¸•Û±√fl¡ – ά± .

¬ı˛±Ê√œ¬ı fl¡¬ı˛
˜≈Àͬ± ŒÙ¬±Ú - 9401000066

E-mail : 19th.may1961@gmail.com
drrajibkar@gmail.com

2

4 ÕÊ…á¬, 1418 ıe±s
19 Œ˜, 2011 ø‡Ëà±s

ˆ¬±¯∏± ˙ø˝ Œà˙Ú ˙ø˝ ¶ú ı˛Ì ¸ø˜øÓ¬
Ó¬±ı˛±¬Û≈ ı˛, ø˙˘‰ ¬ı˛ - 3
ά◊¬ÛÀ©Ü± ˜G˘œ

¤fl¬±˙ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝À ı˛ ¸—øé¬5 ¬√¬Ûøı˛‰¬˚˛
Êiú - 1945 ø‡Ë à ±s, ’±˜≈ ı ˛ ± ·Ë ± ˜,
Ϭ±fl¬±øé¬Ì, |œ˝Aº
- ø¬ÛÓ¬± - ı˛±˜ ı˛˜Ì ˆ¬A±‰¬±˚«º
Ó¬ı˛ Ì œ ŒŒ ıÚ±Ô
Êiú - 1347 ı/±s, ˙…±˜·Ë ± ˜, øS¬Û≈ ı ˛ ±
ŒÊ˘±º
ø¬ÛÓ¬± - Œ˚±À·f Œ ıÚ±Ôº
fl¬±Ú±˝◊˘±˘ øÚÀ˚˛±·œ Êiú - 1˘± ʱÚ≈˚˛±ø ı˛, 1922 ¸±˘ ø‡˘±
·Ë±˜, ˜˚˛˜Ú ø¸—˝º
ø¬ÛÓ¬± - ø ZÀÊf˘±˘ øÚÀ˚˛±·œº
˙‰¬œf‰¬f ¬Û±˘
Êiú - 19À˙ ’±øù´Ú, 1348 ı/±s,
Œ˜±Ó¬±øÊ˘¬Û≈ ı˛, |œ˝Aº
ø¬ÛÓ¬± - Œ·±À¬Û˙‰¬f ¬Û±˘º
ıœÀı˛ f ¸” SÒ ı˛
Êiú - 7˝◊ Ê≈Ú, 1935 ¸±˘, ˝øı˛fl¬±øµ ·Ë±˜,
|œ˝Aº
ø¬ÛÓ¬± - Úœ˘‰“¬± ¸”SÒı˛º
¸≈ Ú œ˘ ¸ ı˛ fl ¬¬±± ı˛
Êiú - 19À˙ Œ˜, 1939 ¸±˘, ı≈øάˇ¬·/±ı˛
Ó¬œÀı˛º
¬ø¬ÛÓ¬± - ¸≈À ı˛f‰¬f ¸ ı˛fl¬± ı˛º
Êiú - 1350 ı/±s, Ê≈ø ı˛·Ë±˜, |œ˝Aº
fl≈ ¬ ˜≈ ı˛ ? Ú ±¸
ø¬ÛÓ¬± - fl≈¬?À˜±˝Ú ±¸º
¸ÀÓ¬…f ŒŒ ı
Êiú - 1343 ı/±s, Œ›ø˘·Ë±˜, ˝øı·?
˜˝fl≈¬˜±, |œ˝Aº
ø¬ÛÓ¬± - ˙˙œÀ˜±˝Ú Œ ıº
˝œÀÓ¬˙ ø ıù´±¸
Êiú - 20À˙ ˜±‚, 1343 ı/±s,
ı˱pÌÀά± ı˛± ·Ë±˜, |œ˝A
ø¬ÛÓ¬± - ˝Àı˛˙‰¬f øıù´±¸º
‰¬Gœ‰¬ı˛Ì ¸”SÒ ı˛
Êiú - ∆Ê…á¬, 1333 ı/±s, ά◊“‰¬±˝◊˘ ·Ë±˜,
Œ¬Û±– - Œıøfl¬ÀȬfl¬±,
¬ø¬ÛÓ¬± - ‰¬ffl¬±ôL√ ¸”SÒı˛º
¸≈fl¬˜˘ ¬¬Û
¬¬Û≈≈ ı˛ fl ¬±˚˛ ¶ ö Êiú - 14˝◊ ∆‰¬S, 1330 ı/±s, ı±·ı±øάˇ¬
·Ë±˜, fl¬øı˛˜·?º
|œ˝Aº ø¬ÛÓ¬± - ¸?œı‰¬f ¬Û≈ ı˛fl¬±˚˛¶öº
fl¬˜˘± ˆ¬A±‰¬±˚«

¸•Û±√Ú± – ¬ı˛±Ê√œ¬ı fl¡¬ı˛
õ∂fl¬±˙fl¬ – ¸±Ò±¬ı˛Ì ¸•Û±fl¬, ˆ¬±¯∏± ˙ø˝ Œà¬˙Ú ˙ø˝
¶ú¬ı˛Ì ¸ø˜øÓ¬, ø˙˘‰¬¬ı˛ - 3
√õ∂26√√ ø˙äœ – ¸ø˜Ó¬ ı˛±˚˛, ˝+ø¯∏Àfl¬˙ ‰¬Sê ıÓ¬«œ › ø¬ıù´¬ı˛+¬Û Œ√º
’é¬ ı˛ øıÚ…±¸ – ŒÊ√.Œfl¡. ¢∂±øÙ¬', ¬ı˛±Ò±˜±Ò¬ı Œ¬ı˛±Î¬, ø˙˘‰¬¬ı˛ º
˜≈^Ì – √õ∂±ôL√ÀÊ…±øÓ¬, ø˙˘‰¬ı˛ - 1

ø ıøÚ˜˚˛ – ¬Û“±‰¬ Û˚˛¸± ¤ı— .................

¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬
fl¡±˚«fl¡¬ı˛œ ¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬
¸˝√√-¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬

˜≈‡… ¸˜i§˚˛fl¡±¬ı˛œ
¸±ø¬ı«fl¡ ¸˜i§˚˛fl¡±¬ı˛œ
¸±Ò±¬ı˛Ì ¸•Û±√fl¡
Œfl¡±¯∏±Ò…é¬
¸•Û±√fl¡ ˜G˘œ

¸˝√√-¸•Û±√fl¡
õ∂‰¬±¬ı˛ › Ê√Ú¸—À˚±·
fl¡±˚«fl¡¬ı˛œ ¸√¸…

– ¿ ¸ÀôL±¯∏À˜±˝√√Ú Œ√¬ı º ά0 ’˜À˘µ≈ ˆ¬A±‰¬±˚«º
¿ ¬ı˛ÌÒœ¬ı˛ ø¬ıù´±¸ º ¿˜øÓ¬ ¸≈ø¶úÓ¬± Œ√¬ı º
¿˜øÓ¬ ¬ı±2‰≈¬ Œ¸±˜ º ¿ ’øˆ¬ √M√ º ¿ õ∂˙±ôL
¬ı˛±Î¬◊Ó¬ º ¿ ’øÚÀ˜¯∏ Œ¸Ú&5 º ¿ ø¬ıù´øÊ√»
√±¸ º ¿ Ú±¬ı˛±˚˛Ì ø¸Ú˝√√± º ¿ ’èÌ ø¡ZÀ¬ıø√ º
– ¿ ¬ı±¬ı≈˘ Œ˝√√±Î¬ˇ º
– ¿ õ∂˙±ôL ¬ı¸≈¬ı˛±˚˛ º ¿ ø·ø¬ı˛¬ı±Ú ¬ı˛±˚˛ º
– ¿˜øÓ¬ ‰¬±À˜ø˘ fl¡¬ı˛, ¿˜øÓ¬ ¶§Ì«±˘œ Œ‰¬ÃÒ≈¬ı˛œ ¤¬ı—
¸¬ı«¿ ¬ı˛Ê√» Œ‚±¯∏, ˜±øÚfl¡ √±¸, ø¬ıù´¬ıg≈ ˙…±˜,
¶§¬ÛÚfl≈¡˜±¬ı˛ ¬ı˛±Î¬◊Ó¬, ø¬ıÒ±Ú ¬ı˛±˚˛, ¬ı˛Ê√»fl¡±øôL √±¸,
Ê√˚˛√œ¬Û Œ, ’øˆ¬øÊ√Ó¬ √±¸, øÚ˝√√±¬ı˛¬ı˛?Ú ¬Û±˘,
¬ı±¸≈À√¬ı ˆ¬A±‰¬±˚« º
– ¿ ÚœÀ˘±»¬Û˘ Œ¸Ú&5 º
– ¸¬ı«¿ Œ·ÃÓ¬˜ ˆ¬A±‰¬±˚«, ’ø¬ı˛µ˜ Œ˝√√±Î¬ˇ, ¡Zœ¬Û±˚˛Ú
‰¬Sê¬ıÓ¬«œ, øfl¡À˙±¬ı˛ fl¡¬ı˛ º
– ά±– ¬ı˛±Ê√œ¬ı fl¡¬ı˛ º
– ¿ Ó¬¬ÛÚ ¬ı˛±˚˛ º
– ¸¬ı«¿ ¶§¬ÛÚ √±˙&5, õ∂√œ¬Û ˙œ˘, ¸≈˜Ú Œ‚±¯,
¸•⁄±È¬ Œ‰¬ÃÒ≈¬ı˛œ, øÚ˘˚˛ ¬Û±˘, Œˆ¬±˘± ‰¬Sê¬ıÓ«¬œ,
¸?˚˛ ¬ı˛±˚˛, ’ø˜Ó¬±ˆ¬ Œ, ÚÀ¬ıµ≈ ¬Û±˘ [fl¡±Ú≈] º
– ¸¬ı«¿ ¸≈˜Ú Œ, ø¬ıù´√œ¬Û ø¬ıù´±¸, fl¡±Ê√˘ ¬Û±˘,
õ∂¬ıœ¬ı˛ ¸”SÒ¬ı˛ º
– ¸¬ı«¿ ¬ı˛ø¬ı Œ¬ı±¸, Û~¬ı &5, ¸≈Ê√Ú ø˜S, ’Ê≈√«Ú
Œ‰¬ÃÒ≈¬ı˛œº
– ¸¬ı«¿ Ê√˚˛ ¬ı¬ı˛√œ˚˛±, ø¸X±Ô« ‰¬Sê¬ıÓ«¬œ, ø¬ıù´øÊ√»
Œ‚±¯, ’ø¸Ó¬ Ú±Ô, ˜±øÚfl¡ ‰¬Sê¬ıÓ«¬œ, Ê√˚˛ôL ¬Û±˘,
¸˜œ¬ı˛ Œ√¬ı, ¸≈√œ¬Û √±¸, ¬ı˛ø?» ¸”SÒ¬ı˛, ¬ı±˘
Ú±Ô, ø¬ıfl¡±˙ Œ√¬ı, øÚ˜±˝◊√ √±¸, √œ¬ÛÚ √±¸, ¬ı≈è
Œ, Œ˚±À·f √±¸, Ó¬±¬Û¸ ˆ¬A±‰¬±˚«, ¸≈ø¬ıÚ˚˛ Œ√,
ø√˘≈ ¬Û±˘, øÚ˜±˝◊√ ¬ı˜«Ìº

ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú ˙ø˝√√√ ¶ú¬ı˛Ì ¸ø˜øÓ¬¬ı˛
¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬ ¿ ¬ı±¬ı≈˘ Œ˝√√±Î¬ˇ-¤¬ı˛ fl¡˘˜ ŒÔÀfl¡
¸≈À‡µ≈ø¬ıfl¡±˙ Œ¸±˜ [ˆ¬±Ú≈ √±]º Ó¬“±¬ı˛ Ú±˜ ø√À˚˛˝◊√ qè fl¡¬ı˛˘±˜º ˜±S øfl¡Â≈√ø√Ú
’±À· ¬Û˚«ôL› øÓ¬øÚ˝◊√ ŒÚÓ‘¬ÀQ øÂ√À˘Ú 19À˙-¬ı˛ fl¡˜«fl¡±ÀG¬ı˛º ø¬ıøÒ¬ı˛ øÚ˚˛À˜¬ı˛ ¬ı±˝◊√À¬ı˛
ø·À˚˛ ·Ó¬ 31 Ê√±Ú≈˚˛±ø¬ı˛ øÓ¬øÚ ’±˜±À√¬ı˛ Ò¬ı˛±À“√±˚˛±¬ı˛ ¬ı±˝◊√À¬ı˛ ‰¬À˘ Œ·ÀÂ√Úº ¤¬ı±¬ı˛ ¤˝◊√
&è√±ø˚˛Q ’±˜±¬ı˛ fl“¡±ÀÒº ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú ˙ø˝√√√ ¶ú¬ı˛Ì ¸ø˜øÓ¬¬ı˛ ¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬¬ı˛ √±ø˚˛Q
Œ¬ÛÀ˚˛øÂ√º ˆ¬±Ú≈√±¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ¬Û±¬ı˛¬ı øfl¡ Ú± Ê√±øÚ Ú±º ¸—·Í¬Ú ŒÔÀfl¡ qè fl¡À¬ı˛ ˜À=
“√±øάˇÀ˚˛ ’Ú≈á¬±Ú ¬Ûø¬ı˛‰¬±˘Ú± ¸¬ı˝◊√ ’±ø˜ ¸±˜ÀÚ ŒÔÀfl¡ Œ√À‡øÂ√ ˆ¬±Ú≈√±¬ı˛ Œ¬ÛÂ√ÀÚ
“√±øάˇÀ˚˛º Œ‰¬©Ü± fl¡¬ı˛¬ı Ó“¬±¬ı˛ ’¸•Û”Ì« fl¡±Ê√ ¸•Û”Ì« fl¡¬ı˛±¬ı˛º ’±¬ÛÚ±À√¬ı˛ ¸±˝√√±˚… fl¡±˜Ú±
fl¡ø¬ı˛º
¤ ¬ıÂ√¬ı˛ ’˜¬ı˛ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ¬Û=±˙º ¤˝◊√ ¸˜À˚˛ “√±øάˇÀ˚˛ ¸¬ı±¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ’±˜±¬ı˛ ’±˝3√±Úñ
’±¸≈Ú ˝√√±ÀÓ¬ ˝√√±Ó¬, fl“¡±ÀÒ fl“¡±Ò ø˜ø˘À˚˛ 1961-¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬ ’±√±À˚˛¬ı˛
˘Î¬ˇ±˝◊√À˚˛ Á“¡±¬Û Œ√˝◊√º ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛ √±ø¬ı øÂ√øÚÀ˚˛ ’±Ú±¬ı˛
’±Àµ±˘ÀÚ ’±˜¬ı˛± ’±¬ı˛› ‹fl¡…¬ıX ˝√√˝◊√ º

3

¸•Û±√fl¡œ˚˛

˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¸˜À¬ıÓ¬ ’±›˚˛±ÀÊ√, άø◊ ÚÀ˙¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±˚˛,
’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ‘Ï√ ¬Óˇ ¬±˚˛
ë눬±¯∏± ˙ø˝√√ √ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ıí˛ í ˝√À√ ¬ı øÚ(˚˛
õ∂Ô˜ ά◊Àͬ 2005 ¸±À˘º
√±ø¬ıøȬ
ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙Ú ˙ø˝√√√ ¶ú¬ı˛Ì
¸ø˜øÓ¬¬ı˛ ¸ˆ¬±˚˛º Œ¸˝◊√ ˜ÀÓ¬± ¤fl¡È¬± ø¬ı¬ı˛±È¬
¸±˝◊√ÚÀ¬ı±Î«¬ ˘±ø·À˚˛ Œ√›˚˛± ˝√√˚˛, ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘
Œ¶Ü ˙ ÀÚº Ó¬±¬ı˛ ¬ Û¬ı˛ 52øȬ ¸±—¶‘ ® øÓ¬fl¡ ›
¸±˜±øÊ√fl¡ ¸—¶ö±¬ı˛ Œ˚ÃÔ ˜= ë¸ø•úø˘Ó¬
¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ ˜=, ø˙˘‰¬¬ı˛í, ÷˙±Ú ¬ı±—˘±¬ı˛ ø¬ıøˆ¬iß
ô¶À¬ı˛¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¸Àe Œ˚±·±À˚±· ¶ö±¬ÛÚ fl¡À¬ı˛
23À˙ ˜±‰«¬, 2008 ø˙˘‰¬¬ı˛ ·±gœˆ¬¬ıÀÚ
·Ì’øˆ¬¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ˜±Ò…À˜ ’±Àµ±˘Ú fl¡˜«¸”ø‰¬
¢∂˝√ √ Ì fl¡À¬ı˛ º ¤˝◊ √ ·Ì’øˆ¬¬ıÓ« ¬ ÀÚ õ∂øÓ¬øȬ
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √˘ ’—˙ ¢∂˝√Ì fl¡À¬ı˛º ’øˆ¬¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛
ø¸X±ôL ’Ú≈˚±˚˛œ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ õ∂øÓ¬øȬ
’=À˘ ·Ì ¶§±é¬À¬ı˛¬ı˛ ¸Àe ¬ÛÔ Ú±È¬fl¡, Ú‘Ó¬…,
·±Ú, øÚÀ˚˛ ‰¬À˘ ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ ’øˆ¬˚±Úº 15
Ê≈√˘±˝◊√í 08 ¤ fl¡À˚˛fl¡ ˘é¬ ¶§±é¬¬ı˛ ¸•§ø˘Ó¬
√±ø¬ı ¸Ú√ øÚÀ˚˛ ’±¸±À˜¬ı˛ ˜≈‡…˜Laœ ¿ Ó¬èÌ
·Õ·-¤¬ı˛ ¸Àe ¸±é¬±» fl¡À¬ı˛ Ú ˜À=¬ı˛
õ∂øÓ¬øÚøÒ√˘ñ õ∂øÓ¬øÚøÒ√À˘ øÂ√À˘Ú ¬ı±„√√±ø˘,
˜ø̬Û≈ø¬ı˛, ø˝√√øµˆ¬±¯∏œ, ’¸˜œ˚˛± ˆ¬±¯∏œ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛±º
øÂ√À˘Ú ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ø¬ıøˆ¬iß √À˘¬ı˛ ¬ÛÀÚÀ¬ı˛±
Ê√Ú ø¬ıÒ±˚˛fl¡ ¸˝√√ øÓ¬ÚÊ√Ú ¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛ ˜Laœº
’±˜±À√¬ı˛ √±ø¬ıÀfl¡ Œ˜ÀÚ øÚÀ˚˛ ˜≈‡…˜Laœ Ó¬èÌ
·Õ· 18 Ê≈√˘±˝◊√ 2008 ˝◊√— Ó¬±¬ı˛ ¸•úøÓ¬¬ÛS
¬Û±Í¬±Ú Ó¬»fl¡±˘œÚ Œ¬ı˛˘˜Laœ ˘±˘≈õ∂¸±√
˚±√¬ıÀfl¡ [Ref. NO. CMO1/2008/
2419), Ó¬±¬ı˛¬Û¬ı˛ Œ¬ı˛˘˜LaÀfl¡¬ı˛ ¬ÛÀé¬ Œ¬ı˛˘›À˚˛
¶Ü … ±ø`¬— fl¡ø˜øȬ¬ı˛ ¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬ ¿ ¬ı±¸≈ À √ ¬ ı
’±‰¬±ø¬ı˛˚˛± ø˙˘‰¬À¬ı˛ ’±À¸Ú ¤¬ı— ˜À=¬ı˛ ¸Àe

’±À˘±‰¬Ú±SêÀ˜ øÓ¬øÚ Œ¬ı˛˘˜Lafl¡Àfl¡ Ó¬±¬ı˛
¸•úøÓ¬ Ê√±øÚÀ˚˛ ø‰¬øͬ Œ√Úº
Ó¬±¬ı˛ øfl¡Â≈√ø√Ú ¬Û¬ı˛ Œ˘±fl¡¸ˆ¬± øÚ¬ı«±‰¬Úº
øÚ¬ı«±‰¬ÀÚ ’±˜±À√¬ı˛ ’±À¬ı√ÀÚ ¸±Î¬ˇ± ø√À˚˛
õ∂øÓ¬øȬ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √˘ øÚ¬ı«±‰¬Úœ ˝◊√ô¶±˝√√±À¬ı˛ ¤˝◊√
√ ± ø¬ı¬ı˛ ¬ÛÀé¬ ŒÊ√ ± ¬ı˛  √ ± ¬ı˛ ¬ıMê√ ¬ ı… ¬ı˛ ± À‡Úº
øÚ¬ı«±‰¬ÀÚ±M√√¬ı˛ Œ˘±fl¡¸ˆ¬±˚˛ ¿˜Ó¬œ ˜˜Ó¬±
¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±˚˛Àfl¡ Œ¬ı˛˘˜LaÀfl¡¬ı˛ √±ø˚˛Q Œ√›˚˛±
˝√√˚˛º Ê≈√˘±˝◊√ 2009 ’±˜±À√¬ı˛ √±ø¬ı¬ı˛ ¶§¬ÛÀé¬
¸±›˚˛±˘ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… ¸±Ó¬Ê√ÀÚ¬ı˛ õ∂øÓ¬øÚøÒ√˘
ø√ø~ÀÓ¬ ˚±˚˛º ’±˜±À√¬ı˛ õ∂øÓ¬øÚøÒ√À˘¬ı˛ ¸Àe
Œ¬ı˛˘˜LaÀfl¡¬ı˛ ’øÓ¬ ’±ôLø¬ı˛fl¡ ’±À˘±‰¬Ú±¬ı˛ ¬ı…¬ı¶ö±
fl¡¬ı˛± ˝√√˘º ˜˜Ó¬± ¬ıÀµ…±¬Û±Ò±˚˛ Â√±Î¬ˇ± Œ¬ı˛À˘¬ı˛
¬ı˛±Ê√…˜Laœ ˝◊√¬ı˱ø˝√√˜ ’±˝√√À˜√, ¬ı˛Ó¬Ú ˜≈‡±øÊ«√ ›
Œ·ÃÓ¬˜ ¸±Ú…±À˘¬ı˛ ¸Àe √ œ ‚« ¸ ˜˚˛ ÒÀ¬ı˛
’±˜±À√¬ı˛ ’±À˘±‰¬Ú± ˝√√˚˛º ¿˜Ó¬œ ˜˜Ó¬±
¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±˚˛ Ê√±øÚÀ˚˛ ø√À˘Ú ëë¤ √±ø¬ı ’±˜±¬ı˛,
’±Ê√ ˝ ◊ √ ’±˜¬ı˛ ± ¶§ ¬ ı˛ ± ©Ü ™ √ Ù ¬Ó¬À¬ı˛ ¬ ı˛ fl¡±ÀÂ√
’Ú≈À˜±√ÀÚ¬ı˛ Ê√Ú… ¬Û±Í¬±ø26√ºíí ¤fl¡ ’Ú±ø¬ı˘
’±¶ö± øÚÀ˚˛ ’±˜¬ı˛± øÙ¬À¬ı˛ ¤˘±˜ ø˙˘‰¬À¬ı˛º
õ∂øÓ¬øȬ ¬Û√Àé¬À¬Û ’±˜¬ı˛± ˜±Ú≈¯∏Àfl¡ ¸Àe
øÚÀ˚˛ ‰¬À˘øÂ√, ÷˙±Ú ¬ı±—˘±¬ı˛ ¬ıø=Ó¬ ˜±Ú≈¯∏Àfl¡
Ó¬±¬ı˛ ’±R¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛ › ’±R˜˚«±√±¬ı˛ õ∂Àùü
¸—·øͬӬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ‰¬©Ü± fl¡À¬ı˛øÂ√º ¤¬ı˛˝◊√ ˜ÀÒ…
¶§¬ı˛±©Ü™ √Ù¬Ó¬À¬ı˛¬ı˛ ‰¬±ø˝√√√± ’Ú≈˚±˚˛œ ’±¸±˜
¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ø¡ZÓ¬œ˚˛¬ı±¬ı˛ Ó¬±À√¬ı˛ ¸•úøÓ¬¬ÛS ¬Û±Í¬±Ú
¶§¬ı˛±©Ü™ √Ù¬Ó¬À¬ı˛ [Letter Ref. No. PLA.
618/2008/29 dt. 18-11-2009)º øfl¡c
’¬Û¬ı˛ ¬Û‘ᬱ˚˛

4

’±˜¬ı˛± ≈√–À‡¬ı˛ ¸Àe Œ√‡˘±˜ Œfl¡fœ˚˛ ¶§¬ı˛±©Ü™ √Ù¬Ó¬¬ı˛ 27À˙ ÚÀˆ¬•§¬ı˛
2009 ¤fl¡ ø‰¬øͬ ˜±¬ı˛Ù¬Ó¬ [Ref. No. 11/30/2008-Mfa]
’±¸±˜ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛Àfl¡ Ê√±øÚÀ˚˛ ø√À˘Ú Œ˚ ëëά◊øÚÀ˙¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú ¶ö±Úœ˚˛
Œ√˙Àõ∂˜íí Ó¬±˝◊√ Ú±˜ ¬Ûø¬ı˛¬ıÓ«¬Ú fl¡¬ı˛± ¸y¬ı Ú˚˛º ¶§¬ı˛±©Ü™ √Ù¬Ó¬À¬ı˛¬ı˛
øάÀ¬ı˛"√¬ı˛ Úœ¬ı˛Ê√ fl¡Ú¸±˘ ’¸±—ø¬ıÒ±øÚfl¡ ˆ¬±À¬ı Œ˚ ˆ¬±¯∏±˚˛ ’±˜±À√¬ı˛
·Ì√±ø¬ıÀfl¡ ‡±ø¬ı˛Ê√ fl¡¬ı˛À˘Ú Ó¬± ’Ó¬…ôL ’¬Û˜±ÚÊ√Úfl¡º ëë¶ö±Úœ˚˛
Œ√˙Àõ∂˜íí ˙søȬ ’¸±—ø¬ıÒ±øÚfl¡º ¤˜Úøfl¡ ¶§¬ı˛±©Ü™ ˜LaÀfl¡¬ı˛ Ú±˜
¬Ûø¬ı˛¬ıÓ«¬Ú ¸—Sê±ôL øÚ˚˛˜±¬ıø˘, (Circular No. 130/53 public
dt. 11-9-53 with an amendment vide Letter No.
11/7/2004 mar dt. 11-4-05) ’Ú≈˚±˚˛œ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ Ê√Ú… Œfl¡±Ú›

Ê√±˚˛·± ˚ ˙˝√√¬ı˛ ˚ ¢∂±˜ ¬ı± Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜ ¬Ûø¬ı˛¬ıÓ«¬Ú fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛±
˚±˚˛, Œ¸˝◊√ Ú±À˜¬ı˛ ’±À· Œfl¡±Ú› ˙s ¸øͬfl¡ˆ¬±À¬ı ˘±·±ÀÚ± Œ˚ÀÓ¬
¬Û±À¬ı˛ ˚ø√ ¬ı˛±Ê√… ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ’Ú≈À˜±√Ú fl¡À¬ı˛º ëë ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú,
ø˙˘‰¬¬ı˛íí Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛ √±ø¬ı ¸¬ı ˙Ó«¬˝◊√ ¬Û”¬ı˛Ì fl¡À¬ı˛º ’±¬ÛÚ±¬ı˛± øÚ(˚˛˝◊√
¬’¬ı·Ó¬ ’±ÀÂ√Ú Œ˚ Œfl¡fœ˚˛ ¶§¬ı˛±©Ü™ √Ù¬Ó¬À¬ı˛¬ı˛ ¤˝◊√ ¬Û√Àé¬À¬Û¬ı˛
Ù¬˘|n∏øÓ¬ÀÓ¬ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏ õ∂øÓ¬¬ı±À√ ˜≈‡¬ı˛ ˝√√À˚˛ ά◊ÀͬÚ
¸ø•úø˘Ó¬ ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ ˜À=¬ı˛ ŒÚÓ‘¬ÀQ Ó¬±¬ı˛± ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛ ø¬ıøˆ¬iß ¶ö±ÀÚ
·ÌÒÚ«±˚˛ ¬ıÀ¸Ú ¤¬ı— ¶§¬ı˛±©Ü™ √Ù¬Ó¬À¬ı˛¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ¶ú±¬ı˛fl¡¬ÛS ¬Û±Í¬±Úº ¤¬ı˛˝◊√
¬Ûø¬ı˛Àõ∂øé¬ÀÓ¬ ø˙˘‰¬À¬ı˛ ¤fl¡ ø¬ı˙±˘ õ∂øÓ¬¬ı±√ ø˜øÂ√˘ Œ¬ı¬ı˛ ˝√√˚˛º ’±˜¬ı˛±
Œ√ø‡ |ÀX˚˛± ˜˝√√±Àù´Ó¬± Œ√¬ıœ, ˙±›˘œ ø˜S, ø¬ıˆ¬±¸ ‰¬Sê¬ıÓ«¬œ, è^õ∂¸±√
Œ¸Ú&5 ŒÔÀfl¡ ¬¬Û”¬ı˛¬ıœ ˜≈À‡±¬Û±Ò…±˚˛, ά0 ’Ú≈¬Û Œ‚±¯∏±˘, ¬ı˛¬ıœÚ
˜≈‡±øÊ«√, ¬ıËÓ¬Ó¬œ ¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±˚˛, ¿¬ı˛±Ò± ¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±˚˛, Œ√À¬ı˙ ͬ±fl≈¡¬ı˛,
¬ı˛ÀÌÚ ‰¬Sê¬ıÓ«¬œ ¸˝√√ ¬Ûø(˜ ¬ı±—˘±˚˛ õ∂‰≈¬¬ı˛ ø˙äœ ¸±ø˝√√øÓ¬…fl¡ ¬ı≈øXÊ√œ¬ıœ¬ı˛±
˜±ÚÚœ˚˛± Œ¬ı˛˘˜Laœ ¤¬ı— ¶§¬ı˛±©Ü™ ˜LaœÀfl¡ ’Ú≈À¬ı˛±Ò fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº 19Àfl¡

¸±˜ÀÚ Œ¬ı˛À‡ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ õ∂øÓ¬øȬ ˆ¬±ø¯∏fl¡ Ê√ÚÀ·±á¬œ¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏
·Ó¬ 17˝◊√ Œ˜ Œ˚ ëë19í¤¬ı˛ ˜˝√√±¬ÛÔ‰¬˘±˚˛íí ¸±ø˜˘ ˝√√À˚˛ √±ø¬ı
Ó≈¬À˘øÂ√À˘Ú ë눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛íí Ú±˜fl¡¬ı˛Ì fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√À¬ı ¤
Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ ¬ÛÔ‰¬˘± ø¬ı·Ó¬ fl¡À˚˛fl¡ √˙fl¡ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏ Œ√À‡øÚº
¤ ¬ıÂ√À¬ı˛¬ı˛ Ê√±Ú≈˚˛±ø¬ı˛¬ı˛ 3 Ó¬±ø¬ı˛À‡ ’±˜¬ı˛± Œ√À˙¬ı˛ ˜±ÚÚœ˚˛ ’Ô«˜Laœ
¿ õ∂̬ı ˜≈À‡±¬Û±Ò…±À˚˛¬ı˛ øÚfl¡È¬ ø√ø~¬ı˛ Ó¬±˘Àfl¡±È¬¬ı˛± Œ¬ı˛±Àά¬ı˛ ¬ı±øάˇÀÓ¬
ø·À˚˛ Ó“¬±¬ı˛ ¸Àe ø¬ı¯∏˚˛È¬± øÚÀ˚˛ ’±À˘±‰¬Ú± fl¡ø¬ı˛, ¤¬ı— 4 Ê√±Ú≈˚˛±ø¬ı˛
Œ¬ı˛˘ˆ¬¬ıÀÚ ¿˜Ó¬œ ˜˜Ó¬± ¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±À˚˛¬ı˛ ¸Àe› øÚø«√©Ü ø¬ı¯∏À˚˛
’±À˘±‰¬Ú± fl¡ø¬ı˛º ’±˜±À√¬ı˛ ’±R˜˚«±√± ά◊øÚ˙ Â√±Î¬ˇ±› ’±À˘±‰¬Ú±˚˛
’±˜¬ı˛± ¬ıËάÀ·Ê√ ¤¬ı— ˜˝√√±¸Î¬ˇÀfl¡¬ı˛ fl¡±Ê√ ^nÓ¬ ¸•Ûiß fl¡¬ı˛±¬ı˛ ŒÊ√±¬ı˛±À˘±
√±ø¬ı Ê√±Ú±˝◊√º ø¬ıÀ˙¯∏ fl¡À¬ı˛ õ∂̬ı¬ı±¬ı≈Àfl¡ ’±˜¬ı˛± ¶§¬ı˛±©Ü™ ˜LaÀfl¡¬ı˛ ëfl≈¡˜ôL¬ı…í øÚÀ˚˛ ’¬ıø˝√√Ó¬ fl¡ø¬ı˛ ¤¬ı— øÓ¬øÚ ø¬ı¯∏˚˛øȬ ø¬ıÀ¬ı‰¬Ú±¬ı˛ ’±ù´±¸
Œ√Úº ’±˜±À√¬ı˛ ¸—·Í¬Ú ŒÊ√À· ŒÔÀfl¡ ’Ú…Àfl¡ Ê√±·±ÀÓ¬ ‰¬±˚˛º ’±˜¬ı˛±
ø¬ıù´±¸ fl¡ø¬ı˛, ¤ √±ø¬ı fl¡À˚˛fl¡Ê√ÀÚ¬ı˛ Ú˚˛ñ¤ √±ø¬ı ¸˜¢∂ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àõ∂˜œ
·ÌÓ¬±øLafl¡ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ √±ø¬ıñÓ¬±˝◊√ ’±˜¬ı˛± √˘˜Ó¬ øÚø¬ı«À˙À¯∏ ¸¬ı±˝◊√Àfl¡
øÚÀ˚˛ ’±Àµ±˘ÀÚ ¸±ø˜˘ ˝√√ÀÓ¬ ‰¬±˝◊√-˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¸˜À¬ıÓ¬ ’±›˚˛±ÀÊ√,
ά◊øÚÀ˙¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±˚˛, ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ‘√ϬˇÓ¬±˚˛ ë눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú,
ø˙˘‰¬¬ı˛íí ˝√√À¬ı øÚ(˚˛ñ¤ ’±˜¬ı˛± ø¬ıù´±¸ fl¡ø¬ı˛º ’±¬ÛÚ±À√¬ı˛ ’±¬ı˛›
¸˜Ô«Ú fl¡±˜Ú± fl¡ø¬ı˛º ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ¬Û=±˙ ¬ıÂ√¬ı˛ ¬Û”øÓ«¬ ¤˝◊√ Œ˝√√±fl¡ ’±˜±À√¬ı˛
õ∂Ó¬…˚˛º

’±ôLø¬ı˛fl¡ fl‘¡Ó¬:Ó¬±¬ı˛ ¸±ÀÔ ’±¬ıX ¬ı˛˝◊√˘±˜
* Œ˘‡fl¬ fl≈¬˘
* ¸˜ô¶∏ øı:±¬ÛÚ ±Ó¬± ¤ı— ¸ı∏
’Ô«ÕÚøÓ¬fl¬ ¸˝À˚±·œ
* |œ ¸≈˜Lö &˝Í¬±fl≈¬ı˛Ó¬±
* |œ˜øÓ¬ fl¬øıÓ¬± Œ¸Ú&l
* ∆øÚfl¬ √õ∂±ôL√ÀÊ…±øÓ¬ Œ·±á¬œ
* ˜øÚ¯∏ √ ± ˙, ¸≈ ı Ë Ó ¬ ¬Û±˘,
˜‘≈√˘¬ı˛±˚˛
* ˝+ø˙Àfl¬˙ ‰¬SêıÓ«¬œ ¤ı— ˝◊˜ø√õ∂KȬ
¤¬ı— ŒÊ√.Œfl¡. ¢∂±øÙ¬', ¬ı˛±Ò±˜±Ò¬ı
Œ¬ı˛±Î¬, ø˙˘‰¬¬ı˛ º
* ˝œı˛fl¬ Œ‰¬ÃÒ≈ı˛œ
* Œ¸±˜¸ƒ fl¬ø˜Î¬◊øÚÀfl¬˙Ú
* ˝◊À˘±ı˛± Œ˝±ÀȬ˘ fl¬Ó‘«¬¬Ûé¬

* ’Ú≈ á ¬±Ú ¸Ù¬˘ fl¬ı˛ ± ı˛ ÊÚ…,
ø˙˘‰¬ı˛, &˚˛±˝±øȬ, fl¬˘fl¬±Ó¬±
¤ı— ı±—˘±ÀÀ˙ı˛ ¸ı
’—˙·Ë˝Ìfl¬±ı˛œ ø˙äœ, ŒıÃøX¬fl¬
˜˝˘ › ¸±—¶‘®øÓ¬fl¬ ¸—·Í¬Ú
* ø‰¬Sø˙äœ ¸ø˜Ó¬ ı˛±˚˛, ˜øÌfl¬±
¬Û±˘ ¤ı— øıù´øÊ√» ¬ı˛±˚˛À‰¬ÃÒ≈ı˛œ
* ˆ¬±ı˛Ó¬œ˚˛ Œı˛˘ fl¬Ó‘«¬¬Ûé¬
* ¸ı ¸—ı± ˜±Ò…˜
* ¬Û≈ø˘˙ ¤ı— √õ∂˙±¸Ú

¸±Ò±¬ı˛Ì ¸•Û±√fl¡

5

ά◊øÚ˙ ’±˜±À√¬ı˛ ’˝√√DZ¬ı˛
¶ú‘øÓ¬, Œ˙±fl¡, ·¬ı«

’¸˝√√Úœ˚˛ ’¬ı¶ö±º fl¡±Ù≈¬«… ‰¬˘ÀÂ√, ‰¬˘ÀÂ√ Œ˙±Àfl¡¬ı˛ õ∂¬ı±˝√√ ¤¬ı— ¤fl¡±√˙ ˙ø˝√√À√¬ı˛
õ∂±À̬ı˛ ø¬ıøÚ˜À˚˛ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜˚«±√± ¬ı˛é¬± fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ø˝√√µ≈-˜≈¸˘˜±Ú¬¬ı˛± fl¡±Â√±øάˇ
¬ÛΩ¿ ’ø˜Ó¬±ˆ¬ Œ‰¬ÃÒ≈¬ı˛œ
˜ø̬Û≈ø¬ı˛-¸¬ı±˝◊√ ¬ıX¬Ûø¬ı˛fl¡¬ı˛º ¤˜Ú ‹fl¡…¬ıX ¸—¢∂±˜ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬ ‡≈¬ı fl¡˜˝◊√ ˝√√À˚˛ÀÂ√º
ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ¬Û≈ø˘À˙¬ı˛ &ø˘ÀÓ¬ Œ˚ ¤·±À¬ı˛±Ê√Ú õ∂±Ì
ø˙˘‰¬¬ı˛ ˙˝√√¬ı˛ øÚÀ˚˛ ’±˜±¬ı˛ ·¬ı« Ú±˜fl¡¬ı˛À̺ ¤˝◊√ ˙˝√√À¬ı˛˝◊√ Œ¸KC±˘ Œ¬ı˛±Àά
ø√
À
˚˛
ÀÂ√Ú, Ó“¬±À√¬ı˛ ¬ı±øάˇÀÓ¬ Œ˚˜Ú Œ˙±fl¡, ŒÓ¬˜øÚ Œ¸˝◊√ Œ˙±Àfl¡¬ı˛ õ∂¬ı±˝√√ Â√øάˇÀ˚˛
øÂ√À˘Ú ˜±¬ı˛±øͬ ø¬ı”√¯∏œ ¬ı˛˜±¬ı±˝◊√ ¸¬ı˛¶§Ó¬œ, ¤˝◊√ ˙˝√√À¬ı˛˝◊√ õ∂Ô˜ qè ˝√√˚˛ Œ¬Û±À˘±
Œ‡˘±, ¤˝◊√ ˙˝√√À¬ı˛˝◊√ ¸±¬ı˛± ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ˜ø̬Û≈ø¬ı˛ Ú‘Ó¬…&èÀ√¬ı˛ ’±ø√ ¬ı¸¬ı±¸ ¬ÛÀάˇÀÂ√ ø˙˘‰¬¬ı˛, ˝√√±˝◊√˘±fl¡±øµ, fl¡ø¬ı˛˜·? õ∂ˆ¬‘øÓ¬ ˙˝√√À¬ı˛º õ∂øÓ¬øȬ ¢∂±À˜º ¬ı≈Àfl¡¬ı˛
¤¬ı— ’±¬ı˛› ·À¬ı«¬ı˛ fl¡Ô±, ¤˝◊√ ˙˝√√À¬ı˛˝◊√ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜˚«±√± ¬ı˛é¬±˚˛ õ∂±Ì èøÒ¬ı˛ ø√À˚˛ ˜≈À‡¬ı˛ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜˚«±√± ¬ı˛é¬±¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√ ’ˆ¬”Ó¬¬Û”¬ı«º ¤fl¡˜±S Ó≈¬˘Úœ˚˛
ø√À˚˛øÂ√À˘Ú ¤·±À¬ı˛± Ê√Ú ˙ø˝√√√º Œ¸˝◊√ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ’±RÓ¬…±À· ά◊8˘ ø˙˘‰¬¬ı˛ ¬ı±˝√√±iß ¸±À˘ Ϭ±fl¡± ˙˝√√À¬ı˛ ¤fl≈¡À˙ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛¬ı˛ ˙ø˝√√√ Ó¬¬Û«Ìº ¤˝◊√ ¤fl≈¡À˙
˙˝√√¬ı˛Àfl¡ øÚÀ˚˛ ’±˜±¬ı˛ ·À¬ı«¬ı˛ Œ˙¯∏ ŒÚ˝◊√º ˜≈À‡¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ¬ı≈Àfl¡¬ı˛ èøÒ¬ı˛ ø√À˚˛ ŒÙ¬¬ıËn˚∏ ±˛ ø¬ı˛¬ı˛ ¸Àe ˝√√±Ó¬ ø˜ø˘À˚˛ÀÂ√ ά◊øÚÀ˙ Œ˜º
’øÙ¬¸, ’±√±˘Ó¬ ¬ıg¡, Œ√±fl¡±Ú¬Û±È¬ ¬ıg¡ ¤¬ı— ¶≈®˘ fl¡À˘Ê√ ¬ıgº qÒ≈
’±Ê√› Œ·±È¬± ¬ıeˆ¬±¯∏œ ¤˘±fl¡±Àfl¡ ·ø¬ı«Ó¬ fl¡À¬ı˛ Œ¬ı˛À‡ÀÂ√Úº
ø˜øÂ√
˘ ’±¬ı˛ ø˜øÂ√˘º qÒ≈ Œ˙±fl¡ ’±¬ı˛ Œ˙±fl¡º ø√ø~¬ı˛ ȬÚfl¡ ÚÀάˇº ’±À¸Ú
¸¬ı ¶ú‘øÓ¬ Â√ø¬ı ˝√√À˚˛ ˚±˚˛º ¬Û=±˙ ¬ıÂ√¬ı˛ ’±À·fl¡±¬ı˛ Œ¸˝◊√ Â√ø¬ı, Œ¸˝◊√
Œ˙±Àfl¡¬ı˛ ¤¬ı— Œ¸˝◊√ ’±ÚÀµ¬ı˛ Â√ø¬ı ’±Ê√› ˜ÀÚ¬ı˛ Œfl¡±ÀÌ Œˆ¬À¸ ›Àͬ ¤¬ı— Ó¬»fl¡±˘œÚ ¶§¬ı˛±©Ü™˜Laœ ˘±˘¬ı±˝√√±≈√¬ı˛ ˙±¶aœº øÓ¬øÚ Œ√Ú ˙±¶aœ ¸”Sº ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏±
·À¬ı« ¬ı≈fl¡› Ù≈¬À˘ ›Àͬº 1961 ¸±À˘¬ı˛ Œ˜ ˜±À¸ ¬ı˛¬ıœf Ê√ij˙Ó¬¬ı±ø¯∏«fl¡œ¬ı˛ ˜˚«±√± øÙ¬À¬ı˛ ¬Û±˚˛, ’±Àµ±˘Ú ˝√√˚˛ 鬱ôLº ’±¬ı±¬ı˛ ¶§±ˆ¬±ø¬ıfl¡ ˝√√˚˛ Ê√ÚÊ√œ¬ıÚº
øfl¡c ¤‡Ú› ’±˙DZ ’±ÀÂ√ ’ÀÚÀfl¡¬ı˛ ˜ÀÚº ˚ø√ ’±¬ı±¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛
˜±À¸ ø˙˘‰¬¬ı˛ ˙˝√√À¬ı˛ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜˚«±√± ¬ı˛é¬±˚˛ Œ˚ ¤·±À¬ı˛± Ê√Ú ˙ø˝√√√
õ∂±Ì ø√À˚˛øÂ√À˘Ú ¤¬ı— Œ¸˝◊√ Œ˙±Àfl¡ ¸±¬ı˛± ŒÊ√˘± Œ˚ˆ¬±À¬ı ¤fl¡√ ’ˆ¬±¬ıÚœ˚˛ ’˜˚«±√± ˝√√˚,˛ ˚ø√ ’±¬ı±¬ı˛ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√Ú… õ∂±Ì ø√ÀÓ¬ ˝√√˚º˛ ¤˝◊√ ’±˙DZ
’±Àµ±˘ÀÚ Á“¡±ø¬ÛÀ˚˛ ¬ÛÀάˇ, Ó¬± ¤Ó¬ ¬ıÂ√¬ı˛ ¬ÛÀ¬ı˛› ’±˜±¬ı˛ ˜ÀÚ ’±ÀÂ√ ¤¬ı— ¸˝√√ÀÊ√ ˚±¬ı±¬ı˛ Ú˚˛º ˜”˘Ó¬ øά˜±¸√±-fl¡±Â√±øάˇÀ√¬ı˛ ¬ı˛±Ê√… ¤˝◊√ fl¡±Â√±Î¬ˇ, ˚±¬ı˛ Œ˙¯∏
’¸—‡… ¬¬ıeˆ¬±¯∏œÀ√¬ı˛ ˜ÀÚ Œ˙±fl¡ ¤¬ı— ·¬ı«ñ ≈√ÀȬ±˝◊√ õ∂Ò±Ú ˝√√À˚˛ ›Àͬº ¬ı˛±Ê√± fl‘¡¯û‰¬f › Œ·±ø¬ıµ‰¬f ¸¸•ú±ÀÚ ¬ı±„√√±ø˘À√¬ı˛ ŒÎ¬Àfl¡ ¤ÀÚ ¬ı¸øÓ¬ ¶ö±¬ÛÚ
Ó¬‡Ú ’±˜±¬ı˛ ¬ı˚˛¸ ’äº ˙±øôLøÚÀfl¡Ó¬Ú fl¡À˘ÀÊ√ flv¡±¸ ŒÚ√›˚˛± ŒÂ√Àάˇ fl¡ø¬ı˛À˚˛øÂ√À˘Ú, ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±˚˛ ø˘ø‡À˚˛øÂ√À˘Ú Œ˝√√άˇ•§ ¬ı˛±ÀÊ√¬ı˛ √Gø¬ıÒ±Ú ¤¬ı—
¸À¬ı ’±Úµ¬ı±Ê√±¬ı˛ ¬ÛøSfl¡±˚˛ Ï≈¬Àfl¡øÂ√ ¤¬ı— ¬Û≈ø˘À˙¬ı˛ &ø˘ÀÓ¬ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏±¬ı˛ õ∂Ò±ÚÓ¬ ø¸À˘È¬ ŒÔÀfl¡ ¤À¸ ˝√±Ê√±¬ı˛ ˝√√±Ê√±¬ı˛ ¬ı±„√√±ø˘ ¬Ûø¬ı˛¬ı±¬ı˛ fl¡±Â√±Î¬ˇÀfl¡ ¶§À√˙ˆ¬”ø˜
˜˚«±√± ¬ı˛é¬±˚˛ ø˙˘‰¬¬ı˛ ˙˝√√À¬ı˛ ¤·±À¬ı˛±Ê√Ú ˜±Ú≈¯∏ õ∂±Ì ø√À˚˛ÀÂ√Úñ ¤¬ı˛ ‡¬ı¬ı˛ ¬ıÀ˘ ˜±Ú… fl¡À¬ı˛ ¤À¸ÀÂ√Ú ¤¬ı— Œ√˙ø¬ıˆ¬±À·¬ı˛ ¬Û¬ı˛ fl¡ø¬ı˛˜·? ˜˝√√fl¡≈ ˜±¬ı˛ ’øÒfl¡±—˙
¬Û±›˚˛± ˜±S ¬õ∂Ò±ÚÓ¬ ø˙˘‰¬À¬ı˛¬ı˛ Œ˘±fl¡ ¬ıÀ˘ ’±˜±Àfl¡ Œ¸‡±ÀÚ ø¬ı˛À¬Û±È«¬±¬ı˛ ’=˘ ˚≈Mê√ ˝√√À˚˛ÀÂ√ ¤˝◊√ ¬ıeˆ¬±¯∏œ ˆ¬”‡ÀG¬ı˛ ¸Àeº Œ¸˝◊√ ø¬ıô¶œÌ« ’=À˘¬ı˛
ø˝√√À¸À¬ı ¬Û±Í¬±ÀÚ± ˝√√˚˛º
’±˙± ’±fl¡±„√√鬱¬ı˛ ¸Àe ’Ú… ’=À˘¬ı˛ ¬ı±„√√±ø˘› ’Ú… ˆ¬±ø¯∏fl¡› ˚≈Mê√ Œ˝√√±fl¡ º
fl≈¡øάˇ Œ˜ ˙˝√√À¬ı˛ Œ¬ÛÓÀÂ√˝◊√ Œ√ø‡ Œ·±È¬± ˙˝√√À¬ı˛, Œ·±È¬± ŒÊ˘±˚˛ ¤fl¡ ÚÀ‰¬» ¤˝◊√ ¬Û”¬ı«±=˘ Ú±À˜ øS¬Û≈¬ı˛±Àfl¡ øÚÀ˚˛ ¤fl¡øȬ ’±˘±√± ¬ı˛±Ê√… º
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

√õ∂̱˜
¬
X
˝◊ ¸|
±
Ú
±
ı˛ Ê

À


˙ø˝
±

¯
±
¬
ˆ

¶§Ó¬La Ò±ı˛± ı˛ ∆øÚfl¬

¸±˜ø˚˛fl¬ √õ∂¸e
˜±˘≈·Ë±˜, ‚øÚ˚˛±˘±, ø˙˘‰¬ ı˛ - 788002
ŒÙ¬±Ú – 246422, 230006,
Ù¬…±fl¬¸ƒ – 03842ó 260006

6

ά◊øÚ˙ ’±˜±À√¬ı˛ ’˝√√DZ¬ı˛
19À˙ Œ˜ › ’±˜±À√¬ı˛ ¶ú‘øÓ¬

¬Û±À˚˛ Ê√˜± ¬ı˛±‡ÀÓ¬º
’±Ê√ ¬Ûø(˜¬ıe Ó¬Ô± ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏«¬ı˛ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±ˆ¬±¯∏œ õ∂øÓ¬øȬ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛
fl¡±ÀÂ√ ¤fl¡È¬±˝◊√ õ∂ùü,ñ fl¡˜˘± ˆ¬A±‰¬±˚«, ¸≈Úœ˘ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛, ¸≈Àfl¡±˜˘ ¬Û≈¬ı˛fl¡±˚˛¶ö,
Ÿ¬ø¯∏Ì ø˜S
˙‰¬œÚ ¬Û±˘, ‰¬Gœ‰¬¬ı˛Ì ¸”SÒ¬ı˛, ¸ÀÓ¬…f Œ√¬ı, fl¡±Ú±˝◊√˘±˘ øÚÀ˚˛±ø·, fl≈¡˜≈√
ά◊M√¬ı˛±øÒfl¡±¬ı˛ ¸”ÀS ¬ı—˙ ¬Û¬ı˛•Û¬ı˛±˚˛ ’±˜¬ı˛± Œ˚ ˆ¬±¯∏±˚˛ ˜±Àfl¡ ë˜±í ¬ıÀ˘ √±¸, Ó¬¬ı˛Ìœ Œ√¬ıÚ±Ô, ø˝√√ÀÓ¬˙ ø¬ıù´±¸, ¬ıœÀ¬ı˛f ¸”SÒ¬ı˛-¤¬ı˛ 1961-¬ı˛ 19À˙
ά±øfl¡, ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ı¯∏«Àfl¡ 눬±¬ı˛Ó¬¬ı¯∏«í ¬ıø˘, Œ˚ ˆ¬±¯∏±˚˛ ’iß, ¬ı¶a, ’±|˚˛, ø˙鬱 Œ˜ ’±R√±Ú øfl¡ ¬ı‘Ô±˝◊√ ˚±À¬ı∑ ¬ı‘Ô± ˚±À¬ı øfl¡ 16 ’±·¶Ü 1972 fl¡ø¬ı˛˜·?,
˝◊√Ó¬…±ø√ øÚÀ˚˛ fl¡Ô± ¬ıø˘, ’±À˘±‰¬Ú± fl¡ø¬ı˛, √±ø¬ı ˝◊√Ó¬…±ø√ Ê√±Ú±˝◊√, Œ¸ ˆ¬±¯∏± ’±¸±À˜ ø¬ıÊ√Ú ‰¬Sê¬ıÓ¬«œ¬ı˛ ’±ÀR±»¸·«∑ ¬ı‘Ô±˝◊√ ˚±À¬ı øfl¡ 1986-¬ı˛ 21À˙
¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±º ’±˜±À√¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±º ¤˝◊√ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’˜˚«±√± ¸˝√√… fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Ê≈√˘±˝◊√, Œ¸˝◊√ fl¡ø¬ı˛˜·À? Ê√·ij˚˛ Œ√¬ı › ø√À¬ı…µ≈ √±¸-¤¬ı˛ ’±R±UøÓ¬∑
Ú± Œ¬ÛÀ¬ı˛ ˚“±¬ı˛± õ∂øÓ¬¬ı±√ fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Ú, èÀ‡ “√±øάˇÀ˚˛øÂ√À˘Ú, Œ¸˝◊√¸¬ı ¬Ûø¬ıS
˝√√˚˛ÀÓ¬± ¸¬ı˝◊√ ¬ı‘Ô±/ ¬ı‘Ô±˝◊√ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ¬ı˛Mê√√±Ú / Ó¬±í Ú± ˝√√À˘ Œ˚ ˆ¬±¯∏±˚˛
˜±Ú≈¯∏¬ı˛± ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏«¬ı˛ ’Ú…Ó¬˜ ’e¬ı˛±Ê√… ’±¸±˜-¤¬ı˛ ø˙˘‰¬¬ı˛ ˙˝√√À¬ı˛ ˙ø˝√√À√¬ı˛ ø¬ıù´fl¡ø¬ı 눬±¬ı˛Ó¬ ø¬ıÒ±Ó¬±í ¬ı˛‰¬Ú± fl¡À¬ı˛ÀÂ√ÚñëÊ√Ú·Ì˜Ú ’øÒÚ±˚˛fl¡ Ê√˚˛
˜‘Ó≈¬…¬ı¬ı˛Ì fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Úº ¤˝◊√ ø¬ıÀ˙¯∏ ø√ÚøȬ ˚“±À√¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ¬ı±—˘± Ó¬“±À√¬ı˛ Œ˝√√...í ·±Ú ’±˜±À√¬ı˛ ʱӬœ˚˛ ¸eœÀÓ¬¬ı˛ ˜˚«±√± Œ¬ÛÀ˚˛ÀÂ√, Œ¸˝◊√ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±
õ∂ÀÓ¬…Àfl¡¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ˜˝√√±Ú 21À˙ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛¬ı˛ ˜ÀÓ¬±˝◊√ ¬Ûø¬ıSº ’±˜¬ı˛± ¤¬Û±¬ı˛ ¤À√À˙ ˚Ô±Ô« ˜˚«±√± ¬Û±˚˛ Ú±º ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ı¯∏«˝◊√ ¸y¬ıÓ¬ ø¬ıÀù´¬ı˛ ¤fl¡˜±S Œ√˙,ñ
¬ı±—˘±˚˛ õ∂øÓ¬ ¬ıÂ√¬ı˛ ’±ôLø¬ı˛fl¡ |X±¬ı˛ ¸Àe 21À˙ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛ ¶ú¬ı˛Ì ¸ˆ¬±˚˛ Œ˚ Œ√À˙¬ı˛ Ê√±Ó¬œ˚˛ ¸eœÀÓ¬¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ¬ı˛±©Ü™ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜˚«±√± ¬Û±˚˛øÚº
ø˜ø˘Ó¬ ˝√√À˚˛ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ õ∂øÓ¬ |X± Ê√±Ú±˝◊√º øfl¡c Œfl¡Ú Ê√±øÚ Ú± ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏«
¬Ûø(˜¬ıÀe¬ı˛ ˜±Ú≈≈À¯∏¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ¬ı±—˘±À√À˙¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘Ú ë21À˙
¬¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± õ∂Ô˜ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ õ∂øÓ¬ |X± Ê√±Ú±ÀÓ¬ ’±˜±À√¬ı˛ ø¬ı¶ú˚˛fl¡¬ı˛ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛í ˚Ó¬ ¬Ûø¬ı˛ø‰¬Ó¬ Ó¬Ó¬ :±Ó¬ Ú˚˛ ø˙˘‰¬À¬ı˛¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛
’Úœ˝√√±º ’±˜±À√¬ı˛ ¸¬ı ˜≈‡¬ı˛Ó¬± ¤˝◊√ ¤fl¡øȬ ø¬ı¯∏À˚˛ ¤À¸ ˜”fl¡ ˝√√À˚˛ ˚±˚˛º Ó¬±˝◊√ ¬ı˛é¬±¬ı˛ ’±Àµ±˘Úº ¤˘7¡¡¡± ø¬ıÀ˜±‰¬ÀÚ¬ı˛ ¸±˜±Ú… õ∂˚˛±¸ ø˝√√À¸À¬ı é≈¬^ øÚ¬ıÀg¬ı˛
’±Ê√ √±èÌ ¸Àµ˝√√ Ê√±À·,ñ¤¬ı˛ ø¬ÛÂ√ÀÚ Œfl¡±Ú› ’‘√˙… Ӭʫ√Úœ¬ı˛ øÚÀ¯∏Ò ¸—À˚±Ê√Úº õ∂¬ıÀg¬ı˛ ˆ¬±¯∏±, ’±À¬ı√Ú, ’±À¬ı· ¸¬ı˝◊√ Œ˘‡Àfl¡¬ı˛ øÚÊ√¶§ ’Ú≈ˆ¬¬ı
˝◊√øeÓ¬ fl¡±Ê√ fl¡¬ı˛ÀÂ√ øfl¡Ú±,ñ ˚±í ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±ˆ¬±¯∏œ ¬ı≈øXÊ√œ¬ıœ ¸˜±Ê√Àfl¡ Ê√±Ó¬º ’±˜¬ı˛± ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¸˜ô¶ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˚Ô±Ô« ˜˚«±√± ‰¬±˝◊√º ’¸˜œ˚˛±,
¬ı±Ò… fl¡À¬ı˛ÀÂ√ øÊ√¬ı, Œ˘‡Úœ Ò¬ı˛±¬ı˛ ¬ı≈Àάˇ± ’±e≈˘ ¤¬ı— Œ˜è√G õ∂ˆ¬≈À√¬ı˛ ›øάˇ˚˛±, ø˝√√øµ, ¬ı±—˘± ¸¬ıˆ¬±¯∏±¬ı˛º fl¡±À¬ı˛± ’±¢∂±¸Ú Ú˚˛ñ ˙±øôL¬Û”Ì« ø¬ıfl¡±˙º
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Œ·À˚˛ ˙±øôL˚±S± fl¡À¬ı˛Ú, Ó¬‡Ú Œ¸‡±ÀÚ Œ˚ ˜±Úø¬ıfl¡ Œ¬ı±ÀÒ¬ı˛ ά◊Àij¯∏ ‚ÀȬ
Ó¬±˝◊√ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±º fl¡…±À˘`¬±À¬ı˛¬ı˛ ø˝√√À¸À¬ı Œ¸˝◊√ ˚±S± ˝√√˚˛Ó¬ ‚ÀȬøÂ√˘
1961 ¸±À˘¬ı˛ 19 Œ˜í¬ı˛ ’±À·˝◊√º Ó¬¬ı≈ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ≈√¬Û≈À¬ı˛ ¬ı≈Àfl¡¬ı˛ ¬ı˛Mê√ ø√À˚˛
qˆ¬õ∂¸±√ Úµœ˜Ê≈√˜√±¬ı˛
˙ø˝√√À√¬ı˛± Œ˚ Œ¬ı±ÀÒ¬ı˛ Ê√˚˛·±Ú Œ·À˚˛ Œ·˘, Ó¬± ›˝◊√ ë˝√√±¬ı˛±ÒÚ-¬ı˛„√˜Ú fl¡Ô±í¬ı˛˝◊√
Œ˚ø√Ú ŒÔÀfl¡ õ∂¬ı±¸œ ˝√√À˚˛øÂ√, Œ¸ø√Ú ŒÔÀfl¡ Œ˚ fl¡Ô±È¬± ˜±ÀÁ¡ ˜±ÀÁ¡˝◊√ ¬ı±Ó«¬±º ά◊øÚ¸Àfl¡ ˚“±¬ı˛± ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ¬ı±„√√±ø˘ ø√Ú ˆ¬±À¬ıÚ, ά◊øÚ˙Àfl¡ ˚“±¬ı˛± ¬ı¬ı˛±fl¡
√˜fl¡± ¬ı±Ó¬±À¸¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ¬ı≈Àfl¡¬ı˛ Œˆ¬Ó¬¬ı˛ Œ‡À˘ ˚±˚˛, Ó¬± ˝√√˘ ë’±ø˜ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ Œˆ¬ÃÀ·±ø˘fl¡ ¸œ˜±¬ı˛ Œˆ¬Ó¬¬ı˛ Œ¬ı“ÀÒ ¬ı˛±‡ÀÓ¬ ‰¬±Ú, Ó“¬±¬ı˛± ¸fl¡À˘˝◊√
¸ôL±Úíº Œ˚ Œfl¡±Ú› ’Ú≈ᬱÀÚ, ’±˘±¬Û‰¬±ø¬ı˛Ó¬±˚˛, ¸±˜±øÊ√fl¡ ¸À•ú˘ÀÚ ¤fl¡ ’ÀÔ« ’:º ά◊øÚ˙ ¬ı¬ı˛±¬ı¬ı˛˝◊√ ø¬ıÀù´¬ı˛ ø√Àfl¡ ˝√√±Ó¬ ¬ı±øάˇÀ˚˛ÀÂ√, fl¡‡Ú›
øÚÀÊ√Àfl¡ ¬Ûø¬ı˛ø‰¬Ó¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¤˝◊√ fl¡Ô±È¬±˝◊√ ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛ fl¡À¬ı˛ ’±¸øÂ√ ·Ó¬ fl¡À˚˛fl¡øȬ øÚÀÊ√Àfl¡ &øȬÀ˚˛ ŒÚ›˚˛±¬ı˛ fl¡Ô± ˆ¬±À¬ıøÚº ά◊øÚÀ˙¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±˚˛ ά◊¡Z≈X ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡
¬ıÂ√¬ı˛º ¬¬ı˘± ¬ı±U˘…, ’±À¬ı˛fl¡øȬ fl¡Ô±› ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛ fl¡ø¬ı˛, ë·ÌÚ±ÀȬ…¬ı˛ ¸ôL±Úíº ’±Àµ±˘Ú ¬ı± ·Ì’±Àµ±˘Ú fl¡‡Ú›˝◊√ ¬Û‘Ôfl¡ÀQ¬ı˛ Ò√ıøÚ ŒÓ¬±À˘øÚº ά◊øÚ˙
’±À· ¬ı˘Ó¬±˜ ·ÌÚ±ÀȬ…¬ı˛ ¸ˆ¬…, ¤‡Ú ¬ıø˘ ¸ôL±Úº ¤˝◊√ ≈√íøȬ ¬Ûø¬ı˛‰¬À˚˛ fl¡‡Ú› Ê√±øÓ¬·Ó¬, Ò˜«œ˚˛ ø˝√√—¸±˚˛ õ∂|˚˛ Œ√˚˛øÚº Œ¸Ê√ÀÚ…˝◊√ ά◊øÚ˙ ˜±ÀÚ
øÚÀÊ√Àfl¡ ¬Ûø¬ı˛ø‰¬Ó¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛±¬ı˛ Œ˚ Œ·Ã¬ı˛¬ı ¤¬ı— ’±Úµ, Ó¬± ¬ıÀ˘ ¬ı± ø˘À‡ Œ˚˜Ú fl¡˜˘± ŒÔÀfl¡ ¬ı±2‰≈¬ ˝√√À˚˛ Ê√·Ú-˚œq, ŒÓ¬˜øÚ Î¬◊øÚ˙ ¬ı˘À˘ ¬ı≈øÁ¡
Œ¬ı±Á¡±ÀÚ± ’¸y¬ıº ά◊øÚ˙ ˜±ÀÚ fl¡œ∑ ά◊øÚ˙ ˜±ÀÚ ¤fl¡øȬ ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ ¬ıUÀQ¬ı˛ ¸≈À√¯û±Àfl¡›º ά◊øÚ˙ ¬ı˘À˘ ¬ı≈øÁ¡ ¸M√√À¬ı˛¬ı˛ √˙Àfl¡ ¸—‡…±˘‚≈¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛
˜±ÀÁ¡ õ∂ÀÓ¬…fl¡øȬ ¤fl¡Àfl¡¬ı˛ Ù≈¬ÀȬ ›Í¬±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛º õ∂ÀÓ¬…fl¡øȬ ¤fl¡fl¡ ˚‡Ú øÚÀ˚˛ Œ¸±2‰¬±¬ı˛ ˝√√À˚˛ Œ·Ã˝√√±øȬ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛¬ı˛ õ∂±eÀÌ øÚ·‘˝√œÓ¬ ’¸˜œ˚˛
¤Àfl¡ ’¬ÛÀ¬ı˛¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¬Û”¬ı˛fl¡ ˝√√À˚˛ ›Àͬ, õ∂ÀÓ¬…fl¡øȬ ¤fl¡fl¡ ˚‡Ú ¤Àfl¡ ’¬ÛÀ¬ı˛¬ı˛ ˆ¬±¯∏œ ¬ı±˜¬ÛLöœ Â√±S˚≈¬ıfl¡˜«œÀ√¬ı˛Àfl¡›º ά◊øÚ˙ ¬ı˘À˘ ¬ı≈øÁ¡ ’±ø˙¬ı˛ √˙Àfl¡
Œõ∂¬ı˛Ì± ˝√√À˚˛ ›Àͬ, Ó¬‡Ú˝◊√ ˜”Ó«¬ ˝√√˚˛ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±º ¤˝◊√ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú± ¬ıËp¡¬Û≈S ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛ ·ÌÓ¬ÀLa¬ı˛ ¶§¬ÛÀé¬, ¸—‡…±˘‚≈ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛ ¬ÛÀé¬
’±˜±À√¬ı˛ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ õ∂Ó¬œfl¡ Ú˚˛, ’±˜±À√¬ı˛ ά◊M√¬ı˛-¬Û”À¬ı«¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ø·À˚˛ ’±R±UøÓ¬ Œ√›˚˛± fl¡À˚˛fl¡˙ ’¸˜œ˚˛±ˆ¬±¯∏œ ¬ı±˜¬ÛLöœ
’±¬ı˝√√˜±Ú ¸—¶‘®øÓ¬ Ò±¬ı˛±¬ı˛ ¬ıÌ«±˘œ¬ı˛ õ∂øÓ¬øÚøÒº ¬ıUÀQ¬ı˛ ›¬Û¬ı˛ ’±‚±Ó¬ Œ˚À˝√√Ó≈¬ Â√±S˚≈¬ı ˙ø˝√√√À√¬ı˛›º ¤˝◊√ ¬ı…±5 ά◊øÚÀ˙¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±˝◊√ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ¸ôL±Ú¬ı˛± ’±Ê√›
õ∂Ó¬…鬈¬±À¬ı ŒÚÀ˜ ¤À¸øÂ√˘ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛, Ó¬±˝◊√ ά◊øÚÀ˙ Œ˜ ‚Ȭڱ ˚± ¬Û±ø¬ı˛øÚ Ó¬± ˝√√˘, ¤‡Ú› ά◊øÚ˙Àfl¡ Ó¬±¬ı˛ õ∂fl‘¡Ó¬ ˜˚«±√±˚˛ ’øÒøá¬Ó¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬
ø˝√√À¸À¬ı ’±Rõ∂fl¡±˙ fl¡À¬ı˛ÀÂ√ ¤‡±ÀÚº ’±˜¬ı˛± Ê√±øÚ, √±e±Ê√Ê«√¬ı˛ ¬ıËp¡¬Û≈S ¬Û±ø¬ı˛øÚº Œ¸Ê√Ú…˝◊√ ’¬ı«±‰¬œÀÚ¬ı˛± ά◊øÚ˙Àfl¡ ’±=ø˘fl¡ Œ√˙Àõ∂˜ ¬ıÀ˘ ŒÂ√±È¬
ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ’ø¬ıù´±À¸¬ı˛ ¬ı±Ó¬±¬ı¬ı˛ÀÌ ˚‡Ú Œ˝√√˜±e ø¬ıù´±¸ ’±¬ı˛ ˆ¬”À¬ÛÚ ˝√√±Ê√ø¬ı˛fl¡± fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ‰¬±˚˛º ˜”À‡«¬ı˛± øÚÀÊ√À√¬ı˛ ¶§À·« ¬ı±¸ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛Ú, Ó¬±ÀÓ¬ é¬øÓ¬
ά◊M√¬ı˛-¬Û”À¬ı«¬ı˛ Ú±Ú± õ∂±ÀôL¬ı˛ ø˙äœÀ√¬ı˛ øÚÀ˚˛ ë˝√√±¬ı˛±ÒÚ-¬ı˛„√˜Ú fl¡Ô±í Œ·À˚˛ ŒÚ˝◊√º ’±˜¬ı˛± Œ˚Ú Œ¸˝◊√ ˜”‡«Ó¬±˚˛ Œˆ¬À¸ Ú± ˚±˝◊√º

ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ¸ôL±Ú

7

ά◊øÚ˙ ’±˜±À√¬ı˛ ’˝√√DZ¬ı˛
¬Ûø(˜¬ıe ŒÔÀfl¡ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ȭ±ÀÚ......
¬ı˛Ê√Ó¬À˜±˝√√Ú ¬ı˛±˚˛
’ÀÚfl¡ fl¡±Í¬‡Î¬ˇ ¬Û≈øάˇÀ˚˛ ’¬ıÀ˙À¯∏ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√ ø√¬ıÀ¸¬ı˛ ¸≈¬ıÌ«Ê√˚˛ôLœ¬ı˛
¸˜±ø5¬ıÀ¯∏« ’±¬ı±¬ı˛ ø˙˘‰¬À¬ı˛, ’±¬ÛÚ±À√¬ı˛ ¸Àe ˆ¬±¯∏±Àõ∂˜œÀ√¬ı˛ ˜±ÀÁ¡º
’±¬ÛÚ±À√¬ı˛ ¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛ ˜ÀÓ¬±˝◊√ ¬Ûø(˜¬ıÀe› Œˆ¬±È¬-Œˆ¬±È¬ Ù¬˘±Ù¬À˘¬ı˛ Ó¬±¬Û
ά◊M√±¬Û, fl¡˘fl¡±Ó¬± ŒÔÀfl¡ Œ˚±·±À˚±· ¬ı…¬ı¶ö±¬ı˛ ’õ∂Ó≈¬˘Ó¬±ñ ¤¸¬ı ø¬ÛÂ√ÀÚ
ŒÙ¬À˘, ·Ó¬ ¬ıÂ√¬ı˛ ø˙˘‰¬À¬ı˛ ’±¸ÀÓ¬ Ú± ¬Û±¬ı˛±¬ı˛ ˚La̱ ˜≈ÀÂ√ ŒÙ¬À˘, ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛
’Ú…Ó¬˜ ¬Û≈Ì…Àé¬S ø˙˘‰¬À¬ı˛ ’±¸±, ¸Àe ˙±øsfl¡ ¬ÛøSfl¡±¬ı˛ õ∂fl¡±˙fl¡,
¸—¶‘®øÓ¬Àõ∂˜œ ά±– |±¬ıôLœ ø¬ıù´±¸¬ı˛±˚˛, fl¡øÚᬱ ¸√¸… ¬Û=˜ Œ|ø̬ı˛ ¿¬ı˛+¬Û±º
ø˙˘‰¬À¬ı˛ ø¬ı·Ó¬ ≈√í¬ı±¬ı˛ ’±¸±¬ı˛ ¸≈¬ı±À√ ’ÀÚfl¡ ¸±ø˝√√Ó¬…-¸—¶‘®øÓ¬Àõ∂˜œ¬ı˛
¸Àe˝◊√ ¸‡…Ó¬± Œ¬ıÀάˇÀÂ√º ¶ö±Úœ˚˛ ¸—¬ı±√¬ÛøSfl¡± ¸˝√√ ∆√øÚfl¡ ¬ÛøSfl¡±¬ı˛ ¸Àe
øÚ˚˛ø˜Ó¬ Œ˚±·±À˚±À·¬ı˛ ¸”ÀS ø˙˘‰¬À¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÚÀfl¡ ¶ú¬ı˛ÀÌ ¬ı˛±‡ÀÓ¬
¬ıÓ«¬˜±Ú õ∂Ê√Àij¬ı˛ ‹fl¡±øôLfl¡ õ∂À‰¬©Ü±¬ı˛ ‡¬ı¬ı˛› ¬Û±˝◊√, ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ
Ú±˜ ¸—À˚±Ê√ÀÚ¬ı˛ ¬ı…±¬Û±À¬ı˛ Œfl¡fœ˚˛ ¶§¬ı˛±©Ü™ √5À¬ı˛¬ı˛ ’Úœ˝√√±, øfl¡—¬ı± &˚˛±˝√√±øȬ
ŒÔÀfl¡ ¸¬ı˛±¸ø¬ı˛ ¬ıËάÀ·Ê√ Œ¬ı˛˘ Œ˚±·±À˚±· ¬ı…¬ı¶ö± ·Àάˇ ŒÓ¬±˘±¬ı˛ ˙•§fl≈ ¡·øÓ¬ñ
¤fl¡ Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ Úœ‰¬ ¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬¬ı˛ ¶§œfl¡±¬ı˛º ’Ô‰¬ õ∂øӬȬ± ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àõ∂˜œ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛
fl¡±ÀÂ√˝◊√ ø˙˘‰¬¬ı˛Àfl¡ Ó¬œÔ«¶ö±Ú ø˝√√À¸À¬ı Ó≈¬À˘ Ò¬ı˛ÀÓ¬ Œfl¡fœ˚˛ ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ ¬Û˚«È¬Ú
ø¬ıˆ¬±À·¬ı˛ fl¡˜ √±ø˚˛Q øÂ√˘ Ú±º ¤‡±ÀÚ í61-¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸
Œ¸ˆ¬±À¬ı õ∂‰¬±¬ı˛ Œ¬Û˘ Ú±/ ’±¸À˘ ˜”˘…À¬ı±ÀÒ¬ı˛ ’¬ıé¬À˚˛¬ı˛ ˚≈À· ¤¸¬ı ’±À¬ı·,
ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√Ú… ˆ¬±˘¬ı±¸± ’ÀÚÀfl¡¬ı˛ fl¡±ÀÂ√˝◊√ Œ·ÃÌ, Ó¬±À√¬ı˛ ¤fl¡È¬±˝◊√ ˘é¬…-˝√√œÚ
õ∂fl¡±À¬ı˛ Ó¬Ô±fl¡øÔÓ¬ ˚˙ ¬ı± ‡…±øÓ¬˘±ˆ¬ ¤¬ı— ’¬ı˙…˝◊√ ’Ô« Œ¬ı˛±Ê√·±¬ı˛º ˆ¬±¬ıÀÓ¬
’¬ı±fl¡ ˘±À·, ˚‡Ú ‡¬ı¬ı˛ ¬Û±˝◊√ Œ¬ı˙ fl¡À˚˛fl¡Ê√Ú õ∂¬ıœÌ w±?¬ı…øMê√ í61-¬ı˛

ˆ¬±¯∏± Œ¸Ú±Úœ øÂ√À˘Ú øfl¡-Ú±, ¤˝◊√ øÚÀ˚˛ øÚÀÊ√À¬ı˛√ ˜ÀÒ… ¬ı±fl¡-ø¬ıÓ¬G±˚˛
Ê√øάˇÀ˚˛ ¬ÛάˇÀÂ√Úº ’Ô¬ı± ¸¬ı±¬ı˛ ’±À· ¤“À√¬ı˛˝◊√ ά◊ø‰¬» øÂ√˘ ¤fl¡øSÓ¬ˆ¬±À¬ı
ø˙˘‰¬¬ı˛Àfl¡ Ê√±Ó¬œ˚˛ ¬Û˚«È¬Ú Œfl¡f Œ‚±¯∏̱¬ı˛ √±ø¬ıÀÓ¬, 19 Œ˙ Œ˜-Œfl¡ Ê√±Ó¬œ˚˛
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àõ∂˜œ ˙ø˝√√√ ø√¬ıÀ¸¬ı˛ √±ø¬ıÀÓ¬ ¤¬ı— ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ¬ı˛
Ú±˜¸—À˚±Ê√Ú ¬ı±øÓ¬À˘¬ı˛ ø¬ıèÀX Œ¸±2‰¬±¬ı˛ ˝√√›˚˛±º
¤fl¡È¬± õ∂øÓ¬À¬ı˙œ ¬ı˛±©Ü™ ∆Ó¬ø¬ı˛˝◊√ ˝√√À˚˛ÀÂ√ ˆ¬±¯∏±Àfl¡ Œfl¡f fl¡À¬ı˛, Ó¬±¬ı˛
’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡ ¶§œfl‘¡øÓ¬› ø˜À˘ÀÂ√, ’Ô‰¬ ˆ¬±¬ı˛Ó¬ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√Ú… ¤Ó¬
¬ıάˇ ’±Àµ±˘ÚÀfl¡ ¶§œfl‘¡øÓ¬ ø√ÀÓ¬ ’Úœ˝√√± õ∂fl¡±˙ fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ¤¬ı˛ ø¬ÛÂ√ÀÚ›
Œ¸˝◊√ ¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬ fl¡±Ê√ fl¡¬ı˛ÀÂ√ñ ’Ô«±», í61-¬ı˛ ¤˝◊√ ’±Àµ±˘ÚÀfl¡ Ê√±Ó¬œ˚˛
¶§œfl‘¡øÓ¬ Œ√›˚˛±¬ı˛ ’Ô«˝◊√ Œ¸˝◊√ ¸˜À˚˛¬ı˛ ¬ı˛±Ê√… ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ √˜ÚÚœøÓ¬¬ı˛ w±ôL
¬Û√Àé¬¬Û ø˝√√À¸À¬ı ¶§œfl¡±¬ı˛ fl¡À¬ı˛ ŒÚ›˚˛±, ¤fl¡˝◊√ fl¡±¬ı˛ÀÌ ¤˝◊√ ‚Ȭڱ¬ı˛ Ê√Ú…
·øͬӬ Œ˜À˝√√À¬ı˛S± fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ ø¬ı˛À¬Û±È«¬ ’±Ê√› ¬ı±'¬ıøµ, ¤fl¡Ô±›
Œ¬ı¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ˆ¬±À¬ı ¶§œfl‘¡Ó¬º
ëø˙q Ú± fl“¡±√À˘ ˜± ≈√Ò Œ√˚˛ Ú±í ¤ õ∂¬ı±√Àfl¡ ˜±Ô±˚˛ Œ¬ı˛À‡ ·ÀÊ√« ά◊ͬÀÓ¬
˝√√À¬ı ¸˜ô¶ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àõ∂˜œÀfl¡˝◊√, í61-¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘Ú Ê√±Ó¬œ˚˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬
Œ¬ÛÀ˘ ’±¬ı±¬ı˛ ¤fl¡¬ı±¬ı˛ ·ø¬ı«Ó¬ ˝√√À¬ı ø¬ıÀù´¬ı˛ õ∂øӬȬ± ¬ı±„√√±ø˘, ·ø¬ı«Ó¬ ˝√√À¬ı ¸±¬ı˛±
ø¬ıÀù´¬ı˛ ¸˜ô¶ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àõ∂˜œ¬ı˛±º ¤ ø¬ı¯∏À˚˛ ’±¬ı˛› ά◊À√…±·œ ˝√√ÀÓ¬ ˝√√À¬ı Œfl¡Àf¬ı˛
˙œ¯∏«¶ö±Úœ˚˛ ˜LaœÀ√¬ı˛, ø¬ıÀ˙¯∏ fl¡À¬ı˛ ¬ı±„√√±ø˘ ˜LaœÀ√¬ı˛, ’¸˜ ø¬ıÒ±Ú¸ˆ¬±¬ı˛
¸√¸…À√¬ı˛›º ø˙˘‰¬À¬ı˛¬ı˛ ˜±øȬÀÓ¬ ¤·±À¬ı˛±Ê√Ú ˙ø˝√√À√¬ı˛ ’±R¬ıø˘√±ÀÚ¬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸
Â≈√À“ ˚˛ Œ√‡ÀÓ¬ ’±¬ı˛ Œ¸˝◊√¸¬ı ˙ø˝√√À√¬ı˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬¬ı˛ ¬ı=Ú±¬ı˛ õ∂øÓ¬¬ı±À√¬ı˛ ’±&ÀÚ¬ı˛
ά◊M√±¬Û ¬Û¬ı˛¬ıÓ«¬œ õ∂Ê√Àij¬ı˛ ά◊¬Û˘øt¬ı˛ Ê√Ú…˝◊√ ŒÂ√±È¬ ¿¬ı˛+¬Û±› ’±˜±À√¬ı˛ ¸Àeñ
›À√¬ı˛ fl¡±ÀÂ√˝√◊ ŒÓ¬± Œ¬ı˛À‡ Œ˚ÀÓ¬ ˝√√À¬ı ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’ôL¬ı˛±R±º ¬Ûø(˜¬ıe¬ı±¸œ¬ı˛
¬Ûé¬ ŒÔÀfl¡ ¸fl¡˘ ø˙˘‰¬¬ı˛¬ı±¸œ › ø˙˘‰¬À¬ı˛ ’±·Ó¬ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àõ∂˜œÀ√¬ı˛ Ê√Ú…
¬ıÌ«˜±˘±˚˛ ¸±Ê√±ÀÚ± 눬±-˘-¬ı±-¸±íº

ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ¸|X ’ø¬ı¬ı±√Ú Ê√±Ú±˚˛√

¤Ú ¤Ù¬ Œ¬ı˛˛˘›À˚˛ ¤˜õ≠ø˚˛Ê ˝◊ά◊øÚ˚˛Ú
ø˙˘‰¬¬ı˛
19À˙ Œ˜ ı˛ ¤fl¬±˙ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝ ˘˝ √õ∂̱˜

Œ˜¸±¸« ¸¬ı˛˘± ˆ¬±G±¬ı˛
Ó¬±¬ı˛±¬Û≈¬ı˛, ø˙˘‰¬¬ı˛ - 3

8

눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛í¤¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛
’±Àµ±˘Ú ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛ ¶§±øÒfl¡±¬ı˛ ’Ê«√ÀÚ¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú
˚±¬ı˛ ¸Àe ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √À˘¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ’Ú¶§œfl¡±˚«
øfl¡¬ı˛œÈ¬ˆ¬”¯∏Ì ¬Û≈¬ı˛fl¡±˚˛¶ö
¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬, ø¬ıÀÊ√ø¬Û, fl¡±Â√±Î¬ˇ ŒÊ√˘± fl¡ø˜øȬ
¤fl¡±√˙ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ¶ú‘øÓ¬ Ó¬¬Û«Ì fl¡À¬ı˛ ’±¬ı˛ |X± Ê√±øÚÀ˚˛,
’±˜±¬ı˛ øÚø«√©Ü ø¬ı¯∏˚˛¬ıd ¬ıÓ«¬˜±Ú ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙Ú-¤¬ı˛ Ú±˜ ¬ı√À˘,
ë눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙Ú Ú±˜fl¡¬ı˛Ì fl¡¬ı˛±¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛ ’øô¶Q
¬ı˛é¬±¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú  . ˚±¬ı˛ ¸Àe ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √À˘¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ’¬Ûø¬ı˛˝√±˚«ºíí ¤˝◊√
øÚÒ«±ø¬ı˛Ó¬ ø¬ı¯∏˚˛ øÚÀ˚˛ ø˘‡¬ıº ø¬ı¯∏˚˛ ¸•ÛÀfl«¡ ’±˜±¬ı˛ ¸•Û”Ì« ¸˝√√˜Ó¬
Œ¬Û±¯∏Ì fl¡À¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ¸—¢∂±À˜¬ı˛ ¬Û”¬ı«¬ıÓ¬√√«œ ˝◊√øÓ¬˝√√±À¸¬ı˛ ’øÓ¬ ¸—øé¬5 ø‰¬S
¬Û±Í¬Àfl¡¬ı˛ ¸±˜ÀÚ ¤ÀÚ ¬ıÓ«¬˜±Ú ¬ı±ô¶¬ı ø‰¬SÀfl¡ ’±˜±À√¬ı˛ ’Ú≈Ò±¬ıÚ fl¡¬ı˛±¬ı˛
õ∂À˚˛±Ê√Úœ˚˛Ó¬± ’Ú≈ˆ¬¬ı fl¡¬ı˛øÂ√º
ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¶§±ÒœÚÓ¬±¬ı˛ ¬Û¬ı˛˝◊√ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√Ú… ¸±¬ı˛± Œ√˙¬ı…±¬Ûœ
¬ı…±¬Ûfl¡ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¸”S¬Û±Ó¬ ˝√√À˚˛øÂ√˘º 1954 ¸±À˘ ¬ı˛±Ê√…
¬Û≈Ú·«Í¬Ú fl¡ø˜˙Ú ¡Z±¬ı˛± ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏« ˆ¬±¯∏±øˆ¬øM√√fl¡ ¬ı˛±Ê√… ·Í¬ÀÚ¬ı˛ ø¸X±ôL ˝√√˚˛º
Ù¬À˘ Ó¬‡Ú˝◊√ ø¬ıøˆ¬iß õ∂À√À˙ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ øˆ¬øM√√ÀÓ¬ ø¬ıˆ¬Mê√ ˝√√À˚˛ ¬ı˛±Ê√… ·Í¬ÀÚ¬ı˛
’±Àµ±˘Ú› qè ˝√√˚˛º fl¡ø˜˙Ú Œfl¡±Ú Œfl¡±Ú ¬ı˛±Ê√…Àfl¡ ¤fl¡ˆ¬±¯∏œ, ø¡Zˆ¬±¯∏œ,
¬Û¬ı˛¬ıÓ«¬œ ¸˜À˚˛ øSˆ¬±¯∏œ ø‰¬ø˝êÓ¬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… øfl¡Â≈√ ÚœøÓ¬ øÚÀ«√ø˙fl¡± ∆Ó¬ø¬ı˛
fl¡À¬ı˛º ¤˝◊√ ÚœøÓ¬ øÚÀ√«ø˙fl¡± ’Ú≈˚±˚˛œ Œ¸˝◊√ ¸˜˚˛ ’±¸±À˜ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏±Àfl¡
’Ú…Ó¬˜ ¬ı˛±Ê√ˆ¬±¯∏± ø˝√√¸±À¬ı ¶§œfl‘¡øÓ¬ Ú± Œ√›˚˛±¬ı˛ Œfl¡±Ú› fl¡±¬ı˛Ì˝◊√ øÂ√˘ Ú±º
ˆ¬±À·…¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛˝√±À¸ ˆ¬±ø¯∏fl¡ ¸—‡…±øÒÀfl¡… ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± ’±¸±À˜ ≈√˝◊√
Ú— ¶ö±ÀÚ øÂ√˘º ˆ¬±À·…¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛˝√±¸, ¸fl¡À˘¬ı˛˝◊√ Ê√±Ú± - 1947 ¸±À˘¬ı˛ 7
Ê≈√˘±˝◊√ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¶§±ÒœÚÓ¬±¬ı˛ ˜±S ¤fl¡˜±¸ ¸±Ó¬ø√Ú ’±À·, ’±¸±À˜¬ı˛ ¸Àe
¸—˚≈Mê√ ¿˝√√A ŒÊ√˘±Àfl¡, ’±¸±˜ Ó¬Ô± ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ı¯∏« ŒÔÀfl¡ ·ÌÀˆ¬±È¬ Ú±˜fl¡
õ∂˝√¸Ú-¤¬ı˛ ˜±Ò…À˜ ø¬ıÀ26√√ ‚øȬÀ˚˛ ¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ¬ı˛ ¸Àe ’ôLˆ¬≈«øMê√fl¡¬ı˛Ì
fl¡ø¬ı˛À˚˛ Œ√›˚˛± ˝√√˚˛ ¸≈¬Ûø¬ı˛fl¡øäÓ¬ˆ¬±À¬ı ¬ı±„√√±ø˘ ˙øMê√ ˝}√±¸ fl¡¬ı˛±¬ı˛ ’¸»
ά◊ÀVÀ˙…º 1947 ¸±À˘¬ı˛ 14˝◊√ ’±·¶Ü ¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ¬ı˛ ¶§±ÒœÚÓ¬± õ∂±ø5¬ı˛
˜±Ò…À˜ Ó¬± ¬Û”Ì«±eÓ¬± ˘±ˆ¬ fl¡À¬ı˛º ˚ø›√ Œ¸˝◊√ ·ÌÀˆ¬±ÀȬ ¿˝√√ÀA¬ı˛
Ó¬Ô±fl¡øÔÓ¬ ˜≈¸˘˜±Ú ¬ı≈øXÊ√œ¬ıœ ’±¬ı˛ ά◊2‰¬ ’±¸±À˜¬ı˛ ’¸˜œ˚˛±
¬ı≈øXÊ√œ¬ıœÀ√¬ı˛ ά◊¶®±øÚÀÓ¬ ¿˝√√ÀA¬ı˛ 221øȬ ø˝√√µ≈ ‰¬± ¬ı±·±Ú |ø˜fl¡À√¬ı˛
Œˆ¬±È¬±øÒfl¡±¬ı˛ ˝√√¬ı˛Ì Ú± ˝√√Ó¬, Ó¬±˝√√À˘ ¿˝√√A ’±¸±À˜¬ı˛ ’e Ô±fl¡Ó¬,
ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏«˝◊√ ’ôLˆ¬≈«Mê√ Ô±fl¡Ó¬, ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏œ¬ı˛± ’±¸±À˜ ¸—‡…±&è
Ô±fl¡ÀÓ¬Ú, ¬Û¬ı˛¬ıÓ«¬œ ¸˜À˚˛ ¬ı±—˘± ’±¸±À˜¬ı˛ ’øÙ¬ø˙˚˛±˘ ˘…±e≈À˚˛Ê√
ø˝√√À¸À¬ı ¶§œfl‘¡øÓ¬ Œ¬ÛÓ¬º ’±¬ı˛ ¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ¬ı˛ ’Ó¬…±‰¬±À¬ı˛ ’±˜±À√¬ı˛›
øÚÀÊ√À√¬ı˛ øˆ¬ÀȬ˜±øȬ ŒÂ√Àάˇ Ê√œ¬ıÚ ¬ı“±‰¬±ÀÚ±¬ı˛ ˚≈ÀX Ú±˜ÀÓ¬ ˝√√Ó¬ Ú±º
fl¡À˚˛fl¡Ê√Ú ˝√√±ÀÓ¬À·±Ú± ’¬Û√±Ô« Œ˘±Àfl¡¬ı˛ ˝◊√26√±fl‘¡Ó¬ ¤˝◊√ ˆ¬≈˘ fl¡±˚«fl¡˘±À¬Û
ˆ¬±¬ı˛Ó¬ ά◊¬Û˜˝√√±À√À˙¬ı˛ ø‰¬S ¬Û±ÀåI◊ Œ·˘º ¤È¬±˝◊√ ’±˜±À√¬ı˛ ≈√ˆ¬«±À·…¬ı˛
˝◊√øÓ¬˝√√±¸, ’±Ê√ ¬Û˚«ôL ’±˜¬ı˛± Ó¬±¬ı˛ Œ‡¸±¬ı˛» ø√À˚˛ ˚±ø26√º
¶§±ÒœÀÚ±M√√¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬ ˆ¬±¯∏±øˆ¬øM√√fl¡ ¬ı˛±Ê√… ·Í¬ÀÚ¬ı˛ Ê√Ú… Œfl¡fœ˚˛
¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ ·Í¬Ú fl¡¬ı˛± fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ õ∂ô¶±À¬ı ¬ı˘± ˝√√À˚˛øÂ√˘ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ Œfl¡±Ú›

¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛ ¤fl¡fl¡ ˆ¬±¯∏± Œ·±á¬œ¬ı˛ Ê√Ú¸—‡…± ˜”˘ Ê√Ú¸—‡…±¬ı˛ 70 ˙Ó¬±—˙ Ú±
˝√√À˘ ¤fl¡ˆ¬±¯∏œ ¬ı˛±Ê√… ø˝√√À¸À¬ı ’Ô«±» ˝◊√ά◊øÚÀ˘e≈À˚˛Ê√ Œ¶ÜȬ Œ‚±¯∏̱ fl¡¬ı˛±
˚±À¬ı Ú±º Œ¸‡±ÀÚ ¤fl¡fl¡ˆ¬À¬ı ¤fl¡øȬ ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ’±˘±√± Ú± fl¡À¬ı˛ ø¡ZÓ¬œ˚˛
ˆ¬±¯∏± Œ·±á¬œ¬ı˛ ¸—‡…±Àfl¡ ¸•ú±Ú Ê√±øÚÀ˚˛ ¤¬ı— õ∂À˚˛±Ê√ڜӬ±¬ı˛ fl¡±¬ı˛ÀÌ
¬ı±˝◊√ø˘e≈À˚˛Ê√ Œ¶ÜȬ ø˝√√¸±À¬ı Œ‚±¯∏̱ fl¡¬ı˛± Œ˚ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛º øfl¡c Ó¬√±ÚœôLÚ
¸˜À˚˛ ’±¸±À˜¬ı˛ ά◊¢∂ ’¸˜œ˚˛± ¬ı≈øXÊ√œ¬ıœ¬ı˛± Œfl¡fœ˚˛ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ fl¡Ó‘¬«fl¡ ·øͬӬ
fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ ¸≈¬Û±ø¬ı˛˙Àfl¡ ¤¬ı— ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ¸•Û”Ì« ά◊À¬Û鬱 fl¡À¬ı˛
¤fl¡fl¡ˆ¬±À¬ı ’±¸±À˜ ’¸˜œ˚˛± ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ¬ı˛±Ê√ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬¬ı˛ Ê√Ú… ¸fl¡˘
õ∂À‰¬©Ü± qè fl¡¬ı˛À˘Úº Œ¸‡±Ú ŒÔÀfl¡˝◊√ ’±¸±À˜¬ı˛ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏œ õ∂Ò±Ú ’=˘
¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡± ¤¬ı— ’Ú…±Ú… ¤˘±fl¡±˚˛ øÚÀÊ√À√¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬
’±√±À˚˛¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú √±¬ı±ÚÀ˘¬ı˛ ˜ÀÓ¬± Â√øάˇÀ˚˛ ¬ÛÀάˇº 1960 ¸±À˘¬ı˛ 3
˜±‰«¬ Ó¬√±ÚœôLÚ ˜≈‡…˜Laœ ø¬ı˜˘±õ∂¸±√ ‰¬±ø˝√√˘± ’±¸±˜ ø¬ıÒ±Ú¸ˆ¬±˚˛ õ∂√M√
Ó¬±¬ı˛ ˆ¬±¯∏ÀÌ, ’±¸±À˜ ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ø˝√√À¸À¬ı ’¸˜œ˚˛±Àfl¡ ¢∂˝√Ì fl¡¬ı˛±¬ı˛
¬ı…±¬Û±À¬ı˛ ’Ú…±Ú… ˆ¬±ø¯∏fl¡ Œ·±á¬œ¬ı˛ ¬Ûé¬ ŒÔÀfl¡ õ∂ô¶±¬ı ’±¸±¬ı˛ Ê√Ú… ’À¬Û鬱
¤¬ı— ¸fl¡À˘¬ı˛ ¸˝√√˜ÀÓ¬¬ı˛ Ê√Ú… ∆Ò˚«˙œ˘ ˝√√›˚˛±¬ı˛ Ê√Ú… ’±À¬ı√Ú
Œ¬ı˛À‡øÂ√À˘Úº Ó¬±¬ı˛ ¤˝◊√ õ∂ô¶±¬ı Œ¸˝◊√ ¸˜À˚˛¬ı˛ ά◊¢∂ ’¸˜œ˚˛± Ê√±Ó¬œ˚˛Ó¬±¬ı±√œ
Ó¬Ô±fl¡øÔÓ¬ ¬ı≈øXÊ√œ¬ıœ¬ı˛± Ó≈¬øάˇ Œ˜À¬ı˛ ά◊øάˇÀ˚˛ Œ√Úº ˜≈‡…˜Laœ Ó¬√±ÚœôLÚ
fl¡±Â√±Î¬ˇ ŒÊ√˘±¬ı˛ ¬ı√¬ı˛¬Û≈¬ı˛ ŒÔÀfl¡ øÚ¬ı«±ø‰¬Ó¬ ø¬ıÒ±˚˛fl¡ ø˝√√À¸À¬ı ˝√√˚˛Ó¬ øfl¡Â≈√Ȭ±
Œ¸ø√Ú ¸˝√√Ú˙œ˘Ó¬± Œ√ø‡À˚˛øÂ√À˘Ú øfl¡c Ó¬±¬ı˛ ¤˝◊√ ˜ôLÀ¬ı…¬ı˛ ø¬ı¬Û¬ı˛œÀÓ¬
õ∂øÓ¬øSê˚˛± Œ√‡± Œ√˚˛ ¤¬ı— ’¸˜œ˚˛±¬ı˛± Ó¬±À√¬ı˛ √±ø¬ıÀÓ¬ ’±¬ı˛› ’øÒfl¡
Ó¬»¬Û¬ı˛ ˝√√À˚˛ ά◊Àͬں
Ó¬±À√¬ı˛ Ó¬»¬Û¬ı˛Ó¬± ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ Ê√±øÓ¬, Ò˜«, ¬ıÌ« ¤¬ı—
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ˜Ó¬±√˙« øÚø¬ı«À˙À¯∏ õ∂ÀÓ¬…Àfl¡¬ı˛ ’±À¬ı·Àfl¡ Ê√±ø·À˚˛ Ó≈¬À˘ ¤¬ı—
¤˝◊√ ’=À˘ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¸”S¬Û±Ó¬ ˝√√˚˛º Ú±Ú± ’±À¬ı√Ú øÚÀ¬ı√Ú
¸ÀN› 1960 ˝◊√— 10˝◊√ ’À"√√±¬ı¬ı˛ ’±¸±˜ ø¬ıÒ±Ú¸ˆ¬±˚˛ ˜≈‡…˜Laœ ‰¬±ø˘˝√√±
¸fl¡˘Àfl¡ ά◊À¬Û鬱 fl¡À¬ı˛ ’¸˜œ˚˛± ά◊¢∂ Ê√±Ó¬œ˚˛Ó¬±¬ı±√œÀ√¬ı˛ øÚfl¡È¬ ˜±Ô±
Ú≈˝◊√À˚˛ Œfl¡±Ú› ‹fl¡˜Ó¬… Â√±Î¬ˇ±˝◊√ ’±¸±À˜¬ı˛ ¬ı˛±Ê√ˆ¬±¯∏±, ’¸˜œ˚˛±fl¡¬ı˛À̬ı˛ Ê√Ú…
ˆ¬±¯∏± ø¬ı˘ ø¬ıÒ±Ú¸ˆ¬±˚˛ ά◊O±¬ÛÚ fl¡À¬ı˛Úº
¤øÚÀ˚˛ ¬ı±„√√±ø˘À√¬ı˛ ˜ÀÚ ’˙±øôL¬ı˛ ¸‘ø©Ü ˝√√˚˛ ¤¬ı— ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛
ˆ¬±¯∏± ¬ı˛é¬±¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú Ò±À¬Û Ò±À¬Û Ó¬œ¬ıË ŒÔÀfl¡ Ó¬œ¬ıËÓ¬¬ı˛ ’±fl¡±¬ı˛ Ò±¬ı˛Ì
fl¡À¬ı˛º √±ø¬ı ’±√±À˚˛¬ı˛ ά◊ÀVÀ˙… 1961 ˝◊√— 19À˙ Œ˜ fl¡±Â√±Î¬ˇ ŒÊ√˘± ·Ì
¸—¢∂±˜ ¬Ûø¬ı˛¯∏À√¬ı˛ ’±˝√√”Ó¬ fl¡±Â√±Î¬ˇ [¸˜¢∂ Ó¬√±ÚœôLÚ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±] ¬ıÚÒ¤¬ı˛ ¸˜Ô«ÀÚ ˝√√±Ê√±¬ı˛ ˝√√±Ê√±¬ı˛ Ê√ÚÓ¬± ¬ıÚÒÀfl¡ ¸±Ô«fl¡ fl¡À¬ı˛ ŒÓ¬±˘±¬ı˛ Ê√Ú…
Ê√˜±À˚˛Ó¬ ˝√√À˚˛ ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙Ú ¸øißfl¡ÀȬ ¤fl¡øSÓ¬ ˝√√›˚˛±¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ¬ı˛±Ê√…
¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ ¬Û≈ø˘˙ ¬ı±ø˝√√Úœ ’±Àµ±˘ÚÀfl¡ ¬ı±Ú‰¬±˘ fl¡À¬ı˛ Œ√›˚˛±¬ı˛ ά◊ÀVÀ˙…
¬ı¬ı«À¬ı˛¬ı˛ ˜ÀÓ¬± &ø˘ øÚÀé¬¬Û fl¡À¬ı˛ 11øȬ Ó¬±Ê√± õ∂±Ì Œfl¡Àάˇ ŒÚ˚˛º Â√Sˆ¬e
˝√√À˚˛ ˚±Ú ˝√√Ó¬ˆ¬•§ Ê√ÚÓ¬±º
‹øÓ¬˝√√±ø¸fl¡ ¤˝◊√ ‚Ȭڱ ¸•ÛÀfl«¡ ’øÓ¬ ¸—øé¬5 ’±À˘±‰¬Ú± Œ˙À¯∏,
’±Ê√Àfl¡¬ı˛ ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜
’¬Û¬ı˛ ¬Û‘ᬱ˚˛

9

눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛í¤¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛
’±Àµ±˘Ú ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛ ¶§±øÒfl¡±¬ı˛ ’Ê«√ÀÚ¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú
˚±¬ı˛ ¸Àe ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √À˘¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ’Ú¶§œfl¡±˚«
¬ı√À˘¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú ¸•ÛÀfl«¡ øfl¡Â≈√ ø˘‡ÀÓ¬ ˝√√À˘ õ∂ÔÀ˜˝◊√ ˜ÀÚ¬ı˛ ˜ÀÒ… øfl¡Â≈√
õ∂ùü ά“◊øfl¡ Œ√˚˛º ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜ ¬ı√À˘ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙Ú
fl¡¬ı˛± ¸•ÛÀfl«¡ ¬ı…øMê√·Ó¬, øfl¡—¬ı± ’±˜±¬ı˛ √˘ ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ Ê√ÚÓ¬± ¬Û±øÈ«¬¬ı˛ Œfl¡±Ú›
ø¡Z˜Ó¬ ŒÚ˝◊√º ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙Ú ¤fl¡øȬ ‹øÓ¬˝√√±ø¸fl¡ ‚Ȭڱ¬ı˛ ¶§±é¬œ, ¤˝◊√
’=À˘¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ’±¶ö± ˆ¬±¬ı±À¬ı· ¤¬ı— ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ õ∂Ó¬œfl¡ ˝√√À˚˛ “√±øάˇÀ˚˛
’±ÀÂ√º ¬ıÓ«¬˜±Ú ¤˝◊√ Ú±˜ ¬ı√À˘¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú ¤fl¡øȬ Œ¬ıÃøXfl¡ ’±Àµ±˘Úº
’±˜¬ı˛± ’±˜±À√¬ı˛ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛ Â√±Î¬ˇ±› ¤˝◊√ Œ¬ıÃøXfl¡ ’±Àµ±˘ÀÚ
¸±ø˜˘ ˝√√À˚˛øÂ√ ˝√√±Ê√±¬ı˛ ˝√√±Ê√±¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¬ÛÔ ’Ú≈¸¬ı˛Ì fl¡À¬ı˛º
Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜ ¬ı√À˘¬ı˛ Ê√Ú… ø˙˘‰¬À¬ı˛ ¸±—¸√ fl¡¬ıœf
¬Û≈¬ı˛fl¡±˚˛¶ö ¸¬ı«À˙¯∏ Œ˚ ø‰¬øͬ¬ÛS Œfl¡f ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛Àfl¡ ’±√±Ú õ∂√±Ú fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú
Ó¬±ÀÓ¬ ’±Ú≈¯∏±øefl¡ Ú±Ú±Ú ¬ı±Ò±¬ı˛ ø‰¬S ¬Ûø¬ı˛©®±¬ı˛ ˝√√À˚˛ ø·À˚˛ÀÂ√º
Œ¸‡±ÀÚ˝◊√ ’±˜±¬ı˛ ˜ÀÚ Ú±Ú± fl¡Ô±¬ı˛ ά◊À^fl¡ ˝√√À˚˛ÀÂ√º 1961
˝◊√—À¬ı˛øÊ√¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ ’±˜±À√¬ı˛ ˜”˘ √±ø¬ı øfl¡ øÂ√˘º ’±˜¬ı˛± øfl¡ ’±Ê√
¬Û˚«ôL ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ’±¸±À˜¬ı˛ ’Ú…Ó¬˜ ’±À¬ı˛fl¡øȬ ¬ı˛±Ê√ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜˚«±√±
¤ÀÚ ø√ÀÓ¬ Œ¬ÛÀ¬ı˛øÂ√∑ ˘±˘¬ı±˝√√±≈√¬ı˛ ˙±¶aœ¬ı˛ Ù¬˜≈«˘±ÀÓ¬ ¸±˜ø˚˛fl¡ ¶§øô¶ Œ¬ÛÀ˚˛
’±˜¬ı˛± øfl¡ ˜”˘ √±ø¬ı ’±√±À˚˛¬ı˛ ’±À·˝◊√ Œ¸ø√Ú ’±˜±À√¬ı˛ ’±Àµ±˘ÚÀfl¡
øô¶ø˜Ó¬ fl¡À¬ı˛ Œ√˝◊√øÚ∑ øÓ¬Ú ˜±À¸¬ı˛ Ê√Ú… ¶öø·Ó¬ ¬ı˛±‡±¬ı˛ ø¸X±ôL øÚÀ˚˛ ›˝◊√
’±Àµ±˘Ú ø‰¬¬ı˛Ó¬À¬ı˛˝◊√ ¶öø·Ó¬ ˝√√À˚˛ ˚±˚˛º ’±Ê√ ¬Û˚«ôL Œ˜À˝√√¬ı˛±S± fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛
ø¬ı˛À¬Û±È«¬ õ∂fl¡±˙ fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛øÚº ’±˜¬ı˛± ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛ ¬ı¬ı˛±fl¡¬ı±¸œ¬ı˛± Œ¸ø√ÀÚ¬ı˛
øÚ˝√√Ó¬ ¤·±À¬ı˛±Ê√ÚÀfl¡ ˙ø˝√√À√¬ı˛ ˜˚«±√± ø√À˘› ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ˆ¬±À¬ı Ó“¬±À√¬ı˛Àfl¡
’±Ê√ ¬Û˚«ôL ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ‚±¯∏̱ fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛øÚº ’±Ê√ ¬Û˚«ôL ¬ı˛±Ê√… øfl¡—¬ı± Œfl¡f
¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ¤˝◊√ ¤·±À¬ı˛±Ê√Ú |ÀX˚˛ ¬ı…øMê√¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¬ı±À¬ı˛¬ı˛ Œfl¡±Ú› ¸√¸…Àfl¡
ø¬ıµ≈˜±S ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬ øfl¡—¬ı± ¸±˝√√±˚… õ∂√±Ú fl¡À¬ı˛ÚøÚº
1960-61 ˝◊√—À¬ı˛øÊ√¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛
ø¬ıÒ±˚˛fl¡, ¸±—¸√¬ı˛± øÚÀÊ√À√¬ı˛ À˘¬ı˛ ø¸X±ÀôL¬ı˛ ¸Àe ¬ıU Œé¬ÀS
ø¬ıÀ¬ı˛±øÒÓ¬± fl¡À¬ı˛ ’±Àµ±˘ÀÚ Á“¡±¬Û±ÀÓ¬ øfl¡—¬ı± ¬Û¬ı˛¬ıÓ«¬œ ¬Ûø¬ı˛ø¶öøÓ¬Àfl¡ øÚµ±
Ê√±øÚÀ˚˛ øÚÀÊ√À√¬ı˛ ¬Û√Ó¬…±· fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ø¡ZÒ± fl¡À¬ı˛ÚøÚ, [ø¬ıÀÊ√ø¬Û¬ı˛ Œ¸ø√Ú Ê√ij
˝√√˚˛øÚ] øfl¡c ¤·±À¬ı˛±Ê√Ú ’±Àµ±˘Úfl¡±¬ı˛œ¬ı˛ õ∂±Ì Ó¬…±À·¬ı˛ ¬Û¬ı˛› ›˝◊√
‹øÓ¬˝√√±ø¸fl¡ ‚Ȭڱ¬ı˛ 50 ¬ıÂ√À¬ı˛¬ı˛ ˜±Ô±˚˛ ’±Ê√ ¬Û˚«ôL ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡, ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛
¶§œfl‘¡øÓ¬ øfl¡—¬ı± ˜”˘ √±ø¬ı ¬ı±—˘±Àfl¡ ’±¸±À˜¬ı˛ ’Ú…Ó¬˜ ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ˆ¬±¯∏±¬ı˛
˜˚«±√±, Œ˜À˝√√¬ı˛±S± fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ ø¬ı˛À¬Û±È«¬ ˝◊√Ó¬…±ø√ ’±√±˚˛ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Ú± ¬Û±¬ı˛±,
¸±˜ø˚˛fl¡ ¶öø·Ó¬ Œ¸ ø√Ú&À˘±¬ı˛ ’±Àµ±˘ÚÀfl¡ ¬Û≈Ú¬ı˛±˚˛ ˜”˘ √±ø¬ı ’±√±À˚˛¬ı˛
˘À鬅 Ê√±ø·À˚˛ Ó≈¬˘ÀÓ¬ Ú± ¬Û±¬ı˛±, ’±Ê√ ¬Û˚«ôL 19À˙ Œ˜-Œfl¡ ¬ı˛±Ê√…
¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ Â≈√øȬ¬ı˛ ø√Ú Œ‚±¯∏̱ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Ú± ¬Û±¬ı˛± øfl¡ ’±˜±À√¬ı˛ ¬ı…Ô«Ó¬± Ú˚˛∑
¤È¬± ’±˜±À√¬ı˛ ø‰¬ôL±¬ı˛ õ∂À˚˛±Ê√Úº Œ¸˝◊√ ˆ¬˚˛Ç¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú øfl¡ ø¬ı‰¬é¬ÌÓ¬±¬ı˛
’ˆ¬±À¬ı ’Ò« ¸˜±5 ŒÔÀfl¡ ˚±˚˛øÚº
1948 ¸ÀÚ¬ı˛ 23À˙ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛ ¬Û±øfl¡ô¶±Ú ·Ì ¬Ûø¬ı˛¯∏À√¬ı˛ õ∂Ô˜
’øÒÀ¬ı˙Ú Œ¸À√À˙¬ı˛ ¬Û”¬ı«ˆ¬±À·¬ı˛ [¬ıÓ«¬˜±Ú ¬ı±—˘±À√˙ ¬ı˛±©Ü™] ˆ¬±¯∏±À·±á¬œ¬ı˛
fl¡Ô± ø‰¬ôL± fl¡À¬ı˛ ¬ı±—˘±Àfl¡ ¬Û±øfl¡ô¶±Ú ¬ı˛±À©Ü™¬ı˛ ’Ú…Ó¬˜ ¬ı˛±Ê√ˆ¬±¯∏± ¶§œfl‘¡øÓ¬

Œ√›˚˛±¬ı˛ õ∂ô¶±¬ı ά◊O±¬ÛÚ ˝√√À˘ ά◊≈√«ˆ¬±¯∏œ õ∂±fl¡ õ∂Ò±Ú˜Laœ ø˘˚˛±fl¡Ó¬ ’±ø˘
‡±Ú ¬¬Û”¬ı« ¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ¬ı˛ ‡±Ê√ Ú±øÊ√˜ ά◊øVÚ ¤¬ı— ø¡ZÊ√±øÓ¬ Ó¬ÀN¬ı˛
’±ø¬ı¶®±¬ı˛fl¡ ˜˝√√±•ú√ ’±ø˘ øÊ√˝ê± ¬ı±—˘± ¬ˆ¬±¯∏±Àfl¡ fl≈¡èø‰¬fl¡¬ı˛ ˆ¬±¯∏±˚˛ fl¡È¬±é¬
fl¡À¬ı˛Úº Ù¬˘|n∏øÓ¬ÀÓ¬ Ó¬√±ÚœôLÚ ¬Û”¬ı«¬ıe ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬ ’±√±À˚˛¬ı˛
˘À鬅 ’±Àµ±˘Ú qè ˝√√˚˛º 1952 ¸±À˘¬ı˛ 21À˙ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛ 18 Ê√Ú
Â√±S ˙ø˝√√√ ˝√√Úº ¬ÛÀ¬ı˛ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ ¶§œfl‘¡øÓ¬ Œ√›˚˛± ˝√√À˘›
1971 ¸±À˘ ¬Û”¬ı«¬ıe ¬Û±øfl¡ô¶±Ú ŒÔÀfl¡ ø¬ıˆ¬Mê√ ˝√√À˚˛ ¬ı±—˘±À√˙ Ú±˜fl¡
Ú”Ó¬Ú ¬ı˛±À©Ü™¬ı˛ ¬ı˛+¬Û ŒÚ˚˛º ’±¬ı˛ Œ¸˝◊√ ¸˜˚˛ ŒÔÀfl¡ ¬ı±—˘±À√˙ ¤fl¡˜±S
¬ıeˆ¬±¯∏œ ¬ı˛±©Ü™ ø˝√√À¸À¬ı ¬Ûø¬ı˛ø‰¬øÓ¬ ˘±ˆ¬ fl¡À¬ı˛º
¬Û¬ı˛¬ıÓ«¬œ ¸˜À˚˛ 2000 ¸±À˘¬ı˛ 21À˙ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛ ¬ı˛±©Ü™¸—À‚¬ı˛
˜˝√√±¸ø‰¬¬ı ¤˝◊√ 21À˙ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛ Ó¬±ø¬ı˛‡Àfl¡ ’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ø√¬ı¸
ø˝√√À¸À¬ı ¶§œfl‘¡øÓ¬ ¤¬ı— Œ‚±¯∏̱ fl¡À¬ı˛Úº fl¡Ô±&À˘± ¤¬ı˛ Ê√Ú… ά◊À~‡ fl¡¬ı˛˘±˜
fl¡±¬ı˛Ì ¬ı˛±©Ü™¸—‚ Œ˚ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’±Àµ±˘ÚÀfl¡ ’±ôLÊ√«±øÓ¬fl¡ ¶§œfl‘¡øÓ¬ ø√À˚˛ÀÂ√, Œ˚
ˆ¬±¯∏±˚˛ ˆ¬±¬ı˛Ó¬-¬ı±—˘±À√˙ ¤¬ı— ¿˘Ç±¬ı˛ Ê√±Ó¬œ˚˛ ¸eœÓ¬ ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô ¬ı˛‰¬Ú±
fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Ú Œ¸˝◊√ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ú”…ÚÓ¬˜ ¬ı˛±øÊ√…fl¡ ¶§œfl‘¡øÓ¬ øfl¡—¬ı± ˆ¬±¯∏± ¬ı˛é¬±¬ı˛
’±Àµ±˘ÀÚ 1961 ˝◊√—À¬ı˛øÊ√¬ı˛ 19À˙ Œ˜-ŒÓ¬ õ∂±Ì ˝√√±¬ı˛±ÀÚ± ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛
¤·±À¬ı˛±Ê√Ú ˙ø˝√√√ ø˝√√À¸À¬ı ¶§œfl‘¡øÓ¬ õ∂√±ÀÚ Ú”…ÚÓ¬˜ Œ¸ÃÊ√Ú… õ∂fl¡±˙ øfl¡
fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú, ’±˜±À√¬ı˛ ¤˝◊√ ˆ¬±¬ı˛Ó¬ ¬ı˛±À©Ü™¬ı˛ ’±¸±˜ ’e¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛ ¤˝◊√ ˜˝√√±˜±Ú…
¸¬ı˛fl¡±¬ı˛∑ ά◊M√¬ı˛È¬± Ú± ¬ıÀ˘˝◊√ ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜ ¬Ûø¬ı˛¬ıÓ«¬ÀÚ ¤Ó¬
¬ı±Ò±, ¤Ó¬ ø¬ı¬ÛøM√√º Ó¬±˝◊√ Ú˚˛ øfl¡∑
Ó¬±˝◊√ ’±˜±¬ı˛ ¬ı…øMê√·Ó¬ Ò±¬ı˛Ì±ñ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜ ¬ı√À˘¬ı˛
’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¸Àe ¸Àe ά◊¬ÛÀ¬ı˛±Mê√ ø¬ı¯∏˚˛¬ıd&À˘± ’±√±À˚˛¬ı˛ ˘À鬅 ¤˝◊√
’=À˘¬ı˛ ¸fl¡˘ Ê√Ú¸±Ò±¬ı˛ÌÀfl¡ øÚÀ˚˛ Œfl¡±Ú› Œ¬ıÃøXfl¡ øfl¡—¬ı± ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡
’±Àµ±˘Ú ¸—‚øȬӬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ õ∂À˚˛±Ê√Úœ˚˛Ó¬± ’ÀÚfl¡ Œ¬ıø˙º Œ¬ıÃøXfl¡
’±Àµ±˘Ú ˝√√À˘˝◊√ ˆ¬±˘ ˝√√˚˛º fl¡±¬ı˛Ì ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √À˘¬ı˛ ˝√√ô¶Àé¬¬Û ˝√√À˘˝◊√ Œ˚
√˘&À˘± ¤Ó¬ø√Ú ’±¸±À˜ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ‰¬±ø˘À˚˛ÀÂ√Ú Ó¬±À√¬ı˛ ¤˝◊√ ¸±ø¬ı«fl¡
¬ı…±¬Û±À¬ı˛ ά◊√±¸œÚÓ¬±, ’øÚ26√± ¤¬ı— ‰¬¬ı˛˜ ¬ı…Ô«Ó¬±¬ı˛ ø‰¬S ¬Ûø¬ı˛©®±¬ı˛ Œ¬ıø¬ı˛À˚˛
’±¸À¬ı ¤¬ı— Ó¬‡Ú Ó¬±¬ı˛±› øÚÀÊ√À√¬ı˛ Œ√±¯∏ Ϭ±fl¡ÀÓ¬ ’±¬ı±¬ı˛ ø¬ıÀ¬ı˛±Òœ √À˘¬ı˛
¤ ¬ı…±¬Û±À¬ı˛ øÚᬱ¬ı˛ ›¬Û¬ı˛ Ú±Ú±Ú ¬ı±fl¡…¬ı±Ú øÚÀé¬¬Û fl¡¬ı˛À¬ıÚº ¤È¬±˝◊√ ’øõ∂˚˛
¸Ó¬…º
¬Û≈Ú¬ı˛±˚˛ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ˜±Ò…À˜ ˚ø√ ¤fl¡¬ı±¬ı˛ Œfl¡±Ú› Ú± Œfl¡±Ú›
ά◊¬Û±À˚˛ ’±˜±À√¬ı˛ ˜”˘ √±ø¬ı ¬ı˛±Ê√… ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ fl¡Ó‘¬«fl¡ ¶§œfl‘¡øÓ¬õ∂±5 ˝√√˚˛ ¤¬ı— ¤˝◊√
¤·±À¬ı˛±Ê√Ú ˙ø˝√√√ ¶§œfl‘¡øÓ¬ ˘±ˆ¬ fl¡À¬ı˛Ú Ó¬±˝√√À˘ ¤˝◊√ ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ¬ı˛
Ú±˜ ¬ı√À˘ ‹øÓ¬˝√√±ø¸fl¡ ¤˝◊√ ‚Ȭڱ¬ı˛ ¸Àe ¸•Û”Ì« ¸eøÓ¬ Œ¬ı˛À‡ ÚÓ≈¬Ú
Ú±˜fl¡¬ı˛Ì fl¡¬ı˛± ˜ÀÚ ˝√√˚˛ ’ÀÚfl¡ ¸˝√√Ê√ ˝√√À˚˛ ˚±À¬ı ¤¬ı— ¤¬ı˛Ê√Ú… Ê√±øÓ¬, Ò˜«,
¬ıÌ« ¸À¬ı«±¬Ûø¬ı˛ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛ øÚø¬ı«À˙À¯∏ ¸fl¡À˘¬ı˛ ‹fl¡±øôLfl¡ õ∂À‰¬©Ü±
¤fl¡øSÓ¬fl¡¬ı˛Ì ˝√√À˚˛ ¤fl¡ ∆¬ıõ≠ø¬ıfl¡, Œ¬ıÃøXfl¡ ˙øMê√ ά◊»¬Ûiß ˝√√›˚˛±¬ı˛
õ∂À˚˛±Ê√Úœ˚˛Ó¬± ’ÀÚfl¡ ’ÀÚfl¡ Œ¬ıø˙º ’±¬ı˛ ’±˜±À√¬ı˛ ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛
õ∂ÀÓ¬…Àfl¡¬ı˛ ’øô¶Q ¬ı˛é¬±ÀÔ« ¤È¬±˝◊√ ’¬Ûø¬ı˛˝√±˚«º

10

눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛í¤¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛
’±Àµ±˘Ú ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛ ¶§±øÒfl¡±¬ı˛ ’Ê«√ÀÚ¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú
˚±¬ı˛ ¸Àe ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √À˘¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ’Ú¶§œfl¡±˚«
Ó¬±¬Û¸ ˆ¬A±‰¬±˚«

ø˙˘‰¬¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛ ˜Ò… ø√À˚˛ Œ¸˝◊√ ˜¬ı˛ÌÊ√˚˛œ ¬ıœ¬ı˛À√¬ı˛-˝◊√ ¶§œfl‘¡øÓ¬ Œ√›˚˛±
˝√√À¬ıº
ø¸ø¬Û’±˝◊√ [¤˜] fl¡±Â√±Î¬ˇ ŒÊ√˘± fl¡ø˜øȬ
¤fl¡øȬ fl¡Ô± õ∂±¸øefl¡ ¬ıÀ˘ ˜ÀÚ fl¡ø¬ı˛ Œ˚, ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú ø˝√√À¸À¬ı
’±˜±À√¬ı˛ √˘ ’Ô«±» ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ fl¡ø˜Î¬◊øÚ¶Ü ¬Û±øÈ«¬ [˜±fl«¡¸¬ı±√œ] ¬ıUfl¡±˘ Ú±˜ ¬ı√À˘¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú ¤¬ı— ø˙˘‰¬¬ı˛-˘±˜øά— ¬ıËάÀ·Ê√ Œ¬ı˛˘¬ÛÔ ¬¬ı˛+¬Û±˚˛Ì
’±À· ¶Û©Üˆ¬±À¬ı ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú ø˙˘‰¬¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛ ’±Àµ±˘ÚÀfl¡ ’±Àµ±˘Ú Œfl¡±Ú› ¬Û¬ı˛¶Û¬ı˛ ø¬ıÀ¬ı˛±Ò˚≈Mê√ ø¬ı¯∏˚˛ Ú˚˛º Œ˚ Œfl¡±Ú› ¬ı…øMê√ ¬ı±
¸˜Ô«Ú fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº ¤˝◊√ ø¬ı¯∏À˚˛ ’±˜±À√¬ı˛ Œfl¡±Ú› ø¡ZÒ± ŒÚ˝◊√º ’Ú…±˚˛ˆ¬±À¬ı õ∂øÓ¬á¬±Ú ¤fl¡˝◊√ ¸Àe ≈√øȬ fl¡±Ê√-˝◊√ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛Úº ¤È¬± ’Ú¶§œfl¡±˚« Œ˚
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛Àfl¡ øÂ√øÚÀ˚˛ ŒÚ›˚˛±¬ı˛ Œ˚ ¯∏άˇ˚La 1960 ¸±À˘ ’±¸±˜ ø˙˘‰¬¬ı˛-˘±˜øά— ¬ıËά·Ê√ Œ¬ı˛˘¬ÛÔ ^nÓ¬ ¬ı˛+¬Û±˚˛Ì √øé¬Ì-’±¸±˜-øS¬Û≈¬ı˛±¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛ fl¡—À¢∂¸ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ fl¡À¬ı˛øÂ√˘, Ó¬±¬ı˛˝◊√ Ù¬˘|n∏øÓ¬ÀÓ¬ 1960-¤¬ı˛ Œ˙¯∏¬ÛÀ¬ı« ø˜ÀÊ√±¬ı˛±˜-˜ø̬Û≈¬ı˛-¤¬ı˛ ¸±ø¬ı«fl¡ ά◊ißøÓ¬¬ı˛ Ê√Ú… ‡≈¬ı˝◊√ Ê√èø¬ı˛º ’±˜±À√¬ı˛ ¸œø˜Ó¬
¤¬ı— 1961 Ê≈√Àάˇ õ∂¬ı˘ ·Ì ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ŒÏ¬Î¬◊ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛ ’±Â√Àάˇ ˙øMê√ ø√À˚˛ ¤˝◊√ ¬ı…±¬Û±À¬ı˛ ¬ı±¬ı˛¬ı±¬ı˛ ø¬ıøˆ¬i߈¬±À¬ı ’±›˚˛±Ê√ Ó≈¬À˘øÂ√º ’±˜±À√¬ı˛
¬ÛÀάˇº ¬ı˛ø‰¬Ó¬ ˝√√˚˛ 19 Œ˜-¬ı˛ ≈√fl”¡˘ õ≠±¬ıœ ·Ì ’ˆ¬≈…M√√±Úº ¤·±À¬ı˛±Ê√Ú øÚ¬ı˛¶a ¬Û±øÈ«¬¬ı˛ Œfl¡fœ˚˛ fl¡ø˜øȬ¬ı˛ ¸√¸… ¤¬ı— ¸±—¸√ ¬ı±¸≈À√¬ı ’±‰¬±ø¬ı˛˚˛± ø¬ıøˆ¬i߈¬±À¬ı
¸Ó¬…±¢∂˝√œÀ√¬ı˛ ¬ı˛ÀMê√ øˆ¬ÀÊ√ ˚±˚˛ ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘›À˚˛ Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ ˜±øȬº ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¬ı±¬ı˛¬ı±¬ı˛ ¸¬ı˛¬ı ˝√√À˚˛ÀÂ√Ú, ˚± ¸¬ı±¬ı˛ Ê√±Ú±º
Œ˙¯∏ fl¡¬ı˛¬ı ˚± ¬ıÀ˘ Ó¬± ˝√√À˘±, ¬Û≈“øÊ√¬ı±√œ ‘√ø©Üˆ¬eœ øÚÀ˚˛ ¬Ûø¬ı˛‰¬±ø˘Ó¬
’øÒfl¡±¬ı˛ ˝√√˚˛ õ∂øÓ¬øá¬Ó¬º ¤¬ı˛¬Û¬ı˛› fl¡ø¬ı˛˜·? ¤¬ı— ¬Û±Ô±¬ı˛fl¡±øµÀÓ¬ ˆ¬±¯∏±¬ı˛
’±˜±À√¬ı˛ fl¡—À¢∂¸ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ø¬ıÀ¬ı˛±Ò øÊ√˝◊√À˚˛ Œ¬ı˛À‡ÀÂ√Úº ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛
õ∂Àùü ¬ı˛Mê√ Á¡À¬ı˛º
¸¬ı«fl¡±À˘¬ı˛ › ¸¬ı«À√À˙¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛ ¬ı˛é¬±˚˛ ¬ıËÓ¬œ Œ¸Ú±ÚœÀ√¬ı˛ ’Ú… ¬ıάˇ ¬Û±øÈ«¬ ø¬ıÀÊ√ø¬Û› ¬Û≈“øÊ√¬ı±√œ ‘√ø©Üˆ¬eœ¬ı˛ ’Ú≈¸±¬ı˛œº ˆ¬±¯∏± ¤¬ı— ’Ú…
’ÀÚfl¡ Ê√±Ú± ˚ Ú±-Ê√±Ú± ’±RÓ¬…±À·¬ı˛ ¸Àe 1961 ˝◊√—À¬ı˛øÊ√¬ı˛ 19 Œ˜-ŒÓ¬ õ∂Àùü ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ˙±øôL, ¸≈ø¶öøÓ¬ ’±Ú±¬ı˛ ˘À鬅 ¬Û≈“øÊ√¬ı±√œ fl¡±Í¬±À˜±¬ı˛ ’¬ı¸±ÀÚ¬ı˛
ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘›À˚˛ Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√˚≈Mê√ ˝√√À˚˛ ø·À˚˛ÀÂ√º ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú ˘Î¬ˇ±˝◊√-˝◊√ ˜≈‡… ˘Î¬ˇ±˝◊√º
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

‰¬µÚ Œ¸Ú&5
ø¬Ûø¸ø¸, ø¸ø¬Û’±˝◊√ [¤˜¤˘]
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √À˘¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± øÚÀ˚˛ ¬ı˘±¬ı˛ ’±À· ˜”˘ õ∂¸eÀfl¡ ¬ı…±‡…± fl¡¬ı˛±
õ∂À˚˛±Ê√Úº ’±¬Û±Ó¬‘√ø©ÜÀÓ¬ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛ √±ø¬ı ’Ó¬…ôL ¸˝√√Ê√-¸¬ı˛˘ √±ø¬ıº ∆¬ıÒÓ¬±
õ∂√±ÀÚ¬ı˛ Ê√Ú… ¬ÛXøÓ¬·Ó¬ Œ˚ Ê√øȬ˘Ó¬± ¬ı˛À˚˛ÀÂ√, ¸ø26√± Ô±fl¡À˘ Ó¬± ”√¬ı˛ fl¡¬ı˛±
≈√¬ı˛+˝√√ ¬ı…±¬Û±¬ı˛ Ú˚˛º Ó¬±˝√√À˘, ¸ø√26√± fl¡±¬ı˛ ¤¬ı— Œfl¡Ú ’ˆ¬±¬ı Œ¸È¬± ø¬ı‰¬±¬ı˛
fl¡¬ı˛À˘˝◊√ ’±¸˘ ¬ı˛˝√¸… Œ¬ıø¬ı˛À˚˛ ¬ÛÀάˇº ’±¸À˘ ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏« ˆ¬±¯∏±-’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛
õ∂ùüøȬ Œ¬ı˙ Ê√øȬ˘ñ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛ ¸˜¸…± ¸˜±Ò±ÀÚ¬ı˛ ¬ÛÀÔ
’±˜±À√¬ı˛ Œ√˙ Œ¬ıø˙ ”√¬ı˛ ¤À·±˚˛øÚº ’±¸±˜-’¸ø˜˚˛±À√¬ı˛- ˆ¬±¬ı˛Ó¬ø˝√øµˆ¬±¯∏œÀ√¬ı˛, ¬ı±øfl¡¬ı˛± ’¬ı˙…˝◊√ ¤˝◊√ Œˆ¬ÃÀ·±ø˘fl¡ ¸œ˜±˚˛ Ô±fl¡À¬ı- øfl¡c
’øÒfl¡±¬ı˛˝√œÚÓ¬±˚˛ Ô±fl¡ÀÓ¬ ˝√√À¬ıº ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ ø˝√√À¸À¬ı Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛
¶§œfl‘¡øÓ¬ ø√À˘ õ∂fl¡±¬ı˛±ôLÀ¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’±Àµ±˘ÚÀfl¡˝◊√ ∆¬ıÒÓ¬± Œ√›˚˛± ˝√√˚˛ñ
¸≈Ó¬¬ı˛±— Ó¬± Œ√›˚˛± ˚±À¬ı Ú±º ˙±¸fl¡ Œ|ø̬ı˛ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √˘&ø˘ ŒÓ¬±
¬ıÀȬ˝◊√, Œ˚¸¬ı √˘Àfl¡ ˙±¸fl¡ Œ|øÌ ¤‡Ú› Œfl¡±À˘ Ó≈¬À˘ ŒÚ˚˛øÚ, Ó¬±À√¬ı˛
Œfl¡Î¬◊˝◊√ ¸±˜ø¢∂fl¡ˆ¬±À¬ı ¤˝◊√ ’±¢∂±¸œ ˆ¬±ø¯∏fl¡ ‘√ø©Üˆ¬øe › ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ fl¡˜«¸”ø‰¬
ŒÔÀfl¡ Œ¬ıø¬ı˛À˚˛ ’±¸ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛øÚº Ó¬À¬ı ·Ì√±ø¬ı¬ı˛ ¬ÛÀé¬ Ó¬±À√¬ı˛Àfl¡ õ∂±˚˛˙˝◊√

Œˆ¬±˘ ¬Û±åI◊±ÀÓ¬ ˝√√˚˛ ¤¬ı— Ê√Ú·À̬ı˛ ¬ÛÀé¬ “√±Î¬ˇ±ÀÓ¬ ˝√√˚˛º ¤˝◊√ ¬Ûø¬ı˛ø¶öøÓ¬ÀÓ¬
Ê√Ú·À̬ı˛ ˘±ˆ¬ ¤¬ı— ø¬ı¬Û√ ≈√ÀȬ±˝◊√ Ô±Àfl¡º √±ø¬ı ’±√±À˚˛ ’Ú≈fl”¡˘ ¬Ûø¬ı˛ø¶öøÓ¬
∆Ó¬ø¬ı˛¬ı˛ ˘±ˆ¬ - ’±¬ı±¬ı˛ Œfl¡fœ˚˛ ŒÚÓ‘¬ÀQ¬ı˛ ’±À√˙ ·Ì-’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ Œˆ¬Ó¬¬ı˛
ŒÔÀfl¡ ø¬ıˆ¬±Ê√Ú ¸‘ø©Ü¬ı˛ õ∂˚˛±À¸¬ı˛ é¬øÓ¬º ˘±ˆ¬-é¬øÓ¬¬ı˛ ˜ÀÒ… fl¡±¬ı˛ ¬Û±~± ˆ¬±ø¬ı˛
˝√√À¬ıñŒ¸È¬± ¬Ûø¬ı˛ø¶öøÓ¬˝◊√ øͬfl¡ fl¡¬ı˛À¬ıº ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ı¯∏« ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛
√±ø¬ıÀÓ¬ ’ÀÚfl¡ ’±Àµ±˘Ú Œ√À‡ÀÂ√, ¬ıÓ«¬˜±ÀÚ Œ√‡ÀÂ√ › ˆ¬ø¬ı¯∏…ÀÓ¬ ’±¬ı˛›
’ÀÚfl¡ Ê√ÚÀ·±á¬œ¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú õ∂Ó¬…é¬ fl¡¬ı˛À¬ıñ ¤&ø˘ ŒÔÀfl¡ ’±˜±À√¬ı˛
ø˙鬱 øÚÀÓ¬ ˝√√À¬ıº
ø¬Ûø¸ø¸, ø¸ø¬Û’±˝◊√ [¤˜-¤˘] Ó¬±¬ı˛ fl¡˜«¸”ø‰¬ÀÓ¬ ≈√øȬ ˜”˘ ø¬ı¯∏˚˛Àfl¡ ¸±˜ÀÚ
Œ¬ı˛À‡ÀÂ√º ¤fl¡, ¸±•⁄±Ê√…¬ı±√œÀ√¬ı˛ ’õ∂Ó¬…é¬ fl¡¬ı˘ ŒÔÀfl¡ ˜≈Mê√ ¶§±ÒœÚ ˆ¬±¬ı˛Ó¬
·Í¬Ú › ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ ∆¬ıø‰¬ÀS…¬ı˛ ¸Àe ¸±˜?¸…¬Û”Ì« ¬ıUô¶¬ı˛œ˚˛ ¶§˙±¸ÀÚ¬ı˛ ˜±Ò…À˜
¤fl¡ ŒÙ¬Î¬±À¬ı˛˘ ˆ¬±¬ı˛Ó¬ Ó¬Ô± ’±¸±˜ ·Í¬Úº ¤˝◊√ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ fl¡˜«¸”ø‰¬¬ı˛ ‘√ø©ÜÀÓ¬
ø¬ı‰¬±¬ı˛ fl¡¬ı˛À˘ ’±˜±À√¬ı˛ √˘ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛ Ú±˜±fl¡¬ı˛À̬ı˛ √±ø¬ıÀÓ¬
Ê√Ú˜Ó¬ ·Í¬ÀÚ √±˚˛¬ıXº ¤˝◊√ ·Ì√±ø¬ıÀÓ¬ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡± ¸ø•úø˘Ó¬ ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡
˜À=¬ı˛ Œ˚ ’±Àµ±˘Ú qè ˝√√À˚˛ÀÂ√ ’±˜¬ı˛± Ó¬±¬ı˛ ¸˝√√À˚±X± ø˝√√À¸À¬ı ¸fl¡˘
Ê√ÚÀ·±á¬œÀfl¡ ¸±ø˜˘ ˝√√›˚˛±¬ı˛ ’±˝3√±Ú Ê√±Ú±˝◊√º

11

눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛í¤¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛
’±Àµ±˘Ú ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛ ¶§±øÒfl¡±¬ı˛ ’Ê«√ÀÚ¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú
˚±¬ı˛ ¸Àe ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √À˘¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ’Ú¶§œfl¡±˚«
’èÌ √M√˜Ê≈√˜√±¬ı˛
¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬, ø˙˘‰¬¬ı˛ ŒÊ√˘± fl¡—À¢∂¸ fl¡ø˜øȬ
ø¬ı·Ó¬ 2005 ˝◊√—À¬ı˛øÊ√ÀÓ¬ ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙ÚÀfl¡ ë눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú,
ø˙˘‰¬¬ı˛í Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛ Œ˚ ·Ì±ø¬ı ά◊ÀͬøÂ√˘ ¤¬ı— ’±Ê√ ’¬ıøÒ ¤˝◊√ √±ø¬ıøȬ
Œ˚ˆ¬±À¬ı ø˙˘‰¬¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ø√¸¬Û≈¬ı˛ ˝√√À˚˛ ø√ø~ ¬Û˚«ôL Œ¬ÛÃÀÂ√ÀÂ√, ¸˜¢∂ ¬ı¬ı˛±fl¡¬ı±¸œ¬ı˛
¤˝◊√ ˜˝√√» õ∂À‰¬©Ü±Àfl¡ ¶§±·Ó¬ Ê√±Ú±˚˛ ø˙˘‰¬¬ı˛ ŒÊ√˘± fl¡—À¢∂¸ fl¡ø˜øȬº
’±·±˜œ 19À˙ Œ˜ ¬Û=±˙Ó¬˜ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ ø√¬ı¸ ¬Û”øÓ«¬ ˝√√À¬ı ¤¬ı—
¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ Œ¸˝◊√ ¬ıœ¬ı˛ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ¸•ú±Ú Ê√±Ú±ÀÓ¬ ¸¬ı±¬ı˛ ¸Àe
ø˙˘‰¬¬ı˛ ŒÊ√˘± fl¡—À¢∂¸ fl¡ø˜øȬ› õ∂døÓ¬ øÚÀ˚˛ÀÂ√º ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛
Ú±˜fl¡¬ı˛Ì 눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛í fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ˚ ’±Àµ±˘Ú Ó¬± qÒ≈ ¤fl¡øȬ
븱˝◊√ÚÀ¬ı±Î«¬í ¬ı√˘ fl¡¬ı˛±¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú Ú˚˛ Ó¬± õ∂ÀÓ¬…fl¡ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛
˙ø˝√√√À√¬ı˛ õ∂øÓ¬ ’±Àµ±˘Ú, ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ Ê√±Ó¬œ˚˛ fl¡—À¢∂À¸¬ı˛ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛
˜Laœ-ø¬ıÒ±˚˛fl¡ Ó¬Ô± fl¡˜«œ¬ı˛± ø¬ı·Ó¬ ø√ÀÚ› ¤˝◊√ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ õ∂øÓ¬ ¬Û”Ì« ¸˜Ô«Ú

Ê√±øÚÀ˚˛ÀÂ√Ú ˚±¬ı˛ √èÚ ¤˝◊√ √±ø¬ı¬ı˛ õ∂øÓ¬ |X± Ê√±øÚÀ˚˛ ’±¸±À˜¬ı˛ ˜±ÚÚœ˚˛
˜≈‡…˜Laœ Ó¬èÌ ·Õ· ˜˝√√±˙˚˛ ’±¸±˜ ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ ¬ÛÀé¬ 2009 ¸±À˘ Œ¬ı˛˘˜Laœ
˜˜Ó¬± ¬ıÀµ±¬Û±Ò…±À˚˛¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ¤fl¡øȬ ¤Ú.›.ø¸ Œõ∂¬ı˛Ì fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Úº ά◊À~‡Úœ˚˛,
ά◊øÚÀ˙ Œ˜ 2010 ¸±À˘ ø˙˘‰¬¬ı˛ ŒÊ√˘± ˚≈¬ı fl¡—À¢∂¸ fl¡ø˜øȬ¬ı˛ ¬Û“±‰¬
¬Û√±øÒfl¡±¬ı˛œ¬ı˛± ¤¬ı˛ ¸˜Ô«ÀÚ ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ ë’±˜¬ı˛Ì ’Ú˙Úí fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Ú
˚± Œ¬ı˛˘ fl¡Ó‘¬«¬ÛÀ鬬ı˛ Ó¬¬ı˛Ù¬ ŒÔÀfl¡ ’Ú≈¬ı˛+¬Û ’±ù´±¸ ¬Û±›˚˛±¬ı˛ ‰¬ø~˙ ‚∞I◊± ¬Û¬ı˛
Ó¬±À√¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú õ∂Ó¬…±˝√√±¬ı˛ fl¡À¬ı˛Úº
’±Ê√› ø˙˘‰¬¬ı˛ ŒÊ√˘± fl¡—À¢∂¸ fl¡ø˜øȬ Ó¬Ô± ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ Ê√±Ó¬œ˚˛ fl¡—À¢∂À¸¬ı˛
¸¬ı«ô¶À¬ı˛¬ı˛ Ê√Úõ∂øÓ¬øÚøÒ¬ı˛± ¤˝◊√ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¬Û±À˙ ’±ÀÂ√Ú ¤¬ı— ’±·±˜œ
ø√ÀÚ› ¸øSê˚˛ˆ¬±À¬ı Ô±fl¡À¬ıÚº ¸Àe ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ‰¬ø~˙ ˘é¬ Ê√Ú·À̬ı˛
¤˝◊√ ë·Ì ’±›˚˛±Ê√í ˚±ÀÓ¬ ¸øͬfl¡ ¬ı˛+À¬Û ¸øͬfl¡ Ê√±˚˛·±˚˛ Œ¬Û“ÃÂ√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛
Œ¸˝◊√ø√Àfl¡ ˘é¬… Œ¬ı˛À‡ õ∂ÀÓ¬…fl¡ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √˘Àfl¡ ¤fl¡ÀÊ√±È¬ ˝√√À˚˛ &èQ¬Û”Ì«
ˆ¬”ø˜fl¡± ŒÚ›˚˛± ’øÓ¬ õ∂À˚˛±Ê√Ú º
ë눬±¯∏± ˙ø˝√√√ ’˜¬ı˛ ¬ı˛À˝√√íí

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ı˛ÀMê ı˛±„√√± 19À˙ Œ˜ ŒÓ¬±˜±˚˛ ˆ≈¬ø˘øÚ ˆ≈¬˘¬ı Ú±

˝±¸¬Û±Ó¬±˘ Œı˛±Î¬ ˜±À‰«¬KȬ ’…±À¸±ø¸À˚˛˙Ú
ø˙˘‰¬ı˛
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ı˛ ’øô¶∏Q ı˛é¬±ı˛ ÊÚ… 19À˙ Œ˜
˚± ı˛± ı≈Àfl¬ ı≈À˘È¬ øÚÀ˚˛øÂÀ˘Ú Ó¬±À ı˛ Ú˜¶®± ı˛

√õ∂À˚˛±ÊÚœ
Œ√õ∂±– ı˛±˜≈ Œ‚±¯∏,
Ó¬±ı˛±¬Û≈ ı˛ –– ø˙˘‰¬ı˛ - 3

12

눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛í¤¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛
’±Àµ±˘Ú ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛ ¶§±øÒfl¡±¬ı˛ ’Ê«√ÀÚ¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú
˚±¬ı˛ ¸Àe ¸—¬ı±√ ˜±Ò…À˜¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ’Ú¶§œfl¡±˚«
˙±ôLÚ≈ Œ‚±¯∏

Ó¬±Àfl¡ ˚ÀÔ±¬Û˚≈Mê√ ¸•ú±Ú√±ÀÚ¬ı˛ Ê√Ú… ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙ÚøȬÀfl¡ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√
Œ¶Ü˙Ú Ú±À˜ ø‰¬ø˝êÓ¬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ √±ø¬ı ά◊ÀͬÀÂ√º Ó¬À¬ı ¤˝◊√ √±ø¬ı Œfl¡Àf ˜Ú–¬Û”Ó¬
˝√√˚ø˛ Úº Œfl¡fœ˚˛ ¶§¬ı˛±©Ü™ ˜Lafl¡ Ó¬±À√¬ı˛ ¤˝◊√ ¬ı˚˛±ÀÚ Ê√±øÚÀ˚˛ÀÂ√ Œ˚ Œfl¡±Ú› ¶ö±øÚfl¡
ø˙˘‰¬¬ı˛ ˙˝√√À¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙ÚøȬ¬ı˛ ¶ö±¬ÛÚ± ˝√√˚˛ 1994 ¸±À˘º ¤˝◊√ Œ¬ı˛˘ ¬ı± ¸—fl¡œÌ« √±ø¬ıÀÓ¬ Œfl¡±Ú› õ∂øÓ¬øá¬Ó¬ Ú±À˜¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¬ıÓ«¬Ú ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ ’ˆ¬œø¶ÛÓ¬
Ȭ±ø˜«Ú±¸øȬ¬ı˛ ¶ö±¬ÛÚfl¡À˜« Ó¬»fl¡±˘œÚ ø¬ıËøȬ˙ ˙±¸fl¡À√¬ı˛ ’ÀÚfl¡ ¬ı±Ò…¬ı±Òfl¡Ó¬± Ú˚˛º ¶ö±Úœ˚˛ ¬Û˚«±À˚˛ Œ˚ ˚≈øMê√ Œ√‡±ÀÚ± ˝√√À˚˛øÂ√˘ ¤·±À¬ı˛±Ê√Ú ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√À√¬ı˛
¤¬ı— ’¬Ûø¬ı˛˝√±˚«Ó¬± ø¬ı√…˜±Ú øÂ√˘º ˚±Sœ ¸≈ø¬ıÀÒ Ú˚˛, ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ‰¬± › ’Ù≈¬¬ı˛ôL ¶ú¬ı˛À̬ı˛ øÚø˜M√√˝√◊ ¤˝◊√ Ú±˜fl¡¬ı˛Ì ¬ı± Ú±˜¬ı√˘, Ó¬± ÚÓ≈¬Úø√ø~¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ¤Àfl¡¬ı±À¬ı˛˝√◊
fl¡±Í¬ Œ√À˙¬ı˛ ˜”˘ ˆ¬”‡ÀG Œõ∂¬ı˛À̬ı˛ õ∂±Ó¬…ø˝√√fl¡Ó¬±˝◊√ øÂ√˘ ¤˝◊√ Œ¬ı˛˘¬ÛÔ øÚ˜«±À̬ı˛ ¢∂˝√ÌÀ˚±·… ˝√√˚ø˛ Úº
’øi§©Üº ¤ Â√±Î¬ˇ± ά◊M√¬ı˛-¬Û”¬ı« ¬ıeˆ¬”ø˜¬ı˛ ¸Àe ’±¸±À˜¬ı˛ Œ˚±·±À˚±À·¬ı˛ ¤fl¡ ø¬ıfl¡ä
Œ√À˙¬ı˛ ¸¬ı«S˝◊√ Œfl¡±Ú› ¸¬ı«±Rfl¡ ¶ö±Úœ˚˛ √±ø¬ı√±›˚˛± Œ˙¯∏À˜˙ ˜±Ú…Ó¬± ¬ı±
¬ı…¬ı¶ö± fl¡¬ı˛±› ¤¬ı˛ ˘é¬… øÂ√˘º
¶§œfl‘¡øÓ¬ ’±√±À˚˛ ¸˜Ô« ˝√√˚º˛ øfl¡c fl¡±Â√±Àάˇ¬ı˛ Œé¬ÀS Œfl¡Ú ¤ ¬ı˛fl¡˜ ’Ú…Ô±
¬ıÓ«¬˜±ÀÚ ¬ı¬ı˛±fl¡ ’=À˘ ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙ÚøȬÀfl¡ ¤fl¡ ’Ú…Ó¬˜ ˜˚«±√± ˝√√À¬ı∑ Œfl¡±Ú› Œ¬ıø˙ ¸—‡…fl¡ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¶ö±øÚfl¡ ¬Û˚«±À˚˛ √±ø¬ı ¬ı± fl¡±˜Ú±Àfl¡ ŒÓ¬±
Œ√›˚˛±¬ı˛ √±ø¬ı Œ¬ı˙ ά◊2‰¬øfl¡Ó¬ ˝√√À˚˛ ά◊ÀͬÀÂ√º ¤fl¡øȬ ˜±Ú… õ∂øÓ¬á¬±Ú ¤øȬ¬ı˛ ÚÓ≈¬Ú ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ¤Ó¬ø√Ú ÒÀ¬ı˛ Ò±¬ı˛±¬ı±ø˝√√fl¡ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¶§œfl‘¡øÓ¬ ø√À˚˛ ¤À¸ÀÂ√º Ó¬À¬ı ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛
Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛ √±ø¬ı› Ê√±øÚÀ˚˛ÀÂ√º Œ˚À˝√√Ó≈¬ 1961 ¸±À˘¬ı˛ 19 Œ˜ Ó¬±ø¬ı˛À‡ ¤˝◊√ ’±À¬ıø·fl¡ √±ø¬ı¬ı˛ õ∂øÓ¬ Œfl¡f Œfl¡Ú ¤Ó¬ ά◊√±¸œÚ∑ ¤¬ı˛ Œfl¡±Ú› ˚≈øMê√À˚±·…
¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√Ú… ¬ı˛±Ê√… ¬Û˚«±À˚˛ ¤øȬÀfl¡ ’Ú…Ó¬˜ ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ø˝√√À¸À¬ı › ¸øͬfl¡ ¬ı…±‡…± ¤‡Ú› Œ˜À˘øÚº ¤ Œ˚Ú ’ÀÚfl¡È¬±˝◊√ Ú±À˜ øfl¡ ’±À¸ ˚±˚˛¶§œfl‘¡øÓ¬ √±ÀÚ¬ı˛ Ê√Ú… Œ˚ ’ø¢ü¬ı¯∏œ« › ά◊M√±˘ ’±Àµ±˘Ú ¸¬ı«±Rfl¡ ˝√√À˚˛ ά◊ÀͬøÂ√˘, ¤¬ı˛ ˜ÀÓ¬±º
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
¬Û±À¬ı˛ Ú±º ¤È¬± ¤fl¡ ά◊æ√Ȭ ˚≈øMê√ ¬ıÀ˘˝◊√ ¸À‰¬Ó¬Ú ˜±Ú≈¯∏ ˜ÀÚ fl¡À¬ı˛Úº Œ√À˙¬ı˛
∆Ó¬˜≈¬ı˛ ¬ı˛±Ê√± Œ‰¬ÃÒ≈¬ı˛œ
˜”˘ Œ¶⁄±ÀÓ¬¬ı˛ ¸Àe ŒÔÀfl¡ ¤fl¡È¬± ’=À˘¬ı˛ Ú…±˚… √±ø¬ı ’±√±À˚˛¬ı˛ ¶§Ó¬–¶£”Ó«¬
¸•Û±√fl¡, ∆√øÚfl¡ ¸±˜ø˚˛fl¡ õ∂¸e
’±Àµ±˘ÚÀfl¡ Œfl¡±Ú›ø√Ú˝◊√ ά◊À¬Û鬱 fl¡¬ı˛± Œ˚ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±º ’¬ı±fl¡ ˝√√›˚˛±¬ı˛
˜ÀÓ¬± fl¡Ô± ¤È¬±˝◊√ Œ˚, ø√ø~¬ı˛ ˜¸ÚÀ√ ¬ı¸ÀÓ¬ ø·À˚˛ Œfl¡±Ú› ’±=ø˘fl¡
¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ’±R¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛ ¬ı˛é¬±¬ı˛ ¸—¢∂±˜ ¬Û=±˙ ¬ıÂ√¬ı˛ ¬Û”Ì« fl¡¬ı˛˘º √À˘¬ı˛ ¸Àe 鬘Ӭ±¬ı˛ ’—˙œ√±¬ı˛ ˝√√›˚˛±ÀÓ¬ Œfl¡±Ú› ’±¬ÛøM√√ Ô±Àfl¡ Ú±º Œ˚
¤fl¡¯∏øA¬ı˛ ¬ı˛Mê√¶ß±Ó¬ 19 Œ˜ ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛ ’±˜Ê√ÚÓ¬±Àfl¡ Œ˚ ¬ÛÔøÚÀ«√˙ ’±=ø˘fl¡ √˘Àfl¡ øÚÀ˚˛ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ·Àάˇ 鬘Ӭ±¬ı˛ ¶§±√ ’±¶§±√Ú fl¡¬ı˛± ˝√√À26√
ø√À˚˛øÂ√˘ ·Ó¬ ¬Û“±‰¬ √˙Àfl¡ Œ¸˝◊√ ¬ÛÀÔ ¬Û± Œ˜˘±ÀÚ±¬ı˛ ¸—¢∂±˜ ¬ı±¬ı˛¬ı±¬ı˛˝◊√ fl¡øÍ¬Ú Œ¸˝◊√ ’±=ø˘fl¡ √˘øȬ¬ı˛ Ê√ij ˝√√˚˛ÀÓ¬± ˝√√À˚˛ÀÂ√ Œfl¡±Ú› ά◊¢∂ ˜Úô¶±øQfl¡ ø‰¬ôL±‰¬‰«¬±
¬Û¬ı˛œé¬±¬ı˛ ¸•ú≈‡œÚ ˝√√À˚˛ÀÂ√º Ó¬¬ı≈ õ∂¬ı˘ ’±Rø¬ıù´±À¸¬ı˛ ŒÊ√À¬ı˛ ‰¬Î¬ˇ±˝◊√-ά◊Ó¬¬ı˛±˝◊√ ŒÔÀfl¡º
Œ¬Ûø¬ı˛À˚˛ ¤ø·À˚˛ ‰¬À˘ÀÂ√Ú Î¬◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı±¸œº ˆ¬±¯∏±‰¬‰«¬± ¤¬ı— ø¬ıfl¡±À˙¬ı˛ Ê√Ú…
Ó¬À¬ı ¬Ûø¬ı˛Ó¬±À¬Û¬ı˛ ø¬ı¯∏˚˛ ¤øȬ Œ˚, 눬±¯∏± ˙ø˝√√√-Œ¶Ü˙Ú ø˙˘‰¬¬ı˛í-¤¬ı˛
¶§±øÒfl¡±¬ı˛ ¬ı˛é¬±¬ı˛ ’±Àµ±˘ÀÚ Î¬◊øÚ˙ Œ˜ ¸Ó¬Ó¬˝◊√ Œõ∂¬ı˛Ì±¬ı˛ ά◊»¸ ˝√√À˚˛ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛ ’±Àµ±˘Ú ø¬ıøˆ¬iß ¸—·Í¬Ú øÚᬱ¬ı˛ ¸Àe ‰¬±ø˘À˚˛ Œ·À˘› ¤
qÒ≈ Ó¬±˝◊√ Ú˚˛, ’±˜±À√¬ı˛ Ê√±øÓ¬¸M√√± ¬ı˛é¬±¬ı˛ Œé¬ÀS ¶§±øÒfl¡±¬ı˛ ’±√±À˚˛ ’=À˘¬ı˛ Œ¬ıÃøXfl¡ ¸˜±Ê√ ’±Ê√› √±ø˚˛Q ¬Û±˘ÀÚ ¤ø·À˚˛ ’±À¸øÚº ¤ √±ø¬ı
¸¬ı ¸˜˚˛˝◊√ ¤ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏Àfl¡ ¸—¢∂±˜œ ˆ¬”ø˜fl¡± øÚÀÓ¬ ˝√√˚˛º õ∂±¸øefl¡ ’±√±À˚˛ øfl¡Â≈√ øfl¡Â≈√ ¸—·Í¬Ú Ú±Ú±ˆ¬±À¬ı Œ‰¬©Ü± ‰¬±ø˘À˚˛ Œ·À˘› &èQ¬Û”Ì«
ø¬ı¯∏À˚˛ 눬±¯∏± ˙ø˝√√√-Œ¶Ü˙Ú ø˙˘‰¬¬ı˛í-¤¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛ ’±Àµ±˘Ú› ¤ ’=À˘¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± øÚÀ˚˛ÀÂ√ ¤ ’=À˘¬ı˛ ¸—¬ı±√ ˜±Ò…˜º ¤È¬± ’¬ı˙…˝◊√ ¶§œfl¡±¬ı˛ fl¡¬ı˛ÀÓ¬
¸¬ı«ô¶À¬ı˛¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¶§±øÒfl¡±¬ı˛ ¬ı˛é¬±¬ı˛ ’±Àµ±˘Úº Œfl¡fœ˚˛ ·‘˝√˜La̱˘À˚˛¬ı˛ ˝√√À¬ı qÒ≈ ¤ √±ø¬ı ’±√±À˚˛¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú˝◊√ Ú˚˛ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ˚Ó¬&ø˘
˜ÀÓ¬ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘Ú Œ˚À˝√√Ó≈¬ ë’±=ø˘fl¡ Œ√˙Àõ∂˜í ¬ıÀ˘ ø¬ıÀ¬ıø‰¬Ó¬ Ú…±˚˛¸eÓ¬ ø¬ı¯∏À˚˛ ’±Àµ±˘Ú ˝√√À˚˛ÀÂ√ Ó¬± ¬ı˛+¬Û±˚˛À̬ı˛ Œé¬ÀS ¤ ’=À˘¬ı˛
Ó¬±˝◊√ ¤ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ Ú±À˜ ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛Ì ˝√√ÀÓ¬ ¸—¬ı±√ ˜±Ò…˜ ˚Ô±Ô« ’ÀÔ«˝◊√ ¸√Ô«fl¡ ˆ¬”ø˜fl¡± ¬Û±˘Ú fl¡À¬ı˛ ¤À¸ÀÂ√º

¸•Û±√fl¡, ∆√øÚfl¡ ˚≈·˙∫

13

눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛í¤¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛
’±Àµ±˘Ú ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛ ¶§±øÒfl¡±¬ı˛ ’Ê«√ÀÚ¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú
˚±¬ı˛ ¸Àe ¸—¬ı±√ ˜±Ò…À˜¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ’Ú¶§œfl¡±˚«
ŒÊ√…±øÓ¬˘±˘ Œ‰¬ÃÒ≈¬ı˛œ
√… Œ¸øKI◊Ú±˘, ø˙˘‰¬¬ı˛

¸ø•úø˘Ó¬ ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ ˜À=¬ı˛ ά◊À√…±À· ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜ 눬±¯∏±
˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛í-fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ˚ ·Ì ’±Àµ±˘Ú qè ˝√√À˚˛ÀÂ√ Ó¬±ÀÓ¬›
¸—¬ı±√ ˜±Ò…˜ ¤¬ı— Œfl¡¬ı˘ ‰¬…±ÀÚ˘ Ê√ÚÊ√±·¬ı˛À̬ı˛ Ê√Ú… ¤ø·À˚˛ ¤À¸ÀÂ√º
¸—¬ı±√¬ÛS ¤¬ı— ∆¬ı≈√…øÓ¬Ú ˜±Ò…˜, Œ¬ı˛˘ › ¶§¬ı˛±©Ü™˜Lafl¡ Œ˚ˆ¬±À¬ı ¸ø•úø˘Ó¬
¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ ˜À=¬ı˛ ¤˝◊√ Ú±˚… √±ø¬ıÀfl¡ ë¶ö±Úœ˚˛ ¸±˜±Ú… ø¬ı¯∏˚˛í ¬ıÀ˘ Ú¸…±»
fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú, Ó¬±¬ı˛ Ó¬œ¬ıË õ∂øÓ¬¬ı±√ › ¸˜±À˘±‰¬Ú± fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ˆ¬±¬ı˛Ó¬ ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛
Œ¬ı˛˘ › ¶§¬ı˛±©Ü™ √5À¬ı˛¬ı˛ ¤À˝√√Ú ˆ¬”ø˜fl¡± ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛ ˘é¬ ˘é¬ ¬ı±„√√±ø˘Àfl¡
’±˝√√Ó¬ fl¡À¬ı˛ÀÂ√º
õ∂±Mê√Ú Œ¬ı˛˘˜Laœ ˜˜Ó¬± ¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±˚˛ ¬ıÓ«¬˜±ÀÚ ˜≈‡…˜Laœ [¬Ûø(˜¬ıe]
¬Ûø(˜¬ıÀe øÚÀÊ√¬ı˛ ˝◊√À26√˜ÀÓ¬± ¶§¬ı˛±©Ü™˜LaÀfl¡¬ı˛ øÚÀ√«ø˙fl¡±Àfl¡ ¬ı≈Àάˇ± ’±„≈√˘
Œ√ø‡À˚˛ ¤Àfl¡¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ¤fl¡ Œ˜À¬∏C±À¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛Ì fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº ¸—¬ı±√ ˜±Ò…˜
Ó“¬±¬ı˛ ¤˝◊√ ά◊À√…±·Àfl¡ õ∂ùü fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ø˙˘‰¬À¬ı˛¬ı˛ Œ¬ı˘±˚˛ Œfl¡Ú Ó¬±¬ı˛ ¬ı…øÓ¬Sê˜
˝√√À26√- ˚≈øMê√¸eÓ¬ fl¡±¬ı˛Ì Ô±fl¡± ¸ÀN›º
¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ‰¬ø~˙ ˘é¬ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ ¶§õü¬Û”¬ı˛ÀÌ ¤fl¡±√˙ ˆ¬±¯∏±˙ø˝√√√À√¬ı˛
õ∂øÓ¬ ά◊¬Û˚≈Mê√ |X±?ø˘ õ∂√˙«ÀÚ¬ı˛ Ê√Ú… ¸ø•úø˘Ó¬ ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ ˜À=¬ı˛ ¤˝◊√
qˆ¬ ά◊À√…±À· ¸—¬ı±√ ˜±Ò…˜ ¬Û”Ì«˙øMê√ÀÓ¬ õ∂Ô˜ ¸±ø¬ı˛ÀÓ¬ Ô±fl¡À¬ıº ˚±ÀÓ¬
ø√ø~ ¬ı±Ò… ˝√√˚˛ ¤˝◊√ √±ø¬ı ¬Û”¬ı˛ÀÌ, Ó¬±¬ı˛ Ê√Ú… øÚ¬ı˛ôL¬ı˛ ‰¬±¬Û ¸‘ø©Ü fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√À¬ıº
’±¬ı˛ ¸—¬ı±√ ˜±Ò…˜ Ó¬± ŒÔÀfl¡ ø¬ÛøÂ√À˚˛ Ô±fl¡À¬ı Ú±º

¸—¬ı±√ ˜±Ò…˜, ˙Ó¬ ¸˜±À˘±‰¬Ú± ¸ÀN› Ê√Ú˜Ó¬ ·Í¬ÀÚ ›
Ê√ÚÊ√±·¬ı˛ÀÌ ¤fl¡ ά◊À~‡À˚±·… ˆ¬”ø˜fl¡± ¬Û±˘Ú fl¡À¬ı˛ ’±¸ÀÂ√º øÚ–¸ÀµÀ˝√√
¬ı˘± ˚±˚˛ - Œ˚ ¯∏±ÀȬ¬ı˛ √˙Àfl¡¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ ¤¬ı— ¬Û¬ı˛¬ıÓ«¬œfl¡±À˘
¤·±À¬ı˛± ˙ø˝√√À√¬ı˛ ’±R¬ıø˘√±ÀÚ¬ı˛ ‚Ȭڱ Ê√±Ó¬œ˚˛ ¬Û˚«±À˚˛ õ∂‰¬±À¬ı˛¬ı˛ ’±À˘±˚˛
øÚÀ˚˛ ’±À¸ ¤˝◊√ ¸—¬ı±√ ˜±Ò…˜º ¶§Ó¬–¶£”Ó«¬ ¤˝◊√ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘Ú ά◊»fl¡_
’¸˜œ˚˛± ¸±•⁄±Ê√…¬ı±√œ ¯∏άˇ˚LaÀfl¡ ¬ı…Ô« fl¡À¬ı˛ ¤˝◊√ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛ ˝◊√—À¬ı˛øÊ√¬ı˛
¬Û±˙±¬Û±ø˙ ¬ı±—˘±Àfl¡› ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜±Ò…˜ ø˝√√À¸À¬ı ¶§œfl‘¡øÓ¬ ’±√±À˚˛
¸Ù¬˘ ˝√√˚˛º
1972 ˝◊√—À¬ı˛øÊ√ÀÓ¬ ’±¬ı±¬ı˛ ά◊¢∂ ’¸˜œ˚˛± ˜ÀÚ±ˆ¬±À¬ı¬ı˛ øÚ√˙«Ú ¶§¬ı˛+¬Û
Œ·Ã˝√√±øȬ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘˚˛ ˝◊√—À¬ı˛øÊ√¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¬ıÀÓ¬« ’¸˜œ˚˛± ˜±Ò…˜ ‰¬±˘≈ fl¡¬ı˛À˘,
¤˝◊√ ¸—¬ı±√ ˜±Ò…˜ Ó¬±¬ı˛ ø¬ıèÀX Ê√Ú˜Ó¬ ·Í¬Ú fl¡À¬ı˛ ¤¬ı— ’±ø˙ › Ú¬ı3˝◊√-¤¬ı˛
√˙Àfl¡ Â√±S ˚≈¬ıÀfl¡¬ı˛ ¬Û‘Ôfl¡ Œfl¡fœ˚˛ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘˚˛ ¶ö±¬ÛÀÚ¬ı˛ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛
¸”‰¬Ú± ˝√√˚˛ ¤˝◊√ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛ ¤¬ı— ¬Ûø¬ı˛À˙À¯∏ ë’±¸±˜ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘˚˛í ¶ö±¬ÛÀÚ¬ı˛
˜±Ò…À˜ ¤˝◊√ ’±Àµ±˘Ú Ù¬˘õ∂¸” ˝√√˚˛º ¸—¬ı±√ ˜±Ò…À˜¬ı˛ ’Ú…Ó¬˜ õ∂Ò±Ú ˆ¬”ø˜fl¡±
øÂ√˘ ¬ıÀ˘˝◊√ Ó¬± ¸y¬ı ˝√√˚˛º
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

¸Ú» ∆fl¡¬ı˛œ
¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬, Œõ∂¸ flv¡±¬ı, ø˙˘‰¬¬ı˛
¸—¬ı±√¬ÛS ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ √¬Û«Ìº qÒ≈ ¸—¬ı±√ ¬ÛS˝◊√ Ú˚˛ ’±Ê√Àfl¡¬ı˛ ˚≈À·
∆¬ı≈√…øÓ¬Ú õ∂‰¬±¬ı˛ ˜±Ò…˜› ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ √¬Û«Ìº ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ¸˜ô¶ ø√fl¡˝◊√ õ∂‰¬±¬ı˛˜±Ò…À˜
õ∂fl¡±ø˙Ó¬ ¬ı± õ∂‰¬±ø¬ı˛Ó¬ ˝√√˚˛º Ù¬À˘ ¤ ŒÔÀfl¡ ¸˜±Ê√ ’ÀÚfl¡ øfl¡Â≈√ ’Ê√±Ú±
Ó¬Ô…, ‚Ȭڱõ∂¬ı±˝√√ Ê√±ÚÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛º qÒ≈ Ó¬±˝◊√ Ú˚˛, ¸˜±Ê√ øÚÀÊ√Àfl¡ ¸—·øͬӬ
fl¡¬ı˛ÀÓ¬› ¸é¬˜ ˝√√˚˛º ‚Ȭڱõ∂¬ı±˝√, ¸˜¸…±, ¸≈‡-≈√–À‡¬ı˛ fl¡Ô±, øÚÀÊ√À√¬ı˛ √±ø¬ı
¸•ÛÀfl«¡› ¸À‰¬Ó¬Ú fl¡À¬ı˛ Ó≈¬˘ÀÓ¬ õ∂‰¬±¬ı˛˜±Ò…À˜¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ’Ú¶§œfl¡±˚«º ø¬ıÀù´
˚± ¤˝◊√ ˆ¬”ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬ ¬ıάˇ ¬ıάˇ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¸”‰¬Ú± ˝√√À˚˛ÀÂ√ ¸—¬ı±¬ÛS ¬ı±
¸—¬ı±√˜±Ò…˜ ŒÔÀfl¡º ’±À˜ø¬ı˛fl¡±¬ı˛ ›˚˛±È¬±¬ı˛ Œ·È¬ Œfl¡À˘Ç±ø¬ı˛, ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ˜±èøÓ¬
Ú±·¬ı˛›˚˛±˘± Œfl¡À˘Ç±ø¬ı˛ ŒÔÀfl¡ qè fl¡À¬ı˛ Œ¬ı±Ù¬¸« Œfl¡À˘Ç±ø¬ı˛, fl¡˜Ú›À˚˛˘Ô
Œ·˜¸ Œfl¡À˘Ç±ø¬ı˛˛ ¸¬ı øfl¡Â≈√ Ù“¬±¸ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ¬ÛÂ√ÀÚ ¸—¬ı±√ ˜±Ò…˜ ¬ıø˘á¬ ˆ¬”ø˜fl¡±
¬Û±˘Ú fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ¸—¬ı±√ ˜±Ò…˜ø¬ı˝√√œÚ ¤˝◊√ ø¬ıù´ ë’gfl¡±¬ı˛˜˚˛íº
눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛í-¤¬ı˛ √±ø¬ı› Ê√Ú¸˜Àé¬ ¤ÀÚ ¤¬ı˛ Œ¬ÛÂ√ÀÚ
Ê√Ú¸˜Ô«Ú ’±√±À˚˛ ¤‡±Úfl¡±¬ı˛ ¸—¬ı±√˜±Ò…À˜¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ’Ú¶§œfl¡±˚«º Ó¬À¬ı
˜ÀÚ ¬ı˛±‡± ά◊ø‰¬Ó¬ Œ˚, ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ √±ø¬ı › ’±Àµ±˘Ú ˜”˘Ó¬

댬ıÃøXfl¡ ’±Àµ±˘Úíº ¤È¬± ’Ú…±Ú… ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ˜ÀÓ¬± Ó≈¬˘Ú± fl¡¬ı˛À˘ ˆ¬≈˘
˝√√À¬ıº ˆ¬±¯∏± ¸—¢∂±˜, 1961, 72, 86 øÂ√˘ ¤fl¡È¬± ’±¢∂±¸ÀÚ¬ı˛ ø¬ıèÀX
’±¬Û±˜¬ı˛ Ê√Ú·À̬ı˛ ¶§Ó¬–¶£¬”Ó«¬ ’±Àµ±˘Ú, ˚± ·Ì ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¬ı˛+¬Û
øÚÀ˚˛øÂ√˘º ˆ¬±¯∏± ¸—¢∂±À˜¬ı˛ Œ¬ÛÂ√ÀÚ øÂ√˘ ’Ú¸˜œ˚˛± ˆ¬±¯∏±ˆ¬±¯∏œ ø¬ıÀ˙¯∏
fl¡À¬ı˛ ¬ıeˆ¬±¯∏œÀ√¬ı˛ ’øô¶Q ¬ı˛é¬±¬ı˛ ¸—¢∂±˜º Œ¸˝◊√ √±ø¬ı ’±√±˚˛ fl¡¬ı˛± øÂ√˘
Ê√èø¬ı˛º Ú± ˝√√À˘ ˜≈À‡¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ‰¬À˘ Œ˚Ó¬º ¤‡±Úfl¡±¬ı˛ Â√±SÂ√±SœÀ√¬ı˛ ¸±˜ÀÚ
ŒÚÀ˜ ’±¸Ó¬ ¤fl¡ ’gfl¡±¬ı˛˜˚˛ ˆ¬ø¬ı¯∏…»º Ó¬±˝◊√ ¤‡±Úfl¡±¬ı˛ ’±¬ı±˘-¬ı‘X-¬ıøÚÓ¬±
˜¬ı˛Ì fl¡±˜Î¬ˇ ø√À˚˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√ fl¡À¬ı˛ √±ø¬ı ’±√±˚˛ fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ’Ú…ø√Àfl¡ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√
Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú ˝√√À26√ 댬ıÃøXfl¡ ’±Àµ±˘Úíº ¤˝◊√ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¤fl¡È¬±
¸œ˜±À¬ı˛‡± ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º ¤¬ı˛˜ÀÒ… ¸—¬ı±√¬ÛS-¬ı≈øXÊ√œ¬ıœ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √˘, ·Ì
¸—·Í¬Ú&À˘± ¸˝√√ ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ fl¡˜«œÀ√¬ı˛ ’¢∂Ìœ ˆ¬”ø˜fl¡± ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º ¤È¬±˝◊√ ˝√√›˚˛±
ά◊ø‰¬Ó¬º ¤¬ı˛˜ÀÒ… ¸—¬ı±√¬ÛS&À˘± ¬ı± ∆¬ı≈√…øÓ¬Ú õ∂‰¬±¬ı˛ ˜±Ò…˜› Ó¬±À√¬ı˛ √±ø˚˛Q
˚Ô±˚Ô ¬Û±˘Ú fl¡À¬ı˛ ‰¬À˘ÀÂ√º ¸˜±Ê√ ·Í¬Ú › ’±Àµ±˘Ú ·Àάˇ ŒÓ¬±˘± ¸˝√√
˜±Ú≈¯∏Àfl¡ ’±¬ı˛› ¸À‰¬Ó¬Ú fl¡À¬ı˛ Ó≈¬˘ÀÓ¬ ¤fl¡ø√Àfl¡ Œ˚˜Ú ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛
ά◊À√…±Mê√±À√¬ı˛ √±ø˚˛Q ¬ı˛À˚˛ÀÂ√, ’Ú…ø√Àfl¡ ŒÓ¬˜Ú ¸—¬ı±√˜±Ò…À˜¬ı˛› ˆ¬”ø˜fl¡±
Ê√èø¬ı˛º ¤Àé¬ÀS ¸—¬ı±√˜±Ò…˜ Ó¬±¬ı˛ √±ø˚˛Q ¬Û±˘ÀÚ fl¡‡Ú› ø¬ÛÂ√ÀÚ ˝±“√ÀȬøÚº
Œ˚ Œfl¡±Ú› ’±Àµ±˘ÀÚ ¸—¬ı±√˜±Ò…À˜¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ’Ú¶§œfl¡±˚«, ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√
Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Œé¬ÀS› Ó¬± ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º

14

눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛í¤¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛
’±Àµ±˘Ú ¤˝◊√ ’=À˘¬ı˛ ¶§±øÒfl¡±¬ı˛ ’Ê«√ÀÚ¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú
˚±¬ı˛ ¸Àe ¸—¬ı±√ ˜±Ò…À˜¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ’Ú¶§œfl¡±˚«
¬ÛÀ¬ı˛˙ √M√
¸•Û±√fl¡, ∆√øÚfl¡ õ∂±ôLÀÊ√…±øÓ
’±¬ı±¬ı˛ øÙ¬À¬ı˛ ¤À˘± ά◊øÚ˙º 1961 ¸±À˘ ¬ı˛¬ıœf Ê√ij˙Ó¬¬ıÀ¯∏« ø˙˘‰¬À¬ı˛¬ı˛
˜±øȬÀÓ¬ ¬ı˛Mê√ Á¡ø¬ı˛À˚˛ ¤·±À¬ı˛±Ê√Ú ˆ¬±˝◊√À¬ı±Ú ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ¬ı±—˘±Àfl¡ ¤ ¬ı˛±ÀÊ√…
˚Ô±À˚±·… ˜˚«±√±˚˛ ¸≈õ∂øÓ¬øá¬Ó¬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ ˘À鬅 ˙ø˝√√√ ˝√√À˚˛øÂ√À˘Úº Œ¸˝◊√ ‹øÓ¬˝√√±ø¸fl¡
’±R√±ÀÚ¬ı˛ ¤¬ı±¬ı˛ ¬Û=±˙ ¬ıÂ√¬ı˛ ¬Û”øÓ«¬ ˝√√À26√º ¬Û±˙±¬Û±ø˙ ¬ı˛¬ıœfÚ±ÀÔ¬ı˛› ¤¬ ı±¬ı˛
¸±Ò« ˙Ó¬Ó¬˜ ¬ı¯∏«¬Û”øÓ¬¬ı˛ ¬ıÂ√¬ı˛º ’±˜±À√¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¸Àe ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô
Œfl¡˜Ú Œ˚Ú õ∂Ô˜ ŒÔÀfl¡˝◊√ Ê√øάˇÀ˚˛ ’±ÀÂ√Úº ˜ÀÚ ¬ÛÀάˇ 1961 ¸±À˘ Ó¬‡Ú ’±ø˜
fl¡±Â√±Î¬ˇ fl¡À˘ÀÊ√ ’±˝◊√¤ flv¡±À¸¬ı˛ ø¡ZÓ¬œ˚˛ ¬ıÀ¯∏«¬ı˛ Â√±Sº Ó¬»fl¡±˘œÚ Œ·Ã˝√√±øȬ
ø¬ıù´ø¬ı√…±˘˚˛ ¬Ûø¬ı˛‰¬±ø˘Ó¬ ˜…±ø¬∏Cfl≈¡…À˘˙Ú ¬Û¬ı˛œé¬± ¬Û±¸ fl¡À¬ı˛øÂ√˘±˜ ‰¬±Ó¬˘±
ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ¬Û…±ø¬ı˛‰¬¬ı˛Ì ¬ıάˇÊ√±À˘e± ˝√√±˝◊√¶≈®˘ ŒÔÀfl¡º flv¡±¸ ŒÙ¬±¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ŒÈ¬Ú ¬Û˚«ôL
¬Ûάˇ±qÚ± fl¡À¬ı˛øÂ√˘±˜ ¬ıÀ˘ ›˝◊√ ¶≈®˘øȬ¬ı˛ õ∂øÓ¬ õ∂±À̬ı˛ ’±fl¡¯∏«Ì øÂ√˘, ¤‡Ú› ’±ÀÂ√º
›˝◊√ ¶≈®À˘˝◊√ ’±À˚˛±øÊ√Ó¬ ˝√√À˚˛øÂ√˘ ‰¬±Ó¬˘± ά◊¬ÛÓ¬…fl¡± øˆ¬øM√√fl¡ ¬ı˛¬ıœf ˙Ó¬¬ı¯∏«
ά◊√˚±¬ÛÀÚ¬ı˛ Œ˚ÃÔ ’Ú≈ᬱں ’±ø˜› õ∂±Mê√Ú Â√±S ¤¬ı— ‰¬±Ó¬˘± ¤˘±fl¡±¬ı˛ Ú±·ø¬ı˛fl¡
ø˝√√À¸À¬ı øÂ√˘±˜ ø¬ıÀ˙¯∏ ’±˜øLaÓ¬º 19Œ˙ Œ˜ ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ &ø˘ ¤¬ı—
¤·±À¬ı˛±Ê√Ú ˆ¬±¯∏± Œ¸Ú±øÚ¬ı˛ ˙ø˝√√√ ˝√√›˚˛±¬ı˛ ‡¬ı¬ı˛ ’±ø˜˝◊√ ø˙˘‰¬¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ¬ıÀ˚˛ øÚÀ˚˛
ø·À˚˛øÂ√˘±˜ ›˝◊√ ¶≈®À˘ ¬ı˛¬ıœf ˙Ó¬¬ı¯∏« ά◊√˚±¬ÛÚ fl¡˜«fl¡Ó«¬±À√¬ı˛ fl¡±ÀÂ√º ˜≈˝√”ÀÓ«¬
√±¬ı±ÚÀ˘¬ı˛ ˜ÀÓ¬± Â√øάˇÀ˚˛ ¬ÛÀάˇøÂ√˘ Œ¸˝◊√ ¬ı±Ó«¬± ‰¬±Ó¬˘± ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ √¬ı˛·±Àfl¡±Ì± ŒÔÀfl¡
¬ıµ≈fl¡˜±¬ı˛±, Œ¬ı˛±Ê√fl¡±øµ-¸±˝√√±¬Û≈¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ø¬ı˘±˝◊√¬Û≈¬ı˛, õ∂Ó¬±¬Û¬Û≈¬ı˛, Ò˘Â√άˇ± ¬Û˚«ôLº
˝√√±Ê√±¬ı˛ ˝√√±Ê√±¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏ ø¬ıÀ˙¯∏ fl¡À¬ı˛ ÚÓ≈¬Ú õ∂Ê√ij øfl¡À˙±¬ı˛ øfl¡À˙±¬ı˛œ, ˚≈¬ıfl¡ ˚≈¬ıÓ¬œ¬ı˛± √À˘
√À˘ Œ¬ıø¬ı˛À˚˛ ¤À¸øÂ√À˘± ¬ı˛±ô¶±˚˛º qè ˝√√À˚˛ø√Â√˘ ‹øÓ¬˝√√±ø¸fl¡ ø˜øÂ√˘º ¤ Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛
Ê√ÚÊ√±·¬ı˛Ì ‰¬±Ó¬˘± ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛ ’±¬ı˛ fl¡‡Ú› ˝√√˚˛øÚº ŒÚÓ‘¬Q ø√À˚˛øÂ√À˘Ú õ∂˚˛±Ó¬
˝√√+¯∏œÀfl¡˙ Œ¸Ú, õ∂˚˛±Ó¬ ˙œÓ¬±—q ¬Û±˘, õ∂˚˛±Ó¬ ¸≈À¬ı±Ò‰¬f Œ‰¬ÃÒ≈¬ı˛œ, õ∂˚˛±Ó¬ ¬ı±√˘ Œ√¬ı
õ∂˜≈‡ ’ÀÚÀfl¡˝◊√º ˜ø˘Ú± Úµœ, ’?≈ Œ‚±¯∏, Œ˙Ù¬±ø˘ Œ√¬ı, ¸ø¬ıÓ¬± Œ√¬ı, ø¬ıˆ¬±
ˆ¬A±‰¬±˚«, ·œÓ¬± ˆ¬A±‰¬±˚« õ∂˜≈‡ Ó¬èÌœ¬ı˛±, ˚±¬ı˛± ’±Ê√ Œfl¡ Œfl¡±Ô±˚˛ ’±À Ê√±øÚ Ú±,
¸¬ı±˝◊√ Á“¡±ø¬ÛÀ˚˛ ¬ÛÀάˇøÂ√˘ ’±Àµ±˘ÀÚº ’±fl¡±˙ ¬ı±Ó¬±¸ fl“¡±ø¬ÛÀ˚˛ Ò√ıøÚ Î¬◊ÀͬøÂ√˘ ëÊ√±Ú
Œ√À¬ı±, Ê√¬ı±Ú Œ√À¬ı± Ú±íº
’±¬ı˛ ¤˝◊√ ’±Àµ±˘ÀÚ Œ¸±2‰¬±¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ¢∂˝√Ì fl¡À¬ı˛øÂ√˘ ¬ı˛¬ıœf ˙Ó¬¬ıÀ¯∏«¬ı˛ Ê√Ú…
˝√√±˝◊√˘±fl¡±øµ ŒÔÀfl¡ ˆ¬±Î¬ˇ± fl¡À¬ı˛ øÚÀ˚˛ ’±¸± ˜±˝◊√ÀSê±ÀÙ¬±ÚøȬº ¸≈√œ‚« ¤fl¡ ˜±À¸¬ı˛›
Œ¬ıø˙ ¸˜˚˛ ¤˝◊√ ˜±˝◊√fl¡øȬ ’±Àµ±˘ÚÀfl¡ ¸?œ¬ıÚ ˜ÀLa ά◊Vœ5 fl¡¬ı˛±¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡± ¢∂˝√Ì
fl¡À¬ı˛øÂ√˘º ’±Ê√ ’±˜±¬ı˛ ˜ÀÚ ˝√√˚˛, ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô˝◊√ Œ˚Ú Œ¸ø√Ú ¶§˚˛— Ó¬±¬ı˛ ˙Ó¬¬ı¯∏«
ά◊√˚±¬ÛÀÚ¬ı˛ Ê√Ú… ’±ÚœÓ¬ ˜±˝◊√ÀSê±ÀÙ¬±ÚøȬ¬ı˛ ˜Ò… ø√À˚˛ ά◊Vœø¬ÛÓ¬ fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Ú
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± Œõ∂ø˜fl¡ Ó¬èÌ Ó¬èÌœ Ó¬Ô± ’±¬Û±˜¬ı˛ Ú±¬ı˛œ-¬Û≈è¯∏ Ê√Ú·ÌÀfl¡º
’±˜±À√¬ı˛ ’±¸±˜ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘˚˛ ¤˝◊√ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ˝◊√ ’Ç≈À¬ı˛±√·˜ ˝√√›˚˛±
¬ıœÀÊ√¬ı˛ Ù¬¸˘ñ ¬ıÓ«¬˜±ÀÚ¬ı˛ ˜˝√√œè˝√√º øͬfl¡ Œ˚˜Ú 21À˙ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ˜Ò…
ø√À˚˛ Ê√ij ŒÚ›˚˛± ¶§±ÒœÚÓ¬±¬ı˛ ¬ı±Ìœ˝◊√ ¬Û¬ı˛¬ıÓ«¬œfl¡±À˘ 1971 ¸±À˘ Ê√ij ø√À˚˛øÂ√˘
¶§±ÒœÚ ¬ı±—˘±À√˙º Œ¸˝◊√ ’±¸±˜ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘˚˛› ’±Ê√ ‰¬±Ó¬˘± ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ¸≈¬ı˛˜…
√¬ı˛·±Àfl¡±Ì± ¬Û±˝√√±Àάˇ¬ı˛ ‰”¬Î¬ˇ±˚˛ ø¬ı¬ı˛±Ê√ fl¡¬ı˛ÀÂ√º ¤‡±ÀÚ› ¸|X±˚˛ ¶ú¬ı˛Ì fl¡¬ı˛± ˝√√À26√
¤fl¡±√˙ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√Àfl¡º ¤˝◊√ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛¬ı˛ õ∂Ô˜ ά◊¬Û±‰¬±˚« ά. Ê√˚˛ôLˆ¬”¯∏Ì
ˆ¬A±‰¬±˚«› øÂ√À˘Ú ¬ı¬ı˛±Àfl¡ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’±Àµ±˘ÀÚ ‰¬±Ó¬˘± ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ‹øÓ¬˝√√±ø¸fl¡
Œ¸˝◊√ Ê√ÚÊ√±·¬ı˛ÀÌ Á¡“±ø¬ÛÀ˚˛ ¬Ûάˇ± Ó¬»fl¡±˘œÚ ˝√√±Ê√±¬ı˛ ˝√√±Ê√±¬ı˛ Ó¬èÌ Ó¬èÌœÀ√¬ı˛
¤fl¡Ê√Úº Ó¬‡Úfl¡±¬ı˛ ø√ÀÚ ø¬ı¬Û√ › ø˝√√—¶⁄ Ê√±ÀÚ±˚˛±¬ı˛ ¸—fl≈¡˘ ’¬ı˛Ì… ¤˘±fl¡±-˘≈¸±˝◊√

¬Û±˝√√±Î¬ˇ [¬ıÓ¬«˜±Ú ø˜ÀÊ√±¬ı˛±˜] ¸œ˜±ÀôL ø¬ı˘±˝◊√¬Û≈¬ı˛, õ∂Ó¬±¬Û¬Û≈¬ı˛, Ò˘Â√άˇ±, ˘±˘¬Û±øÚ
õ∂ˆ¬‘øÓ¬ ≈√·«˜ ¤˘±fl¡±˚˛ Œ˚ Ó¬èÌ √˘ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ’ø¢üÁ¡¬ı˛± ¸—¬ı±√
Œ¬ÛÓÀÂ√ ø√À˚˛øÂ√˘, Ê√˚˛ôLˆ¬”¯∏Ì ˆ¬A±‰¬±˚«› øÂ√À˘Ú Ó¬±À√¬ı˛ ˜ÀÒ… ¤fl¡Ê√Úº ›˝◊√
’±Àµ±˘ÀÚ ¸±ø˜˘ øÂ√À˘Ú ¬ıÓ«¬˜±Ú ¬ı±—˘± ¸±ø˝√√ÀÓ¬…¬ı˛ õ∂‡…±Ó¬ fl¡ø¬ı ¬Ûœ˚”¯∏ ¬ı˛±Î¬◊Ó¬›º
Œ¸ø√Úfl¡±¬ı˛ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’±Àµ±˘ÀÚ Ó¬»fl¡±˘œÚ fl¡±Â√±Î¬ˇ ŒÊ√˘±˚˛ [¬ıÓ«¬˜±Ú
¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±] Œ˚ ’ˆ¬”Ó¬¬Û”¬ı« Ê√ÚÊ√±·¬ı˛À̬ı˛ ¸‘ø©Ü ˝√√À˚˛øÂ√˘, ŒÓ¬˜ÚøȬ ¤
ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛ ’±¬ı˛ fl¡‡Ú› Œ√‡± ˚±˚˛øÚ, ˝√√˚˛Ó¬ Œ√‡±› ˚±À¬ı Ú±º
¬ıËp¡¬Û≈S ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ¯∏άˇ˚Laœ¬ı˛± Œ¸˝◊√ ’±Àµ±˘ÚÀfl¡ ¬ı±Ú‰¬±˘ fl¡¬ı˛±¬ı˛ ά◊ÀVÀ˙…
¸±•x√±ø˚˛fl¡ ’À¶a¬ı˛ ’±|˚˛ øÚÀ˚˛øÂ√˘º ˘±ø·À˚˛ ø√À˚˛øÂ√˘ ø˝√√µ≈-˜≈¸˘˜±Ú ˆ¬±˝◊√
ˆ¬±˝◊√À˚˛ √±e±º ¤¬ı˛› ¸”S¬Û±Ó¬ ¬ı˘ÀÓ¬ Œ·À˘ ‰¬±Ó¬˘± ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ŒÒ±˚˛±¬ı˛¬ıµ ¬ı±Ê√±¬ı˛
ŒÔÀfl¡º Œ¸ø√Ú ŒÒ±˚˛±¬ı˛¬ıÀµ øÂ√˘ ¸±5±ø˝√√fl¡ ˝√√±È¬¬ı±¬ı˛º Œ¸‡±ÀÚ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛
ø¬ıøˆ¬iß ø√fl¡ øÚÀ˚˛ Ê√Ú·ÌÀfl¡ ¸À‰¬Ó¬Ú fl¡¬ı˛±¬ı˛ ˘À鬅 ’±À˚˛±Ê√Ú fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛øÂ√˘
Ê√Ú¸ˆ¬±º ø˙˘‰¬À¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ø·À˚˛øÂ√À˘Ú ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ’Ú…Ó¬˜ Œ¸Ú±øÚ Ú‘À¬Ûf
Œ·±¶§±˜œ, ˜øÌ ¬ı˛±˚˛ ¤¬ı— Ê√ÚÀÚÓ¬± ˙¬ı˛»‰¬f Ú±Ô ¬õ∂˜≈‡ ’ÀÚÀfl¡˝◊√º ’±Ê√ Ó¬“±¬ı˛± ¸¬ı±˝◊√
õ∂˚˛±Ó¬º ¸ˆ¬± qè ˝√√ÀÓ¬˝◊√ ‰¬± ¬ı±·±ÀÚ¬ı˛ øfl¡Â≈√ |ø˜fl¡ ¤À¸ ˜±˝◊√fl¡ ŒÈ¬ÀÚ Ú±ø˜À˚˛ Œˆ¬À„√√
ŒÙ¬À˘ ’¸˜œ˚˛± ˆ¬±¯∏± øÊ√µ±¬ı±√ Ò√ıøÚ ø√ÀÓ¬ Ô±Àfl¡º ¬ı˘± ¬ı±U˘…, ˚±¬ı˛± ¬ıËp¡¬Û≈S
ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ¯∏άˇ˚Laœ √±˘±˘À√¬ı˛ fl¡±Â√ ŒÔÀfl¡ Ȭ±fl¡± Œ‡À˚˛ ¤˝◊√ ’¬Ûø¬ı˛Ì±˜√˙«œ ˝√√±˜˘±
‰¬±ø˘À˚˛øÂ√˘ Ó¬±À√¬ı˛ õ∂±˚˛ ¸¬ı±˝◊√ øÂ√˘ ‰¬± ¬ı±·±ÀÚ¬ı˛ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±ˆ¬±¯∏œ |ø˜fl¡º ’¸˜œ˚˛±
ˆ¬±¯∏± øÊ√µ±¬ı±√ Ò√ıøÚ ø√À˚˛øÂ√˘ Ó¬±¬ı˛± ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏± ά◊2‰¬±¬ı˛ÀÌ˝◊√º Œ¸ø√Ú Œ˚ ’ø˜Ó¬ ˆ¬˚˛
|ø˜fl¡ Ó¬èÌøȬ ¤À√¬ı˛ èÀ‡ √“±øάˇÀ˚˛øÂ√˘ Ó¬±¬ı˛ Ú±˜ ’ÚôL Œ·±˚˛±˘±º ‰¬±Ó¬˘±
ά◊¬ÛÓ¬…fl¡± ŒÔÀfl¡ ˚±¬ı˛± ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ ¸øSê˚˛ ’—˙ øÚÀ˚˛øÂ√˘,
’ÚôL Œ·±˚˛±˘±¬ı˛ Ú±˜ Ó¬±À√¬ı˛ ˜ÀÒ… ¤fl¡Ê√Ú ø˝√√À¸À¬ı ø‰¬¬ı˛¶ú¬ı˛Ìœ˚˛ ˝√√À˚˛ Ô±fl¡À¬ıº
Ó¬»fl¡±˘œÚ fl¡±Â√±Î¬ˇ ·Ì ¸—¢∂±˜ ¬Ûø¬ı˛¯∏À√¬ı˛ ø˙˘‰¬¬ı˛ ˜˝√√fl≈¡˜±¬ı˛ [¬ıÓ«¬˜±Ú fl¡±Â√±Î¬ˇ
ŒÊ√˘±] ¸¬ı«±øÒÚ±˚˛fl¡ øάÀ"√√Ȭ±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛ÀÓ¬±¯∏ ¬Û±˘À‰¬ÃÒ≈¬ı˛œ¬ı˛ fl¡±ÀÂ√› ’ÚôL Œ·±˚˛±˘±
øÂ√À˘Ú ’Ó¬…ôL øõ∂˚˛ ¤¬ı— ø¬ıù´±¸ˆ¬±Ê√Úº
¸≈À‡¬ı˛ fl¡Ô±, ¬ıËp¡¬Û≈S ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ Ó¬»fl¡±˘œÚ ¯∏άˇ˚LaœÀ√¬ı˛ ¬Û±Ó¬± Ù“¬±À√ Ê√øάˇÀ˚˛
¬Ûάˇ± Œ¸ø√Úfl¡±¬ı˛ Œ¸˝◊√ ˆ¬≈˘¬ÛÀÔ ‰¬±ø˘Ó¬ |ø˜fl¡¬ı˛± fl¡À˚˛fl¡ø√Ú ¬Û¬ı˛˝◊√ Ó¬±À√¬ı˛ ˆ¬≈˘
¬ı≈Á¡ÀÓ¬ Œ¬ÛÀ¬ı˛øÂ√˘º ø¬ıÀ˙¯∏ˆ¬±À¬ı ά◊À~‡…, ¤˝◊√ ¸¬ı |ø˜fl¡¬ı˛± Ó¬»fl¡±˘œÚ ‰¬± ¬ı±·±ÀÚ
¸¬ı«±øÒfl¡ Ê√Úøõ∂˚˛ ’Ú≈á¬±Ú ¬ı±—˘± ë˚±S±í¬Û±˘±˚˛ ’øˆ¬Ú˚˛ fl¡¬ı˛ÀÓ¬Úº Œ¸¸¬ı ˚±S±
¬Û±˘±¬ı˛ Œ˘‡fl¡ øÂ√À˘Ú ø¬ıÚ˚˛fl‘¡¯û ‰¬ÀA±¬Û±Ò…±˚˛, ¬ıËÀÊ√ffl≈¡˜±¬ı˛ Œ√ õ∂˜≈‡ Ó¬»fl¡±˘œÚ
¬ı±—˘±¬ı˛ ¸¬ı«À|©Ü ¬Û±˘±fl¡±¬ı˛¬ı˛±º ŒÒ±˚˛±¬ı˛¬ıÀµ¬ı˛ ¤˝◊√ ‚Ȭڱ¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ŒÔÀfl¡˝◊√ ¬Û±ù´«¬ıÓ«¬œ
Ó¬‡Úfl¡±¬ı˛ ˝√√±˝◊√˘±fl¡±øµ ˜˝√√fl≈¡˜±˚˛ [¬ıÓ«¬˜±ÀÚ ŒÊ√˘±] ¤¬ı— ¬ıÓ«¬˜±Ú fl¡±Â√±Î¬ˇ ŒÊ√˘±¬ı˛
ø¬ıøˆ¬iß ¶ö±ÀÚ Â√øάˇÀ˚˛ ¬ÛÀάˇøÂ√˘ ø˝√√µ≈-˜≈¸˘˜±ÚÀ√¬ı˛ ˜ÀÒ… √±e±º ¯∏άˇ˚LaœÀ√¬ı˛ Ù“¬±À√ ¬Û±
ø√À˚˛ ø¬ıw±ôL ˝√√À˚˛øÂ√À˘Ú ›˝◊√ ˜≈ø©ÜÀ˜˚˛¬ ‰¬± |ø˜fl¡À√¬ı˛ ˜ÀÓ¬±˝◊√ ˜≈ø©ÜÀ˜˚˛ øfl¡Â≈√ ˜≈¸˘˜±Ú
ˆ¬±˝◊√›º Ù¬À˘ ’±¬Û±Ó¬Ó¬ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘Ú ¬ı±Ò±õ∂±5 ˝√√À˘›, ¬ıg ˝√√À˚˛ ˚±˚˛øÚº
ø¬ıw±ôL¬ı˛± ¸¬ı±˝◊√ ˆ¬≈˘ ¬ı≈Á¡ÀÓ¬ Œ¬ÛÀ¬ı˛øÂ√˘º ø˝√√µ≈-˜≈¸˘˜±Ú-¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏œ ¤¬ı—
¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏± Œõ∂ø˜fl¡ ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ õ∂øÓ¬øȬ ¸•x√±À˚˛¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏ ’±Ê√› ¤˝◊√ ’±Àµ±˘ÚÀfl¡
øÊ√˝◊√À˚˛ Œ¬ı˛À‡ÀÂ√Úº ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏± qÒ≈˜±S ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ Ê√Ú… ’±√±˚˛ ˝√√À˚˛ÀÂ√ ¬ıÀȬ, øfl¡c
¤‡Ú› Ú±Ú±ˆ¬±À¬ı ’±¢∂±¸ÀÚ¬ı˛ ˜≈À‡º Ó¬± ŒÔÀfl¡ ˜≈øMê√¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú ‰¬˘ÀÂ√-‰¬˘À¬ıº
’Ó¬…ôL ≈√ˆ¬«±À·…¬ı˛ ø¬ı¯∏À˚˛ ’±Ê√ ˚‡Ú ø¬ıøˆ¬iß ·À¬ı¯∏fl¡, ˝◊√øÓ¬˝√√±¸fl¡±¬ı˛ › Œ˘‡fl¡¬ı˛±
1961 ¸±À˘¬ı˛ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’±Àµ±˘Ú øÚÀ˚˛ Œ˘À‡Ú, õ∂fl¡±˙ fl¡À¬ı˛Ú ¢∂L,ö Ó¬‡Ú Œ¸˝◊√
’±Àµ±˘ÀÚ ‰¬±Ó¬˘± ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛› ¤˝◊√ ‹øÓ¬˝√√±ø¸fl¡ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ fl¡Ô± Ó¬±¬ı˛±
Œ¬ı˜±˘≈˜ ˆ¬≈À˘ ˚±Úº Œ¸˝◊√ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ˙ø¬ı˛fl¡ ¤˝◊√ Ó¬èÌ Ó¬èÌœ Ó¬Ô± Ê√Ú·Ì
Úœ¬ı˛À¬ı › øÚˆ¬‘ÀÓ¬˝◊√ ŒÔÀfl¡ ˚±Úº

15

18

ø¬ıù´˜±ÀÚ¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ fl¡ø¬ıÓ¬±
ά◊øÚÀ˙¬ı˛ fl¡ø¬ıÓ¬±

¬Û=±À˙ ά◊øÚ˙

Ó¬À¬Û±Òœ¬ı˛ ˆ¬A±‰¬±˚«

ø¬ıÊ√˚˛fl≈¡˜±¬ı˛ ˆ¬A±‰¬±˚«

˚±¬ı˛± ’g ¸¬ıÀ‰¬À˚˛ Œ¬ıø˙ Œ‰¬±À‡ Œ√À‡ Ó¬±¬ı˛±
Œfl¡ Ú± Ê√±ÀÚ
¬ıøÒÀ¬ı˛¬ı˛ Œ‰¬À˚˛ ˆ¬±À˘± ¸eœÓ¬ ø¬Û¬Û±¸≈ ŒÚ˝◊√
Ó¬±˝◊√ ˆ¬±¯∏…fl¡±¬ı˛
ø˘À‡ ˚±˚˛ ÚÓ≈¬Ú ¸—ø˝√√Ó¬± øÚµ± › ’¸”˚˛± ø√À˚˛
Œ˚-˝◊√ ¬ÛÀάˇ Œ¸-˝◊√ ¬ıÀ˘
¸¬ı ¬Û≈Ì…¬ı±Ú ’±Ê√ ’é¬À¬ı˛¬ı˛ ά◊¬Û±¸Ú± fl¡À¬ı˛
ø˙À‡ ŒÚ˚˛ Ȭœfl¡± › øȬmøÚ

ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛
’øÚ˘ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛
˜±À˚˛¬ı˛ Œ¬ı˛±√Ú
ά◊øÚ˙ ˙ø˝√√√À¬ı√œ º
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛
¬ı˛ÀMê√ õ≠±¬ıÚ
ø¬ı¬Û≈˘ ¬ı¬ı˛±fl¡ Ú√œ ºº

fl¡˜˘± › ˙‰¬œÀÚ¬ı˛ Œ√À˙ ’±Ê√ ŒÚÀ¬Û± ˜±À¬ı˛ √˝◊√
ˆ¬˚˛ ŒÚ˝◊√, Œ¸˝◊√ ¸Ó¬… ˚± ¬ı˛ø‰¬À¬ı Ó≈¬ø˜
‚ÀȬ ˚± Ó¬± ¸¬ı ¸Ó¬… Ú˚˛

ά◊øÚ˙
Œ√À¬ı˙ ͬ±fl≈¡¬ı˛
ά◊øÚ˙ ¤À¸ ’±˜±¬ı˛ ¬ı≈Àfl¡ √“±Î¬ˇ±˚˛ ˚ø√
˝√√ͬ±» Œ˜À˙ ·e±-¬ÛΩ±-¬ı¬ı˛±fl¡ Ú√œ
Ú√œ¬ı˛ Ê√À˘ ˝√√œ¬ı˛fl¡≈√…øÓ¬¬ı˛ ¬ıÌ«˜±˘±
¸±øÊ√À˚˛ Œ√À¬ı, ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¬ÛÌ«˙±˘±
Œ˚ ≈√ø‡øÚ ¬ıÌ«˜±˘±˚˛ øÓ¬ø¬ı˛˙ Œfl¡±øȬ
’À˚±Ò…± Ú˚˛ , ¸±Ê√±˚˛ õ∂œøÓ¬¬ı˛ ¬Û=¬ıøȬ
ø˜À˙ ˚±À26√ ø√·ÀôL Œõ∂˜ ¤fl≈¡˙-ά◊øÚ˙
¬Û±ø¬ı˛¸ ˚ø√ ˙DZ ŒÂ√Àάˇ ¸—‡…± &ø̸
ά◊øÚ˙ ¬ı˘À˘, ¬ı¬ı˛±fl¡ Ú√œ ’±·¬ı˛ Œ‡±˘
¬ıÌ«˜±˘±¬ı˛ ¶§Ì«Ú√œ ¸±·¬ı˛ ˝√√˘¬ıÌ« ˚‡Ú ŒSêÃ=±˝√√Ó¬ ¬ı˛P±fl¡À¬ı˛
¬ı±ø{jfl¡œÀÓ¬ 똱 øÚ¯∏±√í, ‚À¬ı˛ ‚À¬ı˛
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛ Œ¬ÛÃÌ«˜±¸œ- Œfl¡±Ê√±·¬ı˛œ
¬ı±—˘± ’±˜±¬ı˛ ø˝√√À˚˛À¬ı˛±ø¢≠øÙ¬fl¡-Œ√¬ıÚ±·¬ı˛œ
·±„≈√¬ı˛ fl“¡±√±˚˛ Œ¬ıU˘±Àfl¡ ˝◊√fÀ˘±Àfl¡
ά◊Ê√±ÚœÀÓ¬ ’|n∏ ά◊Ê√±Ú ‰“¬±À√¬ı˛ Œ‰¬±À‡
ˆ¬≈¬ıÚ˜±˘±-fl≈¡µ˜±˘± ¸eœ ≈√-Œ¬ı±Ú
¤fl≈¡˙ ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛ ¬ı±øάˇ-’±˜±¬ı˛ ˆ¬≈¬ıÚ

Œ¸˝◊√ Ú√œøȬ¬ı˛
fl¡˘À¬ı˛±À˘
ø¬ıù´ÀÊ√±Î¬ˇ± ·±Ú º
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛
Ê√˚˛Ò√ıøÚ
¤fl¡±√˙øȬ õ∂±Ì ºº
ά◊øÚ˙ Ó≈¬ø˜
’˜¬ı˛ ¬ı˛˝√
’±R√±ÀÚ¬ı˛ ·“±Ô± º
fl¡˜˘±¬ıÓ¬œ
ø˝√√ÀÓ¬˙ fl¡±Ú±˝◊√...
ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’ø¢üfl¡Ô± ºº
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛
¬ı˛ÌÒ√ıøÚ
ά◊øÚ˙ Ê√˚˛¬ı˛Ô º
ά◊øÚ˙ ¤fl≈¡˙
¸fl¡˘ ˆ¬±¯∏±
’øˆ¬iß ˙¬ÛÔ ºº
08-05-2011˝◊√—À¬ı˛øÊ√

¬Û=±À˙ ά◊øÚ˙ Œõ∂ÃϬˇ ¶ß±˚˛≈Ó¬ÀLa ¶§Ì« ≈√…øÓ¬˜˚˛
˙Ó¬¬ıÀ¯∏« ·œÓ¬±?ø˘ øÂ√˚˛±ø˙¬ı˛ ¤fl≈¡À˙ ¬ı˛Ê√Ó¬
Ê√˚˛ôLœ¬ı˛ Ê√˚˛Ò√ıøÚ ’±˜±À√¬ı˛ fl¡À¬ı˛ÀÂ√ øÚˆ¬«˚˛
¸±Ò«˙Ó¬ ¬ı»¸À¬ı˛ ¬ı˛ø¬ı ¬ı˛øù¨ ’±À˘± fl¡À¬ı˛ ¬ÛÔ
¬ı˛¬ıœfÚ±ÀÔ¬ı˛ ·±ÀÚ ¶§¬ÛÀÚ¬ı˛ ˜±˚˛±Ê√˘ ¬ı≈ÀÚ
¤fl¡±√˙ ˆ¬±˝◊√ Œ¬ı±Ú ¬ı˛ÀMê√ ø˘À‡ Ó“¬±¬ı˛˝◊√ fl¡ø¬ıÓ¬±
‰¬À˘ Œ·ÀÂ√ ά◊√À˚˛¬ı˛ ’À˜±‚ ’±˝3√±ÚÈ≈¬fl≈¡ qÀÚ
ù¨˙±ÀÚ ¬Û≈ÀάˇÀÂ√ Œ√˝√ ’±˜¬ı˛±˝◊√ ¸±øÊ√À˚˛øÂ√ ø‰¬Ó¬±
¸ÀÓ¬À¬ı˛± ’±·¶Ü ’±È¬ øÓ¬ø¬ı˛À˙¬ı˛ Â≈√“À˚˛ÀÂ√ ˙¬ı˛œ¬ı˛
Œ¸-› ¶§Ì«Ê√˚˛ôLœ¬ı˛ ÿ¯∏±˘À¢ü ¬ı˛À˚˛ÀÂ√ “√±øάˇÀ˚˛
¬ı¬ı˛±fl¡ ¸≈¬ı˛˜± Ê√±ÀÚ fl≈¡ø˙˚˛±¬ı˛± Ú√œ fl¡œ ·ˆ¬œ¬ı˛
øÓ¬ÚøȬ Ú√œ¬ı˛ Ê√˘ ¬ıÀ˚˛ ˚±˚˛ ø‰¬Ó¬±ˆ¬¶ú øÚÀ˚˛
¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√À√¬ı˛ ¬Û≈Ì…Ó¬œÔ« ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ˜±øȬ
ά◊øÚ˙ ¤fl≈¡˙ Œ√ø‡ ∆¬ı˙±À‡¬ı˛ ¬ı˛¬ıœf õ∂̱À˜
ø¬ıÀ^±˝√√œ¬ı˛ ’ø¢ü¬ıœÌ± ¬ı±øÊ√À˚˛ ¬ı±Î¬◊˘ ’±ø˜ ˝√√“±øȬ
Œ˜Àͬ± øfl¡—¬ı± ¬ı˛±Ê√¬ÛÀÔ ¬ı±Ó«¬± ‡≈“øÊ√ ’±À˘±Àfl¡¬ı˛ ‡±À˜
Œfl¡±Ô±› ¬Û±À¬ı Ú± ¤ÀÓ¬± ¬ı±—˘± ¬ıÌ«˜±˘±¬ı˛ ˙ø˝√√√
fl¡˜˘±Àfl¡ ‡≈“ÀÊ√ √…±À‡± ¬Û±› øfl¡ Ú± ¸˜¢∂ Ò¬ı˛Ìœ
ø¬ıÀ^±˝√√œ¬ı˛ ¸˜Ó≈¬˘ fl¡ø¬ıÓ¬± › ¬ı˛¬ıœf ¸eœÓ¬
¬Û±À¬ı Ú± Œfl¡±Ô±› Œfl¡Î¬◊ ¬ı˛Mê√√±ÀÚ ¬ı¬ı˛±fl¡ ’¢∂Ìœ
≈√À˚«±À·¬ı˛ √œ‚«¬ı˛±Ó¬ ÷˙±ÀÚ¬ı˛ ¬Û≈?À˜À‚ ›˝◊√
¬ı±¬ı˛—¬ı±¬ı˛ Á¡Î¬ˇ ’±À¸ Œfl“¡À¬Û ›Àͬ ’±˜±¬ı˛ ˆ¬”À·±˘
˝√√+√À˚˛ ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô Î¬◊øÚÀ˙¬ı˛ √œ¬Û Œ;À˘ ¬ı˛˝◊√
Œ‰¬Ó¬Ú±˚˛ ¬ı˛Mê√Ÿ¬Ì ¸±é¬… Œ√˚˛ ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ Ê√˘
12-05-2010 ˝◊√—À¬ı˛øÊ√

19

ø¬ıù´˜±ÀÚ¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ fl¡ø¬ıÓ¬±
ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ·±Ú
õ∂̬ı ¬ı˛±˚˛À‰¬ÃÒ≈¬ı˛œ
fl¡˜˘±
˙‰¬œÚ
¸≈Úœ˘
‰¬Gœ
fl¡±Ú±˝◊√
Ó¬¬ı˛Ìœ
¬ıœÀ¬ı˛f
¸ÀÓ¬…f
¸≈Àfl¡±˜˘
fl≈¡˜≈√
˝√√œÀÓ¬˙
˜±Ó‘¬
∆Ê√…á¬
Ó¬5
≈√˚˛±À¬ı˛
’±À¬ı˛±
¬ı±Êƒ√À˘±
ά◊ƒ√À˘±
¬Û±Àfl«¡
’±¬ÛÚ
˝√√±Ê√±¬ı˛
¬ı≈Àfl¡¬ı˛
;±ø˘À˚˛
Œ‡˘À¬ı±
¬Û=±˙
¸˜˚˛
˝√√˚˛øÚ
˝√√À¬ı
˜≈øᬬı˛

¶ú¬ı˛ÀÌ
¶§¬ÛÀÚ
’±fl¡±À˙
õ∂fl¡±À˙
¬ı“±˙œÀÓ¬
˝√√±ø¸ÀÓ¬
¬ıœ¬ı˛
Òœ¬ı˛
˜ÚÀÚ
‰¬¬ı˛ÀÌ
Ó¬Àf
˜ÀLa
√˝√Ú
Ó¬¬ÛÚ
¤¬ı±¬ı˛
¤fl¡¬ı±¬ı˛
‚∞I◊±
˜ÚƒÈ¬±
Œ¶Ü˙ÀÚ
˜ÀÚ
˜±Ô±
ø‰¬Ó¬±
’±&Ú
Ù¬±&Ú
¬ıÂ√À¬ı˛
¸±·À¬ı˛
˚‡Ú
¤‡Ú
˝√√±Ó¬

fl¡¬ı˛ÀÂ√
õ∂øÓ¬¬ı±√œ
Œ¬ı˛±ÒÀ¬ıøfl¡
’±·±˜œ
¸Ó¬…
ø‰¬¬ı˛ ά◊ißÓ¬
¤ ˙ø˝√√√

’±‚±Ó¬
ŒÏ¬Î¬◊
Œfl¡Î¬◊
’±fl¡±À˙
õ∂fl¡±À˙
Ó≈¬ø˜
ˆ¬”ø˜ ñ

ά◊øÚÀ˙¬ı˛ Œ·Ã¬ı˛¬ı
¬Ûœ˚”¯∏ ¬ı˛±Î¬◊Ó¬
Œ˜ ά◊øÚÀ˙ øfl¡ qÒ≈˝◊√
ŒÓ¬±˜±¬ı˛-’±˜±¬ı˛ ¤˝◊√ ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ∑
¤fl¡±√˙ ˙ø˝√√√
Ó¬±¬ı˛± øfl¡ qÒ≈˝◊√
ŒÂ√±A ¬Û‘øÔ¬ıœ ¤˝◊√ ø˙˘‰¬À¬ı˛¬ı˛ ∑
Œ˚ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√Ú…
’±R¬ıø˘√±Ú Ó¬±˝√√±À√¬ı˛, Œ¸ øfl¡ qÒ≈˝◊√
¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ Ê√ÚÚœˆ¬±¯∏± ¬ı±—˘± ∑
¤˜ÚÓ¬À¬ı˛± ’æ≈√Ó¬ ’±˙—fl¡± ˚±˝√√±À√¬ı˛,
Ó¬±˝√√±¬ı˛±ÀÓ¬±
Œ·Ã¬ı˛¬ı˝√√œÚ ˜Ú≈¯∏…ÀQ¬ı˛ õ∂±Ìœ º
Œ˜ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ Œ·Ã¬ı˛¬ı Œ¸ ŒÓ¬± ’±Ê√
ø¬ıù´Ê√ÚœÚ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛˝◊√ Œ·Ã¬ı˛¬ı º
Ê√±øÚ, ά◊øÚÀ˙ ’±¬ı˛ ¤fl≈¡À˙
¤fl¡˝◊√ ˜≈^±¬ı˛ ¤ø¬Ûͬ ›ø¬Ûͬº
ά◊øÚÀ˙ Œ˜í¬ı˛ ˆ¬±¯∏±À·Ã¬ı˛¬ı, ’Ó¬¤¬ı
’Ú≈ˆ¬¬ı fl¡èfl¡
øÚø‡˘ ø¬ıÀù´¬ı˛ õ∂øÓ¬øȬ ˜±Ú≈¯∏, ˆ¬±¯∏± Ó¬±¬ı˛
˚±í˝◊√ Œ˝√√±fl¡ º

’˜‘Ó¬Ò±¬ı˛±
Â√ø¬ı &5±
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛ ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛ ÚÊ√è˘
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛ ¬ı˛ÀMê√ Ù≈¬ÀȬ
˝√√±Ê√±¬ı˛-˘±˘ Œ·±˘±¬Û Ù≈¬˘ º
’±˜±¬ı˛ ˜±À˚˛¬ı˛ ’˜‘Ó¬Ò±¬ı˛±
’±˜±˚˛ ¬Û≈ø©Ü Ó≈¬ø©Ü √±Ú
’±˜±¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ˆ¬±˘À¬ıÀ¸
¸fl¡˘ ˆ¬±¯∏±Àfl¡ fl¡ø¬ı˛ ¸•ú±Ú
º
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛ Œ√À¬ıf√±
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛ ¸≈Òœ¬ı˛√±
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛ fl¡è̱√±
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛ ˙øMê√√±
¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ¸±ø˝√√ÀÓ¬…¬ı˛
’¢∂Ê√ fl¡ø¬ıÀ√¬ı˛
Ê√±Ú±˝◊√ ¸•ú±Ú º
˚“±¬ı˛± ¸±øÊ√À˚˛ Œ·ÀÂ√Ú
’±˜±À√¬ı˛ ˙s ¬ıœÊ√ ¤¬ı˛ ¶ö±Ú º

20

ø¬ıù´˜±ÀÚ¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ fl¡ø¬ıÓ¬±
ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛
˜U˚˛± Œ‰¬ÃÒ≈¬ı˛œ

ù´±ù´Ó¬ ¶ú¬ı˛Ì

˜±À˚˛¬ı˛ fl¡_¶§¬ı˛
’¶£¬≈Ȭ ∆‰¬Ó¬ÀÚ…¬ı˛ ’¬Û±¬ı˛ ˝√√ÀÓ¬
’±˜±À√¬ı˛ õ∂±øÌÓ¬ fl¡À¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±˚˛,
Œ¸-˝◊√ ˜˜«¬ı±Ìœ
√˙ ø√·ôL ¬ı…±5¬ ˝√√À˚˛ ’ôL¬ı˛œÀé¬
˜˝√√±¸˜≈À^¬ı˛ Ó¬˘À√˙ ˝√√ÀÓ¬
øÚø^Ó¬ ø¬ıù´Àfl¡ Ê√±·±˚˛
ά◊øÚÀ˙¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±˚˛ º
’Ò«˙Ó¬±sœ¬ı˛ ¬ÛÔ ¬Ûø¬ı˛S꘱˚˛
˜±Ú≈¯∏ ŒÊ√ÀÚÀÂ√ øÚÊ√¶§ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±˚˛ñ
ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘›À˚˛ Œ¶Ü˙Ú Ó¬±˝◊√
fl‘¡¯û‰”¬Î¬ˇ±¬ı˛ ’ø¢üø˙‡±˚˛
ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú ˝√√À˚˛
ø√·ôL ˝√√ÀÓ¬ ø√·ÀôL
¤fl¡±√˙ ˙ø˝√√À√¬ı˛
¬ı±Ó«¬± Â√άˇ±˚˛ º

√œø5 ‰¬Sê¬ıÓ¬√√œ«¬
˜ÀÚ ¬ÛÀάˇ ¤fl¡¯∏Aœ¬ı˛ Œ¸ø√Ú ñ
¤ ’±˜±¬ı˛ ù´±ù´Ó¬ ¶ú¬ı˛Ì,
¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ Ê√˘ ¤‡Ú› ˘±˘....
˝√√±Ê√±À¬ı˛± Œ‰¬±À‡ ¤‡Ú ‚≈À˜¬ı˛ fl¡±Ê√˘ º
˜±ÀÁ¡ ˜±ÀÁ¡ ›Àͬ ¬ı≈ƒ√¬ı≈ƒ√
¬ı±ÀÊ√ Ϭ!¡±øÚÚ±√ - Ó¬¬ı≈ ¸—˙˚˛
’±¬ı˛ fl¡Ó¬ ñ ’±¬ı˛ fl¡Ó¬ Ê√˘ ·Î¬ˇ±À¬ı ∑
ˆ¬±¸À¬ı ¬ı˛Mê√¬Û˘±¸ ’±¬ı˛ fl‘¡¯û‰”¬Î¬ˇ± ¸›√±·¬ı˛œ ¬Û±~±˚˛ ∑
¤fl¡ø√Ú ˝√√˚˛Ó¬ ¬ı± øÓ¬À˘ øÓ¬À˘ Î≈¬À¬ı ˚±À¬ı
˜±À˚˛¬ı˛ ˜≈À‡¬ı˛ ¬ı≈ø˘ ñ
Œ˚Ú qÒ≈ ¬ı±ø˘ Œˆ¬±À¬ı˛¬ı˛ fl≈¡˚˛±˙±¬ı‘Ó¬
ø¬ıù´±˚˛ÀÚ¬ı˛ ’±À˘±fl¡26√Ȭ±
˘±ˆ¬ Œ˘±fl¡¸±ÀÚ¬ı˛ ¬Û±~± º
ø¬ıõ≠¬ıœ fl¡˜˘±,
¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±À¸¬ı˛ ¬Û±Ó¬±˚˛
ά◊˝√… ¬ı˛À˚˛ Œ·˘ Œ˜À˚˛øȬ¬ı˛ øͬfl¡±Ú± º

ά◊øÚÀ˙ Œ˜
Ó≈¬¯∏±¬ı˛fl¡±øôL Ú±Ô
1.
ά◊øÚÀ˙ Œ˜,
’±˜±¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±¬ı˛ ¸¬ıÈ≈¬fl≈¡ ’Ú≈ˆ¬À¬ı Ó≈¬ø˜
Ó≈¬ø˜ ’±˜±¬ı˛ Ȭ˝◊√È≈¬•§≈¬ı˛ ά◊Ê√±Ú-ˆ¬±øȬ, ’øô¶ÀQ¬ı˛ ¬Û≈Ì…Àù≠±fl¡
ŒÓ¬±˜±¬ı˛ Ê√Ú…˝◊√ ¬ı˛±ø˙ ¬ı˛±ø˙ ¸≈‡-≈√–À‡¬ı˛ ¬Û—øMê√˜±˘±˚˛ ˆ¬¬ı˛±
’±˜±¬ı˛ ˙¸…¬ı±˝√√œ Ó¬¬ı˛Ìœ ø‰¬¬ı˛-ˆ¬±¸˜±Ú-’±Ê√ij ’ÚÚ… ¸•§˘ º
2.
ά◊øÚÀ˙ Œ˜,
ŒÓ¬±˜±¬ı˛ ¬ı≈Àfl¡ ˝√√±Ê√±¬ı˛ ¬ıÂ√À¬ı˛¬ı˛ Ȭ·¬ıÀ· ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ Œ˘‡±
’±ø˜ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ ˝√√À˚˛ fl¡Ô± ¬ıø˘
Ó¬±˝◊√ ŒÓ¬± ŒÓ¬±˜±¬ı˛ Œ˜ÃÚ-˜≈‡¬ı˛Ó¬±˚˛ ’±˜±¬ı˛˝◊√ õ∂±À̬ı˛ fl¡À~±˘ qøÚ
qøÚ ’±ø˜ fl¡±À˘¬ı˛ ˚±S±¬ı˛ Ò√ıøÚ º
3.
ά◊øÚÀ˙ Œ˜
ŒÓ¬±˜±¬ı˛ ¸—:±˚˛ ’±˜±¬ı˛ ¸M√√± ø¬ı˘œÚ
’±˜±¬ı˛ ˆ¬±„√√±-·Î¬ˇ± Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ¸±é¬œ
˝◊√øÓ¬˝√√±À¸¬ı˛ ¸±é¬œ ’±¬ı˛ ‹øÓ¬À˝√√…¬ı˛ ¶§±é¬¬ı˛ Ó≈¬ø˜
fl¡±˘±ôLÀ¬ı˛ ¬ı˝√√Ú fl¡À¬ı˛ ˚±À¬ı±˝◊√ñ Ó≈¬ø˜ ’±˜±¬ı˛ ø‰¬¬ı˛ôLÚ ˚±S±¬ı˛ ¸±é¬œ º
4.
ά◊øÚÀ˙ Œ˜,
’±˜±¬ı˛ ’±R±˚˛ ’±˜”˘-Œõ∂±øÔÓ¬ñ
’±ø˜ ’±˜±¬ı˛ ˜±Àfl¡ ˆ¬±˘¬ı±ø¸, ’±ø˜ ’±˜±¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ˆ¬±˘¬ı±ø¸,
’±ø˜ ’±˜±¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬”ø˜Àfl¡ ˆ¬±˘¬ı±ø¸º ˆ¬±˘À¬ıÀ¸ ŒÊ√ÀÚøÂ√ ’±ø˜
˝√√+√À˚˛¬ı˛ ˆ¬±¯∏± fl¡œ ∑ ˆ¬±˘¬ı±¸± ’±ø¬ıù´ˆ¬”À·±À˘ ¬ı…±5,
ø¬ıù´·Ó¬ ¤˝◊√ ˆ¬±˘¬ı±¸± º

21

ø¬ıù´˜±ÀÚ¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ fl¡ø¬ıÓ¬±
¶§õü ¤¬ı— ά◊øÚ˙
Ê√±˘±˘ ά◊øVÚ ˘¶®¬ı˛
fl¡˘˜± Ê√±ÚÀÓ¬ ‰¬±˝◊√ÀÂ√Ú’±˜¬ı˛± øfl¡ ˆ¬±À˘± ’±øÂ√ ∑
ά±Ú± Œ˜À˘ ά◊Àάˇ ˚±˚˛ øÚèM√√¬ı˛ ¬Û±ø‡
¬ı±Ó¬±ÀÚ¬ı˛ ‰¬±¬ı˛ ¬Û±À˙ ŒÚ˝◊√ Œfl¡±Ú› Œ¶ßÀ˝√√¬ı˛ ¬Û“±ø‰¬˘
¬ı˛7¡¡≈¡¡¬ıX ˝√√±˘-¬ı˘À√¬ı˛ ≈√√«˙±¬ı˛ ø√Ú Œ˙¯∏ ˝√√˚˛øÚ ’±Ê√›
¸—fl¡œÌ« ˙˝√√¬ı˛Ê√≈Àάˇ ˜±Ô± ŒÓ¬±À˘ ’A±ø˘fl¡± ¸˜”˝√
¸—øé¬5 Ê√œ¬ıÀÚ Î¬◊øÚÀ˙¬ı˛ Œõ∂˜ Œ˚Ú ¤fl¡øȬ ø¬ı˘±¸ º
¤Ó¬¤¬ı ˆ¬”ø˜fl¡±¬ı˛ õ∂À˚˛±Ê√Ú øÂ√˘ øfl¡ Ú± Ê√±øÚÚ±
Ê√±øÚøÚ fl¡Ó¬ ¬ÛÔ ¤À·±À˘ Œ¬ÛÀÓ¬ ¬Û±ø¬ı˛ Œõ∂À˜¬ı˛ ¶§±é¬¬ı˛
ŒÓ¬±˜¬ı˛±ÀÓ¬± ø√À˚˛ Œ·ÀÂ√ ¸œ˜±˝√√œÚ ’ÚôL ’±fl¡±˙
fl‘¡¯û‰”¬Î¬ˇ±¬ı˛ ¬ıÀÚ Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸
øfl¡c ’±˜¬ı˛± Œ˚ ¬ÛάˇÀÓ¬ Ê√±øÚ Ú± ’…±˘Ù¬±Àˆ¬ÀȬ¬ı˛ ¸—:±˚˛ ¬ıÌ«˜±˘± ’¬ÛøÔÓ¬ •°±Ú
¸±˘±˜-¬ı¬ı˛fl¡Ó¬¬ı˛± ˆ¬±¯∏± ø√À˚˛ Œ√˙ ¬ı±Ú±À˘Ú
’±˜¬ı˛± Œ¶Ü˙Ú ¬ı±Ú±ÀÓ¬ ¬Û±ø¬ı˛øÚº

¬ıÌ«˜±˘±
¶ú‘øÓ¬ ¬Û±˘ Ú±Ô
19À˙ Œ˜, Ó≈¬ø˜ ’±˜±¬ı˛ Â√Àµ¬ı˛ ¬Û±Í¬
’±fl¡±À˙¬ı˛ ’·øÌÓ¬ Ó¬±¬ı˛± Œ·±Ú±
Ó≈¬ø˜ ¬ı¸ôL ·±Ú
∆‰¬ÀS¬ı˛ ˙±˘¬ıÚ
Œ¬ı˛Ã^ fl≈¡Î¬ˇ±˚˛ ¬ıÌ«˜±˘±
’±Ê√ ¶§Àõü¬ı˛ ø√Ú
fl¡œ fl¡À¬ı˛ Œ˙±Ò fl¡¬ı˛¬ı ¤ ¬ı˛Mê√Ÿ¬Ì
¬ıÌ«˜±˘±¬ı˛ ˜˜«À“√άˇ± ά±fl¡
Œfl¡±Ú ˆ¬±¯∏±˚˛ Ê√Ú¬Û√ &Àάˇ fl“¡±È¬±¬ı˛ ˜≈fl≈¡ÀȬ ¬ÛÔ ŒÏ¬Àfl¡ ˚±˚˛
19À˙ Œ˜ õ∂ø˜øÔά◊À¸¬ı˛ ’ø¢ü
˝◊√gÀÚ¬ı˛ Œ·±¬ÛÚ õ∂øÓ¬ˆ¬±
¸≈¬ı˛˜± ¬ı¬ı˛±fl¡¬Û±À¬ı˛ ‚À¬ı˛ ‚À¬ı˛ ;À˘ ›Í¬± ’ø¢ü˜˙±˘
19À˙ Œ˜ ¬ı˛ÀMê√¬ı˛ ø¬ıøÚ˜À˚˛ ’øÊ√«Ó¬ ¶§±øÒfl¡±¬ı˛
19À˙ Œ˜ ¢∂±˜Â√±Î¬ˇ± ›˝◊√ ¬ı˛±„√√± ˜±øȬ¬ı˛ ¬ÛÔ
ø‰¬¬ı˛˝√ø¬ı˛» ¬ı‘é¬
1961-¬ı˛, 2-35 ø˜øÚÀȬ¬ı˛ ø˙˘‰¬¬ı˛ Ó¬±¬ı˛±¬Û≈¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙Ú
¤‡±ÀÚ Œ·±˘±¬Û Ú˚˛, ¬ı˛Mê√ Á¡À¬ı˛
‚À¬ı˛ ‚À¬ı˛ ;À˘ ›Àͬ øÚÊ√¶§ ø‰¬Ó¬±
ø¬ı¬Ûiß ¤˝◊√ ˆ¬”À·±À˘ Ê√ÚÓ¬±¬ı˛ Œ¬ı˛±¯∏ Ô±À˜ Ú±
ŒÄ±·±ÀÚ ˜øÔÓ¬ ˝√√˚˛ Œ‡±˘± ¬ı˛±Ê√¬ÛÔ
∆¶§¬ı˛±‰¬±¬ı˛œ ˙±¸Àfl¡¬ı˛-¬ı˛±Ê√±¬ı˛ ¬ı≈À˘ÀȬ ¬ı˛Mê√±Mê√
øÂ√ißøˆ¬iß ˝√√˚˛ Œ√˝√
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ √±ø¬ıÀÓ¬
¬ı˛¬ıœfÚ±Ô, ÚÊ√è˘, Ê√ø¸˜, Ê√œ¬ıÚ±ÚÀµ¬ı˛ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±
¬ıøǘ, ˙¬ı˛», ˜±øÚfl¡, Ó¬±¬ı˛±˙ÇÀ¬ı˛¬ı˛ ˆ¬±¯∏±
ø¬ıÊ√±Ó¬œ˚˛ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ŒSê±ÀÒ
’ôL·«Ó¬ ˆ¬±¯∏±˚˛ ŒÎ¬Àfl¡ ›Àͬ ¸≈¬ı˛˜± ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ¸ôL±Ú ¸ôLøÓ¬¬ı˛±
’“±‰¬ Œfl¡¬ıø˘ ’“±‰¬ øÚÊ√¶§ ø√·ÀôL ά◊Àάˇ Â√±˝◊√
’|n∏ ’±¬ı˛ ’±&ÀÚ¬ı˛ ¸˝√√Ê√¬Û±Í¬
19À˙ Œ˜ Ó≈¬ø˜, Ó≈¬ø˜˝◊√ ’±˜±¬ı˛ Ê√Àij¬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ º

22

ø¬ıù´˜±ÀÚ¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ fl¡ø¬ıÓ¬±
¤Ó¬ ¬ı…Ô± ¬ı˘¬ı ά◊øÚ˙ fl¡±Àfl¡ /
’?≈ ¤Àµ±
[1]
˜±, ˜±øȬ ’±¬ı˛ ˜±À˚˛¬ı˛ ˆ¬±¯∏±
¬ıé¬Ê≈√Àάˇ ˆ¬±˘¬ı±¸±
ά◊øÚ˙ ŒÓ¬±˜±¬ı˛ Ê√ÀÚ… º
’±Ò ˙Ó¬Àfl¡¬ı˛ ¬Û≈Ì…é¬ÀÌ
Í“¬±˝◊√ øÚÀ˚˛ÀÂ√± ¸¬ı±¬ı˛ ˜ÀÚ,
ø¬ıÀù´ Ê√Ú±¬ı˛ÀÌ… º
’Ú≈ˆ¬À¬ı ˝√√+√˚˛ Ê≈√Àάˇ
¬ı±Ò± ’±ÀÂ√± õ∂±À̬ı˛ ¸≈À¬ı˛
Ò˜ÚœÀÓ¬ ¶ÛµÚ
ά◊øÚ˙ ¤‡Ú Œ√˙ Â√øάˇÀ˚˛
¬ıÌ«˜±˘±¬ı˛ ¬ı˛— Â√øάˇÀ˚˛
ˆ¬±À˚˛ ˆ¬±À˚˛ ¬ıgÚ º
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛ ¸˝√√Ê√ ¬Û±Í¬
ø√·ôL ŒÊ√±Î¬ˇ± Œ‡±˘± ˜±Í¬
¬ı˛±ø„√√À˚˛ ˚±›˚˛±¬ı˛ ø√Ú º
¬ı¬ı˛±fl¡¬Û±À¬ı˛¬ı˛ Ê√√ø©Ü ’±fl¡±˙
qw fl≈¡¸≈˜ Â√άˇ±˚˛ ¸≈¬ı±¸
ά◊øÚ˙ ŒÓ¬±˜±¬ı˛ Ê√ijø√Ú º
[2]
ά◊øÚ˙ ’±Ê√ Œ√˙ Œ¬Ûø¬ı˛À˚˛
¸±Ó¬øȬ ¸±·¬ı˛ ¬Û±øάˇ ø√À˚˛
ŒÓ¬À¬ı˛± Ú√œ¬ı˛ õ∂±ÀôL º
Â√øάˇÀ˚˛ ø√˘ ˜±À˚˛¬ı˛ fl¡Ô±
¬ıÌ«˜±˘±˚˛ ˜±˘± ·“±Ô±
”√¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ”√¬ı˛ ø√·ÀôL º
Œ¸˝◊√ ˜±øȬÀÓ¬› fl‘¡¯û‰”¬Î¬ˇ±
˝√√˘≈√ Ù≈¬À˘¬ı˛ ¬ı±Ò±‰”¬Î¬ˇ±
ά◊øÚ˙ øÚÀ˚˛ ˜±ÀÓ¬
ë˙øÚ¬ı±¬ı˛í ¤ ά◊¬Û˝√√±¬ı˛øȬ
fl¡±‰¬± Œ¸±Ú±¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ‡“±øȬ
Œ¬ÛÓÂ√˘ ¸¬ı±¬ı˛ ˝√√±ÀÓ¬ º
fl¡˜˘± ¤fl¡ ¬ıeÚ±¬ı˛œ
Œfl¡Î¬◊ fl¡‡Ú› ˆ¬≈˘ÀÓ¬ ¬Û±ø¬ı˛

ø¬ıÀù´ õ∂Ô˜ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ º
˜±À˚˛¬ı˛ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√ÀÚ… Œ˚ ˜±
¬ı˛ÀMê√¬ı˛ Œˆ¬Ê√±˚˛ ·±À˚˛¬ı˛ Ê√±˜±
¤fl¡˝◊√ ¸”ÀS ·“±Ô± õ∂±À̬ı˛ ¸ø˝√√Ó¬ º
ø√¬ı¸ ¤À·±˚˛ ¬Û±À˚˛ ¬Û±À˚˛
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Â√SÂ√±À˚˛
’±˜¬ı˛± ˚Ó¬ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±ˆ¬±¯∏œ
Œ‰¬Ó¬Ú±˚˛ ά◊øÚ˙, ¬ı˛ø¬ı
¬ıÌ«˜±˘±¬ı˛ ¶§26√ Â√ø¬ı
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ’±˜¬ı˛± ˆ¬±˘¬ı±ø¸
ˆ¬±¯∏± ˝√√À¬ı ¸≈¬ı˛øé¬Ó¬
Œ¸˝◊√ ˜ÀLa ’±Ê√ √œøé¬Ó¬
˝√√À˘± Œ·±È¬± ø¬ıù´
˘≈5 ˝√√À˘ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±
¸—¶‘®øÓ¬› Œfl¡±Ìͬ±¸±
¤ Ú˚˛ ø˜ÀÂ√ ˆ¬±¯∏…
[3]
ά◊øÚÀ˙ ¤À˘˝◊√ ’øˆ¬˜±Ú
¶§õü ˚Ó¬ ‡±Ú ‡±Ú
ø˝√√À¸¬ı ‡±Ó¬±˚˛ ≈√øȬ Ú˚˛Ú Œ˜ø˘
ë¬ı±—˘±-ˆ¬±¯∏œ ’¸ø˜˚˛±í
˜˜«Ó¬À˘ ≈√–‡ ø√˚˛±
’øô¶ÀQ¬ı˛ Œ√˚˛ Œ˚ Ê√˘±?ø˘ º
¸˜i§À˚˛¬ı˛ fl¡Ô± ¬ı≈Àfl¡
‰¬±˚˛ fl¡œ ¬ı¬ı˛±fl¡ Ô±fl≈¡fl¡ ¸≈À‡
Ò˜« øÚÀ˚˛ ›¬ı˛± ø¬ıÀˆ¬√ Œ‡À˘ º
’±¬ı±¬ı˛ Ó¬±¬ı˛± ˚≈X ‰¬±˚˛
Œ˙±¯∏Ì-ÚœøÓ¬, Ê≈√˘≈˜ ‰¬±˘±˚˛
ø¬ı¶úÀ˚˛ Œ√À‡ ¸¬ı±˝◊√ Ú˚˛Ú Œ˜À˘º
Ó¬¬ı≈ Œfl¡±Ô±˚˛ ø˜˘ÀÓ¬ ¬Û±ø¬ı˛
ø¬ıÀˆ¬√ ˆ¬≈À˘ ¸±ø¬ı˛ ¸±ø¬ı˛
¤fl¡ ˜±À˚˛¬ı˛˝◊√ ά±Àfl¡ º
ø¬ı¯∏ Â√άˇ±ÀÚ±¬ı˛ ¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬
ˆ¬≈À˘ Œ·ÀÂ√ Œõ∂˜õ∂œøÓ¬
¤Ó¬ ¬ı…Ô± ¬ı˘¬ı ά◊øÚ˙ fl¡±Àfl¡ º

Œõ∂˜
ø¬ıù´øÊ√» ¸±˝√√±
&èÀ√¬ı ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô º
ø¡ZÓ¬œ˚˛ Œõ∂˜ ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ 11 ˙ø˝√√,√
Ó‘¬Ó¬œ˚˛ Œõ∂˜ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ õ∂øÓ¬ ˆ¬±˘¬ı±¸± .....
¤˝◊√ ’±˙± øÚÀ˚˛ ¬ı“±‰¬ÀÓ¬ ø˙À‡øÂ√ /
˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ Ê√·ÀÓ¬ ¤˝◊√ ¬ÛÀÔ,
˙±øôL Œ˜˘±˚˛
¤ Ê√œ¬ıÚ ¬Û±˚˛ /
¸±ø˝√√ÀÓ¬…¬ı˛ Ó‘¬Ó¬œ˚˛ ˆ¬≈¬ıÀÚ ¬ı±—˘±¬ı˛ ¬ı±¸± /
ˆ¬±¯∏± ¸—¶‘®øÓ¬ ø˜˘Ú ‚Ȭ±˚˛,
ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’±˘¬ÛÚ±˚˛- Ó≈¬ø˘¬ı˛ Ȭ±ÀÚ,
˚≈¬ı õ∂Ê√ij ˆ¬≈À˘ ˚±˚˛øÚ,
ŒÊ√À· ’±ÀÂ√ ˆ¬±¯∏±Ó¬±À√¬ı˛ õ∂±ÀÌ /

23

ø¬ıù´˜±ÀÚ¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ fl¡ø¬ıÓ¬±
fl‘¡Ó¬‚Æ Œ˙±fl¡
ø˙øÓ¬fl¡_

¸ˆ¬…Ó¬±¬ı˛ ‰¬Sê±ÀôL ˆ¬≈·ÀÂ√± ¤‡ÀÚ±, ¸?˚˛ º
‰¬Sê±ÀôL¬ı˛ ·ˆ¬œÀ¬ı˛ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√ ’˘œfl¡ ¤fl¡ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ º
˚ø√ ˙±øôL ‰¬±›, Œ˝√√ Ó¬±øNfl¡, ¬ıÊ√«Ú fl¡À¬ı˛±
Œ¸˝◊√ ¸¬ı ŒÂ“√άˇ± fl¡±Ô±, ¬ı‘Ô± ˘_Ú º

’±¬ı˛ ’±˜±À√¬ı˛ fl¡Ó¬ ¶§õü /
ˆ¬±ø¬ıfl¡±˘-¸˜fl¡±˘-·Ó¬fl¡±˘ ˆ¬±„√√ÀÂ√ /
Œ¬∏CÚ ˚±˚˛ øÚ¬ı˛±˘±˚˛ ˜˜Ó¬±˚˛ ø√Ú ˚±˚˛
˘±À˘¬ı˛± ’fl¡±˘ ø√ÀÚ ¤“Àfl¡ÀÂ√Ú ˚: º

√À鬬ı˛ fl¡Ú…±øȬ ø˙˘‰¬À¬ı˛ ¤À¸ÀÂ√Ú ø¬ÛÓ¬±¬ı˛ ˜≈G¬Û±Ó¬ ø˙¬ı˝√√œÚ ˚À:
’˙¬ı˛œ¬ı˛œ fl¡Ú…±¬ı˛ ŒÊ√√ Œ√À‡ ’±˜¬ı˛±
ˆ¬±¬ıøÂ√ Œ¸ ≈√ø«√Ú fl¡À¬ı øÙ¬À¬ı˛ ’±¸À¬ı /


Œ¸˝◊√ ¤fl¡ ∆¸øÚfl¡ ¤‡ÀÚ±
¤fl¡± ¤fl¡± ŒÏ¬¬ı˛ ¬ÛÀάˇ ˚±À26√º
Ó¬±¬ı˛ fl“¡±ÀÒ ‰¬±¬Û± ¬ÛÀάˇ fl¡Ó¬ Œ√±¯∏ º
Œ¸ Ú±øfl¡ Œ·± Ó¬æ√¬ı Œ•°26√ /
õ∂ø˜Ó¬ Œ√À˝√√¬ı˛˝◊√ qÒ≈ ¬ı±—˘± ∑
’õ∂ø˜ÀÓ¬¬ı˛ Œ¸ øfl¡ øfl¡Â≈√ Ú˚˛ ∑
¬ÛøGÓ¬ ˝√√À˘˝◊√ øfl¡ ¬ı±„√√±ø˘ ∑
˜”À‡«¬ı˛± ¬ı±—˘±¬ı˛ Œfl¡Î¬◊ Ú˚˛ ∑

ˆ¬±¯∏± Ê√±ÚÀ˘˝◊√ qÒ≈ ¬ı±„√√±ø˘ ∑
’±˜±À√¬ı˛ ¸±ÀÔ ’±ÀÂ√ ¤fl¡Ê√Ú ∆¸øÚfl¡ º ˆ¬±¯∏±øȬ Œ˚ Ê√±ÀÚ Ú± Œ˝√√ ø˘‡ÀÓ¬,
Œ¸˝◊√ ¸¬ı ‰¬±¯∏±À¬ı˛ Ó≈¬ø˜ øfl¡
Ó¬±¬ı˛ fl¡Ô± ˆ¬≈À˘ ˚±˝◊√ ˝√√¬ı˛√˜ ’±˜¬ı˛± º
¤Ó¬ø√Ú ÒÀ¬ı˛ Œ¸ Œ˚ ¤fl¡± ¤fl¡± ˘Î¬ˇÀÂ√ ¬ı˘À¬ı Œ·± Ó¬±¬ı˛± ˚± Œ√±Ê√À‡ ∑
¤˝◊√ ˚≈· Ô±fl¡À¬ı˝◊√ Ô±fl¡À¬ı - ¤˝◊√ ˚≈· Ô±fl¡À¬ı˝◊√ Ô±fl¡À¬ıº
˜¬ı˛Ì ’±À¸øÚ Ó¬±¬ı˛, Œ√˝√ ø¬ıø26√iß º
¤˝◊√ ˚≈· ø√Ú ˝√√À˚˛ ;˘À¬ı º ¤˝◊√ ˚≈· ¬ı˛±Ó¬ ˝√√À˚˛ Ú±˜À¬ı º
ˆ¬±ø¬ı ¤˝◊√ Œ√˙ ŒÂ√Àάˇ ˚±¬ı ë‡Ú º
ø¬ı˜±Ó¬±¬ı˛ Œ√À˙ ŒÔÀfl¡ ˘±ˆ¬ øfl¡ ∑
¤˝◊√ ˚≈À· ŒÚ˝◊√ Œfl¡±ÀÚ± fl‘¡¯û - ¤˝◊√ ˚≈À· ŒÚ˝◊√ Œfl¡±Ú ’Ê≈√«Ú º Œ¸˝◊√ ∆¸øÚfl¡ ˆ¬±Ó¬ ‡±˚˛ Ú± Œ¸˝◊

∆¸øÚfl¡
Œõ∂
˜
‰¬±˚˛
Ú±
º
¤˝◊√ ˚≈À· ·œÓ¬± ·±Ú qÚÀ¬ı - ·œÓ¬± ·±Ú ·±˝◊√À¬ı Œ˚ ˙fl≈¡ÀÚ º
·±Ú Ê√±ÀÚ ˚±¬ı˛± Ó¬±¬ı˛± ¬ı±„√√±ø˘
Œ¸˝◊√ ∆¸øÚfl¡ ŒÚÓ¬± ˝√√˚˛ Ú± º
Ú±È≈¬Àfl¡¬ı˛± ¸¬ı±˝◊√ Œ˚ ¬ı±„√√±ø˘
ˆ¬±À˘±˝◊√ Ô±fl¡À¬ı ¬ı˛±„√√± ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ - fl¡˜˘±¬ı˛ fl¡¬Û±À˘ Œ˚ õ∂ô¶¬ı˛ Œ¸˝◊√ ∆¸øÚfl¡ qÒ≈ ˘Àάˇ ˚±˚˛ º
Œ√¬ı-õ∂±˚˛ fl¡ø¬ı¬ı˛±› ¬ı±„√√±ø˘
¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ¤fl¡ Ô±˘± ’Àiß ø¬ıøfl¡ ‡±À¬ı ¸¬ıfl¡È¬± ’Ê≈√«Ú º
˜À=¬ı˛ fl¡ÔÀfl¡¬ı˛± ¬ı±„√√±ø˘
Ó¬±¬ı˛ Ú±˜ ’ÀÚÀfl¡˝◊√ ŒÊ√ÀÚÀÂ√ º
¬ı˛ø¬ı ͬ±fl≈¡À¬ı˛¬ı˛ øÂ√˘ ˜±˚˛± ŒÏ¬¬ı˛ º

’±ø˜ ŒÓ¬± Ó¬±˝√√À˘ ˝√√À˚˛ fl¡±„√√±˘˝◊√
’±¬ı˛ ˚±¬ı˛± Ó¬±¬ı˛ ¸±ÀÔ Œ‡À˘ÀÂ√,
·Ó¬Ê√Àij¬ı˛ fl¡ø¬ıÀ√¬ı˛ fl¡Ô± Œ˙±ÀÚ± ‰¬À˘ ˚±¬ı ¬ı¸≈Ò±¬ı˛ ›˝◊√¬Û±¬ı˛ º
Ó¬±¬ı˛± ¸fl¡À˘˝◊√ ’±Ê√ ’Ó¬œÀÓ¬¬ı˛ º
Ó“¬±¬ı˛± ¬ı‘Ô± fl¡Ô± ’¬ı˘œ˘±˚˛ ¬ıÀ˘Ú º
·Ó¬Ê√Àij¬ı˛ ¸¬ı Œfl¡±˘±˝√√˘,
ø¬ı˜±Ó¬±¬ı˛ ¬Û±À˚˛ Œ¬ı˛À‡ õ∂ÌøÓ¬
’±˜±À√¬ı˛ ¤fl¡±˝√√±¬ı˛œ ˜≈À‡ Ù¬˘À¬ı º
¬ı±Ú±¬ı ’±˜±¬ı˛ ¤fl¡ ø¬ıù´ º
√À鬬ı˛ fl¡Ú…± ¬ı˛ÀÔ ¤À¸ Ú±˜À˘
Ó“¬±Àfl¡ ¬ıø˘ - Ê√±ÀÚ øfl¡ Œ¸˝◊√ ¸¬ı ·ä ∑
’±˜±À√¬ı˛ fl¡Ô± Œ˙±ÀÚ ›˝◊√¬Û±¬ı˛,
˜±Ô± ˝√√±ÀÓ¬ ¸Ó¬œ-˜±Ó¬± ¤fl¡ Œ‰¬±‡ øÚø¬ı«¯∏ Œ¸˝◊√‡±ÀÚ ˚±¬ı˛± ¬Û±À¬ı ’øÒfl¡±¬ı˛,
’±˜±À√¬ı˛ ¬ıÀ˘ ëŒÓ¬±¬ı˛± ‰≈¬¬Û Ô±fl¡íº
Ó¬±¬ı˛± ¤À√À˙¬ı˛ ˚Ó¬ fl¡±„√√±˘œ º
’±˜±À√¬ı˛ ¬ıÀ˘ Œ√Ú ¸¬ıøfl¡Â≈√ ¤fl¡¬ı±¬ı˛ ’±˜±À√¬ı˛ ¤˝◊√ fl“¡±‰¬± fl¡±‰¬-‚À¬ı˛
∆¸øÚfl¡ øÂ√˘ Œ˚, ’±ÀÂ√ Œ¸,
¸±øÊ√À˚˛øÂ√ ¤fl¡±fl¡±˙ ¶§õü º
’±˜±À√¬ı˛˝◊√ ˝√√+√À˚˛¬ı˛ ’Àg º
’±˜¬ı˛± ¸Ó¬œ¬ı˛ ¬Û±À˚˛ ˜±Ô± ø√˝◊√
Ó¬±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛ ø√ÀÓ¬ ˆ¬≈À˘ ˚±˝◊√
’±˜±À√¬ı˛ ¬Û”Ê√±˝◊√ Œ˚ ¬ı±ô¶¬ı º
¬ÛÀÔ Œ˚ÀÓ¬ Œ√‡˘±˜ Œ¸˝◊√ø√Ú
Ó¬±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛ Œ¸ Œ˚ ¬ı±—˘±˝◊√ º
’±fl¡±À˙ ŒÓ¬± ˙fl≈¡ÀÚ¬ı˛± ά◊άˇÀÂ√
¬ı˛ø¬ı ͬ±fl≈¡À¬ı˛¬ı˛ Œfl¡±ÀÚ± ¬ı—˙Ê√
ˆ¬±¯∏± Ú˚˛, Ê√±øÓ¬ Ú˚˛, Œ¸ Œ˚ qÒ≈ ∆¸øÚfl¡
Œ¸˝◊√ø√Àfl¡ ø˝◊√ Ú± Œ˚ ‘√ø©Ü º
’±˜±À√¬ı˛ fl¡Ô± ˆ¬≈À˘ ¬ı˘ÀÂ√
¤¬ı˛ fl¡Ô± ŒÓ¬±˜¬ı˛± øfl¡ Œfl¡±Úø√Ú› qÚÀ¬ı ∑
¬ı˛ø¬ı ͬ±fl≈¡À¬ı˛¬ı˛ fl¡Ó¬ ·ä º
¬Û≈ÀÊ√± ¤À˘ ˆ¬˚˛±¬ı˝√√ ¤fl¡ Á¡±fl¡ ‘√˙…
Œˆ¬À¸ ›Àͬ ¶§±˜œ˝√√±¬ı˛± ø¬ı˜±Ó¬±¬ı˛ ·Àˆ¬« º
¿ˆ¬”ø˜¬ı˛ Œ√¬ıÓ¬±¬ı˛± øÚ(≈¬Û ’“±Ò±À¬ı˛
ŒÚÀ˜ ’±¸ÀÂ√Ú ¤“Àfl¡ Œ‰¬±¬ı˛±¬ÛÔ fl¡±¬ı˛‰≈¬¬Û º
fl‘¡¯û‰”¬Î¬ˇ±¬ı˛ ˙±À¬Û Œ¸˝◊√ ¸¬ı ˙¬ı
Œ√¬ıÓ¬±¬ı˛± ¤‡Ú ŒÓ¬± ¬ı˛±ÀÓ¬ øÚø(ôL,
˝√√±¬ı˛±ÀÚ± ŒÂ√À˘¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ‰¬À˘ ˚±˚˛, ‰¬À˘ ˚±˚˛ º
Œ√¬ıÓ¬±¬ı˛± ¤‡Ú ŒÓ¬± Œˆ¬±È¬ fl¡Ô± ˜±¬ÛÀÂ√Ú º
˜˝√√±ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ Ê√˚˛-¬Û¬ı˛±Ê√˚˛ ¸¬ı øÂ√˘ Œ¸˝◊√ ¡Z±¬ÛÀ¬ı˛¬ı˛ ’ÀôL º
¤‡±ÀÚ Œ˚ ˚≈· ¤À˘± ’ÀôL¬ı˛, ¤˝◊√ ˚≈· ’øôLÀ˜ ˚±À¬ı Ú± º

24

ø¬ıù´˜±ÀÚ¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ fl¡ø¬ıÓ¬±
fl¡˜ø˘Úœ
¸Ó¬…øÊ» ¬ı¸≈ Ê√˚˛
Œ¬ı˛±V≈¬ı˛ ˜Ú Œ¬ı˛±V≈¬ı˛ ˜Ú
Â≈√ȬøÂ√ ’±ø˜ ÷˙±Ú Œfl¡±Ì º
ŒÓ¬±¬ı˛ ¸±ÀÔ ’±Ê√ Œ√‡± ˝√√À¬ı,
÷˙±Ú ¬ı±—˘±¬ı˛ ˜±øȬ¬ı˛ Œfl¡±ÀÌ ºº
˜ÀÚ ¬ÛÀάˇ, Œ¸˝◊√ ¶≈®˘ ‚À¬ı˛,
ë’í ’Ê√·¬ı˛ ’±¸ÀÂ√ ŒÓ¬À¬ı˛º
¬ı‘ø©Ü¬ı˛ Ê√À˘ Î≈¬ø¬ı Î≈¬ø¬ı,
˜±¶Ü±¬ı˛ ˜˙±˝◊√¬ı˛ fl“¡±ÀÒ Ó≈¬˝◊√ ’±¬ı˛ ’±ø˜ ºº
˜ÀÚ ¬ÛÀάˇ fl¡À˘Ê√ fl¡±˜±˝◊√ fl¡À¬ı˛
Œõ∂˜ fl¡¬ı˛À¬ı± ¬ıÀ˘ Â≈√ȬøÂ√˘±˜
Ó¬¬ı˛ ø¬ÛÂ≈√ Œ¸˝◊√ Œ¶Ü˙Ú ¬Û±À¬ı˛,
Œõ∂˜-ŒÓ¬± Â√±˝◊√ &ø˘¬ı˛ ˙Às ¬Û±˘±˝◊√ºº
¬ı≈fl¡ Œ¬ı“ÀÒ Ó≈¬˝◊√ “√±øάˇÀ˚˛øÂ√ø˘
¬ı≈À˘È¬ Œ˚Ú ŒÓ¬±¬ı˛ Œõ∂ø˜fl¡ º
¤fl¡È≈¬ ˚ø√ ¸±˝√√¸ ø√øÓ¬
Ó¬¬ı˛ Œ¬ÛÂ√ÀÚ ˝√√˚˛ÀÓ¬± Ô±fl¡Ó¬±˜ ’±ø˜ º
¸±˝√√¸ ’±Ê√ ’±ø˜ ‡≈“ÀÊ√ Œ¬ıάˇ±˝◊√
Œ˚Ú Œ√‡± ˝√√À˘ ¸•ú≈À‡ ±Î¬ˇ±˝◊√º
’±Ê√ fl¡ø¬ıÓ¬±˚˛ Ó≈¬˝◊√ ’±˜±¬ı˛ ¸˝◊√,
fl¡˜ø˘Úœ ˆ¬±À˘± ’±øÂ√¸, ’±ø˜ ˆ¬±À˘± Ú˝◊√ ºº

’±Ê√Àfl¡¬ı˛ ά◊øÚÀ˙ Œ˜
˙Ó¬√˘ ’±‰¬±˚«
ά◊øÚ˙ ¶§õü Â≈√“˚˛± ¸˜˚˛fl¡±˘
øõ∂˚˛Ó¬˜±¬ı˛ Ú±˜˝◊√ ά◊øÚ˙
¸—¢∂±À˜¬ı˛ Ú±˜˝◊√ ά◊øÚ˙
Ê√œ¬ıÚ˚≈ÀX Ú±˜ Œ¬ı˛À‡øÂ√ ά◊øÚ˙º
ά◊øÚ˙ ¸—¢∂±˜œ Ê√ÚÓ¬±¬ı˛ qÀˆ¬26√±¸˜˚˛º
Œfl¡ ¬ıÀ˘ ˚±˚˛, Ê√À˘ fl≈¡˜œ¬ı˛ ά±e±˚˛ ¬ı±‚
Ó¬¬ı≈, ά◊øÚ˙ ¬ıœÊ√˜ÀLa.................
¬Û=±˙ ¬ıÂ√¬ı˛ Ê≈√Àάˇ, qÒ≈ ¬ı…Ô«Ó¬±¬ı˛ ·±Ú º
Œfl¡ ¬ıÀ˘ ˚±˚˛ Œfl¡ ˘≈fl¡±˚˛
ά◊øÚ˙ øÚÀ˚˛ Â√˘‰¬±Ó≈¬¬ı˛œ
ø¬ıù´±˚˛ÀÚ¬ı˛ ¬ı±Ê√±¬ı˛ ¤‡Ú
ά◊øÚ˙ ¬ı±Ê√±¬ı˛ ˝√√˚˛øÚ
Œ√±fl¡±ÀÚ ’±À¸øÚ, ¬ı˛fl¡˜±¬ı˛œ øÊ√øÚ¯∏ º
¬ı±Ê√±¬ı˛ ˝√√À˘˝◊√
Ê√˜À¬ı ˆ¬±À˘±
’±À¬ı· ˝√√À¬ı
Ê√œ¬ıÚ ·±Ú
ø¬ıøSê ˝√√À¬ı ¸˜˚˛fl¡±˘ º

25

ø¬ıù´˜±ÀÚ¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ fl¡ø¬ıÓ¬±
ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ¶§õüά±Ú±
ø¬ı˜˘fl¡±øôL √±¸
ά◊øÚÀ˙ Œ˜ ¶§õü Œ√‡±˚˛ Œ¬ı˛±Ê√
Œfl¡˜Ú fl¡À¬ı˛ ¬Û±¬ı ŒÓ¬±˜±¬ı˛ Œ‡“±Ê√
› ’±˜±¬ı˛ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±ñ
’±˜±¬ı˛ ˝√√±ÀÓ¬ ‡øάˇ¬ı˛ ¬ıÌ«˜±˘±¬ı˛ ’±À˘± ’±˙±º
õ∂øÓ¬øȬ ø√Ú ¸”˚« ›Àͬ ¸y±¬ıÚ±˚˛ñ
ˆ¬±ø¸ ’±˜¬ı˛± õ∂øÓ¬|n∏øÓ¬¬ı˛ √œ‚˘ ά±Ú±˚˛
’±fl¡±˙ ŒÔÀfl¡ fl≈¡øάˇÀ˚˛ ’±øÚ ˜≈ÀMê√±˜±øÚfl¡
Œ‰¬±À‡¬ı˛ ¸±˜ÀÚ ’±À˘±fl¡ ;±ø˘ Úœ˘ ¸¬ı≈Ê√ º
¸±·¬ı˛ ŒÔÀfl¡ Ú√œ¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ¬Û±˝◊√ ·øÓ¬À¬ı·
¤fl¡˙ ≈√˙ &Ì Œ¬ıÀάˇ ˚±˚˛ ˜ÀÚ¬ı˛ ’±À¬ı·
¤˝◊√ ¤‡øÚ Œ¬ÛÓÀÂ√ ˚±¬ı ˘é¬…¶öÀ˘
ά◊øÚ˙ ’±˜±¬ı˛ ¤fl≈¡˙ ’±˜±¬ı˛ ¸eœ ˝√√À˘ ,

ˆ¬±¯∏± › ˜±Ó‘¬Ÿ¬Ì
¸”˚«Ó¬¬Û Ú±Ô

˜±, ˝√√±ø¬ı˛À˚˛ ˚±›øÚ Ó≈¬ø˜ ¤‡Ú› ŒÓ¬±
˚ø√› Œfl¡˜Ú ˆ¬À˚˛ ˆ¬À˚˛ ÔÓ¬˜Ó¬
’±˜¬ı˛± ’±øÂ√ ά◊M√¬ı˛¸≈ø¬ı˛ ¬Û±fl¡±
‚≈ø¬ı˛À˚˛ ø√˝◊√ ¸˜˚˛ ø˙q¬ı˛ ¬‰¬±fl¡±
˝√√˝◊√Ú± ’±˜¬ı˛± ˚Ó¬˝◊√ ’¬ı≈Á¡ º

ŒÓ¬±˜±¬ı˛ ¬ÛÀÔ ’±ø˜ Œ˝√√“ÀȬ ˚±À¬ı± ά◊øÚÀ˙ Œ˜
ŒÓ¬±˜±¬ı˛ ¬ı˛ÀMê√ ¬ı˛±„√√± ¬ÛÀÔ
˙ø˝√√À√¬ı˛ ’±R¬ıø˘√±Ú ’±Ê√ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸
˙‰¬œf ¬Û±˘, fl¡˜˘± ˆ¬A±‰¬±˚«, ø˝√√ÀÓ¬˙ ø¬ıù´±¸,
¸≈Àfl¡±˜˘ ¬Û≈¬ı˛fl¡±˚˛¶ö, ‰¬Gœ‰¬¬ı˛Ì ¸”SÒ¬ı˛, fl¡±Ú±˝◊√˘±˘ øÚÀ˚˛±·œ
fl≈¡˜≈√ √±¸, ¸≈Úœ˘ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛, Ó¬¬ı˛Ìœ Œ√¬ıÚ±Ô, ¬ıœÀ¬ı˛f ¸”SÒ¬ı˛
¸ÀÓ¬…f Œ√¬ı
ñ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√À√¬ı˛± ’˜¬ı˛ ¬ı˛À˝√√ ˚
’˜¬ı˛ ¬ı˛À˝√√ º
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± Œ·Ã¬ı˛¬ı ¬ı˛é¬±¬ı˛ √±ø˚˛Q ’±˜±À√¬ı˛˝◊√ ˝√√±ÀÓ¬
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ÿ¬Ì, ˜±Ó‘¬Ÿ¬Ì º
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± øÊ√µ±¬ı±√
˜±, ˜±øȬ, ˆ¬±¯∏± ’±R¬Ûø¬ı˛‰¬À˚˛¬ı˛ øÊ√:±¸± º
ά◊øÚÀ˙ Œ˜ ŒÓ¬±˜±Àfl¡
Œfl¡Î¬◊ ˆ¬≈À˘ ˚±À¬ı Ú± º
Œfl¡Î¬◊ Ú± º

26

ë똱ӑ¬ˆ¬±¯∏± ø¬ı¯∏˚˛È¬±˝◊√ ’±ôLÊ√«±øÓ¬fl¡íí
’±¬ı˛ ëŒ√˙Àõ∂˜í Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¶ö±Úœ˚˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±
¸≈ø˜S± √M√
¬ı±˝◊√ À¬ıÀ˘ ¤fl¡È¬±
ëŒ˚ ˆ¬±¯∏±˚˛ ˝√√À˚˛ õ∂œÓ¬ ¬Û¬ı˛À˜˙ &Ì·œÓ¬ ·ä ’±ÀÂ√ , ¤fl¡
¬¬ı‘Xfl¡±À˘ ·±Ú fl¡À¬ı˛ ¸≈À‡
Ê√Ú¸˜±À¬ıÀ˙ ¸fl¡À˘˝◊√
˜±Ó‘¬¸˜ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ¬Û≈¬ı˛±À˘ ŒÓ¬±˜±¬ı˛ ’±˙± fl¡Ô± ¬ı˘ÀÂ√, øfl¡c Œfl¡Î¬◊
Ó≈¬ø˜ Ó¬±¬ı˛ Œ¸¬ı± fl¡¬ı˛ ˜≈À‡ºí
fl¡±è¬ı˛ fl¡Ô± ¬ı≈ Á ¡ÀÓ¬
÷ù´¬ı˛ &5 ¬Û±¬ı˛ÀÂ√ Ú±º Œ¬ı±Á¡±˝◊√
˚±À26√ ¤“¬ı˛± õ∂ÀÓ¬…Àfl¡˝◊√
fl¡Ô± ¬ı˘øÂ√À˘Ú øÚÊ√ øÚÊ√ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±˚˛º ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ˆ¬±¬ı õ∂fl¡±À˙¬ı˛ ˜±Ò…À˜
ˆ¬±¯∏± ’±¬ı±¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏ ˜±Ú≈À¯∏ ‹fl¡… øÚ˜«±Ì-ø¬ıøÚ«˜«±À̬ı˛ ˜±Ò…˜› ˆ¬±¯∏±º ¤fl¡øȬ
ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¸Àe ¸—øù≠©Ü Œ˚ Ê√±øÓ¬¬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸, ‹øÓ¬˝√√…, ¸±ø˝√√Ó¬…, ¸—¶‘®øÓ¬, ø˙鬱º
¸±¬ı«Ê√ÚœÚ ø˙鬱˚˛ ¤¬ı— :±Ú‰¬‰«¬±˚˛ Œ˚ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ø¬ıô¶‘øÓ¬ ‚ÀȬ Œ¸˝◊√
ˆ¬±¯∏±˝◊√ ά◊ißÓ¬ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜±Ú…Ó¬± ¬Û±˚˛º ¤fl¡øȬ ˆ¬±¯∏± Ó¬‡Ú˝◊√ ˜˚«±√± ¬Û±˚˛ ˚‡Ú
Ó¬± ø˙鬱¸”ÀS, õ∂˙±¸Ú › ¬ıU˘ õ∂‰¬±À¬ı˛ õ∂À˚˛±À· Ÿ¬X ˝√√˚˛º ’±¬ı±¬ı˛ ’ÀÚfl¡
ˆ¬±¯∏± ’±ÀÂ√ ’=˘ Œˆ¬À„√√ ˚±¬ı˛ ø¬ıô¶±¬ı˛ é≈¬^ ¬Ûø¬ı˛¸œ˜±˚˛, õ∂À˚˛±· õ∂‰¬˘Ú›
¸œø˜Ó¬ ˜≈À‡ ˜≈À‡, ø¬ıù´¬ı…±5 ø¬ıøˆ¬iß Œ√À˙ › Ó¬±¬ı˛ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ø√Àfl¡ Ó¬±fl¡±À˘
˜ÀÚ ˝√√ÀÓ¬˝◊√ ¬Û±À¬ı˛ ¸fl¡˘ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±˝◊√ ’±=ø˘fl¡º ¤¬ı˛˜ÀÒ… øfl¡Â≈√ øfl¡Â≈√ Œ¸˝◊√
’ÀÔ« ’±=ø˘fl¡ ˆ¬±¯∏±˝◊√ ¬ı˛±©Ü™œ˚˛ ˜˚«±√± Œ¬ÛÀ˚˛ ¶§œfl‘¡Ó¬ ˝√√˚˛º
¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛ ˝√√±Ê√±À¬ı˛± ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ˝√√±Ê√±À¬ı˛± ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±º Ó¬±Àfl¡ Œfl¡Î¬◊ ¬ıø˘
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±, Œfl¡Î¬◊¬ı± Mother Tongue ‰¬œÚÀ√À˙ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ¬ı˘ÀÓ¬
Œ¬ı±ÀÁ¡ ëÊ√±øÓ¬¬ı˛ ’±ø√ ˆ¬±¯∏±íº ˜ø̬Û≈ø¬ı˛ ˆ¬±¯∏±˚˛ ë˝◊√˜±¬ı˛ Ȭ±¬ı˛í ’Ô«±» ë’±˜±¬ı˛
˜±À˚˛¬ı˛ ˆ¬±¯∏±íº ø˜˘È¬± ¤‡±ÀÚ˝◊√ Œ˚ õ∂ÀÓ¬…Àfl¡ ˜±Ó‘¬˜˚«±√±˚˛ õ∂øÓ¬øá¬Ó¬ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àfl¡º 똱ӑ¬ˆ¬±¯∏±í ˙søȬ ’=˘ Œˆ¬À„√√ ’±=ø˘fl¡ ˆ¬±¯∏±˚˛˛ ø¬ıøˆ¬iß
˝√√À˘›, Ê√±øÓ¬ÀÓ¬ ¬Û‘Ôfl¡ ˝√√À˘›, õ∂À˚˛±· Œé¬S ø¬ıøˆ¬iß ˝√√À˘› ˆ¬±¬ıÚ± ø¬ıÀù´,
Œ‰¬Ó¬Ú±ø¬ıÀù´ ˆ¬≈¬ıÚÀÊ√±Î¬ˇ± Ó¬±¬ı˛ ’±¸Ú ¬Û±Ó¬±º ¤‡±ÀÚ˝◊√ ˝√√˚˛Ó¬¬ı± ø¬ı¯∏˚˛øȬ
’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡ ˜±S± Œ¬ÛÀ˚˛ ˚±˚˛º
’±¬ı˛ ’±˜±À√¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ˚± õ∂±˚˛ øS˙ Œfl¡±øȬ Œ˘±Àfl¡¬ı˛ ˜≈À‡¬ı˛ ˆ¬±¯∏±, ˚±
ø¬ıÀù´¬ı˛ ≈√øȬ ¬ı˛±À©Ü™¬ı˛ ¬ı˛±Ê√ˆ¬±¯∏±, ¬ı±—˘±À√˙ ¤¬ı— ’±øÙˬfl¡±¬ı˛ ø¸À˚˛¬ı˛± ø˘›ÀÚ¬ı˛
[Œ˚‡±ÀÚ ¬ı±—˘± ø¡ZÓ¬œ˚˛ ¬ı˛±Ê√ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¸•ú±ÀÚ ¸•ú±øÚÓ¬]º Œ˙±Ú± ˚±˚˛ Œ˚
ˆ¬±¯∏± ¬ı±Ò…Ó¬±˜”˘fl¡ˆ¬±À¬ı ø˙‡ÀÓ¬ ˝√√À26√ Ê√±øÓ¬ ¸—À‚¬ı˛ ¤fl¡±øÒfl¡ ¸—¶ö±¬ı˛
fl¡˜«fl¡Ó«¬±À¬ı˛, Œ˚ ˆ¬±¯∏± ø¬ıÀù´¬ı˛ ˜≈ø©ÜÀ˜˚˛ ˆ¬±¯∏±, Œ˚ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√Ú… ¬ı˛Mê√ Á¡Î¬ˇ±˚˛
ŒÂ√À˘À˜À˚˛¬ı˛±, ’±¬ı˛ ¸À¬ı«±¬Ûø¬ı˛ 22 ÚÀˆ¬•§¬ı˛ 1999 ˝◊√ά◊ÀÚÀ¶®±¬ı˛ 30Ó¬˜
¸À•ú˘Ú 2-¤¬ı˛ ’øÒÀ¬ı˙ÀÚ 21 ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛ ’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ø√¬ıÀ¸¬ı˛

Œ‚±¯∏̱º Œ˜±¬ı˛ Œfl¡fø¬ıµ≈ÀÓ¬ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±, Œ˚ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√ÀÚ… √±ø¬ı ›Àͬ
Ê√±øÓ¬¸—À‚¬ı˛ ¸5˜ ˆ¬±¯∏± ø˝√√À¸À¬ı ¶§œfl‘¡øÓ¬¬ı˛, 190øȬ Œ√˙ Œ˚ ’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ø√¬ı¸ ά◊√˚±¬ÛÀÚ ¬ıËÓ¬œ ˝√√˚˛, Ó¬‡Ú 똱ӑ¬ˆ¬±¯∏±í ø¬ı¯∏˚˛øȬ˝◊√ ’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡
˝√√À˚˛ ›Àͬº
’±¬ı˛
¶ö±Úœ˚˛ Œ√˙Àõ∂˜ // Ó¬Ô± Local Patriotism ˙s¬ıÀg¬ı˛ ¸Àe
’±˜±¬ı˛ õ∂Ô˜ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛ Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ õ∂±ôLÀ¬ı˘±˚˛ 눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Úí Ú±˜fl¡¬ı˛ÀÌ
√±ø¬ı Ú±fl¡À‰¬¬ı˛ Œõ∂øé¬ÀÓ¬º ¤ ˙s¬ıÀg¬ı˛ ά◊À√…±Mê√ ’±˜±À√¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏«¬ı˛
¶§¬ı˛±©Ü™ √5À¬ı˛¬ı˛ Úœ¬ı˛Ê√ fl¡Ú¸±˘ ¶§±é¬ø¬ı˛Ó¬ ¤fl¡ ¬ÛSº
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√ÀÚ… ¸˜ø¬Û«Ó¬ õ∂±Ì ’±˜±À√¬ı˛ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ õ∂øÓ¬ ˆ¬±¬ı±À¬ı·
Ú±øfl¡ ’±=ø˘fl¡ ˆ¬±¬ı±À¬ı·, ’±=ø˘fl¡ Œ√˙Àõ∂˜º ¤ÀÓ¬± ’±fl¡±˙fl≈¡¸≈˜,
Œ¸±Ú±¬ı˛ ¬Û±Ô¬ı˛¬ı±øȬ, Round Square ˝◊√Ó¬…±ø√¬ı˛ ¸Àe ¤fl¡ Ú¬ıÓ¬˜
¸—À˚±Ê√Úº
˜˝√√±À√À˙¬ı˛ Œõ∂øé¬ÀÓ¬ Œ√˙ ’=˘, Œ√À˙¬ı˛ Œõ∂øé¬ÀÓ¬ õ∂À√˙, õ∂À√À˙¬ı˛
Œõ∂øé¬ÀÓ¬ ŒÊ√˘±, ˙˝√√¬ı˛ ¢∂±˜º ’=˘ Œ√À˙¬ı˛ ’ø¬ıÀ26√√… ’e ø¬ıø26√iß ˆ¬”ø˜‡G
Ú˚˛º Ó¬±˝√√À˘ ŒÓ¬± Œ¸˝◊√ ¬Û≈¬ı˛±Ó¬Ú õ∂ùü  . India for whom?
’±˜¬ı˛± ¶§À√˙Àõ∂ø˜fl¡ ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ı±¸œ - ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ı¯∏« ’±˜±À√¬ı˛ ¶§À√˙, ’±˜¬ı˛±
Ó¬±¬ı˛ ¸≈¸ˆ¬… Ú±·ø¬ı˛fl¡º ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ õ∂øÓ¬øȬ Ò”ø˘fl¡Ì± ’±˜±À√¬ı˛ ¶§·«º Œ˚˜Ú
ø˙˘‰¬À¬ı˛¬ı˛ ŒÓ¬˜øÚ ø¸˜˘±¬ı˛, Œ˚˜Ú &˚˛±˝√√±øȬ¬ı˛, ŒÓ¬˜øÚ &Ê√¬ı˛±ÀȬ¬ı˛, Œ˚¸¬ı
ø√ø~¬ı˛, ŒÓ¬˜øÚ √¬ı˛·±Àfl¡±Ì±¬ı˛º ’±¸˜≈^ ø˝√√˜±‰¬˘ ’±˜±À√¬ı˛ Œ√˙, Ó¬±¬ı˛ õ∂øÓ¬øȬ
’Ú≈-¬Û¬ı˛˜±Ì≈ ’±˜±À√¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬”ø˜º Œ¸˝◊√ ’‡GÓ¬±, ¸—˝√√øÓ¬ ¸±¬ı«Àˆ¬Ã˜Q ¬ı˛é¬±
fl¡¬ı˛± ˚±¬ı˛ √±ø˚˛Q, Œ¸˝◊√ ¶§¬ı˛±©Ü™ √5À¬ı˛¬ı˛ ø¬ıÀˆ¬√fl¡±˜œ ˜ÀÚ±ˆ¬±¬ı ’±˜±À√¬ı˛
’±Ó¬øÇÓ¬ fl¡À¬ı˛º
’±Ê√± √ø˝√√µ ŒÙ¬ÃÊ√ Œ˚ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ˜‘øM√√fl¡±˚˛ õ∂Ô˜ ¶§±ÒœÚÓ¬±¬ı˛ ¬ÛÓ¬±fl¡±
Œõ∂±øÔÓ¬ fl¡À¬ı˛øÂ√˘ Œ¸ ¤˝◊√ ¬Ûø¬ıS ¬Û”¬ı«±=˘º ø¸¬Û√√±ø˝√√ ø¬ıÀ^±À˝√√¬ı˛ ’Ú…Ó¬˜ ’fl≈¡¶ö˘
¤˝◊√ õ∂Ó¬…ôL ’=˘º ¤¬ı˛ Œfl¡±Ú›È¬±˝◊√ øfl¡ ¶§¬ı˛±©Ü™ √5¬ı˛ fl¡øÔÓ¬ ’±=ø˘fl¡ Œ√˙Àõ∂˜
õ∂¸Ó” ¬∑ ŒÚ¬Û±À˘¬ı˛ ¤ˆ¬±À¬ı˛¶Ü ‰≈¬Àάˇ±˚˛ ˚±˚˛ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¬ÛÓ¬±fl¡± ά◊Àάˇ ›È¬± øfl¡
Œfl¡±Ú› ø¬ıÀ˙¯∏ ’=˘øˆ¬øM√√fl¡∑
’±¸À˘ Œ˜±V± fl¡Ô±È¬± ˝√√À26√, ’±=ø˘fl¡ Œ√˙Àõ∂˜ ¬ıÀ˘ Œfl¡±Ú› ˙s¬ıg˝◊√
˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±º ¤fl¡øȬ¬ı˛ ¬ı…±ø5ÀÓ¬˝◊√ ’Ú…øȬ¬ı˛ õ∂fl¡±˙º Ù¬À˘ ˙s¬ıgøȬ Œfl¡±Ú›
’øˆ¬Ò±ÀÚ˝◊√ ¬Û±›˚˛± ˚±À¬ı Ú±º ˚± ’øˆ¬Ò±ÀÚ ŒÚ˝◊√, Ó¬± ¬ı±ô¶À¬ı› ŒÚ˝◊√º

27

ë똱ӑ¬ˆ¬±¯∏± ø¬ı¯∏˚˛È¬±˝◊√ ’±ôLÊ√«±øÓ¬fl¡íí
’±¬ı˛ ëŒ√˙Àõ∂˜í Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¶ö±Úœ˚˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±
ø¬ıÊ√˚˛± Œ√¬ı
˜±Ú≈¯∏ øÂ√˘ ’¬ı˛Ì…‰¬±¬ı˛œº Ê√±·øÓ¬fl¡ õ∂À˚˛±Ê√ÀÚ˝◊√ øÂ√˘ Ó¬±¬ı˛ fl¡±˘˚±¬ÛÚº
é≈¬Ò±, Ó‘¬¯û±, ’±˝√√±¬ı˛, øÚ^±, ∆˜Ô≈ÚøSê˚˛± ¤˝◊√¸¬ı ¬ıd·Ó¬ ‰¬±ø˝√√√±˚˛ Œ¸›
¬ÛqÀÓ¬ Œfl¡±Ú› Ù¬±¬ı˛±fl¡ øÂ√˘ Ú±º ¤˝◊√ ˜±Ú≈¯∏Àfl¡ ˜±Ú¬ı ˝√√À˚˛ ά◊ͬÀÓ¬ ¬ıU ¬ÛÔ
’øÓ¬Sê˜ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√, fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√ ’ÀÚfl¡ ≈√–‡ › Ó¬…±· ¶§œfl¡±¬ı˛º
ë¬Û¬ı˛±ÀÔ« Ò˜«íñ ÒÀ˜«¬ı˛ ¤˝◊√ Œ˜Ãø˘fl¡ Ó¬±»¬Û˚«Àfl¡ ˜±Ú≈¯∏ ’Ó¬–¬Û¬ı˛ Ó¬±¬ı˛ Ê√œ¬ıÀÚ
¢∂˝√Ì fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Œ‰¬À˚˛ÀÂ√ › ·Î¬ˇÀÓ¬ Œ‰¬À˚˛ÀÂ√ ¸ˆ¬…Ó¬±º
√œ‚« Ó¬¬Û¸…±˚˛ øÚÀÊ√Àfl¡ ˜±ÚÀ¬ı ¬ı˛+¬Û±ôLø¬ı˛Ó¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ‰¬±˝◊√À˘› õ∂øÓ¬˜≈˝√”ÀÓ«¬
Ó¬±¬ı˛ ¸˝√√Ê√±Ó¬ ¬Û±˙ø¬ıfl¡ ¬ı‘øM√√ Ó¬±¬ı˛ ’øÊ«√Ó¬ Ò˜« ˜±Ú¬ıõ∂fl‘¡øÓ¬¬ı˛ ·øÓ¬˜˚˛Ó¬±Àfl¡
¬ı±Ò±¢∂ô¶ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Œ‰¬À˚˛ÀÂ√º fl¡‡Ú› Œ¸ ¬Û¬ı˛±ˆ¬”Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√, fl¡‡Ú› ¬ı± ˝√√À˚˛ÀÂ√
Ê√˚˛œº ˜±Ú¬ı¸ˆ¬…Ó¬± øÚ˜«±À̬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸Àfl¡ ’±˜¬ı˛± ˚≈À· ˚≈À· ¬ı˛Mê√˘±ø>Ó¬
› fl¡˘øÇÓ¬ ˝√√ÀÓ¬ Œ√À‡øÂ√º ˜±Ú¬ıÊ√±øÓ¬¬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ Ó¬±˝◊√ ˜±Ú¬ıõ∂fl‘¡øÓ¬ ›
¬Ûqõ∂¬ı‘øM√√¬ı˛ ’ôL˘«œÚ ¡ZÀiZ¬ı˛˝◊√ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸º ¤˝◊√ ¡Z±øiZfl¡ øSê˚˛± õ∂øÓ¬øSê˚˛±¬ı˛
˜ÀÒ…˝◊√ ’±˜¬ı˛± ø‰¬¬ı˛fl¡±˘œÚ ˜±ÚÀ¬ı¬ı˛ ά◊O±Ú Œ√À‡øÂ√, Œ√À‡øÂ√ ∆˜ÀS˚˛œÀ√¬ı˛,
˚“±¬ı˛± ’˜‘ÀÓ¬¬ı˛ › Œ¸ÃµÀ˚«¬ı˛ ¬ı±Ó¬«± ˜±Ú¬ı˝√√+√À˚˛ Œ¬ÛÓÀÂ√ ø√ÀÓ¬ ά◊2‰¬±¬ı˛Ì
fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úñ ëŒ˚Ú±˝√√— Ú±˜‘Ó¬± ¸…±˜ƒ ø¸˜˝√√— ŒÓ¬Ú fl≈¡˚«±˜ƒíñ ë˚± ø√À˚˛ ’±ø˜
’˜‘Ó¬ ˝√√À˚˛ ά◊ͬ¬ı Ú±, Ó¬± ø√À˚˛ ’±ø˜ fl¡œ fl¡¬ı˛¬ı/í ’˜‘Ó¬˜˚˛Ó¬±˝◊√ Œ˚ ˜±Ú¬ıÒ˜«º
¤˝◊√ ’˜‘Ó¬À˘±Àfl¡¬ı˛ ά◊ÀVÀ˙… ˚±S±˝◊√ Œ˚ ˜±Ú¬ıÊ√±øÓ¬¬ı˛ ’ˆ¬œ©Üº ¤˝◊√
Œ¸Ãµ˚«À˘±fl¡˝◊√ Ó¬±Àfl¡ ë¬Û¬ı˛±ÀÔ« Ò˜«í ¤˝◊√ Ó¬±»¬ÛÀ˚« Ê√œ¬ıÚÀfl¡ ˆ¬¬ı˛¬Û≈¬ı˛ fl¡À¬ı˛
Ó≈¬˘ÀÓ¬ ¬ÛÔ Œ√ø‡À˚˛ÀÂ√º ¤¬ı˛Ê√ÀÚ… ˜±Ú≈¯∏ ’±R¬ıø˘√±Ú fl¡À¬ı˛ÀÂ√ ’¬ı˘œ˘±˚˛º
’ÚôL¬ÛÀÔ fl¡À¬ı˛ÀÂ√ ˚±S±, ά◊¬ÛڜӬ ˝√√À˚˛ÀÂ√ ‡G ¸˜˚˛ ŒÔÀfl¡ ’‡G ¸˜À˚˛,
˚≈· ŒÔÀfl¡ ˚≈·±Ó¬œÓ¬ fl¡±À˘, ’±=ø˘fl¡Ó¬± ŒÔÀfl¡ ø¬ıù´Ê√ÚœÚÓ¬±˚˛º
õ∂±fl‘¡øÓ¬fl¡ ˙‘∫˘±˚˛ ¤˝◊√ ¬Û‘øÔ¬ıœ ¸≈µ¬ı˛, ¬ı±„ƒ√˜˚˛, ’±¬ÛÚ±ÀÓ¬ ’±¬ÛøÚ
ø¬ıfl¡ø˙Ó¬º Ù≈¬˘ ŒÙ¬±ÀȬ, ¬ÛS¬Û≈©Û ¸y±À¬ı˛ ¬ı‘é¬ ’±Àµ±ø˘Ó¬ ˝√√˚˛, ¸˜¢∂
õ∂fl‘¡øÓ¬¬ı˛±Ê√…øȬ ’±¬ÛÚ ’±ÚÀµ ’±¬ÛÚ±Àfl¡ õ∂fl¡±˙ fl¡À¬ı˛º ¤˝◊√ õ∂fl¡±À˙¬ı˛ Œé¬SøȬ
Œfl¡±Ô±› ¬ı±Ò±¢∂ô¶ Ú˚˛º õ∂ÀÓ¬…Àfl¡˝◊√ øÚÊ√ øÚÊ√ Œé¬ÀS ¶£¬”øÓ«¬, ¶§±ÒœÚÓ¬±,
¶§±Ó¬La… ¬ıÊ√±˚˛ Œ¬ı˛À‡ ‰¬˜»fl¡±¬ı˛ Œ¸Ãµ˚«¸y±À¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¬Û”Ì« ’±¬ÛÚ ø¬ıù´¬ı˛‰¬Ú±
fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ¶§±Ó¬La… Ê√œ¬ıÊ√·ÀÓ¬¬ı˛ Ò˜«º ’±¬ÛÚ±Àfl¡ ¬ıÊ√±˚˛ Œ¬ı˛À‡ ’±¬ÛÚ±Àfl¡
ø¬ıfl¡ø˙Ó¬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ò˜« ¬Û±˘Ú fl¡À¬ı˛ÀÂ√ Œ˚ ¸˜±Ê√ Œ¸‡±ÀÚ ¸ˆ¬…Ó¬± ¬Û”Ì«¬ı˛+À¬Û
ø¬ıfl¡ø˙Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√º ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¶§±ÒœÚ ø‰¬ôL± › Œ˜Ãø˘fl¡À¬ı±Ò ø¬ıfl¡±À˙¬ı˛ Œé¬S
¬ı˛‰¬Ú± fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ø·À˚˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¸˜±Ê√ ’±¬ÛÚ Ê√±øÓ¬, ˆ¬±¯∏±, ¸—¶‘®øÓ¬, ø¬ıfl¡±À˙¬ı˛
˘À鬅 øÚÓ¬…ÚÓ≈¬Ú Œé¬S ¬ı˛‰¬Ú± fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ëøfl¡ ’±˜±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛ ˜±∑í

’±R¬Ûø¬ı˛‰¬À˚˛¬ı˛ ¤˝◊√ ø‰¬¬ı˛fl¡±˘œÚ õ∂ùü ˜±Ú≈¯∏Àfl¡ Ó¬±¬ı˛ ·Gœ ŒÔÀfl¡ Œ¬ı¬ı˛ fl¡À¬ı˛
¤ÀÚ ø¬ıù´¬ıËp¡±ÀG¬ı˛ ˜±ÀÁ¡ Â√øάˇÀ˚˛ ø√À˚˛ÀÂ√º øÚÀÊ√¬ı˛ ˚± øfl¡Â≈√ ¸•§˘ ¸¬ı±¬ı˛
˜±Á¡±À¬ı˛ Ó¬±Àfl¡ Â√øάˇÀ˚˛ Œ√›˚˛±˝◊√ ø¬ıù´˜±ÚÀ¬ı¬ı˛ Ò˜« Œfl¡ÚÚ± Ó¬±ÀÓ¬˝◊√ ¸ˆ¬…Ó¬±¬ı˛
’±√±Úõ∂√±ÀÚ¬ı˛ Œé¬SøȬ¬ı˛ ø‰¬¬ı˛fl¡±˘œÚ ¬ı±Ìœ øÚø˝√√Ó¬ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√- ëø√À¬ı ’±¬ı˛ øÚÀ¬ı
ø˜˘±À¬ı ø˜ø˘À¬ıíñ ¤˝◊√ ˜˝√√±¸±·¬ı˛ Ó¬œÀ¬ı˛ ¤À¸ ø˜À˘ÀÂ√ ø‰¬¬ı˛fl¡±˘œÚ ˜±ÚÀ¬ı¬ı˛
¬ı±Ìœñ˚± Œ√˙±Ó¬œÓ¬, fl¡±˘±Ó¬œ, ˚± ¬ı…±5 ˝√√À˚˛ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√ ø¬ıù´õ∂±À̺ ’±˜¬ı˛±
¬’¬Û±¬ı˛ ø¬ı¶úÀ˚˛ Ó¬±øfl¡À˚˛ Œ√ø‡, ø¬ıù´¬ı…±¬Ûœ ’Ê√¶⁄ ˆ¬±¯∏±, ¸—¶‘®øÓ¬¬ı˛ ˝√√±Ê√±¬ı˛›
¬ı˛+¬Û ø˜À˘ø˜À˙ ¬ı˛ø‰¬Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√ ø¬ıù´õ∂±À̬ı˛ ¸˝√√Ê√ Ò˜«º Ó¬±˝◊√ Œ˚ ˆ¬±¯∏± ˚Ó¬
¸˜‘X, Œ¸˝◊√ ¬ˆ¬±¯∏± øÚ˜«˘ ’±fl¡±À˙ ά◊8˘ ŒÊ√…±øÓ¬À©®¬ı˛ ˜ÀÓ¬± Ó¬±¬ı˛ ’±¬ÛÚ
’±À˘± ø¬ıfl¡œÌ« fl¡¬ı˛ÀÂ√, Œ√˙ fl¡±À˘¬ı˛ ·Gœ ’øÓ¬Sê˜ fl¡À¬ı˛ ø√Àfl¡ ø√Àfl¡ ’±¬ÛÚ
’±À˘±¬ı˛ √œø5 Œ¬ÛÓÀÂ√ ø√À˚˛ÀÂ√ ¸˝√√ÀÊ√˝√◊º ¸˜‘X ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ó¬±˝◊√ qX ’±=ø˘fl¡
¸M√√± ŒÚ˝◊√º ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô ˚Ó¬‡±øÚ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ fl¡ø¬ı, Ó¬Ó¬‡±øÚ˝◊√ ø¬ıù´õ∂±À̬ı˛ fl¡ø¬ıº
¸˜‘X ˆ¬±¯∏± ’±¬ÛÚ ˙sˆ¬±G±¬ı˛ ø√À˚˛ ’Ú… ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ¸˜‘X fl¡À¬ı˛, ’¬ı˘œ˘±˚˛
Œ¸ ’Ú… ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˙sˆ¬±G±¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ’˜”˘… ¬ı˛P¬ı˛±øÊ√ ‰¬˚˛Ú fl¡À¬ı˛ ’±¬ÛÚ±Àfl¡›
¸±øÊ√À˚˛ ŒÓ¬±À˘º ¤Ê√ÀÚ…˝◊√ ¸˜‘X ˆ¬±¯∏± ¤fl¡±Ò±À¬ı˛ ’±=ø˘fl¡ › ø¬ıù´Ê√ڜں
øÚÀÊ√Àfl¡ ˆ¬±˘¬ı±¸±¬ı˛ ∆‰¬Ó¬Ú…˜˚˛Ó¬±˝◊√ Ó¬±Àfl¡ ø˙ø‡À˚˛ÀÂ√ Œ√˙Àõ∂˜ ¤¬ı— Œ√˙Àõ∂À˜¬ı˛
∆‰¬Ó¬Ú…˜˚˛ ¸M√√±˝◊√ Ó¬±Àfl¡ ’¬ı˘œ˘±˚˛ ø˜ø˙À˚˛ ø√À˚˛ÀÂ√ ø¬ıù´õ∂±À̺ Œ¸ ø˜À˘ø˜À˙
Œ·ÀÂ√ ø¬ıù´˜±ÚÀ¬ı¬ı˛ ¸±ÀÔº ø¬ıù´Ê√ÚÚœ ∆¬ıø‰¬S…˜˚˛œ, ø¬ıø‰¬SÓ¬±˝◊√ Ó“¬±¬ı˛ Ò˜«, õ∂fl¡‘ øÓ¬Àfl¡
Œ˚˜Ú øÓ¬øÚ ¸±øÊ√À˚˛ÀÂ√Ú ø¬ıø‰¬SÓ¬±˚˛, ˜±Ú¬ı¸˜±Ê√Àfl¡ ŒÓ¬˜øÚ ¸±øÊ√À˚˛ÀÂ√Ú
ø¬ıø‰¬SÓ¬±˚˛º ¤¬ı— ¤˝◊√ ø‰¬¬ı˛ ∆¬ıø‰¬S… ¬ı≈Àfl¡ øÚÀ˚˛˝√◊ øÓ¬øÚ ¤fl¡, øÓ¬øÚ ø¬ıù´Ê√ÚÚœº
Ó¬±˝◊√ Œ˚ Œ√˙- Ê√±øÓ¬·Ó¬ ¸M√√±Àfl¡ ˜˚«±√± ø√À˚˛ÀÂ√, ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ø√À˚˛ÀÂ√ ¸•ú±Ú,
Œ¸˝◊√ Œ√˙-¸ˆ¬…Ó¬±¬ı˛ ˙œ¯∏ø« ¬ıµ≈ÀÓ¬ Œ¬ÛÓÀÂ√ ø¬ıù´Ê√ÚœÚÓ¬±¬ı˛ Ê√˚·˛ ±Ú Œ·À˚˛ÀÂ√º
Œ¸Ê√ÀÚ…˝◊√ ¬ı˛±©Ü¸™ —À‚¬ı˛ ¡Z±¬ı˛± ë¤fl≈¡À˙ ŒÙ¬¬ıËn˚∏ ±˛ ø¬ı˛í Œ‚±ø¯∏Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√ ë’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ø√¬ı¸í ø˝√√À¸À¬ıº ά◊øÚÀ˙ Œ˜-¬ı˛ fl‘¡¯û‰”¬Î¬ˇ±¬ı˛ ¬ı˛øMê√˜±ˆ¬±˚˛ ˘±˘ ˝√√À˚˛
ά◊ͬÀÂ√ ¬¬Û”¬ı ŒÔÀfl¡ ¬Ûø(˜, ά◊M√¬ı˛ ŒÔÀfl¡ √øé¬Ì ø√·ôLº ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√ÀÚ…
’±R¬ıø˘√±ÀÚ¬ı˛ Œ˚ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ ¬ı˛‰¬Ú± fl¡À¬ı˛ÀÂ√ ¬ı¬ı˛±fl¡Ú√œ ø¬ıÀÒÃÓ¬ ¤˝◊√ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛
ά◊¬ı«¬ı˛± ˜±øȬ- Œ¸˝◊√ ¬Ûø¬ıS ¸≈Ù¬˘± ˜‘øM√√fl¡±Àfl¡ ’¬ı˜±ÚÚ± fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ øfl¡ Œfl¡±Ú›
˜”Ϭˇ ά◊øMê√∑ ’é¬À˜¬ı˛ ’±¶£¬±˘Ú∑ ˚Ó¬ø√Ú ˚±À¬ı Ó¬Ó¬˝◊√ Œ¸Ãµ˚«À˘±Àfl¡¬ı˛ ’ÚôL
¬ÛÔ˚±Sœ ’±˜±À√¬ı˛ ˆ¬±¯∏±˙ø˝√√À√¬ı˛ ˙¬ı±Ò±À¬ı˛ ˜≈Àͬ± ˜≈Àͬ± ¬ı˛Mê√À·±˘±¬Û Â√øάˇÀ˚˛
õ∂øÓ¬:±¬ıX ˝√√À¬ı ¤˝◊√ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı±¸œñ ë≈√–À‡¬ı˛ øÓ¬ø˜À¬ı˛ ˚ø√ ;À˘ Ó¬¬ı ˜e˘
’±À˘±fl¡º Ó¬À¬ı Ó¬±˝◊√ Œ˝√√±fl¡º ˜‘Ó¬≈ … ˚ø√ fl¡±ÀÂ√ ’±ÀÚ ŒÓ¬±˜±¬ı˛ ’˜‘Ó¬˜˚˛ Œ˘±fl¡º
Ó¬À¬ı Ó¬±˝◊√ Œ˝√√±fl¡ ............ííº

28

ë똱ӑ¬ˆ¬±¯∏± ø¬ı¯∏˚˛È¬±˝◊√ ’±ôLÊ√«±øÓ¬fl¡íí
’±¬ı˛ ëŒ√˙Àõ∂˜í Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¶ö±Úœ˚˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±
øÚ˙œÔ¬ı˛?Ú √±¸
¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛ ø¬ıøˆ¬iß Œ√À˙ ø¬ıøˆ¬iß Ê√±øÓ¬¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ õ∂øÓ¬ ø¬ıøˆ¬iß
˙±¸fl¡À·±á¬œ¬ı˛ ∆¬ı˜±Ó‘¬¸≈˘ˆ¬ ’±‰¬¬ı˛ÀÌ ¬ıUˆ¬±¯∏± ’¬ıÀ˝√√ø˘Ó¬ › ø¬ı¬Ûiߺ Ê√±˜«±Ú
˘…±e≈À˚˛Ê√ Œ¸±¸±˝◊√øȬ ø¬ıù´ ¸˜œé¬± fl¡À¬ı˛ Œ˚ Ó¬Ô… ά◊À~‡ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú Ó¬±ÀÓ¬
¬Û‘øÔ¬ıœÀÓ¬ ¬ıÓ«¬˜±ÀÚ 6 ŒÔÀfl¡ 7 ˝√√±Ê√±¬ı˛ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’øô¶Q ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º Ó¬±¬ı˛±
·ˆ¬œ¬ı˛ ά◊À¡Z· õ∂fl¡±˙ fl¡À¬ı˛Ú Œ˚ ’¬ıÀ˝√√˘±˚˛ ’Ú±√À¬ı˛ ά◊À¬Û鬱˚˛ ¤˝◊√ ˙Ó¬±sœÀÓ¬
90 ˙Ó¬±—˙ ˆ¬±¯∏± ø¬ı˘œÚ ˝√√À˚˛ ˚±À¬ıº ¬ı±øfl¡ Œ˚&À˘± Ô±fl¡À¬ı ¬ÛÀ¬ı˛¬ı˛
˙Ó¬±sœÀÓ¬ Ó¬±¬ı˛ 75 ˙Ó¬±—˙ ø¬ıù´ ŒÔÀfl¡ Œ˜±ÀÂ√ ˚±À¬ıº ˆ¬±¯∏± ∆¬ıø‰¬ÀS…
ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ı¯∏« ’ÚÚ…º ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏« Ê√œ¬ıôL ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¸—‡…± 3,372øȬº ’Ó¬…ôL
¬Ûø¬ı˛Ó¬±À¬Û¬ı˛ ø¬ı¯∏˚˛ Œ˚, ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¸—ø¬ıÒ±ÀÚ¬ı˛ ’©Ü˜ Ó¬±ø˘fl¡±˚˛ ¤‡Ú› ¬Û˚«ôL
¶§œfl‘¡øÓ¬õ∂±5 ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¸—‡…± ˜±S 22øȬº ¤˝◊√ 22øȬ ˆ¬±¯∏±› Œfl¡fœ˚˛ ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛
‘√ø©ÜÀÓ¬ ¸˜¬Û˚«±˚˛ˆ¬≈Mê√ Ú˚˛º ¤˝◊√ ˆ¬±¯∏±&À˘± ¸˜‘Xfl¡¬ı˛À̬ı˛ Œé¬ÀS Œfl¡fœ˚˛
¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ ’Ô« ¬ı¬ı˛±ÀV √±èÌ ∆¬ı¯∏˜… ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º ¤˝◊√ ∆¬ı¯∏˜…-¬Û鬬۱øÓ¬Q qÒ≈
ø¬ıÀˆ¬Ò ¸‘ø©Ü fl¡À¬ı˛ Ú± ¸—‚±ÀÓ¬¬ı˛› Ê√ij Œ√˚˛º ¤˝◊√ ∆¬ı¯∏˜…˜”˘fl¡ ‘√ø©Üˆ¬øe¬ı˛
¬Ûø¬ı˛¬ıÓ¬«Ú ¤¬ı— ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ¸•ÛÀfl«¡ ¸À‰¬Ó¬Ú fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ¸≈¬ı˛é¬±
ø√¬ıÀ¸¬ı˛ õ∂À˚˛±Ê√Úœ˚˛Ó¬±› ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛Ì fl¡¬ı˛±›
’¬Ûø¬ı˛˝√ ±˚«º ¸—ø¬ıÒ±Ú ¶§œfl‘¡Ó¬ Ú˚˛ ˆ¬±¯∏±&À˘± ’¬ıÀ˝√√˘±, ά◊À¬Û鬱˚˛ ›
ø¬ıù´±˚˛ÀÚ¬ı˛ ‰¬±À¬Û ˘œÚ ˝√√›˚˛±¬ı˛ ¬ÛÀÔº ø¬ı¬Ûiß ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ¬ı˛é¬± fl¡¬ı˛± ¤¬ı— ˆ¬±¯∏±¬ı˛
’øÒfl¡±¬ı˛Àfl¡ ¶§œfl‘¡øÓ¬ Œ√›˚˛±¬ı˛ ά◊ÀVÀ˙… 1996 ¸±À˘ ¬ı˛±©Ü™¸—À‚¬ı˛ ¬ı±À¸«À˘±Ú±
¸À•ú˘ÀÚ ˆ¬±ø¯∏fl¡ ’øÒfl¡±¬ı˛Àfl¡ ø¬ıù´Ê√ÚœÚ Œ‚±¯∏̱ fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛ÀÂ√º ø¬ıøˆ¬iß
ˆ¬±¯∏± ¸•ÛÀfl«¡ ¸À‰¬Ó¬Ú fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ˆ¬±¯∏±¬ıËÓ¬œ Ê√Ú·Ì Œfl¡fœ˚˛
¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ øÚfl¡È¬ 1961 ¸±À˘¬ı˛ 19À˙ Œ˜ ¤fl¡±√˙ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√À√¬ı˛ øÚÀ˚˛
Œ˚ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ ˝√√À˚˛ÀÂ√ Œ¸˝◊√ Œ¶Ü˙ÚÀfl¡ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú ø˙˘‰¬¬ı˛ Ú±˜fl¡¬ı˛À̬ı˛
’±À¬ı√Ú Œfl¡fœ˚˛ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ fl¡Ó‘¬«fl¡ √±è̈¬±À¬ı ά◊À¬Ûøé¬Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√º ’¬Û¬ı˛ø√Àfl,¡
øS¬Û≈¬ı˛±¬ı˛ ¬ı±˜ÙˬKI◊ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ¸•ÛÀfl«¡ ø¬ıøˆ¬iß ˆ¬±¯∏± Œ·±á¬œ¬ı˛ Ê√Ú·ÌÀfl¡
¸À‰¬Ó¬Ú fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… 19Œ˙ Œ˜ ¬ı˛Mê√Á¡¬ı˛± ø√¬ı¸Àfl¡ ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ¬Û˚«±À˚˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±
¸≈¬ı˛é¬± ø√¬ıÀ¸¬ı˛ ˜˚«±√±˚˛ ˆ¬”ø¯∏Ó¬ fl¡À¬ı˛ ¤fl¡ ά◊8˘ ’±À˘±fl¡¬ıøÓ¬«fl¡± õ∂;ø˘Ó¬
fl¡À¬ı˛Úº ø¬ıÀù´¬ı˛ ά◊À¬Ûøé¬Ó¬ Ú±Ú± ¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ¸¬ı«õ∂˚ÀP
¸≈¬ı˛é¬± fl¡¬ı˛±¬ı˛ ¬ı±Ó«¬± Œ¬ÛÓÀÂ√ øÀ˘Úº øS¬Û≈¬ı˛±¬ı˛ ¬ı±˜ÙˬKI◊ ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ ¤˝◊√ ‹øÓ¬˝√√±ø¸fl¡
ø¸X±ÀôL¬ı˛ ¸≈Ù¬˘ ˝√√À¬ı ¸≈”√¬ı˛õ∂¸±¬ı˛œº øS¬Û≈¬ı˛± ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ ά◊2‰¬ ø˙鬱˜Laœ ’øÚ˘
¸¬ı˛fl¡±¬ı˛› ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√Ú… øÚÀ¬ıø√Ó¬ õ∂±Ìº øÓ¬øÚ› ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛
‹øÓ¬˝√√…˜øGÓ¬ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ‹øÓ¬˝√√±ø¸fl¡ &èQ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ø¬ıøˆ¬iß
¬ı˛±ÀÊ√… ¤¬ı— ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¬ı±˝◊√À¬ı˛ õ∂øÓ¬øá¬Ó¬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ fl¡±ÀÊ√ ¬ı˛Ó¬ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√Úº ¬ı¬ı˛±fl¡
ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ¬ı˛Mê√¶ß±Ó¬ ¬ı˝√√˜±Ú ˆ¬±¯∏± ¸—¢∂±À˜¬ı˛ Œ·Ã¬ı˛À¬ı±8˘ ‹øÓ¬˝√√…Àfl¡
ˆ¬ø¬ı¯∏…ÀÓ¬¬ı˛ ‰¬˘˜±Ú Ò±¬ı˛±˚˛ ’±¬ı˛› ’Ô«¬ı˝√√ ’±¬ı˛› ¸Ê√œ¬ı ¤¬ı— ’±Ò≈øÚfl¡
’¢∂·±˜œ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ø‰¬ôL±˚˛, ˆ¬ø¬ı¯∏…ÀÓ¬¬ı˛ Ê√Ú¸˜±ÀÊ√ ¤˝◊√ ‹øÓ¬À˝√√…¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±Àfl¡
¬Û≈ÚÊ«√œø¬ıÓ¬ fl¡À¬ı˛ ¬ı˛±‡±¬ı˛ √±ø˚˛Q ’±˜±À√¬ı˛º ·ÌÓ¬±øLafl¡ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¬ı‘˝√M√¬ı˛

¬Ûø¬ı˛¸À¬ı˛ ¤˝◊√ Œ·Ã¬ı˛À¬ı±8˘ ‹øÓ¬˝√√…Àfl¡ ¶ö±Ú fl¡À¬ı˛ ø√ÀÓ¬ ¸é¬˜ ˝√√À˘ ¬ı˛Mê√¶ß±Ó¬
¬ı˝√√˜±Ú ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘Ú ˝√√À¬ı ¸±Ô«fl¡ › ’Ô«¬ı˝√√º
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ &èQ ’¬Ûø¬ı˛¸œ˜ ø¬ıÀ¬ı‰¬Ú± fl¡À¬ı˛ ˝◊√ά◊ÀÚÀ¶®±¬ı˛ õ∂øÓ¬À¬ı√ÀÚ
¬ı˘± ˝√√À˚˛ÀÂ√ Œ˚, ø˙q¬ı˛ ˚Ô±Ô« ø¬ıfl¡±˙ ¸±ÒÀÚ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜±Ò…À˜ ø˙鬱¬ı˛
Œfl¡±Ú› ø¬ıfl¡ä ŒÚ˝◊√º ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ø˙鬱¬ı˛ ˜±Ò…˜ fl¡¬ı˛±¬ı˛ √±ø¬ı øÚÀ˚˛ ¬ı¬ı˛±fl¡
ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛ 1972 ¸±À˘ ¤fl¡Ê√Ú, 1986 ¸±À˘ ≈√Ê√Ú, 1996 ¸±À˘
¤fl¡Ê√Ú Ê√œ¬ıÚ Î¬◊»¸·« fl¡À¬ı˛ ø¬ıÀù´¬ı˛ ¬ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ Œ·Ã¬ı˛¬ı˜˚˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸
¸‘ø©Ü fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ &èQ ’¬Ûø¬ı˛¸œ˜º ˚ø√› ø¬ıÀù´¬ı˛ ø¬ıøˆ¬iß ¸˜±ÀÊ√ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±
¸•ÛÀfl«¡ ¤fl¡ Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ ø˙øé¬Ó¬ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ø¬ı¬ı˛+¬Û Ò±¬ı˛Ì± õ∂±‰¬œÚfl¡±˘ ŒÔÀfl¡
¬ı˛À˚˛ÀÂ√º ¤‡Ú› ’±ÀÂ√º Ê√ijfl¡±˘ ŒÔÀfl¡ ¬ıU ¬ı±Ò± ø¬ı¬ÛøM√√ ’øÓ¬Sê˜ fl¡À¬ı˛
ø¬ıÀù´¬ı˛ ø¬ıøˆ¬iß Ê√±øÓ¬ Œ·±á¬œ¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±&À˘± õ∂øÓ¬øá¬Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√º ¬ı±—˘±
ˆ¬±¯∏±› Ú±Ú± õ∂øÓ¬fl”¡˘ ’¬ı¶ö± ’øÓ¬Sê˜ fl¡À¬ı˛ ø¬ıfl¡ø˙Ó¬ › ¸˜‘X ˝√√À˚˛ÀÂ√º
¤fl¡¸˜˚˛ ¸—¶‘®Ó¬, ˘±øÓ¬Ú, ’±¬ı˛ø¬ı Ò˜«œ˚˛ ˆ¬±¯∏± ¬ıÀ˘ ø˙øé¬Ó¬ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛
fl¡±ÀÂ√ ’øÓ¬ ˜˚«±√±¸•Ûiß øÂ√˘º Ó¬±¬ı˛± ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ’¬ıÀ˝√√˘± fl¡¬ı˛ÀÓ¬Úº
Ó¬±À√¬ı˛ ˜ÀÚ±ˆ¬±¬ı øÂ√˘ ’ø˙øé¬ÀÓ¬¬ı˛ Ê√Ú… ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±º ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ¤fl¡√˘
ø˙øé¬Ó¬ ˜±Ú≈¯∏ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ά◊À¬Û鬱 fl¡À¬ı˛ øÚÀÊ√¬ı˛ Œ|á¬Q õ∂√˙«ÀÚ¬ı˛ Ê√Ú…
ø¬ıøˆ¬iß Î¬◊ißÓ¬ ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ’±˚˛M√ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¸À‰¬©Ü ¬ı˛À˚˛ÀÂ√Úº ¬ÛøGÓ¬ Ê√›˝√√¬ı˛˘±˘
ŒÚÀ˝√√è fl¡±ù¨œø¬ı˛ ¬ÛøGÓ¬ Ó¬±¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± fl¡±ù¨œø¬ı˛ ¬ı± ά◊M√¬ı˛õ∂À√À˙ ¬ı¸¬ı±¸
fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… ø˝√√øµ› øÂ√˘ Ó¬±¬ı˛ ˆ¬±¯∏±º øfl¡c øÓ¬øÚ fl¡±ù¨œø¬ı˛ ¬ı± ø˝√øµÀÓ¬ fl¡Ô±
Ú± ¬ıÀ˘ ¬ı±øάˇÀÓ¬ ˝◊√ —À¬ı˛øÊ√ÀÓ¬ fl¡Ô±¬ı±Ó«¬± ¬ı˘ÀÓ¬Ú ¬ıÀ˘ qÚ± ˚±˚˛º ¤˝◊√
˜±Úø¸fl¡Ó¬± øÂ√˘ ˜±˝◊√Àfl¡À˘¬ı˛›º ˜±˝◊√Àfl¡˘ ˜Ò≈¸Ò” Ú √M√ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ’¬ıÀ˝√√˘±
fl¡À¬ı˛ ˝◊√—À¬ı˛øÊ√ ˆ¬±¯∏±˚˛ ¸±ø˝√√Ó¬… ‰¬‰«¬± fl¡À¬ı˛ ¬ıÀ¬ı˛Ì… ˝√√ÀÓ¬ Œ‰¬À˚˛øÂ√À˘Úº ¬ı±ô¶¬ı
Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ’øˆ¬:Ó¬±˚˛ øÓ¬øÚ Î¬◊¬Û˘øt fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Ú Œ˚ ¬ıeˆ¬±G±À¬ı˛ ø¬ıø¬ıÒ
¬ı˛Ó¬Ú ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ¬ı˛+¬Û‡øÚ ë¬Û”Ì«˜øÚÊ√±À˘í ¬Ûø¬ı˛À˙À¯∏ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±˚˛ ¸±ø˝√√Ó¬…
‰¬‰«¬± fl¡À¬ı˛ ˜±˝◊√Àfl¡˘ ’¸±Ò±¬ı˛Ì õ∂øÓ¬ˆ¬±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛ Œ¬ı˛À‡ ø·À˚˛ÀÂ√Úº õ∂fl‘¡Ó¬
¸Ó¬… ˝√√˘ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Œfl¡±Ú› ø¬ıfl¡ä ŒÚ˝◊√º Ê√œ¬ıÚ ø¬ıfl¡±À˙¬ı˛ Ê√Ú… ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±
˜±Ó‘¬≈√* ¸˜º ’±˜±À√¬ı˛ Ò˜«¢∂Lö&À˘± ¸—¶‘®Ó¬ ˆ¬±¯∏±˚˛ ¬ı˛ø‰¬Ó¬º ¸—¶‘®Ó¬ ˆ¬±¯∏±
ŒÔÀfl¡ ¬ı±—˘±˚˛ ˚±¬ı˛± ’Ú≈¬ı±√ fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Ú ¤fl¡√˘ ¬ÛøGÓ¬ Ó¬±À√¬ı˛ ’øˆ¬˙±¬Û
ø√À˚˛ ¬ıÀ˘øÂ√À˘Úñ
’©Ü±√˙ ˜±Ú¬ı|n∏Q± Œ¬ı˛Ã¬ı˛¬ı— Ú¬ı˛fl¡— ¬ıËÀÊ√»
˜≈¸˜±Ú ¸˜±ÀÊ√› ¤ Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ ˜±Úø¸fl¡Ó¬± ø¬ı¬ı˛±Ê√ fl¡À¬ı˛º fl¡ø¬ı ˜≈Ó¬±ø˘À¬ı¬ı˛
¤fl¡øȬ fl¡ø¬ıÓ¬±˚˛ ¬Û±›˚˛± ˚±˚˛
˜≈¸˘˜±Ú ˙±¶a fl¡Ô± ¬ı±—˘±˚˛ fl¡ø¬ı˛˘≈
¬ıU ¬Û±¬Û ∆˝√√˘ Œ˜±¬ı˛ øÚ(˚˛ Ê√±øÚ˘≈º
õ∂ˆ¬≈Q fl¡¬ı˛±¬ı˛ ‘√ø©Üˆ¬eœ ŒÔÀfl¡ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ’¬ıÀ˝√√˘± fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛º
¬Û”¬ı« ¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¬ıÀÓ«¬ ά◊≈√« ¬ı˛±©Ü™ ˆ¬±¯∏± fl¡¬ı˛±¬ı˛
¬’¬Û¬ı˛ ¬Û‘ᬱ˚˛

29

ë똱ӑ¬ˆ¬±¯∏± ø¬ı¯∏˚˛È¬±˝◊√ ’±ôLÊ√«±øÓ¬fl¡íí
’±¬ı˛ ëŒ√˙Àõ∂˜í Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¶ö±Úœ˚˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±
ά◊À√…±Mê√±À√¬ı˛ ˜ÀÒ… ά◊2‰¬¬ıÀ·«¬ı˛ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛±› øÂ√À˘Úº ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏«¬ı˛ ø¬ıøˆ¬iß
¬ı˛±ÀÊ√… ¬ıÓ«¬˜±ÀÚ ø¬ıøˆ¬iß √˘œ˚˛ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√Ú Ó¬±À√¬ı˛ ˆ¬±¯∏±ÚœøÓ¬ ˘é¬…
fl¡¬ı˛À˘ ˆ¬±¯∏± ¸•ÛÀfl«¡ ø¬ıøˆ¬iß ˙±¸fl¡ √À˘¬ı˛ ‘√ø©Üˆ¬øe¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛ ¬Û±›˚˛±
˚±˚˛º ¬Ûø(˜¬ı±—˘± › øS¬Û≈¬ı˛±˚˛ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√ ¬ı±˜ÙˬKI◊ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ › ’Ú…±Ú… ¬ı˛±Ê…√
˙±¸Ú fl¡¬ı˛ÀÂ√ fl¡—À¢∂¸ ø¬ıÀÊ√ø¬Û õ∂ˆ¬‘øÓ¬ õ∂ˆ¬≈Qfl¡±¬ı˛œ ÒøÚfl¡ Œ|ø̬ı˛ √˘º øS¬Û≈¬ı˛±
¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛ ¬ı±˜ÙˬKI◊ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ëfl¡fl¡¬ı¬ı˛fl¡í ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬ ø√À˚˛ÀÂ√Úº ’ÀÚfl¡
ά◊¬ÛÊ√±øÓ¬¬ı˛ ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ¸˜‘X fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ‰¬©Ü± fl¡¬ı˛ÀÂ√Úº fl¡—À¢∂¸ ˙±¸ÀÚ
ά◊¬ÛÊ√±øÓ¬À√¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ά◊À¬Ûøé¬Ó¬ øÂ√˘º ›øάˇ˙±˚˛› øÂ√˘ fl¡—À¢∂¸ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛º
ø¬ı˙±˘ ›øάˇ˙± ¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛ øS˙øȬ ŒÊ√˘±˚˛ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛± ¬ı±¸ fl¡À¬ı˛Úº ›øάˇ˙±¬ı˛
√Gfl¡±¬ı˛ÀÌ…¬ı˛ ά◊¡Z±dÀ√¬ı˛ ¬ıU ¬ı±—˘± ¶≈®˘ øÂ√˘º ≈√øȬ fl¡À˘Ê√ ¶ö±¬ÛÚ fl¡¬ı˛±
˝√√À˚˛øÂ√˘º ¬ıÓ«¬˜±ÀÚ Ó¬± Ò√ı—À¸¬ı˛ ¬ÛÀÔº fl¡±¬ı˛±¬Û≈Ȭ ˜˘fl¡±Úø·ø¬ı˛ ŒÊ√˘±˚˛ ¬ıU
¬ı±—˘± ¶≈®˘ øÂ√˘º ¬ıÓ«¬˜±ÀÚ ¤fl¡øȬ› ¬ı±—˘± ¶≈®˘ ŒÚ˝◊√º øfl¡ ›øάˇ˙± øfl¡ ø¬ı˝√√±À¬ı˛
¬ı±—˘± ¶≈®˘ ø¬ıÀ˘±¬Û fl¡¬ı˛± ˝√√À26√º ˚±¬ı˛± ’±ÀÂ√Ú Ó¬±¬ı˛±› ¸˜˚˛˜ÀÓ¬± Œ¬ıÓ¬Ú
¬Û±À26√Ú Ú±º ’¬Û¬ı˛ø√Àfl¡, ¬Ûø(˜¬ı±—˘±¬ı˛ ¬ı±˜ÙˬKI◊ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ø¬ıøˆ¬iß ˆ¬±¯∏±¬ı˛
˚Ô±À˚±·… ˜˚«±√± Œ√›˚˛±¬ı˛ Ê√Ú… ŒÚ¬Û±ø˘ ø˝√ø√µ ά◊≈√« ¸“±›Ó¬±ø˘ ’…±fl¡±Àάø˜
¶ö±¬ÛÚ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº øÚÊ√ øÚÊ√ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±˚˛ ø˙鬱˘±ˆ¬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… ¬Ûø(˜¬ı±—˘±¬ı˛
¬ı±˜ÙˬKI◊ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ŒÚ¬Û±ø˘, ø˝√√øµ, ά◊≈√«, ›øάˇ˚˛±, ŒÓ¬À˘& ˜±Ò…À˜¬ı˛ ø¬ı√…±˘À˚˛
’±øÔ«fl¡ ¸˝√√±˚˛Ó¬± ø√À˚˛ ¬Ûάˇ±¬ı˛ Œ˚ ¸≈À˚±· ¸‘ø©Ü fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú Ó¬± ’±¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛
Œfl¡±Ô±› ŒÚ˝◊√º Ó≈¬˜≈˘ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ˜Ò… ø√À˚˛ ¬ı±˜ÙˬKI◊ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ŒÚ¬Û±ø˘ ›
¸“±›Ó¬±ø˘ ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ¸—ø¬ıÒ±ÀÚ¬ı˛ ’©Ü˜ Ó¬±ø˘fl¡±ˆ¬≈Mê√ fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Úº ¬Ûø(˜¬ıe
ø¬ıÒ±Ú¸ˆ¬±˚˛ ‹øÓ¬˝√√…˜øGÓ¬ ¸“±›Ó¬±ø˘ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¸±—ø¬ıÒ±øÚfl¡ ¶§œfl‘¡øÓ¬¬ı˛ Ê√Ú…
õ∂ô¶±¬ı ·‘˝√œÓ¬ ˝√√À˚˛øÂ√˘º Ó¬± Œfl¡fœ˚˛ ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ øÚfl¡È¬ Œ¬Û˙ fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛øÂ√˘º
Ó¬±¬ı˛¬Û¬ı˛› ¶§œfl‘¡øÓ¬ Œ˜À˘øÚº ¤¬ı˛Ê√Ú… Ó≈¬˜≈˘ ’±Àµ±˘Ú fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√˚˛º ’¬ıÀ˙À¯∏
2003 ¸±À˘¬ı˛ 23À˙ øάÀ¸•§¬ı˛ ¸—ø¬ıÒ±ÀÚ¬ı˛ 10 Ó¬˜ ¸—À˙±ÒÀÚ¬ı˛ ¸±˝√√±À˚…
¸“±›Ó¬±˘ ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ¸±—ø¬ıÒ±øÚfl¡ ˜˚«±√± Œ√›˚˛± ˝√√˚˛º

ˆ¬±¯∏±&À˘±Àfl¡ Ú±Ú± õ∂øÓ¬fl”¡˘ ’¬ı¶ö±¬ı˛ ˜Ò… ø√À˚˛ ’¢∂¸¬ı˛ ˝√√ÀÓ¬ ˝√√˚˛º
¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± › Ú±Ú± õ∂øÓ¬fl”¡˘ ’¬ı¶ö± ’øÓ¬Sê˜ fl¡À¬ı˛ ø¬ıfl¡ø˙Ó¬ › ¸˜‘X
˝√√À˚˛ÀÂ√º ¬Û‘øÔ¬ıœÀÓ¬ 6 ŒÔÀfl¡ 7 ˝√√±Ê√±¬ı˛ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’øô¶Q ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º ˆ¬±¯∏±&À˘±
˜˚«±√± ¸•Ûiß Ú± ˝√√›˚˛±˚˛ ¤˝◊√ ø¬ıÀù´¬ı˛ 95 ˙Ó¬±—˙ ˜±Ú≈¯∏ ¬ıÓ«¬˜±ÀÚ ˜±S
100øȬ ˆ¬±¯∏±˚˛ fl¡Ô± ¬ıÀ˘Úº ’±¬ı±¬ı˛ ¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛ ’ÀÒ«fl¡ ˜±Ú≈¯∏ fl¡Ô± ¬ıÀ˘Ú
˜±S 8øȬ ˆ¬±¯∏±˚˛º ¤˝◊√ 8øȬ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜ÀÒ… ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± 6ᬠ¶ö±ÀÚ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º
¤˝◊√ ˆ¬±¯∏±&À˘± ˚Ô±SêÀ˜ñ ‰¬œÚ±, ˝◊√—À¬ı˛øÊ√, ø˝√√øµ, Œ¶ÛøÚ¸, è˙, ¬ı±—˘±,
’±¬ı˛¬ıœ › ¬ÛÓ≈¬√«ø·Ê√º ø¬ıÀù´¬ı˛ ’¬ıÀ˝√√ø˘Ó¬ ˆ¬±¯∏±&À˘±Àfl¡ ˜˚«±√±¸•Ûiß fl¡¬ı˛±¬ı˛
Ê√Ú… ¬ı˛±©Ü™¸—‚ ˆ¬±ø¯∏fl¡ ’øÒfl¡±¬ı˛Àfl¡ ø¬ıù´Ê√ÚœÚ Œ‚±¯∏̱ fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛ÀÂ√º
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’¬Ûø¬ı˛¸œ˜ &èQ › Œ‰¬Ó¬Ú± ¸•Ûiß fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… ëø¬ıù´
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ¸—¶ö±í fl¡±Ú±Î¬±¬ı˛ ˆ¬…±Ç≈ˆ¬±À¬ı˛ ¬ı±—˘±À√À˙¬ı˛ ˙ø˝√√√ ø√¬ı¸ 21À˙
ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛ ë’±ôLÊ«±øÓ¬fl¡ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ø√¬ı¸í ø˝√√À¸À¬ı ¬Û±˘Ú fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… õ∂ô¶±¬ı
fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Úº ¤˝◊√ ¸À•ú˘Ú ’Ú≈øá¬Ó¬ ˝√√˚˛ 29 ˜±‰«¬ 1998 ¸±À˘º ¸À•ú˘ÀÚ¬ı˛
¤˝◊√ õ∂ô¶±À¬ı ¸±Ó¬øȬ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ 10 Ê√Ú ˚˙¶§œ ˆ¬±¯∏±ø¬ı√ ¶§±é¬¬ı˛ fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Úº
¤¬ı˛± øÂ√À˘Úñ ’…±˘±¬ı±È«¬ øˆ¬ÚÊ√Ú, fl¡±¬ı˛˜…±ÚøSêÀ¶Ü±¬ı±˘, ŒÊ√¸Ú ˜ø¬ı˛Ú,
¸≈¸±Ú ˝√√±øÊ√Úø¬ı, Œfl¡˘øˆ¬Ú ‰¬±›, Ú±¸ø¬ı˛Ú ˝◊√¸˘±˜, ø¬ı˛Ú±ÀÓ¬ ˜±øÈ«¬Ú¸, fl¡è̱
Œ˚±˙œ, ¬ı˛øÙ¬fl≈¡˘ ˝◊√¸˘±˜ ¤¬ı— ’±s≈˘ Œ¸˘±˜º ¤˝◊√ õ∂ô¶±À¬ı¬ı˛ øˆ¬øM√√ÀÓ¬
1999 ¸±À˘¬ı˛ 17˝◊√ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛ ø¸X±ôL ’Ú≈˚±˚˛œ 21Œ˙ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛ ø√¬ı¸Àfl¡
ë’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ø√¬ı¸í ¬ıÀ˘ Œ‚±¯∏̱ fl¡À¬ı˛Úº ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√Ú…
øÚÀ¬ıø√Ó¬ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¬ı˛Mê√Á¡¬ı˛± 21Œ˙ ŒÙ¬¬ıËn˚∏ ±˛ ø¬ı˛ ø√ÚøȬ ’±Ê√ ø¬ıù´ ¶§œfl‘¡Ó¬
Œ·Ã¬ı˛À¬ı ˆ¬”ø¯∏Ó¬º ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ¸•ÛÀfl«¡ ¸À‰¬Ó¬Ú fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… ø¬ı¬ı˛±˜˝√√œÚ ά◊À√…±·
¢∂˝√Ì fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√À¬ıº øS¬Û≈¬ı˛± ¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛ ¬ı±˜ÙˬKI◊ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ 19À˙ Œ˜ ø√¬ı¸Àfl¡ ¤˝◊√
ά◊À√…±· ŒÚ›˚˛±¬ı˛ Ê√Ú… 똱ӑ¬ˆ¬±¯∏± ¸≈¬ı˛é¬± ø√¬ı¸í ¬ıÀ˘ Œ‚±¯∏̱ fl¡À¬ı˛ ˆ¬±¯∏±
¸•ÛÀfl«¡ ¸À‰¬Ó¬Ú fl¡¬ı˛±¬ı˛ &èQ¬Û”Ì« ¬ı±Ó«¬± ’¬ıÀ˝√√ø˘Ó¬ ˆ¬±¯∏±ˆ¬±¯∏œ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ fl¡±ÀÂ√
Œ¬ÛÓÀÂ√ ø√À˚˛ÀÂ√Úº ¤˝◊√ ¬Û√Àé¬¬Û ’Ó¬…ôL &èQ¬Û”̺«

30

ë똱ӑ¬ˆ¬±¯∏± ø¬ı¯∏˚˛È¬±˝◊√ ’±ôLÊ√«±øÓ¬fl¡íí
’±¬ı˛ ëŒ√˙Àõ∂˜í Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¶ö±Úœ˚˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±
’Ú≈¬ı˛+¬Û± ø¬ıù´±¸
¬ı¬ı˛±fl¡ˆ¬≈¬ıÀÚ¬ı˛ ·Ì˜±ÚÀ¸ ’øÚ¬ı«±Ú √œ¬Ûø˙‡±¬ı˛+À¬Û ¬Û=±˙ ¬ıÂ√À¬ı˛¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛S꘱
Œ˙À¯∏ ά◊øÚÀ˙ Œ˜ñ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√À√¬ı˛ ’±R√±ÀÚ¬ı˛ õ∂Ô˜ ø√ÚøȬ ¤¬ı±¬ı˛ ¸≈¬ıÌ«
Ê√˚˛ôLœ ¬ı¯∏« ’øÓ¬Sê˜ fl¡¬ı˛À¬ıº ¬Û=±À˙ ¬ıÂ√À¬ı˛¬ı˛ ¶ú‘øÓ¬¸•Û√Àfl¡ ˙Ó¬ ¬ı=±Ú±¬ı˛
˜ÀÒ…› ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏ ¬ı≈Àfl¡ ’±“fl¡Àάˇ ÒÀ¬ı˛ Œ¬ı˛À‡ÀÂ√º Ó¬±˝◊√ Œ·Ã¬ı˛¬ı fl¡‡Ú˝◊√
•°±Ú ˝√√¬ı±¬ı˛ Ú˚˛º ά◊M√¬ı˛-¬Û”¬ı« ¬ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ÷˙±Ú Œfl¡±ÀÌ õ∂±øôLfl¡Ó¬˜ ’¬ı¶ö±Ú,
¬ıø˝√√«ø¬ıÀù´¬ı˛ ¸Àe ¸˝√√Ê√ › ¸≈·˜ Œ˚±·±À˚±· ¬ı…¬ı¶ö± ŒÔÀfl¡ ¬ıø=Ó¬ ˜±Ú≈¯∏
¬ı¬ı˛±fl¡ˆ¬≈¬ıÀÚ¬ı˛ ¤fl¡À˜¬ı±ø¡ZÓ¬œ˚˛˜ ¤˝◊√ Œ·Ã¬ı˛¬ıô¶yøȬÀfl¡ ø‰¬¬ı˛¶ö±˚˛œ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Œ‰¬À˚˛
·Ó¬ ¤fl¡√˙fl¡ ÒÀ¬ı˛ øÓ¬À˘ øÓ¬À˘ ˙øMê√ ¸—˝√√Ó¬ fl¡À¬ı˛ ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ¬ı˛
Ú±À˜¬ı˛ ¸Àe 눬±¯∏± ˙ø˝√√√í ¤˝◊√ ˙s¬ıgøȬ ˚≈Mê√ fl¡¬ı˛¬ı±¬ı˛ Ê√Ú… õ∂±Ì¬ÛÌ Œ‰¬©Ü±
fl¡À¬ı˛ ‰¬À˘øÂ√˘º ˚‡Ú ¸˜˚˛ ¤À˘±, ˜ÀÚ ˝√√À˘± õ∂±Ìøõ∂˚˛ ¤˝◊√ √±ø¬ıøȬ ¬ı≈øÁ¡
¬Û”¬ı˛Ì ˝√√ÀÓ¬ ‰¬À˘ÀÂ√ Ó¬‡Ú˝◊√ ¸˜¢∂ ¬ı¬ı˛±fl¡¬ı±¸œ¬ı˛ õ∂¬ı˘ ˝◊√26√±¬ı˛ ¸—˝√√Ó¬ ˙øMê√Àfl¡
˜≈˝√”ÀÓ«¬ Ò”ø˘¸±» fl¡À¬ı˛ Œfl¡fœ˚˛ ¶§¬ı˛±©Ü™ ˜LaÀfl¡¬ı˛ Ó¬¬ı˛ÀÙ¬ ˚≈øMê√ Œ√øfl¡À˚˛ ¤˝◊√
√±ø¬ıÀfl¡ õ∂Ó¬…±‡…±Ú fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛øÂ√˘º Œfl¡Àf¬ı˛ ¬ı˛+Ϭˇ õ∂Ó¬…±‡…±ÀÚ¬ı˛ ’˜±Úø¬ıfl¡Ó¬±
¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏Àfl¡ ˝√√Ó¬¬ı±fl¡ fl¡À¬ı˛øÂ√˘º õ∂øÓ¬¬ı±À√¬ı˛ ˆ¬±¯∏±› Œ˚Ú ¸±˜ø˚˛fl¡
ˆ¬±À¬ı ô¶t ˝√√À˚˛ ø·À˚˛øÂ√˘º ’±‚±Ó¬È¬± øÂ√˘ ˜˜«±øôLfl¡ fl¡±¬ı˛Ì ’±˜±À√¬ı˛ ˆ¬±¯∏±,
’±˜±À√¬ı˛ Œ√˙Àõ∂˜Àfl¡ ’¬ı˜±ÚÚ± fl¡À¬ı˛ ë’±=ø˘fl¡í › ë¶ö±Úœ˚˛í ¤¸¬ı ø¬ıÀ˙¯∏Ì
Œ√›˚˛± ˝√√À˚˛øÂ√˘º ˙Ó¬ ≈√–À‡› øÚˆ¬‘Ó¬ ˜ÀÚ¬ı˛ Œfl¡±ÀÌ ¶ú‘øÓ¬¬ı˛ õ∂√œ¬Û ;±ø˘À˚˛
Œ¬ı˛À‡ ¸≈¬ıÌ«Ê√˚˛ôLœ ¬ı¯∏« Œ¬Ûø¬ı˛À˚˛ ¤˘±˜º ’±˜¬ı˛± øfl¡Â≈√ÀÓ¬˝◊√ ¸±Ò ø˜øȬÀ˚˛
¸≈¬ıÌ«Ê√˚˛ôLœ ά◊»¸¬ı ¬Û±˘Ú fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛˘±˜ Ú±º ¤˝◊√ ≈√–‡ Œ‚±‰¬¬ı±¬ı˛ Ú˚˛ Ó¬±˝◊√
‰¬±¬Û± fl¡±iß± ¸•§˘ fl¡À¬ı˛˝◊√ ’±˜±À√¬ı˛ ø√Ú &Ê√¬ı˛±Ú º
¤˝◊√ Ê√Ú¬ÛÀ√¬ı˛ ¬Û√±¬ı˘œ ˚‡Ú Œfl¡¬ı˘˝◊√ Ú± ¬Û±›˚˛±¬ı˛ ’‰¬ø¬ı˛Ó¬±Ô«Ó¬±˚˛
Œ¬ı√Ú±ø¬ıX ŒÔÀfl¡ ˚±˚˛ Ó¬‡Ú ¶§Ó¬˝◊√ ’±˜±À√¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±¬ı˛ Œ˜‚¬Û≈? Â√øάˇÀ˚˛
˚±˚˛ ’ôL«˜˝√√À˘º ø‰¬ôL±¬ı˛ ’±Ú±À·±Ú± ‰¬À˘ ≈√øȬ ;±˘±Ò¬ı˛± ø¬ıÀ˙¯∏ÌÀfl¡ ø‚À¬ı˛º
ø‰¬ôL±¬ı˛ ·ˆ¬œÀ¬ı˛ Î≈¬¬ı ø√À˚˛ Î≈¬¬ı≈ø¬ı˛¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ’Ú≈¸g±Ú ‰¬±ø˘À˚˛ fl¡±˘ fl¡±È¬±˘±˜º
Œˆ¬À¬ıøÂ√ ’ÀÚfl¡ Ó¬¬ı≈ Ó¬±¬ı˛ Œfl¡±Ú ¸≈øÚø«√©Ü ’±fl¡±¬ı˛ ø√ÀÓ¬ ¬Û±ø¬ı˛ Ú±º ’±Ê√ ¤˝◊√
¸˜ô¶ ˆ¬±¬ıÚ± ø‰¬ôL±¬ı˛ È≈¬fl¡À¬ı˛± &À˘±Àfl¡ ¤fl¡ ¸˜¢∂Ó¬±˚˛, ¸•Û”Ì«Ó¬±˚˛ Œ¬ÛÓÀÂ√
ø√ÀÓ¬ ‰¬±˝◊√ÀÂ√ ˜Úº ¸˜˚˛ ˝√√±ÀÓ¬ ŒÚ˝◊√ Œ¬ıø˙º ά◊øÚÀ˙ Œ˜í¬ı˛ ’±·˜Úœ qÚÀÓ¬
¬Û±ø26√º
¤‡Ú ’±˜±À√¬ı˛ ˆ¬±¯∏± øÚÀ˚˛ ≈√‰¬±¬ı˛ fl¡Ô± ¬ıø˘º ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± ¸≈õ∂±‰¬œÌ,
˝√√±Ê√±¬ı˛ ¬ıÂ√À¬ı˛¬ı˛ ‹øÓ¬˝√√… Ò±¬ı˛Ì fl¡À¬ı˛ ’±R¶ö fl¡À¬ı˛ ’±Ê√ Œ¸˝◊√ ˆ¬±¯∏± ˜˝√√œ˚˛±Úº
õ∂±‰¬œÚÓ¬¬ı˛ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏œ Ê√Ú¬ÛÀ√¬ı˛ Ê√œ¬ıÚ¶ÛµÚ ’±Ê√› ’±˜±À√¬ı˛ ¸—¶‘®øÓ¬ÀÓ¬
¸≈¶Û©Ü Â√±¬Û Œ¬ı˛À‡ ‰¬À˘ÀÂ√º ’øÓ¬ ¬ı‘˝√√±˚˛Ó¬ÀÚ¬ı˛ Œ¸˝◊√ ¬ıeˆ¬”À˜ ’=˘Àˆ¬À√
Œ˜Ãø‡fl¡ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏± øÂ√˘ ’ÀÚfl¡&ø˘º fl¡±˘SêÀ˜ Œ¸˝◊√ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏± &ø˘¬ı˛ ˜ÀÒ…
¤fl¡øȬ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏± ˜±Ú…Ó¬± Œ¬ÛÀ˚˛ ˚±˚˛º ¬ıÓ«¬˜±ÀÚ Œ¸˝◊√ ˆ¬±¯∏±¬ı˛+¬ÛøȬ ’±˜±À√¬ı˛

õ∂fl¡±˙˜±Ò…˜ ¬ı˛+À¬Û õ∂‰¬ø˘Ó¬ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º ¤˝◊√ õ∂¸Àe õ∂‡…±Ó¬ ˆ¬±¯∏± ·À¬ı¯∏fl¡
¬Ûø¬ıS ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ ¬ı…±‡…± õ∂øÌÒ±ÚÀ˚±·…º øÓ¬øÚ ¬ıÀ˘ÀÂ√Úñëë....... ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±
˜”˘Ó¬ Œ˜Ãø‡fl¡ ¬ı…¬ı˝√√±À¬ı˛ ¸œ˜±¬ıXº ¤fl¡±øÒfl¡ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏ ¤fl¡øȬ ø¬ıÀ˙¯∏
ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±Àfl¡ ˜±Ú… fl¡À¬ı˛ Œ˚Ȭ±Àfl¡ ˜±Ú… ά◊¬Ûˆ¬±¯∏± ø˝√√À¸À¬ı ¢∂˝√Ì fl¡À¬ı˛º ¤˝◊√
˜±Ú… ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±øȬ ˝√√À˚˛ ›Àͬ ¤fl¡øȬ ë¸≈¬Û±˚˛í ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±, ¸˜ô¶ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±&ø˘¬ı˛
˜±Ô±˚˛ Ô±fl¡± ë’øÓ¬í ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±º ¤˝◊√ ’øÓ¬ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±øȬ ’Ú… ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¸˜ô¶
˜±Ú≈¯∏ Œ˚˜Ú ëø˙©Üí ¬ı± ø¬ı√…±·Ó¬ ’±À˘±‰¬Ú±˚˛ ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛ fl¡À¬ı˛, ŒÓ¬˜øÚ Ó¬±Àfl¡
Œ˘‡±¬ı˛ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏± ø˝√√À¸À¬ı› Œ˜ÀÚ ŒÚ˚˛º øfl¡c Ó¬±À√¬ı˛ ’=À˘¬ı˛ Œ˚ ˆ¬±¯∏±øȬ
Ê√ij·Ó¬, Œ¸øȬ qÒ≈˝◊√ ˜≈À‡¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ¬ı± ‚À¬ı˛¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ˝√√À˚˛˝◊√ Ô±Àfl¡º
’±˜±À√¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ Ó¬±˝◊√ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¸—:±øȬ ¤˝◊√ ¬ı˛fl¡˜  . ¤fl¡±øÒfl¡ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±¬ı˛
˜±Ú≈¯∏ ˚ø√ ¤fl¡øȬ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±Àfl¡ 똱څí ø˝√√À¸À¬ı ¢∂˝√Ì fl¡À¬ı˛ Ó¬À¬ı fl¡Ô… ›
Œ˘‡… ˜±Ú… ά◊¬Ûˆ¬±¯∏± ¤¬ı— Ó¬±Àfl¡ 똱څí ø˝√√À¸À¬ı ¢∂˝√Ì fl¡¬ı˛± ¸˜ô¶ ¸˜±Ê√ˆ¬±¯∏±
[sociolist] ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±&ø˘¬ı˛ ¸˜¢∂ ø˜ø˘Ó¬ ¬ı˛+¬ÛøȬ˝◊√ ˝√√˘ ˆ¬±¯∏±ºíí
ά◊X‘øÓ¬  . Ê√·iß±Ô ‰¬Sê¬ıM√√œ«¬ı˛ Œ˘‡± ë¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ’±=ø˘fl¡ ˆ¬±¯∏±¬ı˛
’øˆ¬Ò±Ú › ˆ¬±¯∏±Ó¬Ní ¬ı˝◊√À˚˛¬ı˛ ˆ¬”ø˜fl¡±—À˙ ¬Ûø¬ıS ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ ¬ıMê√À¬ı…¬ı˛ ’—˙º
ά◊¬ÛÀ¬ı˛±Mê√ ¬ı…±‡…±¬ı˛ ’±À˘±Àfl¡ ’±˜±À√¬ı˛ ¸≈¶Û©Ü Ò±¬ı˛Ì±˚˛ ’±À¸ Œ˚ õ∂øÓ¬ø√Ú
’±˜¬ı˛± ‚À¬ı˛±˚˛±ˆ¬±À¬ı Œ˚ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±˚˛ fl¡Ô± ¬ıø˘ Ó¬±¬ı˛ ¸Àe ¸¬ı&ø˘ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏±¬ı˛
˜±Ú…Ó¬±õ∂±5 ëø˙©Üí ¬ı± ’øÓ¬ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏± ø˜ø˘À˚˛˝◊√ ’±˜±À√¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±º Ó¬‡Ú˝◊√
õ∂ùü ’±À¸ Ó¬±˝√√À˘ ’±˜±À√¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± fl¡œˆ¬±À¬ı ë’±=ø˘fl¡í ˝√√˚˛∑ Œ˚
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± 200 ¸±À˘ Ê√±øÓ¬¸—À‚¬ı˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬ÀÓ¬ ’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛
˜˚«±√± Œ¬ÛÀ˚˛ Œ·ÀÂ√ 21À˙ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛¬ı˛ ˆ¬±¯∏±˙ø˝√√√ ø√¬ı¸øȬÀfl¡ ë’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ø√¬ı¸í ¬ı˛+À¬Û Œ‚±¯∏̱¬ı˛ ˜±Ò…À˜ Œ¸˝◊√ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ’±=ø˘fl¡Ó¬±¬ı˛
Œ√±˝√√±˝◊√ Œ√›˚˛± Ò‘©ÜÓ¬± Â√±Î¬ˇ± øfl¡Â≈√ Ú˚˛º qÒ≈˜±S ¶ÛÒ«± Ú˚˛, ’±˜¬ı˛± ˆ¬±À˘±
fl¡À¬ı˛˝◊√ Ê√±øÚ ¤øȬ øÂ√˘ √œ‚«ø√Ú ÒÀ¬ı˛ ¬ı˛±Ê√…ô¶À¬ı˛ ¸≈¬Ûø¬ı˛fl¡øäÓ¬ ’øÓ¬ ‚‘Ì… ›
¸≈øÚø«√©Ü ¤fl¡øȬ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ά◊ÀV˙…¸±ÒÀÚ¬ı˛ ά◊¬Û±˚˛º Œfl¡Àf¬ı˛ ¶§¬ı˛±©Ü™˜LaÀfl¡¬ı˛
Œ‚±¯∏̱˚˛ Œ¸˝◊√ Â√˘Ú±¬ı˛ ¬ıø˝√√–õ∂fl¡±˙ ‚ÀȬÀÂ√º
’±˜¬ı˛± ˆ¬≈Mê√Àˆ¬±·œº øfl¡c ¤Àé¬ÀS ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√À√¬ı˛ õ∂øÓ¬ ¤¬ı—
Œ˚ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛ ¬ı˛é¬±¬ı˛ Ê√Ú… Ó“¬±¬ı˛± ’fl¡±Ó¬À¬ı˛ õ∂±Ì¬ıø˘ ø√À˚˛ÀÂ√Ú
Œ¸˝◊√ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ‰¬¬ı˛˜ ’¬Û˜±Ú fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛ÀÂ√ ¬ıÀ˘ ’±˜¬ı˛± Œ˚Ú ’±¬ı±¬ı˛ õ∂øÓ¬¬ı±À√¬ı˛
˙øMê√Àfl¡ ¸—˝√√Ó¬ fl¡À¬ı˛ Ó≈¬ø˘º ’±˜±À√¬ı˛ ˆ¬≈˘À˘ ‰¬˘À¬ı Ú± Œ˚ ¤¡Z±¬ı˛± ¬ı¬ı˛±fl¡
ˆ¬”‡ÀG¬ı˛ ˆ¬±¯∏±-¸—¶‘®øÓ¬·Ó¬, ¸±˜±øÊ√fl¡ ¬ıgÚ·Ó¬ ˜≈˜˝√√±Ú ‹øÓ¬˝√√… ¬Û¬ı˛•Û¬ı˛±Àfl¡
’¢∂±˝√√… fl¡À¬ı˛ ø˜Ô…±¬ı˛ ’±|˚˛ ŒÚ›˚˛± ˝√√À˚˛ÀÂ√º ά◊øÚÀ˙ Œ˜í¬ı˛ ¸≈¬ıÌ« Ê√˚˛ôLœ
Œ˝√√±fl¡ ’±˜±À√¬ı˛ ¸±ø¬ı«fl¡ ’øô¶QÀfl¡ Œ·Ã¬ı˛¬ı±øi§Ó¬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ ά◊À√…±· ’±À˚˛±Ê√ÀÚ¬ı˛
˜˝√√M√¬ı˛ ¸”‰¬Ú±º
¬’¬Û¬ı˛ ¬Û‘ᬱ˚˛

31

ë똱ӑ¬ˆ¬±¯∏± ø¬ı¯∏˚˛È¬±˝◊√ ’±ôLÊ√«±øÓ¬fl¡íí
’±¬ı˛ ëŒ√˙Àõ∂˜í Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¶ö±Úœ˚˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±
¤¬ı±¬ı˛ ëŒ√˙Àõ∂˜í õ∂¸Àe øfl¡Â≈√ ¬ı˘± √¬ı˛fl¡±¬ı˛º ¬ı¬ı˛±fl¡ˆ¬≈¬ıÀÚ¬ı˛ ’±˜Ê√ÚÓ¬±¬ı˛
Œ√˙Àõ∂˜ øÚÀ˚˛ ¤˜Ú ˝√√œÚ ˜ôL¬ı… Œfl¡fœ˚˛ ˜LaÀfl¡¬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ ø¬ı¯∏À˚˛ ’:Ó¬±
› ’¬Ûø¬ı˛Ì±˜√ø˙«Ó¬± õ∂¸”Ó¬º ¤Àé¬ÀS fl¡Ó«¬±¬ı…øMê√¬ı˛± ‰¬±ø˘Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√Ú ’±¸±˜
¬ı˛±Ê√…øȬ¬ı˛ ˙±¸fl¡ √À˘¬ı˛ ¤fl¡±—À˙¬ı˛ ¸—fl¡œÌ« Ê√±Ó¬œ˚˛Ó¬±¬ı±√œ ‘√ø©Üˆ¬øe ¡Z±¬ı˛±,
¤ ø¬ı¯∏À˚˛ ¸—˙À˚˛¬ı˛ ’¬ıfl¡±˙ ŒÚ˝◊√º õ∂fl‘¡Ó¬ Œ√˙Àõ∂˜ fl¡‡Ú˝◊√ ë¶ö±Úœ˚˛í ˝√√ÀÓ¬
¬Û±À¬ı˛ Ú±º ¤fl¡øȬ ά◊√±˝√√¬ı˛Ì Œ√›˚˛± Œ˚ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛º ·Ó¬ ˙Ó¬±sœÀÓ¬ 1905
¸±À˘ ¶§À√˙œ ’±Àµ±˘Ú qè ˝√√À˚˛øÂ√˘ ø¬ıËøȬ˙ ˘±È¬¬ı±˝√√±≈√¬ı˛ ˘Î«¬ fl¡±Ê«√ÀÚ¬ı˛
¬ıeˆ¬e Œ‚±¯∏̱˚˛º ’fl¡•ÛÚœ˚˛ ^nÓ¬Ó¬±˚˛ ¬ıeˆ¬Àe¬ı˛ ø¬ıèÀX ά◊øOÓ¬ ¤˝◊√
õ∂øÓ¬¬ı±√ ’±Àµ±˘Ú õ∂À√À˙¬ı˛ ¸œ˜± øάø„√√À˚˛ ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ Ê√±Ó¬œ˚˛Ó¬±¬ı±À√¬ı˛
õ∂Ó¬œfl¡ ˝√√À˚˛ Œ√˙¬ı…±¬Ûœ Ê√±Ó¬œ˚˛ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¬ı˛+¬Û øÚÀ˚˛øÂ√˘º Ê√±Ó¬œ˚˛
ŒÚÓ‘¬¬ı‘Àµ¬ı˛ ˜ôL¬ı… ŒÔÀfl¡ ¤˝◊√ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ Ù¬˘|n∏øÓ¬ ¬ı≈ÀÁ¡ ŒÚ˚˛± ˚±˚˛º
Œ·±‡À˘ ¬ı±—˘±¬ı˛ ¶§À˙œ ’±Àµ±˘Ú ¸•ÛÀfl«¡ 1905 ¸±À˘˝◊√ ø˘À‡øÂ√À˘Ú
Swadeshi is the highest type of
Patriotism.....√±√±ˆ¬±˝◊√ ŒÚìı˛øÊ√ 1906 ¸±À˘ fl¡—À¢∂¸ ’øÒÀ¬ı˙ÀÚ
¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬¬ı˛ ˆ¬±¯∏ÀÌ ¶§À√˙œ ’±Àµ±˘ÀÚ Î¬◊À~‡ fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Ú 'as the
cgadle of New India'º ˘±˘± ˘±Ê√¬ÛÓ¬ ¬ı˛±˚˛ ¶§À√˙œ¬ı˛ fl¡Ô±
¬ıÀ˘øÂ√À˘Ú ñI think the people of Bengal ought to
be congratulated on being leaders of that march
in the van of progress. And if the people of India
will just learn the lesson from the people of
Bengal, I think the struggle is not hopeless'º ¤˝◊√
¸¬ı Ó¬Ô… ø¬ı‡…±Ó¬ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ø¬ı√ ¬ı˛À˜˙‰¬f ˜Ê≈√˜√±À¬ı˛¬ı˛ Œ˘‡± 'History
of the freedon movement in India ¬ı˛ Vol - II ŒÓ¬
’±ÀÂ√º ø¬ı¶ú˚˛fl¡¬ı˛ ¬ı…±¬Û±¬ı˛ ¤È¬±˝◊√ Œ˚ Ê√ij¢∂˝√À̬ı˛ ¬Û¬ı˛ ¬Û¬ı˛˝◊√ ¤fl¡øȬ õ∂À√À˙¬ı˛
ø¬ıˆ¬±· øÚÀ˚˛ ’±Àµ±˘ÚøȬ Ê√±Ó¬œ˚˛ ô¶À¬ı˛ Œ¬ÛÓÀÂ√ ø·À˚˛øÂ√˘º ¤¬ı˛ ’±À· fl¡—À¢∂¸
√À˘¬ı˛ ¶§±ÒœÚÓ¬± ’±Àµ±˘Ú ‰¬˘øÂ√˘ øÚ˚˛˜Ó¬±øLafl¡ ¬ÛÀÔº 1905 ¤¬ı˛ ¬ıeˆ¬e
¬ı˛√ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ Ù¬À˘ Ê√±Ó¬ ¬ı±„√√±˘œ Ê√±Ó¬œ˚˛Ó¬±¬ı±√˝◊√ ’øÓ¬ ^nÓ¬ ¬ı˛+¬Û±ôLø¬ı˛Ó¬
˝√√À˚˛øÂ√˘ ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ Ê√±Ó¬œ˚˛Ó¬±¬ı±À√º ’±À¬ı˛± ¤fl¡øȬ õ∂˜±Ì ’±ÀÂ√º 1952
¸±À˘ ¬Û”¬ı«¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜˚«±√± › ’øÒfl¡±¬ı˛ ¬ı˛é¬±ÀÔ« Œ˚ ˜˝√√±Ú

ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘Ú ¸—·øͬӬ ˝√√À˚˛øÂ√˘ Ó¬±¬ı˛ ’Ú≈fl¡¬ı˛Ú Œ˚ ø¬ıÀù´¬ı˛ Ú±Ú± Œ√À˙
¸±Î¬ˇ± Ê√±ø·À˚˛øÂ√˘ Ó¬±¬ı˛˝◊√ ’—˙œ√±¬ı˛ ˝√√À˚˛ Œ·˘ ¬ı¬ı˛±fl¡ˆ¬≈¬ıÀÚ¬ı˛ 1961¤¬ı˛
ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘Úº Ó¬±˝◊√ ¬ıø˘, Œ√˙Àõ∂˜ ¬ı± ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± Œõ∂˜ fl¡‡Ú˝◊√ ’±=ø˘fl¡Ó¬±
¬ı± ¶ö±Úœ˚˛ ¬ı‘ÀM√√¬ı˛ ˜ÀÒ… ¬ıµœ ˝√√À˚˛ Ô±Àfl¡ Ú±, Ô±fl¡ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±º Ó¬±¬ı˛ ;˘ôL
‘√©Ü±ôL ’±˜¬ı˛± Œ√À‡øÂ√ ¤¬ı— qÀÚøÂ√ ¬Û=±˙ ¬ıÂ√¬ı˛ ’±À· ˚‡Ú ¤˝◊√ Ú±¬ı˛fl¡œ˚˛
fl¡±G ‚ÀȬøÂ√˘º ¤ ø˝√√—¸ ¸Ó¬…±¢∂˝√œ¬ı˛± ’Ȭ˘ ¸—fl¡ä øÚÀ˚˛ ¬ıÀ¸øÂ√˘ Œ¬ı˛˘˘±˝◊√Ú
ÒÀ¬ı˛º ¸˝√√¸± ’Ê√¶⁄ &ø˘¬ı¯∏«Ì › ¸Ó¬…±¢∂˝√œÀ√¬ı˛ øÚÒÚ Œ˚ ¬ı˛Mê√Ò±¬ı˛± ¬ı˝◊√À˚˛
ø√À˚˛øÂ√˘ Ú‘˙—¸ Œ¸˝◊√ ˝√√Ó¬…±fl¡±ÀG ά◊M√¬ı˛ ¬Û”¬ı«±=À˘¬ı˛ ø¬ıøˆ¬iß ˙˝√√À¬ı˛, ø¬ıÀ˙¯∏
fl¡À¬ı˛ ø˙˘— ¬ı˛±ÊÒ±ÚœÀÓ¬ Œ˙±fl¡ô¶t ø˜øÂ√˘ ’·øÚÓ¬ Ú¬ı˛Ú±¬ı˛œÀfl¡ ˝√√±øÊ√¬ı˛ Œ√À‡øÂ√
Â√ø¬ıÀÓ¬º ¬Ûø(˜¬ıÀe¬ı˛ ¬ı˛±Ê√Ò±Úœ fl¡˘fl¡±Ó¬±ÀÓ¬ ŒÓ¬± ¬ıÀȬ˝◊√ ¸±¬ı˛± Œ√˙ Ê≈√Àάˇ
fl¡Ó¬ Ú± Ê√±˚˛·± ŒÔÀfl¡ ¸˜À¬ı√Ú±˚˛, ˙ø¬ı˛fl¡ÀQ¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛ ø‰¬øͬ, Ȭ±fl¡±
¬Û±øͬÀ˚˛ÀÂ√Ú fl¡Ó¬ ˜±Ú≈¯∏º Œ¸¸¬ı fl¡Ô± øfl¡ ˆ¬≈À˘ ˚±¬ı±¬ı˛∑ øÚ(˚˛˝◊√ Ú˚˛º
Ó¬±˝◊√ ’±˜±À√¬ı˛ ’±¬ı±¬ı˛ Ê√±·¬ı˛À̬ı˛ ø√ÚÀfl¡ ŒÎ¬Àfl¡ ’±ÚÀÓ¬ ˝√√À¬ıº ¬ıeˆ¬e
’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ¸˜˚˛ ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô ¬Û“ø‰¬˙øȬ ·±Ú ø˘À‡øÂ√À˘Úº 24øȬ ·±Ú˝◊√
Œ˘‡± ˝√√À˚˛øÂ√˘ ¤fl¡ ˜±À¸¬ı˛ ˜ÀÒ…º [1311 ¬ıe±Às¬ı˛ 26Œ˙ ˆ¬±^ ŒÔÀfl¡
22Œ˙ ’±øù´Ú] 1312ŒÓ¬ ø˘À‡øÂ√À˘Úñ ë¤‡Ú ’±¬ı˛ Œ√ø¬ı˛ Ú˚˛ Ò¬ı˛
Œ·± ŒÓ¬±¬ı˛± ˝√√±ÀÓ¬ ˝√√±ÀÓ¬ Ò¬ı˛ Œ·±ºí ’±˜±À√¬ı˛› Œ¬ı±Ò fl¡ø¬ı˛ ¤˜øÚ ¸˜˚˛
¸øißfl¡ÀȬº ˆ¬˚˛ ŒÚ˝◊√ º ’±˜±À√¬ı˛ ŒÓ¬± ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô ’±ÀÂ√Úº Ó“¬±¬ı˛ ¸Àe
¬Û±˙±¬Û±ø˙ Œ˝√√“ÀȬ ‰¬À˘ÀÂ√Ú ’Ó≈¬˘õ∂¸±√ Œ¸Ú, ¬ı˛Ê√Úœfl¡±ôL Œ¸Ú, ø¡ZÀÊ√f˘±˘
¬ı˛±˚˛, Œ˝√√˜‰¬f ¬ıÀµ±…±¬Û±Ò…±˚˛, ¡Z±¬ı˛fl¡± Ú±Ô ·Àe±¬Û±Ò…±˚˛ ¤˜Ú ¸¬ı ¶§À√˙œ
·±ÀÚ¬ı˛ ·œøÓ¬fl¡±¬ı˛À√¬ı˛ ¬Û±˙±¬Û±ø˙ ˙…±˜±¬Û√ ˆ¬A±‰¬±˚« ¸˝√√ ¬ı¬ı˛±fl¡ˆ¬”¬ıÀÚ¬ı˛
’Ê√¶⁄ ·œøÓ¬fl¡±¬ı˛ › ‰¬±¬ı˛Ì fl¡ø¬ı¬ı˛ √˘º ø√Ú Œ˚ÀÓ¬ fl¡ø¬ı√˘ ¤À¸ ˚≈Mê√
˝√√À˚˛ÀÂ√Ú ø˜øÂ√À˘º ¯∏±ÀȬ¬ı˛ √˙Àfl¡ ¬ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ø¬ıô¶±À¬ı˛¬ı˛ ¬ı¬ı˛±Àfl¡
¸˝√√¸± ά◊¬Ûø¶öÓ¬ ˝√√À˚˛øÂ√˘ ‰¬¬ı˛˜ ø¬ıµ≈øȬñ ά◊øÚÀ˙ Œ˜ ˚±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛Ì±˜º ·Ó¬
¬Û=±˙ ¬ıÂ√À¬ı˛ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ Œ·Ã¬ı˛¬ı·±Ô± ’˜ø˘Ú ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º ¬ı˘ÀÓ¬ ¬Û±ø¬ı˛ ¤¬ı˛
õ∂ˆ¬±¬ı ø˙q › øfl¡À˙±¬ı˛ õ∂Ê√Àij ˚ÀÔ©Ü ø¬ıô¶±¬ı˛ ˘±ˆ¬ fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ’±˜±À√¬ı˛
˝√√Ó¬±˙ ˝√√¬ı±¬ı˛ øfl¡Â≈√ ŒÚ˝◊√ º Œ√˙Ê√ÚÚœ, ˆ¬±¯∏±Ê√ÚÚœ¬ı˛ õ∂øÓ¬ ¸¬ı±¬ı˛ ˚± fl¡Ó«¬¬ı…
’±ÀÂ√ ˚Ô±¸±Ò… Ó¬± ¸•Ûiß fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ‰¬©Ü±¬ı˛ ˜ÀÒ…˝◊√ ¸˜±Ò± ˝√√À¬ı ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√À√¬ı˛
¶ú‘øÓ¬Àfl¡ ’é¬˚˛ fl¡À¬ı˛ ¬ı˛±‡±¬ı˛ ¸—fl¡äº

32

ë똱ӑ¬ˆ¬±¯∏± ø¬ı¯∏˚˛È¬±˝◊√ ’±ôLÊ√«±øÓ¬fl¡íí
’±¬ı˛ ëŒ√˙Àõ∂˜í Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¶ö±Úœ˚˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±
·ÀÌ˙ Œ√

19À˙¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±˚˛ ŒÊ√À· ά◊ͬÀÓ¬ ˝√√À¬ıº ¤˝◊√ ά◊øÚ˙Àfl¡ ÒÀ¬ı˛˝◊√ ’±˜±À√À¬ı˛
’±¬ı±¬ı˛ ά◊Àͬ “√±Î¬ˇ±ÀÓ¬ ˝√√À¬ıº Œ˚˜Ú “√±øάˇÀ˚˛øÂ√˘ 21À˙ ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±Àfl¡
ÒÀ¬ı˛ ¬ı±—˘± Œ√˙º Ϭ±fl¡±¬ı˛ ¬ı˛±Ê√¬ÛÀÔ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜˚«±√±¬ı˛ Ê√Ú… õ∂±Ì ø√À˚˛øÂ√˘
- ¸±˘±˜-Ê√¬ı3±¬ı˛ õ∂ˆ¬‘øÓ¬ ˆ¬±À˚˛¬ı˛±º Œ¸˝◊√ ˆ¬±À˚˛¬ı˛ ¬ı˛ÀMê√ ¬ı˛±„√√±ÀÚ± ¤fl≈¡À˙
ŒÙ¬¬ıËn∏˚˛±ø¬ı˛í¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±Àfl¡ fl¡±ÀÊ√ ˘±ø·À˚˛ ›¬ı˛± ¬ı˛‰¬Ú± fl¡À¬ı˛ÀÂ√ ¶§±ÒœÚ ¸±¬ı«Àˆ¬Ã˜
¬ı±—˘±À√˙º ’±˜±À√À¬ı˛ › ›˝◊√ ά◊øÚÀ˙¬ı˛ Œ‰¬Ó¬Ú±Àfl¡ fl¡±ÀÊ√ ˘±ø·À˚˛˝◊√ ø√ÀÓ¬
˝√√À¬ı ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ’±RÓ¬…±À·¬ı˛ õ∂øÓ¬√±Úº
¬Û=±˙ ¬ıÂ√¬ı˛ Œ·˘ñ ¤‡Ú› Œ˜À˝√√±¬ı˛±S± fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ ø¬ı˛À¬Û±È«¬ õ∂fl¡±˙
fl¡¬ı˛±ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛˘±˜ Ú±º
¬Û=±˙ ¬ıÂ√¬ı˛ Œ·˘ñ ¤‡Ú› ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛ ¸¬ı«ô¶À¬ı˛ ’±˜¬ı˛± ¬ı±—˘±
ˆ¬±¯∏± ‰¬±˘≈ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛˘±˜ Ú±º
¬Û=±˙ ¬ıÂ√¬ı˛ Œ·˘ñ ¤‡Ú› ø˙鬱Àé¬ÀS ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± ø¬ı˘≈ø5fl¡¬ı˛Ì
Œ¬ı˛±Ò fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛˘±˜ Ú±º ¬ı˛ÀMê¬ı˛±e± Œ¶Ü˙ÚȬ±¬ı˛ Ú±˜ ¬ı√À˘ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√
Œ¶Ü˙Ú fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛˘±˜ Ú±º ˙ø˝√√√À√À¬ı˛ ˜±˘± Ù≈¬˘ Œ√¬ı±¬ı˛, |X± Ê√±Ú±¬ı±¬ı˛
∆ÚøÓ¬fl¡ ’øÒfl¡±¬ı˛ ’±˜±À√¬ı˛ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√ øfl¡∑
’±¸≈Ú ¤¬ı±¬ı˛ qÒ≈ ¤fl¡ø√ÀÚ¬ı˛ ¬Û±˘Ú Ú˚˛ñ ¸±¬ı˛±È¬± ¬ıÂ√¬ı˛ 19À˙¬ı˛
Œ‰¬Ó¬Ú±Àfl¡ õ∂øÓ¬ø√Ú ˘±˘Ú fl¡ø¬ı˛º ø˝√√µ-≈ ˜≈¸ø˘˜-‡‘©Ü±Ú õ∂ˆ¬‘øÓ¬ Ò˜«˜Ó¬, fl¡—À¢∂¸ø¬ıÀÊ√ø¬Û-¤øÊ√ø¬Û-fl¡ø˜Î¬◊øÚ¶Ü õ∂ˆ¬‘øÓ¬ ’Ê√¶⁄ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √˘œ˚˛ ˜Ó¬¬ı±√ ¤¸¬ı
øfl¡Â≈√Àfl¡ ›˝◊√ ¸À¬ı¬ı˛ øÚÊ√ øÚÊ√ Ê√±˚˛·±˚˛ Œ¬ı˛À‡ ‰¬˘≈Ú “√±Î¬ˇ±˝◊√ ø·À˚˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛
˜øµÀ¬ı˛¬ı˛ Œ¸±¬Û±Ú Ó¬À˘º Ó¬±¬ı˛¬Û¬ı˛ Á“¡±¬Û ø√ÀÓ¬ ˝√√À¬ı ÚÓ¬≈Ú Ò˜«˚≈ÀXº Œ¸
˚≈ÀX Ê√˚˛ ˝√√À˘ Œ˜À˝√√±¬ı˛±S± fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ ø¬ı˛À¬Û±È«¬ Œ¬ı¬ı˛ ˝√√À¬ıº ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ¬ıœ¬ı˛±eÚ±
¬ıœ¬ı˛À√À¬ı˛ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ¸•ú±Ú ø√ÀÓ¬ ¬ı±Ò… ˝√√À¬ıº ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ¸¬ı«ô¶À¬ı˛
¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± ‰¬±˘≈ ˝√√À˚˛ ¬ı±—˘± ¤˝◊√ ¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛ ø¡ZÓ¬œ˚˛ ¬ı˛±Ê√… ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜˚«±√±
¬Û±À¬ıº ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ¸¬ı&ø˘ ø¬ı√…±˘˚˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ø˙鬱 ¬ı±Ò…Ó¬±˜”˘fl¡ ˝√√À¬ıº
˝◊√—À¬ı˛øÊ√ ˆ¬±¯∏±È¬± qÒ≈˜±S 눬±˘ˆ¬±À¬ı ø˙‡ÀÓ¬ ˝√√À¬ıíí- ¤¬ı˛ ·GœÀÓ¬ ’±¬ıX
˝√√À¬ıº ¸¬ı øfl¡Â≈√ ¢∂±¸ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ò‘©ÜÓ¬± ‡¬ı« ˝√√À¬ıº ¸≈À˚±· Œ¬ÛÀ˘˝◊√ ¬ı¬ı˛±Àfl¡ ’¸˜œ˚˛±
ˆ¬±¯∏± ‰¬±ø¬ÛÀ˚˛ Œ√¬ı±¬ı˛ õ∂¬ıÌÓ¬± Ô±fl¡À¬ı Ú±º ’±¬ı˛ ¬ı˛Mê√¬ı˛ø7¡¡¡Ó¬ Œ¶Ü˙ÚøȬ¬ı˛
Ú±˜› ˝√√À¬ı ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Úº
’±¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ fl¡±¬ı˛ÀÌ› ˚ø√ ’±˜¬ı˛± Ú±Ú±ø¬ıÒ ’˝√√ø˜fl¡±, ÷¯∏«±, ‚‘̱,
¬ı…øMê√·Ó¬ ˘±ˆ¬ Œ˘±fl¡¸±Ú, ø¡ZÒ± ˝◊√Ó¬…±ø√ Ó¬…±· fl¡À¬ı˛ ˝√√±ÀÓ¬ ˝√√±Ó¬ Œ˜˘±ÀÓ¬ Ú±
¬Û±ø¬ı˛ Ó¬À¬ıñ Ô±flƒ¡º ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± Œ·±~±˚˛ ˚±flƒ¡º ’±·±˜œ ø√ÀÚ ˙ø˝√√√ ø√¬ı¸
¬Û±˘ÚȬ±› ¬ıg fl¡À¬ı˛ Œ√˚˛± ˚±flƒ¡º fl¡±¬ı˛Ì ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√Ú… øfl¡Â≈√˝◊√ ˚ø√ ’±˜¬ı˛±
fl¡¬ı˛¬ı Ú± Ó¬À¬ı ˙ø˝√√√ ø√¬ı¸ ¬Û±˘ÚȬ± ŒÓ¬± ¤fl¡È¬± ˆ¬Î¬ˇ— ¬ıÀ˘˝◊√ õ∂˜±øÌÓ¬ ˝√√˚˛º

’±¬ı±¬ı˛ øÙ¬À¬ı˛ ¤˘ 19Œ˙ Œ˜º ¬Û”Ì« ˝√√˘ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√ ø√¬ıÀ¸¬ı˛ ¬Û=±˙
¬ıÂ√¬ı˛º øÙ¬À¬ı˛ øÙ¬À¬ı˛ ŒÓ¬± ø√ÚøȬ ’±¸À¬ı˝◊√ ¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛ ¬ı±ø¯∏«fl¡ ·øÓ¬ ŒÓ¬± ŒÔÀ˜
ŒÚ˝◊√º ¬Û=±˙ ¬ıÂ√¬ı˛ ’±À· ¤˝◊√ ¬ø√ÚøȬÀÓ¬˝◊√ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜˚«±√± ¬ı˛é¬± fl¡¬ı˛±¬ı˛
Ê√ÀÚ… ¤·±À¬ı˛±øȬ õ∂±Ì øÚÀ¬ıø√Ó¬ ˝√√À˚˛øÂ√˘º Ó¬±¬ı˛¬Û¬ı˛ õ∂øÓ¬¬ıÂ√¬ı˛˝◊√ ¤˝◊√ ø√ÚøȬ
’±˜¬ı˛± ˙ø˝√√√ ¶ú¬ı˛Ì ø√¬ı¸ ø˝√√À¸À¬ı ¬Û±˘Ú fl¡ø¬ı˛º Ó¬±ø¬ı˛‡È¬± Œ˚Ú ¤fl¡È¬± ¬ı±»¸ø¬ı˛fl¡
øÓ¬øÔ ˝√√À˚˛ Œ·ÀÂ√º ¤˝◊√ øÓ¬øÔÀÓ¬ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ¶ú¬ı˛À̬ı˛ ˜Ò… ø√À˚˛ ’±˜±À√¬ı˛
¸±¬ı˛± ¬ıÂ√¬ı˛ ˆ¬¬ı˛± ëø¬ı¶ú¬ı˛ÌíȬ±› Ò¬ı˛± ¬ÛÀάˇ ˚±À26√ Ú± ŒÓ¬± /
ø˙˘‰¬¬ı˛ ˙˝√√À¬ı˛ Œ˚ ¶ö±ÚøȬÀÓ¬ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ˜˚«±√± ¬ı˛é¬±˚˛ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ¬ı˛Mê√
Á¡ÀάˇøÂ√˘ Œ¸˝◊√ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÚøȬ¬ı˛ Ú±˜ ¬ı√À˘ 눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Úí- fl¡¬ı˛±¬ı˛
¤fl¡È¬± Œ‰¬©Ü± ‰¬˘ÀÂ√ Œ¬ı˙ øfl¡Â≈√fl¡±˘ ÒÀ¬ı˛˝◊√º ¤ÀÓ¬ ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ’±RÓ¬…±· øfl¡Â≈√Ȭ±
˜˚«±√± Œ¬ÛÓ¬º fl¡±¬ı˛› ¬Û±fl¡± Ò±ÀÚ ˜˝◊√ ¬Ûάˇ±¬ı˛ ŒÓ¬± fl¡Ô± Ú˚˛º ¤˜øÚÀÓ¬ ŒÓ¬±
fl¡Ó¬ Ê√±˚˛·±¬ı˛ Ú±˜ - Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜ õ∂±˚˛˝◊√ ¬ı√À˘ ˚±À26√º øfl¡c Ú± ø˙˘‰¬¬ı˛
Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛ Ú±˜È¬± ¬ı√À˘ 눬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Úí ˝√√›˚˛±È¬± øfl¡ Ê√±øÚ Œfl¡±Ú›
’‘√˙… fl¡±¬ı˛ÀÌ Ô˜Àfl¡ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º ’±À¬ı√Ú, øÚÀ¬ı√Ú, √±ø¬ı, ¶ú±¬ı˛fl¡¬ÛS, ø‰¬øͬ¬ÛS
˝◊√Ó¬…±ø√¬ı˛ ¬Û±˝√√±Î¬ˇ Ê√˜± ˝√√À˚˛ ˚±À26√ñ ø˙˘‰¬¬ı˛, ø√¸¬Û≈¬ı˛, ø√ø~ÀÓ¬º øfl¡c
˝√√À26√ - ˝√√À˚˛ ˚±À26√ fl¡À¬ı˛› ’±¬ı˛ ˝√√À26√ Ú±º ¸¬ı«À˙À¯∏ Ê√±Ú± Œ·˘ ¤fl¡ ’æ≈√Ó¬
˚≈øMê√ñ ¤˝◊√ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘Ú ¤¬ı— ¤·±À¬ı˛±Ê√ÀÚ¬ı˛ ˜‘Ó≈¬…Ȭ± Ú±øfl¡ ŒÚ˝√√±»˝◊√
’±=ø˘fl¡ ˆ¬±¯∏±Àõ∂À˜¬ı˛ ’±À¬ıÀ·¬ı˛ Ù¬˘|n∏øÓ¬ ˜±S // ¸≈Ó¬¬ı˛±— Œ¶Ü˙ÀÚ¬ı˛
Ú±˜ ¬ı√˘ ¸y¬ı Ú˚˛º ëë’±=ø˘fl¡ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± Œõ∂˜íñ ø¬ı¯∏˚˛È¬± øͬfl¡ Œ¬ı±Ò·˜…
˝√√À26√ Ú±º ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± Œõ∂À˜¬ı˛ ’±¬ı±¬ı˛ ’±=ø˘fl¡, ¬ı˛±øÊ√…fl¡ ¬ı± ¬ı˛±©Ü™œ˚˛ ¬ı˛fl¡˜
ŒÙ¬¬ı˛ ’±ÀÂ√ Ú±øfl¡ ∑ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± Œõ∂˜ ø¬ı¯∏˚˛È¬± ’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡ ŒÓ¬± ¬ıÀȬ˝◊√ Ó¬±¬ı˛
ά◊¬ÛÀ¬ı˛› Œ¸È¬± ø¬ıù´Ê√ڜں ’±ø˜ ’±˜±¬ı˛ Œ√˙Àfl¡ ˆ¬±˘¬ı±ø¸º ’±˜±¬ı˛ ¤˝◊√
Œ√˙ Œõ∂À˜¬ı˛ Œ˚˜Ú Œfl¡±Ú› ‡øGÓ¬ ¬ı˛+¬Û ŒÚ˝◊√ øͬfl¡ ŒÓ¬˜øÚ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± Œõ∂À˜¬ı˛›
Œfl¡±Ú› ø¬ıˆ¬±· ά◊¬Ûø¬ı˛ˆ¬±· ŒÚ˝◊√º ø˚øÚ ¬ı± ˚±¬ı˛± ¤ Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ ˚≈øMê√ øÚ˜«±Ì
fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú Ó¬±¬ı˛± ø¬ı¯∏˚˛øȬ Ú± ¬ı≈ÀÁ¡ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú ’Ô¬ı± ¤˝◊√ ˚≈øMê√ øÚ˜«±À̬ı˛ Œ¬ÛÂ√ÀÚ
¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬¬ı˛ fl”¡È¬ õ∂˚≈øMê√ fl¡±Ê√ fl¡À¬ı˛ÀÂ√º Ó¬À¬ı ¤ÀÓ¬ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¸±˜±Ú…
˝√√À˘› ˘±ˆ¬ ˝√√˘º ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±˚˛ 댸±Ú±¬ı˛ ¬Û±Ô¬ı˛ ¬ı±øÈ¬í ¤¬ı— ëfl“¡±Í¬±À˘¬ı˛
’±˜¸Ní ¬ıÀ˘ ≈√øȬ ø¬ıÀ˙¯∏ ’Ô«¬ı˝√√ ˙s&26√ ‰¬±˘≈ ’±ÀÂ√º Œ¸˝◊√ ≈√øȬ ˙s
&À26√¬ı˛ ¸Àe Ó‘¬Ó¬œ˚˛øȬ ¸—À˚±øÊ√Ó¬ ˝√√˘ñ ëë’±=ø˘fl¡ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± Œõ∂˜ºíí
¤˝◊√ ¸¬ı ¬ı±ÀÊ√ ’Ô«˝√œÚ ˚≈øMê√ [∑]ÀÓ¬ fl¡±Ú Ú± ø√À˚˛ ’±˜±À√À¬ı˛ ¤¬ı±¬ı˛
øfl¡Â≈√ fl¡±ÀÊ√¬ı˛ fl¡±Ê√ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√À¬ıº ’±˜±À√À¬ı˛ ’±¬ı±¬ı˛ Œ¸˝◊√ ’Ò« ˙Ó¬±sœ ’±À·¬ı˛
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

’ø˜Ó¬±ˆ¬ Œ√¬ı Œ‰¬ÃÒ≈¬ı˛œ
¸±Ò±¬ı˛Ìˆ¬±À¬ı ’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡ ˆ¬±¯∏± ¬ı˘ÀÓ¬ Œ¸˝◊√ ˆ¬±¯∏±Àfl¡˝◊√ ¬ı≈øÁ¡ Œ˚-ˆ¬±¯∏±˚˛
¸±¬ı˛± ø¬ıÀù´¬ı˛ ’ÀÚfl¡ Ê√±øÓ¬ ˜ÀÚ¬ı˛ ˆ¬±¬ı õ∂fl¡±˙ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛Úº ’Ô«±» Œ¸˝◊√
ˆ¬±¯∏±˝◊√ ’±ôLÊ«√±øÓ¬fl¡ Œ˚-ˆ¬±¯∏± õ∂±ÀôL¬ı˛ Ú˚˛, ø¬ıÀù´¬ı˛º øfl¡c ¤¬ı˛fl¡˜ ˆ¬±¬ıÚ±,
¤˝◊√ ά◊M√¬ı˛-fi¬ÛøÚÀ¬ıø˙fl¡ ˚≈À·› ’±˜±À√¬ı˛ ˜±Ú¸-¬Û‘øÔ¬ıœÀÓ¬ ¤fl¡ fi¬ÛøÚÀ¬ıø˙fl¡
ø¬ıwÀ˜¬ı˛˝◊√ ¸”‰¬Ú± fl¡À¬ı˛º ¤˝◊√ ø¬ıw˜ ¤fl¡ ¶§±ÒœÚ Œ√À˙¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ˜ÀÚ Ó¬±¬ı˛
øÚÀÊ√¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ¸•ÛÀfl«¡ ˝√√œÚ˜Ú…Ó¬±¬ı˛ Œ¬ı±Ò ‰¬±ø¬ı˛À˚˛ ø√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛º ›˝◊√
˝√√œÚ˜Ú…Ó¬±À¬ı±À√¬ı˛ øÂ√^ Œ¬ıÀ˚˛ ¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛ Œfl¡±Ú› õ∂±Mê√Ú fi¬ÛøÚÀ¬ıø˙fl¡ ˙øMê√¬ı˛
ˆ¬±ø¯∏fl¡ ’±øÒ¬ÛÓ¬…¬ı±√ Ó¬±¬ı˛ ’¬ıÀ‰¬Ó¬ÀÚ¬ı˛ ¸˜Ô«Ú ’±√±˚˛ fl¡À¬ı˛ øÚÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛º

’±¸À˘ õ∂Ó¬±À¬Û¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ’±¬ı˛ Œ¬ÛÀȬ¬ı˛ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Œ‰¬À˚˛› ¬ıάˇ ˝√√À˘± õ∂±À̬ı˛
ˆ¬±¯∏±º Ó¬± Œfl¡¬ı˘ ˆ¬±¬ı-õ∂fl¡±À˙¬ı˛ ¬ı±˝√√Ú Ú˚˛, Ó¬± ’±˜±À√¬ı˛ ¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ ∆‰¬Ó¬Ú…
› ¬Ûø¬ı˛‰¬À˚˛¬ı˛› ¸≈¬ı˛é¬±fl¡¬ı‰¬º ø¬ıù´ ŒÓ¬± ’±¸À˘ ’ÀÚfl¡ ¬ıάˇ, ’±˜±À√¬ı˛ ˜ÀÒ…
fl¡Ê√Ú˝◊√ ¬ı± ˆ¬”-¬Û˚«È¬fl¡ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±ø¬ı˛∑ øfl¡c ¤˝◊√ ø¬ıÀù´¬ı˛ ’±À˘±-¬ı±Ó¬±¸-¬ıάˇQÀfl¡
õ∂Ô˜ ø‰¬øÚÀ˚˛ ø√À˚˛øÂ√˘ Œ˚ ˆ¬±¯∏±, Ó¬± ˚Ó¬ õ∂±ôLœ˚˛, ˚Ó¬ ’±=ø˘fl¡˝◊√ Œ˝√√±fl¡
Ú± Œfl¡Ú, ’±˜±¬ı˛ ˆ¬±¯∏±-¬Û‘øÔ¬ıœ ŒÓ¬± Ó¬±-˝◊√º ’±ø˜ ŒÓ¬± ˜ÀÚ˜ÀÚ ˜±À˚˛¬ı˛ Œ¸
·ÀÌ˙-¬Û≈S˝◊√ Œ˚ fl¡±øÓ«¬Àfl¡¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ’øˆ¬˚±Úøõ∂˚˛ Ú˚˛, ˝√√ÀÓ¬ ‰¬±˚˛› Ú±º ˜±Àfl¡
õ∂√øé¬Ì fl¡À¬ı˛ ¤À˘˝◊√ Ó¬±¬ı˛ ø¬ıù´w˜Ì ˝√√À˚˛ ˚±˚˛º Œfl¡ÚÚ± ˆ¬±¯∏±-˜±-˝◊√ ŒÓ¬±
Ó¬±¬ı˛ ¤fl¡˜±S ø¬ıù´ º

33

ë똱ӑ¬ˆ¬±¯∏± ø¬ı¯∏˚˛È¬±˝◊√ ’±ôLÊ√«±øÓ¬fl¡íí
’±¬ı˛ ëŒ√˙Àõ∂˜í Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¶ö±Úœ˚˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±
ά0 ¸≈¬ıœ¬ı˛ fl¡¬ı˛
ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ¬Û=±À˙¬ı˛ ¸”‰¬Ú±˚˛ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√À√¬ı˛ õ∂øÓ¬ |X±?ø˘ øÚÀ¬ı√ÀÚ¬ı˛
’±Ú≈á¬øÚfl¡Ó¬±˚˛ ë¬ı“±Àfl¡¬ı˛ ˜≈À‡ ¬ı¬ı˛±fl¡íñ Œ˚ õ∂øÓ¬|n∏øÓ¬¬ı˛ Ê√ij ø√À˚˛øÂ√˘ ’±R
’±UøÓ¬ √±ÀÚ¬ı˛ ¬Û”øÓ«¬ÀÓ¬ Œ¸˝◊√ ¸˜À¬ıÓ¬ ά◊2‰¬±¬ı˛Ì ’±¬ı˛ ‘√Ϭˇ ¸—fl¡ä Œfl¡¬ı˘
¬ı±Ìœ ˝√√À˚˛˝◊√ Ô±fl¡À˘±º ά◊øÚÀ˙¬ı˛ ¸—¢∂±˜ øÚÂ√fl¡ ¤fl¡ ’±=ø˘fl¡ ˆ¬±¯∏± Œ·±á¬œ
¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ¸—fl¡œÌ«¬ı±√œ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ ¸—¢∂±˜,ñ ˆ¬·Úœ˚˛± ¬ı±—˘±¬ı˛ ø¬ıø26√ißÓ¬±¬ı±√œ
˘Î¬ˇ±˝◊√,ñ ¬ıø˝√√¬ı˛±·Ó¬ ¬Û±øfl¡ô¶±ÚœÀ√¬ı˛ Œ√˙ ø¬ıÚ±À˙¬ı˛ ¯∏άˇ˚La,ñ'Militant
Minority'- ¬ı˛±©Ü™À^±˝√√œÀ√¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛fl¡øäÓ¬ ‰¬Sê±ôL,ñ ¤˝◊√ ¸¬ı˝◊√ ˝√√˘ ’±¸±˜
¸¬ı˛fl¡±¬ı˛, ’±¸±˜ ¸±ø˝√√Ó¬… ¸ˆ¬±, ¸—¬ı±√¬ÛS ¤¬ı— ø¬ıÀ¬ı˛±Òœ › ˙±¸fl¡ Œ·±á¬œ¬ı˛
¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬fl¡ › Œ¬Û±ø¯∏Ó¬ Œ˘‡fl¡, ¬ı≈øXÊ√œ¬ıœÀ√¬ı˛ ’øˆ¬˜Ó¬º ’¸ø˜˚˛±Àfl¡ ¬ı˛±Ê√…
ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¶§œfl‘¡øÓ¬ õ∂√±ÀÚ¬ı˛ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ Œõ∂øé¬ÀÓ¬ ά◊æ≈√Ó¬ Ê√øȬ˘ ¬Ûø¬ı˛ø¶öøÓ¬¬ı˛
õ∂Àùü ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ õ∂Ò±Ú˜Laœ¬ı˛ øÚfl¡È¬ Œ˚±¬ı˛˝√±ÀȬ¬ı˛ Ú±·ø¬ı˛fl¡ ¬ı‘Àµ¬ı˛ ¬ÛÀé¬ Œ˚
¶ú±¬ı˛fl¡¬ÛS Œ√›˚˛± ˝√√À˚˛øÂ√˘ Ó¬±¬ı˛ ˚Ô±Ô« õ∂øÓ¬¬Ûiß fl¡À¬ı˛ ø¬ıø˙©Ü ¬ÛøGÓ¬ ¿
˝√√À¬ı˛fÚ±Ô ¬ıè˚˛± Œ˘À‡Úñ ìAfter the partition, a very large
number of East Palistani refugees have crowded into
the State. Out of a total population of 100 lakhs in the
State Bengali speaking population is as much as 18
lakhs. Today the demand is not for a few schools but for
the declaration of Bengali also as a state language. In
Assam the Skihs, the Maewaris, the Hindustanis, the
Nepalis and the South Indians all live in peace and amity
with the local people. Cannot Bengali people also do
the same?... The Assamese feel they must fight for their
rights or go down for ever into oblivion...... The young
men looked to the Railways, the Post and Telegraphs
and other Central Services located at Assam and saw
90% of these services filled by the Bengalee and new
recruitments continued to be on the same pattern... The
recent appointment of a Bengali gentleman as the head
of the Oil Refinary installation in Assam was also
unfortunate...
-- The Bengali Officer in charge of the Oil Refinary
installations should be replaced as the people have not
confidence in him.
-- These officers in whom the people have lost
confidence on account of the events of the recent days
should be removed.î

fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Ú± ‰¬±˚˛ Ó¬± ˝√√À˘ Ó¬±À√¬ı˛ Œ¬ıø¬ı˛À˚˛ Œ˚ÀÓ¬ ’¸ø˜˚˛± Ê√Ú·Ì ’±¬ÛøM√√
fl¡¬ı˛À¬ı Ú±º Ó¬±À√¬ı˛ ¬ı±„√√±ø˘ ŒÚÓ¬±À√¬ı˛ ¬ıMê√¬ı… ’Ú≈˚±˚˛œ ¤˝◊√ fl¡±Â√±Î¬ˇ¬ı±¸œ
ˆ¬±¯∏± ¬ı±—˘±¬ı˛ õ∂±˚˛ ¤fl¡ õ∂fl¡±¬ı˛ ά◊¬Ûˆ¬±¯∏± Ó¬± ¬ı˛±Ê√…ˆ¬±¯∏± ˝√√À˘ ¸˜¢∂ ¬ı±„√√±ø˘
Ê√±øÓ¬¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ fl¡øÍ¬Ú › ≈√À¬ı«±Ò… ¤fl¡ ˆ¬±¯∏± ˜±S ˝√√À˚˛ Ô±fl¡À¬ıº Ó¬±Â√±Î¬ˇ±
ø¬ı˙±˘ ¸—‡…fl¡ fl¡±Â√±Î¬ˇ¬ı±¸œ ’±¸±˜ ¬ı˛±Ê√… ŒÔÀfl¡ ø¬ıø26√iß ˝√√¬ı±¬ı˛ √±ø¬ı¬ı˛ ø¬ıÀ¬ı˛±øÒÓ¬±
fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº fl¡±Â√±Àάˇ¬ı˛ ’¸—‡… ˆ¬”ø˜¬Û≈S ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏œ Ê√Ú·Ì, -- ìhave lately
reacted resolutely against such a proposition which, they
assert, is the demand of the ìrefugee Bengalisî from
East and West Bengal to which the original and
indigenous people of Cachar Whether Bengali-speaking
or not, donot subscribe. The do not object to adoption of
Assamese as the official language of Assam either.í

Œ√˙ˆ¬±À·¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ’±¸±À˜ ’¬ı±ø>Ó¬ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ ›¬Û¬ı˛ ˘±·±Ó¬±¬ı˛
ˆ¬˚˛±¬ı˝√√ ’±Sê˜Ì, √±e±, øÚÒÚ › ά◊»¬Û±È¬ÀÚ¬ı˛ ˆ¬˚˛±¬ı˝√√ ¬Ûø¬ı˛ø¶öøÓ¬¬ı˛ Ê√Ú…
¬ı±¬ı˛ ¬ı±¬ı˛ ¬Ûø(˜¬ıÀe¬ı˛ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ › fl¡˘fl¡±Ó¬± ŒÔÀfl¡ õ∂fl¡±ø˙Ó¬ ¸—¬ı±√ ¬ÛS&ø˘Àfl¡
√±˚˛œ fl¡À¬ı˛ ’±R¬Ûé¬ ¸˜Ô«ÀÚ Ó“¬±¬ı˛±› ’øˆ¬˜Ó¬ ¬ı…Mê√ fl¡À¬ı˛ √±ø¬ı Ê√±Ú±À˘Ú,ñ
ìA major source of irritation to the Assamese people is
the interference by the West-Bengal Government in the
affairs of Assam. This should stop in the very interest of
the Bengali Community living in Assamî.

’¸˜œ˚˛± ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘ÚÀfl¡ Œfl¡f fl¡À¬ı˛ ¸—‚øȬӬ ‚Ȭڱ¬ı˘œÀfl¡
˙Ǭı˛√±¸ ¬ı…±Ú±øÊ√«¬ı˛ ¯∏άˇ˚La˜”˘fl¡ ë¬ı„√√±˘ Œ‡√± ’±Àµ±˘Ú Ú±À˜ ’±‡…± õ∂√±Ú
¤¬ı— Ó“¬±¬ı˛ ›¬Û¬ı˛ øˆ¬øM√√ fl¡À¬ı˛ ¸¬ı«Ê√Ú˜±Ú… ø¬ıÒ±Ú‰¬f ¬ı˛±À˚˛¬ı˛ õ∂øÓ¬¬ı±√Àfl¡
ø˜Ô…± ’øÓ¬¬ı˛ø?Ó¬ › ≈√ˆ¬«±·…Ê√Úfl¡, ø¸X±Ô« ˙Ǭı˛ ¬ı˛±À˚˛¬ı˛ Œ·±À¬ı˛ù´¬ı˛ √±e±¬ı˛
Ó¬√ôL õ∂øÓ¬À¬ı√ÀÚ¬ı˛ ˆ¬±¯∏…Àfl¡› - ësimple wildí ¬ıÀ˘ ’¸˜œ˚˛± ø¬ı:Ê√ÀÚ¬ı˛±
qÒ≈ õ∂‰¬±¬ı˛˝◊√ fl¡À¬ı˛ÚøÚ øÚÀÊ√À√¬ı˛ ˜±Ú¬ı√¬ı˛√œ Œ‰¬˝√√±¬ı˛±øȬÀfl¡› ˆ¬±¬ı˛Ó¬ ¸ˆ¬±˚˛
Ó≈¬À˘ Ò¬ı˛±¬ı˛ ’flv¡±ôL ¬Ûø¬ı˛|˜ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº õ∂Ò±Ú˜Laœ¬ı˛ øÚfl¡È¬ ¸˜ø¬Û«Ó¬ ¶ú±¬ı˛fl¡
¬ÛÀS Œ˚ ¸¬ı ø¬ı√*Ê√ÀÚ¬ı˛± ¶§±é¬¬ı˛ Œ¬ı˛À‡øÂ√À˘Ú Ó“¬±À√¬ı˛ ˜ÀÒ… øÂ√À˘Ú ñ
Œ·Ã˝√√±øȬ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛¬ı˛ õ∂±Mê√Ú Î¬◊¬Û±‰¬±˚« fl‘¡¯ûfl¡±ôL Œ˝√√ø`¬fl¡, Œ·Ã˝√√±øȬ
ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛¬ı˛ ’±˝◊√Ú ø¬ıˆ¬±À·¬ı˛ ¸√¸… › Œ˚±¬ı˛˝√±ÀȬ¬ı˛ ά◊øfl¡˘ &?±ÚÚ
¬ıè˚˛±, õ∂±Mê√Ú õ∂Ò±Ú ø˙é¬fl¡ ŒÊ√ø˝√√èøVÚ ’±˝√√À˜√, Œ˚±¬ı˛˝√±È¬ Œ¬Ûìı˛¸ˆ¬±¬ı˛
Œ‰¬˚˛±¬ı˛˜…±Ú fl¡Úfl¡‰¬f ˙˜«±, Œ˚±¬ı˛˝√ ±È¬ ø˝√√µ≈ô¶±øÚ ¸ø•ú˘Úœ¬ı˛ ¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬
˚˜≈Ú±õ∂¸±√ ø¸—, Œ˚±¬ı˛˝√±È¬ ø˙‡ ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ õ∂øÓ¬øÚøÒ ¸«√±¬ı˛ ’øÊ√Ó¬ ø¸—,
Œ˚±¬ı˛˝√±È¬ ŒÊ√˘± øȬ Œõ≠KI◊±¸« ’…±À¸±ø¸À˚˛˙ÀÚ¬ı˛ ¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬ ø¬Û Œfl¡ ¬ıè˚˛±,
Œ˚±¬ı˛˝√±È¬ ŒÊ√˘± Ó¬Ù¬ø˙ø˘ ά◊iß˚˛Ú ¬Ûø¬ı˛¯∏À√¬ı˛ ¸±Ò±¬ı˛Ì ¸•Û±√fl¡ ¸¬ı«±Úµ
√±¸, Œ˚±¬ı˛˝√ ±È¬ ŒÊ√˘± ¬∏C±˝◊√ ¬ı±˘ ’…±À¸±ø¸À˚˛˙Ú › ’˘ ’±¸±˜ ø˜ø¬ı˛
øÓ¬øÚ ’±¬ı˛› ¬ı˘À˘Ú,ñë¤ fl¡Ô± ø¬ıÀ˙¯∏ˆ¬±À¬ı ÚøÔˆ¬≈Mê√ fl¡¬ı˛± Œ˚ÀÓ¬ ¸À•ú˘ÀÚ¬ı˛ ¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬ ˜±˘‰¬f Œ¬Û&, ’¸˜ ¸±ø˝√√Ó¬… ¸ˆ¬± Œ˚±¬ı˛˝√±È¬ ˙±‡±¬ı˛
¬Û±À¬ı˛ Œ˚, ¬ı±—˘±¬ı˛ ¸Àe ø¬ı˚≈Mê√ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏œ ¸—‡…±·ø¬ı˛á¬ fl¡±Â√±Î¬ˇ ŒÊ√˘± ¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬ Úfl≈¡˘‰¬f ˆ¬”“˝◊√ ˚˛±, ’±˝◊√.¤Ú.øȬ.˝◊√ά◊ø¸. Œ˚±¬ı˛˝√±È¬ ˙±‡±¬ı˛ ¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬
Â√±Î¬ˇ± ¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛ ˜ÀÒ… ’±¬ı˛ Œfl¡±Ú› ’=À˘¬ı˛ ’¬ı¶ö±Ú ŒÚ˝◊√º ˚ø√ ¤˝◊√ ŒÊ√˘±¬ı˛ ¸À¬ı«ù´¬ı˛ ¬ı¬ı˛√Õ˘, ¶≈®˘À¬ı±ÀΫ¬¬ı˛ Œ‰¬˚˛±¬ı˛˜…±Ú Œ·±˘fl¡‰¬f ¬ıè˚˛±, Ê√ijˆ¬”ø˜
’øÒ¬ı±¸œ¬ı˛± ’¸ø˜˚˛± ˆ¬±¯∏± ¢∂˝√ÀÌ ¬ı˛±øÊ√ Ú± ˝√√˚˛ øfl¡—¬ı± ¤˝◊√ ¬ı˛±ÀÊ√… ¬ı±¸
¬’¬Û¬ı˛ ¬Û‘ᬱ˚˛

34

ë똱ӑ¬ˆ¬±¯∏± ø¬ı¯∏˚˛È¬±˝◊√ ’±ôLÊ√«±øÓ¬fl¡íí
’±¬ı˛ ëŒ√˙Àõ∂˜í Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¶ö±Úœ˚˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±
ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œ¶Ü˙ÚÀfl¡ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú ø˙˘‰¬¬ı˛ Ú±À˜ ¬Ûø¬ı˛ø‰¬øÓ¬
¬ÛøSfl¡± ¸•Û±√fl¡ ∆SÀ˘±fl¡… Ú±Ô ˙˜«±, Œ˘±fl¡Ú±Ô Ù≈¬fl¡Ú, øÚ˜«˘± ¬ı±˘±
˙˝◊√øfl¡˚˛±, ’˘ ’±¸±˜ Â√±S fl¡˜« ¬Ûø¬ı˛¯∏À√¬ı˛ ˚≈¢¨ ¸•Û±√fl ŒÓ¬±À¯∏ù´¬ı˛ Œ√¬ı±¬ı˛ Œõ∂øé¬ÀÓ¬ ø¬ı·Ó¬ 2009 ¸±À˘ Œfl¡fœ˚˛ ¶§¬ı˛±©Ü™ √5À¬ı˛¬ı˛ Ó¬¬ı˛ÀÙ¬ ά◊øÚÀ˙
¬ıè˚˛±, Ê√·iß±Ô ¬ıè˚˛± fl¡À˘ÀÊ√¬ı˛ ’Ò…é¬ &ÌÀ·±ø¬ıµ √M√, Œ˚±¬ı˛˝√±È¬ ŒÊ√˘± Œ˜í¬ı˛ ¸—¢∂±˜ › ’±R ’±UøÓ¬√±ÀÚ¬ı˛ ‚ȬڱÀfl¡ ëLocal patriotismí ¬ıÀ˘
¤˝◊√Àάά ˝√√±˝◊√¶≈®˘ ø˙é¬fl¡ ¸ø˜øÓ¬¬ı˛ ¸•Û±√fl¡ ∆fl¡˘±¸‰¬f Œ·±¶§±˜œ õ∂˜≈‡º Œ˚ ’øˆ¬ø˝√√Ó¬ fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛øÂ√˘ Ó¬±¬ı˛ õ∂øÓ¬¬ı±À√ Ê√Ú·À̬ı˛ Œfl¡±Ú› ’±Àµ±˘ÚÀfl¡
ø˜Ô…±Àfl¡ ‰¬±Ó≈¬¬ı˛œ ø√À˚˛ ≈√¬ı«‘M√À√¬ı˛ õ∂À¬ı˛±ø‰¬Ó¬ fl¡À¬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±À¸¬ı˛ ¬Û‘ᬱ ŒÔÀfl¡ ¸—·øͬӬ fl¡¬ı˛± ¸y¬ı ˝√√˚˛øÚ Œfl¡ÚÚ± ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ Œ^±˝√√œ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ Œ˜Ò±-˜ÚÚ
fl¡˘Ç Œ˚ ˜≈ÀÂ√ ŒÙ¬˘± ˚±˚˛ Ú± Ó¬± õ∂øӬᬱ ø√À˚˛ Œ·˘ ¬ı˛ø?Ó¬ ¬ı¬ı˛¬Û”Ê√±¬ı˛œ ’±¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬”ø˜¬ı˛ ¸Àe ¸—˘¢ü ŒÚ˝◊√º ’±˜±À√¬ı˛ ¶ú¬ı˛Ì Ô±fl¡± õ∂À˚˛±Ê√Ú Œ˚
˝√√Ó¬…± ˜±˜˘±¬ı˛ ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ø¸.ø¬Û. ø¸Ú˝√√± Ó¬√ôL fl¡ø˜˙Ú ’±¬ı˛ Œ·±À¬ı˛ù´¬ı˛ √±e±¬ı˛ ’±¸±À˜¬ı˛ ¬ı˛±Ê√… ˆ¬±¯∏± ’¸˜œ˚˛± ’±¬ı˛ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±¬ı˛ ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± ¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛
Œ˜À˝√√À¬ı˛±S± fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ Ó¬√ôL õ∂øÓ¬À¬ı√Úº ¤˝◊√ õ∂øÓ¬À¬ı√ÀÚ fl¡˘fl¡±Ó¬±¬ı˛ ¤fl¡øȬ ’±=ø˘fl¡ ˆ¬±¯∏± ˜±S ˚± ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ˆ¬±¯∏… ’Ú≈˚±˚˛œ Regional
¬ÛøSfl¡±&ø˘Àfl¡ ά◊ÀM√√Ê√Ú± Â√άˇ±ÀÓ¬ ’±—ø˙fl¡ˆ¬±À¬ı √±˚˛œ fl¡¬ı˛À˘› õ∂Ò±Ú Language ¬ıÀ˘› ¶§œfl‘¡øÓ¬ Ú˚˛º ¤ˆ¬±À¬ı ¸˜¢∂ ¬ı˛±ÀÊ√… ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏±¬ı˛
’øˆ¬À˚±À·¬ı˛ Ó¬œ¬ı˛ ’¸˜œ˚˛± ŒÚÓ‘¬¬ı‘µ, ¬ı≈øXÊ√œ¬ıœ, ¬ı˛±Ê√… ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛, õ∂˙±¸Ú, Œ˜Ãø˘fl¡ ’øô¶QÀfl¡ Œ˚˜Ú ’¶§œfl¡±¬ı˛ fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛ÀÂ√ ŒÓ¬˜øÚ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛
¸±ø˝√√Ó¬… ¸ˆ¬± ’±¬ı˛ ¬ıËp¡¬Û≈S ά◊¬ÛÓ¬…fl¡± ŒÔÀfl¡ õ∂fl¡±ø˙Ó¬ ¸—¬ı±√¬ÛS&ø˘¬ı˛ ’¬ı¶ö±ÚÀfl¡› Ú±Ú± õ∂Àùü ø¬ı¬ıËÓ¬ Œ¬ı˛À‡ Ó¬±Àfl¡ ¸¬ı«Àé¬ÀS ’¬Û±„√√ÀMê√˚˛ fl¡À¬ı˛
ø√Àfl¡˝◊√ øÚÀ«√˙ fl¡À¬ı˛øÂ√˘º fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ ø¬ı˛À¬Û±È«¬ ˝√√±ÀÓ¬ øÚÀ˚˛› ’±¸±À˜¬ı˛ ¸≈˙œ˘ Œ¬ı˛À‡ÀÂ√º ’±¸±À˜¬ı˛ ˆ¬ø¬ı¯∏…Ó¬ øÚ¬ı˛+¬ÛÀÌ ’±˘Ù¬±-Œfl¡fœ˚˛ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ’±À˘±‰¬Ú±˚˛
¸˜±Ê√ ¸ø•úø˘Ó¬ˆ¬±À¬ı ¬Ûø(˜¬ıÀe¬ı˛ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ ’±¬ı˛ ¬ı±—˘± ¬ÛøSfl¡±¬ı˛ ø¬ıèÀX ¬ı±„√√±ø˘ Ê√ÚÀ·±á¬œ¬ı˛ ˜Ó¬±˜Ó¬ Ó¬±˝◊√ ¬’õ∂À˚˛±Ê√Úœ˚˛ › ’¬ı±ø>Ó¬º
1947 ¸±À˘ Œ√˙ˆ¬±À·¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ’±¸±˜ ø¬ıÒ±Ú¸ˆ¬±¬ı˛ õ∂Ô˜ ’øÒÀ¬ı˙ÀÚ
ëø˜Ô…± fl≈¡»¸± ¬ı˛È¬Ú±í ’±¬ı˛ fl¡±Â√±Î¬ˇ Ó¬Ô± ’±¸±À˜¬ı˛ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏±Àfl¡
ø¡ZÓ¬œ˚˛ ¬ı˛±Ê√…ˆ¬±¯∏± fl¡¬ı˛±¬ı˛ ¸±—ø¬ıÒ±øÚfl¡ √±ø¬ıÀfl¡ ’¸ø˜˚˛± Ê√±øÓ¬ ¸M√√±¬ı˛ Œ˚ ø¸X±ôL ·‘˝√œÓ¬ ˝√√À˚˛øÂ√˘ Ó¬±¬ı˛ Œfl¡±Ú› ¬Ûø¬ı˛¬ıÓ«¬Ú ¤Ó¬fl¡±˘ ¬Û¬ı˛› ˝√√˚ø˛ Ú,ñ
Ò√ı—¸fl¡±¬ı˛œ ’¬Û˙øMê√ ¬ı˛+ø¬Û ø‰¬ø˝êÓ¬ fl¡À¬ı˛ ’øˆ¬À˚±· ά◊O±¬ÛÚ fl¡À¬ı˛ ά◊¢∂ ìThe Natives of Assam are now the Masters of their own
˝√√±˜˘±fl¡±¬ı˛œÀ√¬ı˛ ˜√Ó¬ ˚≈ø·À˚˛ Œ·ÀÂ√Úº ’¬Û¬ı˛ø√Àfl¡, ¤˝◊√ ’±øÒ¬ÛÓ¬…¬ı±√œ House ..... The Bengalee has no longer the power, ..... I
would therefore appeal to you to exert all the influence
Ê√±øÓ¬¬ı±√œ¬ı˛± ¬ıUˆ¬±¯∏œ ’±¸±À˜ ¬ı±„√√±ø˘ ˜≈Mê√ ¤fl¡fl¡ ’¸˜œ˚˛± Ê√±øÓ¬ Œ·±á¬œ¬ı˛ you possess to give the stranger in our midst a fair deal,
’±¸±˜ ·Àάˇ Ó≈¬˘±¬ı˛ ˘À鬅 ¤˝◊√ ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛ SêœÓ¬√±¸ ’±¬ı˛ √±˘±˘À√¬ı˛ provided of course he in his turn deals loyally with us.î-鬘Ӭ± › ’ÀÔ«¬ı˛ Œ˘±ˆ¬ Œ√ø‡À˚˛ ¬ı±„√√±ø˘ ˜±À˚˛¬ı˛ ·ˆ¬«Ê√±Ó¬ ¤fl¡√˘ ¬ıeˆ¬±¯∏œÀfl¡ ¬ı±„√√±ø˘ Ó≈¬ø˜ ’¸˜œ˚˛± ˝√√› Ó¬À¬ı˝◊√ ŒÓ¬±˜±¬ı˛ ˆ¬”ø˜ ’±¬ı˛ ˆ¬±¯∏±Àõ∂˜ õ∂±À√ø˙fl¡
ë¬ı„√√±˘¬ı˛ ¬ı√Úí ¬ı±øÚÀ˚˛ ¸La±¸ › ˝√√Ó¬…±˚˛ õ∂À¬ı˛±ø‰¬Ó¬ fl¡À¬ı˛ÀÂ√º √œ‚« ¬Û=±˙ øfl¡—¬ı± Ê√±Ó¬œ˚˛Àõ∂˜ ¬ıÀ˘ ø¬ıÀ¬ıø‰¬Ó¬ ˝√√À¬ı, -- Ú˚˛ ŒÓ¬± ŒÓ¬±˜±¬ı˛ Œõ∂˜ ¸—fl¡œÌ«
¬ıÂ√¬ı˛ ¬Û¬ı˛› ¤˝◊√ ˆ¬±ø¯∏fl¡-¸±—¶‘®øÓ¬fl¡ › ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ¸¬ı«ô¶À¬ı˛˝◊√ ’±¢∂±¸Ú- ’±=ø˘fl¡ ˝√√À˚˛˝√◊ Ô±fl¡À¬ıº Ó¬±Â√±Î¬ˇ± ¬ıø˝√√¬ı˛±·Ó¬, ¸Àµ˝√√ˆ¬±Ê√Ú ø¬ıÀ√ø˙, ¬ı±—˘±À√ø˙,
-- ¬ı˛±©Ü-™ ¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛˝√œÚ ’±ø|Ó¬À√¬ı˛ ’±¬ı±¬ı˛ Œõ∂À˜¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛˝√◊ ¬ı± øfl¡À¸¬ı˛∑
˘≈_Ú, ¬ı=Ú±¬ı˛ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ ά◊»¸±√Ú õ∂øSê˚˛±¬ı˛ ’¬ı¸±Ú ‚ÀȬøÚº
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Ê√˚˛√œ¬Û ø¬ıù´±¸
·Ó¬ ˙Ó¬Àfl¡¬ı˛ ¸±ÀÓ¬¬ı˛ √˙Àfl¡¬ı˛ Œ˙À¯∏¬ı˛ ø√Àfl¡ ¤ø˜ ¬ı˛±Î¬◊ø˘ Ú±À˜ ¬ıÂ√¬ı˛
Â√À˚˛Àfl¡¬ı˛ ¤fl¡øȬ Œ˜À˚˛¬ı˛ ’øˆ¬ˆ¬±¬ıfl¡ ˜±øfl«¡Ú ’±√±˘ÀÓ¬ ˜±˜˘± fl¡À¬ı˛Úº ¤ø˜
øÂ√˘ ¬ıøÒ¬ı˛±Ù¬À˘ ¶≈®À˘¬ı˛ flv¡±¸èÀ˜ ˚± ¬Ûάˇ±ÀÚ± ˝√√Ó¬ Ó¬± ¤ø˜¬ı˛ fl¡Ì«À·±‰¬¬ı˛ ˝√√Ó¬
Ú±º ¤ø˜ ¤¬ı— Ó¬±¬ı˛ ’øˆ¬ˆ¬±¬ıfl¡¬ı˛± Œ‰¬À˚˛øÂ√À˘Ú, ¶≈®˘ fl¡Ó‘¬¬« Ûé¬ Œ˚Ú ¤˝◊√ ¸˜¸…±
øÚ¬ı˛¸ÀÚ ¬ı…¬ı¶ö± ŒÚÚº Œ¸ ¬ı…¬ı¶ö± fl¡œ∑ ¤ø˜ ¬ı˘À˘±, Ó¬±¬ı˛ ¤fl¡Ê√Ú ˜±˝◊√Ú
˘…±—À·±À˚˛Ê√ ’Ú≈¬ı±√fl¡ ‰¬±˝◊√ ø˚øÚ ›˝◊√ ¬Û±¬ıø˘fl¡ ¶≈®À˘¬ı˛ flv¡±¸èÀ˜ ŒÔÀfl¡˝◊√ ¤ø˜
øfl¡—¬ı± ¤ø˜À√¬ı˛ ¬Û±Í¬¢∂˝√ÀÌ ¸±˝√√±˚… fl¡¬ı˛À¬ıÚº fl¡Ó‘¬¬« Ûé¬ ¤˝◊√ √±ø¬ı ’¸y¬ı ¬ıÀ˘
Ú±fl¡‰¬ fl¡À¬ı˛ ø√À˘Úº Ù¬À˘ ¤ø˜¬ı˛ ’øˆ¬ˆ¬±¬ıfl¡¬ı˛± ¬ı±Ò… ˝√√À˚˛ ’±√±˘ÀÓ¬ Œ·À˘Úº
˜±˜˘± ·Î¬ˇ±À˘±º Œ˙¯∏À˜¯∏ 1982ÀÓ¬ ˜±øfl«¡Ú ά◊2‰¬Ó¬˜ ’±√±˘Ó¬ ¬ı˛±˚˛ ø√À˘±
¤ø˜¬ı˛ ø¬ıèÀXº ’±√±˘Ó¬ ¬ı˘À˘± Œ˙±Ú±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛ ’±√±À˚˛¬ı˛ Ê√Ú… ¤ø˜¬ı˛ ›˝◊√
√±ø¬ıøȬ ¢∂˝√ÌÀ˚±·… Ú˚˛º
õ∂±˚˛ øÓ¬Ú √˙fl¡ ¬Û”À¬ı« Œ¸˝◊√ ˜±˜˘±¬ı˛ ¬ı˛±˚˛-¤¬ı˛ Ó¬±øNfl¡ ø¬ıÀ¬ı˛±ÒœÓ¬± fl¡À¬ı˛
¸•xøÓ¬ ¤fl¡øȬ ¬ı˝◊√ ø˘À‡ÀÂ√Ú ˘À¬ı˛k ¤˜ ø¸À·˘º ¬ı˝◊√øȬ¬ı˛ Ú±˜ ë√… ø˝√√ά◊˜…±Ú
¬ı˛±˝◊√Ȭ È≈¬ ˘…±e≈À˚˛Ê√ .  fl¡ø˜Î¬◊øÚÀfl¡˙Ú ¤fl¡À¸¸ Ù¬¬ı˛ ŒÎ¬Ù¬ ø‰¬˘ÀEÚíº ›˝◊√ ¬ı˝◊√øȬÀÓ¬

Œ˘‡fl¡ Ó¬fl«¡ fl¡À¬ı˛ Œ¬ı±Á¡±ÀÚ±¬ı˛ Œ‰¬©Ü± fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú Œ˚ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛-¤¬ı˛ ¬ı…±ø5
fl¡Ó¬È¬±º qÒ≈ fl¡Ô± ¬ı˘± Ú˚˛, ¤fl¡øȬ ˜±Ú¬ıø˙q ˚±ÀÓ¬ Ó¬±¬ı˛ ‰¬±¬ı˛Ò±À¬ı˛¬ı˛ fl¡Ô±
qÚÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛, õ∂À˚˛±ÀÊ√Ú fl‘¡øS˜ ¬ı…¬ı¶ö±¬ı˛ ˜±Ò…À˜, Ó¬±› ˜±Ú¬ı ’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛
˜ÀÒ… ¬ÛÀάˇº ˜±øfl«¡Ú ¸—ø¬ıÒ±ÀÚ¬ı˛ õ∂Ô˜ ¤¬ı— ‰¬Ó≈¬«√˙ ¸—À˙±ÒÚœÀfl¡ fl¡±˚«fl¡¬ı˛œ
fl¡¬ı˛±¬ı˛ √±ø¬ı Ê√±øÚÀ˚˛ ˘À¬ı˛k ø¸À·˘ ¬ıÀ˘ÀÂ√Ú, ˜Ó¬ õ∂fl¡±À˙¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛ [˜±øfl«¡—
¸—ø¬ıÒ±ÀÚ ¬ı˛±˝◊√Ȭ È≈¬ ø¶ß‰¬ ¤¬ı— ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ ¸—ø¬ıÒ±ÀÚ ¬ı˛±˝◊√Ȭ È≈¬ ¤'Àõ∂¸Ú] ˜±ÀÚ
qÒ≈ fl¡Ô± ¬ı˘±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛ Ú˚˛, fl¡Ô± Œ˙±Ú±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛› ¬ıÀȬº Œ˜±V± fl¡Ô±,
øÚÀÊ√¬ı˛ ¬ÛÂ√Àµ¬ı˛ ˆ¬±¯∏±˚˛ ˜Ó¬ õ∂fl¡±À˙¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛ ¤¬ı— ¤fl¡˝◊√ ¸Àe øÚÀÊ√¬ı˛
Œ¬ı±Ò·˜… ¬ˆ¬±¯∏±˚˛ fl¡Ô± Œ˙±Ú±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛Àfl¡ Œ˘‡fl¡ ˜±Ú¬ı ’øÒfl¡±¬ı˛ ¬ıÀ˘ ·Ì…
fl¡¬ı˛ÀÂ√Úº Œ·±È¬± ø¬ıÀù´˝◊√ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛ ¤‡Ú ù´±ù´Ó¬ ˜±Ú¬ı ’øÒfl¡±¬ı˛ ø˝√√À¸À¬ı
¶§œfl‘¡Ó¬º ¬ı˘± ˝√√˚˛ ø˘—&˝◊√øȬfl¡ ø˝√√ά◊˜…±Ú ¬ı˛±˝◊√Ȭ ¤¬ı— ø˝√√ά◊˜…±Ú ¬ı˛±˝◊√Ȭ ‰≈¬ ˘…±—&À˚˛Ê√º
ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ı˛±©Ü™ øfl¡ ¤˝◊√ ‡¬ı¬ı˛ ¬ı˛±À‡ Ú±∑ ø‰¬√•¬§ ı˛˜ ¸±À˝√√¬ı ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊Ó¬…fl¡±¬ı˛ ¬Û=±˙
¬ıÂ√À¬ı˛¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ’±Àµ±˘Ú ¤¬ı— ¬ÛÀÚÀ¬ı˛±øȬ Ó¬±Ê√± õ∂±Ì ¬ıø˘√±Ú-¤¬ı˛ ˜ÀÓ¬±
‚Ȭڱ¬ı˘œÀfl¡ ’±=ø˘fl¡ ’±À¬ı· ¬ıÀ˘ ‰¬±ø˘À˚˛ Œ√›˚˛±¬ı˛ ’±À· ¬ıÓ«¬˜±Ú
’±À˘±ø‰¬Ó¬ ¬ı˝◊√øȬ ¬ÛÀάˇ øÚÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛ÀÓ¬Ú/

35

ë똱ӑ¬ˆ¬±¯∏± ø¬ı¯∏˚˛È¬±˝◊√ ’±ôLÊ√«±øÓ¬fl¡íí
’±¬ı˛ ëŒ√˙Àõ∂˜í Œfl¡±Ú›ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¶ö±Úœ˚˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±
ø√˘œ¬Ûfl¡±øôL ˘¶®¬ı˛

¬ıÀ˘ ’±¬ÛøÚ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ Ê√ÀÚ… ’±R√±ÚÀfl¡ Œ√˙Àõ∂˜ ¬ıÀ˘ ’±‡…±ø˚˛Ó¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬
¬Û±¬ı˛À˘Ú Ó¬±¬ı˛ ‡±øÚfl¡È¬± õ∂À˚˛±· fl¡¬ı˛À˘
øõ∂˚˛ ¶§¬ı˛±©Ü™˜Laœ ø‰¬√•§¬ı˛˜ ˜˝√√±˙˚˛,
’±¬ÛøÚ ¤È¬±› øÚ(˚˛˝◊√ ¬ı≈Á¡ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛ÀÓ¬Ú Œ˚ Œ√˙Àõ∂˜ fl¡‡ÚÀÚ±
˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛ ¬ı˛é¬±¬ı˛ Ê√ÀÚ… ¬ı¬ı˛±fl¡ ά◊¬ÛÓ¬…fl¡±˚˛ Œ˚ ¤fl¡±√˙ ˆ¬±¯∏±
ëŒ˘±fl¡±˘í ˝√√˚˛ Ú± ’±=ø˘fl¡Ó¬±¬ı˛ ¸œ˜±Ú± Ȭ¬ÛÀfl¡ Œ√˙œ˚˛ Ó¬Ô± Ê√±Ó¬œ˚˛
˙ø˝√√√ ’±RÓ¬…±· fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Ú, ø˙˘‰¬¬ı˛ Œ¬ı˛˘À¶Ü˙ÀÚ 19À˙ Œ˜ 1961
[Ú…±˙Ú±˘] ¬Û˚«±À˚˛ Ú± ˚±›˚˛± ¬Û˚«ôL, Ó¬± fl¡‡ÀÚ± Œ√˙Àõ∂˜ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛
¸±À˘ Ó“¬±À√¬ı˛ Œ¸˝◊√ ’±R¬ıø˘√±ÚÀfl¡ Œ˚ ’±¬ÛøÚ ëëŒ˘±fl¡±Ú Œ¬Ûø¬∏C˚˛øȬÊ√˜íí
Ú±
[¶ö±øÚfl¡ Œ√˙Àõ∂˜] ¬ıÀ˘ ’±‡…±ø˚˛Ó¬ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú
Ó¬±¬ı˛Ê√ÀÚ… ’±¬ÛÚ±Àfl¡ ˝√√±Ê√±¬ı˛ ˝√√±Ê√±¬ı˛ ˘é¬ ˘é¬ ÒÚ…¬ı±√
’±˜±À√¬ı˛ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ’±R√±Ú ˚ø√ Œ√˙Àõ∂˜ ˝√√˚˛ [˚± ’±¬ÛÚ±¬ı˛
˜ÀÓ¬ Ó¬±-˝◊√] Ó¬À¬ı Ó¬± Ê√±Ó¬œ˚˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬ı±Ò… , Ó¬À¬ı Ó¬± Œfl¡Ú ’±˜±À√¬ı˛ √±ø¬ı¬ı˛
’±˜±À√¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú Œ˝√√±fl¡ ¬ı± Ú± Œ˝√√±fl¡ ’±¬ÛÚ±¬ı˛ fl¡˘˜ ŒÔÀfl¡
¶§¬ÛÀé¬ ˚±˚˛ Ú±∑ ’±¬ÛÚ±¬ı˛ ¬ı±‰¬øÚfl¡ ’Ú≈˚±˚˛œ Ó¬±¬ı˛ Ê√¬ı±¬ıȬ± ˝√√À26√ñ ¤È¬±
’±˜±À√¬ı˛ ˜±Ó‘¬ˆ¬±¯∏± ¬ı±—˘±¬ı˛ ˙ø˝√√À√¬ı˛± ’ôLÓ¬ Œ√˙Àõ∂ø˜Àfl¡ ˜˚«±√±-ŒÓ¬±
ëŒ˘±fl¡±˘í Œ√˙Àõ∂˜ ¬ıÀ˘˝◊√/ ¤¬ı±¬ı˛ ¬ı≈Á¡ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛ÀÂ√Ú ŒÓ¬± Œ·±˘˜±˘È¬± Œfl¡±Ô±˚˛∑
Œ¬Û˘
¤fl¡È≈¬ Œˆ¬À¬ı Œ√‡≈Ú ¸…±¬ı˛ / Œ˚ Ê√±Ó¬œ˚˛ ¸—˝√√øÓ¬¬ı˛ Ê√ÀÚ… ’±¬ÛÚ±¬ı˛±
’±¬ÛÚ±¬ı˛ √œ‚« ¬Û¬ı˛˜±˚˛≈ Œ˝√√±fl¡/ ’±¬ÛÚ±Àfl¡ ˝√√±Ê√±¬ı˛ ˝√√±Ê√±¬ı˛ Œ¸˘±˜ Œ˝√√
¤ÀÓ¬± ø‰¬øôLÓ¬ , Œ¸˝◊√ ¸—˝√√øӬȬ± 댬Ûø¬∏C˚˛øȬÊ√˜íÀfl¡ ëŒ˘±fl¡±˘í ¬ıÀ˘ fl¡Ó¬È≈¬fl≈¡
˜˝√√±RÚƒ / Ó¬À¬ı ¤ õ∂¸Àe ’±¬ÛÚ±Àfl¡ ’±À¬ı˛fl¡øȬ fl¡Ô± ¶ú¬ı˛Ì fl¡ø¬ı˛À˚˛ ø√˝◊√ Œ˚
Ò±!¡± ‡±˚˛/
’±Ê√ ŒÔÀfl¡ 50 ¬ı»¸¬ı˛ ¬Û”À¬ı« ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¶§¬ı˛±©Ü™˜Laœ ˜±ÚÚœ˚˛ ˘±˘¬ı±˝√√±≈√¬ı˛
¤fl¡Ê√Ú ¶§¬ı˛±©Ü™˜Laœ ˝√√À˚˛ Œ¸ fl¡Ô±È¬± ’±¬ÛøÚ ¬ı˘ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛À˘Ú /
˙±¶aœ, Ó“¬±¬ı˛ øSˆ¬±¯∏± ¸”SÈ≈¬S ˝◊√ Ó¬…±ø√ ˜Ò…ø√À˚˛› ’ôL√Ó¬ ¤È¬± Œ‚±¯∏̱
¬ı˘À˘Ú ŒÓ¬± /
fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Ú Œ˚
Ù¬À˘ ø¬ı¶ú˚˛ ŒÔÀfl¡ ˚±˚˛ /
19À˙ Œ˜í¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ¸—¢∂±˜ ¶§±ÒœÀÚ±M√√¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¸¬ı«õ∂Ô˜ ¸¬ıÀ‰¬
¸—·øͬӬ Œ|ᬠ·Ì ¸—¢∂±˜
Œ¸˝◊√ ø¬ı¶ú˚˛ø¬ı˜”Ϭˇ ’¬ı¶ö±Ú ŒÔÀfl¡˝◊√ ’±¬ÛÚ±Àfl¡ õ∂ùü fl¡ø¬ı˛
Ó¬±¬ı˛Ê√ÀÚ… ˙±¶aœÊ√œÀfl¡› ’±˜¬ı˛± ˝√√±Ê√±À¬ı˛± fl≈¡øÚ«˙ Ê√±øÚÀ˚˛øÂ√˘±˜, ’±¬ı±¬ı˛›
¤˝◊√ ëŒ˘±fl¡±˘ Œ¬Ûø¬∏C˚˛øȬÊ√˜í ˙s ¬ıgøȬ¬ı˛ ά◊»¬ÛøM√√ Œfl¡±Ô±˚˛ ∑
Ê√±Ú±˝◊√
¤˝◊√ ’¸y¬ı, ’ÚÔ«fl¡±¬ı˛œ › ¸—˝√√øÓ¬ø¬ıÀ¬ı˛±Òœ ˙s¬ıgøȬ õ∂˚≈Mê√ ˝√√À˘±
øfl¡ˆ¬±À¬ı∑
¤¬ı±¬ı˛ ’±¬ÛÚ±¬ı˛ ¸Àe fl¡_ ø˜ø˘À˚˛ ˙±¶aœÊ√œ¬ı˛ ¬ıMê√¬ı…Àfl¡ ’±˜¬ı˛± ˚ø√
fl¡œˆ¬±À¬ı ∑ 2005 -¤¬ı˛ ¤ ø¬ı¯∏˚˛ ¸—Sê±ôL ’±˝◊√Ú ¸—À˙±ÒÀÚ¬ı˛ ¬ÛÀ¬ı˛›∑/
’±¬ÛÚ±¬ı˛ ’øˆ¬Ò±¬ı˛ ˆ¬±¯∏±˚˛ ˆ¬±¬ı±Ú≈¬ı±√ fl¡ø¬ı˛, Ó¬À¬ı fl¡œ ø¬ı¯∏˚˛øȬ ¤˝◊√ “√±Î¬ˇ±˚˛ Ú±
Œ˚
qÒ≈ ¬ı¬ı˛±Àfl¡¬ı˛ ¬ı±„√√±ø˘À√¬ı˛ ¤fl¡øȬ Ú…±˚…õ∂±ø5 ŒÔÀfl¡ ¬ıø=Ó¬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√ÀÚ…˝◊√
19À˙ Œ˜í¬ı˛ ¤fl¡±√˙ ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√À√¬ı˛ ¶§±ÒœÀÚ±M√√¬ı˛ ¬ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¸¬ıÀ‰¬À˚˛
ŒÓ¬±/
¸≈¸—·øͬӬ Œ|ᬠŒ√˙Àõ∂ø˜fl¡∑
Ú±øfl¡ Œfl¡±ÀÚ± ’‘√˙…õ∂Ó¬±¬Û ˝√√±ÀÓ¬¬ı˛ ’À˜±‚ fl¡±èfl¡±ÀÊ√ ∑/
Œ˚ ˝√√±Ó¬ ¸¬Û« ˝√√À˚˛ √—˙Ú fl¡À¬ı˛ ’±¬ı˛ ›Á¡± ˝√√À˚˛ Á¡±À¬ı˛ /∑
’±˜¬ı˛± ø‰¬¬ı˛≈√–‡œ ¬ı¬ı˛±fl¡¬ı±¸œ¬ı˛± ’±¬ÛÚ±À√¬ı˛ Œfl¡fœ˚˛ 鬘Ӭ±¬ı˛ ¬ı‘M√ ŒÔÀfl¡
’±¬ı˛ øfl¡Â≈√ ¬Û±˝◊√ Ú± ¬Û±˝◊√, ’ôLÓ¬ ’±¬ÛÚ±À√¬ı˛ [≈√˝◊√ ¶§¬ı˛±©Ü™˜Laœ¬ı˛] ‹ ≈√˝◊√ ø¬ıµ≈
’±¬ÛÚ±¬ı˛ ’±ôLø¬ı˛fl¡Ó¬± ¸•ÛÀfl«¡ ’±˜¬ı˛± |X±˙œ˘ ¬ıÀ˘ ¬Û≈Ú¬ı˛±˚˛ ¬ı˘øÂ√ñ
õ∂˙øô¶ ¬ı±ø¬ı˛ÀÓ¬˝◊√ ¸≈À¬ı±Ò ˙ôL ¬ı±˘Àfl¡¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ¶§øô¶ Œ¬ı±Ò fl¡¬ı˛øÂ√ ¤¬ı— fl¡À¬ı˛
’±À¬ı˛± ¤fl¡øȬ ·ˆ¬œ¬ı˛ ‘√ø©Ü ø√À˚˛ ’±À¬ı˛fl¡øȬ¬ı±¬ı˛
˚±À¬ı±
¤˝◊√ Œ√˙Àõ∂ø˜fl¡ ¬ı±—˘±ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√À√¬ı˛ ø¬ı¯∏˚˛øȬ
qÒ≈ ¤fl¡øȬ ø¬ıڜӬ õ∂ùü ¤˝◊√ Œ˚, Œ˚ Òœ˙øMê√, ˜˝√√±Ú≈ˆ¬¬ıÓ¬± › ¬Û±øGÓ¬…
¤fl¡È≈¬ Œˆ¬À¬ı Œ√‡≈Ú Ú± ¸…±¬ı˛ /

36
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

’±˜±À√¬ı˛ õ∂±Ìøõ∂˚˛ ¸ˆ¬±¬ÛøÓ¬ ¸≈À‡µ≈ ø¬ıfl¡±˙ Œ¸±˜ [ˆ¬±Ú≈]- ¤¬ı˛ ’fl¡±˘ ˜‘Ó≈¬…ÀÓ¬ ’±˜¬ı˛± Œ˙±fl¡±˝√√Ó¬ º

19À˙ Œ˜, 2010, õ∂√œ¬Û õ∂8˘ÀÚ¬ı˛ ¸˜˚˛ ˆ¬±Ú≈√±....

31À˙ Ê√±Ú≈˚˛±ø¬ı˛, 2011, ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú, ø˙˘‰¬À¬ı˛ Œ˙¯∏¬ı±À¬ı˛¬ı˛
˜ÀÓ¬± ˆ¬±Ú≈√± º

ˆ¬±¯∏± ˙ø˝√√√ Œ¶Ü˙Ú ˙ø˝√√√ ¶ú¬ı˛Ì ¸ø˜øÓ¬, ø˙˘‰¬¬ı˛
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

¬ı±—˘±¬ı˛ Ó‘¬Ó¬œ˚˛
ø¬ıÀù´¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛øÒ
Œ¬ıÀάˇ˝◊√ ‰¬À˘ÀÂ√º
ø¸˜±Ú±¬ı˛ ˜±¬Û
∆øÚfl¬

˚≈·˙∫
ø˙˘‰¬¬ı˛, &˚˛±˝±øȬ › øά¬ıËn∏·Î¬ˇ¬ ŒÔÀfl¬ ¤fl¬À˚±À· √õ∂fl¬±ø˙Ó

37

38

Related Interests