais il roule toutc enticr sur une fausse conscquencc,que Golhescalc priivicnt drs rentrije dc son tjcrit, cn d(Jclarant que le Trina ne tombe que sur les personnes,et nullement sur lessencc ou la nalure divine. Quant aux accusalions dont llincmar y chargc Uatranjnc,il sc contcnlcde les avancer, sans se mettrc cn devoirdc les prouvcr, quelque graves qu'clles soienl. Le slylc qii emploic 1 auteur cst V(3h(3mcnl, ct sc ressent prcs(iue partoul de sa mauvaise humeurcontre liothescalc.Aiirestc, PEgliso n'en a pas lrouv(> les raisons fort concluantes, puisfiuelle a continue de chanter lc Tc Trinn Deitus. A la lin de Touvrage se liscnt vingt-six vers de la lcttre de Gothescalc h Uatramnc. 3" L'ccrit d Ilincmar sur le divorce du roi Lothaire et de la reinc Thiclberge, (|ui siiit rouvrage prcccdent, consistccn Irente qiicstions quon avait proposecs il raiitciir ii dcux diirilreutcs lois siir re sujet, et les repoiiscs qiTil y lil, avec nne pivfacc adress(''e aiix princcs rcgiianls.aux(';vequcsel k lous Ics lidclcs.conime ayanl tous inten^t cn cette alTaire. Ccsl ce qu'il proiivc dans sa preface, oii il lAchc aussi de pr^ivenir ses lecleurs cnnlrc le scandali- (iiic pourraicnt Icur causcr les fails rapporlcs dans les questions. llincmnr iiiil la iiiain 4 eet ouvrage enlrc les anniS^s XCirt et XCt'A. II v etablit (rexcellenls prin cipes niais il y dil aiissi divcrses choses qui nc sonl ni intt^ressanlep, ni bien appiiyi-cs.Telles sonl cclles qu"il deliilc siir repifuvc par reaii chniide. En rtiponilant ii la qiiin/.ii'mi' qiieslion, i' fail voir tiiril crovnil ipril y avait des sorciers.ll y a aiissi ilu bon ct (\ii iuauvnis cii ce (jiril dil siirla vingl-iii-iivii-me queslion, qui csl la sixii^iiic des sepl diTnicn-s II etablit fi la V(T-ile (|ii'un mi n'a pcr.«onnc au-de.ssus de lui que Dieu seul. niais il seiublc dire quil ncst
Dciliis.

rexpliqucr au pcuplc ; dc s'apj)liquer i lire distincteiMcntctcorrectement rEvangile.les Enttres, les Psaumes; dc posstjdcr les quarante homelies de saint Grcgoire,de Ics bicn cntcndre; de savoir par cocur le scrnion du mt;me papc surlos soixanlc-douze disciplos du Sauvciir, siir le modiile desqucls, dit-il,
voir

p

lcs prtjtrcs ont iHc (itablis

dans lc ministiire cccledc prendre unc connaissancc pai^ faite du comput, ou calcul n(iccssaire, el du chant. Gn voit par la le soin qu'avail Hincmar dc bannir rignorance dc son clerg(''. Entre les aulres [loinls dc discipline preserits par cc capilulaire,on fmuve reau li(;nite el le pain b(;nit pour chaque dimanche, a peii prrs conime cela se pratique cncorc aujoursiasti(|ue; enfin,

dhui dans

les paroisscs.

Dcitas,

Le second capitulaire esl compris cn vingt-scpt articles, diint lc dernicrost fort prolixe.ct pcul passcr pour une esfKi-cc de petit p(?nilenlicI,on ce qu'il roule sur les p(;nitcnccs qu'on doil inlligor aux pnl^trcs et aux diacres. Lcs autrcs articlcs sonl dcs instruclions pour les doycns ruraux cl autres qui 6taicnt charg(;s de veiller sur Ics <;glisos paniissialos ot lcs chapolles du dioci-se. Ilinriiinr les ciigage k lui l'airc chaqnc anni;e, au pn-iiiicr jnur de juillet, un lidelc rapporl de ce quils auront obser^e^conforp nitjmcnt aux instructions quil lour prescril ici. ^ Lc troisiemc capilulaire, divise cn trois arliclcs, cst proprement une addition faitc nu prcmior, cn juin hS7, la douxieme annte de l"t'piscopul d'llincmar. Par le prcmicr articlc, qui cst imporlant, les run''s sont ehargiis de vcillcr sur Ics pecheurs publics, pour les cngagcr 4 sc soumcttrc k la penitcnce publiquc, ct de rcndrc comple h rcvt^quc do
quellc sorto
ils s'y

coiuportoront.

Le quatrieme cnpilulairc comprend cinqarliclcs, qu'IIiiicmar donna k scs ruK-s dans un svnotlc,qu"il tinl cn juillct S7i. La mt\me anni^-c, sclon los PP. Cossnrt ot Lnbbe. ou seulemenl Irois ans apn'8 solon lc P. Sirniniid, notn^ prelut (il un autrc c«pitulaire, ijui ost Ic cin(|uiemc ol le dernior du recucil. II ccntieiil, cn treize articlcs uno instruclion pour

Ics pitMres Gontairc cl Odelhnni, qu'il ctablissait archidincres, ct tcnd cn pnrticulicr Alos detourncr dans leurs visilos dcs exnctions sordidos. qui n'c-

D

Inicnl peut-i^trc quc Imp djiicescs. Toiis ces cnpiliil.i

.

-

en dnulrca
Jiour lobscr-

-int en favcur

do

la solliritiide

pnslnmle

il

inn

iii.ir

vation de lexncle disripbno. .V' Apn-s cux suivcnt dans r<'dilion qui noiis sorl de giiidc. los coiininneinenls des niiset des reinoii. nuxquels llincmar eul le pbi- ' "-! c'c.-l A-dire Ii; recueil des disroiirs.dos -.drs prieros
>

;

!

.

;

Os rouGhnuve. on qualilt' dc mi ile Lormine iriieriiicntrudo, sa ffmmo de Loiiis lc Uegiie. leur lils nin<\ol do Judilh, leur lllle, on i|uali(i'' dc niue de Soxons occidcnprononct'i>s on cotlo sorle d.
.

:iii-s.

mnnonicnls sonl
;

ceiix

de Oharlos
;

lc

toux.
ff

par
sous

Lo prcmier loinc dc rclle 6dition o.<»l lorminc rfxplirulioii on pmso d'un dcril on vors
nvnil
ndn-.-J.s»' nii
*-

i|iriliiii-iiiar

mi
'

{.hnrles lc

Chnuvo
de
ins

lo titn-

de Fcrcutum
d.- Saloii:

lable, oii lo niels

plus aujourdbui.

OUc

cxplicauuii ert

uii

ii;;u

de

21

PROLEGOMENA.

22
dans un ancien manuscrit,
ii

mysticites, oil nous apprenons toutefois que par ce Mcts dc Salomon rauteur entend rEglisc, qui est le corps mystiquc dc Jesus-Christ, ct qu'cn ctablissant le dogmc du librc arbitre de l'liominc, il a soin d'ctablir aussi celui de la grice prevenante pour vouloir lc bien ct lc mctlrc cn pralique. Hincmar y rapporte, sous lc nom de sainl Ambroise, qualorzc vcrs hexametres sur lc nombrc ternairc, et linit son explication par qnatorze autres vers de sa facon, mais d'une grandc platitude ot dc dilKrente mcsure. 7° A la tetc du second volumo est place un traitii qui porte pour tilrc Dc rcgis jwrsona cl rcijio niinislerio; de la personnc du roi et dc scs dcvoirs. Flodoard, qui marquc cet ecrit entrc lcs autrcs dc notre prelat, cn donne un sommaire asscz justccn disanl qu'il cst tire de rEcriture et dcs Pcrcs dc rEglise, et que Tauteur s'y propose trois objets principaux, qu'il discute en trentc-trois chapitrcs, savoir, lcs qualitcs et lcs devoirs d'un roi par rapport ci TEtat; quelle doit 6tre sa discretion dans les bienfaits ct les grAces qu'il accordc; qu'elle vengeancc il doittirerdecertainsparticulicrs.llincmar
:

A

donnc
trailij.

ici,

la suitc

du

10°

En continnant roxamen dos
;'i

lettres et

opus-

cules de notrc prelat, sc prescntc la longuc ct belle lettrc ocritc Louis, roi dc Gcrmanie, au nom dcs

evcquesdc

la

provinec dc llcimsct deccllcdcRouen,

jj

porle le lilrc dans la collcction gijnerale des Gonciles, cl lc rccucil des capitulaires de nos rois, oi"! cctlc leltrc cst inssrce. On ne doute point cependantqu'clle nesoil uncproducliou dc la plume d'Hincinar, dont on y reconnait tout le g(;nic. Elle contieiit cn quinze articlcs d'excellcnls avis; mais la fable de la damnation di; Charles Martcl encorps et en ame, qui sc lit au scpticme sicclc, ne sert (\n'k fairo voir la Irop grande credulitijde i'autcur.Quelqucssavants[rt)lacroienlmemede rinvciiliond'Hincmar; cl Ton cn voit la represention au naturel dans reglisc dc Saint-Rcmi de Reinis, vis-k-vis lc grand autel, dn cotii de rEpilrc. Hincniar envoya p;ir son neveu,a Charles lc Chauve.nnc eopic dela lcttrc cnliere, et ravertit eiisuilc en une autre occasion quelcsavis qu'cllc contient i!'taicnt cncorc plus
lc

commc

pour
11"

lui

y prescrit de fort belles et tres-utilcs maximes pour regner heureusement. L'ecrit cst adrcsse k Gharles le Chauve par unc courte prcface dans laquelle Tautcur explique son dcsscin. 8° Suit un autre traite plus prolixo quc le precedcnt, ct adrcsse au memc prince. II est intitule Dcs vices quon doil dvitcr ct dcs lerliis ijiCon doil mcttre cn pratique; titre qui parait pris de Flodoard, qui Ta fait entrcr sous ces mcmcs ternies dans le catalogue des OEuvres dc notrc archcveque, et qui en parle comme d'une instruction tre.s-utile. Ellc Test en elTct; el rauteur, aprcs avoir expose dans Tecrit precedcnt lcs devoirs d'un prince en qualite de souverain, traite fort au long dans celui-ci des
:

suivanlc, adrcss(3e k Charles, qu'IIincmar nous ap|ircnd cclle circonslancc. II ecrivit-cell(;-ci ce princo lorsqu'en 85' 11 partiiit avccson aimccpourallcr vciigcr linvasion quc lc roi de Gcrmanic avait faili; en France ranncc precedente.Lebut principal de r;iuleurest dcporter Charlcs ;i empcchcr ses soldals dc sc livrer au pillage, co (jui csL exprime dans le Lilre de la lcLtrc. Hincmar y mclc aussi quelqucs autrcs avis pourle
la

que pour Ccst dans

lc roi

Louis son

frdTC.

lcllrc

i"i

roi.
12'i La lcltre qui suit.et qui fait le sixiijmc opuscule du recueil, roule sur le m(!'nic sujet. Elle esl ccrile aux clcrcs de la cour,(jui marchaicnt i\ la suite du roi ct dc la reine. Comnie lours domestiques

vertus quMl doit pratiqucr en (pialilc de chreticn. Cest cncore un recueil de pas?ages de lEcritiire et dcs Peres, ranges sous douze Ires-longs cbapitres,

commcttaicnl

les

memes crimcs que

les

gens de

p gucrrc,
'-'

dont lc sccond cst forme de la lcttrc du papesaint Gregoire fi Rccarede,roi des Visigoths on Espagnc.
Charles
le

Chauve

avail

demande

cctte

lottre

k

apparenmicnt ce qui lui donna occasion de composer cet 6crit, dans li^qucl il discute presque tous les devoirs de la piete chrcHincmar,
et ce fut

llincinar rcprijsente h. ccs clorcs qu'ils sont responsablcs des piiches de lcurs domestiques, ct qu'ils doivent non-seulement s'abslcnir du nial, mais aussi en diilourner les autres. 13" Lc septii'me opusculccsl un mandement pour njprimer lc pillagc.il lul fait la ini''iiie imniic 859 et

tienne.
9° Le traite qui suit Toucliant lii niitiire dc iiiiiic, neportedanslesmanusciits le nom d'aucun autcui'. Hccucil d'un ccrliini II y est seulcmcnt inlitulc
:

adrcsse aux curcs dii diiiccse dc Rciiiis, avec ordrc dc le publicr ;i la ni(;ssc apres repitrc.On ctaiL iilors en car(;mc; el Hinciii;ir preiid de cc saint lenips occasion dc prcsscr ses dioccisaiiis do s'abslenirde
cetlc snrle
di;

cilnics et aiilresqni les i'cndaicnt in:

sniictird dcs livrcs

de saint

Flodoard nc lc d'Hincmar.Lc P Sirinond elait n(3anmoins pcrsuadti (:iu'il lui appartient; etquecfi que dit rauteur dans la pr(iface nc peut convcnir <\n'h Charlcs lc Chauvc, a qui par consCqucntil Tadressait.Dn Taainsi cxprimi'; dans rijililioii (|u'on cn a faitc.Ce traito est compris en huit cli;qiitri's,dans lcs(]ucls llincnuir agite aiilant de (|uestioi)s au su.jel de riime,saiis y ciiniprcndre la pr(;l'ace,par lai|nellc
dc
/'(JHiC.

sur ki milure compte poinl iion iilus enAuijusliii,

digncs dc la coiiimunion pascale ce (lui leconduit des dispositions pour iic pas coniiniinier h. parlcr
iiidigni;mi'iit.ll

Ire les autrcs cicrits

les

li;

(;liauve, alin

cnvoya do

;iussi
lc

cc iiiandcnienl iiCliarlire

faire

dc

leiiips

en

D

oflicicrsct aux soldats de son ariiicc. 14" Ilincniar cmploic lo huiticme opuscule i\ cx)ilii]uer lc dix-seplicmc vcrset du cent-troisi(';me llcrodii iloiiius du.t cst coruni. Le nid de lisauiiK; la cigogne esl commc lc prcuiicr el lc chcf des aiitrcs.ll a rccours i\ cel clfcl au lexti; hebrcu^lcl quo saint Jeroiiie riiilrrprcli;, aux dilVi ri;iiles versions
:

temps aux

il

parait qiie c'cst Ciiarlcs

lc

Cliauvc

(|ui

avait pro-

du

lc.\le r;ip]iiiil(;es
(''Cril

par

lc iiieiiic

Pcrc.etaux aiilrcs
uoiiiiiicment

lcs liuil questiiiTis.L'iiulciir,('n y r(ipondant. ('tablit dans les prciiiicres (|uc rAine est spiritu(_'lle,qu'cllc n'cst point dans lc lieu a la fiiiMin
pos('; liii-n)('iiic

IV-res qiii oiil
siiiiil

siir lcs

Ps;iiiiiii's,

.Vngiistiii, saiiit Pros]i('i', Cassiiidorc.tleltc cx;iilii'ss(';c
fi

plic;iliiiii i'sl

l.ouis.iiii

dc (ieriiiaiiie.qui

dcs corps,(|irellc ne sc meiit pniiit noii |ihis localcmcnt, (iuoi(iu'ellc changc dc viilonti' (;t dc dispositions.La dernicre (luestion est cniployce ;\ iliscuter si lcs .justes ;ipres la r(''suri'ectii)n verront Dieu des ycux (lu corps,ou sculcmeiit dc ceux de. resprit? I.c triiili; cnticr csl un enchainciiieiit di; passages dc rEcrilure et dcs Pcres.oii l'oii fait iicu (l'usa.ges ilii raisoiincmcnt.A la lin on a inipriiiii' uiie lislc (riiuIres passiigcs tiiT.-j de s;iint Aiigiistiii, cl (]iielquesuns (10 saint Jtirtinic, pour prouver iiuc l';\nie est dans lc corps. Cetlo listc sc Irouve telle ipron la
(a)

cn

llincniar cl ii rrvi'i|iii' .Mllrldi; d iiulres (|uestioiis siir irautres dillicultcs ilc 1'Eciiluic, lit nailrc c(;ll(; diint 11 s'iigit ici. L'auleur la liiiit par six vcrs (';l(';gia(]U('ii, qui ('ontieiiiniil dcs vunix dc lirosperitc pnur cc priiicc.
fais;iiil
ii

1.5" (j"cst

au

sii.irt

dii iiii'inc

mi

(]u"a

liic

fait le

iicuvieme opusciili', ipii est iiuc l()ii.guc lettrc comprisc cn V2 articlcs,ct adn^sscc aux (^(''^(lucs et aux scigneurs dc l;i ]ir(ivince dc lleims. Les iiremicrs, ayanl iipiiris (]uc Loiiis deviiit eiilicr ii iiiain aiuuic cn FraiicCjpour obliger lc roi Cliarles, son l'i'('re, i\

BeU. 20 Feb.

p. 213, 215.

-

.

23
quittrr l'Ilalic,ofi
il

IIINCMAUUS lUlEMENSIS AUCillEl'ISCOI'US.
etait allc rccucillirlasucccssion

24

do rcmpiTour I.oiiis, ItMir novcu.coiisulterciit lliiicmar,li;ur arrhcvcquo.sur la conduitc quils ilcvaiont tenir cn cetto occasion.llincmar lcur rcpondil par cctlc l(-ltrc, picsque toutc rciiiplic d'autorilcs des P6res,suivant sa inaximo.Cc qu'il y dit sc reduit u les conseiller dc dcmeuror liilclos iiGliarleslcCliauve,sans nt^aninoins se separerdo laconimunion du roi Louis.i (lui ils sccontcnteront do rcprcscnlfr sos obligatii)ns,oii ciinsi-qiicncc de la Ibi dcs iraites laits avoc lo roi son rWro. I.a loltrc csl dc runiicc 875, conimo nn a ou sniii dc lo marquor daiis lo titro. ilWLc dixioino npiisculo iriliiu-mar cst iinc lcllrc h Louis lc l!cj;iic, cciito iirosi|iic aussitut aprcs lc couri)nnomoiit dc co priiicc, qui sc III cn dcccinljre 877.l''lodi)ard la mar(|uc cntrc lcs autros (icrits de notro pivlat, qiii y doniic h co jcune roi de sages avis poiir lo Ijon jjouvcrnomcnt dc scs Etats. 17° ()n doniic dans lc tilro du onziomc opuscule iinc assoz jiisic iilijc dc cc quil contienl. Cesl uiic letfro h. Charlos lo Gios, cniporour, pour longaftcr i voiilor sur ediication dcs jcuncs rois Louis et Carloman, ct fi lour procurer de hons consoiiror.'; pour ri!'L,'ner hcurousoiaonl. Ellc cst apparcinmcnl du conimonciuiicnt dc lcur rcgnc, cn uvril ou luai suivanl do rannco 87i). 18° Lc dnuziomo opusculc cst unc lellre au roi Louis, fils do Louis lo, ^('jguc, po.ur lc prior de lais1

\

I"', cn riSponBC k celle que cc ponlilc lui avait ccrilc sur lu lin dc Tan tVY.i, par Odon, evcqiic dc Ueauvais aiiisi cllo cbl de raiineo t-uivantc Htii. Flodoard 1 u jugec si iiiiportante, quil Ta insijrije cn cntier dans rilisloire do nolic prolat.llinciuar s'y prjpose (lualre olijcls diffiircnts. D'ab(ird 11 y rcnd raison on peu dc mols poiirquoi losioge dcCambrai (Hail vacaiit dopuisdix innis.ll lui parle cnsuilc dc lalfairc du oninli: Uau-

au jiapc Nicolas

:

ot dc la roiiic Judilli. vciivl' d EdiluUo, siir quni il passc .issoz K-goronioiit. Cc ipii ruicupo davantago, ost d"unc part la doposilion de lloihadc, 6voquc dc Soissons, et dc aulrc, la cuuso dc (jo1

douin

Ihcscalc. llotlialc olait

parti iiour lUuiie lln d"y poursuivre son appcl au Saint-Sicgc.Uinciiittr n'oublie rion iiour justilior la deposillun dc cc iiK-ialet
lc papc dc pcnscr h le rct;iulir; cn nc rcussil pas.Mais pour jugcrsuincineiit dc cctte partic dc la lcttrc de notre arehcvi'quc,il fuut la coinpaior .a la roqudtc (luc Uolhaik' presenta au mcmc papo.Uiiur co qui est de GolhcscalcHinciiiur so plaint, cn |iroiiiicr licu, de ce que Ii; pontife roinain navait pas daigniilui faire un mot dc ruponse

pour doloiirnor
il

qtioi

jj

ser

liliro

roloctionirun (iviViuc a 15oauvais..\ la

iiiorl

au oommonconionl dc 8S1, lc clorge«llc pouplo dc colto Egliso c^luront pour son succosseur un cloic nommi' (Idacro, que la cour prolcseail, niais quc lo concili! do Fisiiics, tcnu en avril do la mijme ann^icjugca indignc de r^jpiscopal.Sur ccla, le roncilo fil une (h^putation au roi ellui (icrivit los causos du rolus.La coiirsen orfonsa,cllc roi adrcssa une lottrc ?i llinomar.cn insislant cn rav(^iird'0dacrc.Co fut pniiry njpondrc ct justiliorla condiiilc du concilc quHincmar (jcrivil la lcltre cn qucstion. Ellc cst vraimcnt ('^piscopale, cl tres-iinportantc cii cc qui rcgardc les elcctions dcs (['vi^-quos, et la part qu'y avaicnt los princcs cn ccs tcinps li. l'.)'(;otlc lctlrc allirai llincmar dc lu pait dii roi unc rcponso. niona(;anto, ,^ laqiiollc nolro prt-lat lil une rcpliiiuc eiicori! plus vigoureusc que la pr(jc(;ccdcnte.C cst cc uui formo snn troisiinio opusculc, qui cnntient dcs choscs int(3ressantes touchant los noux puissancos, la spirituollc ct la tomporcllc.Son autcur V lait paraitre une fcrmete h touto (>prouvc, el un zclc ardont jiisiiu'ii donncr sa vie pour la dijfensc des droits (io rEgliso.Mais scscxprcssions iic sonl ni asscz respoclucusos ni asscz inosurcos.
d'Odiiii,
2()"

touchant lcs ecrils(|u'il lui avail envoyesparOdon dc Uoaiivais conlre los erreursdont cc iiioinc infortunij (ituil acous^- Ensuitc, apros s"otrc accusc dc n'aviiir pas assisto aii concile do Mctz.oii lon devoit examinor sa causo,il fail h sa niode un abropi- dc sa vic,ct un dctail dcs erreurs dont on lc chargcait.Au travci-s iicaiiiiioins de lout ccquc dit ici llinruiaruu sujet de sun prisunnier, il laisse apcrrcvoir (|ue le
avail ctc autrcinont inslruit,ctqu'cn consi';cnnscrvail qucl(|ue bonne volootc pour (iotcscalc.('."est pounpioi nolre prelat insinuc quil

papc

cii

queiice

il

r,

ne maiiquail poiiit (regards pour lui. 2-?' Lc di.x-huilii-mc opusculc d^llincmar csl lc prcniiordos qiialrc iiioiiioires (]u'il prisoiila aux nrchc,V("qiics ct cvcqucs a.sscmblcis cn concilc k Soissons, l'aii 8(i<i, aii siijct dc Vulfadc et des aiitres olorcs ordiininjs par Ebbon de Ueims.ll lcnd h muntrer quc ccs clercs onl clt> doposiis par lcs evi^qucs lirdc cinij |irovinccs; qiic lcur 1", mi-c par doux Papcs; quc Tun donlrc oux.voulant quo c-ut- .iw.nv lu; jugco de noiivi'au,iI y acquioscc et di-sire le rclHblissoiiicnl dc ccs clercs, mais qu'il dcmandc qu'on lui fassc voir cn quoi lo prciiiior jugonicnt pmnonci» contrc eux (ilait contrairc aux canons.sansqiioi il prilcnd
' i

quo linlontion du Pa|ie n'(>tuit pasquony louchAt. 2.> Dans lc socnnd memoiro, ()ui forinc In dixncuviciiic opuisciilc. Ilincinar ctablil lcs prcuvcs dc

la dojiosilion dElilmn. snn prodcccs.«cur, cl Krfutc L'opusciilo suivanl,lo plus considcralilo onlre lcs raisoiis qu'nii ap|iiirlail pour rinlirmcr. Aprc« quni il monlrola rogiilurilA (ic sa propre ordination tous cciix d'llincniar,cst uno instruclion quil dressa en 882, Ji la prioro dcs soignciirs dc la Kranccoccifailo aii cniicilo dc Uoauvais, cn 045. 2li" II onqilnic son troisiemc ni6moire, qui csl lc dcntalc, pour la condiiito do lour joune roi C.arloman. La prinripalo partie do cot licril cst prise dii viiigti(''mc o|iusciilc du n'Cucil.Jk cxposcr lcs rnisons traili: (]ii(; saint Ailalbard, abb6 dc Corbio, avnit _ ou ic» mnlirs(]iii |ioiiv.'ii''nt porm^-dn^do rcrovnir lcs " clci-cs dnnt il saciorcomposi' sur Torilro du palais. 21" llincniar eni|iloic oncorc le quinzicinc opus'ndn's sujioriciirs.L' irr (lUC culc Jidonnf r dcs runsoils pour la conduilc du iiRhnc dulgcnro ct rniilnri''- 'iii l'-i\"-\ ': consc prince. II radrosso aiix ovrques.ct cc qiril y dil csl cc qirnn forn cn ecltc orcasion quoncp |)inir lavcnir. .\u moycn n. ini"i d njnulc rcsnuc loul lirc do rErrilurc cl dcs Porcs.tioldasl F a fail imprimcr soiis lc lilre l>c jioteslalc rcgia cl (iiril dnnnc snn ccnscntcmcnt pour la n^haliilitalion
'

-

:

ponlilicia.

(los clcrc,".

22" Ccst dans los im^nics sourccs qu^llincmar a piiiso son si-izii^-mo opiisciilc conlre los ravissoiirs des vciivc8,dos lillos,dos vicrgesconsacn-os Diou. II cst au noin dos ev(''qiios dos riaiilos ct d''s (icriii.i."i

nies. ot adrcssi' aii r«i ipii parail Oln' Lniiis,

de Garliiinan.

II

l'ul,piir

frcrc consfqncnl.riiiiipo.so nvaiil

27* Le qualriomc momoirc cl vinpt-uniemc ojiusculc cst conlrc Vulfado on |>arlioiin.r H;iiiii..ir y 1*'" pcint sa cnnduilc .«ousdi's cniiliu •'« cvi^^qiios nc puront cn .«oiilonir la 'lu mcmoircs dc noln" pn-lal fnnt ji.i
IniisifMnc cr.ncilc dc
Siil.^-.-inns,
|.

ijs
l.i

lcs doiix aiitros

npusoulos qiii lo pr>'ooilcnl.L'rnil(<iir y a ajoiilo h la liii uno listo sans nrdrc rlo pns^iagos pris ilcs ranons dc quoli|iios odilsdos «'nipiTiMii-s.ol parliciilii^rcmont dos DocrOlalcs dc^ papcs i|iii iiiit
trail
Ji la mciiio iiialiorc. 23" Le di.x-3epliemc opusculc est

sont iinpriiiios. Ils lo funMil ilnns lo n^rucil ilcs (Vnrilne
ni.in.I. ihiiconipio.

)iniir
di-

|ir«>iiii.

>

fois

Frnni"o pirl" P.Siri.

unc longiic

lotlrc

"n, do cc qiii .s»' cl cpIIc dcs clcrcs i|u :1 .nail iiriliiinii.'.-, m: il"il |'as s'cn tcnir aux qiiatn: nicmoires dHincmar ; il faul y

roiid

|

25

PROLEGO.MENA.
lon,
Ji

26

joindre la lcctiiro de la rrlation de ces clercs,dress6e A par nn d'entre cux, quo Du Ctiesne a publiee sur un manusciit d'Arras. l<;ile est ecrile avcc beaucoup de candeur, et aurait du.ce seniblo, Inniver place dans la colleclion des Conciles. II 1'aul encore lire la letli'e de Charlcs le Chauvc au Pape Nicolas l"' sur )e meme suiet, et y ajouler les deux que ce ponlire ecrivit a Hincmar,apres la tenue du concile di; SoissonSjCn .S6<i,et qu'il ne rcQul que Tannee suivaule. 28" Le vinf;t-deuNii'-nie opuscule est une letlre de notre archeveque au ui("me, Pape, a qiii il lenvoya par Bicilon, archevernie i\t\ Sens, di'qHilc a Romc par le concile dont on vieiil de parler, poury porlcr les Actes de lassemblee. Hans cotle l(;ltre, qiii a cte reimprimce ala lin du huilii':'!!!^ volunie des Conciles, ct qui est en date du !'' si'|ileiiibrc de la memc annc^e t'60,I!incmar di'taille les raisons qu'il a eues pournepas rctalilir ^uiradc et ses associes de son autorite particuliere. II assure neanmoins le Papc qiiil auraantant de joie de leur rctablissemcnl qu il ]} a eu de doulcur de loiir deposition ce qu"on aurait bien dc la peine & concilier avec la conduitc qu'il tint dans toutc celtc airaire. Du reste, il rcnvoie lc Pontile romain au porteur de sa letlre.qui rinsiruirait de tout de vive voix. 29" Afin qu'Egilon Tiit en ptat de s'en acquitter au gre d Hincmar.il eut soin de lui donner ses instruclions, et n'oublia rien pour le mettre dans scs intijrcts. Cest co qu'il flt par uiie leltre qui lorjne lc vingt-troisieme opuscule du recueil de scs teuvres, ct qu'on a impriniei^ daiis la coileclion des Coneiles, a la suite dc la precedcnle. Hineniar y debute par dire a Egilon qu'il lui parlc en conliance coniinc k unautrelui-meme.Quelqucchosc,aurcste, quil dise
;

son relour de Rome, lui avait rendues, de la part de ce Pontifo, le vingtiimc de mai 867. Dans celle lotlre,qui fut ecritc le mois de .juillel suivant, lliiiciuar entreprend de se jiistilier sur les vifs reproches donl le Pape le chargeait dans lcs sienncs, oCiil lercpresento conime un homme plein d'orgueil, qiii n'agissait que par ruses.par linesses.par dissimulalion, etc. Do sorte que celte lcttro est une apologie de la conduile dHincmar, mais dilftirente de ccllo quil ful (ibli.iri; (radresser dans la suite au papc Jean VIII. Cello dont il est iei qiiestion a (3te inseriio dans la collection ginnjrali^ des coiiciles, 33" t)n y a aussi fait enfrer uno autre lettre de notre prelat, qui 1'aitle vingt-septieme de ses opuscules. Ellc est encore adrcssceau iui''me Pape Nicolas, et roule sur le racme siijet que la prijccdente, dont elle n'est pour la plus grande piirlie qu'une riquHition.Cest pourquoi les edilcurs n'en onl iniprime que ce qui ne se lit pas dans raulro, ct qui se boriie presquc aux excuses qu'Hincmar fait au Pape de ue lui avoir pas envoyi; toua lcs ecrits de part et d"aulrequi rcgardaient celte grande alfaire.comme 11 lavait demandt!. L'on a peino a comprendre commeiit notre archev^i^quc ecrivit ainsi coup sur roup i la memo porsonne deux lettrcs aussi semblables sur le nn'me su.jct. Peut-etre que le desir do se jusliller auin'('s dii Pape lui ayant fait craindro ipie sa preleltrc ne lui "fiit pas rendue, il lui ecrivit mii^M-e encore la secondc par unc voic qui lui paraissait
pliis sure.

3i" Le vingt-huitieme opusculo du recueil est une courte instruction aux moines d'Hauvilliers, touchant la conduite qu'ils devaient garder envers Gothescalc, a rarticle de la morl ct aprcs son

danssalcttreau Pape, delajoie qu'il auraildn roladtices. 35" Le vingt-ncuvicme cst une longuo leltre i blissemont dcs rlercs dcposes,il niontre sur la fin de celle-ci qu'il nele dcsirait pas si f'ortqu'il voulait le Charles lc Chauve, cn faveur dHincmar, evijque dc persuadcr.Lauteur finit sa letlrc par deux trails rcL;ion. Lc roi ayant Tei;u dcs plaiiilcs au sujet de k quoi Hincniar marquablcs. II pric Egilon d'avoir soin de lire les coliii-ei,ren reprit publiquenient p lctlres que le Pape rerait cxptjdier sur rafTaire cn r(;poiiilit avcc tant dc hauteur,quc le prince ne put question, avant qu'on les envoyAt cn France, de s^eiiipechcr dc !e rnaltraiter de paroles, Ccttc brouilpeur,dit-il, que lcs sccretaires n'y commeltent quellcriealla jusqu'k faire saisirles bieiis de rt;vt^che de que t'raude,comme on les acciise de faire.Il lui roLaon.(;'esf cc qui donna occasion k la lettre dont il commande enfin d'apporter les Gestcs des papes, sagit. Hiucmar do Reims crut devoir venir au sedepuis le pontificat de Scrgius ,iusqu'i rannee oii coiirs de son neveu, en repr^^^senlanf au roi que ce llincraar ccrivait sa lctlre. Quant <\ceux des autres qu'il avait f;ut coiilre revfiquc do Laon etait conpapes, il ravcrtit qu'il les avail. On voit ici le zcle Iraire aux lois des emporeiirs, aux decrels dcs papes de notre archevcque &. rccueillir lesmonumentspour ct aux docisions des conciles sur (juoi il en raprhistoire ccclcsiastique. II y a quelque aiiparence porle plusieurs textcs,suivant sa coutumc.L'editcur quc ces Gestes etaient une espece dannales de ce avdiie (]ue le nianuscrit d'apri3s lotpicl il a donne qui se passail sous chaquc pontificat,plut6t que lcs cefle letlre no lui a pas permis dc limprimer corVies des Papes. reclemcnt ni en son entier. Co qui a portti M. dc 30' L'opuscule suivant, lo vingt-quatricme dahs l;i l,:iudc,qui eu avait recouvre iin moillinir manusrordredu recucil, est encore une lettre ou inslruccrif (bins rubbayc dc Rii)oiiil,a la faire eiitrer dans tion adrcsscc a E.gilon sur son depart pour Rnme. son Suiipltinicnt aux conciles de Erance.Lc P.Cellot Ilincmar la liii ocrivif sur la nouvelle ((ue Gothescalc rav;iit (le,j<i doiintie aussi enlit'>re ;\ la suifc dcs avait trouvii le moycn d'envoyer son appel au Pape, Acles duconcile de Dt)u;-,i, coiiimc 011 le dira cice qui parait Pavoir beaucoupintriguc. II lui fait un apres. detail abregt; deserrcurs doiitil continuait loii.jours U 36" Vieniient ensuile, dans rtjtlition des OEuvrcs dolccharger, et prie cnnfidemment Egilon, a'u cas de notre archcveque, dcux pctiles li>ttri>s Hincmar, qu'on rinterroge sur TiMat do cc prisonnier,ile dire son nevou, avec los rtiponses dc celui-ci. Ellcs sont qu'oii agrand soin di^liii roiirnir non-sculonienl loiit compUies pour le trenlieme ct trenfe-iiiiit;me opusce qui lui cst neciissairo, niais do lui oirrir inenie dos culo. L'uiio cst au su.jct de Niviii et dc Itertric, et adoucissemciits, coinmo le baiii, Cesf dans celtc raulre en faveur du pi^^-fre lladiilplie. qulIincnKti' lettre qu'llincmar noiis .ipprriid i|iio sainl Priidonco de Laon avail oxetuumunit'; ce tpii fiil uiie dt.; deTroyesavait enmposo des AmKdesdaiislrsrpiolles sources du dilferend eiilro roncle et le neveii, il niarquait que le i';ipi> 37" Lc tronte-deuxi(';mo opuscule d'llincmar csf Nicolas avait con 11111! Ja \er\l6 des dciix prijdeslinalious ct lcs aulres poiiils iino lcttro (icrite aux tjvi^qucs de !a proviiicc dc dc doclrine iiui lilaieiit alors Conlrovers('s, ICgilon Lyon, au comincncement do iiiars ^71. ;\pr('s t|uo etait prit3 de tenir celte leltrc sccrcto. !';iub'ur lcs ;iinstruils en peii denHilsdc l;i r(;volle 31" llincmar liii luijoigiiil iiiie aulre.ipril poiiviiit de Carloman rontre lc roi son pt-rc, et dcs hrig;inmontrer, el qiii lait son viiigl-ciiiqiii('uie fqnisciile, da,L;es que luictceuxde sa faclion aviiicnl exerces Celle-ci est loulo employiiB exposcr aii lomr les dansbi provinre de Reimscn pnrliculier. saiis quo crreurs dont 11 n'av,iil raii qirim c(iiirl abre;;.': d;iiis ses iNliiirbitioiiS ct scs rrioiiiiliaiices rcilerees, ile
;

;

i"i

;

li

.

.h

la prcccdeiile.

liii

32" Lo vingt-sixieiiic opusriile est unc loiiguc lctlrcau PapcNicolas,en leponse aux deuxqu'Egi-

peinedont
iiue les

lliueniar, lcs ciisscnl arri"lt;s, il leur aniiiiiico la croyail ilevoir minir ccs criiues, alin il
t'Vi.''iiucs

h qui

il

(>erit s

y roiiformassent dans

97

HlNCMAllLS ItHEMENSlS AIILUIL 1'ISGOPUS.

roccasion. Le P.Sirmond n'ayant donne ccUc lcltrc A. Tavail priedcluidirecc qu'il pcnsail de recrit que nu'ini|iiirl'ciiti',ri'ililciir (iu Suppiernent aux conriles Raban avait compose sur Ic mi^mc sujcl. Prcsque toiit cc(]u'IIinrmarall(''guoici |)oursoulcnir sonsende Kiaiice l'ii iait reiiiipiimer cn son entier,H'aprrs tiinent esl tir-ii de rEcriturc,<iu'il ajipliquc comme il «n nianuscril dc .M. Pelau, qui apparlenail aiors ii lui pluil,sans juslessc.elsouvent contrc le sens nala reino Ciirisline. 3.S" De toutes les pieces qui forinent ie corps des luri'1 du lextc. i.yLeiiuaranliemcopuscuIeeslremarquablenour opuscules d'ilinciiiar,il ii'enftst point dc plus prolixc sa singularil(3.C'est unc ubsolution par letlre.aiircgqnc son traiteconlre Hinernar de Laon.compris en siic i llildeboldc, cvCque de Soissons, (]ui, se trou55cnpitulcs, sans eompler la preface, avec la piece vant ilangci'«'useirient maladc, avait cnvoye sa conde vers (]iii esl en li^te. Cet ecrit i'cpoiid i ileux meiiiuires ([u lliiiemar, neveu de nolre priilat, lui fession a llinemar, en lui dciiiandant dcs Icttres d'absoluti(jn.Mais cest iiioins une absolution gacraavait 1'uiiriils ii l'appui ile soii appel au Saiiil-Sicge. Autanl l'aiileur y est applii|iic ii repousser les remcnlelle, comiiic robservent les UieologicnH <b), qu'un(! esj)(''ce dliidulgencc ct de bi-nediclioii.Cesl proclies de l'(iv('que dc Laon,autant il y a d'attenlion cc qui iiarait ])ar les paroles meiiies d'Ilincniar, qui h Hscr de rcpr(isailles, ce (iuil fait le plus souvcnt avertil lllldebolbe d avolr soin dc se confcsscr cn avcc aigirur.Leiidroil le plus intercssaiil dc ce lo:;g dctall <l un pnilrc. ecril cst celui ou Hinemar paile avec un certain delaildesdi'oitsdesnu;ti()pulitainsctdesconciles(n), •'irvNous avons quclquc chosc dc plus inldrcssant cncore, dans lc (]uaranteuiii(':mc ojiusrule, qui esl dc rautorili'; de leurs eanons et des lellrcs dcs Papcs. Cct oiivrace cst rcinpli d'(3rudition. Lauteur y citc n une vigourcusc lcltre cn rtiponseau Pape Adncn II. les (icrivains proranes comme lesautres. Mais il s'y Elle csl dc runnee s70,el Ton y dislinguc deux partrouve eiieore moinsdeerilique^iue danssesauties ties.La premlerc est cmployec i rcpondre il la lellrc ecrits. Hinemur dc Laon eut soin de repliquer a qu'll avait rci;iie d'Adricn,lc 19 octohre dc lu m<^mc annec,ctdaiis l.aquellece Pontife sc plaignail.cnlrc cclni-ei. 30° Le lrente-(]uatrieme opuscule de nolre archeautrcs grlefs,dc cc qu'llincmar n'.'ivait pas detourne v6que est une reponse k ce que son neveu lui avail Charlcs le Chauved'usurpcr lc royauiii(.'de Lothaire; mand(i di^ vive voix, par lleddon, pnjvot de r^iglisc quen consiiquencc il s't3taitrendu comjiliccel ineme dc Laon, louehant certains griers dont on hii avait autcur dc cclte usurpalion:qu'il luiortlonnaildesc donni; siijet ile se plaindre depuis ce qui sijlait siiparcr de la communion dc ce princc, sil voulait passe h AUigni. demeurer dans eclle du Pape,au cas cepcndantquc •40" L'opusculc suivant, qui a etc Wre du vingtle roi persistat dnns sa diisobiiissance. dcuxieine chapitrc de rilistoire de Floduanl, livre A toulcs ccs plalntescl mcnaces,llincmar repond troisi(''nie, ne parait pas enlier;c'est un tissu de avec heaueoup dc lumii-rc el une fcrmcl»} digne d"un rcproches vifs el amer.s contre llincmar dc Laon, 6v(3qiie fran^ais, mais cn meltant dans la bouche parini lesquels sont meliies quelques r(3ponses aux des autres cc qui lui scmblait Irop dur duns la ecrils de ce prelat qui suivircnt louvrage des 55 sicnnc. On Irouxc dans ccltc partic de sa reponsc eapitules. plusieurs belles choscs touchantles dcux puii-sanc«s Flodoard des exlrails 'il" On a dans lc mi^me ct les droils dc Tunc ct del'autrc,aussi bicn quc sur d'un iiulrc t-crit, dont on a form^j le trenle-sixieme „ rexcommunication.Cest danscettcrcponscqullincopuscule de nulro archev^^que. qui y conlinuc ses " mar dit que lc Pape ne peul i-tre loul enscmble roi reproches contrc son nevcu dc soi-le que, si Floeti^veiiue; d'oCi le cardiiial Uaronius, cn sorlant de doard nc lc distinguait pas de Lt^crit precedent, on sa mod(3ration ordinuire,a pris ocension dinveclivcr dune maniiicsi vi-himenlc rontrc nolrc prclal.que le prendrait pour en i^lre unc suilc nalurelle. 42" Lc trenlc seplienie o|iiisciile d'llincmar (ait M. Baluzc s est cru ol>lig6 de (ircndrc sa diifcnse. partie du concile de Tousi. Ce-t une inslruelion Uuns In seconde parlie de la lcllre, lllncmar readress(3eauxaiThevtquesdel)ourgcS(ldeBordeaux, ]iond k cc que lc Pape lul avail ccrii rannee pri-coRodulfe el Krolaire.au sujel du inariape qu'un scidentc cn faveiir d"Ilincmar dcLa(in.Surrei]u"Adricn gncur de la cour avail eontracli; avcc la lille du lui dcmanduit qu"ll envoyAl celui-ci h Ilome, avec Irois anlres evrqnes di-putes au nom dc lous ccux du comle Uaimond, el donl le conlractanl deniandait royaume dc Charlcs lc Chauvc, rnrchavt^^quc lui rela ilissolulion,sur la crainlc dc sc rcndrc couiiablc
:

d'inccsto. 43" Le IrcntD-huilienie opuscule, qui sc Irouvc r6imprime dansla Colleclion gemiralc dos conciles, esl une reponsc <i(Ionlhier, archev(^que de Cologne, qui avait consulU'' llincmar au auni dc son concilc provinrial. auquel la reponse est adrcssiie. Ingcltrnile,

presenlc(iu"il iraaucunpouvoirirenvoyeruncvi-quc, |«art, iiieiiie de sn proviiire, soit a Ronie ou aulrc sans ordrc du roi.ni de sortir lui-mi^mc du royaumc sans sa ficrmission. •i7" Lc quaranlc-deuxiemc opuscule dc notrc ar-

femmc du comlc Uoson, dc
avait

la

provincc de
t'te

Milaii, qui

quittc son mari el s'etait rcliree

dans le dioC(';sc de Cologne, ajiivs avoir nuiniceparun roncile lenuiiMilan, fail
la coiisullalion.Cioiilhier
il

cxcomsujet de

D

le

deniande de(]uelle niaiiii'1'e SP devail eoiiduire iliiiis celle allaire ; :i i)iioi Uiiiimar i''''l)ond avee aiilant de tingrsse qiie de liiiiiiere, renvoyant aii reste i\ danlns il(''eisions iiuil avail d(''jii"loniicessurili'Seinlilaldesilinieull(^s.ll noinmc eii iiarlicullcrla vingl-deuxii-iiieel laviiigt-huitiemc. Ccst ai>|iuremment ii son graiid ouvrage sur lc divorce (lc Lothairc cl dc Thielberge qu'il renvoie
ici.

cheveque nVsl nutre que In sccondc lctlre du roi Churlcs le Chuuvc nu iiajic .'Vdrien II. Ilinrmar Pecrivil nu nom de rc prinee.t^l opiisculc,dnnsredillon des (ruvres dllincmar.esl coniple pourlequaraiilc-lroisiemc.quoiquil nc soil n'ellemenl que Ic Huniaiile-dcuxlemc.Wnis lu raiito n'a iiinuc qiic sur
I

iiiiuseiilc siiivanl.el a lilc corrigic Ji reliii qui vieiit iiiimcdialciuenl apris.el qiii se Irouvr sous le nombrc qui liii ronvicnt. Lc qiinranle-troislime. qui, pour In raison qu'on vicnl dc dirc. csl maniuc lc quaranlc-qunliieme, csl unc lellrc adrfssi-c a Advenco, eviqiie dc Melr, dans ln()ucllc Hincmar fail un dclnil curieux de la cin^nionic dc rordinalion dcs

nreheviqucs
de.jii
•i><"

el

dcs cviques.

vu que n"lre arrhcv('que se d(!'rlure cn faveur dc Teprtjuvc par rrau-ehaude. Son tivntencuvicme opuscutc esl pour elahlir eclle par Tcau
froidc.ll rudn'sseii llihlegniie.rviMjue de Meaiix,qui
(«)

4i"0na

a diins Ic (iuaranl«^-qualriime opuscule uii Iraitc touchant lcs droits dcs mcln«)M.lilains. ndi-cssc k lous les iviiiues. Ilinrniar le roinposa k

On

roccasion

d"Anscglsc, archcviiiuc dc Sens, quc

Ic

lenom d"Hincniarun
ralt

quelqucs aulres auleurs cilcnl sous traiU^dcsConciles, qui no pnautre que les chapitrcs 20, 21 cl Ics qualre suiTurricn
cl

vants dc rouvrngc des 55 capitules. (ft) Mor., dc Sacr. pocn., I. vni, c. 25, n. *5.

29

PIlOLEGOMEiNA.

30

pape Jean VIII avait ctabli, cn S7(>, son vicairc en Gaulo el cn Gcrmanie.Lc Ijut He l'cciil cst dc montrcr quc lcs nouvclics prelentions de ees vicaircs du pape nc doivent poiut prejudicieraux anricns droits

A. nant qu'un prelat aussi occupe se soit amusii k de somblablcs minulics; et il nc Test pas nioins qu'il eiit ainsi qualit(3 ce concile sur les raisons quil alleguc.L'opuscule suivant est plus s(3ricux Hincmar des metropolitains. L'auteur n'oulilic pas d'y rey donne son avis sur la piinilcncc qu'on devait imhausscr ccux de TEglise de Ueims. poser a Pt3pin,hls de P(3pin roi d'Aquitaino,et novcu 49" L'opusculc qui suit est une rcponse a la conde Charlcs le Chauvc, qui, liion que moinc, s'('>tait joint aux Normands ot avait onibrassi'' lourroligion. sultation d'un evcque touchant lu translalion d'Actard, eveque do Nanlcs, au siege molropolilain de \)f\\\ dcs opuscules prcoc(lcnls,(iui sont doux lettres Tours.QuoiquIlincmar y eut conseuti au concilc de synodales, la preniiere fort courto, ont eto reimpriDouzijCt qu'il en eut ecrit en eousequcncc au papo nics dans le recueil gtjneral dcs Concilcs. Adricn, il nc laissc pas dc lc condjatlrc dans rccrit A la Hn dos opusculos d'Hincmar, son editeur a dont il cst ici quoslinu,et dans lequel il donnc d'apublie une letlre quc Pardulo, i3V(3que de Laon, lui bord des raisons contrc les translations en gencral a ecrite, pour lo congratulor sur lo rccouvrcment de d'un siege A un autre. sa santo. Ellc cst curieusc pour le d(3tail oii cntre 50"0n peut regardcrlcquarante-sixiemc opusculc rautour, des alimcnts qu'il lui proscrit pour Toncomnic un dcs ccrits les plus utiles dcnotrc prelal, trotonir. II ne nous roste point quo nous sachions, quoiqu'il soit asscz succincl.Cest un trailc dcs dcautrc chose do Pardulo, sinon dos fragments d'une voirs d'uneveque,tant parrapportau tcmporelqu'au autro lottre a Ainolon de Lyou,rapport(3s ot refutes spirituoljdans lequel il parlc aussi des usurpations n par saint Rcmi son succosseur. des bicns ccclcsiastiqucs.Cc qu'il dit sur la lin louLo P. Sirmond terniinc l'(3dition des OEuvres chant ceux dc roglise de Beauvais monlre quclle d'llincmar par quelqiics fragmonts considiirables de n'avait point cncore d'eveque Icgitimc, ct (luc cc plusicurs do ses lottros i dilfi^Tentes porsonncs,que traite fut ecril aprcs la mort d'OdoTi,cn 8S1, lors de lui a fournis rbislorion Flodoard.Apres avoir donne rintrusi(jn d'Odaere. cn diitail une notico rie toutes los pii^ces que con51" Le quarante-seplieme opuscule cst uiic longue tient cetle edition,iI estde notre dessein de rendre lettre ^u Pape Jean Vlll, sur lcs app(^lli\liiins des compte de cellcs qui ne s'y trouvent pas et qui apev(;ques ekdes prcMrcsau Saint-Si(''ge,(|ui dcveiiaicnt particnnent a notre prclat. 54° 11 y a do lui, dans la Colloction g(3n(3rale dcs alors fort fnkjuonles dans le royaiimc. C.etlc lcltro est (jerite au uom de Charlos lc Chaiivc, alors cmconcilos, uno lettro sur lo Bapti"mo adrossee aux percur. prctros do son dioceso,pour los instruiro dc cc qui 52" Uans ropusculc (pii suit, intitul(3 Dcs I'n'tres regarde co saoroment et les corcmonics qui raccomcriminrh, olc. Ilincmar nous donne un rccueil de pagnent.Cest un traite ci peu pres somblable k ceux lois cccl(3siastiques et civilcs, ci cominencor par lcs qu'on avait vus paraitre sous lc rogne de Charlecapitulaircs de nos rois,touchant los aceusalions et magno, pour repondre aux quostions proposeos par lcsjugoments de ccs pivtres.II y discute ce{|ui rcce prince sur le menie sujet. .5.5"On ne doute point quc la longue lettre synof;ardo les pcrsonncs qui les peuvent accuser,la([uaite, le nombrc dos femoins, le jugc dcvant le^picl daio du concilc de Tousi, en 8(J0, ne soit rouvrago on peut porlcr raccusation, los sujets sur lcs^inels p d'Hincmar.Elle est adrosse ^ tous lcs li(l('>les, pour cllc peut tomber, la maniere dont ccs pr^jtrcs doilos instruiredc lanature des biens consacr(3s h. Dicu; vent se purgcr,lors(iu'il n'y a ni preuves ni temoins Iesd(3lournor desusurpations qui s'on faisaicnt alors contre cux. II y montre la faussotc dun d(3(-rct linj cn tant de manieres, cl lcur inspircr dc rhorrour dcs Aclcs du papc saint Silvestre,(pii tend aotalilir pour toules sortcs de pillagcs cn gi'n(3ral. .5(j° On conjocluro que la Icttre (icrito au papeNiqu'un clcrc nc peut lilre accus(3parun laiipio.iii uu clcrc supcricur par un elerc infiTicur.II omplnie l(> cnlas l''au noin dc Cbarlcs lo Chauvo, dans laiiuello quarantc-ncuvi^^Mne opusculca fairo dcs maximos goil lui l'aitrhistoiredeladepositiiin irKbbiin do iteims ni^rales (|u'il a etablies dans roiiusculo piVH-iiilont, et do scs suitcs,est de la l'ai;on (rilinciiiar. I.a conuno applicalion k un sujct particulicr.il s'y agit dc Jecture est fondee sur co quc lo P. Sirmond assure quello maniero on doit discutor et juger dolinilivc'l'aviiir trouvee a la suilc de pliisicurs oiivragos do nicnt la cause d'un prctre nommc Thcutfridc, qui cc prclat, dans deux manuscrils, rnn dc Notrcavait viil(3 dcs orncmcnts d'(iglise. Uame dc Laon, rautrc do saint Laurcnt do Li(3gc. 53° Ucs diuizo opusculos d'llincmar dont il nous Mais,(iulre qu'on n'y reconnait point lc stylc dc norcste k rcndre comptc, et qui avoc lcs pnjccdonts tn; archov(!;(pio,il ost hors dc douto (pTil no so sorait font lc nonibrc de soixante-un, la plupart sont do pas cxpriin(3 sur l'a(rairc d'Khbon dc la iiiaiiicrc quc lr(';s-courtes lettres, od il n'y a rien de fort int(ircsfait lc veriliible auteur do la lottrc. sant.On adanslc cinquanticnio rhistoirode la vision .^T^On adejil fail rcnunKsration dc plusiciirs (•crils qu'un noinme liorniild, dudiooescdc llcims,ciil a la (riliuomar do Roims cnntrc llincmar (h; Laon, soii suite irunc inalailie miirlcllc, quclqiie lomps aiires novou.Kn voici encoro d'autrcs ipril puliliadaiis lc 1" uno longiio rc^iuclo, hi nun-t dc Charlcs le Cliauvo,ot qu'il raconta fi son coiirs dc cotlo mcmc alVairo confcsseur, de qui llincmar Tavait apprisc. II on daiis hiquollc il oxpnsc scs plaiiiti^s et sos gricls cnnadresse la rclation h tous los lidrdcs, cn lcs cxlinrtrc cct infnrliino prclat.ct qui fiil |irt3sent(3e cl luo au tant ;\ (Hre tou.jiiiirs cii crainte pcndaiit fctte vio cnncilo do Uouzi,on 87l.Lllo ost coiiiiiriso on Ircnlotouchant lcur clat aprrs loiir morl, ct ii nc pas iiii(iiii| cbapilros, saiis comptcr la conclusi(iii,iii'i raiigligor lcs remi'-dcs quc Uicii noiis a |>roparcs. Otto lciir mnnlro qiio, malgro rappol inlcrjolc au Sainlvision, au rcslo, cst dc mi''mo naluro il peu prcs Si('tgo,on poul jugor ot proiionccr sciilcnccdcliiiilivc; que collo de \V(;tiii dr Uichriiou. 2" la lettrc synndah; dii mcmi; (nncili; au Papo La Icttro qiii siiit riiisloirc do cclli^ vision a (^.i. Adricu Il,(laiis laqiicllc oii apcn; lit loiit lc gi''nic do 6critc pour ciigagcr Odoii, ('^v^j^pio do Hcauvais, k nolrc archovoipio, pri'sidciil dii cnncilc.dniit la sciiri:poii(iro aux rcpi-nclios dcs (irccs scliisiualii|ucs. loiico cniilrc soii novoii ost (Micoro rouvrago; H" unc Onailansriipusoiilc ciiiipiaiito-dcuxiciiic lnsciilciicc lollro particulicrcau niciiio Papo,dans laquollc il lui
'-'
:

d'cxc()nimunicali(iii

Odacrc, lorsqii
rait
soii

(pi'IIiiicmar priiiiiiii(;a cinihc y avail ilcja [iliis d'iiii iin ipic diiiiitrusion daris lo snigc do licaiivais. ho
il

iiiinonco irabnnl.piiiir liii fairc sa (aHir,(|u'iI a cnnsonli ala Iraiislalinn ir.-\clard ausi('go nii'lniiiolilain di; 'fours, cl liii rcnd ciisuilc cniii|ilo (h; hi causo
d'IIin(;iiiar,snii

cinquaiit(vliiiiti(''mciiiiiisciil('riiiilosiir lcsmyslicili'\s

ncvcu.

1!

y a lioaiicniip iraiqiarcnco

tirccs dcs nombros, |iiiiir rcndrc raisnii do la quali(lcation do mysliqiio qii"lliiiciiiar, daiis iin do sos
(icrits,avait doniKJe

(jiiola plainlc (pic Cbarlcs" lcCliauvcn'iiilit

au

mcmc

au ooncilc dc Nicec.U

cst eton-

cnncilo cniilriM-cl i'vi^i|iic, cst aiissi dc la l'a(;on dc nnlrc prclal.Au ninins lo slylc oii cst-il forl scmbla-

31

HINCMAIIUS IIHEMENSIS AKCIllEriSCOPUS.

33

foiit la [^riiicipalc

ble & eclui de scs aulres 6crils. Toutes ces piecps parlie dcs Aclcs du concile de
Doiizi

A

.5.S"11 y ji oncnrc do notrc arciicvfque qiuilrc opiisculesouineiiioircsprcsrnlesaiiroi GliarleslcCiiauve,
b.

IViccasioii

do

Laon.Lc prcinicr de ces
viiigt iiiiirmi'!

dc rcvcclic ilc autrc que lo opuHCulc d'llinciiiar dc Rciins, dont
la suisie
tlcs
Ijiciis

riiciiioircs ii'est

nous avDiis diniiic unc iiolicc siillisanlc h rarticlc du dciiniiijjrcniciit dc scs ccrits. Lcs trnis siiivaiils Sdiit a Tappiii du prciiiii^r, ct lous lcs (|Uii!rocii Tavcur du dilliMciid ijiriivait llinciiiardc Laon avcc lc nii. Dcs i(i.").S, le 1'. (Icllut lcs lit inipriiiuT, avcc dcux aulrcs pctitcs |iiiccs dc l'cvi'()uc dc Laon sur lc nicinc sii.jcl.fi la lin dcs Actcs du concilcdc, Dou/.i. Lc loulcsrillu!-tic dcsnolcsdc la ('ii(;on dcl cdilcur,
dc la sorlc d;ins la Collcction dcs concilcs.Un an avanl le H. Ccllol,dom Luc d'.\rhcri, aviiil piibli^; lc qualricnie niiiinoirc goiis le tilrc dc lctlrc iui roi Chiirlcs. b'.^" A la siiil.i dc ccs inciiinires diiiis lc nicnie reciicil, 011 a piililic liiiil lcllrcs, iircsqiic Iniilcs trcsprolixcs.dc nolre archcvciiuc, ipii avaicnt cchappe aux rcchcrchcs dc scs r^dilcurs. Kllcs ont c.Ui lirecs d'un maniiscrit du Valiciin parlcs so.nsdc M.llolstenius, ct pcuvciit scrvir i niicux ciitcinlrc cc qiii se passii iuix concilcs de Vcrbcric, d'AUif;ni et de Doiizi, p;ir ivipporl i la grandc ^ilfuirc dcs dcux Ilincmar Lcs(|uiitrc prcmicrcs,dcuxdcsqiicllcs sont adressccs au clcrtiii do Laon, roulcnt siir rintcrdit quy avait jclc rev(j(iuc et sur scs suitcs.Les autrcs sont ccritcs k cc piiHat, i qni ronclc faitdcvifs rcprochcs daiislcs (pialrc derni(''rcs,nonimiMTicnldans la huiti(''inc,i[ui csl l;i plus longuc dc toutcs,ctune
cl a (He iviniprini(i
g(ini:ralc

:j.'5

B

qu'ellc conlienl.Sigcbcrl cl 1'anonymc dc Molk reconnaisscnt quHincrnar cst Tautcur d'unc Vic dii m(''mc saint; et ce que lc prcmier nous apprcnd de cnt ccril niontrc quc c'c8t le iiifmc (|u'on a dans Surius. Outrc rabrege de rancicnnc Vie de Siiint Rcini, p;ir Forlunat (li; Poiticrs, sur lcqucl dit Sigcbcrl, Iliricniar Iravailla, il IJt cncorc cntrcr dans ccllc dc sa l'a(;on iion-sculcincnl tout cc que lui fournircnt sur son sii.jct lcs hlsloircs pn-ci-dcntcg el les divcrs iii(!'moircs piirticulicrs, muis ciicorc cc qu'en piibliiiit la tradilion dc son tcnips. Toiis l.;s babilcs crili^pics c(invicnncnl que ccl ouvrai;c d llinciiiar nc r(''pund aucuncnicnt ft sn rcputuation <;'cst une longue suitcdc parolcs (|ui ncdics.sciilicl sciit ricn dc fort solidc.Lcs fuits.^iiii soiit dc rhisloiic, y sont rarcs ct pcu ccrlains, pour iio p;is dirc lii plupart suspecls, ii causc dc reloipncnicnt ofi (ilait raulcur.Lcs (ipisodcsysonl friqucnls ct lcs citations cncorc davaiitapc ct prcsquc foujours hors d'u;uvrc. Un si riche sujct tnucln' (func inaI

son savoir,n'avait

nicrc aussi imparl'aitc,montrc(iu Hincmar.avec tout ni lc genie ni lc talenl ncccssaire

pour
(V.i"

('!crirc

riiistoirc.

Outrc Vcc.vii pr(jc(;dcnt, Mosandcr, conlinualcur de Sui'ius,a puhliii un (.logc dcsaint Ucnii,par Ilincniar,(|ui n'cs'T proprcmcnt (iu'un tissu dc moralilcs cl (rap|ilication dc IKcriturc, dont la justcssc n'est pas la qnalif6 dorninantc.Ccftc piccft nous paralt (^trcla nii^nic quc Surius t(;nioipne avoir luc dans quclqucs nianuscrits, i la suitc de la Vie dont on a parl(;,mais qu'il n'a pas jugi; h propos dc fairc imprinicr. 11 scmble m(5me qu'clle faisait originaircmcnt partic dc ccltc mi^mc Vic.ll cst au innins vrai quc lc di^biit sunposc quc c'csl unc suilc dc quol()ue rcpoiise fi unc aiitrc ilc la part du ncvcn,(|ui parait ouvragc.Bollanflus n'a ricn pul)li(jdcccs deuxpiccts avoir vivcmcnt |)i(jui' ronclc.dn y litdivcrscs choscs au l3.janvicr,.jour dc la morl dc saint Rcmi.Le 1'. qui nc foiit honncur ni a ronclc ni au ncvcu. La Sirinoiid n'a ricn fait cntrcr non plus dans lc rccuil scpti(>«ii; pcnt ('trc dc f|ucli]uc utiliti'; pnur riiistoire dcs OEuvrcs dc notrc archcvfijue. de rcqlisc dc Laon on y tronvc la succcssion dc scs n CWfniOn produit cncorc sous son nom unclellre feveqncs dcpuis Ccnchaud Jus(in'i llincniar.tA^s huit fanicusc h Chiirles Ic Chauvc.au sujcl dc la Vio dc lettrcs furcnt (3critcs daiis lc cours des aniK^cs 809 saiiit Dcnys r.-\ri;opagilc,<;critc cn grcc par Mclhoct 870. On y ;i jnint l;i rclation dc ce qui sc passa dius, cominc Ton nretcnd, ct trduile cn latin par enlre roncle ct le ncvcu, dcpuis r^ipoipiedc lijcrit Anastase lc Hibliollii'oairc On a voiilu fairc croirc de nolrc archcvOquc, compris cn .55 capitulcs.dont que ccllc lcltrc (''taif dc lann^-c 870 ou K77, puison a ^iiirh', jiisipi aii l.s juillct .S7(i, lcllc qu'illc sc qu'ellc donne fi Charlcs le Cliauvc lc tiln- dcmpc{rouvcdaiis lc iii;ujusciil duVatican,.a la suitc deccs rcur.Lcbut dc raufcurcst d'appuycrropinion d'Ililmi^-mcs capitulcs.tln if;norc,au rcslc.qui cst rautcur duin touchant rari-opngitisim^ do snint Uenys, 6v*dc cctle rclation.M.lCccard croyant que ccs liuit lctque de I'aris, laqucllc.mal.ijrc lcs ccrits de ccl nliW tres n'avaicnt jamais clc imprinKJcs, lcs a publii-cs ponr rciablir, sonlfrait conlradiction. Lcs prcuvcs couinie anccdotcs aii sccoml volunic de son Corps quilapporlc pourronlirmcrcc scnlimcnf sonl priscs d'historiciis, p. 37.5- 'i.5(). du nuiivcl (icrit dc Mcthodius cl dcs Acl<^s dc saiul Cii)" Lc P. Sirmoiid.dans sa savanle disscrlation S;iiictin, (jui, sclon ccl (jcrivain. Ic favorisaicnl oiisur ridcrtion ct Idrilinalion dcs (5vi"qucs cn ccs vcrlcmcnt.Kl poiir dnnncr plus dc fiirco h cc qiril temfis-li^.impriiiK^c ;^ hisiiitc dcsiicrils ilonton vicnl avancc, il dil qiiil cnvoyait au n>i dcs Arlcs qu'il dc l;iirc lc dciiombrcmcnt.nous a doiiiu' cinij li;ilrcs ;'. II avail aulrcfois transcrits c! con j dllincniar sur lc nK'nic su.jci, di'j;i pul>li(;cs p;ir «leiKius apprcnd,;» ccllc orc.asion.ij M. dcs Gordcs.Ccllcqui conccrnc rc>rdiii;iliiin irilc..,,,. ,,. |Kir tcrrcs dans la pctilc al)b;i\c d. > donuire, (5v(5quc,ailresscc au clcri;('' cl iiu pcup dc _ Wandclniar (i^ui. apn-s avoir appris lc chant sous cclte (iglisc, cn ihitc de raiincc. .S77, cl signcc dc ^ Tcngaircii Saint-Donvs.ravail cnscipncdans c^jlisc scpt snlfra;.,'ants dc Itcims, cst considcrid>l(^ cl nn^dc Mcuux, ot h qui riA.^pic HucImtI avait donne rite d'iMrc luc.M. ISiduzc a fail rcimprinicr lcs quaccttc pclilc ahhayc h lilrc dc bcnclirc. M.iislcs sati-e prcniicres k la suite dcs capitulaii-cs dc nos vanls sont aujounriiui pcrsua.bs quc rcflc lcllr(>osl rois. supposcc, ct M. rabb(; lc Buuf cn donnc quclqucs
;
,

'

,

I

(>l"
iiiiir

11

faul nussi

comntcr cntrc

lcs (^crils d'llinc-

prctivcs.

Aclcs dii concilc dc Kisnics, lcnn cn .S8I. Oulrc ipic nolrc aiclicvi"'(|iic pri!'si(l;i h cclle ;issciiiblec, co qui nous cn rotc poitc lous lcs curacUJrcs d(; son li-rndition cl dc son g^niic. C)->° Surius noiis n donniSsnus Ir noni dllincmar, nne trcs aniplc Vic dc saint llcnii,(;v(>quc de lloinis, avcc rhistoirc do dcux dc scs translalinns. Notrc priMat csl noniini'; avcc scs tilrcs ordinaircs,,^ l;i l("'lu dc la pri'facc.qii'il iolrcssc aux ciircs dc snn dioccsc cl riodoard f.iil nicnlion d'unc(|c scs lcllrcs JkLouis, roi do Gcrnianic.louchant cellc Vio cl lcs miraclcs
lcs
;

UoniMal)illonquilarc4»nr<Jailcomnic<;lanld"Hinccniyail <|u'cllc n*iiv;iil pas ctc linjc dc rabscuril.;.ra fiiit iniprimcr cn d.nx cndniilsdo ocs ouvragcs. Kllc nc sc Irouvc pnlnf, il cst vrai. diins lcs rccucils das ccrils (rilinrniar.niais Siiriiis I avnit ">'> piihli('c aii octobrc, ct, d"aprcs lui ^' 'cs .\ .\ la siiitc dc si.n jiipcmcnl sur lcs ^ad'llil(luin, avoc dcs obscrvalions
iiiar, cl (|ui
' '.•
.' '

fai;on..\pr<'S loul.r^-dilion (iii'cn

,

^'a*
i

. Itrc .|.c .,. >. billon, ircsl poinl inutilc. On cn linit h ccs mols : tnagii splaidctcit in /iK-<rm.Lc rcatc,

(n)

MabilL, Annal. lom.

I,

p. 59-62.

33

PROLEGOMENA.

34

qui se lit dans Surius et dans M. de Launoy, est une addition faile parqneliinc autrc parlisan dc ruroopogilisnie de sairit Dcnys. Cesl principalcnicnt sur celte addition que roule la cen.sure dc M. de Launoy. ct qu'on fondc la preteiulue histoirc dc saint Sanclin. On ue saurait dire au juslc dou raulcur a pris ce qu'il y debite; si c'cst des Actes du saint (]u'il envuyait a Charles le (Jhauve, ou de quelquc autre luonument. Mais on peut assurer, sur 1 idce que rimposteur nous cu dunno lui-mcuie, que cette addiliou u'cst poiut la memc chose que ces Aclcs. 05" M. Baluze, ayant rccouvre unc lettre d'llincniarqui avaitechappCci toussesedileurs, Ta puljliee au septicme tome de ses Misciilunen. Elle est ecrite au roi Louis, fils dc Louis lc Beguc, tant au nom de uotre archcveque que dcs autres preiats alors asscmhlcs au concile dc Fismes, au sujet de Telection d"nn cveque pour remplir le siegede Beauvais. llincmar rians la prcmiere partie dc cette lettrc, qui est une reponse k une de edlcs du roi, releve rheresie oii le scribc dc la lcttre elait tomhe, peut-etrc par inadverlance, cn ailmctlant dcux personnes en Jti.sus-Christ.
6('i"

A

plus scandaleuses qu'clles tombaient plus directeineiit sur nn saint evcquc iK\\h. juge parle souverain

g

jugc.Des;iintPrudencerannaliste p;issea Uulhade, ev(ique de Soissous, qu'il repr^iscntc coinnie le plus insense dcs hommcs, .iinguUirts atncnlia;; eunime un autre Pharaon pour sun endurcisseniiuit cn uii mut, commo une biite fiiruce plutol qu'un homme. II est niianmoins constaut, comme on Ta vu, qne Uuthade fut ploinementjustitiii aUomesansquHincmar, son accusatcur el sun jugc, os;\t s'y prcsenter ni y cnvoycr personne pour soutenir ses accusations,et quil fut ensuite rc'tabli avcc honneur dans son siege. Aprcs ce dcbut.qui fait horreur, rannaliste cst perpeluellement attentif a faire paraitic llincmar sur la sceno et d exalter ses moindres tictions. 11 seinble qu'il n'ait entrepris son ouvr;ige qu'i ce dessein. Cc n"cst pas encore tout. II est hors dc contcstation que ce qu'on lit sur rannee 882, et qui termine ces Annales, telles quc les Duchesne les ont publiiies, est de la mt-me main que les articlcs prectidents, sans qu'on y apei\'oive le moiiidrc indice daddition 1'aite apres coup. Or il est constant que cc dernicr article eonticnt des (iv(inements qui n'arriverent
;

ecrits d
lit

Pour ne rien omcttrc de ce qui noua reste des Hincmar, r,uus ajuulcrons a tuus ccu.\ dont

qu"apr(is la morl d llincmar. Tellc est la pruteetion singuliiire qucDieu accorda i la ville de Ueims, en
la

lire le catalogue, la profession de fui quil a son ordinatiun, et quil envoya ensuile a Uome pour avoir le pallium. (Juoiquc snccintc, ellc comprend tout ce qu'on pent exigcr d'un mctropulilain en pareil cas. Dom Marlut la fait entrcr dans rilisloire dc notre prclat. 67o On a dit qu'llincmar sc mclait quclquefjis dc versification, et Ton a dejfi indiqne lca poesics de sa faQon qui se trouvcnt jointes k scs ecrits cn prose. Oulre eelles-la, il y a cncore quclqucs autres pctiles jiieccs de vers qui lui appartiennont. 1" L'epitaiihe de saint Remi, cn trente-dcux vers elcgiaques, qui se trouve dans Flodoard et dans Surius, a la suite de la Viedu meme saint par notre prelat. 2" L'epitaphc de rarchevcque Tilpin. 3" La sienne propre, lelle qne nous Tavons donnec apres Tavoir tirce de Klodoard. 4° (Juel(|ues vers hiiroiqucs et lilisgiaques pour orner rautcl de la Viorge, qu'il avait fait renouveler dans sa calhiidrale. 5" Quclqucs autres vcrs, graviis prcs du tumbeau dc saint Rcmi. Toutes ccs petites poesies nc se distingucnt en rien des autres pieccs de ec tcmps-lii.

on vient de

prescrvant de
tel cst

la

furcur dcs Xormiinds, dunt la
qiie lc rui

craiule avait fait

fuir llinciuar

mourut;

TavanUigc

dans le lieu oii il Carloman rem-

porta sur ces barbarcs; tclle est enlin leur rctniite, apics les conventions failcs avec cux, et rapporlt^cs en delail par rannalisle de Mctz sur Tan 884. Daillciirs raulenrdont il s'agil,annoni,antla fuite de notre archcveque Epernai, parle de ce"tte ville avec la miime indiifercncc qu'un autre continuateur des UKimos Annales parlc de labbaye de Saint-Bertin, in quudnm villa. llincmar se scr;iit-il ainsi e.xprinni en parlant d'un licu oii il fut (pielque teinps m.ihvde et oii il mourut? .\joutuns une dernii^Te p riillexion qui ;ippuic lcs pix^ccdentes. Est-il croyable ^ qu"un honime qui se tiuuve obligii a fuir precipitaniment,ct di^jaattaqniide la maladie dunt il meurt, s"avise dans ces extremites, ou il a tant d'autres choses bcaucoup plus iniportantes h faire, de niarqucr ces minuties d;ins dcs Annales, conime on les ^ lil dans cellcs dont il cst ici qucslion ! ^'uila Ks difli('ult(_^si]ui nous paraissontsnflisantes puiir refuser a UincmarciUte |iurtiuii d'ouvrage.Mai9
;"i

6S"Deuxsavants moi|..rncs,M.rabb6

lc

Bccufdans

ellesserunt levecs ccs

dilliciilli^s,et

tuut s'accurdcra,

ses Dissertations ct Eclaircisscmcids sur lllistoire dc l'"rancc,et Mki- rcvci|iie de la Ravalierc, dans ua

Mcirurc dc dcccmbrc 17.'iG, et ont parn les anniies suivanles 1737 et 1738, soutiennont qu'llincmar cst autcur de la dcrniere partie des Aunalcs dites i/f StiiiH-ISerlin, c'e3t-il-dire dc cette portion ([ui rcprend rhistoire h. ranmJc 861 et la conduit jus(iu'i la (in de 882. 11 faut avouer qu'ils ont assez bien r^kissi fi y fairc scntir le caraclisro et le pcnic de ce prclat; et nous souscririons volonticrs leur .sentiment, si noiis n'(;tions arrites par diverscs difllcultes qni nieritcnt attcn6crit
le

imprime dans

dans deux

lctlrcs^iiii

cn allribiiant recrit a quel(]uun de scs (iliivos et de scs plus zcl(is partlsans. homine hiiliili! dailleurs ct vers(i conime sun nuiltie d;ins le diuit cauon, qui aura cntrepris et ex(icut(i cette suitc d"Annalcs de la
maniilu-e (iu'ellc Test jiour liure
et qui n"on

sacour

i ce pr(ilat,

;"i

D

lion.

ayanl pas tirti dc son vivant ce (|u'il en esperait, aura u(iglig(i ou UKimc d(idaigU(; d'y marquer sa mort. Casimir Oudin ct Cavo, d'aiiivs lui, unt vuulu trans)iorter ;i Uinciuar riiouncur irun p(;tit puiimc iutitulii 1)0 funlc viliv, ci \\nh\\i\ jiar le prcmicr de cos dcux savants. Mais cct (!;crit apparticnl ;\ .\udrade, chorevciiiic dc Scns, h qiii ils iiictcndent
:

L'nn ne pciit en clfit altriluier a liincmar celte suite d'Ann;des s;UiS lui siipposer ditnx vicos huriiblcs une tiainc iiuphicabhunintrcde picux (jvequcs, qu'il aurait ciduiiinii;:^ piibliqueniciit, ct nn amourproiire exccssif, ipii r;iurait porle se Iouim' suimiimo cn dccri;int ses ;Ldvcrsaircs. Lcs preuvcs de ceci se tircut dc lccrit luOme cn iiucstion. L'auteur
:
;"i

(]ii

lliiirinar r;(dri'ss;iit.

S
E.ii

II.

Sci ijila ilcpcrdila.

quc soient lcs ecritsqui nous rcstcnt iriiiiiciiiar, ceux qu'oii a negligii dc nous cou.scrvoi', 011 qirun n";! pas oncuro tircsdc lobscurilii dcs hibliuthiiiucs, sunt cneore cn plus grand
i|uel(iue qnantilii
(Itie

affecte de le commcnccr par la mort dc saint Prudcnce, eviitiuc dc Troycs, pour avuir occasion dc lc tnuluirc cnmnic iin d('d'en3euronlrc de rhilresic dunt on cluirgcait Outhcscalc, comiiic un prelat ulciii de fiel ct d'animosit(; conlre ses culli'gucs dans l'(Jpiscopat,cnlin cummc un ;iiilcur qni n'avaitcum|)os(': ((uc dcs uuvragos remplis dc coulnulictlunsct cuntniircs ilafoi cummiincfle rKglisc.Calumnicsd'aul;uit iiius alroccs qu'elles etaicnt niuins rondees, et danlant

nomhrc. Cesl de uous alluns
;i

(]uoi

fairc

va convainere Itinuniiiralion dc ceux do cctto classe duut

011

(juchiue i'unn;iissance.

toiis ceux (luil compusa contn; la doctrine de Golhcscalc, noiis n'avuns poiul cclul (]iril lui ailrcss;i ;i Iiii-memc, aii siijct de plusicurs imssages
1"

Do

d(;3 P(ires,

nomm(;mcnt
le

lendait pas, cuniiiic

ih; saiiil Prusjicr, iiiiil ucniirctondait lliucniar, et quo

cclui-ci lui cxpliciiuiil h sa

mani6re iiard'aulros pas-

;

35
sagcs

IIINCMAHUS miRMFNSIS AnCIflEPISf.OPUS.

36

(ie sainl Auc^ustin Pldaiilres Percs (n). Uutrc f^ cncffet n^avoircujusque-lilaueuneconnaissancedes dix-iieiil arlieli-s de Je.in Sciit, et navoir pu iniHnc ccltc discussidn, luulcur ('nlir|iivn.iit iVy (jt;iljlir runit(i (lc prcdcstination u r(^j;aril des b(jns sculccn diicouvrir rauteur. On a vu ccpendanl que ce fut lui-miime, avcc Pardule di' Laon. qui engagea cet inent, ct dc moiitrcr que Dieu nc lait (|ui! pr^ivoir les (icrivain ii prendre la plume, et (|ue cclui-ci leur uiiichants sans les prcdestincr.Ccs uiali(;rcs, trailiies diidiu son ouvrage. Parlunt des canons du concili- de par iin auteiir aussi dilFus qiie I etait llincmar, dcValenee, il les (|ual:fie diUrcls sijnndmuc, el le» rcvaient prodiiire un ijrand vidiiiiie. 2" Niiliv pii-lat, vijyantiiue inalgrij tous scs soins gardccomme I'ii'uvred'uneasscinbleed'arclieve(|uc8 et d'(ive(pies (listiiigU(is par lcur iiiiirile, tcnvre ii Inplusieurs pn-naient li^ parti dc liotliescalc, (Jcrivil (]uelle Kliboii de (Jn-noble,contre (|ui il parait irribi, un trait6aux recliisdesim dioc(''se poiirles pr^jcauclsur riiistoire (lii(|uel il S(itt!nd un peii, availeu la tionncr contrc sa doctrine. Ce lutvers la (in de lan part priiicipale. .Neaninoins il se dissimulc k lui849, ou au commcnccmcnt di; ffiU iiuil y mit la iiKime quc ces canons soient r^iellement du concile main; ct diis lc niois de mars de cette derniere an(le Valence. Cest ce qui lc, porle h dire, que, ne saniie, il renvoya fi Kaljan, arehev(j(|uc de Mayence. puhlies chant h. qui il a alfairc, il adresse sa reponsi: au I! y joiijnit les ecrits (]u'on avait diis lors roi Charli;s, (|ui; lui avail remis les ticrils qu'il encoiitrc leurs srntiinents eciix de saint Prudence de Troyes, de K.itiamne, el la plus aniple prolessioii Ireprend de nifuter. II avoue toutefois <|uc ce eoiicile avait condamne ses i|ualn;s artieles de (Jdiercy de (iotiiesr.ile. Ci^ trait('! (riliiicmar au.^c reclus nest poiiit veiiu jiisiiiril. nous. mais il se plaint qu'on ii.- les avait pas instires 3" II nous ni.inquo aus.-ii la letlre dont il racrom- n dans le d(''Ci'et du concile, ct qu'on Favait condamn^ pagna,el ipii parait avoir eteile qiielqiie etendiii! yhj, sans rentendre.
:

puisipiil remployait cn partie a rapporter des passages do pliisieurs Peres touchant les mystilsrcs de la Trinit(3 el ili! la predestination, sur lesi|uels il pri.iil Ralian de lui donnerdes cclaircisscments. Ilaiiaii y repondit par unc aulre forl longue lettre, (jui a eu un sort plus heureux i|ue cellc (rHineniar. .Nolre areheveiiue nous apprenait dans la siennc, cntre autrcs cliosos, quc Raban ctait alors le scul des

dAlcuin qui fut aii monde. a aussi perdii plnsieiirs autrcs lellres au suJetde (iothescaic et de sa dKelrine.qullincmar avail (icrites, tanl au nu'(iie llaban et .\iiiolon,archcveiiue de Lyon,qu'a llolhade.eveqne de Soissons ela .saint
disciples
4"

un

llincniar traitait encorc de la grlce et de la priideslinatiun dans uii poeiiieque Fludoard nousdonno p.iur iin exeellent ouvrage, opus quvildain cgrcgiatn. 11 y discutail aussi ce qui regarde le mystere dc rEucharistie, la vision de Dieu, rorigine dc FAinc et la foi de la Trinitii. Le poeine^lail iutitule le .Mels de Salomon, Fcrculum Siiloinoiiis, et dedie au roi Charles le Chauve. L'auleur en ayant donne la lccturc h Pardule, lui licrivit ensuitc poiirle prierde lui en dire son sentimcnt.avant (|ue de le pn-senler au priiiee. On y comptait qiialn' cent qiiaranle-six
(')''

:

Prudence dc Troyes

(ri. II

ne nous

eii

restc (|uc la

vei'Selegia(|ues,saii.s ycomprendrf la prefuce,(|ui en conteiiait vingl-(|uatre. Ue luul cel oiivr.igc il ne nous reste que douze vers, rapporli-s par Uurand,

nolice sueeinte qiie nous en doniie Frodoard, et ce quon en Irouve d.ins la reriitation que saint Ueini de Lyon lit de celle a .-Vmolon, son predijcesseur. 5" Outre les traites preccidcnts el les lettres particuliercs, qui valaienl des traittis cnticrs, llincinar composa un grand ouvrage, roluinen ingcns, divise cn trois livres et dedie h Charles le Chauve((/). !)c cct ouvragc, dans leqiiel rautciir traitait dc la priidestination el dii lilire arbilre contre ses adversaires, nommiimcnt encore llalramne, moine de Corbie, il ne nouH rcste quc liiptire dedicaloire que Flodoard nous a cnnservee. el (|uc le P. Sirmond a lait reimprinicr a la tiite de lcdition des OKuvres d'llinciiiar. Cette cpllre, joiiite i\ eelle par laquelle raulciir adresse au menic prinec raulre onvrage qui nou9
rcstc surle m^Hnesujcl.nousapprend en qiiel temps et!i(|uelle oceasion lut eomposi! rcliii dont il sagit ici. .Apres le concilede Valeiiec,en S.'Vj, lleuii, arelicV(i(lii(! dc Lyon, (pii y avail presidi'', en pnrla les

abbe ile Troarn, el reiinprimes par les fragnirnts de notre prelat, qui y lilablit clairement les dogme?

p On
^'

transsubstanliation. rexpliealion iny3tii|ue (iu'il (loiina de ce pueine, et qui tcrmine lc premicr voluinc de ses OKuvres. 7"0ulrc le traitequi nous reste sur lc Trina DciUu:, ct dontun a aussi parle.Hincmarcn coinposai-ncore un autre sur lc miiraesujel i/).Celui-ci etait dfdiii 4

de la presi;nce reelle et de a parlii plns baul de

la

canons
Scot,

;\

remperriir Lothairc,
II

ob(>issail.

ii qiii la ville de Lyon y joignit les dix-neul' artieles dc .iean

condamnes dans ce coneile, et les deux trailes qu'il avail faits, liin contic lcx trois lctlrcs, lautrc
De
lit vt'ritif ilc l'Kcritiirc, el pria Lothaire d'eiivoyer tous ccs eerils i\ (^harlcs le (;haiive,son frere. (leliiici, les ayanl rci.-iis ii Verberiedc lu main d'Klibon, evfique (ie (irenoble, qne Lothaire en avait charge avant de moiirir, les reinil !\ llinemar au mois de seplembrc S.t(i, lorsquils etaient a Ni^aulle, ninison de rarchev("'(|iie de Uoiien.C.e fut donc |)our y n.ipondre, el pnur n^futer aiissi le traile de Ualranine sur In nielre maticre, comiiie nous lapprend Flodoard, qnc notre prelat entreprit rouvrage eii (|uestiiin. Ca nianien' dont il lex^H-uta, et (luil Fexplique

n

Oharles le Chauve; raais on a n(gligii de nous le ronserver. S" Parnii ccux qu'on nous a Imnsmis, on a fait mentiondunc lcttn' apologrtiiniedllincmarau pape Nicolas 1", pour justiliersa conduite. II adressa encore au iiKime pontife un aiitrc erril.qne nous n'avons plus, et (]ue nons ne connaissoiis (jiie pnr Klodonrd. Notrc prelat y faisait s^n profession de fui cl son apologie contre lerreur ()u'il iniputait (othi*»ealc, el s"attaehait d iiiontrer ijiie de la dependait la conservation de la foi orthniliixe. '.^•11 nefaut pasconfondreces errils apologeliqucs avec un nutre qu'llincmarciiiiii>osu apn-s le c«inrile de Troyes, pour sc justilier des acrusalions dont on le chargcait aupn's du Pape Jcan VIII, sur ce qu'il rejetait raulorite dos derrelales (31. II y montrait, romme il Favait deji expose dnns ce concile. quil les reeevait avec la disrrelion convcnable, r'cst-&,'i

dire aiitant qu'elles avaienl ele n'i;ues ct nppnuivecs par les conriles. II y disrutait niissi ce qiil s'elait

comment

lui-mAme, a
rien
si

fait

.juger h

M. rabln! Fleuri,

cet histo-

portij
(n)
(ft)

sage et si jiidiricux, qu'llinrmary avait applus dartilicc que de bonnc foi (<•). II pretend
lib. iii.cap. 2.S.

d'llinrmar dc Laon ; onsuilc relabli; romiine cn sa plaro clconnienl lledenulfc av:. lirme par le pape. linuiiiii d.ms le niemc ouvrage, se jusliliaitencon'(lelacali'iiiniedonlon lorhnrgeail aupn-sdii nii^nie papo.commosil avait pn"tondii (jue la (lignite du Ponlife rotnain ne fill pas au-<le«sus dc la sicnnc. A toulccla il joignail ccriains eclair. i--.-passii

dans
il

la

grandc
el'

alTain'

avait

!

.

Flodoard., Flodoard.,

((•)

ibid.,

cap. 21.

(f)
((/1

(f) Id. ihiil.

Flodoard., ibid. Flodoanl., ibid., cap. Id. i7>ii/., rap. 21.

1."

(d) Id. ibid.,

cap. 15.

37

PROLEGOMENA.

38
do
tr;ute snr la

menls au sujet de Carlomam, el (l'autres divcrs obl'accuser.Il linisjcts qui avaient servi de pretexte
;"i

\

tait lc titrc
(lunlilcs

maniirc de pner,

et

les

sait ce

grand ouvrage par declaror qu'il lui serait aussi facile de se laver de toules les autres calomclo porsonues qu'il lui sorait possihlo, pour lo reniea dont on le couvrait mais qu'il rerusait de le pos de rime de rempercur, son poro, qui, Uii litant fairc, pour ne pas parailre repousser des injures apparu en songe l'avait conjur^j di! le d^^divrer des par d'autres iujures, persuade qu'il y avait pkis de poinos (pi'il soulfrait. gloire h mepriser ses caloninial(;iirs ([uk les vain17" L'i!crit qu'Hincniar fit sur lo calcul, pour cre par ses reponses. troiivcr le jour auquol on dovait ciihibror la Kio de 10" Entre les si.^i h sept lcttres de notro archeIWques, nierite d'6tre romarquo (f/). Dans cet ecrit, veque au pape Loon IV qui sont pordues,il y avait il laisailquelques obsorvationssurletraitedemome une consultation imporlanle (ti). Ellc roulait sur n;itiiro (pravait conipose rabbe saint Adalhard. les chorovcques, qui s'emancipaioiit de contoror la IS" Hincniar ijcrivit quclquos lctlrcs h Ebcrard confirmalion, ct qui, a la mnrt de revoquo, fai011 Evr;ii'd, comte de Frioul,enlre lesquclles il y en saiont toulijs lcs autrcs fonctions episcopalcs, co avait uno qui pouvait passor pour un traite de piequ'Hincmar regardait commo autant d'abus. II parto (h). L'autcur, apres avoir loiic la conduite toute lait aussi au Pape, dans le meme ecrit, des clercs chrcLionne dc co seigneur,y elabliss;iit la necessite qu'Ebbon, son prodccesseur, avait ordonnes. 11" 11 adressa a C.harles le Ghauvc un recueil ofi d'avanoer dc vortu en vertu,aliu dc se roidir contre nombre d'aiilorites touchant n 10 ponchant naturol ([ui conduit rhoiume au vice. il avait reuni graiid plaire ^ 11 lui donnait pour principe do chorchor les eglises et tes chapolles, poiir ropposer hcc qiio Dieu en.toutos choses de travaiUor Ji donnor la saint Prudence de Troycsavait etabli i co sujet^/»). 12" llincinar composaeneoro pourrinstruction du paix ii rEglise de ne se pas contentor d'oxhorter los princes, auprcs do qui il avait du cr6dit,i prameme prince un traito qu'il intitula Dl'S douic abus. tiquor le bien, m;us de les y pousser eflicaconient; Cetail un tisau des passages des Pores et dosconsdo contribuer de son pouvoir ci etablir la tranquiltitutions que les rois, ses predocosseurs avaient pude protegor les geiis de bien; de relile publique blieos. II avait soin de rappcler au prince dans cet de voillor avec soin sur luisistcr aux mcchants licrit lc souvenir des promessos qu'il avait faitos momo, en pratiquant la temperance, la justice et avanl la ceremonie do son sacro.tantaux grands du la pioto chretionne. royaumo qu'aux evoques. Nous avons parmi les ou1',)" On pcut aussi rogardor oomme uii autre vragos supposes h saint Cyprien et ;\ saint .Augustin, tr:iil6 do piote, ou uno instruction chrotionno, la un traite qui porte le mome titro. M;iis cc iVnHt grande lctti-e (|U0 notrc prolat ocrivil i Roric, Tun |)oint assurement colui d'HiiiiMii;ir. Oiitro qu'on n'y dos chofs dos Noruiands,;ipr6s qu il so fut converti aporQoit point sa m;uiiore dilfuso d'ocrire, lauleur il l;i fiii, ot qu'il eut regu lc saint baplcme ((). n"y omploie que rautiu-ito dos livres sacres. 20" Ilincinar, h la priere do ses coUoguos dans lli" U nous reslo,comme onTa vu.plusieurs aulres ropiscopat, avait aussi un traite sur le culte des instructions quo notro prolat avait faitos en favour inia.;os, tant cellos du Sauveur que dcs saints (j). des princos rognants.Mais on on a perdu quelquijs iiutres qui paraissentavoireleconsiderables,suivant - L'epilogue de ce traite otait en vers. '' 21" II en avait compose un autrc (k) pour r6ponridee qu'on nous en donne (c). Nous n'avons point dre Ji la question duno cortaine personne qui lui ccllo qu'il adrossa a Ch;irles le Chauve, ofi, aprcs avait domande pouri[uoi los baptises qui ne sont lui avoir appris cc que rcmpereur Loth;iirc son ni pretrcs ni (liacros,et qui ont le malheur de tomIrere faisait ci Rome, et quand il reviendrait en ber dans rapostasic, reijoivcnt une seconde fois IVance, il lui proscrivait la conduile qu'il dov;ut riniposition cles niains de rev6que lorsqu'ils vientenir envors Diou et d Tegard dos homiiios. II y nont a la penitcnce. donnait aussi 4 la reinc des avis salulaires, alin 22" Outro ce qu'il disaitdos principaux niystoros qu'ello engageilt lo prince, son opoux, & nioncr uue do notro redomption, dans son poome Ferculum vio irroprochablc ct digne d'un roi. 14" On n'a poiiit non plus rinslruction qu'il lit Salomonis, il ht un ecrit particulier, en prose, sur pour Louis lo Boguo, imnicili;ilcmont aprcs l;i mort le momo sujot, qu'il adressa a un archeveque de do rpmperour (;harlos,son ))oro,ct qui cst dilfereute scs aniis. 2:j" Flodoard,qui cntre dans un grand det;iil dos de colle dont nous avons p;irle aillours((/j. Ily proscrivait i ce princc de (juelle manioreil ilevaitseconecrits pordiis de notre archovoquo, iic lait auciine lEglisc de Raduire.pour bien commcncersonrcgne,lui proposant iiu!ntiou dc celui (pril adrossa lcs c.xcmples de sos prodecosseurs, ot lui donnant vonno (/). Mais on sait d'ailloiirs (iu'il oxistait enp;ir articles dos avis sur le bon gouverniunont, le core au xr' sioclc, ct qu'il otait fort conuu do Sigerospect (iu'il devail avoir pour rKglisc,et surdivors bert d(! Gomblours, (lui on fait iuk! montion parlila lettro quo aulros points intiirossants pour liii et pour rLI;il. (•uliere. L'(3crit etajt pour ropondre 1.5° II nous manquo oncoro une aiitro inslrucliun I) 10 clorgo (ie (!Otte Eglise ;ivait ccrite ii Cliarles le d'Hincmar h Louis, lils ot succossour do Louis lc Cluiiivc toiichant los liabits dcs cl(!rs,et (lue M.des I?('^guo ((').ll s'y agiss;iit dc l;i naturo ct conslitution Cordos a l';iit impriinor parmi los opusculcs d'Hincdu conseil qu'un roi doit se formor pour quil liii iiiar. soit av;int;igeux 2'i" 1'oiir ;ilirogorcc qui concernc lesdcritspcrdus de la manii^ro d'cxcrccr l;i justice et ilo i'cnilre sos Jugomcnts ;(l(^s avantagos (pic pro011 onooro cachcs dc co prolat, nous nhservcroiis, duit rohsorvalion dcs r(!'glcs qu'il prcscrlv;iit Ji cn gonend, qiio Flodoard, (lui p;ir;ut los avoir oiis cetlo occasion, ct des douimagos qu'!iUirc l;i iii;loiis sous los yonx.cn fait uiio 6nuni6r;ilioii iifl 1(111 gligonci' (l(! I(!S inottro on pnitiqiio. 011 ciimplo pliis do (iiiatro conls,p;irnii losquclssoiil IG" Parmi plusicurs lettres qiillincmar (jcrivit ii cnmpris la plupart dc (!eux dont nous avons parle Louis,roi do Germanic, il y en avail unc qui nKJridans cct orticle ct plusieurs de 1'artlcle prcceilcnt.
;
("i ; ;

qiw iloil avoir la prirrc (/'). Klle fut ecrite en r6|ionse h cclle de ce prince, par laiiuolle il engagoait Iliiicinar ci prior ot h fairo jirior par le plus

;

;

;"i

.'l

;

(a) Id.

ibid., cap. 10.

) )

Id. ibid.,

(i) Id. ibid.,
(f) Id. ibid.

cap. 18.
1}

Id. ibid.,

cap. 23. cap. 2C.

(d) Id. ihid.,
{e)

cap. 10.
20.

Id.

i
(/)

Id. (/'/(/. Id. ibid., cap. 29.
//'/(/.

((-/(/.

(k) Id.

{f} Id. ibid., c;ip.

Mabill., Aimal. lom.

I.

pap.

0.').

39

UINCMAHIJS ItllKMKNSlS AltClllKPISCOPLS.

40

Hncdiu cot cciivuin a-t-il soin d'uvcrtir qiiil cn ii A. nous le rcprC-scntc (eiiisl. 42) coniine un priilal g(;iicreux,l)ienraisant cnvcrs lout lc nion(le;en qui la oinis iilusicnrs.cdiiiiiic un Vn pii rcmanjucr ilansle cataioguc i|uo iious uvuns (loiinc dc cciix i|iii nohlcsse dcs scnlinicnts ullail de [luiruvecunciiiiiiicstcnl,.!! s cst iiarliculicrciiicnt utlaclica nous lairc ncnlc sugcsse.CiSlail veritahlement le curactere dc connailrc lcs lcttrcs illliiiciuar, (|iril rcganlait cct urcheviMiuc Jl Ttigurd dcs personnes quil aireccoinini; iininirtantcs. Kllcs rctaicnt cn cHcl [loiir la tii)nnail;iiiais nar ru|)|)ort ii cclles qu'il nc goutuil |)lu|iarl, suivanl lidiic (jiril nous cn a laisscc. 101 pas, ou (hint il croyait avoir re).u quclquc sujct de m(icontcnlenient,il nc nieltait de hornes h soii indisi Idn [Huivait rcussir ii lcs rccouvrcr, on y trouvcrait i|uantili' dc choscs inlijrcssantcs [loiir Ihisgnution que par politique.Outre lcs diverse.veiiiples toirc dc cc tiiiiiis-lfi, lanl ccclijsiasliijuc i|uccivilc: (ju'on cn u allegutis.on jieut eiicorc [iroduirc cclui pour la Cdnnaissancc dcs coutunics ct dcs ji.sages 00 suint l'rudencc de Troycs. Assuremenl cel livcalors (ilisiivcs.pfiur la disci|jlinc toufhant la pcni(jue litait Ins-iiloignii dcs crreurs dc Jean Scot (:\ lcnct;, lcs lilciHions dcs iHc(]ucs, la niiniination aux niianmoins llincmar, qui n'iitait pas conlenl dc lui, curcs, la prcspiitalion aux licinjliees, la rorinc dcs ne craignanl pas dc le vouloir lairc pusscr pour conijilice des exciis dc cc .sojihiste (c). Juginncnls cccl(3siasli(|ucs, ctc. l)n a, d-ins (|uoli;ncs-uncs dc ccllos qui nous Unc dcs c.xccllentcsquulittisde notrc archev(^.quc, rcstent, divcrs (raits sur les dcvoirs dcs 6vi'ques; que tous lcs diiluuts nc sauraicnt juniais cclipscr, niais on en aurait liien davantagc daiis sept a hiiit lut sa rcrmetii h sout/;nir les droils de Tltglise cn di! celles iiui sonl pcrdiics.Tellc est ccllo qu'il (icrigi'ntirul,ct ccux dcrfiglise gallicane cn particulier. vit fi l}crlulle,archevi;(]uc de Tr(!ves,au coinniciice- n Ccsl dans cos occasions qu'il nc savait jjoiiil laire inent dc son ijpiscopat ((i),pour linstruircde la inaacception dcs pcrsonnes, et qu'il monlrail qu'il ne ni('re dc gouverner son diociisc et sa nictropole. craignait ijuc Dieu scul.Kntre plusieursiivii^nements Telle est cclle qiriladrcssa iillincmar de Laon.son ofi ii signala cette fcrnictii (ipiscopale,cclui de Tin|)ro|ire nevcu, aussitiH a|)res son ordinalion, pour lrnsiond'Odacre dunslcdioccscdclJeuuvuissufliriiit iiii prcscrire les regles d un sagc gouvernenient. II .scul pour lu fuirc voir avec toul son Lrillant. I.a ilonnail aiissi dc saliitaircs avis, dans une. autrc cour pcrsisluil iappuyer rintruscontrelcjugement leltre, i\ Krcanras, ('vriiiie de Ch.ilons-sur-.Marnc, que les (iviiques en uvuicnt jiorlti cn jjlcin concilc. au sujct duqnel on lui avait lait de rAcheiix rapllincmur sojqiosa toujours ii celleinjuslict; uvec un ports. Gelle a (iuilleliert, successeur du precedent, zele tout de fcu,(|ui allail Jus([u'a la disposition de contenail aussi (rexcellentes inslruclions |)OLir iin vcrscr son saiig iioiir la diilense dc ccllc cuusc. Le succcsfcur dcs api")lres. La ivpnnse ([nil lit a Wala meinc rinqierutricc llichildc ayanl cxjiulsti d'.\u011 NValon, cvri|iie de Mrt/., ([ui lui avait denianilc rigni rahhcsfe Itigilinie, |i(iur favorist^r rinlnisinn des avis sur la (•onduile d'(in pasteiir, parait cnd'une amhilieuse, notrc prelut lui licrivil avcc une corc avoir (itii iin ecrit considcralile sur le nieiiie vigucur h riiprcuve de tout. siijet. Daiis iin autn^ il (^ntrait dans le detail ilc la 0» a vu de quellc maniercil faisiiil iiurlcr le roi conduilc ([Uiin (Heque di)il lenii- a ri';,'.ird de; [:!Gharlcs le Ghauve, dans les lytlres qu'il ccrivuil niix

mms

;

papes, au noin dc c« prince,lorsqu il sagissail tlc maintenir les droits de la royuule ct lcs lilK.'rtes «lc _ ri\Lrlisc de Franre contrc li\< pri';lcnlitinb delii eniir l)i' III. imjciiio, eruililionc, doctrina Uincmari ^- ile llonic. llincmar nc jiarluil pus avcc iiioins dti siihjiu) de cjus scribcndi moilo. vigiieiirduns ces meiiics rcnconlrcs, cn ccrivaiit cii son [irii[)rcnom.(ln cn a des prcuvcs non tiquivoqucs Ce qu'on a dejadit qiri?incmar dansrhistoire de daiissafortc niponsc uu pa[ie Adrien II, qui voulait sa vic et le calalogue raisonni; desesijcrits pourrail reiigagcr sc sejiarcr de la coinniniiKin du roi suriire pniir laire connaitre soii gtinie. Mais on on Chiirles son souverain. Cette vigueur a|)os(tiliquc aur.i uiic |ilusjiisle idee cn ra[ipro('hant li-s uiuiles jiiirait cncorctluns toul son jour duns lu lcllr»! au aiitres les ilivers Irails i|u'(in nen a donnes (jiie seiii(''nie |iajie contrc les frt-qiicntes aii|iellittioiis au parcmcnl.Le lccleiirya [)ii oliscrver uninelangede Siiint-Siii-gc, cl dans lc lmil(i en fuvcur dcs dmits honnes et ile maiivaises (|ualit(''s.(yest ce qui a liiit dcs melr<ijiolilains contre lc jirivilfgc ijuc Itomo (lire aii Ciinliniil Itoiiii i|U on aurait di; lu |icine ^ avait accordti Ji Ansegise, urclieviique. ile Scns c/ . dclinir ce [lui a pieviilu en lui.ou le bicn ou lcniiil: Gctle 'meiiie vigueur, (|ui sc. Irouvait soutcnuc duliiii vitiorum ar virtuliiiii li-niprnimcnto. L'iin ne dans llincinar jiar rautorile quil avail nC([«isc cn pciit en eirct le liien connailre qiicn rcnvisageiint Friincc, par sim haliilele dan.-< lc dniit canoniqiio par ces deux laies. l)'aliord on aiieixoil en liii un et |)ar son aneienncte dans rejiiscopat, lui ntlira esprit vir, suhlil, [xl^iKJIraiit, elendii, eapahle des la «lisgrAcc de la coiir roiiiuine qui s'cn prcnait k plus grandes choses une su[iiiriorite de connaislui dc toulcs lcs ivsolutions vigourcuscs quc lcs sances.uiie riigularilii dans lcs mo-nrs, qui, joinlcs ('•veques dc Francc fdrmnient dnns lcurs concileg Jl rcininencp (le sii (lignite,lc faisaient hrillcr enlre coiilre lcs ivscrits de llonic qu'il8 n'ajiprouvnicnt les aiitres [irelals de son siecle et Ini alliraienl le. D [las. G'csl i)eut-etn! dc la mt.^me sourcc qiftitincnt rcspecl dcs papes ct dcs rois comnie des uiitres. veiiues cn parlie lcs dis|>iisitions |>cu favnruhles Mais on y decouvre cn mcinc teiiips un canictere dii iia|M> Nicolas jiour notrc archevi^quc, ct donl allier, iiillexihle, iioperieiix, riise. |)artiiil, eiivelopqui-lqiics «'•crivuins nininins, nnmnitWiient lc rni^ |>e, arlilicieiix, enlre()renanl une |)olitique qiii lui flinul Haronins, onl lieiile cn ccs dernicrs
roisses de la cainpagne
(/;i.

i^i

;

;

ndriiilenienl niellre Iftut en nsage pour venir ;\ houl de ses desscins el de ses enirc|irises.llii n'u [loiiit liesoin d aulres prciives, pour asseoir ee jligcinenl, i|ue crlles qu nn a deji'i liies dans lc c.oiirs de son hisloii'e. ('.'csl celle polilique q>ii le portnil fi rejcter lcs deeretiiles, iDrsquelles ctaicnl conlrairt^s ;\ scs vues.suivanl lc reprnehc (jircnruises conrren-s le [lapc Nicolas !•', ct d lcs rcsuit cevoir, lorsqu"elles lui etaicnl ravoraliles. Loup rlc Fcrrit^Tcs.grand ndniir^toiir d'llincinur,
iiiisail
i^l

lcnips. Iliiicmnr snvail
qiic

bcaucoup, mais
e|.
lii
.

il

s'cn faul

liicn

snn savoir

f'.'

|,'|vcr^;

- .!! hii
'il
:

uviiir etti In-s-fai

sans gi'nc dans M-- "
a|)prol°ondi lcs niysti

cilc fi \i.._.i

ct

lint

i

pnr
;

,qilinit^moin-.Ccst ce ipu e,el qiier : cc qiril a fuit h sa laiiliiisic,? •. II soiivcnt conlrc le scns nalurel du nvnitlulaiilupartdcs Pcrc«,ctr«itnnasscx (requcnt
'i

{(7) (fr)

Floiloard..

lih.

iii,

riodourd.,

(/-;(/.,

cap. 21. cap. 22, ti.

(f)

Vide librum dc Pnedcsl.. cap. 31. pag. 231,
Marca., Conc.
1.

232,
(a)
iv, c.

6, 12.

41

PROLEGOMENA.

42

usaee de leur aulorile (a); mais il n'uvuil point eturiie au n'avait pu gouterjes scntimenls de saint Augustin ni ccux dcs autres Peres qui pensent
ce saint docteur. lavorite et dominanlo de nolre prrlat elait cellc de la discipline dc ILglise, qull avait puisec dans les canons ct los autrcs ccrits dcs concilcs, par une elude serieuse ct jouriiaiitire. 11 se Ijortait volontiers h ecrire sur celtc sorlc de malicrcs.qui tont robjetde la pkipart de sesouvragcs, r[ avail peine a linir lorsqu'il en trailait lant il elait plein de belles connaissanccs qu'il avait aciiuises par cettc ctude. II a eireclivemcnt rcussi d laire enlrerdans ses ecrits une inlinitc ire.vcellcntcs ii'gies et d'autoritcs sur le gouverncmcnt de TE-

^

comme

La science

:

[l)). II n'est point d'anciens autcurs ou Ton en trouve un aussi grand nombre, si bien elablies, ct dans lequel on puisse apprendrc plus de droit ccclesiaslique. Hincmar lit aussi usagc de son erudition pour ecrire sur des sujets de morale ot de n pio.te. Temoin les instructions multipliocs qu'il iit pour plusicurs tetos couronnees, pour des archevequcs, des evequcs et Ton peut dire, qu'il n'y roussit pas mal pour le temps ofi il ecrivait. II est loutefois surprenantde voir qu'un prolatqui clablir une morale evangiiiqiie ct une piettj aussi savait tant do bonncs choscs, ot qui etait ;uissi ocsolidc qu'eclair(5e. Ce quil a (jcrit sur la discipline cupOjSe soit amuse fi traiter serieusement desquosost cn tout conforme aux canons, donl il avait une tions assez inutilos. Nous cntondons parlor (le ce connaissaiice particuliiirc, comme cn ayant fait le ([u'il a ticrit sur les epreuves par rcau froide ol roau priucipal objet de son (Jtudc.En lisant sos ouvrages ch;iude.II nc Test pas moins de lc voir doniicrdans sur ce sujet, on s'aperQoit sans peinc qu'il n'a pas des mysticites insipides et dcs visions dont queltcnu k lui qu'on eutobscrvc en son lenips les regles ques-unes sentont la fable la plus grossiere. Tels dc rEgliso sur la penitonco, radministration des .sont, d'une part, les ecrits qu'il lit pour ox|ilii|uor aulres sacromonts.les (Jloctions.les ordinations des son Ferculuiii Saluinonis, et la qualilicalion de mysministros do rautel,la forme des jugements eccliitiquc qu'il avait donnee au concile de Niceo. Tolle si;istii[ues,etc. De memo, on dijcouvre bcaucoup de cst, de l'autro,la fable dc la damnation de Chaiies lumiijre et de sagesse dans ses rtiponscs aux conMartel en corps ct en ame. sullations de ceux qui s'adressaicnt ci lui. Quc s'il On a par lados prouvcsquerorudilion iruincm;ir n'a [las toujours suivi lui-mcmc, dans sa propre ('dait sans goul.Elle avaitencore tous les autresde- ~ cause, ce qu'il proscrit aux autres, c'est une erfauls dc celle de son siocle. Elle (;tait brute, sans " reur de fait, qui ne doit pas tirer a eonsequenee. clioix, sans critique. La plupart dc scs ouvragos II y a de la clarli; etquolquo ncttct^; dans sa masont dos amas, des compilations d'aulorit(!:s sans ni(ire d'(jcrirc, mais elle est dilfuse Ji roxc(is,ct Ton (irilrc, sans arraiigcmcnt, oij, a forcc do vouloir n'y tronve ni lilij.gance ni politesse.Aussi remar([uelaire montre d'unc grande memoire, il a laissi!'. peu l.-on (() qu'clle est plus propro pour des m(^.moires et ilc miirqucs dcjugeinent et de justesse d'ospril. U des iuslructions quc pourdos ouvragcs dc doctrine lait voir sou ignorancc dans la critique, non-seulocl d'(!ioquonce. Ello ne convii'nt point non plus au iuoiit on attribuant a saint Augustiu lo lameux //;/gonre historiqne; et la longue h^gonde ([u'lliucmar /)()c/)(i),s7(V()»,;i saint Jiirome r^crit sur rEiiduriisscnous a hiisstie dc sr l'ai;on sur sainl Uoini annonce nicut do I'liaraon,et un sermon sur rassomplinn de fi toHS ceux ([ui l;i liscnt que son aulour iravait ni la sainte Vicrge en corps et en ame, niais aussi cii goiit, ni gonic, ni talent [lour (icrire riiistoiro,quelrejetant comme apocryphes lcs ecrils de sainl Kul([uc habilo qu'il fiit d'aillours.Les autres caractijrcs gencc, sur ce qu'il supposait qu'ils avaicnt tHi': di'(lo sa manierc d'ecrirc. Ccux qu'il a faits dans sa clari-s lcls par le docretdu papc Gclascipii prociida proprc cause hdssent apercevoir dos trails de subtidc plusieurs annces rorigine dcs ouvragos de ce lite ct une certaine adrosso pour tourncr i sonavanl'6ro.Nous taisons les autres trails ilu momo gonre tago les autoril(Js qu'il om|jloic. On voit d'uu aiitre (\uo nous avons rapportesaillours.pour parlor de ce cut(i,(lans ceux ([u'il a composil^s coutre ses advcrqui rogiirilo lcs f;iusses Decrelalos. Hincmar sixvait saires, un style v(ihement, plein daigrcur, d'amer(|u'olles ctaicnt (rune date lort r(!conlc,ctiiiconuiies tumo ct souventd'invoclivos.End'aulrcstermcsIors;iux sioclcs qui ravaicnt priiccdij. Copendant il i\e D qiiil s'agit de s(! faire craindn!, do fai.ievaloirson creliiil j;im;us on di-mclor l;i su|iposilion, (|iioiqu'il la (lit, de souloiiir sos droils ct lcs pn^^rngiitivcs dc sa t-fntit fiirl bion. II aurail fallu c.vaiiiinor si ollo.s dignilo, il |i;iii(! dun loii luiut, llcr, iiuporioux. .\u ii;iii'iil vr;ril;ililfiucnt dfsaiicious p;i[ifs;iqui roii ;i conlniire, y a-l-il qiioli[iio siijol dt^ craindro pour |ir('lcndu oii tain; hiuineiir. M;iis ciimuio 11 igiiiir;iit liii-iiifMie.il r;ib;(isse son ton prend un air dc tiiniIfs rogles dc la critiqiif.i! iif [iiil i>iili-fr tbius fiilc dili'' ot ([Ui'l([ucfois i-am|iant.C'f.st cc ([iron [icut reiliscussinn. ni;iri|iior daiis la |ilupart do ses leltrcs aux l'aiies, Co (l('iaut de crili^iuo lui ay;int f;(il coufiindro los ot (l;ins Ofllfs ^idrcssi^es i rarchcv("'que Egiloii. boiis ct lcs niauvais auleurs, il sc (il, siir co [ilan 1\'. (lcfccliicux, uii syst(''.me do religion qui ne pouvjiit I>c Ilincinari Opcniin cdilionilms. j; ftre exact. On a vu de ([uiilc S(uie les concilos ct Ifs lh('Milogi(;ns do son lfni|is roleveivnllcso|iinions .lusi|u'('ii l';iiin(!e 1002 il n'av;iit rioii [i;iru d;ins lo qiril av;iit embrass(':cs sur la gr;\ce,lapri'(lcslin;irniii |iiiblic (lcs ouvragosd'lliiicm;ir (|U('cc(|u'eii r;ip[iiirte (i lc lihro arbilrc. Quoii[uc ce[iciidiiiit il ;iit bfaiil'lii(lo;ir(l lui troisii^^mc livrc dc soii llisUnrc do coup donni'! ;i celni-ci d;iiis ses (•crils, il iio laisso Ileims ((/). .Mors Jc;in liusec, j(''suilo, 011 |iiibli;i nouf

glisc

;

oas d'y rcconnaitrc la necessite d'une grice preve nante,d'une gr;\eo qui donne le vouloir et lc 1'aire, suivanl le bon plaisir de Dicu.Maisil nosecontcnte pas d'cnscigner quc le libro arbitre a part au bon usage de cette graco, il mct de niveau ces deux agcnts. Cest peut-etre un dcs motils (pii lui Taisaient rejcter les ecrils de saint Fulgence et ijui remprchaient de goulcr ccux de saint Augusliu, qu'ii cite neanmoins souvent, sans rentendre. Hincmar au restc parail avoir ponse sainemcnt sur los autres dogmes de la foi calholique.ll a peu ecrit sur scs maticres,dont il navait pas fait uiie etude assez serieuso. Le peu qui nous reste de son luTfiiluiit S(dnmanis,o\l il cn Irailait quelqucs-unes, monlre qu'ii y elablissait clairemont la presence recllc et la transsubstantiation de rEucharistie.Un voit par quelques autres de scs ecrifs quil avait unc juste idee de la nature do rame et de la royaute, au-dessus de laquclle il nc mot quc Dicu seul. II est vrai qu'en cet endroit il senible avanccr une pinion peu exacte, i r(3gard d'uu roi qui ne ferait pas son devoir. Les principes qu'il pose pour rijgler Ics mocurs dans diverses instructions qu'on ade lui,tendent k

(«)
{b)

Mab., /1«. I. xxxviii, n. (\2. Dupin., Ilist. ecd., i.x" sicclc.
PATnoi,.

c) Dupiii., ibid.
'(i)Hilil. Tcller.,

pag. 2G.

CXXV.

a:\

INCMARUS IIIIEMENPIS ARr.HIEPISCOPrS.
\

44

opnscules avec tr.iulrcs ancicns monumenls cl dcs noles dc s.i lai^on. Co rocucil, qui cslin-'i", lulim.MayiMice {.•luv. Jran Albin. Lcs ecrils (lllincprinn: niar i|u'ii conlicnl soiil lcs mCmes((ueU'sopuscule3 10, 11, l'i, 15, lli, A'i, 'i7, avee les deux suivaiils de la dernii-re edilion, ilonl on va rondre coniplc. An IjouI de Ireizc aes, Jean desCordes, cli.inoinc de ia cathedraies de Linioges, cn ayanl recouvre cnviron vingl aulresopuscules.lanl parnii les inaniiscril» de la Idljliotlieiiue de M. dc Tliou (|ue p.ir lc moyen dc rran^ois 1'itliou, son ami, lcs mit aii.jour en un voliimc )n-'(", qiii iiarut ;\ Paris eliez Nivelle, cn lG15.L'editeur y avail 1'ail enlrcrijlusieursaulres picccs clrangeres d'anciensuuteurs,entre lesi|uellcs nous nons conlcnlcrons dc marqucr la lctlrc iruifridc h Liiillicrl, arrlieveipic do Mayencc, le Dialoguc sur rel.il de l'l'2glise, lc traile dc Josse iV\micns sur lo liaptenie, la Conslilution dc lliculrc de Soissons, ot plusiours lcllros du papc Nicolasl. Les principau.\ecrits donotrearchi;voi]uc recuoillis dans cc volumo sont lc grand ouvrago divisocn .55 capitulcs contre Ilinemar do Laon ; le traitc sur lc divorcc du roi Lothairocl dc larcinc Thielherge; la roponsca laconsultationde Conthier dcColognc; plusicurs leltres aux iiapes Nicolas ct Adricn, tant au nom d'llincniar (|u'au nom deCharlcs loChauvc. rediteur dc II scmblc ([uil eut (l-tc du desscin de jiiindrc aux ccrits nouvcllcment decouvcrtsde nolre pielat coux ipic liusee avail deji donnes;niais c"cst ce (|u'il n'a pas lail. II na point noii plus Juge i propos d"y lairo dos noles, de nenr.,dit-il daiis son epilre dedicaloirc !\ M. dc Tliou, dc priivenir lc .jugeiiioiit de scs lcctcurs. Sculemcnt il a mis h la tetc dc son (^dilion lo passage dllincmar cites par Yvc de Charlros cl Graticn dans son D(icrct, avcc un cxlrail de rhisloire dc Treves, qui conccrne le divorce dc Lothairc. Le P. Sirmond, faisant ensuilo dcs rccherchcs pour son edilion des Conciles dcs Gaules,recouvra
i"i

d'aulrc3 6crils frilincmar, qu'il fit cnlrer en partic dans lcs Actcs des conciles aiixqucls ils apparticnncnt, el (|u"il a renvoyes eii parlie k la fin de son

Mais en ayanl encorc decouverl grand niiMil)ri;,il('orma ledessciiide eeux qiii .tvaicnt dej.'i ('di; iinpririies ct les .joindre d"i'n doiiner une (jditiiui eiitiere.Cestccipril exeeula on deux volumcs in-fitl., i\ui parureiil a Paris chez Soba&lien Cramoisy, Tan i<)'i.5. txtte (-diliun nous a scrvi dc guidc dans le catalogue raisonnc quc nous avons fai; des (jerits d'llincmar;ct Ton cn a par I& iino juste idee.Nous njoutcronsseulemenl quc lc P.
troisieiiie viiluiiic.

depuis un

pliis
,'i

Siriniind, ainsi
saiis

(|uc lc

pr(jc(';denl (idileur,

a

laisst:

n

aucunes notcs lc lcxte dcsonaulcur.scbornant h inollre U la tiMc un tres-court avcrtisscnicnl avcc un abre.gechronologique qui indique k peu pK-s le lernps auquel chaijue ouvragc qu'il public a (•It; coinposiJ.Kn a observii plus haut quc le P.Sirmond n"a pas.jugc i propos dc donncr place dans son edilion i ce que Surius avait dejii fait imprimcr d"Ilincmar louehant sai:it llemi, (;ve(iue dc Heims, et saint Uenis dc Paris. II a rcfusi; le mOme honnour i qucl(|ucs lcttres dc notrc pnilat sur T^lection ct rordination de divcrs (iveques, quuiqu"il les cut ins(;r(;cs dans sa dissertalion sur le miimc sujct, ct quc M.des Cordes Ics cCl plac^s dansson
(jdition.

ccilc du P. Sirmond, lo P. Ccllol, son decouvrit dc son coli; i|uel(|ucs ^crils de notre archcve(|uc (|ui avaicnt (icliappc aux rcrherchcs des editcurs pr(!'Ci:dcnts, ct les jiublia en I<'>5.-< nvec les .Aetcs du concile de Douzi. Les PP. Cossart ct Labbe cn Irouvcrent encore depuis, cl les nrciil eiitrcr dans le huiticme voiumc dc lcur recueil gencral dcs Concilcs, commc nous Tavons d(;ji remarqnc cn un aulre licu. Duchcsne a aussi inseri; quclqucs opuscules choisis dHinc-

Dcpuis

coiifriirc,

mar au sccond volumc dc
^ais.

scs

Ilistoricns

Fran-

H

I i\

GM\KI

AUCIIIEPISCOPI IIIIKMKNSIS

OPERA OMNIA
IN
Citra et studio

DUOS TOMOS DIGESTA

:

JACOIil SlltMOM)I,

Societatis Jestt preibijtari.

DF IIIMIMVIIO
VKTHnUM SCHiPTOHlM IKSIIMOMV
tiahanus, archii']>isco}>us Moijuiilinu.<i, in fu.r Hincniaruni cpistoLv iiiscripttoiic :
ail

C

l.upus. olibas

Fcrraricnsis. cioslola

ii, ad llinana-

rum, cpiicopum hhcmensem.

dcsidoranlissimo rmlri.ct mcnrolessiojiis ab omniliiis catholieis rile venerando lliNCMAmi pontilici.Ilabanus, servorum Dci scrvus, in Domino xtemati) optat salutem.

Rpvcrcntissimo

ct

Non sum

ncscius,

cum

l.uiiw

.IMnv

er.ili..

inii-

rito rect.T lidei ac san.i;

neribtis abiindotis, ultro \ peni jiivandi bonos fiirull.i ut ipiod in sc non habcnt, in vobis possiiieanl, i-l rcniunerand.T vestrocindustrist; matcriam pr.Tbcant.
.
.

'

45

SIRMONDI PR.CTATIO.
i

4t;

Nobililateni vestraj goncrosilatis ornat eruditio salutaris,aititudincm orficii coninionrlat roligio prolcssionis. ll.cc vestr» celsitudini non arroganti;B vitio, scd amiciti;!; studio scripsi ut quoniam in
;

voljis ct nobilitas et sapicutia convenerunt, ' :_..- -.-i-_x ...•_„, .._i....:,
'

i|ui

tuni h.-cc socictas valeat ctiam nolenlibus emineat, ipsa quoquc lumina Ecclcsia! obscurarc conten-

quan-

(luiil.

Sir»iyiOIVDI

PR/EFATIO.

Ilincmari llhcmensis Opcra, Loctor, duobus his lomis comple.xi sumus; non sane omnia hoc cnim sibi aut spcrare quis audcat? scd ea prorsus qu.-c vel jam edita, vol in occulto adhuo latentia invcstigarc ct assequi licuit. Dum plura, cum Deus volct, sc offcraut, non ingratam hanc libi aliisque, quos tanli viri lucubrationcs dclcclant, lot ejus librorum accessioncm futuram conlido. Erunt ctiam qui niibilem illam adversus Pr.-cdcstinalianos dissertationcm, qu,i! nunc primum exoritur, opportunam hoo loinporo ad eosdem rcfcllcndos aptissimamquo arbitrentur.»Juanquam in Opcribus Uincmari nullum est
:

spondiTC

utililatc sua carcat, ot in quo pr;cstans aucforis judicium cum scicnti;c copia non oluccat. In his porro digorcndis concinnandisi|uc, quia seriem lemporum, quam spectabamus, ut ubique toncremus res passa non cst, synopsirn tibi chronioam subsidio comparavimus,quffi ab Hincmari usque ordinationc ad vitaj finem deducta, de singulis 1'ere admonet quas ad res qusvo ad tempora referri prfficipue debeant. Fruere, Lcctor, ct vale.
(|iii)d

a

SYNOPSIS CIII10NIC4,

Ad

inltlligentiam ulriusf/ue loini accommodafa.

(An. S'i'i) llincmarus dcccnnio posl dcpositioncm Ebiinis libcmorum archicpiscopus ordinalur in synodo l!clv;iccnsi, Carolo Calvo rcgc, Sorgio pnnlilioo. Tom. II, epist. 19, pag. 272.

B

(8.57) Hincmari Capitula anno opiscopalus duodocimo suptrioribus capitulis adjocta. Tom. Lpag^

730.
Iliiioiiiaii

Collectio cx sacris Scripturis et ortho-

Scrgio papa VI Kalendas Fcbruar,dcruncto, Leo IV in ejus locum cligitur. (848) Synodus Moguntina Uabani archicpiscopi, in qua Gothcscalcus monacluis,dc pr;odostin;xtionc Itci pravc sontiens, damnatus cst, et ad Hincmarum mctropolitanum transmissus. Tom. I, pag. 20; Tom. II, pag. 262. Synodus apud Carisiacum palatium, in quo Gothoscalcus itcrum damnatus, prcsbylori gnulu est dojoctus, atquc in orgastulum retriisus in Altovill;u-i monasterio,ct Capitula qnatuor Gothoscalci capitulis opposita sunt constitula. Toin. 1, jiag. 2(1, ot cap. 16 ac doincops. (851) Ebo, Rhcmorum quondani opiscopus, mo(8'i7)

dn.yorum dictis.Quod una et non tnna (licenda sit Uoifas, coiitra Gothescalcum. Tom. I, pag. 415. (858) Boncdicto papaj defuncto substituitur Nicolaus.

Lud(3vico Gcrmaniae regi, cum Caroli fratris rcinvadcret, adinonitionem scribunt episcopi (iiiarum piovinciarum. Tom. II, pag. 126. ^8.5'J) Prolicisccnte cum cxcrcitu Carolo, ut Lu(lovici fralris impetum rotunderet, llincmarus de coorcondis militum rapinis litloras ad eum mittit, ct ad cloricos palatii. Epist. 5, 0, 7. Tom, 11, papr.

gnum

1V2, ctc.

Synodus Lingoncnsis, in qua synodi Valentina; docrola conlirmafa snnt a Uomigio Lugdunensi et
;iliis

riliirxiii K;ilond
(.S52)

Aprilis.

Tom.

II,

p;ig. 313.

opisoopis.

llincmari

Capitula

paroolii;c

Uhcmcnsis r

lircsbytoris Kalond. Novombris dat. Tom. I, pag. 710, 716. (8.53) (^oncilium Suessioncnse quinquo provinci;irum, in quo actum csl de Wllado aliisiiuc cloriois ;dj Abone post dcpositioiii.uu iirdin;itis, ol ilo logitima Ilincmari succcssoris ojiis oloclionc. Tom. II, pag. 282 ct 306. /Eno;c I';irisionsis cpiscopi ordinatio, cujus occ;isinnoa I'rudontio Tricassimo scripla cst opislolado qiia Hincmarus iu pr.-nfationc sua sub linom,ot cap. 5 dc Pr;cdost. I, p;ie. 2(5.
(8.5.5)

ConciliiimTullonsc duodcoim prnvinciarum apiid S;i|ionarias, in quo rclocla siint capilula Lingoncnsia, rogiqnc inox oblala, ot Ilincmaro a rege data ad rospondondiiin. Tnm. I, ]iag. 2, 3. IlinciiKirus altcruni do pivodostinatione insignc voliimon cdif conlra Gothoscalcum ct c.xHeros Pr;cdoslinalianos.
(<S60)

Tom.

I,

pa.g.

1,

olo.

Syniidus Aquisgr;iiioiisis duplox in causa

cii.jus

Synodus \alcntina triiim priiviiioi;iriini, primi c;uioncs Carisiaconsiljiis lliucniari c;ircprcbondondo
advcrsaiiliir.
Iii

pitiilis

eiiislola

iiil

Canilinn

rriinii, inilio lonii I.

Leii IV p:ip;i nioritur mcnso .\iigiislii, oiquo siicccdif lionodiotus 111. (.S.5{;j .luililh Caroli rogis lili;i,Kiiiliilf.i Aii.nlnniiu

Toiifliorg;oiixoris Lotliarii rogis,in(pi;ipulilic;i> illam pa'iiilonfi;c addixerunt. Qiio comporlo lliiicm;iriis ribriim scripsit, cui titulus Dc divorlio Lotbarii of Toiifborg;o rogin;c. Tom. I, pag. 861. Di; Ingoitriidc Uosonis comitis uxorc, qiuc viro roliiHo |)rofugorat, ciinsiilfus a Giinllnirin llincmarus iiuiil scnlirot ad ojiis qu;osif;i rospiindot. Tniii. ll,cpist.2S, pag. 66'.). ('.nnoiliuinTullonsoii prnviiioi:iriiiii qualnnidooim apiid Tiisi;ii'iiiii, cu.jns maiiibifn lliiiomariis ail llo:

rogi di.>spoiis;il;i, K;ilonilis rnii;ilur ;ipiid Vorincriam.

Oolnbr.

;ili

liiiioin;ir

cn-

Tnm. 1, |i;ig. 750, llincmuriis do |ir;rdosliiiatinnc Dci cl ilc lilioro ;irbitriscontra roprohcusorcs suns,ni;ixiini.'quo cniilra
C;iroliim

I'rnl;iriiiiii opiscn|iiis scripsit dc niiptiis Slophani ot tiliio Uogimiindis. Tnm. 11, pag. 647. " (.S('i2l Synodiis lli .Xqiiisgriinonsis, mcnsc .\prili
,.

diiHiiiii ol

oxoiiiilo, in (|i.a

permissum

ost

Lotlmrio, ut aliud

(nnjugiiim

inirot.

Gotbcscalcum ct llalramnum, trcs libros .scribit ad rcgcm. Cii.jus opcris sola rosl;it, dc qua diclum est, prajfationis cpistola initio tomi I.
.1

Italduinus comcs Caroli rcgis liliam furalnr in uxoroni. Tom. II, pag. 244. (863) Corcilium Mctcnse, in quo \Valdrad;c cum
biis, i|ui cditionis Sirmondian.T! paginas Lcctori roprocscnlauf. Eiut. P.Mitoi,.

Hanc cditioni noslr.T! accnmniodamus, texdii jntcrmistis, ut moris est nostri, numcris crassiori-

1

17

IlINr.MAIil

IIIIHMKNSI.S AUCIIIKPISCOPI.

48

LoUiario nupti.i! approbala; Runl,in concilio llomano niox (lania;ituin,(!ju!;c|uc auctorr^.s Ounlliiirius et Toulj,':uiihi.s ilcpo.sili. Toin. II, p.-ij;. 201. i()2.

\

Uutluulum
inslifjaute
tiiiii.
iii

Suo.ssioiifiii

ppiscojjuiii,
ail

llinr.iiiaro
ile.pusi-

conciiio Silvancctensi
lliiinani

iiiipcr

Nicolaus papa

iitstaiiiaiifliiiM
i-l
L'('i'i.

Ju-

Synodus Uuziaccnsis mcnsc Augusto,in quallincniarus Laudunensis ab ofllcio rcmotuscst Actaltoniam por Aclardinn inissa. (872) Actaiilus .Nainiictcnsis episcopus ud Turoncnsciii Kcclcsiain Iran.slatus. lom. 11, pag. 741. Adriano pa|).c mortuo succcdit Joanncs Vll xix
Kali-ndas Juiiuarias. (873j Coiiciliuin Silvancctcnse, in quo Curlomunnus Cui-uli rcgis lilius clericus diuconus grudu dejcctus, luic;ci|uc communioni esl rcdditus. llincin:iridc lliinoldi prcsbytcri purgatiune episl.

ilicium

niitti julji't. Tniii. II, pa;». 2'i(>

Carolus ivx.Nicolao papa ilcpiccanli-.liliani siiam Jiiilith ISaiiluino lc^aliler cunjugio sociuri poriiiitlil.
Toiii. II, pai;.
(.SCi.''))

".i'iG.

Conciliiini

Unmanuni,

iii

ipio

Itnlliniliis in

prislinum honorcni

rcsliliitiis rsl, cl lliiiciiiari rc-

Tom.

II, p;ig. 81".».

scissuni .judiciuiii. Toin. II, paf;. 39",), 4(11. Siicssioiiciisc iii, Nicoloi papa; (8(j(>) Gonciliiim jussu, pro cau.sa Wilfadi sociunimquo ejus, ail cos grarliljus suis rcslilticnilos coiivocalum xv Kalcnd. bept. Ad hujus synodi cpi.scopos qiiatuor suntllin-

(874) llinciiuiri C;ipituln in synodo llhemis edita iiiensc Julio. Tuni. 1. p:ig. 732. (S75) C;iiolo rcgc Itoinum iirufccto. Liidovicus fratcr rcgnum cjiis itcrum invadil, Tom. II, p. 157 cl 834.

cmari
etc,

cpist. 18,"iy,

20

cl 21.

Torn.

II,

paj;.

2(1.5,

Ludovico imp. mortuo, Carolus Roma: imperator
a Joanne pa|)u cxeunlc anno coronatur.
T>

eodcmquc otiam pcrtincnt

22, p. 282, 23, p.

285, 2-i, p. 2"J0 ct 25 p. 208. Ilirmintrudis rcgina Sucssione in basilica S.Medardi ab llincmaro ct aliis cpiscopis Carolo regepostulantc, coronatur. Toin. 1, p;ig. 7.52. Uodullo cpiscoiio mortuo Uitiiriccnsis Ecclcsia Wllado a Carolo rcge committitur, Toin. U, p. 285. {867)Nicolaus panaobjcclioncs Gra;corum in Galliam mitlil ul rftrollantur. Tom. II, pag. 800. Concilium Tricassiiuim sex provinciarum,ab cpiscopis qui Suessionensi adlucrant celebratum viii Kalend. Novembris. Ciijus acta pcr .Aclardum episcopum ad Nicolaum missa. scd Adriano cjus siicccssori rcddita, totam Ebonis, ordinatorunniuc ub

llildcbolilus Sucssionunsis

opiscopusmorliproxi-

brcviculuni confessionis su;e ud Hincmarum niittil, ;ib eoqiie absolvitur. Tom II, pag. (j86. (87(j) Joanncs vices suas in Gullia et Gcrmuniu dciegul Anscgiso Senoncnsi iv Nonas Januar.Tuiii. 11, cpist. 44, pag. 719. Concilium Poiitigoncnse mcnsc Junio, in quo lecta cst Joannis pap.-e epistola de priiiiatu Ansogisi,
el
II,

mus

juramentum ab llincmaro exuctum,de quo
pag. 834.

toin.

60 clcaicorum causam accurate complcxasunl.Tom. II, pag. 40() et 82-4. (868) Nicolao pap;e Idibus Dccembris morluo succcdil
-

Irotariiis Hurdig;dcnsis proptcr paganorum dcvastationcm traiisfcrlur ad Ecclesiam Uiluriccnscm v Kalcnd. Novcnib. llincinarus dc villa Novilliaco scribit. Tom. 11, pag. 8;i2. (877) Capitula ab Hincmaro data Gunthario ct Odclhardo archidincanibus presbytcris. Tom. I,

Adrianus
rc.x

11.

pag. 738.
s.-ecuII,

Carolus

llincm.irum Lauduncnscm ad
iiroscribit.

Carolus imperator ad Joanneni

papam

scribitdc

larc judicium vocat, cumquc cpist. 20, pag. 316, 317.

Tom.

p *'

(8(j0) Concilium apud Vcrmcriam viil Kalcnd. Maias, in quo prinuim aceusalus Hincmarus Latiduncnsis scdcin aposlolicam appellavit. Tom. 11, pag. 351, 60 'i, 6>(I5. IlincmarusLauduncnsis dupliccm pro dcfcnsione sua vcterum dccrclaliu.in Colleclioncm conlcxuit.

judiciis et appellationibus cpiscoporuin el prcsbylcrorum. Tom. 11, pag. 768. LuDOv:ccs Balbus Carolo patri mortuo succodil,

Monstruosuni primo

liliriim.cui subsrripsit ipfc.et

a suis subscribi Jussit.Tom. II, p. .526, .5",I0; dcindc altcriim versiculis praMiotatum.qui llincinaro apud

Gundulli villam pcr Wcniloncm urchicpiscopuin rcdditus cst, cxstjitquc Tomo II, pag. 3.55 ct dcinceps. Ulriusipie incnliocst in cpislola 35, pag. 500
Pt 600.

ab llinomaro apud Compondiuni coronatur \i Idus Ueccmbr. Toni. I, pag. 7-47. Ilincmaruspetcnti LuJovico regi cpiislolam mitlit dc rccla regni adiiiinistrationc. Toin. II, 170. Hoc otiam toin|)ore scripta cpislola 46 Quid cxsoqiii dcboat episcopus.Tom. 11, pag. 762, ct cpialola .50 de visione Ucrnoldi, pug. 811. (878)Conciliuin Tricassinum Joaniiis Vlll.in nuo rcclamavit Hincmarus Lauduncnsis adversus llliect
:

mcnsom

ct nlios.

Lothario rcgc vi Idus Auguslas in llalia dcfuncCarolus rc,\ illius rcgnuin obtincl, Mclisque ab llincmaro coronatur v Id. Scptemb. Tom. I, p.
lo.

(789) Ludovicus rex Compcndii mortuus dic P«rasccvcs iv Idus Aprilcs. Succcdunt lilii Luduvicus et Carlomannus,quos .Vnscgisus npud ren-arias co-

741, etc. (870) Conciliiiin

apud Atliniacum deccm provinciarum mensc Maio,in qiiollincmarus Lnuduncnsis
itcrum accusalus, tres Judiccs clcgil,profcssioncinque suam rcgi cl mclropolilano suo dcdil.post fiiga lapsiis .ad scdcm procbnnavit aposlolicani. .Vcliim cliam in codcm do rcbcllioncCarlomanni rcgis lilii. Toin. 11, p. XjO, (>04, 644. Eodcmqiic anno, scd
uiilc conciliiim scriptu cpistola 3(t,p.-ig.334,ctcpisl.

ronaviL Ilincmarus ex synodo RhcmcnsixKalcndas Maias •• dopobinas e])istol.is scribit dc Godbaldi nusitionc, ct dc Kulchcri ol llardois.T n ptias excommunicalione. Tom. II. (.•^sin Luilovicus cl C;irlomaniiiis rse apud.Vinbianosdividunl.ila ut Lu"lo\ riani et Ncustrinm obtineret, (^rloniannus Aqiiilaniaiii

y
\
:

-

'

'

'

.

cl Itiirgundiain.

31 pag. :i50.

llincmari volumon

j.v

capilum Hincmnro ncpoli

apiid Alliniaciiin oblatnm, in qiio ddiibiis cjus Collectionibiis aliisqiic scriplis oinnibus r.'spondct.

Toni.

II,

cpist.:5;t,p. '|ii

(iOO. .\d h,vc
.

ctiam

Caroliis Cnissus Romx die Nalalis Christi imperalor ab Joannc papa coponatur. (SS|) Synodus apiid S.Macram iv ^ Scribunt "hujus synodi o]>iscopi Lii' libera elcctionc in Ecclcsia Htlvnc<ii>i. Tuii!. 11. cpisl. 12, pag. 188. Scribil et Ijincmurus priviilsm "" ad cnnidcin i-egcm opislolam 13
'

tcmpora

rtincnl

c;

35,

intcrposiln csl, proliv.i ihniin ui p. C^OS el scipj.; itcnique cpislolu 41 cl
clc.

hia ncpolis cpistola,
i'2.p;n:.(is".t,

3(1

ct qu.i-

cjusdcm

Ecclcsi.-p. (Juo cli;im
.'.

t1

.52,(tilncri

(871) Carlom.inni complices ab llincmnm. nisi inlra v Idus Marlias sc corroxerint, cscoiiimnnira* li. Tom. II, pag. 353.

ipud (S82 Lud '.irioS. Uionysiiiio. ii :: manni regis iqiistolam 14 scribil ad procero.srcpni. Tom. II. p. "2(11 el 15 ad episcopo? regni, p. 216. Deccssit llincmaru^ x Kalendas Januarias.
;

;

49

EPIST. AD

CAUOLUM

II.

EX DISSERT.

I

DE 1'ILEDEST.

HiNCMAIIi

DE PRJ5Dl^:STmATI0NE
C0NTI5A GOTHIiSCALCUU

L
Dc

I']

c

r

o

p.

I

prw?'e Hincniari opere contra Prxcleatinalianos.

Daplcx ruit Hincmari adversus Prmdostinatioiios iucubratio. Una tres libros continrns, pro dcfcnsione Carisiaccnsium ejus Capitulorum contra Gothcscalcum, ipKc Lugduncnses scriptis suis impugnarant. .\1tera non Hbris distincta, sed capitibns octo ot triginta, cum Lugdunenses iterum advcrsus llincma-um insurgercnt. Atque h;ec posterior illa cst Uissertatio (|uam in hoc volumine integram repra.^sentamus c\ codic(3 sancti Romigii Rhomensis, vel Hincmari polius, a quo librum monasterio ilH dalum docot inscriptio. Prioris autem operis sola, quod sciam, apud Flodoardum rcstat cpistola seu pr;ulatio ad Carolum regcm, quam ad jactura: solatium hoc loco exhibcri visum cst opera; prctium.

IIINCMARI EPISrOLA
Domino
glorioso regi C.\rolo IIiNCMAnus, noininc

Al)

CAllOLUM

WV.GV^

Priori cjus contra Prxdcstinationos Operi prxfixa.

A

non mcrito Rhemorum episcopus ac plebis Dei famulus, una cum collcgis domnis ct fratribus meis
vencrandis cpiscopis, oratoribus
scilicct salutis at-

nimus. Qua; capitula, sicut a nobis cxcerpla sunt suis scriptis inscrcre nolucrunt, nc ab illis legercntur in quorum manus illoruir capitula dcvcnirent sed qu;odam de his qua; in capilulis a nobis cxcerptis ut

que prosperitatis vcstra' devotis. Dco gratias agimus qui cor vcstrum ad amorcm suum aeccndit et ad cognitionem verilalis el ortliodo.xa; fidei scientiam et diligentiam ignivit prudcn:

habentur, alio sensu et aliis verbis tctigerunt ajjominanda illa monstrarent quKdam autom
:

supiiresscrun t, et taliter inde
iiuasi

memoriam h;ibuerunt,

tiam quoque

et intelligentiam vobis in littcris divi-

cana

et

nos contra sanctornm Palrum scnsa in Afri.Arausiea synodo senserimus. Dc quodam

nitus inspiratis donavit, et in

earum

meditaliiuie
rci

atque excrcitationc, quantum vobis pro

public;e

negotiis licet, studium vestras devotionisipiotidiano

augmcntoad
hit.

utilitatem sancta? su;e Ecclesi;c priive-

autem capitiilo, id est, quod omncs hominos vult Dous salvos lieri licet non omncs salvcntur, fundifus lacuoruiil, sicul postmodum signantius dcmonstrabinuis; cum Dominus dical Ecco constilui te
:

Ca;lerum capitula syuodalia vencrabiliuhi consacer lutum nostnn^um, trium scilicct iu-oviuci;irum,
sieul

sujicr gcnlcs ct

rcjna, ut cvellas et dcstruas, ct disndifices, ct iilimlcs Ucr.
\,

licrdas,ct
r.

dissii^cs, et

10.)

ibidcm continetur

ct

inlerius scri[ilLim invenostr;e
humilit;ili juxl;i

Piiiis oiiim, si
fiioro onnlisi,

nielur, vobis dclata, qu;e

de conscieiitia rccla iiitolligciiti;e ponentcs eaqu;edcstrucrc,nitebantur,
iutogrilale

Scripturam pra:cipicntcm meam [Arjgxi ii, 12), quia
gnoscciube
veril;itis,

:

Inlcrroijn saccrilutcs lcijcm ct fidci

siout

ilhi

oum

sua aceepcrant,

in

quibus

legcm esse lcgimus, pr;eredenlium regum more, ob studium colegend;! et ventil;ind;i dcdistis,

evelloiid;! ol di.-^sipanda

orant lcgcntibus

demons-

trarc, et tunc illis por aiioU)rit;itom dostruolis ;il(|ue
(lisporsis,

revolvinius. In quibus nos, licet noniiii;i nostra sint
lacita, dcsigiiationc laiuen elfectus velut iion c;itho-

sua ratioii;(biliter ot ordinabilitor phinlarc dobuorant ao iii snblinic ;odilio;inti^s extollcrc. De quodaiu etiam capitulu,(|ua;;i ludilieatio aliqua
in siicris myslcriis csse possit, ita scripscrunl ut lc-

licos re|irehcnsos, ct sinc fraternilatis lespectu de-

speotds rcperimiis. Caiiilula(]Uoinie,
vobis
(it

(|ii;e

ob not;im
ex
e;i-

iiilra

innotcsetiuhuii

iiei-es.sit;ili'iii,

hoc a nobis dictiiiii 1'uisso intelligerc possint, do quo nihil a iiobis esl iiuMiior;ituiii cl (|uaro nihil
goiiti;s
:

tholicoriiin Piitniiii seiibiljus ct verbis excerpsimiis,

;i

iiipljis

iiide sit diotuni, ot
ilhi

iii

ciijus scriplis a iiobis,

velul inutilia,
«

iiiiii

noxia repuls;i

et

aliiiiiiiii;(t;i

inve-

posloaquani

eapittila soripsimus, sit iiivcntum,

l''liido;irdiis, lib.

111

llisliiri;i' Ulioiiiriisis,o;i|i.

I.'),

do

libris

ab lliiioniaro

ciiiiipositis

:

tUiiniuisHit

nduf' ''

iiicn iiiijcns jilurcs

ranlinrns liliriis de l'r,-i'dcslinatiiinc Dci ct iilicro arhilrio, conlra iiuosdam rcjirclicnsorcs suos ciiiscupos, nia.vimciiuc conlru ('•olkcscalcam at-

iiwiiailiuni Ciirlicicnsnii,ad Candiim iliidom oap. IC) : llcm aliud edidil rolanicn insiijnc ad cuindcin rcijcni, ccnitra iinrfatum Golkcscalcum el crtcros jir.vdcslinatianos.
(jac lialnniiiiiiiii
rrijiiii.

Idoiii

:

Sl
suo
\cci) rlicomiis.

lllNCMAUl UllliMENSlS AUClllLPlSCUl-l.
InsPiurrunt eliani
in oisficm

52

scriplisdc

quibusdam soxdccim
:

ca|)itulis,

quasi no-

suis A. synoduni consaccrdolum dclicl venire, ulout disca autdoccal? Litleras nani(]uo (|uorumdum eorum

bis (lcbcant imputari dc quibus nihil audivimus.vcl vidimus, antcquam voncrabilis Ebo Gralianopolilanus cpiscopus vobis oa, (luasi a bon.i! mcmoria! fratrc vostro Lolliario (ransinissa.apud Vermcriani palaliuin dotiilit. Ounrum capituloiuni auolnrcm ncc
ibi

quidam noslruin beuignaset
noslrasquc
illis

frutcrniu; Busccpimus, rcmisimus, ct niliil dc lale eorum patrc perspoximiis, audivimus, iiitcllcxinius.Bensimus,vo| porciperi! pra-valuiiiius. Si autcm talia scri-

pscrunl.si forlc

illi

scripscruiit, ut

suam

supiciitiaiii

adnolatum invcnimus, ncc cum multuni qua^sicrimus, invcnirc valuimus. Unde putavimus quia aliciijus invidia ad oujusquamopinioncm inramandam
fuoriut cnmiiilalii, sicut s.opo lo{;inuis.Ul dc niultis

de iiostra insipicnlia
ctantia
laudis

(loiiirmstrarciil, ct

plus dc ja-

appctituin qu.crcrcnl,

quam bona

nostra cl bcnc u nobis dicla,

lcm sua faccrcnt
vcncrunt, plus
rigcre maluorunt
ris,

:

pauca comniomorcnnis, volnti cpistolaeapitulorum (juam vcnorabilis Ibas cpiscopus suam ossc in synodo dcncgavil; ct sicut quidam a;niuli dc verbis bcati Augustini adhuc in sua vita fcccrunt,
e.\slitit,

illa
:

si forent, pcr charitaeliam sccus a nobis dicla iiipublicare quam nos rratcrnc corsi

miramur de

tantis et talibusvi-

archicpiscopis el episcoporum primoribus.maxi-

mc autom
j^

qua;
illius

illc

argutc ol calholicc ropulit, quantum ad notiliani cxindo porvonit. Post cius etiam
iiividi

mus; quippe

dc Ebone, qui rcligiosus cst, ut audivisicul ab ipsis penc cunabulis s ub rcrogulari nulrilus in guiari nuiriius

ligiono et babilu

iincmcnsis Fllicn

obituni,(|uidam

capitulalim dc ipsius soriptis,

Ecclcsi.p moiiastcrio, ubi rc(|uicscit sanctus Ileini-

ex his ctiam undc nunc agitur,colligcrc curavorunt, ul illius doctrinam orlhodoxam alquc ulilliniam

gius. In qiio locri rcligio.so suani cxegit .Ttatcm,quou-

squc a

domno Ebonc avunculo

suo, lunc

Ilhemorum

ob persona!
necessaria

illius

invidiam vilifacerc pra?valercnl,ct
dilcrtionc ac lcctionc cl

archiepiscopo, ibidom diaconus consccratus, cl ab-

lectores devotos ab illius

bas monaohoruni ad regularcm ordincm lcncndnm
ol

crcdulilalc

avorlorent.

Ouic

videlicot

gubernanrliini rnnslilulionecpiscopalieslordina-

.Tinulorum moiidacia, ox dologalionc sancUc scdis
Roniana! por Ca'lostinum papain, sanctus Prospcr
catholico cl prudenti stylo falsa csse et imprudenlcr

lus.lJniMiiquo ila biiinililatis tcnorc nutrituin,rt biimiiilalis locuui appclerc el tcnerc vollc didirimus,

ul

illi

el

omnibns scriplum
aupcr
tc,

osl

:

Si Sjnrituf polcitalfm

objoeta o.itendit,ct memorati ac
rtriiiani

memorandi virido-

liahenlis ascendcril

Undc

cl liori polesl, ut ista capitula, qu;c vobis

orlhodnxani cssc lucidissime donionslravi!. ox
illis

{lurlc. X, h). Spirilus
spiritiis cst supcrbia'
lilas.

locum tuum ne dimiiteris eiiim potcslalcm Iiab(>iitis
iii

locus auti

noslcr cst hiimi-

nomino confralrum nostrorum ab aliisquam ab
delata vcl transmissa sunt, talitcr in
bolo, inter CKtcra

quam
mitis

a sc verc locus munitus cl lurris forti:

suggilationc

tudinis nos discere jubel

Disritc a

me,

inqiiicn!).

nostra conscripla non fucrint, scd instigantc dia-

C

ijuia

sum

cl

humilis

corde (VatUi. %i, 19);

mala qua; nunc

in

hoc

mundo

quamque pro
vclle

loco tuto contra rlationis ac jactantiai

crobroscunt, ad iminittondain inlor Dnniini s.icer-

spirituiii, pr.-ofatum

rcligiosum virum obiiixe tonorc

dotes discordiani

siiit

conrorla,qui charitatom vehcet invidet,

audivimus,

et

pro ccrto crodimus,
:

ct idrirco

montcr
ille

in

nobis ct timct

rum

vidot illani

disororlimiis isla capitula ab co confccla

quia prr-

a nobis scrvari hcininibus terrenis in tcrra,

quam

tcrmissis aliorum cnnsaccrdotum nominibus, solius

scrvarc nolcns angelicus spiritus amisit in cado.
fiori

Quomodo enim
succonsorio

possct ut sic fratrcs noslri nos

Ebonisnomcn cumarchicpiscopisestibidcm jactanlor, ut quibusdam vidctur. oxprossum; et quod
qiiam niaximc in hoc ipsc collaboruvcrit.quasi c rcgioncsit sensuin,ut ctiamcumarchicpiscopis niajor
c.Ttcris ct dnctior iu

ruiii

aniiihilalionisdespeclu judicaroiit,

qui rogulam Doniinicani, qualiter confratrom quis-

quo admonore debeal, cnnlinue pr.r oculis et in usu quotidio habeant? Scriptum cnim cssc cognoscunt Priu.tqaam iutcrroges, nc vitupcres qucmquam, ct ctim
intcrrogavcris, corripc juste (Eccli. xi, 7).

scnlcntia fuorit. Ilor

cnim do

sancto Augustino,qiii in conciliis Africanisscicntia
ct laborc ac vigibintia

vonimiis.

Nam ol

ipso sanctus.Vugustinus

major cxstitit,ncquaquan) innon solum
prisatam ploriam qu.vrens
aliis

Sanclus onim .Augiistiniis h.Troticorum ot roprohcnsoruni sunriini scripla, ct in eis quiddam bono
dictuni invcnil, boniguissinio acccplavit,ot pliiraad
rcctos scnsus interprctari elaboravit, nulla autcm dc rcclo scnsu ad pravum inclinarc tontavit. Et quo-

se c.Ttoris coopisoopis
rj

nnn

pr.Ttulit,

noc pr.vforri pcrniisit. voruin sc
ii>so

siqipnsuil,
cpistolis ad

cum

plus aliis laboravcrit, sicut in
scriptis.rl

sanctum Innoccntium papam
' .
;

modn

fralrcs nostri

talia

agcrcnl, antcr]uam

nos

ad alios apostolic-c scdis pra>sulcs,qui lcgcro volurim in ulli» rit invenirc valobit. Nec dc ullo
conciliis lalilor lcginiiis. nisi foi
o.rlilter.T

socuiulum evangolicam roguluin
ccre doceront, vol

vel viva vorc, vol

scriptis suis indc inlorrogaivnt, ul vel volentos di-

pmiitor evidonlom oausain aliquom co< piscoporum

pravum

soutionlcs.cl ad traiiii-

tem

vcritatis cl lidci rodirc

conlcmncntcs, fralcrno

commoncront, ct auctoritatis divin.T el sanctorum Patrum scripta nobis i>niponcronl, el ut in unuin oonvcnircmus noscum mansuotudiiie ot Icct s.Tpius

ad hnc ncgotiumcuni archicpiscopo suocx nominc drcignari docrcvcrint, sicul dc Augustoduncnsi episcopo in opistolis licati Grcgorii logimus: qiianlo mngis islc ridiginsiis ot vircnuliis in hiijiismodi so
Ol'
II ;l

....

-

..(<.|..

nilalo invitarcut, seicntcs quia

o]>iscn)ius idco ad-

.dit

33

EPIST.

AD CAUOLUM

II.

EX DISSERT. \

I

DE PR.EDEST.

34

quia fratres nostri et consaccrdotes surda aiuv nou
dcbuissont Iransire Salomonis dictum commonitorium, si cx noljis aut auditu aut scriplo quiddam
sinistri secreto

Scripturis, et catholicaj atquc apostolicK Ecclesia,

accepissent, ut prajpropere illud in

publicum, quacunque mobilitate nostra moti, undc non sumus conscii.ad contentiones et jurgia propalarcnt.Ait enim Qua; videnmt oculi tui,ne profcms in junjio cito, nc poslca cmcmlarc non possis, cum
:

sanctKque RomanaB scdis fidei, ct orthodoxorum Patruin scnsibus, qui oidcm sanct;c matri Ecclesia; pr.Tsedorunt, et^qui ab eadem apostolica scde Romana nobis in canone recipicndi dati sunt,sensum

nostrum

in eisdem capitulis espressum concordari dcmonstrarepotucrimus, agcrc veracitor,liumililer acdcvote sludcbiuius (|uia aliorum ad slipulandum
:

dchoncstavcris

amicum tuum (Prov. xxv, 8). Scimus tamen quia sunt nonnulli qui, dum plus sapere quam oportet sapere student, a proximorum
pace resiliunt,dum eosvelut hebetcs stultosquecontemnunt. Undc pcr se Veritas admonet dicens
:

nostr;c calholiciL' intolligentia!

scnsum

scnlcntiasrc-

cipcrc nccproforre voluiraus,

cum

conslct illud csse

vcrum atque catholicum quod ipsa mater omnium
Ecclcsiarum.ct universalis Ecclcsiaduxerit ad probandum Et si qui fuerunt appellati doctores,ad pro-

fidci sinceritatom illorum scnlonlias non rocipimus.noque prororimus, nisi quorum scnlontias ret necesse est quatenus a paco concordia; nuntjuam „ ipsa catholica mater Eoclosia decrcvit esse probabiles. Si autem et aliqui cmerserunt qui doctrinalem recedat. Unde terribiliter Paulus admonet dicens cathedram tcnuerunt, postquam ab cadem sancla Paccm sequimini ciim omnibus,et sanctimoniam, sine scde canon sacrarumScripturarum,atque doctorum qua nemo videbit Deum [Ucb. xii, 10). Pra^cipue au-

Habcte in vobis
IX,

sal. ct

pacem habetc

inlcr

vos (Marc.

bandam

49)

;

ut quisquis habere sal sapientiic studet, cu-

:

tom nos eam servare
et veritate

et persequi, id est pcrfectc sc-

catholicorum.fiidelibus cunctis cst datus,qui aliter

qui debemus, qui Deo quotidie sacrificare debomus,

contestante specialitcrquasi praicipimur,

ut

si

offeramas

munus nostrum ad

altare,et ibi re-

cordati

fuerimus quia frater nostor habct aliquid

advorsum nos, relinquamus ibi munus nostrum antc altare, et eamus prius roconciliari fralri nostro, ct
23).

tunc venientcs offeramus munus nostrum(.V(i«/(. xv, Ecce ductor ct doctor noster a discordantibus nonvultacciperc saerificium,holocaustumsuscipero
recusat. Ilic ergo

senserunt,quam ipsi intcllexerunt atquo docucrunt, quos ipsa maler catholicasuo ortbodoxo sinu reccpit, amplectitur, atque fovet, ncc debcmus, nec necesse habemus, ad auctoritatcm scntcntias illorum proferrc, aut recipero volumus, quoniam in istis el pcr istossatis ad salutem habcmus.Et si (pii ;dilor quam isti maluriorcct sauiorcdocumento lcnendum docucrunt, dogmatizant aut dogmatizarc pra;sumpserunt,totumducimusfideictsalutiadversumquidquid ab eorum salubri doctriua conslat essc divcrsum.Eorum ctiam senteniias qui divinadignatione.

perpcndendum

est,

quantum
non

sit

malum

discordia;,propterquod

et illud

adniitti-

tur,per quod culpa laxatur.Non cnim nos adversus
fralrcs nostros

C postquam
sonsu
ct

ipse canonabcatoGolasioconscriptuscst,

habemus,

si

talia

contra nos ante

doctrina calholica ct sanctitate conversa-

coUationem scripserunt. Sed credendum esl si illa nos, contra qnos illa scripserant, transmisissent.Xuncautcmillisquoraodo resoriljcre
scripsissent, ad

tionis in Ecclesia norucrunt, ct ab

ipsorum

ortiio-

doxonim Palrum,
fuiit, tidci (piia
iiihil

qui in

eodcm canone adnolali

calholica doctrina nihil dissonum,

possuraus,

cum utrum

illa

scripscrint ignorcmus"?

Verumtamon nc

sine rosponso noslro vcstra do-

divcrsum scripserunt vel docuerunt,revei'cntiu pari amplcctimur. Vcluti vcnerabilis lioda- prosbytcri,

minatio maneat, vobis de cujus manu illa accopimus,corde,ore, et stylo, non formidantes carpentiura nos derogationcm, respondorecuranuis. Prinio
scilicct raittentes

a discipulis sancti

papx Grcgorii

catholica lidc

in

caquajab cisdem fratribus iioslris synodo conscripta fuissc lcgunlur, lioct hinc aiitc alia fuissc conscripta reperiantur. Scd quia li;rc iii Buggillationcm noslram et contra cxcerpla a nobis
capitula confccta noscuntur, ca

a sanclo Thcodoro archicpisoopo, utriusqiic Iiiigu;c, Gnec.-c vidolicet et Lalina^ pcrilo, cl a sancta llomana Ecclo.si;i ;id Anglos posl discipulos
iiiibuti.ct

bcati Grcgorii ad cruditinncni transmisso, diocrilcr instrucli, ac vcncranda»

prlmum

Jiidicavij)

mus

poncro, qu;c majoris nominis,liccl iion aiictopartira

non :ncmcmori;c P;iiiliiii palriarcha; Aquilcicnsis parochi;c, atquc Alcuini viri roligiosi ct docli. Quorum fidcm ct doctrinam ;iposlolicu scdcs Iloinana non solum benignissimc
acccplavit,vcrura et niullis laudibus cxlulit, sicut in
scriptis ipsius sancla' sedis invcniimis,(iua; Ecclcsia;

ritalis, (|iiia

non vontalis, proplor

t;iiiion

synodalcni |ira;titulationeradignumduximusiii;igiii-

pcndcrc. Dcindc

illa

quK

a pluribus ct pcraliorum

nianus depluribus cxhiscausis ;iccppimus, iiroplcr quani nccessitatcm cx catholicorum Patruiii.iil dixi.

ab eadcm Ecclcsiaruiu mulro aceepcrunt temporc diva; mcniori;e Guroli iiupcraloris, quuiido synodus pro cognita inlidclitalc {''clicls cstjiabita,
nostra;
et ;id lliiiiiaiiriii

mus,sensibus

ct verbis capitula illa ([uatuiir cxcortil

Ecclcsiaiu

\cliil

ud

;i|iicc.iii

ICcclcsialcgit,

perc procuraviraus,cu condlticne
capitulis contincntur,

dc siiiguliinini scriptisex singulisscnlcntiiHiHKiMnaiiobiscxcerptis

niiii

Irunsmissa. Scd et connu scriplu

iiul

quum
si

sinl laiiibiuda et rcclplcnda Inlclllgit.Dcniquo

qua;dam proul ncccssc
illa

vidcri-

mus ponamus.

Post ha;c, capitula a nobis cxccrpla
excorpsimiis,
divinis cl uiitliontlcis

laliuni,ut diximus.senlcntiis conconlurl c;ipllulu quajc.xccrpsimusdcmoiislrarc non polucrimus, pa-

de Patrum sensibus cl verbis, ut

poncre procurubimus. Et

si

sumus doctorlbus et calholicls aurciii accomniodurc, sciisuin subdcre, cl sine coiilontione nos
rall

55
doctrin.r

iiiNCMAiii iuii:mi:.\sis AUCIIIKHSCOPI.
illiiiLim suliJiriTc.El fnii.i liliilliim

56
(|uasi

dc srri-

A

ni'in'f'i

undc notam

Doijjs

tacile

el c lutcrc

nio bon.u mcmoriic fratris vestri Lothiirii sine no-

impegcrunt, quod

in Golhcscalcl scriptis

invonimus

minc

aiictoris siisrnpimus, in

quo sinpillatim prr

posti|uaiii capiliila qiia!uor s.T-pe
psiiiiMS,i't (piid iiidc

memorala exrerilla

loca singula rapiliila a noljis excerpta sunt posita.ct

scntiamus, Doinino inspirantc,

assrnsu illius,(piisruni|Ur
ct
(laiiinata, riiiii

ill(^riicril,rcprcli(^iisasiint

dirciniis. Et sir

tandcm sulijiricmus

dcrcm

ct

dc ralliolic(jruin Patrum dirlis

scxcapitula pro (|uibus dc Scoloruiii piillibus
fratrcs noslri, sinc culpa nostra, in

c(in

noslra capilula

si iiotcriiiius

ipsius ntiam rcprclicnsioncs

connrmarc curaljiinus, poncmus, el cas, (juan-

causa nos pascere decrcvcrunt,

el

hac diintaxul quid dc cisdem

tum Dominus dcderit, confutarc sludebimus. Tunc dcmuin ponemus de capitulo confratrum nostrorum

capitulis senliamus, cxcalholicorum Palruni sensi-

bus ostendemus.

HINCMARI
ARCniEPISCOPI BIIElUtNSIS

PB/EFATIO sursI":oiii:ntis
Omncs
srulum
in

()i»i:ius

quorum manus hoc

laboris nostri npu-

B

vcntii apiid Itniioilum

transcripsiniiis, ct

post rcoircrenlc

vcncril, siippliri

dcvotionc pcr charilali.s

vcrsioncin

(b; liiiiiullu

Brioncnsi,

quodam

visccra postulamiis ut (|iinniam dc ipsis schcdiilis

clcrirn, cx scriiiio Ebonis, sicut
labilis Oratiannpolitani

ipsc

dixcrat, vcne-

nolarioruni anlc rmcndalinncm, instanlc doiiiino

nostro rcge Carnlo, sub cclcrilate illud transcribi

fccimus, ct idcirco in locis plurimis eradi elemendari qu.Tcdam necessitas compulit,sinacta occasione
alii[uis .Tmuliis rccta

binc crascrit, ct fortc prava

siipcrindiixcrit.aut scriploium impcrilia sccus Iranscripscrit,

acccpimus, integrum hic poiicrc dignum duximus, quia ct construclionc ct sensus vcritatc cautc inccdil,cxccpti8 duobus Incis, iii quibus cum ita dixissc non crcdimus siciil iii co scripto invcnimus quem dc scrinio vcncrabilis Ebonis acccpiinus, cum in aliis sic caIhidicc di.xcrit, sicut
in

episcopi

maxiine Hcrilioldi. sicul ad se a pr.Tdicto Kloro Iransmissura acccpimus, alilcr invcncrimus qiiain in isto qiicra ab inimico zizania in nicdio trilici evcllant ct cnlposlca acccpimus, rcpcriamus. Qua dc rc immuialig.inl, aut si taiitum adbibcrc dignali fucrint stiitum ab aliiiiio suspicamur. Qu.t? loca,anli^quam scrdiuni, pcr qucmcunqiic illis placucrit paucis liltc- p mnncm illum scribcrcadoriamur, spccialitcr desirulis ha;c innotesccndo, dc Ecclesis Ithcmensis gnarc curabimus. Ubi enim dicil « Sed quos pra?archivo undc dubitavcrint, relevare procurcnt. Et scivitel pr.Tvidil malos atquc impiosluturos proprio ciijiis dignationi h.TC qu.T scquuntur Iransrribcrc vitio, ipsc cos pr.Ttlcstinavit ad .Ttcrnam damnncomplariicrit, hanc ctiam postulalioncm conscribi tioDCiiijiislnjiidirin; • in illa mliila scriptum haboqu.a'sumii3 faciat. Qu.t idco dicimus ct prccamur lur quani dc llcriboldo ucccpimus Sod quia cos quoniam et olim Ncslorium Constantinopolilanum, prajscivil ct pr.i'vidil malos atque impios fuluros ct Macarium Anliochenum episcopum,dc scripluris proprio vitio, pr.cdcstinavit ud aclernam daninnpatcbit Icgcntihus
:

alicnum nobis crrorcm non imputcnl. Scd collccta hic a nobis tcstimonia catholicorum inspicicnles, quorum doctrinam sensu,ore et manu, quantiim dalDnmintis.scqiiimur.autsupcrscminala

quia

eodcm

scriplo,

qucm

pcr

manus

pra-fali

:

:

•.

authcnticisac sanctorumdictisqu.Tdaniintcrrasisse
al(Hic corrupissc prndcntibus pcstis
siriit

tioncm, qua ipsi puiiirunlur justo judicio.
co Incn ubi srriplum csl
pr.cdcslinavit
liiin
iit
:
••

»

Et in

conipcrimus El

Non

cniin

illc

nliqucra

ipsorum

(iiii

intcrfucrunt cnncilio rclalionc

ninlua essct, scd vcrc

omncm mn; ••

didirimiis, qiiamlo div.T

mcmori.T dnmniis Carnlus

pr.i-dcslinavit ut iinpunitus

non ossol

inve-

Fcliccm,inl'cliccni Orgcllilan.T civitatis cpiscopuni,

niniiis in roluln

quam

a pnrdicto ilcribolJo arro-

comprobalum atquc daiiinatum compcrit. cliam rcviclum iiivcnit quia, corrupto muncribus juniorc Itiblinthccario .\(picnsynodnli dccrcto h.Tereticuni
sis palalii, liliriini bcati llilarii rasit, ct ubi

pimus
iiinlus
ipsi"

« Scd vcrc pn-cdcstinavit pa:nam,ut omnis impunitus non cssct.» Quod in scquontibus
: :
'•

di-mnnstrat diccns

Pa'nam corum

cl pr.r-

scrip-

D

scissc, qiiia Dciis cst.ct pr.Tdcstinasso,quia ju.-tu»
csl. " f.Ttora calholici

tum

crat qiiia in

l)ci I"ilin

rrtniu

liuiiiililas ailoraliir,

lcctoris judicio dcrclinquiint4?gro

immisit ramis

liiimilitns

adoiiUiitir.

ScH cl sicut
crt-di-

mus. Sod

idcirco

hunc scrmoncm cx

po-

niox lcclor invcnict,

sermoncm

riori «lc pni-ili-sli-

ncrc ni^cossarium iluximus,quia cx co confictor in

nationc nupcrius rditum iion inccrlo imlicio

proximo subscqucntium capituloruin duo capilula
do pr.Tscicntia
ct pr.Tdcslinationc,

nms
Iii

dcpravaliim.
capitc iiidirulorum scqncntis opcris scriiioncni

confuso

ct

pr.v-

poslcro ordinc, ac sensu falsir simo, in sccundo rapiliiln stiiiluit
ril

Klori,

qucm muluanlc

IIcrib(ddo, qiinndani .Vnlis-

compilarc, sicul qui hunc ot illalcgc-

siodorcnsiuni vcncrabili cpiscopo, in syuudali ron-

apcrlo intclligcl.

57

PR.EFATIO IN DISSERT.
siciU cst dc Ebonis scrinio sumplus.
\^

II

DE PR^DEST,

58

Scrwo Elori dc Pr.nleslinaUonc,

Orniiipdtciis Dcus, quia verissimc vcrus cl solus Deiis cst, omnino \n sua .xtcrna et iiicoiiiinutaljili scientia praiscivit omnia antcquain riorcnt, sicut Scriptura tcstatur, diccns Dcus xlcrnc. (jui cs al>scondilornin coijnitor, qui nosti omnia antcijuam fiant (Dan. xiii, k->). PriTscivit crgo sinc duljio cl bona
:

cos pnedestinavit ad .Ttcrnam damnationcm Justo Jiiilicio; non quia aliud csse non iintuerunl.scd quia aliud cssc noluerunt. Ipsi igitur sibiinet i|)sis exstitcrunt causa perdilioiiis.Deus autemjudexjustus el ordinalor Justus ipsius damnationis.Xon cniiii prajdestinavil iujusta.scd Justa Pr;edestinavit lamcn et coronas Justis.cl pi.enas injustis,quia utrumquc est Jiisliim. Quam Justitiam ejus commendans nobis .Apostolus ail yuniiuid iniijuus Dcus, ijui infert
:

boni cranl facturi,et mala <\\v.v. mali crantgesturi sed in bonis ipsc 1'ecit sua gratia ut boni essent,in nialis, vcro non ipse fccit ut essent mali, quod absit, scd tanlum prKScivil eos proprio vilio talcs futuros.N'equc eiiim pra3scicnlia Dei imposuil eis nccessitatem ut aliud esse non posscnt,sc'd tantum quod illi fuluri erant ex propria voluntate,illc iit Deus prMvidit cx sua omnipotcuti majestate. Unde Scriptura incontaminabilem justitiam ejus nobis insinuans, ait dc illo: iScniini mandacit impic agere, el iiemini dcdit spatium pcccandi. Quod ergo impie agunt impiict iiiii|ui,ct spalium temporisvitai hujus,quod cis Dcus dcdit ad bcne agendum,ipsi e contrarioconvcrtunt ad malumexercendum,nonDci
:

qu»

irain

?

.li').'i/(

iftom.iii,.5).Et

quia

modo omnibuspr;n.
;

rogat patientiam ut convcrtanlur ad po-nitentiam et qiii piM-eunl suo contcmptu ct durilia [icrcunt, qui;i lanlaiii bonitale.m Dei contempscrunl, iterum

An divilias boiiitatis ct patientiie et lonijanimilatis ejus contciimis, ignorans quoniam bcniijnitas Dei ad picnitentiam tc adducit? Secunduiii
alio loco dicit
:

diiritiani aulciii
tibi

tuam

ct

cor

impivnitcns

thcsauriiiis

n

iram in dic irie at revelationis justi judicii Dci, qui rcddct unicuiquc sccundum opera sua (Tom. ii, Deus 4). Hinc ctiam alia Seriptura testalur diecns mortcm non fecit, nec lctatur in pcrditionc vivorum. linpii autcm manibus ct vcrbis acccrsieruiit illam, et
:

.Tstimintcs ainicam. dcllu.vcrunt,
riint

et

seil
siiis

ipsorum cst culpa,

et idco rcctc

justitia.Pra'scivit-autcm

damnantur i[iidem omnipolens Deus

ad

illain,

quoniain

diijni

suiit

sponsioncs posuequi sint c.c partc

;eternam illorum damnationem,sed cx mcrito ipsoriim, ((uos in propria malitia perscveraturos pivevidit, non ex sua, quod absil, iniquitate, qui niliil injusteconstituit^ctquircdiletunicuiqucsecundiiin opora siia, ideslet bcncagentibusbonaa-^terna, el malc agentibus mala perpetua.Ergo bonos pra?scivit omnino, et per gratiam suam bonos futuros,et per eamdem gratiam ffiterna pr;emia accepliiros, id cst,et iii pncsenti sa^culo bene victuros,etin fuluro felicitcr roraunerandos, utrumquc tamen ex dono misericordia; Dei.Undc Apostolus rasa niiscricocdi.v ejiis appellat, dicens divitias iirati,:v l't ostcndcrct
etiaiii
:

illius (.Saji. I, i:!). Non ergo oiiiiiipolens Deiis ulli liiiminum causa mortis vcl pcrditionis cxistit, sed ipsain mortem et pcrditionem manibus et vcrbisipsi iin|)ii sibi ;iccersunt,dum ncqiiitcr operando, el nc(|iiius aliis persuaiicniln,otsil)i et illis

dainnationem

aililucuiit;duinviam iniiiuitatis ctpcrditioiiisamantcs, a rccto itinere denectuntur, el ad pcrpetuam

damnationem, tanquain

datis inter sc dextris, pari
et

conscnsu nequitia!,quasi cx voto

sponsione

fcsti-

nant, ftcdcrati mortis, et vit.-E a!tcrn;c inimici, ipsi seeundum iluritianisuamct cor impcenitcns.tbesaurizant sibi iram in dic ir.c. Iii qua die Justi Judicii Dei quia iinusquisque secuiidum opera sua lecipil. neiiio e.x Dci prayudicio.scd cx merito propri;c ini-

su^L' in

vasa misericordix.iiua' pr.vparavit in

ijloriaiii

(liom. IX, 23). K contrario autem, malos et pra>scivit pcr propriam malitiam malos fiituros,et praiscivit per suam .juslitiani a-lerna ullioiic damnandos. Sicut pr;escieliat de Jiida proditorc, quoil cuin csset traditurus, sicul Kvangidium dicit, cuin cssct uiius
c.r

p

uitatis iiuitatis

condcmnatur. Non enim

il illc

aliqucm

pr;e-

cjiis
tlli

duodccim iJoan. daiiinationcm

vi,7".i);

|)r.Tscicbal
:

etiam ;ctcrna

ciiin diccrct

pcr i/ucm filius hominis natus non fui.isci /loiiio illc (Marc. xiv, -.^1). Sic cl dc impiis Jud;cis priescicbat sinc dubio coruiii im|iietalciii futuram, de ijiia pr;cdixit in psalmo Dcilcrunl
:

V.v autcm lioniiiii Iradctur .Hiiiium crat ci si

destinavit ul iiialus csset, sed vcre omncm malum pr.edestinavit ut impunitus iinn esset; qiiiaetiina([U.eqiic lcx Justa crinicn non lial)et,nc sit injusta, et laiiicn eriininosuni |iiiiiil ut verc sit justa. Qui ergo diclt qiioil lii ijui percunt.iir.edestinati suiit ad iierdilionem.ct iilco alilcr evonirc nnii potcst; simililcr quuiiiie ct dc Justis, taniiiiam cl ipsi idco salvcntiir.iniia pnedestinati ;iil s;ilutcm aliud essi^ nuu
poliicruiit. Qiii
riluiii salutis;

crgo

Ii.tc

taiii

confusc

ct insiilse

(licil,rl illis toUit

meritum damiiationis

clistis iiie-

in

escam meiim
22)

fal,ct in siti
;

(/',«i/.Lxviii,

mca polavcruiil iiic accto pr.Tsciebat et subscquiMilem ipsopsaliiio siibjiin-

rum damnatioiicm.dequaineodem
xit
:

Delcantur da liliro vivcntiuni, cl cuin justis noii scrilmntur [ihid., 2'J). Sed in islis el in oiiinibus inicpiis illud [irius ex pro[)ria est pravitatc, istud scquensex divina ;nquitalc.Hoc modn cl dc [inedcstinalione Dei omnino scnticndum cst,i|uia in boiiis pr.edcstinavit et i[)s;iin eoruiii bonitatcin futiiraniex diiiin grati;e sii.t, et [iro eadcni bonitate a'lern;ini ilisorumrcmuiieratioiiem,utipsiiisdonolicrcntboni, ijisius dono esscnt rcnuinerati.Unde ait .\iiosli)liis: Qui privilcstinavit nos in adoplioncm filiorum pcr

j^ D

Jcsum

Cliristuni in ip.\uin [Ephcs. \,U) et alin Ineii : Quiis pr.rscivii ct pr.rdestinavit confornics ficri ima;

sui (llom. viii, 29). l>r;i>deslin;ivit ilaiiuc clcclos suos.iit et iiuiic assiiuiercnlur in ;ido|)lioncin (ilioriim I)ei per graliain b;iptisini,cl in fiilurueHici;inlur, conformes iiii;(giiiis 1'ilii Dei, pcr eaiiidi-m Dci j,'r;iti;iui scciiiidum ini;igiiieiii ejiis ienov;ili el
ijinis Filii

ae per lioc qiiid aliud agit,iiisi ut et illuin sit iniposita neccssitas |ierilitiniiis, et bis ([ui salvantiir sil impusita nccessitas s;ilutis? at(iue ideo uec illi Juslc daiiinciilur, (iui;ijiisti essc non [loliicriiut; iicc isti Juslc rcinunerentiir, quia aliud quain Justi esse ne([uiveriiiit, partc ct [icrditio et salus non sit ex iit iii utraqiic Jiidieio prii|)ri.T ;iclioiiis, scd ex [incjndicio divin.u [ir;enriliiialioiiis.I'jt iibi erit illud, ijui reddct uiiicuiquc sccuniluni opcra sua ? (Ilom. ii, i.) ct ilcriiin I\uiiiiuid iniquus Dcu^i qui infcrt irani ? Absit (Hoiii. III, 5). Apcrle iianique (';iiisa |)ei'ditinnis illuriini qiii pcrciint iii Deuin ndcrtur.si ipsc eos ita ad iiiti riliiiii [)r;i'ili'slinavit,ut iiliiid csse non |iusseiil:(|iiu(l seiitiri^ vcl diccro liurribilis blasiilicinia est. S l Kcclesi.e c;illiulica^ liiles,ciijiis lilii et scclalures Cs 1
|)creuiitibiis

seciindnm

:

debciiiiis.ita

nobis lirmissimc teneiiduiii

insiiiiialiif.

siipeiius Juxta Scriplura) sancl.c ;iiiclorit;iteiii brcviler ilesigii;(viiiius; videlicetjomniputinileui Deiiiii iii
iiialis
iiuii

'irilicali. Pi'<i'dcsliii;ivit
1]

omniiio

iil c(

liie

esseid.

ipsoriim iiialili;im pr;i'scissc,(iuia ex i[)siscsl, i)r;cileslinassc,qiiia cx illo iinn rst : pncnaiii vero
|ii';i'scissc

joni,non cx se,sed cx illo,el illic beati, luiii per se, scd per ilhini.lii ulroqiie crgo bona sua in eis et dc eis fiitlira piNescivil cl [ir.edrstiiiavil iii iiialis vern
:

coriim et

quia Dcus est,ct

[ir.Tdcsliiiiissc

(|iiia Jiisliis ('sl,ul et

n.iliiinis.ct

iii

in illis sit meriliiiii sii;c ilamillo putislas cl Judiciiiin jiisbe d.iiii-

et inipiis noii pivedestinavil oiiinipoleiis Deiis inalitiam cl im[)ietaleiii, id esl, iil mali el iiiipii esseiil

naiilis.

f;u'tiiriis cst
iioii

claliiid cssc nnii possriil.Seil qiios [ir.Tscivit et \)rn\vidit malos atquo impios futuros pru[irio vilio,ipse

|ira'dcsliii!il Deiis, iiisi qii;e i|)SO pr.escil vcro iinilta ijii.i' iiisc l';ieliiriis esl, siciil niiiiiia liiala, qii.e iii.ila uliqiic iiKili
ciiiiii
;

Non

f.iciunl,iiiiii illc.

Ipsos quo(|uo malos iion idco peririi

S9

IIINCMARI RHEMENSIS ARCIIIEPISCOPI.

CO

quia boni c?sc nnn potucninl, suil quia liDni cssr ncilucruut, cl sun vitio rasn ir.r ajiln iii iiiltTiluin
pcrsinr'iMvcruiit,i'l naii vcl
;ictiiiili
iii

ui.issii (I;iriin;itiiiiii3 vi'l oriLji-

aliorum pcrvcrsilulc diversitas, in tubscqucnti opusiulo conseiiucnler cst viccsimo secundo cl Iricesimo quinto capilulis explanuta.
I. Dcum pra?sclsse mtcrnalitcr ct bnna (jua" boiii crant facturi, ct mala (pia- m;ili sunt nesturi, quia t)cus .vlcrnc, vocciii Scri]itura' diccntis habcnius qui ubsc.omUlorum es cognitor, qui nosli omnia mitcquain fiant {Dwi. .\iii, 4".i), (idclitcr lcncmus ; cl placct tciicrc, bonos pra;scisso oiiinino per ^raliaiii gratiaiii suaiii bonos futuros, ct per caiiid);iii a'lcrna pr;cmia acccpturos inalos vero pra.'sci8Be pcr projiriam malitiam malos futuros, ct pcr suaiu ,]ustiti:im a>tcrna ultionc damnandos, ut sccunduin
: ;

nifiilo prrin^insirLiut. Iii Ijcmis aulcni oinuipotcns Deus, sicut supra s;itis osti^nsum cst, utriiiii(]uc pr;nscivit ct |ira:ilcslin;ivil, ut i;l in pra;sciiti vila pcr suaui gr;ili;iiii existcrciit lioni, ct in futuni cliaiii lii';iti. lUriiisi|uc enini bnni cnruiii, iil cst cl pr;i'scutis cl rutiiri, ipse cst aiictnrct ipsc largitnr,ct idcircn siue diiliio utiiusquc (inccognitor ct praiilcsliiialor: quia cl i(isi cx scipsis non snluin aliuil cssc potucru.it, soil etiani aliuil ficruiil aiiti-(|u;iiii pcr runi i]ui justilir;it im]iiiim cx iiiqiiisjiisti cldccrciitiir. Sivc auteiu in illis ipii g;ilvanliir, sivc iii iilis (]iii pcrcuiit,vnluntas prnpria roinuucratiir,
viiliiiit;is

Psalmislam, Quia polcslns
ricordia {l'sal. lxi,
l:i,

Dcic.it, ct

Domini

mis,--

]iriipri;i

(l;iinu;itur. Si'il in illis. (]iiia

]i(>r

cst sanata.iil ex iiuila ct iccla,cst prncul dubin dimiissimc coroii;il;i : in istis autcin, (|iiia non acipiirsrit pcr Siilvatorcm rccipcrc s;initatcm.jiistissiinc ]icr cuindciii ju licciii scntict pi^r|)'Mii;iiii damnatioucin. Et boc csl lircvitcr totum quod ilclibnro arbilrio Ju.vta
pr;iv;i licrct lion;iet

pnitiani

Domini Salvaloris

rcddat unicuiquc sccundiimopcrasua;ctsicutapostolica doctrinasc habcl:
IS),

ixilicntiain boni opcris.gloincorruptiuncm qiurrcntibus viD tam .Ttcmam : his nuU'in qui e.t contentionc, et qui noii acquicsruni. verilati, crcdunl autrm iuiquitati,
llis

quidcm qui .secunduin
el

riam.

Iwnorein,

cl

ira ct iiidiijnnlio, tribulatio

cl

aiujustia

in

uinnem

vcritatiMii lidci c:itbolic;ecst ti'n

'udum.Qiiod

scilicct

arbitrii cnndidcril iJcus.Scd pcr unum bnininciu psccatum intnivit in mun(lum,ct pcr pcccatum niors,cl ita inomncs boinincs pcrtr;iusiit, in (juo oinncs peccaverunt, ita istud libcrum arbitrium in universn bumano <j;cncrc illius praivaricationis mcritn vitialiim ct cnrruptiiin, ita obc;ccatuin est ct inllrin;iliiin,ul siiflicial boinini ad niale ai^cndum, id est ad ruiiiam ini(]uit;itis, ct ad hoc soliiin possil cssc libcruin: ad bcnc vcro ai»ciidum, id cst ad cxcrcilium virtutis ct fructiini bnni o|)cris,nullo moilo assur.ccat. ct convalcscat.uisi pcr lidcm uniiis mcili;Uoris Dci ct bominum bcminis Cbristi Jcsu.cl douiiiii Spiritus sancti, inslaurctur, illuniinclur ati|iic s;iiictur, sicut ipsc Salvalor iii Evanf^clio promillit, dic 'ns Si ros rHius lihcravit, tunc vcrc libcri crilis [Joan. vui, 3(>) cl .\postolus
(juia
:

omncin boniincmlibcri

aniinain liominis operantis inalum iltom. i, 7). In codcm scnsu idcm alibi In rcvclatiottc, in(|uit, /)<)inini nostri ile civlo, cuin aiujelis virtutis ejus.in igne flainmv danlis vindiclain his qui non noverunt Dcum, ct qui non obcdiunt Evangelio Dci nostri, qui iiirnas dahiinl in inleritu .clcrnas, cuin veneril glori/icari in sanrtis suis, et admirahilis fieri in omnibus qui ercdidcrunt {II Tlu^ss. i, 7). Ncc prorsus ulli inalo prajscieutiain Uci imposuissc ncccssitatcin,ulaliudessc non possct. sed (|und illc fulurus cral cx pmpria volunlatc.illcsicuti Dcus qui novil omnia antcquaiii riant,pra)scivil cx sua omnipolcnti ct incomiiiulabili
:

majcstatc. Nec cx pr.TJiidicio cjus uliqucm, scd cx

mcritopropri.Tiniqiiilatis crcdimuscondcmnari.iicc ipsosmalosWlcopcrircquiabnni cssc non potucrunl, sed quia boni cssc noluerunt.suoqiic vitio in massa p damnationis, vcl raerito originali, vcl ctiam acluali ^ pcrmanscrunt. ait: (//»(' SiiirilHS noinini, ilii lihcrlas [II Cor. iii, 17) ut pcr li;inc gnitiam Cbrisli cl Spiritiis Christi,biiII. Scd ct de prasdcslinalionc Dei placuit cl fiiJcmanum libcriini arbitrium libcratnm. illiiminaliini litcr placcl juxla uuctoritatcm aonslolicam, (|u.t atqiic sanaluui, dic;il gralulans illud Psalmist.-c dicit .\nnon habcl potcstatcin figulus luti cj eadem
;

;

;

:

:

Dontinns illuminntio inca
(/'.V(i/.

cl .lalus inca, iiucin liincliof

XXVI, 1.) (Jiii if^itiir banc pratiam libcrtatis accipcrc dcsidcrat, iit ad bciic ct iiic vivcnduin veraciicr libcr fiat.non dc suis viribus ]ir;csiini;it,scil illc so lidclilei' saiiandiim cnrrnbnrandiiniquc coinmittat, dc qiin idcm I's;ilmisla dicit : .l/iin/ Doininuni iircssus lioiniiiis iliriiicntur, cl viain cjus vnlet (l'.wl. x\xvi, 2:!\ llliiiii nrct alqnc illi su|i])lici>l, diccns Grcssu.'< inros iliriiir sccuinluni c/oi/m/hhi tuuin, ct non doininclur inci oinnis injuslitia (Psiil. r.xv.ii, V.V.i) ; ct itcrum Doininc, ilciluc iiw in via lua, ct iniircdiar in vcrilalc tua {l'sal. v, Oi. (>t c;ctcra siniilia. ll.rc vnbis brcvilcr ivscripsi ud ca qii.T
:
:

inassn f.iccrc aliud vas in lionorcin.aliud vero in conlunieliam {lioin. ix, ".iH? ubi cl slatim subjunpil : Quod si volcns Dcus ostcndcrc irain cl nolam facere pnltiitinin suaiii, sustinuit in multa i>aticnlia vata ir,r aptala sirc pnrparata in inlcritum. ut oslcndcrrt divitias iirali.r su.v, in vnsa miscricordiT. qutr pr.rparavit III gloriain (ibul.. Ti, 2'.i)'! Miynler fat^-inur pr.Tdcstiiialioncin clcclorum ad vitani, cl pr«;dcsti.

nationcm impinrum ad niorlcm. In clcctionc Inincn salvandoriim iiiiscricoriliamDci pr.Tct>dcn> incriluiii
boiiiim
;

in dainnalinnnaiilcin pcriluroruin

••''"•;
I

maliim

pr.i-ccdcrc jiislum Dci jiidiciiim.l'i

jiissislis:

nunc

lidclilcr i|c]iivcnr ct

cxbortor

iil,

in

siiiijilicilatc ct sinccrilatc vcnc (blci luiidati, claiidatis aiircs vcslnis advcrsiis linijuaiii ncqu;im illiiis

U

... tioiicaiitciiiOcumlantuiii slaliii.-i<(; qua> \i ., tuita niiscricordia vcl jtislo jiidirin rncliirus crnl.sccundiim Scri]ituram dic(>nl'!n 'bii f ril ..'» r fnlura is.«c, sunt ; in mnlis vcro ipsn:
:

vanissimi cl niiscrriini boiniiiis.iiui cum sil panilus ad cnnlpniioncm ct conliimHx advcrsiis v<>rilatcni, nialiiil sc.inldix.diabnlico iiiflatiis s]iiritu.a Christi Kcclcsiact saccrdnlibus separarc.quani sua profiina el inanilnqiiia dcscreiv.
Exjiliril

qiiia
uti

cx

ijisis

est,

non

pi
-

>>

illu

noncs'. :p(i"nnrasancmaluiniiii

lucnloni,
-c rl prn»-

Dcum

qui

omnin

pros|iiril
;

Hincmari archicplscopi Rhcmcnsis, nd
tcniporis

omncs pcnc lunc
qnain
iii;iro

cpiscopos, tani GalliiG

aliarum
lii

pTOvinciariini, siipprcsso

nominc,

cnntra (inlhcsi-alcnni, luiic tcmpnris nb

ijiso Iliiic-

dcslinassc,qiiin juslus csl apud (|uciii e-sl, ul sanctus .•\ii(;iistinus ait.dc omnibus omnino rebus Inm (ixa scnl(>nlia qunm ccrta pr.Tscicnli. .\'\ hoc siquidcni facil Snpicnlis (liclum:/'rtr(iM .«uiif dcnsoribus judicia, ct viallci ]>crcutii'ntcs stiiltorum (Prov.\i\, 2*.'!. Dc hnc immnbililalc jir.Tpra>dcslinnlionis Dci. pcr
'

.Mlovillari nionaslcrio n'lrii>tini,qui in Or-

lani f:icla
1i,L;iliir

sunl.cliam apud
:

baccnsi nionastcrio prius
U.Tc
cniiiliila. in

monachus
Tullcn.<.is

fucral.
i>riino

.uinoilo

tcrrilorii

rclccta, ct a ijuihu.iidain fralriliits rcfuttita, sc<iucnli

autcin opcrc C.aiholicoruin iliiilrina siiiil plciiius confulala. Capilulorum autcm quarli cl ijuinlt ah

...i.... -. ... ,... ,.. im: non ihwsiiinus hii ad/"..'. dcrc ncc aufcrrc ,.. ,.... Dcus ul Jm' >''' lli.l VI- ^cruni aliqiins nd mnliim pr divinn potcslalc, vidcliccl ul qiiasi possint.non siduni non crcdimus,sed ctiam si sunl qui tautura moli credcrc vclinl,cum omni dclesta-

dirtuni

'

.

Ticus i>crscvcrcnl

.

'

61

PH.^EFATIO IN DISSERT.

II

DE PR/EDEST.

62

tione,sicutAr;ui?icasynodus,illisanathemadicimus. III. Ilcmdcrodciu|itionosanguinis Cliristi.proptcr nimium enorem qui do hao causa cxoilus cst,ista ut quidam, sicut eornm scripta indicant, ctiam pro illis impiis qui a mundi exnrdio usqiie ad passionem Domini in sua inipietate mortui ;Blerna daninatione
puniti sunt.eCTusum

A

inferentcs,quR? periculosissimis et gravissimis fem-

cnm

diiliniant.contra illud pro-

Ero morti lua, o mors ; ero morsiis ttius, hifernc {Osc. xiii, 14, illud nohis simpliciter et lidelitcr tenendum ac docendum placet. .juxta evangelicam el apostolicam vcritatcm, quoil pi'o illis hoc datum pretium teneamus, de quilnis ipse Dominus nostcr dicit Sieul Moijses exallavit serpeiitem. in doserln, ila exallari aportet jiUum hominis, ut omnis qui credit in ii'so non pereal, sed liaheat pitam ;i'lernam. Sir ciiiin Deus dile.Kil mundum nt rilium suuni unicjenituni daret, utomnis (jui credit in euin non pe:
:

pheticum

poribus ad cumulum labnriiin nostrorum usquo ad scissionem charitatis luiserabilitor et lacrymabiliter succreverunt, ne mentes Christiana; inde corrumpanfur, et excidant a siniplicitatc et castitato lidci, qu;c est in Christo Josu, penitus respuimus, et ut fraferna charitas cavendo a talibus auditum castigct Uomini Christi amoro monemus. Recordctur fratornit;is nialis mundi gravissimisse urgeri,messo nimia iniquorum, et palois lcvium hominum so durissime suffocari ha^^c vincere ferveat, et corrigere
;

pie dolontium et gesod polius ccrta et vera fide, quod a sanctis Patribus dc his et similibus suflicicnfcr prosecutum est, amplecfatur. laborot, et superfluis ccctuin
nionliuiii iion ouerot
:

Sanetorum Patrum de gralia
sententi;r.

et libero

arbitrio

reat,

sed

lialicat
:

Apostolus
capitula

;rternani (Joan. iii, 14); et Cliristus, inquit, semel oblutus est ad
vitaiii

multorum exhaurienda peecata

{llebr. ix, 28).

Porro

j>

numero novemdocim

syllogismis ineptissi-

mo

ct

mendacissimc a quodarn Scoto conclusa,ubi

lidei,sed potius commentum perparot nulla nmnino philosophiic arlo, ut arroganter a quibusd;im Jactatur, eonstructum, scd inani l'allaciactdeco|)tiono imperitissimc conlusum, a pio auditu lidelium ponitus cxplodimus et ut taliii ot similia cavoantur per omnia, auctoritatc Spiritus sancli interdicimus novarum eti;im rerum introiluctoros, ne districtius rcriantur, castigandos

non argumentum
lidi;c,

1. In pncvaricationc Ada) omnos homines natur;ilom possibilitatem et innocentiam perdidissc, ct neminom do profundo illius ruinro perlibcrum arbitrium possc consurgere, nisi eum gratia Doi miserantis erexerit. 2. Quod nomo nisi per Christum lihero bene utatur arbitrio.
I^. Quod omnia studia et omnia opera ac mcrita s;uictorum ad Dei gloriaiu laudemque roforenda .sinf, quia nomo aliuiidc ci placoat nisi ex eo quod ipso donavorit. 4. Ouod ita Deus in cordibus hominum atque in ipso liboro operetur arbitrio, nt sancta cogitatio, pium consilium oinnisquo niolus bona? volunlatis ex Doo sit, quia pcr illuiii aliquid boni possumus,

:

;

osso consomus. IV. Item lirmissimo
iimiiis

lonendum crcdiiuus

i|U(m1

(imiiium studiorum.omniiimque virtutum.qnibaptizala, in cjus s;Higuincsit a pcccatis suis ablubus ab initio fldoi ad Doum tonditur,l)oum prolifot;i,i|uia ncc in eis potuil esso vora rogcnoratio,nisi iiiur auctorcm, ct non dubitamus ab ipsius grafia fiorot etverarcdoiiiptio,cumin Ecclesi;e sacraiuontis omni;i hominis mcrita pra^vcniri, per quom lit iit niliil sit cassum, nihil ludilicatorium, scd prorsus p aliquid boiii et velle incipiamus et facero.Quo utitolum vorum, ot ipsa sui veritate ac sincerilato sub- ^ qne auxilio et miscricordia Dci non aufcrctur libenixum. Ex ipsa tameii inultitudinc fidclium ct rerum arbitrium, sed libcratur, ct do tcnebroso lucidempforuin alios salvari ;ctcrna saluto,quia per gradiim, de pravo rectuin, do languido sanum,do imti;im Dei in rcdeiuptionc sua fidelitcr i)orm;inent, prudonte sit providum. Tanta onim estergaomnes ipsius Domini sui vocem in corde rorentes (lui pcrhomines bonitas Dci, ut nostra velit esse merita, severaverit usijue in ftnein, hic salviis erit {.Mutth. x. qiiai sunt ipsius dona, ct pro his qu;e largitus cst, 2>); alios qui noluerunf permanere in salute fidci, adcrna pncmia sit donaturus. Agit quippe in nohis qmimininitio acceporunt, redcraptionis(|uc grafiam ut qnod vult et volimus et agamus. (). Faleiiiur gratiam Dci ct adjutorium ])i)tius irrifam facere prava doctrina vel vila quam eti;iiii ail scrvare olegcrunt, ad plenitudinom salutis, ot ad singiilos actus dari, eamiiuc non dari socundiim pcrcopfioncm ;etcrn;o iioatifudinis niillo modo pormcrita nostra, ut vora sif gratia, id cst,gratis dat;i veiiire. In ulroque siqiiidcm doctrinam |)ii docloris Miserehor eui ]ior cjiis misoricordiam qui dixit habomus Quicumiue baptiMti sumus in C/iristo .lesu, misertus cro,el miserieordiam pr;rstaho eui miserieors
.").
: : :

multitudo fidolium ex ;iquaet Spiritu sancto ri'gonorata,ac pcr huc voraciler EccIcsi;o incor[ior;ila,i't juxt;i doclrinam apostolicam in morto Gliristi

sino

quo

niliil

iiossuiuus.

in

morti'

ipsius

bapti-ati

sumus
:

(Itoni. vi. 3)

;

ol

:

fuero
7.
110

{lloin.

ix,

15.)

Omncs qui
stis

in Christo buptixati eslis,
;

Christum indui-

[Cal. III, '^7) et itcrum .Iftri/H/HM.^ eum vero rorde in plenitudinc ftdci aspersi corda a eonscienlia nuilii, el abluti corpus aijua munda, Ivncamun spei no.str;i' confessioncm indcelinubilem iUehr. x, 22); ot itcrum Irrit/im iiuis faeicns lcfjcm Moi/si, sine ulla miserationc dunbus aut tribus lestibus moritur,iiuanto iiiaijis putatis delcriora mereri supplieia qui Filinm Deieimeuleavcrit, el sunijuincm leslamenti pollutuin du.ierit, in ijuo sunelifuulus est, ct Spiritui ijratl;c
:

K;itcniur osso liborum arbilriiim,cfiamsi diviindigcl adjiitorio.

D

8. Arbilrium voluiitatis, in ])riiiio honiine infirmatnm.nisi porgratiam ba])tisiiii,noii ])iitosl rcjiarari. .\rbilriuiii voluiitatis func cst vcrc liborum cum viliis pcccalisque non scrvif. Tale dafuiii (;st ;i Dco ulii[iio liomini prinio,(inod amissiim,nisi a quo |)iiundc Vcrifas dicit .Vi fiiit dari, non [lotuil roddi
'.).
;
:

contumeliam feecrit? (Ihid., 28.) V. Ifem de grafia pcr quam salvanlur credcnfrs,
ct sino (|u;i ration;dis (roaliini nunqu,im be;ilo vixil, ef do libcrii arbilrio p(>r pcccatum iii priiiin humino

vos l'ilius liheravit, verc liberi eritis (Joan. viii, 'M'>). VI. Et (|iiia indiscussi cl incx;iminati,scienti;c(iui' lillcrariim pciie igiiari, minusquc a|iostolic.T pr;rccptioni ;ii)j)ropinquanlcs, ])occ;itis nosfris agentiordinanlnr, iiiia occa liiis, por civilalcs c])iscopi

sionc inaximo vigor ccclcsiasficus
si

(lc]iorif .placiiil ul

infirmalii, scd |icr gr;iliam Drimiiii .jcsu liilidiluis ojus rcdinlcgraiii el s;iiiat(i,id ipsiiiii ciiiisbiufissinii' cl lidr plrna lalciMur, qiiod sanclissiiiii l';ilros ;iiictorihitc sacr;iruiii Scriptiirarum iiobis teiioiidiiiii rcliqiioruiil, (|iiiid .Mrican;!, (|iind
piiiri-s>;i

([iiando aliciijus civilulis o])iscii])us vocalioiic llniiiiiii dccosscril,agl(irinsissiiiiis principibiis siqi]ilic;iiiilo ]ioslulclur ul c;ini)iiic;im clcclinncm clcrii cf piipiilo ipsiiis civitalis pcrmillcro dignciifur, afqiic
ita
;iiil

Araiisioa synndiis
;ipiisliilic,i'

iu cloro, aiil

iii

]iii|)iilii.

;iiil

(liicccsi

ccrte

rsl, qiiiiil

lii-;il

is>.iiiii

piiiilillci-s
;

ipsa,

si oiiiis ^if

soilis cathiilic;i lido loniicriinl scd cf de naliir;i el gratia iii ali;iiii parlcni nullo unido dcclinare pr;csiiinentes. Ineptas ;iiili'm (pi:rsliiiiiciil;is cl anilcs pene fabcllas, Scotonimqiio pullos puritati lidoi nausonm

digiia persona lius clcri ct poi^iili ad boiKirciii civilali jir.Tlirialur. Scd et si a scrvifio pioriim princiiium nosfroruin aliqiiis clcricorum vcncrit.ut nliciii civilati pra'po-

nllicio in viciiii;i i|niii:-, |iriib;il;i ini;crilur, qu;c iiivcnta con.-icnsii to-

d

G3

IIINGMAIII lillEMKNSIS AUCIIIEPISCOIM.

64

naliir cpiscnpiis, timorn casto sollieiU; oxaiiiiiictur priinurn riijus vit.in sit, flcinilo cu.jus sciciili.-i'. VA vignrc ecclosiaslico sub oculis oiniiipolcntislJciugul inctropolitauiis iii liac parlc,c.i'loi-is cpiscopis sicjt Dci ininistris ailjutcriuui lcrenlibus, nc inaculataj vil.p cl pouiii.i s,'cciili lurgiilus.clsirnouiaca h.crcsi polluUis, huinilibus i't nuiuilis inoinbris Cliristi Ecclcsi.cipjc snpcrponalur cpiscopus, ncc pr.nsumat illitcralnni ct cupiilitatc illicila ci-calum, redditurus lacti sui Dco i'ationc,in, po|julo pncliccrc. Si voro uccossarium isilcin mctru|)olilaniis viilcrit, nc tauluin lualiiin cngatiir aprcrc, utiuilcliilo honnroin bouis tantiim ilobitum tradat, instruat poiiulum.iiiformol Ecclcsiam, potius adirc clcnieuliam rogiini, ct i[isc cum ca'piscnpis suis fpiibus valucril inodis ailcat, ut Ecclosiam Dci gloriosi rogos digno houoi-ont ministrn.Si autoin turpitor cupidilatc quacnnqiic motrnpolilauus victus, ant aliiiuo inunere deceptus, tantum opus ncgligonlcr ct a'grc 1'uerit exsccutus,.iiiilii-ium oinuia eernentis Dei sc incurrei'0 nnn diiliilol, sed ct scntcntia ecclcsiastica iiovcrit sc culiiaiidum. llt hi qui nnlinaudi sunt, sccundum ordincm ccdesiasticiim ct instilutioncm sanctorum l'alruni

\

giiitudincin et protii coj)insitatpm,8cdadinfi(|plium, et ad nnn crodentium i:a fide qu.p per dilcctionpin opcnitiir, rospicil partcin qui;i nnculuin humau.-n salutis, quorl eonCectum cst iii(irini(ato noslra et virlutc divina, liabct quidcm in so ul omiiibus prosil, scd si non bibilur, non mcdolur.
:

Seiiuitur episUila /'rudcnlii Tricassinx civitntin Cjiiscopi, ijua' in proccssn operis sciiwnlis sxpc coin-

memoratur, cl n calholicorum jidc alquc doctrina discordarc monstratur.
l';i(ri' vcnonibili ct cailcris parlribus fratribusquc sincorissinio diligcndis, atijuc coopiscnpis i-cvercn(lis,l'rudcntius .eternain in Domiiio salutcm.Uuan-

tum ad incritum pcccatorum meorum spoctatjusliosimo Dci judicio, quaiiium vero ad indebilasatquc
indolicientos e.ius misoricordias pcrtinerc dignoscitur, misericordissimo ipsiiis muncrc,infirmilatibu9 peno omnibus nolis dciiressus, sancto dcsiderabilin quc vcstro eonventui adessc prohibeor.Ouod autcm possum, praisentibus littoris, alqup legalo iiostia; Kcclosi;e prosbytcro Arnoldo, mci conscnsus pr.pscntiam eotcnus oxhiboo, iit is <)ui ordinandus ett, si apos(olic;e scdis omnibus inslitutis, pt bcatorum

ordincntur, vidcliccl .jiidicio molropolilanuruni el eoruin opiscoporum qui circumcirca suut,provehantur ad ecclosiasticam pntestatcin.cx exccrptis MarNon licoat olcctioncm (acoro coruiii qui ad tiiii saccrdotium provocaninr,sed.judiiium sitepiscoporuin, ut ipsi eum ([ui orilinaiidiis est probont si in sermone ct in lidc et in opiscopali vita edoclus cst. Itcni quo .judicio reriondi siid qui in nrdinandis
:

palruin Innocontii, Zosinii, Boniracii, Sixti, Lconis, Gclasii, Coeleslinii, (}rcgorii, llilarii, Ambrosii,.Vugustini, Isidori, Primasii, rulgonlii, Hipronynii,Cassiodori, Bed;e alioruraiiue ada'(|uc calholicomm alquo orthodoxorum virorum scriptis et diclis, ac

snceiulitersupori]uatuorcapitulis,(|uibusomnisEcejus(iuc ha>reseos scquaces pugnavit ac vicil, atquc ad poslenjruni mcmoriam litloris auctorilale ct vcrilalc plcnissimis mandavit, conlitendo subscriberc, el subscribcndoconlKcri volucrit.cjusme ordinalioni C4uiscnlanoum cssc profitear siu alias, prorsus ncquc asscntior, nequc fidclibus Chrisli assonticnduin suadeo. Capilulorum voro qualuor pr.Tmissonini sericni,quamvis vcstram prudenliani niulti) viv;icius([u;iiii mcain extrcmitalem coni]ior(aiii esse non dubitem, ncccss;irio lamcn breviter adnpclendaiii
:

clesia catholica advcrsus I'el-apium

ppiscopis sanclnrum Palrum staluta iioglcxorint,ex Si qui cipiscopi lalom condecrotis papa^ Lconis socravcrint saccrdotcin qualoin osso non lieeat, ctiamsi aliqun modn dainnum proprii honoris cvuserintjordinatinnis tainou.insallcriusiion liabebnnt, ncc unquam ei sacramcnlo inlcrornnt,i]und ncglcc:

to Doi.iudicio
//<•{'(•

immeriln pr.Tstitorunt.
si-riuuiilhr,

p ^
npwl Cnrixin-

nutcni qnalupr nipilHln

contra 1'nrilcsliuntinnos constituUt, cl jiost lertioncm pr.rceilcntium in privfnta stjnoilo relcctn, in suhscqucnti etiam op-re Srriiiturarum ntiinc orlliodoxorum sunt tcslimoniis conlirmntn.

cum

juilicavi,ul racilius qiiid senliani, cui verilali coiisoiliam, vostra beadtas rocognoscat vidolicpt ul libcruiii nrbitriiini, in .\dani morilo Inobodicnli.-n ainissuni,i(a iiobis por Dominum nuslruiu Jesuiii
:

I.

D.?usoinuipoti'ns hominonj sinopoccato recluiii

Christnm rcddiluinatqueliberatuaiconlitcalur.inleriijjinspe,])os(moiliim;iu(oni inr>7,sipu(dicit.\poslosnlri fncti sumiu (K()m.viii,'2i),utlampn sempfr;iil omne o])us bonuni Doi omnijnitpntis gralia iiiiligo;iinn8, sive cogi(andum,si'.^c inchoanduni,
lus:S;)tft';ii/)i

cum libcro .Trliitrio coudidit, ct in paradiso nosuil, qucm in sanclitale.justiti.c pcrmaiioro voliiil.Homo,
liborn arbitrio inalo iitcns, pocc.-ivit el cociilil, ct lactus esl massa pcrdilionis lolius linmani .gcncris. Dcus iiulem bnniis ol jnstiis elogit ox oadeni niassa penlitionis, secundiiiii pnrsciontiam suam.iiuos per pratiain pr.odeslinavil ad vilam.ol vilain illis pripdoslinavit .Tlornam. O.olPins autoni. qiins .justitiic juilicio in massa perililinnis ridi(|(iil, p.Tiluros pa;'pra>scivil, scil nnn ul pcrirenl pr^edeslinavit nain autom illis. quia .justus psl, nr.cdoslinavit asternain. .\r por hoc unam Doi pr.TiIoslinntioneiii lanlummniln ilioimus. qii.o aiil iid doiiuin pprlincl gralia" aut ad rotribulioncin justili.i'. ' priino liomino pordidiII. l.ibortalcm arbitrii in mus, iiuam |>or (".hrislum Dominuin nnslriini rocepiinus; ct habcmus llboriim nrliilriiim ad lioniim pr.ovcnluin cl .iil.inlum gra(i;i. ot habcinns liboriim aibilriiim ;td ni;iiiini dcscrliim graliii. Lilicriiin :iutoiii IkiIiciiius arbilriiim. quia gra(ia lilicra(uni, el
;

nncrnnduin ac perscvcrantcr consunimnniluni, ct sinc ipsnnihil boni nos posso ullaleniis aiil rogitare,
scianius.Soriindo.ut nipnlonlis aUissimo ^. qucralpnlurijuiisilain oninia s.Tcula jir.Tile.-'
aiil velle, aiit ojiorari
'

l)oi
'

oniit

nl-

1

mlo
imul .odis
.

persorii(al)ili jiislida
id vi(|clic('t. sive in
^

;

.
r,il
'

...

....

D

pr.pdo?linavpril.quod lacturiim, diamte prnj sunl. Tcrtio, ut crcibit ot
cndinlicis,

.

i

'>.-i7

c

csso judicando iiu.r fulura .irn oninibus
i

gritia dc ciirriiplo sanatuiii.

UI.DcusniiinipotonsomncshomincssinpPxcpplinnc vult s;ilvos (icri.licol non oniiics salvenlur.Ouod aiilcm quiibmi salvan(ur,salv;iii(is pst donum quoil au(om quidam noroiinl. porouiilium csl iiipridim.
;

siciil niilli'" IV. Christiis .losus Dominiis nostpr, hoinci psl. Iiiil vcl oril.cu.ius nalura in illo nssiimpla nnn ruord, iln niillus os(, (iiil vcl cril homo. pro nuo passiis non riioril. licct n»n oiiines passinnis

Jcsu Chri.-li pro oninibus hominibiis cx lolo niun.lo in ouin crcdonlibiis riisiim non niitPiii pni illis qiii niinquam iii eiiiii prcdidcriint.iKM' li<Mlici|Uc rn-dunt.nunqiinin ncf cn-didiri siiiil, dipciilp ip!ii Dotiiino yrnitciiim filius hciiiinis noii mini.\lrnri, i,cd mniislrarr. rl dare nnimnm siinm in rcdrinplioncm pro mullis Vallh.wi, £•<). O"nrlo ul crpdnl at(|up cnnlUoalur, Dciini oiiiiii|iiilpnlpm oinnps qiiosrunqiiP vull .lalvan". ct npmiiicni posso salvnri iillntenus, n: salvnvcril omncs niilpm .«.ilvari qu ••" snlvnro voUicrit nc per h<^"
; : ; :

sanguincm Dmi

(ur.)icnilns
(licoiile

non

p.-sso
:

I'm])heta

voIui <»m'im</i.

'ur,
,,..,
.'

/

.

i.iiniu

ejusmystcrio nMlimanlur.guiavcrooiiincs j>;»ssinnis rcdimunlur, non rcspici;. ad uia(-"ius ravstcrio nou

fccit. in cirlo cl in Irrrn.in

mari

rl in

omnihus

ahtjstit

\Psal.cji\xiv, 6). El liccl

quxdam

sinl alia,

quibus

65
in

DE PR/EDESTINAT10iN'E DIPSEIiTATK POSTERIOlt.
)

60

Pclagiodamnatis univcrsaliterEcclesia consonsesategcrit alquc subscripsoiil, li,i'c lamcn spccialius adversuseum ejusquo compliccs, pcr aposlolirit,

A

lionc scqucnti operc St-epius facimus

menUonem,
licet pesli-

sed et complicium tyus agoncs pcstifcros hic prE-

cam

sis episcopi,

sedem,instuutiabcatisainiiAurcliiCarlhagincnatqne Augustiui, cuui aliis Irccentit

ponerc non necessarium duximus, quia
lens

eorum doctrina ex

aliquantis se in diversa scin-

quatuordecim episcopis, ab ejus pravissiniis scnsibus crulu, vindicata, et mullis tam cpisttdis quam lihris toto orhc vulgalis, omnis hodicquc. gaudet,
conlitetur, pr;edicat. et
sia. Ilis

dat itinera, de praidestinatione tamen reproborum
ad interitum, et quod Deus non
vult salvos
cl ([uia
fiori,

omncs homincs

tenct, atiiuc toncbil

Ecclc-

sed eos taiitummodo qui salvantur,

per omnia consenlaneam, pr;cdicahilcm palernitateni fralernilalemqiio veslrani gralia sup. rua invictam atque pra^validam, el suo mnnerc gaudentcm perpelim conservare dignetnr.

luni
t.

non pro omuibus pasrus sil, uudo oiniscusubscqucns catholicorum doctrinam suflicienante hos actis, prout lahorem impendimus, sicut ei cui

r

ostendit, conspirarc noscunlur,et contra eos jam

singiilatim in aliis libcllis

Ca;tcrum multipliecs ac tortuosas sententias Guthescalci, cujus dehita

et

vcnenalas
o.Ksecra-

Dominus

dcdit,

cum

libueril \el licuerit paterc valobit.

AnciiiEriscon niirMKNTis

LiliEIIO AltlilTltlO
POSTEl'.IOi{
Adversus GOTnESCAi.cuM

niSSKiiTATIO
ct crtcros

['ixdrstinatinms.

1 EPISTOL.\

AIJ IlEGIiM.

C

lonsi,

iii

villaqux dieitur Saponurias, anle hiduum

Domino C.\rolo regi glorioso Hincmarus, nomiiie «on morito Rhemorum opiscopus, ac plebis Dei lamulus, una cum collcgis dominis et fratrihus meis
venerandis
cpiscopis,

quam

vohis porrecta fuerint, sunt recitata, profe-

renle ct dcponente ea

synododomno Remigio Lug:

oratorihus

sciliect

salulis

atque prosperitalis vestra; dcvolis. Nuper elapso mcnse Junio, per Indictioncm septi-

dfinensium archiepiscopo qua; sicul dixil, et in epigr;inimate eorumdum capitulorum conlinetur, in hoc ipso anno, in K;dcndis nihilominus ihidem dessuburbio Lingonicffi urbis ad instructioncm Dominici populi ipse et sihi comprovincialcs Episcopi edidcrunt.Et in crastina alia qusedam capitula,dc quihus post locuturi sumus, rclocta fuore
criptis, et in
:

mam, anno

Incarnationis

DominicK

y59, dedistis

nohisquffidam capitula,sicut nostra;dixistis humilitati, a Remigio roverentissimo Lugdunensium archicpiscopo vestra; porrecta suhlimitati, jiihcntcs nt

sn[iorquihus,siciitquibusdauiexfralrihusvisiim est

sura, si

lemporc congruo de his vobis reddcremus responunanimes uno orc corumdcm capitulorum sonsui concordaremus: an quiavobis acanaPatrum
lid(!

quorumdam

sensus csl inotus. Nam ut vcre, ct nos fatcamur, noslra; conscientia; supcr pridem capitulis, qua; ut diximus Remigius archiepiscopus synodo
pr.TScnUivcrat, recitatis,c;dliolicorum ad

in

quihusdani disscnlire videhantur, nosterscna catholieo tramitc non doviarc credchacis in aiiquo dissidcrol,

memoriam

sus,
lis,

qucm

ab

soqucnles

et pr.TCcpti

p reducentos doclorum truditiones, non modice se concusscrunt. Unde noslrorum qiiidam lidei Christiana; zelo succensi aliqua

Doraini jussionem, cl Christianam pncdeccssorum

synodo voluerc suggc-

vestrorum consuctudinem. Esteuim el divinis Icgibus cautum,et prisco anterionim principuni morc suetum,ut (piotioscunque in calliolica lidevol divina
religione
tentia

quiddam novi emerserit,

a prineiiiali sen-

eodcm venerabili archiepiscopo llcmigio Lugdnnensium sunt modcste compositi eo voncrabililer peroranle, ut si quorumcunque nosl rorum sciisus ah cisdcm prolatis capitnlis in
rcrc
:

scd motus nostri ab

:

episcoporum consultui reforatur, et (juod eorumjudicio.Scriplurarum sanctarum anctoritatc,cl orlhodoxorum2 magistrorumdoctrina,atquescciindum auclorilatrm canonieam.ct dccrela ponlilicuin llonianorum.Chi-isti Dei nnslri viearii ct sancUe Ecclcsia; pivesules crcdcniluin, sequciidum, et tonen-

aliquodissentiendo se commoverot, ad proxiine fuluram synodum catholicorum libros doctorum ijui-

quedcferrccurcmup.et sieut mclius secuudum catholicamclaposlolicamdoctrinamincomniuuciiivenerimus, de c;plcro onines unaniuiitor tcnoamus. In
ciijus devolionc,
s.iis.qniiriini

cocpiscoporum^iue
ol

ipsiiis

diiecc-

dum, alque pr.Tsdicandnm

decreveriul, id ad iniini;i(l

.'li;iiii

nnl.Mirdiniitionom

mentcmea-

bus cordc crcdatur ad jnstitiam, orc eonliteaUir

lholic;iiii alqn.'

doctiiiiam.sicul et vos non Iatel,co-

salutcm, scquaturad vocalionem, teneaturad coronam, pr;cdiceturad lueriim. On.c siqiiiilcm capitula
in

conventu cpiscoporum habilo

in

terril.irio Tiil-

gnovimus,quantum sensui pusillitutis nostne lidem D accommodaie andcmus, iiercopimus quia nou cx ipsis,Ht non dicamus per i|)Sos, synodoeapitula ipsa

(,7

lIINCMAItl ItllEMENSIS AliCllllCPISCOPI.
eos

08
eleo.s si aliquo
a<l

liHTi! ])rulat;i. niiii|iroptor (nuinivis blantio sibilo
i|uiil,iiii cliiir;ix:irc

A colloqucremur scrmonc,
iiiiMis ;ib

modo

valelidei

volucruut dc cuquofl sjuictus

Ca

hac pniv;i iiilentione

calholica-

lcslinuscpiscoposGallicanosrcdarguil,dicens(c/^M/.
8) :«
tibiis

Quid
lii

illic

inquil, spci est, ubi magislris laconciui si ita

unitatcm cooperanlcDomino rcvocarcmus. Sed quia jiarlim ocriipalionibus pra?pedili, partim autcm in
fratcrnis suasionilius
ob;iudili, cus qiios
iiiiiiiis

lo(|uuntur,

cst eoruni discipuli
sit

noii

lucninl? Timeo nc coliiberc
ipsi
liif|iiantur,

huc taccre
pcriiiittunl

:

li-

muncrc

(lis]iosuiiiius a
:

iiuam neccsse fucrat sua iiilciiindc quia, sieul dicit
nuinifesta

mco nc ma^is

iiiii

illis

tione revocare nc(]uivimus

talilcr loiiui. In talibus causis

non curcl suspicionc
si

.A])Ostolus, Quorumdaiii lioniinuin yeccata

laciturnitas, (|uia occurrcrel veritas
]iliccret.
tio

falsitas dis-

ct

Mcrito namquc causa nos rcspicit, si silcnlavcamus crrori.» Nos lamen ])lures, qui corum lidcm, ct doclrinam, ct piudcntiam novimus,
in cis
isla

ad judicium; (luosdam auleni el suhsequunlur. Siniiliter cl facta bonu manifcstti sunt, cl iju.v aliter se lutbenl, abscundi non possunt (/ Tim.
sunl,

pnvcedcnlia

minus

nnsccntibus scntcnliam pro dis-

scnsione
Anf;uslin(i

ba]itisini

dc

bcalo C.ypriano, a sancto

adco quorumdain cxcrcvil dissensio, ul vcslram |icrvcniret notitiam,ct synodali dccrelo, pro zelo fidci cl unanimilali'? amoV, 2-4, 25),

h;cc dissonanlia ad

collaudulam s,i'iii'niinicru, in libro sccundo dc baplismo {conlr. Ihnidl. c. 'i) iiusilam 3
proposuiniiis.
<>

rc,
T> tis,

antciiuam

h;i;c

nobis [icrscrutanda comniillcre.1

(]uatiior capitula cpisco|iali

diflinitionc vobis

Oi'oniodu

ciiiiii, iiuiiiit,

putuit ista
[iliMiarii

dc c;ilholicorum I';itrum diclis
cxigcrctis

c(illigi,et

singulorum
ct

ros tantisaltcrcatiunum ncbulis invululaad

manibus
(jui

roborari. Poslca voro

(|U0-

concilii luculcnlani illustratiuncni conliriiiationciii-

rumdain ex his
rant, ct

qnc pcrduci,

nisi

primo diutius per orbis tcrrarum

eisdem capitulis subscripsealiorum ctiam intantum cst accumulata ve-

regionos multis hinc atquc liinc disputationibus et rollalionibus cpiscoporum ]icrlracta cunslarct? Iloc

cordia.ut nccessc forct et jussionis vcstro; inslaulia,
et exsccutionis nostra; obcdienlia, hinc coruin

quos
nobis

aulcm

lacit sanitas pacis, ut

cuni diutius
ruilcrna

;ili(|u;iub-

lir.cmisimiis scrijitis et |)ro|iosilii)nilius littcrali oflicii)

sciiriura iiu;pruiitnr, ct pruplcr invcnicndi dillicul-

rcspondcre. Iiiterqua' ct

liis c;i|)itulis,(|ua?

talcm divcrsas

]i;iriunt

in

disccplaliune

niqicr dcdistis, pro nuslri iiigenioli cajiacltate, siib

vcrum liquidum pervcniatur, vinculum pcrmancat unilatis, nc in p;irlc pra'cisa rcmanc;it iiisaiuibilc vulnus erroris. Et idco plerumsontcnlias, donec ad

dubiclatc tumen respondimus:quia non crcdidinius
ut fratrcs etcocpiscopi nostriconlra regulas ecclcsiasticas
re
:

quc doctioribiis miiius aliquid rcvclatur, ut curum paticns ct bumilis charitas, in qua fructus iiuijor esl, comprobetur, vel quomodo teneant unitatem

])r;cserlim cuin

adversum nos talia dcbuisscnt conscribcnon ignorarent liuminicis instisi

tutionibus et lcgibus sancto Spirilu proniulgalis

prrcfixum csse, qualiter

in sa-pcfatis capitis fidei

cum

in rebus

obs'curioribus diversa

scntiunt, vel

C obloqueremur, nos compellarc,

cl lunc

synodali

quumodo

accipiant vcritatcm

cum

coiitra id

quod

scnlicbant dcclaratum csse cognnscunt. » Sciebant namquc iidcm vencrabilcs catholici ct
docli viri, quia in multis rcgionibus ac provinciis
ha2c pestifcra eral

Judiciu nos noslras(|uc sontcnlias a suadcbuissenl communionc cxplodcrc. Nunc vcro, (luia ccrti su-

mus, cujuscompusitioni dobcmusdc 9a>f>enominalis
qu.Tstionibus respondcrc, scrvalis rclalionum abso-

recommota

doctrina. Kt ideo

si-

lutionibus contra cos quibus a vcstra dominationc

imponcrc tam lacilcsicul furtc potcrant iiuluerunl crruri, doncc iid ])liiriiiiorum notiti;im pcrvcnta pluriinorum judicio qu.ostio
lcntium
in suis provinciis

pro imposito nobis miiiislcrio jussi

sumus rcddere

rationom, conlra h.Tc tanlum capitula, quantum cx nnbis cst cum omnibus puccm habonles, cx snnctariim Scriplurnrum auctoritatc. cl ciilholicnnim l'u-

sopirctur:
stola ad

(iiiia iit

dicit

sanctus Cadcslinus
{epi.st.

in epi-

Omnes dcbent nosso quod agilur, quoties omnium causa tractatur, vidclicct ut rum omnium iii unius proNostorium dirccta
>i

5

in fin.),'

Irum

sontcnliis, sim|)liciter rcspondcrccurabiinus;

ut cui forlc

omnia

illa

legere

non

licucril vel

non

libuoril.hiccompcndiosas protcmporccapituloruni
rcsponsioncs invcniat
sis
:

positiuiic fucrit dilTinit;! cunsullalio,

cunclonim

va-

quas

furatis horulis a divor-

lcat ad omiics cinaiiarc solutiu. Ibcc eadcm iKiiiique capitula, sicut facilc rcniinisci poleslis, anlc Iricn-

n

occu])utionum distonsionibus.^in fcrias non habcmus, sicut dc .-cnli-n

"um
i

uni

nium nobis

in villa

Niclfa dicitiir,

Rothomagcnsis opiscopii, quie quando in cxcubiis contra Nortman-

iiorum iiilV'St;iliuncni di'grb;iiiius,sub liliilo qu;isi in Valcnlina syiiodo conscripla fiicriiit. uiino Incarnalionis lloniinicic
dislis, nt
t^TiTt,

Patrum accopimus, nc lorporc vel inobcilionlia a vcslra dcnolaromur r.hrisliana devolionc, coinniillcrc sclicdulis (umulliiario scrmonc studuimus
:

i|Uoniam
plicibiis

iii

pr.vfalis

rolutioiiibiis

provocali
,

iniilti-

sub Lothurio imiicralorc dcnobis
vidcrentiir
Ciilholicc
:

miiltipliciiim

illutinnibus

multiplicilcr

ad

illu qiiic

ox orthodoxorum magislorio rcspondcrcmus
aliis

cuin

quorumcuiKpio
:

scriplis iju.t liinc ad
(]iiiiriiiii (|ii.'cilam

vcstruin

noliliiini jicrvciicrc
])iiiius,

scri|)ta rcco-

scd cu publiciirc iioluimus,
in

sollieiti

servnrc
:

uniliitem spirilus

rineulo }meis

(K;i/i. iv, 3i

do-

non sinc sicul scimiis ol cflnlilomur lccloris l.-cdio, scnsu scd lamcn ralholico, in tribus libris lacinioso scnnonc rcspondorc salogimiis. Sod in hnc Diaxinac bcnipno loclori nos salisfarere autumamus, quia sinpulorum singiilas scmpcr poncntcs sentcnti.is, singularitcr ad
ii)iilti|)liciliiisi|iic

collulidiiibus.

neo

cum

cis qiii vobis illa

transmiseranl

ruiniliuri

objecla cl rcsistculia lidei respondcrc studuinius.

G9
Et
vol
\n
lioc

DE PR.-EDESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOK.
solo

70

devolum quomquo lectorem nobis conciliai-i conlidimus.quia cum ox sua menle nostrum laborcm perpenderit,nos apud se excusatos habebit. Quis vero sit istorum capilulorum compo. sitor, cui qunsi a novo cogimur respondere, ipse sc prodet cum neccssario urgebitur ad lucem verilatisvenire quiaoporatortenebrosorujm operum
:

A

qua petis ut de hc-eresibus, qure oriii potucrunt ex quo Domini in carne nuntiari capil advcntus, aliquid scriberem.Hoc autem feci, ut vidcrem utrum jam deberem ipsum Opus aggrcdi,
l^nn luatii, in
et inde tibi aliquid mitterc, ubi

considorare tanto

osse diriicilius quanto vis essc brevius. Sed ne boc
(juidcni potui.talibus curis supervenientibus

impc-

inter qua; ab apostolo cl ha;reses describunlur,odit

non venit ad lucem. ut non arguantur oninis vero qui bona agit, inlcr quaa bona ab Apostolo et ndcs conniimoratur, vonit ad liiceni, ut nianifeslonfur opera pjns, quia in Deo sunt facta. Sed ct ille quicunque ost, si ad lucem

lucem

et

opera cjus

:

omnino dissimulare non <• possem. Nam ino et ab eo quod habebam in manibus averterunt hoc autem est,ubi respondeo libris Juliani,
dilus, a quibus
:

quos octo cdidit post illos quatuor qnibus anlo respondi. Ilos enim cuni Rom» accepisscl iValcr Alypius,nondum omnes dcscirpserat,cum oblatam
occasionemnoluitpra3terirc,pcrquam mihi quinque
transmisit.promittens alios tros cito se essc missu-

v( norit, et veritati

ex corde conscnserit, csse

fllius

lucis potorit.

5

Si

autem

et pertinacitor contra-

dixerit veritali,ipsc infidclitate
su.-E

sua

et

contentionis
:

vccordia, hajrolici sibi

nomcn imponct

quia

„ B

rum,

et

multum

instans ne respondere diirerrom

non statim est lucreticum quod ignoranler a lide scntitur diversum si non liat pcrtinaci contcntionc
ha;reticum.

CAPUT PRIMUM.
Qncinilo, ct iihi.rt iindc

sum remissius semper agore qudd agebam, ut opora utrique non decssem, uni diebus alteri noctibus, quantum mihi ab aliis occupationibus hino atque hinc venire non desistentibus parccrctur.Agebam vero rcmplurimumneccssariam
Cnjusinstantia coactus

lurc PvxdcUinatiana Ivrrcxis
et

nam

liriiniim cxorta jiicrit,

pcr

i/ho.s

iic iiiialilcr

rc-

vicla atquc coiiijircssa cxslitcrit.

Nunc jam dicendum ccnsuimus quando, cL ubi, qua occasione haec hseresis orta primum oxslitcrit. Ante quadringcntos circiter triginta et oo amel

retractabam opuscula mea,et siquid in eis me partim reprcliendcndo, partim defeudondo, quod legi posset et deberct operabat.Et duo volumina jam absolveram,
olfrnileret, vol alios olfendcre posset,

rotractatis

omnibus

libris meis,

quorum numerum

nesciebain, eosquc ducentos Iriginta et duos osse

qnos Gra;ci Ilomilias vocant. » Isti autom libri Juliaiii, sicut manifestum est, non sunt illi, quos in resisapudGrajcosinConstantinopoli civitate auclore libris Retractationum commemorat. Nestorio ebullivit, sancti Augustini temporalis vits C Scdetdoha^rcsibus ocloginta etocto iisdcmdoctor termino imminentc,sicut Prosper in Chronica sua miriricusAugustinusconscripsit,quibusnovissimam domonstrat, dicens Thoodosio XI ct Valentih;ercsimPclagianamsubjunxit.IndcGennadiusMasniano consulibus et ad locum, Nestorius Constansilionsis sacerdos valdc doctus,qui et de viris illutinopolitanus episcopus novum Ecclesiis molitur stribus scripsit, ab eo loco incipiens ubi sanclus errorcm inducerc.El item Theodosio XIII, et VaIlioronymus memorio! scriptorum illustrium fincm ientiniano III, Augustinus episcopus por omnia eximposuit,ot ad sua usque tempora scriptores famocollontissimus moritur v Kal. Scptcmbris, libris siis ciini debita laude commomoravit, hanc Pr;i"Juliani inter impetus obsidentium Wandaloruni in drslinatianam nonagesimam lueresim secta; Pelaipso dierum suorum llne respondens,et gloriosc in giana; supposuit, dicens :« Sunt,inquit, qui dicunt
Cujlestini.poridcm tempus quando et Nestorianaha;:

pliusannoshtechwrosiscstcxortatemporoTheodosii et Valentiniani impcratorum, sub pr;osulatu saneli

cognovi.Restabant epistolio, et tractatus populares

<(

:

:

defensione gratia; Christiana; perscverans.oEt Boda
in

Theodosius, inquit, minor. Arcadii filius,annosviginti sox rcgnavit.Valentinianus
:

Chronica sua

«

junior, Conslantii
lur...Et post

tilins,
:

paululum

cc

Ravenno; impcralor croHSed beatus Augustinns
jj

llipponcnsis episcopus, et omnium doclor eximius Ecclosiarum, nc civitatis suaj ruinam viderot.torlio

quod Dcus non omnes homines ad hoc croet, ut omnos salventur, sed ut multitudinc hominum ornelnr mundus, » et roliiiua qu;e prosequitur, qua» in processu monstrabimus. Deinde nonagesimam primam Nestorlanam ponit,sicque Eutyciiianam,ot posl li;mc Timotheanam.Sed et llyginus,catalugiim
• describcns ha;roseon,octogesimam ct nonain haarosiiii

...

migravitad DominumvKal. Septembris,cuin vixisset annos soptuagiiil;i sox, iii ilericatu autem annos ferme quadraginta cnm plessot. > Qui bo;itus Augustinus in ipso dierum suorum finc librum dc llairesibus, inter rcsponsionos pr;edictorum librorum Juliani,quorum Prospcr fecerat menlioncm, ad Quodvultdeuni diacoiuim
(ibsidionis ojus rncnse
scripsit, sicut ipsc in epistola

Nestorianam ponil,

et

nonagesimam istam

Pra;-

destiii;ili;uiam,cuni liholloab
iiisconi[H)sit(),ita diceiis:«
cpiil,i]u;iin in

eisdem Pivedestinatia-

Noinigesinia h;eresis, in-

pradatione nostra diximusde nomine

Augustini episcopi cssc mcntitam,Pra;dcstinatianortiin

nomon

accepit. » Hoatus etiam .\uguslinus in
sttis dicit
:

pr;ef;ilioiio
"
llliicl

Retraclationtim de opusculis
ost,c'.i;

ad

pra'dii-tuiii di;ico-

enini qucid scriiiltim

inultiloijnio iion

num

ita

coinmemorat

:

<i

Ciim

iiiilii,

inquions,

li;ec

c/fugics ;)ccr«/K7)i(/'ro«.x,l'.l),leriot

me

phirimuni

:

scrilicndi offerrettir occasio pcr

Eusalonsem presby-

non

(iiii;i

multa

scripsi, vol qui;i niulta

oniam quaj

teruin,qucm comiBcndo

cliaritati tua;,rclcgi cpisto-

dicl;il;i iioii

sunt tamen a iue dicla conscripta sunl-

72
absil
ciiiiii
lil

IIINCMAIU IIHKMENSIS Altr.lllKCFSCOPJ
iiiiilllliii|iiiM ili'|Jiili'liir,i{ii.(ii(lo
i|ii.'inl.'ilil>rl mtiiiiiiiiiiii

72

ncccs- A.

*^<^^

1''0''i'»i
>.

uuutorilatcin t-inc juJicio scquuntur

suriii (licuiilur,

iiiulliluilliii;
tiiinct.-i!

assercre.

Kl circa linem ip^iius epistolin: "Neces-

(lieanlur.

ycd

islain

siMilcnliain Sciipluni;

surium

el utile cst, inquil,
110

ctium

qux

scripla sunl

proiitcrca tinic(i,(|uia(li'l;im niiillis (lis|iulalioiill)US

scribere,

lcvc e.vistimetur (|uud
Iliiic

non frequcnler

mcis

siiic (luliii) iiiullii cnlligi

iinssunt, i]u;c

si

noii

S

arguitur. »

cl

llilarius .Xielalciisis opigco-

falsa, al cerle vi(lcantur,sivc

ctiam convincantur 3

non ncccssaria.

»

Ut paulo superius :«Nequo enim

quis^iuani, nisi imputloiis, idcu quia niea errata rc-

pus ad cumdeiii sancluin Augustinuin iiilsit epislolam, iii ipia dicit :« lld.>c sunt itaquc (|ii:e Mussilix vcl etium uli(julbu6 locis in lialliu veiililunlur, el
•>

prcliendo nie rcprcliciidcrc

aiidi-liil.

Sed
lacit.

si

dicit

icliipia.
"

Kl itcm rirca liiicm
eilili

sii.e

opislulte dicil

:

niin ca dcljiiissi; a iiio dici qu;c posli^a

milii eliiiin

Libros, cuni

fueriiit.quus de universo oporc
:

disciplicorent, veruin dicit et

mecum
si

Euruni

nioliris, (|u;cso

habere incraamur
si

maximc

ul pcr

i|nippc reprchonsor cst,qnoruin ot ego
iniiii

sum.Ncquc

eoruni aucturitalem,

quu

in

tuis

displicciil,

a

ca reprehendorc dcberom,
ct

dicere debuis-

dignitale lui nominis

jum non

trcpidi scquestre-

scin. "

Nain
.

iii

AlVicaiiis cl in Gallicis rogionibus liicc

mur. » Undc clsanclusAugustinus duos
1 :

libros,

ultcrum

priiiium hicrcsis cicpit cxonliuiii ailliuc in vita bc;iti ti ,1, _. „1 »' ...: -. :ii., .'Vugustini. Undc ct ipsc ad Valciitiiium el cum illo
• : 1

_ dcPruidcslinalionesanetorum,alt/;rum de Uono perO scveraiiti.e.ad prajlutus cpiscopos, Prosperum scili1: „(..! n _:i:
.

monachos librum
ilirccl;i

scripsit de Correptioneet Gratia,

cet ct llilarium scripsit.In

quibus

Iibris,sicut sibi
in

sicnt Prosperinopistolasuaadeumdein.'\ugustinum

visum ruerat,nomcn pr;cdestinalionis,quo anlea
uliis suis libris indiirerenlcr

dcmonstrat, diccns

:

«

Mulli.iniiuit, scrvo-

usus fucrut,

jirujirie

rniii (;iii'isli,qui in

Massiliensi nrbe consis-tunt, in

posuit, sicul ct in libro

dc Currejiliunc ct Grutia

sanctitatis tu;e scriplis, qu;c

advcrsus Pelagianos

diriinilive correxit.In (juiLus eliaiii et

liurnm novo-

hiercticos condidisti, contrarium

pnlant Palrum

rum

hoirclicoruni facit crcbrius mcnlioncm.uti qui

opiiiionijCt ecclcsiaslico sensui, quid(|uid in eis de

legit agnoscit.cl

nos brcviler Icctoris prxscntuinus
si bivc ilu Ueum eum daturum se

vocationc electorum sccunduin Dei propositum[disputasli.El cnni iiliipiandin lardilalcm
nialui'rint,(|uani
iion inlclKcla

obtutibus.Ail cniin in libru de IJono perseveranlia!
((Vi/).
l'.t)
:

suam culpare
(lui-

i<

Porro

nuveraiit dape,

rcprchendcrc,

ut nuii ignorarent
et

esse jir.Tscisse,

dani([ue coruni lucidioreni super hoc atiiuc apcrtiorcni bealitudinis tua; e.xpositioncni voluerint postuhirc,
cuiii

cul

cvenit

c.x

dispositione misericordi.iB Dci, ut

quibus daturus csset nou puluisse ncscire; produbio novcrart pra-dcstinationcin, quam jicr apostolospra;dicatani contra novos ba;rcticos o|>erosius diligenliiisijuedefcndimus. » Et itcin {cai>.20)
:

quiilam inlra.Mriciiiii siiniliauiovissciil,liiirnin
(liviiia;

deC.oricptioiic cl Gralia plcnniii
oiiiiltcies
:

auctoriliitis

C

« (Juid uutciii cocgit locu Scrijilur.irum,

i:i

quibus

qno

in

notiliain

noslrani iiisper.ita

pi'icde^tiiiatiocoinnieiidaluosl,cujiiusius el enucleatius isto nustro labore delcndi^nisi qiiod

opportunitutc delulo.putavimus omnesquerclas resistentium sopiendas, quiauniversis qu.^cslionibus,

IVIagiani
>•

dicunt gratiain Dci secundum inerila nostra dari?
ct reliqua.

de (|uibus consulenda erut sanclitas lua.lam plenc
illicabsolulcquo respoiisuniesl.qii.asihocspecialiler
studncris, ul
qii.i;

Et itcrum [cap. 23)

:

De

liac cniin re,

quam nunc

advorsiis iiovus h.T;relieos

non comine-

a|i.ud

noscraiit

tiiib.ila eoiiipoiic-

niorarc tanlum, scd jdaiie tucri et dcfcnsarc coinpclliniur; ct itcm
:

rcs.»Oiiciii libiuniisdciiib.;utus .\uguslinus in ^erie

(ju.x-

nunc

cuiitra
ct

novos h.Treticos
:

librorum Retractationum
ista lecturi

ullimuin posuit. Qui in

cura diligontiure defcnditur;
pr.-edestinationis
li;crelicos

itcin
qii.-c

Ar per hor

coruindcni pr:erutioiie dicit :<<Quaproptor quicun(|ue

hujus

lideiii,

ronlra novos

sunl non nie imitentur crrunleni.sed

iii

mcliu.^^prolicicntem.lnvcnictcninirorlasseqiioniodo
scribciido prorcreiiiii,(jiiis(juis opuscula nica ordine

(juam Ecclesiu Christi nun hubuit.

novu sollicitudine nunc defendilur, nun" Sunt cl qui

dicunt, quiu iiomen pr.vde^tinutiunis noii alitcr.nisi
sicut in aliis suis librisposuerat.beatus Augustinus

quo scripla sunt

legerit.

Ouod

ut jiossit, hoe opcre

(ju^mtnm poterocurabo ut eumdem urdincm nuve rit.'d)e (jno libro et Prosper in jir.clata epistolajir.n;ccdcnlibus sulinc.\uit,(licens:«llccensito auleiii
bculitudiuis
tii;c

rctractarc volueril. t'ndc scianl quia pust onines

n

lioc

libi'(),sicut

(jiii

sanctaiii abjiie ajio-

quos in libris llelraclalionum coinnieduos libros c<inscri|)sil, quus loco ivtnictutionis cumposuil.ln ijuibus nihiluniiniis de
libros suos,
iiorat,

islos

stolicain doctriiKctu.i;auctorilatcm anlca
ttir,

scquebansuiil

eisdeni Iletractationiim

libri.s

ineinoriani facil.sirut

inlelligenliures

miilto

instructiorosijiic

lucilo lcetor agnoscil.Ail eniiii inlibro

de

Pr.-rdesli-

fucti, itu (jui |>ersnusioiiis su.-c

inijiciliebaiiliir

ob-

nalionc suncloriiin
illoruiii libro

(iti/i.4)

:••

l)e lioc

prinio duoniin

sciiro, advei-siorcs
ruiii
liiiii

ijiiiitii

fiicrant reccsscrunt. yiiojiriiiiiim jirujiter
tiiniijiio

in

si^ciindo llcli-nrlaliunum priinuni

aliriijila

disscnsio

ijisus

loculus
raiitin'

siini. »
(C/i/).
1 1

Et itcin in libro de
jiriiiio

llono perfcvcllelrnrlutionuni

mclucndii csl.nc l;cn claiis
niiiiii

cgicgiis in uiniiiijiic-

i^.Deniijue in

\irliiliinisludiu virissjiiriliisPclagiann;

libru,

quod

ojiiis

meum

noiidnin lej^stis, cuiii ad
••

l^ilis illiidut

rum

no sinipliciuies quiijiie,ajiud quos honiiignu esl de jnobilalis contcmjilaliono rcve-

eusdein libros relrurlandos vcnisscm,
El
iii

cl reliqua.

libro Ilyjiomneslicon

ah

.Tinulis SS rjilumnia{lit. vi)
:
•<

rciitia.hoc tulissiiiiuni sibi .T^timcnt. ijuod audiant

tum

fuissc demonslral, dircns

Crcderc

.

73

DE PR^DESTINATIONE DISSEI5TATI0 POSTERIOR.

74

Dei el prophetis,

nos quippe vel praedicare suggillatis.quia cum lege cum Evangclio Chi-isli cjiisijuc

A est

apostolis, prjedestinationem dicimus, eo

quod Deus

quosdam hominum
Cffilorum, ut si

sio praedestinet

ad vitam regni

9

nolint orare et jejunare, aut in

responsum, monachus fuit Syraautem Hilarius exstilit Arclatensis episcopus,eui simul cum Prospero isto quos nunc memoramus libros rescripsit. Si quis tameneosdem libros non habet,videat in collectione vencrabilis
in
libro

uno

eusanus,

iste

omni opere divino vigiles esse, cos omnino perire Non miramur vos de non posse. » Et paulo post nobis, id est homines de hominibus, falsa posse confingere, cum videamus vos sic a diabolo esse
:

10

Bada; presbytori de opusculis sancti Augustini
et ibi discere poterit

(c

super apostolum,
vinciae
ita

quod autea

ignoravit. Sancti nihilominus episcopi Africae pro-

eorumdem librorum
sanclis

in

synodica sua
:

fascinatos, ut Scripturas

sanetas et veridicas ad

epistola faciunt

mentionem dicentes

«

Dei gratia

voluntatis vestra3 intellectum mutare nitumini, » et

plurimnm amplectendis
et fidelibus viris

fratribus, Joanni

qus diserte prosequitur. De quo videlicet Hypomnesticon libro, qiiidam contendunt quod eum sanctusAugustinus non composuerit, quoniam illorum erroribus manifestissime
reliqua
contradicit
:

prcsbytoro et archimandrita;, et Vcnerio diacono,

quorum

in vcstra

epistola sub-

scriptio continetur, Datianus, Fortunatus, Boethus,

Victor, Scholasticus, Orontius, Vindicianus, Victor,

dicentes quia sanctus cpiscopus, qui
indico conscripta

omnium librorum illius nomina in
Vitae

B

Januarius, Victorianus, Pontius, Quodvultdeus,

fa-

ipsius

subjunxerit, illum

non adnotaverit.
'"
:

Unde sciendum est,quia plures illius libros habemus, qui in eodom indiculo non habentur sicut
esl de Disciplina Christiana, excepto

muli Christi in Domino salutem. Et in eadem ad locum « Libros sancti Augustini,quos ad Prosperum et Hilarium scripsit, memoratis fratribus
:

lcgendos ingerite
in epistola,

:

quorum mentionem

beata;

me-

etiam

illo

qui

moriaa Hormisda, sedis apostolicae gloriosus antistes

titulatur de Doetrina Christiana. Sed et de Pra;desti-

quam

consulenti se sancto fratri consa-

natione

gratiffi, et

dc Ha^resibus ad Quodvultdeum
et

cerdotiquc nostro Possessori scripsit,
pra!Conio
catholicas

cum magno
cujus
hajc

librum dc Pocnitentia, quem commemorat in epistola ad Consentium monachum (cpist. 146, sub fln.), et librum qui titulatur de Verbis Domini, et alios quoscommemorarc superfluum ducimus cum idcm ipse sanctus Augustinus in fine Retractalionum dicat « Ha;c opera nongenta et tria in libris ducentis

diaconum,

et

de unitate Trinitatis,

laudis
:

inseruit;

verba sunt
el gratia

De arbitrio tamen libero Dei quid Romana,hoc est catholica sequa(epist. lxvii)

tur et servet Ecclesia, licet in variis libris heati

:

Augustini, et

maxime ad

llilarium

et

Prosperum

:

abunde possit agnosci,tamen

ct in scriniis ecclesia-

triginta

sticis expressa capitula continentur. « Et in eadem cpistola prffifati sancti episcopi ipsa bcati Auguslini duobus me dictasse recolui, quando ha;c rclractavi, utrum aliquos adhuc essem dictaturus C vcrba de supradiclo Hypomnesticon libro cx responsione lerti;c quajstionis ad rcvincendos ponunt luuignorans. Atquc ipsam eorum retractationcm in reticos. Et ipse beatus Augustinus in libro ad libris duobus edidi.urgcntibus fralribus,antcquam Dulcitium de octo qua?stionibus, quas ei scripto epistolas atque sermones ad popuIum,aliosdictatos, alios a me dictos, retractare cojpissem. » Et isdem solvit revertens a Carthagine, commemorans libros sanctus episcopus, qui indicem librorum illius suos in quibus de eisdem qua;stionibus seripserat,

sive opistolarum conscripsit, in fine ipsius
:

indiculi

ita

« Fiunt, inquit, simul quos mesubjungat dicens moratus sanctus Augustinus Spiritu divino actus in sancta Ecclesia catholica ad instructionem anima-

sticon libro

ad finem ipsius operis de eodcm Hypomnecommemorat dicens « Addere etiam
:

rum

fccit libros, Iractatus, cpistolas, mille

el tri-

numerari non possunt, quia nec numerum designavit ipsorum.» Ipscsanctus episeopus, qui illa dcscripsit, numerari non posse tractaginla, excepto qui

hoc quam maxime huic operi oportot,ut vestra calumnia, quam nobisobjiccre soletis, per illuminationem graticC Salvatoris rcvincatur,imo confutctur, ctnostra; fidei integritas comprobctur.Credere nos quippo vel prffidicare suggillatis, quia cum Icge Dei
et
lis

prophetis,cum Evangclio Christi cjusque aposlopra;destinationcm dicimus,
» et

tus et epistolas

illius dixit, et

quidam omnium

li-

rcliqua qua; ibi

brorum

numerum diligentis- n lcctor cx integro cum sexta qua;stionis solutione de sime in finc ipsius Scriptura; eumdem sanctum Hypomnesticon libro inveniet. Similitcr et de libro episcopum subjunxisse tcstantur cum possint et qui sub nomine sancti Hieronymi intitulatur dc Insive epistolarum ejus
:

ipsi

viderc in

eodem

indiculo

si

conscripti sunt

duratione cordis Pharaonis,quia corum scnsui contradicit,

libri isti

dc Pr.-edcstinatione sanctorum, ac Bono
sancti Augustini

perseverantia;, quos

essc

nemo

nihil cis proficit si

magnopere satagunt non esse ipsius. Sed eum rcjiciunt, quoniam isdem
cajteri

denegarc aut volet aut valel. De quibus etiam contendere quosdam audivimus, qui cosdcm beati Augustini libros intclligenter non lcgerant, quod de illis seriptum sit in indiculo, Rosponsio oljjrctis
llilarii

sanctus Hicronymus, et

Doctores calholici,
ct

codem sensu eos male sentirc convincunt, quo idem liber illorum exurit zizania.

libcr

i,

cum

sine

aliqua contcntione
([ui

falsum csse valeat dcmonstrari ab his
libros noscuntur habcre, quia et
iilo

cosdcm

Dc reprchensiono nihilominus sua,undc pra;misimus, contra obtreclatorcs suos isdcm in linc libri de Bono pcrsevcraulia; dicil « Qui vcro mo erraro
:

Ililarius, cui

cxislimanl, ctiam atquc otiam diligcntcr qua; suiit

Patrol. CXXV.

3

73

iiiNCiMAiu kiii:mensi.s AltCllimSCOl'!.

16

(licta considcrcni, nc iortassis ipsi crrcnt. » Dealus siquiJom Coclestinus hoc in epistola decrclali ad

A aliquibus

Vcuciium ct ciotcros Gallicanos opiscopos ctiain post obitum illius demunstrat {cpisl. H.) diccns « Vilcntur hujusmodi qui hiboraiil 11 por tcrras
:

scriplis eum a quo lalis emanat doclrina convenianl? Magna enim gloria sua humano gcnori consulucrunt,si.\ugustinum ab errorc revocaverinl.

Nisi forte

19

modesti bomincs, noviquc censores,

magnorum

idius mcritorum scni honorabiliter uc
recipiat conquicscunl.Atquinoverint,

aliud

quam

illc

nostcr jussit agricola sominarc.Ncc
ha;c ergavivcntcs hi

misericorditcr parcunt, et sccnri quia libros cjus

tamcn mirari possumus,si

nunc

nemousquam

tcntarc audent.qui nituntur etiam quicscentium fra-

trum memoriain dissiparc. .\ugustinum sanctic rccordationis virum pro vita sua at(|ue moritis in nostru communionc scmpcr haliuimus, ncc umnwun hunc sinistraj suspicionis saltcm rumor aspcrsil qucm tantaj scienlia; olim fuisse meminimus, ut inter magistrosoptimosetiamameissempcr decessoribus
:

imo noverunt, non sulum llumanam.Africanamquc Ecclesiam, ci per omnes mundi parles univcrsos
promissionis lilios,cum doclrinahujus
viri sicut in
:

tota fidc ita in grafi.B confessione congrucrc

sed

ctiam

in his ijisis

locis, in

quibus udversus

eum

querimonia concitalur, csse propitio Dco plurimos, qui ad perceptioncm evangclicx apostolicxque doctrina;

habcretur. Ijeno orgo de eo omiics in communc scnsoruntjUtpote qui ubiquc cunctis et amori fuerit ct

saluberrimis ejus disputatiunibus imbuunquotidie in

tur, et

membris corporis

Christi

in

honori.Unde resistatur talibus quos malc crosccre vidcmus.Nefas est ha:c pati rcHgiosas animas.quarum afflictatione, quia membra nostra sunt, nos quoque convenit maccrari quamvis mancat hos boatitudo promissa,quicunqiio probantur pcrsecutioiiom proptorjustitiam sustincrc: quibus quid promitlatUominus in luturuin scqueiis scrmo dechiral. Nonest agcntiumcausa solorum.quando univcrsalis Ecclcsia quacunque novitate pulsatur. Intelhgamus ha;c ipsa vobis qua; nobis non plucent displieero quod ita demum probaro potorimus,si imposito im:

quantum ca

ipsc multiplicat dilatantur. »

Et itcm idem Prosper in libro qucm edidit contra Cassianiquondam abbatis librum,qui prxnotaturdc

Protectione Dei, de reprchcnsoribus librorum sancti
Augustini.scilicct de Correplione el Gralia, de Pra>-

:

sanctorum, ac Bono poraCverantia>, quos circa finem ediderat, ita post laudcm bcali Conlra Augustini a Coclestino prolatam dicil istam clarissinKC laudalionis tubam, conlra istam sacratissimi testimonii dignilatem.audet quisquam
dcstinatione
:
<<

maligna; inlcrprelationis

murmur

cmiltcre, et per-

probis silonlio do
bit. »

tali re in

posteriim qucrela cessa-

spicua; sincerissima-que scntentia;

nubem

obli(|ua!

ambiguitatis obteudore? ut scilicct,quia in epislola Sanctus quoque Proptor hinc in epistoia ad papa; librornm, pro quibus actum est, non expressug Itufinum ita dicit « Has, inquicns,versulias,quibu3 est titulus,hinc eos appareat non probatos,ctistam se filii tencbrarum in similitudinem filiorum lucis traiisfigurare volucrunt,cum ct Orientalium cpisco- C in sanclum Augustinum laudalioncm pro antcriorum scriptorum mcritis fuisse collatam. m Et posl porum Judicia, ot apostolic;e scdis auctoritas, ct « Apostolica enim scdes quod a pr.x-co aliquanta conciliorum vigilantia doprchcndorit, Africanorum
:

:

bealissimus quoquo Augustinus, prx'cipua utiquo in hoc tempore portio Domini sacerdotum, copiose et

pulohrc in multis voluminum disputationibus deutpoto intor mulla Dci dona,quibus illum slruxit
:

non discrcpat cum pra^cognili.s probat, ct quod judiciojungit laude non dividit.Qui crgo boa proximc editos libros refutant, antcrioribus acquicgnitis sibi

scant, et

iis

qua; pro gralia Chrisliana

prius sunl

abiiiidantissime spiritus veritatis implcvil, habcns
ctiuiii

scripta conscntiant.

Sed non faciunt. Sciunt cnim
contraria, ct nihil sibi posse
si

hanc

scicntia; cl sapientia;

ex Doi charitate

omnia Pelaginnis csse
litcantur
in

virtutem, ut non solum istam adhuc iu suis detruncationibus palpitantcm,sod ctiam multas prius ha>reses invicto verbi gladio dobollaret. Cui
inlcr tot

compelerc ad consequentium resolutioncm,
pra^cedcnlibus consisterc

con-

veritalcm.

corlaminiimpalma9,intor

lot

triumphorumroronas,

ad illuminationem Ecclesia;, ct ad gloriam Chri^ti qua ipscillustratus cst perfulgonti,quidam noslro-

rum.iiuoddcipsimullumdolondumcst, occultissod
nonincognilissusurrationibusobloquuntur:etpi-out
sibi

jj

obnoxias aliquoruni aurosopporluniisque rcpe-

impugnalur infaniant,diccntes cum libcrum nrbilrium pcnitus submovere,ct sub gratia- nomine necessitatem pra;dicarc fatalem adjicicntosctiamduas illum humani goncris massas et duns credi vcUe nnturas, ut soiliool tunta^ pictatis viro Paganorum ct Manich.Torum asoribatur impictas.Qu.Tsi vcra sunt.cur ipsi tam nogligentcs ne dicam impii sunt, ul lam abruplam perniciem ab Ecclcsia non rcpellant,tam
rerint,scripta ojus (luibusorror Polagianorum
;

Igilurhujusmodi bominum pra\itali non tamdisputationum studio, quam auctoritatum privile^io rcsislondumcst ut do prostrati dudum dogmaliscorquia piire nullum mombrum sinatur assurporc nolumcstita sc falsitalis istrius habcrc vcrsulias.ut si ci liccat, prictcnta corrcclioais imaginc, aliquod sibi favcntium radicis sux germcn cxcipcre.lotam so possit in cxigua sui parlc rcpararo.Ubi cnira non aliud habet summa quam porlio, non cst dcvotionis
:
:

dcdissc propc totum, scd fraudis rcsliluissc vel minimum.Quod nc bypocrilarum obtincatur insidiis,

confidimusDominiprotectione pra;standum,utquod operatus cst in Innocontio, Zozimo, Bonifacio, Codlcstino.opcretur ct in Xysto.et incustodia Doiiiinici

gregis h.TC
sicul
illi

sit pars gloria; huic rcscr\al.i pasl<.ri, ut lupos abegcrc manifestos. ita bic dcpollat
iilo

Insanis pradicalionibus non rcsistant, nec sallcm

occullos

:

auribus suia doclissimi Huis inso-

;

77

DE PRyEDESTlNATIONE DISSEUTATIO POSTERIOR.

78
sentientes hoc

nante serttione,quo collaborantom secum hortatus

^

sionum

coiitra Gallos pravc

idem

Sunt enim quidam qui justissime fl3 damnalas impiotatcs adhuc liberius defendendas putant, et sunt qui occultius penetrant domos, et quod in aperto clamare jam metuunt,in secreto seminare non quiescunt. Sunt autem qui omnino siluerunt magno timore compressi,sed adhuc corde retinentes quod orc jam proferrc non audent. Qui tamen esse fratribus possunt ex priore ipsius doest dicens
:

demonstratdicons:c<Doetrinam,inquit,quamsanctge
mem.orife Augustinus episcopus contra Pelagianos,

inimicos gratiffi Ghristi et liberi arbitrii decomptores,

per multos annos apostolice asseruit, litterisque

mandavit,quibusdam visum

est autnonintelligendi,

eam nolondo compendium cognitionis
aut intelligi

reprehendere,et hoc quasi
his qui judicio

cebantur afferre,ut

qu.'e in libris

prwdicti viri

eorum dudam-

gmatis defensione notissimi. Proinde alii severius sunt coercendi, alii vigilantius vestigandi, alii tractandi quidem lenius,sed non segnius sunt docendi, ut si non timentur ne perdant, non tamen negligantur ne pereant. Sufficienter ut arbitror demonstratum est reprehensores sancti .4ugustini et vana objicere, et rccta impugnare,ot prava defendere,peremptorumque armis intestinum bellum moventes,
dictis divinisatquehumanis constitutionibus rebellare.Quorum tamen,dum adhuc non sunt a fraterna societate divisi, toleranda magis est intentio quam desperanda correotio ut donec Dominus per Eccle:

nabilia se roperisse jactabant,brevium capitulorum
indiculis publicarent,talique

commento

et dctesla-

P

tionem ejus quem impeterent obtinerent, et ab his qu.x infamassentcuram exterriti lectoris averterent. Ne ergo hanc persuasionem temcrc quis recipiat,et talemputetsensumscriptis catholici inessedoctoris, qualem eum qui frustra calumniantur oslentant, singulis capitulis, quae damnatiouis titulo prsnotarunt, brevi et absoluta professione respondeo in
:

nullo recedens a tramite

earum diffinitionum,quoe
inspector,quam inju-

in sancti viri disputalionibus continentur: ut facile

vel tenuis diligentiiie advertat
stis

siaeprincipes.et legitimos
stros,

judiciorumsuorumminihac qum per paucorum superbiam et quoimperitiam sunt turbata,componat,nobis, sit studium, quieta modestaque paodiis dilectionem reddere, et ineptorum
:

rumdam
tientia

memoria carquod peccatum cadant qui aliena insligatione commoti scriptorem celeberrimi nominis
opprobriis catholici prcedicatoris
patur,et in

Deo adjuvante,

veritatem non deserere, nec cum semperque a Deo petere, ut in omnibus cogitationibus,in omnibus voluntatibus,in omnibus sermonibus atque actionibus nostris, ipse teneat primatum qui se dixit esse principium quoniam ex ipso, et per ipsum, ot in ipso sunt omnia, C
vitare conflictus
falsitate

certare,

promptius habeaut culpare quam nossc. » Hc-EC autem,qua5 prolata sunt a sancto Ccelestino et beato Prospero in redargutione et compressione ex verbis beati Augustini hujus novm ha;reseos,
acta sunt post obitum ipsius doctissimiet catholici

viri,secundo anno postquam ipsc obiiit.Et congregata, sicut

;

Prosper in Chronica sua

demonstrat,

ipsi gloria in stecula.

Amen.

»

Et item Prosper Ga-

millo et Theodoro Januensium presbyteris scribens:
«

In libris, inquit, beata3 memoricB Augustini epi-

apud Ephosum plus ducentorum synodo sacerdotum,Nestoriuscumha3resinominissui,etcummultis Pelagianis, qui cognalum errori suo juvabant dogma,damnatur. Sed et sanctus Liberatus,archidiaconus
Ecclesiffi

scopi,quorum titulus estde PrcTdestinationesanctorum, quKdam sanctitatom vestram vel insolitaaut minus claramovGrunt,quKad humilitatemmeamde contextu disputationis excerpta misistis,ut quo intellectu quove judicio ea acciperem nosceretis,» et reliqua. Et item in libro qui titulatur de Ingratis
contra Pelagianos, aliosque ha3reticos,quorum
ibi-

Carthaginis regionis

sextffi, in

Bre-

Nestorianorum et Eulychianorum col« Cyrillus voro lecto ita ad locum dicit {cap. 4) per Posidonium diaconum suum retulitdeNestorio
viario causa?
:

ei

papa; Ga;lcstino, et quid Constantinopoli ageretur pcr epistolam suam allegavit. » Et post aliquanta
" Imperator sacram ct beato Augustino Hipponeregiensi episcopo per Ebagnium Magistria-

{cap. 5)

:

dem nomina designantur

:

Contra Augustinum narratnr sfirpore quidani
Scriptor, quem dudum livor adussit edax. Inler mulla suis quie Iradidit li.eresiandies, Quod cognoscis, ait, nalurain, ([Uic bona facta est, NuUis cum vitiis in i|uo([n.-uu (ininiuo ereari, Nec cuiquam primi culiiani ndcuisse pareutis,

num

scripsit,ut ipsi concilio
:

15

pra^slaret sui prai-

TA

Kt quoniani taies nascantur nunc quoque, (lualis llle fuil uustri generis pater nnte realuni Posse hominem sine peccato decurrere vitam,
Si velit, ut potuit nullo delin.piere primus I.iberlate sua. Noinpe li:ec daniiKitJi f.itcris

sentiam qui Ebagnius veniens Carthaginero magnam,audivit a Capreolo ipsius urbis antistitc bealum Augustinum ex hoc mundo migrasscad Dominum, acceptisque ab eo ad imperatorem litteria
loqucntibus de obitu beati Auguslini, Constantinopolim unde venerat rediit. Porro Capreolus archicpiscopus propter impctus Wandalorum, Africanas
regiones obsidcntium,univcrsaIe concilium congregarc non valens, Vcssulam diaconum suum misit

t4Idem

Conciliis, muudi^pie inanu. Cdiiiiectit et illuil auctor, quoJ lex it.i sanctos miserit olini Crjelornni in reftnuin, sicut uunc jrratia niitlit. Hoc qnoquc judicio sancto scis psse ]iiT('niptum. Obj«clum est aliud ipsum dixisse niayistruin, Quod meritis homiiium triliuntnr pratia Cliristi, Qnantiini (inisipic l)ci donis sc fcccril aptuiii. Sed uiniis adversnm lioc lidei iiiniiuin<|iic lepufinans Esse videns, dixil su uon ila credcrc, ct illos Damnari digaos, quorum mens ista teueret,

Epliesum ad concilium legalum. Cteleslinus vero papa Romanus scripsit Ncstorio incrcpalionis epistolam, » et scquentia. Scd ct memorata cpislola
Capreoli, ([ua; a nobis et a multis habctur, ha^c ita sc habcre testatur, sicut legcntibus narratio ipsa

Verum et in

Pricfationc objectionum atquerespon-

conlirniat.Cunira

quam

han-csini vcnerandse

memp-

79
rio!

IIINCMARI IIHEMENSIS AKCHIEPISCOPI.
Augustiniis,
siciit

80

conlra

alias

roHIus cfat,
pervcnit

A

I''"I"enlcK crgo dc Dei gratia et obcdicntia hominis,
id

morlc praevpnlus
Forle cliam

spiciali luboi'c npquivil conlligcre.

omni modo staluerc debemus.ut ncque
in

pioiii in

quia pro cerlo ad

suam non

8inistram,ncquo importuni
gis

test

quani si cvidrnler agnovisset, crcdi pode ipsius fcrvoris zelo erga fidci sincerilatcm, quia non omittcrct quin contraillaniscribereprocunoliliam
:

gradiamur

via. Illud

dexleram, regia maautcm vcneralioncm tuam
rcli-

dixisse miratus

6um,quod nullus unquam sub

giosa professione contra calholicam fidem vel scripserit vcl pra;dicavcrit,

raict

:

sicut ct conlra istam.qua!

apud Gallos
sibi

exci-

cum

pluriini multiplices et

tata pcr Prospcruin cl llilarium

innotuil, ct

profanoscrrore.-iEuos ctiam scriptorum

monumentis

antea
ravit,
dit,

iii

AtVicanis rcgionibus

commotam non

igno-

crediderunt insercndos, qui lamen Chrisliuno no-

cuique nomen quod postea accepit non indi-

comprcssa pleniter non obmutuit. Sed post obilum illius, auctoritatc apostolic;c sedis, pcr bcatum Cculcslinum, instantia
quia in suo tcmporc
sancti Prospcri, cx delegalione ipsius sancta;
vcrsalis Ecclcsia;, verbis prfffali vcncrabilis
stini
uiii-

mine gloriabantur. Brcvitcr ergo dicam, quantum cumabsenle loqui potsum,quid scutire cum calholica Ecclosia deboas. Id est ut cum gratia Domini opcrationcm baptizati famuli semper adjungas, ad

cum
P
crgo

qui praedestinationcm cxcluso labore bominis

Augu-

asserit

cum

Pclagii doginate detestcris.

Anathcma

synodali censura csl rcdarguta, convicta, utvcluli suprascriptus bcatus Coelestinus

illi,qui intcr

reliquas Pelagii impiclatcs homi-

que sopita,
in
((

mcmorata

epislola dcmonstrat dicens (episl. 8)

:

Dilcctissimis frulribus Vencrio, Marino, Leontio,
[•'iltanio, ct

ncm sinc pcccato nasci,et pcr sulum laborcm possc salvari,damnanda pra^sumptione contcndcrit.etqui cum sinc gralia Dei libeiari possc crediderit. Itcm
anatbcma
illi,qui

Ausonio, Archadio,

ca;teris
:

Galliarum
circa

homincm cum
divcrsa

lideli

confc-ssionc
li-

cpiscopis Coslcstinus. » El ad locum
proesentes Prosper ct Ililarius,

« Filii nostri

solemniter baplizalum et asscrcntcm catbulicam

quorum
csl,

Deum
nescio

dem.etpostmodum pcr

mundi hujus

oble-

nostrum sollicitudo laiulanda

tantuni

quibus prcsbvtcris illic licerc,(iui dissensioni ccclcsiaruin studcunt, sunl apud nos proRccuti,ut indisciplinatas quicstioncs vocanlcs in modium.pcitinaciter eos dicant pra;dicare adversantia veritati. Scd
veslra; dilectionihoc justius

ctamenla ct tcntamcnta prolapsum,in Adam ct originule pcccalum pcriisse asseruerit.Itcm anatbcma illi, qui per Doi praiscicntiam homincm deprimi in

mortem

dixeril.

Itcm

anathcma

illi.

qui

dixcril

illum qui periit non acccpisse ul salvus csse posseU

imputamus quando
»

illi
:

sui>ra vos
<(

habcnl copiam disputandi.

El ilcm

pacc tractatum

Habctoto, fratrcscharissimi, pro calholicre plobis sciantsc, si tamcn ccnsentur prc:

sbyterii dignitatc, vobis essc subjcctos

;

sciant

om- C

Itcm anathcma illi.qui dixcrit quod vas in contumoliam non possit assurgero, ut sit vas in honorcin. Item analhema illi. qui dixerit quod Christus non pro omnibus mortuus sit, ncc omncs horaines salvos csse vclit. Cum autcm ad nos in Christi no-

ncs qui male docenl,quod sibi disccrc magis eompclat quam doccre.Nam quid in ccclcsiis vos agitis, si illi summam tencant pnrdicandf? »

mino

vencris,

aut

cum

u sanclis
si

saccrdotibus

evocatus fueris, tunc opportuna
scrit locis suis

Dominusjus-

tostimonia prorercraus, quibus ct

Ad cujus jussioncni pra;dicti Galliarum episcopi synodum habuerunt,cl hujusmodi prave senlienlcs,
aut resipiscentes pietale ccclesiaslica regulariterrcccporunt.aut in sua vecordla et pravis sensibus pcrsislentes cpiscopali

qun; catholica sunt manifestcntur, ct
licis

qux

calhoillu-

contraria

destruantur. Nos autcm
cl

por

minationcm Cbristi vcraciler
serimus, ot
boris

confidcntcr a»-

cum

qui

pcriil
si

atquc catholiea et aposloliea

CRse poluisso per gratiara,

gralia; ipsi
ct

per culpam, salvum famuli la-

auctoritale a consortio fidclium scgrcgavcrunt, sic-

obcdicnliam non ncgasscl,

oum

qui

fK3r

ut cpistolaamicalis

16

Kausli ad

Lucidum prosbyin sy:

et libcllus ejusdcm presbytcri Lucidi nodo porrectus cpiscopis apcrte demonslral

tcrum,

gratiam ad bona; consummalionis mctas scr\ itioobsequentc porvcnit.cadcre pcr dcsidiani el pcrirc potuissc pcr culpam.

qua;

Nos ergo per mcdiura, Chrislo

ulraquc,

ct

cpistolam sciliccl ct correctionis libcl-

duco, gradicnlcs, posi gratiam sinc qua nibil
:

sumus

laborem orTiciosa; scr\ilutis asscrimus scd omni lum,ad dcmonstrandum rei cvidcns documentum, \cluarrogantianiot quia non qu;crimus dc mcndacio astrucre vcrilatcm D niodo nobis dimus; ul totis viribuhic insercrc nccessarium duximus. cvacuctur.quidquid dc manu Oomini suscopcrimus, Epislola Fausliad Lucidtim preslnjlerum. 13 donum pronunlicmus ossc non prciium,scicnie8 laboris ipsius frucium ofllcii rem csec, non mcriti, « Domino dovinclissimo, ci mihi spociali affcclu
vcncrando cl suscipiendo fralri, Lucido prcsbylcro Faustus. Grandis charilas esl parum cauli fratris errorcm pcr Dci graliam cl ndjulorium magis vcllo curare.quam sicutsumnii anlistitcs mcdilantur ab unitulo suspondcro.Quid possum dc hoc sensusicut vis cum unanimilalc tua pcr liltcras loqui.cum tc pra;scns mulla cl blanda ct humili colloculione
cuni Evangelisla diccntcs: Scrri inufiles sumus.iju.^d
dcl'uimu.<i

faccrc,

fccitnui

{Luc. xvil, 10}. llar .;.c

striclim pro cpislol.T brcvitato

mcmorala sunl aut
vcritaiis

rccipcrc sc.aut rcspucre, unanimitas iua rccurronlc

sermone rcspondcai. Ca;icrum qui banc

monsuram

gratia pr.vrodcntc cl conatu a.'<surprnie

nunquam

potuorini

ad viam verilalis allrahcrc?

non scquilur, dignus eril qui sacris liminibus arccatur.Cgo iamen individuammibi bonitaicmtuam

81

DE PR/EDESTINATIONI*: DISSERTATIO POSTERIOR.
amplexu in via retincns, grcmium permanere repurespuatur,
:

82

toto sinceraj benignitatis

A

intra malris Eeclesiae

dcguissc; qui dicit ignes et inferna non essc. Hkc omnia quasi impia et sacrilcgiis replcta condemno.

diato lioc errorc desidero; qui si cito

ignoranlia fuisse videbitur
tabitur,
in
ci si

blasphemia vero repu-

pertinaciter defendatur.

Gravem namque

autem assero gratiam Dei, ut adnisum hominis conalum gratitE semper adjungam et libcrtatem voluntatis humanas nou cxstinctam, sed attenuatam
Ita

el

:

auctorem retorquemus invidiam,sidicamus quod
possibilitatem capessendaa salutis noluerit dare
periit
:

et

infirmatam esse pronuntiem; ct periclitari cum qui

negare possimus, quod mandati praivaricatorem in judicii sui examinatione damnabit. Qui enim non est obnoxlus de suscepto,
qui
nescio

cum minime

etcumqui periit potuisse salvari. Christum etiam Deum ac Salvatorcm nostrum, quantum
salvus est,
pertinet ad divitias bonitalis sua;, protium mortis pro

cantes

quomodo possit esse de perdito ac in Deum, cujus in primis incantius
:

sic pec-

asscrui-

mus

graliam, in

postremis

ejus videmur

impu-

gnare justitiam. Hujus autem episto!a3 exemplar mccum retineo, in conventu sanctorum Antistitum,
si ita

omnibus hominibus obtulissc elquia nullum perire salvatoromnium hominum maximcfidelium,dives inomnibusqui invocantillum.Et quia in tantis rebus conscientiffi satisfacienrtum est, memini me antc dixissc quod Christus pro his tantum quos crcdituros projscivit advenisset, sententias Domi:

velitqui cst

necesse fuerit, profcrendum. propria
se

Quam

si

susci-

n

nicas sequcns, quibus ait
rcdctnplioncm darc pro
illud
:

:

SicutFiUus hominis vcnit
et

piendam putaverit

fraternitas tua, aut subscriptam

non ministrari, sed ministrare,
llic cst

animam suam
xx, 28).

manu
plis

mox

remittat, aut sequentibus scrisi

multis (Matlh.

Et

omnino

improbasse respondeat. Quod
nolueris,

cam

cadix sanguinis mci Novi Tcstamcnti,
in

subscriptam, ut dixi, rcmittcrc

aperte

qui pro multis effundelur

remissionem peccatoApostoli
ita
:

comprobabis, ac proinde jam necessitatem mihi facies ad personam tuam publicis conventibus esponendam. Et idco secundum hac qu83 a me sunt directa rcscribe, ut ea, remolis oirouilionibus, aut agnoscas aut respuas. Ilcm alia mami. Faustus exemplar

adhuc

se in errore persistere ipso silentio

rum

{Matth. xxvi, 28). Vcl

illud

Sicut

semcl statutum est hominibus mori,

est

Christus

scmcl oblalus est ad multorum exhaurienda peccata,

epistolK mea; relegi et subscripsi.

»

Item exemplar
i<

libclli

Lueidi prcsbyteri.

DominisbeatissimisetinChristoreverentissimis

Patribus, Eufronio, Viventio, Veriano, Paulo, Eutropio, Marcollo, Claudio, Leontio,

vero sacrorum tcstimoniorum abunde per spatia divinarum Scripturarum invcniuntur, et scniorum doctrina3 ratione patefacta, libens fateor Christum etiam pro perditis advenisse, qui eodem nolenle perierunt. Neque enim fas est circa cos solum qui videnturesse salvati, immensa; divitias bonitatis ac bencficiadivina concludi. Nam si Christum his tantum remedia
[llebr. IX, 27).

Nunc

auctoritate, qufE

Mamerto, .4uxanio, C

attulisse dicimus qui redempti sunt,

Megctio, Leontio,Croco,Ursicino, Fonteio, Paticnti,
Fausto, Graeco, Claudio, Basilio, Pra;testato, Pragmalio, Vivcntio, Joanni episcopo, Theoplasto, Juliano, Opilioni, Leocadio, Amicali, et Licinio

solvere

videbimur abnon redemptos, quos pro redemptione con-

prc-

sbyteris, Lucidus. Corrcptio vestra salus publica, ot

tempta constat esse puniendos. Assero etiam per rationem et ordinem sa3CuIorum alios lege gratiae, alios Icge Moysi, alios Icgc nalurm, quam Deus in omnium cordibus scripsit, in spe advcntus Christi
fuisse salvatos
originali
:

senlentia vestra medioina est.

Unde

et

ego

summum

nullos

tamen ex

inilio

mundi ab

remedium duco,
excusem,

ut pvEeteritos errores accusando

nexu

nisi intercessione sacri sanguinis ab-

et salutifera professione

me

diluam. Proconcilii,

solutos. Profitcor etiam aiternos ignes ct infernales

indc juxta pra^dicandi

rcccptia

statuta

flammas

factis capitalibus

prwparatas, quia perse-

damno vobiscum sensum
human;c obedienti;e

illum, qui dicit laborcm

vcrantcs in fincm
divina scntcntia,

humanas culpas merito scquitur
justc incurrunt qui hoec non

divina! gratia;

non essc junqui dicit quod

quam

gcndum;
Christus
pro

qui dicit post primi hominis lapsum cx
;

tolo corde crcdidcrint. Orate pro
ct apostolici Patres.

toto arbitrium volunlatis e.xslinctum

mc, domini sancti Lucidus presbyler hanc cpistoet qua; in

Dominus

et Salvator noster

mortem non
quod
prre-

lam manu propria subscripsi,

ea astruun-

omnium
vol

salute suscepcrit; qui dicit

n

tur assero, ct qua3 sunl daninata

damno.

scientia Dci

hominem

violonter oompollat ad mor-

tem,

quod Dei pereant voluntale qui pcrount, qui dicit quod post acccplum iegitimc baptismuni in Adam moriatur quicunquc dcliqucrit; qui dicit alios dcputatos ad mortem, alios ad vitain pr;edcslinatos; qui dicit ab Adam us(iuc ad Christum nullos
ox gonlibus per

Ibcc autcm ideo his scriptis interponero dignum duximus.ut manilbstum fial,quia quaidamisli mo-

dcrni Prasdcstinaliani dicunl, qua; et vetcros ha!rctii-i

anle dixerunt
isti,

:

quibus catholica
fucruut, sicul

ct apostolica

auctoritatc et
devicti

longe post exorluri atque futuri,

ct pr;cdamnali

primam

Dci gratiam, id

est

per

prrcfalo libro contra Cassiani abbatis

lcgcm natura;

in

advcntum

Christi fuissc salvatos,

ad locum

dicit

:

«

Prosper in librum cdilo Vcncrabilis, inquiens, memoriaj

co quod liberum arbitrium ex omnibus in primo parcntc pcrdidcrinl; qui dicit palriarchas ac pro-

ponlifex Cceleslinus, cui ad calholica; Ecclesiie pra3sidium multaDominusgralia! su;c dona largitus ost,
scicns damnatis
senloiilia;

phetas vel

summos quosque sanctorum, ctiam

antc

redomptionis

18

tempoca,

in luiradisi

ii;ibitatione

non examcn judicii, scd solum remcdiura osse prmslandum, Ccelcsliam

83

HINCMAHI HHEMENSIS AHCHIEPISCOPI.

84

quasi non discussi ncgolii audicntiam postulantem
totius Italiae finibus jussit cxtrudi.

A

qui paululum se ad legcnda

Adco

ct pra;de-

hxc dignali fuerint occuparc, cvidenter agnoscant, impiarum profanarum(jue opinionum nullum
rint nostra profcssione

cnssoi-um suorum slatula ct decrcla syuodalia inviolabililcr

30

cordibus nostris

scrvanda censebal, ut quod

19

scmcl mc-

inh.Tsisse vestigium, et blasphemias

quas p.>rspcxe-

ncquaquam admittcrct relraclarl. Ncc vero segniorc cura ab hoc eodcm morbo Hritannias Hberavit quando quosdam inimicos gratia;,
rucrat abscidi
:

damnari,

in

pertoribus ccnscant debcre puniri."
et

carumdcm rella;c cummola
fucre tcm-

compressa atque composita

illis ita

solum

sua; originis occupantes, etiam

ab iHo secrcto

poribus.

cxclusi Oceani, cl ordinalo Scottis cpiscopo,

dum
Per
(jHos cl

CAPUT
pullulaverit.

II.

insulam studcl servarc catbolieam, fecit cliam barbarani Cbristianam.Pcrliunc virum etiam
Oricntalcs Ecclcsia;

Romanam

quaUlcr hac cddcm h,Trcsis, ut de truneo amaritudinis spuria vilulamina in teinjwrc iito
,

gcmina peste purgata; sunt

:

quando
sissimo

Cyrillo Alcxandrina; urbis anlistili, gloriofidei catholica;

In

hoc autem tcmpore quidam Gothesculcus, es

defensori.ad debeUendam

metropolis Ecclesia;

Uhemorum

monasterio, quod

Ncstorianam inipietalem apostoHco auxiHalus est gladio, quo ctiam Pelaginni, dum cognalis confccderantur erroribus, itcrum prosterucrentur. Per hunc

Orbacis dicitur, babitu monacbus, mcnle fcrinus,

p

quietis impatiens,ct intcrsuos mobilitate noxia singularis, de

omnibus quE pcrvcrse tune lcmporis

virum

intra Gallias istis ipsis, qui sanclE memoria;

Auguslini scripta reprehendunt, maleloquenti;e est adcmpta libertas quando consulcntium actione suscepta, ct librorum qui crrantibus displicebant
:

sensa cognovcrat, quatuor sibi elcgit capitula, omnium pene pcrvcrsitatum illarum fxtidas ct ca;DUlentas feccs in .se contincntia, quibus simplicium ot

pictatc laudata,(iuid oporteret de

eorum

auctoritate

scntiri sancto nianifcstavit cloquio, evidentcr pro-

dcvotorum sensus pervcrtere,et maglKlri sibi nomen usurpando, post se discipulos traherc, illisquc qui ad suavota auribus pruricnles magistros sibi coacervarc deccrtant valerel indcbite, quoniam Icgitimc non poterat, vita rcligiosa et catboUca doctrina pra;essc. Isquc quos potuit sibi compliccs fccit dun-

nunlians,quantum

sibi

pr.usumptionis istius novi-

tas displiccrct,qua audcrent

quidam adversus

anti-

quos magistros insolentcr insurgere, et indisciplinata calumnia prffidicationi veritatis obslrcpere ta.xat innolcsci dcsideranles.qui quoniam rcctis non Augustinum, inquiens, sancta; recordationis vipolcrant dyscolis noli ficrcnt. yuiquc a monaittcrio rum, pro vita sua atquc pro meritis, in nostrasemper irrcgulariter cxiens.pcragratis regionibus plurimis, communionc habuimus, » et scqucnlia, sicut e.\ in Mogunlina civitatc habita; synodo ct Uabano arcpistola ejusdem papa; supra posuimus. Quia nihilocbicpiscopo libcllum sui crroris porrigcns.damnatus minus ex dclegalione apostolica; sedis ha;c incom- C cum littcris synodalibus ad Ubemorum mctropolim posita in Gallicis regionibus composucrit, sicul ct csl remissus quarum liltcrarum cxemplar hic inin prn;fata epistola CaOcstinus monstravit, isdcm scrcre ralionabilo duximus,quod ita se habct." UeProspcr in pra;fatione Vincenlianarum objcclionum vcrentissims fratri ct consaccrdoti Ilincmaro archieostendit dicens « Quidam, inquit, Christiann; ac piscopo Uabanus servusCbristi etsen'orum cjus in fratcrna; charitatis obliti, in tantum cxislimationcm Domino salutcm. Nolum sit dilcclioni vestr.r quod nostram quoquo modo student bcdcrc, ut suani se quidam gyrovagus monachus nominc Golhcscalc, cverterc noccndi cupiditatc non videant. Contcxunl qui se asserit sacerdolem in veslra parochia ordicnim,etqualibus possunt scntcnliiscomprchcndunt, natum, dc Italia vcnil ad nos Moguntiam, novas incplissimarumquarumdam blasphcmiarum prodisuperstitioncs et nosiam doctrlnam de pra;destinagiosa mendacia, eaque ostcndcnda ct ingcrenda lionc Dci introducens, cl populos in errorcm mitniultispubliceprivalimquccircumfcrunt,asscrcnles tens diccns quod pra;dcstinutio Dci sicut in bono talia in nostro cssc scnsu, quia diabolico contincnsit ita ct in malo; el lalcs sinl in hoc mundo quiturindiculo. Qua; falso in nos ad suscilandam indam, qui propter pra;dcslinationem Dci qua; cos vidiam jactilari, facile cl sufficicnlcr subscriptione cogal in niortem ire, non possiul ab crrorc ct pccy unius probaremus anathematis, nisi maligniUis eo- T) cato se corrigcrc, quasi Dens eos fecissct ab iriitiu rura,qui so gravari putant si do nobis benc scnincorrigibiles essc, ul paax obaoxios in intcritum tialur, ipsam subscriptionis nostra; brcvitalem susMi>irc. Ilanc crgooj)inioncm nupcr in s\i peclam esset habitura. Undc nc hujus qucrel.T inguntiam hablla ab cu audientos, ct vcnircturoccasio,nccessariumconvcnicnsquccn;dicum rcpcrienlcs, annucntc etijuc jubcntc piissimo dimus.ut sivcad calumnanlium animos nHligandos, rcge noslro Ludovico, dccrevimus cum cum pernisivc ad cos quorum auribus talc oliquid insonuil inciosa sua doclrina damnatum mitlcrc ad vos; quaslrucndos,quaulum, ndjuvantc Doniiiui, lleri p.iluctcnus cum recludatis in vcstra paruchia undc priril, plcne lucidequc pandamus quid dc pcrvcrsis mum inordinnlf; rcccssit. ct nnn iiiniilis cuni aniplius dc:
11
: : : " !
. .

,•

m

finitionibusjuilicenius. Propositis igitursingillalim scxdccim capitulis, .-iub iinoqtioquc ccirum scnsus
noslri ct fidci.quam conlra Pelagianos cx aposlolicaj sodis auctorilalc dcfcndimus, vcrba ponemus ul
:

crrorcni dor

:m,

nus devotos crga suam suJutem, qui dicunl. Quid mibi prodcrit laborarc in servilioDci? quia si pr«desti-

quiajam mii

85
natus

sum ad
si

DE PR.EDESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOR. mortem, nunquam 2t illam eva- A Qunsi stuppa collecla 23 sijnagoga
et

pcccantium,

et

dam

:

autem male egero,

prwdestinatus

sum

ad vitam,sineulla dubitatione ad a?ternam requiem
vado.Hc-cc crgo paucis vobis scripsimus, intimantes

consummatio illorum flamma ignis {Eccli, xxi, 10), et illa vetus congregatio, et ista nova complexio, sunt
errore

qualem ejus doctrinam reperimus
bitis

:

vos ctiam vale-

capitulaiim

de ore ejus quid sentitplenius audire, ct quid
sitjuste decernere.

pares,quanquam diversa latentes.Et idcirco de unaquaquc sententia ponendum duximus qu33 illi dixerunt, et quK isli dicunt, qui

indeagendum

Dominus omni-

catliolicorum et apostolicas sedis doctrinse contradi-

potens sanctitatem vestram bene valentem, ct pro nobis orantcm, in a;ternum conservarc dignetur. >

cunt.quiquccapitula anobisexorthodoxorumverbis
exccrpta discerpuut
tolica? Ecclesiue
:

et sio calliolica?

atquo apos-

Indeque a synodali conventu in Carisiaco palalio iterum auditns ab episcopis, et coeteris quam plurimia viris ecclesiasticis atque religiosis, qui eldem

qualilcr

illi

magistrorum ponontcs sententias, senserunt,et utrum nostro collegio, an

synodo interfuerunt.videlicetWenilone Sennensium
archiepiscopo, Hincmaro

xorum

Rhemorum

episcopo, Fol-

eorumdem orthodoDomino inspirantc et cooperante, demonstrare curabimus,cum secta3 pcstifera; cathoillorum divisioni, diffinitiones
faciant,

coino Morinensium episcopo, Teudcrico Camaraccn-

licorum sensibus respondcre,ct de capitulisa nobis

sium episcopo,Rothado SuessonicKcivitatis episco- „ excerptis rationcm reddere coeperimus

Ambianensium episcopo, Immone Noviomagensium episcopo, Erpoino Silvanectensium episcopo, Lupo Catalaunensium episcopn, Yrminfrido Belvacensium cpiscopo,ParduIo Laudunensium episcopo, Teutboldo provincia? Lugdunensium et Lingonica; civitatis episcopo, Gernobrio Turonensium provinciai episoopo, Rigboldo Rhemorum chorepiscopo, Witao Camaracensium chorepiscopo, et aliis,qui nunc Dei gratia episcopi ordinati, tunc autem jam dicta3 synodo cum episcopis suis secundum ecclesiastieum morem fuerunt. Wenilo scilicet,tunc cum Ragenario patre suo, nunc autem Rothomagensiumarchiepiscopus, /Encas nopo, Ragenario

CAPUT

III.

FuUjcntio, cx cujus libris ad

suam confirmandam

senlentiam exempLa Prxdestinatiani punutit.

Unde praemonemus quemque lectorem,nepravo-

rum

haereat sensibus,cum in illorum scriptis testi-

monia invenerit
teritum
:

posita de libris Fulgentii,

reprobi prmdestinati sunt non ad

quaiin libro

quod malum, sed ad inad Monimum,quasi in defen-

sione beati .\ugustini,sfepius repIicat.Unde non est

illo hanc beati Augustini excusationem suscipcrc, quia satis superque idem beatus Augustinus se hinc excusavit, atque retractando defendit. Et legatus Romana; Ecclesia; fidetarius sacri palatii, et modo Parisiorum episcopus, lisquc ejus interpres beatus Prosper, de cujus libris Isaac diaconus Parduli,et nunc Lingonica; civitatis episcopus.Sed et venerabiles abbates synodo ipsi in- C rccipiendis in catalogo orthodoxorum memoriam facicns sanctus Gelasius inter alios ita dicit, llem terfuere, Ratbertus CorbeicB, Bavo Orbacis, et Ilalopuscula beati Prosperi viri reliyiosissimi, pro illo noduinus Altivillaris monastcrii,aIiique domini sacerbis salissime salisfacit et quoniam non diccndum dotes ac diaconi. Wlfadus quoque Rhemorum meneque credendum nobis sit,Deum pra;destinasse ad tropolis cEConomus, et Rodoaldus archidificonus, interitum reprobos, sed pocnam reprobis prn;dcsticum aliis sequentibus cleri ordinibus. In quorum nysse,noscredere ct docere evidentissimc instruit. pra3sentiaidem Oothesealcus, sicut ct in Moguntina Non tamcn venerandum Fulgentium pro hoc dicto civitate, inventus hffireticus atque incorrigibilis, hoin cunctis rcjicimus,neque illum in hoc dicto, videnore presbyterali.quem per Rigboldum Rhcmorum licct ut rcprobi a Deo pra;destinati ad interitum chorepiscopum,cum esset Suessonica; parochi.-n mocrcdi vel dici debeant, sicut Augustinum, in his nachus, inscio civitatis su.td opiscopo, usurpavorat potius quam acceperat,abjectus, ct pro sua irrevoduntaxat qua; indc dixerat in pr.Tfiitis libris, videcabili contumacia, secundum leges, et Agathcnses licot dc Corrcptione ct Gratia, dc Praidestinationc canoncs, ac regulam sancti Benedicti,ut improbus sanctorum, ct Bono pcrscvoranticT, ct llypomncstivirgis ca;cus, sicut dccrcverant Gormania; provincon scx quccstionum contra Pelagianos ct Ccelostiaciarum episcopi, ne aliis noceret qui sibi prodessc t\ nos,ct in libro dc Prajdcstinatione gratia;, quos hinc noIebat,crgastulo cst retrusus.Sed ne illesoluspecontra a;mulos suos scripsorat, et sicut sanctum riret, sibi conacnticntcs cocpcrunt undccunquc cxProspcrum.imo sanctam matrem ct sedeni apostosurgcrc, ct pravam ab illo rcmotam doctrinam et licam scquimur. Sed sic dcvcncrando Fulgcnlio divcrboct scripto disseminarc.Quo adultcrino semine cimus,sicut in Hilarii Arelatensis epislola ad sanc. hc-cc quibus nobis jubctis rcspondere pullularunt tum Augustinum pro hoc negotio,unde nuncagitur, capitula. Quaproptcr primo sciendum est,quoniam do cjusdem opuscula calumniantibusdicitur « Sed quffidam prisco tcmporc alitcr dixcrunt luerctici de l)lanc,inquicns,illud tucerenondebco,quodscdicant pra:falisqualuorcapitulisqua! primuniGothescalcus 23 tuam sauclitaU'm,hoc cxccpto iu factis ct dictis sibi assumpsit, et dc quinto quod postea supcradonmibus admirari. » Scimus namiiuo sanctum Cydcndo praisuiiqisit, et i|u,i'dam alitcr (iothcscalcus, prianum aliler de h.Treticorum baptismo sensissc novorum Prajdcstinalionorum primiccnus,et schokc quam sanctus StephanusRomancE Ecclesia; ponlifcx dyscolcT caput dicit. Verum quia sirut scriptum cst. senscrit,et nunc sanctaEccIesia tcncal, tamon intcr

necesse catholicis ab

:

:

:

87

HINCMARI UHEMENSIS AHCHIEPISCOPI.

88
ct

ratholicos computari doctorps. Sanctus Augustiniis

A

quarli post

Leatum Gelasium,
et Boclii,q'ia

fidcm consulatuB
pra?-

qu.Tclam alitcr sanctum lliiarium scnsissc

qunm

Symmachi

tempcstate Wandalis

idcm sontiri velit, in libro scxto dc Trinitatc capitulo docimo monstrat.ct sanctus Leo ad Ctialcedonense concilium confirmandum, cjusdcm bcati Hilarii testimonia inlcrcatholicorum doctorum exempla eliam prima connumerat, ct bcatus Gelasius euin,sicut ct sanctum Augustinum,ac Properum,et Cyprianum,alquc Leoncm, sive Hicronymum rcceplissimum in calalogo scriptorum ccclcsiasticorum atqueillustrium computat. Scd et de co ut nolum
cst a notissimo dicitur, Hilarius episcopus

fuit llildoricus

successor Trascmundi, qui post nevitnra

cem sanctorum cl innumerasclades indignam
digna morto
finivit,

cam mira

vcrilato

isdcm bcatus Prospcr Chronicomposuit in qua diverparum
:

rcgionum viros sanctitate
ctiam cxortos ha;reticos,
dcsignavit, ct

el sapicntia praclaros, ct

Roma-

norum

lucifcr,

Ecclesiarum lucerna

et

pretiosa lam-

pas,pulcliro aurcoque oro loquitur univcrsa.HOuK-

dam

aliter

llieronymus
aliterscnsit

sanctus Augustinus sensit quam boalus ct itcm sanctus Hieronyuius quacilam
:

cum fama cuiquc congrua non cumdem vencrabilem Fulgontium nominavit. Venerabilis siquidcm Beda prcsbyter in Chronica sua, cum plures alios illustrcs viros descripserit, sajpe fatum Fulgentium oequaquam commemoravit. Verum nec a quinta synodo, qua; temporibus Vigilii undccimi papa; post Gclasium, sub Justiniano Constantinopoli contra Theo-

p

catholicos
alitcr

quambeatus Augustinus,ctambo inter doctores perscvcrant. Quidam autcm

doruMi et alios ha;reticos est aggregata, ad confirmandam fidcm catholicam intcr alioa orthoduxos
doctorcs invcnitur dcscriptus. Quin ncc a sexta synodo universali, Constantinopoli cclebrata tcmporibus Agathonis triccsimi primi pap» a boato Ciclasio, sub Constantino principe, intor catholicorum doctorum testimonia suorum librorum mcntio babita reperitur
:

beatus Gregorius, dc sc praicedcntium doctrina; floribus quam maximefavus replclus ct dulccdine propcnsiore profusus scnsit,quam sanclus

Hieronymus.el quaidam alitercxposuit quam sanctus Augustinus exposuerit vel corrcxcrit, et

ambos

praisertim

cum

plures, qui

posl

ut orlhodoxos amplcclilur ct ut doctorcs Ecrlesia

eumdem Fulgcntium
cati ropcriantur.

in Ecclesiaclarucrunt,

ad con-

vcneralur

:

quoniam
minus

ut beatus Augustinus in libro
II, r. 5)
:

firmandani fidom catholicam in tostimf nium dcvo-

dc Baptismo
doctioribus
tiens
cst,

dicit (lih.

«

Ideo plcrumque

Undo

si

alilor de pra;dostinalione

aliquid revolatur, ut

corum pa-

Dci dixit,quam panctus.\ugustinus in prjrfatis libris

et humilis charitas, in qua fructus major comprobetur, vel quomodo tcneant unitatem cum in robus obscurioribus divorsa sentiunt, vol

ad
ca3

sibi objecta rcscriptis

correxit, el

alitcr

ctiam

quam

bcatus Proptercx delcgatione scdis apostolidiffinivit, alitcrquo

jussu sancti Coslestini

quam

quomodo

accipiant vcritatcm

cum

contra id quod
»

ipsa sancla scdes aposlolica dicta susccpit

ac dici

scntiebant dochiratum csse cognoscunl.
quse cs

Scientcs

C

Scripturam divinam esse pretiosam margaritam,
stylo, sod
liter,

voluil, ipsc vidorit. Sed et nos quid indc dixcrit, quia cunctis logcntibus est manifestum. ipnorare

omni partc forari potcsl, ct idco divcrso non diversa fidc, exponunt plura pluraut pluribus non modo salubriter, veruni et in-

non possumus.
Dc aposloUca
sctli"

.^cqueiula,
.<'

C.\PLT VI. nivM
qu.-e r
,

iloctrinx innili el
iii.
.

notescant delectabiliter. Est ctiam quia in catalogo apostolica; sedis, ubi a beato Gelasio doctores catholici descripti ct dcsignati sunt,

auflorilatem

Scquimur autem
ddcot sancta

apostolica nos

eumdem virum

Romana

Ecclesia,qu5e nos in fidc go-

vcnerabilcmFulgentium probabilem nonroperimus. Sod nec quoniam in rcprobandorum descriptionc dcsignatum invenimus, improbabilem por omnia judicamus.Impcrante siquidem Anastasio.cujus tomporc beatus Gclasius sericm orthodoxorum alque illustrium virorum edidit, sieut ipsius epistolis ad

nuit, catholico Incte aluit, ubcribus coclo plcnis ad solidum cibum nutri\-il,disciplina orthodoxaad pcrloctum viruni pcrduxil,ct ad alios instrucndum sua probationc instituit, atquc in doclrinali cathwlra fautoro ct adjuvante Domino sublimando constituit sicut snnclus Innocentius nd Dcccntium cpiscopum

cumicm

dircctis

manifestatur, principntus est in
vencrabilis

Eugubinum
'

scribit diccns^i^/jul. 29,in princ.):-'Ouis

AlVicaWandalorum rcxTrasemundus.sicut inChro- Q
nicis aliis, ot eliam in Chronica
llrd.T

.:
;i

-

i

il,
:i

nut non advertat id qiiod a principc
Pctr"
;

<4

Rnm.nn.T Errlcsi.T tr«ditiini

prosbytcri roperinius. Cujus tcmporc Fulgentius in

cst, ae nuiic us

Africa claruit

:

quinque contra quasdam proposilio:

sorvnri, noe

siii'

.

.

i

nes cjusdem Trascmundi rcscripsit, cl contra ojus perfidiam trcs libros composuit primum vidolicct

aut auctoritatcm non habcnt, aut aliundc acc
vidontur

cxcmplum

:

pra?sPrtim

cum

sil

maiiii.;--

dc mystcrio Modiatoris, socundum do 14 immonsitalc divinitalis Filii Uoi, torlium do sacramonto Dominica; pa.^sionis. Non tamen illum sanctusGolasius
sicut

lum, in cnm. :r

omnom
-

Italiam. Gnllias. Hispnnias. Afri-

lum

ir

intor scriptores

ccrlosinslicos

numeravit,

apostolus Pclrus autojiis sucr.
saccrdotcs; aulloganlsi in hit
i-....
-

beatum Prospcrum.qui tcmporibiis beali Gelasii papa- suporvi.xil. Scd cl nb Adnm usquc ad Justini Augusti temporo ct ubitum Joannis papo;.

-i,'^-

stolorum invcnitur aut lcgitur docuissc. Qui si non logunt, quin nusquam inveniunt, oporlot co« hoc

:

89
sequi quod Ecclcsia

DE PR.EDKSTINATIONE DISSEllTATIO POSTERIOR.

00

Romana custodit, a qua eos principium accepisse non dubium est: ne dumperegrinis assortionibus student,caput inslitutionum
»

A

ctos suos incommutabililer pcr gratuitam gratiam

suam

prffidestinavit

ad vitam ffiternam, similiter

videantur amittere.

CAPUT
De consuetudinc Gothcscali
lihris
ct

V.

omnino omnes reprobos,qui in dio judicii damnabuntur proptor ipsorum mala merita,idem ipse incommutabilis Deus per justum judicium suum incommutabiliter praedestinavit ad mortem merito sempiternam. » Et donus Prudentius in epistola, quamnobisveneratioveslradeferente eam vobis ve-

ccmplicium

cjus, et de

corum de quibus quxdam hic cxcerpta poet

nuntur.

Prasmonemus ctiam Gothescalci

complicium

nerabiU/EneaParisiorumcpiscopotradidit,cujusin
prajfatis libris

ejusforcconsuotudinem,utcatholicorumtestimonia, prailatis doclorum atque librorum nominibus, cxcerpta detruncent, et ad suos sensus,sicut et Scri-

memoriam fecimus,quamque Weni-

loni suo archiepiscopo, et cceteris

pturarum sententias, inflectere curent, quatenus auditorum sibi sensus, si minus cauti fuerint, conciliarc prajvalcant. Unde quisque illorum scripta relegens mcmorotur quod dicitur n cretoque
:

coepiscopis, ad ordinationem ejusdem JEnets Prudentius ipse direxit, ut si. sccus ordinandus sentiret, in ipsius ordinatione ipse nuUatenus consentire deberet, ita dicit: « Secundo.ut Dei onmipotcntis altissimo seconsilio credat

atquc fatcatur, quosdam

Frigidus, o pueri, fugite hiuc, latet anguis iu

liorlju.

Uoi gratuita misericordia antc

omnia

Sc-ccula

prae-

Et
Carpc botruni, cave spinam.

destinatos ad vitam,quosdam imperscrutabili justitia prcEdestinatos ad pccnam nt id vidolicet, sive
:

Qua
quai

de re secunduiii.\postoIum omnia probantos et

in

salvandis, sive in

damnandis

pr.Tdcstinavcrit,

bona sunt retinentes (/ Thcss. v, 21), quas ipsi dixerint,qureque auctorum exemplis confirmare volucrint conferentes,ea quas illi detruncata vel compilataad
in libris

quod

se pnoscierat judicando essefacturuni.dieente
:

suamconfirmandam sententiamproferunt, auctorum, de quibus testimonium donant,
si

propheta Qui fecit, qii,v fulura sunt. Ratramnus nihilominus monaslcrii Corbei;E monachus libellos duos.quos nobis exarainandosdcdistis, ca intentione
olaboratos
clecti a

videant

meraca vcritatesunt excerplaqua^prole-

runt;ut ne his incaute credentes quas prolata sunt,

per viasquaj bonffiquidem videntur esse,sedearum finis ad interitum ducit, in infidelitatis voragincm

porrexit, ut ostendat qualenus siout Deo praedestinantur ad vitam,ita et reprobi a Deo praidestinentur ad mortem. Indeque prrotermissis aliis, quorum nomina hic non necessarium rccitari putavimus, quoniam in unam concurrunt

-demergantur:sod faciant sicut pn^ceptum csV.State super vias, ct interroyate qux sit via bona, et amb^i-

sententiam, et in

pr;i?fatis

tribus libris

jam

ul po-

tuimus ex catholicorum auctoritate respondimus.ad late in via (Jcr. vi, 16). His ita prffimissis, pona- C capitula vcniamus,qu«sccundo,utlcgiturin Icge vemus qua3 Gothoscalcus, signifer et praivius atque teri (/o«.v,4),petrinis cultellis circumcidenda a veshujus pravac doctrinae modernus resuscitator, de trajussionesuscepimus, quorumquenoxia atqucsuprimo capitulo.undc versatur qua;stio,in libro su.b pcrfluaacuminccatholicorumamputarecurabimus.

virosmconscriptionisarchicpiscopo Rabano porrocto scribat dicens « Tandem, inquit, legi Iibrum,vc:

CAPUT

VI.
comjio-

nerande pontifcx, tuum, in quo positum repcri,

Exordium rnpitularum de quibus agitnr, imde sitor eorum illa compilare studuerit.
fabulis, in
:

quod impii quoque sive reprobi non sint divinitus ad damnationcm prasdestinati.» Et postaliquanta « PrKscivit, inquam, illos pessimum habituros ortum, pojorcm obituni prasdestinavit autem eos ad luendum percnno tormcntum ct sempitcrnum inte:

Aiunt enim,pra;missis commendationumsuarum secundo capitulo « Dcum pra^scire et

pr,-Dscissea;ternaIiterctbona
turi, et

2V

qu;o bonieranlfac-

mala
es

qu;B mali sunt gesturi,quiavoccmScri-

ptura; diccntis

habemus, Deus
fldeliter

.rtente, qui abscoudi-

ritum. » Et itcrum post aliquanta
sicut elcctos

tenemus et placct tcncre, luitum solius gratiai suaa beneficium, 86 qucmadbonos prffiscisse omninopcrgratiam suam bonosfumodum Votcris et Novi Testamcnti pagincmaiiifes- D turos,et per e;midem gratiam ajtcrna pr;omia actissimum pra^bcnt solcrteracsobrie considonuitibus co[)turos malos prioscissc per propriam malitiam indiciuni,sic omnino et roprobos quosquc ad a;tcrna! lualos futuros,et pcr suam justitiam aHernaultionc mortis prajdostinavit supplicium, per justissimum damnandos: utsecundumPsaImistam,^ij(« pol.'stas vidolicetincommutabiIisjustitia2sua!Judicium. -.InDciest el Domini misericordia (l'sal. lxi, 12),ro(!dat dcctin chartulasua; profcssionisad cumdcmRidiaunicidque secundum opera sua (liom. ii, 6) ot sicut numepiscopumitadicit:« EgoGotljoscalcuscrodoet apostolica doctrina se haliol llis quidcm,qui setunpr;i!destinavit

omnes

Quia re vera ad vitam porgra:

«

torum
(Dan.

cognitor, qui nosti
4),

omnia antequam

fiant

XIII,

:

;

:

confltcor. profiteor ct testificor ox

Doo Palrc, por Douni Filium, in Dco Spiritu sanclo, et aflirmo atquo approbo coram Dco et sanctis ejus, quod ge-

dum

paticnliam boni operis, gloriam

ct

incorruptioncm quxrunt, vitam .rlernam
qui swit ex contenlione,
tati,

:

honorcm ct liis aulom

ct

qui 7ion aequicscunt vcrict

mina

electnrum ad requicm, sive reproborum ad mortem quia sicut Dous incommut;djilisaiitomuiidiconstitutionem omncs cleest pricdcstinatio,sivc
:

credunt autem iniquiluli, ira
in

imliynalio. Tri-

bulatio et anyustia
rantis

omncm animam
8,
".>).

hominis opc-

malum

(ibid.,

lii

codem sonsu idcm

::

91
allhi
:

IIINCMARI nilFNT.NSIS AnCHIEPISCOPI.
/h revdatimc, inqnit, Dnmiiii
iii

92

noslri

de arlo
vin-

A

cuni atiijdis virttUis cjus.
diitnni
liis

flitiiima ignis ilanlis

qui non novcrunt Dcuin,

ct

qui iwn ohc-

dinnt FAmngclio Dei noslri, qui piviias dahunt in interitu a^ternas
et

cum
fteri

veneril glorificari in sanclis
in

siiis,

omnibus qui credidcrunt {II r/i«s. 1,7-10). Npcprorsusulli muiopra^scientiam Dci imposuisso ncccssitatcm,ut aliud cssonon pnssct:scd
admirabilis

lionomimpiorum ad morlem:el quomoilohocpoPBit ulrumquo fieri, vidcrc non possumus,scilicot ut et in massa daiiinalionis relicli pcrmanoanl, et itein iidom pr;i'dcstinati a Dco ipsiu.* prKdestinationc ad mortcm vadant. Si cnim ita constanfem posuiirsct scnfcntiam.sicut Floruseam in sormonesuoposuit, unde hanc iste compiIavif,bonc cam quisque intelligeret,quia rccfc constaret..\it onim,ut
ef

audivimus

quod

ille

fulurus crat cxpropria voluntale,iilesicul

Deus, qui novit omnia antoquam fiant, pr.rsciitcx sua omnipotentia ol incommutabili mnjestate:ncc ex pr.T?judicio ojus aliquom, sod cx merito propriaj ncc ipsos m.ilos iniquitatis credinius conderanari idco pcrire quia boni csse non potiieruiil, sed quia
:

apparcf.isdem virdocfus pcne inprincipioscripti sui « Pracscivif ergo sinc dubio Deus, ct bona qua." boni cranf facfuri.ct mala qu.T mali cranf gesfuri
:

scd in bonis ipse fecit sua grafia uf boni esscnf.in malis vcro non ipsc focit uf csscnt mali.quodabsit, sod fanlum praescivif eospropriovitiofales futuros,

boni essc noluerunl, suoquc vitio in
.

massadamna1

Nequc enim
i

pra?scicntia Dei imposuit eis ncccssita-

ionis.vclmerito originali,veletiam acfuali pcrman-

n tcmutaliudcssenonpossent:scdfantumquod illifu
: t ..— :_ i i_i_ :ii: ..t rk»..^».——.•:.! :i turi erant es propria volunfate.illi uf Deus prjpvidif

sorunt.» Hoc capilulum,sicut conferenfesoxscripto
Flori Ecclesiai

TT

*i

1

_;

1

I*

:_i_
in

Lugdunensis minislri, quod olim

cx sua omnipotenti majestafe.
«

»

Ef posf plurima

:

Dcnoilo a venerand.-c momori.Tf llcriboldo cpiscopo Anlisiodoronsc accepimus, excor|)tum cx maxima
parte invenimus:quaproptor utcunquc arafionenon

Nemo

cx Dci pr.TJudicio, scd ox merito propriac
>•

iniquitatis

Dc pr.-cscienfia enim Dei cafholic.-E fidci adversa non loquitur. Scdpr.Tetermisit insulsus cxccrptor, quod ihidem invenerat darc exemplum dc clectis dono gralis ad vitam .Tctornam, volcns qua^dam per suam sapicntiam addere.Et idco
invenifur penitus alicnus.

condcmnafur. Ef iterum supra antc multa quam ad hic pcrveniaof « In malis vcro ef impiisnon pra?dcsfinavit omnipofens Dcus maJifiam
:

et

impiclafem.id cstul mali etimpiiessenf,ef aliud

qu.TCunqueinvenit cxretributione justiti.Trcddcnda impiis coacervare cxempla curavit. Dicens enim bonos pra^scisse omnino per grafiam suam bonos futuros, et per eamdoni grafiam ajferna pra;mia
accopturos, tacuit .rqualia inerita, et doni gratia; pi .-ptermisif exompla. Sicque subsecufus adjunxit,

non possent, sed quos prajscivit el pra-vidit malos atque inipios fufiiros proprio vifio, pr.Tdestinavit .etcrnam damnationem qua ipsi punircnfur justo judicio,non quia aliud csse non potuorunl.sed
cssc

quia aliud esse nolucrunf.

»

Quam

sententiam

sic

haberi in notula nb Hcriboldo accepla relegimus
sed in illa,quam ex scrinioEbonisopiscopiGratianopolitani per quemdam acccpimus,alitorconstnreinC venimus;quam falsutam noquaquam discr«dimus, cum in his duobus capifulis,ipsius religiosi ct docfi

malos prKscissc per propriam malitiam malos fufusuam jusfitiani a;fema ulfione damnandos. Unde qu.T alieno labore excmpla collocfainvcnif, inordinato ordine posuit. Deinde postquam inordinatc posuit quod ordinafc alfcrius ore accepit, nec ipsos maJos ideo perire quia boni cs.sc non p»
ros, et per

fuerunf, sed quia boni essc noluorunt,suoquo vifio

damnationis vel merifo originali vel ofiam permanserunt, sinc ulla interposifione in tcrtio capitulo subdidit:« Sod ct de pr.T?destinationc Dci *8 placuit.cf fidcliter placof juxfaaucloritatem apostolicam qu.n? dicit, An non liuh^t polestatein figulits hUi f.c eadein massa facere aliiui vas in honorem, ubi et aliud vero in conlumeliam {Rom. ix, Sl Quod si volciis Deus o.?/mf(Ti' statim subjungit iram, et notam facere potentiam sitam. siislinuit in
in niassa

actunli

acompilatorc corum scripf um commisf um at/]uc confusumct dotrunrafiimrcperiamuus.In Hcriboldi namque rolula sicul pr.Tmisimus scriptum rclcgimus cf in rotula, (|uam sicuf dicfum est, ox sorinio Ebonis accopimus Ipse eos pra?desfinavif ad ajternam damnationcm jusfo judicio, scriplum inveniraus,'quod iste in Hne rapifuli posuif, suoque vitio in mossa damnationis vel merito oripinali vel etiam actuali permanserunl. < 99 Melius
viri
: :

ille

posuif,

imo

illc

bcnc, ipiia

isfc m.ale. Vidclicct

inquif Florus.omnipotcnlem

Deumin malisipsorum

;

:

jj

molitiam pra?scisse quia cx ipsis csf,non prafdesfinasse quia cx illo non cst : pa?nam vero illonira et pra?scissequiaDeus cst, cf pra?dcafinasscquiajustus esf. Quam senfenli.T particuliim istc compilalor dc
consoquentia pra>ccdenfis ad istudrcsorvavitcHpitu-

mulla paticntia
misericordiw

rn.«(i

ir.r

aptaUi

sive

prxparata

in

intcritum, ut oslcndcrel diiilias gratia^ tua" in
qiia'

vasa

pr.Tparavit in gloriam (ibid., 22),

fidenter fafemur prajdcsfinationcm

elocforum ad
»

lum Cui conjuncfum csf in Flori scripto, uf cl illia meritum sujf damnationis, ct in illo potcstas ct judicium juste damnantis. Non cnim pnpdcslinat
sit

vitam

ef

pr.Tdestinafionem impiorum ad inorfcm.

Dal, sicut longo anfe nos dicfum pst, sine monfe

qu.T ip^c facturus non est, sicut
:

Deus, nisiqu.T?ipsccral facturus: pr.tscilvcromulta omnia mala, qus

sonum. Paululum pra?misif, (]uia siio vilio mali in massa damnalionis vel mcrifo originali vel ofiam
acluali

pcrmancant,

cf

stafim

subjunxjt,

qnia

ufiquc mali faciunt, non ille ipsosquc malns non ideo pcrire quia boni c^se non potucrunl, sod quia boni osse nolucrunl.el suo vitio v.isa ir.T aptata in infcrilum pcrscveravcruBt. Quod furatusisfecompilulor d« medio,sci«nssedatarum istud apostolicum

placuit et lidelitor placct fidcntcrque fatefur, pr.v-

dcsfinationem elecforum

a<l

vifam

ct prjEdcstino-

: :

93

DE PR.EDESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOR.
legenti-

94
at potius ut

exemplum, no mox redarguereturacunotis

A

impertiendo misericordiam quibus enim non im;

bus, in capitulo altcro conjunxit,suo vitio in massa

pertitur,nec digni sunt,nec merentur

:

damnationis vel originali vel actuali merito permanserunt.Quffi perspicientes.subvenit nobis quod dixit MacariusAntiociienus episcopus redargutusinsexta

synodocoramimperatoroGonstantino,quarcdetruncaverit testimonia catholicorum, quce collata ex
bello illius libris authenticis furatus ea fuerat
li-

com-

non impertiatur hoc digni sunt,hoc merentur.Quaerimus autem meritum misoricordicB,nec invenimus, quia nullum cst, ne gralia evacuetur si non gratis donatur, sed meritis redditur.» Sedetsanctus Gregorius in libro Moralium trigesimo quarto (cap.il), non inconvenienti comparatione de refuga spiritu
dicil
:

probatus.Ad hoc enim inquiens egi, ut intentionem meam potuissem statuere. Sic et iste ad hoc illius viri docti composita scripta scientcr malc dcposuit,
ut

«

Qui factus

est

ut 7iullum limeret [Job. xl,

24). Sic

quidem

factus est per naturam, ut condi-

suam pravam

inlelligontiam,quia ex vcritate non

poterat,mendacio conlirmaret:fcstinans falsaostentare,ut posset vera subripere, aut inscius,aut obli-

torem suum oaste limerc dcbuissct, timore vidclicet soln-io, seouro, non timorc quem foras charilas miltit, sed timore qui in sa3culum ssculi permanet sed sua perversitate talis factus est ut nullum lime:

tus,quia pictores

mondam cum

alis sine

pedibus.
pint>

ret. Relicto

eo qui vere

illi

sufficere poterat.se sibi

quoniam diu constarc non

potest, sunt soliti

sufficere posse judicavit, ct tanto
cidit,

magisinfra se

ce-

gerc, qu£e a pravc sentientibus ct incautis et inconsideratis laqucosprotendentibusinconstabilisctara-

nearum cassibus
scriptum

similis solet

protcndi. Sed sicut

est, Frustra jaritur rele antc oculos

pcnna-

quanto magis sc contra gloriam sui conditoris erexit. » Sic et vasa qucc in massa humani gcneris, liono scilicet vase Adam, in quo fuimus omnes boni a Ueo bono facti, si ipse in co statu permaneret in

torum\Prov.i, 17).

quo factus fuerat

rectus, pereunte illo suggestione

CAPUT
Excmplum denique

VII.

diabolica ct vilio proprio, in quo pcrivimus omnes,

De cxemplo aposloUco, quod capiluloruiii compilator ad suam confirmandam pon.it scntcntiam.
ponit compilator capiluloruni
beali Pauli apostoli,quia sicut sunt electi prsdestinati ad vitam, ila et impii a

faetisuniusvasairiT.pra^paratavelaptatajSivoperfecla in

perditionem.De qua

si

nullus eriperetur,irro:

prehensibile esset Dei judioium

quia autem multi

eripiuntur,inetrabilis grati» Dei est

donum.Etitem

Deo

sint prffidestinati
fujulus

ad mortcm, dioens,
luti

/1»

non hahet potcstatcm

beatus Grcgorius in libro vigcsimo nono (cap.G) Moralium dicit « Diabolus quippe vcl homo ab statu
;

ex eadem tnassa faccre aliud vas in lionorcm, aliud vero in contumciiam? (llom ix, 21.) Unde videndum est, si vasa ir» aplata vel pra;parata sunt a
Dco,scilioot ejus pr;cdestinatione,in interitum. Er-

conditionis propria; elata meiile corruerunt, ut vel illc diceret, Ascendam super altitudincm nubiuin, similis ero Altissimo {Isa. xiv' 14); vel
iste

audiens
sicut dii

C

crederct, Apcrientur oculi
(Gen.
III,

vestri, et

eritis

go iniquus Dous, qui

infert

talcs praidostinavit.Scd

iram,puniens eos quos nunquid iniquitasest apud
ira;

5).

Idcirco ergo ulerque oecidit, quia esse

Dco

Deum?

absit.Si

autem

Doi prajdestinalionc vasa

non sunt aptata

30

vel prajparata in interitum, quid adjuvat illum istud cxemplum ad suam conlirmandam sentenliam,quadicit quiainipii suntaDeo

non per justitiam, scd per potentiam homo per gratiam libcratus,qui Dei similitudinem perverse appetcndo ceciderat,in reatu criminis sui longe Deo imparem se esse cognossiinilis,

concupivit. Sed

morlcm? Hoc etiam excmplum et Praidcstinatiani, sicut Hyginus in supra memorato illorum libello dicit,ad suam conflrmandam sentenpr.-cdestinati

ad

ccus c]i\ma.[.SlDo>nine,quis similis tibi? (P«//.xxxiv, 10.) Diabolus vcro, in lapsu sui criminis justc dimissus, in mcnsura ruina; 8u;c minime pcrmansit scd (iu;into diutius ab omnipotentis Dei gratia defuit, tanlo luagis reatum criminis oumulavit. Nam
voluit,

tiamprotulerunt:quod beatus Augustinus in epistola ad Sixtum prcsbylerum alio sensu cxponit dicens {epist. 105) « Scd si vasa sunt ira;, qua; perfecta sunt ad perditioncni qu;c iUis debita reddilur, sibi hoc imputcnt, qui ex ea massa faoti sunt, quarn
:

qui ideo cecidit,quia perverso ordine Deo similis esse eousque perductus cst, ut Antichristus ve-

nicns videri Deo similis dedignetur, atquc oum.

qucm haberenonpotuit superbusa;qualom,damna])

proptcruniuspcccatum,inquoomnespeccaverunt, merito Deus juslequc damnavit. Si autem vasa
sunt miscricordi;o, quibus cx eadein massa faotis suppliciuni dcbitum reddcro noluil, non sc inllcnt,
sod ipsum glorillcont.qui cis misericordiam non debitain pr;estitit.» Et aliquanto superius « Ergo cui vnlt miserclur, et qucm vult obdurat (Ilom. ix, 18).
:

lus putet inferiorom.» Sio et dc vasis ira; in pordi lionem propria iniquitate perfectis, qui se, sicult

Paulus dicil, yratia Dei emundavcrit ab liis, quibus inquinatus existit, erit vas in Iwnorem (II Tiin.u,2l)
qui autom iu iuiqnitato pormanorc dolcgcrit,vcl,jam adco ad iniquitatcin cxcrevcrit, ut judioo Deo ex.justilia; retribulione ab iniquitate rcdirc non pos:;it,

Talibus itaquc dicamus cum Apostolo, non cnim mclius illo invcnirc possumus quid dicumus,0/w;HO,
tu (/HW cs qui rcspondcas

cniollito, ct

Dco? (Ibid 10.) Qu;erimus niunqno mcritum obdurationis, ct invcnimus mc, :

quiagratianon roprobum scnsum traditi,qui;i gratia non lil)orati,crit vas in contumoliam, ot porfcotum iu porditinnom doquaqui non
sicut lcgitur dc Phar;ionc obdurato

do his qui sunt

in

:

rito

namquo

pcccali univcrsa

massa daninata

cst,

cripitur.sicul cst iiToprohcnsibilo Doi judicinni,ita
ot incxcusabilitcr atiiue irrcfragabilitcr

ncc obdurat Deus iniportiendo maliliain, sod nou

turmontuni

93

HINCMAHI IIHEMENSIS ARCIIIEPISCOPI.

96

palicturrelornum.Siccnirn ppliila ad inlerilum vasa

A

o^^i

pcccatum

:

cujus dicta, quia ipse celcri prsven-

sunl

irie,

sicut ct Aposlolus isdcin dieit ««i«r((/i/(05

non f|tia primus iiomo ost condiqua posl peccatum ipsius ex nialedicto scniincquisqueest gencralus:undo soli salvantur (]ui Salvatoris gratia salvi liunt,et psalmus dicit,f(i<.7((i sum tanqmm vas perdilum {Psal. xxx, 13), quod exponit Hieronymus, homo pordilus pcr pcccatum.
ir;v{Ephcs.i\, 3); tus, sed

tus est obitu, Prosper vir eruditus ct sanclus recta dcfendit (ide {al., rocte defendit fidoli) et copioso

sermonc.Ex quibus Gallorum capituli.-^ ut non iiiulta nunc ponamus,ne libellum istum queni prulixum
facercdisputandi necessilascogit prolixiorem vuluntaa facere videatur,

duarum rcsponsionuin
:

loca du-

CAPUT
nem hujuscemodi
non
rinl.

VIII.

Vnde Prwdcslinaliani uuctOritalem,
sihi

poliusqiie opinioexposilionis aposloUci capituli,

profuluram
hilot

quia ex mendacio sumpse-

ximus inserenda. Decima quarta quippc Gallorum ubjectio sic habetur " Quod qui evangeli(5a; pra^dicationi non credunt, ex Dei prxdcstinationc non crcdant; ct quod Deus ita dclinierit, ut quicumjue non credunt, ex ipsius conslitutione non credunt.i>
Huic itaquc pravilati,
qu.-n

bcali

Augustini dictis

Cretcrum non ad

nos unde compilatorcapitulot»

rnm Ininc sentmiti.-e apo.^tolica; sonsum cum liducia suum suorumquc complicium errorem astruenassumpserit
(lib.

dum

sicut supra

nimirum de vcrbis Fulgentii,qui posuimus,adMonimum dc prxdestinatis
:

non ox veritate.scd ex livore objiciebatur.tali Prosper sermone respondit " Inlidelitas non crcdenlium Evangelio nequaquam ex Dei prxdeslinationc generatur bonorum eijim Deus auctor cst, non malorum. Pnedestinatio igitur Dei semper in Lono
:

:

ad intcritum
pti

.Auguslini, scripscral

dixcrat in libro
«

quasi sub dofcnsioncsanexponendo verba illius quaj de Pcrrcctione jusliti;e bominis
i,

c, 3),

cst,

aut ad retributionem juslitia;, aut ad donaliopcrlinens gratia;. inirersx cnim
et veriias

nem

vi.v

Domini

:

misericordia
dclitas

Psal. xxiv, 10). Proinde inli-

Deo dc bonis, hoc ei etiam de malis conatur cum bona ad largitorem cooperntoPosteaautcmassumittestimonium sancti .\uguslini C remque eorum Deum, mala autem ad voluntarinm rationalis creatura; nequitiam referenda sint, ducx libro S^ secundo de Baptismo parvulorum ad bium non est sine ulla S3 tcmporali dilTercnlia, Marcellinum,utsuam valeatconfirmare sentontiam, Deum el pra;scisse simul et pr.Tdcstinasse qua; i]i>ri quia sunt damnandi pra;dcstinati ad pcrnam.ln quo
cst

Legente mc, inquis,librumde Perrcctionejustitia; hominiSjteslimonium propheta; in ordinem relcgcns, auditu caulo podetcntim paululum retractavi.ctca!tcra,usque dum a bcato Auguslino ibidem dioitur, scd in eo gcnere hominum quod pra;destinatum est ad intcritum. Hic dicla sancti Augustini detcrminanSjCt ad me intentionem tuarum dirigens litterarum,dicis sentire me jam curitcrum ha^e inculees, scilicot quod sa;pius rcluctanti mihi pra>dostinationcm non tantum in bono dici, scd ctiam in malo.

non credentium non ad constitutioncm Dci,
falli deeaqua; Decima quinta his vorbis inserta est « Qnod idem quod pra-destinatio. Cui Prosper »
:

sed ad pra;scienliam referendae3t,qua;non ideo necessitatcm non credendi intulit,quia
futura erat infidelitate non potuil.

etiam objeclio
sit pra'scientia

>•

sic respondil

:

"

Qui pra;scientiam Dei

in nullo

ab

ipsius pra;destinatione discemit,
ascribere. Scd

quod Iribucndum

libro tractans hoc apostolicum
cit {Ibid., c. 26)
:

teslimonium iladi-

erant auctore facienda, vel qua> malis raeritis JMr;u
crant judicio rctribuenda
:

Quia causam iniquitatis sua; ex propria homo habuit voluntate, propterca boatus Puulus sustinuisse asscrit Deum in mulla -patientia
<>

prirscissc

autcm

tan-

vasa ircc aptata
:

ia

intcritum [llom. ix, 22). » Et post

paululum « In hoc itaque ista vasa Deus aplavit in quod pra;destinavit,hoc cst in intcritum illum uliquc interitum, quem Paulus malis repente supcrT venlurum demonstrat diccns Cum cnim dixcrint par et sccurilas, tunc rcpcnlinus eis tujwrvcniet intc: :

turamodo, non eliam pndcstinasse, quje non ex ipso erant causam opcrationis babitura. » Nos ilaque, charissime, ha;c intcrim panca de libris sancti Augustini, et de responsionibus Prospcri, ob hoc

maluimus huic

libello inserere, ut cuncti

noverinl

quid debeant de pra-deslinationc sanctorum inipio-

rumquc
gentii.

sCDtirc. Uojc

sumpta sunt dc

libro

PuN

ritus {l Tlicss. v, 3). »

Post qua; subjunxit in
:

codom
..

libro dc beato

Augustino dicens {cap. 20) Et ut manilestiorc, inquit, dictorum ejus indicio noslra
fulciatur asscrtio, alii|uid
libro

n

^"^'^

'"'''"" '

bcali
illo

.1mi/:..>.

...

,

,

i

nobis

ponendum

cst

dc

rcvinril, ct Fu:

:

iti.tn

quam

C-r

qucm

scripsit dc Prxdestinatione

sanctorum,
pra;-

assumunl

i:

,

quo nianifcstius ostendil sino pra;dcslinationc

scientiam Dei esse posse, pr.Tdcstinationem vcro sine pra>scientia esse non possc. » Et post pauca
{(•((/).

.\dducunt ctiam in tcsUmonlum Isidorum Hispalenseni cpiscopum, virum dor'
'
.

'

mullis prolicuum. qui in

lilini

~

3il)

:

« .Non

autcni

ignnras,

diam

prcTtorito

n.am

dicit essc

]

temporc illi luculenlissiino sanrto .\uguslini operi, quod scripsit de Pra;dcslinntiono sttnclorum, a qiiibusdam Gnllis objectiim quod beatus .\ngustinus in asserlionc pr.Tdestinationis divina» peccatores non ad solum pra;dcstinatosdicerct judicium.scd ctium

rcquiem,sive

rcj

;

,

tcntiam in sccundo libro, cap. 6, quasi cx verhis sancti Greporii dc libro Moralium vigesimo nono.wl

vigesimo quinlo, sive dc sancli .\upuslini diclis.ut vidclur lcgcnlibus, vol undccunquc sumpserit.com-

97
pilavit
:

DE PR^DESTINATIONR DISSERTATIO POSTEIIIOH.
scd non ita,sicut in lectione ejusdem
libri A. (Joh. xxxviii, 18),

98

aperte conspicit noluissc intelligi

quiiibetevidentissime poterit cognoscere,sccundum
beati Gregorii sensumexcerpsit.Unde potest opinari

ut iste Isidorus, in aliis doctus,in hac sentcntia de

boatum Grcgorium, reprobos a Deo prscdestinatos ad mortemj sicut clecti ab eo sunt praedestinati ad vitam. Ait enim inter cajlera qu« plenius in suis
locis leetor inveniet(<i6.xxix, cap. 9) -.«El inlcUigas,

Gallorumiu Hispaniis per successiones remanserit.De quibus Prosper in cpistola suaadbeatum Augustinum mandavit ad locum dicens :«Pos^remo quemadmodum perhanc prKdicationcm propositi Dei,quo lideles fiunt qui pra;ordinati sunt ad
reliquiis

inquiens, semitas doinus

ejtis, id est

consideres ateeter-

que dicernas,vel cui bona

actio

perseverans

vitam ieternam, nemo eorum qui cohortandi sunt impediatur, nec occasionem negligentias habeanLsi
se prfBdcstinatos essedesperent.Illud etiamqualitcr

nam mansionem prsstet in regno, vel quem usque ad terminum suum actio prava eonstringens in aternum damnet supplicium.>iEt item ad locum « Vae miseris nobis,qui de electione nostra nuUam adhuc
:

diluatur qua^sumus patienter insipientiam nostram

Def vocem eognovimus, et jam in olio quasi de securitate torpemus.Debet profecto, debet in spe esse
sficuritas, sed
illa

fercndo demonstres,quod retractalisdchac re priorum opinionibus,penc omniumparinvenitur ot una

etiam timor in conversalione, ut et

certantes foveat, et iste torpontcs pungut.Unde

sententia,qua propositum
alios

ct

praidcstinationem Dei
fecerit,

secundum pra3scienliam receperunt,ut ob hoc Dous
vasa honoris, alios contumelice quia
fincm uniuscujusquc prajviderit, et sub ipso gratiffi adjutorioinquafuturusessetvoluntatemctaclionem
prffiscierit.Quibus

n B

rectc ptr

Prophetam dicitur:(3«i

spcrcnt in
diceret
:

tiiiient Dominum, Domino {Psal cxiii, M) ac si aperto De spe incassum prassumit, qui timere
:

Deum

in suis oporibus renuit.» Et itom ^ciVce etiam

laudabili vita;

hominum,

si

remota pictatc judice-

per qua; altiore

omnibus enodatis.et multis insuintuitu ad causam hanc pertinentia

tur:quia districte discussa inde anie oculos judicis

unde

magispotesviderediscussis,credimus et speramus, non solum tenuitatem nostram disputationem tuarum projsidio roborandam sed etiam ipsos, quos meritis atque honoribus claros caligo istius opinionisobscurat.defcecatissimum lumengratia; rocepturos.34 Nam unum corum, prtecipuce auctoritatis et spiritalium studiorum virum, eanctum Hilarium Arclatensem episcopum,sciat beatitudotua admiratorcm sectatoremque in aliis omnibus tua;essedo
:

suspicaturobruiiur.Unde recte DoProphetam dicitur:iVe intres in judicium cum servo tuo,quia non justificabilur in conspcclu tuo omnis vivens{PsaLcxLU,2). » Et paulo i>ost « llinc
se placere

irino per

:

rursus per

Salomoncm

dicilur

:

Quis lioininum
24). Et

inlel-

ligere poterit

viam suain?{Proo.x\,

nimirum

ctriujc, et

de hoc quod in querelam trahit, jamprisanctitatem tuam scnsum

dem apud

suum

perlit-

bona malave quis faciens conscientia attestante cognoscit.35 Sed idcirco dicitur quod via sua ab hominibus nesciatur, quia ctiamsi recta se quisque opcra agere intoUigat, sub dislricto tamen examine quo tendat ignorat. » Et iu eodom libro {cap. 33) exponens seutentiam ^lumjuid nosti ordincm cooli,
:

teras velle conferre.Sed quia

utrum hoc facturus,aut

et poncs

rationem ejus

i)i

tcrra? {Job. xxxviii,

,33.)

quo fine sit facturus, incertum est, et omnium nostrum fatigatio,providente hoc praesenti sfficulo Dci
gratia, in tuaa charitatis et scienti;e vigore rcspirat,

Alio sensu
ct rcprobis

modos supcrnorum judiciorum
demonstrat,

in cloclis

quam

Isidorus in pnodicta

sentontia colligat,de quibus sno loco diccnuis.Nam

adde eruditionem humilibus, adde increpationcm supcrbis.Ncccssarium et utile est etiam qua; scripta sunt scribcre, ne leve existimetur quod non frequenter arguitur.Sanumenimputant csse quod non dolot, ncc vulnus superductum cute sentiunt:sed
intolligant

quisquis omnos beati Gregorii libros sollicita considerationo perlustrare satcgcrit,ita

gcminam pra^deita

stinationem,ut sicut electi ac vitam,

reprobi a

Dco pra;dcstinentur ad mortem, nequaquam illum

di.vissc vcl intelloxisso rcperict. Scd volut sanctus pcrventurumadsectioncm quod habucrit Auguslinus in libro de Priedcstinaliono sanctorum, pcrseverantcm tumorem. » Ad quae sanctus Auguct Prosper contra Gallos dicunt, pra;destinationcm stinus eisdcm viris Prospero et IIilario,ut prajmisDoi, qu;c semper in bono est, quia aut ad donum sum estjlibrosdc Pra;dcstinationc sanctorum, otdc pcrtinct gratire, aut ad retributioncm justitia;, in Bono perscverantia; rescripsit. Vcrum qui contem- n divinis operibus, qua; sompor bona sunt, inlor (|ua! plalur verba Isidori,quibus subscquitur in pra;fata computantur.cum porindobitam gratiam salvantur scntcntia de gomina pr.x-destinatione diccns :«Ulraclecti, et pcr debitam justiliam reprobi puniuntur, ([uo divino aguntur judicio, ut scmper electos sumanifeste confirmat, uti in subscqucnlibus donionpornaet interiora scqui faciat, semperquc reprobos strabimus. Proferunt nihilominus ad suam confirut infima ct extcriora dcleclentur dcserondo permandam sontcntiam modorni Prardostinatiani.quia iiiiltat,sic ut ignorct homo tcrminum lucis et tenepanclusBodaprosbytor,quiutinsuisopuscuiisapcrtc

brarum.vol ulriusque
Gregorii in

rei

quis finis

sit,

»et rcliqua
beati
:

donionslrat,alilcr intellexit otleiuiit ox vcrbis sancli

qua; soquuiitur, ct rclegit
pra;l'ato libro

locum vcrborum

Augustini

quodam loco in Ilexamcron libro.ol vcnera-

Moralium, ubi dicit Indica milii, si nosti oinnia, in qna via luihitel lu.r, ct tcnebrarum quis locus sit,ut deducas unuinqiiodque ud terminos suos, ct intettigas scmitas domus rjns

bilisAIcuinusinabbreviationecommcnticvangclistas
Joannis, quod sanctus Auhustiniis copiosissimo ad

populum porscrmoncsdissoruit.sicutibidoindiclum
invonorant, proidcslinatos ad intcrituin posucrunt.

: ;

99

lllNCiMAltl
si

RHEMENSIS AtlCUIEPISCOPI.

100

Nam

alitor

qUam

in pr.-pdicti viri Iractalitjus invc-

A

"

Fi<lcs igitur et inchoata ct pcrlocta

donum

Dci cst

nnrnnt,in suis exccrplionibus possuissont.non alic-

nornm verborum
})otius

exccptorcs,

seil ilc

alienis

suorum

compilatores

quam

conipositorcs existerent.

Unde non
acciiso vos

nostra, sod qufc

gunt accipiant.Dixil Dominus
:

nobiscum cliam ipsi lcnil Judrcis Ego non
:

hoc donuni quibusdam dari.quibusdam non dari, omnino non dubitct qui non vult inanifcstissiinis sacris littcris rcpugnarc.Cur auforn non omnibus delur, fidelem movere non debct, qui credit in uno omnes issc in condomnalionorn sine dubitalione juot

cst tini accusat vos
'i.5).

Moyscs

hi

qucm

spe-

stissimam

:

ita ut

nulla Dei esset justa rcprohcnsio,

ralis (Joan. v,
iniliiriMcutcr

Sic

usus csl ccns interdum pr.-edcstinatos ad inleritum in liliris quos ante istos scripsorat,in quibiis propric pra;ilestinationcm exposuil, oo responso rcdarguat, quo rerragatoribns su.-e postorioris scntenti.o in librode

quoque IJ. .Augustinus, qui nomine pr.cdestinationis, di-

eliainsi nuilus inde liborarotiir.

Undc constal

ina-

gnam
sibi

esse gratiam,quod plurimi libcrantur,et quid

debcrotur in eis qui non liberanlur agnoscunt utqui gloriaturnon in suis mcritis,qua! paria videt osse damnatis, scd in Domino gloriclur.Cur autom istum polius quam illum iiborot.inscrutabilia sunt
judicia ejus, el investigabiles
vi.-c

Hono perscvcranli.-c cx libris de liboro Arbitrio responderc curavitVu?;. 12):"Frustra itaque mihi, inquicns.de illius libri mci vctuslatc pr.-cscribitur,ctc.

cjusfflofn.xi, :«).
:

Mclius enim et hic audimus aut dicimus

p

Nemo, ut
dus.qui

opinor, esset

me

tam injustus atque inviproncorc prohibcrct.»Et item in oodem
:ii

libro (cap. 21)
sic aniplccti

Quamvis, inquit, ncminem
ut

vclini
iiis

O homo, Deo? (Rom. ix, 20) quam dicere audeamus, quasi novcriraus quod occultum osse voluit.qui tamon aliquid injustum velle non potuit. Et item in cpistola ad Sixlum prcsbytcrum
lu quis cs qui rcspondcas
>i

omnia mea

mo

soquaUir, nisi in

(epist. 105): « In vasis qua?

pcrfccla g"jnl ad pcrdi-

in

quibus

me non crrassc porspoxoril.Namproptcrea

nuncfaciolibrosinquibusopuscula mearelractanda

damnatx dcbita est massa;, agnoscant vasa cx eadem massa in honorcm facta.quid eis mitioncm,qua;
sccordia divina largita
II
: :

sit. » Et post paululum Denique ad utrumque concludit Ergocujus vnU 7niseiclur, ct qucm vult olidurat (Rom. i.\, 1«.) Iloc ca;pisse (|uandijqiiidem arrogantius loquor quam facit apud quem non cst ini(|uitas.Miserctur itaque verius,si vel nunc ilieo me ad pcrfectionem sine ullo gratuito dono, obdurat autcm justissimo merito. » crrorescribcnili jam 36in ista setalc venisse. Scd Et aliquantosuperius:i<Quxrimuscnimmeritum S7 interest quantum el in quibus rebus erretur,ct quam obdurationis et invcnimus; merito namque pcccati facilo quisque corrigat.vel quanta portinacia suum univcrsa massa damnata est.Nec obdurat Dcusimdofondere oonctur orrorem. Bona; quippe spci ost pertiendo malitiam,sed non imperticndo miscricorln)mo,si euni sie proficientem dios ultimusvit;e hu- C diam;quibuscnim non impertitur.necdignisuntnec jus invenerit.ul adjiciantur ci qiia; proficienti defuemerentur,acpotiusutnonimpcrtiaturbocdignisunt runt,et perficiondus quani puniondus potius juilicchoc merentur.Quajrimus autem meritum misericortur.Quocirca si hominibus, qui proptcroa me dilcdia;,ncc invonimus, quia nullum esl, nc gratia evaxcrunt,quia pervenit ad oosanlcquam mc diligoront cuctur.si non gratis donatur.scd mcritis rodditur." aliqua mci laboris utilitas, nolo cxistere ingratus, Et itcm idom sanctus .-^ugustinus in libro do Pr.odoquanto magis Oeo,quem non diligeremus nisi prius stinationo gratiT (cap.2); « Occurrit enim cur pc(liloxisset nos, ct fccissel dilectores suos, quoniam reant ex his aliqui,cum Omnipotens omncs homincs cluu-iUis ex ipso est (I Joan. iv, 7), sicul dixerunl salvos fieri velit, ct in agnitioncm voritatis vcniro. quoslocit magnos.non solum amatorrs.verumctiam Doinde cur rursus indurct alios misertus alioruin, pr.-cdicatoros suos?» Sod otsi dc Fulgontio ad suain aul quomodo omnos hominos velit salvos (icri,cum conlirmandam scntentiam oxcmpla daro voluorint, ipsc nonnullos nc salvcntur indurcl. » Et posl ali-

mcipsum in omnibus mc secutum demonstrom. Sed profieionter me existimo Deo miseranlo soripsisse, non lumon a perfoetione
suscopi, ut nec
fuisse
:

objiciomus cis,in prasfalo libro ad Monimum libros dc Pra;destinatione sanctorum,et responsioncs Prospcri laudibuscxtulisse.ct quia Prosper vircruditus

quanta (cap. 3):i<Si ergo.ut apparuit, dc prxvaricatoris seminc omncs nascimur dcbitores, quoniam in ipso omncs, sicut ait .Vposlolus, peccaverunt

sormonc rcprehensoribus beati Augustini obstiterit.Quaproptor de pra>fato Apostoli toslimonioaudiant quid beatus Augustinus in laudato ab eis libro Augustini de Praidostinationc sanctorum
u Cur autcm, inquit, non omnos dicit {cap. 8) doceat.apcruit .Vpostolusquantuninporiendum judica:

rccta fidc et copioso

n

(llom. 111,12

,ct

diinus massa

ipso jam in principio unde doscondnnmnla ost, nullus dc duritia sua.

nullus dc poena conqueri audoat.qua? ctiam non cxislontibus pcccatis propriis,sola nosccndi conditiono

dcbelur.
convoi
dispoi,
-

Quod vcro Dcus
' '

aliis

gratuila vocalionc

'

"',•,!
.
:

vi t

:

iiu ia

volcns ostvndcic iiam,ct itcnwnslraic potcnatlitlit in

liam suain,

multa

p.iticntia vasa ir.r qnn'

cordis.simam liboralilatem vontalis rationc rcforen-

pcrfccta sunl in pci(litioncm,rt ul nolas faccict ilivitias gloria-turrin vasa miscr icordix qux pr.rparavit
in

dum

cst.

"

Et paulo post (cap. i)

:

«

Ilaquo cx

gloriam

/loiii. ix, 2.'

.Ilinc ost

cis pcrcunlihiis sluttiiia cst.liis

quod vcrhnm cruautcm qiii salvi fiunt
:

superioro hujus partc sentenlia; qua dicit. Cui vult »iiiitir/Mr;flom.lx.lS'.putoquod nullusnisi indipnus
inisoriconiia audcat dispularo.
tur,

Quod vero soqui-

virtus Dei csl

(/

Cor.

i,

IS). »

Et post aliquanta

qucm

vuti

indura \^ibieL). Ihi paululum

bumaQs

101

DE PILEDESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOH.

102

mentis intenlio verbi novitate confunditur. Sod non jta intelligendum est.quasi Deus in hominc ipsam qua; non esset duritiam cordis operetur. Quid est enim aliud duritia quam Deiobviare mandatis? » Et post pauca «Ergo quidquid post illam pra;varica:

A

porituros,et salvatis quos inillasecrotasuaelecliona
prajscierat esse salvandos, toto orbe diffusa multi-

plicaretur Ecclesia. Gratulare ergo,quicunque illu-

tionem natus supplicii homo jDatiturjuste reddi meritoque fateatur. Indurare enim dicitur Deus eum qucm mollire noluerit.sic etiam excascare dicendus
est
lero

minatus es,et gratiam quam non mercbaris agnogeme.quicunque induratus es,et justitiam confitore. Dic, quicunque ab originali contagio lavacro gratiae te gloriaris ablutum Misericors et miserator Dominus, patiens et raultx miscricordix, non secunEce
: :

eum quem cum quom

illuminare nolueril,sic eliam repel-

dum

peccata nostra fecit nobis, neque
noslras
retribuit

secundum
cii, 10).

ini-

vocare noluerit. Qiios enim pr.rdcsli;

quitalcs

nobis (Psal.

Dic,

narit, illos ct vocavit

cl

quos vocavit,

illos ct justifi-

quicun(iuc damnaris,

cavit {[{om. viii, 29).

Et

post

aliquanla

(cap. G)

:

qux

fecisti nobis, et

jHiiiis es, Dominc, in omnihus omnia pulicia tua vera {Dan. iii,

illuminantepiedictasint.Sed

regulam, Domino video quid etiam hinc calumniosa pravitas possit opponere.Scquilur enim, ut si eos quos praedestinavit illos et vocavit, et si eos quos vocavit illos et justillcavit, qui nec pnedestinati nec vocati, ac per hoc nec justilicati sunt, ab omni culpadebeant esse innocentes, injusteque ab eis pro vitai pravitate transact.-c in illo
Ha'C quidem,

quantum ad

fidei

27),quia in veritate etjudicio suporinduxisti

jam

hsc proptor peccata
(cap. 6)
:

nostra. » Et item in

omnia eodem
(Ejcod.

«

Ego aut^im induraho cor Pharaonis
?

B

iv,21).Quid est inJurabo nisi non molliam
rct

.\ppa-

enim

in

alios

manante

justitia, in alios gratia

profluentc, Scripturffi illius sententiam fuisse completam, qua dicit Deus Pharaoni,M hoc ipsumexcitavi te, ut ostendam in te virlutem meam, et ut an-

agnitionis die sint poscenda supplicia. Dicat islis

nunlietur

apostolus Paulus,

.Vi<«(/ii(rf

inicjiiittis

apiid

Bcuin'.'

lOj.Utcnte

nomen meum in universa terra (E.rod. is, enim Deo bene etiam nialis, induratione

{PiOm.ix, 14)statim ipse respondeat, ahsit.

Cumque

hoc fuerit

in

hominis mente sana pietate fundatum,
iniquitas

Pharaonis, flagellis .Egypti, et tot ac tantis in illa gente miraculis pariter acervatiniqueperfectis,quid
aliud

quod nulla

sit

apud Deum,

ita intelligal,

gostum

est,

quam

ut Dei virtus.apud se

ma-

Cui vult miseretur et qucm vult indurat, quasi diceretur:Cui vult miserelur,cui non vult non miserctur. Itemqiiehooipsum ita rursus intelligat,quasidiceretur Cui vult donat,et a SS quo vult debitum poscit. Quod qui dicere perseverat injustum, ab Apostolo audiat, homo, tu quis es, qui 7-espondeas Deo} (/io)«.ix,20.) Gongrue siquidem hujusmodi impieta:

gna

in se plena,ad

humani generis notitiam
:

pcrve-

niret,non Deo,sed ipsis relogentibus ut credontibus profutura?» Et post pauca {cap.l) « Hoc etiam divina;

potestatis in

paulo ante
buslissimis
f'

hominum electione judicium commemorans boatus Apostolus ro39 monstravit exemplis, cum de Readhuc intra uteruinconslitutototumad
:

bccca; partu

tem apostolica retundit auctoritas,tantuin dc exaggerationc nominum pondus inculiens, cum dicil,
homo,
tu quis es, qui rcspondcas

Dei gratiam referons loquerelur. Sic enim ait ^cd ct Hchccca e.v uno concuhitu habens haac patris nostri.cum

Dco

?

o

homo

Deo,
:

nondum

nati fuissent ncque aliquid egissent

lutum figulo? Subjungit enim idem Apostolus Nunquid dicit figmcnlum ei qui se finxit, quare sic

boni aut mali,ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum csl,
quia major serviet minori, sicut scriplum
dilexi,
cst,

me

fecisti ? aut non hahet potcstatcni fiyulus luti cx eadem massa facerc aliud quidem vas in honorcm,

Jacob
;

aliud in contumcliam ^
14)
:

"

Et post sequentia (cap. 13, Dominus noster Jcsus Christus Filius Dei,
»

Esau autcm odio habui (lioin. ix, 10) statimque subjccit, Quid dicomus ? Nunquid iniquitas apud Deum ? negansque respondit, absit. » Et post
aliquanta,
(cap.S)
:

Verbum

Patris aequale et coaeternum Patri, semet-

quffi

plenius lector in suis locis invonict

ipsum cxinanivit formam servi accipiens, et cum peccatumipse non cssct,factus assumpta carne poccaluni, ut pcccato carnis homine «anato pcccatuin damnarct in carnc,venlt quffirere quod perierat, sanare quod a;grolabat,erigero quod jacebat, potcstatern habens dimittere pcccata, quod non dcbebal donarc.quod ei dobobatur ignoscero, deletisque omnibus vcteris culpa; inacuiis quam feccrat rcparat naturam dc his quibus pa;nam scveritas justode:

Praidcstinatus est ergo Jacob vas in honorom,sed n(m «x operibus, quia non ex operibus,
u

sed cx vocante dictuui est, major scrviet minori.El ne fortc vasain honorem pra;dcslinata aliquid suis
])

viribus tribucndo negafont gloriam Creatori,aliooa
loco Apostolus vasa misericordix nominal,ut totum

quidquid csscnt sccundum miscricordiam sc csse rccognosccront.wEl post pauca:" Eccc in illisjuste punitur i[iiquitas,in istis gralis nulla justilia muncratur. » Et itcm (cap. 10) « Hanc tionem,quadiximusaDeohomines
:

crcvorat,
cultaj

sccundum

inclfabilcm

disposilionis oc-

ita^iuc distribu-

misericordiam elcgit vasa qua; faccret in honorom.ctaliosavcntura ira dono gratuita; vocationis absolvit,aIios dcrclinqucns ad a^fiualitatis judicium reservavit;nullitamcn agnoscciid.Teveritatis abstulit
facultatcin
:

nullis exislcnti-

bus meritis vocari, bus
litteris

et vocatos, ut boni aliquid opc-

rcntur, Dei adininiculis indigcrc,sumplo dc vetori.\postoIus monstrat cxenipIo.Poslquam

ct ita plcuitudo divin;c pra;sciontia;, in

aIiosinanantejustitia,inalio3gratiapronuentecoinpleta cst,ul percMntibus quos prx-scicral

duobus geminis elcctioncm, omni repulsa laudo ineritorum,ad Dei gratiam judiciumquc reluiilam dc
lcrat,vidcns quid impid possot blasphciuarcgarru-

Dcu* cssc

:

103
litas, dixit,

IIINCMAIII lUlEMENSIS AilCIIiKPlSajPI.
Nuuquid
iniquitas

104

apud Deutn?

et scqui- X.

tur,Hfci7,'et

quasi diceretur ei,Unilf probus?iJaruui

putavit auclorilatcm sua; valerc doctrin.-c.nisi scn-

homines eranl;quaiilumad dignitatcm.amborcges; quantuni ad causum.uiubo ca|itivum Dui populum possidentes;quantum ad pccnam.ambo flagclliscl(v
ipenter admoniti. Quid ergo (inos
divorsos,nisi

tentium suametiam legisdocerct exemplo.Siccnim
inlL-lligi

corum

fecil esse

voluit
ct

quod Moysos dixcrat, Miscrchor cui
a

quod unus nianum Dci sentien»

in re-

miscrebor,

miserlcordiam pr.vsUibo cui misericors

cordationo propriaj iniquitatis iiigemuit,alter libcro
contra Uei misericordissimam veritatem pugnavit
arbitrio?Hic quicunque respondet,iIli ut mularctur
adfuisse divinum,huic ut indurarolur defuisse pra:-

fucro {Exod. xxxiii, 10), ut priniam

Ueo miscri-

cordiam vocationc credamus homiuibusprairogari, qu.-c sola ad recte vivcndum non sufncit, si deserat qui vocavit.ldeoque addilum.e^ misericordiam pr;cslabo cui miscricors fuero, ut a Dco accipi manife-

sidium,el hoc contcndit injuslum,proptcr quod rc-

rum ipsarum
Apostolus
(Hom.
potestis
:

finesin Uci voluiilateconstituensdixil
ct ijuern vull

stum sit eliam ipsa misericordi;e opera, qux cum videmur impcndero Dei misericordiam promeremur.» Et paulo post « Si qucm vero movet, quod non omnos.etiam dc his quijam vocati sunt.adse:

Cui vull miserelur,
dicente ctiam

indural

IX, 18),

facerc (Joan. xv),

Uomino: Sine mcnihil intelligal ista omnia vcl

cundam

graliani,id cst ad rocte vivendi

donum
1
'ij,

por-

adjuvante Domino perfici,vel deserenlc permitti.ut novcrit lanion nolcntcco nihil prorausadmitti. • Et
post pauca (cap.id)
: <<

vcnirc mcrcantur,sicut Doniinus in Evangeliu dicit,
Mulli vocali, pauci vcro elecli {Mullh. xxii,
intelligal quale sit.quod contra Dei
Iiinc

Nune autcm, cum

daninatis

pccna justa dutur,salvatis autcni gratiu donatur indcbita.quis usqueadeo
divini

graliam dofen-

humanx

conditionisoblilus

sarc molitur qui dc libero sibi blanditur arbilrio.
divina; vocationis munere dereliimpiam rursus delluxcrc perlidiani,ipsis Dei gratia dcserentc ad iniplendum quod voluerint sufli-

scnsusarcana discutiat.utrumipsam pa^nam

Quicunquc cnim,
cto.ad

merito fuerit consecutus.qucraturcuraliusgratiaiu
qua;
ci

non debebalur acceperit?» Et item
in libro

S. .\u:

gustinus
«

de Ilono ))erscverantia;
via?

(rap. 11)

arbitrium.oElitem post aliquanta(trt/<. 1-4, l."i) « llanc crgo Pharao miscricordiam non accepit, ct idco ci ad pereunduui libcruni suITecit arbilrinm
eit
:

Non enim

est iniquitas

apud Deum,sed inscrutabicjus ilUm.
via;

lia

sunt judicia ejus, ct investigabiles

XI, 33), universa;

autcm

Domini roiscricordia
crgo
cst

qiicin

quidem nullus

ila

ignarusdivinarum Scriptu-

cl vcritas (Psal. xxiv, 10).

Invcstigabilis

raiunieril qui audoal dicerc illaomniainjustecsse perpessum. An fortc, si pie de Uco sicul expcdil

miscricordia,

qua cujus
mcritis
:

vult miscretur, nullis ejus
ct

praicodcntibus

invcstigabilis

veritas
pra;c©-

senliamus,etiam Pharaoni datam misericordianireperimus?Paticnlia enini Dei valcre ei debuitadsaiuteni qua diffcrens jusluni mcrilumque 40 sup:

qua quem

vult obdurat,

ejus

quidem

C

denlibus mcritis, scd cuin co cujus misorctur pleruraque commuiiibus ; sicut duoruui gcminornni,
tur,

plii-iuin, iiiiraculoruin

vcrbera crobia

densaliat

:

quuruiii

uiiiis

ussuaiilur,
exitus,

nlius

rclini|ui-

iiuiu[uid

iiuii

piituil.sicnt nagellis

cedons expulilpo-

41

dispar ost

mcrita

comniunia.

ita miraculis crcdons Ucum tanta; virtulis agnoscere?Si dic|turjam Pharaoncm non potuisse

pulum,

In (juibus

tamcn

sic allcr

magna
Deum

Dci bonitatolibo

ratur,ut oltcr nulla ejus iniquitate damuctur. A'un-

mutari,
duiii
:

quiacum

praiscicral

rcspondetur Dci pra;scicntiam
sit

Dcus non esse mutannon cogerc
pra>scivit

quid cnim iniquitas esl aptul
sligabilcs sunt

.'

.Ibsil: s(;d int<^-

vix cjus. Itaque miscricordiam ojus
jiu-

honiineni ut talis
pra;scire talem

qualcin

Deus, scd

in

his

qui libcrantur. ct veritatom in his qui

futurum qualis futurusesl,quamvis cum non sic fecerit Ueus; quoniam si cogerctesse, hoc utiiiiic cogeret quod non cst porro si hoc pra;scicrat fulurum esso quod non est, pra;scientia non cst quod de Uoo quam inipic dicatur,advcrlit quisquoqui peccatissuis inde blandilur.quod Ueus eum pcccatorem fulurum osse pra;scicrit. Potest cxistcre nihilominus forlasse qui dicat minus ido:
:

niuntur sine dubitationc credamus.ncque inscruta-

concmur. Ex orc quippc infanlium et lactcntium suam perticit luudein ^/'$a/.vili,3): ut quod in his videmus. quorutn liberationcni bonacorum mcrita niil'
bilia scrutari aut investigabilia vcstigarc

in his

quorumdamnationcniutrisqi.

ginalia sola prxcedunt.hoc ct in msgoribus ticn ncj)

quaquam omnino cunclcmur,
vel
nisi suis mcritis

neam ad salutemviam,si nullaintrinsccusvocatione
pulsatustamcn quispiam nagoIIetur.Unde Naburhodonosor paMiilontiani nioruit fructuosam ? Nonnc post innumcras impiolatcs nagellatus pccnituit, cl rcgnumquod perdiderat rursusaccepil?Pharao au-

id cst, non putantes sccunduiu sua mcrila gratiam cuiquam dari,vcl

quemqunm

puniri.
.»iivc

si\'

i

liboranlur atque puniunlur,

dispai

causos malas
(/

;

ut qui vidctur starc vidtial du cadiit

Cor. X, 12', cl qui glorialur

non

in seipso. scd in

tem

ipsis cst flagellis durior cfToctus, ct pcriit. Hic

Domino

glorictur

(/

Cor

i,

31)." Ilcm

Augustinus
:

in

mihi ralioncm reddat qui divinum consilium nimis allum sapienti cordc dijudicat.cur niodicamentura unius modici confectuni alii ad intoritum.alii valucrit ail

libro quarlo contra

Pelagium
qu.i;

(rap. 5;

« Attulit in

multa paticntia vasa inc
ditionem.ut no'

perfccta sunt in pcr-

saIutom,nisi

ijuia Chrisli

honus odor,
nmrlis
iii

aliis csi

odor viUT iH
(//

vitain, nliis est

odor

morUtn

Cor.

II,

15, 10).

Quantum ad naturam, ambo

miscriconiiiqu non rcdditurnisi debita.ncsit iniquilasapud Urum: miscricordia vero ctiam cum prabelur indebita^
.

iOo

DE Pli/l^.DESTINATIONE DlRSEIiTATin
est iniquitas

PdSTEIilOil.

ior>

non

apud Deum. Et

hiiic
illis

intelligunt A.

CAPUT
De
testiiiu)iiii;i

X.
Gothesculciis
et

vasa misericordias
pra?beatur,

quam

gratuita

misencordia

Scriptiirdnint, ijuibiis

quod ivx vasis, cum quibus eis est perditionis causa et massa communis, ira dcbita et justa rependitur,» Et item Augustinus in cpistola ad Optatum dixerat (epist. 57) » Tanquam figulum luli,ex eadem massa facere,aliud vas in honorem, aliud in contumeliam merito autcm viderctur injustum, quod fiunt vasa ira; ad perdilioncm.si non essct ipsa universa ex Adam massa damnata. Quod ergo fiunt indc nascendo vasa irfe, pertinct ad debitam poenam quod autem fiunt renascendo vasa mi:

compliccs ulicno scnsn a fule catholim ct orthodoxorum doctrina irreccrentissime abutuntur.
siii

Scicndum
aliis

isto conipilator

quod sub hoc seusu, quo usus cstApostoli testimonio, etiara testimoniis in assercndo suum errorem Golheest etiam,

:

scalcus

cum suis

scholaslicis utitur,ut Univerra pro-

ptcr scmctijisum operalus esl Dominns, impitim qno-

quc ad dicm muiiim
tico,

(l'rov. xvi, 4); et

de Ecclesias-

Qui transyrcditur

a justitiaad peccutnm,paravii
{Eecli. xxvi, 27).

:

eum Deus ud romphxum
ita catholici

scricordice,pertinet ad indebitara gratiam. Ostendit

scntiunt: quia

Dc quibus impium ad diem malum

crgo Deus iram suam, non utique porturbationom animi, sicut est quc-c ira hominis nuncupatur scd
;

operatus est Dominus,et transgredientem ajustilia ad peccatu-m paravit ad romphwam, quia quem im-n

justam fixamque viudictam, quod de stirpe inobe(lientiee ducitur propago peccati atque supplicii,et homo natus exmuliere, sicut in libro Job scriplum
est («1J9.XIV, l):brevis est vita, el plenus iracundia;

B

pium

ct

transgrodicntcm iuturum

pra3scivit,

non

prajdestinavit ut ad

diem

sibi

malum,otad rom-

cjus

cnim

roi

vas cst

qua plenus
illis

ost

;

undo

ira;

vasa

phajam, id est dcbitam ultionis vindiotam pcrvonirct,sedpormisit,factum(iueproprio vitioimpium, et arbitriosuotransgrossoreni,justo judicioconiiemnaQui non ideo cst impius factus.noque cst idcirco quoniam impius futurus et transgressor est aDeo prajscitus sed ideo cst impius et transgressor a Deo praescitus, quiaimpius et transgressor
vit.

diountur. Ostendit et potentiam suam, qua beneutitur etiam malis,multa

naturalia et temporalia

transgressus,

bona largiens, eorumque malitiam ad exeroendos et comparatione admonendos bonos accommodans, ut iu cis discant agcre gratias Dco, quod ab eis non suis meritis,qua; in eadcm massa paria fuorunt, sod illius miserationc discreti sunt. » De qualibus Gregorius in vigesima prima Ezechielis homilia dicit « Paulus cum adhuc rudis esset in fidei vocatione, quiajam Domini vorba percoperat, et coelcsti gratia
: :

:

suo crat futurus. Propteroa quicunquc legcrit hoc Apostoli teslimonium in luijus toitio compilatoris oapitulo positum, sanius secundum catholicorumPatrumdoctrinam intelligeredcbetquoddictum est ab Apostolo Vasa irx perfecta vel aptata al interivitio
: :

tum [Rom. ix, 22),peccato primaj prajvaricationis et ilrnus crat, vas electionis appollatur,cum dicitur quod dicit. Facit Deus vus in honorem, scilicet gratia Vas electionis mihi est {Act.\x, 15). Ilinc pastoros C ct pr;i;dcstinatione facil autcm Ciis m coHiHHic/niw, Mundanon opcrando, scd justissimc dcscrendo, sicut plcna altiue doctores prophela admouct dicons sunt orthodoxorum volumina tali expositionc. Scimini qui fertis vasa Donwii {Isa. ut, ll).Ipsi ctenim quasi 4S mensaj Domini vasa porlant, qui vitam licet 43 quacor Pharaonis justo judicio induravit, liilelium crudiendo tolerant, ut quandoque hanc quod per gratiam non emoUivit in reprobum senDomino ad holocaustum et sacrilicium pcrduoant.» sum ex retributione justitia;, quia ost pecoatum et pa!na peccati. lu aliud s;cpc poccatum peccatoros Quas scquens sententias Florus, ex cujus scripto tradidit, quia gratia non libcravit justilia oxciTcaiste quicunqucsit compilator falsidicus hac capitula commasticans expuil, iiiidcm scripsit diccns. vit, quia aratia non illuminavit vas in conlumcliam
: : :
:

:

«

Undc Apostolus,

in^iuit,

vasa misericordiai cjus

fccit.quia justo in
tionis i-oliiiuil,ct

massa

pcrditionis atquc

damna-

appoUat

{liom. ix, 20), ut ostondcret divitias grali;e

su;c quai pra^paravit in gloriam. Et contrario

autcm

propriam malitiam malos fuluros, et praiscivit per suam justitiam Kterna ultionc damdandos. Sicut pnesciebat de Juda proditore quod eum cssel traditurus, sicut Evangelium dicit, cum essct uniis cx duodecim {I Joan. vi, 72) pi\Tsciobat ctiam ;ntcruam ojus damnationcm cumdicorct Yte uutcm homini illi per quem lilius hominis Iradctur honum eral ei si nattis non fuissel homo ille (Matth. XXVI, 74). Et itcm malos nou idco perirc quia boni csse non potuerunl, sed ([uia mali csse volucrunt, ct suo vitio vasa ir;o apl;it;i in intorilum

malos

praiscivit per

non por gratiam pivcdestinandovas honorabilc fccit. Sic ot inclusit quoniam non aperuit, destruxit quia non a;dilic;ivil, doxpoxit qucm

non rospcxit;
iniquitatem,
py

et

eum

qui Iransgroditur a justitia ad

fet

retributionejustitia'

Deus paravitad

romph.-cam

;

et

pcrmisit gentcs ingredi vias suas, et
;

:

:

hiimincm dimisit in manu consilii sui balteum rcgumjustum dcsorondo dissolvit,funerencs corum pcrniittoudo pra'cingit ;ox rctributiono justitia; in
tontationomiiiducit,quoniam justc induci
El
iii

:

pcrniitlit.

Job, Privuvit Deus sapientia {Job. xxxix, 17),

cui justc
cii[,

non dcdit

:

et

i[u\a

non potiwrunt

aitdirc

de his de quibus scriptum qiioniam vnluit Dcus
scilicoL quod mcrobanquod non iudulgct gralia.

porsevcraviTunt.ot in
vid actuali incrito

iii;issapi.'rilitiouisvol origlu;ili
«

Cfls

occidere
:

(l Hcij. ii, 25),

pormanscriint.

tur

ut reddat justitia

UndcetProspcr,ox vcrbis sancti

Augiistini,

iii

ros-

ponsiono objcetionis xv Vincenlianarum, ostcndit quia sicut Dcus nemini corrcclionis adimit viani,ilu
Patiiol.

CXXV.

107

HINCMAIU IIIIKMENSIS
:

AUCIIII.PISCOPI.

108

iiouqiioinquuiu Ijuui possibilitatedispollul

se a Deo avcrlil, ipse ct vclle quod

quiaciui j^ ncm, protinus addcndo, So/ libcra nos a malo (MaUh. bonum cst et VI, 13), manifeste docemus.ejus inducere in tcnta-

posse

sibi

sustulit.

Non

est ergo

consequens, ut

tionem non esse aliud
ojus pcrdero
facere. » Et

quam non

libcrare a malo;

Dous quibus prcnilenlium non dedorit respicenliam abstulerit,et quos non lovaveril,allisi;rit cum aliud
:

animam
15)

csse a perditione salvain non

sanctus Grcgorius in libro vigcsimo

insontom in crimcn ogis.se, (juod alienuin cst a Deo aliud criminoso veniam non dedisse, quod dc poccatoris cst mcrito. Ist.-c sunt dua; sortes,ctduo funiculi dimcnsi, unus ad occidendum, et unus ad vivilicandnm, commeinorali dc scripturis in libollo donini Prudenlii.ad confirniandam sontcnliain quia
.sit

nono

(cup.

Moralium

:

"

Semetipsuni,

iiiquil,

Dominus hoc gelugignerc perhibet; non quo pravorum mentos ipso ad culpam format, scd quo a culpa
non
libcrat; sicul

scriplum

cst,

Ego obduraho cor

Pharaonis (E.rod.
tiavit. " Ilinc

iv el vii},

quod quia misericorditer
:

molliro noluit, profoelo districlc sc obdurare iiun-

sunt rcprobi a Deo prKdestinali ad mortcm, sicut electi ad vitam. Scd molius, quia verius, Prospcr,
ut di.\imus,cx verbis sancti Augustini, qualitcr caIholice intclligcrc debcainus

sanctus Augustinus in psalmo xxxv

hujusmodi Scriptura;
justilia;,
facit,

Deus in concupisccntias curdis illorum, laeere qux non convcniunt (Hom. i, 28). Si Ueus hoc facit ut fariant qu.c non conveniunt, (juid ipsi fcccDeiUt
illos
fuit

sacriG locutioncs apcruit. Vidolicel quia aut ad
luini Iiertinclgratiaj,

do- p runtPErgo
qui

concupiscenlia,

quam

vtncere noluc-

aut ad rctrlbutionem

runt,cui tradercntur judicio Dei,si aut digni habc-

quidquid
fecit quae

Deus miscricorditer justcque
pcrseveranti.-c.nihil est nisi
liori

rentur qui traderentur.

»

Et in psalino xxviii

:

" .\lii

futura sunt,quia ut S. Augustinusdicil in

diccbant Ronus

cst, alii

Non.Ut
illos Dciis

alios in charitatem

libro

dcBono

quod aut
oo ino-

suam
Et
in

trajicerot,alios in

ipsc fecit,aul
lia et libcro

ipse pormittil,ct in libro dc Gra-

psalmo

vi

:

Dcdit

malitiacorum relinquerel.» in rcprobum sen-

Arbitrio ad Valonlinuin et
:

cum

nachos
bilc in

(cap. 21)

«

Fi.\um onimdebet csscet

immo-

Deum

;

corde vostro, quia non est iniquitas apud ac per hoc quando legitis in littcris veritatis,

sum. Nam ca est ca;citas monti. In cam quisquis datus fuerit ab intcriore Dei luce sccludiiur; sed nondum penitus cum iu hac vita cst suntcnim tcnebr.Tj exlcriores,qua; magia ad diem judicii pcrti:

a Deo seduci homincs, aut obtundi vcl obdurari corda corum,nolito dubilaro pra;ccssissc mala inorila corum,utjusto ista patcrcntnr.nc incurratis in illud provorbium Salomonis Insipiciitia i'iri violiil vias
:

nerc intelliguntur, ut ponitus extra quis

v

:

Doum sil quisdum tempiis cst corrigi noluorit. Et ia psalmo « Cum punit Deus pcccatores, non nialum suum
'•

cis

infert,
vii

sed malis
:

eorum cos

diinittit. »

Et in

ejus,

Deum

autcin causatur in cordc suo (Prov. xix,3).»
:

psalmo

«

Esse ad luccm pcrtinel, non essc ad

Et in codcm post aliquanta (cap. 23)
audilis diconlem

Dominum

:

" Quando ergo tenebras. Qui ergo deserit eum a quo factus est, ct Ego Domiuus scdiu;i C inclinatin id unde factus est,id est in nihilum, in
:

prophctam illum
tolus
:

{Ex-crh. xiv, 9)
cl

ct

quod

ait .Apos-

Cujus vult miscrctur,

ijucm

vull

ohdurat

hoc poccato tenebratur,et tarnen non penitus pcril, scd in infimis ordinatur. » Ilis catholicorum docu-

(/iom. IX, 18), in eo

quem

scduci 4.1 permittit vcl

monlis agnoscat capiiulorum compilator,
adjuvari possc a Fulgenlio in csposilionc

nihil sc

obdurari, mala ejus mcrita, in ca vcro cujus miserctur, gratiarn Dei

sccundum

non roddentis mala pro malis,

suuin sonsum hujus
inus.

45

apostolici tostimonii.Qua-

sed bona
scite.

i)ro

malis, ndclilcr ct indubitantcr agno-

proptor ad pcrscrutanda capituli rdiqua Iransea-

Noc ideo auferatis a Pharaonc liberum arbi:

trium, quia muitis locis dicit Dous

Eijo imluravi

C.\PLT
Dc perscrutandis
Deniquc

XI.

Pharaonem,\c\ induravi aul indurabo cor Pharnonis Non cnim propterea ipse Pharao non induravit cor suum nain ct hoc dc illo legilur, quando ablata K/ cst ab /Egyptiis rynomyia dicentc Scriptura aggravavit Pharao cor suum ct in isto Ivmporc. cl iioluil dimittere populum (E.tod. viii); ac pcr hoc et Dcus induravit por justumjudicium,el ipsc Pharao pcr liberum arbitriuon." Hujus etiam locutionis inodum ot Beda in socundo libro commenti Luca' cvangolista; domonstrat,exponens sonlentiara dicti Dominici, animam salvam facere an perdere, hoc cst hominem curarcan non;.. IdemcstquodprKmiserat bonc faccre an malo non quod Dcus sunnnc bonus
; :

capituli subscqucntii reiiquiis.

ait noslcr,

quia veritatis sccundum suam
prjrccdcrc

intclligontiaminfeslissimuspersocutor,"Inelectionc
tanicn salvandorum niiscricordiam Dci

incritum

bonum

:

in

damnalioneautcmpcrilurorum

maluni mcrilum pra;ccdero jusluin Dei judicium. " Noluil ha;c istc compilator sic ponerc, siciit illa Florus in suo scripto bcne studuit poncre, ct in

quantocunquc

illa

vorbis convcrtit.in tanto a rccto

:

sensu pcn'crtit. Dixil namquc illc, " Sivc autcm in illisqui salvanlur sivein illisqui percunt, voluntas propria remuncralur, voluntas propria domnatur.

auctor mali nobis aul pcrditionis essc possit; scd quod cjus non salvare Scriptura> consuctudino pordcre dicalur, sicut dicitur indurasse cor Pharaonis,

Scd

in iHis,qnia

pcr gratiam Domini salvatoris csl

non quod molle obduravcrit.scd quod moritis pra;cedenlibus obduratum misericorditcr cmoUirc no»
lucrit.Et

ct prava ficrct bonact pccla. csl proculdubio dignissimc coronata. In istis autcm, quia non acquiescit pcr Salvatorcm rcciporo sanita-

sanata,ul cx mala

tcm,justissimc per

cumdcm judiccm
:
•'

scntict pcrpc-

cum rogamus,

.>V tios

inJucas in tcnlatio-

tuam dpmnatioDcm.» Et supra

Ergo bonos prs-

109
scivit

DE PILEDESTliNATIONt; DISSEIVTATIU POSTERIOR.
omnino

110

per
id

et per gratiam suam bonos futuros,et gratiam aeterna pra^mia accepturos est in prajsenti skcuIo bene victuros et in fu-

A

vivendi
in

donum

pervenire mereantur, sicut Dominus
:

eamdem

:

Evangelio dicit

Mulli sunt vocati, pauci vero elecli
intelligat

(Matlh. xxTi, 14),

hinc

quale

sit,

quod

turo feliciter remunerandos
ricordiiE ejus appellat dicens

:

utrumque tamen ex
:

dono misoricordiae Dei. Unde Apostolus vasa miseVt oslenderet divitias

contra Dei gratiam defensare molitur qui de libero sibi blanditur arbitrio. Quicunque enim, divinni^ vo-

gratix sune in vasa misericordix,

qux prwparnvit

in
et

munore derelicto, ad impiam rursus deDuxere perlidiam, ipsis Dei gratiam deserentibus ad
cationis

gloriam {liom.
praescivit per
prffiscivit

ix, 23). Econtrario autem malos propriam muliliam malos futuros,

implendum quod volucrant

suflicit arbitrium,

»

et

et

reliqua,qua3 latius et disertissime ibidem prosequi-

tur gratiffi coelestis orator. Hinc et Prospcr in libro suam justitiam .Tlerna ultione damSontfcutiarum epigranimalum,quas ox sancti AnguImmutavit cornpilalor incouiposite vertia stiui dictis brcvilcr adnotavit [cap. 130):« Sicut duo composita, ct roctum seesum transtulit in pcrvorsunt, inquit,oflicia !nedicinffi,unum quo sanatur insum. Si enim dixisset, in salvatione elcclorum liruiilas aliud quo custoditur sanitas ita duo dona misericordiam Dei praecedcrc bonum nieritum, suut gratiffi, unum quod aufert carnis cupiditatera, utcunque constare intelligeretur sententia. Xunc autem,quia dicere maluit,in electione salvandorum _ aliud quod facit animi perseverare virtutem.» Ilis doctorum sententiis discat et inlelligatso non bene misericordiam Dei prcEcedere bonum merifum, a dixisse.in electione salvandorum misericordiam Dei consequentia rccti sensus rocessit. Nam de salvanpraicedere meritum bouum; quoniam prima est dorum electione scriptum cst FAegit Deas nos in quam altera non prajceditgratia inelectione etvocaipso, id est in Ghristo, untc mundi constitutionem, tione salvandorum,qu8e omne prscedit bonum meprxdestinans nos in adbptionem Ixliorum (Ephes. i, 4). ritum quin et cogitare et velle bonum, etfidem toUnde Augustinus in libro de Pra:destinatione santius operis boni initium,qua3 per dilectionem operactorum dicit(rap. 10):« Si qua^ratur unde quisque tur, sine qua impossibile est placore Deo, ut Scrisit dignus,non desunt quidicantvoluntalo humana: ptura testatur dicens Non quasi sufficienles simus conos dicimus, gratia vel pra^destinatione divina. »

per

nandos.

"

:

:

:

:

Et praedestinatio, quae sine praescientia esse non potest, ipsa est electio,sicut docet Apostolus Quos
:

gilare aliquid a nobis,quasi ex nobis

:

sed sufficientia
ct velle
:

nostra ex Dco cst
et pcrficcre

{II

Cor.

m, .5)

:

Qui dcdit nobis
(l'hilip.
(l
ii,

prxscivit ct prxdcstinavit conformes
Filii sui

fieri

imayinis

pro bona voluntatc

13), ot

At-

(Rom.

viii,

29). Et

itorum

:

Quos

pr.r.scivit lios

tcri

datur fidcs in eodem spiritu

Cor. xii, 8).

Unde

et prxdeslinavit, vocavit, justificavlt, gloriftcavit [Ibid.
V. 30);

Augustinus in libro de Pr.cdestinatione sanctorum dicit (cap. 18) « Elegil Deus in Christo ante mundi quibus singulis hanc opponens sententiam et non C constitutionem membra ejus et quomodo eligeret sanctus Augustinus subjungit {cap. 17)
:

><

:

alios; » et electio gratiiE ipsa est misericordia. Dicat

eos qui

nundum
:

erant, nisi

praidestinando

? »

Et

ergo.quffi misericordia est aliaquaj praecedit

bonum

post aliquanta aute

«

Elegit ergo nos

Deus

in Christo

meritum in electione salvaiulorum, si in electione salvandorum praecedit misericordia. Igitur misericordiam 46 preecedit misericordia, et erunt dua; niisericordia; quibus eliguntursalvandi:cum non in
electione salvandorum, sed in salvatione electorum

mundi constitutionem,
:

pra^destinans nos in

adoptionem tiliorum non quia per nos sancti ct immaculati futuri eramus, sed elegit, prffidcstinavit que ut essemus,» alioquin gratia jam 47 non est gratia, si non fucrit gralis data. Secuiida autcm est
misericordia sive gralia rocte vivondi, ad
sciti et pi-Mdestinati, olocti

duobusmodissit intelligendaDei misericordia,videlicet ejus gratuita gratia.

quam

prae-

Unde

si

vult intor

primam

atquo vocati gratia- dono

et

secundam misericordiam, gratuitam
gratia; pra^dcstinatione, in

scilicct gra-

pervenire merentur

:

(jua gratia justilicati in futuro

tiam,cognosceredifferentiam,legat sancti Augustiui

gloriflcabuntur, accipientes gratiam pro gratia, id
est

librum de

quo ad locum
ct

gratiam

beatae

retributionis pro gratia

boua:

dicit 'cap. loj

Misereor cui misercbor,

misericor-

operationis, sicut sanctus Augiisliiius in

libro

de

diam prieslaho cui misericors fucro {F.xod. xxxiii, 19), ut primuiu a Uoo misericordiam vocationocredamus hominibus prKrogari quae sola ad rocte vivcnduiu non sufficit^si dcserat qui vocavit. Ideoqueaddiluin,
:

Rono perscverantiK
-n

scripsit.

CAPUT

XII.

DilJinitio siincli Auyuslini,iiuiil sit sanclorum prx(Usliniilio,a ijna ciqnlulorum istormn compilator

et

Deo

mtsericordiam pr.rstabo cui misericors fuero, ut a accipi manifostuin sit etiaiii ipsa misericordia!

([u.T cum vidomur imiiondiTe Doi misericordiam promereiiiur. Sic enini in Evangolio Dominus lieati miscricordes, quoniam misericordiam dicit

opcra,

onininidilis (liscordarc coiinoscilnr,(t jiiramhagcs fidcin (lirinii pr:cdi sliiuitionis c.ilcnu,iniU> )>i i vcrlil, 1 1 virlia vcrilalis ad iiii nilacia iiiiaiilnin polcst

:

consequcntur (Malth. v, 7).Quod nisi sic intellexisset

uudc cuni caltioiicuruiii iloi trina apcrtd rcrilatc, it si non iiiin pcrlinaci:c inli:i ri nteni (ul Iramitciii vcritalis rclU-clit,vcruin dc mcndacio cuntrarium vcrilati rcvincit.
iiilUclit
:

Apostolus.nunquam probationis gratia
su;c

dispiilationi

<

ll;oc

cst,

iuiiuions,

priodostinalio sanctornm,

hoc testinuHiiuin curas.sot inserorc. Si quciii vero movet qiiod non oiiinos, (^tiain di' liis qiii jain
vocttti 8unt,

iiibil

aliud, pr;rscicntia scilioot ot pnoparatio bone-

licioruni Dci, quibiis corlissimo liberanlur (inicun-

ad sccundum gratium,

id cst

ud recle

que libcrantur.

»

Et itom in eodcni

(cii;^.

7)

:

«

Post

:

lil
casiiin

III.NCMAIII llIIKMIilNSIS AllCllli: l-ISCOPI.

il2
:

auLcm

lioniinia,

non

nisi

ud graliani suam

A

Deus

voluil porlin^^re ul honio accedat ad

eum, nc-

fjuc nisi

ad grnliam suam voluil jjcrtinere.ul hi)mo

non recedat ab co. llanc gratiam posuit in illo in quo sortcm conseculi sumus, pr<ndcstinati secunduni propositum cjus qui universa opcralur ac pcr
hoc sicut operalur iit acceilamus, sic opcralur ne disccdamus.» ¥^l in libro, sicut supra diximus.de Pr.-cdestinatione sanclorum (cap. 10)
inquit, ct quasratur
:

ricordia rnisr>ri oligunlur, ul lioni dc malis fiant quibus pcr eamdcm misrricordiam clcclis dalur fidis, paranlur opera bona, in quibus praeventi, adjuti, aiiibulanlcg, el ul perscverenl Eubsccuti, od vilani, id cst ad graliain pcrviniant wmpilernam.

Quod vcro subjunxit,

in dainiiatione

aulem

pe-

riturorum muluni meritum prii-ccdei-e jusluni Uei judicium,»si vull ipsam praidestinalioncin i-eproboruin appc]lai'i,judicium l)ei,quod vidclicct judicium
Dei, id csl pr;edcslinalionein, prffcedal

Si discutialur,

undc quisquc

sit

dignus, non
:

malum
(juia

nie-

dcsunt qui dicanl volnnlatc
dicinius, gratia vcl

humana

nos aiilcm

rilum rcprojjoruin.proquo sccundum jir.vscienliam
pra;dcsliiiavil rcjirobus

pr;edcstinationo divina. Iiitcr

ad inlerltuni,

nialum

gratiam porro
terest,

cl

pra;dcslinationcm hoc tanlum inpr.Tcparatio,
ait
.p

mcrilum illorum

pra-scicns

Dcus ad

iiitcritura illos

quod
vcro
:

pr.-cdcstinatio cst grati.-c

gratia

jam

ipsa

donatio.

Quod itaque

Apostolus
Uir, ipsiux

Non cx operibii.s, nc forle quis e.vlollaenim sinnus fiijmcnlum, creati in Clirislo
(Eplies.
ii,

pr!Edestinavit,quam malc dicat intelligat.Nemincm cnim Dcus damnat antcquam peccet quia ncmincm dcscrit antoquam dcFeralur, sicut calbolici dicunt doctorcs. Et Fanctus Augustinus in libm dc Pra;dcftinationc saiictorum, cl de IJono jjcrscvcrantiK,
latissime cl frequentissime alque

Jcsu in operihus honis

0),

gralia est

:

autem soquitur

:

Qua' pra-paravit Deus ut in

illis

quod am-

catholicissime

bulcmus, pra^dcstinatio est, qua; sinc prajscientia essc non potesl. >

hinc rcpugnat

cis,

Scriptura:

sacra; exemplis, et

vcracissimis ratiocinalionibus,

quorum verba talem
juslo Dei

Sed
dicitur

istc

commutator, immutans vcrba
fucrat

et

scnsus

impcritiain resonabanl, ct insipicutia talem ?lulli-

Flori qui secutus
:

scnsum

.\ugustini, sicut

tiam dcnionstrabat. Si autem
judicio,

intclligi vull

quod prajcedit pLTituroruin malum mcri-

Catlus in objcuris cepil

jiro soricc picuui,

tum, pccnara cis cx rotributionc justilix prjedeslinalam, ipse suam senlenliam, qua pKPdestinatoB
ad intcrilum
dicit,
:

pulamus quod quando

dixit in electiono salvando-

cum conatur

astruerc, videlur

pro cerlo dcslruerc quia ulrumque,et pr.T>dr.Ktinati mcrilum bonum, in dainnationc aulcm pcriluroruni nialum mcritum ct rclicti, id csl ctgratia jinTparati, ct :pr.-Bcedcrc justum Dei judicium, hoc diccre volucjusliti.T in massa pcrditioniscui cst pceii ril, quod sanctus Augustinus rectissime ct apertis nala relicli, csse non possunl quoniam catholici sime in libro dc Bono perscveranti.-c d\cM{cap. II) C magistri nostri sentiendo conlirmant, quia Dcus « Ex ore, inquiens, infantium el laclcnliuin Dcus honiincm creavit, quem consislerc ad .Tlcrnilalcra suam pcrfecit laudcm {Psal. viii, 3), ul in his quon voluil, ct non ul perirot pr.x'dcstinavil .rum liberationcm, id cst clcctionem, vidcmus, bona aulem illum pr.TScivil, qui facfus csl ni corum mcrita nulla 48 pra^ccdant, et in his quotionis lotius humani gcncris, cx qua ma~s« pcrdiruni damnationcm vidcmus, non cunctcmur nisi tionis 49 prirscivit ct pncdcstinavit ante omnia scsuis mcritis queinquc puniri, sive parcs qui liberancula quosdam ad vitam, cl vilam illis pra^dcslinavit
Dci pr.Tcederc
I

rum nusericoidiam

_

:

:

lurct qui puniuntur. sivc disparcs babcant causas malas. » Nam ideo dicunlur clecli, quia de massa pcrditionis sunt gratia clccti nullum hahcnlcs meritiim antcquam cligantur, quorum clcclio ipsa cst Dei mlsericordia, sicul in Asausica sj-nodo, cui bcalus C.Tsarius cx dcleg.itione scdis apnstoIic.T pr.T-

.Tternam, ut dicit Aposlolus
,r/<'m(i (/fa»i. VI, i;?),

:

i

'

'j

qu.T in

1.

.r

regnum paratum.id
liccl proidcstinatis

cst prxdcslinatuiu, elccliii sci-

ab originc mundi. Dcinde subjungit atquc dicit : « Pra.<dcslinalionc
slafuisse qu.T ipscvel gratuita

autcm Dcum tantum

ab aposlolica scde dirocla, subscribcnda el tcncnda omnibus prolulil, capite xiv
dicitur
:

sedit, et capiUila

mifcricordia vel justo judicio fncUirus ernt, s^-run-

dum n
'"int

Scripturam dicenfom
{ha. lxv, scc. LV.V
:

:

'j

i

Nulhis •miser dc quanfacunquc miscria

li-

in nin

beralur, nisi qui Dei misericordiapr.Tvcnilur, sicul
dicit Psnlmisla
:

litinm pra^scisse, quia ex ipsis est,
nap.-:i\

Cito anlicipel nos miserirordia tim,
pt ilhid
./.
:

quia ex

Dominc

(/>««/. lxxviii, .S^;

Dciis

mcus, mit

iiiiTiUini

non pr.Tdc.>:tinon csl; pirnam sane malura corum exscqucntcm. uli Dcura qui oinnin
illo

serieor-Ua cjus
pifc .wiii
:

pmr.
n.

lviii, II).

El cahic commi.«culans isfa decerpsit, lcgiiur po.«u;--'
Vidclicct, inquions
lis
>i
.

Dobclur

lis

ojieribus si flant,

sed gralia quas

non dcbolur

praicodil ul fianl. »

Hxc

cst grafuila oleclio,

quT

pr.TCcdit opcra bona,

Omnipofcnlcm Dcum

in

i!;,i-

hjBCOst misericordia.qiia misori libcrnntiir.ciiin..Io mnssn pcrdifinnis cligiinliir,
i
i

ipsorum maliliam non pr.Tdo<fin.T
vcro illorum ct
|

pra>scis«c, quia cx ipsi.« 0*1,

tur.

Qunm

miscricoidiaiii,

i<l (.^>

i

ctioncm, Dci scilicct n-tcrnam pr.Tdcslinationcni, alia misericordia non pr.TCcdit. Qua\-idcliccl misc-

tinasse quia juslus est; ut ct iu
suo; damnationis, ct in
illo

iliis sil

nnr,.

.

pot«£tas ot judiciuu.

il3
jusle damnantis.

DE Pn.EDESTlNATl-J.NE DISSIv!!TATIO POSTERIOR.
Non enim
:

114

praedestinat

quaj ipse facturus est

praescit

Deus nisi voro multaqure ipsc

A

omnia mala, qu;c utique mali non ille. » Unde et Prosper in responsione decimaquinta contra Gallos dicit :« Qui pKescienfacturus non est, sicut
faciunt,

non potcst prassciuntur. » Ecce in his duoljus capitulis incompositus iste compositor dixit reprobos in massa pcrditionis relictos, et ad intcrilum
falli

iterum prajdestinatos
relictos, et post

:

et

post ha;c

eosdom prius

ad interitum pra;destinatos, in ma-

tiam
nit,

Diii

iii

nullo ab ipsius pra;deslinatione discerest

Deo de bonis, hoc etiam dc malis conatur ascribere. Sed cum bona ad largitorem cooperatoremque eorum Deum, mala autem
ad voliintariam rationalis crealura; ncquitiam refe-

quod tribuendum

lis suis prffiscitos non pra?destinatos, pojnam autem eis prfedestinatam. Monstruosa oonfectio, ut dc monte Lyciae per transformationem oonfingitur
:

I'riuia leo,

postrema draco, niedia ipsa chimera.

renda

siiit,

dubium non

est, sine ulla

temporali

dilferentia,

Deum

et

prKscisse simul et prffidesti-

Quid qurerit latibula? Veritas angulos non habet. Quid tergiversando ad omniase componit? Qum catholici dicunt dicit, vel potius

lis

nasse quaj ipso erant auctore facienda,vel quas mameritis justo crant judicio retribuenda pra3scisse autem tantummodo, non etiam pr;odestinasse, qu.-e
:

ad

illa se afrcclaiido

componit,
rit.

et qure ha^retici

dicunt pro viriluis assereierlur, qui
in

Sicut de chamffileonte

omnes

non ex ipso erant causam oporationis habitura. „ quos viderit mox se oolores convertit, et dc /Esopi Potest itaque sine pra;destinatione csse prffiscienbarba fabulose refertur, quia quidquid do ea domitia, praidestinatio autem sine prajscientia esse non nus servi dolosi dixerit, dictum suum in illa invepotest.
»

Tamen

qualitercunque iste confusor ista

nire valebit

:

sic et iste

suam sententiam temperat,
se

posuerit, videtur nobis quia intelligere

quK

dicit, «

possumus Pra3destinatione autem Deum tantum

ut et catholicis et

dyscolis

accomodans, cum
Cffitc-

ulrisque se partibus pra3stet, nulli conveniat.

statuisse qua3 ipsevel gratuita misericordiavol justo

rum postquam dixit:« Pojnam
prajscivisse, et

judifio facturus erat,

secundum Scripturam
:

dicen-

sane iiialum meritum corum exsequentem, uti Deum qui omnia prospicit
prajdestinassc quia juslus est, »

tem, qui

fecil

qiix fulura sunl

in malis vero ipso-

rum malitiam

pra3scisse, quia
illo

cx
:

ipsis

est,

non

adjunxit, « apud

qucm

est, ut S.

Augustinus

ait,

de

non ost piBnam sano malum mcritum eornm exsequentom, uti Deum qui omnia prospicit pra;scivisse, ct pra^destinasse quia Justus est. » Beatus namque Augustinus dicit, et
pra3destinasse, quia ex

omnihiis omnino rcbus tam fixa sententia
certa pra;scicntia. »
S. et

quam

Hoc namque vcrum est quod Augustinus in Iibro suo convcnicntissimc posuit, iste compositor incompositus hic inconveniensit

Prosper ex verbis

illius

clarissime manifestat, quo-

tissime usurpavit. Nihil

niam

pra3destinatio Dei est,qua3 aut ad

donum

per-

non

qua liberantur clccti, aut ad retributio C potest, nem justitia; qua puniuntur injusti. Et bone posuit, ([uicunquc pcreunt, ideo pcreunt quia pcrituri a non iutolligons quod de alterius dictis assumpsit, Deo prffisciuntur, sed quia perituri sunt, a Deo
tinet grati;e

cnim Deus pra3scit, quod omnino futurum nec fulurum quid esse quod non Deus prsescierit. Non tamon
:

prajdestinatione

Deum

statuisse qua3 ipse vel gra:

tuita misericordia vel justo judicio faoturus erat

antc SECula pra^sciuntur. Sicut Prosper in decima tertia responsionc contra Vincentianos dicit,
«

quoniam misericordia
cst Dei
gratia',

statuit libcraro elcctos,

50

quod

ctsi

ex

ajlerna

prKscientia prKrognitum
meritis

judicio poenam prasdestinavit injustis. Et hoc totuiu
pra^dcstinatio, qua; aut ad donuui pertinet

habct
sit,

quid

uniuscujusque

rctribulurus

aut ad rctributionem jusliti;e. Nunc dioat quomodoDeusperiturosadintcritumprasdestinavit, quoniam in secundo capitulo dixit, « quiain massa damnationis vel merito originali vel etiam actuali pcrmanserunt » ct in tcrtio fideiiter esl fassus, « pnedcstinationom clcctorum ad vilain, ct pr;edestinationem impiorum ad mortem, » ct postcasub:

nemini tanien per hoJ quod falli non 51 potost, aut neccssitatem aut voluntalem inluiit delinquondi. Si^ergo a justitia et pielatc quis deficit, suo in pra;ccps fertur arbitrio, sua courupiscontia
trahitur, sua persuasionc dccipitur. Nihil ihi Puler,
nihil Filius, nihil agit Spiritus sanctus
:

ncc

tali

ne-

gotio quid([uam diviuM volunlalis intcrvonit, cujus
0[)erc

socutus cst diccns,« Misericordia salvantur olecti, judicio injustis est poena pr;odostinata. » Talcm

D autcm
quinta

muIlosv=cimus ne iaberentur relontos, nullos ut labcrcntur impulsos. » lilt itom in dccima
:

« Si

ergo in sanctitatc vivitur,

si

in virlute

onim scnsum exprimit sua contoxtio. Quomodo ergo nunc itcrum injusli possunt intelligi ad puMiam a Deo pra3dostinati? Quoniam si a Deo ad intoritum
pnedcstinantur,
Dei
pr;edestinationc
sine duljio

liroficitur, si in

lum munus

bonis sludiis permanetur, manifesest Dci,sino quo nullius Ijoni opcris IVu-

clus aciiuirilur. Si

autem ab

his receditur,et ad vitia

pereunl, sicut ad salutem praidcstinali Doi-praidestinationo salvantur. Et
si

rcfirobi Dci prtEdestina-

tione [lercunt, dicant quis auctor est
tinnis. llndo

eorum perdi-

.

Prospcr actionc decima sexla coutra
:

Vinccntiauos dicit
[icriluri,

«

Non

pcrsevoraluri, vidclicct

tato

non ex Dei opere, iu(|uit, scd cx sua volundcnciunt, casuri tamcu et roccssuri ab eo ([ui

Deus nmK-e lcntationis etrcccssurum non dcserit antoqnain dcscratur, et facit plcrumquo nc dosnrat, aut clinm si discossit ut rcdcat. Cnr autein illuni rotinoal, illum non relincat, ncc possibilc est coinprchondcrc, noc licitum vcstigare, cum sciro suriiciat, elab illo osse quod statur, ot non ab illo csso quod ruilur. » Et
ac pcccata transitur, nihil
inimittit,
ibi

itciu

Prosqier

in

libru

Scntcntiaruui

(('((/>.

370)

:

115
«

HINCMAIII miRMKNSI.S AHr.IHF.PISCOPI.
ad peccanfiimi rnpil;
pr.miiiet
;

116

Neminpm Deus

A

ut poi^sit qnalicunqiie inodo conslaro, intcrpretari

tanien eosqui propria voluntale peccabunt.Curcrgo

non vindicet justus qua; (ieri non cogit pra;scius?» Undo vcriim cst quod o.Kceptor iste de Flori scripto,
licct inonlinato ordine, hic interposuit

volumus. Dc hoc siquidem tcstimonio vencrabilis Beda presbyter Patrum sequens gcntentias dicit
{/i7).

XI in Prov.)

:

< Pnralti

su»t derisoribus judicia,
si

diccns

:"

In

et

mallci percuticntes stultorum corjwribus. Kt

re-

malisvcro ipsorum rnaliliam pra^scisse.quiacx ipsis
est,

probi, inquit,sicut pra;dictiim est, vcl jussionis vel

non pr.Tdcstinasse, quia ex

illo

non

est

:

pa-nain

sanc
qui

malum

incritiim

corum exsequcnteni.uti Deum
prffiscivisse, el

omnia

prospicil
cst. »

pra;destinassc

De scnlenlia autem Augustini, quani supposuit dicens:" De omnibus omnino rcbus
quia juslus
tani lixa est senlcnlia,

qiiam certa pra;scienlia,

n

comminationis divina; Judicium dcridcnt, parata lamcn cos exspeclant judicia damnalionis, qua; ul mallci fcrruin candens, ita eos in fornacc gchcnna; sine finc verbcrcnt. llinc et sanctus Gregorius in libro dccimo quinlo Moralium dicit :• Ou'a omnipolenlis, inquiens, justitia fulurorum pra^scia ab
ipsa uiiindi origine

sanctus

Prosper

in

pra^lato

libro (rap. 057) dicit,

igncm creavit.qui

in pa-na re-

ostendens quia non sub co sensu illam Augustiniis proborum cssc semel incipcrct.sed dixit, quo liic capituli compositor inlerposuit, ex illa ctiam sine lignis nunquam flniret. probare ciipiens, sic reprobos pr.edeslinalos ad in- p nius in librcidecimoComnienti Isaiateriliim.sieiit eleeli sunt pr;edcstiiiali ad vilam. Ait lori (juippe el pra;terito lempore
eiiiiii

ardorein

suum
:•

El S. Hieronyprofihcta;

Ab
cst

pra-parata
(*t

l'rospcr

:

« Ira

Doi iion perliirlialio ejus est,
:

a rcge

domino Thofclh,
id cst

id csl

lala

spatiosa ge-

sed.judicium (]uo irrogatur pa;na pcccalo
vcro ipsiusctrecogilatio

cogitatio

henna, qu.e cos,
ribus.iiQuod

impios, .Tlernis urat ardori-

mutandarum rerumestincommutabilis ratio. Nequecnim sicut hominem ita Deuin cujusquam lacti sui pccnitet, cujus de omnibus omnino rebus tain lixa sententia,quam certa est
pra^scientia.»

mox subscculuset dc hac

immobililatc

pra'scientia; et pra-dcstinationis Dei, per

quam apud

euin futura jam facta sunt, ctiam apud Ecclesiastem

Quam
in

ultiiiiam sentenli.T hujiis par-

bene intclligitur diclum :Cognori quod omnia opera qwr fecil ncus persevcrenl in perpetuum : non juitiu-

tem idem Prospcr
diccns
:

eodem

libro [cap.

'.i^M)

cxponit

mus

his addere nee auferre qu,T fecit
iii,

Deus ut timea-

« Magiia

opera

Domini,

criiuisita in

omnes

tur. {Eccle.

1-4).

2). Prajvidel bonos futuros malos fuluros cl creat,soipsum ad frucndum pra;bens bonis, multa muncrum suorum largioiis ctiam malis, misericorditer ignosrcns, juste

voluntata cjus (Psal. cx,
ct creat, pr.T;vidct

Videndum

est in

doctorum tractatibus, qualitcr

hoc cxemplum sua; astipulctur srnlenlia-^qua; runn tur asserere sicut elcclas ad vitam, ita et reprobos a Deo piwdcslinatos ad poenam. Ait namque llicro-

uleiscens. Item, raisericorditer ulciscens, juslc igno-

nymus

in

cxpositiono libri

Ecclesiasles cap. 31

',

metuens de cujusqiiam malitia, nihil C Cognovi, inquicns, ^iiin omnia qtuT fecit Deus ipsn indigens de cujusquam justitia, nihil sibi consulcns <7n(H/ in xternum : super illa non potest nddi, et ab dc opcribus bonorum, et bonis consulcns eliam dc illis. non jiotest auferii, cl fccUDeus ut timeant a facie pa;nis inalonim. » Et iteriim [cap. '.I'i0) « .\ullum ejus :•' Nihil est, iiiquil, in mundo quod novuni sit. Dous vel an.yelorum vel hominum croarct, quem Solis cursus, et luiia- vicos, ct tcrra? arborumque mahim fulurum osse pr.nc.scisset, nisi pariler nossot siccilas vol viror, rum ipso mundo nata sunt alquc quibus eos bonorum usibus commondarct,al(iuc ita concrcata. Et idcirco Dcus certa rationc cuncla 5? ordinem sa;culorum qiiasi pulchorrimum ear- modcratus est, ct jussit humanis usibus clcmcn otiam cx quihusdam anthithelis hniieslaret. » monta scr\'irc, ut homincs ha;c vidcnlcs intelliscens, nihil
:

H;ec agit pr.Tscius
ruiii

ot pr.odeslinans omnium bonoDeus, pr.Tscius non pra^dcstinansomnium ma-

gant

csso

providciliam, ct

duni ox rcrum

.Tqualitato, cursu,

timcant a facie Dci, ordinc, atquc
Invisihilia

loruin

Deus,apud quem do omnibus omiiino

rcbiis
:

53
entm

constantia
ipsiiis

intclligunt Crcalorcm.

tain (ixa est sentcntia,qucm certa pra;scicnlia

quia

a creatura

niundi per ea qiuT facta suiil

ncc aliud, ncc aliter fuluriim
pra-scil, et
scivit.

osl, nisi qund et sirul quod et sicut rnturuni est Dous anlr pr.oNon lamen inala liori pra-srirntia suacnegit,

intellecta conspiriunlur.
tiis
[)

Sempitema quoque
i.

ejus vtr-

ct

divinilas illoin.

2(h.

Quod m vnlueriinus
Iteus

prinre sriisu liniln
fecit ut

iiiiasi

a capilc lcgcrc. Kt

sed qua; fiitura

oraiil, ut
:

Deiis

ante pr.escivit, de
fiant (Dnn.

limcant n facic rjus, hic cst scnsus. Deus feril
ut timcant
in nlia

quo scriplum
es
XIII, -i^).

csl

Deus xteriic, qui absccwlitorum

cognitor, qui

nosti

omnia antequcm

Va qunil in rapiliiln cnrnpilalnr sulijunxit, ad lioc
si(|iiidrm facit Sapiriilis

dirtum

:

Pnratn sunt dcri-

homincs ab co quod scmcl dccIinarc.PuIchrcautcm tcmporavit diccns, ut tiinrnnt a farie «^/uj.VuIttis quippc Dnmiiii supor facionlos mala. El Alcuinus in cxplanationc cjusdeni libri, ad Uniam saccrdotrm, ct
hn;c

omnia

Dousdisposuit

sorihiis judicin, ct mallei percutientcs stulti^riiin corpo-

ribus Prov.\\\,W),'m hor sensu potest
'

intelligi

convonionkT positum, quo posuit, pa^nam sane inaluin
uii

Canilidum prcsbyloriim, ct Nalanaolcm diacnnum discipulos siios :« Didin quui omnia opcra qun Ircit Drus iierseverenl in peri>etuiiin. Son potsumus eis
addrrc quidqunm, ner nufrrre qiuT
nirntur {Errle.
iii,

morilum ooruni oxseqnoiilom,

Doum

qui nniiiia

fecit

Deus

ut ti-

prospirit, pr.Tscivissr, el pr.Tiloslinassc quia jiislus

est.Sod adquidillud posuorit nonignoranius:tanirn

quod noviim

sil.

Ui. Nihil ost in niundo, inquil. Solis cursus. ct Lun<T vice«, el

117
terra3

DE PR.^DESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOR.
arborumque
siccitas vel

118

viror,cum ipso mun-

A

do nata sunt atque creata.Et idcirco Deus certa rationo cunclii moderatus est,eljussit liumanis usibus
elementa servire, ut homines vidontes hsc intclligant esse providentiam Dei, ettimeant afacic Dei, dum ex rerum i-equalitate, cursu, ordine, atque constantia, intelligunt Creatorem. » Et quoniam hoc de Ecclesiastc testimonium qualiter sua3 astipulationi conveniat, vcdelicet quia nc-

vitque ut essemus. Fecit autem hoc secundum placitum voluntatis sua>, ut nemo do sua,sed de illius

ergasc.voluntato glorictur.Fecithoc secundum divitiasgloriK

suK,secundum bonam voluntatem suam,

quam

proposuit in dilecto Filio suo, in quo sortem conseculi sumus, pra;destinati secundum proposi-

tum,non nostrum, sed ejus qui universa operatur,
usquo adco ut ipse
tur
in nul)is operetur et velle.Opera-

quaquamconveniat.doctorum senlentiisdcmonstravimus.ex hoc quod pra;misit,De hac.inquicns, immobilitate praescientia; et praedcstinationis Dci, pcr

autcm sccundum consiliurn voluntatis suae, ut simus in laudem glorice ejus.» Et item,cap.i7 « Ex
:

quam apud eum
:

futura

jam

facta sunt,Prosper

illi

ex libro secundo {cap. 33), dc Vocationc gentium respondeat « Non est, inquiens, in Dco accidcns,

hoc proposito cjus est illa clcctorum propria vocatio, quibus omnia cooperantur in bonum.qui secundum propositum vocati sunt et sine poenitentia sunt dona et vooatio Dci. » Et itcm « Elegit ergo
; :

eos de

mundo cum

hic

agerct carnom, sed

jam

motus, aut nova voluntas,aut temporalo consilium, „ elcctos in seipso ante mundi constitutionem. » Talis est fides orthodoxorum de pra;destinatione nec cogitatio ejus cum rerum mutabilium inajquali sanctorum. Studeat ct dicat capitulorum istorum tate variatur scd cuncta pariter tempora ct tcmpocompiIator,quia relictos reprobos, impios et injusralia sempitcrno ac stabili comprcnhendit intuitu,ct tos, ac periluros, antc mundi constitutionem pra;omnibusomuiajamretril)uitquiqua;sunt futurajam dcstinavit Deus ad intcritum, ct pcrditionem, et fecit.IIinc est illud beati Pauli apostoli scribentis ad pocnam. Nos dicere non audemus quia non dixit Ephesios Denedictus Deus et Pater Domini nostri Jesu Apostolus, nec per eum loquens Dominus Jesus Christi,qui bem^dixit nos in omni bcnedictione spiritali Christus. Noc emendatiore stylo et ungue censorio in ccnlestibus in Christo. Sicitt elcgit nos in ipso ante corrigens sua scripta bcatus Augustinus jussit eismundi conslitutioncm,ut cssemus sancli ct immaculati dem scriplis nos taliter pra;dicare.Dicit idem bealua in conspcctu ejus in cliaritiite. Qui prxdcstinacit nos Augustinus in codem libro (cap.cod.) « Electi sunt in adoptionem filiorum per Jesum Christum in ipso, itaque, quin pra;destinati, ante mundi constitutiosecundum propositum voluntatis sux, in laudem glonemeaprffidestinatione in qua Deus suafutura facta rix gratix sux [Ephes.i, 3), et ca3tera (sicutibidem prasscivit electi autem dc mundo ea vocatione qua lector quisque devotus vel curiosus plenius et latius Dous id quod pra;destinavil implevit. Quos enim poterit invenire,)qua! sub ejusdem scnsus pra;dicatione connectit, docens donum atque opus gratia; in C pra^destinavit illos ct vocavit.illa scilicct vocatione secundum propositum. Non ergo alios, sed quos a;terno Dei semper mansisse consilio, omncsque prasdestinavit ipsos ct vocavit, nec alios sed quos adoptionis fllios, non solum in eo tempore quojam ita vocavit ipsos et justificavit,ncc alios scd quog existentes vocati sunt,sedetiam priusquam mundus constitueretur,eIectos. In qua eleelionc quisquc hopr;cdcstinavit, vocavil, justificavit, ipsos et glorificavit illo utique finc qui non habct finem. » Et minum in Christo prajcognitus non ost nulla oidem
;

:

:

:

:

;

:

ratione sociabitur.

Omnes enim

qui ad

regnum Dei

de cujuslibct temporis vocatione vcnturi sunt, in ista quae sfBcula cuncta prcecessit adoptione signati
sunt.Et sicut nullus inndclium in hac sorte
ratu.i,ita

item (cap.lH) « Elegit Deus,inquiens,inChristoante mundi constitutioncm membra ejus. Et quomodo eligeret eos qui nondum erant nisi pra;destinando ?
:

nume-

Elegit ergo pra;destinans nos.

Nunquid

cligeret im-

nullus piorum ab hac benedictionediscre-

pios ct

immundos? Nam

si

qua;stio proponatur.ut-

tus cst.Dc plenitudinc quippo

rumhoseIigal,anpotiussanctosetimmacuIatos,quid horum respondeatquis rcquirat?ac non statim ferat nihil 55 i)ro sanctis immaculatisque sentcntiam ? » Et prfficognita atque in Ghristo antc sascula ;ntcrna itcm in librode Prasdcstinationc sanctorum {cap.15) pra;electa. Sicut ad Timolheum scribcns .\postoIus n « Est etiam, inquicns, prjeclarissimum lunicti pra;dicit Collaliora Evangclio sccundum virlutem Dei, dcstinalionis et grati;e ipse S;iIvalor, ipso Mcdiator
corporis

mcmbrorum
falli

54

Christi pra;scientia Dei, qua;

non potest, perditctnullodetrimento minuipotest.Sunmia

:

:

qui nos lihcravit

ct vocavit

vocatione sua saticla, non

Dci

et
:

hominuni homo Christus Jesus.
«

sccundum opera
tum,
et

nostra, sed

sccundum suum proposi-

{ibid.)

» Kt ilcm Ipsa est igitur pra^dcstinatio sanctorum,

yrutiam
i,

qux

m

{II

Tim.

8). »

data est nobis anlc tempora xtcrEt sanctus .'Vugustinus in libro dc
:

qua; in sancto sanctorum

maximo claruit,quam
gloria;, in

nc-

gare quis potost rectc intelligentium cloquia veritatis?

Prajdestinationc sanctorum (cap.iH)

« IIa;c

cst

im-

Nam

cl

ipsum Dominum

quantum
Epistolavocatus
dicit
:

mobilis vcritas pra^destinationis

et

gralia;, vclut

homo
runi

factus cst Dei Filius, pra^destinatum csse diin capitc

Apostolus

ait

:

Sicut

elcijit
i,

nos in

ipso

ante mujidi

dicimus. Claniat Doctor gentium

constitutioncm (Ephes.

4).

Elcgit ergo nos

Deus

in

suarum

:

l'aulu.s
I,

.servus

Christi Jcsu

Christo ante

mundi constitutioncm, pra;dcstinans

.ipostolus {llom.

1),

et c;eteru

usquo

dum
»

nos in adoptioncm filiorum.Non quia per nos sancti et immaculali 1'uliiri eramus,scd clegit i)r;edcstina-

Qui prxdestinatus
in ci)dcin libro
;

csl Filius

Dei in virlute.

Et itein
ille

«

Sicut ergo pr;udoslinatus ost

110

IIIXC.MAHI ItllEMICNSlS AllClllKPlSCnPI.
ut caput

120
fiunt, ulii

unu3
«

noslrum

cssot, ita multi prailostin.iti
:

A

quorum

ulii

aiiscricordia salvi

vcrilale

sumus

ut

mcmbra

cjus csscmus.» Et item {cap. 16)

Vorat Dnus cnim pr.Tclcstinatos multos filios suos, ut cos facial mninbra pra-dcstinati unici Filii sui.»
Et in
«

daninantur,univcrsx vix Domini,id ost miscricurdia cl veritas, suo fine disjunct.T sunt. »

Tandcm concludit compilatorc jpituIorumdicenB:
I'

fino

liiiri

de Bono pcr.-cverantia; (cap. 24)

:

Nullum est autcm,inquit, illustrius praidostinatiocxemplum, quam ipsc Jcsus, unde ct in primo libro jam disputavi.et in hujus fino commondare denullum cst, in<]uam, illustrius pr-cdestinatiolcgi nis cxcmplum quam ipse mediator.Quisquc fidclis
nis
:

Verumaliquosadmalumpr.edestinatos essedivina potestatCjVidelicet ut quasi aliud csse non possint, nonsolum non credimus.sed cliam si sunt qui tan-

tum mali

credcre voluerit,

cum omni

deteslalionc,
•>

sicut Arausica synodus,

Faciat sicut

anatbema dicimus. promisit. Legal totam illam synodum,
illis

vult

eam bcne

intcUigere, attendat ipsam, atquc in

et videat si invenire potuoril ul pra?dc&tinatos

ad in-

eo inveniat et seipsum. Fidclis, inquam, qui in eo

terilum aliquo
si

modo eadem

sacru synodusdixoril.ot

veram naturam
in

credit ot confitctur

humanam,id

est

hoc

ibi

invcncrit,dicat sicut illa
ibi

synodus

dixit

:

Si

nostram,quamvissingularitersuscipientcDeoverbo,

autcm hoc
aliud
j>

non invcncrit.quod

dixit dicat.ul

non
illa

unicum D('i Filium sublimalam,ila utquisusccquod susRcpit unu ossct in Trinitatc pcrsona.» Ecce caput,eccc lumen pra;destinatorum,occc pr.rpil ct

quam verum

dicat,quia profcssus cst sicul

synodusdixitscdicerc.Sicnimaliterdixeril.autaliud

ndcicontrariumsuperaddiderit.manifestumestcum
anathemacontrariasenticntibus non diccrcsicutilla dixit, quo: in nullo a fidc catbolica discordavil.
Et quia in Scripturis dicitur malum, non solum pcccatum.sed ct peccantis supplicium.vidcat in catholicorum senteiitiis, utrura honio, sicul nvc ad peccati malum,ilactiam nec ad pro pcccalu suppliciuiii pi'a.>dcstiuatus intelligi dchcal, scd polius cx
retributionc justitia? voluntarie pcccanli a justo judicc dcbitum sit pra^dcstinalum suppliciuni.Maluni

destinalionisexomplum.Quocircaquireprobosadinteritum prajdestinatos dicuntjdicant aquosuntprajdcstinati,profcrant pra?destinationis illorum

exom-

plum,ostendant oapul talium pr.vdcstinatorum,dcmon3trent,quialumen non |)ossunt,toncbrascoruin. Contra quos vidoliccl, qui reprobos ad interiluni
praedestinalos dicunt,S.Prospcr in rcsponsioac duo-

decim conlra Vincentianos dicit « Hi autcm dcquibus flicilur Ex nobis c.ricninl, scd non crunt ex nobis : si cnim fuisscnt cx nobis, mansi.t.ient ulique no: :

siquidcm

in

Scri[)turis
:

afllictio

nomiiiatur, sieut
\Mattli. vi,

bisrum

(/

Joan. n, 19), voluntatc cxierunt,voluntatc

scriptuin est

Suffuil diei malitia sua

cecidcrunt, et quia praisciti sunt casuri, non sunt
pr.-cdeslinali
:

3'i),quam pro ainictione positara doctores expoiiunt:

si esscnt sicut ct dies mida vocatar, non quod mala sit, sed quod mala facicntibus sit inala. Ita ct ignis a-termansuri ac pcr hoc pr.-cdcslinatio Dci multis est causa standi, C nus malus lorquondis est pcccatoribus.angelis scinon in nalunt honaopclicot ot hoiniiiibus malis ncmini cst causa lalicndi. » Et sanclns Auguslinus -ncs, ruin diviiiorum,qua crcati sunl an^: Ex duoin liljro de Dono persevcranli.-u (cap.S) cl idem gehcnna; ignis; sed operali um bul.inquil, piis cur huic donelur pcrseverantia us-

cssent aulcra prasdcstinati,

rcvcrsuri, et in sanctitate ac veritale

:

:

:

>>

:

que in fincm,illinon donctur.inscrutnbiliasunt judicia Dei, illud

cujus opcralionis initium csl infidelitas^sciliccldesertio veritalis, sicu! iniliuin salulis lides essc di-

lamcn

fidclibus dcbcl cssc ccrtissi-

mum, hunc

essc ox pricdostinatis, illuni non csse

gnoscitur donata gratia Inrgitoris.ldcm CDiu) ignis,
qui stantibus angclis cl hominibus

Nain si fuisscnt cx nohis,ii\l unus pi\cdcstinatorum, qui dc pcctore Doniini bibcrat hoc sccr;tum, mniwisscnt uliijue nobi.u'um, Quid est, qua!so, ywn crant c.v nobis, nam si fui.^tsent, mansisccnt utiijue twbiscum} Nonnc utriquc n Dco crcati, utriquc cx .Adam nali, utriquc de terra facli erant,ct ah co qui dixit omncm
flalum ego fcci
tui-.-c

i

pojus-

tuil.cadcntium traiisgivssionom px

I'

<

tilix piinit.sicuti ct flainnia fornacis

Uabylonicx innocenlium vincula arsil,Pl nec capilluui quidcm corum adussit, diirusaautcm circa fornaccm inccndil ""' quos repcriliiiiiiislros rcgis qui
" '

(/.w.i.vii, 18), unius ejusdcinquc naacccpcrunl?nonnepostrcino56utrique vocati fueranl, ot vocantcm secuti? ulriiiuc cx iiii-

ignis trcmcndi juiliriiSJquijii.r

a.niraas

bil.iuflummubil
r.

iii

circuiti.
-

t\aobviainilIieuntibuspcr\

piisjuslificali.etperlavacrumregcncralionisutriquc

renovati?

»

Et posl piiululuin

Secundum h.-cc omnia ex nobis crant. Non crant pr.x»dcstinati secun:
..

mundumilluminat,ctinnrniisoculisnoc«t,noaoxse, sedexpnssionibusoculorumtqui dod sibi ipsi divcrsus disersa agit.cuni coram liquat
ct lcnis sibilus
et

lutum

^lrincil.

diim propositum cjusqui uiiivcrsa operatur."Attcnditc quid bcalus .Vugustinua dicit.hunc csse ex pra;dcstinalis,illum non csso.Cur non dixil hunc cssc cx pr.Tjdcslin.ilis ad vitam, illum es pro^dcstinalis ad
inlcrilum?
ix
lido sibi
»

Et panis vitam fortiuni rolK>ral, par-

cquos mitigat,

cnti.

;

vcnenum mors

esl homini.ct \ita scrpcnli.Sic un.-»

El Prosper, in recapitulalii.ni' x objc:

Dci in .Eg)'plo signorum operalio roollicbalcorfrcduloruin,ot incrcdulos indurabat : quia juxladiiritiaiii siiaiii.

clionis (iullonim dicil

n

I'

'us ilaqiic vivit
.is

donata.non
2tS)

pi
»

piiit

iiilidi li-

irniii

iii

dir

taie voluntaria,

non coacla.
« Si

Et In

libi"o Siiilciilia-

banl

licri

non crdcbant. El
vilA' in

p
ai:..^
.

.m sornio
-

rum

(('((/).

:

omncs simul considcrcmus,

aliis csl

odor

vitam,

mortis ia

121

DE Pll.EDESTINATIONE DISSEIITATIO POSTEIilCR.
et

122
in

mortem, Sic

spiritibus

refugis,
fit

et

hominilnis

A bitum
rum

potuisset.
:

Unde Prosper
«

libro Scntcntia-

reprobis, operationc sua

malus

ignis a;ternus,

{cap. 270)

crcationo divina bonus.

male autem vivcre jam non

Naturale nobis est velle viverc, est natur», scd per-

Ad quod etiam malum, videlicet mortem sinc morte,non est homo a Deo prffidestinatus,sicut ncc
ad anima3 mortem vel corporis.

vers;e voluntatis, quani juste pa;na consequitur. »

Adam
:

quippe, ut

est, peccando anim« mortem cum omni sua incurrit, de qua scriptum est Deua inortcm non fecit (Sup. i, 13). Et ideo mortem a judicc justo vindicante recepit, hoo est in separationc animtB et corporis, et nisi Dei gratia ante scparationem liberata fucrit,in aeterna crucialione anima; ipsius et corporis, illa scilicet.qua disccdcnteanima caro sola moritur, et anima ptrnis torquctur, usquc

notum
stirpe

Quia vero sicut nec ad peccati, itaneoad mortis sit a Deo prasdestinatuSj.A^ugustinus in libro quarto de Trinitate demonstrat dicens {cap.

malum homo
12)
:

Per

unum

quippe

hominem peccutum

intravit

in niundum, et per percalum mors, et ita in

omnes

homincs pertransivit,in quo omnes peccaverunt {Rom. V, 12). Hujus via3 mediator diabolus fuit, pcrsuasor

rediens in carnem, in eadem et cum eadom in qua peccavit, osternalitcr puniatur ut cum qua communicavit morti peccati, quod Dei bonitas interdi.xit homini, cum ipsa communicet morti sup plicii, quod pneparavit divina justitia peccatori. De hac morte Salvator nostor dicit Eum limcte,

dum

:

mortem. Nam et ipse ad opcrandam duplam mortem nostram, simplam attulit suam. Pcr impictatem nainque mortuus in spiritu,carne utique mortuus non est. Nobis autem et impictatem persuasit,et proptcrhanc utinmortem carnis venirc mercremur effecit. Unum ergo appctivimus iniqua suasione, alterum nos secutum
peccati et prfficipitator in

:

qui pptest

et

anitnnm
est

et

corpus perdere in (jchcnnam
:

(MaUh.

X, 28), et

Domino Deo

de qua scriptum est Norset ritn a {Eccli. xi, l-'i): ut Augustinus e.Kpoa dunante, mors a vindicante. Et
:

quippe scriptum Deus inortcm non fccit {Sap. i, 13), quia causa mortis ipsc non fuit. Scd tamcn per ejus rctribulioneni justissimamors irrogata ost peccalori.sicut
est justa daninatione. Propterea
cst,

supplioium judcx irrogat rco, causa tamen supplicii

nit, vita scilicet

ut Prosper dicit in libro Sententiarum [cap. 295)
('

Justum judicium Dei est,ut peccato suo quisque percat,cum peccatura Deus non faciat,sicut morlem non fecit, ct tamen quem morte dignum censet occidit. Unde lcgitur, Dcus mortcm non fecit [Sap. i,
13); ct, Mors et vita

meritum criminis. Quo ipse non veiiit, id est ad mortem carnis, ibi nobis Dominus Dcus noster mcdicinam emendationis inserui t,quam ille non meruit.occultact nimis aroanaordinatione
csl justitia judicis, scd

non

ergo nos mediator mortis transmisit, ct

diviuffi aItc-equejustilia3.Ut

ergo sicut

perunum

ho-

a

Deo

est {Eccli. xi, 14).

Quai

mincm mors,
rectio

ita

por

unum hominem
mortcm

fieret rcsur-

duo

inter se contraria profocto

non

vidct, quisijuis
:

mortuorum, quia magis vitabant homincs
carnis,

ab operibus divinis judicia divina discernit
aliud csl creando

quia C quod evitarc non potcrant,

quam

non

instituisse
»

judicando plcctere peccatorem.
290)
:

mortalem, aliud Et iterum (cap.

Deus quidem mundum fecit, et corpora prorsus omnia; sed ut corpus corruptibile aggravet
«

animam,

et

caro concupiscat adversus spiritum,

non est pracedens natura hominis instituti, sod piuna damnati. » Et item contra Gallos {cap. 14)
:

magis pifnam quam mcritum paMUR (nam iion pcccare aul non curatur, aut parum curatur; non mori aulcm, quamvis non obtincatur, vehementer satagilur), vit;e mediator ostcndens quam non sit mors tinicnda, qua; per humaiiam conditionem jam evadi non potest, scd potius impietas.quaj perfidem caveri potest, » et relirnortcm spiritus,
id cst,

"

Praidestinatio Dei est, qua: in electis ct reprobis

qua, quas

ibi

proscquilur. Et Prospcr in libro Sen:

aut ad

douum

perlinelgratia!,autad retributionem

tcntiarum

(«i/).25I)
:

«

llomo factuscratimmortalis.

justitiie. » Et

Paulus coni\vm»X,Slipendia enim pcccati mors,(iratia uutcm Uci vita .vterna (/Jm. vi, 2.3), qualionus ct niiscricors Deus ffiternalitcr in hominc
curonat 5!4 quod tcmporalitcr bene gestum csl quia honio, qui prajvcnientc, comitanto, et subsc:

Dcus csse voluit non perdidit quod homo crat, scd pcrdidit quod inimorlalis crat,59et de inobcdiciitia

supcrbi;c
isti

contracta est

poma

natura;.

»

Eccc

ostendunt
pcccati,

doctorcs catholici, quia
sil

homo
lit

ncc ad
niors

nequc ad supplicii maium

a Deo prasdes-

qucnle se Dei gratia, ex voluntale
^

et rccta inlentiono

n

tinatus, scd ex retributionc justiti;c, sicut

|,

a peccatis,

quantum humana

fragilitas patitur, se

corporis, ita et intei'itio rctrihuta
tionis just;cquc piinitionis.

sit iili

dcbil;e ul

custodivit, aut ante niortem a pcccatis vcl

incrc-

dulitate se rotraxit, et in fidc recta et bonis operi-

GAPUT
Dc eo quod FuUjentius
psit,

XIII.

bus usque ad finem corporalis vita: perseveravit, semper Doo vivere vellet, si sempcr iu corporc
sine mortis intercessionc viverc potuisset. Econtra
vcro, stip(Midio peccati.morto vidclic;ct scmpitcrna,

in lihro suo

ad

Monimum

scr'-

pr,vdcstinati(mcm Dci,nim tanlum in hono,scl ctiam in malo dici.

Niinc vidcanuis dc hoc

iiiiod dixit

l'ulgcnlius in

Dcus ;Blernus
ab honiinc

et

juslus idco (luod inalc tcnipoi-aliler
esl
fcternalitcr

suprascripto libro ad Monimuin, pnedcslinationem
lici
11(111

gcstuiii

vimlicat,

(|iiia

taiiliiiii in

homo,qui in incrodiililatc. ct in pcccatis voleiis usque ad lincm corporalis vita; porscveravit, scinpcr
peccarc vclh't,si scnipi;r sivrrc sccundiiiii
siiuiii
!i-

(piiiil

ri\sp(inil(;;d

illi

bono dicit,scd etiam in inalo.Ad idciii li. Augustinus cx libro do
siciit cst laiidan-

PraMlcstinationc sanctoruiii,(piiwii
iliis, (Uiiii
l''iili;i'nliu;^

isdcin

UlU(l;ivci';il. .\il

onini

:

123
{cap.

IlINCMAltl RIIKMKNSIS AHCHIEPISCOPI.
10)
:

i-2i

"

bono

est, gr.itia

Quocirca pra;<Jc=Unalio iJoi, qu.i" in cst, ut dixll, pnrparalio, gratia

A

lurgiloroni cooperatoremf)Uf
tcni

eorum Doum.mala au-

ad voluntariam rationali^ croatura; ncquitiam

vcro est ipsius pr.cJcsliiialionis oirectus. » Et i|)Sc Fulgcntius a scipso preposita incdicina sanari procurct. Ait
libro

refcrcnda sint,dubiuni non est, sine uHa lcniporali

diffcrcntia.Deum etpra;scissesiriiulet pra^destinasse
qua; ipso eranl auctore facicnda, vel quae malis
rilis

enim idcm,

ut

prajmigimus, in
:

pr.-ofato

mc-

" Huicitaque pravitati, ad Mo)i.,c. 30) inquicns, qu.i! H. Augustini dictis non cx veritalc, scd cx livorc objicicbatur, lali Prospcr sermonc
{lib. I

tcin

pnscissc nutantummodo.non etiam pr.Tdestinassc,qua> non
juBlo erant judicio retribuenda
:

ex ipso erant rausam opcrationis habitura.
ha-c autein (incm libro imposuit.

n

Post

respondit

:

Iiilidclitas iion credciitiuin

Evangelio nc-

quaquam cx Dei pra;dcslinaliune gcnerutur; boncrum cnim Deus aiutor est, non maloruin. Praidestinatio igitur Dci scnipcrin

Sed cur apcrtiorcs rcsponsiones Prosperi, ad (juos
se reclamavll, dimiserit ct istas posueril, ip.sc viderit.

boDO cst,aut ad rctribuct

Nos autcm rcclamantibus per Fulgenlium,

tioni'injuoliti:p,aut ad donalionoin pertinons gralia;;
utiivcr.tcC
(/'.s(iL

enini

i'i.V
..

Domini miscriconlia

vcritas

XXIV, 10).

commemoralas a Kulgentip.de prafatls B. Augustini librisproponcre dlgnuin duxlmus; utsinosfortcnolucrint.coneilium
ipsas objectiones ct rcs|)onsiones
r.

Adbuc ctiam,ut cum vonia
slraro volumus. Di.xit
enini
:

duiiuii 1'ulgciitii dicaillius

Fulgontii, sicut ipsi dicunl

corum fautorls,quod

in

mus, aliud quod nos cx vcrbis
sicut oslendinuis {cap. cod.)
inqiiions.etiani pra^torilo
"

inovct

dcmonlibro,

in

pra;scripto

Non autcni

ignoras,

tcmpore illi luculentissimo sancti .\ugustini opori, quod scripsit dc pr.-cdestinatione sanctorum,a quibusdam Gallis objectum,quod
B..\ugustiiiusin assertione pra;destinatlonisdivinK, pcccatores non ad solum pra'destinatos diccrotju-

dicium, sod eliam ad poccatuin. Cujus dicta, quia ipsc ccleri pr;ovontus ost obitii, Prospor vir erudltus sanctus recta derendit fidc (a/., rccte defendil copioso sernione. Ex quibus Gallorum capitulis, ut non multa nunc ponanius, ne libellum
ct
fidcli) et

rcliquum proferemus, obaudiunt. Ait enijn B. Prospor adCamillum et Theodotum presbytcros Janucnsium civilatis " In llbris, inquiens, bcata; memoria; .\ugustini, quoruni titulus est de Pr.x-dcstinatione sanctorum,qu;odam sanctitalemvestram.vfl insolita,aut minus clara, moverunl. • El sic per Ecptcm objcctioncs et responsiones progrcdicns ad octavam pervenit.quadicHur i^Sequiturdeincops quod in libro invenitur sccundo, .\n quisquam dicere audebit Dcum non pra«scisse quibus csset daturus ul crcdcrent,aut quosdaturus e.«set Filio suo, utex eis non
: :

pcrderet
ficia

quemquam? Qua;

uliquc

si

prsescivit.bpnc-

sua^quibus nos dignatur liberarc pra^scivit. H.x'c csl pncdestinatio sanctorum, nibil aliud, pr«istuiii,queni prolixum facerc dlsputando nccessitas scientia scilicet ct pra^paratio beneficiorum Dti, cugit,prolixiuroni vriiiint.is fucere vldcalur,duaruni rcspuiisionum loca duxiinus inscrciida... Et pivcter- C (juibus certissinic liberantur quicunquc liberantur? ca;teri autem ubi nisi in massa perditionis jnsto dimittens illas rcsponsiones apertius sibi conlradi vino judicio relin.]uuntur? ubi Tyrii relicti sunt el centcs, quamvis et ist«e ipsa; illi aperte resistant, Sidonii, qui eliain crcdere potuerunt si niira illa quas Propcr objcclionibus, de cisdem libris collcQuarChristi signa vidissent? {MaUh. xi,'H.) Scd quoniaiii clis rcspoiidit, .id alias sc convcrtit diccns ut crodoront non eis erat datum, ctiam undc crcdeladccima qiiiiqio Gallorum ohjectio sic habetur ronteslnegatum..>Adha'cS.Prosper respondit.qucm Quod qni cvangoilc.c praidicationi non crcdunt,
:
>•
:

cl quod Dous quicunque 60 non crodunt, cx ipsius constitutione non credunt» Iluic ilaque pravitali, qu;o bcati .\ugustini dictis, non ex vcritalc, 6cd ox livorc objiciobatur,tali Prosper sermonc resInndclltas non credontium Evangolio nepondit

ex Dci pra;de3tinalione noncrcdunt;
ita difliniverit, ut

61
<i

Fulgentius de fidc
istls

el

copioso sermono laudavit

Qui

resistunl,hoc sonlire apertissimc proban-

:

1'

quod fides non sit domum Dei.et quod gratia non pr.Tvcniat libcrum arbitrium, scd scquatur, cl quod gratia Dci secundum niorila noslra delur. « Et past paululum " Vcroqui ita sentiunt fidom non
lur,
:

quuquam cx I>ol pra;deslinationc gciicratur: boiiorum cnim Dcus auctor cst, non malorum. Pra;destinutio IgiturDoi

accepcrunt, aut

quam
:

accopcrinl perdidcrunl.

••

El

Itcm post pauca
[)

"

Agnoscamus itaque

sapicntor,

sompor
aut ad

in

bono

est,

aut ad retri-

butioneni

jiistiti;o,

donum

iicrtinons gratio';
cl

picque fateaniur, pra>scissc incomroulabilitcrDcum quibus essct daturus ut crodcront.aul quos daturu?
essol Filio suo, ut ox cis
et si b.TC prn;scivil,bcnoncia

univcrsx cnim
{1'sal.

vi;v

Domini miscricordia

vcritas

XXIV, 10).

Proinde infidelitas non crodcntlum,
pra;8cicntiamrcfeidco necessitatcm

nunad constltutioncmDci,scd ad
rundu cst;
intulit,
qu.i; iion
falli

dlgnatur libcraro,

non pordoret quomquam, sua illupi quibus nos pra^scissc; et hanc csso pr«;dca-

non crcdendi

quia

dc ea qu.T futura orat infidelitale

tinationcm sanclonim, pr.rdostinalioncm scilicct cl pr.Tparationom bcneficiorum Dci qua ccrtissimc
libcrantur quicunquo liberantur. Ca-tcros nut»>m, quos a gcnorali ponlilionc l.umani pcneris gratla non oxeinil.Justo noveriinus judicionon cxcm[itos, et quid nobis rcmissum sit in cis disc.amus, dc quorum qucri damnalionc non possumus. Non est enim iniquitas apud Deum {Hom. n, 14;, ncc quis-

non

potuit...

insertaest :"
destiiiatio.
.>

Decimaquintu etiain objoctio his vorbis Quod idem sit pr.TScienlia quod pra>-

Gui Prospcrsic rcspondit: « Qui pra;scicntiam Dei in nullo ab ipsius prxdcstinationo
diseernit,

quod tribucndum

est

ctiam dc miilisconaluruscribere.Scd

Dco dc bonis, hoc ei cum bona ad

125

DE PR.EDESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOR.
judicio ejus innocens perit (Joh
iv, 7),
<>

126

quam sub

A

judice Pst poena praodestinata,sicutelectisa piissimo
largitore
ct .\postolu3

et reliqua,qu.-o brevitatis

causa hic ponere supersevel curiose volverit, in

dimus,qua?que qui studiose
suis locis legere prsevalebit.

dmm
innitunturFulgen-

dono grati» vita est ;etcrna donata. Nam hoc utrumque testatur dicens:.S//;jf«cnim peccali mors,gratiamUcm Dci vila ivtema
VI, 23).

Nunc autem audiant,qui
tii,ipsius consilium.Ait
si

dictis

{Rom.

enim

in praefato libro, in

qua-

CAPUT XV.
Dc quorum
verbis (li^tic Scripturnrum sc)itcnlii.'< qualuor capitula, a nohis olim conlra rcc.rortos l'r:rilestinatianos c.vcerpta, qu.v istorum capilulorum compositor reprchendil, collecta fucrint ct c.rccrpta. et quie inde veteres Pr;rdeslinaliani di.ccrint, qtiwve modcrni e.v his delirantcs dieant hxretici.

eorum synagogulam alloquens sub/i?!.): « Nos itaque, charissime,

Monimo

(L(7!.i,

hiec interim pau-

ca dc libris sancti Augustini, et de rcsponsionibus Prosperi,ob hoc maluimus huic libcllo inserere, ut

quid debeant do praedestinationc sanctorum impiorumque sentire. » Quid sit autem quod cunctiindesentiredebeant secundumejusronsilium, idem in capite sequentis libri ad eumdem
cuncti noverint

El quia de duobus capitulis, nescimus a quo ex
Flori scripto de praescientia et prffidestinationc Dei cxcerptis, singillatim praemissis sententiis,exortho-

Monimum

loquitur dicens {lih, n, c. 1):« Satis, ut arbitror,Monime charissime,qu8estionem de diversitate praidestinationis,

n doxorum vcrbisetsensibus,promediocritateingenio
linostrirespondimus,ut congruentiusostendere valeamus,de quorum verbis capitulaa nobis exccrpta,

justorum

scilicet et

iniquoprffivc-

rum,hoc est.quos gratuita misericordia Dei

nicnsjustilicando convertit gloritlcatura conversos,

etcorum,quosjustaDeiseveritasin pcccatis dcrelinquit punitura damnandos,superior sermo,in quan-

tum Dominus

pusillitatem nostram dignatus est ad-

juvare, et pertractatam continet et solutam: ita ut
plerique, licet in ea soleant
iacilo possint.et

non leviter pcrmoveri, divinorum librorumtestimoniis in-

capitulorum compositorc reprcbcnsa collcgimus.nccessorium duxinuis, alligarc in quatuor fasciculis ad comburendum 2izania,qua;in Dominici tritici medio prisci seminarunt Pradestinatiani, varia quidem voce, sed cognata pariquc impietatc, de Doi prsscientia et pra;destinatione suum dogma perniciosissimum componentes; quos
et a pr.Tsfatorum

strui,et sancti Augustini libris,et Prosperi erudilis-

.Augustinus et Prosper suis scriptis suflicientissime
revicerunt, ct
vit.

responsionibus informari, quibus agnoscant pra^destinationcm Dei nihil aliud esse, nisi
simi
\nri

contra

quos B. Ca?lestinus decre-

sterna sua dispositione,aut misericorditer se facturum prKscivit, aut juste. Et quia in pcccatis nec misericordia inv
ejus,quffi in

prwparationem operum

quia secundum prsscientiam 63 Deus bomines damnct pro meritis sua; vitai.quainon habuerunt mortc pr,Tventi,sed habiluri essent si viverent. Aliud est, quod ab eis qui non
est,

Quorum unum

nitur nec justitia,ideoqueomnem iniquorummalam ^ sunt praxlestinati ad vitam, non auferat pereepta voluntatem qua peccant, a Deo praescitam,non tabaptismi gratia originale peccatum,et licet pie jumen esse a Deo prfedestinatam,cum ipsam volunla- stequc vixerint, nihil eis prosit, sed tandiu resertem inalam non aliter essent habituri, nisi in eo quo ventur.donec ruant et pereant. Et quod libcrum arfuissent

aDominoreccssuri,necDeum pr*destiiiasse
sola voluntaria
essct aversio

discessionem hominisase,cumcausaipsa discessionis

bitrium inhominc nibjlsit,sedsivea(lbonum,sivead malum pr.Tdeslinatio Dei in hominibus opcretur
:

6?
cjus

peccatoris

:

qua;,quiaDeumfuturanonlatuit,inaBternapra!Scipnlia

([uoniam Doustale in hominibus plasmot arbitriuin quale est daemonum,quod proprio motu nihil aliud
possit velle nisi

praparatam sihipocnam justre retributionis

malum. Tertium est,quod

ideni sit

invcnit.

(:.\pi;t

XIV.
dij.tcolcnn

prwscientia quod praedestinatio. In quarto aulem, pr.Tilestinationem electorum ad vitam uon denogant,
Colhc-

Uinc scquitur r.rhortalio ad scholam
scalci.

Nunc ex

(iothescalci schola,quid(iuid antca dixc-

etreproborum prwdestinationcm ad intorituni conquos sicut dicunt a Dco pi;cdestinatos ad interitum,ita otiam adpeccatum.Dcquibus inodcrni
fitentur;

ritjFuIgcnlii audite consilium,ct credito dictis
gustiiii ac Prospori, qu;o

Auisdcm Fulgentius paulo

])

PraMlestinatianiunumnontangunt.aliudtransiliunt, lcrliuni declinanl.quailum coloro inutant,scdodoris
alqiio saporis intolligontia rcdolont.

anto proposuit: l'ra'(lcslinatio, inquions, Doi somi)or in bono cst, aut ad rctribulionem Justiti;o, aut ad

Pr.Tdestinavit

Dicunt cnim Dous roprobos ad intcritum, non ad
:

doiiationem pertincns gratia), et proedestinationom
acprajparationcmgratiffi Dei, quacertissimclibcrantur quicunquo liberantur
ponor.Tli porditionc

pcccatunijCum nonnisipcrpcccatunipcrvcnirivaleat
ad intcrilum. Qua; quatuor hwrelica bcalus Augustinus
spcr,et
el

CKtcros autcm, quos a hiimani geiieris gratia non cxe;

Pm-

cum

illis

postcrior lcmpore, sed prior loco,

mit.Justo novorimus judicio non cxeiiiptos, et confitomini oloctos.id csl de gcnorali massaporditionis,

sanctus ("irogorius.pariajudicantcs a-qualitcr.ol ipsi paritcr condcmnantes dissolvuiit. .-Vil eniiii boatus

ab co

lego

quo

dicitur, Qui legitis ftores, gratia cloirl

Augustinus
icap. 13)
: i<

in libro

de Pra;dcstinationc sancloruni

ctos ct pra-dcstinatos,

cst,

gratia pr.Tparatos ad

vitam; ca;teros autom

in

massa porditionis judicio

justo rclirt(>s;i]iiiliusox rclriliiilionoJuslili.T ;iJuslo

nnn potcst quani molpste fcram, quod vidurunt Pdagiani cssc falsissimum cl absur(lissimuiii,lioc non vidisso istos.qiii nohisriim orroDici

;

127

IIINGMAIU HIIiCMiCNSlS

AJlCIlli: PISCOPI.

Ii8

rcin ilioruin li.TrcLicorinn culliulicaaucloritalccon-

A

etiain post baptisrau noveral.el idcirco

cum

ad Lasiiit

dcninanl.Scripsit
((((/;.

liliruin di;

morlalitatc Cyprianus
ccclitsiaslicas
(juo proplrrca

plismutis

grutiam non pcrducat. Quod

si itu cst,

14),

niuKis

iio

peno oinnlljus qui

pcccata quorumdani procul dubio priusquain

litlcrasanianl landabililcr

notum;in

dlcit non soiuni non csse ridclibup inutileni mortcm, verunictiam utilem repcriri.iiuoniam peccandi poriculis hominem subtrahil, et in non peccandi sccu-

perpelratapunlunlur.Etquisila rccta sciens di.\crit, quia omnipotens Dcus.quialios a perpelratis raciiioribus libcrat,ha?c in aliis etiurn non pprpetratu con-

dcmnal? Occultaituque sunt ejus
tatc venerari. »

judicia,ctquai'.ta

ritatcm constiluit.Sed quid prodcst,si ctiani futura quc-e commissa non sunt pcccata puniuntur ? .Vit ta-

obscuritatc ncqueunt conspici,tantu debent humili-

menillecopio.sissimcalqucoptimc,pcccan(lipcricuia

Dc
strat,

alio

nec dccsscin islavlla, nccsupcrcsse post istam. ot illud tcstiiiioiiiMiii ponit dc libro Sapientia;
ptus
cst,

L'bi
:

Prosper contra Callos (cap. 11) demonxquia in baptismo Christi cuncta reinittuntur
;

/{«-

pcccata

scd qui post buptismum u Christo rcccdit,
finit

n'

inalilia

inuturet

iiilelleclum

cjus

{Sup.

etulicnus a gratia

hanc vitam,non propterilla
proptcr
illa

IV, 11).

Quod a me quo^juc
e.xci^pta
sit,

poslluin fralres istos ila

qua; ei in baptismo remissa sunt, sed

'fespuisse di.vislis, fan(|uain

adhibitum. Quasi
rcs ipsa

non de libro catholico hujus libri attcslationc,

qua3 postea admisit crimina, condemnutur. In qua;

quain voluinus hinc doccri. Quis eniin audeat ncgare Christianus, justum, si morte pra;occupatus fuerit, in rcfrigcrio fulurum? quillbcl hoc ill.vcril, qui.s hoino sanic fidei resistcn-

non clara

B

prolupsus,ct sine pa^nitentiu deliciens,nonexcone-

ccssilatempereundi habuit quia prajdcstinulus non fuit, scd idco non (uit prxdcstinalus, quia talis futurus
tus.
c.\

voluntariu pra;varicutione fuil a Deo pra:sciin

Libcrum arbitrlum

homine esse

dicil [cap.

duin putablt?lti'insi(li.\i'rlljustuin, si a sua justitia rcccsserit, in qua diu vl.Klt.et in ca fucrit impictatc
dcfunctus,in qua non dico unuin annuni,sed unum diem vixcrit,in pconas iniquis debiUis hinc iturum,
hihil sibi

0)

;

sed ante illuininationem lidei in lcnebris ct in

umbru mortismunere,priusquumudoniinulioncdiaboliperDeigratiamlibcrolur.lnquovoIunlasinbonis
sit

intelligenda dc grutia, in malis

uutcm volunlos

sua

prictorita profutura justitia, huic pcrsi

intclligendu sit sine gratia."Dclertio idera Prosper
dicit((V/;).15),"
rali

spicuiu vcrilati ([uls lidclluin contriidlclt? Porro

quia non csl dubium.sine ulla tompojir.Tilesli-

quicralur a nobls utrum

si

tunc cssct inortuus,64

dill'crenlia,Dcum et pra-scissesimulet

quando

erat justus, pcenas csscl invcnturus an rc-

na--^so,65 qua; ipso crant auctore facienda^vcl qu.T;

quiem, nunquid requicni rcsponderc dubitabimus? H;ec cst tota causa cur diclum cst a quocunque sit
dictum
cula
:

malis meritis juslo erant judicio relribucndu;pra'scisse

llaplus est, nc mulitia

mutuirl

iiitcllcctum

qua; non

uutemtantumniodo.nonetium pra^dcslinasse, e.\ ipso erant causam operutionis habilura.

cjus [Sap.iv, 11).
vilic

cst cnim secundum peri- C Potcst itaque sine pra;destinatione csse pr.Tscientia, priedcstinutio uutem sine pr.a'scionlia essc non posccundum pr;csciciiti;ini Dci, test." Do quarto nihiloniinus idcm beutus Prospcr, qui hoc pra;scivit qnod futurum erat,non quod fuludc verbiE suncli Augustini ex libro qui titulalur dc rum non erat id est, qiiod ei mortem immaturam Dono pcrscverantia', in rcsponsione ocLuva contra largiluriis, ut tcntationum subtraherclur infucriil

Diotum

hujus, non

:

ccrlo,

non quod pcccaturus

cssct qui niansurus in
«.

Jnnuenses dissoIvitetrcpulil(ai;;.
commutabiliter

9):

Agnoscanius,

Si ciiim tentationc non esset.» Et post uliquanta: judicarentur hominespro mcritis su.-c vita;, qua; non

inquicns, sapientor, picque fulo.imur.priscissc in-

Deum

quibus essct dnturus ulcro-

habnerunt morte
verent; nihil

pr.evenli, sed habiluri essenl
oi

si vi-

dcreut, aut quos daturus csset Filio suo, ul cx eis

prodest

qui raplus est ne malitia

muliirot inlclleclum ejus, nihll prodesteis qui lapsi nioiiuntur, si anto morcronlur, (luod nulliis dlcerc

non perderct qucmquam. El si basc prafscivil, boneficiu sua illum quibus nosdipnalur libcrnrc pr.Tscisse, et

hanc csse pr.Tdcstinationem sancloruni,
et

Christianusaudcbil.Quocirca non dcbent fratres no-

pr.edcstinallonem scilicet

priTparationoin prali.T

striastrucrciiuodnondicocrediturum.scdsomniuturnni ncmincmputarcmus, secundumeasciliceljudicari

Dei.ijua certissimc liberantur qnirunqtieliberanlur;

(|ucmquo inortuoruin,

(iiiic

gesturus fuorut
(cap. 2)

si

jj

CTteros autom quos a gcncroli perdilione bumani generis pratia non oxemit, juslo novcrimus judicio

tcniporcprolixiorcvixissct." Etsanctus tlrogorius in
libro

Moralium vigcsimo scptimo

:

«

Uone,

insit

quit, pcr

Salomoncm
.<sic

dicilur

:

Sicut ignoras qua'

viaspirilws,clqua rationc compingantur ossa in vcnlre
pr.viinanlis,

ncscis
.5).

opcra

Dei, qui fahricalor esl

non cxeniplos; ct in nbsoluliono objecliouis lortin» Gnllorum ifa dicif nd locum ••(}' in h.x'c prolnpsi mala sine cori derecerunt. non cx eo ncccssilalcm pcrcundi habut^ runl, quia pr.Tdeslinnli non sunt sod idco pnrde•>
:

;

omnium

Uteniin unum e mullis loquar, duo ad hano lucem parvuli veniunt. sed uni datur ulad roilcinplioncm por bnptisiiia rodeat, altornntc
(Eccli. xi,

stinati

nnn sunl.qiiin

tnles fuluri cx voluntnriapr.i•

varicntione pr.Tscili sunl.

El

"
.

enim

rclirti

sunt a Dco ul

reJii

.

:

sublrahitun|unin hunc i-cgonorans undu perfundal
els.Tpelideliumliliiissinc
liilc

r<;liquoriint ct rclicli

sunt.etcx bono in mnluni pro-

rapitur, el s;epc in-

fidoliuin concesso lidoi siicramcnlo renovntur.
1'ortasso aliquis

Sod

pria voluntate mutnti sunt; atquc ob hoc liccl fuerint ronali, fuerinl juslificati, nb co tamcn qui illufl
lalcs pr.vscivil,

dicalquod liuuc Dcusaclurum pravc

non sunt prKdcslinati.

-

120
Alia

DE PR.'EnESTINATinXE DISSERTATIO POSTERIOir
duo etiam adinvenerunt
prisci

130

Praedestina- A. "

autem

boniis et justus elegitexcadem massajjcr-

tiani,ut obnixius

suam possent confirmare

senten-

«

ditionis

tiam,quod Deus reprobos et ad peccatum pra^destinavcrit.et ad interitum, scilicot quianon vult omnes homines salvos fieri, sed cortum numerum prffdestinatorum, etiarasi

«

secundum prKscientiam suam quos per gratiam pricdestinavit ad vitam.et vitamiilisprtc«tornam casteros autem,quos justitia3 massa perditionis rcliquit, periluros proescivitjSed non ut perircnt prajdestinavit a;ter;

n dcstinavit " « « «
«

judicio

in

non pro

totius

omnes salvari velint et quod mundi redemptioneSalvator sit cru;

namautemillis quiajustus est pr^edestinavitEeternam..\c per

cifixus,quia

dum

certum est, si omncs homines, secunApostolum, vull salvos fieri (I Tim. ii, 4), et
est
{/

hocunam Dei proedestinatipnemtantummodo dicimus qua; aut ad donum pertinet
:

pro omnibtis mortuus

Petr.

iii,

18), ut

Petrus

dicit,neminom vult perire,et nullum credendusest ad perditionem praedestinasse.Contra quae quatuor
capitula,

ad retributioncm justitia;.» Ecce capitulum,quod dc prffidostinatione electorum Dei gra« grati,'c,aut

tuita gratia, et rclictione

reproborum justissimae
in-

novorum Pra;destinatianorum infcstatione, ex catholicorum Patrum dictis et sensibusqnaluor
itcrum capitula exccrperesumuscompulsi.Qu.Tque,
j.

ipsius rctributionis justitia,contra Gothescalcum et

erroncam cjus scholam,noeessitatc compulsi,ct

tcrrogationcprincipalis devotionisoxacti,secundum

sicut in capitulis a vcstra dominatione nobis antc triennium datis, et in Valentina synodo habitis, scriptum reperimus,reprehensoris condemnalione, judicio sancti Spiritus,sicut illi non Dcodicereplacuif,sunt explosa.Undc necossccst nobis ostcndere, do quorum dictis studuimus illa excerpcre, ut ovi-

sanctaruni Scripturarum tramitcm, ex verbis beati

\ugusuni ac Prosperi, caeterorumque catholicorum doctorum sensibus excerpere procuravimus. Quod
quia

cum

aliis tribus

a nobis exccrptis,quasi a Pa-

dentius olareat
locuti fuisse,

si

credendi sunt

illi

Spiritu sancto

quorum verba

lcctor quisque in capi-

tulisanobisexcerptis inveniet.Quod cumfuerit com-

trum catholicorum doctrina ot fide discordans, ab infestissimo oxplosore abominatur,membratim nccesse est nobis porvcrba singulademonstrare,qualiter non modo eum sensu atque doctrina, verum et cum verbis orthodoxorum Patrum usquequaque
concordat.
'iil

probatum.nemo ambiget, cxplosorem istorum capitulorum de illorum fuisse numero, dc quibus scriptum est, quia 6G prophctabant de corde suo dicentes Hxc dicit Doininus, cum Dominus nan sit locutus {Etsech. xiii, 2, 11); et quia sicut itemDominus dicit per prophetam de pariete a?dificato seulito
:

Scripjinuis

enim

in principio capituli,

Dcus

omnipotois, siout scriptum cst in Iloptalycho dixisse

Dominum ad Moysen, Eyo, Dominus Deus, hoc cst nomen meum memoriale sempilernum in generationes et proyenics {E.cod. iii, 1.5). Et Hilarius in psalmo
lluman», inquit, infirmitatis roligiosa condo Deo hoc solum nosse, quod Dcus cst. Et Ambrosius in epistola ad Galatas:Deus enimna:

absque temperamcnto. Ite, dicite parieti illi quia cxxix casurus est,cujus a;dificatoribas vwpronuntiaturab C fesslo
ipso.Et alibi ad prophctam iterum Dominusdicit
:

est,

Ecce constitui

te

super gentes

cl

regna, ut evcllas ct

tura;

destruas, et disperdas et dissipes, et xdiftces, et plan-

nomcn est et potestalis. Et in cantico Exodi, Omnipolens nomcn e/«5.UndeexSymbolo apostoiioo,

Impulso paricte aedificato super arequia non habuit Christum Dei virtutem,et Dei sapientiam fundamoulum,et disperso, quoniam non habuit a:diflcatores apostolos.et aposlolicos viros, convcnit aidificare nos, super fundamentum vorum,deIapidibus vivis,sententiisscilicet
tcs (Jer.
I,

10).

nam,

et everso,

Nic;cno ct Constantinopolitano,secunduni prophcticas, evangclicas, et apnslolicas vocos, Douin onini-

potontcm credimus, conHtcmur, et pr;i'dicaiuus_ Patrem,ct Filium,et Spirilum sanctiini,ex quo, per quem,et in quo sunt omnia ipsi gliu-ia in sa;cula
:

s;cculorum.

catholicis,

munitionom simplicibuset fidelibuscon;

impclus et iniplcto a veritato dicto vcridicu Omnis ptantatio (juam non plantavit 1'ater meus cwlestis eradicabitur [Matth. xv, 13), oportet nos plantare fidclia gcrmina, profcrcntia
tra h;ercticorum funiosos
:

cum

Subscculi sumus," Ilominom sine peccatorocluin libero arbitrio condidit." Et in Gcnosl scriptum

cst: Et crcavit Dcus

homincm ad imagincm suam, ad
illum {Gcn.
i,

imaginem Dci
enim.ct

creavit

27).

Constat

nemo

fidelium dubitat,nequc diffitelur,quia
reclus.qui

'ructus, id est intcllcctus fideles,

ad quod

sumus n quem ad imagincm suam Deussanctusct
creavil. Et in
libro Ecclcsiastico
:

gratia Doi plantali in donio Domini,in atriisdomus Doi nostri.

siiiopeccatoest,condidit,rocluractsincpoccatoillum

Dcus rrcavit hofccit

CAPUT
et

.WI.

minem,ct sccundum imagincm suam
XVII, 1).

illum {Eccli.

Abliinc excerpli a nobis primi capituli te.xtus ponitur,

Elitorum
se vestivit

:

Cffnvcrlit illum in ipsum, ct sc2).

unde sumptus

fuerit

mcmbratim
capltiili: «

dcsignando

cundum
runi
:

illum virtute {Ibid.,

Et

itc-

monstratur.

Dcus ab

inilio constituit
.

homincm,

et

rcli^iuit

Hic enim est texlus priml
"

Dousomni-

illum in
siastc
:

manu

consilii sui {Eccli xv, 17).

El in Eccle-

potens liomincm sine peccato rectum
paradiso
sanctitatc justili.c

« ftrbitrio condidil, et in
"

cum liboro posuit, qucm in

Solunimodo hoc invcni, quod
VII, 30).

fecerit

Dcus ho-

niincm rec.tum,ct ipse se
bus (Ecclc.

infinitis misciwrit gu.vslinni-

« arbitrio

« cst

pcrmancrc voluit.llomo libero male utcns pcccavit, et cecidit, ct factus masBapcrdilionis lotiushumani geucris.Dous

cjusdora capituli dicit «bonos

Undc Alcuinus in cxplnn;itioiie nosaDco croalos.scd
ad

([uia libcro suiiius dcrolicti arbitrio, vitionoslro

13i

lllACMAUl IIUEMENSIS AUCHlKl-lSCUPl.
et

lai

pojora lahi, (liim majora qu.Trimiis,
libro de Correptionc ot Gratia ad
:
i<

uUra

vires

A

tomplalus (|uippc intcrna (;audiu visionis Dci, et
socialem frequentiam angelnrum pcrsistentium.reg duxit oculos ad ima; vidit (|uo jaeeret, qui ad hoc condilus fucrat, ut in cadcstibus slare potuissel.
«

nostras varia cogilamus.» Et beatus Augustinus in

locum ita dicit Primo itaquo homini, qui in oo liono quo factus fiicrat rcctus, accepcrat possc non p(>ccare.possc non mori, possc ipsum bonum non de(cap. 12)

Uem

in libro

vigpsimo {rap.KJ;:

«

llumanum

igitur

serere.» El aliqnanto superius in
iO): "

eodem

libro^cftp.
re-

gcnus rcclo Dei judicio in vnluptatibus suissibidiinissum, alque pcr casdem voluptat«s spontancia
tribulationibus traditum.absinthio cst cbriuin.» Et
in

Quaproplcr salubcrrime confilcraur quod

ctissimc crcdimus,

Dcum Dominumquc rerum om-

homilia dccima scptima
nisi cibuin
in

nium.qni crcavit omniabona valdc,ctmalaex bonis oxnrlura cssc pra^scivit, ct scivit magis ad suam omnipotciilissimam bnnilalcni pi^rtincre, ctiarn dc nialis bcncfaccrc, qiiaiii niala csse non sincre, sic
ordinasse

hominum

« Quid aut4,'m animas Domini dixcrim, (|ua; ad hoc
:

sunl condil;c,iit

cjus corpore trajiciantur, id cst
»

ut in .vtern.n Ecclesia? augmcntuni tcndant.

Et

anpdorum

et

hominum

vitam, ut in ea

prius ostendcrel qnid possel coruin libcrum arbi-

Irium, dcinilo quid pnsscl sua; gratiae bcneficium
justitiajqiio jiidiciuin.
>

Hl pnst pauca:« Pic ct ho-

B

beatus.Ambrosius in psalmocxviii: < Undc Apostolus,in eos quitlem qui ceeciderunt scvcritatcm.in te autcm bonitatcm. Si cnim non cecidisscnt, utique utercntur et ipsi Dci bonitatc.» Et sanctus .Augustinus in libro dccimo tcrtio lcap. 12) de Trinilatc
:

mincm

fccil

cuin libcro arbitrio. » Et itcm in libro
:

«

Quadam

justitia Dei,inquit,in potestatem diaboli

de Natura
licct in

et Gratia ^cap. 67)

«

Cum autcm

dc

li-

traditumestgcnushumanumpeccatoprimihomini!»,
in

bera voluntatc rectc facicndi loquimur, de

illa sci-

omnes utriusque sexus coinmislione

na-scentcs

qua homo factus est loquimur. » Dcinde subjunximus, v Et in paradisn pnsuit, » quod et lcctio Gcncsis docct, Plantavil, inquicn-,
bcus paradisnm voluplatis a principio,
liominfm
(jucm formavcrat (Gen.
ii,

originalitcrtranseuntc, etparcntumprimoruindcbi-

tounivcr.<osposterosobligante.Ha!C traditioprius in

Gcncsi

signilic.ita csl:ubi

ciim serpnti dictum cssct
es, et in ler-

in
8).

quo posuic,
Prosocuti
vo-

tcrram manducabis. bomini dictuni lcrra

ram

ibis (Gen.

iii,

li, 19). In co

quod dictuin

cst,

m

sumus," qucm
luit.>>

in sanctilatc justitio;

pernancrc

1'ndcct bcatus Grcgoriusin homiliaEvangclii,
ct
:

terram ibis.mars corporis prxnuntiala cst,quia nec ipsam fui^ratcxpcrlurus.si pormansissct ut fucrat rectus.
"

GH
"

Erant appropinijuanU'.^ ad Jcsum puhlicani

Et paulu inferiua
"X'.

:

«

Eramusnatura filii ir.Tsicul

peccatorcs,

ad

lociiin

dicit,

(hom. 'M in

Evanij.)

ct cirtcri (Ephcs.ix,

Quocirca orancs

69

hninines

ab originc sub principc sunt potcslatis aeris. (]ui Angelorum qiiippc clbominum naturam ad cognoopcratur in niiisdiflidcnti.T.Etquod dixi aborigine. sceudum se Dominus condidit quam dumconsis tereadffitcrnitatcm voluit,eamproculdubioadsHam C hoc est, quod dicit Apostolus natura, et se fuisse sicut et caiteros, natura scilicct ut cst dcpravala siinilitudincm crcavit.» In qua .Ttcriiitatehomopcr:

mansissct,
et Gralia

si in

sanclitalc justili.c |)crslitissct, sicut
in pr.Tfato libro « In

sanctus Augustinus
(rfl/).

de Corrcplione

sine vitio,

si

quostatu, inquit, rccto ac pcr ipsuni libcrum arbilrium homoma10)
:

ut rccta creata est ab initio. » Et llicronymus in Michca prophcta in sccundo libro « neuscnim creavit hominem ne intcriret.etmorlcm non fecit. » Et beatus Gregorius in libro quarto Mo-

peccato, non

:

ncrc voluissct,profccto sinc uliomorliset infclicitatis

ralium

(<vip.28)

:

«

Quia cnim

si

parentum pritnura

cxperiniento, accipcret

illaiii

inerito hujusiiiodi

niilla pcccali

pcrmansioaisbeatitudinisplcnitudincm.qiiaclsanc;
li

sc lilios

putrcdo corrumpcret, ncquaquam cx gchcnn.T gcncraret, sed (]ui nunc pcr pe-

angcli sunt bcati, id cst ut cadere non posset ul-

hoc certissime scirct.(Nam quoraodo ipse posset etiain in paradiso bcatus esse, {irao ibi non essel, ubi esse misoruin non dcccret), si eum sui c.itcrius, ct

dcmptioncra salvandi sunt.soli ab illo elfCti nasccrcntur. » Et sanctus .\mbrosius cura tractarct, Intellectum da mihi et vivam (Isa.cxvm, 144), ait « Si petissct .-Vdam sicutpctivit David,iincquaquam illos
:

rcl?

sus prajscienlia ct timor tanti mali miscrum facc» El item beatus Grcgorius in libro oclavo MoraliumJob(((i/>. 6)
:

inexlricabilcs erroris laqucos incidissct,quibusomnis cjus h.Tredilas strangulatur. Ideoquc raorluus

».\dhoc namquehomoconditus

D

f*'.ct

quod gravius
••

est niort*;

pcccali,

quia antc

rucrat,ut stanti
erigerct, et

mcnte in arccra scconteraplationis nulla hunc corruptio a Conditoris sui
:

usurpavit scire,quani intcllcctum quo vivillcarctur
accipcret.

amore

declinarct. » Itcm in eodora {cap. 10)
(iiiippc

« ..Vd

Deinde subjunximus,«
ulons pcccnvit
linnis

Homo

libcro arbitrio

male
:

contcniplandum

Croatorom homo conditus fuoral, ut cjiis sonipor sp.^ciom qu.Trcrct, atquc in solomnitale illius amoris habitaret; sed extrase pcr iuobcdicntiam missus, montis su.tc locum perdidil,
quiatcnebrosisilincribussparsus, ab inhabitalione veri lnminisolongavit.»Ucm in lilirodocimoscplimo

cl cecidil,ot faclus osl

mossa

j>opdi-

totnis

huraani

gcnoris.
in

Tnde
hunc

Apost(diis

/Vr

MriH"i, in(]uit,

hominrm

mundum

fcc-

vitam namquo hoino condilus in libortatc propri.T vnluntatis, spontcsua faclusestde{cap. IX)
:

"

.\d

calum intravit,et pcr pcccafum murs,cl ita in omnes homincs perlransiil, in quo omne* pcccarciunl • Judicium c.r unn in {Kom. V, 12). • Et ilom condemnalioHcm, fl sicut pcr tmius dclictum in onincs homincs in cnndrmnationcm (IbiiL, iC>j. «
:

bitor mortis." Uoni iu

decimo nono(fa/).24;:

«

Con-

Uinc

sanclus Ambrosius

in

cxpositione

Luc*

:

:

;

m
« Fuit Aflam,
ct
iii

DE Pn/EDESTINATIONE DlSSEllTATIO POSTERIOn.
illo

134

fiiimus

omnes
»

:

periit A. pra;destinationem scilicet et pra;parationem gratia;

Adam,

et in illo
:

omnes

perierunt.

Et beatus Au-

Quia vero, inquit, per liberum arbitrium homo Deum deseruit, justum judicium Dei expertus est, ut cum toto sua slirpe, qua? in illo adliuc posita totacum illopcccaverat,damnaretur.» Subjuiiximus denique « Dcus autcm bonus et jusluselegit exeadem massa perdilionis,sccundum priTcscicnliam suam.quos pergratiam pra;destinavit ad vitam.et vitam illis pr»destinavit 5elcrnam.»IIinc apostolorumprinccps Pctrusaposlolus Jcsu Clirisli,
gustinus
«
:
:

ca;tcros

Dei.quacertissimeliberanturquicunque liberantur; autem, quos a generali perditione huniani
generis gratia non exemit, justo noverimus judicio

non exemptos, et quid nobis remissum sit in eis dicamus, de quorum queri damnatione non possumns.» Et Grcgorius in libro vigesimo quinto {cap.
7)

Moralium

roquisitione

<iCunctis liquet quod in illa cxlrema examen publicum facturusest omnipo:

lens Deus, ut alios ad

tormenla dcserat,

alios

ad

elcclis aclvenis
(/

Petr.

I,

1).

sccunduin pncscientiam Dci l'alris Et Paulus apostolus Nam quos
:

participationem rcgni crelestis admithit.Sed ct hoc nunc secreto judicio quotidie agilur, quod tunc
in publico demonstrabitur.

Nam

juste ac miserivel

prwscivit ct pra^destinavit conformes
fdii sui [l\om. viii, 29).

^ficri

itnaginis

corditcr singulorum corda vel

examinans

dis-

Et Augustinus in libro de
querulo! imperitia; seu
beati Augustini :« Pra3-

ponens, alios in

Praedeslinatione sanctorum, et Prosper ex ejusdem
verbis, contra objectioncs
fallacis invidia;

qua; sunt Intrinsecus trahit,

ea hos accondit intcrna appetere,illos pro voluptatibus suis deserit extealios

exteriora respuit,

ad

remulorum

dostinatioest,inquiunt,gratiae prMparatio;
praiscientia esse

qua sine

non potest,potest autem esse sine

riora cogitare. Et ,\ugustinus in supradicto libro de Correptione et gratia [cap. 10) « Quotquot ex hac stirpe, quin primi hominis, gratia Dei liberan:

munehabemus, et quaj prajscita dicuntur, non possunt non esse pra!destinata,et quaepri-Ddestinataappcllantur,non possunt non esse pra^scila. Et Doniinus in
prajdestinatione praescientia.QusenimexDei
re

tur a damnatione utique libcrantur,qua
Dei judicium

jam

tenen-

lur obstricti,nnde eiiamsi nullusliberaretur.justum

nemo

juste reprehendcret.

Quod ergo

pauci in comparatione pereuntium,in suo vero nuinero liborantur multi,gratis fit,gratia; sunt agenda;

Evangelio

:

Vcnite,bcnedicti Patris mci,percipite rcvobis

gnum quod

paratum,id cst
(HJattli.

prffideslinatuiii,ri;
:

quia
scd

fit

:

ab originc mundi

xxv, 3'i).Et ilem Paulus
Iliiic

omne
in

ne quis velut de suis meritis extollatur, os obstruatur, et qui gloriatur in Duini»

Graliaantcm Dcivita :rlerna (Hohi.vi,23).»

Au-

no gloriclur.
Et
trio,

gustinus in prsfato libro de Pra^destinatione sanctorum « Gratiavero est jam ipsa viita» donatio. »
:

dc Gratia Christi, et libcro arbiatque originali peccato, qucm llypomnestilibro

Et item :nQuo circa prsdestinatio Dei qua; in bono
est, gratiffi est, ut dixi, praeparatlo,

con appellavit, ad locum in

explanatione

qua;iv.

70

gratia vcro

C

stionis sexti-B de pra;destinatione ita dicit
in princ.)
:

lib.

ipsius pr«destinationis effectus.

»

«

Prajdestinatio
vel

Deinde conjunximus
stilia;

:

«

Caiteros autem, quos jureliqui, peri-

do,

et

prffveniendo,

quippe a pra;videnpra;ordinando futurum

judicio in

niissa perditionis

7 I aliquid dicitiir. Et

ideo Deus, cni pr^scienlia

turos pra;scivit, sed non ut perirent prajdcstinavit,

pccnam autem
cent"ianos:«

illis

quia justus est prKdcstinavit,
contra Vincrcator est

ffiternam. » Et Prosper, actione tertia

non accidens, sed essentia fuit sempcr et est,quidquid antequam sitpra;scit pra;deslinat; et propterea prccdestinat,quia quale futurum sit pra;scit.Ideo ct
Apostolus,
navil {Rom.

Omnium quidem hoininum

Nam
:

quos prirscirit ,\nqm\.,

et

prxdcsti-

Deiis,sed

nemo ab

eo ideo crealus est ut periret. »

viii, 29.)

Sed non oinne quod pra>scit

Et beatus Augustinus in libro de Bono vel Dono
perseverantia;, ad

pra;destinat
et pivTcscit

locum

ita dicit

(cap. ii)

:

«

An

et

dicere audebit, Deum non prmcisse quibus essot daturus ut credcrent, aut quos daturus cssct Filio suo.ut ex cis non pcrdcret qucmcjuaiii ?

quisquam

pra;scicntia

mala enim tantum pra'scit, iiona vero pra;dcstinat. Quod crgo bonum est pra;destinat, id est priusquam sit in re
Iloc

pr.oordinat.

cum
lios ct

ipso auctore csse

cn>[ierit,
:

vocal, ordinHt.et disponit.

Undc

et

sequilur

yuni

Uu;e utiquc
lius

si jir.Tscivit,

profecto beneficia sua qui-

quos prudcslinavit
j) ct

vocavit.ct quos vvcavit illos
illos ct glorifi-

nos dignatur libcrare prascivit. Ha;c cst pr;c:

justijicavit;

quos autcm justificavit
igitur apcrtius

dcstinatio sanctorum, nihil aliud
licet et pra;paratio

pra;scieatia sci-

cavil (ibid.).

beneficiorum Dei,quibus cerlissimc liberanturquicunque libcrantur.Cnderi autem
nbi nisi in massaperdilionis justo divino jiidicio rc-

disscramus quod loquiiiinr,quomodo orgahumanum genus pra>soicntia ot pr.odcstinatione sua Deus, iii quo iiiii]uilas non cst, utatur.Massa- ilaquc liumani generis, qu.i;
in

Jam

liniiuunlur?

»

Undc

et

sanctus Prosper in absolu:

Adain

et

tione objectionis octava contra Januenses

«

Agno-

lisque facla est,

Eva pra;varicationc dainnabilis niortanon conditionc divina gcncraliter,

scainus itaquo sapionlcr,pieque fateamur pra;scisse incommutabiliter Deum quibus csscl daturus ut
crederent,aut ipins daturus cssct Eilio suo,ut ex eis non pcrdcrct qucinquani.Et si ha^c pra'scivit,bcncficia

scd ex debito,poena cruciatusquc gchcnna; dcbctur

vcnia vero non mcrito,sod Dei jusli judicis miscricordia; largilatc confcrtnr.

Quia vcro juslus

ol

ini-

soricors Dous,pra'Sciusque fulurorniii, ex hac daiiinabili

scissc; ct

sua illum quibus nos dignalur liberarc pr.Thanc essc pra;dcstinationcm sanctoruiii

cio asquitatis

massa,non porsonaruin accoptiono, sed judlsuk irrcprchonsibili, imo incompro-

135
hensiljili

HINCMAHLS lUIEMKNSIS AHCIllKPISdOPliS.

laii

quos pr.oscil,misoricoi'diu gialuila pr.upaca^lerog rat, id cst.prfndcslinal ad ajtcrnani vit.Tni autcm pa'na, ut pr;pdi\i, dcbita puiiit; quos idco punit,(iuia quid esscnt luturi praiscivit, non tamcn punimdiis ipsc fccit vd pr.cdcstinavit.scd tantum,
;

A

inorlcm
ruit,

carnis.ilji

nobis

Dominus

Deiis nosler
illo

mcal-

diciuani omondationis inseruit.

quam

non mo-

occulta et himis arcanaordiiiatione divina-

toique justitio!. Ut ergo sicut por

unum bomincm
ficrct resurrectio

mors.ita et per

unum homincm

morluorum.quia magis vitabant homincs quodevitare non potcrant,mortem carnis quani niorti^n) spiritus, id est, magis pa'nam quam iner.tuni pujna', (nam non peccare aut non curalur,aut pai-um curapunirc debotjustitia.aut misericordia liberarc contur non mori autcm.quaravis non oblinoatur.vehetcndc cum I\aulo,imo si audes, argur P.iulum, qui menler satagitur), vitae mcdiator, ostendens quam iu .«o loqucnlo.O hoiiio, til iliiis cs^qiii dixil,('.bristo uon sit mors linieiida,qua> per humanani condiliorcspondcas D(0 {liom. ix, Kl)? » ct c.i'lrra qu.c lcncin jam evadi non potcst,sod potius impiotas^qu.i! ctoribisulllcionlissimopotcritinvonirc.Nobisautem per fidcm caveri potest. » Item Auguglinus in libro suincit dcmonstraro, qualiter c.x verbis ct interim decimo tertio {cap, 11) dc Trinitate " Pator proscnsibus c;illiulicorum a nobis capitula sint pxccrbeatus Augustinus in co- _ pter nos Filio non parcit.ipsc pro nobiscum tradl pta.Et post pluiima, itom dit ad rnortem (Roiii. viii, 32). Sed video quod ol dcm libro dicit « Oporlot igitur ut ad ca qu.o su antoa Pater dilexit nos, non solum antoquam pro pcrius disputaro cioiiimus rcvertamur. Dixiiiius nobisriliusmoreretur,sod antcquam condorct niunhumani gencris massa Dciim namquc,de dainnabili
;
:
:

mc ut dixi, in damnabili massa pra-scivit.Quod si a quicris sciro,cur duo ista dilTcrenter Dcus lacit, si personarum acccptor non cst, quia gcneraliter aut

pr.i^seisso,

gratiio pnodcslinavit

misericordia non mcritis, quos cloctinno ad vitam; CKtcros aulcin,qui

duiii, ipso tcste .\postolo qui dicit

:

siciit clcgii
i

nos

in ipso anlc constiiuiioncm

mundi
:

(Ephes.

4).

judioio justitiai ojus ab hac gratia efnciniitiiroxportos, pi-ioscisso laiiliini vitio propiio pcriluros, non ut poriront pr.n^dostinasso. Sod, ut dixi, quos in opora impiotatis ct mortis prioscivit, non pr.-oonlinavit, ncc impulit,in

Et S. Cyprianus in libni dc Lapsis, quia pu-iia
sit

constituta roprobis ita dioit

"

In Evanpoli<>,in-

quibus Deum,ad iracundiam

provocantcs.siihitis fidcm aut priodicatiiin sibi aocipcro nolunt,aul Dco judioouon possunt,vol acoopta

consummiitor docons quid fiorot,et facicns quodcun<|ue docuisscl, quidquid nunc goritur el gorclur.nonne antc pricmonuit? Nonnc ct ncgantibus .Ttorna siipquions,
in vorbis doctor ct in fnctis,

Dominus

plicia,et salularia conlitenlibus pr.Tmia ante consti-

male utuntur, ot ob hoe Iraduntur in roprobiim sensum,ut faeiant ca (luaj non convenit {Hom. i, fatemur.» 28), his pa;nam prajdestinatam essc rile
El sanctus Prospor in priina rcsponsiono prima; Pr;cdcstiiialionis objcctionis ('lidlorum ad locum
: i'

tuit? El in libro do Mortalilato iladicit,»

Ncmo

Tu-

tiirorum uiolum cogilat,diem Dominict iram Doi,et
incredulis ventura supplicia,ctslatutaporridis .vlor-

C na tormcnta ncmo
ei

considerat.

Itcm

in libi-odcZolo

Livore :"Oui odit, inquit, fralrem siium in tcue-

jum 72

autoni ndos iiiulta sanctarum iuietoritate Scripluramuiiita osl,cui nullo modo fas cst ea qu.-c

bris

33

ambulat,

et nescit

quo

c^it.

Abit onim
luinino
(Jui

neseius in gohennam.iBnanis
in

et c.tcus pr.rcipilatur

ab hominibus malc aguntur ascribi; sed cx primi pulris pricviiricationc voncrunt,do cujus pojnanonio liboriitur,nisi por giiitiam Doinini no;tri Josu Gbristi pr.Tparalaiii ot

pa'nam, reccdons
:

scilicot a C.hristi
liix
iii
>>

ino-

ncntis et diccntis
sccutiis fucrit
iioii

rgo sum
viii, 12).

nmnili.

me
I)o-

amlnilabit

lrncbris,scd halwhit
in

piiodostiiuilam in ajtcrno consilio

Inmcn

vit:r

[Joan.
:..

Ilom

libm nd

Dci antoconstitutionoin miindi. » Et Angustiuus in libro quarlo dc Triiiilato
12) •."Pcr

motiiiinuiii
ifiip.

Morito crgo inciirsnnlibus plagis non
:

d.'sunt Doi lliigolla.ncc vcibora

qu.vcuin

niliil istic

tinum

ijilijipc

hoinincm jurnitnm intravit
ila in

prumovoiint, noc ad
tcrrorc convertant,

Deum

singulos tanlo clnilimn
«ctcr-

in minuliiin, cl ))cr

pcrlransiil. in quo

pcccatum mors. ct omncs pcccuvtriint

oinnrs

manct postnioduin carccr

{Uoin. v, 12).

Hujus

viio iiioiliatoriliitlnilus

fuit.porsuasor poccali,

nus, et jugis flafnma,ct paMia pcrpolua.Ncc audietur illic rogantium gcmitus.quia ncc hic Dci iiidul:

et pr.TCipitator in

contis torror anditus cst. » Et item « ncclum te, niortcm.Nam ct ipsc ad oporan damduplammortoinnostrnm,simplamallulitsuain. Q inquit,Dous fooil; ct cum M-tcra animalia pronaot ad lorrani silu vergcnte dcprcssa sint.tibi sublimis Pcr impiclatcm namque mortuus in spiritu, carnc status, ot nd ca-lum alquc ad Dcum tuum vultus uliiiuo niortuus nonost:nobis autcm ct impiotalom
pcrsuasit, ot por haiic ut in inortom carnis voiiire

mcrcromur
suasioiic,

oirooit.

Unum

crgo appetiviinus iniqua

eroctus est.llluc intuerc.illuc oculos luos cxigc; in -: supornis Dominum qu.vro.ul carore inT
'

altorum nos scciilum cst juola daninationc.Proptcrea qnippc scriptum cst, Dciis morlcm non fccit {Sap, i, 13), qiiia causa mortis ipso non
fuit

siiblimitatcm sorva qua nahis os, pcr
qualis a
inquit,

-i

Domino

faotus os.

•>

Et itom

:

••

Crcdito,

illi

qui incrcdulis .rlcrna supplicia do go-

sod tanion por i^us retributioncm juslissima mors irrogataost pcccatori; sioiit .siipplieiunijudox
;

lamen siipplioii non ost Justilin judicis, scd mcritum oriiiiinis.Quoergo nos iiiodi.itor mortia transmisit, ct ipse non venit, id est ad
irrogat rco, cnusa

honn.r ardoribus irrogahit. • Itcm in epistola ad Ilomanos > Dous onim,inquion9,ul cst indulgons, oi quidotn ila cst ct pr.rcoptorum suorum oxaclor,
:

diligons, sicut ad convivium

voral.

^

u
'

nuptialem non babcntcm manibuset

\>'

-

i^-

:

137
tuni extra
C(x>luni,

DE PRyEDESTINATIONE DISSPJtTATIO POSTERIOU.
sanctorum coitum forus
et

138

jactat. Paravit

A

sed suainiiiuitate consors, iino portio diaboli cflleilur, Ir.iclaiii

sed paravit

Tarlaruni

:

paravit relVigcria,
:

versum Fcci
:

liidicinni

ct jusli:iani
fieri iuci.

sed paravit etiam a;lorna supplicia

pai'avit inaccos-

{rsul. cxviii, 121), ait

«

Qai culunf dicilcs

sibilcm lucem, sed paravit etiam pcrpetua! noctis

dunl

iii

tentalion'
:

m et

laqueiim diaboli{l Tim

vi).»

vastam aeternamquecaliginem,»
mcu)
:

et

sanctus Hilurius

El itcm

«Morlificale crc/o iKembru restrn quxsuut

in expositionc cxvni psalmi (vers. Concupivil
i'.\n

anima
si-

cum

ex omni otioso verbo rationcm

supcr lcrrum, fornicationciii, inDinindiliain, libidinem, cuncupisccnliam matam, ct uvuritiumqua' cst
idulolutriu (Co/.
tcni facimus, et
iii,5). In his

mus

pr;estituri, diem judicii concupisceremus, in quo nobis est ille indelessus ignis obeundus, in quo subeunda sunt gravia illa expianda; a peccatis anim^ supplicia? " Quia nemo Dei pr;cdestinationc perit, et neaiincm Deus deserit antequam descratur,

cnini diaboli volunta-

exsequimur potestatem, qui per

carnis istius desidcria incentivum sua; fraudis opc-

ralur.Quemcunque ergo in viliorum suorum possessione ropererit, tanquam obnoxiuiu suo juri vindical..\dultorium quis facit,luxuriam exercet, alicna
diripil,portio diaboli cst
:

in libro de Lapsis

:

"

Quam

vim, inquit, potest ob-

tenderc qua crimcn purget,cum vim magis ipse fecerit ut

pudicus autem

et conti-

periret? » Et ita do libro

Puralipomenon
cpist.
-,

ncns, et miscricors, Ghristi portio est. Ghristi ergo
sibi

proponit (Cypr, de exhort. MarUjrii,
cap.
8)
.-

nd Forlun.; „ scrvum
cstts

Domintis vobiscum
."

est

(juandia

vos s

in vitia doprehendcrit.

non polest vindicare, nisi fortc lapsum Nc tum quidem vindical, scd

cum

ipso

si

uutcin
2).

dcrclinijucritis

cum, rclinquct

i'0s (II

Par. XV,

Pra3scientiam quoquc non pra;-

destinatiouem Dei ad pccnam doccns, de libro Machabffiorum
15)
:

lunquum suum sibi tradi poslulat. » Et paulo post Ponit thronum suum diabolus supor sidera,quando electum decepit, quandojustum circumvenit, cujua
(1

ita

exemplum proponit dicens
iniiuit, [iraHer

(cap.

opcralucentsicut
(Matih.
V,

stella; in

cuclo.NonneetJudas
tti.v

pro-

«

Quintus,

quod carnificinam

ditorintcr ca;tcros audiobat, ^os cstis
1
'i)

mundi!

rogis,et duros variosquc crucialus lidci vigore cal-

cabat, ad prffiscientiam quoijue et notitiam futuro-

rum,

spiritu divinitatis animatus, prophotavit rogi

indignationeniDei et ultionom vclociter secuturum:
Poteslatem, inquit, inter homincs hubes
IG), el
(II

nonnc diabolns lunicn ejus exstinxit? non potuerit circumvenii'e,calumniatur invidons rognicoolcslis gloriam ut quos illccebris suis a Ghiisto nou poluil soparare,cos calumQuiii etiam,(iuos
:

Mac

vii,

niis suis debili lionoris fructu

reliqua
:

qua;

prosequilur. » Et

post pau-

fraudare conelur. » El sanctus Joannes Gonstanlinopolitanus episco-

" Nec tanti in(iuit essc lucrari.brevia vita; pus, cujus cxemplis sodes aposlolica cum aliorum momcnta, ut offcnso Deo incurrcrc iEterna supplimundi luuiinuiii,et bcatus Auguslinus contra Juliacia. Quo exomplo ostcnditur,quia nonliomo pr,enum s.epenunicro, ct in aliis opusculis suis, vclut dostinatur a Dco ad pocnam, scd ipso pcr propriam C mulleo fortissimo ad comiuassanda capita ha;reiniquitatem pccnam incurrit.Et alibi (de Ilono paticnticorum, et vcrticem capilli perambulantium in

lulum

<>

ti.T)

oxponcns Apostolum,//ie.sa!H'jMS

tibi

irumillom.

delictis

suis,

uucloritulive

utunlur.
:

In
«

libro

dc

xi), ot

reliqua.justum judiciuni Doi essc dixil,iiiua
dilfertur, ut hoinini

Ilcparutioue lupsi ita dicit ad locum
eniiii,

Propteroa

scrum cst,quiadiu multumiiue

inquiens, crcavit nos Dcus, ct esse fecit qui
in

ad vitam longaDei patientia consulatur. Et 7.i tunc repraisentatur pccna impio etpcccatori.quundo jam

non eranius, ut a;tcrua
prtBstet
fecit

nos conferat boiia, et

non potest pocnitentia prodesse poccanti. Et sanctus Arnbrosius,cum cxponerct do Psalmo
cxviil, Fiut misericordia tua
ut

regna coslorum. Nou enim nos ad 75 hoc ut gehenna; nos tradut igniquc pcrpetuo. llepropter nos, gchenna propter diafacla est. Et hoc ita esso ex Evangcliis do-

gnum cdlorum
bolum

consolclur mc, coracnini, inquit, dicit
cro,
cl

mcndans gratiam Dci," Moysi
Deus, Miscrebor cujus miscrtus

ceani. Ipsc elenim

Uominus
vobis a

dicit liis qui
:

a dcxlris
utuntii

miscricor-

sunt, \cnile,beiiedicliPutri!i inci
ijuod

percipilc rccjnum

diam prxstabo cui misericordiam prxstilero {Exod. xxxiii, 19;. hjitur non est volcntis ncquc currentis, scd misercntis Dei (Itom. ix, 16). Ergo non (lebeinus vcllo vcl currcre? Atqui negligentos Dcus descrerc

imrutum
lii).

est

coiistitulione

(Mutlh. XXV,
ilieil,
r\

Illis

autem

qui a sinistris sunt
iii

Disccdilc u me,malcdicti,
cst,

iijiicm .vtcrntiin,

qui [)arulus

non

dixit cobis,i^i'i\ diubulu ct aii-

Non crgo hoc dicit, se;l quid dicat consideremus. Non volentis nequc currcntis hominis
consucvit.

(/6'//i-6'j«.v(J6it/..41).Sicrgoproptordiabolumgehenna
ignis, propter

hominem reguum ctelorum a
tanlum
cst

conati-

persevorantia cst.
testalo,

Non

cst

cnim
cst,

in

honiinis popossis
dicit,
tc

lutione saiculi pra;paratum est,

nc nos-

sed miscrcntis Dei

ul

comin

plcre qua- caqicris.

Dcnique itcrum

Quiu

mclipsosab ingrcssu bonorum persistondo in malis porliiiacitor oxcludamus.Doiicc eniiii sunius in hac
viLa quanlacuniiuo nubis aecidcrint pcccata, possibilc cst absolvi

hoc ipsum

te

siisrilavi, ut
ix, 16).

ostcndam in

virtutcm

meam{Exod.
Eryo cui
XI,

Colligitur ergo, adhortationem

divina; misericordia;

deputandam. Unde scquitur,
indurut (liom.

abducli fucrimusdc hoc sa;culo,ibi
nitebil

vult miscrcltir, ct qucni vutt
:

nos

:

omniapcr poenitcntiam.Gum aulcm jam ctiain pocvaldc cnim poenitcbit, sed nullu erit
licot sit

17, 18)

liunc misoralus hortatur,

illum

non

ulililuspamilcntia\ Et

slridor denlium, licut

rcvocal cxsccralus.» Itcm quia non luimineni iJcus
pra;destinavil ad igncm, ct diubuli
licri

ululutuset llelus,"ct reliiiuuqua; proseiiuitur.

Quod

cuiuurlem,

cxcmplumcatholicissimiviri,sicutctcujuslibclttlio-

Pathol. CXXV.

:

:

:

m

umnMARUS
iii

nFiEMF.NSis AitnniRiMsropus.

14

runi r|iiosp03uimusacpoi;cuius,suriicorc polcrul ud

A

liouiiiiis aniilliinus,
iiiiis.

qui griiUum hoininis non tenc

rcctain inloliigeiiliainelauctonlalcm.si

coiilraiii-

o K\ sanctiis

.Auguslinus in scrmonc de pym-

centibus niajoros parles potuissct habere recli consensio, quani pravacuntontio. Quein

bolo ad Ncophylos, « Memenlole ita crcd<>rc oniniipse non condidit

magnumviruin

in synodo, ctcliani insui-sscriplis, tiothescalcus ro-

probus roprchontiit. Sod Augustinus. probusuil suas confiimandas sontcntias, sicpissinie appiohondil quemolnossequcnlcsaniplcctimur,<|uigratiaUeidivinaniscienLiamelfidonicatholicamcomprehendit. El ne quilibot perlinaces, fides fidibus conlentionum augontes, (luiluis ud sui porniciem amplius
conslriiiganlur,,j;u'Lilent quia di.ximus reprobis puu-

potcntem Dciim, ut nulla omnino natura sit quum et idco peccalum punit quod ipso iioii focit, quiu eo l'a'datur nutui-a quani fccit. » llincsolertissinicperpcndi-ndum csl.quam consona isti sancti ductoros, uno rcpli-ti spirilu.sint divcr:

sis

oribus vuriia locuti gentibus. Unde ct apostolica

doctrina ad imagineni Uei.ad
rclormari, et renovari spiritu

quam crealisumus,

et

nuin pru;dcstinalani,oL

c.\

hujus losLimonio doinoii-

alramus.non huniiiiibus, sod diubulo ignem praiparatumajtornum,attcntiusaudiantqu£ebicvirsanctus proscquiLur: (iTuiiLum osL,iiiquicns,ucnosineLipsos ab iugrcssu bonoruia porsisLcndi in niulis porlinuciLer oxclu(l;imus
:

mentis noslrae (/lom. XII, 2; Ephcs. iv, 23), et nosmelipsos salu4)riter admonol dijudicarc, ul nun judiccmur, nc cum hoc muiidodaninoinur El saiietusGrcgorius in librode:

|,

cimo quarto Moralium Job {cap. 11), (luia uon homines a Deo sint pra;destinati ad pocnam.scd diabolo

cum

corpoi-e siio cx rctributione justili;e sit
ita

dusincnlc.s scilicot ossc

(|iio"l fufli

Dou pnodcslinata.
qui de

dicit

:

«

Et

pana a omncs inquicns
persuasionc

suinusjiucipiaiiius csscviLio nosLro

quod

fiori prolii-

(;jus, id osl Antichristi.pcrver.-ia

bcmuSjdicenLc divino scrinonc, Homo cu:n in lionore esset non intcUcxU : compuralus csljumentis insipienlibus, el similis fdctus esl illis (Psui. xi.viii, 13).»

in pravis aclionibus nati sunt.illustrationc

Doinini a?terno interitu
rienlur.
»

cum eodem

advcntus suo capite fe-

Undc

Item

:

" lla;c

suncLus Ainbrusius
cxviii, Jlanus
itu dicit
:

cuiii

IraoLuiVt
ct

voisiiiii

l'suliiii

vidi-licot indicuns,<|uia is ipii

sunt tabemacula iniqui : nunc ipnDrandoexlol-

tuw [ccerunl mc,

ptasmavcrunl mc,
et

litur. tuiic

ad propria labernaculu porvcniet,quando

«

Scriplura cniin, ini|uicns, euni hoiiiiqui cst ad iiiiaginom

enni sua ini<|uilas ad suppliciu domerget." Ilem in
libro

decimo quinto irap.h) « Manus ilaquc illius ei dolorem reddunt.quia damualionem justam cx iniqua rccipiet operatiuDe. Kcnc aulcm non dabunt, lcm,aut oquum udhiniiionlem feniiiiis, aut vulpecured rcddcnt dicitur quia pervors.-e ejus actioncs lam auL junientuiii vocare consuovil.iVo/i/c/icn' ,s/ti(i xlcrnuni eisupplicium quasi quoddam debitum sol. Cfiuus et mulus (juilnis non isL intcUcctus. In frcnoct " Uerorabil eum ignisquinon vent." Itcm (ni;». 17) camo ma.rittas eorum conitrini/e, qui adlcnon appropinijuanl (Psal. xx.\i, 9, 10). Et dicite liuic vulpi C .iticcenditur (Joli. xx, 2(5). Miro valde modo paucis vorbis cxprossus cst ignis gehcnnac. Ignis nam(Luc. xiii, 32) de Ilcrodc ait. Generatio viinTarum (Luc. III, 7) vocatur ab Joannc plobs huminuin. que corporous, ul csse ignis valeat, corpopcis indigol fomcntis Cui cuui nccessc est iit ser\'etur, M;igiiuin ergo opus Dci cs.homo, iiiagnuin cst ipiod por congosla ligna procul dubio nutritur, nec valct dcdiL libi Dous. Vidc nc quod libi Deus tribuil nisi succcnsus esse, cl nisi rcfolus subsislerc. amittas amiltas magnuui illud muiius quod cs ad At cuntra gohcnna; ignis, cum sil incorporcus, ct imagincni Dei, et hoc in te puniutur magis. Dcus rcprobos corporalitcr exural, ncc ex iii se niissos cnim nun 36 punit similitudincin suani, scd euin stiKlio liumano succcndilur, nec lignis 7 7 nutritur puiiit, qui ud siinililudincm Dci factus, hoc quo<I

nem
Dei

dicit,

similitudincm

:

pcccautem autein, non hominem, autscrpen-

:

:

:

:

:

accepil scrvaro uon poLuiL. Piinit orgo

illud qno<l

sod creuliis soinel durat incxstinguibilis.ct succcnsionc non indiget, et ardoro non careL Hcne

ad similitudinem Dei cssc dcsistit, hoc cst peccaluni tuuin. Nain suam Dciis non damnal iinagincm,nec in illud incendium niittit a-ternum scd inagisvin:

ergo

de huc iniquo
pra;scia,

dicit, Dcvorabit

cum
'

ignis qui

succendilur, quia omnipotcnlis justitia,

dicat iin;iginoin de co,(|U) imagiiii

illi

fccil

injurium,

ut per inuliliam quod cras esso dosincrcs, ct lieros

ab ipsa niundi origine crcavil, ijui in p<vna rcprohnnim
perct,se<l
finirot. »

j

non futurorum ignem
inci-

mulus cx hoiuinc. Vinuicutur crgo iinago, non cundemnatur vindicatur quasi oxpulsa, non condcmnatur quasi rea.Posti]uum enim peccusli,aliud esse cccpisti, illud quod eras desisli. Quoniodo igilur punitur in te <iuod in le non invonilur'? Nani si
:

rv

ardon-msuun
El sanetus
Hi
:

ii^iiis

iiunqiiam

in
«

libpu

docimo

cxplanalionis lsaia> propbctic

Ab

beri quippc et

a pr.Tlerilo lcmpore pra*parata cst a rege

Domino

Thofoth

\lsa.

xxx, 33 1, id csl lata cl spatios.i pc-

invoniutur in
qua; ad

lc iin;igo

Doi ot similitudo, non suppr.Tiuio. lla

plicio incipis digiius esse, sc<l
illu,

iniago

honna, qu.T eos, id ost T' nbus. " Itoin idcm in lii
Araos,
«

<:>

imagincm

ot simililudinein Doi fuctua

es,

non condeinnalur scd corunatur. Cundcninaris

autera in co quod ipsc niutalus cs, ut fiorcs c\ ho-

aulem Uci in Scnptuns sic debcnius accipcrp.quoniodo soninum cl iram non quo Douin p(£uiteat.etmutcl scntcntiam, qui InquiPicnitcnliani
:

mino scrpcns, mulus, equus, vulpccul.-i. Ilis nos cnim nominibus jani Scriptura condoinnnvit qui
:

tur pcr prophetam,£.(70 Dcu*
6', el cui

cl

non muLir

,Wii/.

iii,

nos dicimus, fu aulcm idcm
dfficienl (Ptal.
ci,

ipi.ccs. rl

anni

e^iuli

ccslestis

imagiuis orDamcnto, ctiam

nomcn

lui

non

28;

;

sed quo nobis ad

141

DE Pn.EDESTINATIONE niSSEllTATIO POSTERIOR.
s>i.t
:

142
;

meliora conversis, ipsum pceniteat sentpnti.T
ut ncc justo reddat praemia
qiu-R

A

promisit,

si

dct-li-

rum.justus in supplicio cerforum et lionus in omnibus.qnoniam honum est cum debituni redrlilur:

naverit ad iniquitatem, nec p^ccaloi-i

p^Tnas (|uas

comminatus est, si conversus tuerit ad salutem.» Et item « Vos autem, filii Israel. quasi in orihro asci:

omnibus, qiioniam .jiistum est cuni indebitum sine cujusquam fraudc donatur. » Et in libro ooalra Pelagium ct Ccelestium.dc (iratiaChristi,
et justus in
et

tatos atque

concussos
excidat

mundabo

et eligam, ut qui

Liboro Arbitrio, et originali Pcccato ad lociim
:

lapillus fuerit, et perpoenitentiam roboralus.de criIjro

(/////)o/;-n 7i"6.vi)

O homo /u qitis
luibc/

es qiii re.ipoudcas

meo non

;

qui autem instar pulveris cogladio et moriatur
:

Deo?

Xiinijiiid dici/ fiiimcn/itm ei <iui se fccil,

Cnr
liili

ciderit in terram, porcutiatur

me
c.c

sic fcciiti/

4n non

polcs/a/em fiijulus
ix,

peccnfores popiili mci; non quia ante peccaverint,
sed quia usque ad
catis. »

eadem massa

facerc. aliud i/uidcm vas in lionoiii

mortem pcrseveraverint

in pec-

rem,.aliud rcro
auteni

con/timcliam [Hom.
dixi,

2t)? Ego

Item ubi dicitur, Ecce ego mundabo,

cum

exponit test'monium Jeremiie, /isxnmam et Inquar super gen/em, et reliqua, « Non ergo Deus, inquit, mutatur,qui semper est immutabilis sed nos cum
:

noslram conversationem mutamus,s;evit,irascilur, comminatur, et dicit sc illaturum esso supplicia si agamus poenitentiam, ipsum quoquo sua? pffinitcbit sentcntia;. » Et sanctus Augustinus in Psalmo vii Ncc putemiis illam tranquillilatem el inefTahile himen Dei de se proferre, unde peeeata puniantiir
: :

j,

quidquid Deus agit, misericorditer, juste, sancteque facit, quia solus ipse prajsciendo scit quod homo nesciendo ncscit. « Quis enim cognovit sensum Domini, qui instruat eum? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illi ct retribuelur ei ? aut quis dicit
hoc dico quod
quia
oi
:

Quid

me

fecisli

sio?Non potcst tantum

dici jus-

<c

tus Dcus,aut solum misericors,sed justus etmisericors.Sic legimus,sic credimus.Propterea quaiido illi

:

scd ipsa poccata sic ordinare,iit

qu.T:

fuerunt delcc-

oum David misericordiam ct judirium canlamus, metuontes non intcrrogainus qua; sit voluntas ejus,
dc judicio
el
:

tamenta bomini peccanti
punienti. » Et in

Psalmoxxvui

minus fercnsin manu
societatera
« et

instrumenta Domino « Cum venoritDoretributinnisdamnationes im;

sint

misericordia conquircntes.

»

Et post

:

piis,regnum justis,societatem

cum

diabnlo iniqiiis,
:

cum

Christo fidelibus." Et in Psalino xl

Nam etZahulus Ghristum

exstinguere concupivit,
:

Judas Christum occidere voluit

occiso aulein

paululum « Quia si scrutari voluerimus secretum Dei, quod justilicE ipsius solius notum est,comprehendere non valomus, ct inipleliir in nobis quod scriptum est, D^fecermt scra/antes scriitu/ioncm {Psal. i.xiii,7). Quare? ([uia «fce.vii7,inquit,//o//(o ad cor altum, et exallabilur Deus {ibid., 8). Scd forte,cum sitisreprehensibilesjudiciorum Deiesse vos
:

Christo et resurgente nos vivilioati sumus. Diabolo

comprebensibiles jactatis mclius scilicct Deo platamen et Juda> mcrces malas voluntatis redditur, non nostr» salutis. Noveritis ex animo queiiuiuam C centes,quam Paulus apostolus, qui esse incomprependendum,ad retributionem vel pr.emii vel pania;.» hensibilia pcrsanctumSpiritiimpi';pdic;ivit.»Etpost Capituluin quoque ita subjungcndo conclusimus, aliquanta: « Ecce in omnibus qu.Te ex auctoritiite di« Ac per hoc unam Dei prosdestinationem dicimus, viiia protulimus,habes misericordiam et judicium.»
qih-E aut ad donum pertinet gratia;, aut ad retributionom justitiK. » Et beatus Augustinusin libro de

Bono

vol

Dono

perscveranti;e {cup.i'i)

:

« Oiiia vobis,

inquit.datum est nossc mysterium regni caduruiii, illis autem non est datum,quorum alterum ad mi-

Et sanetus Prosper in rcsponsione objectionis Gallorum decima quarta ita dicit Pr.-cdcstinatio igitur Dei semper in bono est,(jua! ad rctribulionom justitiL-G,aut ad don;itionem pcrtinet grali;E unicer: :

SiV

sericordiam,78aIterum adjudicium pertinet illius, cui dicit aiiima nostra, Misericordiam cl jw.licittm
can/ubo
{cap. 12)
/il/i,l)oininc (l'sal. n,!).»
:

cnim vix Domini misericordia et veritas{l'sal. xxiv,tO).Et sanctus Hieronymus in expositioneOseae propheta; :«Argcntum suum ct aurum quidquid haberc

Et longo superius

79

poterant naturalitcr scrmonis ac sensus,

gratiam dat,aliis non dat, cur nolunt cantare Domiiio misericordiam et judicium? Cur autem illis potius quam illis de«

In eo ergo

quod

aliis

vertorunt in idola quaj dc suo cordc finxorunt, ct

vorterunt non ut interircnt, sed quia verterunt idco

tur, quis cof»novit

sensum Uomini? quis

inscruta-

I)

bilia scrut.-iri valeat? quis investlgabilia vestigarc?

Ncque cnim hac ratione fccerunt, ut perlrent;sed quia feccrunt, idcirco pericrunt. Et nos verbis beati llycronimi concordantea diciinus,
intericrunt.

(lonticitur itaque,gr;iliam Dei

non .'^eciindum merita
iilacilum vokintalis

accipientunidari
ejus in
riatur

;

sedsccundum

non ideo perieriint,quia a Doo pr.-edestlnali sunlut pcrireiit, scd ideo a Deo non sunt pm^destinati ut
sunt ab ipso proprio suo quibus ox retribu tionc justitia; pa-nam pnedestinavit a;teriiam. » Et Prosper in absoluliono objeclionis tertia;(ialloriim « ()uod orgo hujusmodi,
salvi nercnt,(iuia proisciti
vilio pcriluri
; :

laudcm el gloriam ipsius grati;c; ut qui glonullomodoin seipso scd in Domiiiogloriclur, qui hominibus dat quihus vult quoniam misericors cst quod et si non det.justus cst et non dat qiiibus non vull, ut notiis faciat divilias glori.e suoj iii vasa misericordi.o. Dando eniiii iiuibusdam iiiioil non
;
:

in(|uit, in h;i'C

prohipsi mal;i,siiie correptione p(eni-

tenli.c

defocerunl.non ex eo nccessilatom pereundi
([iiia

mercntur, profecto gratuitam. et per hoc verain, suam gratiam essc voIuit.Nonomnibus dan(ln,quid

babuerunt,

pnudostinati

non sunt
«

:

sed ideo

pr.edestinati

uon sunt,(|uia

lales futiiri ex volunlnria
:

omnos mcrcntur

ostendit,

bonus

in bcnolicio certo-

pr:Evaricatione prajscili sunt,» Et itcm

Non unim

143

IMiNCMAIU lUIEMENSIS AnCHIEPISCOl»!
Dcum,
sed
rcli- y^ cantis, ita

141

rclicU suiU a JJeo ul relinqiiorcnl

nullus obvial Juliliu} rclinqucnlis.lnclu:

qucrunl

cl rclicti sunt,cl
itiutali suiit,

cx bono in nialuni proiiria
illos lales

volunlale

alquc ab co qui
«

pnescivil, non sunt proodestinati. » Etitcni in abso-

lutione objectionis (luodecima!
dicntiffi

:

Vircs itaquc obc-

non ideo cuiquam subtraxit, quia cum iion pr.vdcstinavit sed idco non prasdcstinavit, quia recessurum ab ipsa obcdienliacsse pra!vidit."Et in
:

absolutionc objcctionis dccima; tcrtia; coiitra Vincentianos « Quod clsi cx ffilcrna; scientia iirajco:

cst, clausis non apcnrc undc ud Moy.sem dicitur dc Pliuraon'' F.goobdurabo corcjia (E.Tod.w, :i[), Obdurarc quippc pc-r juslitiuni dicilur, quando cor reprobuui pcr giutium non cuiollit.Includit itaquc bomincui.qucm iu suoruui opcrum tcnebris rclinquit. » Ilcm [cap.l) « Novit decipicntem, quia in maiiu suoruui opcruin dimissum huiic ut ad pejora proruat dcserit, sicut Ecriptum

dcrc ituque Dci

:

:

cst
est,

:

Qui

iiucct,

nuceut udlnic

:

ct

^ui in surdibu$

pnitum babcl,
lalli

sciliccl

Dcus,

quiil

uniuscujusque

sordescat adiiiic

{-//^oc. xxii, 11,).
:

Novit quoquc

mcritis retributurus sit.nemini tanicn
inlulit

pcrhocquod

ct cuin qui decipitur

(|uiaBa!pcconimiltunl bumi-

non potest, aut nccessitatcm aut voluntalcin nos inala qu.x' sciuut,et idcirco permitlunturdccipi, dclinquendi. » Itcm llieronymus in Amos ut cadunt cliam iu mula qua- ncsciunt i]uod laiiiCD prophetam " Qui vcniuiit in diom inaluni,parantcs deccptis uliquando ad purgulionem,!iliquando vero sibi vitio suo diem malum non quod dies ullus sil _ ad ultionis initium fieri solel.» Ecce quouiodo pra:malus,sjdqiiodunusquisqucparetsibimalum,juxta deslinatio Dei, uut ud donuin pertii.ct grulix, aut iilud quod in Ecclcsiastc lcginnis Nc dixcris dies ud retributioncin juslili;e. Itcin idcm in eudcm IJob priores meliorcs crant mihi quam isti,quoniain non « DaUeitm regiim dissolcit ffay>.S).Cum dc XII, 18) in sapiontia intcrrogas supcr hoc (Eccle. vii, 11). ipsa contincntia clalionc incns taugitur,plerum<|uc StuUum cst enim rercrrc ad tcuipora,cum in noslra omnipotcns Deus ejus suiieibiam desercns haiic in sit potcstatc,vcl bonum diem nobis facerc, vcl maiinmunditiuui opcris cudere pcruiillil.Uegumitaquc lum. Itcni in Nahum prophetam in capite capituli, baltcum dissolvit, quando in his qui bcne rcgcrc Ubies/ habilaculiuii leomiiii(_^'afium,u, II) ^icrcnuas sua racmbra vidcbuntur, proptcr clalionis culpam quoquc dc pcccatoribus loquilur, I'crcussit eos lco « £/ caslita'.is ciiigulum destruil. » Ilcm [caji. 9; dc silva (,Jcr.\,b). » Et post paululum « Omnes (/ui ojitiiiiales su/iiiiantat (7o6xii,iyj.0uiu cuin mciitem cyrcdknlur cx cis, id est civitatibus, cajiiciitur.ln regentium justo judicio descril, ha;c in xlcrnum quo auimadvertc quod ncmo capiatur, nisi qui de retributionis proimium nou rcquirit.» Itcm in libro civitatibus Dei fuerit cgressus. Deniquc Judas de decimo tcrtio (ra/i.ll) « Ncquc ila boc dicilur, ac ovili Christi fuit, ct raptus a lconcsuspendio suffosi omnipotens ct iniscricors Dous longo cor hominis catus est. Sed cl illc prophcta, cui pr.-cceiicrat Dosod quod sponte delupsum ibi u disciplina faciut niiinis nc comederet panes c regionc illa, ubi crant C rcmanerc ubi cecidit judicando permittil sicutin viluli aurei ct mcntila religio,quia comcdit a leone orutione quoquc dicimus Ll nc nos inducas in tenpercussus csl{III Jtcg.xni, 2'j). Quod lotum ad rctaliontm (Matlli.xi, 13), id cst iuduci minimc jicrtributionem divina; justitia; pertinct. » • TradidU mittus.» Iteni in libi-o dccimo quinto Unde ct sanctus Grcgorius in libro decimo Morailtos Deus 1/1 rcprobum sensum, ut faciiuit yu.r lium Job (ert//.8},quia iion ul ad gloriam clccti, ila non conreniunl (llom. i, 2ti). Quiu cnim gloiiiicare sinl reprobi u Deo ad pccnam pr.T3dcstinati, sed in nolueruut (jucm cognovcrunt, i-cjirobo sensui Ira: : ; : : : :

:

:

:

:

:

niassa porditionis vel in iniquitutibus suis cx retri-

diti

ad huc
«

rclicti

sunt, ut ucscircnt
»

jam

jiensare

butioncjustitiKJustojudiciorelicti:«SisK6mVfn7,
inquit,

mala quo; facicbant.
IC)
:

Item

in libro

vigcsimo (cap.
Dci judicio

omnia,

qiiis

conlradicel ei? (Job

xi,

10.)
l.-etis

llumanum

igitur gcnus, rccto

S.vpc

namque

in

clalionem cor attollitur,
:

cum

in voluptalibus suis sibi diuiissuin, atque j>cr cas-

80

succcssibus in virluto roborutur

sed duni la-

dcm

voluptatcs spontancis Iribululiunibus Iradi-

tcntcs

motus audacia-

in cogilationc conditor

con-

spicit, se sibi

hominem ostendendo

dcrclin(juit; ut

tum, absinthio cst cbrium. » Et sanclus Auguslinus in propositionibus cpiatoI(B ad llomanos
:

ejus

male ipsa sccura gaudcbat. » Itcm in libro undocimo (caj}.2) « Seicndum esl, quia aliud cst quod omnijuitens Deus misericorditcr tribuit, uliud quod iralus hubcro sinit. Num quod pervcrse pr.i-dones faciunt,
:

mcns

derelicta quid sit inveniat.qua;

«
r.

Quod autcm

dicit fradidil, intcUigitur dimisit

81

in

desideria cordis
Lxx.\ll. «

illorum.

«

Et Cassiodoru^ in

Psaluio

Scquitur, revcreanliir rl jtcrtanl.

hocdispcnsatora^quissimusnonnisijustcponnittit.» Itom {Job XII, l'i} : • Si dcsfruxerit, ncmo cst (jui
,vdi/icet: si incluscrit ltoiiiiiicm,»eino est t/ui u/icritd
(caj).
ri).

ri\rIjise sensus csl, qucin sujHTius di\ -iiium rcndo non proliciunt, scd pcrcunl <; supplicium dcstinantur, scilicct ia malis obstinationo sua,non pnrdcstinationc divina.siculmoxsubjiinxit, el cognoscaul quia nomen libi, Domine, lu
soltts .{Itissimus in

Omnipolens Dcus humanuiii cor
:

destruil,

oinni terra (Psal, i-xxiii. TJ).

cum relincjuit a-dilicat, dum rejilct. Ncquc cnim humanam menlcni debellando dcstruit, sed rcccdcndo quia ud perdilioncm suam suflicit sibi di:

Cognoscant ad pcnus rcspirit utrumquc jicccantium, sivc qui obslinalionc sua j>crituri sunt, twc
qui habita satisfaclionc libcraiitur.

Omncs cnim
ij

missa. » Ilem
qui aperiat
:

:

« Si inclusorit

bominem, nullus

cst

coguosccnt omnij>otcntiam Domini,quia
cst Allissimu^,

sc solus

quia sicul

ncmo

obsistil largilati vo-

cum

ipsi

cognoTcrinl, cl convcrais

m
in

DE PRiEDESTlNATIONE DISSERTATIO POSTERIOR.
i.xxxviii
cjiis
:

146

parccre, ct obduratos iTterna ultione

Psahno

«

Dissolvisli

damnarc )>Et cum ab emwulnFrequcnter
reci-

A pra;destinationis
(ra;;.

tione, et

sedem

in

terra

collisisti.

emundat
piat

divinitas quos flageliat, ut

purgatum

quem

peccatis

sordidum rcspuebat, quos vero

eodcm libro omnes docet ut veniant ad Christum, nisiquia omnes quos docct misericordia docet, quos autem non docct, judicio non docet? quoniam cujui vult miserctur, et quem vult obduelTcctus. » Et itcm in

8):" Cur ergo non

ab emundatione dissolvit, id cst removit, hos jam damnare decrevit. Quapropter illis hic significat JudK0s,qui obstinatione mcntis Christum spernerc
ct

malucrunt. Sedes quoque eorum in terra collisa est, quando respuentes regem Dominum salvatorem, nequaquam dc gcnte sua principem ulterius haberc merucrunt. Sedes enim pro regno posita est. » Et item in eodein :« Ipsa est commutatio Christi, qu.i; obstinatos deseruit,et fideles dono suo: pietalis asciSivc magis una generatio vit. » Et in Psahno cviii ct illa diccnda est, quando in peccatis nascimur ideo pctit ut ad secundam, id est regencrationem, non pcrvoniant. Qui tainen in pr;edestinationc repulsi suntj ut in prima peccatorum suorum fece
: :

dispereant, neo secundee nalivitatis

beneficio

laillis

queum

mortis evadant. Sed ha;c et his similia

dicuntur, qui in Domini judicatione

damnandi

sunt.

bona tribuens,obdurat digna rctribuens.»EtitemsanctusAugustinnsinHbrodePrKdestinatione gratia; {cnp. 4, 5) :« Ergo quidquid post ilhim pr.-nvaricatiouom natus supphcii homo patitur, justi reddi mcritoquc fatealur. Indurare enim dicitur Deus eum,quem molhre noluerit. Sic etiam excfeeare dicendus est eum quem illuminare noluerit. Sic etiam repellere eum, quem vocare noluerit. Quos enim prccdcslinnvit, illos el vocavit, illos ei JHStificavit. Ipse enim dedit ut siinus, ipse ut boni csse possimus. Praisoivit nos ejus divinitas, sapientia condidit, ju stitiadamnavit.gratialiberavit.Mundusenim quamvis pro tempore cx quo factus cst cffiperit, in illa divina; pra;scientia; hice faciendus nullum potuil haet quanticunque vcl ex Adam berc principium usque in hodiernum homines nati sunt, vel post julatem nostram generationis sunt propagine nascirat; sed miseretur
:

tcmporc transierunt, in illo nihilominus divini obtutus lumine pcrmanentes. Deus cnim, qui nec loco elauditur, nec temporc pra;venitur, omnium Arbitrio, ac originali Pcccato, ut commemoravimus, rerum tam prceteritarum memoria, quam imminenita dicit (lib. vi in princ.) :« Prsdestinatio quippe a tium soientia plenus est nec rcminiscens volvitur prffividendo ct pra'veniendo,vel prwordinando futurum ah'quid dicitur, et ideo Deus, cui pi\tscicntia in pra;tefituni, neo sperans tenditur in futurum. Et qua;cunquc omnino sunt, qu;e tcmporum motibus non accidcns cst, scd essenlia fuit semper et est, agitantur, a eo principio in quo erat Verlnim, ct quidquid antcquam sit pr.i;scit, pra;destinat, ctpro plerea pra3destinat,quia quale futurum sit prKscit. C Verbum erat apud Deum, et Dcus erat Verbum, usquc in fincmomnium sKCuIorum(doquofinccum Ideo et Apostolus Nam (luos prxscivit, inquit, rf Domine, inquit, qui regnas pra'destinavit (Itom. viii, 29).» Et in libro dc Bono perdiceret bcatus Moyses
vito?
:

Etquia unaest prffidestinatio,sanctus.\ugustinus in sni^pc mcmorato libro Hypomnostieon contra Pelagium et Cajlestium, do GraliaChristi, et Libero

turi,

apud Deum

et

jam

nati sunt, et decurso totius

:

:

soveranti;u ((((/;. 14):«

[Ijec est

pra;destinatio sancto-

in s;i'culnm ct in sxculurn, et adkuc), noc sperantur

rum

niiiilaliad^pra^scientiascilicctct pr;eparatiobe-

fulura, nec pnulorita Iransierunt, sed in pnesentia
divinitatis pr;csenti

neficiorumDei,quibusccrtissime iiberanturciuicun-

que liberantur.»Et in libro do Pnedestinationc sanctorum :« Ipsa est, in([uit,pra;destinatio sanclorum, quae in Sancto sanctorum maxiine cjaruit, (|uam
negaro
tatis?
([uis potest rocte

post aliquanla (cap. 13)

semperIuceccrnuntur.»El itcm :« Dc his puibus pocnam se-

veritas juslc dccreverat,

secundum

inefTabilcm dis-

pjsitionis occult;e misericordiam, elegit vasa quce
facerot
in

intclligcnlium cloquia vcriglori;c, in

honorcm,

et alios a

vcnlura ira dono
nulli

Nain
»

et

ipsum Dominum
in

quantuin

gratuita; vocationis absolvit, alios dcrclinquens ad
a;qu;ditatis

homo

factus et Dci Filius, pr;cdcstinatum essc di-

judieium reservavit

:

tamen

;igno-

dicimus.
rest,

Et ilem
et

eodem

libro (cap. 10) :« Intcr

sccnda; veritatis abstulit lacultalem. Et ita |)lcni-

gratiam porro

pr;edestinationem hoc tantum intcipsa donalio. » Et posl

tudo divin;n pr;cscienti;B
titia, in alios
j)

in alios

manante

83

jus-

quod

88

pr;e(Iestinatio cst grati»; pr;eparatio.

gratia prolluente completa est, ul pe-

gratia vcro
«

jam

paululum

:

Praidcslinatio esl qu;c sinc pr;eseientia non potcsl
:

rcuntibus quos pra;scierat Deus csse perituros, et s;dvatis quos in illa sccrcla sua electionc pra;scicrat esso salvandos, toto orbe diCfusa multiplicarctur

csse

autem esse sinc pra;destinatione pra;quippe Dous ca pra;scit qua; lucrat ipsc faclurus, undo ilictum csl Fecit qiue julura sunl; pra;scire autcm [(otens est etiam qua;
potest
scientia. Piv-cdostinationc
:

Ecclcsia.

» Et post paululum {cap. l'i, 15) :« Si pic do Deo sicul expedit Bcnlimus, ctiam Pharaoni datam misericordiam repcrimus. Paticntia eniur Dci

ipso facit, sicut qu;ecunque peccata

:

qui etsi sunl

Viilcrc ei

dcbuit ad saliilem

:

quia dilfcrens justum

i[u;cdaui ([ua; ita peccata sunt, ul pa'n;e sint etiam

merituin([uo suppliciuiu miraculoruni vcrbcra crc-

[icccalorum (undc diclum cst
in

:

Trudidit illos Dcus

rcproham mcntem.

ul faciant qit;v

non convcniiml),

bra dcnsubat. Nunquid non potuit.sieut flagelliscedonsex[)ulil [iDpulum, ila iniraculis crcdcns Dcum
lant;i'virtulisagiioscere?Sc(ldicilur,jamPliaraonera

ibi [loccatuni IJci cst, scd judii, 2S), non cium. Quocirca pr;edeslinatio Dci (|u;e iii bono cst, gratia voro ipsius gratia; cst, ut dixi, pneparatin

(/lOm.

non poluissc
esse

iiiut;iri,quiacuin pra;scicrat
:

:

mutandum vespondolur Dei

|)ra;scienliam

Dcus non non

147
Cuticn'

lllNCMARI RHEMKNSIS AUCHIEPISCOPI.
hominpm
sic

148

ul Inlissil qualoin pr.i-scivit bi:\is

:

A.

1"'^ vcrlm

f|u;i' riixit

sed pr.nscirc laiiMn riitiirumi|u.ilis (iiturusesl,quninvis

scritii larpilus cst, in

otiam pcr doclnrum Blu<1inm iiiaiiu calamum tenuit. Hui

cnm non

fcccrit

essn, lioc utique cogcrct

Dcus. Quoniam si coRCfcl quod non rsl. Porro si Iioc

calanius mensur.o dicitur, qiiia ipsa Doctoruin sludia sub

quadam occulli judicii disponsutionc retinonel sancli apostuli,

futurum esse quod non est, priBscientia non esl quod de Dco qu.im inipic dinatur, advorlit quisque,qui peccatis iiido blanilitur,quod Dcus eum
priTScierat
:

lur, ut ct aliis legcnliliuB prosint, et aliis legentibuB

prodessc non possint. Unde

cum

magistram
rereiit

veritaloin

silii

aportius lo(|uentcm rcqui-

peccatorcm luturum esse pr.x-scierit » Kcce de quorum verbis capituluin istnd excerpsimu.s. Ascendant repreiiensores cl oppugnaloros nostri, imo impupnatorossed non expugnalores rcctm
fidei,et affcranl uni;ues aculissimos

cur

tiirbis in

parabolis ioipierotur, audicrunt.

Quia vobis
illis

ddluiii rst iiosse

mxjsUTium

rcijni

arlorum,

uulem von [Mullli.x\u,li).\c\ corlc calamus

mensiir.c est.quia in ipgo sacro ejus oloquio,

quod

cum

subtiiissi-

mis acubus, et

in

morom feminarum acupingcntium

nobis conscriptum cst, occullasesgcdisponsationes ejus agnoscimus. Nam pcr incomprehensihilc ojus

cxtondant, ol divcrsis coloribus pravorum sonsiiiiin

judicium, altcr inlra monsuram cleclorum inctitur,
ct altcr foras relinqiiitur, ut nullo
i>

suorum

divariarc atque decolorarecapitulum istiu
:

modo ad

clocto-

ubicunquc vel in solo vcrbo, quanto magis in sensu,orthodoxe (idci ac calholicorum Patrum doctrin.T adversum vcl diversum invenorint, miuulatim transpungant. Quod si invonire ncquivcaltentcnt
ct rint, maliti.T! sua;

rum numcrum
culum, habel
funiculo

pertincre niercalur. Ilubclergo funi-

in

manu

mensur.i:

calamum.Qui enim
funiculum
trahit,

locurn

mclitur, alibi

oliundc rctrahit, et huc ducit
cil.

quem

aliundo subduincolloctio-

mucroiie pcrfossos.et victoria vori-

Sic

nimirum

sic

Redomptor noslor
alios a suis

tatis confusos, at(|uc rcdargutionc ipsiiis bcati

Au-

ne
his

hominum

facil,

dum

iniquilatibus

gustini atqucProsperi,quorum sedictis vicloresjac-

abstruhit, ct alios in sua iniquitatc dorelinquit. In

tabant,verccundi;e ruborc pcrfusos intclligenles,nos

cnim quos

colligorc dignatus cst, occult.T

mon-

curperc desinanl, et sano

intcllectiii

maniis donont.
sanctus
lierculea, scd

siira; fiiniciiliim

tra.vit.etab his
aliiid nisi

Quod

si et ailliiic

iigere dctraclant,vcni;it

essejudicavit,quid
et boni inlra
tiir, ct

quos rclinquendos funiculum rolruxit? ut
tcnoan-

Grcg(irius,ct percutiat eos,

non cluva

iiicnsuram ca-lcstis fabrica;
fabricam, in quibus bona

auctoritate ecclesiaslica, beato Petro apostolorum

mali

o.xtru

qus ss-

primn a vivorum

et

mortuorum judico
in

tradita, ut
et

timanturnon sunt,quasi sine mcnsura ronianeant.

Hunc funiculum ot monsur.n- ralamum in nianu sua Rcdemptornostortonuit,ciim Paulumaposlolum per eorum confrinpatur,ct in vcrticem i|)sorum iniipiiapparentem viriim Maredonom admonero dignatus nos aulem confiteamiir Dotas corum descendat mino in ejus.juslilia. Ait cnim in Ilomilia Evangclii ^ est ita ut isdcm Macodo vir dicorot. Trnnsirns nd juvtt nos l.icl. xvi, II), ct tamon volontibus apostolis decima scplima :« In qnacunquc domum, inquit, ad pr.Tdiranduin irc in Asiani non permisit spiritUB inlraveritis, primum dicile Pa.v huir ilomui, rl si ihi Josu. Quid ost quod sancli aposloli vocnnliir iro.iibi fucril litiiis pucis, rciiuirscct siiper illnm pn.r vrslrn :
convcrtatur dolor eorum

caput ipsorum,

arcus

:

:

:

siii

(lutem, ad vos revcrlrlur [Luc.\,r>).

Pax
iii

(|u.t

ab
si

fortiisse iro

non cogitabanl.ol

illtic ulii

dosidorabant

orc pnedicatoris airertiir, aut reipiioscit
in ca filius pacis fucrit, aut

(himo,

porgerc, irc porhibontiir. nisi quia ooculii jiidicii

ad

cumdcm

pr.rdicalo-

funirulus
et alii

ct

monsur.T calamus lcneturin manii, ul
vita>

rcm
aut

quia aut crit quisquo pra-dostinatus ad vilam, ct ccelcstc vcrbum scquitur (jiiod audit
rcverlitur
: :

vcrba

audiunt, et

alii

nu.hitenus audirc

mcrcantiir? Funiculu? ergo monsurir osl.qui aliundo
traclus ost, uliiindo rolractiis. Sanclo qiioquo Kvnngolio
lcsto.

si

nullus audire volucrit, ipsc pr;i'dicalor sinc

Iructii

non
ci

cril,(|uia ad

eum

p;ix rcvortotiir
siii

:

(juo-

didicimiis, i|Uod venit qui
Ir

dirorol,

Mn-

niam

a IJomiiio pro hiborc
"

oporis morcos rc-

gisler,

sniuur

iiuocunijuc ieris

:

cui rosponsuiii ort,
ca-li

coiiipcnsatur.

S-l .Mtendant cl Jippendant ropro-

M5

rii//x'.<

fovcas

h.hrnt.ct

voliicrrs

nidos;
rc-

heiisores istius ca|iituli,(jui volunt sic a Dco pr.Tilcstiiiatos creilieldici

1'ilius

uutcm hominis non hahcl uhi rapul tuum

ad inlerilimi, qiinniodocrodunsi

clincl (Mnllh.
Ij .Wii(/».Wcr,

lur ct diciiiiliir a lididibiis pivedostiiiati
clccti, et

d

;i(l

vilain

vm. W, 30). Vonit iiMC nie primum irc
.(.ri/i/rrr. <•/

allor
rl

i|iii

dirorct.
fHilrnn

scin-lirf

rcprobi

iiuii

pr;c(losliniili
di.vit

sod

rolioli

ad
so-

iiirum

:

ciii

dioilur, Sinc morluos, scitrlianl

mvrtws

iiitoritum, quare iion

suiicliis

(•rogurius. El

suos

:

lu

aulrm mr

aniiunlia

rrgnum hci

erit ((uisquo pivodostinaliis

ad

iiitcritiiin. et

non

quetur vcrbuin qiiud audierit, sicut di.xit, aiit erit quisquo pr.Tdcstinalus ad vitiiiii.et soquotiir verbuin
Ciolostc qilod audit.
tiiiii

quod illc promitlit .•^ iro el dosoritur, i:)lc domum vuU rcdirc, ct lamcn ut scqui dcboat jubolur? illo non siiscipiliir. isto nr* ad
(.UdUyi. VIII, 2l,'.ril.Quid osl

Ad

pr.odostinntiini
:

dixit, soi|ueliir vorbiiiii
iii

oiiiiii nd viud non pr;odosliiialo3

hor.T

momonlum nbobsoquiorcla\atiir?lnlornoori:o

ocrullii judicio ruiiirulusol nionsiir.-o oalnniiisduri
liir.in i|iiool islo Inihilur.ol illc rolinqiiilur.iil r«i' li-s-

aulLiii, so.l
si

iiiassa poiilitiiiiiis
vnliiiuil dixit.

roliolns

\.iiii'iis.

nullus auilire

tisrabrionnonsinopiootjustooxnmincconBlnialur."
p(is-.uiil

Quod

si

hinc voriluloiii non
in
:
••

pii.iii.i.-.

Kl itom snncliis (irogorius
gosiniu quinto {cap. H)
lierahiim t^Psal.
c.i,
:>'

in libro

audianl quid
piophelfl; dicil

deciiiiu lorliu

Uuiiiilia

Kzochiclis

l'otum

Momlium vimcum rum flctu tetn-

Rodoiiiptor igitur noslcr, inquil,

10).

Potus quippc ab oxlcrioribus

149
intcrius
trahitur,

DE PR^DESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOR.
fletus

130

nutem ab interioribus

A

exterius emanat. Potum ergo Dominum eum fletu temperaro est, alios ab exterioribus introrsus trahere, alios ab interioribus in exteriora reprobare. Conferef enimnniltosef innwnrrabilex^et xtare faciet alios pro eis (Joh x\\]v, 2'i). » Et post pauca [ibid)
:

nec rursum reprobis justitinm sine misericordia Dxercet.quia hic aequanimiter tolerat quos quando-

qun

«

Quod autem

([\\\\.contcret ?n!(//o.?.ctilIico

adjunxi^

in perpetuum damnat.Si ergo et elccti prasvenientem se gratiam sequuntur,etreprobi juxta quod mcrnutur accipiunt, et de misericordia inveniunt electi quod laudant.ctde justitia non habent reprobi quodaccusent.Bene itaquc dicitur, ()i(25 anle dedit

innumerabiles, vel multitudinemexprimercstudui'reproborum.qua; humanae rationis numerum transit: vel certe indicare voluit quod omncs qui pereunt intra electorum numerum non habcntur, ut co sint

milii ut

reddam ri? .\c

si

aperte diceretur

:

Ad

par-

cendum

reprobis nulla rationc compellor, quia eis

debitor cx sua actione non teneor. »

innumerabiles,quo extra
:

numerum

eurrunt.

»

Et

paulo post [cap. eod.) « Sed quia in Ecclesia crescente multitudinc etiam reprobi colliguntur, apte subditur, (dixerat .siquidera paulo superius pcr Je-

Dipant,dicant istius reprehensorcs capituli, quare bcatus Augustinus in libro dc Bono vel Dono pcrsevcrantia3,qucm loco retractationis cum librode Prasdestinatione

sanctorum

contra hujus objectionis
l'i)
:

cnlumniasscripsit, dixorit [cap.
cct et pra^paratio

«

H;ec est

pri-e-

rcmiam prophotam csse pr.fdictum, yEdificalnlur „ cirilas Domino a tiirre -Innancliel usi/iiead portain
nnguli,et e.ribit ultra
38). E.vibit xiltra

dcstinntio sanctorum,nihil aliud, pra3scientia

scili

bencnciorum Dei,qui!)us

ccrtissi-

nonnam tncnsurrc (Jer.xwi, normam mensurx, quia usque ad
coclestis

mc

libcrantur quicunque libcrantur: castcri autein

ubi nisi in

massa

pcrditionis justo divino judicio

eosquoqueextenditur,quinormamjustitia3transeuntcs

intra mensura;

numcrum non

sunt.

relinquuntur?» De qua, sicut ex cjus vcrbis prcemisimus,si nullus Iiberarctur,irrcprehcnsibileessct

Unde per Isaiam qnnquo eidem Ecclesic-c dicitur, .4dde:cleram eniin et adUvvam dilatahcris,ct scmen tuum gentes lisrredilabit {ha.L\\\3). Intrante quippe
multitudine gentium ad dexteram extenditur, dum quosdam justilicandos suscipit ad lajvam quoquo dilatatur, dum ad se quosdnm etiam in iniquitate
:

divinum ejus judicium. Qunrc iion diriinivit pr.edestinationem reproborum ab intcriliini,si(nit pra;destinationemsaactorum ad libcrationempcrdivina! gratia; bcneficium ? Dixit cnim, « Prasdestinatio
priEscientia est, ct pr;cparatio beneficiorum Dei, quibus certissime libcranUir quicunqueliberantur:
c;uteri

pcrmansuros admittit.
quaj extra electorum

1'roptcr

hnno multitudinem,
jacot, in Evnngclio

autom ubi

nisi in

massa perditionisjusto
»

di-

numcrum

vino judicio rclinqnuntur?

Dicant

illi

arguti viri

Dominns

dicit,

Mulli rocati, pauci aictem electi
alii

(Malih. XX, 16). Sed quia hoc quod electisaliis

qui sunt illi ca;teri,et si audent, cum .^uguslino in hoc loco contendentcs, dicant ad interitum, sicut

conteruntur,dc mcrito patientis cst,non de iniqui- C tu, .\iigustinc, ante di.xeras, prajdestinati. Nos aiitcm cuni sancti Augustini verbis correctioribus tate punientis. Non enim iniquus Deus qui iiifert " Ligati.'! manihus diciiiius: «Sancti beneficio grati.n Dci snnt ad vilnm irani. » Et paulo post (cap. '.'.)
:

el

pedibus millite intenehras e.vlcriorcs(Matt. xxii, 13). Tunc enim coactus in tenebras exleriores mittitur, quia nunc in interioribus voluntario exca'ca.
tur.
>i

pr;iMlcstinnti

;

qui et sancti non inventi, sed gnitia

sunt

etfceli

;

c.Tteri

autcm,idest reprobi,

in

massa

perditionis cx relributionc justilia; suntrclicli. »

terfio

Et itcm sanctus Gregorius in libro trigcsimo Mornlium Job icap. 20) « A'o?i qvasi crudelis
:

Lcgant ctiam qua; posuimus cx libro Hypomnosticon (lih.w) ejusdcm bcali .\uguslini contra
I'c-

suscilaho euni (Johxu,
si

1), (juin

Lcviathan

:

et vclut

lagium

ct Cc^Iestium,

de Gratia Uhrisli,
lui'c cst ,

ct Libero

mox a nobis rationis causa qua;rerelur,quomo(lo eum non quasi crudclis suscitas.qucmscimusquia
tantos invadorc et devorarc pcrmittas?statim subdidildicens, Quis enim resislrre jiolcst rnllui mco,
et i/uis

arbitrio,atque originali Peccalo, rt iion crrent pal-

pantos cTci in moridie, quia
dicit,
(l.ia.

ul prophcta

dircctu lia, ita ut

.•itulli

mm

errcnl pcr

eam

xxxii, 2). « Mass;e ita(pic hiimani gencris, qua;
ct

aatc dcdil

niilii

ut

rcddam

ci

'.'

[ihid.,

l

,

2.)

in

.\dnm

Eva praivarioatioue dainnnbilis inor-

Quibus duobus versibiis, ct virtutem siia; polentia', clonine pondus rationis cxplcvit. Nain iiroptcr potentiam <S6 dixit, Qtiis enim resi.iterc potcsl luliui mcn ? et proptcr rationem snbdidit, Quis anU: dcdit mihi vl rcddam ei/ Ac si dicorct Nnn enim qii;isi
:

talisquo fncta ost.non coiiditionc divinn genemlitcr,
[j

sod cx dcbito pojna cruciatusquo gohennn; debelur.

HJ Venia

vcro nnn mcrito conlcrlur, Scd Dei justi

jndicis misoricordia; Inrgitntc. Quia voro juslus ot

miscricors Dous pr;p.«ciusquo ruturorum,cx
nnbili iii;issa,non

h;ic

damjiidi-

crudoli.s suscilo,

(pna dc

ejiis Inrtitiidino et

clcctos

pcrsonarum acccpliono,sed

ineos potontcr eripio, et rursum juste,scd rationabiliter

roprobos noii inid est, et

cioa'quitalissu;BirreprchcnsibiIi,imoincomprchensibili.quos miscricordia gi;iluila praescil et pra;parnt, id cst

ros quos benigne eligo.eripercmirabililoriinssum.etcnsqiios
;

damno

pra;dcstinat ad

vilaui
;

:

ca;loros atilem

respuo
«

non

injuste dcn-Iinciun.

»

El p;iuIo pnsl

:

piriKi, ul pr.odixi, debilii puiiil

i]inis
;

idco pimil,

Miro

liiodo a'ipnis nmiiiliiis cnndilnr.ct (piosdniii

qiiin (lund cssciil ruliiri piviscjvil

non Inmon puQuid nianifc-

piv-pelegitjOl

(|uosdam

in suis

roprobis innrilnisjiislo

niondos

i[)so 1'ocil vcl

pr;odoslinavil, scd laiituiii, ul
pr;oscivit."

dercliniiuit.Necliinci!lcc(issuispiel;ilom sinc.jusli-

dixi, in dnmiiabili

massa

liaexhibut,quia hic eos duris ariliclionibus piciiiit:

stius,(iuidocrliusdiccrcpotuit?Elboatus Giogorius,

:

151
iit

iiiNcMAiii i{Iil:mi:nsis aiichjkpiscopi.
:

«52

pra3scripsiiniis

c

Sic

nimirum,
alios
in

sic

lledcmplor f^semp'Uci-nrK,uorjUCcjasvirlusclc'iciiiilus:itaulsint
iiie.TciiHiOilex (Uoiii.
i,

nostcr in colicctioneliominum rucit,(lum aliosa suis
ini(|uiiiilibus abstruliit,

20).

Ue

his aut«ai qui audic:

et

fler('liiu|uit.» Quitl clarius, quicl

sua iniquilalc apcrlus dicere vaKvangulii dicit
:

runt.cl noii obaudierunt, iterum scriptum csl
ctici cl rcnuisiis, desjicxislis oiiine
]'(jo ijuofjve in

Fu-

consilium iiiciim.

hiil

?

Et ilem in lluuiilia quarta

« l'riiis soli

Jud;c;e voluit,postniodum cunclisgcnpr.-cdicari
:

tibus

Dominus

ut

dum

illa

converli vo-

inleriluvcsfro ridcbo (l'ruv.\,2'%,-^). Scd eldchis, qui audientes vcrbum crediderunl, cl in lidc rcclc ac bonis opcribus non pcnnanscrunt,
in Evangclio dicilur: Keiiio millcns

cata rcnucrct, pivodicatorcs sancli ad vocationcrn

mantim niiam

in

Rcntiuin pcrordincm vcnircnt, ctquod Jud.cTe fiobat
in tnstimoniuiiijlioc gcnlilnis fijraliicesscliiu-renicn-

aralriim.rl rcipiciens relru,uj lusestmjno Uei\Luc.

lum. Eranteliaiii tunc, quideJuda^a vocandicssonl, ctdogentibus vocandi non csscnl. Namctin apostoloruin

El de audieiilibus, crcdenlibus, ac persevoranlibus dicit,quia scn.cncecidit in t^rram bonain,et
IX, 02).

allulilfriicluw(Lue.v\ii.H).Ei.:

Qui audil verba vicu
"EC^^om
:Qi' i

Actibus

(^/c/. m, iv, .\vi),

pravlicantc Pclro,

etsermUa,siiiiiliscsi rirorjui ;udi/icavil domuin su-

leginnis et prius llebr.-corum tria inillia, et poslea
quiiic|ue niilliacredidissc: elcuni pr.ndiearc aiiosliili

amsujirajiclram (Midl li. \\\.
virliii
|,

2i).

luiUt

mru clscrcul ca,illc(sl
mnnifcslabo
ei

ijui dilirjil

mc:

ijui iiu-

geutibus
cssc

iu

Asia voluisscut, per S|)iriluin prohibili
ct

lem

diliijil

mc.dilirjituru l'alre mco,elego diligum

tamcn iiisc Siiiritus, qui ]ii'ius prwdicationcin proliibuil, hunc Asianorum conlibus
postmoduminrudit.ldcircocrgopriusproliibuitquoil

memoranlur:

eum

el

meipsum (Joan.

xiv, 21 \ El

Qui jtcr.^icvcrnveril

usijuc in l\nem,hic salvus eril Matlli.

XXIV, 13).» Et itcm

idcm bcatus Grcgorius de
:

electis
>

postmodumiccit.quia tiinc iii illaeranl, (|uisalvandi non crant tunc in illa erant iiui iiccdum ad vilam
:

clroprobis brevitcr in Iiomilia octava dicit
sciUiro Doinino

Na-

mundus

deFcribitur.quia

ille

appa-

rcpai'arimcrcrciilur,neclaiiieiigruviusdecoiilem))la

rcbat in carnc, qui oleclos suos uscribcrel in a-ternilalc.

pncdicationcjudicari.Subliliergooccultoqucjudicio

a

quorumdam auribus
dicit
:

praidiciilio

sancla sublrahi-

Pcleanturde
Scd
si

yuo conlra de roprobis per Prophetam dicilur: liliro vivcntinm ,ct ewnjusHs uon scrii.xviii, 20).

lur,quias;dvarip('rgratiamnonniei'enlur.LIndel'sal-

banliir (fhul.

misla

rcniic

ct

vklclc npcva Doiiivii

:

iiuam

tcrrihi liaincoimliis supcr litiviUiiiiiiiium{Psii l.\.\m,
5).Vidjt

namqucquod

ulius miscricoiditcr vocutur,
:

adhuc de bealo Augustino qnod nondum posuimus voliint audire, nccipiunl (|uid in j^nefalo libro dc Bono vcl Dono porscvcrantia', loqucn-t du
Tyriis cl Sidoniis:ininassap(^rditionis rclictis dixcrit

alius justitia cxigcnte rcpellilur

et

quia ulia parinvesligii

ccndo,aliaDoiiiiiiusirascci!dodisponit,e.\puvil ipiod
peiiptrarc

(cap. 14)

:

Ex quo,

inquit,

upparet

haberc

non potuit

;

et

qucm

noii

solum

quoKdam

in ipso

ingonio divinum naturalitcnnunus
liiiem, si

bileiiiin quibui^d;iin suis seiilcntiis,scdetianiinncxibileiii

C

inlolligontiu',

quo movcantur ad
si

congma

vidiljlcrribilcm inconsiliis csse mcmorii.vit.»
alibi in

suis nienlibus vel audiant vcrba, vel signa consjii-

Etilcm

Evangclio legilur dc bis qui vocali
iiohiorunt, (iuia(yHe inrilali eranl

ciant

:

cl

tamen,

Dci olliorc judicioa pcrditionis

adca-nam vcnire
verbo

massii non .^unt gralia; pr.Tdcslinalioncdiscrcli.nec
ip^a cis adhibentur vel dicla divina vel facta, per
« Sod nec quod polerunlcredcrc.quiapr.-pdeslinnti non erant ab co, cujus inscrulabilia sunt judicia cl invostigiiLilcs vi.T noc istis obhiisset quod non poterantcredcre,(quin dcquibiis diclum cst per Proplietam l'.xc;vravii oculoscorum ,el indurarilcoril-

noii fiwrinil diijiii [Ma'lli. xxil, S), quoiiiani (|uiiljim
pi';pdicalioiiis

vocanlur.scd digni non sunt ut
di-

quio possint crederc.» Et posl pauiuluin
illis iJTOfuit

:

obaudientes vcniant :quidam auleni veniunt,sed
gni non sunt ut
in

vocatione pcrmanoanl
digiii

:

quidam

sunt ul vocontur, sicut in pi-iofalaEvangelii homiliahicdoclor cgrogius dixit. Scd ct intrigcsimaquintaEvangelii hoiniliade voca-

aulcm noc eliam

:

:

iisctvenirc nolonlibus dieit, quia" sicul

illi
:

peccaita
Iii

luruin (l.ia.w

;

Joan.

xii), si ila

pr.Tdestinali cssenl,
la-

lores fuerunt, qui vocati vcnire nohicrunt

ut oos ca;cos Deiis illuniinarct, ct indurutis cor

quoquc peccatorcs sunl, qui invitanlur
hiimilcs eligaiilur.
niuiit, .=od
iii

ct vcniunt.

liidotim vellct uuferrc. » lindopost paululuio sequi-

Scd pcccatorcs supcrbi i-cspuuntur, ul pcccalorcs

tur(|uud praunisiinus,'|uoruin altcruiuad iniscricor'

S8

Dc his

oliani (pii vocali ve-

p

diain, alteruin

'11

porlincl illius, cui dirit
cl

plum

vocalinne iion periiiunent, ilcni Foricfl, quia ad teinpus ercdunl. cl in teinporo

aniina iioslra
Hbi.
l):):iiiUc (l'Sul. t, l).

.'i(/»;i

judicimn cantulio

tontalionis i-cccdunt.

Quod Doniinusiu Evangolio dc
de seniine quod ceeidil secus
viii).

H9 De hoc ctiain

quod

audientibusotnonfruetificanlibusv(?rbun)inunireslc

posuiinus, • P(unain aulcni
pcrdilionis rfliclis, •

demonstral,
viaiii, cl

Uiqiioiis

hoc capitulo cirra fincni viddicctin mas.^a ' qiiia justi:
in
illis,»
'

'

'

suiicr

tcrram, ct intor spinas (Luc.

.etcrnain, » audiant quid iu

s.
,

Nenio taincn coruni ev;ulol JMdiciuin nllionis, quia n^cossc polerit oxcusabilis. Do hi.s quippo, qui verbuiii pra.>diciilio. isaudirc non fHt^runl di';ni, Paulus
(i\c'd:Quicuii(]ucciiiinsinelrg.-prrcarerunl,.iinclcge
}ieribuut(l('>m. \,l-i\l iivi.^ibiliacniin

U.ino vol

Dono

porsevcranli.T
..

lil

.\ugu^linus (r«j>.l?):

qU' inquil, Tiv uiiuin hnini::C>n /teccalum inlrtivii in mu:: -

Quoniam

duiu, c! fKr pcecatum mors,elVai:fcrlruitsiil

'"

'

'

'-ni-.ci
n

Ihi a crcalura

^Hom.v,

l'2),a\'\lcr

Tixlc >

i"-

mundiperea ijuic fartu suul inlvl lccta coHS/iieiun! ur.

fo,';t:necuniorlcporpetua,q«.'pjuslissimci.>tri'lriljula

,

133
peccato, libcrat

DK PR.EDRSriNATIO.N!';
qiicmquam pusillorum atque maqui propterrmiiltenda etoriginalia
ille

DISSi:itTATIO POSTERIOR.
.4.

lol

ante constitutionem elcgit in Christo, daturus eis

gnorum,nisi
et

gratiam gratis, hoc est nullis eorum

vcl

fidci vcl

propria nostra peccata inorluus csl.sine ullo sno
illos?

originali proprioquc pcccato.Scd

quam
piget,

quare illos polius Iterum atque iterum dicimus, nec nos homo, lu qiiis cs qui rcspoiidcas Dco(Rom.
cjiis (id. xi, 33).

i\,2Q)'l

Inscrutabilia sunf jiidicia cjns, el irwesliga-

biles

vix

Et hoc adjiciamus

:

-tl-

/iora tcne qu:rsieris,et forliora I cne scrul aCitf fucris
(Eccli.
III,

22). "

Sed

si

ista et illa

non

sufficiunt,

operum meritis priecedcntibus; et majoribus etiam his, quos pra3vidit, si apud eos facta essent, suis miraculis credituros quibus non vult subvenire, non subvcnit de quibus in sua prajdesiinatione oiiculte quidem, scd juste aliud judicavit; » Hoc enim excmplo suamconfirmare oblrcctatorcs rostri conantur scntentiam, inllectcntcs hoc quod dixit, «dc quibus in sua prasdestinatione occulte quidcm
:
:

commemorato contra Pelogium et Coclestium posuimus, adhuc ex codem quaj ipsc vir sagacissimus ibidcm prosccutus cst,qua3 necdum posuimus apponemus (Ilypomn. lib. vi) « Vcrum

qu» de

libro sffipe

sedjuste aliud judicavit, » quasi intelligi volucrit sanctus Augustinus, aliud judicavit, ad interitum
praidostinavil
:

quod qnam absurdam
»

sit

manifes-

:

lissimis patet indiciis. Ait cnim, « quibus

aulcm, inquiens, esse quod dixiraus, liccl plenc sit dispulatum, id est,pcrituris pccnam esse praidcstinatam, audi Petrum apostolum, cum futuros cssc pseudoprophetas et magistros mcndaces,ct apostatas in Ecclesia dicit, sicut fuerunt in populo vetori (// /'e//Mi,l):quia judicium jam olim non cessat' ct pcrdilio eorum non dormitat. Ilem Judos apoStolus Subintroienint. ail, qiiidnm Iwmincs, qiii
:

subvenire, non subvenit,
ri

videlicot quia

non vult quibus

subvenit, prasdestinatione, id csl gratia; prajparatione subvenit.

De

his

aliud in suapra;destinationo occnltc judicavil;
ct

autem quibus non subvenit, quidem se justo
inj

quid judicaverit
:

subsequentibus
cjus,et

aperlissimc dicit

Non enim

cst, inquicns,ini(iuitas

apnd Dcum:sed inscrustabilia sunl judicia
investigabiles viae ejus(/?o»/.ix, 33): universa;
vi;p

autem

olim pnrscripli
cl soluni

stint in

Iwc judicitim impii.tjraliam
isiiim

Domiui misericordia

ct veritas {Psal. xxiv, 10).

DomiiiinosfriJcsti Cliristi iran.sfrrrtitcsin I iixttriam

«Invcstigabilisergo cst misericordia,quia cujus vult
niiscrctur,nal!is ejus prwcedentibus meritis :ctinvestigabilis veritas, quia

Drumuitrtorcmcl Domimtm J csiim Clii
(Juil.
:

neijuiilcs

l\).

Et

Domimis

in

Evangelio pcc-

qucm

vult obdurat, ejus

catoribus Ile in ignem wlernum,qucm paravil Patcr
nicus diabolo et angelis ejus; pr;cdcstinatis

Vcnile,brncdicti Palris mci.percipite

autcm : rcgnumpara1
,

quidem prajcedentibus meritis, sed cum co cujus miseretur plcrumque communibus, sicut duorum gcminorum, quorum unus assumitnr, et unns rclinquitur. » Ecce quid est illud aliud,
pr;c(Ieslinatione
t-i

lum vobis iiborigine miindi

{Hlattli.\\v,'i

3i), id cst

quod

in

sua

pr.Tdeslinalum.Tcnendacst igilur inconcussa hujus dispulalionis regula,quadivinis testimoniis claruil,
pcccatores in

Dominus

judic;ivit.

malis propriis, antequam essent in mundo,pra3Scitosessetantum non pra3destinatos,pa;-

denique sequuntur vcrba ipsius Augustini dc Bono perscverantia; « Dispar est exitus, merita communia in quibus tamen sic allcr
ilinc
in libro
:
:

nam autemeisesse
pricsciti

prajdcstinalam

secundum quod

magna

Dci bonitale liberalur, nt alter nulla ejus

sunt."Et Prospcr in absolutionc objectionis
:

decima; contra Vinccntianos
tinavit.quin Deus.judicium

iiHoc,inquit,pra;des-

damnetur. Nunquid enim iniquilas est apud Deum?Abs!t.Scd invcstigabiles snnt via: cjus.
ini(iuit;ite

suum,quo unicuique retributurusestprout gessit sive bonum.sive malum.» Dicant obtreclatorcs nostri, qnid dicors, vcl
obvium,
sive

Itaquc miscricordiam ejus in his qui Iibcrantur,ct

veritatem in his qui puniuntur, sine dubitatione

devium invenerint

islis

sanctorum

Augustini, Gregorii, atquc Prospcri dictis in capitulo a nobis cxcorplo. Et si non possunt dicere,

manifestum estmaluisse cos malcdiccrc, quam ve-

rum
sa-pc

dicerc. Accipiant etiain

concors ct consonum

credamus, nequc inscrutabilia scrutari, aut invcconemur. Ex orc quippc infanlium ct lactcntium suam pcrficil laudcm [Psal. VIII, 3), ut (|uod "in hi;; videmus, quorum libcralionem bona corum mcrita nulla prajccdunt, et in his quorumdaninaliononiutrisquecoinmuniaoriginalia
sligabilia vc;Hig;ire

prfficedentibus diclis bcati .Augustini

nominato

liliro

qui litulatur dc lionovel

exemplum,dc Hono
:

sola pr<-ceedunt,hoc et in in;ijoribus
j^

licri

nc^ina^iuam

onuiino cnnclcmur,id

Quo oxcmplo quidam abntcnles ad suos scnsus eonantur inflcctcrc, scd non possunl quia et manifestissiina verilas 90 in hoc eodcni
piTscvcranli;c.

non pulantcs vcl s'ccundum siia mcrila graliam cniquam dari.vcl nisi suis mcrilis qnemciue puniri, sive pares (lui liberanlur
csl,

atqiie puiiiuntur, sive disparcs
I;is
:

habcat causas ma-

excinplo, et in pra;ccdentibus ac subsequentibus

cjudem

libri, forlissimc molitinnilnis

corum

rcni-

videtur slare videat ne cadat (/ Cor. X, li),ct(|ui glnrialur non in se ipso, sed in l,>oul
(jui

91

tilur.Nani loquens cnntra obIo(|iu'nlcs vcritatis sinccrilati,sicut in lcclinnc
facile

mino

glorictur(/ Cor.

i,

31). » EL posl ali^iuanta in
dicens{f('/7>.

cjnsdcm libri qni volnerit, cngnosccre polcrit, ita ad locuni dicit (cap.

e(](Icin libro

subpcquilnr

17) :(>Isla igl-

11): « Prnindc, inquiens, sicut Apostolus ail, Noii

lnrsu;idunaquibuscuinqucDensdonal,procul thibio sc donaturum csse proescivil, et in sua prxsciontia
pru>pnravit.fUios crgo pnedcstinuvit, ipsos ct vocavit vcicationc illa,(]n;un

nequc currcnlis, sed inisercntis est Dci lG),qui et parvnlis quibus vnlleliam non v.ilcnlibus,nc(]uc currcntibus suhvenit.quos mundi
voleiilis,

(Rom.

IX,

mc

Sicpc

commcmoraiv non

piget, dc

(|u;i

dictum

c^t.siiic poeniU-nlia .unl iloiia

155
ct vocalio
falli

IIlNCM.Ull IlllLMENalS AHClllEPISCOPI
Iki Jiuin.
xi, 20).

156

Nainf|uc in sua, quaj A.

'"uni

mulariquc non polest, pr.Tscientia opera sua ruliini (lisponorc.id omninonon aliud (|uidquam est
(juuiu priJL'desLinaro.»i!)l posl alii|uauta :"
el alia niulla (|u.t pi^aH rcpiiUuc

ret

:

testirnoniorum pluralitos idagerenon exposceu Quod.inquit, personarum acceplorem Uoum
si

se crcdcre existimiint, quin aiictores et dissomina-

Gum

iia;c

lores pcrvcrsi dogmatis,

crodant quod sine

ullis

dixcrimus, atipic

pr.cccdcntibus mcritis cujus vull Ucus mi.«crotur,el

ostcndcriinus cl iiiilium fidoijOl usque iiilincm pcr-

scvcranliam, Doi doiia cssc,

noc ulla lutura sua

dona.ct qute danda cssent.et quibus dandacsscnt,

Uoum non
slinatos ab

praiscirc
illo

non potuisse.ac per hoc prajde-

csse quos libcrat ct coronat. » Et

aliqiKuUo snpoiins :<.Anfbrtc ncc ipsa dicunl,quin

quos dignatnr vocat,ct quem vult roligiosuni latit, purum allondunt quod dobita roddatur paMia damnato, iiidcbita gralia libcruto. .Agamus crgo gratiaa Salvatori,dum nobis non redditum cernimus quod in damnatione similium ctiaiii nobis dcbitum fuisse cognoscimus. Si enim utriquc liberarontur lalcrct
quid pccc;ito per justitiam dobeatur:si ncmo,quid
gralia largiretur. Misoricordia et verilas occurre-

Doi dona, pr.odosliiuila"? Ergo nco d.inlur

.i

IJoo,

aut ea sc dafuruin cssc ucscivit quod
:

si ot

dautur,

ct ca se

dalurum esse
«

prasscivlt, profecto pra!di>sti-

runt

sibi, ut

navil. » Et saiictns Ilioroiivmus in scntenlia Ecolo-

(lua ploolilur
»>

ncc miscricordia irapcdiat vcritatcin dipnus,ncc veritas miscricordium i|ua

siastc
(Ecctc.

:

l\'on csl viiiue

rvcivs

siib

solc

dicciidum

liboratiir iiidignus.Ergo cui vult miscrctur,et

quem

Qua;rimus enim mcritum obdurationis tiono Dci jain lacla sunt, qu;c futiira sunt. Qui crl invenimus merito nami]uc pcccati univcrsa enim elccti sunt in Christo anle conslilutioccm massa damnata est, nec obdurat Deus impertiendo malitiam,sed non impcrticndo misericordiam. Quimundi, in prioribus s;ociilis .jam funrunt. » Et sanbus enim iion imporlitur, noc digni sunt, noc tiicctus Auguslinns in libio de Corroptione et Gratia Do illo dioit ol pniphola Is;iius, Qui fcrcnlur, ac potius ut non impcrtialur hoc digiii sunl, (cap. 9). hoc mcrcntur. Qua;rimus autem nioritura niisoricil qu;v futiira siiiil. (,)uiouiiiiuo crgo in Doi piovidcnlissima dispositione pra;sciti pr;cdcstinati, vocordio;, ucc invcnimus, quia nullum cst, ne gralia evacuctur si non gratis donutur, sed meritis roddicali, justilicati, glorificati sunt, non dico etiam nonduin ronati, sod etiam iioiidum nati, jani filii tur. Quod est ergo mcritum hominis antc gfatiam, Dci sunl, cl oiniiiiio pcrirc iion possunt. » Kt Proquo nierilo porcipiat gratiam cum orane bunum spor in absolutiuiio olijcctioiiis Gallorum dccima; moritum nostrum nonin nobis faciat nisi gratia et (luiiil.i; :« Dabiuni non osl.inqnit, sinc ulla tempocum Dcus coronat mcrita nostra, nihil aliud corurali diflorontia Dcum et praiscisscsiniul et pnodostinet quam muncra sun! .siipcndium, inquit, pccctili nasse qua; ipsc crant auctore facienda,vel qua; mamors,gratia aitlcm Dci vita atirna in Chiisto Jesu lismerilis jiisloorantjudicio rclribucnda: pnuscistc C Doinino noslro (tioin. vi 23). Scd si vasa sunt ira-, anlein lanliiiiunodo.non cliam pr.cdostinasso, qn.Te qu.c pcrfccta sunt ad porditioncm qua; illis dcbit« non cx ipso cranl caiisam opcrationis h;ibilura. rcddilur.silii hoc iinputcnl. quia cx oa massa facln Polost ifa(]iio sinc jnvcdi^stinulionn cssc iir.Tscioiiliu. siiiit, ijuuiii proptor unius |ioccatum in quo omnes pr.Tjdestinatio uulem sine pra;scicnlia cssc iion popccc»verunl,uicri(o Ucus justequc damnavil.Si autcsl. » El ileiii in Uecapitulalionc quinta dccima': tciii vasu sunt raiscricordiai.quibus ex eadem ra.issa Qua; enim cx Dei muncre habomus,ct qua; pr;cscita fuctis sujipliciuni debitura rodilere noluit, nun se diciiiilur, non jiossunt non ossc pra^deslinat;!, ot innent.sed ipsum gloriliccnt qui eis misericordiam (jii.o pnodc^slinata appollanlur.non ])Ossunt non essc non dobiLam pr.-cstitit. Non itaqiic gratuils; miscripr.-cscita. Et in absolutionc objoctionis dcciraa; curdia; Uci pcrlinacissima adversentur insania. Siquint.T contra Vincontianos Nullam animam ncnant liliuin hominis in qualibct xtato qiia-rcrc ct quilcr turpilcrquc victuram Deus-ad hoc ul taliler sfdvuin facore t]uod pcrieral.Ncr dc inscrutabilibus vivoroL pr;cparavit, scd talom futuram noii ignorujudioiis ojus audcant judicarc.curin unacadcmque vit, ct dc luli juste sc judicaturum essc jincscivit. causa sujior aliutii voniat miscricortlia ojus, sujkt Aliiuo ita ad iir.rdostiiialionom ojus iiihil aliud roalium autcm muncal ira cjus. Qui cuim sunl isli fcrri pntcsl,nisi ijuud aut ad dobitam Jusliti;c rctri- [) «jui rcspondcant Ueo, quandoquidora illc lloliccci? bulionoin,aul ad indebitam pertiiiet gratia; largilahabcnli gcminos cs uno concuhilu Isaac patris notcin.Videant ct noninvidcant roprohonsoros noslri, slri, cum illi nondum nali niliil rgisscnl boni vcl ct daniiiuloros cu|iiluli ox his sontcnliis a nobis mali,ul socunduni clcctiuncm jiropo.»itum cjus mae.xccrpLi, iiuuiii ooiicipnlitcr consonct scnsus a nonorct,clocli(inoni srilicot grali.i; non dcbili, clccliobis in hoc codoni capilulo cx vcrbis bcati 92 .\unom «iiia cligondos facit ijiso, non invenil, 99 non glistiiii et Prosperi.et aliorum doclorum exccrplus, ex operibus sc-d cx vocanlc dicil niinori scrviturum his scntonliis ab codem sanclo viro Auguslino concsso miijon-iii (Gcn, xxv, Itom. ix). Krgo cujus vull tra sc caluiiinianlus pra?positis,ol uliis ]icr oos sanuii.scrclur, ot qiiom vull obdiiral. Moc facil a|iiid
I.

lol, (iiuid

ox pr;osoionlia ot prKdeslina-

vult obdurul.

:

..

:

II

)>

:

cto Sjiirt'! ))roiiiulganlo piuhitia.

Addam

eliuiii qu;oiluiii,i]iMsi

dc opistola bcati
epist. 105),

.\ugiistiiii

cx suporurngatiunc, ad .Xystum prcsbyl.irum
luix>t,si

qnoin non o.sl iiiiquitas misoroln duno, obdurul aiitcra juslissiino III'
:

'

igidir vosa cx cadcra raaHsa io

honorcm

lacla qiiid

dc (]uu nihil e.vcipieuduui

uliu-

cis inisuriconlia divina largila sit. •

1j7

DE PRyEDESTLNAIlUNL: DISSERTATIO POSTERIOR.
in
«
iii

lo8
in libro

Hinc cliam sanclus Augustinus
conlra Julianum
ita dicit (cap.3)
:

liLro

(|uinln

A

nialis meritis

damnare.quia justus est.»Et

Deniiiue pI hic
boniu/i
liis

quinto (cap. 18) :« Itaque

islo inalo,quin libidinis,

cum

dixisset: Oiindci coojicranlur

qui

cum bene utuntur

conjugati fideles, a cujus reatu

scciiniliiin Jiropositiun

vncati .woi/.onutinudsuljdidil,

quoniani quos ante

pr;i scivit cl

pcrdcsliiiavil consit

soluti sunl muncre Salvatoris, profcclo quicuniiuc indc nascuntur, ejusdcm muncre Greatoris.non si-

forines ficri iiiiuyinis Filiiejus,ul

priinogenitiis

iii

cut nobis obicis in

regnum

diaboli praeparantur,sed

multis fralribus

:

quos aittem prwdestinavil

illos et

ab

illo

potius eruendi,et in

regnum
:

Unigeniti trans-

vocavit,ct quos vocavit ipsos cl justijicavil; qitos au-

ferendi.» Item in

eodem
:

libro

"

Nam

prorsus ea

tcm
lli

jiistificavit ipsos ct glorificavitJtoni.\u\,2S-30).

suut sccundum proposilum vooati

clccli,et

ipsi crgo huc anlc uiundi constitutionem, ab eo qui
:

vocat ea quas non sunt, tanquam sint, scd elccti por elcctionem gratias.Unde dicit idem doctor ct do
Israel
:

lieliquix pcr elcctioncm gratiir satan factx

sunt

{Iloin. XI, 3).

Et nc Ibrlc ante constitutionem
clecti,
,,

non perpeti cum hic vivitur, nullo modo, nulla rationo quisquam potest nec taincn sive maximis, sive minimis urgeatur, fas cst ut dicat ei qui se Onxit, quamvis omnipotenti, justo et bono Quare me sic fecisti 1 et de jugo gravi,quod est superlilios primi Adam, nemo liberat nisi secundus Adam. » Et post paululum :" Licet ipsi hoc ncsciant, donec
:

inundi ex operibus pra^coguitis putarentur

si

cx

illo

sunt pra'dcstinatorum

iiuuicro,

acoi-

«cculusest
Exislo

et adjunxit:.Sio!</c//( gratia.juin

none.v

piant Spiritum qui ex Deo est,ut scianl qu;e a Deo

opcribus,alioquin gratiu

jam non

est gratiajbid. ,6).

numero eleclorumet prffidcstinaloi um.etiam qui pessimam duxcrintvitam.pcr Dei bcnignitateni
adducuntur ad peenitentiam, per cujus paticnliam con suut huic vit;e ia ipsa scelcruin perpetratione
«ublracti,ut ostendatur et ipsis,et allis coluorcdibus

sunt eis. » Et item in codem libro : Si hoc profundius esse perspicis, quam ut absle valeatinvcuiri, utrunique utrique nostrum prorundum sit,
doiiiita

cur
et

et in ni;ijoribus et in

minoribiis Deus velit altcri
iiii-

nolit alteri subvenire: duni tanieii eertuni et

nioliile

lencamus.non essc iniipiilateniapud Deum,

eoruin.de

berare.Ex his

quam prulundo nialo possit Dci gratia linemo perit quacunque a;tate raoria-

tur:absit cuim, ut pricdeslinalus ad vitam sinc sa-

craincnlo mediatoris tlnire perniiltatui- hniie vitain.
Projitcr hos

qua queniquam sine nudis nicritis (lamnet,et esse bunitateuiapudDeum, quamultossinebonismeritis liberet,demonstrans'in eis quos damnat quid omnibus dcbcatur.ut hino discant quos liberat,qu;e sibi
piciKi debila relaxetur.et qu;c indebila gratia
diiiielur. » Et

Dominus
eo IJoan.

cjus qui misil

ait Uuc est autim mc Putris,ut omnequod dedit
:

votunlus
milii

ooncerte,

non

item

in

libro

quiulo

:

«

Aut

pcrdam cx
(]ui
;'x

vi 39). C;eteri

aulem

mortale.':;,

(piia

paiuni erat vitain

numei-o non sunt, et ox quidem masea, (|ua et istl,sed vasa irs facti snnt,ad utilitatera L
ex
isto

iileo aililiilil el

quam nascendo sortitus est, misericordiam ne remaneret nalu:

r:iliter lilius ira;

sicut oa?tcri, at^iuc inter vasa
raisericordi;c
« lierct, »

ir;c.

n;iscuntur istoruin.

Non enim (lueniquam eurum

non intcr vasa
sexto (cnp.
I)
:

Et

in

liliro

Deus temere ac fortuilo creat,aut quid deillisboni upcrctur ignorat:cum et hoc ipsum bouum opcrclur.quod in eis humanam crcat naturam, ct ex eis
oidiiiem s;('eulipr;esenliscxornat.lstorum neiiiiiiem

polcst gratia Dci

Quns (juidcm ab isla tanto malo persanguinem Mcdiatoris crucrc;
iii

scd unde

iioliieruiil

laiiliini

iiialum ruere,si di-

vino judieio
Iteni in

adducit ad

pflDiiitciitiara

salubrem

et spiritalein.qua

nuUa origini dcbctur po?na vitiat;c? » codem libra (cap.i) « In cis crgo,ut saqic
:

hoino
ergo

iii

Christo rcconciliatur Deo,siveillis ;uiiplio-

(iixiinus,ira; vasis
(iivitias glori<e

notas fecit,scounduiii Aiioslolum,

rcm patientiam,sivc noii imparem pr;cb('al,Quamvis omncs ex eadcm niassa perditioiiis ct damiiationis sccundum duritiam cordis sui,clcor inipueiiitcns, quantum ad ipsos pcrtinct, thcsiuirizaul sibi
iraiii in

suajin vasa miscricor(li;c,ne glorienmeritis vita3 sua3, cuni cognoscant

tur

tauquam de
sibi

hoc

Justissime rcddi potuisse,quod vident reddi

])aribus consortibus mortis sua;.»Et itera in
liliro

dic

ira;,

quo reddilur

unieiiiiiuc seciiiiiluiii

(cap. 5) :«Ccrlc bic, ubi fiti

miUa

est

eodcm immo-

opera sua,Deus tameii alios

iiide

per miserioordem

bilihis, nulla furtuna; tcineiilas, nulla ])Crsoii;c di
giiilas,

bonitatem adducit ad

pieiiileiiti.im,alios.secuiidiiiii

quid rcstal

nisi

miscricordi;c vcritalisi]iic
ct

juslum judicium iion ;iililiuil, " ct o;etera qu;e in u codem loco proscquitur, De (pio e;ipitulo eoiitr;i dccimam tcrtiam objectiuiiem Gallorum sanetus
1'rosper catbulice et sullicienter satis disseruit.lleiii
s;iiiotus
(,cap.
illc

iiriifuiiditas? ul

sciamus

cx buo iuconqirclieiisi-

bile
lier
(|ui

cumprchendamus, juxla duos honiincs, unum quem [icoo;itum intravit in miindum, allerum tollit peoeatum muiiili, omnes lilios oonciiiiijuguin
ex
liis

Aiigustinus contra Julianum in libro tertio
auleui Christianus ignorct,
fecit

scentiaj carnalis,uudccun(iuc nascantur, ad
griavc (ilioruni .\dara merito

17), " (Juis

quod
fa-

portinerc,

et

qui

primum hoinincm
;

ex pulvcrc oinucs

oinncs
tur, ad

filios gratia; spiritalis,

undccunKjuc nascanlibro i,cap.
.S)

bricetur ex semiiie? scd ox scmine
at(]iio

94 Jam

vilialo

jugura suavc llliorum Dei sine mcrilo pcr»

daninalo qui ])artim Item
in
:

))cr

veritatein

reiii;iiieiit

venirc?
'>.»

Et ilciu

in

cuil(;iii

:

« C.ur

in suppliciii,|i;iiliMi ])er misiM-icordiani lilieiviiilur a

iiutaiiius ali ejiis uiierilius ;ilili(irrerc, iiiiud

ab

malo,

11

libro

ti;itio

:

<i

lioiiiis

est

iJciis,

(iiigiiie viti;U;i da.mi;iliiles illu

crc;inte

naseuiilur,

juslus cst Dcus

])otcst ali^iuos sine biuiis

mcritis

(]ui
r;ili

crcator cst

umuiun^cl pcr Mcdialurem regcncsed
graluilu

lilicr;ire,((uia boiiiis esl,

nnu pntesl

i|ueiiiipi;iiii siiic

a d;iinnatiui!e liberantur dcliila,

I

r.!)

lUNnMAHI nilEMKNSIS AIICIIIEP^COPI
:

JGO

miscratione non dcbila
bus,
pr.ctcritis,

qiir.s plcgit
prati.i!,

tioncni munili pnr clcctioncm
vi!l

antc conslitu- A. CFSct.Si cnim taiis fiictns cs!-ct,inculpabilif essct.e^ non nx opnri Dci opiticio rcputurclur.iinn Juda-.lujustc etiam in

vcl

pricsontibus,

alioquingratiajiim nnncslgratia.»n;cc

vd fuliiris ? omniaexcm-

cum

pr.claladamnalio cssct.Snd absil boc a i-uinmo bonojudice auctore oinnium bonorum Deo,daninaut
prffidi.vit,

pla intuealur lector.si astipulcnliir capitulo a nobis cxccrpto,in qnn scriptum cst: llonw lihero arhitrio

malp nlcns prccavit
ctjiislus clrgit

el ccciUit,

cl fncltts

csi

iiiassa

pcr<litionis lolitts liiiiiiuni gcncris,

D/as aiitnii

honiis

rx cadein niissaprrUitionis srcuiidiim
illis

cunclorum malorum, qui malum Judum, pra;scivit non fecit,el tumcn in quibus pr.-cscivit, judicio justo fradcns cum in rcprobum scnsum.nl iniplcrct pcrmi:=it: cl idfo pcrmisit,quia per Spirilum sunctum cum pcrituruni ante pnptore vero
dixit. »

pr:rscientiam siiaw.qnos per gratiain pnrdeslinaril

Et post paulura

:

«

Talis ergo perituronim

ad

vitain.et

vitam

pr,rdcstinavit
iii

lcros aittcm, quos jitstitix jiidicio
tioiii.i

wtcrnaw :ca:mnssa pcrdi-

omnium causa est,licct culpa sit aculpadissimilis. Vcrum autcm cssc quod diximus.liccl plcne sildispululnm.ideplperiturisptcnami
-

rcU-iiiil.pcriiitros prtcscicil, srd iion iitpcri:

-tinatum
iidopro-

rcnl privdrslinneit

paiiam

alilciii illis,qiiiajitstus

audiPelrumuposlolum,cum

futui

cst, pr:rdcslin(icit .rlernam.

phetus,et magislros mcndaccs,cl aposlatas in licclc-

CAPI:T XVII.

U

sia dicit, sicut

fucrunt in populo velcri

:

Qttihns

jitdicittm, \nnu\t,

jam olim non
{II Pct.
ii,

cessat, et
.*?).

perdilio

De co

(jitocl Ciithcscalcits c.vcmpliim lihri bcnli Atigiistini,(jncm sui complice.i cjusdcm es.se auctoris

corum non dormitat
slolus
:

Itcm Judas apo-

dciirganl,
suil, cl

ad suum coiilirmandam

'•eiilentiaiii

de tiliii saiictnriim senlcntiis capiluli a nohis e.ccerjiti 2}roj)o.uiis

ad

postatiim

Suhintroirritnt.nil.guidant hontincs,ipii otim
liuc juiliciunt

pnrscripd siint in

inipii.graliam Doiiii-

DcniquG Gothescalcus de

libro

Hypomnesticon

ninoslri Jcsu Chiisli tramfcrmlcs in luxuriain, it solnm Deum aiictorem el Dowinnm Jcsum Clirislum

Augustini intcr cojlcra ad confirmandum scntcntiam suum,quiasintreprobi aDooprffidcstinatiadptcnain,

ncgantcs lJud.'i).El Dominus in Kvangclio pccculoriliu? Ite in ignem :rlcrnum, quem paracit Patrr
:

hoc ponit cxcmplum dicens de Juda :« Si talis, inquit beatus Augustinus, fuctus essct, inculp.ibilis esset, et Dei opificio reputarolur,non Juda;. Injuste ctiam in co pradala damnatio cssct. Itcm Pelrus,
Qtiihus jtidicium jani olim

tncus diaholoct angelis cjus

:

pr.Tdcslinatis aulcm,

l^cnitc, bencoicli l'atris inci, pcrcipile

ratiim vobis ab origin^
id cst pra;dcstinatiim. »

mnndi

(Uatllt. x.\v, 41,

rcgnum pa3i\

rnni nun dorniilat

II

non ccssatxl pcrditiocoPctr. ii, 3). Et Judus Suhiit-

Ilinc

loqui

quoque nihil conlracumdcm Gothcscalcnm censuimus.cum sulis apcrtissimc «aiictus .\u-

troicrttnl(iuidamhoi,iincs,guiolimpruscripti sitnlin

hoc jutlicium impiVJiid 'i).»Cujus ca;citus non lantuin admirunda qiiantum demonstranda vidctiir

C

et vcrbis dc

quia derelictis niauifcstissimis talibus taiitisquc
cxcmplls, quaj ex cod;'in libro po.suiinus, h;rc tantria excmpla dccurt;ivil, ct ad .«eusuni fuum impudcnler inflcxit. Nam loqucns in codom libro bcatus Augustinus dc prffidcstinalione clcctorum,

tum

cum loi|uutur. Cujus gomfui rcgno sanctis pra?dc3linalo,pl de poiiiis reprobis prajparatis, sanctus Joanncs CoDstantinopolilanus,uiu> spiritu, uuo animo, unoquc orcconcordat in libro de Ucparationc lajisi, sicul supra posuimus qui cx cvangclica vcritalc dcmonslrat rcgni coclorum gloriam propfcr homines.gohcni^am
guelinus pro sc conlra
:

ct
(.

rcproborum,ita dicit (llypoinn.lib.vi): Diximus numqui' dc dainnabili buinani gencris massa Deum pr.rscisse, misoricordia non mcritis,
relictione
;

codem

quoquc faclam proptcr diabolum.Scd cl dc Juda in libro idem sanctus Joannes ita dicit Pro:•<

pterea dcniiiuc, inquicns, el

hinc rapuif.nc fortc.quia scicbat quuil ossol roditus ad
ii:iniicus

Judum

quosetclcctionc grati;cpra;dcstinavit ad vitam
cfficiuntur expcrtcs, prajcisse

ca?-

lcios vero, qui judicio justitia: ejus ab hac gratia

cnini, ctiamsi
illud

sulutcm, lapsum suuin pfvnitonlia rcformarcl. Ego luirum vidotur cssc quud dico, ne
'

quidcm Judic peccatuui dixcriin vircs exco•. rudo cl sanctus .'\mvorsuiii Psulrai i_\viii brosius, cum paiiluluui :"llis po^nani pr;odostiiiatuin esso rile fa. To . Ac nc temur. Quoil ul probarc vulo;unu6, snlum reor ud ^ sucnint pcccatorts laqiicnm mii/ii, ail mcdiocrom hunclaquoumpiitos.hir laqucusJudam cxomplum suflicero Juduin. Ilunc onim Dous cuni
tantum
vitio ))roprio

periluros, non ut [lerircnt pr;rdcsliii;isse." Et post

derc picnitcnt'

>•

:

:

pr;cscissct in vitiis propriaj

volunlalis pcssimuiu

rore,id csl clcclicnc discipulutus sui

bcnc a Christo

apostolum strangulnvit : rui raiscr '>••:•• ' qucalus, ul proden-'
liiin scclcris

cuiii cssct illa'.prtif

quanipse
ul
l.

confercnda mule usurum,

ardentem prelio Jud.Tis Dominum traditnrum,pa>nam ei pra;et avuritia

06

cssot

93

sc

deslinavit cx morito.»tju("l oiiin e.xomplis Soriplu-

non IVus

raruin sutissiino coiifirmarot.ad hunc lucura pervcnit,(|ucui riollv-.-ii "-;

enim

etiura in ipso pius

oirt

prodilores, ul ad poc-.

'•''iMcatum usurparc non
bcutus .\iigustinus,
iiud.
o.

nitcntiam pri>v-"^"'"-.''
rcflcclantur,
>

••••

"•.•''

'••-.iposito
.

timuil. " Ubi

a quo

commomorulio
non factus.quod

...;..

i

iiiu .jij;

Spiritu in psalnii.^,

priutqnum

talis

adversus Kilium Dci luturus

sc dedcrunt capiendos.sed ctiam ad votuntatezn dia-

;

10
boli lonciilur astrioli,

nE Pn^DESTINATinNE DIPSERTATIO POSTEHIOU.
cum
possint dicerc
:

IG2

Disrum-

A

cimdum

pamus vincida eorum. Dedit enim tibi Scriptura divina, ut non solum caveas diaboli laqueum, sed etiam per panitentiam cjus vincnla disriimpas. » Quantum namque Dcuspcenitentiamomnis pccoatoris acceptct et diligat, qui non vult mortem pcccatoris, sed ut convertaiur et vivat, et in evangelicis,
ct in apostolicis, et in propheticis scripturis ipsc

qiddem ijui secundum pntientiam boni opcris, gloriam et honorem el incorruptionem qumrunt, vitam xternam; his vero qui sunlex conlentione, et qui non acquieseunt varitali, credunt autem
opcra sua
:

his

iniquitad, ira et imUgnatio,

et

angustia supcr

animam

hoininis operantis

malum

{liom. u, 4-9).

omncm De

de-

monstrat. Videns cnim civitatem peccatricem

flevit

quibus Psalmista, Statuerunt oculos suos decUnare in tcrram, et ecce qui elongant se a te, Domine, peribuni {Psal. xvi, 11). Et Perdidisti omnes qui forni:

super

illam

diccns, Qida si cotjnovisscs ct tu {Luc.

cantur ahs

te {Psal. lxxii, 27).

Quos

invitat

Dominus

XIX, 42),

subauditur, pcenitcntiaj lacrymis flcrcs; quia gaudium est super uno peccatore posnitentiam
agcnte
[Liic.

dicens
si

:

Audi, populus meus,
le

et

contcstahor te; Israel,

uudieris me.

xv, 7), qua; multoties prajdicatur, ut,
aijile,
iii,

rabis

Non eril in deum aUenum. Ego
:

dcus rccens, ncqtie ado-

eniiri

sum Dominus Deus
meus vocem
dimisi eos

Panitcnliam

lorum [Matlh.
J.'ius in

appropinquavit enim reijnum cain Evangelio Marci, Ycnit 1). Et
rcijni Dei, et

tuus {Psul. ixxx, 9-11). Et de quibus iterum conqueritur dicens

Et non

aiuUcit

popidus

GaUlaam privdicans Evanijclium

Quoniam implclum csL tempus, et uppropinquavit rejnum Dei, pmnitcmini el credite EvangeUo. {Marc. I, 14.) Et Joannes Baptista, Facite fruclus
diccns
:

meam, el sccundum
in viis

Israel

non

intendit milii. Ideo

dcsideria cordis

eorum

:

ibunt in adinvcn-

lionibus suis. Si populus meiis audisset me, Isruel si

meis ambulasset, pro nihilo forsitan iiiimicos

diijnos pwnicnti.-c {Luc.

iii,

8).

Et Pctrus, Pamitevest.ra

mini
iii,

et

convcrtimini ut delcantur

pcccala {Aet.

19).

Et itern

Scriptura, Miscreris oninium, Do-

mine,

ct nihil odisii

eorum qux

fecisti,

dissimuLvis

peccata
25).

Iwminum

yuam

projder poinv.entiam {Sap. xi, 24), qui agcrc 1'ugil, non Dci prMdestiiiatione

eorum humiUassem, et supcr trihulantes cos misi.sscm manum mcam. Inimici Dornini mcntili sunt ci, ct erit tempus eoruin in sxcula {ihid., 12-16). Quos adhuc in singulari persoua Evangelium Luck hortaturdicens Cum autem vadis cum udversario tuo ad principem in via, da operam Uheruri ub illo, nc fortc Ira:

pcrit,

sed ipse in perdilionein se ipsum diniergit,
attestante in Evangclio Luc;c, Cuin ei nuu-

dat

le

apud judicem,

et judejc

tradat

te

cxaetori, et

Domino
neni

cxactor miltat in carcercm {Luc. nostcr, iuquit Boda, in via est

xii, 58). .A.dvcrsarius

lialum cssct a qidbusdam de Galikvis,
Pilatus miscuit
:

quorum

sanijui-

sermo Dei contrarius

respondens dixit

eorum; quibus Putatis quod hi Galilxi prw, omnisacri/iciis

cum

nostris carnalibus desideriis in pra;scnti vita:aquo
ipse libcraturqui prKCcptisejus humilitcr subditur. Alioquinadvcrsariusjudici,oljudcx tradct cxaclori

hus Galilivis peecalores fuerunl, quia laiia passi sunt?

Non, dico vohis; sed
7ies

nisi

similitcr peribitis. Sicut ct ilU

pamitcntiam habuerilis, om- C quia cx scrmone Domini co:itemplo reus pcccalor decem etoeto supra tonebitur in examine judicis ; quoin judox oxactori
tradet, quia

quos cecidit turris in Siloe, et oceidit eos, putatis qida
et ipsi debitorcs

hunc maligno

spiritui

ad ultionem tra-

fucrunt prxter omnes homincs habi-

hcre permittet, ut compulsam

animam

Jerusalem? Non, dico vobis; sed si non pcenitcntiam cgeritis, omnes simiUter pcrihitis {Luc. xiii,
tantcs in
1-5.

nam

dc corpore exigat, quoe

ei

ipse ad posad culp^im spontc

consensit. Exactor mittit in carco;'am,(iuia pcr inali-

Undc Bcda
et
illi

:

Et

isti

IlierosoIyinit;o

qucuiadmo-

gnum

dum

non soli 1'uerunt peceatores, sed iii tcrrorcm sunl reliquorum puniti qui ruinaturris opprcssi pra!nuntiautomnesqui pocnitere nolucrunt
Galila;i,
:

judicii veniat, ex
el ipsc

spiritum in inferno rctrudilur, quouscjuo dics quo jam in inrcrni ignibus simul

perituros. Qualos plaugit Paulus diccns, Ut Uujeain multos cx Ids qui unle peccavcrunt, et non egerunt pa-nitentiam [II Cor. xu. 11); ct de qualibus Domi-

crucietur. Dico tibi, Non cxics inde donec otiam novissimum minutum reddas, id cst doncc eliam ininima pcccata pcrsolvas qu;c qiiia seinpcr
:

sclverc pauias paticndo, scd

nunquam

pcrsolvcre
ibi veni;e

vcniam conso([ucndo potcris, noque eniin
locus
crit,

nus

dicit,
:

Vocavi, dicens

pconitentiam agite,

et re-

nunquam

exics inde, ubi perpctuas ope-

nuistis

cxtendi

mamun meam, et non

fuit qui aspiet

ruin pccnas
-n.

liics, scilicct

prajdcslinato judicio ex

ccret, Despexistis

omne consiUum meum,

inerepa-

rctributione justitia;.

paliones mcas ncylcxistis [Prov. i,24). Proptera pr;e-

Et quia plus sonsu portiuacibus
cl potius curiosis

quam

viv;icilius,

dcslinaUim

puniet judicium de quo ibidoin Huhscquilav, Eijo quoque in intcritu vcstro rideho, et
talcs

subsannaho,cum

vohis quod timebatis advenerit:

cum

cogimur rcsiioiidcrc, dicamus iUis quod sanctus Augustinus in libro dcPivcdestinatione sanctorum suis respondit derostudiosis

quam

irruerit repcntina calamitas, ct judicium vcl damnatio

galoribus

Multa, inquit, diximus, ct 1'ortasse

jam

quasi tcmpcstas ingruerit;

cum
i,

vcnerit super vos tri20, 27).

dudum potuimus

pcrsuadcrc qua; volumus,cladliuc

buhitio 6.*5 et anguslia {Prov.

Qualcs alloct

quilur l';mlus, An diviUas bonitatis Dci
contemids:' ignoras
tiain te adducil'! lu
et cor

patienliw

quonium honitas ejus ad pindtcnuutcm secundum duritiam tuam

lauibonisingcniissicloquimurquasi obUinsis, ([uibus ct quod iiimium csl, uon cst salis. Sod dcnl vcuiain nova enim qua;stio ad hoc noscompulil .u Unde 99 ct cxplosor, imo quicuiiquc ruorint dc schula Uo:

impainitens, litesaurixas tibi iram in die irx ct

Ihcscalci

modcrni Pra;dcslinatiani,quia audicruiit

rcvckUionis jusU judicii Dci, qui reddet unicuiquc sc-

qu;o bcalus Auguslinus ct sancUis Prospcr scripsc-

:

Iti3

IIINCMAIII

miEMENSIS

AIlfJIIEIM<(,(iI'l
Oiiod auti^ni

lC.i

runt contra (ialliis, acripiant qu.T idcm bcatus Augustinus scripscr.it coiitra Africanos Pr.cdcstinatianos in liliro ilc (Jorrc|)tioiic ct (iratia.rle quo sanctus

\

lilicali.

|iosiiit jn linc, illos et ijlorificaliic

ciV, siqiiiilern illa

gloria est

intelligendii, di;

qua
non-

idciM dicit, Cnin Clin.sliis njipiirwril viUi vrslrn.tunc
et vos iipparebitis

Prosper ail bcatum Augustinum flicit, in epistola pro hiijusniodi negotio ad illum directa :« Flvcnit.
inquit, cx dispositionc
miscri^ordi.-p Dci, ul

cum

ipso

iii

glorin {Col.

iii, 4),

dum

fr.ctum cet. Quaiiivis ol illn duo, id eet t<oca-

cum
urbc

vit ct justificavit,

quidam

iulra .Afiicain similia movisscnt, vidclicfit
iii

bus dicla

siint

:

non in omnibus fncla sinl, dn quiudhuc cnim usquc in linoin KiKcuil
posuit dc rebiis ctiam
luluris,

sicul ipsc pr.TScripsit, his qui

Massilicnsi

mulli voeaiidi ct justilicaiidi sunt: ct lainen verba
praUeriti temporis

consistunt, librum dc (^orreptionc ct Gratia
ilivin.c

plcnum

De quo, sicut ct dn aliis libris qnos commemoravimus, convenicntius est ad rcvincendos crrores excmpla poncrc, por quos
auctoritatis
cniittercs.

tanquam jam
Isaias
:

feceril I)eus,

qu« jam

ul licrcnt ex

voluitipsc cosdfim errnres rcvincore, (|uam dc

illis,

certum corrigere. Nos in pra^scripto capitulo, sicut supra taxatum est, diximus Dcus boiius et justus clegit ex
quos
iii

libris istis studiiit sicut cst

de illo dieit et propheU Qui frcil ijmv^lfulura sunt. Quicunqucergo in Dei providenlissima dispositione pncsriti, pr.x-destinati, justilicati, ct glorilieali sunl, non dico etiam
ajtcrnitatc disposuit. Ideo

nondum

renali, sed etiam

nondum

nati,
»

jam

lilii

:.

_

Dei sunt,;et omnino perire non possunt.
aliquanta|(rflp. 10):« Si

Kt posl

cadem massa pcrditionis secundum pra;scicnliam suam qiios pcr grati.iin praidcstinavit ad vilam, et
vilam
illis

vocatus

iste,

procul

diiliio

enim sccundum proposilum illi eliam quod corripilur

prajdcstinavit ;L;leriiam

:

ca^lcros

autcm,
pe-

Dfiiiscooperalur in lionum.lltrninaiilemistasil vora-

qiios .jiislo jiidicio iu

massa pcrditionis
psl
in
:(.

rcliqiiil,

lio,r|uimiamquicorripit nescit.faciat ipseeuin rhari-

riturus pr.nscivit, scd non ut pcrircnt pr.i'di'stiiiavil,

talcquod scilcsscfacicndum.Scitenimlnlicorripien-

aulcm illis quia.juslus aHcrnam.» Et bealus Augustinus
poMiaiii

prajdeslinavit
libro

mcmorato

de Corrcplione

ct

Gratia {rnp. 7)

Qui vcro. inquil,
vilic

dofacturum Denm aut miscricordiam aut judicium misericordiamqnidcm.siamassa pcrditionisillcqui corripilurgrati.clargitatcdiscretusesl.el nonest in:

pcrscvcraturi non suiit, ac sic a lidc |r,liristiana el

ter vasa ir.e,qu.T! pcrfecla sunl in [icrililionem, sed

conversationo lapsuri sunt, ut talcs eos
finis inveniat,

hujus

iulervasamisericordi.T.qu.T; pr.T])ar;ivil in glnriani»

procul dubio ncc

illo

tempore quo

Undeclidem

beatiis.Auguslinus in librodc Pr.D-

bene pieque vivunl in pricdestinatorum numero compulandi sunt. Non enim sunt a niassa illa pcrditionis pr;cscientia Dei cl pra^destinationc discrcti.»

destin.itione gralia; dicit [cap. 5! :"

Ab

illo

ergo, qui

sternus,ct pr.-escius, (jui ct justusct piusest, quiet

exerit dcbitom scveritatem, el exhibet indebil.nm pielalem.cl habet in cn^andis atque elipcndis homiNec nos movcat, quod liliis suis quibusdaiii Deus non datistam perseverantiam. Ab- C nibus, sicut in liilo liguliis, polcslalcm. fncla sunl alia quidcm vasa in honorem, alin vero in conlumesit enim ul ila essct, si de illis pr;edeslinatis esscnt, liam. Anlcquam lacercl pr.Tscivil nos.et in ipsa no» ol secundum propositum vocatis, qui vcrc sunt filii pr.TScicntia cum nondum fecissct clcpil. Sed a quo proniissionis. Nam isli cuni pic vivunl dicunliir lllii boc lieri poluit, nisi ah eo qui vocat ea qu.rnon (unl, Doi sed q loniam vicluri siinl iiiipie, ct in cadem tnnijuam ra qu.r sunt (Itoin. iv, 17)? .Vpnstolus enim iinpietatc moriluri.non eos dieil lilios Dei pr.TSciendicit (Jui ekgil nos ante mundi coiistituliongm [F.pk. tia Dei. » Attendc (|u;irc non dixit hic,siculdicunt Prffidostinaliani, ad intcritum pr.-cdestinalio Dci I, 4). Intra mundum facti sumus, et anlc mundum clecli sumus; atquc ita uno eodomque, ncc transscd dixit de clcctis lorpiens pr.-pdeslinationemjdc rc-

VA ilem

{riip. 9) :«

:

:

:

probisaulciii pr.Tseienliiim.Et posl paucii:.. Qui vcrc
lilii

cunte, ncc futuro, sed conliniio lempore.vcl
nlio

si

qiio

siiiit,

pr.TSciti ct pr.Tdestinati siint
lilii

coiiformcs

modo

diei polest,

sed tnmcn polesl, apud Deiini

imaginis

(;jus, ct

secunduin proposiliiin vorali

cst, cl pr.Tscire, el facerc, cl oligcrc, ct fir.f scicnlia

snnl ut

electi essent.

Non cnim

peril lilius proinisisli

sionis; scd lilius perdilionis. Fuerunl crgo

ex

multiludine vocalorum, ex clcctoruin autem paucitate noii fuciunt.

Non

igilur

liliis

suis pr;eilestiiialis

n

Dcus
si

persevcranliiiiii

non dedit.

Ibibereiil eiiim eaiii,

in co filioruni niimero essent. Ipsi sunt praidestiilli

nnti,
cali,

pncdestinati ol

quorum

nullus perit.» Klilem
lilii

secundum proposilum vo:" El Jam in illn
aliquanlu
:

suaincommulabililcrpormanenlocligcrc faciendos, (|uos facturiis fucral oligondos." Kt ilcm idom in ertdem libro (cap. 16):m llanc ilnqiic divinam olerlioncin, non merilis reddi, sod sola voluntalis munilicentia donari honiinibus. Moyscs cum jam tunc quamvis carnalem populum docercl oslcndit. Sic cnim in Deulcronomio dicit ad populum Ecce domini Dei tui cirluni, el cirlum ctrJi, terra et omnia
:

praidestinationo
11

siinl ejus..'Et post

iju.v

sunl in ca.yerumttimen pntrcs veslros elegit Doeos, gui elcgil

Quos anle
:

pr.Tseivit ct pr.T,destinnvit
:

conformes

minus dihgere

semrn e^frum pott
iv*(ri, cl

iptos,
:

iinaginis Filii cjiis
cl vocavit

(|iios

nulein pra-destinavit, illos
illos ot juslificavit

vos pr.T oinnilius grntihus [Deul. \,

H). Et adjecil

quos aulcin vocavit,
juslifieavit. ipsos

Circumcidimini ergo n duriiia conlis
rejitram ne indufetis

cervicem
in

quos auloin

el glorilicavil

:

illa

ampliiu

(ibid., 16).

Sed hanr

lOOoniniajnm

fiiclasunl, pr.T9civit,pr.Tdcstinuvit,
;

vocavit, jiislilicavil

qiioniiim et

nc prxdcstinati sunl, et multi

omnos jam pr.T.scili jam vocati atquc jus-

cismansissedurilinm cordis, «icut suprajam dixi. boatus Slophanus cum ludfoos incropat ostendit. In Actibus eniQ apostolorum ipse eic dicit

tOI

:

:

163
Dtira

DR PH.EnESTINATlONE DISSERTATIO POSTERIOTI.
cervice cl incircumcisi

166

corde

et

auribus, vos

A

rantiam usqiie
pr;e?civit
:

semper Spirilui sancto rcstiliMis {Act. vii, 51). Unde. dura cervix in eo populn,qui cx munrlo clectus esl?» r.um illo, scilicct Apostolo, Et post aliqnanta
: II

facturum se esse ipsa est pr;i;def tinatin sanctnrum, quns

in finem. Ha-c Deiis

elegit in C.hristo ante constitutionem miindi, ut es-

quando de talibus quairitur admiremur, et manente scntentia quod non sit iniquitas apud Deum, si quid
illud

sentsancti ct immaculati in eonspeclu ejus in charitate, prajdestinans eos in adoptinnem filiorum pcr

Jesum Christum.
>>

»

Et itera

lllud

tamen

fidrlibiis

modum

nostri sensus excesserit, et intelleclus
illa justitia;.

rostri non dignatur angustias, in

mise-

debet esse ccrtissimum, hunc tssc ex pra^destinatis, illum non essc.
Et Cassiodorus in

ricordiK,prajscientiiPque divin;e plenitudine perma-

Psalmum

xiv

:

«

Revera, in-

nereinconcussa wquitate fateamur.» Et item aliquanto superius [cap. Iri) :> Elegit vasa quse faceret in honorem, et illos a ventura ira dono gratuits vocationis absolvit, alios derelinquens ad a^qualitatis
:

quit, ipsi restituta est ha;rcdi(as,cui ante conditio-

nem rerum
item
:

fuerat in prsdestinatione collata.

»

Et

«

Hsereditas Christi est pra-destinata multi:

judicium reservavit

tudo sanctorum. » Et in Psalmo xux « Memento uuUi tamen agnosceudie veriquod por has allusiones pr;eilcstinatorum numerum tatis abstulit facultatom. Et ita plcnitudo divinaj significat, non de sola Synagoga Judi-eorum, sed de praJSciontiK in alios manantejustitia,in alios gratia „ cimctis gentibus esse completum. » Et in Psalmo profluente complcta est. » Item bcatus Augustinus i.xwii :« Parasti in dulcedine tua pauperi, Deus, Pain libro de Cnrreplinnc et riralia (Mp. 12):« Ipsc r;i.-ffi, signifioal pnBdestinafos.qiii ab origine mundi igitur eos facit persevcrare in bonn, qui facit bonos ipsomiseranteprTparafisiint.^l^lin Psalnini.xx.cviii: qui autem cadunt ct pereunt, in pra-destinatorum E.valtetur dc.vtcra tua. Clurificelur niimcrus prajdc:
II

numern non f^runt.

»

stiniifnrnm,
in

(lui est :«

ad dextcram collocandus.

»

Et

Audiat cum schola sua Gothescalciis princeps narratorum, et hujus iniquae fabulationis rcssuscitnr, quid dicat sanctus Augnstinus :« In pra^destina-

Psalmo xc

vel a dexlris

Non enim possunt a lalere Uomini ejus cadere, qui jam in beatorum nuqiii

mero

pi\Tdestinali esse noscuntur. Scd hoc de pra>
illud sc conr-equi crein

torum numero non fuerunt.Si

vellet

et debuisset,

siimpforibiis bene dicitur,

convenienter dicere potuisset, Qui autem cadunt et
pcreunt, ad interitum prKdestinati fuerunt, et ideo

dunf qund minime prnmcrcnfur.» Et
«

Dum

plantaf io dicifur, prasdestinatio

Psalmo xci Domini signi-

ccciderunt ct perierunt.

»

Et item sanctus Augusti:

ficatur,

nus

in prafato libro

ad locum {cap. 13)

«

Hicc de
Dei,

mentum

quia nisi quis in ea plantatus fuerit, crefelicissimum non habebit » Et in Psal:

his loquor qui praHlcPtinati sunt ad

Donius enim isla, id est universalis Ecqunrum ita certus esf numerus, ut nec addatur eis clesia, qua C.hristus inhabitat, vivis lapiilibus semquisquam.nccminuatur ex eis non de his qui,cuin C per exstruitur, quia quotidie de confitentibus «difiannuntiasset et locutus essct, mulliplicali sunt sucationis sumit augmentum, nec wdificari desinit, pcr numerum.» Et item in eodem libro:(c Hi vcro qui doncc usque ad finem stcuH pivedeslinalorum nuiinn pertinent ad hunc priTdestinalorum numeruin, mcrus iniplcalur.»Et in Psalmo ciii :« Et ccdri Lihani quos Dei gratia, sive nondum habontes ulluiii lilieijims planlasli, id est qu;e fua pravlcstin;itione sunt

:

regnum

mo xc.v

rum

su;e voluntatis

arbilrium, sive

cum

arliitrin

in religinnis

ama>nissimo paradiso
:<.

consfitiil;e. »

Et

voluntalis, ideo vcro libcro quia per ipsam gratiam

item in oodcm
ciipit

Omnis justus cum Dci Ecclesiam

liberato.perducit ad regnum, hi ergo,qui non portinent ad istum certissimum ct cleclissimum

augeri, peccatores optiit sinc dubitatione con:

nume:

verti

rum, pro merilis
«

justis^^imc judicantur.» Et itcm

Si

is

qui cnrripiturad pr;edestinatorum
ci

numerum
:

maximc cum noverildcsiderabilem advcntum Domini usqiic ad pnedestinatoruni numeruni posse suspcndi.»Et in Psalmo cxviii « Nnn iiicniigrue
:

pcrtinet, sit

cnrrcptio sahibre inedicamcnlum

si

Ecclesiam cafholicam,
ritilr,

qii;e

adhiic in isto

muudo

ge-

autem non
est

pertinet, sit ci corroplio pccnalc tormen(ffip.

tum.»Et item
lius pacis

15)

:

«

Nobis quidcm tunc,
incipit esse

id
(i-

quando evangclizamus,

quisquc

cum

obcdierit huic Evangelio, et cx lide
liabore ca;[ierit
:

quatuor cardines inundi indicare noscuntur, quando adliuc imperfecta est, donec pra^destinatorum numcriim competenter acquirat. » Et in Psaln mo cxi.iii :« Itepufas cum, ufique iii ovibus tuis in

justilicatus

pacem ad Dcum

sccun-

numoro praKlestinaforum.

» Ilis

senfentis sancln-

dum
crat.
rit

prffidestinationcm autcni Dei,jam lilius pacis

rnm doclorum animadverti
dcstinationc Dci

potest, quia
perit, ncc

Neque cnim dictum
fiet fiiius

est,

supcr qiicm rcquicve:

quisquam

non prn;Judas pcriif,
:

pax vcstra,

pacis

sed Vbi fucrit, in-

quit, filius pacis, requiescet supcr illam.
vestra (Luc. x, 6).» Et item
:

domum

pa.v

« Proinde quantum ad nos pertinet,qui pr.Tdestinalos a non pr;edcstinatis

ncc ctiam ipsc Autichrislus maximus pcriet scd inllilidifatc et perseveranli iniquifate pcreunt qiiicnnijiie pei-eunl; quia Dcus ncniinem deserit jiiiteqiiiuii

descralur. PiNTScivit tamcn Deus

aiife oiiinia

discernere non valeniiis.

»

Et

hic

atlendeniluni,

s.Tciilii,

sicutel Judam,

omnes

periturosquiciiniiiie

quarc nnn
natos

sanctus Auguslinus, qui pivTdestiad vitam a pra;destinatis ad inlcriUiin discernere non valemus. Et quod jam posuimu? ox
dixit

perciint,vcl perifuri sunt, ,juxta
Scicbat

quod scriptum

est,

102

cnim

103

Jcsus qui esseiit »o)i crcdoitcs, ct

quis Iradilurus cssct euiii (Joan vi, 05).

librg dc

Bono perseverantijc

Deus donat perseve-

Et

quoniam sanotug Auguslinus pluro loculus

est

:

1(17
ili'

I1INGMA1U:S
cci-lo

UI11':M1':NP1S AllClllliPlSCOPUS.
(|uisquara

\iJH

praHlcsliaiilonim

numcro,

iie

A

sunt, id est alieni a proposilo Dei, ct pcrduianl in
operibu-j malis,8i sic eliarii
e.\

malc

sicul dialjolus Scripluras inlcrprptans, dical

hac vilu iiiigraverint,

quia ccrtus csl

pcrcunt

in

numorus prajdcslinatorum, et qu; pncdcsliuatoruin numero non luerunt

ad vitaai sunt,quidquid laciant, quamlibct negligentes vivant, porirc non possunt, lioc cnim ct veleres Prajdestinaliani dixcrunt, auet qui procdestinali

Deohominuin tanquam ipsc illis mors mala." vilaj creaverit,ipsc ad omne opus mortis invitos prfficipilaveril. Absil hocadivino proposilo. Non ciiim volons iniquitulcm cst Deus, ncc
non eos dicimus,ut vos
pulutis,ila a
opificc ordiiiatos ul perircnt,

dianl cuiudcm B.Auqustinum contra suos obtrcclatorcs
«

in

llypomnesticon libro dicentem

(lib. i)

:

cum

Gredere nos quippe vel prxdicarc suggillatis,quia lcge Dci et prophetis, cum Evangelio Christi
pr;odestinationcm dicimus, eo
sic

inanduvitcuiquaniimpie agcre.nec alicui dedit laxapeccandi. Fccit ciiim ut essent omnia, ot sanabiles nationes orbis lerrarum. Invidia uutem

mcntum

cjus^jue apostolis,
ijiiod

Dcus (|UM;dani huminuni

prajdestinct ad

diaboli mors iutravit in orbem tcrrarum.lmitautur crgo illum qui sunt ex partc illius.Ncc dicimus, ut fingitis, et si credere vcliiit, vel bonis operibus Dei

vilam rcgni ca:ljrum,ut si p.olinl orarc et jcjunare aut in omni opcre divino vigiles essc, cos omnino perirc nou possc,nec prorsus deberc sui cssc sollicilos,

vacare.Deum
velle
j^

illis

hoc nollo pr;cstare,cuin ejusmodi

quos Dcus quia voluit scniel jam eligendos prccdcslinavit ad vitam quosdam vcro sic praidcsti, ccnam g(^hcnn;c, ut ctiamsi crcdere vclinl^ nel iu
: I

donum. Si trgo ex Dco est quod volunt, vult Deus perfectum (ieri quod docavit. Si autcm ex Dco non cst,sed est cl jactantia proprioe volunlutis, qua sc mcritis Deum a;stimunt promereii, munifeste quod vulunt capere non pO:^sunt,
Dei
sit

si

jcjuniis ct Dralionibus,omniquc volunlali divina;

quia
lest

tion volenlis, inquil .\postolus, ncitu; currenlis,

se

subjcccrint, in cis

Deum non
:

dclcclari,

vitam

sed miscrcnlis csl Dci [llom. ix, 10). Ct quia

non poilli

iclcrnam in loto dari non possc, sic clcclione Deum nos taliter priKdestinatos esse ut percant
illis

bomo

a se facerc quidquam, nisi datuni

oi)crauleui

miramur vos dc
falsa

pcrsonarum csse diccrc acccptorcm.Non nobis,id est homiucs dc bominibus cum videamus vos sic a posse confingere
:

non hoc agit Dcus suiumc bonus nec pcrsonarum accepliono, malitia, scd justi:ia scd causarum secretaruin discrelione. « Et item idem in libro de Bono perseverantia;
fuerit desupcr,
:

diabolo cssc fascinatos,ut Scripturas sanclas et veridicasadvolunlatis vcstra; intellcclum mularc nita-

mini,lidcm Chrisli aposlolorumpr;cdicationc funda-

Vos, inquil, ctiam ipsain obcdiendi 22) : perseveruntiam a patre luminum, a quo desccndit omne datum optiiuum, et omne donum perloctuio
(cap.
{Jac.
I,

tam cvcrtcre.falsum dognia vcstrum anleponcre verilati. Ilinc cst uliquc, ut non possitis agnoscerc
vcrilatem.lmo hinc esl,ut corrupLi cl ubominabilcs facti silis in voluntatibus vestris. » « Vclut nubis calumniam obEt item ad loeum
:

17),

sperare dcbclis.cl quotidiunis orationi-

bus posccre, utquc hoc fuciendo conlidcro, non vos

C

jicitis,

quod operari bona, ct oportcre esse iu Dei proposiLo sollicitos prohibeamus.Quiu polius qui so
donograiia;adDciniisci-icordiuniscutiuntpcrlincre,

esse a pra;deslinatione populi cjus uJicnos, quia cliam hoc ut faciutis ipsc largilur. .\bsil aulcni a vobis, ideo dcspcraro de vobis,quoniuin spom veslram in ipso habcre jubemini, non in vobis.Male-

dictus

enim oninis qui spem habet

in

hoininc Jcr.
beali

xvii, 5), et

bonum

esl conliderc in

Uouiino, (juaiu

hortamur oporlerc incumbcre oralionibus,obsecralionibus, jcjuuiis, vigiliis, omuiquc operi vollinlatis divina;. Prasdestinalis cnim dicitur apo^lolis, cum lamen gcncride sit quod illis dicilur a Chrislo,pr;c(leslinato sccundum carnem ox seminc Diividjpr.-cdestinante uutem sccuudum potentiam Dci Patris

couliderc in

homine {fsal.CKm, «),quia
in timorc, et cxsullate ci
:

omtre-

nes qui conlidunl in cum. Hanc spom tencntc!«,
servite

Domino
liliis

cum

more

(1'sal.

u, 13, 11)

quoniam dc

vita a;tcrna,

quam

promissionis proinisit non incudax Dous

cum

Patre ct Spiritu sancto, Vigilate
tcntalionctn (Matlh. xxvi,
oranl<'s,ut diijni

et

orale.utnon
Item, Vigifii-

ante temporu a'lcrna,nemo potest csse sccurus.nisi cum consummata fuerit isla vita, quic tentatiu csl

itUretis in latc in

'il).

onwi tcmporc Hcre ista omnia qu.r
hominis

liabcatnini

fiitura sunt, ct stare antc filium J)

(Llic. xxi, 3(i).

Ilcm, Contcndite intrarc pcr

angustain portatn, (Luc.
ineis cstis, si fccerilis
2-4).
iit

xm, 24). qux prxcipio

llcm, \os atnici
vobis

super tcrrum. Scd racial nas sperare iu so ustjuc iu hujus vit.!: linem.cui quotidic dicimus, AV tios infcras in icntalioiuin (Matili. vi. 13). • El itom posl « .Vttondant orpo quoiiioilo aliquunta (cap. 23) fullantur qui ]>utant cssc a nobis.non dori nobis.ut
:

(Joan.

xx,

petamus.quaTamus, pulscmus
(luiul
illa.c
"

:

cl

hoc essc dicnr.t

Et niulta uliu, qua; longuin cst enarrure. Scd

gralia pr.TCcditur morilo nostro, ut sequatur

supcrius mcnioravi, qui cis dixit. Sinc
laccrc,

me

nihil

-

polcslis

pcr ipsum qun; jubenlur faccre possunl. Hujusniodi in Christo osse clectos Dci ail Apostolus, /« quo prxde.ttin^iti .wundiitn pro]>os::um
qui
qiii
oiiiiiia

lcs,

i.

ejiis

operatur, (Eplics.

i,

11). Intclligedi-

ctiam hoc divini etse muueris, ut urcuiu.-^.lKH c^t, petamus, quacramus, atquc pulsscmus .icfcpimui enim spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamut
:

cluin

omiiia i^pcnitur, ul cn^de cssc opus Dei

.\bbu. Patcr (Hom.

viii, 15).

Quod

\-idil

ct

boatus
:

I

104 qui aitibulanl sccundum propositum Dci, Qui vcro absque pra;dcstinalioiiis gratia
operu eorum

.Ambrosius. Ait cnim
orarc

(Commcnt. sup.
sicul

Isa.)

Et

Deum

gralia: spiritolis cst;

schptmn

109

DE PIL'EDESTINATIONE DISSEHTATH) POSTERIOH.
cst
:

17(1

105

Nomo

dicic

Domiiuis Jcsiis nisi in Spiritu

A

sancto.Hmc igitur qu;c poscil a Douiino, cl scmpcr cx quo essc cu3pit poposcit Ecclesia, ita Deus vocatis suis

cum coronantur. Dci misericordiam necessariam sancta Scriptura testatur,ubi sanctus de Dopra^liantur, sivc
illis

luntur, sivc
et

cum

Nam

tunc esse

daturum

se esse pra3scivit,ut in ipsa pra3-

destinatione
biguitate

Quod Apostolus sine amdccIarat.Scribcns quippe ad Timotheum,
dedorit.

jam

Collabora, inquit, Evangclio sccinidum virtntcm Dci
salvos nos facientis ,ct vocantis vocatione sua sancta,

mino Deo suo dicit anima3 sua3 Qiii coronat te in miseratione et misericordia{P sal.cn). » Scd ct tunc pro bonorum operum mcritis juslo judicio etiam misericordia tribuetur.Quod vidit beatusGregorius, prim;e et sanctae sOdisRomana3ornatuspra3cipuus,
:

non secundumopera nostra,sed secundiim suumpropositum et gratiam qux data cst nobis in Christo Jesu antc tcmpora xternu,manifcsla uutem siint niinc per adventum Salvatoris noslri Jcsu Cliristi{ll Tim. i,8).Etitcm hinc idcm in libro do Gorrcplionc ct Gratia.

dicens in libro primo Dialogorum (cap. 8) « -Quas porennis.inquit, regni pra;destinatio ita est ab omnipotente Deo disposita, ut ad hoc electi ex hibore
:

perveniant, quatenus postulando meroantur acci-

pere quod cis omnipotens Deus ante sascula disposuit donare. » Unde et sicut in gestis Romanorum

GAPUT
Dc
certo

.WIII.
j,

numero l'r;rdcsliHalorum.

« Gertum vero esse numcrum clectorum, ncque augendum,nequo minucndum quamvis et Joannes

pontificum legitur, arcanis sacramentorum coilestium augmentare curavit, Ut dies nostros in sua pacc disponat, atque ab a^tcrna damnatione nos eripi, ct in electorum suorum jubcat grege nume-

Baptista significet, ubi dicit

:

Facite ergo dignuin

fructimi poeintcntiw,et nolitc diccrc

apud vosmctip-

sos:Patrem habemus .ibraham.Potenscst eniniDcus de lapidibus istis suscitare filios Abrah.u (Matlh.in, 8), ut ostendat sic essc istos an.putandos si non fecerint fructum,ut non desit numorus qui promissus est Abrah»; tamen apertius in Apocalypsi dicitur Tene qitod habcs, ne aliits accipiat coronam tuam {Apoc. ui). Si enim alius non est acccplurus
:

Christum Dominum nostrum, pra3destinatorum et electorum capul, Deus et Pater ejusdem Domini nostri Jesu Christi, ad quem sacri canones
ruri,por

prcces
cui

cid

altare dicendas a sacerdotibus fundi ju-

bcnt,per

eumdem

Filium

suum Uominumnoslrum,

cum
»

eo in unitate Spiritus sancti est gloria,

virlus et

imperium, per omnia sa^cula sa3Culorum.

Amcn.

CAPUT

xi.x;.

numerus electorum. Quod autem etiam perseveraturis sanctis sic ista
iiisi iste

perdiderit, certus est

dicuntur, quasi perseveraturos habeatur incertum,

Quali/er una Dci pricdcslinat io gemina fideliler possit dici,undc Golhescalciiscum mia sijnagoga pcccunlium.prave seiilicndo atque inlcrprclaiulo, anxie acjjernicio.se iaboiat.

Laborat nihilominus Gothescalci complexio utsic aliler haec audire debcnt quibus expedit non altum sapere sed timere. Quis enim ex multitu- C geminampra3destin;itioncmostcndat,quatcnussicut clecti a Deo prasdestinantur ad vitam,ila reprobi a dine fidelium, quandiu in hac mortalitate vivitur, Dco pnudestinentur ad mortem.Gui nunc hocmodo in numero prredestinatorum se esso prffisumat? scnsibus et verbis catholicorum Patrum respondere Quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic cacensuimus. Beatus Gregorius in libro xx Moralium venda est elatio, ut etiam per Satana; angelum, ne

non

extollerctur, colaphizaretur tantus apostolus. Ilinc

{eap. 23). « Dicitur, inquiens,

apostolis dicebatur:.Si manseritis in me.dicenle

illo

qui eos utiquc scicbat esso men.suros

;

et

per pro-

Deus zelans, dicitur iratus,dicitur pQcuitcns, dicitur misericors, dicitur prescius, dum nec zclus, nec ira, ncc pcenitentia,
ncc proprie misoricordia,nec prasscicntiaessepossit in Deo. Ha3c namque omnia ab humanis in illum
quahtatibus tracta sunt. In illo cnim ncc pr;eterita, nec fulura reporiri quount, sod cuncta mutabilia immutabiliter durant, et qiiai in sei|)sis simul cxistere non possunt.illi simul omnia ussistunt. Nam ilum circa nos quaidam prospcra et advcrsa varianliii-, in 00 quod nos mutantur, quasi ejus circa nos

phetam

:

Si voluciitis ct obaudieritis hic, cum sciret
;

ipse in quibus operaretur et velle

et similia

mulla

Ilajc sentcntia sa^pius revolvenda ct lirmiter retinenda est, contra eos qui dicunt Quidquid facit pra^dcslinalus ad vilam,ad rcgnum pcrvcnict seinpitcrnum; ct (luidijuid ctiam faciclpra',:

dicunlar. »

dcstinatus

ail

interitum, in

mortcm

ibit

;eternam.
j)

Quod

dixerunt Kmuli sancti Augustini sicul Prosper in objectionibus calumniatorum, qiias nr-

mulatum animum suspicumur.

Ipse vcro in se in-

thodoxe dissoIvit,manifestc dcmoiistrat, et nos pro nostra mediocritate commcmoravimus. Undo etiam

quas ad bcatum Auguslinum dircxerunt, iidem Prosper cl Ililarius Arclalensis conqucsli
in cpistolis

commutabilis iicrmuncns alitcralquc alitor in cogitatione scntitur hominumproqualilate meritorum.» Qua dc rc, quantum ad propriotatom nominum, ct divinam B07 spectat csscntiam,sicut beati Grcgorii verbis

fuerant, ad quaj hasc beatus Augustinus rescripsc-

locum in oodcm libro dicit :c<Numcrus ergo sanctorum por Dci graliam Doi regno pr;cdestinatus,donata sibi usque in lincm lOC pcrserat.Et itcm ad

non

cst aliud esso et aliud scire, sed

ostendimus, prasscionliam in Dco, cui hoc cst sapcro

quod cssc,cuiquc nihil pnelcrit acciditque futuruin, scil scmpcr csse in illo esl,upud qiiem non cst tninsriuitatio iiec vicissitudinis

verantia, illuc inlegcr per(lucetur,et

illic

intcgcrri-

obumbratio.cui vcraciler
idein ipsc cs{Pstil.c.i,

musjara sine finebeatissimusservabitur,adha3rcnlc
sibi

diclum

esl

:

Tu anlem scmpcr

miscricordia Salvatoris sui, sivc

cum

convcr-

2^y. ilhim prcscire,cui ilcruni dictuni csl

Tu

uiitcm,

Patrol. CXXV.

)7I
Ihmiiic, qui
•42),

lllNCMAHUS nilRMENSIS AllCIIlKPISCOPUS.
iioiti

172

0'.nnia aiitciiuum fianl
:

{Dan.

xiii,

A

fjus, qua; siiic

pricscientia esse non polesl,

una

el

Qui ferit iiu.r futiira quo scriptum esl ii(H/,(licerc non valemus.Vcrunilamcn Seriijtura sact (le

cra, qua! excellentiam

Irarc

non potesl

nisi

suam alilcr nobis deraonscondoscenrlcndo nohis talibus
suain intelligen-

vcrbis congruat, quibus nos ad

bona et juslaesl,qMa? autad donuinpcrtinet gralia?, aut ad retribulionem justiti.c, sicut sanclus Auguslinus in libro de Bono perseveranlia; dicit:" Sine pcxnitentia suntdona el vocalio Dei.Naniqup in sua, qu.-c falli mutarique non potesl, pra'sciculia opcra
sua fulura disponere,id oniuino nec uliud quidquam est pra;deslinare. » Et in libro de Pra;dcslinalione sanctorum :" Pra-dcstinalionc ijuippe Deus ea priEcivit qu;e ruciat ipsc facturus; unde diclum esl
:

liam trahcre et sublevare prffivalcal, nobis propria usiHpavit.ut silii propria nos docerel,qualcnu? per ini[nc>pria,quanlum licet mortalibns,propiia cog:io-

scamus. Sicul item sanclus Grcgorius
Moralium(('fl;).l)dicit :.

in libro ,\xix

DominusDcus

nosler Jcsus

Fecit

qux

fuluru sunt.

»

Quia.ut ipse in tcrtio libro

Christus,incoquod virtus el sapienliaDci cst.de Patrcantetemporanatus est,vcl potius, quia nec cocpit nasci nec dcsiriil.dicamus vcrius sciiiiwr ««iici.Non

dc Trinilatc dicil :«In illa summa cssenlia necorilur ncc moritur aliquid.nccincipil csse nec desinit.»
Et in libro Hypumneslicon
[lib.

vi,

sub

inilium)

:

aulcm possumus

diccro,.sc;H;)(;r ?!(i.v(7Hr,nc iinpcrfet»

«Ucus,cui prffiicieutiaiiou aecidens est.scd essenlia
fuit

ctus vidcatur..U vcro ut a;ternus dcsignari valoat et

semperct est,i|uidqu!d antcquamsitsic prxscit,
sit pr.-c^cit

quatcnus et natus ad porreclioncm pcrtineat,et semper ad a;ternilatiun ut quocunfiuc modo illa essentia sine temporc teniporali valoat dosignari sermonc. Quamvis
pcrfectus, et seinper

dicamus

cl nalus,

pra:deslinat, el propterea prxdestinal, quia qualc

futurum

:

pr.-cdestinat;

sed non omne quod prxscit mala enim tantum pra^scit, bona vcro
:

pncscit et pricdestinat.Quod ergo
scientia pr.x'destinat, id
pr.T3ordinat,
est,

bonum

est, pra;sit

hoc ipso quod perlectum (lici!uus,nniUum abillius veritalis expressione dcviamus, quia quod racluin

priusquam

in

rc

hoc cuin ipso auclorc csse cocpcril vo-

non

est,

non polest

dici peiiectuni. Et

tamen

infir:

cat, ordinat ct disponit. »

mitalis nostra; verbis

Dominus conde6cendens,ait
ca-lestis

Qua

pra;scit:ntia et pra;dcstinalionc

Deus bunus
el pra;-

Estole perfecli sicut el rater vcstcr
est {Mare. v,5).'>

perfccttui

et justus (]iuL'euiu|ue fecit in
U:{ii[)ord,

temporc,cl ipsactiain

in

Hoc enim dc radice traxiinus quud ramis portamus,ut lalibusac laliter doceri indi-

qui fecil qu.r futura sunt, pr.Tscivit

destinavit siuc tempore, quia ante

omnia teinpora

geanius; quoniam corpus quod corrumpitur aggravat animam.et deprimit terrcna inhahitatio sensum multa
coijitantcm [Sap. ix, 15), et

hominem cuni

libero arbitrio se facturuin.Pra;scivil

quandiu sumus

in

hoc

aulem, non pra;destinavit, cumdcm homincm per idem libcrum arbilrium casurum.ct massam perditionis

corporc, percgrinamur a Doniino,et ingomiscinius
gravali, superindui cupientcs habilationcm
coelo
esl.

totius

humani

geiieris

futuruni. Pra-scivit

qux de C etiam
in-

et pr.Tdeslinavit sine

lcmpore.quia antc

om-

Cum autcm

corruptivum hoc iuduerit

corruplionem.ct mortale hoc induerit immortalita-

nia tempora,cx cadem raassa quosdam pcr gratiam se ud eamdem.Tternnm vitam reparaturum,ad quam

tem,quodnuncverbissibiimpropriisdivinaessentia, quasi in figuract .cnigniate, ex parlc nos doecl, qui
doect
tia

primum homincm
pora pncscivil

consislere voluit,

quem

se nd

iinagincin ct siniilitudinem suani antc
ct prjcdestinavit

homincm

scientiam,ct a cujiis facic cst sciencst, ct revelata facic

omnin temfacluruin :et eadem

etintcllectus,quandoveneritquod pcrfectum est,

gralia pr.TScivit el pr.vdestinavit antc tcinporu s.tcularia.pr.vscitisel praedestinatissuiseamdem a>tcr-

et cvacuabitur

quod ex parte

gloriamDominispcculabimurincivitatelucidaatque perspicua,qu(c est similis auro niundo, vitro inundo, el cujus
filii

nam

vitam sc donaturum.Pr.Tscivil autcm,non pra;dcstinavil.quosdam in cadem massa mortis pcrman-

lucerna cst

agnus, omnesquc
in propriis

ejus

suros, ct ad

secundam mortem, qu.T
:

.Tterna cst,

ceri

crimus uocli a Doniino, non indigebimus.

propriado-

pcrvcnturos

pr.vdealinavit vero cisdem, persevc-

rante iniquitate ad .Tternam

morlem

pcrventuris,

Vcrumtamcn,

salvo fidei intellcclu,rcclissime di-

non ei scmper cssc esl, cl id scirc quod csse est. El sicul idcm Dcus scinpilcrnus, idom sciiiper a;ternus cl bonus
citur pr.a^seientia ct pr.T.leslinalio Dei, qu.T?

ex tempore accidens, sed essentia

est, cui

j)

pocnam se merilo redditurum. Quoniam sicut pra?srivit ct non pr.Tdestinavit antc omnia tcmpora homincni peccatuin, ct pcr pcccatum mortem ila cisdem, qui non cst auctor incursuruin niorlis, scd damniitor vitfl" ct mortis, non esl
:

ost, ita

pr.Tscientia el pra;destinatio cyus coa-terna
fuit
illi

mors morienlium, scd
Non
32),
cst

vila vivcntium, qui di.vit

:

et
et

bona, non accidens, sed essentia
est.

semper
Au-

Deus morluortun, sed viivnlium {MaUh.

xxii,
.-i.l

Unde Auguslinus
:

in

scnlcnlia Evangelii

108
tem

Joannis

Sicul audio judico {Joan. v, 30).

dit videlicet per
scienti.T.

unitalcm substanti.T
est genilus,

et proprietailli

pra-scivit non pra>dcstinavil bominem mortem, quem nd a-ternitalcm consislerc 109 voliiit; in quo omncs consislerent si ipse pcrsistcret, sicul in
vit,

A quo
illo

ab co

est in-

telligentia,

ab

utique est scientia, ab co igitur

sicul scriptum csl

eo oinncs peceaverunt, ipsc pccca/n quo omnrt pecntverunt :

audicntia,qu.T nihil est aliud

quam

scientia. Et si-

(/{om. v,12).

cut idom Deus unus, ct non cs nccidcnti, sed csgCQtialiter

bonus

ct

Juslus

est, ita ct

prxdcslinatio

Non pr.Tdcslinavil bomincm nd pccnam, quem condiditcura honorc ad ploriam non, inquam, praideslinavit, sed prxscivit bomincm
:

173

DE PILEDESTINATIONE DlSSCltTATIO POSTERIOU.

174

ad pcEnum, ud quam per pcenis digna opera perveuitur; quia et infidelitas poenale opus ost, sicut et

^

shyter :«In haereticis et malis catholicis non sacra-

opus saiutis est fides, dicente Domino lloc cst autem opiis ejus, ul crcilatis in cum quem misil ilLe {Joan. VI, y.l); ut (]uicunquc ad paMiam vadit, originali vel actuali peccato in inlidelitate permanens, aut non credendo,aut nialis operibus,sicut Apostolus dicit, Deum negando, non prasdestinatione Dei
:

menta communia, in quibus nobiscum .-unt, et adversum nos non sunt, sed divisioneni paci veiitati(|ue contrariam.qua adversum nos sunt, et Dominum non sequuntur nobiscum,detestari etprohibore debemus. »

Quoniam Gothcscalcus ct sui complices geminam prajdestinationem dicunl, non per totum neque in
toto hoc refutare debenius, scd
lidei

ad illam pervenit. Alioquin opilieio
retur,

illius

reputa-

sensum

catholica;

ut deputatur ejus opilicio

quod

pra^desti-

contrarium in hoc dicto, quo praidestinatio-

nati ad vitam pcrveniunt senjpiternam. Siout

nec

nem

primus horao
praBdestinatione

l)ei

pra^destinatione

peccavit, vel

Dei geminam astruunt, tidei catholics filii abominari et anathematizare debemus. Dicunt enim,
ut praemisimus,quiasicutelecti aDeo prajdestinantur ad vitam, ita rcprobi a Deo prajdostinantur ad

mortem

incurrit, quia

Deus non
cst
:

pr.-edestinat nisi ea quaj ipso auctore sunt facicnda.

Sic etiam et de prwscientia Dci

sentiendum

mortem. Qui tam vitandi sunt
^

Ecclesiaj, ut

si

Ueri

quia sicut nnn pra^scientia Dei, sed

proprio vitio

potest, sicut de lcprosis
legi1,ur,-^longius

ha;reticos

significantibus

primus homo peccavit
propaginis

et

cecidit, ita ctiani

nemo
massu

'

remoti

magno clamore Ghristum
turbis

illius prfescientia

Dei in pcccati

intcrpellent, et

cum

aliis

non comprimant,

po^nam pervcnire, quia nonideoprimus homo peccavitquiaDeus illum peccatnrum pnescivit, sed quia peccafurus erat honio primuSjDcusprnjscivit.Similiter non reprobi pormanent reprobi quiaDcus hoc prffiscivit, sed quia.illi permansuri erant reprobi, Deus praescivit, sed non prjedestinavit quia quod 1'uturum est non pra^scire Dcus nnn potest,sicul et quod Dcus pr.Tscit nnn potest nonessofuturum; vcluti non aliud uec alitercst, nisisicut Deus pnescit:nec aliter vel aliudDeuspnescit, nisi sicut et quod est pro ccrto futurum. Pr;ecogitur permanere, vcl ad
:

de ([uibus legitur, qtii stctcnint a longe {Luc. xvii, 12). Qui vero in sinu calholic.c matris Ecclcsia positus, ita Dei pra;dcstinationcm voluerit dicere

geminam,
eleclos

ut in

elfeclu

operum

Doi, qni ftcit
;

qux
ad

fuluva sunt,\ma recto sensu intelligat

sciiicet ut

donum

gratia; pertinere,et

secundum supejustitia;

riorem sensum ad reprobos retributionem
faleatur, ut

dono

gratia! clecli sinl prffideslinati

ad

vilani, ct illis vita sit pra;destinati ;eterna, reprobi

aulcm non a Deo prxdestinentur ad pffinam, sed
retributionejustitiffiillispcBnapra;destinetura;terna,

scientia igitur Dei

in

malis sine pra;deslinalione
pr.-pscientia et prasdestinaest,

nondiscordat a vero.si hanc Dei prKdestinationem
sic dicit

ejus in bonis
tio

autcm cum

geminam,sicut

catholici doctores charita-

Dei est

;

et

pncdestinatio Dei semperjn bono

C tem geminam
(licitur.Sod

dicunt,qu.'e

una

est, et in pra;ceptis

diclum est, aut ad donationem pertinet gratiff!, aut ad rctributioncm justiti;c, et prwsciti ac praedestinati donatione gratias ad vitam perveniunt,et vita illis donatur .'cterna pra;sciti autcm tantum et non priT.destinati,ad pocnam pcrvcniunt,
qu;e, sicut
:

dunbus,dilectione vidclicet Dei et proximi,gemina,

non

alia est charitas qu;c diligit proxi;

mum quam illa quae diligit Deum
et fluo data, ita

quamvis

sit

aliud

Deus, aliud proximus,tamen una charitate diligcndus est Deus et proximus.Et sicut unus est Spiritus

et ex rctributione justiti;e

pa;na

illis

pra;scita et

una

est Dei prKd(?stiiiafi(), qu;e aut
gratia;,

pra;dcstinata rcddilur scmpiterna. Quocirca una
est Dei
et est a

ad dunuin pertinct
justitia;.

aut ad relributioncm
in

pra;destinatio

quaa

scmpcr

in

bono

est;

Quia sicut beatus Gregorius

homilia 17

Deo pra;destinatio electorum ad vitani.uon autem est a Deo pra;dostinatio rcproborum ad morin

tem. Veruin, ut vencrabilis Heda pn^sbyler

Coin-

mcdium) Ezechiclis propheta; dicit :« Non alia cogitatione Deus justos adjuvat,atquc alia injustos daiiinat,scd unacademqucvi natur.c singulai'is, sibi sciiqier dissimilis, dissimilia disponil. Gur uufein
{sub

mento Kvangelii Luca;
cst,qua;

dicit :«

Nulla falsa doclrina

hoc dc potontia Greatoris udmireuiur, qui

virlutis

non aliqua vera intermisceat. » El sanctus Cyrillus ad Eulogium prcsbyteruni(i«6 initium cpi*/o/,r):(.Non omnia,iu(piit,(|u;p('UM(|uc dicuut h;(;rclici,

ejus vestigia et in creuturu conspicimus? Naturu

quippe luti et c ccrse diversa non esl diversu
divcrsa siiut
(iii.'c

csl,

solis vero

radius

fugorc et rcfufarc decct. Mulla enim coulilen/U'iaiii

in luto

opcraturcf
in

ccr;i: (iui;i

tur sicut ct nos conntcnuir. VcluL

(|u.uuln

endemquc
liiiuat.

sui ignis calorc

lutum dural
natura

ct

uuu ccram

dicuntPatrcin quia Grcatorest umnium ct Doiniiius, nunquid propter hoc fugere conscquens est bujus-

Sed foitasse hoc

luti vel cer;u cst,

modi confessiones?
duas naluras

Sic et in Nestorio,

110

licct

non in ipsa solis substantia,quaj in naturis diversia diversavidcturlll opcrari.OmnipofcusauloniDcus
iu

dicat, diversilatcm signilic;ins cariiis

scmctipso habet sinciiiimutatioiic mufabilia dis-

et Verbi, altcra ciiiiu

Verbi

iiafura,

ulfcra

cariiis

unitafcm cniilifcLur nobiscum. Nos autem h;oc unientcs in iiiiiiui, uiiiiiii Christum.unum Filium cumdem.uiiuiu Itciiin ciiiicst, sed taiiicn n('(|u;i(iuain

poucre, sino divorsitate sui divcrsaagcre, sinc cogit;itionum vicissitudiiie dissimilia furmare. Longo

cigo dissimilitcr opcrutur dissimilia El sicut Puulus dicit

nunquam

sibi

dissiiiiilisDcus.quicfubiquccslcf ubiiiuctotusest.'>
;

fitemur.» Et item ubi supra memorabilis Bedu pre-

Cltristi

bonus odor sumui

;

nr>

IIINCMAIII UIIKMENSIS AUCIIIEIMSCOPI.
in onini loco,el in
liis

IV.

Dco

qui satvi fiunt,ct in

liis

qui

A

corde dijudicat, cur
confoctuiii
nisi
ulii

medicumcnlum unius medici
esl

pcrcunl (II Cor.n,

i5),

uno

co(iciii(|uc Ijomo oJi)I'u

ud

iiiterilum,alii valuorit

quidam

sulvi riunt,(iuidam uuleni pereunt.Qui salvi

quia Chriui honus odur uliis
atiis

ud salutom odor vilx in viii,

fiunl,gratia3

dono salvantur

ct

coronantur; qui pc"
in tractatu
;

tam,

odor morlis

in

morlem

,/1 Gor.

15).

reunt, sua iniquitatc percunt,ct ex rotributionc juslitia^

Quaiituiii ud nutuiuiii anibo lioiiiincs orant.iiuantum

puniuntur.Et ut boatus Grcgorius

ad dignitatcmamboregcs.quantumadcuusuinambo

Ezcchielis propheta3,scd et in Moralibus Job dicit
«

Panis vitam fortium roborat, parvulorum nocat

captivum Dei jiopulum poggidonlcs,quaiituuiad poinam ambo llagcllis clcmenter admoniti.Quid crgo fi-

ct lenissibilus

cquos mitigat, calulos

instigat. » Et

ncseorum

fccitcsscdivcrso8,nivi

quod

uiius iiiunum

boatus Augustinus in septimo psalmo(5Mfc/!nc;«)exponit diccns
:

Doi sentiens, in reeordutionem proprio; iniquitulis

«

Scd

qiiia

non sagittas tantum, scd
arcu

ingomuit,ultor libro contia Dci iiiisericordissimam

ctiam vasamortis

di.xit in

Dominum

parassc,
h.-cretici?

veritatom pugnavit arbitrio? Hic quicunquc rospoiidelilli ut

qurcripotestqua! sintvasa mortis.An forte

mutareturadfuisscdivinum.buic ut indu-

Nam

ct ipsi cx

pluris, in

stum,proptcr quod rorum ipsaruro llnes in Dci vocharitatc inflammandas, scd voncno mortis pcrimcndas insiliimt quod non con- _ lunlatc cdnslituens ilixit Apostolus: Cui wm// miscre;

eodem animas pro

arcu, id est ox cisdem Scri-

rarelur defuissc pra-sidium, et hoc contcndit inju-

lingit nisi jiro mcritis.Proplcrcadivina! Providoftliaj

tur

ct

quein
:

vittt

i/K/Mraf (/lom.ix,lH),dicontp
tiiltit

etiam ipsa dispositio tribucnda
rint.

cst,

non, quia ipsa

Domino

Sine

mc

potcslis facere

aul«m {Joan-w ,5),
perfici, vel

peccatores facit,sed quia ipsa ordinat

cum

peccave-

intelligat ista

omniu

vcl
»

adjuvunlt Deo

Malo enim voto per pcceatum legentcs, malc eoguntur intclligcre, ut ipsa sit |)ccna pccrati.Quorum tamcn morto lilii catholica; Ecclosia;,tanquam quibusdam spinis,a somno cxcitantur,ut ad intclligcntiam divinarum proiiciant Scripturarum.O;wJe/ eimn ct lixrcscs cssc, iit probati, inquit, manifcsti fiant inlcr vos {I Cor.xi.lO), hoc ost intcr homines, cum manifcsti sint Doo.An Ibrte casdcm sagittas ct vasa morlis disposuit ad pcrnicicm inndclium ct ardentes vel ardcntibus opcratus cst ad c.xcrcitationcm

deserente permittit.

Et Prosper in libro
dupliei ojiore Dci :"Si

Epigrummatum, cap. 2*(, do omnes homincs simul consialii

dcreini:s,quoruni
veritate

alii

misericordia; sulvi fiunt.ct

damnantur, univcrsae visDomini.id

cst mi-

scricordia et veritas, suo fine distincta; sunt.Si au-

tem
via;.

solos sanclos iiituamur,

non disccrnentur h«
a misericordia veri:

Individua est enim

ibi ct

tas et a verilatc misericordia

quia beutiludosan-

ctorum,ct de rauncrc esl
justilia;.

gratia;, ct

de retiibutione

fidelium?Non cnimfalsumcstquod Apostolusdicit: Aliis sumus odor vila; in vilam,atiis odor viorlis in morlcm[II Cor. 11,10). Ex ad ha^c quis idoncus^Non C
crgo

Omnilius in reliu?
niia'
.«iiuiil

Tiiliiiii aiit jiislilia

c?t opus Omni|iotcutis, i<t i|iuhI ^'eril, aiil inctas. iu terias di-fcouduul lucis ab aroc,

gemiuum

mirum

si

iidom aposloli,ct vasa niorlis eis a

quihus pcrsecutionem passi sunt, et ignca; sagilt.x' suntad inflammanda corda crcdenlium. Post hanc dispensationem justum vcnict ,judicium,de quo ita dicil, ut intelligamus unicuiquc homini supplicium ficri,ot ci iniquitatoin in pocnam ronvcrli.Ncc pulc-

N'e ciiiquani parti desit ulrunique boniiDi. Et (iiioninin ciincti auxilio niiscreiilis cgeuiii!',
1'ra-rL-ilit ?ini|iL'r f.'ralia jii^titiain,

Dallili.iiilfin tlaliis. «alviniliMii jiislilicatos,

Quus l)(;u$ i-t (luuis ad.xcril ul mcrilie. > Et itcm idcm in eodem libro cap.lOde Justitiact
Gratia
:

«

Dua; rolributioucs justitia;,rum aut bona

mus illam
sic

tranquillilalcm cl incffabilc lumen Dci do

pro lionis,aut mulu redduntur pro malis.Tcrtia ost
retriliutio gratia^.cum jicr

se proferrcundcpcccatapuniantur; sodipsapeccata

rcgencrationom rcmitlun-

ordinarc, ul qua3 fucrunt deloctamenla homini

pcccanli, sint instrumenta
:

Domino punicnti."Et

in

psalmo XLiv « Qui scquebanlur bonum odorom. Diligcbatamicumsponsi sui ipsasponsa,qua; dicitin Cantico canticoium Poslodorcm ungmcntorum luo:

rum currcmus[Cant.i,3}.\\U autcm alii,quanlo inagis cum vidcbant,quin Paulum, in gloria pra-dicalionis Evangelii,ot in vita inculpabili, tanto

mala el relribuuntur bona.Atquo ita manifcslalur quod univcrsx vix Domini miscricordia ct vcritas, lllara aulcm impiorum retributionom, qua pro bonis mala rostituunt, Deus nescit, qui nisi rclribuorot bona pro malis, non essct cui relribucret bona pro bonis.
tur

113

Jnslitiip niercos

geoiina est,

cum

vel

buna

reclis,

magis

invidia torquclianlur ct occidebantur bono odoro. »

Et itcm sanctus .Augustinus
tiono gratia' (cop. 151
:

in libro

de Pr.xdoslina-

'.

Polost cxisterc nihilomi-

Vi-1 prnvis digne luiu uiala restituit. Salvntnx niilem cunrlorum prnlin Chrifli, Niiu jiciisans nitTiliim, ililiiil uiuiic uialum. Crcilciilesqiie ouiih's reuovaus. linjilieiiiate sscro, Dnl lii)ua»<]ii.'p proptcr del mclioni bonif. Et itcm sanctus .\ugu:<tinus in libru de Bonopcr••

nus fortas.se.qiii dical 119 minus idoneam ad salu. tcm viam, si nulla intrinsccus vocaliono pulsatus tantum quispiam nagoIletur.Undc Nabucbodonosor
pocnitcnliammoruitrrucluosam^nonnoposlinnumeras impietates llagollatus pa>niluil,ot

scvcrantid! (rap.6)

:i'.\t

cnim voIunlat« sua quisque

deseril

Doum,ul

nicrito doseratur a Dco, quis hoc

negaveril?Sed idco pctimus nc infcramur in tcntatiuncm, ut hoc non fiat. Nihil cnim fit, nisi quod
aut
ijise

rognum quod

facit^aut ficri ipsc pcrinitUl.»Uinc sanctus
:

perdidcratrursus accepit? Pharaoaulom ipsisflagcllisduriorosl cffeelus, cl pcriit. Ilie milii rationcm
rcddat,qui diviuum cunsilium

nimium

oltasapicuti

Commento Mattba^i dicil [canonc 26) Sccundum diluvii tcmpus, in ipso vil.-p nostrx cursu omnia agciitibus ac facicntibus magnus ille
Hilarius in
I.

177

DE PR.EDESTIXATIDNE DISSERTATIO POSTERIOR.

178

dies aderit.Quin etiam in assumcndis fidelibus fu-

A sancti

Spiritus

dona per imposilionem manus epi-

turum

csse discrimen ostendit,

cum duobusin

agro

scopalis ct consignationcm sacri chrismalis in con-

positis assumit^ir unus,et alius rebnquitur, et

dua-

busmolentibus improbeturaltera.ot alteraeligatur, et ex duobus qui in lecto erunt, adh;urcat unus et
alius deseratur. Infidelium

firmatione fidelium coelitus largiendo sancta celebrat ot frequentat Ecclesia.>>UndcbeatusAmbrosius
in tcrlio libro

de Sacramcntis (cap.

i) dicit :«

Sequi-

enim

ct fidelium discri-

tur spiritale signaculum,

quod

audistis hodie legi,
fiat;

men

in relinquendis aliis et aliis

assumendis docet.

quia post fontem superest ut perfectio

quoniam

Dei enim ira ingravescente, sancti, ut Propheta ait, in promptuariis recondentur, perfidi voro ad ccele-

ad invocationem sacerdotis Spiritus sanctus infunditur, spiritus sapientia; el intcllectus, spiritus consilii

materiom relinqucntur. Duos igitur in agro, id est duos populos fidelium et infidelium in saeculo, tanquam in vita; hujus opcre, dies Domini deprehendet. Separabuntur tamen, relicto alio et alio assumpto. De molentibus quoquc par ratio est. Mula opus logis est. Sed quia pars Juda2oruni, ut per apostolos crcdidit, ita per Eliam est creditura, „ ideo una per eamilem et justificanda pcr lidem ost
stis

ignis

tis,

Spiritus sancti
et
:

alquc virtutis, spiritus cognitionis atquc pietatimoris. Scptem quasi virtutes

sunl

omnes quidcm
istae

virtules ad Spiritum perti-

nent

sed

quasi cardinales, quasi principales

istm sunt scptem virtutcs, quas accipis

quando

si-

gnaris.

Nam,ut

ait .\postolus

sanctus, qmamiittifor-

mis
tia

cst sapicntia

Domiiii iwslri. el mutliformis sapien-

:

Dci (Eplws. in, iO, ila multilbrmis est Spiritus

fidem boni operis apprehendetur, alia vero in infructuoso legis opcre relinquetur, molens in cassum,

non factura
in lecto,

coclestis cibi

panem. Duo autem sunt

eamdom passionis Dominicfe requiem pra3dicantes, circa quam et hajreticorum et catholicorum eadem atque una confessio est. Sed qnis unitatem
Patris et Filii, et

communem eorum

theoteiam,

haheat diversas variasque virtutes. lIndcDeusvirtutumdicitur,quod aptari polestPatri, et Filio,ct Spiritui sancto.» Et sanclus Gregorius in libro Moralium .xxxv (cap. 7 :« Joannes soptem Ecclesiis in Apocalypsi scripsit {Apoc. i, 4), pcr quas universalem Ecclesiani intelligi voluit. Qua; nimirum universalis Ecolesia ut plena scptiformis gratise
sanclus, qui
spiritu signaretur, Elisjeus super

deitatem nuncupamus, catholicorum veritas pra^dicavit^eteamdem rursum plurimis contumoliis

quam

mortuum puesepties

rum

sopties oscitasse describitur.

Super exstinctum
gratire

hKrcticorum

falsitas

impugnavit, idcirco ex duobus

quippo populum Dominus vcniens quasi
oscitat,quia
oi

in lccto alius relinquelur, ct alius

fidem confessionis utrius(iuo in alio rclinquendo, divini arbitrii
babit.
»

assumotur quia uno assumendo, et judicium compro:

dona Spirilus scpliformis

mi-

scricorditcr aspirat. Et hairctici atquo hi qui a;quc

extra ecclesiam positi sunt, rcatus sui absolutionem

non accipiunt,
prfemissis excmplis apertissime demonstra-

nisi gratiaj septiformis spiritu uni-

Unde
test

C

vcrsali paci, a

qua

e.xcisi
:

fucrant, aggregcntur.

tur, quia ha^c Dei prmdostinatio ita rocto

sensu po-

Scd

ct

bcatus Paulus dicit

gemina

dici,

non quo ea ipsa prajdestinatione
ad interitum, sicut prae:

lis', alii

Alii dutur scnno sapienscrmo scientue, et ca;tera usquc dum dicit:

sic pra;destinentur reprobi

H;ce autein oinnia opcratur unus atque idem spiritus,
dividcns sinijulis prout

destinantur
gratia

electi

ad vitam

sed quia electis dat

vuU

(/

Coc. xii, 8-11).

Nam
iii

quod non mcretur malitia, relcctis aulem reddil a-quitas quod meretur iniquitas. Scd et charitatem, qua; una est, quia Dcus cliaritas est, qua; ut etomne datum optimum,etomne donum pcrfectum descendens a Patre luminum est, non solum geminam dicilbcalus Grcgorius,verum 114 ct de ea-

sicut fides opus est Dei juxta cvangelicam veritatem

qua; dicit

:

IIoc

eiit

autcin

opus Dei, ut credatis

eum

ijucm misit

illc

(Joan.

vi, 29), ita et reliquio vir-

tutes ad

donorum

charisniata divina sunl opera,

qua; tunc ex Dei pra;destinatione cffcciibusoperum

ostcnduntur,

cum

largitatc

bonitatis

divitiarum

dem

scribcns

:<

Sicul ex una, imiuit, radicc
ila et

mulli

ejus, ([ui divcs est in omiiibus, pro
ot voliiutatc honiiiiibus

sua misericordia
di-

arburis rami

prodount,

cx

una charitatcm

ad crcdciitiuni utilitatcm
:

mulla; virtutes gcnerantur. Et de sancto S[)irilu, qui

stribuuntur, sicut dicit .\poslulus

Unicuiijuc diilur
[I

unus

cum

duo sunl ejusdcm sancti Spiritus data. nominc Spiritus Sapienlia; titulatur, postquam dictum est Doinini rcplcvit orhcm lcrrarum {.Sap. \,1). ai\iuncst, ct

115
rv

inanifeslatio spiritus

ad utilitatem

Cor. \u.

laus sapientia; describitur in libroqui
:

7). Ili

enim omnes oporis

divini ctreclus ad

donimi

grati.o pcrtincrc

noscuntur.

CAPUT

XX.

ctuni est

:

Est

cniin

illa,

quin sapiciilia

:

.Spiritus

intcllcrtus, spiritus unicus, multiplc.r, subtilis, nioliilis,
(.Sa/). vii, 22). Qui tamcn unus non dubitatur.Et diciturunicus quia indivisus, mulliiiiex vern, quoniam in virtutum clfectibus

Qualiter intclliyi ilebcat quod licutus Grcijorius phirali nuiiicro piwdcslinatioiics posiiit.

liuiiumus, stabilis

Heatus cliam Gregorius effcclus pivpdcstinatioiiis
Dci in libro Moralium
xxviii)rrt;i. 18) plurali

cssc

numero,

multifiirmis. Et in prophctia Isaia;,
in

quam Dominus

dispositionum scilicct ct pivTdcstinationum, noniinavit, dicens :« Ordineni, inquil, rudi nossc cst supi-rnariini dispositiiiniiiii occullas |ir.i'ili>linaliiincs

Evangolio
:

in

scipso montravil cssc coniplelam,

dicitur

Spiritu,i sapientia' cl intcllcclus, spirilus con-

videre

:

rationoiu vcro cjus in lcriam

ponerc

cst,

iilii et fortitudinis,

scientix ct pictatis,
iv,

cl spirilus li-

moris

Doinini (Isa. xi, 2: Luc.

21); i[nx

ipsius

ante bumaiui corda talium sccrctorum caiisiis ii[icrirc. » Et paulo post iiiuilos cITcctus (liviiii opcris

179
computat,
ti;n,

IllNCMMirS IIIIKMKNSIS AIlClliKHSr.OPUS.
qiii

180
:

nninps

aiil

ad flonum pcrtinent gra[lotnsl, quoil

\ tinerc
pnsuU
ut
IV,
l()j.

sicut Bcriptum cst
iii

AscMtut in corde tuuditin

aut ad rflrilinlioncni justili.n. Dicit nnim:<' Quis
osse ralio sncrftorum

convallfl laciyinaruin iPsal. lAXXill.O), qul,

intclliRftt qu;n

l^uulus dicit, renovatur dc die

diem

{11

Cor.

s.Tpo vir justus n juflicio,

non
»

soiuiTi

non

viiHlicalu?,
pcrli-

Et item

psalnius

:

Adliuc raulliplicabuntnr
1.5i;

sed ctiam punitus rodcat?

quod ad donum

in scnccla uhcri {Psal.

\a,

net gralia;, sicut scriptum est, sanclus sanclificcliir
adhiic [Apoc. xxii, 11). Vcluti sancti Dei in conciliis
ct in

necta ubcri multiplicantur,

quoniam illi in scquorum vila cuni dif-

synagogis

fliipcllati, Pt

antc reges ct pn-esidcs

ducti el condpmnati rucrunt. Nain ut nos
tiiT

dono gra-

salvarct, pro))tcr nos
et

honiines et propter noante pr.-csidcm, qui

fcrtur, semper ad melius Ibrtitudo producilur, eisque pcraiignicnlum tcmpnrum crescuntetiaui lucra meritorum. Itcin econlru, " alius male vivcns diu resPrvalur ut corrigatur; » quod ad donuiii pertinct
Bratia*, sicut

stram salutcm,

Jesus

stetit

Paulus dicit
c<jo

:

Fidelis termo, Chrislut
faccre,

alapis ct contuineliis alTectus cxiit a judicio injuste

Jcsus vcnit in

hunc mundum pcccatorcs salvot
Idasphemus,
priino

judicatus,ct vcniet in majcslatc suact Patrisac sanctoruin angclorum vivos et mortuos juslejudicaturus. Scquitiir in vcrbis sancti Grcgorii
:

iiuorum primu.t

sum..Scd idco mitcricordiatn concl pcrscculor,

scrutits suin, qui prius fui
ct

«

El

ini-

coiitumeliosus. ul in

me

ostenderel Christut

quus ejus adversarius non solum nim punilus, scd ^ Jcsus oinnem puticntiain, ad infornmtionein qui credituri sunt itli in vituin xleniam [I Tim. i, 15). etiam victor abscedat? » quod est cx retribulione • Alius vcro bpiic (|uideiii videtur vivere scd in bac justitia!,ut qtii nocet noccat adhuc,quatenus justus VI la eous(|ue diirat. quo ad perversa proruropat. > Quis intclligal juplificctur adhiic. Itcm scquitur: Quod occullo lit, sed non injuslo, Dei, in qiio non cur vivit alius insidians mortibus proximorum ? ^ cst iniquitas, jiidicio. Dc qualibus scriptum est Ad quod cst ex rctributione justitia;, ut qui in sordibus
:

<i

:

esl sordescat

adhuc, Itpm,
vita-

«

Et morituT- alius, qui
»

leinpus crcdunl, ct in

temporc

lentationis

rccedunl
cl la-

profuturus cssct

multnrnm?

quod ad donuin
:

(Luc.

VIII, IM).

Sicut

Balaam post propbetiani

pertincl grati.T, sirnt scriptum csl
nialitia

liaplus

cst

ne

erymas,

el

Jiidas dc aposlolatu post signa miraculo-

mutarct intcUcctum

rj».? (.Snp. iv, 11).

Unde
:

rura, quia cuiiidilatis igncin cxstinguere noluil, od

Augustinus
«

in libro dc Pr.-cdcstinatione

Dictum cst hoc secundum jns, non secundum. pr<-Escientiam Dei, ut tentationnm sublrahcrPtur incerto, non quod pcccaturus pssct, qui innnsurus in tcntationc nnn cssct. » Itcm :« .Mius culmcn potcstatis asspquitur, qui non nisi L-cdcre studct. » Quod nst cx juslilia: relribii- C
Uone, sicut scriptum est Transicrunt in affcctum cordis. Item « Alius tantummodo la?sos dcfendcrc conrupiscit, ot tainen ipso opprossus jacct, » quod
:

sanctorum pcricula vita; hu-

pcrpctiia tormenta pervenit;

quod pertinetad

rctri-

butionem
tis

jus!iti;p.

Item

:« .Vlius in

errorc infidelita-

natus, in crrore deficil; » quod perlinct nd retribulionem jiislilia^.quia qiiod in radice pulruit, in

ramo

exaruit

;

do quibus scriplum csl
i.vii.

:

Errovcrmt
vulva csl

ah utcro Psal.
rcprobaliis.
«

k\ ut Esau adhuc

in

Alius in calboIic.T lidei rcclitudinc gc-

:

ad

donum

pcrtinct gratia?,qiiia

s.Tpc

quidam

in

nitus, in calholici lidci rectiludine consummalur.» Quod ad donum pcrlinet gratia», sicul Jeremias ct Joannosde vontre voeati.et in utcro sanctilicali, et Isaac antequam conciperi^tur dosignalus, el Jacob

subjoctionc cautius sc custodiunt, ct in prTlalionc

vocalionc

elccliis.

Econtra vcro,

« ;ilius

calbolicx
erroris

delinquunt, utin Davidopcribus discimus,qucm Do-

malris vcntrc
neni

ediliis juxla, vit.v

tcrminum

minusmisoricordilcrtcmporat, nc forlcqniin planis
tilubat in pr.rcipitio

voragine devoralur,» quod perlincl ad rclribuliojustiti.-c, qiiia

pcdom
:

pnnat. sicut idom san-

cum Deura
Deum

cognovissct, ul Paui.

ctusGrcgorius in Rogula 1 IC paslorali domonslrnt. Saiiclus sanctificctur adhuc Et sicut soriplnm ost
(Apoc. XXII, II).
electi.
iit

liis dirit,

non

sirut

honorifiravit {lUmi.
ciipito,

21);

et

Tobias

ct

ca;tpri

in
ol

caplivilate

dc diabolo. laliirn vidclicet quia in vcritatc non stetit(Joan.
(iubia fuil, scd

scriptum est

viii, *S), in

qua sinc

Item

:« .\liiis
:

vacare appplit,

innuinoris

ncgoliis implicalur
rat, et

alius ncgotiis implicari desidc-

coactus

vr.ral. » Qu.tb s.ijpc

ad doniim pcrtijiislilia-.

nont

gnitia^, .«a^pc

ad rctributioncin
ot in libris

situl

p

ca pcrmansit, quoniam lumcns de dono 117 gralia; Dei, de suhlinni cxccllentia cx rclributione justilia; cecidil ad miseris inlima.« Aliusniitein vilaiiisuain incBlholica pictatc

non

in

idcm sanctus Crogorius
inohonns usque ad
progredilur;
sliti.T, >

Moralibiis, et

rnnsiiminal.qiii ortus in pcrlidia cuin

bict<' iniilris

In flegula pastorali dcmonstrat. Ilem

Alius malc

vilas suai lcrminum nd pcjora qund porlinct ad rclribiitionom ju-

sirut aportissiina cxindp rxcinpla nuilloties

hnuserat virus ermris; quod ad doniun piTtiiiel grasalvi facti ettit, et li.-c, sicnl scriptum csl : Gratia non e.r nihis, donum enim ftci rst {F.phet, ii, x). hoc Alius celsiludinem bene vivcndi appclere cl volcl
cl vnlot
:

in Soripluris invcninnis. El Paiilus dicit in Epistola

ad Uoinanos, de his qui cuni Douin cognovissent,

Paulus
ficere

dicil

"quod nd donum portincl grnlix. sirut Patum nohis cfsc a Dco et vclle et jier:

non
eos

sicut Dcuin glorilicaverunl

:

Propterea tradidit

pro bona volitnlate (Philipp.
(

ii.

13). •

Alius nec

Deus

in

rcprnhuni

Pharaono

logilur.<. .Miiis

scnsum (Itom. i, 2"<1, iit do bcnc incipions, pcr longiluaiigm(\;itiiiii niorilo-

volot nec valel, alius volct
cl

non volet;

•>

dinein tcniporiini prolicit ad

sliti.T.qiioninni

non valel. nlius valel quir perlinenl ad rclribulioncm jubor, rcmolo eliam addilamenio inil

rum;»quod ad donum

grati.o

non ilnbiuin

osl por.

qiiilnlis nostr.v,

promeruil pencralis inasta pcrdilio.

181
nis; de qua, ut

DE

Pli.rLDES-IIXATKiXF. DISSEEITATIO PnSTKRI»,!!?.
dicit, si

182

Auguslinus

nullus libera-

A

simiis

illn

qv^ cximle

rctur, ut incomprehensibilis itn et irreprehensibi
lis

rntionc ilUus,
(liytiosdtur.

posuimus ci r/e prxposte quse a quibusdnm inordinnte facta esse

osset Dei justitia.

Ad cognoscendos quippe istos judiciorum secretorum sinus nullus ascendit.quia scit in suo secrcto
consilio artifcs et peritus cemcntarius,

perpendiculi trahere, vel

quo funem quo retrahere debeat
:

quem lapidem

in

macoria Jerusalem, qucc

aBdifica-

tur ut civitas. ab intus foras trahere,
intus retrahcre, et uhi in opere

quem

a foris

suk constructionis ponere,quem a compositiono debeat ipsius suk civitatis relinquere,quod fit unius ejusdemque prsdestinationis aut dono gratim.aut rotribulione justitia;.

synodo apud Carisiacum sanctorum Patrum dictis excerpsimus; dequoprisci dixerunt Pr;edestinatiani,quod liberum arbitrium in homine nihil sit,sed sive ad bonum sive ad malum prffidestinatio Dei in hominibus operelur, quoniam Dcus tale in hominibus plasmet arbitrium,quale estda;-'
in

Secundura capitiilum
et

habita nos de gratia

libero arbitrio ex

monum,quod
nisi

proprio

molu

nihil aliud possitvella

malu.Ti.Indc et Gothescalcus
locuni :"Dc

modernus Prsde-

stinatianus in libello ad

Rabanum aichicpiscopum
quo videlicet lil'cro tonondum sit atque

Unde sanctus Gregoriusin
milia 13 dicit
tatis
:

Ezcchiclis prophcta! ho-

Moguntinum dicit ad

«

Vis

illa

divinitatis.qua; in diversi-

arbitrio quid EccIesi.T Chrisfi

non ducitur, ea ipsa n credendum, cum a ca;leris calholici.~ Patribus cvidontor sit Deo gratias disputalum, tum praicipue qua superbientes ac rigidos percutit. » Et homilia 17 contra Pelagianos et Coelostianosa beato Augustino « Omnipotens Deus,quia sibimetipsi dissimilisnon plenius et uberius diversis in opusculis,el maxiine est, ea virtute vidot qua audit.ea virtute crcat qua inllypomnesticoncssecognoscilurinoulcatum.Unde te polius ejusdem catholicissimi docloris fructuosisjudicat creata. Ejus vero et videre simul omnia adstmis asscrlionibus incomparabililer inde quoque ministrare est.et adminislraro conspicere nec alia
motuni
et mutabiliiatem

luce justitiae afflictos ac pcenitentes vivificat,

:

:

damuna eademque vi nalura; singularis sibi semperque indissimilis dissimilia disponil.nDe quo
cogitatione justos adjuvat,atquo alia injustos
nat, sed
terribili in consiliis

sis

maIueraniniti,quamerroncisopinionibus MassilienGennadii, qui plerique prajsumpsit iri locis.tam

ndoi cathoIiccs,quarn bcatorum etiam
clissimis auctorilatibus,
iiifelicis

Patrum

invi-

super

filios

hominum exclamat

Cassiani pornicio-

dogma sequcns rcnili.» Contra qu.-o nos synodo sciipsimus :<'Libortatem arbitrii in primo homine perdidimus, quam per Christum gabiles via'. ejus\ (/Joni.ii,13). Qui si mutattempus, Dominum nostrum rccepimus,ct habeinus libcrum non mutat eonsilium, quoniam consilium ejus in arbitrium ad bonum prajventum el adjulum gratia, Kternum manct.cngitationes cordis ejus in s.Tculuni sajculi. llwc ost pra;destinatio Dci, qui praidcstinat G ol habemus liberum arbilrium ad malum desertum
Paulns
;

alliludo,\n(\\n\-.sa]iicnli;c et scicnlix Dci\

sum

nirais

qmim

incomprclwnsibiliasunt judiciacjus,ct invcsti-

in prtcfala

ea

quK ab

ipso sunt, vel

qua; crat ipse

facturus,

gratia.

Libcrum autem habemus arbitrium, quia
»

pra;destinans, id est gratia pr.iiparans eIectos,pro-

gralia liboralum, et gratia de corrupta sanatum.

bos et justos ad regnum,ad vitani a;ternam, id cst ad gratiam quaj est pra;destinationis efTectus pu.
:

Cul capitulo.cuin
in

aliis

tribus de quibus ralio agilur,

niens relictos, reprobos, injustos, quod est just;c
rctribulionis elTectus.

Sicque, ut beatus Prosper
doctores
et

istis ipsis verbis confitetur,ct alii catliolici

concordi sensu fatentur,

sacra Scriptura, atque

cathiilica crcdit et docet Ecclcsia,pra;destinatio Doi

conventu cpiscopoium doinus subscripsit Pruautem in opisiola ad Weniloncm suum archicpiscopum de ordiiianilo .Knoa Parisiorura episcopo dirocta, qualuor ponons capilula, ila « Libcrum 130 arbilrium,in dc hoc prirao dicit Adam merito inobcdicnli» amissuni, ita nobis per
dontius. Postca
:

semper
aut
ail

in bono e.st, aut ad rolributioncm justitia;, donationcni pertincns grati;c.Idco has multi-

Dominum noslrum Jcsum Christum re.lditum
libcratum confitoahir, intorim
in
so,
:

alque

plices varictatcs at^iuo eireetus divin;u
tionis a

pra;dostina-

118

beato Gregorio eomputatos, qualiter
gralia;,

aut ad
tia:

donum

aut ad retributionem justi:

pcrtineant, ostendere procuravimus

quia qui.

dam,

sicut in pra;falis libellis ostondiinus, pncdcs-

poslmochim autoni iii rOjsicut dicit Apostolus .S;)p cnim salvi facti sumus {Roni. viii, 2 5), ut tanicn scmper ad omne opus boiuim Deiomnipotcntisgratia indigcar\ mus, sive cogilandum, sive inchoaiuUim, oporandum,ac pcrseverantei» consummandum.ct sinc ipsa
nibil boni
aiit

tinalionos ox vcrbis sancli Grogorii phirali nunicro

nos posse ullalonus aut cogitaro,aut

volle,

posuciunt, ut

liinc

pivpdeslinationcm

giMiiiiiam

operari scianius."Unde

perdoceient, qua sancti ad vitam, et sicut illi dicunt, reprobi pra;destinantur ad mortem. Nunc ad
reddcndaiii

fata

miramur, cuiii in pr;osynodo capitulis superius memoralis subscri-

rationem secundi

capituli

Iransca-

mus.

alque dccrcla aposedispontincum, suniciculcrcognila dc sy. nodali subscriplione atque professionc habcal,lam
slolicaj

pserit, ct canonicas sanctiones,

iiiconsulle,ct iiiconsuoto, sinc proliabili collalioiio.

CAPUT

XXI.

contraregulariim
ordiiiatiunis

Qualiter de secundo cnpilulo, n nol/is conlrn PrxUesti7ialianos exceplo ilc ijrniin et liberu urbitrio, veleres 1'rsdcstinatiani setiserunt, dc qnorum verbts sump-

iiistitiit;i,liiijusmiMli srriptiiin pro cousensu cu;piscopi sui ad archiepiscopuin ct cucpiscopos suos Iransmiserit, vcl quia in capilulis s;cpe iiicmcralis sccundum oblinel loeum

183
do gralia
ct lihcro nrbitrio,

IlINCM.Mtl IIIIK.MKNSIS AIICIIIEPISCOPI.
eur in hac
?iia cpislola

18»

A

perdidimus

:

qui nivc ad piccandum, sive ad non
ct non per quod nc dolinque-

illiHlc.tpiulum incapitcposuit.Cnnvonicntius(|uipp(;

pcccaiidum, arbitrium liberum babuit,
aliud oITcnsam contruxit,nisi per
i<ct

quo dc prfpdcstinatione Dci loquitur,qua; ante omnia sa^cula cxslat ct tempora, illi capitulo in quo dicitur do libero arbitrio, quod homo in sajculo et in tompore non penitus vcl in tolum perdidit, scd infirmavit. Dcniquc in volumine nobis a vestra dominatione' ad respondcndum commisso invenimus in sexlo capitulo qua; soquuntur « Itera do gratia por quam salvantur credentes.et sine qua rationalis crcatura nunquam beate vixit, el de libero arbitrio, por poccatum in primo homine infirmato, scd per gratiam Domini Jesu lidelibus cjus rcdintcgrato ct sanato,id ipsum constantissime ct fido plena fatcmur,quod sanclisaiiteponitur illud capitulum,in
:

suadenli rosislerc potuil.Qui ergo per possc bovinccre potuit vellc

num

perdidit

bonum

possc.

malum, pcr malum velle Unde post casum primi pa-

rentisaibilriuni hominis,priusquam a dominatiooe
diaboli per Dei graliam libcrctur, in illo profundo
jacetjin

quod

sc sua libertatc dimcrsit

:

sicqnc in

malis oranibus

arbitrii justitix liberi, scrvi

autcm

pcccati, voluntas intelligenda cst sine gralia.Accc-

dentc autem gratia, idcm urbitrium liberum, quod

sua libcrtale erat pravum spiritu Doi agcntc lit rcctum. Sicquc in bonis oranibus csl libcra volunlas
intelligenda de gratia, quara arbitrii libortatem per

simi PatresaucloritatesacrarumScriplurarum nobis

tcnondum roliquerunt, quod Africana, quod Arausicana Synodus professa est.quod beatissimi Pontificcs apostolica} sedis catholica fidc

B

Christum recepimus,quid cum Patre dedit nobis pignus spiritus,ct ubicslspiritusDomini.ibi libcrtofi,
ct ut scripluin ost
:

Si vos Filius liberavit, tunc ve-

lenuerunt, sed

re liberi critis (Joan.

et

de natura

ct

gralia in aliam partem nullo
»

modo

dcclinare prajsumcntes.

viii,.'i<'H;qua libertate Christus nos liboravil.Ilinc sanctus Augustinus in libro dc Correptionc ct Gratia (cap. 12; dicil "Undcautem
:

Dc hoc etiam compilatore istorum capitulorum miramur, cur post omnia eapituladc quibusrcdiviva qu.Tstio vcntilatur, novissiiuc posucrit dc gralia et libero arbitrio, cum tortio et quarto convcnientius prajponi valcat.sicut potest quilibet

non glorietur omnis caro[id
bere, seil perdidil, et per

esl

omnis bomo)coram
potuit bapotuit, pcr

ipso, nisi de meritis suis? qu.-c quidani

quod habcre

hoc perdidit, hoc
lis.»Et ilem
in

cst,

per libcrum arbitrium, pro-

sanum

sa-

pter quod non restat liberandis nisi gratia libcranlibro

piens ex consoquentia rationis discerncre. Sed non est mirum, quoniam captiosus quisque, dum vult

Hypoirnestico

{lib.

iii,

tub
csl

inilium)

:

<•

Vitiato libero arbitrio, totus

homo

impiovidis
nuilliplici

ct incaulis

laqucos ostcndore,confusionc

vitiatus, por

quod absquo adjutorio
: <•

graliac, ul

Deo

studet decipulam paleis vcl quipcrmiscendo quisquiliis occuUaro sicut et in prajscripto capitulo dc Flori vcrbis atque sentcntiis studuit agcre.Quaproptcr neccssc est no-

oamdem
valct

placcat, ncc valct incipcrc, nec pcrlicerc suflicit.

buscunque

Et aliquanto suporius

Ideo liborum arliitrium

C dictum

bis intcgritatem capituli a nobis excerpti iterura po-

nere, et verba catholicorum de quibus illud cxcer-

quod in sua positum sil potoslate, babens agcndi quod vclit potostatem, quod cst vitalis et ralionalis aniraa; motus. Scd hujusmodi, ut antc jam dixijfuil in homine protopl.isto.cum ante pecest,

psimus dcmonstrare. Hic cniin cjusilem

csl textus

calura raanercl ilU-csus.

secundi capituli :<>Libertatcra arbitrii in primo hominc perdidimuSjquam pcr Christum Doraiuum nostruin recepimus,

traxil offensam.nisi pcr id

Non oiiim por aliud conquo potuil iic delinquerol
malum.reclo pcr-

rcsistcrc suadcnti. Per vcllc crgo
didit

1*0

et

babcmus

liberuin

arbi-

trium

ail

bonura pr.Tventunict adjutum gratia;ct ha-

possebonum.quiperpossebonum 191 potuit vincere velle malum. Quam juste Dcus jam dclicto
caplivum voluntati depravataedimisit.ut haic eidcm essct pccna in non faeiendo quod vcllot, qua; semper si Deo fuisset obediens sufliccrc potuissct ad omnc opus bonuin quod voIuisset.xEt item :« Crcdit cnini calholica Ecclesia, quod salus hominis cx Dco sil Cbrislus, ciijus vulnere liberum nostrum curalur ol rcforinaliir arbitrium vulneralum. » Et
ilciii
iii

bcmus liberum arbilrium ad malum desertum gratia. Liberumuutom haberaus arbitriura.quiagralis
liberatura.el gratia dc corrupto sanatum."Uude.\ u-

gustinus,in libro dc Bono perseverantia!(crt;>.7),quia
libcrtas arbitrii in
«

primo hominc fueral

ita dicit

:

Fuerat, inquicns, in homino antcquam cadoret qu;c taraen libcrlas vnluntalisinilliusprira.T comlitionis pr.Tstanlia

:

I)

quantum
in libro

valueril,apparuil in anct Gratia

eodcin
crit in

:

(^uni

aiitoni

acccpi-nl spiriliim

gelis.iiQuam inilloscilicct primo houiinc amisimus,
siciit

Domini,

co liberlos, ad Domini CApc<iscnda
iibi

idem doctor
:.

dc Corrrptione

pr.Tcepla, quia

spirilus
:

Homini.

ibi liborlas.

"

(cnp. 12) dirit

Nunc

vcro, inquions, posleaquain

Deinilo siibjinximus
triiim <id honiim jw.riv

Et habcmus

lHvrum

atbi-

racla est illa raagiia peccali uienln aniissa libertas,

m/i/i»i

rl atljiitum gratia.rt tui-

majoribus donis adjuvanda remansit infirmitas. » El aliquando supcrius (frtp.ll) ^«IbTC autcm tanlo niajor est, ut parum sit homini pcr illam rectiaiu

bcmus tibcrumarbilrium atlmalumdcicrtum

gratiiL

El Aiiguslinus in libro de Prtcdcstinationc sancto-

rum

:

••

Est crgo, inqiiiens, in

malonim
1

polo^lalc

Siibsenili siiinus, pararc perdilain liborlaloin. qmtm pcr Christiim Domiiiiim nostnim reccpimus
•>

poccnn;: nl aulem peccandn hoc vcl hoc
fucianl, iion csl in onriira
deiilis
pi'!

illa

malilia
divi-

Dei

Illaniaibiliii liberlalera.quam per Clirislura receiii-

U^ncbras cl orJinanli;iii

ni .Xugusli)<oit

mus.illam,in(|uam

el

non

aliara, in

bominc primo

nus

in libro Hypomnesticon(W<»»-o

mctiium).

185
«

DE PR.EDESTINATIONE DISSERTATIO POSTEHIOR.

180
niali,

Est igitur liberum arbitrium, quod quisquis esse negaverit catholieus non est; et quisquis sic csse dixerit, qiiod sine Deo bonum opus, id est quod ad ejus sanetum propositum pertmot, noc mcipere ncc
perflcere possit, catholicus est.»

A

cupiditates,
et

alii

magis,

alii

minus, sed omnes

pro ipsadiversitatediversis suppliciis judicandi.D De sensu autcm et contextu totius Capituli, idem
beatus .\ugustinus in libro de Perfectionc
justitia;

Ed item
totus

{ihid,

sitli

initium)
vitiatus

:

« Vitiato libero

arbitrio

homo

est

per quod absque adjutorio gratia; Dei, ut Deo placeat.nec valet incipere.nec perficere sufficit. Prffivenitur autem medicina, id est Christi gratia,
:

autem quod ait,quin obtrectalorsuus; quodDeus tambonus quam juslus, talem hominem fccerit, qui peccati malo carere sufficeret, scd si voluisset. Quis enim eum ncscit

hominis itadicit

Verum

est

sanum

atquo pr;cparetur voluntas, qua sempcr indigons in adjulorium, illuminante gratia Salvatoris possit tam Dcuni
ut sanetur et reparetur in
vitiata,

eodom

et inculpabilem factum, et libcro arbitrio atquo ad justc vivendum potcstale libera constitutuiu? Sed nunc de illo agitur qucm semivivum la-

tronos in via reliquerunt; qui gravibus saucius con-

quam secundum ejus vivere voluntatem.» Et item :« Non crgo homo voluntate sua,adhuo in vitio libcri arbitrii claudicante,pr;evcnit Pcumut
cognoscere,

fossusque vuIneribus,non

ita potest

a justitia; cul-

men
ctiam

ascendere, sicut potuit indc desccndere, qui
si

jam

in stabulo est,curatur.

Non

igitur

Dcus

qu^rat eum, gratiam tanquam mcritis accepturus; sed pra;cedit etiam, ut diximus, misc ricordissima gratia sua Deus homines ignorantes,ct necdum so quKrentes voluntate liberi arbitrii,ut eos se scire et qua;rere faciat, sicut dicit Joannes apocognoscat
et

n

impossibilia jubet, sed jubcndo admonet, ct facerc

quod non possis. ad Valentinum :« Primo enim Dominus Jesus, sicut scriptum est in Evangelio Joannis apostoli yon venit ut jutlirarct mitndum,
possis, et petere
(46)
:

quod

Et in epistola

:

stolus in Epistola sua
venit, ct dedit nobis

:

Scuiuts (pioniain

Filitts

Dci

scd

itt

salvctitr

mundits per

ipsuin (Joan.

iii,
:

17).

sensuin, ut cognoscainits
ejtis
:

verum

Postea vero, sicut scribit apostolus Paulus
cabit

Jitdi-

Deutn,et simits in vero Filio

hic est verits et vita

Deus hiinc

mundum

(Rom.

iii,

0), et

venturus

xterna

(l

Joan. v, 20;.»Audiat etiam quisque lector,

sivebcnevolus,sive malcvolus,quid de libero arbilrio
praiveutoet adjuto gratia.etdeeodem libero arbitrio
dcserto gratia, senliat idem doctor catholicus.'i Esse

symbolo confitetur, Jurfirare vivos et mortuos. Si orgo non cst Dei gratia, quomodo salvat mundum? et si non est liberum
est, sicut tota Ecclesia in

arbitrium,

quomodo judicat mundum? Proinde

li-

fatemur, inquiens

{libro

iii,

sub

initium),

liberum

brum

vcl epistolam

meam,quam

seciim ad vos su-

arbitrium omnibus hominibus, habens quidem judicium rationis, non per quod sit idonoum qua; ad

pradicti attulerunt,
gitc, ut

secundum hanc fidem intellineque negetis Dei gnitiam, nequc liberum
sic defendatis, ut a Doi gratia soparotis.
siiio illa vcl

Dcum
agere
;

portinent sinc Dco aut inchoare vol ccrtc per-

arbitrium
'-'

sed tantum in operibus

vit;c pivTScntis,

lam

tanquam

cogilaro aliquid,vol agorc sc

bonis

quam

etiam malis. Bonis dico, qua; de bonis
ot bibere, velle

cuudum Doum
non possumus;

ulla rationepossimus,
» et

quod omnino

nalura; oriuntur, id est,velle laborare in agro, vellc

post aliquanta:« Credite divinis

manducare

habcrc amicum,

» et c;c-

eloquis, quia ot liberum est nominis arbitrium, ct

tora qua! ibi prosequitur, qua;

bcriiaculo divino subsistunt

:

omnia non sine guimo cx ipso, ct por

liberum arbitriiim ncc convorti potest ad Deum, ncc proficero in Doum,
gralia Dei, sine cujus adjutorio
et

ipsum sunt, vel cssc cocpcrunl. Malis voro dico, ut est velle idolum 122 colore, velle homioidiLim perpetrare, et reliqua qu;c prosequitur in eodcm Hypomnesticon
libro. in

quod

pic creditis, ut eliam sapienter intolligatis

orale. Et

ad hoc ipsum cnim,

id

est,

ut sapicntcr

123
Nisi

intelligamus, est utique libcrum arbilrium.

Quod autcm
ratitvi, et

conclusione subjunximus dicentos:
arbitiiiim.
(luitt

enim libero arbitrio intelligeremus atque sapcremus, non nobis prwciperetur diccntc Scriptura
•.

Liherum autcm habcinus
gustinus
in libro

ijralia

libe-

Intclligite

ergo

qiti

insipicntcs

cstis

in

populo,

ct

gartia de corrupto

dc Corrcptione
:

sanatum, simctus Aucl Gratia (cap. i:^\

stulti aliijittindo sapite (Psal. xcix, 8).

Eo ipso

([uippo,

prosequitur, diccns

«

Hi vero qui

nou

perlinent
1)

quopra;ccptumatqucimpcratumest,utintolliganius atque sapiamus, obcdientiam nostram requirit.qua;
nulla potcst cssc sinc, libero arbitrio. Sed
si

ad hunc prajdeslinatorum numeruni.quos Doi gra. li;i, sivo nondum haliontes ullum liberum sua; vnluntatis arbitrium, sive

posscl

cum

arbitrio

voluntatis,

hoc ipsum sine adjulorio Dei grati.i; nori, por libcrum arbilrium ut iiilolligoromus at^iup saporemus,

idoo vcro liboro, (luia

i)or

ipsain gratiam libcrato,

pcrducit ad rcgnum; bi ergo, qui non pertincnt ad islnm cerlissimum ol lidelissimum numcrum, pro
mcritis justissimo jndicantur. Aut enim jaconl sub

peccalo quod originalitor gononilione Iraxoruiil,

ol

cum illo
alia

h;oroilitario(lobilo liincexeiint,(piod iKin ost
;iul
:

non diccretur Doo /)(i mihi intclleetum iil tliscam mandata tua (Psttl. cxviii, 73); noc in Evangolio scriplum ossol Tunc nperuit iliis sciisum ut inlclligcrcnt Scripluras (Luc.kxw, 45); nec Jacobus apnstolus dicoret S/ ijuis aulcm ve.itrum indigct .lapicntia, po.^stulct a Dco,qui dat oiiinihus afjlucnlcr, cl noii
: :

:

regeneraliono dimissum,

porlibonini arbiliiiim
iiiqiiain, libc-

impropcrut,

cl

dabitur ci

(Jiic.

i, .'i).

» El

iloruin

in
:

insuper addidcrunl

arbitrium,

allera cpistola {epist. 47) ad
"

rum,scdnon libor;itum, libcrum justili;B,peccati autcm scrvum, f|Ui) vnlvuiiliir [icr divcrsas iioxiasqiie

eunidcm Valenlinum Quantum potuimus, ogimus cum istis ol vestris ot

nostris iVatribus, ut in (ido sana oalholica porsevo.

187
rent, qua> iicquc

HINDMAHI
in

1(1II':NI:NSIS
in

AltnillRNSr.OPI.

188
qnid prodcst, siquod non

libcrum arbilrium ncgat, sivo

A

posse

cum volumiiB. Ncm
:i<

vitam malam, sivo
buit, ut sinc Dni

bonam, ncqtic tanlnm
sivc ut in

ci

(ri-

possumus volumus, aut quod possumus nolumus?»
El itcm {rap. 17)
ratur,

pratia valcat aliquirl, sivo
in

ut cx pcr-

malo convortatur
pprveniat
ulii

bonnm,

bonum

severanter proficiat.sivc
,jam

tit ad Imnuin scnipilcmiim non timcut ne tleficiat. » Et posl

Ut crgo volimus sine nobis opeet sic volumiis ut faciamus, nobiseumcooperatur; tamcn sinc illo vel ope-

cum aulcm volumus,

rante ut velimus, vel coopcranle
bon.-e pietalis

cum volumus,
»

ad

pauca :
fratrcs,

In bis verbis sanctfe Scripturn; coni-ideratc,

opcra nihil valemus.
:"

quia
:

si

non rsset iiberum arbitrium, non
rursus
far

El itom in libro Hypomnosticon
finem) ila dicil
bilriiim pcragit sine
Iriura

ilibro

iii,

versus

diccrctur

Itrrtns

pcdihus

luis, et
iid

vias
sinisi

Et gratiu inquons ot liburum ar-

tuns diriijr, nc dcclitics ud dc.rlcriini, ncijuc
striim {I'rov. iv, 27). Et

dnbio

i(or fidei.

Liberum

arbi-

(amen

sinc

Dei gra(ia
:

dum

I)ci

Christianus Tucit pra;cep(a, sod non,

possct hoc
ducet. »

fieri,

non postoa diceretur

Ipse

aulem

ut supra

di.xi,

sine gralia dirigontc vel giibernanle.
:

rectos fncict cursus lucs, ct itincra tua
:

in

pace pro-

Kt pnst nliipianla f Idcn vnbis di.xi ne dcrlinelis in dcxleram, noqiic in sinislram, lioc est niiO sic dc(enda(is libcrum arbilriuni, u( oi bona opora
sino Doi gru(ia tribuatis
;

Prop(cr quod dicit in Psalniis Dirigc in conspeclu tuo vium nienm [Psal. v, 0), e(, a Domino grcssus

Iwmiuis

diriijunlur

{l'sal.

xxxvi,

2.'?}.

Kaquo ncc
liaborc
gralia.

n

gralia sine

libcro arbilrio faci(

hominem
facit

ncc sic dcfendatis graliam,
diligatis, qiiod
»

beatam vitam, ncc liberum arbitrium sine

ut quasi do

illa sociiri

mala opera

Tamcn

parvulos sine usu liberi arbitrii

gratia

ipsa graiia Doi avorlat a vobis.

Et iteni ad ciimdom Valontinuni in libro dc Gralia
et libero

arbitrio (rap.

'i)-.'!

lla(|iie ii(

hoc vorbiini,

quod nonabomnibus capitur.ab aliqiiibuscapiatur,
et Dei

donum

osl libcrum arbitrium.» Et itcm {cnp.

in vacuum gratiam Pci suscipiatis VI quid cnini cos rogat, si gratiain sic suscopcrun( iit propriam pordcrcnt volun(a(em'? Tamcn nc ipra voIun(as sine gra(ia Dei pu(olurboni aliquid possc, conlinuo cum dixisset Grntia cjus in me vacna non fuit, scd plus omnihus illis lahoravi, siibjiinxit atqiic ait Non aulem cgo, scd gratiii Dci niecum {I Cor. xv, 10) id cst nfin solus, scd gra(ia Doi mccum ac per hoc noc gralia Dci solo, nec ipse

5) :« lioijamus

nc

{II Cor. VI, 1).

habcre beatam vitam; cos aulein qui jam radonis capaces sunt, pr.-cvenit atquo docet, ut bonum velint et possint.» E( itcm :« Nemo sit scgnis et romissus ad serviendum Dco, nec sic de gra'.ia conndat, tanquam de libcro arbitrio cjus, quod per mortcm Kilii sui roparavit, ct sibi pra;paravi(, opcra non rcqiiirat. » Et item :« Opera liberi arbidii bona, qii.T ul
fiant pricparandir per gradi'

pra-von^um, nuUis

li-

beri arbilrii mcritis, ot ip.=a facienle, gubernanlo, ct

:

abundcnl in libero arbitrio, non damnanuis,quiaex hisvel hujusmodi homincs D''ijuslipcrficientc, ul
ficati

:

sunt, justificandir, jus(ificabiintiir in Chrislo.

;

Damnamus
bitrii

vero auctorilato divina oiicra libcri ar-

;

qua;

grati.-o

pr.cponuntur,

c(

cx his lan<iuam

solus, sed gra(ia Dci
«

cum

illo. »

Et item {cap.

0)

:

meritis in Christo juslificari rxtolluntur. Quis

cnim

His talibus tcstimoniis divinis probaturgratia Dei non spciindum inerila nostra dnri, quandoqiiidom

priordcdit

ei, el

retribuel illi?

"Et itcm

.VuscuKa

nnn snliim
tis

nullis bnnis, voriim o(iam iniiliis mcrio( quo(iilio

malis pr.Tccdondbiis vidomus da(aiii,

tamcn aurcs habeas audieudi, ct cor induralum intelligondi. Propter liborum arbitriuni, quo bona ct mala operantur honiincs,
et intollige, si

non

sit

dari

videmus; sod planc ciim da(a
sc ipsa sublraxerit,radil

fuori(, incipiunt

dic(uni est unicuiqiio rodili
llaliol

sccundum opcra sua.
vilin siio
id

csse etiam merita nostra bona, por illam lamon.

cnim homo malum meriluni, cum
relin(|uit
(//

Nam si

scd pr.-ccipitatus liboro

homo, non ercc(us arhitrio.» Rt itcm in codem
dixi,

jam
esl,
f.

baptizatiis declinat a bono, ct facit

malum,

cum
1,

Doum
Tim.

ct diligil
iv, 9) cl

sa-culum, sirul

191

libro

{cap.

l'i)

:

« lla-c

ut

apostoliris

cisse

Demam

llermogoncm

(//

vorbis libcriim arliilrium veslrum a

malo dclcrrerem, ct cxhorlarcr ad bonum. Ncc lamen ideo dcbotis in homine, hoc cst in vobis ipsis; scd in Domino gloriari.» Et item :« Liherum quidcni hominis
arbitrium pulsatur ubi dicitur
:

Tim.
toto

15), lestalur

.\poslolus; vel

cum

ctiam in

195 spcm

habcns

in \ariis simularris,

Deum

vcrum

agnosi'crc non vult,quem cognosccndi in hoc
;

Sicculo habel polcstttlem si vclil sumnius Dcus, vocem cjus Q lam pcr indebilam gralinm qua juslifical, impiiim audicrilis. nolitc ohdurarc rorila vestra (/*.w/. xi;iv, salvare, quam etiam cuiii so avcrlil jiidicio jutln 8). Sod nisi possct Dcus etiam diiridam cordis autradituin in reprobum scn -um fuliiro cchoiin.v supllodic si

ferrc,

COT liipideutn, el dabn eis cor

non diccrcl per prophctam Auferam nb ci^ carneum (^Ezech. ii, 10;
:

plicio reservarc, ut n-ddul ci secuixluin ojH-ra sua.

xxxvi'

2(5).»

Et item

(cn/). 1.5)

;

«

Semper

csl

autem

non scinper esl bona. Aut enim ajustilia libcra ost.qiiaiido servit peccato. aiit a pcccato libcra ost, quando ct lunc est mala
in nobis voluntas libora, sod
;

Ilabct nihilominusci boiium moritum, cum in omnibus grati.T Dci bona in se opcranli non rcsislit, sed coopcralor oxislit." El ilem :•< Sod ui.-* mihi quia ociilis haTcdco dolorc turbatis, in(cnderc lumcn verilalis non polcs, et niilluni csl prorsus merituin

servit justiti.T, el

scmperest bona, clper hanc
lalis bon.-c,

lunc csl bnna. Gralia voro Dei lit, ul sil liomo volunfuil

propri.T volunlatis. Si disccrnas iiitcr volunlalcm

qui prius

volunlalis mal.c.
el

Tunc

enim

utile est velle

cum possumus,

lunc

ulile est

gratiam csl. Audi crgo brcvitcr Ppoprix volunlunc csl mcritum bonum, quando gralia,- donum pra;ccdil uniuscujusque volunlalcm, ct opecl
:

lalis

189

DE PR.EDESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOR.
homo
pcr propriam volun-

190
:

ratur ut meritum faciat

A

tatem.

»
:

Et Gregorius in libro Moralium x.\vi,cap.lu
quis salvari,inquiens,sic munditia
cr6ditur,ut suis viriiuus innocens

«

Si

manuum siiarum

erratur

:

quia

si

flat, procul dubio superna gratia nocentem non

pra?venit,

nunquam

profecto inveniet

quem remu-

nerct innocentem.Undeveridici Moysisvoce dicitur:

NuUusque apud te per se innocens est (Ext-d. xsxiv), Superna ergo pietas priusagit aliquid in nobis sine nobis.ut subsequentoquoque nostro libcro arbitrio bonum quod jam appetimus agat noljiscum; quod tamcn pcr impensam gratiam in extrcmo judicio ita remuneret innobis,ac sisolisprocesssisset ex nobis. Quia enim divina nos bonilas ut innocentes faciat
praivenit,
(I

agimus ct Dei est, el nostrum Dei per praevenien tem gratiam, nosfrum per obsequentem Hberam voluntatem.Si enim Dci non est,unde ei gratias in aeternum agimus ? Rursum si nostrum non est,unde nobis retribui pr;emia speramus? Quia ergo non iminerilo gralias agimus.sciinus quod ejus munere pra;vcnimur; et rursum quia non immerito retributionem quaerimus,scimus quod subsequente libero arbitrio bona elegimus qua; agcremus. Et in ho« Non vos me etegistis, scd ego milia Evangelii 37
>>
:

elegi vos, ct

posui vos ul eatis

et

frurtum

affcralis

(Toan. XV, 16). Posui,

ad gratiam

plaiitavi, ut eatis

volcndo,

volendo
ire

fructum alVeratis opcrando. Eatis enim quia velle aliquid facere jam mcnte est.Qualem vero fructum atferre debeant subdidixit,

Paulus

ait

:

Gralia Dei

sum
:

id

quod sum
li-

tur, el frurtHs vester maneat. Ibi

ergo,

id

est post

Cor. xv,10)..Et quia

camdem

gratiam nostrum
iltis

mortcm,
phcta!
locutus
{Exicch.
:

illa

retributio inchoat, ubi

ista

termina-

berura arbitrium sequitur.ad jungit Et gratia ejus in

tur. » Et in homilia 9

(m

prinripio) Ezechiclis pro-

me

vacua non fuit,sed abundantius

omnibus laboait,

Et itigressus est in
esl
II,

ravi.

Qui

dum

se de se nihil esse conspiceret,

mihi,
2)

et

statuit

me Spiritu-s, poslquam mc supra pedcs meos

non autem

ego, et

tamen quia

se esse aliquid

gratia invenit, adjunxit scd (jratia Dci
ditia itaque

cum mecumMun-

jussit ut surgeret

manuum suarum

innocens salvabitur,
Et

quia qui hic prjevcnitur dono ut innocens (iat,cum
ad judicium ducitur ex merito remuneratur.
in
»

Ecce divina vox jaccnti prophetae sed surgere omnino non posset, ni-^i in hunc omnipotentis l)ei spiritus intrasset quia ex omnipoientis Dei gratia ad bona opera co:

:

nari

libro

xxxiii

:

«

Ncmo

quippe,

ut

divina illum
contulit

mus

si

quidem possumus, sed ht-ec implere non possuipse non adjuvat qui jubet. Sic Paulus cum
:

gratia subsequatur,

prius

aliquid

Dco.

discipulos admonerct, dicens

Cum mclu

et

tremore
ii,

nos Deum benp opcrando prnn-enimus, ubi est quod propheta ait •..Miscrirordia ejus pr.rrcnici

iSam

si

vestram ipsorum salutcm opcramini (Philipp.
13),
illico

12,

qiiis

in

eis

hjcc ipsa

bona opcrarctur

(Pal. lvui, 11)? Si quid nos bon.-c operationis adjnnxit, diccns^Duia cstcnim qui operatur in vobis dedimus, ut ejus gratiam mereramur ubi est quod et velle et perficere pro hona voluntttte. Hinc esl quod Paulus apostolus dicit Gratia salvi facti estis per C ipsa Veritas discipulis dicit Sine me nihil potestis facere {Joan. xv, 5.) Sed in his considerandum est fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operihus {Ep/ies. ii, 8)? Si nostra dilectio Deum quia si bona nostra sic onmipotciitis Dei dona sunt, pr,-cvcnit,ubi cst quod Joannes apostolus dicit:.Vo« ut iii eis aliqiiid noslrum non sit,cur nos quasi pro quia nos dilexerimus Deum, sed quonium ipse prior nieritisa>ternam retributionem quffirinius? si autcm dilexit nos (I Joan. iv), 10)? Ubi est quod per Osee ita nostra sunt,ut dona Dei omnipotentis non sinl, Dominus dicit Diligam cos spo"lanee (Osee xiv, 5)? cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? Sed
:

me

:

:

Si sine ejus

manere noslra virtiite Dcum sequimur, ubi est quod per Evangelium Vcritas protestatur, diccns Sine me nihil potcslis facere [Joan. xv, .5)? Ubi est quod ait Nemo potest venirc ad me nisi
: :

scienduin est quia mala uostra
ct

solummodu

noslra

punt, bona autem nostra et oinnipotcniis Dci sunt

nostra

:

quia ipse aspirando nos pra;vcnit ut

Pater,

qui misit me, traxerit
dicit
:

Ubi quod itcrum

Non

vos

eum me

(joan.

vi,

ii)?

vclimus, qui adjuvando subsequitur nc iiianitcr vclimus, sed possimus implere qua; volumus.Pra;veniente crgo gratia.et bona voluntatc subsequente, hoc quod omnipotentis Dci donum est, lit nieritum

elcgistis, scd ego

elegi vos (Joan. xv, 18) ? Si

saltem

dona bonorum
cogitando
iir.-c-

116 operum
veniimiB,
ubi

virtute nostra benc
est

iiuod

rursuin per Pauluiii
sc

taiii

.,

iioslrum.Quod beiie Paulus brcvi scntcutiacxplieat, Plus illis omnibus luhoravit (/ Cor. 197 diccns
:

salubriter dicitur, ut

omnis dc

humanae

meiitis
ail
:

XV, 10). Qui nc videretur
fcccrat,

su.-e

virtuti tiibiii.ssc

quod

flducia ab ipsa cordis radice succidatur,

rum

Non quia
Cor.
III,

sujficientes

simus eogitare uliquid a

noliis
cst (II

quasi ex nobis, scd sufficicntia nostra ex Dco

5)? ,\emo crp;o Dcuin meritis pra-venit, ut tenerc eum quasi debitorem possit!"Et paulo post
:

« Idcirco

enim nequaquam

cucleslis patria

praMnia

aeterna percipiunt, quin rcprobi,quia ca

nunc,dum

promereri potcrant, ex libero arbitrin ronlcmpserunt.Quod videlicet liberiiiii arliitriiim in bnnn Ibrinalur plcctis,cuiii

Non autem eyo, sed gratiu Dei niecum. Quia cnim ccclesli dono pr."cventus esl, quasi alicniim sc a bono suo operc agnovil,dici'i\s ,\!)» autcm ('(/(). Scd quia pra>vcniens gratia libciiiiii in co nrbilrium feccrat in bono, quo libcroarbiliio camdem graliam est subseculus in operc.adjunxit In bono sed gratia Dei mecum; nc si dicerct opcre laboravi, iion ego, scd ct ego. In eo enim quo solo Doniini dono praivcntus suin, non cgo
adjunxit
: : :

:

;

eorummcnsa

tcnenisdcsidcriis

iii

po autem

quod donum

voltintalc

subseculus,
ct

gratia aspirante sus|)enditur. Honiim qiiippi-

qund

el ego. Ilis igitur brcvilcr

contra l'i-lagiiim

Cu;-

IIINCMAIII illlF.MKNSIS AltCillliPFSCOPi.
lestinum
dictis,

192

ad pxponendi ordinpm redeamiis.

»

\

trium?

el idco

non

est

personarum acceptio apud

El Prosper in cpistola ad Runnuni do Gralia et de libcro Arbitrio :< Quis amljigat, iiiquil, tunc libe-

Douni.In omni itaque opore sancto prior esl voluntas Dei,

posterior libcri arbitrii, id ost opcralur

arbitrium cohortalioni vocantis obedire, cum in illo gralia Dci affoctum crcdcndi obcdicndique generaverit? » Et itcm :"Qui crcdunt, Dei aguntur

rum

DeuSjCOoperaturhomo." Et plura alia, qua; si quis plenius scire voluerit.cumdem librum ex ordinc rolegat, in quo multa mirifica et miranda aut cognosccre aut recognosccre valebit.

spiritu; qui
trio. "

non credunt,
:

libcro avertunlur arbiest

Et item

<

Gmne quod non

ex

fide,

Et sanctus Coilestinus

in Decretalibus cx
:

verbi»

pcccatum cst,ut scilicet iutelligas justitiamjnfideliuni non esse justitiam, (juia sordet natura sinc
gratia. Aniissa quippe

Liberum enim, inquit.arbitrium primus homo perpessusdum suis
Innocentii papae {post epist. 8)
«

nalurali

innoccntia, liomo

inconsultius ulitur bonis,cadcn8 in praevaricationis
profuiida dimersus
csl,

cxsul ac pcrditus,auibulans sinc via, profundiorcs intrabat errorcs; scd quaisitus, ct invcntus, et

et

nihil

quemaiiinodum

exinde surgcre possct invenit, suaquc in ailcrnum
libertale dcceplus, huic ruina: suljjacuisset oppres-

reportatus est, et in via qu;c veritas ct vita est inlroductus, ac dilcctionc in Deum, qui illum non dilipcnlcm prior dilcxit, agnitus cst. » Et itcm
:

sus, nisi
'

eum post Chrisli pro sua gratia rclevassol adventus, qui per novoe regcnorationis purificalioncm
prajteritum
»

quoscunquc justincat, non ex bonis mcliorcs,scd ex nialis bonos facit^postea pcr profectum ex bonis factura meliores, non adcmpto iibcro arbitrio, sed liberato; quod donec sine
«

Gratia

it;ilur Dci,

omne
:

vitium sui baptismatis iava«

cro purgavit.

Item

Adverte tandem, o prava-

rum mentium perversa doctrina, quod primum bominem ita libcrlas ipsa decepit, ut dum indulgenlius frenis ejus utitur,in pra?varicalioncm pr»-

Deo solum
peccato;

luit,

mortuum

fuit justitia>,

vixitque

autcm id illuminavit misericordia Cliristi, crulum cst a rcgno diaboli, et factum est regnum Dci. In quo ut pcrmanore possit, np ea quidem facultate sufficit sibi, n-si indc accipiat perscveranliam, unde accepil industriam. »
ubi

sumptione incideret.Noc ex hac potuit
Christi
>•

erui, nisi ei

providontia regeneralionisstatumpristin.T liborlatis

con

Et item sanctus Auguslinusin libroHypomnestiSi altcndas ad pcccatum primo(lib. iii)
:

<•

rum hominura,quo

niassa

humani gonoris damnari

mcruit,quia secundum testimonium Pauli apostoli, ex uno omiws in condninnalionem (Rom. v, 16),
poteris agnosccrc judicia Dei essc juslissima. Inde esl enim malum mcritum in omnibus,tain parvulis

Domini reformassel adventus. El posl ali« Quotquot enim spiritu Dei agunlur, hi filii sunt Dci, ut nec nostrum deesse sentiamus arbitriiim,et in bonisquibusque voluntatishumanai singulis rnotibus magis illius valore non dubitouius auxilium." Et post aliquanta :«Quod ulique auxilio cl munere Dei non aufcrtur liberum arbitrium,80d
quanta
:

liberatur, ut de tcncbroso lucidum, do

pravo recsit

C tum, de languido sanum, de imprudcnle

provi-

quani majoribus, prc-ccedcns Judicia Dei, ut justo ejusjudicio puniantur.»Et item, « Audi tamcn adhuc calcatius,ut ad propositum superioris disputationis rcvortamur, quia homo vulncratur libcroarbitrio pcr Ad.t pcccatuin, sine gratia Dci pcr so solum sanarc sc non potcst, noc sponlc ad paradi-

duni.»Et item sanctus Prosper in epistola ad Rufinum : « Et ut mapis probarctur, inquit, libcrum
arbitrium nihil possc sino gratia.cui dictum fuerat, Confirmu frnlrcs tuos, et roga ne intretit in tenltitio-

nem
in

(Ltic.

xxii,

32),

quique
i><r,

responderat,
paratus

ut4]uc

ex libcro arbitrio, Domine, lecum
cnrrcrcm
cl in

sum

el

morlein

oidem

]>r.vilicitur

quod

sum

revcrti

sanctorum numero sociandus,ncc cum

prius
sit;

quam
"

gallus cantot, ler
est

Dominum

nepatunis

gratiam meritis ullis accipere.scd tolum sua misericordia Doum pcragere. » Et de vulncrato &cst'mivivo irlido {I.uc. x, 30)

quod quid

aliudquam quod

in fidedefcctu-

rus sit?

Et itcm :..Nimium vcro inepto,nimium-

sccundum parabolam cvan-

geticarn ibidcm loquens isdem sanctus .Xugu.^itinus

subjungit:«Rcctcdietuscstscmivivus;habobatcnim vitalcm motum, 1*8 id cst libcrum arbitrium vul uoratum, quod ci solum ad .rternam vilam quam

jj

Cum pcrdidorat rcdire non suflicicbal." Et itom aiitcm acrcpcril spirilum Doniini,orit in co lihorlas
: •<

ad capcsscnda Doniiiii pr;cccpta, quia ubi spirilus Et post aliquanla « Quia Domini, ibi libcrlas.
>•

:

cum

Doi miscricordia sc

pr.Tveiiicntc agil et ipse

satis pcr

libcrum arbilrium.ul mundolur; sola autem voluntate sua si pra^suniiit, mundari non po» Qiiibus oiiim dicilur in ps.nlmis, tcst. > Et idcm
:

que inconsidcratcabadvcrsantilius dicilur,quod por hanc Dei grati.-im libcronihil rclin(]ualur arbilrio." El post ]iauca « Proindc homo.qui libcro arbilrio 149 fuil malus, in ipso libcro arbitrio faclus csl bonus:scd per se malus,pcr Dcum bonus.qui cum ita in illum inilialcmhonorom alioinilio refomiavit, .iclionis uloinnnsolumculpammnI.TVi.li i^alquo remillcrcl, sod oliam bcno vello. • Ex una El itcm in his permanere donarot. massa, qu.t; est caro primi hominis, unani scimus omnium hominum creatam crcarique naluram, cl camdom peripsius primi hominisliberum arbilrium,
:
;
,

•>

:

nisi liberuni arliilriiiin li.iboiilibiis dite

:

yniilc. /ilii.nu-

me, limorcm Domini doccbo cosl (/',vn/. xxxiii, 12).Q.uomodo autcm unicaiquc sccundum sua ojicra
nisi

redderelur in die judicii,

liboruro

osset

aibi-

in quo nmnes poccnvcrunl, cssc pmslraljim, noc uUo mndo ab .vlorn.r innrlis dobiln lilKT.irn. nisi cam ad imagincm Dei sccunda! crcationis Christi libcrumque cjus arbitnum grulia rcformavit, agendo, spirando, auxiliando, ut usque in fincm

lO.T

DE PR.EDESTINATIONE DISSERTATIO
servaverit. »
:

POSTEIIIOII.

19 4

Et item in eadem epistola )ra3Cundo Nunc autem idem arbitrium conversum est, non
I

A

igitur cu.jusquam peccati auctoi-

Deus sed natura
de-

creatoresl;

quK cum potestatcm habuerit non

n-ersum, et donatuin ei aliter vellc, aliter sapere, iliter agcre, et incolumilatem suam non in se, sed
II

linqueiidi, sponte dcliquit, et deceptori suo propria

voluntale se subdidit. Noc naturali sed captivo

motu

mcdico coUocare

:

quia necdum lam perfectautiei

vcrsatur in
libcrtatem,

Mv

sanitate,ut ea qua;

nocuerant, nequeant

jam

donec morialur peccato et vivat Deo. Quod siuc gratia Dei facere non potest, quia
vitio,

nocere,autinsalubribuspossitjam viribussuis temperare. » Et in absolutione sexta contra Gallos (i-csp. 6 ad Gallos.) :« Liberum arbitrium nihil csse vel non esse perperam dicitur; scd ante illuminationem fidei in tenebris, id est in umbra morlis,
agere non recte negatur, quoniam priusquam a dominatione diaboli per Dci gratiam liberetur, in illa prolundo jacet, in quo se sua libertate dimcrsit. » Et paulo post {post cpisl. 8),« ut quod in illo inclioatum cst por gratiam Christi, etiam per industriam liberi augeatur arbitrii, nunquam remoto adjutorio Dci, sine quo nec proficere, nec permanere in bono

quam

libertate

perdidit, nisi Cbristo

libcrante non reoipit. «

Ecco habet
pcrdidimus,
:

lector, quia libertatcm

quam

libertate
rcci-

nisi Chrisio libcrante

nequaquam

pimus quamque Christi gratia liberatam ad bonum habcmus, et sine Ghristi gratia captivo motu versamur in vitio. Et sanctus Coelestinus, ut supra
scripsimus
decepit, ut

Primum hominem

ita

libertas ipsa

dum

indulgentius frcnis cjus utitur, in

p

pncvaricationcm pnesumptionis incideret; nec cx hac potuit crui, nisi ei providentia regenerationis

statum

pristinaj libertatisChristi

quisquam potest.» Et Cassiodorus in Psalmo cxvii « Est quidem in mala parle exsecrabilis libertas
:

set adventus.»
suit, qu;e

Unde videat

qui capitula

Domini reformasilla compo-

nobis dedistis ut de eis vobis respondea-

arbitrii, ut

pravaricator Creatorem deserat, et ad

mus,sicapitulum,anostrairiediocritateexhisetalio-

vitia se

nefanda convertat.In bona vero parte arbitrium liborum Adam peccante perdidimus ad quod nisi per Christi gratiam redire non possumus, dicentc .Apostolo Ucus est enim qui operatur in vobis et vetle etperficcrc pro bona voluntatc. Unde assidua oratione peccandum est, ne nos voluntas perversa
; :

rum

etiani

doctorum vcrbis excerptum, a catholica

lide discordet.

Quoniam

in scxto capitulo,quasi nos
:

ab ea discordaremus, scribere voluit, dicens

« Iteni

de gratia per

quam

salvantur

credcntes, et

sine

nunquani bcate vixit, et dc libcro arbilrio, per peccatum in primo honiinn infirmato, scd pcr gratiam Domini Jesu lidelibus cjus rapiat, sed inspiratio divina possideat, quoniam rcdintcgrato et sanato, id ipsum constantissime et quidquid ex nobismetipsis sapimus, mortifera confidc plena fatemur, quod sanctissimi Patres auctotra nos audacia concitamus. Jure ergo vetuit in ritate sacrarum Scripturarum nobis tenendum rchomine confidendum, qui per se nec alteri nec sibi pr.Tvalct dare rcmcdium. » Ecce quomodo liberta- C liqucrunt, quod .Vfricana, quod Arausica Synodus profe^sa est, quod boatissiini Pontificcs apostolics tem arbitrii in Adam perdidimus, etquomodoeam sedis catholica fide tenuerunt. Sed et de nalnra pcrChristum rccepimus; ct quia habcmus liberum et gratia in aliam partcni nullomodo declinare arbitrium ad bonum prffiventum et adjutum gralia.
rationalis creatura

qua

Unde addidit Paosper
ad

Cum

in bonis voluntas

sit

prccsumentos.)!
nuis,

Verum

et nos, sicut

supra ostendi-

jiitclligendadegratia;etnaljemuslil)crnmarbitriuni

malum desertum
:<<In

gvatia.»

Ex

(|uo inox

idcm au-

quod sanctissimi Patres auctoritato sacrarum Scriplurarum nobis tcncndum rcliqucrunt,
ct

ctorsubjungit

malisautcmvoluntasintelligcnda

(luod

bcatissimi

pontifices

apostolica)

scdis

Augustinus in libro de CorreptionectGratia:«Liberumarbitriumad maluni suflicit, ad bonum autem parum cst, nisi adjuvctur ab omnipotonle bono. Audiat cl leclor qiiia sicut in ca[)ituli conclusione posuimus, habemus libcrum arbitrium, gratia siquidcm 130 libcratum.» Unde
est sinc gratia.n Et sanctus

calholica fide tenuerunt, de gratia et libero arbi-

tenemus, scripsimus et stylo canatura et gralia in aliain partcm nullomodo dcclinaro praisumcntes,
trio

tcnuimus

et

tholico

scribimus. Sed el do

Prosper in recapitulatione absolntionis decima;

:

Arbitrium cnim hominis gratia Dei non abolct, sed adolet, ct ab errore in viani revocat ac rcducit, ul quod sua libcrtate erat pravuin, Spiritu Dci
sit rectum. » El sanctus Cujlcstinus, sicut supra diximus :« Auxilio et muncre Dei non aufertur libcrum arbitrium, scd libcratur. » Quod quali-

j)

ciimpositorcapitulonini cum cclipsi posuit, nos supplementcs adjicinius, firmissime credinuis et tencmus, vidolicel quod illi credidorunt ct tcnucrunt. Sicut ctiam sanctus Auguslinus in libro
(|iind

131

dc .Natura

ct

Gratia scripsit, ct sieut in
dicit

libro dc

Bono pcrseveranlin^
naturie dua;
gratia ulla

Nuni|uid crgo
Si duai

hominum
esscnt,

agente

sunt? Absit.
nalura;

natura;

non

csset. Nulli

cnim darelur gratuita
reddcrontur.
boni
in

liberatio, si

dcbita

llomi-

tor ct [ler

qucm perdidimus,
:

et a

quo quod pcrdil'<

nibus
cipcrc
ravit

autem

videtur,

omnes qui
autcm
niclius

appajudi-

deramus, recipinius, ex absolutione
lector accipiat
licet
inile
(liind

Prosperi

rcnt fidelcs

pcrseverantiam usijue

finem aeessc

« Qui cnim, inquicns, quod (videliberum arbitrium) acceperat perdidil, non id recipit unde perdidit, sed ab illo recipit

dcbuisso. Deus

misccri

quodam non
vit;c

perscveraluros certo
ox-

nnmero sanclorum suorum, ut quibus non
pedil in hujus
sint csse sccuri.

liabcat, a ijuo

quod amisit acceperal.

»

Et

lcntationc sccuritas, non pos-

n absolutionc quinta contra Vinccntianos

Nun

Multos enim a pcrniciosa clationo

193
roprimit
(jiui(i

IllNC.MAllI
ail .Apnstoliis
:

lUlKMKNSlS AllCIIlKnSCOl'!.
iiui

lOG

Quupropter

vide-

A

le

inutilcs.cum tcmplum

magnm

Dian.i?

apud Kphc-

tur slare videat ne cuilut. Voliintatein aiilnin sua cadit qui cadit, el voluntate Dci stat qui stat.
esl

suin iiio.ndisset.comprehonsus ct intcrrogatus rur

Potcns

taliapra3surnpsisset,diciturrcspondissP:Quiabonis,

enim Dcusstatuerc illum.Noncrgo ipscseipsum, sed Deus.Vcruintamen bonuincst nonaltum sapcrp,
scd tinicrc. In cogitationc sua volcadit quis(iuo,vcl stat. Sicut auteiu .Vpostoius ait, quod in liljro superiore

notoscerem.

non potui innotescere, saltem vel malis inNam etisdom quiprxfatum contra nos scripsit libellum,quantuin dalur intolligi, si artem scirot qua votum suum ad elfeclum quod dosiderainquit,
vci;it

mcmoravi

:

Non sumus

idonei coyiture aliquid

pcrduccre valuissct, ut
hirelicus
espct.

innotcscere

possct
voluit

quasi cx nobismetipsis, sed sufllcicnlia nostra ex Dco est {llCor. III, .">).» Quom sccutus et beatus Ambrosius audct et dicit :«

voluntarie

Sed quia contractug

scientia,ct distractusjactantia, ncc

quanlum

Non cnim

in potcslatc nostra

dnoore prava pra.'valuit,et armgantia iiif1atus,atque
jactantia velut (luibusdam caloaribus stin)ulatu..i, ct

cor nostruni et cogitatioiies nostnc.yuod oiiinis (^ui humiliter et veraciter pius est, esse verissimus scntit. )> Quaproptci- lia'c qua; scripsiinus capituloruiu
coinpilalor relegat, cl vidcatsi in eis, uti in pralato scxto capitulo scripscrat, poterit invenire inoptas
qua?stiunciilas,olanilos ponc fabollas.Soiillorumiiuc
..

quasi

quodam

pressorio oppressus, intra silontii

pultes puritati

lidci

nauscam

inrercntos, ipia; poii-

culosissimiset gravissimis tomporibus.ad cuiniilimi laborum iioslroruin, usquc ad scissionem charitalis,

mentes

miserabilitcrct lacryinabiliter succreverunt, nc (:liristian;e inde corrumpaiitur.et excidant

a simplicilatc et castilatc lidci (pi;e est in Chrislo Josu. Vidoat nihiioiiiinus, si dc duobus pr;escriptis capitulis, ct do aliis otiaiii (Unibiis iii prncessu scrilicndis, qure ex

mctas sini aliquo sono se cohib(»rc non potuit. Cui in supra mcmoratis libcllis, quantum omnlBgratix largilor dare dignatns est,cum aliis recens rcexorlia Pivodcstinatianis rospondimus.Scd et quoniam istorum capilulorum,qua; interm.anus hubemus, composilor Afrioan.-c et Arausica; Synodorum fccit momoriam, et conscriptas sentenlias suis subjunxit capitulis, ne refugere videamur pr.-elemiissis responsionum illius objectionibus, et a quocunquc dicatur nos illi non voluissc, scd respnndoro non
potuisse
,

nullique

subripiatur

suspirio,

qnasi

cnpituluni a nobis excerplum ab his
lontiis

Palrum sonad
li-

calholicorum vcrbis oxcorpsimus,

discordct, conteramus sicut i-evcra
recta:

Cbristiaiuc nientcs corrninpanlur, ex excidant a siraplicitato ct castitdto lidci iiua! est in Christo Josu
;

ncam

Ddei, capitula a nobis

excerpta
si

islis

Patrum

sententiis, et vidcat lootor

his

potorit

an de
et

illis,(iu;e

ipsecum

iiiodernis Pr;cilostinatianis

convenire. Ponontcs

primum de synodis quarum

priscorum Pr;Bilestiiiatianorum anathomatizatis
('

excerpsit ;idinvcntionibus, ad compressam et ruiiditus exstinclain li;crcsim resuscitandani, qua; ad

cumiilum

bibiiruiii

iiostrorum, periculosissiniis et
;iil

fecit, demum do sententiis Patrum, suo subjunxit capitulo, sensus carumdem 133 scntontiarum cx capitulis a nobis cxcerptis coinparare curemus. Sanctus Ccclestiniis [epitl. 8)

mcmoriam

quas

gravissiniis toniporibus, us(|ue

unanimis

scissio-

ad Vcncrium

et

ad alios Gallicanos episcopos scri:

nem

fraternitatis

miserabiliter et lacrymabiliter
*

rcmovetur.

835
De
eo
f/ui trl

('..\1'IT

Wll.

ila dicit ad lorum Quid rectoros Roman.-c Erclcsia? de harcsi quse corum temporibus exorta fuerat, judicarint, cl con»

bens, in Decrclali sua opislola
((

tra noccntissimos libcri

arbitrii

derensores, quid

r^j-rehensioncin istorum ciipilulorvm tacito xuo noiitine, libellum composiiit, el ile srnlciitiis si/ho(laliliu<:, i/uns comiiiliilur cn/iitulorum nnliis n reijia
ali illis

sublimitate datoruin colleyit, voteiis ostemlere nos discordasse.

de gratia Dei sentiendum csse censuerint, ila ul etiam .Mricanorum concilioruin qu.isdam sontcntias jungcremus, quas utique suas faciontes apnstolici
antistites

comprobarunt. Ut ergo plcnius qui

in ali-

compositor capitulorum, a vestra sublimitatc nostr,T humilitali datorum, sontentias sanclorum Patrum capituhdim conscriptas,

Doniquo subjiinxit

ct

evidenti signilicationc proclamans, ut quia capitula a nobis excerpla discordanl a lidc illa, (idelis quis-

quo dubitant instruanlur, constitutioncs sanctorum Patruin compendioso manifestamus indiculo quo, si quis nnn nimium cst contentiosus, agnoscat omnium disputationum connexioncm cx hao subdila:

rum auctoritatum

brcvitatc penderc, nullamqucsibi
si

quo tcnorcl lidolitcr qua; qu.isi de abditis Patrum scriptis isdom pictatis studio rclcvar.it, ct quasi promulgando docrcvorat.Quas etiam sontontias qui-

contradictionis supcrcssc rationcm,
cis crcdat et dical (cap. 1).

cum

catholi-

Quod Adam omncs hominisi Christi gratia

ncs

l.Tserit,

necqucmquam
ha.'c
:

posse

dam
scire

lingua rusticus, sonsu insulsus, et

sccundum

salvari. " Et nos

eadem diximus

in

suum
tacito

intelligentia

pravus, libcllo inscruil,

tulo ponentcs

"

Homo

liboro arbitrio

primo capimale ulcns

suo nomine, inconiposituin satis composuit. In quo quatuor a nobis excerpta capitula,

quem,

pcccavil ct cecidit.ct factus esl
totius

massa perditionis
sil

humani

generis." Prosccutus estsanctus Ca:(oi/i.

quaiiluin ox ipso fuil.disccrporc ot ha<retica
strarc curavit, ul do pusillo crescons

dcmonlioret

lestinus dicens

2

:

Quod nemo

bonus suis
:

major

de

viribus,nisi p.articipationeejus quisolus cst bonus.»

minorc,

et

de nostris hlasphomiis

(luia

dc suis non
favores.

poterat laudibus, cinoret

modo quocunquc

Nos quoquc illius doctrinam scquenles diximus Deus bonus ct justus clcgit cx eadcm massa per..

Sicutdequodam

lcrlur udolescenle

rumores captan-

ditionis

quos per gratiam prajdcstinavit ad vitam,

107
et
dit

DE PO^DESTIXATIONK DISSRIiTATIO POSTKlUOIi.
illis

198

vitam

prajdestinavit fctcrnani.vDoinde addi:

A

propagini,asscruit nocuisse.aut certc morte tantum
corporis,qu,-c pa;na pcccali cst,non

Qudd nisi gralia sanctus Ccelestinus {cap. 3) Dei onlinua juveuuir.insidias diaboli ;;u[)crare nou po^sumus.et quod per Christum IDjcro bene ulamur arbitriOjCt quod omnia sancloruni rnerita dona sint
<. (

autem

et

peccain

tum.quotl niors cst anima-, per

unum homineni

omno genus hunianum transisse lestatur.Tcrtium. Si quis invocationc humana gratiam Dci dicit possc
conCerri,

Dei, et quod omnis sancta cogilalio et molus piae voluntatis ex Deo sit,et quod gratia Dei non solum

non aulem ipsam gratiam facerc ut invo-

cetur a nobis.Quartuni. Si quis, ut a peccalo pur-

peccata dimittit, sed ctiam adjuvat nc committantur.i>Et nos.iiiius ?equentcs magistcrium, seripi-i-

gemur.voluntatcni nostramDcumcxspectareconten. dit, non autem ut ctiam purgari vclimus, pcr sancti
Spiritus infusrionem et operationcniin nos
fieri

mus

quiciliberlalcm arbitrii in primo

homino per-

con-

quam per Christum Dominura nostrum recepimus. » Non autcm ipsum liberum arbitrium
didimus,
funditus in homine primo pcrdidimus.scd libertateni arbitrii ipsius, quam per Christum reccpimus.

fitelur.Quintum.Siquis sicutargumcntum,ita etiam

initium fidci,ipsumque credulitatis a;i'ectum,quo in

eum credimus qui

justificat impium,ct ad regcnerationcm sacri bapti.inialispcrvcninius.non per gratia:

«Et habcmus libcruni arbitrinm

tum

a«l l)onum pra;vcndonum,id est pcr inspiralionem ranctiSpiritus coradjutum gratia."Scilicet ut 00 bene utamur p rigentcm voluntatcni nostram ab inlidelitatc ad fidem, ct cMtera qua; ibi prosequitur. Scvtum. Si ad omnia studia, et ad omnia opera ac sancta mequis sine gratia Dei credcntibus, volcntibus, niiscrita,et ad omnem sanctam cogitalionem ct pi;e voricordiam dicit conferri divinitus, non aulcm ut luntatismotum,ut velimus ctpossimusquod bonurn credamus, velimus, et reli(iua. Septimum. Si quis est, ct pctamus, et mereamur, et impctremus non pcr natura; vigorcm bonum aliquid, quod ad sasolum pruiteritorum pcecatorum indulgentiam. scd etiamfuturorumneillacommittamuscautelam.Sublutem pertinet vita; a;ternK, cogitarc ut cxpcdit,

ct

sequitur sanctus Coclestinus [cup.
statula sedis aposlolica:
Chriati gratiam rcsonant,

4) •.<iQuod

praHcr

aut eligere, sive salulari, id esl evangelica: pra;dicationi conscntirc posse

omnes

oratioucs Ecclcsiaj

qua gcnus humanum ab a^terna dLunnatiune rcparatur; et quod giatiam liei etiam baptizandorum testclur iiistltula piirgalio,

minatione
Si
iiuis

et inspirationc Spiritus

confirmat absque illusancti.Octavum.
alius

alios

niiscricordia,
in

vcro
([ui

per

libe-

rum

arbitrium, quod

omuibus,

dc pr;u-

cum

e.xorcismis cl exsufflalionibus spiritus ab eis
illius

varicatione primi hominii nati

suut, constal esse

abigantur immundi.)>Et

nos magistcrio docli diximus •.«Deus bonus et justus elegit ex massa perditioiiis quos pcr gratiam pricdcstinavit,id csl,gra
tia pr.-eparavit
ctis

vitiatum, ad gratiam baptismi posse vcnirc conti;nilit.

neris,

Nonum. Dc adjulorio Dei. Divini est mucum et recte cogitamus, ct pedcs nostros

§3-4ad vitam.

.<

Et ijuidquidjiii sanccclcs^iasticis, Dci

C

orationibus, ct mystcriis
:

fit

julorio

quoniam Dei cstgratiae pra;paraquE sacramcntorum munia pra;dcstinati ad vitam illis perveniunt pra^dcstinatam aiternam. Do
est pra;destinatio

tio,pcr

illoctiamarbitrioscnsuni posiiimussancli Cu;!estini in secundo a nobis exccpto capilulo [ibid., iii fine)
dicentes
« Liberum autem habemus arbitrium, quia gratia libcratum,et gratia de corrupto sana:

contincmus.Decimum./fc udAdjutorium Dei ctiam renatis ac sanatis seniper est implorandum. lla;c omnia capitula, si (|uis benigno animo et devoto studio volucrit intendcrCjinveniet in his duobus nostriscapitu Quia lis nos |)rosccutus csse, (|uibus diximus « homo lilicro arbitrio malc utcns peccavit et cecidit,
a lalsilatccl iiijustitia

135

Dci.

:

tum.» Nam et ipsc dicit :«Uti(iuc au.xilio ct munere Dci non aufertur liberum arbilrium, sed libcratur, ut dc tcncbruso lucidum,do pravo rcctum, de languido sanum, dc imprudcnte sit providum. Tanta cnim esl ergaomncs homines bonitas Dci,ul nostra vclit esse merita quse sunt ipsius dona. » Ecce quomodo 1 sensu synodi Africana; non disscntimus, neque synodo illius sancta; conlraria scripsi-

massa pcrditionis totius humani geneDeus autem bonus ct juslus clegit cx cadem niassa quos pcr gratiam prsdeslinavil ad vilani »
cl factus est
ris.
;

ct" llabenius

libcrum arbitrium ad
gratia. » Unile,
si

bonum

pra'ven-

tuni ct

adjutum

dcn()tari,ct ledori l.Tdium ingercre

non arrogantia limcrcmua, nc

quilibet diccrct quasi singidariler nobis

hocdatum

J)

mus, ncc etiam
tniimus.

gluriosa;

Ilomaii;c

Ecclcsia; eon-

arrogaremus, ut alii hajc legcntes non possent pcroipcre, nisi nns singula singulis scntcntiissingillatiiu dcmi)iislraremus,f'ingulis capitulis horum duorum capitulorum scntentias cumponentca, qu.'ililcr
eonvenircnt ostcndcrc studcremus.Nune de undecimo capilulo et scqucnlibus aliis, qua; maxime do
libro scnlcntiarum Prosperi, quas dc dictis sancti Augustini brcvitcradnotavit, sicutet aliquanta qu;u pr;eniisimus,assumpta sunt,pressius rationem rcd-

a sancta Arausica synodo, cui sanctus Ca!sarius cx dclcgatione scdis aposlolic;c prajsedit,
si

Nunc

discrcpemusinaliquovidcamus.Primum capitulum ejusdcm synodi cst Si quis olfcnsarn pra;varicatioiiis A(l;i; non lutum, id est sccundum corptis ct animam.in dctcrius dicit homincm cummutatum,
:

dcrc stuilcamus. Est cnini

undecimum

capiluliim,

scd anim;e libcrtatc ilhcsa durantc.curpus tanlum-

modo

corruptionis credit obnoxium.

Sccundum.

Si

quis soli

Mx

pr;cvaricatiuncm suam, nun ct ejus

Dc ohligutionc votorum. Quod ncmo quidiiuam Domino recte vovcrit, nisi ab ipso accepcril. El nos dixiinus :» Ilabcmus libcrum arbitrium ad bonum pra;vcntum ct adjutum gratia. » Duodccimum Qua

:

19!)
l<;s

HiNCMAiii iiiii:mi:nsis ahciiihpiscopi.
diliijit

200

amat Deus, quales sumus nostro merito. Viilelicet sicut scripsimus, Quos per gratiam pranloslinavit ad vitam. » Tcrtium decimum.
nos

Dcus. Talos nos

A

poteslis facere.

Tuturi

sumus

ipslus dono,non quales

Vigesiinum primum. bc .\atura a a gratia c.xcidcrunt, verissime dicil Aposlolus Si ex
GruCia. Sicul cis qui,volcnles in lege juslificari el
:

lege justilia est, erijo
si

Christus
est, crijo

ijratis

morluus

csl.

Et

ArLitriuni volunlatis, inquit synodus, in primo ho-

per naturam justitia

Christus gratis mor-

potest reparari;

mino inlirmatum, nisi pcr gratiam haptismi non quod amissum, nisi a quo potuil
dari,non potest roddi.Et nosdiximus
« Libertatem primoliomino pcTdidiinus,quamper Chri:

tuus esl.^Son ergo apud nosChristusgratis

mortuus

cst,quiadiximusquodcrcdimus,sicul scriptum esl Credididi propter rjuod locutus sum, ol nos credimus
propter quod et loquimur. • lloino libero arbitrio male utcns pcccavit,et cccidit, et lactus est niassa pcrditionis totiushuinanigcncris.Deusautcm bonus elegit quos per gratiam praidestinavil ad vitam. » Vigesimum secundum. De his qu;r homini propria
sunt.

arbitriiin

stumDoniinumnoslrum rccepiinus.»Quarluin
nisi qui Dci
:

doci-

mura.Nulius miserde quacumiiucmisoria libcratur, misericordia praivenitur. Et nos dixi-

mus « Et habcmus liliorum arbitrium ad bonum pra;ventum ol adjutum gratia.»Quintum decimum. Ab 00 quod formuvil Dcns mntatus .Adam, sed in
pojus pcr iniquilatcm suam,iib oo quod operatacst
iniquitas nnilatur fidelis,sed in melius pcrgratiam
Dci. Et nos diximus
:

Nemo

habet de suo

iiisi

mcndacium

et

pccca-

j,

«

Ilomo libero arbitrio raale

utens peccavit et cecidit, et factus est massa pordi-

humanigcncris.Deus aulcm bonus elequos per graliam prredcstinavil, id est gralia pra;paravit ad vitam. Sextum dccimum. Ncmo cx eo quod videtur habcrc glorielnr tanquam non acceperit, et reliqua. Et nos diximus « Habemus liberum arl)itrium ad bonum praivontum ct adjutum
tionistotius
git
:

gratia. »

Septimum dceimum. Fortitudinom

genti-

lium mundana cupiditas, fortitudinom Chrislianorum Dei charitas facit, ct rcliqua. Et quia charitas vivant, et rcliqua, Quia, sicut dicit Apostolus, Gratia Dei sum id quod sum. Et e\ mossa perditionis, gratia est,pra!venit voluntatem nostram, et facit ac veluti scripsimus, Deus eleijit quos per graliam ad custodit fortitudincm nostram, qua; dilfusa cst in vitam prxdestinavit. Vigesimum quintum. Dilcclio corilibus nostris pcr Spiritum sanclum,ut et Psalmista dcmonstral,diccns Diliijani te,Doniine. forti- C qua diligimas Deum,prorsus donum Lk-i est, ct re" Habemus liberum arbiliqua. Et nos diximus ludo mca, ct fortiludincm meam a te eustodiani. De trium ad bonum pra;ventum etadjutum gralia.»Et qua non tacuimus, quando diximus ;« Prmvenit liquod in codcm subscquctur capilulo, hoc etiani scberum arbitrium nostrum gralia Domini nostri, » cundum (idcm catholicam crcdimus, quod acccpta scribenles:"llabomus libcrum arbitrium ad bonum per baptismum gniliu, oinncs baplizati, Chrislo pra;vcnlnm ISCctadjnlum gralia. » Uctavum deauxiliante ct cooperantc, qux ad salutciu animai cimum. Dcbctur merces bonis oporibus si fianl pcrlincnt possint et debeant fideliter laborare, sed gratia qua; non deba;tur pra;ccdit ut fiant. Et ct si voluerint adimplerc, quia sicul diximus istud absolutissimc nos dixissc potcst intelligi,quia
:

tum.Et ideo diximus:«Habcmus liberum arbitrium ad malum dcsertum gratia. » Vigesimum tertium. De voiuntate Dei et hominis. Suam volunlalcm homines faciunt, non Dei, quando id aguntquodDeo displicet. Quod autem ita faciunt quod vulunt, ul divina; serviant voluntati, quamvis volenles agant quod agunl.illius tamen voluntas est,a quo et praeparatur et jubctur quod volunt:quia sicut dixiiMus, « llabcmus libcrumarbitrium ad bunum pra;ventuia ct adjulum gratia, » et « ilabcmus liborum arbitrium ad malum desertum grutia. » Vigi»simum quarlum. Dc palmitibus vilis. lla sunt in pulniile vitcs ut nihil confcrant, sed indc accipiant unde

:

;

:

«habomus liberum arbitrium ad bonum prajvcntum et adjutum gratia. >iNunum decimum. Nalura liumana,cliamsi in illa intcgrilatc in qua cst condila
permancrct, nullomodo sc ipsa Crcalore suo non adjuvanta scrvarct. Unde cum sine gratia salutcm

133

llabemus liberum arbitrium ad bonum prxet

ventum

adjutum gratia,

ct

quod subsequitur

:

.'Miquos vcro ad

malum

divina potcstalc pr.Tdesli-

natos Psse, non solum non crcdimus; acd etiamsi

sunt,qui tantum
detostalionc
r\

non posset custodirc quam accepit, quomodo sinc Dei gratia polcrit rcpararc quod perdidit? Et idco posmmus quia « homo libcro arbilrio malo utens
peccavit cl cecidit, cl libcrtatcm arbitrii, quara
in

in

malum credoro velint, cum omni annthoma dicimus. Undect i^upra ralione redditadcprimocapitulojam scripsimus
illis

Et nos ctiam

cum

sancta synodo.ot Pridcslinatiaqui ad
fatcn-

nis,qui sicut oloctos ad vitam.ita ct reprobos a Deo

primo hominc perdidimus,per Christum Dominum nostrum recepimus.et habemus liberum arbilrium prajvenlum ct adjulum gralia. » Vigesimum. A'/7ii7 boni homincm po<se sinc Deo. Multa Deus facit in homine bona, qun; non facil homo; ulla vcro facit homo bona, qu.i; non pivTstet Dcus ut faciat homo. Et idco diximus :« Habcmus libcrum arbitrium ad bonum pra;vcntum et adjutum gratia » quia sine illanihil possumusfaccrc,cuin qua possumus agcre
:

ad interitum dicunt pra^dcstinatos.cum
lur, nisi sc correxerinl, et

illis

malum uliquos divina potcstatc prtedcslinatos
tidei,atquc suncla' matris Ecclesia;
tain satisfoctioncm
rcdicrint.

ad unilatcm catholic*

sinum |>crdcbipra;fata

cum

synodo

dicere

anatbcma debcmus.

Ilinc

quoquc

quilibct,

columbinooculointondcns.qu.t; proposucrunt sancU Patros nostri, el qu.x» subsccuti sumus.cl non accipitrinis

unguibus carpcrc fralernam

ol

innoxiam
breviuri-

qux

ipse dignatur largiri qui disil

:

Sine

me nihd

simpiicilatem quaerens, videat

quK

licet

201
voi-ljis,

ni']

PRiEDRSTINATIONE DISSKilTATIO POSTEIUOIl.
A.

202

capaeium minusque bus studiosorum incrtiam, contcxuimus a revcrenda et veneranda alquc calliolica prulixilatc tantorum doctorum, nec in aliquo deviavimus cum constet quia quicunque nos vonenato dcnle rodcrc sinc causa maluerit, se malevolura, et non nos non caproptor
miniis
:

ambulans

sinc via, prolundiores intrabat crrorca
est, et in

Sod qua^situs, ct inventus ct rcportatus

via (puc vcrita.^ ut vita csl iutroductus, ac dileclione

tholicos comprobabit.

Nunc de sentenliis memoratis, ([uas capitulorum compositor adnotaverat, vidoamus.« 1° In pnuvaricatione Ad;p omncs homines naluralem possibilitatem et innocontiam pordidissc, et neminem do profundo
illius ruinas

inDeum,qui illum diligenlem prior dilexit, agnitus est.»Et post aliquanta :« Non adcmpto libcro arbitrio, sod libcrato quod donoc sine Deo solum fuit, mortuum fuit justitia3, vixitque peccato. Ubi autem id illuminavit misericordia Christij orutum est a regno diaboli, et factum est regnum Doi. In quo ut pcrmanero possit, ne ea quidem facultate sufficit
:

sibi, nisi

inde accipiat persoverantiam,unde accepit
:

per liberum arbitrium possc congratia Dei miserantis crexerit.
»

industriam.

surgere,nisi

eum

Nec nos negavimus in prasvaricationo Adaj omnes homines naturalom possibilitatem ct innoccnliam perdidisse, dicontos :« Libcrtatcm arbitrii in primo hominc pci-didinms. » Sic et sanctus Augustinus
dixit
«

» Et itcm « Nisi Christi gratia reformaverit liberum cjus arbitrium agendo, spirando, auxiliando, et usquc in fincm prajcundo servavcrit.»

El contra Gallos
y,

:

«

Quoniam priusquam

a

domiillo

nalione diaboli per Dei gratiam liboretur, in

in

libro de Correpliono

ct

Gratia (cap- 12)
est illa

:

profundo jacet.quin arbitrium hominis, in quod so sua libertate dimorsit, » Et sanctus Augustinus
:

Nunc

vero, inquiens,

posteaquam

magna
:

«

Proptcr quod non restat liberandis nisi gratia

pcccati

merito amissa libertas, eti(mi

majoribus
»

liberantis. » Et hinc

diximus

:

«

Liberum autem

donis adjuvanda
«

romansit infirmitas.

Et it(mi

habemus

arbitrium, quiagratialiberatum, etgratia

Parum

sit
»

libortatcm.

homini por illiut^ ropararc porditam Quid appellaveril pcrdilam lilicrlatcm

do corruplo sanafum.» 3"Dcinde supposuit« Quod omuia sludia, cl ouinia opera ac merita sanctorum ad Dci gloriam laudomquo refcrcnda sint quia nomo aliundeci placeat, nisi ex eo quod ipse donaverit. k» Quod ita Deus in cordibus hominum, atque
:

ipse nobis Jcxponat. Ait sticon (Ubro
iii

enim

in

libro
;

HypomncPeccato er-

iion longe a princip.)

«

go libcrum arbitrium hominis possibilitatis
perdidit,

bonum

non nomen ot rationem. » Et itcm (posl medium) :« Quid eliam aliud ostendimus in ovo illa pordita ex centum ovibus, nisi libcrum arbitrium possibilitatis bono vitio primi hominis pcrdito, a justorum errasse consortio? » Et item « Pcr vcllc
:

in ipso libcro opcictur arbitrio, ut sancta cogitatio,

pium consilium, omnisque motus
ex Dco
sit
:

bonaj voluntatis

quia per illum aliquid boni possumus, sine quo nihil possumus. » Qua; nos ctiam non ne-

gamus, imo etiam conlitcmur dicentes luEthabe-

ergo

malum rectc pordidit possc bonum, qui per C mus libcrum arbitrium ad bonum pra;ventum et adjulum gratia.» ,1(1 bonum cnim absolute posuimus, posse bonum potuit vincere vollo malum. » Et ut adomncborumquidquid bonumestintoiligamus. item « Sod cum vclle ct noUe pncdocuit, cui ad Si bonum est stndium,si bonum est sanctum opus, utrumque posse liberum donarat arbitrium, quo si bonum cst sanctum mcritum, si bonum est quod malc utens incautius dum spontc serpenti pra;bet sancto cogitamus,si bonum est pium consilium,si bosuadenti consensum Domini prstcriro pra3ceptum, amisso possibilatis bono, solum velle potitus csl num est movori ad quodcunquc bonum, ct ad (piamvulnoratus.» Et sanctus C;p|cstinus dicit ex vcrbis cunquo bonam voluntalcm, ad ha!c omiiia liberum
:

S. Innoccntii qua;

pserat.

ad Carthaginenso conciliuai scriLiberum, inquieus, 138 arbitrium illc pcrpessus, id est primus homo, dum suis inconsullius utitur bonis, cadens in ptvcvaricationis profunda dimcrsus esl, ct iiihilqucmadiiiodum cxinde surgerc possot invcnit, suaquo in .•otoruum libcrtatc
«

nostrum arbitrium pran-ciitumetadjutumgratiaDoi

139
«

et

credimus,et dicimus.et scripto lirinavimus.
ct

Et Ikcc omnia exDcocssecrodcntcsdiximus.quando

ad lionum pra;venlum
in ipso lilicro

adjutum Dci gratia

libe-

rum arbitrium nostrum »conseripsiinus.Doumquoquc
nostro arbitrio opcrari sanctam

dcceptus.» Et idoo scripsimus
in

[-ilicrtatcm arbilrii

cogilationom,

pium consilium, omnesque motus
,
..

primo homino pcrdidimus.» 2" Subjuuxit, Quod n liona; voluntatis, professi sumus, dicentes :« llabe..«:!:«.,* ««»..._ i-n.„* i:i .-j_i i-i_-_ „.-l,:j..; 1..«^ nisi per Ghristum libero benc ulalur arbitrio. liberum arbitrium praivcntum,» scilicct antemus i:r Et no3 ita diximus poncntcs Qunm liberlalcm pcr quam bona cogitomus,« ct adjutum gratia,» ul bono cogitcmus, bono opcrcmur, in bonis poracvcrcmus. Chrislum Dominum nostrum rccepimus, et hahcmus libcrum (irhitrium ad bonum pnvvcnlnm et adjutum Ncc in istis duobus capitulis a catholico sensu ct gratia. Lihcrum aulctu /luhemus arbilrium, iiuiii yrncalbolicorum vcrbis in aliiiuo Dco gralias dcviavi-

ncmo

:

1

i

:

tia libcrntum, et gratia dc corrupto

sanatum. Kt

saii:

iiiiis. !)" Sii|iiiiisuit :«

Oninium studiorum, omniumfidei

ctus Ccclcslinus
«

dc vorbis

Iniioconlii

prajmisit

qiii^

virUitiim.quibus ab initio

ad

Dcum

londi-

Sua

in ailcrnum libcrtatc

huic ruimc subj.acuissct Christi pro sua gratia rclevassct ndvcntus. » Et ganctus Pruspcr in opist( la ad liullunm « Aniissa
:

homo primus dcccptua opprossus, nisi eum post

tiir,

Dcum

protitomur auctorcm,

et

non dubitainus

ab ipsius gratia omnia hominis mcrila pra;vcniri,
pcr quoiii
lit

ul uliqiiid boni ol vcllc incipiamus, ct
ct niiscriconlia Diu

faccrc.Quo utiiiuc auxilin

unu

quipponaturali innoccntia,

homo

cxsul ac pcrditus

uufortur liborum arbitrium.sod liboratur.ulde tcuo-

Patrol. CXXV.

203

UlNCMAItl IIIIK.MENSIS AllCllIEPISCOPI.

20 i
:"

broso lui'iilum,<le pravo rectun),(lc languidosanum, de imprudente
sit

A

'1*'

ilc

Vocalionc genliiim (lcmonolrat,dicen6

Non

providum. Tanta csl cnim crga
Dei, ut nostra vclil essc

ila(|ue

omnis

roparabilis
:

roparatus, noque omnis

omncs honiines bonitas
merita quoe
suiil

sanabilis sanus ost

ipsiusdoua,et pro his quee largilus cst ictcrna prajmia sit donaturus. Agit quippe in
nobis ut quod vult, et vclimus et agamus.»
llic ali-

quia rcparabilis el sanabilia de natura cst rcparalum autem et sanatum esse de

gralia cst. Quaproplcr colligondum atque

sciendum

quantulum, responsionc non oniisa, sed inlerniissa, liccat nobis alloqui capitulorum istorum compositorem. Vidc, corrigcndo lc, fraler, velis nolis rralcr nosler, quandiu di.\cris vel vere vcl ficte Domino Pater nostcr, quia scriptum est Uicile liis qui se alienanl, fralres tioslri vos cslis (Isa. lxvi, 5), nc a te
:

cst,sanum quidem fuissc arbitrium liborum in prinio homine eidcm primo homini datum,<iuo libertatcm et possibilitatem bonum velleet posse habuil.ct quo per malum vellc perdidil bonum posso,qui por posse bonuih potuit vincere velle malum. Post hoc aulcm non fuit in liomine arbilrium liberum sanum,
S(.'d

sanabilc

:

illi

taiuun cui nihil est impussibile.

incorrccto audiat sanctus Cotlestinus, in

illo

ma-

nens cui nuda et aperta sunl omnia, ct cui cogitalio hominis confitetur, unde clomnia nostra vidol, et audit, te hoc suo tcstimonio fuissc abusum, cl
dicat tibi

Est autcm in cis Hanuiii, ab eo et per euin sanatum cujus est gratia, dc peccati servo gratia libcratuiii,
ct gratia libortatc

donalum,

ct libertuti gratia rcddi-

Ex orc tuo

te judico, serve

nequam.

»

B

lum sicque
:

in elcctis suis gratia Dei dc

corruplo

sanatum,

Quando

legisti et scripsisti, et

credcnda ac tencnda
rcgias pcrvcnire

atque prajdicanda h«c in
fecisti, (|uod di.\i,ct

manus

numcratum, modo in spc, in futura vita ro sanum, sinc ullius corruplioiiis intcrpolalionc et allaminaliono datum
ali|uc incolumitatis sanitalc
at(|uc donanduin.»' Et idco

Spiritu saucto replctus vcracitcr

diximus

:•

llabemus

libe-

dixi

:

Tanta

nostra velit

erga omncs hominos bonitas Dci, ut esso merita qua; sunt ipsius dona. Quoest

rum

arbitrium gratia de corruplo sanatum.» Subsequilur sanctus Coclcstinus :<< Dc imprudentc sit pro-

circa constat csse ccrtissimum quia Deus,

sccundum
viiU

vidum.» Nec hoc exinde exccptum

ost

quod diximus

Apostolos Paulum
salvos
(11

ot
ii,

Petrum,
4), et

vitll

omncs komincs
pcrirc

de corruplo .mnalum, sicut sancti Innucentii verbis,
ul brevitatis studio qua; Augustinus ot Prospcr et

fwri
III,

(/

Tim.

Neminem

Pclr.

9).

Quare

dixisti illuiii in

suprascripto

capitulo

quosdam
cst

pra;destinassc ad interitum? lladixi, et tu

sanclus Gregorius atque Ambrosius indc dicunl praelermittamus, S. Ca-lcstinus dicit : « In pra;varicationis profuiida

tissimum

enim quia, sicut ego

abusus

dimcrsus huic ruino; subjacuisscl

scripsisti, tanta cst

crga omncs homincs bonitas

oppressus, nisi euin posl Christi pro sua grati<i rcle-

Dei,ut noslra velil esse nierita qua; sunt ipsius dona.
:

vasscladvcntus. In pr.cvaricalionisquippe jirofuiida

liberoarbitriodimorsus liberum corrupilarbilriuin. Unde est pro certo falsissimum quod dixisti Dcum quosdam in intcritum prasdestiiiasse, quoniara qui C el ruina jacens oppressus utilc sibi providere quid posset, nisi cum Christi gratia relevaret, sanarel, omnes homines vult salvos ficri et nemincm pciire, atquc illuminarct, ct de imprudoute providum faneminem credendus est ad perdilionem pra;dcsti-

nasse.Sicut supra apostolicam tenentes doclrinam

coi'et?(iNec biuc a catholico scnsu el calholicoruiii verbis,

commilitonosaccomministrinostridocuisscnoscuntur. Et si cum tali scntcntia ad illiusjudicium vcncris, scias pro ccrto quia non clava llcrculea, scd qua;

gratias gratia; sompilorna;, vel in ali("•"

quo deviavimus.

subjunxit
duri

:<

Katomur gratiam
nostra,

Dei ct adjutorium otiam ad

singulos actus dari,

amplius pensat apostolica fcrula.lalcm

in capite ic-

141 camquc

iion

secundum mcrita

tum

accipies,ut

t4©vixaut nunquam

ultorius jam

ul vera sit gratia. id osl gralis datji per cjus mi-

resurgas. Dc hoc capitulo satis in supradictis respondimus. Et ne dicat nos coraplcx quilibct compositoris capituli plenitcr

scricordiam qui dixil
et

non ad omnia rcspondisse,quia

Misorcbor cui misertus ero, miscricordiam pra;slabo cui misericors fucro. » II.iic duo capitula, seplinium ct octavum, in unura
:

duo lanlum cx
slini in

libero arbilrio de verbis sancti Ca'le-

copulans dc s^niodo Pala;stina conlra Pelapnum
dicta assumpsit. Korlc lothargica possionc opprcs-

Capiluloa nobis cxccrplo posuiraus,quando diximus :" llabemus libcrum arbitriura, quia gratia
libcralum, et gratia de corrupto sanatum,» dc
qua;
Dixit
aliis
J)

sus, aul Silcnico

canlharo

dcbriatus, nicmoria

mortua

ignoravit, quia in tcrtio et quarto Capilulo

sanctus Cu;lcstinus posuit, supcraddanuis.

enim :« De tonebroso lucidum, quando toncbrosum fuit, corruptum sine dubio fuit quando lumen rccepit, sanilalem acccpit. Do pravo rcclum, quando parvum fuit, corrupluin sine dubio fuil quando rocrcalum gratiaDei fuit,procul(lubio sanitatem reccpil. Do languido sanum.quando fuil languidum, fuit sine dubilulionc corruptum quando sanilatem rccepit, sannlum ac pcr hoc sanum sine dubio fuit. Etquia aliud sit sanum,aliud sit sanatum.sieulelaliud sanabilo, ot aliud sanum.et aliud
:

beuti Cadcslini illi jnm scripserit, a quibus nos non discordasse luonstruvimus. 7* » Kalcmur cssc libe-

rum

arbilrium,cliumsi diviuo indigeat adjutorio,

»

:

Et boc capitulum, in Synodo Pa]a;stina dicimum, inlerponero procuravil, de quo nos fassi sunius, quia " habcmus libcrum arbitrium ad bonum pre-

veulum

cl

aiijutum gratia,ct

:

Irium, qiiia gralia liboralum,

habemus liborum arbiot gratia dc mrrupto
:

sanatum." Ad ha;c autcm,ct ad illaqu.-p subjungit, gratis rospondemus quia jam inde rcspondimus sed adhuc responderc non detreclamus, quia scriplum
csl
:

reparabile, aliud reparutum, Prosper in libro secun-

spondcndi neccssilalom abstulit. sod libcrtatcm

si

dam

Quod supererogavcris cg<> cum rcdioro rcdtibi. Sanclus euim Uulesliuus nobises bis rc-

20o

vellemup niilhilcnus intcrdicH.Ut crgo inquiens plenius qui in aliquo dubilant insli'uaiilur,constitulio-

DE PR/EDKSTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOR. A synorlus ct catholicG ct sufficicntissime
din.ins

206
texcns
ct nr-

lennndumcapitulumnobis

suis posteris

com-

nessanctorum Patrimicompendiosomonstramusinquo si quis non nimium est contensiosus dieulo agnoscat, omnium disputationum connexionem ex
:

hacsuljditarum aucloritatumbrevitate pendero,nul-

mcndaxit. A cujus consensu.verum nec a scntentia Prospcri, nostra conscriptio, sicut supra ostendimus, in aliquo deviavit. Scd cl si quacunquc nccessitatccapitulorumistorumcompositorsensumistius
capituli cliquassct,

lamque

sibi conlradictionis

suporcsse rationem,

si

non ab

rc

csset

quod egorat.

cum

catholicis crcdal pt dicat, vidclicct qu;B illius

dictis supracondixinius.Scd quoniam forte istorum capitulorum compositor nimis conlensiosus est, et nec cum catholicis crjdit et dicit quod crodidcrunt ct dixerunt catholici, et esse mavult Aristodemus

Nunc autpm,manontc verbis et scnsu in sua incolumitalc capitulo, minus neccssario illud divisit ac
compilavit. Bene siquidem sanctus noverat Ca;sarius,qui cx delcgationc apostolica: sedis buic synodo

apostoli

Joaniiis

contradictor

contrarius,

quam
con-

apostoli Joannis et apostolici Ga:Ieslini disciplus,accipiat

Augustinus de libcro arbitrio homini primo dato in libro dn Correptionc ct Gratia dixerat, qucmquc in libris de PrK-

pra^sedit Arausica, quid sanctus

tunicam nostram,Patrum

scilicct labore

textam, id est vestem fidelem, qua ipse gratia Dei possit resuscitari ad fidcm,ut vel sic indignationcm

dcstinatione sanctorum, et dc Bono perseverantiaB, ad pra;decessorem suum Ililarium scriptis comm morat, qucm etiam librum compar ot socius illius

animi ejus contra nos, qui fidcles sumus, aufcrre possimus.Unde adhuc illidcduobusscqucntibus capitulis respond(-bimus.S"« .-Vrbitrium voluntalis in

primo homine infirmatum, nisi per gratiam baptismi.non potest reparari.)'El hoc ex tortio de dccimo capitulo. Arausicffi synodi assumpsit, de quo nos
diximus, quia
«

libertatem arbitrii,»id est possibi«

litalem liberK voluntatis arbitrii,

per Christum
sicut scriptiim

sanctus Prospcr sc habuisse non tacct in cpistola ad Augustinum, dicens « Librum dc Corrcptione ct Cratia plcnum divin.T aucloritatis emittcrcs.Quo in notitiam noslram inspcrata opportunitate delato, » ct rcliqua. Et credendum cst quia sanctus Prosper Ililario eumdem librum,qucm se habere dixit.conjuncto ct lamiliari suo non negavcrit.Undc et beatas Cicsarius, quaa hinc sanctus Augustinus dixerat,
:

Dominum nostrum
est
:

rcccpimus.I'!! habcnuis libnrum
"

succcdcns
11,

in ordine suosanclollilariononignoravit.

arbitrium quia gratia liberatum,

Ail iMiiin sanctus

Tmic vcrc Ubcri

crilis,

cum

vos Filius lihcravcfit,

sub fincm)

:

«

Augustinus inpraifato libro (cap. Fil quippc iu nobis pcr hanc Dei

rit {Joan. viii, 36),

quodque tunc

cum eodcm

spiritu

sumus

rcnati,quo idem Christus redcmptor

gratiam in bono rccipiendo, ct pcrseverantcr tenendo,non solum posse quod volumus,vcrum etiam

vellequodpossumus.Quodnon fnitinhoniine primo: Arbitrium voluntatis tunc est G unum cnim horuminillo fuit,altcrum non fuit.Nam que ut rcciperet bonum gratia non egebat,quia nonvereliberum, cum vitiis peccatisquenonservit. Talc dum pcrdiderat ut autem in eo permaneret.egcbat datum est a Deo utiquc homini primo,quod amisel salvator

nostcreximmaculala Virginis carnc pro
«

nobis est natus. 9"

:

sum
tis,
j)

nisi a

quo potuit dari uon potuit reddi. Undo
:

Veritas dicit

Si vos Filius libcraveril,vcrc libcri eri-

tt2

sicul in pr.-cccdcntibus

duo capitula cx

synodo Palaistina conjunctimposuit,ct superfluointcrscruit,quasi non sufficerct quod apostolica scdcs ad sufficcntiam cdidit: ita nuuc capitulum tcrtium

omnino non posset. Et quod ut nollet dc libcro descendit arbitrio quod tunc ita libcrum erat, ut bene velle posset et malc. Quid crit autem libcrius libero arbitrio,quando non poterit serviropec-

adjutorio gratia!,sine quo id

llSaccperat posse

si vcllet,
:

dccimum

Arausic.T. syninli

in

diio divisit,

(;t

iditcr

cato? qua; futura erat et homini,sicut facta est ot angclis sanclis, merces mcrili. Nuno autem, pcr

quam

ipsa protulcrit isdcu) sccaiido coui|iosuit.lloc

siquidem capilulum Arausica synodus dc libro Scntcnliarum Prosperi,capitulo L^i) partim assumpsit, et dixil :«.\rbitrium voluntatis in primo honiinc infirmatum,nisi per gratiam baptismi non potcsl rcparari quod amissum, nisi a quo potui dari, non n potcst rcddi.Undc Vcritas ipsa dicit Si vos Filiui li;
:

peccatum pcrdilo Iiono mcrilo,in Iiis (pii libcraiilur faclum cstdonum grati.T3,qii;c mcrccs iiicrili fiiliira crat. Et post pauca « Nunquid (licluri suiiuis,
1) :

Non

potuit pcccarc qui talc habcbat liborum arbi-

beraverit, tunc vere

libcri

eritis. » [Joan.

viri,

.Sf).)

Iste

autem, sicut pra;misimus, octavum capitulum
in prinio

erexitdemedietateistiussynodalis capituli scribcns:

«Arbitrium vokintatis
nisi

hominc innrmalum,
(|iia

pcr gratiam bai)lisiiii,non potcst rcparari.') Et

cx vcrbis sancli Augustini dicit :«Arbitrium voluutatis tunc cslverc

noiium dc scntcnlia Prospcri,

liberum cum vitiis non scrvit.Talc datum cst a Dco homini primo.Quod amissum,nisl a quo iioluil dari,

non potesl rcddi.Undo Vcrilas

dicit

:

Si vos Filius

trium? aut non poluitmoricuidictum cst,si pcccaveris morte moricris? aut non poluit bonum dcscrcrc, cum hoc pcccando dosiicril, ct ideo morluus « Scd dcscruit ct descrtus sil? » Et idem [cap. ii) est. Talo quippc orat adjutorium quod dcscrcrct cum vellcl.et in quo per.Tiancret si vcllet, non quo ficrct ut vclleLllajc est prima gratia, qu.i; dala cst primo Adam scd h.Tc polcnlior csl in socundo Adaiii.Prinia pst,qii.t; lit ut hubcat honio justiliain sccunda crgo plus potcst,(|ua ctiam lit ut si vclit vclil.et lanlum velit tantoque ardore diligat, ut carnis voluntatem conlraria concupisccntcm voliintate spiritus vincat. » El item sanclus Auguslinus in
:
: :

libcraverit, tunc vcrc libcri eritis. »

Ca;lcrum saiicta

codcni libro dc Correplioiie cl Grulia^crtii.U,

initio)

;

207
(<

HIiXCMAHl iniEMKNSIf^ AUCHIKPISCOPI.

308

Qui orgo

Adam

non habuil Dei graliam
scd disp.irom.

?

Imo

A

Manifcstalur cnim co, quod arbilrium voiuntatis

vcro habuit

magnam,
illc

lilc in lionis

sanum

cral qua3 boniLate sui condiloris accepcral.

Ncquo
in

enim ca bona,et

suis meritis comparavcrat,

|irimo Iiomini fuerat datum, et in illo infirmatum,et quod amisssum non potest reparari nisi per gratiam baptismi, quo ronascunlur fidelcs eo-

quibus prorsus nullum paliebatur malum. Sancti vcro in hac vita, ad quos pertincl libcrationis bacc gralia.in malis sunt, ex quibus clamant ad Dominum Lihera nos a malo (JUaUh. vi).Ille in illis bo:

dem

spiritu,quo ct conditor el reparator nostcr cst

natus,idemquevoluntatis arbitriumabipso ndclibus
redditur,

quo primo homini

fucrat

dalum. Plena

vcro sanitas atquc perfccta libcrtas nunc fidclibus

tario et proprio illius

mortc non cguit: istos a reatu et ba;rcdiAgni sanguis absolvit.Illc non opus habebat co ajutorio. Quod implorant isti cum diicunt :Video aliam lcgem in membris meis rcjmgnannis Clirisli

rcdditur in spc, in futuro,

cum

novissimc inimica

destructa fuerit mors, in ro, sieut scriptum cst,«pe
salvi facli

sumus. Nain quandiu hic mortalitcr vivi

lcm

legi

mcnlis mcx,

ct

cuplivantcm

me
?

in lege peci/uis

conlligimus, ubi corpus quod corrumpitur oggravat animam.el dcprimit terrcna in-

mus,cum morte
haljitio

cati fjiux cst in

mcnhris mcis. Injclix cgo linmo,
{Itom. vii,

mc

lihcrabit dc corpore morlis hujus

Gratia Dei pcr
2.j).

scnsum inulta cogitanlem. Ubi caro concupiscitadvcrsusspiritum,spirilusadvorsuscarnem,
non qua;cunquc volumus illa faciamus.Ubi interdescrcnlrs, ideoquc gratiu justc descrti, librum arbilrium justilio: libcrum peccati scrvum, sicul dcmonstrat Aposlolus diccns Cum
ul

Jc.wM Cliristum Dominum noslrum

Quoniam

in eis caro concupiscit advcrsiis spirilum,

dum habcmus

ct spiritus

adversus carncm,atquc

in tali

certaminc

pugnandi vinccndique virtutem per Chrisli graliam poscunt.Illc vero,nulla tali rixa a scipsn advcrsus scipsum tenlaboranlcs ac pcriclitantcs
ilari sibi

:

enimservi

cssetis pccc:iti,lil>eri fuistis jiutitia.

Quem
nunc
el

crgo frnrtum habuistis
erubcscitis'1
est.

tunc in his, in

ijuiliHS

tatus atquc turbatus,in

illo

beatitudinis loco .sua
ctsi

.';c-

(Rom.

vi, 21.)

Nam

linis

illorum mors
])rajvonti

cum
isti.

pacc iruebatur. Proindo
Et qua; polentior,

non inlcrim

la;-

Intordum autem habemus, gratia

liore,

nunc vcro tamcn potcntiorc

gralia indigcnt

adjuti libcrum arbitrium, pcccali libcrum, juslitia;

quam

Dci unigenitus Filius,

aiqualis Patri el coicternus, pro cis liomo laclLis^ct
si

dicens

servum, sicut iterum idem dcmonstrat Apostolus Nunc vcro libcrali u pcccato, scrvi aulem
:

sinc suo ullo vcl originali vcl proprio pcccalo,al)
crucifi.xus?

facli Dco,h(tbctis

fructum iicstrum

in sanrtificationcm,

Qui quamvis tcrtia dic resurrexit nunquam moriturus ulterius, pcrtulit tamcn pro mortalibus mortcm qui mortuis pi-i-cstitit vitam,ut redcmpti cjus sanguinc, lanto ac tali pignorc accopto diccrcm Si Dcus pro nobis, (juis contra 7tos? t]ui proprio Filio non pcpcrcit, scd pro 7iobis omnibus Iradidit illum, iiuomodo «ore cum illo otnnia nobis donaritf (l\o>7i. viii, 31-32.) Per hunc racdiatorem Dcus ostcndit eos quos cjus £4)4 sanguinc redcmit faccre sc cx malis deinccps in ffitcrnura bonos, qucin sic susccpit, ut nunquam csset malus, nec ex malo factus scniper essct bonus, Istam gratiam non habuit horao primus, qua nunquara vellet cssc malus scd sanc habuit, in qua si pcrmanere vcUct, nunquain malus os.sct. Kt itcm bcatus Augustinus " Prima libcrtas vonovissima crit luntatis crat, posse non pcccarc mullo major, non possc peccare qua; futura eral ct homini, sicut facta cst cl angclis sanctis, mci'-

hominibus pcccatoribus

finem vcro vitam ivtcrnam (ibid., 2i).

Cum autcm

mortalehocinduoritimmorlalitatem.ctcorruplivum hoc inducrit incorruptionem vcnerit quod pcrfcc-

tum

cst,

pvacuabitur quod ex parte cst habcbimus
libcrac

:

C

'unc pcrfecte arbitrium

voluntatis scilicct

1-85 noUc peccarc, non posse pcccarc, non posse mnri,non posse bonura dcserere.Et in hisomnibus
adhoircnte nobis miserieordia Salvatoris noslri, ul beatus Auguslinus dicit,in sajpe moinorato libro dc

Correptione cl Gratia,dc pr.-cdestinafis

:

quia sivc

cum

converluntur, sivc

cum

pra-lianlur, sivo

cum

coronantur. Nara ct lunc

illis

Dci

miscricordiam

ncccssariara sancta Scriplura tcstatur, ubi sanclus

:

dc Doraino Dco
arbitrium

dicil

anima: suai,

^iii atronat le in

tniscrationf ct »nLscric))rdia\Psal.c\\, k). Iloc libcrura

(I

:

homo

prinius habuisscl,

si in

oo libcro

:

:

arbitrioquodhabuitsicut potuorat usus fuisscl,sicut pr.-cmisimus de verbis sancti Augustiui {cap. IlJ
; <i

Quid

cral, inquit.Iiborius libcro arbilrio,
scr\'ire

quando

ccs meriti. »

jv

non potuorit
incriti?"Sod

pcccalo, qua- futura crat cl

CAPUT

homini, sicut facta cst et nngelis sanctis, mcrccs
X.XI1I.

Sequiiur redargutio ipsius compilntoris, ex heati Augusiini cl cxtcrortim dociorum verbis.
llis

sancti Augustini vcrbismanifcstissimc clarct,

rationabilius sanctam

tulum,
dixit
:

quam
i<

synodum composuisse capiistum divisisso. Quia quod synodus

animo conumcapitulo a nobis nd scnsum cxccrpto.quia librum prx monibus tunc non haliuimus, quando hoc c-apitulum de scnsihus orthodoxorum dictaro coacli sumus, ct
;

cuicumquc

fcratcapitulumsancta.Vr,.

_

vidcat

si

in aliquo

iJ!
..
-

•t
.

Arbitrium voluntnlis in priino honiinc infirniatuni,nisi pcr gratiam bai^tismi non potost reparari,

cxpositione synodi

:

«Arbitriura volunlatis in prirao honiinc inlinnatum
nisi per gratiam baptisrai non polcsl rcparari,quod araissum nisi a quo potuil dari non potcsl rcddi.

potcst rcddi,

quod amissum nisi a quo potuit dari, non » lotum continct quidquid ad scicncsl neccssarium.

dum atquccrcdcndura nobiscxindo

Undo Veritas

ipso dicit:5i

wm

Filius liberavcril.tunc

209
verc Uheri eritis.
«

DE PR/EDESTINATIONE-; DISSERTATIO POSTERIOn.
Et

210

nos diximus, Libertalem arbitrii in primo hominc perdidimus, quam pcr ChristumDominumnostrum recepimus.lithabemus

A

restat libcrandis nisi gratialiberantis.Quam arbitrii

libcrtatcm roccpimus, ut non solum bone velimus

liberum arbitriumad bonum pr;eventumetadjutum gratia et habemus liberum arbitrium ad malum de:

benc possimus verum ut a bono discedcre non velimuSj ct in bono pcrscverare possimus, non aboet
:

lente sed adolente gralia arbitrium liberum gratia

scrtum gralia.Libcrum autcm habemus arbitrium, quia gratia liberatum et gratia de corrupto sanatum. Hisitaredditiscontrarcprehensoremhujusanobis
excerpli capituli, quasi ex latere breviter

liberatum, gratia de corrupto

sanatum. lla;c est socunda gratia, et arbitrii iiberi gralia Dei recuperatalibcrtas.Cumautem in electispcnitusnovissima
inimica dcstrueta fuerit mors, et mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptivum hoc induerit

memorari

delegimus, quia pervenit ad nos, quoniam isli ncbulones, qui in totum adhuc sicut prave sentiunt

incorruptioncm, profuturam scilicet ad honorcm
vita;,non ad diuturnitatcm supplicii
:

publicum non prajsumunt, librumadversum nos occulte conscribunt,quom ad nostram notitiam pervenirc, ct ad lectioncm nostram advcrsus quos scribunt dctractant perducere. In quo, sicut
proferre in

quia et pcccaignis qui

torcs iuducnt incorruptionem ad diulurnitatcmsupplicii,

non ad honorcm

vitsE.

Quos

non

exstiuguetur cura suscepcrit, non
r^

cxstinguet ct

nobis retuIitquieumdemnol)is transcriptumpcrfcrresatagenSjin turbine tumultuoso, qui nuper huic

pcrimct,'sed poena! sua; scmper integros conscrva
bit.

Tucn ejusdcm

conditoris ct rcparatoris, atque

rcgno

accidit,

cum

aliis suis perdidit,

;emuli nostri

coronatoris nostri gratia, qui coronat nos iu mise-

dicunt nos diccre,scribercclpr;cdicare,quialibcrum arbitrium funditus in hominc primo pcccantc sit perditum.Undc brcviter adnotarc decrcvimus,quid

ricordiuctmiscrationibus,si

cum

clcclis resurgentes

immutari mcruerimus,omnes quidem resurgemus, scd non omnes immutabimur,accipicmus perfcctam
cl

de libero arbitrio sentiamus

:

ut qui fortc fatuitatem

illam

maximam libertatem,

ut ncc peccare, nequc

illorum attigcrit, qua; salc catholica; sapicnlia; con-

ab

;i3ternitate

dcsistcre possimus,

ncque velimus
;

:

ditamcnsnostrasentiathicsine diffioultatc repcriat. Primus namque homo cum libcrio arbilrio ita immortalis est conditus,ul posset nonpeccaresi vcllct,
et posset
'

quam

acceperunt iu muucro angcli sancti
libcri
si

qua^ crat

peccare

si

vellet

:

non morerelur
:

si

non

peccaret, moreretur

autem

si

peccaret non peccarct

merccs mcriti, siue intorpositiono non pcccasset, et homini. Hanc arbitrii libcrtatcm primus homo non habuit, quia nc ad hanc ut poterat pervenirct, libertate arbitrii quam
arbitrii

mortis,

verosinonvcllet. Etsi arbitrio libcro ita persisteret,

acccperat inconsultius utens,inilcr laivum doflovit,

84? Dci gralia,quem prior ipso dcscruit. Sed quia non in ;Bternum projiciot,aul obliviscctur vellet,sicut accopcruntin muncrcangcli sancti,qua3 C misereri Dcus,dabitur hac gratia hominiin futuro, merccs merili erat futura ct homini. IImc est primi cum fucrit sicut angoli sancli in coclo^nunc in spe hominis arbitrii liberi magna et prima libertas, qua salvus factus in sa;culo, tunc in re salvandus in
descrtus
libertate voluntatc pcccavit, ct

iUam mcriti magni pcrmansioncm, 1.1G ut pcccarc non possct nec
ut pcccarc non vollet, acciporot

mortcm

sibi a

Dco

sajcula sasculorum.

Amen.
.X.XIV.

prasdictam, nc illam peccando incurrcrcl, voluntato

pcccandoincurrit:otpermalumvclleperriiditbonum possc, qui per possc bonum potuit vincere vclle

CAPUT
Rdldcivla
ridio
iudi/it

malum. Et
conditus

sicut

fuit,

homo ita, ut di.ximus, immortalis quia Dcus essc voluit, pcrdidit quod homo
fuit
:

immortalis, ct rcmansit quod

ita

post

casum habuit arbitrium liborum,

justilia:
;id

libcrum

de cupilulo tcrtio a nobis cxc3ri>to, quod tompilator cnpitulorum Jiobis a regia sublimitate datorum accrrime rcpreliendit, cum /lis qux Pncdciiinutiani cxinde ad suam dicunt confirmindam sententiam, et quulitcr cntlioHci eorum prave dictis ex amptururum scu'.enliis contradicunt.

malum, languidum autcm atquo invalidum ad omnebonum, antcquam pcr Christi advcntum spiritu Dei agente
peccati sorvum, per sc suflicions sibi
sit

Explicitis prout

Dominus

dcdit

duobus

capitulis,

rcctum, ct

fidci

gratia illuminatum,

Ubcrtatc erat pr;ivuni

quod sua ac tcncbrosum. Quod nun
:

non consumptores coi'ura,nunctcrtium adcamus capitulum
ct rcddita ralionc conlra cribratorcs, scd
j)

cum omni
illo

fiducia,non do nobis pra)sumcnles,sed dc
:

inde recepit undo iiordidit

scd ab

illo

roocpit {[uod

coiilidoutos qui dixit

Eyo dnbo vcbis os
et

Cl

su-

habcat, a quo ([uod amisit accoiicrat. Quoniam post casum primi hominis noluit Dcus nisi ad suam gra-

jiienliam, cui

non jiolerwtt rcsislcre
vcstri

conlntdiccrc

omncs advcrsurii
ipse perficict

{Luc.

xxi,

15),

crcdentes

liam pertinere, ut homo accodat ad eum, et homo non recedat ab co, sicut scriptum est Fial munns Uta suj^er virum dc.vterie tu;i',cl supcr jUium hominis
:

certissime el uibil hoesitantes in fide,quiaqui ecepit

quem confirmasti

non disccdimu.f a tc {l'sul. sccundus .\dani, peri[ucm acccdimus ad Dcuni, cl in quo non disccdimus a Deo. In primo namquc Adam disccssimus a Dco, in quo licrdita cst libcrtato arbitrii maximailla libcrtas,ot uou roiiKuisit nisi sola infirmitas. Quaiiroptor non
tibi, ct

Lxxix, IM). Istc cst

imperiura in sanctus Prospcr demonstral,ex objcctione Gallorum ctVinccnlianorum, ct ex rcsponsioiiibus quibus cx delc:

ipsi

gloria, virtus, el

sa;cula scmpilcrna.

Dc

lioc capitulo, sicut

gationcscdisapostolic;ccorumipsoriiin(|uosiiiiiliuui commcnla dissolvit, vclcrcs Pr;cdeslinatiani dixo-

ruul.Ait onim objoclio oclavaGallorum

:

Quod non

omncs

hoiiiiiios volil

Dcus salvos

ficri,

scd ccrlum

211

HINCMAIU RHEMENSIS AHCllIKPISCOPI.
:

212
et

nunifirumpradeslinatorum.Elitcmobjccliosecunda
Vincenti.inorum
Qiiia

A omnium Ecclcsiarum matcr, sanctam catholicam

Dcus

ni)iil

omncs

salvarc,

ctiamsi omnc^s salvari volint. Et riollicsralcns

mo-

apostolicam Romanam Ecclesiam: quoniam privilegium quod Hiorusaicm.honorabilissecuiidum sacros
Nieajnos canoncs, quaiolim diclacstcivitasjustitia;,

dcrnus Pnedestinatianus in liljro ad Raljanum archiepiscopnm Moguntinum " Omncs, iuquit, quos vult Dous salvos fieri, sine dubitatione salvantur ncc possunt salvari,nisi quosUeus vult salvos (ieri. Ncc est quisquam que:n Dcus salvari vclit et non salvctur. Quia Dous nostcr omnia «juKCunque voluit
:

ctmalcrcivitatura, proptcr infidclitatem et ncgationcrn
Filii

:

Dci pcrdidil,

diccascum
:

lilium Joscph ct
sis facis le
:

filium fabri, el ad

cum Tu homo cum
;

ipsum Dcum, et da;monium hahcs cl dc oo Non habomus rogcm nisi Cajsarcm, ct sccunduui lcgem
dfbct mori.quia Kilium Uci sc fccit, hoc conrcssione beali Pctri promcruit diccntis : Tu cs Chrislus filiuf
Dci vivi
(MattJi. xvi, 16),

omncs itaquc salvi (iunt quos omnosvult salvos fieri. » Et domnus Prudcntius in cpistola ad archicpiscnpum suum Weniloncm, de ordinando
fccit.Ipsi

ct contestatione Pauli ob-

/Enoa Parisinrum episcopo, quarto capitulo cit: «Ut tTfdat atquo confitoatur, Deum omnipo-

ila di-

tinuit affirmantis, quia Chrislus Jesus fartus cst obedieiis 1'atri usiiue ail

mortan, moriem outem crucis
illum
cxuUuvit, et donnvit
in

:

tcntcm omncs quoscunquo vult salvare, fct ncmincm posse salvari ullatcnus, nisi (lucm ipse salvaverit.

propter qiiod

ct Dciis

illi

nomcn,
jj

,juod cst iuper

omnc nomcn,ut

nominc Jcsu

quoscunque ipse salvare voluC' Omnes autem rit:ac pcr hoc quicunquc non salvanlur, penilus non essc voluulatis illius ut salvonlur, diccnte Prophcta Omnid qu.Tcunciiie voluit Doiiiinus fccit in
salvari
:

omne
siis

ijcnu flcctatur avlcstium, terrcilriuin ct infcrconfitcatur quia

noruni, ct omnis linfjua

Dominus

Jc-

Christus in ijloria cst Dci 1'atris {l'hilipp.\\,H, ctc.).

Proplcrca sicut quondaui dc llicrusalcm dictuin esl
pcr Prophetain
ni>itcr.
:

cadoet in tcrra,in miiri
cxxxiv, 6).

ct in

oinnihus iiliiissis»(Psal.

Cloriosn dicta sunt dc

te, civitns

Uet

Quos ctam tradcrc Scripturani Loo in tomo ad Flavianum brovitcr domonstral dicons (epist. 12, nnle medium):
«

mendacii rcdarguit, ct prave san-

Sion diccl homo, ct

homo natus

csl

in

ea, ct
3,i
:

ipsc funihivit

cnm

Allissimus iPsal. lxxxvi,

ita

a Proplietarum

Domino

ista glorificala cst riiagni

Opus

fuitsocroli, 1-I.S inquil, ilispensationo

con-

Petri principis apostolorum

pra;scntia, cui
filio,

149

a

silii,

ul inconmulabilis Dous. cujus voluntas non

vcro Dei Filioctvere homiuis

ex duabus ct in

potestsuabenignitate privari, primamerganos pictatis sua; dispositionem sacramcnto occultiore compleret,ct homo diabolicas iniquitatis versulia actus
in

duabus naturis aluuc substantiisscuopcralionibus, divina scilicct ct humana, in unilatc persona?, non in unitatc substantia;, sub^^istcute uno Jcsu Cbristo,
toto in suis,

culpam.contra Doi proposilum non poriret.Ingre-

qux

n;qualitcr ct indivisc habet

cum
est

diturergo lucc positor istorum capitulorum, qua: nobis ut

mundi inlima

Filius Uoi.» Ilinc

cnm'-'

Patrc cl Spiritu sancto,

cum quibus una
cst

illi

ois rc-

coastcrna et indivisa substantia, toto in nostris, in

spondcamus dedistis,cxpressius nihil dixit.ut pulamus, quia percepit se posuisse de verbis sancli CceIoslini,qu,-c in oapitulo

quibus uoslri cst gencris.id

sine ullo pcccati contagio carne

anima rationali, et bumana, dc Virfo-

quarto scripsorat, ubi

dicit

:

giuis matris carne inimaculata Spiritu sunclo

Tanta enim

ost

erga omnes homines

bonitas Dci,ut

cundata, quo: ab
et qua;
sibili ct

initio in

nobis Creator conilidit,

nostra velit esso morita qua' sunt ipsius dona. Nos aulom, et contra priscos et cinitra modorno? Pra-dcstinatianos,de verbis Prosperi.et ipsius aliorumi|ue

catholicorum doctorum sensibus, capitulum istud excerpsimus, dicentes Dcus omnipotens omncs homincs sinc c.rceplionc vult solvos ficri,liccl non oinnes
:

rcparanda susccpit, tunc carne adbuc pasmortali, nunc autcin dcvicta mortc clariticala passionis vicioria, atque in Doi Patris ghiria pcrmaucntc, cl sxculum judicaturo, ac sinc linc rcgnantc, dictum cst Tu cs Pclnu ct sujKr hanc pc:

trani a^di/icabo

Liilcsium

meam

{.VaUJi. xvi, 18;.

Et

siilvcntitr.

Qiwd
;

otitcni

quidain snlviinlur, siilvnntis
pcreiint,

sicut

est dontiin
cst

quod outcm quidam

pcrcuntium

merilum. Primo salisfaciamus

quuiKlam llicrusalcm civitas suncti minuta cst angcloium custouia, usquc duin pruptcr incredulitatcni ct duritiam cordis sui audivit ab cis
ilia
:

lcctoribus,

quoniani idco

apostoli ct Prosperi vcrhis sincc.rcei>tionc inlerposui-

D

Transcanius ab his scdibus, ct a Sulvaturc 6Uo, si voluissct Ecec rclinquclur vobis domus vcslra dc:

mus,quia Gothcscalcus novorum Pra-doslinalianoriim primicerius in praifato euo libello ad
scripscrat
:

scrla

;

ita ct istu

illustrata

purmanut
iii

et
:

prolicla
TcsHj, ett

Habanum

oralionibus gcntium

magistri diccniis
scrvio
siiie

Omnes

ot

omnes deborc
dicil
ficri (/

intclligi. id cst

cnim mihi Dcus, cui
ijclio Filii

spiritu

meo

in

Evnn-

omnes qui salvantur,dc quibus
viilt

Apostolus: Qui
Tini.
ii,

cjus,

quod

intcnnissione

memonum

onines

homincs solvos

i),

et

vcstri facio in oralioniius

meis Jiom. i,9). Qua; noii

omnesquinon salvantur,quosnon vull Deus

salvari.

Sicque hac intcrpretatioiie perversa et apostolica vorba et Prospcri apud audilores suos pervortohat
sentcntias.

Uudc

iicccssc osl nobis, ox orthoiloxolidci

ruin scriptis ostepdcre,si catholica;
lontcs ante

islud a iiubis cxcerptuni valuat cuuvuuirc.

capitulum Consu-

ab hoinine, ncquc pcr homincm, scd pcr Duroinuiii Jcsuin Christum, sicul Pctrus el Paulus a|>ost<ilatiim, itu et h.vc sancla scdcs uinnium civituluiii iiieruit priiicip.iliini. Vrluti sanctus .Anaclclus. torlius a bealo Potro Uumana; tcdis cjiiscopus, ct ab
ipsu upostoloruiu priiicipc prcsbjior ordinatus, in
cpislola

omnia

sicut et

prima

est in lolo orhe

sua

dicit

(cpisl.

.1

suh initiitm

:

••

Alia-.

:

2!3

DE PR.EDESTIXATIONE DISSERTATIO POSTERIOR.

214
Dominus Deus,
impius a via
et

inquit, prima! civitates, qiias vobis conscriptas in

A

iniquitate et obduratione propria pcreant. Verilas
est

quodam tomo mittimus,
acceperunt
Ecclesia,
:

a sanctis apostolis, et a

beato Clemente, sive a nobis, primates priedicatores
hfec vero sancta

Nolo
sua

enim quae mortem
et vivat.

dixit

:

Vivo ego, dicit

impii, sed ut revertatur

Romana

et apostolica

Convertimini a viis vcstris pessimis,
,

non ab apostolis, sed ab ipso Domino salvatore nostro primatum obtinuit, sicut ipse beato Tu es Petriis, et super hanc Petro Apostola dixit petram xdi/icabo Ecclesiam meam etjiortx inferi non
: ,

prxvalebunt adversus eam ; et
cwlorum,
et

:

Tibi dabo claves regni

(luxcuncnie Ugaveris super terram, erunt

ligata et in cwlo, ct ijuacunque solveris siiper terram,

erunl sohita

et

in ca'lo (Matth. xvi, 18, 19). .'Xdhibita

eadem Romana urbc bcatissimi Apostoli Pauli, vasis electionis.qui uno die unoest etiam societas in

que temporis gloriosa morto cum Petro sul) principe Nerone agonizans coronatus est, et ambo sanctam Romanam Ecclesiam consecraverunt, aliisquc urbibus in universo mundo cam sua prccsentia atque venerando triumpho prajtulerunt.» Et sanctus Innocentius ad Decentium Eugubinum scribit episcopum dicens (epist. 29 in princip.) :" Quis enimnesciat, aut non advcrtat, id qund a principe apostolorum Petro Roman.T Ecclesi.e traditum est, ac nunc usque custoditur, ab omnibus delierc servari, nec superdici aut introduci aHquid, quod aut auctontatcm non hateat, aut aliunde accipere vidcatur exemplum? Pra-sertim cum sit manifestum, 150 in omnem Raliam, Gallias, Hispanias, Africam,
atque Siciliam,
insulasque interjacentes, nullum
eos quos venerabilis Peinstituisse Ecclcsias, nisi

n

Nunquid volens cupio mortcm iniqui ? dicit Dominus Deus {Exech. xxxiii, 11). Dominus jurat, nc quis criminum molc desperet, quia non vult mortcm impii, sed ut revertatur a via sua et vivat, et Prffidestinatiani perjurant, quia qui non salventur penitus non essc voluntalis Domini ut salvcntur. Et item Dominus in Evangclio dicit Dico vobis, gaudium est coram Angelis Dei in cwlo super uno peccatore pcenitentiam agente (Luc. xv, 7). Et ei super uno poenitente gaudent angeli, non irtulto magis, si omncs poenitentiam egerint et crediderint, angcli sancti gaudobunt, qui in illo vident unde gaudeanl"? De illius scilicet gaudio, a quo sempitornum gaudium accepcrunt.
Israel.
:

quare moricmini

domus

Legem

ergo credendi, ut sanctus Ccclcstinus .jubet,
:

lex nobis statuat supplicandi

ut

quoniam ab omni

Ecclesia catholica Deo

supplicatur pro omnibus,

licet

credamus Dcum omnes homines vollc salvos fieri, non omnes salventur, et quod quidam salvantur, salvantis sit dnnuin; quod autein quidam pereunt, sit percuntiuin merilum.
Piis, devotis,

atquo catholicis hoc potest et hoc omnium Ecclesiarum mater sancta catholica atque Apostolica 151 docct Romana Ecclcsia. Ipsa enim ut mater nos Chrislo gedebet sufflcere, quod
nuit, nos rcligione nulrivit, nos doctrina instruxit nos sicut in sancto Petro a Christo firma petra acce-

trus, aut ejus successores, constituerint sacerdotes.

Aut legant

si

in his

provinciis alius apostolorum

U

pit,doctores instituit, et catholico lacte nutritos, ct

aut legituraut inveniturdocuisse.Qui si non legunt, quia nusquam inveniunt, oporteteoshoc sequi quod
Ecclesia

ad virum perfectum perductos, ad
inform.avit, per

docendum
Cliri.ttus

alios

Paulum

dicens, quia

Jesus

Romana

custodit, a
est,

cepisse non

dubium

qua eos principium acne duni poregrinus asscr-

tionibus

student, caput institutionum videantur

amittere.»

Cum

ha^c ita se habeant, et sanctus Cce-

lestinus papa, cujus tempore

primum

ha^c exorta est
(post
epist.

ha;resi, dicat in Dccrctali cpistolo
8.

sua

hunc muiidum peccatores salvos fucere (/ Dicant Pr;edcstinatiani, qucm non esse peccatorem possint cxciperc, illo cxccpto qui sine peccato et alicno ct proprio vcnit qumrcre et salvare quod pericrat. Dicant qni non periit, cum idem dicat Apostolus, ex uno omnes esse in condcmnatiovenit
in

Tim.

I,

15).

ad Vencrium et cseteros Gallicanos episcopos (cup. 11), quid inde creilere, tencrc et
Ccclesini)

nem

(Itom. v, 16). Si oinnes perivimus,
:

rero vcnit
vriluit.

si

omnos

quaM-ore vonit,
:

omnes qujeomncs salvari

pra;dicarc catholice

debeamus

:

«

Obsecrationuni,

inquicns, saccrdotalium sacramenta respiciamtis,
qua; ab apostolis tradita, in toto
lcgeni credcndi

inlroivil in

Et itcm scriptum est Invidia diaboli mors orbem terrarum {Sap. ii, 24). Et Joanues
:

mundo

atquc in
sit

apnslolus
dissolvat

In

hoc apparuit,

inquit, Filius Dei, ut
iii,

omni catholira Ecclusia uniformiter celebranfur, ut
lcx

opcr(i

diaboli (I Joan.

8).

Unde Heda

:

statuat supplicandi.» Qu,o
in

n

autcm

lex supplicandi, et ipse

cndem

capitulo

cxplicat, et Eeclosia quasi specialitcr in die cruci-

sunl in quantum peccatorcs. Idoo onim vonit Cbristus homo ut solveret peccalu hominum. Quocirca si idoo venil, pcc«

Omnes

peccatorcs cx diabolo

iiati

quibus

Domini nostri Jesu Cbristi, ostendens pro crucifixus, quosque vullsalvos fieri.supplicando, el congcmiscendo dcmonslrat, orans pro omnibus hominibus, ct singillatim atque dislinctc pro onmibusordinibus, pro omnibus gradibns, pro
fixionis
sit

catores salvos facerc vcnit

:

ct

quia omues sccun-

dum Apostolum

peccatorcs

erant, sicut dixit per

pcccatum mors, et ita in omnes homincs perlransivil in quo omnes peccavcrunt (Itom. v, 12), qui venit qu.rrero quod pericrat, onines qu.iirere venit, oninos
salvos
ficri

omnibusdignitalibus, pro schismaticis ct h;e?-elicis, pro Judffiis alquc paganis,ul nonio credatur excoptus,

voluit diconlo

ipsn loculus cst (;hrislus
salvos fieri
vult
(l

agens apud divinam clcmenliam tolius hum.ani
:

Tim.

ii,'i);

Piuilo pcr qiiom Qui vult omncs homines cl Polro Qui nemincm
ilorMiiii
: :

generis causuni. Undc ct ad locum dicit

Dcus qui

pcrire, .wd oinncs

nd pa nilcnlium converti

(II

salvos omncs, el ncniincm vis pcriro, licct ((uidani

l'elr. III, 9).

215

IllNCMAIU

111I1:.M1:NS1S AIICJIIEI-I.SCIJP!

210

Cur ergo non omncs salvanlur, ipsa Verilas pcr A. luminamur, sfid c.xigenlibus nostris nieritisadjuvari non possumus. » Ab Omnipolcntc vidolicol, de quo Joannem evangclislam respondcat. Iloc cst atiteyn, et Paulus dicit Si neijamut, ct ille ncijabit nos : si imiuit, judkiurn, quia lux venil in mundum, el dilexcrunt hmnines tenehras magis quam luccm. Erunt non crcdimus, illc fulelis pcrmanel. Negare se ipsum
:

enim corum inala opera {Joan. iii, 10). Unrlc sanclus Augustinus dicit (tract. Vi in Joan.) « Quomodo quidam bonuni opus ffccruntjUt vcnircnt ad luccm, id cst ad Christum, et quomodo quidam dile\erunl tenebras? Si omnes peccatores invenit, et omnes a poccato sanat, ct serpcns illc, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fucraiit.ct propter morsus serpontis eroctus cst scrpens, id cst morsDomini propter mortaleshomines quos invenit
:

non potest {11 Tim. ii, 12). Quoe impolentia, ut Augustiuus dcmonstiat, maxime ad omnipotentiam pertinct. Eidelis cnini permancl, ncgure seipsum non potest. Undc idcni doctor e.ximius in Sermonc
de symbolo ad Neophytos ex nihilo primitus cuncta
pariter
ita dicit
fecit,
:

«

Omnipotens
quibus
et
fccit
lerra»,

cum

unde

fccit.

Matorics itaque

ctcli

sicut ha3c in princiiiio sunt crcala, simul
est creata.

cum

ipsis

Nec
ot

fuit

injustos,

quomodo

intelligitur

:

lloc

c.st

judicium,

cipio

fecit,

undc fierent qua? Dcus in printamcn facta sunt quw Omniiiocx
nihilo

quoniam lux venit in mundum, el dilexcrunt homines magis tenebras quam luccm. Erant cnim mala opera corumf Quid est hoc? Quonim cnim crant malaopera ? Nonno venisti iit justiliccs impios? Sed di iexcrunl, inquit, mayis tccebras quain lucem. Ibi posuit vim. Multi cnim dilc.vcrunt peccata sua. Quia
qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua,

tens
|.

focit,

qu;o facta composuit, imple\il, ornavit.
in principio fecit
fecit

Si cnira qua;
fecit,

utiquc
voluorit

otiam cx his quaj
potens
est,

quidquid

facere

quia

omnipolens

est.

Nec

idco credunt iniqui

Deum non

cssc omnipotcnlera,

et

jam cum Deo

facit.

Accusat Dcus peccala lua,

si et

quia multa conlra cjus faciunt voluntalem, quia cum faciunt quod non vult, hoc cis facict quod ipse vult. NuUo modo igitur omuipotentis vel rausive homo juste superant volunlaleni damnctur, sivc miscricorditcr liberetur, voluntas Omnipotentis impletur. Quod crgo non vult Oinnipotens hoc solum non potest. Utitur crgo malis, non sccundum corum pravam, scd socundum suam rcclam volunlulcm. Nam sicut mali natura sua bona, hoc est boiio ojus operc, male utunlur sic ipsc bonus cliara corum malis operibus beno ulitur ne Omnipotentis voluntas aliqua cx parfc vincalur. 153 Si enim non haberct quod bonus dc malis jusle ac benc faccret, nuUo modo eos \tl uasci vcl vivcrc sincrot.Quos malos ipsc non fecit,

tu accusas, conjungcris Deo. Quasi dua! res sunt,

tant vcl

:

homo

quod audis homo, Dcus fccit quod audis peccator, ipsc bomo focit.DcIe quod fecisti,ut Dcus salvetquod fccit.Oportct ut odcris in te opus tuum, ct amos in te opus Dci. Cum autem cocpcrit tilji displiccrc quod fecisti, indc incipiunt bona opcra tua,quia accusas malaopera tua.Iiiilium bonorum operuni confossio est opcrum malorum.
ct

peccator

:

:

:

Facis veritatcm,
fkcis veritatcm?

159

ct venis

ad lucom. Quid ost
C^

Non to palpas, non tibi blandiris, non te adulas, nou dicis Justus sum, cum sis iniquus, et incipis facorc voritatem. Venis aulem ad
lucem, ut manifestentur opcra tua, quia in Doo facta sunt quia et hoc ipsum quod tibi dispHcuit pecca:

quia homines fecit quia non pcccala, qua; sunt conlra nalurain, sod naturas ipsas creavit. Malos
:

tum tuum, non
At
si

tibi displicorct, nisi

Deus

libi lu-

ceret, et ejus voritas tibi ostenderetur. »

quis dc Pr.-cdcstinatianis

h.-ec

logcrit, forlc

sub suo scnsu dicot quod dixcrunt (piidam in illo temporo. Qui aporuit ociilos c»ci nati, nunquid non potcrat facere ut isto non morcrctur? ot 1'ra'deslinatianus Sicut isti illuxit Dcus, qucm salvum nori
:

tamcn eos fuluros pnscius ignoraro non poluil. Scd sicut noveratqua: ipsi cssent mala racturi.sic eliam noverat qua; bona de illis esset facturus.» Et post paululum :» Sod quoniam dixi hoc solum Omnipotenlcm non possc quod non vull, ne quis me tcmorc dixisse arbilrctur uliquid Omnipolenlem non possc,
hoc
cl

boatus Apostolus dixil

:

Si non crcdivius,
jMtlest.

ille

voluit, sic ct isti

illuxissct ut salvarctur,

si

illum

fidelis

pcrmancl, ncyare scipsum non
slultura
est.

Noncnim
csl,

salvum
ut ot in

fieri

voIuissct.Omnipotcns ost cnim Dcus,
conlltctiir Ecclcsia, qui

polost justilia vcllo facerc

quod injuslura

aut

symbolo cathcdica

sapienlia vollc
jlLiquod

(luoii

aut vcrilas vclle

lisla

omnia quwcumiuo Vdliiil fecit. Ilcspondoat Evange Marcus Et non polcrat ibi virtulcm ullam fa:

cerc, nisi paucos in/innos imposilis

manibus

curavit.

El
VI,
"

mirahatur propter incrcdulitatcm illorum {Harr. .5'. Hinc lioda (cap. 'i) in Evangolio Lucof
:

Amabat

itaquo civcs, sed ipsi so cbarilalc patria
sibi
:

falsum csl. riido admonoinur Dcum omnipolcnlcm non hoc iolom quod ail .Xpostolus, ncgure scipsum non potesl, scd multa non jjossc. Eccc cl ogo dico, ct ojus verilatc diccre audco quod ncgarc non audoo. Dcus omnipotons non polest mori, non potcst mulari, non potosl falli, non potcsl misiT lieri, non

suo livore privabant.» El Dominus diconli
quid potcs, adjuva nos miscrlus
:

Si

potost vinci. Ila^c alquc bujiisinodi absil ut possit

no.<itri

(Marc. ix, 22)

respondit Sipolcs crcdcre, omnia possibitia crcdenti. Et sanclus tJrogorius homilia ;il : • IIuiic vidrlicol incurvalam muliorem cuin vidissol Jcsus vocavil ad
80, " ct roliqua. "

Omnipotens. Ac per hoc non solum oslcndil Vorilaa oinnipolentcm esse quos isla non possit, scd ctiam cogit Vcrilas oinuipolcntom non o.-isc qui h.TC possil. Volcns csl enira Ucus quidquid csl. /Elernus
(.•rgo,cl

Vocat, inquil sanctus Crogoi ius,
ii-

iucommulabilis, ct vcrax,

ol boalus, cf in-

sed non erigit

:

quandoquidcin pcr ejus gratiam

siiporabilis volons ost. Si orgo P"^l0Pl os»"

qimd non

217
vult, otnnipotens non

DE PR^DESTINATIUNE DISSEHTATIO POSTKIUOIt.
est.

218
quia iterum
el

Est autem omnipotcns,

A

suae mcrito excajcatis veracissimc scvips'd:Propter-

ergo quidquid vult potest.De quo et Psalmus dicit
In cwlo et in terra
{Psal.

ea

non poterant credere {Joan.
:

xii, 39.)

omnia (inxnmqiic voluit fecit. » cxni,3),et iteni in libro de Natura ct Gratia
: <<

dixit Isaias

E.vcxcavit oculos eorum,

induravit

cor eorum, ut non videant oculis, et inlcUiganl corde,
et

{cap. 49)

Absit a nobis ul

Dcum

posse pcccare
;

convertantur

el

dicamus. Non enim ut stulti putant ideo non erit omnipotens,quia nec moripotest.et negareseipsum non pofest. » Similiter et justus pcrmanens,dc quo

hrarclicis est valde

sancm eos IJsa. vi, 10). » Quod de timendum,qui sanct;c Scriptura;

sententias, et apertisssima eatholicorum dicta de-

truncantes, ad suos scnsus violcnter inflcctendo,ex

Joannes apostolus
I,

dicit

:

Fidelis et justiis est (/ Joan.

9),

injustus esse non potest, ut salvct ad se con:

contra conscientiam suam prava dogmata qu» dissominant conantur assererc. Unde itom Bodain
eis

verti ut reverti nolentes
dicit
:

quoniam, ut Gregorius

Evangclio Duc;e

(in

Lucam
et

cap. 12)

:

« Sola, inquit,

Peccatores diu ut convcrtantur exspcctat,

blasphomia
sciontiam

in

Spiritum sanctum, qua quisque in

quos non conversos duriusdamnat.Quipcr prophetam dicit Deus appropians ego swn, et non Dcus de
:

similitudinom diaboli

longe

[Jer.

xxin,

23).

Et

itorum

pcr

eumdcm
me
et

prophetam, Pcrcata, inquit, separant
vos.

intcr

angelorum ejus,contra condeitatis oppugnare non trepidat, non habet remissionem in n?lernum, sed reus erit Ktcrni dclicti, sicut evangolista Marcus

suam majcstatem

evidentcr exponit,qui posito hoc Doinini tettimonio,
iii

Unde Joannes Constanlinopolitanus
Reparationc lapsi
:

libro

do

subjunxit

atque

ait,

quoniam dicedant, spiritum
iii,

« Si ergo

pcccata sunt quai nos

immundum

hubet (Marc.

30).

"

Hanc prophetae
hujus

separant a Doo,aurcramus e medio islud obstacuIum,ot nihilost quod nos prohibeut conjungi Deo.» Et idem in eodem libro

sententiam, qua dicitur, E.vc,rca cor populi
{Isa. VI, 10), el

rcliqua oxponit beatus Gelasius in
Acaoii, sicut qui legerit inve-

Cum

inipasisibilem

esse

tomo de anathematc
nirc v;ilobit. Et item

naturam divinam diflinitio veritatis ostondit, intelligere debemus, quia etiamsi punit Deus, ctiamsi poenas infert, non hoc cum ira passibili, sed cum ineffabili elemcntia facit, medentis non perimentis
affcctu.

Beda

in

Evangolio Lucn; {in

Lucam

cap. xii), quia incxcusabiliter pereunt,
fieri

quos

vult Dcus salvos

:«Quid autem et a vobis ipsis

non judicatisquod justumest? ostendenseos,utpote
rationalem croaluraiu, ctsi litteras nesciant, naturali tamcn ingenio possc dignoscere, vel eum qui

Et ideo vale libenter reclpit poonitentem.

Pffinitentio;

medicamontum

si

pra;vcnions curct ani-

mam,non

facil

cum

nire pro his quaj commissil in

ad vindictam iracundito perveDcum.Non enim,ul

operainsoqu;o neino alius focisset,supra hominem
intelligendum, et idoo

Deum

esse

credendum;

vel

diximus, propter scmetipsum vindicat Deus in peccatorem,quasi ulciscens injuriaml54 suam.Nihil

post tot

sfficuli

hujus injustitias, justum Creatoris

C judicium

cnim talo rocipit in sc natura divina,scd ad utilitatem nostram facit omnia pro utilitate nostro et correptiones inducit et pronas, non ut se vindicot, sedut noscmendet.Quodsi persistitquis in duritia,
;

esse vonturum. Ncmo igitur, ex eo quod supradictumest.servum nescientcm Domini volun-

tateni vapularc

155

paucis,
:

intcr

peccandum de

sicut et

illc

qui avcrtit a luce oculos

suos,damnum

nullum, semelipsum vcro tenebris condcmucivit ita et qui per cor impmnitons contcmnerc sc pulal virlutem Dei,scmctipsum alienum efficit a saluto. Et in Evangclio Marci scrip tum cst Qui autem blasphemaverit in Spiritumsa^i. ctum, non habel remissionem in xtemum, sed rcus
luci intulit
:

quidem

remedio nosciendi pr;osumat quia,ut alia taceam, ex eo ipso quod homo est, nec mala quK cavcat, nec bona potost ignoraro qu;c appotat. » Hinc et Paulus in Epislola ad Uomanos, quia, inquit, quod

notum

esl

Dci,

manifcstum
:

est

illis

(lioyn.

i,

19).

)>

Notitia Dci manifosla est ex Undc Amlirosius mundi f;ibrica.Ut enim Deus, qui natura invisibilis
est,

:

ctiam a visibilibus possit

sciri,

opus factum ab

eril

xterni
cap.

delicti (Marc.
'il)
;

iii,

29.)

Undc

ct

Bcda

{in

co cst quod opiflcem visibilitate sua manifestaret.ut per cerluiii incertum possct sciri, et illc cssc Deus

Lucem

«

opora DeijCUMi ilo stimulalus invidia o;iluinniatur ctChrislum Uoiquc Vcrbum, et opcra Si^iritus sancti dicit esse Ueclzcbub,isti
in

Qui ergo mahifcstc intelligcns virtutc nogarc non possit,oadcni

omnium

crodorctur,qui lioc o|)us fecil quod omni-

bus possibile cst.Deus oniiii illis manifcstavit.Manin festavit se Deus dum opus fecit por ipiod [lossct agnosci. Invisibilia enim ejus a crcalura mundi pcr
ea

non diinittctur,nequcin hoc sfficuIo,neque
ct ci, si

qux

facta

snnt inlellecta conspiciunlur (liom.

i,

futuro.Non (]uod negemus
fiori, ct in

pa^nilonliam

20), et sequeutia, qu;c

agere volueril, |)osse dimitti ab oo qui vult

omnes

agnitioncm vcritatis vcipsi Judici ct largitori venia; credentcs,qui et so pconitcntiam scinperaccepturum,et hanc blasphcmiam nunquam dicitessc rcmittendam,crcdaiiius

homincs salvos nire; sed quod

ibidom mirabilis Pauliis, ct cxpositor cjus .Ambrosius prosoquuntiir.Sicutcl Lco in tomo ad Kbivianum de Eutychc loipions (ci^ist. « Scd si de lioc, inqi it, 10, cap. 2) dcinonstrat Christian;c fidei fontc purissiino sincerum intellectum audirc non poteral, quia splendorem pcrspi:

huno

l)las[)homiini cxigonliluis morilis.sicut

cu;c vcritatis obc;ccalionc sibi propria lcncbrarat, »
et reliqua. IIoc

nunquam

ad rcmis.sioneiii,

pa'nitoiili;u

ncc ad ipsos dignos fruclus essc pervciituruiu. Juxta lioc
ita
lilasjilicnij,!'

autom quod dc spccic
intclligi, vcluti et

csl

diclum

in

gcncrc

quod JoannesEvangclistadcquiliusdam

debot

sanctus Grcgnrius in libro

219
XXI
in

HINCMARUS RHEMENSIS
Moralium
I,

AilCIlIEPlSCOPUS.

220
Dominus,

(rap. 2't) dicil

:

"

Tmdidil

illos

Dcus

^

rectos ct zclo Dei ha;c agebat.dicit dc eo

reprohum scnsum,
28).Qiiia

ul fiirianl iju.r
gliirificaro

{Rom.

onim

non convcniunt, ni)luf!rual quoin

quia

11(15

elcctionis milii

coram

rjentihus el reyihus ct
<>

cognovorunt, rcprobo sonsui Iradili ad lioc relicti sunt,ul ncscirciit jam ponsarc mala qua; facieljant.»
Et item in libro
proficit
qiiia
viii (cnp. 0)
:i<

IX, 15).

Et in

tneum omni populo Israel (..ict. homilia sccunda de Psalmo l :»Micst,

ut portct notncn

scricordia Dci inajstimabilis cst, sinc fine cst, quaj

Nunc enim pcccalor
Ijlasphcmat ct

comprehcndi non
vinccns

quisquo llrum non incluit
:

cl vivit,

omncm

potcsl, superans omncm scnsum, cogitationcm.Scd quia talis cst mi-

scilicet

miscricors Crcator,

qucm

scricordia Domini.taincn iion ut homines misericor-

cxspoctanili)

vull

corrigero,

aspicicndo non vult
24).

punirCjSicuL scriplum eai: Dissimuluns pcccata homi-

num

propler pwnitcntiam (Sap.
:

ii,

><

Et

in

libro

diam consccuti rcmissiorcs ficrent,quaerit quiddam a nobis Deus.Miseretur quidem,sed non passim niseretur.Provocat nos et dicit Da tu et aliquid, ut
:

XVI {cap. 18)

<

Sic itaque aiiima cjiis

voluit lioc fecil,

quodcunquo ut indc quoquc voluntatcm suam
illius rcpiignari videbaliir."

pula.millc scelcra perpctrasti, habcs onera delicto-

implcatjUndc voliinlali
(Jiiia

ut Augustiniis in libro de
:

Bono

pcrscvcraiiti.-n
facit,

rum,volo alloviarc pondus tuum.da et tu manum non quia lui cgo cgeo,se quia volocltcaliquid confcrrc ad tuam salutem.Quomodo ergo latro
tuain
:

dicit

<(

Nihil fit,nisi
»
1 'i)

quod aut ipsc
:

aut
ii

ficr'

salvatus est el lanta solvit peccata? Scilo

eum roise-

ipc pcrmillit.
raliuin
{caj>.

Unde
dicil

S. Grogorius in libro
«

Mo-

Quia Dcus sine mulabilicomprchciidit vidclicct ct bonaqu.T adjuvat,ct mala qiia; indicat, ct qua; adjula rcmunerat et quffi judicans damnat.In his quK divorsodispnnitnrdinc divcrsus
talc simul cuiicLa rcspicil,sinc distcntionc
:

nonest.»Et Ilicronymiis incpislola ad Philcmonom, contralioc quoil diciiiil riolbcscalcus atquc PriidcnQui non salvaiitur, non csl pcnitus voluntas tius
:

« Si enim Dcus volunfiant, ila dicit non cx nccossitate bonus est, debuit linminem faciens ad suam imaginem et similitudinem faccrcjhoc cst ut ipsc volunlarie ct non cx nccessitatc bonus cst.Qiii autcm asscrunt ilacumdcbuissc fieri, ut malum rccipcre non posset, hoc dicunt Talis dcbuit ficri,qui nccessitate bonus cssct et non C

Dei ut salvi
tarie ct

:

sua tanquam adminiculo usum in eo quod dicit Mcmento mci, Domine,in rc(jnum luum {Lue. xxiii, '12). Quid conlulit Dcus saluti ipsius"? rcmissioncm vidclicct pcccalorum.Quid vcro intulit latro? indicium salutissua;,conressionis fidcm.Qualcm? grandem ct cxcelsam nimis.coilum tangentein. Quomodo? crgo dicam. Juda?i vidcrunt mortuos suscitalos, ct post virtutes adnunicratas, latro, inquit, nihil liorum videns, sed consideraliat sputis rcpletum,crucifixum, aceto potatum ct fcllc.
ricordiaprovocatum.et
fide
:

Et

cum

hajc

omnia

vidcrct,

non

est scandulizatus,

scd rcgcm coclorum confessus est. Vides

quoniam

nonsinc causamiscricordiamconsccutus est,quiaet ipse fidcm intulit ad salutcm suam.' Necnon ct publicam.us alicna injustc aufcrcns,quoniodo salvalus
est? Transicns

:

namque

Christus dicil ad euni :IVni,
secutus csl eutn
latro

voluntatc.

Quod

si talis

fuissc effectus, qui

bonum

scquere me. Qui statim exsurgens
(Mntlh. IX, 9). Et sicut

non voluntato scd neccssitate pcrficerct, non Cisct Dco siinilia, qui idco bonus cst quia vult.non (piia cogitur. » Et S. Prosper flSO in librc SiMilcntia-

confessionem intulit, sic publicamus 157 obcdicntiam suam.etmcruit in apostolatus ordine collocari. Sicut cnim, cum qui-

rum (cap. 108) bonum est quod
:

«

facit

Ncino invitua bcnc facit, cliamsi quia nihil protest spiritus
:

dam

gravi a^gritndino vcxatur.ct multis

modis

imiisi

gct mcdic.iminibus,ct attcnuatus est sumplil>u!<,
introicril

timoris, ubi non cst spiritus charitatis. «

Et Joannes Chrysostomus in libro ad Dcmetrium dc cordis coinpunctions :<< Possumus.inquit, ctiam cx his ha?rcticis occasioncs dare, si dicamus quia aposloli ct omncs sancti.non cx proposito suo et laborc mirabilcs facli sunl,scil cxDeigratia sola. Diccnl enim, Et quid prohibct omncs fieri talcs?
t^iralia

cnim Dci

si

nihil rcquirit a nobis, sed

ipsa
.>

cst qua: faciL

uiiumqiicmquc pcrlcctum.cur non ct omnibusex a;quo infuiidiLur,cL liunlomncs rcpcnte pcrfecti? Non cnim cst pcrsonarum acccptorDeus. Sed quoniam non sola gratia Dei hocagit, scquitur enim ut et nos quod in proposilo ct viribus noslris
cst cx[)lcamus,idcirco vcnit
([110

mcdicus, cl dixerit ad cum qui ajgrotal, Plurcs spccies ad confectioncm medicaminis ncccssuriajcrunt; respondeat vcro a-grotans, Non hiibeo undc tantas species emnm, paupcrtatc dctincor; dicatadcummcdicus.lllam ct illam damihi specicm lanlum, ca;tcra de mco pr.TSljibo. Idcoquc rogat David, ut multum ab iniquitatc sua lavetur. Quid crgo pro hoc munus intulit? Dixit, Miscrcrc mci. ct, us(|ucquaque lava iiie ab injustilia mca, ct a
dclicto

mco munda

nie,

quoniam

iniquilat4'in

quidcinin
([ui

unumquem-

gratia Doi

;

si;(l

apud cos

digne explcnt ea

quic in ipsis sunt pcrmancl,ab his vcro qui ininus

digne agcnt cito disccdil.ad eosautem qui nccdum iniliuin faciunl converli .-id Deum,oninino noc vcnil.

cgo cognosco. Yicissitudo cst, Dcus dat, et qui salutincct reus. Dcdit Dominus misericordiam suam, dcdit el qui pcccavcral confcssionem peccatorum suoruni. Parum quidem, sed quod habuit. Quid dabis, o David, ut snlvari [lossis, uli niisccalur incdicamcnluni? Quonintn, ini|uit, iiiiquitntcm meain cijo eognosco {Psal. 1., i).
>•

mcam

Et ilem ad
•<

Dcmctrium de cordis compunclionc

:

Ileclascnim menlcsdiligil,et sinefuco proposiluin, Quoil eliain in Paulo pcrspiciens, licct alio adhuc
ilincrc viderctur
iuccdci-c, taincn, (^uia

Et idco, inquit, perditionis nostra; causa nulla nlia (|uam ncgligenlia noslra csl alquc dcsidia. »
El
iii

proposito

hoinilia

de militia

spiritali

:

«

Scito

autcm

221
quia
te

DE PR.EDKSTI.NATIONE DISSEIlTATIO POSTElilOR.

000
de sua
fuit liln

non vincct natura corporis, neque stranguneque tc obnoxium focict ex libero nisi voluntaria dcclinatio. » El item in humilia de patre et duobus filiis « Describitur autem in istis,
labit invitum,
:

A

est,et meretrix testis csl, qua3

tione sollicita.

Non

igitur videndo
;

tua libcralione desperes sed et non debes csse securus. Utrumque enim periculo-

meretriccm, de Judam cogitando

elevidenter ostenditur liborlas
nali inseruit

quam

anima? ratio-

sum

est, ct confidentia, et

desperatio.

\am

confi-

creutor
illura

Dcus. Vide cnim, pater isle
disccdere volentem retineat,

quomodo nec
nec

liberi arbitrii auferat

poleslatem. Neque alium
forte

ilerum desperatio post lapsum noa admittit exsurgere. Et ideo Paulus exhortatur dicens Qui se pulal siare, videal nc cadat
evertit, ct
:

denlia

slalem

manerc cupientem cogat abscedere,no
lium malorum,qua3 postca his suo
ipse potius auctor csse videatur,
si

sequen-

(I

Cor. X, 11).

Hahes excmplum utriusque personre.
se starc putarct cecidit
;

vitio

accedcnt,

Discipulus

pum
:

meretrix
»

in illis liberta-

cuin se cecidissse arbitrarelur exsurrexit.

Et

ite-

Sed nec apcrle eum omnibus publicabat, ne irapudentiorcm faceret; nec penitus dat, quia ex nobis, non ex Deo, inopia: ct offmsionis nostrae causa proficiscitur. Accipiens nutem parsilentio praeteribat, ne celare arbitratus audacterad prodilionem properarct. El ideo frequenti admotem smm junior peregre, inquit, abiil loni/e [Luc. Unus cx vobis tradat me (Mallh. XV, 13]. Quod autem ait longe, non locorum intcr- n nitionc clamat XXVI, 21). Xec tamcn eum magister piissimus pucapcdinem, sed dcclinalionem mentis cxpressit. blicabat. Et degehenna fuit swpissime locutus, et Qui enim oblivioncm Dci ccperit, hic verc percgrinari a Deo dicitur; sicut econtra, couversatio s;cdo regno coclorum traclavit assidue.Utriusque merilum frequenlcr cdoeuit,el quid pcccatorihus con. cularis non solum pcrcgrinum, scd ulicnum Dco stitutum cst, et quid non peccantibus pneparatur hominem facit. Et ut brevitcr dicam, sicut pcregrinantcs a saiculo prrcscntamur ad Doininum, sic et ostcndit. Scd ha-c omnia crudclis illo contcmpsit, permanenles in rcbus terrcnis a ccclcslibus exsulact Deus iUum non traxit invitum.Et quoniam bona atque mala in nostra Deus posuit potestate, electiomur.Dcnique et Cain exiit a facie Domini.et longe nis liberum donavit arbitrium, et invitos non retiefficitur; non quia et locus aliquis foris csset in net, et volentes ampIcctitur.Nam non sponte bonus conspcctu Dei, sed quo sua toente divisus exiisset malitiam non amittit. Et idco Judas,nimia^ cupidia Domini respectu, per homicidiuni scparatus a tatis praicipitatus urdore, ca!ca quadam improviDco. » Et item in libro dc Eruditionc discipWn» « Quoniam quidem minus est peccatum ci qui pcosione deccptus, suam vcndidit aniraani, et su;c sacat priusquam agnoscat disciplinam Domini.NuIla lutis mercator exstitit, ct ait Qui vultis mihi dare, autem venia est peccanti post agnitionem Domiiii, et ego vobis eum tradaml (Matth. xxvi, 15). Et ut nisi pccnitens revertatur; quia Deus mortcra non C virtutum Christi cliam inhac partc cognoscas, rum fi!cit,et non vult mortcra moriontis, quantum ut read cupiendum eum advenisscnt,voocm cjus minimc

tem

propriee voluntatis absciderit. Ilaque ctpetenti

rum

in

eadem

«

:

:

:

sit spiritus vadens et non gS,S revcrtcns.quorum daninutio justa cst » Et in hoinilia secunda Psalmi i, « Peristi, sed poteris salvari fornicatus es, sed poteris continerc moochatus es, sed poteris libcrari ad spcctacula pro:
;

vertaturcl vivat.Nc

tolcruiv.
ruiit,
i;i

polucrunt,
i|uoiiiaiii

sed

omncs
in

territi

cecide-

nibilominus

sua impudentia

;

rucbas, sed

potcris

rcvocare

podein,

cum

malis

E5f) pcrdurahant, ipsc sc ultro coramisit, ipsc sc Christum nullusaccuset, cur Juda; cognitionem non mutavit adversam. Sed si quis hoc dixerit,audiet,Judas i]uemadmodura
tradidit. Et ha^c diximus, ut

hominibus vcrsabaris, potcris rcccdere et cum bonis essc. In utraijuc partc hubes libcrum urbitrium.
»
:

corrigit potuif? sponto,an invitus? Si

invitus,nulla

corrcctio cst,
toUitur. Si

mcntis malitia necessitate non sponte, oninia qua; meliorarc animam
si

nam

Et in homilia dc proditiono Juda; « Quid igilur qui meretricum mores valuit coinmutarc, discipu-

potcrant audire cognoscitur. Et
puit,

rcmedium

res-

lum non

potuit rctinert? Valde, inquam, ct incuucfantcr valuit retincrc; scd noccssitate nolcbat bo-

non medici vitiuin est, sed laiigucnlis. Et ut seias ejus crimen csse qiiod prodidil, non mugislri, .sxpiiis Deus dc prodilione pnodixit, et totius eum

ad se curabat. Tunc n philosophiu' pra'cepto et scrinone docuil, et rcbus ostendit.Dederat ei da'monum potostatem,gehenna! tum, nulla necessitalc constriclus,sponle proccssit, tormcnta monslravit, coclorum regna promisit, seefliccrc,

num

nec

vi

tralierc

abiit, inquit,

non invitatus a principibus sacerdosceleratffi

et

propria malignilalc consiliuin genuit

creta racntis ojus el pra!dicebat et

non publicabat,
foeit partiri|ii-m,

in(!ntis nullo participe

cunvocato.

»

Et pnst paulu-

pcdcs ojus
niliil

cum

aliis lavit,

monsnj

Ea oniin qu:e vel injuriosa dcinonstrantur, Domiiii miscricordiani clcmcntiamque dcclarant, qui proditorcm suum Jutronem sccleratum
liim
:

«

ponitiis pra;lermisit,scd in nialitiu spontc du-

ip.-ani

ravit,

ctjOiTmihus admonitionilius spretis, prodilor

tantis beneficiis ampliavit, et

dilionis

usque ad ipsuii prolenipus snlitis udiiiiiiiitionibus toloravit.

malignus cmersit. El ul cum possc mutarc, scd corrigi noluissc cognoscas, postquam cum Iradidit,
jactuvit triginta denarios, ol ait
:

Pcccavi Iradens
nii-

Nam

admonebat, suadcbat, ct omiii sludio cum sanaro curabut. Scd si ille scrmonciu rcspuit, si
tunti magistri

fanguinem innocentis. Quid cst? quando ab eo
raliilia

gerobaiitur, non
:

dixisti

:

Poccavi

tradcns
ot

verba contcmpsit, Christus causatio

sanguinom justum, sed

Quid vullis mihi daic

223
cgo vobis tradam

IIINCMAIU lillKMENSIS AltCHIKPISCOi*!.

2i\

cum ?

cL pusl lactuin scclus, post A.

coinmissum

dclictuiii,

post

complelam

prodilio-

ncni,post|icrrcclum pcccatiim cognovisti peccatum.

Ex hoc,
non

dilcclissimi

fratres,

edocemur quod ncadmonitione

gligentibus ct dcsidiosis lacile admonitio prodesse
potorit; studiosis

Cutn eniin sigiium dedit, orc doloso aperuit qucm lenerenl. Juda?i quoquo, cum cum volcnlcs dolo perdorc, iil Evangclium pandil, clamavcrunt dicentes Crucifiye, crucipiic! » Hinc et pr;cfatus Joanncs in raemoralo libro dicil
est.
: :

apcrtum

autcni, eliam

<

Sicut ct Judas,inquil,illo non solum nullo

iiilrin-

multumcommoditatisaccedit.Namet iste quando magistcr adnionebat non fleclcbatur, ct quando nullus adinonuit,c.\cilataconscicntiascelus cognovit admissum,ct projccit ti-igiuta denarios. » Qiiod ncmo l.cditur nisi a semelEt itcm iu libro « Nouncperipso, post cnumcratos Pauli laljorcs mansit, in(iuit,scinpcr idcm Paulus, el idcm vocatus apostolus? Econtra autcm, Judas unus fuit et ipsc de duodccim, ct voeatus ai)0sfnhis fuit. Scd neque quod unus c.\ duodccim fuit, ncque quod
cessantc,
:

sccus impcllente dilapsusest,scdc contrario pluribus adjutus remediis sturc non potuit. Vis ut hajc

nonsolum persingulagesta,sed etiam per populos docearn? Quanla erga Jud.-corum populum cura
cxslitit divina;

providenli;o?

Nonnc omnos,

ut ita

:

dicam, crealura! emendalionis corum minisleriuni pricparata; sunt? Nonne pra; cclcris omnibus hominibus nova quaidam el magnifica eis vita: inslituta sunttradita?
-n

et

post

omnia

cis divina

attributa dicit

:

"

El tamon post

omnia

h.TC

munera lam
csl,

vocatus apostolus dictus

rst,

prodcssc

ci

quidquam

cvidentiadivina! virtulis insignia, ot post universam

poluit non habcnti aniniuin virlutibus dcditum. Scd

gloriam quaj

eis

supra cunctos morlales data

Paulus quidcm

cum

pcuuria et plagiscucurrilcurillc

infideles cxstitcrunt et ingrali.Caput

namquc

viluli

sum

qui ducit ad calum;
in

vcro,

vocatus cssct

apostolalum,ct simili

cum ct prior cum c;ctcris

adoravorunt,et dcos quffisierunt sibi alios ficri,cum lantu talosquc Dci virtules alia; adhuc in oculis
luibcrontur, alia; voro

gratia donatus,cffilcstcmquc cdoctus essct philoso-

recontcm

et

nuper gostam

phiani,ct sacnc Ohristi mcnsa^ vcncrandiquc sacra-

scrvarcnt in corde

memoriam. At vcro Ninivitarum
non legibus, non
illu-

menti particeps cxstitissct,habuisset cliam donum Spiritus sancti, ita ut mortuos suscitarcl, et leprosos curarct,ac da^monia ciriigarct, cumquc dc contcniptu rcrum s;ccularium
1'uissct

populus, alienigcnaetbarbarus, nullis prius di^ina:
providentia; bcncficiis assuetus,

mirabilibus, non prioceplis uUis aut operibus

ciloctiis,adh;crcns

latcribus (',hiisli,atquc iiidigcntium sibi csset

com:

missa dispensatio, quo

scilicet

avariliaj

per hoc
fur
ta-

latens in eo vitium sanarctur, erat

cnim

men
erga

nec sic quidcm proficere in melius potuit.cum

naufragum, vultu percgrinum, noc unquam sibi prius cognitum; primo statim ingrcssu dicentcm Adhuc triduo et Ninive subvertetur. Ex istis solis sennonibus convcrsi sunt ad timorcm Dei, abjcctis-qup conminalus,
vidit

homincm

iiabitu

:

cum

tot

tantiscpic

provisionibus

utcretur.

C

tinuo

prioris

vita;

malis, ad virtutem se el ju-

Sciebat cnini Christus ([uod avarus cssol Judas, et

stiliam per pocnitentiam
niain

contulerunl. Vidos quovipilat.

pro amore pccuni;o pcriturus; ct non
arguit

solum nou
latenlibus

cum

pro hoc

vitio,

scd ct

HGO

medicamontis curare voluit.ipsi committcns dispcnsationcm pccuni;e, ut hahciis in manibus quod dcsideral(;it,
rct,

perniciosa passio,cxplotacupiditate,cessain ilhim

nc dccidcrct

mortis fovcam, sod
iii

nii'io-

ribus malis majora rcprimorct. Sic

omnibus qui

semetipsum non Ia;scrit, abaliis non potcstIa;di; et rursus qui sometipsum corrigcrcet einendarenolucrit,ct (luod in ipso cst ati]uc

in

potcstatc

i^jus cx-

suiquc mominit, non soluin ab hominibus non potcst la;di, scd ICI imniincntcni ccclitus iram repellit? qui vero sometipsum prodil et l;odit, ctiamsi millc intrinsecus divinis bonoficiis fulciatur, non ci sufliciet ad salutoin quia ncquo Jud;cis lanta inirabilia, quai in eos collata sunt profuorunt, ncquo alienigenis quod nihil horuin adcpti fucrant obruit; sed quoniam aniino proposiloquc recto, cum el soipsos dcdcruut Dco, parva occasionc sumpta pluriinum
qui intus cst ot
:

plcrc, luillus ci cxtrinscciis prodcrit.» llndc ct san-

ctus Augustinus in libro llypomnosticon ad
dicit
:

locum
j)

profeccrunl.» Quaproptor, ul sanrtus Grogorius in homiliu Evangclii 13, dicit " Dous dcspiciliir cl
:

Quod ut probare valcanuis, solum rcorad excmplum sufncerc Judam. llunc eniin Dcus cuni
II

cxspcctat, conterani so vidct cl rovocat.injuriam dc

coiilcmptu suo suscipit,ct tauion quandoquc rovcrtentibus ctiam
praMiiia
pniniiltit. >
Pr;o''

pra-scissct in viliis

propria; voluntalis
siii

pcssiinuin

Qui rtiain, ut
-

bcnc a Chrislo confcrcnda nialcusurum.ct avaritiaardcntcm pretio Juda;is Dominum traditurum, panam oi pra;destinavit ex mcrito, dicontc pcr David Spiritu sancto Deus, laudem meam ne lacucris, quia os pcccaloris
:

forc, id cst clcctionc discipuhitus

Auguslinus
dicit
:

in libro

de

snnctorum

El ipsi quia volucruii
:

unt. Et itora

gligut

Nomo hanc ejus lonpiniinilalcm ncGrcgorius : quia tanlo districtioncm justitiani in judicio
excrit, (juanlo
pra?i"ogavil. »

et os dolosi

snpcr

me upcrtum
iii

cst (l'snl. cviii, 1), id

longiorcm palicntiam anlcjudiciura Ijnoiat Ilinc clcnim Pauhis dicit
:

est Juda;, vol
dicit
:

Juda>orum,

Christum Juda;, cuni

(Juiil vultis milii

darc,ct cijo rohis

cum

Irailamj

quoniam beniijnilos Oci ad jHniircnlinm Scrundum duriliam nuicm .nnm
tftesiiurizas lihi iriim in dit
ir.v cl
illi,

Ir

o<<duciL
'

•<.

(HlatUi. ^xvi, 15) et

posl pecuiii;o spunsioncm dans signuin traditionis : Qucmcuii(|uo, inciuil, osculntus
ipso
est,

..

,,!;,>/(

judicii Dei {l\om.

ii,

4).

Et

ut

.\iigustinus in
crcdidciiint.

vero

tcnele ouni.

Ideo supcr

mo,

ait.

pra;fato libro dicil, quia uolucrunt

non

:

225
Et
si

DE PR.EDESTIXATIDNR DI8?EnTATI0 POSTERlOn.
forto crediderunt, de illorum

226
non erumpct ncque pcccatorum

numero
:

exstite- A.
confii,

innocens cst

ct misericors, ct

^•unt,

de quibus ilem dicit Apostolus
nosse

Qui sc

(•lamal)il, ct ipso mitis et propitiatio c?t

tcnlur

Bcum,

fuclis

tiulcm

npijanl (Tit.

0).

Dcniiinc

ponamus ortliodoxorum atque

in Ecclesia

probaiissimorumvirorumtostimonia^et videatlcctor
rcddant nobis atque capitulo tostimonium hinc es illorum sensibus et dictis excerpto, quod siraus catholica! Ecclesire filii, ct gratia Dei fidclcs
ilcvotusjSi

nostroruni.ljuaproptcr non rccipiemustuoszolantes impctus, ctiamsi dccies millics rcaccipies Phineem cl Eliam, ipsa audicntes quas non placebant Jcsu, a discipulis qui tunc erant mansueti et benigni spi-

verbi ipsius dispcnsatores.

CAPUT XXV.
Sequuntur orlliodoxorum verba, quibus coynosci vahut
qualiter exincle sancis Ecclesix
torcs.

cathoUci senscre doc-

menlibus benignus sit, crrantcm inquirat, et refugicntem advocet, et vix inventum in humeris toIlat.Non deprccor,non male istud dc nobis ipsis consilicmur,nequc in nos ipsos impcllamus gladium.Quicunquo enim inique agcre, aut quicunque c contrario bene agcrc inchoant,iIIo3 angclos, quorum voluntatcm faciunt, sibi aut malilia aut benignitatc consociant. Et illi quidcm benignorum angclorum discipuli cl comitcs, et hic ct illic cum omni sacra datione et libcrtatc omnium inalorurn ad sempcr existens sa^culum beatissimas dclcgantes terminationcs, cum Dco semper, quod est bonorum omnium maximum isti autem deci;

ritus participes, Christus in

Dionysius
gitui'pcr

quoque,
cl

ut

bcatus

Grogorius

ditit

Arcopagita, antiquus

vcnerabilis Palcr, sicut lcgralia Dci lidc illuniit>

Paulum apostolum

natus cl baptizatus, qui
fratre Doniini, aliisquc

cum

beato Potro et Jacobo

quamplurimis sanctissimis

Chrisli discipulis,
vitiu principis,

Ilierosolymis apud sepulcrum

vclut ipse in libro dc Divinis nomi-

dent a divina siniul el pcrpctua pace,

ct hic et post

nibus narrat.in synodo agcns fuil,ct disputalioncs eorum dc incarnatione Dci [•'ilii et audivit, et corain
eis rcgularitcr protulit, in cpistola

ad Dcmophilum,
fleri,ita dicit

quia omncs homines vull Deus salvos
«

morlem simul cum domcsticis suis erunt da-monibus. Non ergo oportet nos mulla fcslinatione cum Dco bcnigno ficri, et esse eum Domino scmpor, ct scgrcgare de malis in justificantibus,nos secundum
dignilatem ex nobis ipsis sustinentes
rarchas quidcm
?
>>

Ulique est enim, quin Christus Jcsus Dei Filius,in

Et in libro
:

parcntis, et supcr scientiam bcnignitatis,
stcntia cssc facit, ct

qua

cxi-

de Ecclcsiastico principatu, cap. secundo

« llic-

qua ipsa omnia ad essc pcrduxit, ct omnes homincs vult scmpcr fieri similes sibi ipsi, et communiales suorum, secundum singulorumquorumcunque convenientiam.Quidautcm
quia
Dt
et

unus quisquc, Dci

assiniilaliunc

omncs honiiues volcns
veritatis vcnire, prajdicat
Qiianli, inquit

salvarc, et ad agnitioncm

omnibns vcra Evangelia.
eis pote-

enim, acceperiml eum, dedit
fieri

rofugientibus cupidc juiigilur, ct contendit,
Bffi5

slatcm
^'

tilios
I,

Dei
Si

credentiLus

in

nomine

cjus

non

dcdignatur dcdignari a concupitis,

ct

causa accusantos lolcrat, quin magis promittit mcdcri, ct in his ipsi abstinent. Tamon appropinquantibus pra;occurritet obviat, ct tolus totos complcctcns osculatur, et non accusal dc prioribus, sed diligit prxsentia, ct diem fcstum agit, ct provocal amicos, videlicct bcnignos angclos, ut sit omnium dclcclanlium habitatio. » Et paulo post « Non oporlcbat, inquam, bcnignum in salutc perditorum, et in vita mortificatorum dclcctari, etsine dilalionc in humc" ris tolli vix ab crrore ronvertcnlcm, ct bcnignos angclos ad cpulationcm cxcitarc, qui bcnignus est supcr ingratos, et oriri facit solcm suum supcr malos et bonos, et ipsam animam suam ponit pro refugientibus.» Etitom ad locum, E.vparit coelum in islud : « Et horrui ego, quia Demophilus opinatur
se rcjicicnlibus, ct sinc
et ijjsc excusat
; :

BfiS crgo disccdit a vcro Uiminc, aut dc intcllcctualibuo spontanoo arbitrio maliliic cupiditatc concludcns naturalitcr inspcrsas sibi adilluminari virtutos per seipsum se
ijoan.
12).

quis

dcslruel.

Cvnrianns quoquc, doctor mirificns et martyr Dominica Xam cuni discipuli ab co non jam tcrrcni appcllonlur, scd sal tcrr.c {Mdllli. XV, 13), et Apostolus primum hnmincm vocct dc tcrra;Iimo,secundumvcrodcca;lo
nuignificus, in libro dc Oratione
:

..

(/

Oir. XV,

'i?)

;

ct

nos,

qui

csse

dcbemus

Patri

Dco
cl

similcs, qui solcm
iiluit

suum

oriri facit

supcr bonos

malnSjCt

moncntc,oramus
salutc faciamus
j)

supcr juslos ct injuslos,sic Chrislo ct potimns,ut prcccm pro omnium
:

ut quomodo in cwlo, id cst in nobis.pcr fidcm nostram voluntas Dci facta csl, ut
e coclo
;

cssemus

ita et in tcrra,

hoc est in

illis

cro-

bcnignum

in

omncshomines Deum nonesscet hu-

dcnlibus.liat voluntas Dci,ut(iui
nalivilatc tcrrcni,
ct spiritu

maiium, nequo scindigcrc miscrentis aut salvantis,
sacerdotcs ordinatione digni bcnignitali olfcrunt ignoranlias populi, benc intelligentcs quia et
ipsi

adhuc suut prima incipiaut cssc c(x:Iostcs, ex aqua
:

cum

subjacont inlirmilati.»Etpaulopost: «Incropat
ct

autcm
quentos

discipulos (Luc.

immiscricorditcr dignum

ix, 55), quia impiolatis putant judicarc pcrse-

« Potrus hora soxla in nali. » Et item tcclum supcrius asccndens {Act. ix, 10), signo puritcr et voce Dei monentc, inslruclus cst ut omnes ad gratiam salutis admittcrct, cum de mundandis

gcntilibus antc dubilarel.

»

Et iu opislola ad .\nto-

cum

S.imarilas.Istud

aulcm dccies

millics

loctum

esl

Non

liabemtis

conipiiti

non tcmcraria cpislola nostra dlctum, numquc pontificem, qui non possit infirmitatibus nostris {llcbr. iv, 15). Scd ol

nianum: < Utiquc, ini|uit, ad picnilculiam Doininus uon liorlarctur,nisi quia pLciiilcntibus iiululgcnliam pollicctur.Nam cum scriptum s\l Dominus mortein
:

non

fccit,

nec kvtatur in perditionc vivorum (Sap.

i,

227
13),

lIINCMArtl

HHEMENSIS

AllCH!El»lSr.(il'
in

228
Joroinia
:

uliquo qui nemincin vult prrirc, cupit pcccacpistola advcr.sus Judaeos

A

Logimus scriptum

Mnledirtus qui facit
Ifi;.

torcs pffinitrnliani a^ero, et pcr pu;nilcnli;ini linnuo

op.ra Dci uciiliijaitcr (Jcr. xlviii,
iu Evangeliis scriptuui
el
:

Legliiius et

ad
ita

vit.iin redirc.ii Iteni in

Omni

enimliahinti dahitur,

dicit

:

" Surre.Kit,

inquieus,

Doininus

tertio
:

ahundaljil

:

el

qui non

hahel, etinm

quod hahel

die, apcruit

testamentum novum, atque
ite,

ita di.\it

uuferetur ab co

{ilatlh.

xxv, 29). Ergo babcns

abun-

Venite,cxtpra; gentes ha;redcs moi, Israel

obaudivit.

Quaproptcr

discipuli,

cnim non in ultimam
his vcrbis
:

dabit.Propheta non est obnoxius maledicticnis conditioni, quia non negligentcr opera Dei egit, eum
toto cordc porquirens. Deiiido confidenter pctit nc

usquc
Venite

terrani, ct praidicutc per

orbem

quirat.Secundum Evangelia enim habenli dabitur, nuUa hic cxccptio cst,ncc ingenuitas, ncc diguitas, et ei qui non habct cliam id quod habct auferlur. ncc conditionis, nec positionis, ncc formae, nec Deus igiiur non aufert nisi non habenti,sccunduin ajlatis. Licet dignitatc magnifici.lierl nobiles, licet quod noquo rcpcllit nisi negligentoin. Adco autcm bonitate plenus csl, ut habentem abundantia niunescnes, licet juvenes, paupcrcs, divilcs, boni, malirelur adeo vero non vult quemquarn non haborc, que, domini at juo scrvi, indiffcrcnler a;qualiler introitc in hocreditatcm. Elsi debilis caplus es, et _ utnon habcnti ipsum quod hubet adimat.Neminem igitur nisi obnitcntem repcllit,ncmincm nisi ncglicorpore dcformis, elsi macula turpis, el capitc degenlem rojicit.llanc enim propheta protulit causam, fcctus, clsi oculis viduatus, universis liberc licet cur sc non repelli a niandatis Dei prccaretur, quia discuniberc in convivio, ct cpulari nuplias Sponsi. Nemiiicm pudeat, ncc a-tatis, nec liumililalis, nec non ox parto, nequc pcr desidiam Domiiium, scd loto corde quaisisset. Por quod intclligimus cuin a valetudinis, ncc conditionis. f.onsncvit enim Domimandatis rcpclli, qui per mullam incuriam fueril nus hujusmodi homines suslincre nam ct emcis indignus admitti et extra inhibentis invidiam esl oculos rcsliluit, et claudos ambulare fecit, et mutis sermoncm rcddidit.rt maculosos mundavit,ct morquod deculpa proficiscitur non merentis.» Et itein idcm in codein psalmo {in hclli, psal. cxviii, 01) tuos suscitavit. Ncc timctc qui pcccatis, priores ad
noluit.

undiquc palria hu;redilatem, Israel enim

gf;ntiiim, ite in

a;tcrnam
:

a inandatis Dci rei)ellatur,

quiaeum

tofo corde pcr-

Ncc dubitct quis

:

:

;

;

vitara venitc

;

nec quiliomiciJiumfccerilpaveat quia

« Misericordia

tun,

Domiiic, plcna est tcrn!. Terra,

fecerat, ncc furatus alicna dospcret quia involavcrat,

inquil, miscricordia Dci

plena

cst, qua; containi-

nec publicanus timeat quia concusscrat omnibus enim remissio peccatorumslatuta cst.» Etposlpau:

nata, qua; corrupta, qua; irreligiosa, qua: infida,quic

pcrdita est. Et

si

quis forte audebit impio orc proin

ca:

<c

Dominus

eos placidc alloqucbatur his vcrbis

:

phetam menJacii argucrc, tanquam non
:

oinnem

omncs qui silh oncrc luboralis, cl cgo terramDeiraisericordiampulet essc dilTusani.Deum Estote boni sicut Pnxws reficiiim. Est enim jufjum mcum phicidum, cl C in Evangcliis rccolat di.xissc onus levissimum (Mutlh. xi, 2S). '864 El rcspontcr vestcr, qui solcm suuni oriri facil supcr lonos cl derunt Non audiemus. Sed genlcs cxaudiorunt et malos, cl pluit supcr juslos cl injustos (MaUli. v, 45). crediderunt verbo salutari. » Et post pauca < Vivit 165 i'atiens enim et niiscricors Deus,dum mavult paMiilenliara pcccatorum quain mortem, liona sua queni intcrfecisti, iuipia llieriisalcm, et lamcn non tainjustis quam injustis lai-gilur,unieuique per patoiam spcra dcnegavit Doininus.Dedit enini veniam
Venile ad mc,
:

:

pccnitentia;,

si

quoqiioniodo possis pu'nitcrc. Quis
piiis? quis

tienliam longn; a^quanimitati.-^panilcndilonipusimpcrtiens. » El ilcm
«

tam bonus? quis lam
csto cuin
pocnites. »

tam misericors?
;

idem

(in

lamcd, psal. cxvin, 89)

:

Accipe, inquit, salutem, liccl nic oocideris
virgine. Licct

ha;res
si

non mercaris, ignosco

wlernum, Dominc.permancl vcrhuni liium in rtrU). In hiscnim tanquara in ctr-lo verbum Dei perraanel, in quibus boe verbuui non ofTcnditur ira.cbrictate,
In

Bcalus Hilarius doctor calholicus, qui propter
exccUentciTi doctrinam
tur,

odio,inndcIilalc,lasciviis.

Nam

ct si aliqiiamlo nia-

Romanorum

lurifer appella:

ncl in nobis, tamcn has cohabitatiunis su.t conlu-

In toto cordc
datis
«

cxponcns versum Psalmi cxviii, quo dicilur mco cxijuisivi tc, nc rcpcllns mc a mnntuis

melias non
vero h.TC
r.

fcrl, ut

scmpcr inessc pcrmancat.

Si

(in

bcth,

psal.

cxviii,

10),

ila

dicil

:

commcmorata vitia s-unper in nobis crunl, noc inlroire quidcm pnlluta corporiim domicilia dignabilur. Adest
dictura cst. Slal

Compelere bonitati Dci non vidolur,

ut a

mandatis
doc-

suis

quemquam

rcpellat;

scdsormonum

adjcctioet

autcm unicuii|uc proximum, ut cuim ad ost.um verbum Dei, ct
:

virtus

verborum, qua; cx

pcrfecta; coclcslisque

pulsat ostium animo; noslra;, ct dicit

Ecce stnntad

lrina;ralionc dispositaest, nihil dubium,nihil contrariuin in sc habot.Qui ergo

ostium pulso. Si quis apericl mihi ostium, ingrediar

secundum prophetam

ad cum

{.ipoc. iii, 2(1).
r.c

Vull rrgo scmper

iiitroire,

raavullpoccatorum paMiitentiam quammorlem,nunquid existimandus esl a mandatis suis quomquam
rcpcllorc? Proci.l
sil

sed a nobis
coeperit

inlroeal cxcluditur.

Claudimusenim
introibil

perh.x'C corporis vitia aninia; nostra; adilum.Qua^si

istud cxislimare. Sed neque

emundalis omniLus patcre,

modo

hoc nunc prophela scnsit, maximc qui in loto corde Deum pcrquisicrit. Sed absolutio dimcullatuin in his ipsis requirenda esl, ex quibus videlur existcro. Prophetu enim quid seaserit in promptu est noscere.

solis.qui clausis foneslra: volvis introirc prohibclur,

patenlibus vcro lotus immitlitur.Ipsc quidcm scmpor ut illumincl prompluscsl,scdlumen sibi domua ipsa obscratis adilibus cxcludit. Est cnim verbum

;

229
Dei sol
ipse in
juslitiffl,

DE PRiEDESTINATIONE DISSEHTATIO
assistens unicuiquc ut
introcat,
itcni
:

POSTElilOIi.

230 sum
viLis vcra, vos csiis

A

euli

indignus liabitaculo; quod significare Doininus

nec moraturlucem suam ropcrtis adilibus.»Et

intelligilur cuui dicit: Erf/o

oodcm psalmo

{in saiiiech psal. c.xvui, 115)
«

propacjines. Pater meiis agricola est. in

Omnis

jiropago

Declinate, a

me
et

maligni.

Nostrum

cst, inquit, et

me

non mancns, ncque fcrens fruclum, eradicabi-

malos amare
cere,
vitat, dicens

bonos, ct bonos ad bonitatcm, doqui universos ad se potius in-

tur. Et oinnein

propaginem

in

nie

manentem cinunferat (Joan.

secundum eum
:

dabit Pater meus, ut fructum

amptiorem

Venite ad me,

omnes qui

luborutis et one:

XV,

1).

Si qui igitur per fidcm corporali Dci

mancre
lii

rati cslis, ct cijo vos rcficiam [Mattli. xi, 28)." Et itcm

in natura

assumpti a Deo corporis merebuutur,
in fructus a;ternos

Sprevisti

omnes disccdcnlcs a
sit,

justiflcalionihus

tuis

cmundantur

ex se aircrcndos

{Psal. cxviii, 118). "
est, ut

Et hic, inquit, servata ea ratio
Sprevisti

omnes peccatores, sed sprevisti omnes discedentes. Si cnim peccatores Deus sperneret, omnes utiquo spcrneret, quia sine peccato ncmo sit sed spcrnit disccdeiites a se, quos apostatas vocant. Nequc intcrcst an in juslificatio;

non dictum

quia necesse est ut naturam verae vitis propago intra vitem manens toneat. At vero qui incredulus natus
in corpore Dei
fuerit, vel
si

et

credens maneat,

nibus Dei quis aliquando fucrit. Spcrnendus enim a Deo est quisquis disccsserit,quia manentis meritum conservat consummatio permancndi. Differt vero a
peccatore discessio,quia pcccatori vcnia pcr prcnitentiam reservalur; disccssio vcro cum ipsa pccni-

p

aut ob infidclilatcm,aut ob inutilitatein fructuum npgatoruni. Natus cnim cx Virgiue Dei Filius, non tum priinum Dci Filius cum filius hominis,sed in Filio

fructibus

tamen

fldei sua; carcat, ei'adicabilur,

Dei cliam
Filius Dei,
psit,

filius

hominis, ut
effectus

et filius

hominis esset

naluram

in se universi^e carnis

assum-

vera vitis genus in se universa^ propaginis tenct. Si qua crgo propago iiilidelis
est, cradicandam ipsa se praibet, per naturam quidem manens, scd per infidelitatem aut iuutilitatem revellitur. Ex hoc ergo labernaculo, tanquam ex vera vite, hic impius Doech et evellitur

pcr

quam

damnat,qua2 hinc oritur, cum voluntas eorum qui discessuri sunt est iniquia.» Et item in eodem psalmo (m lau, psal. cxviii, 17'!) Concupivi salulare tuam, Domine, ct lex tua meditiitentia discessionc so
:

aut infructuosa

<>

tio

mea

est.

Totum

se iste in

advontum icm,

id est

ct

emigratur, manens

[ler

naturain et in tabernaculo
:

Salvaloris, extendit, ut pcr salvatorem suiuin ;cter-

ct iu vilc,

scd per inlidelilalem dignus avclli

avul-

numquc pustorem

i.T

cffilo

angelis in c-eterna gaudia

perhibcat se receptum. Filius enim hominis venit
salvare quod perierat, missus ad oves perdi tas
Israel

sus autem de tabernaculo eradicabitur et de viventium terra. Qui enim non rnanebit in Ghristo, regni

domus
i.i,

Dominus Jesus Christus,qui
Ainen.
»

est benediclus in

Sfficula.

Item idein
:

iu tractatu Psalnii

non erit. Non erit autem, non quod non patuorit incolatus. Universis enim patet ut consortes sint curpuris Dei atque regni, quia VorChristi incola
sibi

dicit

Moysein maledixil, Dcum abominatus est, filios suos da:inonum hostiis vovit, prophetasocciditjipsum quoque DeumacDominum suum, sui causa naluin hominem, proditum prsetori
«

de populo Israel

C bum

caro factuin esl, ct habitavit in nobis, naturam

in

crucem

sustulit, ac sic toto vitaj suaidie iniquitale

huinaui generis assumens. Sed unusquisque pro merito, et evellendum se de tabernaculo, et cradicandum de terra vivenlium pra^bct, non prohibitus unquam inesse, quiaper natura; asscilicot in sc tolius

ICC

glorians

cum

rnaHtia pcrinansit.

»

poleos csset, potens tameu in Ilom in codem Hunc pru:

suriipli(jneiu incolasit receptus, sed

eradicabilurub

(c

pensai malitia; aCTectum

Dominus

in

Evangclio conqui lux

dcninat, dicens
vcnit in hunc

:

Uoc

est

auleiii jiulicium

crimcn natuiie cuiisorliu iiidignus exsistons. Eradicatiir ergo de viventium torra, qiuu in beata regione sanctis Domiuo congrogantibus
iulidelilalis

iGS

mundum,

et dilexcrunt
iii,

homines mayis

prarparatur; cujus ipse in Evangclio ineniinit di-

tenebras quain lucem [Joun.
cui ad

19).

Poinilus itatiuo,

cens

;

Ucati inansucti, iiuoniain ipsi li;i'rcditaliunt ler'i).

redemptionem peccalorum Verbuin caro factum est, ct Deus hoino natus cst, ut pcr fidei justificationein malcdicto lcgis libcr esset,

rain (Mallh. v,

Et hic

ideiu

prupheta

:

1'luccho
:

dum

iu trans.

grofsione lcgis
illum

mavult scrvire malcdicto, ipsum
T)

Domino in terra vivcntium (Psal. cxiv, 9).» El ilom Non enim confessio peccatoruiu nisi hujus s;ueuli tcmporeest,dUmvoluntatisua; unusquisqucperniis<(

tradidit pccna;, sanguinein ojus, ul pra;tor esset innocons, in sc ipse suscipions, et

Deum suum

sus cst, ct pcr
arbitriiiin.

vita;

liccntiam habct confossionis

Dccodcntcs

namqucdc
jam

vita,

simul

et

de

ha'c;igcnsdomutatnatur;oconsuetu(iiucni.M;ditiam cniin diligit super bciiignitatein, ct cx bonis aino-

jure doccdinius vuluiitatis.
praHcrit;^ vuluiilatis lex

Tune cnim

cx morito

coiistituta, aut quielis

rcm

convertit in pessima. Diligcre

quoque

injusti-

aut pa;n;c exccdcntium ex coiporc suscipit voluntateui.

tiam super

quam

loqui justitiam nialuit. »
«

Itcm

in

eodem.

Elevabo David tnbcrnaculum quod

riain cnini

Cujus tcmporis nou jam libcram sed necessavoluntatem ostcndit Prophcta, cum dicit Non
:

cccidit {.\mos ix, 11).

Sanctum

illud scilicet, ct vone-

inilii in

dichus

illis

voluntas, ccssaiit eniin vosi

rabile nati ox Virginc Dci corpus ct teniplum, in quo ([ui crediderit, taiKiuam consors Douiinic;c caruis haliitabit. Uiiinis
Ikcc iion

hiiilatos liber;o, eliaiu vulunlalis

qua

erit ccssabit

efrectus. Traiisiro

iiamque ud .Vbraham vulcns dives

auteni

inlidciis a

cognalione

chao mcdio nun sinitur;

cum tamcn

pcr liberlaloin

crediti corporis, id est Dci

tabcrnnculo,

voluntatis in Abraha; sinibus essc poluisset. Inlor-

rcvoUclur ct cmigrabitur, spirilalis hujus tabcnui-

clusacslergolibertasvuluntati?,(|uinoonfcssionulla

231
sit morliii,

III.VCMAI
sociinilmn
iil

iillHMI^NSIS AliClllKPISCdlM.
:

232

ijiiod

.scriptum cst

In /«-

\

frrm aatem quis ronfilehittir tibi?{l'sal. \i, ii). Ili'i:i " Populus hic labiis me liunurat, cur in psalmo ui autem corum lonye est a me (Isa. xxix, 13), quia nolunt crcdcre quod ncgaro non possunl. »
:

das quoquc in passioneDomini ministerium diabuli riiit.ct per oiim cffocliim volunfalis propria; csl cxbcculus,evaiigelista lcstanto.» Item in

Doininus, patiens scilicct

in

eodem :« Justus ultionem, dissimulafor

Item

in

psalmo

lvii

:

« Alicnati

sunl peccatores ub

ad pajuitcntia! tempus.Non interexordium human;B iniquitatis prompfus ad pocnam, sed desinendi a cri-

Esau alienatus ab utcro cst, antequam exsisterot nutianlur, Deo futuraj non ncscio volunlatis,
utero (Psal. Lvu, i).SiD

minibus seram
sinendi

licct

voluntatem peccatorum exspe-

cum

iiiajor niinori

serviturus etium

cum

et scrnionis lalsitas ct vit;c crror a vcntrc csl>

eum sine aliquo demodo fabricanlur, cum in longum peecafa tcnduntur, cum jam omne patientis misericordiaj
cfans: tunc cerviccs concidol,

ipso iiolius hoc scicntc,

quam

alii]iio

ad neccssilarclcrri

tempiis exclusum est.
11

»

Itcm

in

tcm gcnito naluramquc

pcccali.

Ac ne vitium
:

Ergo quia munora

ct benedictiones

psalmo cxxxii Dei, quibuD
:

posset ad origincm, pr;cdurale in his ad ohcdicn-

primum omniacum
runt,
-n

creata ct facla sunt benedixit,

dum voluntatis ciimen
ct

cxprohrat, dicens Furor
iispidis

illis

postea vero ex peccato Adaj in anathcmatc constitc-

sec.undum similitiidincni scrpenli.s.sirut

surdx

oblurantis aurcs suas, (jux niin c.raudiet roccm in-

gratum Dco est ea rursum in sanctificationis scdem rcdirc atquc dcsccndcrc. Bcnedictus eiiim
honio
fiiif,

cantanliuin, inrdicamcntis nicdiivita a sapiniilc.

Non

scd post bcncdicfionem pcccavit, et stased qui mavullpeccatoris poenitenbenedicfionis sua; rorem

excusatur

quxdam

neccssitas naturalis in criminc.

tiin iiiipius fuit;

Nam

scrpens innocens esse potuissct, cui aures per

tiam

quam morlem.vult

se ut surda^ sint ohstruuntur,

voccmque incanlantis

pcrcipit,

non audit,cum mcdicatamcdicaniina as;ipiciitc non Xcquc liic niarsorum c;iiitiis el consopila
siliila

ab Ilermon in Sion descendere, id estcx impielalis sedc in sanctificationis locum Iransirc. Rorc cnim
oinnia virescunf, alunfur, augcntur
illa
:

ita principali

vipcraruui

mcini)rat,quia hn;c

oadcm

ni.ijorc
lor-

Doi bcncdictioni;

homo

gignilur. siiirat, et cre-

cum energia

pcr fidcm nominis Dci virtulemque

scit.

Esf ergo

honum

pescunt. Scd illam

contumacem afquo insolcntom

crrore, id esl a profana Ilcrmon

atquc jocundum, ut a gciitili vcncrationc descst,

antiqui serpentis inohcdicntiam docct ;ulvcrsum san-

ccudcns, ad Sion, id

ad xterna; beatitudinia

clonim cantus

modicata a sapicntc niodicaniina ohsurdcsccntis. Cum ei quotidic, nc fallat.ne suhrcpat, nc mordcat,cliam suh divini nominis dcnuntiact

donium

transcat, et

eum

qui salufc
:<•

omnium

l.ctatur

ohlectct. » In

psalmo cxxxiv

Voluissct enim po-

pulum

suuni, quein in patribus

eorum Abraliam,

tionomandctur,ctfamcnohstructodesa;vitaudilu,ox quo non ohedientcsEvangelio nati viperarum sunf.»
In

non judicari, ob quem posl diversas plagas yEgyptum aflli.xerat, ob qucm in co
Isaac, ef Jacob elcgcral,

psalmo

i.xviii

:

« IK-cc

itaquc doctrin.-c mcnsa, vcl

v lumna
sciat,

ignis ct nubis astilcrat,

hic vitalis cibi scrmc, ct laqucus, ct captio, ct rclri-

aquam

c pelra ejeccrat,

obquem manna e

niare divicoclo miso-

scandalum cst,cuin anohis Dcus Jacob csse sit crucilixus ostcnditur. Ha;c est enim rctributio tanta; impietutis, ut quod nobis est Dei
hutio,et

rut, legein i)osuerat,

qui ab his

serat, tot irrcligiosorum

vcniam lantis sacrilcgis indulrogna dcjcccral, prophctas
nasci

misoral,unigenilum

suum

hominem

voluorat.

virtus,his scanihilum

sit.

Nam oum

illaqucati capti-

quc

siiit

scriplis, inlclligeiili;c faiiicn caront scnsu.

Et idro

KfS

oliscurati suiil oculis nc vidcant, id ost

nc luiiicn iiilelligcnti;ocontucrcnlur,quiasocundum

Evangelium, omni hahcnti dabitur, qui autcm non
habct,etiam (juod
liahet auferetur

ab co {Matth. xxv,

20). Indigni vidclicct qui intclligenti;e

scnsum ac

lu-

mon

;icci[iorcnl, cl idco cv;uigi'lic,i; libcrtalis scicn-

Scd lottantisquc bcneficiis poi)uIus ingralus, el coIjiius vinc;c primus eleclus, in ipsum 169 dominuiii vincc parricidales manus intulil, Doum quaittum in secst cruxifixum in hominc morlilicans.Scd electi sunl servi, quibus vinca fructum cjus reddentibus tradorctur quibus Dominus judicato populo suo pictutis su.T damnum consolarolur." In psalmn c.\\\\i\,(Juoniam iimtjuilirasli sujtrr omiiia nomcn
:

tiam non adcpti, pcrpcfuo udhuc lcgis oncre dcpriniuntur, ut Ibrant quod sustincrc non possunt.
:

>>

sanctum litum (Psal. cxxxvii, 2). • Xon tantum unlgcnili Dei nomcn cst cognitum, supcr omnia magn>-

Ilem in psalmo cxxi Ille Isracl, a domino Pharaonc vindicatus, in mari ahlatus, in dcscrlo angclorum
ciho pafus, in legc Prudifus, in prophclis objurgatus, in naf ivitafc a

D

ficatum

csl, ct in

exlendit.

omncs sc m^nsucludo sanclilalia Non barbarus, non Scylha, non scrvus,

non
cst.

libcr,

Domino per consorfium

corporis

nitur.

non mulicr, non vir, non a;tas ulla scccrSuper omnia cnini maguificatum Dei nomcn
i

susccptus, in cruco si crcdot salvatus, in resurrcclionesi confiterclurglorilicatus, niliil horum suum
crcdidit, nihil Iioruin inanere
:

aeris

Item in psalmo cxxviii « hujus spirifus, qui niinr opcratur

suum voluil. > Secundum piincipom
in (lliis ino-

Et idem idcm in libro priino de Fido [lib. (U Trin. in princip. :<• Essc aulcm filios Dci non ncccasitalcm esso scd potcslatcm.quia proposilo univcrsis Dei muncrc, non nalura gigncnlium affcralur, scd

bcdicnti;c. O|ioranlur orgo

h.T> spiritalcs noquiti.v iii his qui inobedicnfcs Dci logi sunt, quos voluntatis

sua) lanquani opcrarios cligunt, in rcs suas alicna

voluntas pra;miuni conscqiiatur. Ac ne id ipsum, quod unicuique osse Dei filium a Deo filio sit potcstas, in aliquo infirmitatem fidei Ircpida' impedircl,

nterccssionis ministcrio usuri.»Et posl pauca

:

«

Ju-

quia pcr sui diflicultalcm «gerrime spereturquod et

233

DE PHyEDESTINATIONE DISSERTATIO POSTEIIIOR.

234

magis optaturet minus crcditur.Vcrbum Deusi;aro factum est, ut per Deum Vorbuui carncm lactum caro proficerot in Doum Verbum. Ac uo Verbum caro factum,aut aliquid aliud esset quam Deus Verbum,aut non nostri corporis caro esset,habitavit in nobis:ut dum habitat non aliud quamDeus maneret
:

A

sciobat.

Quim

si

per impudcntiam elcctum putant,

Sed hoc a:stimare non possuni, euiu Scriptura dicat, quia sciebat Jesiis
diviiKo dcrogant potestati.

prodilunts erat (Joan. xiii, 11). Accipiant etiam ipsi,quarationeDei Filius, vel preevaricaturo mandaverat, vel elegerit proditorem. Venerat Doqtiis euiii

dum autam

habitat in nobis.non aliud

quam

minum

Jesus omnes salvos facere peccatores,etiam

nostr;c carnis

Deus caro factu.s esset, per dignationem assumpta; carnis non inops suorumquia tanunigenitus a Patre plenus gratiae et veritatis,
pcrfectus
libro
sit, et
ii

circa impios ostendere

suam debuit voluntatem.Et

ideo ncc proditorem debuit pra?terire, ut adverte-

quam
in
«

rent

et in suis

verus in nostris.
Tiiii.,

»

Itcm
:

omnes quod in electione etiam proditoris sui scrvandorum omnium insigne prstendit. Neu in co
I.Tsus est,vel

secundo

{lib.

de

post inediinii)

Humani enim

generis causa Dei Filius natus

e.t

Virgine est et Spiritu sanclo, ipso sibi in hac operatione famulante, et sua Dei videlicet inumbrante
virtute.

Adam quia mandatum accepit,vol Judas quia clectus est.Non enim necessitatem Dcus, vol illi pra3varicationis, vel liuic proditionis imposuit
-n
:

quia uterque,

si

quod acceperat custodisset,
:

eorporis sibi initia consevit,

ct

exordia

a peccato potuisset abstinere. Denique nec Judajos
sciebat, et tamen ait A'on veni ad ovcs pcrdilas domus Israel {Mallh. xv, 24). Ergo non in mandantc culpa, scd in prajvaricanto peccato. Et quod in Deo 1'uit ostcndit omnibus quod omnes voluit liberare. Nec tamcn dico, quia praivaricatirpnem nesciebat futuram,imo,quia scicbat asscro sed non idco pereuntis preditoris invinisi
:

carnis instituit, ut

homo

factus cx Virgine

naturam

omnes credituros

in se carnis acciperet,perquc

hujus admissionis so-

cielatem sanctificatum in co uuivcrsi geucris
ni

humase

corpus existeret ut
:

quemadmodum omnes in

per id quod corporeum sc essc voluit conderontur,
ita

rursum
cffici,

in

omnes

ipse per id

quod ejusestinvi:

sibile referrctur. »

Et post pauca
fieret, et

«

Non

ille

eguit

homo
id est

per

quem homo

factus est, sed nos

eguimus

ut

Dcus caro

habitarot in nobis,

diam in se debuit derivarc, ut ascriboretur de eo quo utcrque sit lapsus.Nunc autcm uterquc redarguitur atque convincitur,quia et
ille

assumptione carnis unius membra universa; « Angelus pasloribus carnis incoleret. » Et item nuntiat natum Christum Dominum salutem univer« Cum Samaritana Domino erat sorum.rtEt item sermo vcnerat cnim redemptio universorum.» Et
: : :

laberetur accepit,et hic etiam in apostolatus

mandatum ne munua

ascitus est, ut vel beneficio Dei rcvocaretur a proditioniseirectUjSimul unde mali revincunturprodessct

oranibus.»Et in psalino cwiii cxponens versum,
fui/)n(Pi«^cxvni,69),itadicit :« Quam bonus Dcus rectiscordol Ergo bonus omnibus.quia
rccto vult esse corde.Qui

item :«Munus autemquod

in Christo est

omnc om

Boiiilalcm fccislicuin servo tuo, Domine, sccunduiH
ue/-6!iHi

nibus patet unum, et quod ubique non decst, in C

tantum datur

in

tum
ergo
sibi

residet, in

quantum quantum

quis volol numcre,in tanquis volet promereri. »
iii

Israel

omncs

autem cor

decliua-

Item in tertiu libro (libro

in

princip

i

:

«

Curam

vcrit, ipse

a se gratiam divin;e bonitatis avertit.
est,

humani

generis habens Dei Filius, in-imum ut

Scmpcr Dcus bonus
crgo bonitatcm

ideoque Paulus

ait

:

Vide

crederetur

homo

factus est,ut teslis divinarum

rerum nobis
carnis

esset ex

nobis, perque infirmitatem

Dei (Rom.xi, 22).l!onitas eniminomnes est,sevoritasin paucos.Donique
et severilutein

nobis infirmis ct carnalibus pnedicarctjVoluntalom in co Doi Palris etficicns ut
dicit
:

Deum Patrem
A'ci7i

subdiditidomapostolus:/iiC'05(y!((rft'Wi7uia'cW(.'CKii<

scvcritatcm, in te auteiii
cocidisbont, utiquc
tatc.

bonitatem.
el

Si

cnim non
Dci
boni-

veni

17

vulunCalein

meuin fuccre, scd

utorontur

ipso

voluntatem ejus qui inisil uic [Joan. vi, 38). « Sanclus quoquc Athanasius .\lcxandrinus iu opistoia ad Epictetum episcopum sic dicit :« Vere ho-

Nam
si

et tibi

idoo bonus est, quia periiianes.

Quod

131 non
Non

permanseris iu bonitatc,
es,

et

tu

excideris.
dosistet,
si

ergo Dcus propterea

bonus essc

mine facto Salvatorc,totius humanis facta est salus. Ncc corporis solum, sed totius liumani anim;e et corporis vere salus factaestinipso Vcrbo.llumanum n vcro naturaliter ex Muria, secundum divinas Scripturas.etverumeratcorpusSalvatori.Verumautein erat.quia similc crat nostro. Soror etenim fuit iiostra Maria,

quia tu lapsus

et indiges severitate,

(luidcm ul sovoritas Dei in

bonitatem rccur-

rat,
tis,

unusiiuisque castigatus podem roferat a poccaet ad virtutum tramitcm bonanKiuc convcrsaillis

tionem recurrat Dcnique docet de
runt .VpostoluSjquia
dulitato iiiserentur.
si

qui cccide-

quoniam oinnes ex Adam sunius.

»

non perinanscrint in incrcPotens est eniai Deus itcrum
dcsorta virgulta,
virliitis

Sanctus Ambrosius, cujus scntcntia! lidci ct Ecclcsi;e atcjue oninium virtutum firmissima; sunt columiia;, qui S.

insercre
ita ct

illos, ut,

quomadmodum
IVuclus

homiiies vclut caudicibus quibusdam
bonijiuiu

Augustinum pcr
in libro

Uei gratiam fidc

inscrli,

possint rcfcrrc mcrilo-

illuminavit, baptismate consecravit.atque doclrina
pictatis instruxit, ita

Mimr
llriii
iiis

de Paradiso dicit

:

ubiox|)oiiit:

Appropimiuaverimlpcrsequcntcs
:

«Discantigiturnoii sui)crnuum,nou iiijiisliini,eliam
pr;cvaricatori pr;esjriptum esse m;iiui;Uum.l\ain el

ini^iuitali {l'sal. (:xviii,i5(t)

«

Peiiolrut orgo.in;et('rna'.

quil, aiiiuiam, ot
strat.

([uasi

caiidor

lucis illuiii

ipso

Dominus

JcsusclegitJudaiii,(iuoiu prodilorem

Sod (juamvis dilfuso per oniues,

et

oiuno-

Pathol. G.\.\V.

8

235

IllNCMARI IIIIEMENSIS AIICIIIEPISCOIM.
A.
ei

i-M

et snper omnfis potpstato sil.quiaomnibiis orliis ex Virginc cst, ol bonis ot maiis.sicut et solom suum

quiTnri-pellondum putat.vidoarnus ne excusationem
Iribuat.qui cum sequi iJcum velit repulsus sit primum qucmadmodum bonurn Deus repellit
:

et

oriri

jubet super bouos ct malos.illum tamon lovet qui appropinquat sibi. Sicut onim a se fulgorem
solis excludit

se-

qui fenestras
in

domus

sua; clauscril,
ciet^crit
:

quenlem,nisi ipse mercatur repelli.sicut ipse Dominus ait yulpes foceas liabenl (iWa«/i.viii,20),et ideo
:

locumquc tunobrosum
ila

quo divcrsctur

quasivulpom

rcpellit

?»Item ubi expouit: Hevelaocul.S).<(

qui so avortorit a sole justitiai.non potosl splenaspiccrOjCjuia in tcnebris ambuliil,ot in

los Tiieos (Psal. cxviii,

Bene, inquit, admouuit

dorom cjus

lectio Kvangelii qua;

decursa est,in qua sanatus est
:

omnium

luce ipse sibi

causa cst

ca:citatis. .•\peri

loprosus
(Mallh.

ille

qui dixit
2),

Si vis, poles rne

mundare
:

igitur fenestras tuas,ut tota

domus tua veri

fulgore

VIII,

in voluntate

Domini ronstitupns
Volo

solis illuccat.Apori oculos tuos, ut vidoas

oricntom

potcstatis eirectum.Cui

respondit similiter

tibisiilom justiticO.Pulsat

januam tuamDei Vcrbum:
iiitrtibo {-/poc. iu,20).

iinindavc. Pra^missa pietas voluntatis, secuta pote-

Si quis

iiiilii

fl;wMcn7,in(iuit,

Bi quis crgo

non aporuoril,nnnquid non inLjredienaperientis esl culpa? Nihil tis et non magis non quidemDeo eslobseralum,nihiIcIausuma;terno lumini.Sed porlas malitia; dedignaturaperire,conclavianon vultponetrarc noquitia;. An voro,cum anima; nostrffl vigiir putrom corpuris refugiat portionom,

quod ejus gratiam corrupti artus sentire non possint.Dous corrupt;e anima; membra; qua;dam dedignatur habilare? Animiu tamen vigor per corpus omne diiruudilur sivc manus, sivc pes, sive digi:

est.Omnibus dicit Jcsus: Volo,qui non vull essc peccatum. Velle Chrisli comrnunein omnesest inundari fideiesl credentis in Christum. ,-.El tctigit eum. Tangit eos, quorum fide tangitur. Denique dicit Tetigit me aliquis, sentio virtulem oxisse de me.»Et item Aufer a me upprobrium et conteiiiptumirsaLcx\ni,22)." Adversum me, inquit, detraclabant.Ego eorum redemptoradvencram.ego veneram, ut omnium peccata mundarem, ut recuperarcm amissos,restituerem paradiso sancti Jacob
slatis auctoritas
:

:

:

h.-Ereditatem.etilliadversuinmcdolractabant.iiItem:

tus.particops scnsns ost. Dci potosl alicubi doesse

/n a:tcrnum,Dominc,permanctverhuin
cxviii, 89). « Dilata, inquit, cor

tuum

(Psal.

sapientia? alicubi doosse luajostas? Sano fugicntes

tuum, occurre
lucct
:

Soli

non

retinct,

non cogit

invitos,

sed neque fastidit
virlus,illius Ver-

lucis a;tcrnsE, qui illumiuat
illud

omnem bomincm.
sed

Et
ei

appropinquantes.Et

Illius

quidem

quidem verum lumcn oranibus

bum Deus omnibus

prope est.In ipso enim constant

omnia, ol ipso cst capul corporis Ecdosiie, in quo omnis inhabitat plonitudo. Scd plerosque ab eo poccata Hocernunt, do quibus diclum cst Ecie qui
:

quis fencstras suas clauserit,a;terno luminc se ipse fraudavil. E.xcluditur ergo et Christus, si tu mcntis
tua;

.januam claudas.Etsi possit intrare, non vult
vult invitos cogere.

tamen iinportuuus irruere.non

elongant se a te pcribunt.Vinilo Psalmisla ail Hlihi autem adhxrcre Deo honum esl (Psal. lxxu, 27). Et
:

C Ortus ex
piunt

Virgine processit cx alvo, universa totius orbis irradians, ut luceret omnibus horainibus.Ca(jui

ApLislulus ait

:

Non longc

esse

Dcum

ab unoqu.oque
ct su-

nostruin, In ipso, inqnit, vivimus,

movemur,

quam nox
Et ilcm

desiderant fulgoris perpetui claritatem, nulla intcrpolat. »

mus

[Act. XVII, 27).

Vilalem ctcnim gratiam onini-

eum

oxponeret, .^nima

mea
:

in

manihus

bussubininistrans,omnibuspra;sloest bonitatissuiB munero scd proprior cst illis qui contrito sunt
:

tuis seinper (Psat.cwiii, 109), ait

»

El idco Filius

homiiiis non habebat ubi caput suura rcclinarct,

corde.

"

Item ubi exponil

:

Miscricordiiv tu.T mult:e

quia

cum

divescsset paupcrfaclusest^necgloriam
requirehat, quia venerat non
ut io

veniret,diceiis Mihi ira.^ciinini.qui totum hoininem satvum feciin SuObato? {Joati. vii, 23 lluc est lotum, non ut facuUatura collationc dilaret, non ut cuimisertuscro[Exod.\\x.iii, i9).Pu.\a.m apparuit non honorum in.-^ignibus, non ut glori<c sircularis cu(lu;croutibus, vocavit fugicntcs. congregavit 171 niularet augmento, ha;c enim non habpnt beatiLonge cst a pucatoignaros.iiEt itcm ubi cxponit Quorum scruin, n ludinis et gratia; plenitudinem, sod totuin. hoc est ribiis satus iPsat. cxviii, 155). longitudineiu vita» cumplcctcretur .vteru.T.-illera in inquit, est judicium, eoruin salus longo cst. Sed 133 eodem psalino: Ponit thronum juum, quin diaipsi sunt sui auclores periculi,qui Domino non apbolus,iMpcr 5i(/f>'a.Quando electum decipit, quando propinquarunt. Ideo facti sunt Ionge,quia volunta:

Doininc (/'ia/.cxviii,loO).« Et si longo, inquit,a pcc • catoribus salus, tamcn nerao despcret, quia iiiuII;b sunt misericurdia; iJoniini. Qui suo poccato porcunt,
iniscricordia

islius

sa;culi

portiono,sod ut in universum

humano
.

gencri sub-

Domini libcranlur. Miserebor,

inquit,

:

<>

le

sua a salutis so gralia separavcrunt. Non refugit

justuin circunivenit, cujus opera lucent sicut stcllx
cu-lo."

eos salus, sod ipsi salutem, qui sc elongavcrunt. Venil ad Jud;cos, scd ipsi salutein non receperunl.

Quomodonon receperunl?audi.Jcsus salusest.Jesus
lilius

qu.-crere ct

hominis nuncupalus est. Venil lllius hnminis salvum facerc quod perierat.Sed Juda;i
II

dimitti sibi lutioncin postularuiil^Jesum ropiidiavepunt.
{Psat,

audielux mundi? C,l/u»/i.v,li.;Nonne diabolus lumen eJusexstinxit?quando ctiam quos non potucrit circumvenire caluraniatur, invidens regni ciclcstis gloriara ut quos illccebris suis a Christo non putuit separare,eos caluraniissuisdebiti honoct Ju(l;is [iroditor inlcrcaiteros

Nonne
cstis

hat

:

Vos

:

Et itom

:

Se

rcpcttas

cxiii. 10). « Si

mc a manUatis tuis Deus repcUit uuum^uemquc

ris fructu

fraudare conetur. Eccc

manus

Doraini

parata cst,

qus

te

rugienlem ab advcrsariis tuca-

237

DE Pll/EDESTINATIONE DISSEliTATIO POSTEUIOU.
:

238

tur ac protesat. Pharao teinpatribus tenebat

su-

A

perbus,immitis. Fugisti ab cn, suscepit

to

manus

Jcsu adulterii, et hac oblata fraude, ut si eam absolveret.legom solvere videretur sin vero dam:

Domini,
Pharao,

et

fie

periculis

liberavit.

Non

dimisissct

narct, propositum sui mutaret adventus.quia pec-

Pharao, nisi

tu

ad

Dominum

refugisses. Diccbat

cata

omnium remissurus
:

advenit. » Et itcm in co-

non dcmitlo (E.rod. v,2).Videm quam superbus. Merito ergo susceptus in bono est qui malum fugit. Non patitur ergo Deus
nescio, Isracl

Dominum

dem

»

Vide,lector, divina mysteria et clementiam
:

Christi
clinat
:

cum

elevat

accusatur mulier, caput Chrislus inautem, ubi defecit accusator. Ita

malo nos esse, suscipit in bono.Nec patitur suos calumniis subjacere.Quare ergo non nmnes salventur, ita in eodem psalmo exponit. Dicit Sapientia
in
:

nullum daranari vult, absnlvit omnes. » Nunc quia tempus et ordo ponendi est sanctum Jnanncm Constantinopolitanum eplscopum,qui proptcr dulccdinem salubris ac saporivffi elocutionis a

/

Qu.Trunt

me mali

etnon.

inveni;nt.

Non quia Domi-

nusnolebat inveniri ab hominibus, qui sc etiam non quairentibus offerebat, sed quiahisoperibus quc-erebatur, ut indigni cssent qui

quiTrerent invenire.

C.Tterum Simon, qui eum ncsciebat, invenit, invenit .Andrffias, Philippus ad Nalhanael eum invenisse « CKterum se dixit. » Et itcm in libro de Joseph quod ad moralem pertinct h3cum, quia omnes vult salvos fleri Dominus Deus noster, dedit etiam per
:

j>

Joseph his qui sunt in virtute solatium. Item in libro primo de Pffinitentia {cup.

Os auroum,dignissime quibus eum in testimonium suum contra Julianum invitavit.utl dignum censuimus. Ingredere,inquit, sancte Joannes.ingredere et considecum fratribus tuis. a quibusnulla ratio, nuUa tentatio te separavit,opus est ot tua sententia. Qui ait in Commento Epistolffi ad Hobra?os « Ad propitiandum cnim,inquit,peccatis nostris quare non dixit mundi, sod dixit populi?
est appellatus, verbi sancti Augustini,
:

Gra?cis Chrysostnmos,id est

:

3)

:

«

Non

Nam omnium
:

peccata sustinuit

:

scd quia interim

in ceternum projiciet Deus, aut ohUviscetur miserere
Dfc»!(.s

de ipsls vertebaiur sermo.

Nam

et

angelus dlccbat

(P.so/.LXXvi,8, 10),clamat prnpheta,ct sunt qui

divina; miserationis

qusdam

inducant oblivia. Sed

aiunt ideo se ista asserere, ne mutabilem

Deum

fa-

Vocabis nomen ejus Jesum, ipse enim salJosoph valiit popuhim suum {Matlh. i, 12). lloc quippe primum oportuit fieri, et proplerhoc venit,utistos salvarot, et

cere videantur,si his quibus fuerit iratusignoscat.

tunc pcr istos

illos,

tametsi ccontra cnninltio

Quid orgo? rcpudiabimus divina oraruIa,et istorum opinioncs scquemur? Sod non Dous alienis assertionibus, scd
suis a:stimandus
:

tigit. Hffic

ctiam Apnstoli ab ipso

dicebant

:

Vobis suscitans filium
{Act.
III,

suum

misit licnediccnti'in vos

est vocibus. »

Et

26).

Et iterum,

Voliis

sermo -laUuis missus
indignos vos judicatis
yentes
{Act. xiii,

post aliquanta (cnp. 4)

«

Et tu

quidem, Domine,
curari volunt. »

est; scd

quia repcllitis

illud, et

omnes cupis

sanare, sed non

omnes
:

reternx vitx, ecce convcrtimur ad

Et item post aliquanta (cap. 12) « Ipse te doccat, qui etiam non custodientibus mandata sua veniam

C 46\ Gcnerositatem

his ostendit Judaicam, dicens

nnn

negavit

sicut

haljcs

in

Psalmi corpore, Si
lx.xxviii, 32), ct

ad propitiandum peccatis populi.» Itorum sic dixit: « Qui enim? ipseestqui poecataomnium dimittit.
Manifestavit in paralytico dicens, Dimittuntur
peccala {Marc. v). Et in baptismate
tihi

justitias

meas profanavcrint

{Psal.

reliqua.

Omnibus

igitur promittit misericordiam. »
:

Dixit

enim ad
.'<an-

Item in secundo libro {cav.

« Et idco revcrtimini 4) ad Ecclcsiam, se qui vos scparastisimpie. Omnibus

discipulos suos

:

Euntes doccte omnes
Et itcm

gejitcs, bapti-

xantes cos in noniine Patris, et Filii, et Spiritus
cti

enim convorsis pollicetur vcnlam, quia scriptum est Omnis (luicunque invocaverit nomen Domini salluseril {liom. x, 13). Et item {cap. 5) « Scd si isti non convertuntur.vel vosrevertimini, qui iapsu
:

{Matth. xxviii, 19).

»

:

«

Nam

ct beatitu-

dincs qu;e a Christo dicunlur.non monachis tanlum
diclre sunt, alioquin

>>

;

univcrsus

mundus

peribit, et

vario de innocentia^ fideique pr.-ccelso fasligio dccidislis.

accusabimus crudelitatcm Dci.Si vcro beatitudines solis monachis datai sunt,s.-ncularem autem hnmi-

Bonum Dominum
»

hal)emus,qui velitdonare
(i)
:

nem

ImpnsKiblle cst eas implcrc, ipso nuplias jus-

omnilius.

Et post nli(]uanla {cap.

«

Ipse Do-

sit.ipsc ergo

omncs

pordldlt. Si

onim non pnssunt

minus llierusalcm (levit^utquia ipsa flerc nolebat, Domini lacrymis ad veniam pertincrct. Ipsc nos
flere vult, ut

D

cuin nupliis oa qu.T mnnachorum sunt implcrc, porieriint ct corruptl sunt, ol in angiislumconelusa
qu.-p vlrtutis

evaderc possimus, sicut habcs scrinoUtc
itcni

sunt,ct

quomndo

honorabilcs sunt

qu.-e

ptum

in Evangolio,/'(7i,y' llierusalem,
jlete

me

flere,

sed vos ipsas

[Luc. xxiii, 2«).
:

»

Kt
«

scrmnne ex scntentia Apnstnli
Aliraham Deo,
II,

(Uvdidil

idem in S7-1

nobis tantum Impcdiunt? Quld orgo impossiblle est? ol valdc possibilc, eliam habontcs uxnros vlrliilom
atjgrodi
sl

voluerimus.

Qunmodn?

sl

habontcs lan-

et

reputatum

est ei
:

ad justitiam {Gal.
eijo

quain nnn habentes simus. Qui non gaudemus in
hiscu.^;
si mundo ulamur tanquam non autem aliqui impodlti sunt cx nuptiis, flT 5sciantquoniam nonnupti.T; illlsimpcdinioutum futM-iinl, sod volunlas qu.T malo utltur niipliis; iiam ncquo vlnum faclt cbrietalom,scd volunlas ct

0).

Dcnique

ait
si

Apostolus

Ecce

l'aulus dicn

possidcmuf

;

circumcidamini, Christus vobisnihil proderit {Gal. v, 2). Non quia non possit, sod ([uia

vobis,quoniam

iitoiites.Si

indignns beneliciis suis judicot
iens
«

(lui

vias ejus dcso-

rant. > Et item in serinone Evangelil,

quod

/)/v/7(Tix,
1).

Jcsus vidit a //enerationc r.rcum {Joan.

oxoossus
nupliis,ct

mndorallonis.

Uterc

cum modcralionc
omnibus
Irucris

Oblata erat.inquit.aScribisetPharisaiis Domino

primus

cris in regno,et

239
bonis. »

IIINGMAUI ItllEMENSlS AllCIlIlCIMSCOl'!.
Et itcm,
«

240

Ueproba, inquit,

et

mnlediclioni

A

proxima

(ffcbr. vi, 8}.

quantam habet

consolatio-

nem

hic scrmo! Malediclioni, inquit,

mulpilictio.
incldit, seil

Qui

aiitcm

nccdum
lonpe

in

proxima,non malcclioncm
poterit. Kt

Poslquam cnim dixit supprius illa magna valdeque miseranda, dicit nunc cl decora ex ejus sollicitudine quam de hominibus gerit.Et quamvis
ilem
:

«

proximus

cst, cl

fieri

quod omnia continot, vorumlamen hoc multo amplius cst universalc, ul quanillud univcrsale sit

non hoc

solo consolatus cst, scd etiam in co
:

quod

sequitur.Non enim dixit Hcproba et maledietioni proxima, quaj comburetur. Sed quid? Cujus conin adustioncni. Si usque ad finem pcrmaneat, inquit. Pruinde si ab:cidamus el aduramus spinas,potcrimus niille bonis perfrui,ct fieri pro-

summatio

Nam ctiam Joannes providentiam ejus manifcstans ilerum dicit, quoniam lumcn cst. I\r ipsum, inqml, muniLiUotiem jacicns pcccatorum noslrorum,
tum
in ipso cst

oranescredant.
et

dicit, Vila ertil.

Scd

sedet in daxtcra

majestatis in cxcelsis.

Duo

qua;-

dam

in

hoc loco significat majora, quod de nobis

babiles, ct bcncdictionis parlicipcs. »

Et item
conluin in

:

"

Quid autom

dilTicilius^dic

froiitc

portarc, ct

mihi,quam impositum pucrum
j,

schemala fucientcm ibidcm bajulare. et delectarespcctuntes? Quid autcni dinicilius (|uuin cum gladiis pilurum niorc luili'rc? quid (liflicilius quam supcr funum extensum ambulare veluti supcr
multa
niillia

ffiqualc
liari,

solum,cl rursum ambulantcm
in

vestiri, spo-

curam gcril, vcl quod pcccata nostra mundaverit, ct quoniam pcr seipsum hoc opus impleverit. Et in multis locis invcnics cum in hoc maximc gloriari, non solum quoniam conversi sumus ad Deum, scd etiam in co quod per Kilium fucrit istud clTectum. " < Nullam autem imbecillilatem aliquid Et item arbitror <fb quod dixil Patrem indignaturum pro his qua; fucrit indigna perpcssus. lloc magis multx
:

tanquum

lecto

scdcat? Nonnc mirubilis,

nobis istu rcs csse videtur, ct tcrribilis ut ctiam vidcre nolinius, scd tinicumus ct Iremumus ad

Putris circa Filium dilectionis ct honoris ostODditur. Qui enim indignatur pro co, quomodo cstraneus ub illo cssc conjicitur? Quod ctiam in alio dicitur

ipsum aspcclum? Quid autcm gravius, dic mihi, quam profundum pelagi scrutari, ct decem miliia

psalmo
7tus
ct in

:

Qui

luibitat in calis irridcbit cos, et

Domi-

subsannabit cos. Tunc loquctur ad eos in ira sua,
furore suo conlurbabit eos
:

omnium istarum volucrimusct in ccclum ascendere. Yclle cnini opus ost hic tantum, ct onmia scquuntur. Non potcs cnim dicerc Non possum, neque accusarc potcs Conditorcm. Si enim impossibilcs nos fccit, dcinde impcrat,accusatio ejus cst.
aliusurtcs quis diccre possit? Si
facilior cst virtus,si
:

(!'sal. ii, i). » Et Eos autem qui me sibi rcgnare noluerunt, udducitc in conspeclu mco ct interimite. Quia verc cjus sunt ha;c vcrba, audi quid

iterum ipse dixit

«

dicat et in alio loco

:

Qiiotics volui

congreyare

filios

tuos ct tioluisti^ Eccc rclinquctur vobis
:

domui

vcstra

non possunt? Quomodo desertti (l.uc. xiii, 34). Et itcrum Auferctur a vobit enim volucrint, onmcs C rcijnum Dci, ct dabitur ijcnli fncienti fruclus cjus. » potucrunt. Proplcr hoc ctPuulus dicit Volo omnes Et item " In hoc ccrnimur similes Dco, si cuuclos amabimus, diligamus cliam inimicos uostros non homines cssc sicut ct mcipsiim (/ Cor. vii, 7). quoautem si signa vel miracula feccrimus. Nam cl niam scicbat quia omncs potcrant essc sicut ipsc. Deum ipsum admirumur quidem miracula facicnNcquaquam cniin hoc dictrct, si impossibilc cssct. tcm, sed ainjdius udmiramur miscrantcm ct loaVis ficri priucipium tanlnniupprchendc.Dic uulcm guniinilcr sustincntem. Si igitur ct in ipso Deo mihi, in urtibus cunctis, cum volucrimus in cis illud amplius admiruudum, quanto magis in hopcrfecti licri, non sufficit nobis vellc, an cliam minc? » uggredimur ipsas res? Veluli quod dico Vult aliEl itam <<Si cnim patres vcslri,inquit,quia non quis ficri gubcrnator non dicit Volo, ct hoc ei spcravcrunt sicut oportcbat sperarc, h.cc passi sunl, euflicit, scd ctiain rem ipsam aggreditur.Vull fieri niulto amplius vos. Ad illos cnim isle sermo factus non dicitVulc taiilum,scd ctiam rcm negotiator cst, llodio namquc, inquit, sempcr csl doncc constcl uggreditur et sic omnibus non suflicit vellc tanmundus. Pcoptcrea cousolamini vos ipsos pcr sintum, 6cd eliam opus oporlet addcrc. In ccclum augnlus dics usqucquo vocatur hodie hoc pst,,i'difitem volens ascendcrc dicil laulum Volo. Qtioniodo

Quomodo

ergo,ini[uit,nuilti

ergo, multi nulunt, dic. Si

:

:

:

;

:

:

:

:

:

:

ergo dicebas,

in^iuit,

quia vcUe sufficit? Sed vclle

]j

calc inviccm, corrigitc vos

ipsos,

ne contingant
dc-

cum

opera apprehcndens, etiam rcni cum labore. Ilabemus quippc coopcrutorcm ct adjulorem Deum.
veluti

vobis similia, nc obduretur
facit? Sicut

quisquam cx vobis

eipiente peccato..\ttondis (juia infidclitas iicccatum

Tantum rcm assumamus, lantum

ad opusac-

cnim

cedamus ad rem, tantum curam gcramus, tantum in menlc ponamus, ct cuncla scqucntur. Si vero dormierinuis,et stcrtentcs speremus inlrarc in coclum,quando polorimus ha-reditatcm ca;!oruni apprehendere? Dcsideremus 13 6 crgo ha;c,obsccro, dcsidercmus. Quid omnia ad pr.csentem vilain negotiamur,qua;crastinaderelinquemus?.\ssumamus
igitur virtutcm,qua; nobis in

crcatjSic ctiani

infidclilas malignam vitani proanimaquando in prorundum malo-

rum vtneril contcmnit, conlcmnens aulom neque crcdore patitur ut se timore libcrct.Dixit nainquc, iuquit, .Vi)" vidcbil Dominus, nequc inleUiijct Vsal.
« Quidam cnim audicntcs cxicnon omnes qui runl c.v vEgypto pcr Moysem. Quibus nutem iralus cst quadraginta unnis? nonne peccaloribus, quorum mcmbra cccidcruul in crcmo? Quibus
xciii, 7).

»

El item

:

amaricavcrunt, sod

H7

pcrpetuum

sufficict.in
>•

quo crimus sempcr

et aitcrnis

bouis fruemur.

Et

241

DE PR.EDESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOR.
in

242
increpare, no
si

autem juruvit quia non intrent

requiem c.jus, nisi infidclibu.s? ct viclcraus quia non poferant intrarc pcr infidelitatem.» Et paulo post :< Quorum obdura:<c

^

stiterint,

tunc

jam couvcnit

anle

volueris arguerc,

impudcndos ct protervos efficias. Sicut eliam Moyses fecit circaZambrium et Casbitidem. Pmnikntia', inquit, locum non invcnit. Potest
et alitcr intelligi,

torum mcntioncm facit, nonnc Judajorum? » Quod autem dicit, talc cst Audicrunt et illi, inquit, sicut ut et nos audivimus, scd nihil profuit illis. Xon ergo putctis quia cx auditu tantum prfcdicationis
juvamini, quia
et
iili

admisit. Sunt
:

audierunt, sed nihil utililatis

quia poccatum pccnitentia majus onim peccata poenitentiam supcrantia veluti si diccret Non cadamus in insanabilem ruinam. Dum enim claudicat quisquis, facile potest
:

habuere,quoniam non credidcrunt. Caleph autem et Jesus.quianon conscnscrunt infidelibus.effugerunt pocnam qu.-c illis illata est. Et inspicc quam mirabilitcr. Non dixit non consenserunt, scd non contcmperati sunt, hoc est sine seditiono disscnscrunt,
illis

rectus vel sanus

cffici

:

si

vcro penitus subvertatur,

quid ulterius? Proindc necdum lapsis haec loquitur, ut eos timore deprimerct. Veluti si dicerct, quia qui
cccidit

hic

quidem

nullam consolationem mcreri jam poterit. Et istos nc cadcrcnt alilcr admonebat in
:

omnibus unam atque eamdcm scntcntiam habcntibus.» Et item In die qiia npprehemli monUm eonmi
:

alio vcro loco ubi

jam

cis qui

cedidcrant loquitur,
dicil
:

ne in desperationem dccidercnt, contraria
r^

ut edurcrem eos dc terra JEgypti, et ipsi

runt in tcstamento mco,

et

non mansccyo neglexi eos, dicit Do

Filioli mei, inquit,

quos itcrum parlurio doncc reforvobis [Gal. iv, 19).

mctur Chrisius
dicebat: Qui
{Gal.x,
4),

in

Quibus

alibi

minus

(Jcr. xxxr, 3'2). «

Intucrc a nobis

primum

in-

in lege justificamini

a gratia CMidislis

cipcro mala. Ipsi, inquit, primi non manscrunt.

Ex
csl

Eccc ipse tcstalur quia ceciderant. Qui

nobis est negligentia. » Prudentia autcm carnis Et item
:

crgo stat et audit,quoniam qui cecidcrit veniam non
iniraica

valet impetraro, validius stabit et cautius. Si vero
ct circa

in

Deum,
"

legi

autcm Dei non

subjicitur,

potest.

Quid ergo, inquit, non hoc est Et valde quidem crimen cst. Malus cnim usquequo cst malus non subjicilur quidem, mutari autem et fieri bonus potcst. Abjiciamus igitur intelligcntias carnales. Qua; sunt

neque crimen ?

eum

qui cecidit simili volueris vehementia,

ad id rcdigilur ut

nunquam

possit assurgcre. Quali

enim spe conversioncm

vel qualcs fructus suscipit?

Non Bolum,
sivit.

inquit, lacrymas fudit, sed etiam exqui:

autcm carnalia?

qua3-

cunque corpus florere faciunt, et luxuriari, vitiant autem animam.» Ponunt autcm quidam cxcmplum non crcdunt cssc gohcnnam, ha'c in mcntcm revoA'oh cnim invcnit pamiApostoli (licentis dc Esau cent et quolquot cxistimant impunita remanerc lentix locum, quamvis eam cum lacnjmis inquisissct peccata, ha;c considcrantes attendant cur Esau ve(llebr. XII, 17), volontes ostendere quia non Deus G niam non potuit adipisci, quia videlicet non po^ni tuit ut debuit. Vis vidcrc integram pccnitcntiam ? omnes salvos vult ficri, etiamsi vclint salvari. Undc Ailvcrte Petrum,qualitcr pa!nituerit postquam ncisto doctor in hoc codem libro dicit :« Quid hic dicimus? Num pa-nitcntiam Paulus excludit? Noquagavcrat Christum. Narrans namque nobis evangequam.Quomodo ergo dicit, quod non invenirit pcoEt exicns, inquit, ploruvit lista ejus bisloriam nitentiae locum? Si enim culpavit semetipsum, si amare {Matth. xxvi, 75). Idcirco illi rcmissum eat gemitibus magnis ingemuit, cur pcEnitentia; locum tam grandc peccatum, quia sicut debuit pocniteninvcnire non mcruit? Quoniam non erat poBnitcntia tiam gcssit. Etiam Judas panituit, sed male la(pieo nam([uc sc suspcndit. P(i;nituit etiam, sicut illa. Sicut et tristitia Gain non cx palientia desccnsic ctiam hic debat, quod occiso fratris aporuit jam dixi,et Esau; magis autem iste ncque prenituit. non crant illaverba paMiitenlitr. Nam et hic fratris Lacryma! quippc ilke non erant pocnitcntiffi, sed occisione dcpalatur, quandoquidcm, quantum ad animi violenti et indignationis iiifernaj (]uod ex
: : :

Et videtur quidem oxcludcre pconitontiam sed cautiores eos et muneratiores reddit, ne ferantur pro omuibus ad ruinam. Quanticunque igitur

;

:

:

cum

attinuit,

ctiam ipsc
sic dixit
:

fratri

suo Jacob
fralrcm

intulit

cjus opcribus apcritur. Pocnituit ct beatus David

:

mortoni.
passionis

Nam

.{ppropinquaiit, inquit, dics
intcrficiuin

Luvabo pcr singulas

nocti's

lcclum

moum,

cl in lacry-

1'atris

mci, ct

nicum
j)

{Gcn. xxvii, 41).

Non crgo valucrunt sohu lacrynuc
tribuerc
:

pcrnitcntiara

illi

et

non

di.vit siinpliciter

mis stratuin mcum rigabo (Psal. \i,(i,'!). Ei \i<iccatum, quod anfo niultum lcrapus adniiscrat, post tantos annos, tantasquc generationcs lugcbat.vcluti

quia per pocnilentiam quaisivit, sed
inquisivit pa;nitcntia;

cum

laerymis

crgo dicimus, nisi
IIoc est

locum et non invenit. Quid quia non poonituit ut eonvcnit?
gcratur.

de recenli tempore pcrpctratum. PoDnitcntem quippc non convcnit indignari, ncc exaspcrare quin polius continerc, sicuti condemnatum ct liduciam non
:

cnim

p(Dnilentia, ut cougrucntcr

gercntcm,
sidcrat. »

et vcliiti i|uippe

misericordia salvari deest causa

Alioquin si pccnitcntiam damnat Apostolus, quomodo itcrum vclut scgncs admonct ct hortattir?

Et itcm
riiin, si
iii

:

«

ll.rc (iiiippe

omnium

bono-

quomodo claudos
quod

cffcctos et rcmissos atquc solutos,

nobis spiritalis gratia pcrsevcrat. IIsc

est ruina; principium, ut erigantur invitat? Mihi (|ui(lem vidctur, iiuia siguillcat .•iliquos inter illos adiilLcrds, t7H i|Uiis tamen publicc nolcbat

quippc nos ad omnia recto itincrc reducit, sicut ctiain quando ab ca cxccdimus perimus, et deserti

clliciraur

urguerc, scd lingit ignoraiitiam postca vcro

si

pcr-

pcllauuis. lu niibis qiiippc est cliam ut

omni bono. Nou itaquo cani rcpcrmancat

:

2i3

IlINCMAni nilF.MENSIS ARnillEPISCOPI.
in noliis, vel ut (liscodat
.-i

24 i

13W
fil

iioljis.

Illuil Liiiiii

A

'••i|iiis

Ji;reiiii.c

(|u;e

referuntur de Dco, vel apud

quaudio

crelestia

mcdilnmur,

lioc

autcm

(juaiido

rcli(iuon proiibelas.

Quomodo

etlaiii

cum

despicerc-

ad satcularia dcclinainus. » Ileni in liomilia iirima Psalmi L :.< Proptenja scribo, ul vulnus ct iiiedicamenta uiiivcrsicognoscant.Non limeoconfusioncm, quia mcain salutem dcsidcro. Sic et Paulus lacil concessa sibi peccata publicat dicens Gratias ntjo
: :

coulcmnoretur a populo, lamen rursus rcverlebatur ad eos, et aiiiore eoruin constrictus, sectabatureos ctiain aversos a sc. Et hoc csl, quod
lur
et

180

ipse

Dominus
te

iii

Evangeliis indicat

cum

dicit

:

Jerusnlem, Jerusulcm,

qux

occidis proplictas el

Uipi-

qui mii confortai'it Cliristo,quia fitlelcm me e.ristimuvit, qui prius fui hlasplicmus ct pcrsccutor ei coiilumeliosus, et

dus missos ad

:

quoties volai cotigrcgare /ilios tuos,

sicut iialliiiu cuiitjrcijnl pullos suos

sub

alis

suis, ct

nunc fitklcm me

fecit (I

Tim.

i,

12).
si

Prople-

noluiiti? {Matlh. xxiu, 37).

Scd

el

Paulus

dicit

ad

roQ, inquit,

memctipsum

publico, ut

quis est

Corinthios scribens, quoniam D<ri« erat in Chritto

blasphcmus et injuriosus, et multis obnoxius malis, non dcspf>rnt salutem. Tantum cst ut reccdat a malis ct

mundum
putans

faciat bona, ct habeat spcin salutis, (juia nolo

mortem
-,

pcecatoris, dicit Donr.inus, tantum ut eonvertatur et vivat. » Item in homilia de Cananrea 7\.««..,'^«« :t T ..; j.-i sr,..i. .^ _-j-.. « Transiens, inquit, Jesus vidit Mathxum scdentem in
: :
.-.

t» **

(II Cor. v, 19), non rcipsorum et posuit in nobis verbum rcconciliationis. Pro Christo eniin legatione fungimur, sicut Deo deprecanle per nos, rogaiuus pro Christo reconciliamini Dco. Hjcc cliam ad uos j:_: x' _-l _„; ;_r!j_i;.__ _. dici pulcmus. Non solum enim inndclitas, scd ct

reconciliuns sibi

eis dplicta

i

i

teloneo, et di.rit ei
I

:

Seiiucre

me [Matth.

ix, 9).

virtus

vita;

containinatio,

e.xsccrabiles

istas

inimicitias

sermonis quasi quidam introiit hanius, et captivum militcm focil, ct c.\ luto auruni est operatus. Venit
unicus, et statim c.xsurgens secutus cst cum. In profundo malignitatis erat, ct usquc ad verticem virlutis conscendit, ut nobis npmincm dcspprare de-

facit inter
dieit,

Deuin

et

hominem.

Sic enini Apostolus
cst

quia sapicntia carnis inimica

Uco (llom.

Agc eigo, deslruamus hunc inimicitiarum parielem, el vium nobis rcconcilialionis fajriamus
viii,7).

ad Deuin, ut iterum efliciamur

borc salutcm docerct,
est. Liberi

(luia naturalis iiialignitas

non

quippc
Si

arbitrii

nos creavit Deiis, ul vo-

luntate nostra cuni

adjutorio Dei quod

volumns

amabilcs et conNos autem, qui ccrti sumus de fiiie, ct manifesle novimus, quia si nolumus, neque naufragia anima:, neque damna
ei

cupi;cibiles. » Et post aliquanta

:<.

faciamus.
Si
-

publicanus

es, potes fieri evangelista.
fieri

poterimus incurrere,quomodo non arripimusdcnuo
priora e.xercitia, et negotia qua! negligenlcr ouiisi-

blasphemuses, potcs

aposlolus. Si latro es,

potes paradisi colonus
adorare.

effici. Si

magus

es, poteris

non solvatur. Et ideo tan^piain principia malignitatum elegit Christus.ut neiiu) usque in finem scmetipsum despiciat. Noli uiihi dicere Perivi,quia jam medicum habes satis forliorem tc, et potenliorem quam infirmitastuacst.Mpdicum habes volunlatein tuam, si volueris pmcndantein, et potentein, ct cupicn:

Non

cst ulla malitia, t\wx pa;nitenlia

mus reparamus, scd jacemus rcsupini et de?idcs, ct mauus otiosas plicamus ad pcctus, ct utiuam oliosas, el

non operantes

in

C

utiquc cvidentis insania;?
ct dubit.ircs

pernicicm noslri.quod csl » Et item :« Nam si pro-

ptcrea nos fecisset Dcus ul penircl, bene dcspcrarcs

dc salute lua. Si vero proptcr bonila-

tem suam lantumrnodo nos fccit, ul a-tcrnis ejiis bonis et muncribus fruamur, atque qux agit ab initio
Sipculi us(|uc

tem.

»
:
..

ad pr.-usens lcmpus, proplerca
i:os

agit, ct

Item in homilia dc Turture Orilur sol et occidit sol.etad locum suum reverlitur.Orlus est enim nobis sol justitia.>,Christus,dc sancla Maria spcunOricns quippe nonicn illi. Occidit vcro, quando post cruccm ad inferna dcscondit. Orilur sol, et occidit sol, et ad locum
:

propterea mouet, ut

miscricordia sua salvct,

quo! ultra nobis despcrandi, qua; ambigendi causa

supcrerit?

»

Et post paululum,

ostendcns

quam

dum carnpm

gcnitus

amabiliter convorsionein suscipial peccatoris dicil
<i

me ct cuslodiant
suo;, ut

Quis dabit cor curum ita cssc in cis, ul timcant inanduta mea omnibus dicbus vila:

suum

revertitur, ipso dicenle

:

Cum

exaltalus fuero,

universos traham ad
justiticTB ct Isaias

me

(Joan. xii, 32). De hoe sole
:

pronuntiat diccns
crit

In dichus

illi.\

bcne cis flat ct liliis eorum usquc in scculum ? Sed ct Moyses, docere populum volcns quid Deus rcquirat ab omnibus, ita dicit El ntinc.
:

orietur

sol
IV,

justitia', ct sanitas
2).

in

pcnnis

cjiis

J)

Israel.

qnid Dominus Dcus luus

pflscil

a

/<•.

nisi ut

Uuluc.

Veniente enim soIp

jusliti.-e,

Chri-

linwus

Dominum
lua
? {.Deul.

Ucu:n luum.

et

inccdas in omnibus

fiinbri.c vpstimcnli ejus fons produsanguinis cxsiccatus est. Nigra sum pl speciosa, fllia Jcrusalem. Si qua hic peccatis anima denigrata, ne tinieat, tanluniniodo pienilentiain agat et
vii

sto.ad tactuin

viis cjus, ut

diligas

cum

cj: toUt

cordc luo cl cx tola

anima
p.ircit

x, 12).

Deus

vcro, qui cupit diligi a

nobis.ct omnia facit pro

boc, ncc unigcuitu suo

pro salutc nostra et charitaic, ct qui oplal,

dicat:Nigra suin cgo.
spiiitu est, cl
:

et decora. Et si in

ut ila dicani.si iu

novissimo pxlrcmo halilu po-

ut ita dicnm, ut (luocunque pacto et quandi»cunquc
rcconciliemurei.(iu(iiiiodo poioitontesnosclcoiivcr-

situs, nc forinidet,

compuncto

confileatiir cnrde.

tantum cum netu paMiitcat, ct Ad vpspcrum enim

sos ad se non libentcr suscipict el amabit ul
ctis lcrlor quilibcl pdlcrit invcnirc.

lilios'.'»

ct c.-vlcra quo; plcnius el lalius in prKfatis suisdi-

demorabiturllclus.el^ad niutulinum lailitia. Imilare namque Ezcchiain regein,ct sequciilia.» El in lilTO dc Reparulionc lapsi :« Intuerc (lcnique vel iu prin-

Scd
«

cl in

Commeiilu Evaugulii Matlb.Ti
Jcrusalcm,
qu,v occidi*

dicil

:

Jcrusulcm,

prophclas, cl

ns
lapidas eos
qtii

DE PR.EDESTIi^ATIONE DISSERTATIO POSTERIOR.
ad
te

246

mitliintur (Vatth.

x\nr, 37).

A

eum

Dominus prcBvidit etiam ruinam civitatis illius, et plagam qua3 a Romanis ventura fuerat super populum illum.Ideo extollens lamentum lugebat eum B81 diccns Jcrusalcm, Jerusalem. Recordabatur quidcm Fan,::uincm sanclorum suorum qui offusus erat ab illis,ct qui adhue postmodum fui^rat pffundendiis.Scd nnn

Omnia

fulura aiitc prospiciens

misi Ezechiel.et tractum per lapidem excerebrasti eum. (Juomodo saneris, qui nullum ad te
:

modicum

venire permittis?

quomodo curos

inlirmi-

:

tatem tuam,qui omnem medicinam conculcas? Sanctis meis 182 non pcperci,ut tibi parcerem peccatrici.

Illorum vitam neglexi ne tuam

mortem

vide-

rem.Omnos mcdici

spiritalcs in te defecorunt,et tu

tantum dolebat de injuria sanctorum suorum,scicns qualem illis gloriam prsparaverat pro morte carnali
:

sed de illorum interitu flebat.ct in

illo

pojora.

curata non es:insanabilis passio tuavicit artem divinam. Si de mortc tua gavisus fuissem, nunquam ad te misissem prophetas. Si te pcrdcre voluissem, nunquam ad te ipsc vcnissem. Ego tibi quid facia!n,si fu ipsa vivere

Sicut enim bcnefacientes non Dco priestamus, scd

non vis? Quotidics

volui con-

nobis.Deus autem gaudet non de suo lucro, sed dc nostra saluto sic poccanlcs non Deo nocemus.sed
:

gri'gare lilios tuos.sicut gallina pullos suos, et noluisli?

t^um

te in ilLgypfo

quasi sanguinarius acci-

nobis,Deus autem tristatur non de sua injuria.sed de nostra pcrditione. Sicut rex benignus, audiena
criminosas personas, lege quidem ipse mortis sententiam dictat advcrsus cos tamen, miscricordia
:

pitcr sequobatur Pharao, misi super te
y.

Moysom

et

Aaron,quasi duasmollissimas pennas miscricordia!. Liberatos vos de unguibus ejus rapui in desertum,
et noluistis, faeioiites vobis

vitulum

in

Ghoreb, ut
vivcnfi.

instigante,lacrymas

fiindit

supcripsos.etvuUoos ad-

serviretis potius idolo niortuo,

quam Dco
si

juvare.et non potest,contradicentcsibijustitia.Quofacta fuerit ut justitia per

Quofies volui congrcgarc

filios

tuos, sicut gallina
vis in
illos

niam misericordia tuncestvera miscricordia, si sic cam non condemnetur.Si
autom.contempta
justitia, misericordia obsorvetur,

pullos suos, ct noluisti? Percurro

judi-

cium, quoties peccavcrunt, et ifcrum liboravit. »

ct tradidit

Deus,

ipsa misericordia

Nam

et justitia

non est misericordia.sod fatuitas. non est verajustitia.nisi habuerit iii non
est

se misericordiam.Justitia sino niisericordia

justitia,sed credulitas:sic et misericordiasine justitia

El sancfus Theophilus .'\loxaiulrinu.i cpiscopus Cujus rei testis cst iile qui loiiuiiur: Uniitcs ncctinavcrunt, simul iitutilcs facti smil (Psaj. xlii, 3). Et prophetaB Christi auxilium deprecantes: Oojnj'nc,if«:

non est misericordia, ?ed fatuitas. Sic ct Dominus ipse quidem mortis scntcntiam dictabat super Jud.Tos dicons: Ecce "gomilto ad vos proplietas,cC ex ipsis occidctis, iit vniial super vos onmis >(inguis

clina ccelos et desccnde (Psal. cxmii, 5)

non ut mularct loca,sed propter salutcm nostram carncm
:

humanaj

fragilifafis

assumerof.
ef

Et sancfus Hieronymus.Hebraica',, draica?,

La-

justus {Malth. XXIII, 34) ct ipse eos mirabili la-

C

tinaj linguoB

perifissimus,qui diciturutnucem juxta

mcntatione plangobat diccns

:

Jerusalem, Jerusa-

/em.Nam Dcus
lore

invitus compellitur

cum magno
sic

do-

nuclcum frangens, rncdullas et ipsa viscera Scripturae sancls iuvestigando, Domino inspirantc, penelrare promeruit,
phota' ita dicit
:c<

peccatores condcmnarc.

Non enim

dolet,

in

oxpositiono Ezechielis pro-

quia ipsc ab cis ofrcnditur,sod iiaia quasi violenter cogitur perdore aliquem qui omnos cupit salvare.

Nam quomadmodum

in vobis contra naturam est benefacere? Sed dicet aliquis:Cum in potestate habeat Deus perderc ct salvarc, quis eum invitum, compcllit condemnarc si non vult? Tu (]ui non dc-

Nunqnid volunlutis mcr est mors impii.dicit Dominus Detis, ctiioii tit convertatur a viis snis et vivai? (Ezccli. xviii, 23). Ergo Dumini

Dei. Nam sicut qui desideranti misericordiam dcnogat crndolis est,sic qui non dosidcranti misericordiam pra?stat injustus est.

sidcras misericordiam

omnes salvos fieri.et ad notitiam vevcnire.Unicumquc autcm Dei videfur severa ct fruculenta sontentia, non homines sed pcccafa « .\d cos sermo fit condomnaf. » Et itcm supra
voluntatis est
ritafis
:

qui volunt agere ptonitcnfiam, et jusfitia peccafa
dclere,ut

cum

fiducia converfantur, et plono

animo

Sed dicis:yuis est homo qui non desiderat misericordiam Dei? Tu,qui pcrmanes in peccatis.Deside-

agant pocnitenfiam. Hic autem ad eos loquitur,qui magifudinc peccaforum, imo impictatum suarum, rare cst autem misoricordiam Doi, converti ad n despcrant salutcm. » Ef post pauca « Quibus rcDoum. lllo cnim desidorat misericordiam Doi, qui spondof Dous.non velle se mortom impii.sod uf rctimct iram o.jus. Non dcsiilcrat misericordiam Dci, vcrfatur et vivat. Afquc ut sciamus qui sint impii scd conlomnit, qui non convortitur ad Dcum qui ad quoslo(]uitur,sc(|ucns sermo domonstrat: (Juare
:

oum. Jerusalem, Jerusalcm, qua; usque nunc luctata es contra misoricordiam meam tuis pcccatis.nunc aufem jam suporasti.Volo oniin in tc
fecit

moricmini,

domus

Isracl? {Ezech. xxi, 31.) Vita

misereri.scd vires misericordia^facioiubcnon haboo, ncc possum tc amplius sulforo.lncossabilibus cnlm
iniquifafibus fuis misoriconlia inea quasi jnm lassala proposita suo dvkdl.Qmv occidis proplictas,rt

autom ct mors in hoc non h.vc significafur, qua omnos communi cum bcstiis logo natura; vcl vivimus, vol morto dissolvimur sod illa dc qua scriptum csl 1'liiceho Oomino in rcijione viventium (Psal. cxiv,9),Et, /nima qn.r pcccavcrit ipsa morie: :

^«r

(/.coc/i. XVIII,

10),

ot a s[iociali comiiionitiono,

lapidas eos
scrrasti

tjui
:

ad lemillunlur.^W^x ad
misi

lc Isaiani el
ct

qua
it

Israol iloiinii loi]uebalur,
ol

ad goiieraloin

Iraiis-

euni

ad

tc

Jerciiiiam,

lapidasti

disi)utafioncm, (luod

.jusluin

pr.rferitn'

non

247
salvcnl jusliliiD,
si

HINCMAm UHKMKNSIS AUCinEPISCOPI.
novis scclcriljus fucril occu-

248

\

fcrri

polest, ul

cum

cgerinl poenitcntiam vcniam
in

palus, ct peccatorcm vcl

non pcrdant,
darit crrorcs,

si

impium antiqua peccata operilnis justiti.Tj vctcres cmenpraitprila
Si in

conscqucntur. » Ilcm
tribus scclcribus
dicit
:

prophclia

Amor

:

«

Siipcr

Dcumrjue non
sed
ei

ulroin-

Oaz:r(Amos i,0).lloc esl ergoquod Ilvppcctavit multo tcmpore ut agerent pceni>'Et

quc

judicarc,
:

pra;scnlia.

dixcro,
justitia

tcnliam,ct idco nolui punire pcccanles,utaliquando
convcrsi rcciperenl sanitalcm.
cict
III,

quit, juslo

Vita vives, ct

prsmia
ilic

1183
oin-

ilcm

:

<

Non

fa-

pollicitus furo,

confisusque

peccavcrit,

ncs

justiti.T^

rjus prislinao obiivioni tradentur, in

Domiiius Dcus vcrbum, nisi revelarcrit (Amos 7).Et nola quod clemcns ct bi-nignus Dcusscm-

prjcsenli

iniquitatc

morictur. Nec
in

mca

est

mu-

pcr fulura prajnuntial,
supplicia.Qui
cantcs.ii

184

ne cogalur inferrc

tata scntentia,

cum non possim

codem hominc

pcccatori redderc quod justo promiscram.Econlrario, si

aulcm pncdicit non vult punirc pecEt item :<< Jitravit Dominus in supcrbiam
viii, 7).

pcccatori ct impio fucro comminalus, ct d:-

Jacob (Anios

Ut qui egerit poinitenlium.aj:

xero

:

Adhuc

tres dies ct Ninive suhvertetur, et illc

ccndal ctim fluvio ascendrntc

qui

aulem perscvc-

egcrit pocnitcnliam,

bonisque operibus emendaril

raverit in <lc]k\)s.dcsccndat sicul (luvius jKgijpti.cl

crrorcm, in mandatis
stus vivcrc, ct
catoris

vil.ic aml)ulet,ncc faciat quidquain injustum,nonnc habcbit vilam, cui oslCbri-

ingrespus marc absorbeatur. Ac per hoc ostcndit

_ supcrbiam
suppliciis

Jacob, contra

quam

jurat Dcus, .Ttcrnis

neqnaquam mori? Comminalio
»
:

pcc-

justum punirc non dcbcat.
:

dcvorandam.»Et ilem :« Si conversa fue»-i7 gcns illa a malis suis.cl ego agam pcenil cnliam dc
hisquir cogitavcramf<iccrcci(l/icr. xviii,><;.Non erpo

Et in Osec prophcta
(Oscc
VII, 1)
«

Ctim sanare vcllem Israil

Ego qui malo pffinitcntiani peccatoris quam mortcm, ct postca loquor in Evangolio Non indigcnt sani mcdico, sed lii qtti malc liabent (/-«c.v,51),vulncra populi mei sanare conalussum. Et cum hiTDC omui artc tractarcm, nt miserabilis
:

Dcus mutalur,qui sempcr cst immutabilis sed nos cumnostramconvcrsalioncmmufamus^sa^^-it^irasci:

tur,comminatur,'ct dicit se illaturumesse supplicia.

Siagamuspa;nitentiam,ipsum quoquesuajpGcnitcbit
scntcntiic. « Et ilcm
2):<iiliscricors

in prophctia Jon.T IJoan. iv,

populuscur.-irctur, subitocxstilit

Jcroboam dctribu
:

cnim

ct

miscrator Dominus.paticnset

Eiiliraim,qui vitulos aurcos fcccrcl, ct malitia Samaric-e

mull:r »)ii5fr«<iOHi5.Tamencosqui cui custodiunf vanitates

rcvelala est. Et cst sensus

Cum

vellcm

vctera populi mci pcccata dclcrc proptcr antiquam idololatriam, Ephraim et Samaria nova idola repcrcrunt. Sed ct boc dici polcst,quod
torc, post

ut rcdcant.

non relinquit, non dcfcstalur, scd cxspcctat llli vcro tantam miscricordiam,et ultro
Aflliclus est Jonas(Jon,v iv,l).Pulchcrc au-

se ofrercntcm, spontc propria dcrelinquunt. » Et

Domino

Salva-

itcm

:

<i

cfrusioncm sanguinis sui, ct Ecclesiam tam dc Judcis quam dc gentibus congrcgatam, volcntc populi pcccata sanarc, ct cos ad pocnitcntiam
reducere, subito Ephraim, qui ubertatcm falsorum dogmatum rcpromittunl, ct populus Samari.-c, qui
sc dicit Dci pra^ccpta servarc, surrcxcrunl ct opcot per illos diabolus in Ecclesiam,sive jpsa doctrina hajrclicorum ingrcssa cst quasi furet
rati

tcm dolcns, quod intcrprctatur Jonas, afTligitur dolorc, ct trisfis csf anima ejus ad morfcm quia nc periret populus Judxorum, quantura in se fait, multa Christus pcrpcssus est. » El ifem « Confi: :

dcnfcr rcspondil

ot dixit :liene

irascor cgo,

vd con-

trisfor («^ucflrf »)ioi7c»>i.Non

cnim

sic volui salvarc

sunt idolum falsorum doginatum,
ct latro

alios ut periret alii.non

sic

alicnos liicrifaccrc, ul

ingressuscstfur

mcos perdercm.

Et

rcvcra usquc ad praischtcm
el plangit

dicm Christus plangit Jcrusalcm,

usquc

lalrumrulus. Dc quibus
lio
:

cl

Salvalor dicil iu Evan-

Onines qtii vciwrunt furcs fiicrtinl ct latroncs (Joan. xiv,s ..Kcni :«.Vo;i siint rrversi ad Dominum

ad mortcm,non suam sed Jud.-corum.uf morianfur ncganfes, ct rc.surganf Dci Filium confifcntcs. Et in Michaia prophcta Ante facicin corum divise:

Dcuin suiim,ct non qu.rsicnint
VII, 10).

in omnibits Itis^Qscc,

rtint (Micli.

ii,

13)

:

«

Quis angoli^sivc Patcr,

cf Fi-

Quod

si

rovcrsi fuisscnt ad

Dominum,

au:

lius, ct Spirifus

sancfus,diviscrunt quod vidcbatur

disscnl uliquo pcr Jcreiniam loqucnlcm Dominum Bcvcrtimini ad nic, et cgn revcrtar ad vos. Et cum

obstarc, cf fcccrunt

viam volenlibus inprcdi.

El

tanfa fcccrint.non qu.Tsicrunf cuin qucni sun vilio

j)

Circumdcdit me in mcndacio IClihraim (Osec xi, 12),Quod ct Ephraim ct domus Isracl ct Judacircumdcdcrinf Dcum in mcndacioct
pcrdidorunt...Iloiii
:

u

quid sit bonum (llich. vi, H). Quia dubifa.«, o populc Israel, imo univcrsum hominum gcnus (ncqucenim loquor ad popuifcm
:<

Indicabo

tibi,o lioino,

lum Jud.-corum, scd ncm), quomodo pro
tur impiefas, cgo

generalitcr ad

omncm homiplacaro
qua-ral

peccatis tuis possis

impictafe, ct tanta> clemcntia!

sit

I"cus, ut

non

eis

Dcuni,si ncc babcs victimas,quibus tuacompcnse-

nbscindat spom salufis.scd ignoscat illis,ct parafus sit vocarc populum sanclum ct popiilum Dci, qui
niinc impictafe pervcrsus csl.

rcspondcbo

tibi,

quid

Ucus.

"

Ef ifcm idcm in
:

Commcnlo

Epislol.T

ad

Juxla fropologiam

Ephcsios
lcm,

«

Nos bomincs plcraque volumus faccre

quoque, vcllc

Dominum
:<>

cl

ha;rcticos salvari, el

ecclcsiasticos pcccatores, cl

nuncupari. » Ef ifcm
(Osec XIV,
5).

omncs suo vocabulo \anabo contritioncs corum
ha-rcficos
cf

lloc
ct

fam ad

Jud.oos,
rc-

cfTcctus. Ilb auDco, niillus rcsislcrc potcsl, quin omnia qu.T volucrit faciat. Vull autcm ca qu.-c sunt plcna rafionis afquc consilii.VuIt salvari omncs, ct

consilio, scd

ncquaquam scquitur

sciliccl

quam

ad gcntes

ad omne dogma perversuin

inagnitionem veritafisvcnire.SedquianulIusabsquc

249

DE PILCTESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOR.
cnim
arbit-ii su-

230
omnia

propria voluntato salvatur, liberi

A

Hioronymo testimonia
qu,-o colligi

rlala sufficiant.nniasi

mus,
('

vult nos

in nobis ct

bonum velle, ut cum volucrimus, vclit ipsc suum implero consilium. » Et itcm,
Spirilum

possunt,ctde omnibus illius librisquos habemus testimonia posuerimus, non solum sufficientiam, scd sufficientice

Nolite contristare

sanctum Dei
crctera; in

(Eplies.

modum

excodent.

IV, 30).

Moeror sancti
ira

Spiritus sic inteiligendus,

quomodo

Dei,etsomnus,et

humanam
:

similitudinem passioncs.Non quocontristctur Spiri-

ad Ncstorium (epist. 2). «Ttaqiic is qui ante sKCula omnia cst natus cx Patro, etiam ex muliere carnaliter dicitur procrcatus.
Cyrillus

Et sanctus

tus,etullam perturbationem Divinitas scntiat

scd

Non quia

quo ex vcrbis nostris Dci discamus alTcctus, quod moereat quotiescunque peccamus, ct defleat pcccatores.

185 Nam

ct Salvator

in

corporc constiin

tutus

flevit

Hicrusalem,et

omnc honiinum gcnus
milii

divina ipsius natura do Virginc sumpsit exordium, nce quod propter seipsam opus habuit sccundo nasci post illam nativitatcm 186 quam habebat ex Patrc est cnim ineptum et stultum hoc diccre, quod is qui ante omnia sa^cula est conscm:

prophcta dcplorat,diccns: Heu
riitrcverens a terra,
est. el

nnima qida pcvii,

qui corrigat intcr homincs non

piternus Patri, secundai regenerationis cguerit nt cssc inciperet sed quia proptcr nos, et proptcr no;

Omnes
in
:

in sanguine

judicantur (Mich.

2).
ti

slram salutcm naturam
nalitcr. »

sibi

copulavit

humanam.ct

Et item

homilia undecima Evangolii sccundum

processit ex mulicre.idcirco dicitnr natus csae car-

Lucam

H;p.c fuit dcscriptio

prima a prtTside

Siiri.r^

Evangelista, videris significare Cyrino (Luc. ii,2). quiain totius orbis professione dcscribi oportucrit

Sanctus .\ugustinus, vir sagacissimus atque oruditissimus,qui contra ha^reticos h.TC vcrba .^postoli,

etChristum, utcum omnibus scriptus sanclificaret omnes, et cum orbe relatus in censum, communioncm sui prxberet orbi, ut post hanc descriplioncm, dcscriberot quoque ex orbc sccum in libro
viventiuin, et

quibus dicit omnes homines

Dcum

vellc salvari,

multoties ct multipliciter exposuit, et in libro Enchiridion hinc plura locutus est, sed et in libris
coiitra

Julianum,et dc Corrcptiono

et Gratia, ct

de

quicunquc credidisscnt

in co, postoa

Pivcdestinationc sanctorum,ac

Bono

pcrseverantias,
et

cumsanctisillius scriberenturin

decima:
et ait
:

«

Quamobrem

coclis.» Et in duoangelus descendit de ccclo,

hanc sententiam
:

sajpe revolvit.

Undc

expressius

atque calcatius in libro dc Spiritu

et Littera (cap.

magnum (Uic.u,iO), « Rursus metuendum cst ne infi33), ita dicit delcs atquc impii non immerito sc veluti jiiste cxcuhominibus gencralisaro vidcantur ideo non crcdidisse quod daro illis tcr dobero credi. Unicuique duo assistunt angeli, Dciis istam noluit voluntatem. Nam illud quod dialter justitia;, altor iniquitatis. Si bona fucrint in ctuin csl, Dcus est enim qui operatur in vohis et vctlc cordc nostro, quin nobis loquatur angelus Domini Sin vero mala fuerint in corde nostro versata, loqui- C et operari pro bona voluntale (Philip. ii, 13), gratia tur nobis angelus diaboli.Sic ct in singulis provinjam cst,quam fides impetrat.ut possint esse homi ciis. » Itcm in tcrtia dccima Cum fecissent om- nisopcra bona,qu.n3 opcratur fidcs pcr dileetioncm,
Annuntio vohis gaudium
et rcliqua.Puto ct do universis
: <c

nia, » qiiin angcli,

«

qua; in suis viribus crant, ut

qua; diirunditur in cordibus

nostris

pcr Spirituni

sanarentur homines.et noluissent illi rccipere sanitatem,cernunt eum qui sanare potuit glorificantes.»

Itcm

in

decima quinta

:

«

Videns Simeon parvulum

a se gestari, qui ad vinctos venerat resolvcndos, sequo ipsura nodis corporis libcrandum, scions no-

minem possc de claustro corporis qucmpiam omi tlcrc cum spc futura; vita5,nisi eum quem brachiis contincbat. Undc ctad eum loquitur, Nunc dimittis servum tuum in pacc [Luc. ii, 23). IIoc autem non solum dc Simcone, sed de onini humano generc scnticndum
cst. Si

sanctum qui dalus est nobis. Sed credimus ut impetromus hanc gratiam, et utiquc voluntate crodimus. Do hac quseretur undc sit nobis. Si natura, quarc non omnibus, cum sit idoni Dcus oranium crcator: si dono Dci, etiam hoc quarc non oninibus, cum omncs hominos vclit salvos fiori, ct in agnitioncm
vcritatis vcnirc.Prius igiturillud

dicamus,

et videa-

nuisutrum huic
ratioiiali, illa

satisfaciat qunestioni^quod

liborum

arbilrium, naturalitcrattributum a Creatore

animw

mcdla

vi.s

est, qu.i!

vcl

intcndi ad

quis c carcere vinctorum domodi-

mittitur,ul ad Christum vadat,sumat

Jcsum

in

ma-

J)

nibus,ct circuradct

eum

brachiis suis,lotum habeat

liiicm, vel iiiclinari ad infidclitatcm potcst. Et ideo nec istam voluntatcm, qua credit Deo, dici potest horao haberc quain non accopcrit quando quidem
:

in sinu suo,et tunc cxsultans poterit ire
:

quo doside-

rat.» Et item in vigesima prima « Diccndum cst baplismo Jesii ccclum fuisse reseratum,etad(lispensationcm remissionis pcccatorum, non illius qui pcccatuni non fccit, ncque inventus est dolus in oro

vocanlc Dco surgil dc libcro arbitrio,quod naturalitcr cura crcarclur accepit.Vult auteni Dcus omnca

bomincs salvos
nire.

Non

triuni,

ficri, ct in agnitioncm vcrilatis vclamen, ut cis adiinat libcrum arbiquo vcl bcno vol malc ulentcs justissinic

sic

cjus, scd ad totius raundi, apertos esse

coolos, et

judicenlur.

Quod cum

fit,

infidelcs
cjiis

Spiritum sanctum descendisse. Etpostquara Domi-

Dei voluntatera faciunt
duiil.

cum

quidcm conlra Evangclio non crevcriim scipsoa

nus ascendit,

et in excclsuiii caplivain diixit capli-

Ncc idoo tamen oani

viiiciiiit,

vitatein.tribuit ita nobis

Qucni ipiidcm
cens
:

ct

Spiritum qui a sc vcncrat. dcdit rcsurrcctionis tcmporc disanctum.
»

f'i'.iiidaiit
Ijjiis

iiiagno et suiuino bono, malisiiiic pLcnali-

im[ilicaiit,
iii

cxpcrturi in suppliciis potcstatcm

Accipitc Spirilum

Haec dc saiiclo

i^,jiis,cujus

donis niisericordiam contempserunt.

251

HINCMAni RIIENr>NSIS AnCIIlEPISCOPI.
mihi placcat,
iniijuittis
fic

252
alli-

Ita voluntas Dci scmpfir invicl:i psl. Vincprntur au- A. runt interim quaj responrlpre

tcm,si non invcnirct quirl

fontemploriljus racp-

luilo

diritiarum !

cl, yunijuitl

aimd l>eum?

rct,aut ulio iMOiIo possent ovailcre quofl dc taliljns

Cui responsio ista

dis(ilicot,

qua;rat
»

doctiores, sed

Qui enim 'licit, vorlii gratia.Volo ut hi omne.s scrvi mci opcrentur in vinca, ct post IuIjorcm requipsecntos cpulentur, ita ut quisquis corum
illc conslitiiit.

caveat ne inveniat pr.osuinptorPs.

Et in libro v (rap.
oblitus es
illis

.3),

contra Julianum
:

:

«'

An

quod idcm

ipse doctor ail

Ne
ii,

forlc del

hoc noluprit,
fioiTi

in pistrino

scmpcr molal

:

viflotur qui-

Deus pcenitentiam ud cognosccndam
laqucis
? (//

verittilem, el

quiciinquo conlempscrit.conlravohinlatoni Dosorl

rcsipisranl u diaboli
jiidicia c.jus sicul

Tim.

25.)

Scd

niinisui facoro,

tunc

eam

vincol,

si el

pistriimm

multa abyssus.Nos
rei

ccrle,si eos in

contemncns

clTugorit, quofl nullo morlo lieri polcsl

([uos nobis potcstas est ante oculos noslros perpi?-

subDoilHJ

potoslalo.Unfiescriptuiiicst,.Scwc//()(M:

trarc

scelcra

pormiltainus,

fSS cum
illc

ipsis
lieri

tuse.HDeiisiP.wl. lxi.12), hoc est incominutabiliter

enmus.Qiiam vcro innumerabilia
ante oeulos suos
cst,et
(ffip.

permittil

et tamen justus et bonus quod pra;bcndo palipntiam dat locum [ifEiiimine, miscricoadia, qui rcddis unicuiiiuc sccundum „ tcntiaj nolcns aliquem perire." Et in libro dc Calechizandis rudibus,in quo qualitcrcunque hanc Pfnopera sm. Ille igitur reus erit ad damnationom sub tontiam contra ha;reticos exposuerit, quomodo impotpstatc ojus,qui eontcmpserit ad crcdondum inibuondis ad fidem tradenda sit, et imbutis tenenda scricoriliam ojus. Qnisi|uis autcm crciliiloril oi.qui « Vcrc, fraler, illa sit, cvidentor ostcndit, dicens sc a peccatis omnibus absolvoniium,et ab oninibufi magna et vera beatiludo esl, qua- in futuro SiBCulo vitiis sanandum,et calnrc ac luminc ejus accpndcndum iIluminandumquenoncontcmpsprit,habebitox sanctis promittilur.Omnia vero visibilia transPunl, et omnis hujus smculi pompa, et delicia», et curioBiejus gratia opora bona, ex quibus etiam sccundum las intcribunt, et spcum ad interilum trahunt aniacorpus a mnrtis corruptione rcdimatur, coronctur, tores suos. .\ quo interilu, hoc est pocnis scmpiterhonisquo snliotur, non tpniporalibus, sed a^tornis, nis, Deus misericors volens homines liberare. si sibi supraquam petimusot inleIli,qimus.H.i?c dispulatio, ipsi non sint ininiici, et non resislanl misericordisB si qua;stioni illi solvenda; suflicit^sufficiat.Si autem Crcatoris sui, inisil unigenitum Filium suuin, hoc respondotur, cavendnm ease nc quisquam Deo triest, Verbum suum, ajqualo sibi, per quod condidit buendum putcl pcccatum quod admittitur por liomnia, et manens quidem in divinilate sua, ct non boruin arbitrium, si in eo quod dicitur, Quid hahcs rcccdens a Patre. nec in aliquo mutatus, assumendo quod non acccpisti? itro]iteroa otiam voluntas qua credinuis dono Dci tribuitur, quia dc libero cxislit C tamen hominem.el in carne mortali hominibusapparendo, venit ad homines, ut qucmadmodum per attcndat arbitrio,quod cum crearcmur acccpimus unum hominem, qui primus factuscsl^idest Adam, et videat non ideo tantum istam voluntatem divino mors intravit in gcnus humanum, quia conscnsit muneri tribuondam,quia ex libero arbitrio est, quod mulieri su.p .seducto? a diabolo, ut prirccptum tici nobis naturalitcr onncroatuin est,venini etiam quod transgredercntur: sic per unum hominem.qui etiam visorum siiasionibus agit Dous ut volimus,et ut creDeus est Dei Filius, Jcsum Christum, deletis omdamus, siveextrinsccus per evangclicas exborlationibus peccatis prietcritis, credenlcs in cum omncs ncs, ubi et mandata legis aliquid agunt, si ad hoc

quanquamotflo unioo vorho jiossil intolligi. Doinile subjunpons quiil inconimutabilitor sit loculus, />i(o
/i/rf,inquit,«!(i//i7', quouiniii
]ii)tt'xlii.i

20), qua- utiiiuo si iioluisset,
'?

nulla rationc permitloret

Dci

rsl,ct til>i,l)o-

:

:

admonent bnmincm innrmitatis

su.-c,utad graliam
:

in a^tcrnam

justincantom croilemlo confugiat sive intrinseciis, ubi nemo habct in pntcstatcquid ei veniat in monlpm,
sed consentirc vel dissentiro propria; vnluntatis ost. His ergo modis quando
nali ut ci credat,
libct libcrc arbitrio,
si

Dousagitcum animarationcque enim crederc potest qundnulla
sit

suasio vcl vocatio

cui crcdat.profeclo et

ipsum

vclle crcdcre

Dcusopo-

J)

ratur iu homine, et in oninibus misericordia ejiis pi\Tvenit nos. Conscntirc autem vorationi Oci, vcl

» El in libro dc Atquc utinam tardi corde et infirmi. qui non possunt Prripturas vcl earum expositioncs intelligere, sic audircnt vel non audirent in hac qu.Tstione disputationes nostrac.ut magis intnerentur orationcs suas, qnas scropcrhabuit Pl babcbit Ecclesia ab exordiis suis, doncc finiatur hoc s.Tculum. De hac enim re, quam nunc adversus novos hwrcticos tcap. 24i. non commcmorarotantum, sed plane tueri ct dcfonsare compclli-

vilam ingrcderentur.
(cap. 23)
:

Bono pcrspvcrantia!

ab ca disscntire, sicut diximus, propria; volunlatis
est.

mur.nunquam
in

tacuit in precibussuis.eti-ialiquando

Qua; res non solum non infirmat quod dictum

cst, Quid eniin hahcs quod non arrepisti ? \crum etiam confirmnt. Accipcrc quippc ct habere anima non potcst dnna, de quilnis hoc audit, nisi consenticndo ac per hoc quid baljoat et quid accipiat Dci est : accipcrcautem ct habei-c, utiqnc accipientis ct habcntis psI. Jani si ad illam profunditatom scru:

scrmonibus cxcrcndam.nullo urgcntc adversario, non putavit. Quando cnim non oratum cst in Ecclesia pro infidelibus, atque inimicis ejus ut crcde-

tundain quisquam nos coarctet.cur
utpersuadeatur.illi uutem non
ita

illi

ita

suadenlur
occiir-

duo sola

quando fidelis quisquam amicum,proximum, conjugem habuit infidelem, et non ci pelivit a nomino menlem obedipntem in Christiana fide ?Ouis aulpm sibi unquain non oravit, ut iii Uomino pcrmancrct? out quis sacerdolcm sn|)er infidelcsDominum invocantcm, si quando dixit Da illis, Uominc,
rent ?
:

:;

253
in te sperarc
est,

DE PR.EDESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOR.
usque
in

254
enim qui summe
est, erit

fincm,non solum voce ausus

A

adversatur, injiista ost. Ab

illo

sed saltem cogitatione reprehendere, ac non potius super ejus lalem benediclionem, et ore credente, et corde confilente, respondit Amen"?
»

justus

est,

omne quod qualitercunque justum
est.

manare manifestum

Quis ergo

qui incom-

Ecce

mutabiliter manentem.pt

omnia

quas sunt conden-

quomodo sanctus Augusiiuus

consenlit et confirmat
:

quod sanclus dixerat Calcstinus Legem credendi lex statuat supplicandi. Cur autem non omnes salventur cum omnes Deus salvos fieri velit, ipse in libro de prffidestinatione sanctorum (rap.Q) dicit . Multi audiunt verbum veritalis, sed alii credunt, alii contradicunt. Volunt ergo isti credere, nolunt

tem, regentem, atquc servantem, Dei sapientiam humanrc sapientix pendat arbitrio, de qua idem
Aposlolus
titia

dicit,

quia Sapientta caniis inimica
:

cst

Deo

(liom. viu, 7), et alibi
cst

Supientia
Cor.
iii,

liujiis

mtmdi

slul-

apud Dcum

? (/

19.)

Non

est ergo

dc

illa

majcstatc divina sapientia: humanffivanitatis
di::^putandum.
»

arlntrio
(1

Et paulo post (cap.

3)

:

189
cum

autcmilli.Quishocignoret'?quishocneget?Sed
in aliis pr;cparetur, in aliis

non pra^paretur

Quein ergo movet ha;c in divina; gloria; dispensatione diversitas, et injustum putat negari alter

voluntas a Domino, discernendum est utique quid
veniat de misericordia ejus, quid de judicio.

quod

alter acceperit,iutelligat

quemadmodum 190
inivcrss vix Domini
.xxiv)
;

Quod

divinilus

dixcrit
et

Psalmista
verilas

:

quserebat Israel,ait Apostolus,hoc non estconsecutus, electio

i^ Mi(st!aft)n/((i

(Psal.

atque co

autem consecuta
scriptum est
:
:

est,

c»teri vero exca;illi.i

guoscat
donet.

tali

Doum

res

humanas
:

agitare judicio, ut

cati sunt,sicut

Dedit

Deus

sjdri-

dobitas poi^nas aut juste rcddat, aut misoricorditcr
)>

luin compunclioiiis

oculos ut non videanl.ct aurcs
iii

Et paulo inlra

diem (ha vi Fial inense eorum in liojn. IX, 8;. Et David dicit lat/ucum, et in rclributionem, et in scandahun illis.Obscurentur oculicoruiii necidcaiil,c! dursum
ul

non audianl usque

kodierniini
:

qu'd,peccatum intravil in
etitu in

" Per unum homincm, inmundum, et peccalum mOrs,

omncs homines
pcccato
et

pertransiit, in quo

omnespecuaturae

cavcrunt (Hom. v, II). Mors intrarc non potuit nisi
inlrantc
:

quoniam mors nou
:

curuin seiiipcr iacurca \Psal. lxviii, Xi). Ecce misericordis et judicium,miscricordiaineleclione qua;

conditio, sed pa-na peccati cst,sequalur nccesseest

consecuta est juslitiam Dei,judicium vero in CEetoros qui exca;cati sunt ct tamcn illi quia voluerunt cre:

pcEua peccatuin. » Et post pauca ipso oinnes, quin primo homine.sicut
peccaverunt, et ipsa
diiLius

«

(juoniam in
Apostolus,

ait

jam

in principio
est,

unde dcscen-

didcrunt.illi quia

nolueruntnon crediJerunt.MiseriEst crgo in

massa chimnata

nullus de duritia sua,

cordia igitur ct judicium in ipsis voluntatibus lacla
cst. »

nullus de pojna conqueri

audeat, qua; ctiam non

El itcm

:

«

malorum

polestate

existentibus peccatis propriis, sola nascendi condi-

autcm pcccando hoc vel hoc ilia mala lione debetur. (juod vero Deus aliis graluita vocafaciant, non est in corum potcstate, scd Dei divi- C tione conversis misericordiam largitur indebitam. dcntis tencbras, ct ordinantis cas, ul hinc ctiam non ad dispensatoris iiijustitiam, sed ad donantis quod faciunt contra Dci voluntatcm,non iniiiloatur misericordissimam largitatom veritatis ratione rcfepcccare. Ut
nisi voluntas Dci.» Et in libro
lia;

de I3ono perscveran-

rendum

est. »

Et item post pauca (rap.
hiijus parte scntentia;,

i)

:

« Ita-

(cap. C)
:

nem

et si

Pctimus nc inrcraniur in tcntatiocxaudimur, utique non fit, quia Deus
:

«

non pcrmittit ut
ipse facit, aul

fiat.

Nihil

enim
:

lit,

nisi

quod aut
e.jus,

ficri

ipse permitlit. » Et in libro dc

qua dicit cui vutt miscrelur {fiom. ix, 18), puto quod nullus nisi indiguus misoricordia audeat disputare. Quod viM-o scipiitur, (lucm vult indural, ibi paululum huquc ex supcriorc
mana; mentis inteiitio verbi novitate confunditur. Scd non ita intelligcndum cst, quasi Dcus in homine ipsam quaj non essel duritiamcordisoporetur. Quid est enim aliud duritia quam Dei obviare mandatis? Unde illud bcatus Stophanus dicobat ad populum l)uracercirc,et non circuinciso cordc el au:

Pr;odestiiKitiono grati;c (cap. 2)

Quicstionis

quantuiu donantc Domino possumus,occulta rimemur, quam bealus apostolus Puulus diversis locis, non parum etiam discrepantibus verbis, studiosis proponit scrutatoribus, cisque per ipsam loquitur vcritatom. Scntentiam siquidom,in Dci gratia; pra;ccdcntis latissimaot robuslissima disputationeconfeclam,ita concludons ait Ergo cui vull miseretur, n et qucm vull oUtural ; cum in alia epistola de divina
:

ribus, vos scinper S/iirilui sanclo rcsli/islis (Vrt.vii,
51).

Quam

qui a Deo

fieri

putat, proptorca (]uod

dictum

cst (juem vull i7(rf«vrt/,ipsumpra;varicationi3

henevolenliaipsc s,\cA'\t:a.\.:QuivuUomneshominessalvos fieri,et in a(/nitioncm veritalis venire (I Tiin.u,'t).

quod
rcl

intuatur cxordiuni, cl Deo donante inandatum,per traiisgrcssionis culpain in corde lucrit opora-

Occurril ciiim cur pcroant ex his aliqui,cuin Omnipotons omnes salvos fieri vclit,ct in agiiilionem vc-

tus atteiidat. Quiuiivis nc ab ipso (|uideni.si nogi-

assensum, potuil tentatore compclli.Ergo quidillani

deindc quarc rursum indural alios, miscrlus aliorum,aut quo modo vclit omncs salvos ficri homincs.cum ipsc nonnullos nc salvcnlur iiidurct. lloc quautum ad huinaiiam jiistiliaiii vidolur
ritatis vcnirc":

quid post

pra;varicalionein

natus supplicii

homo
(rap.

patilur, .justo rcddi, ineritoquc faleatur.Indu-

rari; ciiiiii
(>),

dicitur

Ucus cuin

(]ueni niollire nolueril

sio etiain cxca;c;iic dioeiidiis ost ciiiii (]iiom

Scd quis ita dcsipiat, vol polius quis ila blasphcmcl,ut dicat de.justitiaDei lcge human;i'Juiiijustuin.
slitise

illiiiMiiiaro iiiiluorit, .tic etiaiii repcllcro ouiii, i|ucni

vocarc noluorit.

»
:

dispulaniliiin

? iju.i;

profeclo

si

.juslili;c

Dei

Et posl ali»]uanla

« Qiii

aiilem pio quwrDns

ali-

:

235

HINCMAKUS lUlEMENSIS ARCHIEPISCOPUS.

236

quiddcsidcrat invpnirr, illum locum pjusdcm Scripturm rclcpat, ubi prinio Mnysi in rulto ignis apparuil, ntquo ila cor cjus anloro divin.t» charitali.s
ipnivit, ut in

A

I'cni 'pse in

gclio

:

Psalmo x.\xii:Dominus dicit in EvanNon ego judicio qucmiiuam : sernw qucm locului
in

sumcis, ipse judicnbil cos
15).
sit

novissimo dic{Joan.

viii,

conspcctu rcgum, sicut David
:

dicit,

tcstimonia cjus sinc confusiono loqucrclur ct ibi invonict,totum hoc quod indurassc Deus Pharaonis
cor pr.-pmittit, non ad operationem Dei, scd ad
pr.TR-

Ncc se cxcusct qui audircnon vult, quasi non quod abillo exigalur.ldipsumcnim exigilur.quia

cum daretur. Aliud esl enim non posse accipere.aliud nollc. lllicpxcusalio necessitanoluit acciperc
tis,
«

scicntiam pertincrc. Loqucns
ruho. sic dicit
vof:
:

Kf/o

cnim Doinituis dc autem xno quod non dinullct

hic realus est volunlatis.

..

Et in Psalmo xxxv
:

Dt.cit iiijus/us nt deliaquii/ in .<!cniclipso

nonesl

Pharan rcx /Egyvli, nisi per manum magnani {F..rod. iii). Sed cxtondcns manum meam, pcrcu-

timnr Dci an/e oculos cjus (/'.<a/.xxxv,2).\on hominom, scd genus hominum iniquorum

unum
dicit,

tiam ^gj'ptios
et

omnibus mirabilibus qu.c faciam, postca dimiltet vos. H.tc prima vox Dci cst, qiia
in

qui sibi advcrsantur, non intcliigendo ut bcnc vivanl, non qiiia non poisunl, scd quia nolunt. »

futur.am voluntatcm
indicabat.

Pharaonis sicut
inlori[isos

pr.-cvidcrat

Postcajam

bros dixissc logitur:
raonis, ne dimitlat

miraculnrum imlu/o aulcm indurubo cor 1'lia(£rorf.iv,21).Ubi

Prospcr quoquo, vir cruditi.-simus atquc rcligiosissimus,hinc in librn primo dc Vocationo gcntium
r.

poimlum

jam

191
Quid

apcrte intelligilurprimam itcrasscscntcntiam.
ost

(cap.'Z) ita dicit:" Credimus et piissimc connicniur, quod nunquam univcrsitati hominum divinac providenti.R 19$ cura defucrit:qua5 licel exccptumsibi

enim

in alios

cnim indurabo.nisi non molliam .Apparct mananlc justilia, in alios gratiapro'?

nulli

populum spocialibus ad pictatem direxit lamen nationi hominum bonitatis

institutis,

sua;

dona

fluonto, Scripturffi illius sentcntiain fuissc
:

comple-

subtraxit, ul prophcticas voccs ct pr.ecepta legalia

tam,quadixit Deus Pharaoni /n hocipsum excitnvi te, uloslcndum in te virtutcm meam, ct ut annunlietur

nomcn nicum in univcrsa lcrra (E.rod. ix, l(i). Ulento enim Deo benectiam m.ilis, induratinne Phiiraonis,
flagellis .Egypti, ct lot ac tanlis in ilia

convinccrentur in elemcntorum obscquiis ac lcslimoniis accepisse. Undc et ine.xcusabilcs facli sunt, quia dcos sibi Dci dona fccerunt, et qua; creata
erant ad utcndum, vencrati sunt ad colcndum. In

genlc mira-

quam impietatem

etiam

iila

gens,

quam

sibi

ab

acervatimquc pcrfectis,quid aliud gcstum cst, quam ut Doi virlus apud se magna, in sc plcna, ad hum.ani gencris notitiam pervcnirel, non Deo.sod ipsisrelegontibuset credontibus profutura? Pharaonom non osso nuitandum, ot illam oinnoin
culis paritcr

omnibus gentibus Dominus
sct,nisi misericordiaj sua;

scgregavit,tota transis-

propositum susten(andi!< electorum iapsibus prailendisset. Nam plen.-n sunl pagina; VeterisTestamcntidc Israeiitica; defectionis
rclatu
:

ut apcrte apparcat divina;
ille

semper

fuisse

gcnteni.qu.T, posl lot vcrbera vix sibi

crutum Dei po-

pulum armisctiam
illa

insectari conabatur etbcllo,alta

suae luce prajscivit. Scd perituronim inlcritum pr.Tdestinatis a se vasis miscricordi.T salutis csse voluit ari;uinontum, ct aliorum pordilionc ad salutcm usus cst aliorum. » Et post plurima(OTp.l3) « Dominus nostcr Jesus Chrislus Filius Dei, Verbum Patris, wquale et coa!ternum Patri, scmctipsum, cxinanivit formam scrvi accipiens, ct cum pcccatum ipscnonosset,factus assum:

Dcus providenlia;

populus discessit a Domino.Ita humana natura in primi hominis pra-varicationc vitala, etiam inter bcneficia, inler prffcepta ct auxilia Dci,semper in exloriorom cst procliviorvoluntatem.cui commitlil non estaliud quatn diinitti. » El post aliquanta (rap. 3). Quid cniui
•>

gratix-,quod non omnis

pta earno pcccatuin, ut, pcccato carnis hominc sanato, peccatum daiiinarct in carne
:

vcnit qua^rerc

mirum,si quidainad vitoe sacramenlanon voniunt, cum flcrique qui videbantur venissc discedanl?do quibus dicitur B.r nobis exicrunt, sed non crant ex nobis.n Et post pauca:'. Taies non invocanl niimcn Domini, quia non habcnt spiritiim uduptionis tiliorum,in quo rlamannis .\bba patcr.Ncmo autcm
:

quod

pcrierat, sanarc

quod

a-grolabal, crigerc

quod

potcst dicerc
cto
:

jaccbat, polestatem h&bens dimittcrc pcccata,quoil

et

Dominum Jc^um, nisi in Spiritu sanquicunquc spirilu Dci aguntur.hi fiiii sunt

non debcbat donaro, quod
ccrat repararo naturam.

ei

dcbcbatur ignoscero
fe-

Doi.qui ad

Deum

per

Deum

por\oniunt, el saivari
por

dcletisquo oiniiibus votcris ciilp.T maculis,quam

n volontcs omnino salvantur: quia ipsum dosidcrium
salutis cx Dei inspiratione concipiunt, ct
illu-

De bis quibus poi-nam

scvc-

ritasjusta dccreverat,secundum inctTabilem disposilionis

minatiouom vocantis,in agnitiuncDi voniunl
tis."

vcrita-

faccret in

occuUk miscricordiam, clegit vasa qu.T honorcm et aiios a vcntura ira dono
:

Et item posl aliquanta (cap.

4j

:

"

Cum

ha^c

lcgerint vel audierint qui aniant calumniosa certa-

graluit.T vocalionis absolvit, alios derelinquens ad
a'ijualitatis

mina.dicent nos pcr hiijusmodi di.sputationes Aposlolo eontradiccro.dolinienti

judicium roscrvavit, nuUi tanien agnoalios

quod Deus omnipolons
ticri, et in

scend.T vorilatisabslulitf.ieultalcm:ct ita plcnitudo
divin.T?

omncs hominos
vcritatis vonirc.
toii ita

f

volit salvos

agnitionem

pr.TScienti.T, in

mananle

Justitia, in

alios gratia protluento

compiota cst,ut percuntibus

quos prajscicratDcuscsse pcrituros,ot servatisquos in illa secreta sua elcctione pr.Tscicral csse salvandos, toto orbc dilTusa multiplicarctiir Ecclesia. »

Quam particuiam verborum .'\|hisnos intcgrc plencquc suscipimus.ut nihil ei dc pr.TCcdcutiltus sivo sulijoctis quic ad ipsam portincnt sub(rahamus:quia ut CBlera divinorum cioquiorum tcslimonia
sc<|ucstrcinus,hic iocut suflicit

2»7

DE PH/EDESTINATIONE DISSERTATIO POSTERIOIt.
et

238
"Pra;missa enim doqua;stioni,

ad evacuandum quod calomniosc objiciunt,

ad

A.

num,

his qua; impossibilia erant cnarrare succu-

delendendumquod impiediffitcntur.Scribensitaque ad Timotbcum magister gentium Paulus apostolus
primo oinnium,ficri ohsccrationcs, postulationcs, yratiarum aiCtioncs, pro omnibus hominihus, pro rcyihus, ct pro omnihus qiii in sublimitiite
ait
:

buit. n Et post

pauca

[cap. 5)

:

centis assertio

locum dabat multimods

Ohsccro

iijitur

ut variata pcr tot populos ac temporagratiae causa

qu;crcrotur,curscilicet anterioribus SECulisdimiss.-c

csstnt

omnes gentcs

ingredi vias suas, uno tantuni

sunt,ut (juictam
pietnte

ct

tranquillam vitam iigamus

in

omni

Isracle, qui divinis eloquiis crudiretur, e.\cepto, et

et eastitate (/ Tim. ii, 1). lloc enim bonum acceptum coram Salvatore nostro Deo, qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis vcnirc. Unde enim Deus,et unus niediator

cst, ct

ad cognitionem veritatis electo, Cujus infidelitas locum tandem salvandis gentibus fecerit, tanquam, si unus populusin fldesui generis perniancret,misericordia Dei ca;teris nationibus se pra;sfare. non posset.Gur denique ipsi,quorum diminutio salus gen-

Dei et hominuni,homo Christus Jesus, qui dedit sc-

metipsum rcdemptionem pro omnibus. De hac crgo
doctrina; apostoUca; rcgula,qua Ecclesiaunivcrsalis

tium

est,

ab obca;calione sua non libcrentur prius--

imbuitur, ne in diversum intelloctum nostro evage-

mur

arbitrio,quid ipsa univcrsalis Ecclesia sontiat,
:

T,

quia nihil cssc dubium poterit in pra;cepto,si obcdientia concordat in studio. Pra;ccpit

rcquiramus

B93

quam ingrediatur gontium plenitudo,quasi illuminari cum omnibus nequeant,qui omnes facta 194 omnium gentium adeptionc salvandi sunt. Aut quomodo omnis Israol sublata obca;cationo salvandus
sit,cujusinnumerabilis multitudo in sua infldelitate deflciens ad tempora salvantis promissa non porvenit. Vel quomodo ipsarum gontium, quarum prius

itaque Apostolus, imo per Apostolum Dominus, qui

loqucbatur in Apostolo,
tiones,

fieri

obsecrationes, postula-

gratiarum actiones, pro omnibus hominibiis, et pro regibus, ac pro his qui in sublimitate suut. Quam lcgom snpplicationis ita omnium sacerdotum
ct

non
do,

est facta vocatio,dicatur

nunc ingredi plenitu-

cum tanla promiscua; a;tatis et conditionis hominum millia, in omnibus nationibus quK sunt sub
CQ;lo,sine Chrisli justifleatione moriantur.

omnium

fidelium dcvotio eoncorditer tenet ut

Sed ho-

nulla pars

mundi

sit in

qua hujusmodi orationes

rum mystoriorum judiciorumquc

non celcbrentur a populis Christianis. Supplicat
ergo ubiquc Ecclesia Deo, non soluni pro sanctis,
et in Christo jam rcgcneratis, scd etiam pro omnibus infidelibus, ot inimicis crucis Christi, pro omnibus idolorum cultoribus,pro omnibus quiChristum

causas pius et doctus magistor maluit ad altitudinom divitiarum sapionli;c Doi seieutia;que suspendorc, quam juslissim;c veritatis
ct

misericordissima; honitatis subtra-

ctum ab humana conditione secrctum temeraria inquisitione discutere nihil omittens de his quae non in membris suis perscquuntur, pro Juda;isquorum oportet ignorari, nihil contractans de his qu.-e non c;ccitalilumen Evangclii non rcfulget, pro h;ereticis C licot sciri. Multa enim sunt in dispensationo oporum
:

ct schisraaticis, qui

ab unitate

fidoi

et charitatis

divinorum, quorum causis lalcntibus
tur circctus, ut

soli

monstranet in oc-

alicni sunt.

Quid autcm pro

istis potit, nisi ut,relictis

cum

pateat quod geritur, non patcat

crroribus suis, convcrtantur ad

Deum,

accipiant

11-

cur geratur, negotio in

medium

deducto,

dc ignorantic-e tcnebris l:berati,in agnitioneni vcniant veritatis? Quod quia
ct ipsi

dem, accipiant voritalem,
pra!starc
sibi

cultum ratione subducta, ut in eadem re et dc inscrutabilibus pra;sumptio comprimatur,et do manifcstis falsitas rofutotur. »
11

nequeunt, aialx consuoludinis
et diuboli vinculis

Et post plurima {cap. 7)

:

pondere opprcssi,

alligati.uequc

Si vcru qua;rilur cur Salvator

omnium homiuum

decoptioucs suas evinccre valcnt,quibus tam pcrtinacitcr inha;serunt, ut quantum amanda est veritas,

noii

omnibus doderit hunc sensum,ut cognosccrcnt

tantum diligant falsilatcm, misericors Dominus ct justus pro omnibus sibi vult hominibus supplicari ut cum videmus de tarn profundisinalis innumcroa erui.nonamhigamus Dcum pra;stitisse quod utpra;:

starel oratus cst, ot gratias
salvi
1'acti

agontes pro

his qui
J)

Dcum, ct essent, id cst pcrmanerent, iuvcro FiIiocjus:quamviscredamusnulIishominibusopem gratia! in totum fuisse sublractam, do quo plcnius in consoqucntibus disscrcmus tamcu ita furtc hoc vclatum sit, sicut illuil absconditum cst cur.umnibusgontibuspra;tcrmissis,unumsibipopulumqucm
V(;rum
:

sunt,sperenius ctiam eosqui

necdum sunt

illuniinati,

eodcm

divina; gratiae operc e.ximendos de

judicio Dci

ad Ycritatis cognitionem erudiret cxccperit. Dequo si non cst conqucrcndum, multo minus

potcstatc tcncbrarum, et in
sicut
ct

regnum Dci priusquam do hac c.\cant vita transfcrcndos. Quod si aliquos,
vidomus accidere, salvantis gralia
pr.ctcricrit,

omnium gcntium gcritur Qu;c onim Deus occulla csse vuluil, non sunt scrutanda qua; autem manilcsta
dc hoc quoil
elocliono

cum

inurmurandum
fccit,

cst.

:

pro eis oratio Ecclcsia; reccpla non fuerit, ad occultadivina;justitia!,judiciarcferendumcst,ctagnosccndum secrcti hujus profunditatem nobis in hac

non sunt negligenda.
in libro
ii

»

non possc. E.v partc cnim scinius, et cx parto prophetamus, ct vidomus nunc pcr spoculum iii a;nigmalo noc sapiontiorcs aut sciontiorcs bcavita patcro
:

Quamvis cnim ad omnium hominum vocationcm Evangclium dirigcrctur, omncsquc Dominus vcllet salvos licri, ct in agnitioEt
[cap. 1)
:

"

ncm

vcritalis vcnirc

:

non

taiiicn sibi

dispcnsatio-

tissimoApostolo sumus; qui
disputarct,

cum dc grati.c potcutia magnorum mystcriorum ingrcssua arca-

suaruin abstulorat potestatcm, ut aliterquam occulto justoquc judicio slatucrat consilii sui ordo
dccurrcrct.

num

Undc locum non habcufcontuaiucium

;

i>5

lllNC.MAUI UUliMBNSIS AUCUIEPISCUlM.
c|uorclaiuin, qiiia
ficri

2G0

inurmuia

quod Deus

fieri voluit,

\

scd in aiiis prajvaluisse graliam, in aliis rcgiluisse

constat non aliter
post pauca
h.cc
:

debuisso
posl

quam

voluit.

<'

Et

quidem sa?culis Domini noslri Jesu Christi resurrectionom ubique diffusa cst,etdequa scriptum cst, IlluxeruiU coruscaUones lux orbi
"

Sed ne

in pr;cteritis

eadem

gralia, qu.T

naUiram. Hanc quippe aljundantiorcm (^ratiani ila crcdimus atque cxpetimus potcnlcm, ul nullomodo arljilremurcsseviolentiam, quoquidquid insalvandisliominibusagitur,exsolaUcivoluntatcpfraf;alur,
cunietiain ipsisparvulisperalicn.f voluntatissubveniatur obscquium." Et item (cup. 9;
q:ii
:
..

terrx {Psul.

lxxvi, 19), dofuit
ita so

mundo,

»

Et paulo

Igitursicut

post

:

«

Non

tamen

ajterna Creatoris bonilas

ab

illis

hoininibus avertit.ut eos ad cognoscendum
|ii)sl

so ati[iie niotiKMidum nuHis significalioiiibus adino-

neret.» El paiiln

:

..

Igitur, sicut dicil Prophcta,
lcrra (Psal. xxxii,
.'>)

Misericordia Domiiii plciia cst

mancant, sicqui nondumcredidoruntjuvanturutcrcdant.Etquemadmodumilli insuahabp.ntpotostalcneveniant. Kitque inanirostum, quod divorsis uliiue iiinumcris modis nninohominesvuUDeussalvosficri.ct in agnitionom
credidorunt juvantur ut in
liiie

qu.-cnullis uiuniani3a'culis,nullisgonerationibusde-

veritatis vcniro

:

sed quiveniunt Dei auxilio dirigun-

l'uit,eamque providentiani,qua universitatcm rerum adiiiinislral ct contin(>t,rogendis alcndisque naturis
[icr

tur.quinon veniunt
qiiod

suaBOC

perlinacia rchiclan:

tur.» Et contra Gallos Isenlciilia 8)

«

Item qui dicit

IOj iinpondit, disposilumhabensexincom- p
su.-c

imitabilis .Tlornitatc consilii,i|uibusquidquetemp()-

ribusdistribucret.etinultiformis grati»
labiles investigabilesque

inscru-

mcnsuras

perqu.-c

dona ac

non omncs homines velil Dous salvos lieri, sed cerlum numorum pr<Bdestinatorum,durius loquitur quani loquendum est de altitudine inscrulaliilisgr.ati.-c Dei, qui el omnes homines vult salvos ficri, cl in
agnitionem veritatisvcnirc; ptvoluntatis 8ua?proposilumineisimpletjquospr.-Bscilospr.Tdestinavit^pr.-p-

sacrainoiita variaret.»Etitem post aliquanta(cn/).3l:

«.Manifc3t.iveruntenimdivinorumeloquioruinniult<c auctor''.3.os,et continua omniuin s.Tocuiurum experim.,. jdocuerunt.justani Dei rniscricordiam, mise-

glorificanl.» Et postpauca:
:

deslinalos vocavit, vocatos juslilicavil, juslificatos " Quod autcm promisit

rii.(.fdemquejustitiam,necalcndisunquam corporibus hominuin,noc docondis juvandisqueeorum nienlibus defiiisso.Semperetoniin pluit super bonos ct
inalos,scnip(>r sdloni
ol iiijustos. »

sunm

oriri fecit

supor

jiistos

Kt plurinia divinic misoricordi.-u

dona

Peup.potcns esl et l'accre ut et qui salvantur ideo quia illos voluit Dcus salvos ficri, el qui pcreunt ideopereanl, quia periro mcruerunl.»L'nd.: «Xul ct in libro ii (cup. 10] do Vocationo gentium latonus murmurandum ost,quoniani juslus ct bonas
salvi sint,
: -

commemoransprolixcprosoquitur.Et poslaliqnanla « Cnni tamen illud, quod de bouitate Dei (cap. 7) piissiinc creditur. qua omnes homines velit salvos
:

aibiler, nec voluntatis iniqua; esl, ncc discrctionis
inccrl.-u,

ut sub

immcnsa misericordia

ejus alque
perirc

justitia

pulcmus quod quisquam pcreal qui

lieri ct in

agnitionein voritatis venire,non oportoat

C non
Jecl.

nisi perpiHuum .vternnniqne senliri, secundum eas monsuras quibus Dcus dona generalia spccialibus novit rumulare muneribus, ut et qui cxsorlcs gratia;
1'uorint,

debeat.» Et de Vincenlianorum objectionc (n/' Oeus nolil omnes salvare. eliamsi ii), quia
:

omiics salvari velint

«

Cum

Vcrilas dical,

.Si

iw,

dc suancquitiaredarguantur,et
»

cfui in

cjus

lumiiK^ cnitucrint, non in suo mcrito,sod in
gloricntur.

Domino
Sive igi-

cum silis mali, noslis bona data liare filiis vcstris, qwmto mngis Paler vester ca-lestis dabit Itona petrntibu^ se (Haltli. vii, 11)? quomodo fieri potesl ul r>eus
qui cliam
illos salval,

Et post aliiiuanta {cap. 8)

:

«

do quibus

dici

non potest

tur novissima conlomiiloniur s.Tcula, seu media, rationabiliter et pio creditur omncshomines salvos
lieri

quod

salvari vclint, nolit aliquos salvare etiani qui

salvari volinl, nisi aliqu.e caus.-c cxistant, de qiii-

Deum

volle

scmperque

voluissc. Et hoc

non

de his beneficiis qu.-c providcntia Doi nnivorsis gcneralionibus communiter atquc indiircroiit(ir iinponilit. Euerunt onim ae snnt
aliudc monstratur,
cjusinodi dona ista gcncialia.ut ipsorum testimonio ad quwrendum verum Doum posseut hnmincs adjuvari
:

quam

bus,quamvis sunl nobis incognoscibilcs, ille tanion hcne judicat, de quo alitcr dici non potej^t oiim qnidqiiam facere debuissc quara fcccrit ? Remota
crgo hac discrelione,quam divina sciontia intra socrotum juslilia' sunc conlinct, sinccrissimc crcdoniil onino? hnmiSiquidom .\poslolus, cujus isla scntentia est, soilicilissime pr.-ccipit. quod inomnibus Ecc.esiis piissime cuslodilur, ul Dco pro omnibus hominibus supplicetur. Ex (piibus quod multi porounl.pcrcunlium cstmcrilum,quodmulli salvanlur, salvanlis cst donum.l't cniip rcusdnmnclur incul-

duni atque prolilondum,Deuni vclle
ncs sa!\i
lianl.

quibus donis auctoreni

suum peromnia

sa--

jj

cula protestantibus, specialis gratia- largitas superfusa est.

QuT

licot

copiosns nunc

quam anlc

pra;slc-

tur,causas tanien distributionum suaruin Dominus

apud scientiam suam

loiiuit, et intra

socrctum pooninibus uninulla cst
spociali

tentissim.x' voluntatis occuluil.

Qux

si

formiter alllucronl, non latorcnt. et
ambigiiilas de bcnignilale goncrali.
ao proindc
tcin

quam

pabilisDei jusliliacst

:

ul autcin rcus juslificclur,

tam de

inollabilis Dci gralia est. »

misoricordia nihil quod stupcndum esset oxislcrct,
illa

cssct gralia, isla non cssct. Pco au-

legom crcdcndi

Et sanctusCirloslinussenlintiampromuIgalamul lex nobis slatuat supplicandi.vidoli-

placuit, et

hanc mullis Iribuerc,

ct

illam a

ncmine subraovcrc, ut ex utraque npparcat, non negalum univcrsitali quod collatum est portioni
:

cctquia pro omnibusa cnlholira supplicalur Erclosin, Deum salvos ficri omncs homincs velle crcda-

mus.sic in conclusione confirmat dicens

{post cpis-

;

261
stolam
S)
:

DE PH.EDESTINATIOiXE DISSERTATIO POSTERIOR.
«

262
i,

Tanta enim est erga omnes homines

A

iret.»

Item idem homilia de Epiphania (homit.
:

bonitas Dei, ut noslra velit esse merita qu» sunt ipsius dona,et pro his quae largitus esl ajternaprae-

cap. 1)

«

Ad omnium hominum

spectat salutem,

quod

infantia mcdiatoris Dei et

mia

donaturus. » Sanctus quoque Leo,
sit

verso declarabatur
vir religiosissimus atque
tiiierctur

iiominum jam unimundo, cum adhuc exiguo deoppidulo. » Item in sermone de eadem

doctissinius

et

facundia honestissimae eloquenlia;

(scnn. 3, cap.

valde profusus, quia recens ante ordinationis ejus

1): « Providcntia misericordiffi Doi, dispositum habens pereuTiti mundo in novissimis

lerapora hsresis ista emersit.quanta et qualia contra

temporibu3subvenire,salvationemomniumgentium
pr.tfinivit in

eam

iutenlet, est solertissime attcudcndum..\it
:

Christo:ut quia

et

cunctas nationes a
averterat, et

enim in epistohi ad Leonem .A.ugustum " Sicul enim negari non posset evaugelista dicente quod Vcrliuin caro fucium est cl habiCavU in nobis [Joan. I, 14) ita negari non potest, beato Paulo apostolo praedicanle, quod Deus crat 19? in
,

veri Dei cultu

impiorum error dubum

populus Isracl ab institutis legalibus pene totus cxciderat, conclusis omuibus sub peccato.omnium misereretur. » El item {eod. cap.
ipse peculiaris Dei
3; :<'.\Jorent in

Iribus Magis
et

omnes populi

univer-

Christo
iju;e

mundum

rcconcitians siOi (11
posset,

Cor. v. 19).

sitatis

Auctorem,

non

autem

reeonciliatio esse

qua huma-

sed in loto orbe
Israel sit

no generi propitiaretur Deus, nisi omnium causa mediator Dei et hominum carnem susciperet? » Et « Ut autem repararel omnium vitam, reitem cepit omnium causam, et vim veteris chriographiquos soius inter omnes non debuit, pro omnibus solvendo vacuavit ut sicut per unius rcatum omnes facti fuerant peccatores, ita per unius innocentiam
:
:

sit 39S magnum nomen ejus quoniam hanc electi
:

Juda?a tantum Deus, notus, ut ubique sicut in
in

generis dignitalem,sicut infidelitas in suis posteris

convincitessedegenerem.itafidesomnibusfactiesse

communem,

» Itera

(serm. 5,c. 2)

:

«

Quod

illi

tres

viri.universarumgentiumpersonamgerentes,adorato Domino sunt adepti,hocinpopulissuis per fidem,
qu,T3 justificat

impios, totus

muudus
:

assequitur. »

omnes

fierent innoeentes, inde in

omnes manante
»

justitia, ubi est

humana
:

suscepta natura.

El iu

cpistola aJ

Flaviauum Constantiuopolitanum episcopum (cpisl. lO.cap. 2) Isdem vero sempilcrni
<<

Sanctus Felix papa in epistola decretali per diversas proviucias, ad locum « Sed quia idem, inquicns,Douiiuus atquc Salvator clemcntissiuius est,
et

ncminem

vult perire.usque ad existus suis

diem

genitoris Uiiigenitus sempiternus,natus est de Spirilu sancto et

in pa-nitentia, si resipiscant, jacere conveniat. »
vii (cup.6)Moralium: conditus fuerat, ut sancti mentc iu arcem secontemplationis erigeret,et nulla

Maria Virgine. Quse nativitas temposempiternce nihil
se repai'ando
uii-

ElsanctusCregorius ialibro

ralis illius nativitati divinae et

<.Vd hoc

namquc homo

nuit,nihil contulit: sed

totum

homini

qui erat deceplus impendit, ut et
et

mortem

vinceret,

C hanc

corruptio a conditoris sui
:

diabolum,qui mortis habebat imperium,sua virtule destrueret. Non enim superare nos posseraus peccata et mortis auclorem, nisi naturam nostrara
ille

Et item (cap. 9)

«

amore declinaret. » Nunc enim pcccator quisque
blasphemat
ct prolicit
:

Deum non

raetuit et vivil,

quia scilicet misericors Creator,
vult corrigere, aspiciendo

quem exspectando
sicut

suscepisset et suara faceret,

quam

nec pecca»

non vult punire,
Et itcm ^cap. lu)
:

tura conlaminerc, ncc niors potuit detinere.

Et

scriplum est

:

Dissiniulas pcccala Itominum proptcr
ii,

item in

eadem

(cup. 3)

:

«

Salva igitur proprietate

pcciiilciiliam (.Sap.

24}.

>•

..

.\d

natur« atquo substantia;, et in unam coeunle pcrsonam, suscepla est a majestale humiutriusque
litas.a virtule infirmitate,ab aiternitate mortalilas: et

ad resolvendum conditionis nostr;c debitum,na-

conteuiplandum quippe Crcatorem homo cunditus fucrat, ut cjus scmpcr speciem quaereret, atquo in solemnitate illius amoris habilaret. Sed e.xtra so pcr inobcdicntiara missus,raentissua; locum perdidit,quia,tcncbrosis itincribus sparsus, ab inliabitatione veri
"

tura inviolabilis natura? est unita passibili,ut quod nostris remeJiis congruebat, unus atquc idcni me-

luminis elongavit.
tibi

»

Et itcni (cap. 20)

:

Christus Jcsu, et mori posset ex uno, el mori non posset ex altero. » Et item in eodem « Nam quia gloriabatur diabolus,
:

diatorDei

ethominum homo

Cur quasi coutrarium

horainein despicis,qui

ccrtus scio quia perire vel ipsum

quem

despicere
obutilur

n

crederis non vis? »Et in libro decirao seplinio(ctfp.
4) :>'Dcdit ci

hoininem sua fraudedeceptum divinis caruisse rauneribus. et inimortalitatis dole nudatum, duram mortis subisscsententiam,sequcin malis suis quoddamdepr.-cvaricatorisconsortio invenisse solatiuin, Dcum quoque, justitiaj exigente ralione.erga horainera.queni lanto honore condidcrat, propriam raulasse scnteutiam,
consilii,ut

Dcus locum pacnitcntix.ct

illc

co in supirbia. Quisquis deliuquit el

vivit,idcirco

hunc diviua dispensatio in iuiquitatc tolcrat, ul ab iniquitate compescat.Sed qui diutius toleratur.nec tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem
supcrn.T! palientio! percipit, sed rcatus sui vinculis

opus fuit secreti dispensatione incommutabilis Deus,cujus voluiilas non
priinam crga nos

ex ipso se muuere arctius aslringit.>' El
scuiiain.

in Re.^ula

pastorali, cap. 37.« Vcrsa cst inihi ilonius Isruct in
islis :is. ct stagnum ct fcrrum, cl mcdio fornacis (Eicch.ww, 18). .\c si Purgarc cos pcr ignem tribulationia aperle dicat

potcst sua benignitate privari,

Omncs
in
:

pielatis su.-o dispositionem in sacraracnto occulliore

plumbum

compleret, et horao diabolico; iniquitatis vcrsutia aclus in culpam, contra Dei propositum non ptr-

volui, et argcntura illos vel

aurum

licri

qua>sivi

263

IIINCMAIU Ulll^MENSIS AHCIIiEPISCnPI.

264

pod in lornacc milii iii «s, stagnum, lerrum, ct A. "cni suam perficiunl felici retributione.Si vero non audierint, transibunt pcr gladium,ct consumcntur ]ilumbum versi sunt, quia non ad virtutcm, sed ad slultitia quia ct vindicta cos in tribulatione porvitia otiam in tribuiutiono jiruruperunt. » Et iteiii
:

in libro

et

decimo scptimo :" Quod qui pereunt, sicut primus homo,non Uei voluntatc, sed suainiiiui-

culit,

et

finis

in

fatuitute concludit.

Sunt enim
dicitur; /Vr-

nonnulli, quos a perditis moribus nec tonucnta

tatc pcrcunt.

Ad

vitam, inquieus, conditus

bomo
:

compescunt:dequibu8 per iirophctam
cussisli eos, ncc dolucrunt
rinit
:

in libertalc propris

voluntalis, sponle sua factus
»

flagellali cos, cl
\,

renue-

cst debitor morlis.

«Tunc
ditor

sibi

Et itcm in oetavo 'cap. 20) conlrarium Deus homincin posuit.cum

accipere disciplinam (Jer.
:

3 ct de quibus

honio peccundo

Dcum

doreliquit, Justus, vero Coni)osuit,

sub liabylonis spocie dicitur Curaviinus Dabijloncin, ct non csl sanala (Jcr. u, 'J). Et dc quibus rursura
dicitur
:

hunc

sibi

contrarium

quia
:

inimi-

Interfcci ct perdidi

populum

mcum

{Jer.

cum eum
plcrique
nis

« Sunt es elationc depulavit. » Et item qui etiam post perccptum rcdemptio-

XV, 7), el

tamen a

viis suis

non sunl

rcversi.\V\

nonc.xi-

nunquam
stunt,aut,

deteriorcscxistuntcx verbcrc,quia pulsati

uuxilium,
el

ud

dcripcrationis

tLMicbrus

dcvolct

doloribus, aut conlumaci pcrtinacia duriorcs

vuntur,

tunto

nequius

pcrcunt,

([uanto

quod

])ejus csl,iu blasphemia,»

oblala remedia' misericordi;c contcmnunt. » Et 199 item:i< Nimirum Deus mirabilitcr cuncta dispensut,ct juste facit quod malignus spirilus injustc laccre appctit,et hoc licri nonuisi justo permittit.»

speralionc prosiliunt.
:

ctiam e.\Item in libro vigcsimo se-

Et in

lil]i'()

dccimo uctavo

{cap. 10)

:

u

Quu

in

rc

(luajrcndum est curdicatur ijuud hanc purlcm atquc hseredilem suam pravi ab Omnipotcnte percipiunt. Sed, si rccte considcratur.liquet quia ctsi a sci])sis

plimo Sicut ignoras qux sit via spirilus, et ijua ^QOrationecoinpingunturossainvenlrcprugnanlis, sic iicscis opcra Dci (jui fahricator (st oinniumEccl. li, 5). Et enim unum c multis loquar {cap. '.i), duo ad hanc luccm parvuli vcniunt,sed uni datur utad redemptionc pcr baptisina redcat, aller anle subII

trahitur

quam hunc
filius

rcgcncrans unda pcrfundat.
sinc fidc rapilur,ct sa!pc in-

habucrunt injuste agcre, supcrna; tainen
lentia orilinet in ijicnu,
tra.vit

a;quilali

Et sa;pc lidclium
fidclium concesso

sup]ictit iiijuste aetu justc judicarc, ut divina scn-

fidei

sacramcnto renovalur. Scd

(]uus
:

inordinutu sua actio

fortussc aliquiddicatquod

huncDeus ucturu:u pravc

« Nam bonu facicns ct ad culpum.»Et itcm ordinans Deus,malc vero non f'ucicns,sed abinit]ui3

ctiam post bai>tisiua novcrut, et ideirco baptismatis graliam non pcrducat. Quud si
peccata

cum

ad

ita cst,

facta,ne inordinate cvcniunt,ipse disponens, consi-

quorumdam

procul aubio, priusquam sint

derut univcrsorum fincm,ct paticnter toicrat omnia, atquc inluetur clcctorum tcrminum quo cx malo

perpctruta, puniuntur. Et quis ita recla scicns di.xerit
'-'

mutcntur ad bonum. Intuctur ctiam rcproborum (inom, quo dc nuUo opere dignum se traLantur ad supplicium. »Et itcm in libro decimo sexto (cap.
18):« Aniiiia ejus

facinoribus libcrat,
Irala
cl

quia omnipotens Deus, qui alios a pcrpelralia ha.'c in aliis ctiam noii pcrpc-

quodcunijuc voluit hoc

fccit.

Sic

itaque cjus uniuiu quuilcuniiue voluit hoc fecit, ut inde (iui)(]U.'e vuluntutem siium impleat.unde vuluniUius repugnari vidcbatur.» Itcm idom in libro vigesimo quinlo [cap. 13) « Aliquando facerc Dei est, id quod ficri prohibet irasccndo permittcre. » Itcm in codem «Nenio discutiat cur stante Juduiro
tati
:
:

condcmnal? Occulta itaquc sunt cjus judicia, quanta obscuritatc ncqueunt conspici, tonta dcbeut humilitutc vcnerari. » In libro xxx (cap. 2) « Cuum divini operis myslerium sic misericordia peragat, ul lamcn ct ira comclur, quatcnus occul:

tus arbiler alios respicicns rcdimal, alios descren?

pcrdat, » Item in

eodem

Auferetur ab

iinpiis

lux

piipulo

duduin

in

infidclitatc

geiitilitus jueuit,

et

cur ud tidcm gcntilitute surgcntc Juduicum populum in jnfidclitutisculpa prostravit.Ncmo discutiat cur alius trahatur ex dono, alius rcpcllatur ex mcrito.Si cnim geutilitalem miraris ausumptam, ipso concedentc paccm quis cst qui condcinnot? Si Jud;Bain obstupcscis

sua [Job. xxxviii, 25),quia dum vcritali crcdere renuunt, cogitationcm lcgis in pcrpetuum araittunt ct dum de acccpta lege superbiunt, nimirum de scicnlia; sua; gloria cxcanlur.Scriptum i]uippc cst,
:

D

Obscurentur oculi coruin, ne lidcunl; rursumque scriptum csi, Excaca cor populi hujus ct aurcs ejiu aggrava'J'sal. lxviii, 24). El rursum scriptum csl : In jutliciuin cgo in hiiiic iuundum vcm,ut quinonvidcnt vidcant,ct qui liUint ca ci /iuH^ct «luia scmctii>sos de legis opcribus contra conditorcinlcgiscxtulerunt,aplcsubdilur,ct brachium exceltum conlcrclur
(Joan.ix, 39).
reclc lconi

perditam, ex quo absconderit

vultum suuni,quis est qui contcmplctur cum? llaque eonsilium summ;c ct occulta; virtutis satisfaclio
sil apertn; rationis. »
»
.S'i

Ilcm in libro

x.\vi (cup.

22)

:

In libro xxxi

:

«

Justi viri securitas

audicrint

ct

obscrvavcrint compltbunt dics suos
iii gloria .si (tulcm iwn audicpcr gliidium.ct consuincntur stulti-

in Oono.ct

anuos suos

rinl, tiansihuiit

comparatur, qui contra sc cum quoslibct insurgcreconspicit,ad raenlis suscconlidcntiam rcdit, ct scit quia cunctos advcrsantcs supcral,
quia illum solum diligit.quem invitus nullo
aiuiltit. »

tia^Job.wwi, li). l'or bonum rccta actio, pcr gloriaiu voro superna rclribulio designatur. Qui vero
obodiro piwccptis ccclestibus sludenl, dics suos in bono coiuplent, unnos in gloria quia ct cursura
:

modo

In libro xxxii (cap. 7)

:

«

Supcrbos enim

prfesenlia tcmpori;^ in recto operc,et

consummutio-

impios juslo judicio Dorainus in pulvcrc absquia eorum corda ipsis, qua; dcspcclo amoro Crcatoris cligunt, tcrrenis opprimi negoliia
atiiuc

condit,

:

263
permisit. » Ilcm
noljis occurrit in

DE PR^DESTINATIONE DISSEItTATIO POSTERIOR.
libro xxxui
(raji.

266
in humilitate

10) :« Uljiqiie A. t^iLe et

majeslate visuri sunt, qiiem
sentiant, quanto
»

superna mediciiia,
ne peccet
:

(|uia et (icilit

[)(isiluni

audire noluPi'unt, ut virtutcm ejus tanto

tamen peccanli deiiit rcmcdia, ne desperet. Unde cavendum summopcre
mini
prfficepta,
et est,

tunc dislriclius

nunc cervicem

cordis ejus paticntiam inclinant.

rapiatur, et

ne quis delectatione peccati Leviathan istius ore tamen si raptus fuerit non desperet, quia si peccatum porfecte lugeat, adhuc foramen in
maxilla ejus invenit pcrquod evadat.

Jam

dcntiljus

Et venerabilis presbyter Beda in tractatu Actuum apostolorum :« Ipse Petrus sic intellexit omnes homines cequaliter ad Christi Evangelium provocari, nullumque secundtmi naturam esse polutum. » Et
item
:

terJtur

:

sed

adhuc,

si

evadcndi via

quccritur, in

«

Incrassalum

csl

cnim cor pojndi

liujtis, el

maxillaejus foramen invenitur. llabetetiam captus quo exeat, qui prajvidere noluerit ne caperetur. »
Et post
cl ira

auribiis graviter audierunl {Act. xxviii, 27).

Ne

pute-

])ii.u\[i\um [cap.
illo.

eodcm)

:k

Misericordia

enim

crassitudinem cordis, et gravitatem aurium, natura; esse non voluntatis, subjungit culpam arbitrii et dicit
:

mus

ab

Divina

itaque

clcmenlia maxillam

Et oculos suos cornpresscrunt, ne forte
ost, ipsi

Vehemotli istius perforaus, uljiqno huniano generi el misericorditcr et potentcr occurrit; quia nec libcro admonitionem praicavendi tacuit, nec capto

videant

oculis. Id

mcritis

proccdeutibus

«

reincdium fugiendi subtraxit.» Item in libro
{cap. 20)
:

xxxiii
:

«

Ad parcendum
enim tunc
prasmia

rcproljis

nulla ratiune

compell&r, quia eis
tencor. Idcirco
lestis
patriffi

debilor

ox sua actione non

20 B noquaquam
percipiuut
,

ccc-

aHernu

quia

ea nunc

dum

promereri poterant ex libero arbitrio
:

.

contempserunt. » Et item 'cap. eodem) « Lcviathan iste bealitudincm quidem mcain perdidit, sed dominum non evasit; quia et ips;c niilii potestates inserviunt, qu.-c mihi jiravis acliouibus
adversantur. » Item in eodeni {cap. xxiv)
:

causa fuerunt, ut Deus eis oculos clauderet. Vel ad superiora jungendum est, dicente Domino ad prophetam Vade ad populum istum, et peccata quibus CMcitatom meruerunt illis impropera, si lorte vel sio audire et ad me converti dignentur. » Et itcm idem in exposilioiie Evangelii evangelistas Marci (/li. I, r. 3) :« Qui ergo manifeste intclligens opera Dei.cum de virUite negare nou possit, eadem 2©'2 stimulatus invidia calumniatur et Christum,
:

Deiquc Verbum,et opera Spiritus sancti dicit csse Beelzeljub, isli non dimittetur neque in hoc skcuIo,
neqLic in futuro.

Non quod negemus

et ei, si pccni-

«

Dum
:

ergo eis Dominus vicem
ret,

malorum operum roddoquia
obsti-

tcnliam agerc voluerit, posse dimitti ab eo qui vult omnes homines salvos fieri, et in agnitionem verita»
tis

dedit

illis

scutum cordis laborem suum
unde ipse pro nobis
in

venire

:

sed quod ipsi judici et largitori venisB

recto

judicio inde illos contra se superbe

credentes,quietsc pffiuitenliamsemperaccepturum,
ot lianc blasphemiam nunquain dicit csse rcmittenC dam, credamus hunc blasphemum, exigentibus moritis,

natis cihibuit,

intirmitate

laboravit. Repulerunt quippe a se verba praedioan-

tium, quia dedignati sunt in Domino infirma pas-

sicut

nunquam ad remissionem,

ita

nec ad

sionum.

»

Item

iii

libro xxxiv {cap. 10)

:

iSon

fuijavit

ipsos dignos pcenitcntiae fructus esse pervonturum.

eum

vir sayitturius. Undc benc poccatis pra;cedentibus irascens Doininus, de his quos iii manu anliqui hostis deserit, per prophetam dicit :« Immiltam vobis scrpcntcs regulos, quibus non est incanlalio {Jer.
VIII, 17).

Juxta hoc (|uod Joannes evaugclisla de quibusdam blasplicmia; suk mcrito excTcatis veracissime scripsit
:

Propterea

non patucrunt credere (Joan.
:

xir,

39, 4U), quia iteruiii di.xit Isaias

Excxcavit oculos

Ac si dicerct Justo immundis spiritibus tradam,
:

judicio

talibus vos

eorum,

et

induravit cor eorum, ut non videanl oculis,

qui a vobis

excuti

el intclligant corde, et

convertantur
i,

et

sanem

eos.

»

cxhortaliono praidicantium, quasi incantantium ser-

Et item (m Marcum

lib.

c.

4)

:

«

Hi autcm sunt,

mone, non valeant.» El post paululum
«

(cap.

eodcm)

qui circa viam ubi seminatur vcrbum,

cLcum au-

Scd

quid

mirum

si

humanus

vircs

dcspicit,

qui
«

ipsa etiam superni in se judicii

aBterna tor-

menta contomnit.

» Item in eodcm libro (cap. 15) Omnipotciis Dcus, quia pius est, miscroruni cru-

verbum quod seminatum est in corda eorum, et ctetera. In hac Domini opposilione omnis eorum qui audire
dicrint confcstim vonit Satanas, ct aufcrt

quidoin vorba salutis polucrunt, sed
J)

ad

salutem
lide,

ciatu non [lascitur; (juia

autcm

jiistus ost,

ab

ini-

pervenirc noqueunt,distantiacomprehcndilur.Sunl
naiiKiuc, qui

quorum

ultione in porpetuuni iion scdatur. Sed ini-

vcrbuiu

quod audiunt,
saltom
:

iiulla

quioinnesa:;ternosupplicio,ctquidcm sua iniiiuitato puiiiuntur,eltamcn ad aliquid coiicrcinantur, sinlicct ut ct justi

nullo

intellectu, nulla

tentandnj

ulililatis

occasione percipere dignantur
n.ilis

quorum

indiscipli-

omnes,

ot in

Doiniuo vidcant gaudia
magisdivin;o grati;c
;oLeii)uin

acduriscordibusmaiidatumverbumconfcstim
spiritus, (juasi vi;e
iloiii :«
trit;jL'

quie pcrcipiunt, ct injusLi respiciaut supplicia qu;c

inHiiuiiili

volucres soiiien

cvaserunl: ut

taiito in aiternuni

cri|iiuut.» VA

Et non potcrat ihi virtulcm ullam

dcbitores sc esse cognoscant, quanto in

faccrc. nisi paucos in[innos inipositis

manibus

curavit.

mala

puiiire conspiciunt, qua; cjus adjutorio vitarc
;

Et niirahalur proplcr incrcdulilatcm illorum.

Non quo

potucrunt.» Et in homilia Evangelii prinia

«

Do-

ctiam
fiicei-e,

illis

iucrcdulis non potuerit virlutes nuiltas
facii^iis
,

minus

ct

Ilodcmptor
»

iiostcr, icu-alos iio» iiivoiiiro
(|u;c

sod (|uo ne imillas
»

cives incn-dulos
i,cap. 10)
:

desiderans, scncsccntem muiiduin

iuula soIn poles-

coiidcmiiarot.

Et item (idid

lib.

«

.V-

quantur denuntiat.

Et itcm

iii

eadcin

dcre aulcni

atl

dc.ilcram mcani, vcl ad sinistrain, non

Pathol. CXXV.

U

:

:

2G7
csl

IIINCMAMI ItlllvMENSIS AltCIIlKPISnOI'1.
roliis,

268
hac vita peccatum omne fragilitate delinquimus.»

nwuin dnn:

sed tjuihus ptiraluin cst (Hair.
cst,

\ Solum
El
iii

est

enim, ul
lxvtii
illa
:i<

in

X, 40). Sic

intcUigciulum

cst flantis,

i-cgnum coelorurn non scd accipicntis. Non est enim pcrsona-

faleamur. ubi ct

humana

psalmo

rum

acccplio apud

Dcumrsed quicunquc talrm
sit,

so

quia subtracta

pnchucrit, ul rcgno ca'lorum fiignus

hic accipiet

loruin retribulio

Additum est in relribulionem, mcnsa et gentibus tradita, mafuit. Quippe quando in ea epulari
»

quod non pcrsona;, scd vitrc paratum est. Si itaque tales estis qui consequamini regnum ca;Iorum,quod
Patcr
vit,

molentes ab ea merito videntur cxcludi.

Et in

mcus triumphantihus

et victorihus praipara-

psalmo civitatis sub versio deploratur, ut durissimus animus Juda^orum,
Lxxiii
:

psalmo

« In pra:senti

vos quoque acciiiictis

illuil.»

Et itcm
:

:<'

El tu

si

vel ipsius civilalis

sua;

calamitalibus
si

lerrcretur.

non

vis auiiirc in judicio a Christo

Discede a me,
sterilis in
et

Totum

fecit

incdicus bonus,

sanitatcin recipero

malcdicle, in ignom ;eternum, quia csurivi ct non
dcdisti mihi
vita cavcto
:

manducare, arbor csse

hac

quin potius pauperi Christo

esurienti

voluissot a;grotus.» Et in psalmo lxxv :" Amiscrunt esgo ct istud, qui majcstati cjus ncquaquam crcdere voluerunt." Et in psulnio lxxxi :« El bencdixit sicut

quo indiget otrcr.n Et itcm :>' Scriptutn csl tiuia domus mca donius ortUionis vocabilur cunctis (jcntibus (Marc. n, 17) n Omnibus, inquit, gcntibus, non uni genti Judffia;, nec in uno Jerosofructnm
pictatis
:

.,

tamen ovcs, quia non crodendo facti sunt h;odi.»El in psalmo lxxvii « Gonus pravum, quia vcritatem rccipcre nolucrunt. » Et ilcm in eodcm :« Maliliam hominis in sua indignalionc, cl
ovcs, non
:

lymn; urbis loco, sed in toto orbc tcrrarura. Itcm in

ira, cl tribulaliono dcreliquit, ut propriis pcrvcrsi-

Gommcnto
vonandi ars

Evangclii Luca;
cst,

:

«

Nam

sicut in qnibus

latibus affligantur, qui divinis jussionibus obodire
:" Nam cum quanumerum Dominus jcjunaverit, cuin alios quadraginta dics cum apostolis post rcsurrectionem fecerit ut lotus mundus

ubi fcras, pisces, ct volucrcs plus
ibi

contomnunt.» El

in

psalmo xciv

tendunl ita ei Dominus scmpcr docuit in Synagoga, et in lcmplo, quo omncs Juda;i convenicbanl, vnlens
al)undare diilicorinl,
retia

suamaxime

draginta dicbus ad mystcrium

omnes

salvos

fieri, et

ad agnilionem veritalis
clarem

?03
ojus

credcrct, Juda;i obstinati reperti sunt. Qui quadra-

vcnirc.»El item

:« Tulistis

sricnti^c. Iloc ost,

ginla annornin

704

beneficiis acquicscere nolue-

humilitatcm

fidci Chrisli,

qua ad

divinitalis

runt. Quiburf idoo paratur m;ijor ruina, quia in eis

agnitionem pervonirc poteratis, spcrncntcs abjiccre maluistis. » Et itcm {ibid., lib. iv, cap. 11) < Nam
:

grandescit diuturna supcrbia.

»

Et itcm

Qui crgo

ingressus cst in requiom cjus, cliam ipse requievit

ab opcribus suis, sicut a suis Dcus. Significat cnim beatitudinis illiustompus,quandojusti postagonem cui non aporitur, apparot quod non bcne peticrit, sa;culi istius a>tcrna requic pcrfruuntur quod impiis qua;sioril, pulsavorit.» Et itom :« Verum illc qui vull C utiquo non dabitur,quiasuaindignitatcdurucrunt.>i omncs homincs salvos fiori, ct ad agnitioncm veriEt iu psalmo xcv :« Hic vcro dictum est palrix gentatis venire, nunc ad ecs, nunc cis audientibus ad tium, ut nuUus iudigcna, nuUus bospcs, nullus pediscipulos suos verba faciendo, eonsueta; pictatis regrinus rcdderetur cxceptus." Et in psalmo xciii doiia benignus impendnrc non ccssat. » Et itom « .Nullum genus bominum ei credcns probatur cx« Vcnit cniin filius Iwminis iiu:rieic ct (/(/(. v, c. 19) ccptum, quod sit ab ejus muneribus alienum. > El salvare quod pericrat.» Iloe est quod alibi dicit :« yon in Commento Epistola; ad llomanos plura bis convcni vocare justos, sed peccutores. Pius sane magiscincutia dicit, quoi sludio brcvilatis oraittimus. tcr,qui murmurantibus turbis sua mysteria non deCAPUT X.\VI. dignatur cxponerc, adeo scilicet peccatorum poeniRecaftilulotia rcdditie rntivms post sonclorum nomina designala dc cepitulo tertio. tentiam non esso rospuendam, ut ipse Doi Kilius ob hanc niaxime quiTrcndam sit doslin;itus ad torras. Eccc quid ex hoc capitulo senserunt divino reQui ut piot;xtis suk nobis dispcnsationcm inculcet, plcti Spiritu sancti Dei honiines. Cxtcrum capitula Fa;pissimc so filium hominis appollat, commendans a nobis ex sanctoruin Palrum exccrpta, qua represollicite nobis quod factus cst bcnigne pro nobis. » hendit, domnus Prudcntius venerabilis episcopus El iloin :« Impiotatom Juilworum, vcl omnium n nobiscum constituit «tque firniavit.Qua; poslea reproborum ad Chrislum converti nolcntium, signibac cpistola, de qua loquimur, ita confudit atque ficat in die judicii puniendam. » Et item « Quia pra-posleravit, ul vcrbis aliis, el sensu confrario, et visitationis su;s tcmpus minimo cognovit, illis in ordine immulalo, illa quantum ex ipso fuil disperexlrcmo vila; inimicis traditur, cum quibus in wlerderet. Nec plus invenit quo illa discerperct verba nojudicio damnalionis sua; societate colligatur. » niutavit, sensum contrariuin inlulit, ordincm adeo Et itcm :« Somper ambigcre dicitur Dcus, ut libora perturbavit, ut dc secundo primum, cl dc lorlio voluntas homini rcscrvetur. » quartum rcddorcl. Si adhuc quartum inoduin invoEt Cassiodorus in psalmo lv Ipsum cst enim nirc potuissct, quo illa dissiparet, manifcstum est quacunque die, quia Doniinus cloincnti paticntia quia voluntaric faccret. Tamen quidquid iile gcsquodlibel tempus nostra; conversionis cxspoclat Et serit,ordo pouendi lepitiraus islc manobit, ul primo
si

pctenti datur, et quajrens invenit, et pulsanti ape-

rictur, crgo

cuL non datur, et qui non invenit, ct

:

:

:

:

:'•

ideo culpabilcs sustinet, exspeclat crranlos, dicons
^'ollo

:

morlcm

peccaloris, scd ut eotmrlatur ct vivat.

De

ponatur ab eo qui capitulatim illacupil dcscribcrc, pra;scicntia ct prxdcstinationc clcclorum, ac

269

DE PR.^DESTINATIONE DISSEllTATIO POSTERIOR. A
ciuoil

_>70

prKscientia et relictione reproborum, quK ante omnia tcmpora exslilit. Deindc ilc ai-ljilrio liljci'o, quod homo in tompore acccpit, et diaboli suasionc suo vitio infirmavit atquc de Dci gratia, sine qua in primo homine perditi non reparantur electi, et qua non libcrantur ingeneruli pcrditioni^ massare:

item miserator miscriuors miscrfam pcrilurK
:

civilatis dcllcns dicit
ijii

Jcrusalom yaie jUius iiws.iiuimadiiiodvM
apcrte diceret
;

Qiiolies voliii con(ja

llinacongregat
? {Liic. xiii,

jiullos suos siib alis suis, ct noluisti

34.)

licti.

El tunc, quoniam hon)inis urbitrium liberum.

licet

merito primaj culpa; liberlatcm, id est boni

possibilitatcm perdiderit, non

tionemam_isit,Deus,qui

tamen nomen et rahominemad imaginemetsi-

Quod volui noluisti,et idcirco perisli sicut qui omnibus ViijilaCe dicit,et ad omnes pcr Sulomoncm dicit Vociifi et rcnuislis cxtendi maiiuiii mcam, etnon fuit qui aspiceret. Despexistis omne consilium metim, et increpationcs tneas ncglexisi
: :

Ac

:

slis.

Ego quoque
vobis

in inlerilu vestro ridebo, et subsan-

militudinemsuamcondidit,quemqueada;tcrnilatem consistere voluit,alalronibus vulnoratum ao semivivum rclictum, verus scilicct medicus,gratia sanare venitplagis mortalibus saucium.etpastorbonusgratis quaerere et salvare perdilam vcnit ovem. Sicquc poncndum cst quod dicit Juanncs apostolus Quod ^
:

nnbocum

quod limcbalis advcnerit.Cum irrucrit

rcpcntina cnlamitas, ct inlerilus quasi tcmpcstas ingrucril,quando vcncrit supcr vos IribuUitio ctungustia.
gent, et

Tunc invocabunt me et non cxaudiam mane consurnon invenient me {Prov. i, 24). Quoniam ibi jam a L)eo mereri non potest quod pelil, qui hic
:

710S

vidimus

et lcslificamur.iiuoniam
tl

PatcrinisitFilium
;

noluit audire ijuod jussit.
ut dicunt isti moderni PrKdcstinatiani, quisquam quem Dous salvari velit ct non salvetur, et quicunque non salvantur, penitus non
si,

suum

salvatorem inundi

Joan.

i,1 4)

qui

sccumlum

Nam

VaulunT.vuU omiics/ioiniiwss(ilcos/ieri,e/iii.agnitioncm 205 vcrilatis vciurc {l Tiin. ii, 4) ;et juxta

non

est

Polrum

:

Neiniiicm vul/ perirc,sed omncs ad /lani9).
!:t

tentiam conver/i {U Petr. iii, quod itcrum Joanncs dicit
:

Et tunc
in /loc

dcmum,

csse voluntatis illius ut salventur,et his qui salvanlur imposita estnecessitassalutis.et his qui percunt
iuiposila est necessitas perdiliouis, atque ideo ncc
illi

cognnscimus

c/iarilalon Dei,quoniumil/ejjronobisaiiiiiiamsuain

Justc darananturiiui salvari non potucrunt,'^©©

pnsuil

(I

Joan.

iii,

16)

;

qui ut Petrus dicit

:

ScmcC

pro pcccal is noslris mortuus est.justus pro injuslis (/ Pctr. III, 18). Fidelis enim sermo, quoniam ut Paulus dicit:(.7in'47«5 renil in /lunc muni/um pcccatorcs salros faccrc,ut omnis i/ui crcdil ia ijisum non pereat (l Tim. i, 15), Evangclio cunclamante, sed liabcat vitam a'lcrnam (Joan. iii, 15). Unde ctidem

isti jusle rcmunerantur, quia aliud quam salvandi esse nequiverunl. Utin ulraque parte ct pcrditio et salus noa sit ex judicio propricB actionis,

ucc

sed ex pra;judicio divina^ pncordinationis,

quoniam

utrisque auferlur ponitus arbilrium volunlatis,cum scriptiim de Dco sil Quia tureddcs uiiicuique sccun:

dum

opera sua {Psal. lxi, 13). Et ilerum

:

Nunquid

Dominus omnium,

dives in
:

omnes qui invocant C
Prxdicale, inquiens,

iilum, discipulis suis jussit

Evangelium omni crcalunv. QuicredidcritctbaptiuUus fucrit,siilvus erit; qui veronon rrcdidcrit, condemnabitur IMarc. xvi, 14). Credentes

Deus qui infert iram? Absit (Hom. iii, 5) Et venerabilis Bcda prosbyter in Homilia Evangclii exponens senteutiam ipsius ait: » Et cuin vencrit,
iniquus

qui Spirilus sanclus,illea;-(/i/f/ )/(»»(/«;« f/f/;ecc(i^o,
ct

autem

baptizati, ct

de juslitia,

et

de judicio {Joan.

xvi, 8). Claret

per Dei gratiam salvi facti credidcrunt quia voluo-

runt

:

non credentes, non

baptizati,

neque

salvifacli

sunt, quia credore noluerunt, ct ideo perierunt. Qui

Dominusnostcr Jesus Christus, cum csset in mundo, arguebat mundum, id est scctalores mundi, de pcccato suas incrciluliipse Filius Dci
talis, drguebal dc juslilia, quia vidclicet juslitiam lidclium nollcnt imilari, argucbut de judicio, vide-

namque,quod

non

crcdit,

inqmt, jam judicatus

cst

{Joan.

iii,

IS), id
.'

est Dei prKscientia jani

damnatus

cst. Quare

^.'i(«a

non

credidil in

nomine unigenili EilTrDci.Iloc

esl

au-

licet

quare diabolum,qui jam judicatus

el

damnatus

tcmjudieium, quia lux venit in munduin,et dilcxcrunt homines tencbras magis quam luccin. Qu;e sint lene-

ciat,sequerentur.Sed non sine causa Spiritum, cuin
vcncrit, hoc

idem

dicit

acturum

:

(|uiaprofccto pcr

conscquenlor expoiiit dicous Erant cniin corum mala opcra. Ut ct fidos, quce pcr dilcclioncm o|)eratur, lux cst, sicut ilem scriplum csl Luccat lux ceslra coram liominihus ,tit vidcanl opera vestra
bra! ipso
: :

Q

hujus insiiirationcm corroborandus erat animus discipulorum, nc mundum,qui contra sc fromcbat, arguere timcrent. Exponens scntentiam suam Do-

minusadjunxit: Ucptccatoquidcm,rjuianoncrcdidcrunt in
ine.

I

bona {Mallli.v,i6).Qi}ai sinc fide non possunt cssc bona, qui>i ncc Deo sunt phicita. Sine fidc eniin impiissibilc est placere Deo.Bona uciupc ugcnsvciiil ad luccni, ut mauifeslcntur opora c.jus, quic in Dco sunt fucla, qui lux vcnit in munihun,dicen3 lCgo sum lii.v mundi ; qni .lequilur mc nnn ambulabi/ in
:

Pcccatum

incrodulitalis quasi spccialc
solida-

posuil, quia sicul fidcs origo virtutum, ita

uicuUmi

csl viUuruin in incrcdulilulc pcrsislcre,I)o:

luius terribililcr allcsluiile,(pii dicit
ri-cdil,j<im judiinius cst,

Quiaulcm non
fidc vivit. »

quin non credidit in noinine
fidelium, qui
esl. (piod

uniijcnili Eilii Dei.

At contra, justus cx

teiicbris {Joan. viii, 12). Qiias

udil {|ui

niliil

odit

Et [laulo post

:

<(

Justitia ca'lerorum

eorum

quaj fecil, cl i)crseverauler eus dilexcrunl qui pericrunt, cl ipiud diligil jiistLis Dumimis qiii
juslitias dilcxil, diligcutcs

Dumiuum
ct

in

caruc non vidcrunt, h;cc
iiiluitu

cuin

qiicm cor|ioiali

uiiuiiuam vidcruut.

Dcum

iniqiiiluicm

i^l

udiciili's

auimum

suain

odcruiil, ct idcu

pcricrunl. Juxta

quu prulccto

humiiicm vcrum curdc crcduiit ad diligiiiit. Uo justiliu lidci urguuntur inlidclcs, cur

:

271
ipsi viiicliccl,

HINGMAIIUS FUIRMENSIS AUCIIIRPISCOPUS.
cuni simililcr vcrbum
vit,-n.

272

aiidirent, A. percunt, non Dci volunlato, sod dobiU:' pcrditionis nolucrint crcdcrc ad juslitiani.Ncquc cnim ncc|uitia mcrito pcrouiit.Nam sicut coiidilor naturam homi-

malorum cx sua solum fortitudinc.vcrum ctiam

ex.

num,
est,
liter

id csl

primuui honiincm, quia

et

Eva .Vdam

comparationc rcotorum, quam sit damnanda monstratur. » Scd et sanctus Augustinus in libro do .'\gonc Chrisliano (c«;7. 27) dc hac liVangclii scnlcn" Qiii non credit jam judkalns rst. Pra;tiadieit scientia utiquc Dci, qui novit quid immincat non
:

ad

a,'ternitateni consisterc voluit,

quia a;lerna-

bonus cst. Quem ab a^ternilate contra suam voluntatom cadentem justc damnavit.q