Digitized by the Internet Archive

in

2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/patrologiaecurs161mign

PATllOLOGM
CURSUS GOMPLETUS
INTEGRA, UMFOBMIS, COMMOIIA, SEU BIBLIOTHECA UMVEIiSXLIS,

«CONOMICA^

OM^IIIM SS.
'"' ^'
.

ECCLESIASTICORII, PATRDM, DOCTORDM SCRIPTORDMOUE
SIVE LATINORUM, SIVE

GR^CORUM,
lll

r..rn

Ann<^rnr TCn

AD A^TATEM INNOCENin

{ANNO

1216)

^r^vrro PRO LATIMS
:

^TA^nfEfsI^uoZ^^^^^^^^^^^

PnOOn^CISFLORUEnUNT

PRIORA CATHOLIG.E TRADITIONIS PER QUINDECIM OMNIUM QU.E EXSTITERE MONUMENTOllUM ECCLESL^ SJiCULA ET AMPLIUS,
MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM = = ,...= ,VTFR SK CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS aUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, '"'^TJ ra^^^^^^T ^lnl VARIISQUE LEGTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA COMMLNTAmiS VARII^ DILIGENTER CAST.GATA DISSERTATION.BUS ^^^^^ DEBENTUR ABSOLUTAS TRIBUS NOV POST AMPLISSIMAS ED>TIONES QU^ OMNIBUS OPEBIBUS |^^^^^ ^^^^^^ ^^^^^ ^^ DETECTIS AUCTA;mDICIBUSPARTICULARIBUSANAL.T,C^^ DISPOSITIS, NECNON ET
; ;

RECUSIO CHROISOLOGICA

™/^=^^oi^z-m;;=^
ET

.OCENT.S

^OGMA^.CUM, MORALE. ANALOG.CI. IN Q^°JWn: STAT.ST.CIS, SYNT.IETICIS, ^^^^^ ^.01. ^^^^ EXCEPTIONE SED PR^HISTORICUM, L.TURG.CUM, CANONICUM, DISGIPLINARE ^yj^"^^,;^^^ SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, SERTIM DUOBUS INDIGIBUS IMMENSIS ET «'=^f ^ J"f "''^^^/^^''ygQU.SQ J^^^ P^XRUM, NE UNO QU.DEM
AMPLIUS
;

--^^^^n^^rdInHd^^^^c^le^^A^ SICUX
--PLETATA
INDIC.BUS; AUCTORU.V

E^^^

-^^^r^BET^Hj;^iGL=:ir==|^^
^-tSo^fMTocTs^IN^LOS^srGrRVM^?^^^^^^ ^""^"^

^

-^^

COM™^^^ OENESEOS USQUE AD -VISS.MUM AP0..L^.SIS ^^^^^^^^^ KAC,^, OMNIBUS TUM .OIT.O ACGURAT.SS.MA, C^TEBISQUE -rRHTcT^Oms' OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS, CHART^ QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, JERFE-^TIO ^;*^™'^^'"^'^;^ PATROLOGI^ DECURSU CONSTANTER

PERTINENTIBUS COADUNATORUM.

SERIES LATINA,
IN

EGCLESI^ QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES, SCRIPTORESQUE A TERTULLIANO AD INNOCENTIUM 111.

LATIN.E

ACCURANTE
SIVE

J.-P.

MIGNE,

Bibliothecce Cleri iiniversje,
ECCLESIASTIC^ RAMOS EniTORE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SClENTIiE
8 88

»» "

PATROLOGIM LATINM TOMUS CLXL
S.

IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS.

PARISIIS
SUGGESSORES, APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE OLIM CHAUSSEE DU MAL\E, 127. IN VIA DICTA: AVEl^UE DU MAINE, 189,
1889

Jh£

IN'

>

^^

..

lu

>

l

1

S^GULUM

XII

SANCTI IVONIS
CARNOTENSIS EPISCOPI

OPERA OMNIA
ACCEDUIST

POST JOANNIS FRONTONIS CURAS, SUPPLETIS QUiE IN EJUS EDITIONE DESIDERABANTUR, PANORMIA

YIDELICET ET EPISTOLIS NONNULLIS, PRELIS DENUO MANDANTUR NUMERIS OMNIBUS ABSOLUTA

ACCURANTE
CURSUUM COMPLETORUM

J.-P.

MIGNE
RAMOS EDITORE

Dibliothecie Cleri nniversee

SIVE
IN SINGUL03 SCIENTL4: ECCLESIASTIC.-E

»-0-®-fli

'

TOMUS PRIMUS
—-—
-

Q

(]

g

--Tigii

1

PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET
IN YIA DICTA
.•

AVENUE DU MAINE, 189,

MIGNE SUCCESSORES, OLIM CHAUSS^E DU MAINE, 127
J.-P.

1889

ELENCHUS
AUCTORUM ET OPERUM
QUI IN HOC

TOMO CXLI CONTINENTUR

D.

IVO CARNOTE.VSIS EPISCOPUS.
Col.
i

Prolegomena. Decretum.

9
^^^^

Panormia.

NOTITIA HISTORIGA.
{Gallia Christiana nova,

tom. VIII,

col.

1126, in episcopis Garnot.)

GaufVido et suo et summi Pontificis clero Carnotensi sede Carnotena dejecto, factaque potestate, Ivo omalterius subrogandi ab Urbano agro Bellocalculis elcctus est. Natus is in

jndicio e

A -sum
cum
tcnsis

pr.I.x.^oneccertus fi^^^^

depositione et

summi

pontificis voluntate.

Ad quem
Carno-

pervenissem, ad petitioncm

ecclesiae

nium

vacensi ex genere

minime

nobili, ut ipse teslatur

Hugonem de Alepistolis 3, 12, 22, patrem habuit vero Hilemburtoylo, si Frontoni fidcs, matrem gim/cujus nomen inscribitur necrologio Sancli
Post huQuintini Bellovacensis iv Idus Februarii. Parimaniorum litterarum et philusophice studia operam dedit in monassiis confecta, theologias
terio
fuit Beccensi sub beato Lanfranco. Primum nostro in canonicus Nigellensis ex Sammarthano Belvacensi Postea vocatus a Guidone

apostolica auctoritate sum constriclus et » De hac consecraita in episcopum consccratus. 1090 Urtionc facta forte die ipsa 23 Novembris

banus papa lUteras ad clerum populumque Carnotensem deditmpuat; viii Kalendas Dccemb., ut Ivonem episcopum in Gaufridi efauctorati locum recipercnt, et crastina die ad Richerium Senonen-

sem archiepiscopum,

cui significat Ivonera

cano-

quia ipse ei nice electura a se consecratum fuisse, manum imponere recusaverat, rogatque ut eum

coUectaneis.

aut episcopo, praeficitur praelatus, seu praepositus, Sancti Quintini.quam abbas canonicis regularibus
exlra

B muros urbis suae condiderat abbatiam hic paepiscopus. Ivo non solum huic ioco qua^dam
praedia contulit, sed

benigne complectatur, eique ad Ecclesiae suee regimeiwauxilium suum largiatur. Neque tamen iterum Ivonem sic qufljl Richerius. Audiamus archiepiscopus con« Senonensis epistola^R
:

trimonii sui

pro raore ho-

adhibito sibi silio Parisiensis episcopi infatuatus, eodem Parisiensi episcopo, et duobus aliis non
dissimilis vecordioe, Meldensi
et

rumce teraporum in monasteriis usurpato theologiam ibi docuit, canonumque jam peritissimus quasdam constitutiones sodalibus suis dedit, unde non impro canonicorum regularium institutore quoque canonum, merito habetur. Collectionera compendiosum deseu ex canonibus sanctorum concinnavit, quo ante Gracretum tunc temporis
tiani

Trecassino, hoc

anno Slampis do ordinatione, quam a vobis accoperam, me satis inordinate accusavil, dicens me sede aposin majeslatem regiam offendisse, qui a praesumpseram accepisse. tolica consecrationem Cum itaque conarentur Gaufridum depositum conlra decretum veslrum in statum pristinum reformare,et in me depositionissententiam proferre, sedem apostolicam appellavi, et decretis apostolicis

tempora utebanlur juristae in eo Burcbardum Vormatiae episcopum ita accurate secutus, ut etiam ejus raenda in suum opus transcripserit, non secus ac ipse Burchardus Reginonis.Jam mul:

quamvis ea non

nisi in

futurum timerent, a

sua prcesumptione revocavi, appellationem tamen nec prosequi taxaverunt, nec plenam pacem medejecLi tos annos in regiraine transegerat Ivo,cum flanc autcm ep.stoiam habere voluerunt. inlocum Gaufridi, tale nihil suspicans. canonice, C cum scriptam sicut etconcilium Stampis habitum anno juxta monita summi pontificis Urbani, a clero et 1091 putamus, quo Ivo memoratur episcopus in populo electus est.regique renitens praese.italus, a « Actum anno veteri charta apud Sammarlhanos quo virgam quidim pastoralem accepit, sed non Philippo, in Ecciesia B. 1091, indiot. xiv, regnante nusquara pariter consecrationem ab episcopo Quintini Ivone existente abbate, tunc Carnotenenim enim Richerius Senonensis archipraesul, qui Occurrit et in charta monasterii sium praesule. Gaufrido deposito favebat, diem Ivoni ad conseVindocinensis anno 1091 indictione xiv, feria crationem, petentibus licet et pulsantibus clericis, sexta hebdomadge Paschalis xiv Kalend. Maii, eo praefigere voluit, de quo Ivo epist. 8 conqueritnr, anno ordinatus, quo juxta caput ecclesiae Vindocisic al..
: :

..

ubiRicheriumSenonensemarchiepiscopum
:

loquitur

<•

Aliunde

me

expetisse benedictionem

nensis recepit conventionem

vice

abbatis

inter

calumniamini,vcritale teste verum dicam,quia nec episcopatum,nec benediclionem episcopalem a vobis petii,

nec a quoquam. Sed

cum

clericorum

primo ingenio, poslea violentia regi fuissem praesentalus, et inde cum virga pastorali a rege mihi _. -j i._: n« „+,..,o^r« o^^„/.fi,<5 ^.i.nintrusa ad ecclesiam Carnotensem adductus, cum

Garnaldum de Charismot et monachos. Unde jure concluditur epistolas Urbani tam ad populum clerumque Garootensem Capuae viii Kal. Decemb. quam ad Richerium metropolitam vii

^

Kal. ejusdem, anno 1090 ascribendas esse. non ni^tPnBPm episcopatum adeotus Ivo nolensem pnipfinnatiim adeptus
; ;

Car
propro

que

clericis petentibus et

pulsantibus

nuUum diem

pterea

consecrationis meae velletis praefigere, interea con-

ccsnobii Sancti Quintini Belvacensis deposuit, renitentibus hujus ecclesiaj canonicis, ad

curam

ailium mihi fuit clectioni

eorum non omnimodeas-

quos

scribit cpistolam 17, ut alium sibi praeficiant

Pathol. GLXI.

XI

D. IVO

CARNOTENSIS EPISCOPUS.

xu
Monachis
aediticandi

abbatem, quod tandem obtinuit, ut ex
et 32

epistolis 31

A

nonensis

ipsi

infensus.adesse noluit, sed ad eura
scripsit epistolam 35.

planum

est,

cum

praelalionem in

manibus

dem Richerium
licentiam
fecit

Fulconis episcopi Belvacensis omnino ejuravit. Subscripsit anno 1092, praecepto Roberti de Be-

Cluniacensibus monasterii extra urbem
iii

lismo pro monachis Majoris Monasterii. Eodem anno Philippi regis odio, qui in legitiraum Berthae uxoris thalamum Bertradam Fulconis comitis Andegav.uxorem, nonnullis Galliae praesulibus patrocinantibus etiara ac foede conniventibus, superinduxerat, vir iste justi tenax, et tantum flagitium

nensi adfuit die

viii

Nonas Januarii. Concilio ArverNov. 1005, et Turonensi anno

1096 ubi subscripsit decreto Urbani II pro subjiciendo Cormaricensi abbate Sancto Marlino. Ad eumdem scripsit anno eodem pontificera pro Wil-

lelmo Parisiensi eIecto,qui cuniet Galterio Meldensi

dissimulare non valens, diris modis fatigatus est, maxime ab Hugone Puiseti domino, qui eum pene

Sanctionem Aurelianensem episcop. consecravit apud Carnotum. Subscripsit chartae fundaiionis abbaliae de Rota terlio idus Februarii anni 1006
ineuntis. Guillelmo Nivernensi
iianti

per

annum

in carcere clausura, perssepe etiam abet

comiti

adfuit do-

sque pane retinuit, magna animi (irmitate

con-

ecclesiam Sancti Stephani apud Nivernum a

stantia pellici depravatae, et regis concupiscentiae sese opponentem. De hoc contubernio et ira regis

g

his expostulat Ivo verbis epistola 5^ ad cunidem rhilippum « Qifbniam, » inquit, « pr.fcedente di:

vina gralia de slercore pauper usque ad solium principura per manum vestrara elevatus sum, fateor

se restilutam abbati et monachis Cluniacensibus anno 1097, ac diris devovit omnea qui huic dono ' "' " quoquomodoauderent refragari.Fcclesiam eamdem ' consecravil Idibus Decembris. Gaufridum de Prulliaco coraitem Vindocinensem jura et privilegia mo' ' "^

nasterii ganctissimae Trinitatis agnoscere persuasit

me

post

Deum

pro posse meo cuncta vobis
;

debere quae vestro congruunt honori et saluti sed quia exasperatus proptcr salubrea monitus, quos serenilati vestrae ex sumraa (idelitale e^^pitale direxi,rae diftiduciaslis, et bona epi8C0|^^Bl»nui9
diripienda adversariis noatria exposuisti^rravia et

eodem auno, el cum altb,tte conciiiavil. Scripsit quoque IJrbano 11 pro conaecratione Daimberti Scnonensis
electi,

et

insoquentia

anni

inilio

1008

contrA electioaeiii Joannis Aurelianensis. Altaria de bdsonvilla, de Bisconcellia et de Bovi-nivilla sino

redemptione

virarii

rntinachiH

Majoria Monasterii

grandia inde perpessus incommoda, regali curia ad praescns nec seciire possum interesse, nec honeste. Supplico
interira rae

concessit lerlio Idus .Maii. Iloceodem ineunte anno

UDU8 pontilicium abdicare
pontilici

voluit,

ideoque Urbano

itaque

majVst.iti

vestrfp

ut

rt^'..'ia

mansuctudine supporteti», donec posrespirare et dLiiina, qu«c niihi
inflicta

sira aliquantulura

maximo jam boc tran«acto septennio vineam mihi commissain pro poi»?e meo excolui, fruclum auhis verbis scripsit epi»tidum 67.
Kcct>

pene usquead penuriam panis
ex parle reparare. »

sunl

ali<iutt

^

Vinculis exemptus haec scribebat, Ilaynaldi for-

quein qua-rcbam non inveni. Detur ergo libcr hoc principium verse ootavie ag^rediar.ut poHsim mihi Babbutizare, dulces fructera
taii

oclavo anno, ut

Hemensis urchiepiscupi et Butfraganeorum opera, quibus Urbanua papa pro ereptione Carnotasse
teneis episcopi
scripaeral
vi

tu9 tontpniplalioois

carpere el ortava)
si

illius

gau-

dia pralibare.

Quod

vcstra permiiisione id inodo
rae oportcbil id facere

Kalcndas Novenjbris
abbuti ct
ni
.

non

facio, necessitate
itcr
i-*,

tamen

4092. Allaria sex Eu>tachio

-

renovalas in

me

veteri de ruusa re>;is in.mi-

Sincli Petri CarnottnBis cimcessit libcru.sr..

:

cl

propler paruclnanos lufos conleiiiplitrts
proni sunt aulis terrcnis inhiare.
••

Brueroii^, do Ermentariis, de Hoherin, de Huxeto,

verbi Dei, qui

dc Cruciato et de ('.aetellarii!; Kalendiis Julii 10'..t3. Gaurriilum Vindocinenscm abti .nsctravit ix
vel XI

Pontificis hortatu episcopali curo)

baud renuntiavil.

Kalondus Seplcmbris anni
e>e

,..

:

iii

:

allamen
h<eo

Quinimu eam iiitHr maxinaH procellaa Eccleel»<|ue (liillican'» propudtusum tunc lemporis stalum laudatiKSime sustinuit
litter»,
'

inepistola^l adhuc
aiitem fucta difilur

in

er^astulo claueum dicit,
:

;

testes sunt ipvius romplurer<

quando corpua suncti

Juliani translatum eet
transiulio
xvi
K
i'

No,
.

quibusagit de catheilruliuraecrlesiarum et !f, ilfl I' mitso11 et
...
. .

vemb. anno IWSS, viii ortlinalioni* lli ... .ctpi Cenomuncnsis, qui ordinatus est xi Kilendas Uuii 1085, nc proindo, pro 1093 legendum forle MfJi, qui nnnuj cum onlinutione optiinc; qu idral.Pr.rter enim juio iliila, mcnso atltiuc .Ni)v«iiiliri anni 1093 cum Urbano papu ilDinam pacinco intravil Ivo,
ibique

I

,.

,i.

a

V

.

..,

i"lo fa»i

.,

,

114

(iallicana

Ba.>pius
i:}3, ail

gravabtttur ecrleaia. Legemla ejus epittoln
llicharduni Albanensoin episcupumlegalum

apostolicum, qui
cjinuin

tamiiiam p r«um gruvilor redargucrut, ud qu..

eum

..

,

quidem,

canttir«*m et alios

quosdam
ru>

in ec-

eum

dimisit
et

mense Januario. Rovereus Uec-

clesia Carnotensi pluraexigere in receptione rano-

ccn^os intcr

celU

ortatii de cuntroversiam cuiiipoHUit anno lOOi. Vocaius ad concilium ltemcnHt> pro nuptiitt

Molismenses rnonathoH

nictirum,

qu0

rescindere conatus
ii

I

In-

Pexiaceimi

cassum, quod
ruin

se tuerentur

cxempl»

.siro.

cun»

regis et Ivonis

hni»ilum
aliquo

dupositiono qui ois cuntradicebat, xv KuliMitlas Octubria ejuHdi:m nnni, cui
[ir.efuit

nia. Inlerea Ivo

Uoroanip, apud quus vonalia sunl omepiscopus canonieo* r«gultr«s e

H. Ouintitiu accitus in ecclesia S.
iiibtiluit

Joannis In Vallr
eti.

modu

Micherius architipidcopus Se-

unnu \iW, eisque mulla largilus

NOTITIA HISTORICA.
XIII

XIV

Tironum jr -t o^«n At Mnio- A in territorio de Garzeis secus auvium \ et M jo Synodo Stampens, eodcm adfa. anno "^^^^^^^^^ capitulo concesmonasterium construendum ^,„n,,terium cum canitulo concesmonachis concessit, ut ecciesiam ris Monasterii Subscripsit diplosit tertio Nonas Februarii 1110. Latum a rege construerent apud Franchamvillam. Sancta; Genoraati Ludovici regis pro canonicis canonicisque m de expellendis monachis, decretura concilia Vienvefa?, IV Idus Martii anni 1111. Ad sub anathemate ecdesia Pisciacensi restituendis nense et Ansanum vocatus anno H12 se excusatcmpus omnium confirmavit anno 1100. Girca id
ad
scribit ad GalEcclesiarum soliicitudine pressus, incontinentia moterium Meldensem episcopum de
jut corrigat, vel nlalium Sanctae Farae, quas monet Paschalis li bulla raonachos earum loco substituat.
vit.

Subscripsit eodem anno regiis Ludovici litteris ejusdem charin gratiam Floriacensium. Principis tam pro fundationo vel potius dotatione S. Victoris

dataxviKalendasMartiianniejusderaepiscoporum Ivo impensis Carnotensium domum, quam magnis exemit ab orani spoliatione lunc temffidiQcaveral,

Parlsiensis sua subscriptione munivit cura plu-

poris post episcopi
cilii

obitura

fieri solita,

juxta con-

Arvenensis decretum.
i,o4 co.po„it„.

decano rimis praesulibus anno 1H3. Cura Arnaudo Tironensem totaque Garnotensi Ecclesia institutam concessit priviabbatiam approbavit, eique multa .sigil tertio Nonas Februarii, et anno elapso
legia

1„„, ,„oa™atio„is

co. a„„o B

regis xlv, in taepiscopatus Ivonis xiv et Philippi eodem interfuit concilio bulis Sancti Petri. Iloc subscripsit diplomati Treccnsi v Nonas Aprilis et

^"^^^Trt^jr^tio^r^:::!: eorumdem privilegiorum ab Conone Praenestino
Febr monasedis apostolicae logato tertio Nonas ecclesiam de chis Majoris Monasterii concessit
Ilanchis,

monaHugonis Campaniffi comitis pro Molismensi pro reconciliatione regis sterio. Adfuit et synodo Julii haapud Balgenciaoum, Ivonis efflagilatu 30 aliud concilium apud Parisios, bit.-te. Celebralum
indict. xui PaIvone praesente, iv Nonas Decemb. absolvendumschalis II sexto, ad reconciliandum Bertrada juque regem Philippum, qui simul cum

quam Paganus canonicus

tencbat,

et

quidquid eis ab ipsius fratribus tribuebatur anno Eodem PaschalisIIv Kalendas Novemb. con1114.

oontrapraefirmavit decretum priusablvone latum ecclepositos qui gravabant capitulum, et angariis

eoHem siasticos inferiores vexabant, aliaque ab praepositi, adverstatuta, qua quidem bulla offensi
nisi sunt, sus Ivonem regem Ludovicum commovere jobtinuerunt, cui relitterasque ipsius ad eumdcm Souspondit Ivo epistola 265, qua de re legendus

ravitdivortium.InconcilioPictaviensi-auniejusdem Burdegalensis concilii de Marestasio pro
sententia

monachos Angeriacensibus adversus Maxenlianos ab eodemquo et lata examini Ivonis commissa fuit, ab eo Beccensibus eccollefiis confirmata. Datam confirmavit Paclesiam Sancti Nicasii de Mellento schaiisIIsecundoIdusApril. 1104. Insequenti Henad preces Ivoricus comes Blesensiset uxor Adela domum episcopalem a prava consuetudine sunis

Ivonis chetus in novis observationibus ad epistolus

pag. 252 et seq.
^

*

Annus ordinationis Ivjnis xxv
XVI

illigatur

cum anno
in

Paschalis

II,

Incarnationis

1114,

inslru-

pellectilisdiripiendaeliberam reddiderunt.quorum Phiiippus beneficium auctoritate sua confirmavit

mento quodam ecclesiae Sancli Nicolai apud Souchetum pag. 254. « Facta est aulem haec cartula anno ab tncarnatione Domini 1114, ordinationis
ordinatiovero domini Paschalis papae xvi, atque episcopi xxv, etc. » nis domini Ivonis Carnotensis

de Burgorex anno rcgni 46. Libertatem ecclesi.3e ratam habuit Ivo medio ad preces Adelae comitissae eodem anno, quo adfuit electioni Radulfi abbatis
Saacti Quintini in festo Dedicationis.

De mandato

quceinerat PaschalisII diremitannoliOO querelam Hugonem inter Ivonem de Curvavilla, vicecomitem qui ad sacrum et Rotrocum Perticensem coraitera,

buliam Paschalis II Romae Sanpridie Idus Martii, Ivoni CHrnotensi et Radulfo Arvernensi adfuetonensi datam, qui duo concilio altaria, quae ab rant, ut juxta concilii decretum, redemptione moannis triginta et sub vicariorum nachi possidebant, libera eis relinquerent. Reddi-

Idem Souchctus

refert

Ivone bellum ituris pacem turbabat. Invitatus ab Paschalis papa Pascha peregit apud Carnotum

tam ab Ivone de CurvaviUa ecclesiam Sancti Nicolai

anao 1107.

D

Locum Bernardo

dum

a Rotrococomite ad construenmonasteriura datum anno eodem confirmavil

litteras suIvo et coemeterium consecravit. Dedit inter per controversia ratione ecclesiae Villapmendis sancti Aviti Columbenses monachos et raoniales
viii

Joanne concessit Ivo anno Bernardo 1115, indict. viii. Gravem habuit cum quam a Roberlo de Bonffivallis abbate querelam, Arbrisello compositam indicat Roberti Vitas scri1116 ptor paulo ante ejusdem obilum, quem anno accidisse voexeunte, qui nunc numeratur 1117, Andegavensis lunt. Ex chronico enim S. Albini
fratribus de Sancto

:

Kalendas Septerabris. Interfuit anno 1108 exsequiis Philippi regis, et statim post sacro Ludovici
regis Aurelife celebrato,

«AnnoHie,
Kalendas
ris
lelrai

obiit
»

Martii.

Robertus de Huic aliud non rainoris pondePagi, Guil-

Arbrissel quinto

Remensibus clericis necqua de re scripsit apostoquidquam refragantibus,
licam
Subscripsit 1109 praecepto Ludovici VI regis de libertate testandi et bellandi

argumentum

subjicit doctissiraus

epistolam 189.

nerape Nivernensis comitis anno 1H6 ex chronicis Fiscanensi et Vezeliacensi capti, eorumqui eum ceperant excoramunicatorum, mentio.

que

pro servis Ecclesiae Parisiensis.

Carnicatam

terrae

nem

fieri

in epistola

275 Ivonis

:

unde concludit

XV

D.

IVO CARN0THN61S EPISCOPUS.
Eli-

XVI

anno 1117. Mabillonius vero post Albericum,
;

A

nandum, priscum Sancti Quintini Kalendarium,etc. pace tanIvonem sub flnem annilll6 obiisse sed
torura

Firmal Joannis, qua jacet, abbatiam, Atijue decanalum Andrese fonnavit et auxit.
Te duce
fit

Marix pulpitus

ecclesix.

virorum dixerim,

haec

cum

usurpata

in

Fundamenta
Vicenos
[f.

loci jecit Belli priorattis,

chartis Gaufridi successoris dorum ratione conciliari nequeunt, qui ex dicen-

annorum computan-

Hic Magdalenje prseparut ecclesiam.
::5J

annosque duos sine crimine sedem
moribus atgue
fxde.

anno ineunte 1116 auspicatus est episcopatum. Ivonis, Praeterea chronicorum diversitas in morte nescio eorura arguitncgligentiam. Denique amplius reverentiae debetur Nequid, ni fallor obsequii el
dis

Rexit, ab integris

crologiis ecclesiarum,

sepulti episcopi,

quam

quibus mortui sunt et aliis dissitarum plerumque
in

caecclesiarum. Atque in Necrologiis ecclesiarum Ivonis thedralis et sancti Joannis in Vaile obitus assignatur ad diem x Kal. Januarii anni 1U5. Dp-

His addenda Martyrologii Carnotensis verba. X Kalendas Januarii. Ipso eliam die Dominicae Incarnationis 1115 obiit pater Ivo hujus sacratissimae sedis antistes, vir magnae reiigionis, ecclesiasticorum et secularium negotiorum prudentissi«

functus Ivo sepelitur in choro ecciesiaB S. ci de Valie, sed hostilis haireticorum rabies pios xvi dispersit. Pius V, neres in ventos impie saeculo Joannis hulla data 18 Nov. 1570, Canonicis Sanrti

mu8, mitis affatu, patientia insignis, castitate pollen^, et lam in divinis quam in philosophia crudiJoannis ^ tigsiiuQs. Qui sex pallia bona, et aeptem cappas, et
infulas trcs, et tapetia tria

decori

hujus ecclesi»

contulit: librum

missalem

et epistolarium, et tex-

Lateranensis Regularibus permisit, ut ejus festum quotannis celebrarent Hanc facultalem ad canonicos Camotenses extendit sacra rituum congrega-

lum evangnliorum, et unum lectionarium matutinalem dedit, et omnes arjrento paravit. Pulpitum
miri decoris conBlruxit, echolas feoit,

domum

epi-

scopalem,

quam

vilem et ligneam in obitu episco-

procuranle P. Natali Minimo Carnotensi, tunc Ilomaj commoranle, ad preces J. B. Soucheti canonici Carnolensis. Philippus
tio

28 .Novembris

1048,

porum

vel discesau,

quibusdam pravis conBuctudi-

nibus per viulentiam Carnotensium comitu.m inductis ancillatam invenerat, apeciosam et lapideam a

ab Eleemosyna Bonae-Spei abbas hoc epilaphium
:

ei

conacripait

fundaraento

refecit, et

cum omnibus

ad ipsam per-

tincntibus, sive mobilibus sive iminobilibus ex ancitla liberaiu reddidit,

liedlidit afjectus patrem, doctrina ma<jistrum,

libertatsmque ipsam astipU'

liegula canonicum, pontificemque gradu^,

Famosum

humilem natura, vrrendum senem Imga, pwlica sacrum. Prxsule defunclo, sua toltere mos erat olim I'rincipis, hunc morem principis emil Ivo. Ilujus opem Ifesus, plebs do^jmata frxna malui rex
probitas,
Vita sevpra,
,

latione privilcgiorum el Ilomana} sedie, et regis, et comititi, quiP in archivis huju« ecclesi» habenlur,

condrmavil. Terrain etiam (|uamdam contiguam

;

eidem domui ad amplitudinem ipsiuB domus a vicedomino acquisivilet muroclausit. Apud pontem Codinuin aliafl domos ad usua episcopalea (pdiQcavil

Sensil egeuusopes, pro grege vota Deut.

Samraarthani aliud carmen o vcteritiua mcrabranis viri clarissimi Barnaba> Iliidionii praIleferunt
sidis in senutu Parisiensi.

eamdomquevillum in mullis niolioravil. .\bha< tiam eancti Joannis ex soculari in re(?ularem con:

verlit, instiluit et auxit,

consilio et auxilio ipsiua

Menle,

manu,

linyua, doctrtna, corporit uiu,

mona^teriutn inflrmorum apud Hollumlocum constilutum fuit. Junioratus omni-s huju» ccrlosiip, et
prccaria» in

communes

redi-Kit

usu», et eas

in

po-

Prudens, munificus, prxstabilis, ulilis, inions, Firma columnu domus Donnni, quam jure salubri
Fovit, inunivil, in.slruxtl, jwjiter

uuxU

sterum personis distribui lam suo, quain apostolico privilegio veluil. Anjjarias et inju»tas exacliopravas »ervientium difCurslDne» lipri per pr»po«ilurB« iindem privilegiis prohibuit. Polosla, teiii quam habr^bat d»nd» pnrpoflitur*' de Ebrarnofl,

Consil'0, scriptis, quo viveret ordine rehut,

et

Cujus opem yratis xger, rem senstl eyenus,
Istius urbis

apex mevtorandut episcopus

loo,

llac

iUm

exspctat adventum Judicis
refurro

divilla et ca>terifl
tirna.

ad

eam

pertincntibus huio rapiin totti

D

lulo dedil.

TaxataHcpelicndorum preciu
epiicopatu ce»eiire
idfliii

hu-

De eodem
in

quoque juvat eoqueiites verDua

jufl ecclesliB

modum

epitaphii; qui in ccclesiaSunrli Joannia

anle cxcidium le^'ebantiir.
Prvesulis Ivonis corpui jacet hic
Cujtis

tumutalum,

Ad augmenmo> landam tabulaiu ultariH diofl vini reliqult, et in aliifl pluribufl •um •ccleflia etclericls suis mulla booa feeit. • UKitur quoque
fecit.

niuriens ceoluiii

honos pulsat liincn utrumque poti.
decretn tan,:'orum
breviui.

in

Necrologio aon
1

'

'

-

in
'

Valle

:

-

i

Kal.

Jtiris hic antislet ciiniinum

Januarii, anno ab

Perleijit,

legum dogmata dani
tuit,

Mtjstica sacra alibi dantur, rex,

quam

libi licmit,

Dominl tHr»,obiil epiacopm, qui Cabone niemori» nonicorum Hogularium ordinom in hac ecrlesia
Ivo Carnotonflifl
, , , 1

Consultvque

rex vocitatus abis,

robu»
i-nHanc!

r

-'

-

I

:• .1

t-nt
'•

llunc capit llugo comes Carnutum VKrnia tentani,

1.1...

Qucm
Aere
stio

pia plcbi redimit tumptibut inuumtrit

ad

cam

pertlnentibufl, eeclesiam

de Luciar

atqua vpera renovavit prxtulii wdet.

elofliam de

Pontrgodsno

et

terram ultra staKuuiu,

XVII

NOTITIA HISTORICA.
quoque volumina librorum suoruna,
et A.

XVIII
licet invenire. Editis

triginta

canonicum

jam 288 duas no-

multa

alia. »

Ab omnibus
tur Ivo
cus,
:

fere setalis suaa historicis dilauda-

Annahum. vas adjecit Mabillonius in tomo quinto EcPlurima quoque continent quae ad hisloriara
clcsice Gallicanaj,

«

Lucerna quippe occidentalis, orbis deac fulgor Ecclesiae Gallican* » appellatur a cardinaie Baronio. Et certe

ornamentum

honorifice

universaliSjplurimum luopera 24 sercis afferanl. Sunl eliam inter ejus restimones, quorum quartus a nonnuilis Fulberto

imo

et

conspicuus, jurecondita ac prscellenti eruditione

tuitur.

humanique scientia, et victuris in aevum plane operum monumeniis celeberrimus, eximiis ac kvo suo consentaneis summo praesuli vtrlutibus, omnibus Garnonon tanlum cajleris regni, sed et
ris diviui

De ipso Ivone plura habentur in editione 1647, Cuejus Operum, quae in lucem prodiit anno
opera, videat
lector
J. B.

jus

Souchet ad Vitam

curiosus in prffiialione sancti Bernardi abbatis

edita Tironensis, ejusdemque Verilatis Defensione

tensis Ecclesiae,
Praeter

si

fas affirmare, preeluxit episcopis.

Baronius Carnoti anno 1651. Videndi quoque
nal.

An-

decretum quod concinnavil, reliquit plurijus mas epistolas, in quibus quidquid spectat ad

tomis undecimo et duodecimo, Spondanus, Possevinus, Bellarminus el alii.

§ 1.

HISTOIRE DE SATNT ^VES.

autres^i son pays (3), ^u meme k Paris selon d des arts liberaux apres en avoir ei6 instruit en pour maure les sciences eccieb as iques. ii y eut alla au Bec Derfectionner ce qu'il en sava t et eludier LaSnc^et poS? ?ondisciples grand nombre de jeunes gens '^-tmsoes Pa^^^^^^^^^^^ r ' aux premieres dignites de t.glise. ^;^ eiau par Ipurs mcEurs dont olusieurs furent eleves dans la suite place d abbe de quittale Bec, et alla ^ Caen remplir la conAquTnlaVanrr^^^^^^^^^ Saint-Etienne.
,

;

Sre

sa lagon qu u ^ '<^'f=tique de !a verlu.L'on en a la preuve dans les ecriis ae «;; *^rii:,;Vrp 'coire<'iaTe ~en D'abord il tut chanome de Nes e ill^^^g f^^l^^"'^^^^ qu'il fil h tous les divers etats qu'il remplit. la '« Picardie (5), d'oii son merite le fit tirer, pour gouverner ssemen^^^ "«"^f °^J'^°",f r1.t etab issement Cet pour des clercs. a la porte de sa yiUe episcopale. Beauvais venail de fonder ecrivains, mais des 1067, et Imit au bout ae r»nmmpnr(5 non en 1078 comme l'avancent la plupart des

Le gout pou Toute son occ

Z

^

Ser^ins
avanl 1079

'sous Anvocation^d^^

Yves en

Tabord

sous le titre de pr61at. ensuite sous celui

etail deja ^"PF'^"^ q";^?"'^^ d'abbe, quo.que dans ses lettres il ne se

^f

'^traretrntvSr^ommunaut^
menta
les revenus. en

son P^trimo ne (7) ma s il fit en^^ y transportanl quelques domames de canons, el y server une regularite conforme en tout aux anc.ens ^'^YlLhl?. ^Saint Ouentin a faf"?eetabhe ^ Sa legons de theologie. Cette m/"^«^« ^e vivre lui-meme soin de faire des m^^^^^^ rordre des chanoines regul.ers^ garder Yves comme un des plus illustres instiluteurs de Ss per^ectm^^^^^^ «, mais Yv«s e porta ^sa deji connu h Rome et a Reims plusieurs annees auparavan ^'^"^/e etendre en 8oi vivant il eut la consolation de voir que sa maison .ervit ^ 1 ^traite qu le repc.s de sa «etra te qu'' dans fj^^;^ d'excellents evSques ^ plus.eurs egl.ses. Ce iut que son ecole fournit Tautre g'^ 'l';^^^ Somposa les deux recueils de canons (9), Tun plus court P^^^f pr.t u d'en eicrnPr au so.n qu .1 ^'^^f; IVr^^f^-T^e sera parle pius amplement dans la suite. Ces ecrits, jmnts ^^,

Yve^^^^^^^^^^ s'acquit une reputation --veilleuse.Non-seu^e^ent

;

^5,X^

Fmnce^ ^'^ renommes acquirent des lors le titre de docteur renomme, el des plus ll^},^^^]^ ^tul «"l *^^"^«""'"„f Vrlcivuos Francise doctores eruditione litterarum, tamdivinarum seule 1081, nt concile d Issoudun tenu f J^f tut la seu e pres, il ne figura pas encore alors beaucoup dans l'Egl.se. Le

f

^m

action d'eclat oii on le vit parailre (11). nnontin gouverna.t rabbaye de Samt-Quent.n II y avait environ quatorze ou quinze ans qu'il

inrinnp lor que

(ipnfOeot

[^^r«" pape Gregoire VII pour ^^^'7"^«' froi I, eveque de Chartres, deux fois depose par le e^ y renonva (1.^ L^^^^^ de l'ep.scopal «f^^^ vant coupable encore d'autres crimes. se reconnut.indigne aux Ghartrams, pour les inviter Urbain II, qui le d6terraina k prendre ce parli, ecrivit en meme tcmps

(1) n. 1.
(2)
(3)

Bar„ an. 1092,
Ep.
3, 12, 22.

n. 2

;

Ivo, ep. 92, 102

;

Vita,

Vit. ib.

h

Monte (4) Egas, Bul.. tom. I, pag. 613; Rob. de add.ad'Sig., pag. 750. (5) GalL Chr. nov., tom. VIII, pag. -1126. 774. (6) Gall. Chriil. vet., tom. IV, pag. 773,

Nov. ib. ; Ivo, Vit., n. 2. Histoire litt^raire de la France, tora. vil, pag. 522, 578. (9) Ivo, Vit. ib. Ord. Vit., lib. x pag. 810. (10) Ibid., n. 2 181 Mab., .4nn., l.b. lxiv, n. 107. (11) Ivo, ep. 430 ; Ivo, ep. 1, (12) Conc, tom. X, pag. 420,
(7)
(8)
; ;

2,8.

XIX

D.

IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS.

xx

k

de la province, h. qui appartenuit de droit rordination du nouvel elu,retusa son trouvait pique de ee qu on avait depose GeolFroi rainistere sous divers pretextes.Dans la reaiite, il se choses a ce point,voulait renoncer h son eleclion (lij.el en ecnvit sans sa participation. Yves, vovant les trouver le pape avec lea deputes de lesur ce pied au i.onlife romain.Un le detcrmina toulefois h aiier le relus de leur arehev^que. Urbain, pour elise de Churtres (l-jj.qui lui portercnl leurs plaintes louchanl lettres en date du vingt-quatre couper court, ordonna lui-nieuie le nouvel elu, et le renvoya avec deux novembre, Tune au peuple de Chartres, Tautre k rarcheveque Hicher. et vingt-cinquierae de oidination. Mais dom Pres'iue tous nos ecrivains sont partages sur l'annee precise et le lieu de cette point de replique (16), qu'elle se hl h Alatri, oix le Mabillon montre par oes preuves qui ne souffrent pape se trouvait alors (Tj, sur la lin de novembre 10'J1. Yves, quoiqu'ordonne ev^que de Chartrcs (18), de quelque tenips entre les raains retint encore l'abbaye de Saint-Ouentin, et ne s'en demit quau bout de Foulques, eveque de Beauvais. Alors il ecrivit aux Chanoines reguliers, qui la desservaient, pour leur permettre d'elire un autre abbe, et les exhorter h laire un bon choix (19). 11 ne laista pas neanmoins de continuer h la protejier tout le temps quM vecul (20). De reluur de son voyage d'Ilalie en Fraiice, il pril pos^e.^sion de son Eglise en vertu de 1 inveaUlure du roi, et de Tordination du pape attestee par ses lettres (-'1). Mais Richer, son metropolitain, bien loin de le regarder comme ev^que. lui ^crivit une lettre pleine d'an:erlume, de mepns, d'injures, el ne le beaucoup traitait rien moins qued'intrus (22). Yvea y reponditavec polite^s^e, maiaen nifiine temps avec de lorce, olVrant de se jusiifier canoniquement A cet elfel, il se presenta au concile d Elampes, oh llicher ei les ev^ques de Paris, de Troyes et de Meaui avaieiit concerie de le deposer, el de retablir Geoffroi (23). Ils avaient pour pretexte, qu'il ^lait alle conlre rautorite roydle. et avait viole les droils de -Mai» Yves arr^la le cours de la procedure j)ar Tegliae Gallicane, pour s'6tre fait ordonner ailleurs (21 un appel au saint siege ; et le pape trouva le secret de pacilier toulea choses icet egard.Yves fut maintenu dans son sifege, el Geofl"roi concentre dans la partie du diocese de Chartres, qui elait sous la domination de Robert duc de Normandie (2o). A peine cepemlant notre prelat commenQait & jouir de ce calme,qu'il eut le malheur de tomber dana Ja disgrace de son scandaleux prince (20). Ne pouvant eu con.scienc»', ni en honneur donner le uioindre Bigne dapprobation h son mariafte avec BertraJe, comlesse d'Anjou, il relusa generousemenl de 8'y trouver,quoique le roi Ty eut invit^. U fit encore plus il le blAma hautement dans ses lellrea h diveie ev6ques,el en ecrivit au roi m6me avec une vigueur digne d'un e\t>que des premicrs siccles, uans ai.rlir K^Jl et des h.rs ce zele apostnliqiio neaQmoins des bornes du respfcl dii h la majeete royalc. CetHit coQta la liberle nu genereux prelat (27).llu«ije8, seigneur du l^uiset et vicomle de CharlreK, eo euisit de sa personne, et renferma ou chaieau du Puisel ni6nje, pour lAcher do rnballre el faire par \k sa cour au rui Philipiie. Yves nen devint que plu» fernie. tt b eu ne le Idipsa poinl «ar.a con8o|alion dans 8Ci liens.Guillaume (le llos.abbe de Fe-camp,entre aulrea.l y vi-ita par -r» letlrr-n, oii il le lelicituil de souiriir pour la m^me cause qu^auirelois Klie et sainl Jean-ltuiiliHle (_'«;. Les Chnrlruma de leur c6ie extnMuemenl attaches h lcur cvt^.|iie,rormerent lc dessein de raller tlelivrer A iiiain armO" fjy) mai« le jiacilique pr6lat en etant averti, arr^,ta le coup par unoleltre admirable Iloel, 6vAque du Munu.vinl au88i fc Hon se'"^ •enl & lui procurer son dlar .ne l'rbain,qu'ilcours.et a'.iit si Kriicacement H\ n'. ut pi.iiil h souffrir de k i.'.ur que 80ii ti Yves uu reste prit de justea iin Rendu h son eglise, il se trouva daiis une extriime diHeite, h ruiNoii iles ra\aj;e8 qiio le» ^eii» du roi avaient faits dans los domaines de riH-^che. et i^e vil encoro charge de fausnes accuHation8 (32). A8sur6 de Bon innocence, il en tkrivit u Philippo, olTrant dei'en juslilier iui-idiquemont. soit en concile ou k rour rat^me du prince. II rolus» neanmoina quel.iue lemps upren il'«.8<*i(ilcr h celui do Uoima, tenu en lU'J't, quoiiiu'il y eut ele invite, par la r;u»on qu'il iie devuil pas (iri' ju^je hori» de hu |.rovliico [X\) Ce ful appareinmcnl sur le niAiiie principe qu'il ne voulul poinl promellre de ho trouver h uii *ulre convoque h Troyps pour le dim.inche aprfts la Tous«aiiit, ean;* uvoir ou. au pr6ulable. \'»\\» du papo Urbaio (3i) On no connull point adtremenl co coneile et l'on iKiiore hi nolre prelal en ful. Souleiuent (m mII que les archevi^que» de HeiuiH, de Seoi et de Touni en dovaient 6lre, ol uppareiumonl loa evdquoa d«
de Sens
et metropoiitain
.

dont il connaissait tout le evfique, et leur indiqua le venerable abbe de Saint-Quentin, de sa p?rsoiine, de peur que son humilue ne le lit merile. L'election etant tombee sur lui, i'on se saisit Richer archeveque presenta au roi Philippe, de qui ii regut le baton paatoral (lo) Mais
elire

un autre
el

entuir

on

le

;

m

;

;

'

.

l

.

U

;

leiirs

provinces.
l0'J5 fut c6l6bre le

grand r.incile de Clermont en Auvergiie, auquel l<» pupe pre>»i.ln en personne Yves l'ut du nombre des 6vtV|uoi qui le compo«erenl, et eul 1'honneur. apres la leuue d« celle aa* semblee, d'accompngiier le pontile roinain juHqu'& Toiirti (Ikil llrbaiii y tiot un autro cuncile auquel Yvr» assi.sla, comino il uvait lait luil h toiites les uulreH atLe concile ile Tour» ful lenu nu inoi^ de murH \(K>6 e n re nais, sans qii'oii eacho h quelle oecaHion, h moini que ce ne fiU encure pour quelijuo coi voyage il d^dia •^olennellemont r.-^Mise dii monaistAre de Saint-Klienne, aaiisli^ do «lui.dv. ,i.. .i.... i-uin, de Gautior de Ch&lons-uur-Sadne, et d'liuiubaud d'Auxerre.

En

(3.5).

...,<,
,
i

.

,

.

(13) Ivo, ep. 322. 14) Ep. 3.

'?f.l

Rp. «K
|..

1:M7.
l'J. '21,

(15) Ep. 1, 2.
(16) Mab. ib. I. i.xvui. n. 27. (17) Yves dans sa Iptire 3<i fait lui-mi^me m*ntion de ce licu oi'! il ctail alors h lu tiuito du pupo. Muia cu liou d'.iUttri, los oditeurs ont tu a latere,

..; Kp.

22

;

Alberio Ckr. par.

ii.

p.

143;

8ug. Vu. Lud..
(•2'Ji

y. 300. (2X) Ivo, ep. 10.

K u.
h
'

20.

CW)
(31

...

21.

23; Coiu.

ib., P-

463.

qui ne

ftigniflo ricn

en cel endroit.

•p. 17. 44.
3i».
4rt.

(IH) Ivo, op. 31. (19) Kp. 32. (20) Ep. 193. (21) Ep. I,'2. 0.
il.

:[..
1..
,

38.
\\ ..

(22) Ep. H. (23) Kp. 12.
(24) Vit. ib. n. 3.

....

..

nc.

P .«103.
I.

(37)

Mab.

Ib.

Liu.

u. 70.

XXI
II

NOTITIA HISTORICA.

xxii

l'Eglise de France durant son episcopat ne se passa presque poiot de choses considerables dans fut du concMle d^Ktampes en 1099, et de BUX.uelK n'e& b eluco^up de part. II nouv.au, et od les bons evcques eurent suivante oii le roi Philippe et iiertrade fureut excommumes de Richard, eveque d'Albaoe, en ayar t Teaucoup Tsouffrir de la part du comte do Poitiers (38). Le lej.^at d'abord d'y alier, et ne la.ssa pas de s y trouver (39 convoqu^ urf autre h Troyes en 1104, Yves s'excusa differee h un autre temps- Le trenLe sujet de rassemblee etait l'absolution du roi, qui fut neanmoins Beaugency pour le "".«_«" ti^me de juillet de la m^me annee se tiot un autre conci e h °^f f^-.V^^J ait p:,sse(4U). ^ absolufon du ro ajant encore, et rendit compte au pape Pascal II de ce qu s'y e assista pontife U'acc.:"!erer, el Jt user dc quelque indu gence ete encore retardee, Yves engagea le%ouveram chargea.ent quelques-uns d avoir eu le plus de envers ce prince. 11 se justilia%ar ]h du blame dont le des preuves du contra.re, PU>fq';/ part k son exeommunication. D^,s auparavant il avait donne f^^jj des.em, pt en avait ia.t donner avis au roi par ce agi aupres d'Urbain II. pour suspendrc rexeculion de comrnenceme^nt Entln Philippe fut soienneilement absous k Pans au fe premier orfic.er de saUur (41 epoque, il lui avait dej^ rendu fui de la ceremonie (42). Av.nt cette de decTmbre 1105 et voulut qu'Yves pnere en faveur de 1 eghse bonnes graces, comme il paratt par un diplfime accorde h sa

^^^^^'l^^^^
.

.

l'Lnneurl%e9

mort le vingt-neuvieme de juillet 1^0? °n conseilla aussi delai (44). Ce/^t Yves, ce prelat «' respec ses funera.Ues, h son fils Louis le Gros de se faire sacrer sans av.s. En consequence, "^^ tabie et si rempli de sagesse, dit Tabbe Suger, qui ouvnt cet "f "f second jour d aout ^^ll^^^K^:^'^^^^^^^ ^f^"^^'^^^^^ archevfique de Sens, qu^i en fit la ceremonie i Orleans le etait-elle fin.e, que l^^.^^P^t^sde legl.se de Buffragants, du nombre desquels dtait notre prelat. A pe.ne arnverent et firent leur opposit.on. \ves Reiras qui prelendait etre la seule en droit de sacrer nos ro.s, Louis f45), Cest ce qu'.l, executa pur une belle se c^a'rgea d^e ieur repondre et de Justifier le sacre de toules celles qui avaient connaissance d^ja plainte du et

\?ilnili'?L ans, ce prince etant

,

lettre circulaire

ra.son, m ''''^^P^^^^^^^^l^?''''^ Reims; y montrant que sa pretention n'est fondee ni sur la se maner, pour . afferaffectiou pour sou prince. II enga-.ea encore h la loi. Yves ne boJna pas la son (4b). missement de la maison royale, et la tranquillite de rEghse et de Tetat comme plusieurs autres, ^u traite conclu 1 annee En 1112 Josceranne, archeveque de Lyon, ind.gne. des mvestitures fa.tes^ pr^cedente entre le pape Pascal et 1'empereur Henri V touchant %«°"fession mv.te ^^ eveques de la opposer (47). ^ ayant ce prince, voulut asserabler un concile a Anse pour s'y ne s'y P°'!^* ^" "„"^1^^^ Sens, Yves ne fut point d'avis qu'.ls y assistassent; et .Is province de ^^^^^j-jf^ pouvant eteint, et qu.se ralluma ^'entot apres. Ne craignait sans doute de rallumer un feu qui paraissait Gologne, qu .1 Brunon, ^^-^h^^eque de V apporter d'autre rernede, il en ecrivit d'une maniere pathetique h sch.sme, qui depuis cour iraperiale, afln qu-il l'employat ?i fa.re cesser un savait avoir gr^and credit h la plus de trente ans divisait le sacerdoce et Temp.re (48) ,.,.• ^ general e-^l^tai^" rinr,c= tr^ntoa Ip^ npraCe zele et cette sollicitude pastorale pour le bien de 1'Egl.se en eurs legals part des papes et de f,f "^,^°„"jf,^^^^ ^ous sions ofi il s'agi3sait du violement du bon ordre, meme de la (-fjrencontre 1 amour des egles de er'avons diver^ses preuves dans le recueil de ses letlres. En cette sorte meme.es '^"^illeurs a n^^ 1'emportait sur toute consideration ot Yves ne reeonna.ssait pas ,nn a taatta sie.e et ui ava.t donne des majques ^e son 116 avec Hugues. archeveque de Lyon legat du saint dont '^ chement, lorsque le pape Urbain reilt retabli dans cette dermere digmte ^J^f^^-^^/^f/l^^^f PJ archeveque de Sens, jus Hugues, s'etant avise d'arreter le sacre de Daimbert, Victor III (50). Neanmoins lu. ecr.v.t a ^e sujet avec qnh ce qu'il eilt reconnu la primatie de Lyon sur cetle autre metropole, ^ves pla.ntes au pape qui en tint offense et en porta ses 3ne vigueur vraiment episcopale (51). Hugues s'en celu.-ci n en devjnt que pl"« je™e conQut du refroidissement pour notre genereux eveque (52). Ma.s vo.r qu il ^°« tena Ua episcopat parait par sa lettre a ce pontife, ot en prit occas.on de/a.re
clerge de
1

adressee h l'eglise Ramaine

h

f

S^

;

comme

i

aura.t peut-etre que pour en soutenir l'honneur et le droit des eglises; termete qui lu.

il

t^o^J^^it^alors Vendomo qui, se f de rarcheveque, sans la mediation de Geoffroi, abbe de ^ retour en France, tit et passant ensuite par Lyon k son Ro.ne; justifia Yves aupres du pontife Romain,

^i

e la d.sgrace

du pape

et

'^^u 'bVurd^^^Xe^iTm^ifYves ayant appris qu'on voulait donn.r^ defauts mit to"t Etienne de GaHande, dont il connaissait l'incapacite et les autres «^
l'eglise

^e Beauvais pour
^^^"^^f

6v^^^^^^^^

P^"^„*'l

verser son election et erapecher son sacrc; en quoi il reuss.t (54). A^l.^o^J-^^Vt. dont le tout son pouvoir^celle qu'on fit ensuite de Galon, abbe de Sa.nt-Quentin,

J^T. lui etait mente h.iltaU

Sal!
partai

et de la discipline «^^«l^^^ij^^^^ genereuse intrepidite de notre prelat;elle se ^^«^^tl^'^/'"'^^^^^^^ regardele snirituel, que paraissait la les qui concerne les coutumes ou devoirs temporels des eglise; .nvers ^^^'''^l^}^'-}'''^''.^ 1 egl.se avee '«« troupes de exemples bien marques. Le roi Philippe lui ayant ordonne de se tro..ver une entrevue avec Henn. ro. ^ Angletene et duc Chartres en un ce^tain endroit od il devait avoir Yves P^^ la liberte de lu Normandie, mais y ayant joint des conditions qui n'eta>ent pas d usage Et.enne, «««^te df ^^^^^ar res ct meme faire des reraontrances aussi fortes que respectueuses (56). De opposa avec une vigueur d.gne d Blois, Gxigeant de Teglise de Chartres un devoir inusite, Yves s'y ev^que attache aux interSts de son eglise (57). ,,.,,,, * t„^ o^^f^., ri'QfTairP<j dans toutes sortes d affaires, Tant d'occasions oii il donna des marques eclatantes de son hab:let6

^'ce^n-eTp^^s^edement par rapport au maintien des canons

de de en de

un
dp de

(38)

Conc. ib., p. 716, 720,

722;

Ivo,

ap. 95,

(47)

Mab.

ib.

I.

lxxii, n. 23.

(39) Conc. ib., p. (40) Ivo, ep. 144.

740

;

Ivo, ep. 141.

(49)

(42)
t
"

41)Ep.23. Conc, lib.. p. 742. Spic, t. Xni, p. 296, 297, Mart., ampl. CoL, (43)
I

Ep. Ep. (51)Ep. (52) Ep.
(50)

18.

24. 60. 67.

n 831

18. (53) Goff., V.nd. 1. "- epivo, ep. o7, »y, y/, y». (54)
(55) (56)
(57j

(44) Sug."lib., p. 293.

h

(45) Ivo, ep. 173. (46)

Ep. 239.

Ep. 102, 104, 105, 110. Ep. 28. Ep. 49.

xxin

D.

rVO CARNOTENSIS EPISCOPUS

XXIV

et de son zele dans le maintien du bon ordre, flrent passer sa reputation dans lea pays etrangers. Romequi le eonnaissait mieuxqueJes autres, le eraignait el le respectait en m6me temps. L'Angleterre reverait son merite, sa vertu, et avait souvent recours a ees iumieres. Cest ce qu'on voit par les liaisons qu'avait Yves avec le roi Henri I, ia reine Mathilde et phisieurs evgques du royaume. Malhilile entre autres avait pour le pieux eveque une estime singulicre, dont on decouvrc de grands traits dans les lettres qu'il )ui ecrivait (58i. A sa consideration, elle fit k l'eglise de Chartres un riche present de cloches, dont le prelat sut lui faire un remerciement dun excellent goiit pour ce temps-li. Si TEglise entiere et les pays etrangers tirerent tant de secuurs de Tepiscopat d'Yves, celle de France en particulier, et principalement le diocese de Chartres en tirerent encore davantage. Pour en donner une jeste idee, il faudrait faire ici une analvse presque enticre du recueil de ses lettres. On y verrait par ses avis et ses decisions a toutes sortes de personnes, quil fut e.i son temps le conseii des evSques et roracle des simples lideles. On y verrait par les instructions et ies cclaircissements qu'elles conliennent, corabien il airaait la purete <le la foi et des moeurs, et Tohservation de la bonne discipline, et combien il a travaille en taveur de Tune et de ruutre. Ce n'esl point pousser les cboses trop loin, que dc dire h sa gloire, qu'on tut particulieremenl redevable k ses soins de lespece de rcnouvellement qui se Ht alors dans reglise gallicane, tant parmi les clercs que les laiques, et que ses ccrils servirent k maintenir

soa amour

reste que fut Yvcs dans ses decisions sur les points de morale et de discipline, sa conduileelait pleine de lumiere, desagesse, de .noderation, de douceur. Ce ful par li qu'il aut gagner le ca'ur de ceux dont il avait combattu les passions. On u pu en remarquer un exemple en la persoune du roi de France Philippe I. On en a un autre a Tegard d'Eueane conite de Chartres et de Bluis qui, apres avoir eu quelques contestationsavec le zele prelat, lui rendit lellement ses bonnes grdces, qu'k sa priere il abolit la pcrnicieuse coutume etablie par ses predecesseurs. de piller, k la raurt de Teviquo de Chartres, la maison cpiscopale et tous les domaincs de sa dependance (59) mais sa duuceur n'alla Jamais a tolerer le vice. Entre les autres preuves qu'il en donna, il le (it voir particulierement daa8cequ'il mit en usage pour faire cesscr la conduite scandaleuse que tenaienl un seigneur de son diocese, noinme Guillaume, et Adelaide proche parente dAdele, comtesse de Charlres (00). Ce fut par sa sagesse et sa douceur qu'il ouvrit les yeux k linfortune Koscclin qui, apres avuir renonce k ses erreurs, embrissa !a p6nilence, comme on Ta vu dans son histoire (01). A tant d'excellentes qualites, Yves joignait encore un ccBur compalissftnt envers ceux qui etaient dnna Toppression, ou en quelque autregenr-; d« peine. Dans ces occasijus. it se faisait un plniair et un meriti^ d'employer en leur faveur lo crddit qu'il avait aupres des grands. Entre giand nombre de traits de cetle gerierosite bienfaisante que noiis Iburnis^pnt les lettres du tendre pr^Ut, il suflit de dire que saint Godffroi ev.''que d'Amion9, G.-olfroi archevtviue de Rouen. et lluberl evd.iue de Senlis, 8o Irouvant daos le cas. \o premier aupres dft Louis lo tiro'^, on senlirent d'heureux elfets (6i) les deux aulres auprfis du pape Pascal II. Ge ponlife ayant ete oblige de .-.e refugieren Frunee, Yves eut Tonneur de le recevoirchfi lui. oii il celebra la fite de PAques en ll(i7, et ly retinl le plu« qu'il lui fut poasible (63). GeolTroi. abbe de VendOme, contraint de quitter son mof! r, ir les \ ^ du seigneur du lieu, Irouva une relraile aussi grdcieuse qu'honorabie aii|.rLS n. Mais rien ne lnt .nii-depsus du poin qu VveB pr;t de rinslrucli.in de «on clerg^et de pon peuple, autant que les besoins de rKnMse ct de relat atixquels il etait ohlige de 8c pr<^ler. le lui pouvaient permellre (ffi). S;tflt qu'il eut pris (.ossesaion de soii egliHe, il so rait k ifi>truire, k .•(irriger, k detruire et k plunter. II avait du talonl ct du z.le pour !e faire; el il frouva do quoi exercer Tun et r^ulre. Les aeruions qui nous restent dc liii, tant impntues .|iie manuscrita, el qui no sonl appureiiimenl que la luoindre parlie de ccux qnil prononga dcvant son peuple. font foi qu'il lui dislribuait souvent le pain dtt lu parole. Non content de lui parlor de viv.> voix, il lui adressait ausHi .luelquefois des lettrea pastoralea, dont nous uvons un beau modelo daiis I.' recueil de hpm anlres letlre«( i>".i. Pour ce qui est .le sa eondu;le f.arlie uelque |u'il fiil du Boin de »on Iroupeau et de lart d autres airaires etrung.ires. il ei.ait uim^ euret r.. .n Uieu uue lornqu'iI vivail k Sainl Oii<>ntin de Beauvais,'07). G'e8t cette pi^t.^ que lloberl «le Torigni n'» p(i..*oublirt de ri'loverdan« r^loije de cegrun.l evftqiic, qui lo pnrtail Ji 80 plaindre de.i |p r ' u*»nt de it, .riMi "<t k des occutinlions lumiiltupus.'H, ni)i le ppiva .ii intii, i.etile iuil:

dans la suite. Quelque severe au

^

:

-^

.

.

.

lite

que demande lu pri. semontH oii Diou devuil
Oiientin de Beauvaia,
il

l
.

iiie.ire celle picto

i|iii

lui

inspira

.le f

ivoriHor tont de pieux
I
i

etalilii*-

.••,

fonda

«te

espnt el tn verit^. t)utr«p« qu'il avait .lcjk fuil rn fuveur do Saintnouveau k la porle dc sa ville epiHropah abbave de Saint-Jean on
"
i

Vallee pour des Chanoines rdjjuliers (09). Le e/^lebr. '.• luil Saint retire au di.ic6so de G^.artreti, et V nvnht obtenu .1 u.i un f.. mona>*t6rc, Yvph rp porta k cet .,,fnt avoc taiil .ie lelo fi de bucoA», qu'il '» niorite d'en eire regar.le cornme lo r.n.lnteur conj .... nt avec le H. Ilorntrd (70 ln raonnMero bo u.imma Tiron. du noin de la potite rivi6ro voinine. el devinl dana la uito chef dnrdre Olui .lo llauto» Hru\r«re» do religieuses de ordre do Kontevrault .loit hii..si HB n au n pour los mala.les, et fut bienfuit.ur d.) Tnrdre \ '71) c' .v ' ' et de nourgrnoyen k Hlois 112). Yves. danspospieuses liberalilds, n'oublin poinl sa propp'' - n3) On a di^Jfc p»rl« du qu il lui rendit. en la faisant d^^charger de ce« critnli^ii 1, .|iii Alait-nl do vrai« Bom d'embpllip|acalh(^druIo, ot do lu (.urnir.lo livpeB et .r.,rMtii..-ntH rablement la maison opiaoopalc, kiluquello inj.jignit uno maiaon de cai:., »,
.

I

.

'

.

(58) Ep. 107, 142, 17
(b'J)

4.
t.

m\
I,

Murt. ami)l. LoL,

Ep
.

44.
1

n. 621
I

622
.

,

(60) Ivo, ep. 5.

dfc. p. 288.
ad. Stg., p
ib.
I.

i

(01) Ep. 7. (02) Ep. L>r)3. 2:A, 2r>8, 20i. (6:i)0pd. Vit., I. X. p. 762, 810. (0'i) Mab. Ann., 1. lxix, n. 02. (05; Ivo, cp. 6, 12.

-i.

T^iO

jvo, ep. 6.
u. JW, 111.

t

,

n

Irt.

i

'

,

i.p. «H.l;
(v...

Mab,

um.

ni
.

Vit.. ib.
.'11

-, ..ob..

.Mab. ib.. n. 16, add. ad Stg., Ib; Ivo, VU., o. 2.
;

XXV
'

NOTITIA HISTORICA.

XXVI
tenaient

et le lieu ovi elles se Annoa Tps ecole° etaient fort frequentees des le temps de saint Fulbert, cj:.anoines ^ lout a neuf, et laissa encore k son eglise et k ses r^ Sir. fort soacieux Yves le iit rebatir ondation de la quelque part 5' It «ut?es raarquti de sa genereuse bienveillance. Enfin, il eut souscription se^ lit-elle au bas de rPans^ui se fit en 1113 (74) au moins la ?Lbbaye de pr.,at.Sans parler des papes. des roi. d^s On en vo, avec presque tous les grands personnages de ^on temps^ nr nces etprincesses, U en avait rappellerons ici que ceux avec qm de ses lettres niais nous ne la plupart dans les inscriptions Tiron,dont il vient d etre Pi^fl tli/ ri'nne maniere plus intime. De ce nombre etaient saint Bernard de abbatiale; et, h la cons.d'ArbrisVel les. 11 avait donne au prem.er la benediction 'L f e le B Tiron et du monaslere de ^ la fondation de rabbaye de 5a ilion de l'un et de 1'autrc, il s'etait employc saint Anselme, .Is conUnuerent S'6tant lie d'amilie, des qu'il etudiait au Bec, avec S;rBruYe?e<. la ensuite archeveque de C^^-torbery j75). Ils eurei^t fut Ibbe^et ?ou^ours eur union dep..is que celui-'c. l^ al cr h Bome (76) vint en France, pour de !^M nPlle coi.>^o ation de se voir, lorsqu'en 1103 Anselme cl lu. persuada avec Chartres, Teveque Yves le regut avec beaucoup d'honneur, T .nt nrirsa rou e nar e e^ alin d;eviter les ^^^^a eurs de -Adlle d^a^^^^^^^^ l-au'tomne%our ce lon^voyage. fa' me passa ne nouveau a Charlres, et eut le plaisir a y vo.r ttZ.^ur- la fin de iuin de l'annee 1105, Anse puisquy ayant souscr.t une charte en sejour considerable Inrr/son bon am (77) il TlH m se rendre il n'en part.t que pour chanoines ^ekurl^oyen de Blnis, (e vingt-quatrieme de juin,

SalnHX!

:

'^^::l:j':^^^^^Zt^'^^s.ini
ESre
;

RoS

oX

;

?aveur des
'

i;^;tvki\%tl'''uraroit^ inseree parmi lettr^ du prem e
,

une Lambert, eveque d'Arras, comme il parait par pour le rem rc.er celles de l'autre, qui lui en a ecrit une des s.ennes qu e lle en ava.t dej^ qu'Yves venait de rendre U'Eglise d'Arras, et des ^utr^s d'unservice signale qu .1 beni Geoffroi, abbe de yend6me ce Depuis que notre prelat eut fecus en d au es occasions (78). qui est atteslee amit.e perseverante, fif^u vinat troisieme de septembre 1093, il se forma entre eux une 6cr.tes h evedu se ond livre du recueil de celles de Geoffroi, toutes nL les dltneuf prmiles letSes
et
1

moine de Fieuri, et Tun des savants En. de Charl?es (^TlTpU e par laquelle Hugues de Sainte-Marie, montre qu'ils avaienl ensemble des ha.sons de grande chronique, 3e son slclenui d6dia en 11?0 sa

^'^Yves"vlcff iusqu'k la vieillesse,

mourut plein de gloire, de merites et en odeur de saintete (81). .i.or parlages sur le jour precis et 1'annee de sa MaisTesTc ivaSant anJiensque modernes sont fort au assignent 1'annee suivante. C^-c. la marquent nt des 1'annee All4; d'autres lui i^e uns la p a
et

nreaiier de ianvier 1116; ceux-l^,

la renvoienl en 1117, «"""'d^XfdPs opinion mer.te la prelerence etant ceUes des fixen iuvinA-troi8iemededeeembre(82)1116;etleur «lorB dans i^ d'Alberic de Troisfor.taines (83). Yves pouva.t e re h.storions lel nanTde Froidmond et a passe v.ngt-cinq ans et un^?^ois dans 1 episcopat soixan e dix-seplieme annee de son age, et avait ^o Sa.nt-Jean en cho.ur de l'eglise abbat.ale coSer d Hour de s'on ordination. II lut enterre dans leOn a trois epitaphes ^onsacrees a sa meno.rej^ fondateur, comme il a ele dit(84). VaUe^rdont-^il etait le mais on ignore qui sont les auteurs des Pst de la facon de Philippe. abbe de Bonne-Esperance; aux autres, par la ra.son qu'elle exprime dPux autres Ccle que nous copions ici, et que nous preferons Hrisson, 6v^ue,'a et6 tiree d'un aacien manuscritdu president Barnabe ?e caract^rerce grand recueils. et se trouve imprimee en divers

comme

Robert de Tor.gny.

IW

Sx

EPITAPHE.
Mente, manu, lingua, doctrina corporis usu, Prudens, munificus, afjdhilis, utilis, insons ; Firma columna domus Domini, quam jure salubri Fovit, munivit, instruxit, jugiter auxit, Consilio, scriptxs quo viveret ordine, rebus Cujus opem gratis xger, rem sensit egenus, Jstius urbis apex, memorandus episcopus Ivo. Hac sitns exspectat adventum judicis urna.

"otre pr61at, le P Fronteau chaOutre ces trois epitaphes qui contiennent un precis de i;histoire d_e k la t6te ^e ^on dec et dans la noine regulier de Sainte-Genevieve, a compose sa vie qui est imprimee dans leH^g''^"'!",'!^'^ °^,'^ derniere ddition, et que les successeurs de BoUandus ont fait entrer ^utr^ Ba.llet de son cote en a publie "ne auS des saints, avec quelqnes remarques de leur fagon (85). M. .'" tro.s.eme e^J^/^ au vingt t^oisieme de d6cembre, entre ses Vies des saints (86 Enfin u" dans la conduite de son I^esprit d'Yv€S de Chartres le mfime temps un petit volume m-12 portant ce titre
.

£"y

:

(74) Mart.,

ampl.

Coll. t. VI, p.

219.

pape Anastase IV, vers

le

milieu de se siecle,

et le

(75) Ivo, ep. 39. (76) Eadmer, Hist. nov., (77) P. 70, 2, 71, p. 8. (78) Ivo, ep. 33;
1.

1.

n, p. 66.

Bernier, Hist. de Blois, app.,
Baluz.

Thevet fait disciple de Gilberl de !a Poiree. Andre encore bien plus dans sa cosmographie s'en est sous eloigne, en le renvoyant h la fin du xv« siecle, roi de France Charles VIII (•). le
n. 2, 18; Ctst. (83) Hist. Chr. p. 454, I; Ivo, Vit., ib.; Alb. C/ir. Bibt., t. VII, p. 178; Kob., adi. Egas. par. II, p. 228; Mab., ib., 1. lxxii, n. 125;

Misc,

t.

V,

p.

286,

356.
(79) Lab., Bib. nov., t. I, p. 289. (80) Mab., ib., n. 98.
(81) Ivo, ep. 254.
(82) On voit par cette 6poque combien s'est eloigne de la verite Bernard de la Guionie, qui, parlant de notre prelat avec eloge, ne le place que soua le

Bul.,

t.

I,

p.

613; Cave, p. 541.
t.

(84) Rob. add. ib.; Gall. Chr. vet. 2; BoU. ih., p. 248.

III, p.

488,

(85) BoU., 20 Maii, p. 247-252. (86) Bail., ib., p. 282-288.

(•)

Mur., Script.

Ital., t. III, p.

240.

xxvii
dioc^se, et dans les cours de

D.

IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS.

xxvni

France et de Rome. L'ecrit a ete imprirae h Paris chez Anisson en 1701 et represenlc assez bien en quatorze chapitrcd la conduile dTves dans its Irois diirerents etats qu'annonce ie frontispice. Les bibliographes et autres dcrivaius qui ont parle de cet excellent ev6quc sont presque sans nombre. Nous avons pcolite de ce qu^ils en ont dit de ineilleur; mais sans nous arr^ter aux Vics entieres dans iesquelles nous n'avons pas trouve tout ce qui nous parait necessaire pour le representer tel qu'il etait; nous en avons dirige une aulre tirce pour la plus grande partie de ses propres ecrits ' et pour le reste, d'auteurs contemporains. Yves se rendit aussi recommandable par sa saintete de vie que par son grand savoir tiec mitius sanrti' late guatn scientia vetierandus (87). Son savoir est suflisamment connu par les ecrits qui nous restent de sa faQon; et sa saintete lui attira des les premiers temps beaucoup de veneration de la part des peuplss nommement de celui de Chartres (88). On lut cependant plusieurs annees sans celebrer aucune l^te en son honneur, et on paratt ignorer s'il a jamais ete canonise dans les tormes. Seulemenl le pape Pie V, en 1570, donna une buile, pour transferer au vingtiemede niai la f^te qui se faisait alors en sa ineinoire' le vingt-troisieme de decembre, par la raison que ce dernier jour tombant toujours en A\ent, ne convient pas k la soiennite des I6les. Un autre indice de sa saintete est le traitement que lui lircnt subir les Calvinisies au temps de leurs ravages, en r^duisant en cendres ses reliques, comme ceiles dee autres
:

1

saints.

faut pas au reste confondre Yves, evSque de Chartres, avec un aut^-e Yves, cardinal, prfitre du de Saint Laurent in Damaso, auparavant chanoine regulier de Saint-Viclor k Paris, et mort en 1442 ou rannee smvante (89). La m^iiie observation e.«t a faire ^ lcgard d'un troisieme Y\es »urnomme d~e Chiirtres, et qualifie docteur, qui avait etudie t-ous Gilbert de la Poiree, depuis evdque de Poitiers. Celui-ci le cita pour sa delense au concile de Heirns en 1148, avec Rutrou un autre de ses disciples alors evt';que dEvreux et dans la suite archevt^que de Houen. On a dit plus haut qu'Yves, evt^que de Cbartres, eut la cpnsolalion de voir avant sa mort quclquesuns de ses disciples eleves aux piemiert-s digniles de IKglise mais nous n'avon9 de conndissance
II

ne

titre

'

:

si sain*cment dans repiscnpal, (]ue (iglise le roniple au nombre de.s (iainls qu'elle honore ('Jl9.; II paralt par la manierc dont Yvts recomiiiaml*! au p«pe Urbain II, el k Richer, 6vt^que de Sens, GuiilauKie e u evt^que de Paris en ll/.tf), quM le regar.lait conin^e un de ec» eleves ('JH). Calon, succe.sseur de Guillaume, avait aussi ruvantsge. ainsi qu'on Ta niontr^ a son arlicle, d^tHre 6I6vp dc lu m^me 6cole. \Vulgrin d'ab< rd chancelier de Tegli-e de Chartres. puis eln ev^que do 1j..1 au concile de Troyes en 1107, est reconnu pour un <le ^es d.sciples {9\\ On met aussi de re nombre Samson de Mauvoisin archev^qup de Kcims, mort en 1161 («JT)) Odon 8ucce8<.ivpment chanoine riJKulier, enBuile abb* de baint-Ouenlin de P.eauvais apres Golon. se donne clairement lui m^me puur eldve de notre suint preiat, dans une asscz longue lettre qu'il lui adresse. puur lui .xiuBPr IVlat dc su tonscience (%). Ihevet. dan? 8on Histoire des honimc» havanlr», a rru nonB donnfr lc portrail uu nulurel tle rtW.\|uo ^ves, qu il a fait graver en taillp-doure, fur un uulrc que lui avoil fourni un ancien livrc de la bit liotheque du curdmal GcorgPH dAmboise ,'J7). Yvea y est rrpr^^senle avec lea cbpvfux qui lui tombent )U3i|ue sur les epaules, une calotle qui lui couvre prctque tiute la Ifte, une anjple et loiiRue robe. k laquelle est attachti un capuchon pendant par derndie.
I

et vecut

;

§ 2.

SES
Robcrt de Turigny. ubbe
<lu

J^CIIITS

.Mont-Suml-Micbel. qui Acrivait dans te sit^cle oil mourut Yvps de eluge qu'il u Iml tle lui que cd prelal uvuit Uihb^ tjeaucouij d'illu«lreH rnonumenls d.' »a scicnce el de »on habilele (iW); et cependunt il n'en specilie aucun. L"auonvM.b du Molk, qui publia Ters le m^me t«mp9 non cutiilocue d'.icriviii ,."t ,, monumcntsCJ^J); etfiigebcrt plu« unripn tiup Tun et iHutrn ,, reduit k 8on decret et au refueil de 8C8 lettrea (10<I Muh e«t venu ^une une loule de aavanis qui. sinteresriant k lu gloire de ce grand iiv.niue. onl fuit <|p« i.i^ob k ce ujel. et en ont (lecouvert pluBieurs aulre». On en a imprim* Ic8 principaux el le« autr.*« ne aont encore que
l^narlres, attentc d.ins le
pt-lil
.

,

.

'.|

.

i

manuscrils. hn voici

;

le

denombremcnt
na
r

k

la

liHe

duquel nou» placeruoa ceux qui onl d<U4

Hi

ira-

1» l.c plus c.I.M.iv ,ie tous OHt

Yve8 nilanl Pnrore <m abb.^ de Sni,,' occupationadelelude.ielan-iquilc pr, .|ue. cmprit de qu.-lle uti; .aunboo canons et autres r.-gle8 .-n u.agc duMB IKgl.Be. II y en uvait dejfc plu^ieur* avant o« tempt-U. avons remarquo en parmnt do ceux de Reginon de Prom, de lioucbard de Vortnea. k rarticle
:
,

'."" """"-' Pr^^^iue 10U8 k. .;.vaii.8 i'o,.iu'^'!. «euie collcction muis il en faut distinKuer
;

»ur quoi il y a .liversea observut.oni k fairti enlreprii» d'en parlpr. nVn reconnui»M'nt qu'une et admettr.^ deux. par lea rai-ton* <iu on va vuir .n d« lipanvai.*. pI fui.ant ,p .1« .e. ,le,
,ie« rai.ons,

quiont

|

I

c

U
,.

..u.«rl.

(87) Trit., Srript., o. 349.

/gj
-,?•
,

t'..

17rt

«7«
..

'"•
\T,\ Ir-i

„ ^VA
(W))

t' "

."« '

^•-'
i

*" • "'"

») ^"
'
'•
!'•

.ii"rop n,™.
I'-

.,.

p. X.-».

''" '"'''•

'"«' ''"• •I'. ""'..

•;:'«

Hug. Fl. Chron., p. LV.l. m-'J2) Holl., -7 Jun.. p. 7yO, (93) Ivo, ep 43, 50.

V'
n. 1, 2.

'.

/;'f,

*C^.'
,'


^'

750

,,^ ^

:>.„;>;., c. 107.

^^j^

NOTITIA. HISTORICA
de Gemblou. Mai, Yves qui
il

XXX

abM

<.n

c«r,Dai|sait les

i^!^"^^,'i'^f'ifli,'[<'''^^^^^^^

sy pnt pour en veuu dans |-«-« 8-" »„Pniere dont

a '^""^'

-^

peut imaginer.

lei

-7,^

lleJle"' '''

f-'"^?^'*/«^;=f

c iia i ' |'ftraitfo des

/u>n Avant ra«=°mb!e en un corDS,avec e travail qu on decre^les ue 'q^u Tm purVnt turmrUn" l^es lettres ou
Peres et les constilutions des rois catholiques,
il

wmMmmmfiBii&m
chercher U y a observe
l

orare

s^ij'^"''

g„„5einents

nuis de la conduite des mceurs, enfin de ce qui

'T;e;o^Lnrpn-n=t;."„^r
onde qae tout le g»"vern.ment ecdes,as.,qoe e>^ |7j^'',;^^^ f,,,'^^»', P^'el ta'nl6t kn riliiche par eoumontrant 1°",'^^ '''?' sa collection.en y .ns^rant me. trSit a m methode qu'il a sui%ne dans '^f' es di. ici descendance (102). Ce qu -ives d icf a tra.t 4 la ,^ j Hgoureux el de moderds. Mais, ^ ^.^.

point de ..oderation jnais .1 n^e^^j-^^ la premiere le titre a.r g ives %^Tgea sL'S-collerlions. U donna k rel est, en g^neral, le p an sur Itquei un corps de toutesles

P-.^

pourexprimer

fol'^u"rMesdrdToife?cV.LTi'^;e'

?tor "du^e^u^

dans un autre quavait en main 'autre raison sur laquelle on

dom
lui

Antonio Augustmus (lU/). ,„'m;,a Pp nV^t nnint nn Le n est po nt un dispute cet ouvrage n'a pas plus de soiidite.
Pannonnie, ainsi qu'on
le

HuMu

xii«

siSe

108)

ETbLn

loin

7ue

c

abrege ne fut autre que

la

suppose, U

^^^^ '' des decrets «7-^^^^^ dablfpar srnobSs;^^^^ sa vertu', qui a flit le manuel point de c.3mmentaire^ qui ne demande Chartres. . Temoignage aussi clair que dec.sif, et a cela pres qu au iieu est pas moins Beauvais, pris dans son vrai sens, ne Gplui dp Viacent de lie?d"Hafmond,'?l\omme Hugues^'e^^^ aussi P^/.W.jl^^^^^^ En effet. apres avoir parle du travail de celui-c, qu'il qual.fie «J^-f^^ comrae U n etait pas d une peiue l'auteur l'intitula Pannormie ; mais que il aioute qiie il avait 4te tire Lndue iVlqu diGMlSns entreprit de labreger et en fit un petit hvre P^/t^^ i^"^/"^^ V^^^^^t^^l j^ parle Alb6ric, comme tire de Sommedesd^crelsd-Yves.yoWkiustement \e Manuel ou Enchtridion dont differente. la Pannormie qui, par consequent, en etait fort „.i,„„„^n^pnt (WO^ T 'nhreffe fait nar (liU) L aorege lau par Baluze avait d^ a prouve par un autre raisonnement r'p<!t pp niiP 1p savant M Beauvais qu'on vient de lire, portait pour rev/que de^Chak.ns dit-n sur le temoignagne de Vincent de dans t-is ancie^ns manuscnts de 1 abbaye de^ itJ T 'stm/]?5 rfVr./.; rf'V..5. Or la plnLmie, iParis, est intitulee unirorme Anhin d'Anffers et dans un quatrieme de a bibliotheque de Saint-Victor, qu,^^^^^^^^^ des decrels. II en est ^e mfme des ed,uons tti,ir\:Tkntrm^^^^^ relenaient le merae t.tre^ s'est servi faites; ce qui montre que les manuscrits dont on bamt uuen, a manuscnt de 1 abbaye de Saint-Ouen^ nous-iiSmes intitulee de la ra6me sorte, dans un autre ancien
1
. '

t.

i\M\ Tvn T)^rr nr 102YoT)'Dou :: L m, c. 28, n. Bail. 23 Dec, p. 283. 11, p. 306
;

(10''')

Bal-'

1

;

Poss.

App.,

fJOS)

De cmendatione par u, p. Alb.. CAr

Gratiani, pr., n. 23. 320.

k

(105) Douj., ib., n. 4. (106) Ibid.

109 Dou.i. ib., n. 2. (ilO) B^l- ^^- °' 20-

XXXI

D. IVO

CARNOTENSIS EPISCOPUS.

XXXII

Rouen. Dans tout ceci se presente encore une autre observation, qui tranche la difficulte sans aucun retour c'obt que )e manuscrit de Saint-^'ictor est plus ancien que rabreviateur, quel qu'il ait ete. U est donc hors de contestation qiie son ecrit n'est point Ja Pannormie, et qu'il y a nulle raison de la refuser h Yves de Ghartres, son verilable auteur. On lait encore naitre h son sujet un autre question, savoir si elle a precede le decret du mfime preiat, ou si elle n'est venue qu'apres (111) ? M. Doujat paralt pencher pour la secondealternative, et en apporte quelques faibles raisons mais M. Baluze se declare ouvertement pour la premiere, qui merite la preference, en ce que ie decret est uon seulement plus ample, mais aussl niieux travaille que la Pannonnie, et qu'il y regne beaucoup plus d'ordre (112). Uu hislorien de la lin du siecle m^me oil est morl Tev^que Yves, et qui n'a ecrit que d'apres ceux qui Tavaient precede, comme Aiberic de Troisfontaines, nous apprend quTves publia son decret en ^090, un an precisement avant qu'il lut eleve a Fepiscopat (113). II lauc, a cecomple, que la Pannonnie liit deja sortie des mains de son auteur queiques annees aupara;
:

vant.

On ne doit pas croire, au reste, qu'Yves eiJt en main tous les livres originaux qu'il indique en general dans sa preface, comme les sourcos d'ou il a tire ce qu'il rapporte (114). Les livres etaient alors trop rares pour quil liit possible d'en rassembler un aussi firand nombre dans deux, trois ou quatre bibliothe.jues. Mais il en a puise la plus grande partie dans les recueils qui avaienl precede le sien nommement dans celui du fameux Isidore, compilateur des fausscB decr^tales, et dans ceux de Ucginon, de Burchard et peut-6tre encore dautres (115j. Kt il la execute de maniere qu'il a copie jusqu'aux fautes de ces compilateurs. Isidore avait range ses decretales suivant lordre des temps auxquela les papes, qu'il en fait auteurs, ont vecu. Yvea a change cet ordre, et lui a prefere des niatieres. Les constitutions des rois catholiques quil y emploie, comme il lannonce dans sa preface, aont le Code Thcodosien, le Code, le Digesle ou Pandtclet de Justiuien, et les Capitulaires de nos ^
:

roi3(116).

est divisee, non en dix livres, ainsi que quelques ecrivains l'ont avance, mais en huit chaquelivre subdivis^ en titics, ou arlicles. Un y en compte quelquefois jusqu'^ seize, et c'est le plus haut nombre. Elle eut cours parmi les gcna de leltret», apres m^me que Tauteur eut publie son Dicrel. On a vu que ce lut elle qu'Haimon de Bazoches abregea et 1*00 croit avoir des preuves que c'est dans la Pannormie plut6t que daos le Decrel que Oratien a pui86 pour sa compilalion (H7;. Du reste la prelace qui est en I6te, etant la mt^me qui bc lit au-devant du Uicret, a donne occasion de confendre ties-souvent ensemble les d»ux .crits (118). Nuus avons deux editions de la Paunurnne Tune in A» faite h BAle en 14W, par les soins de Sebastie ien Urant ^IIU) Mais olle est pleine de faules. L'aulre, qui eat tn-iio cl beaucoup plus correcie, parut en 15.57 a Louvain, chez Elienne Valere, puur Antuine Marjc Bergugne (l-'0). Klle ful dirigeo pur Melchior ;n de Vosmedian, docteur es arts et en iheologie. qui pril i?oin d'en donnor le texle duns Hun integrit^. Mais il en u confondu le tilre uvfc celui du Dt'irtt de nutro prelat ce qui feruil juger qu'il a 6t6 du nombre de reux qui onl cunfundu ens-emble les deux ouvrugeu. 2o Yves, voyant accueil luvorable quon luisuit k sa Pannormie, forma le dessein d'un plus ample ouvr.ige sur la m^me muliere, el ne larda paa i Pexecuter.eo compucant ce qu'on noinme Bon /)««er?/(IJl). Lh Pannormie lui servii de plan dana celte secunde operalion. II ne lit que cbunger iiii peu rordro des Bujets dont elle traite, les discuter avee beuucoup plus d'eteiidue. et y en ajouter de nouveaux. iJ< qu'il poussa cette nouvelle coiDpilution ju»qu'& dix-sept livre», uu purlios, dont chacune cat divu .. grand nombre de chapitres. qui vout quelqueloi» ju8(ju'A troi» cenl 8oixente-dix huit, et m6me qualre cent trente-cinq, coinme la cinqui6me el nixieme partie. II est vrai que ces chapitre» sunl ordin liremont lort courts, quoiqu'il y en ait quelqucs-uns, nominement duns la premiere et lu socundo partie iiui tiennent une et deux pages entieres. Du re«te ruuteur y a relenu la preface entiere de la Punnormte : ce qui a donne occasion, ainui qu'on Ta vu, do confundreleB deux ouvra;;ea. 'iclte preface commence par ce» mols Excerfdiones regularum eccletiatlicarum, dont on a lorm* Iq titre de louvruge danit qurlquea osomplaires uianuacrits (\'llj, et qu'Vve8 einploie lui-m^ine iquivalemnient pour le designer, loraqiril en purlo dans sps lettres. Ic nouuiihi\{ coUecltones canonum (\^A Uana un aacien mttnuj*cril de Saint Victor Ik Paris. ouvruge ne porte en l^le ni titre. ni nom d'auteur (1>'4). Seulement on lit k la lin Explicit iiber canonum; pt wur la feiiille iuivunte il est marque dune main pluB r^cente quc ce recueil de canuna appartienl Ues, ci-dcvant ^vi^que de Chortres, et qu'on le noinme Uecrtta Ivomani, en quoi lon aper^ •^oit visibleiiient une luute •%'. * lo copiite ayanl «l-cril /t)i lu lieu yiii« f ouvrage n'e.sl guere plu« connu que HouB le nom .1 qui e iinprim6s appuremment en ronfnrmite des mnnti9crit>i, Bur lesquela on la donne uu publio. A Itt ti^te, apres la preface, vient lu lable de» di»-8ept livre» ou parlie». Bur letquelleii lauttiur a juge i propos de dislribuer lea matiere» quil cntreurcnd dc difcul^sr (Uo) lable (|uYve» a pri» luim6me 9oin iJ<: diriger. et qui a mente Ich r.-ur. pour l. II aurait pu U louer aussi oour idoe jtiste qu '^ el de lu \ Bont traities. La m^thoife quy suit rauteur con»i8te K rapporter »ou» chaque titre ou le» paasagps des Perps dc IKgliae, et autro» 6crivain« ercl6»iasliqueB. il-' v' que proTinciaux. des decrotale» des papes, et quelquofoi» de» ordonnan y (iiit rappoit de Burle que »'il y ttfait autant (]<• le qu iJ v a de aerait un roportoirc inoRlmmblr. II fi,. ja b. lr.-a-Kr»nde ui ,, qui nuuraienl pu avoir aans de Kro»eea depeo»e», oi lirc aao» digoiil tou» le» llvree quo oolr« aulour

La Pannormie
et

seulement,

;

:

;

1

l

:

.

I

:

;

'

'

-

'

>',

,

.

'

.1

:

'

I

.

.

,

,

-

:

>

-•

(111) Douj. ib., n. 9. (IIJ) Ual. ib. (H:J) Pugi, ad ann. 1117, n. 15. (114| Ivo, Decr., pr., 1.

(HO) \hU.,
(«20

fial. io., n.

23

;

Cavt, p. bi{,

(H5) Douj.
(Uf.

Hib. S. Flor. 8alm. IJli Hal. ib. 0. ..'4. \TZ) Trit.. S<rtpl., c. 349.
i

ib., n. 2.

C. 27. n.

X

I,

,

DouJ.

ib.

(117 Conc. 'J8, n. 5. 118) N. 10.

(U5)

Ivo, UtcT., pr., p. 0, 2, 7.

^j^^jjj

NOTITIA HISTORICA.
et

xxxiv

V a decoup^s

rangeg par ordre. On le regarda comme le pliis parfait qui eut paru jusqu'alors. de meme auteur, jusq'i ce que le fameux recuei. de Aussi eut-ille plus de vogue avec la Pannormie fut counu qu'au bout de plus de soixante ans, eut le dessus. M. de Marca compte Gration qui ne collection de Tun et de l'autre droit qui ait ete faite en Occident celui denotre prelat pour la premiere Reginon de Prom avait fait entrer dans la sienne plusieurs traits du (1^6) II est cependant certain que

pleinement, puisqu'on levoit copierses fautes, quelqueiTserait apres tout fort diflicile de Ten justifier iusque dans lestitres. II y a beaucoup d'apparence qu^ves a puise de ra6me dans R^ginon, fois m6raes Baluze, environ six cent soixante-dix chapitres pour enrichir d'oii Burchard a lire lui-m6me, selon M. voulu ravir a Yves de Chartres l'hon^Vuelque^s ecrivains, du nombre desquels est D. Beaugendre, ont decet ouvrage, pour le transferer ^ Hildebert, eveque^du Mans, puis archeveque de Tours.^ Us apneur
it leu

quil
d'achever.
sul

Car

emploienriVs menies paroies. Pour reoverser sans ressource cette pretention, nous n'avons besoin que du second livre (129). Elle a ete ecrite h la fin do de la lettre qu'on nous oppose c'est la vingt-septieme l'an lli9,sur la mort de Mathilde, reine d'Angleterre, arriv^e Tan l'an H18 ou au commencement de
:

. ^. ver(130). L'ouvrage netaitdonc pc ^ .,1. . raencement de 1119. Qu'on nous dise h present comment Yves de Chartres, mort deux ans auparavant, main k rouvrafje d'Hildebert, qui n'etait c'est-k-dire en 1117, pour le plus tard, a pu mettre la derniere quecommenc6 h la fin de Tan 1118, pour le plus tSt ? Ce sont-la de ces raisons sans repliquequi encore dispensent d'en ajouter d'auLres. Concluons donc que c'est k tort qu'on a voulu faire honneur k Hildebert du D^cret d'Yves de Chartres ouvrage de ce geore, il n'est point parvenu jusqu'a nous; et que si Teveque du Mans a compose quelque

;

la derniere main, soit qu'il soit perdu. Ddcret qui se trouve k la fin des lettres d'Hildebert dans toutes les editions des que de TaPeres et qui selon D. Beaugendre. appartient krevfique du Mans, nous n'avons encore besoin pour renverser cette preteniion. Gar enfin, pnisque ce prologue, corarae D. Beaugendre veu de T^diteur, lui-meme en convient. ne se trouve dans aucun manuscrit d'HiIdebert, qu'elle raison peut-on avoir de

soit qu'il n'y ait point

mis

Quantau prologuedu

;pti

plume de lev^que du Mans. Nous n'avons que deux editions du

• . „ j,-^. premiere donnee en an I06I, par Jean du Moulin, docteur en droit canon dans Tuniversite de Louvain la seconde en Tan 1647 k Paris publiee par le P. Fronteau, chanoine regulier de Sainte-Genevieve. 3' De tous les ouvrages d'Yves, le plus considdrable et le plus estime avec raison des savants, est le
D^rret d Yves dc Chartres
,

^,

.

,

-

;

la

I

;

recueil de ses lettres.

Ces lettres sont au nombre de 289, en y comprenant une charte d'Yves (131), et une (132) assez longue d'Hugues, abbe de Pontigni, et de saint Bernard k Odon, abbe de Marmouliers, qu'on trouve a la episcopat, arexception de la 287e, qu'il lin en forme d'appendice. Eiles ont toutes ete ecrites durant son qu'abbe. ecrivit n'etant encore dresser ce recueil, n'y a pas toujours garde exactement II est visible que celui qui a pris le soin de Tordre chrooologique. Car, outre que la 287e devrait elre la premiere pour la raison qu'on vientde voir, 7» k Rosoelin n'a ete ecrite certainement qu'apres il y en a plusieurs aulres deplacees. Par exemple, la qui la suivent ;puisque Tauteur avait deja plusieurs annees d'episcopat Torsqu^il TepUisieurs de celles 7e annee de son crivit. II en faut dire autant de la 27« au pape Urbain II, n'ayant ete ecrite qu'apres la nouvellement elu eveque du Mans, devrait episcopat. Au contraire la 277« qui est adressee a Hildeberl, 6tre placee bien plus haut,puisqu'elle est de Tan 1097. On a mis k la tete deux lettres du pape Urbainll, sur 1'ordination d'Yves, qui servent comme d'introduction a toutes les suivantes. Tous les savantsconviennent que ce recueil de leltres est un des plus precieux monuments de T^rudition ecclesiastique que nous ayons pour la fin du xi« et pour le commencement du xiie siecle « On a dans lerecueildes M. Baillet, ce critique si celebre, en parle ainsi dans la vie de Tauteur (133) lettres d'Yves les principaux points de la doctrine, des moeurs et de la discipline de sontemps; et surtout beaucoup de decisions excellentes sur divers cas de conscience et sur diverses questions de droil qu'on
lettre
:

(126)

Marca, Concord. Sacerd.

et

imp.,\.

iii,

c.6,

(132)

II

parait

que Juret
et de

n. 2. * (127) Dou.j., ib., n. 8. {128) Excerptioneiautem decretoriimquasinunum volumen oriiinare disposuimus, ad suum finem nondum perductae sunt. Opusenim hccliberum curispectus desiderat, etc. (129) Hild. Op., p. 123, 124. (130) /6., p. 124 not. (131) Ivo, ep. p. 1, 124.

Hugues de Pontigni
tres

n'a joint cette lettre de saint Bernard a cellea

d'Yves que parce qu'il a cru que Teveque de Chardont il est parle dans la lettre n'est autre quTves lui-raem&. Maisc'estune meprise certaine; car Tev^que de Chartre dont il est question dans cette lettre n'est autre que GeoEfroi II, successeur immediat de saint Yves, dans Teveche de Ghartres.

(133) Bail.,

23 Dec,

p. 287.

XXXV
lui proposait.

D-

IVO CARNOTESSIS EPISCOPUS.

xxxvi

partout uneconnaissance profonde des affaires de TEglise, une droiture decceur merveilieuse, une science et une cnpacile de tres grande etendue.un zele pour la purete de la foi et des mceurs. et pour i'observalion des canons, toujours fort ardcnt, ir.ais toujours eclaire, discret et tempere par une moderation et uue sagesse admirables.- Des le vivant de l'auteur, Sigebert en a parle comme d'un recueil de Jettres fort utiles (134|; et specifiant la soi.xantieme, ecrite en 1099 i Hugues archeveque de Lvon el legat du Saint Siej^e en Prance, il dit que cette lettre, toute courte qu'elle est pour les paroles, Peres, qui la rendent tres instructive. Albeest remplie de citations, de canons, et d'autoriles des saint comme un ouvrage qui inspire partout ramour ric moine de Troisfontaines, noiis represente ce recueil du bien et de lajustice, et iahaine du mal et de rinjustice (135). Enlre autrcs livreslegues ver l'an 1150 et les Itlirei d'\ves de Chartres, h la cathedrale de Soissons par Teveque d'Anculfe, on marque le Decret Tautre ouvrage (136K oii Ton voii l'estime que ce prelat faisait de Tun et par entrer dans le detail de ce qu'un recueil si excellent contient 11 scrait h. souhaiter que nous puissions plus curieux. Mais comiiic cela nous conduirait bien au delides borau raoins de plus important et de nes quenous nous somme prescrites, et que d'aillpur3 M Dupin nous a prevenu lii-dessus, en nous donnant une notice assez exacte du contenu de chaque leitre (137); nous nous contenterons d^observer que ce qui rend encore ce recueil plus precieux, se sont divera points de rhistoire tart civile qu'ecclesiastique de France, qu'on cherchait inutilement ailleurs. Cest dans celte sourcp qu'il faut surtout puiser les principales circonstances el les suiles facheuses du funeste divorcedu roi Philippe !•' av^c la reine Berthe, sa le^'itime epouse, et de son scandaleux mac'e8t lll riage avpc Bertrade rie Montfort, que ce prince avait enlevee au comte dAnjou, son mari (138) qu'on peul aussi apprendre les raisons d'Etat qui portereni le roi Louis VI h se faire saprincipalement crer en H08, non h rieims, niaiH h. Orleans (130). II j- a m^me^ quelques lettres qui peuvent beaucoup servir pour les g^nealogies de diverses anciennes maisons de Erance savoir la quarante-cinquieme pour la cent vingt-neuvieme pour lee genealogies des les genealogies des maisons de Meulan el de Crespi mai^sons de Venddme et des vicomtes de Hiois; et la deux cent onzieme pour celle de comles de Flan-

On y

voit

:

:

;

dres et des conites de Hennes. savoir la deux cent rinquantc-unieme & ManasII esl bon dajouter qu'il y en a deux sur reucharistie de Meaux, de laquelle MM. P. H. ont tir6 la quatrieme leQon de leur quarante troiBi^mi b69, ev6que ollice du Saint Sacremeiil; et la deux cent quatre-vingl-septienie Mlaimeri, abbe d'Anchin, oU il decide quc les ap6lres reQunnt dans la derniere cene le coips de Jesus-Lhrist ^assible lelle qu'il l'elail alors au lieu quactuelieiijeiit nous le recevuns en couiniumanl, impassible tt-l qu'il est depuis sa resurreftiou. cette derniere lettre a paru f>i importante h Jean l'limier, prieur des chHnoines regiiliers de Saint-Martin dc Louvain, qu'il a jiip6 h propos de la joindre aux trait(*9 Bur reucharietie de Lnnfrnnc, d'Alper, de Guitmond, d'Adelman et de Pierrc le Ven6raM«', dans un recueil inipnm^ & Louvainen 1561, in-8» (1 iO) d'oii elle a passe dans la bibliolheque di-s Pere« de Marj^arui de la Uigne. et encore en d'aulreB ro:

:

:

cueils (141).

Touchant ladeux cent poixante-Beizitme, il ept important deBavoirqoece n'c8t point iJean.archov^^quo comme portent lea imprimea, mais h Joceraiine, arrhev^que de la mfime ville, qu'elle a 6lA ecriti' (142). Celte remarqun eal ufiessaire pour que ron ne ^'obatine pas k vouloir groBrtir le catalogue des archevtiiues de Lyon dun pnt' iidu J-aii.qui n'a jumai» exisle. A regard do I.t ileux ceiit Boixanledix-septicmc dana laquf^llo sainl Yvesacruse liildebert, nouvelUMinMit AUi eM^quo ilu Man<«, d'avoir aicno une vie licencieuse depuis qu'il eut ^te fiiil archidincre, il est cncDre bun de tiavoir que Franijoia Juret, dans ses notes sur Cftte lettre, a prtUpndii nue ce n'e8t pas k Hildebert, comme le porlo rimprimede la le pnrt»! un ancien nianuHcrit di'Sttinl-Vietor,que premiireedition,mai9<1 un aiilre ni)niiiii! Ald«'bert in d»- Jurel, il wullil il<i ri-iiiarquiir que ce u'oiit cetle lettre a ele ecril*'. .Man poiir ri-luter cntle pas dans la seule adresse de cett'» lettre que llildebert est norniiie .Aldeborl i>tna(|u'il enl encoro noniino de m<^me dans une des po^aiea de Baudri, Bnn conlompornin et Bon aiiii (143). Au rcBto celto lettre ne saurait prejudicier en rinn h l<t ropulalion do cet illui^tre ^v^quu d-j Mana, puiflque toul co qu'Yfet y a qui navaient voulu ni con»oillor, ni conaentir avanc^ h son desavunlagt:, ildil ne
de Lvon,
,

;

I

k

r(l44'. h gon ilecticn, et qiii ijlaienl ainsi iilup, il ne rest Si le recueil des lettrea «rVves efll un firocioux inoiiuinenl do aon eruclilion ecrl pas moins d*' sa modefltio et de son hurnilitA. Co-it Bana doutfl parun elTol do celtts i,,...i.^iie qu'OcrivaDl Ba vincl hiiil'6me leitre au roi Philipjie, il n'y prend point irautrfi qualite quo cello d humhte flfrc, ou ubro de BeK autre« lellroB, il ne ae qualitio quo (\'hutnble chnpelain de hj maj);si6. l)an<< In pUi
<

minislre ou serintenr de reglise d«; Ci On voit par lalellrn cent dix-huitiomo qUH bos lurai«'P«« Bur la pAographio n'ol»ient pn» fnrt «'lendura. el qu'il no connaiasait guere raMliquito dcfl iiK^iropoIeB do Franco, quc pnr uno vuo auperllcielle qu'il avait jetee »ur les anciiMinfB nolicc'* dea (iaules (lirt nont pit moinfl rfmidiea quo Bon Dt^crot de ritationa doa PanII ne faiil pas oublier quo ees lettroH declos, du (.ode, des .Sovellfn ••t dra InftitutB ij'' Jutttinicn 147;. savant prAlat. I.a II s'e8t fait Iroin 6ditionii dilTiirentofl du recuoil enlier doit lettreii do nolre aaint et -tont on ir».m. rt Iob autre» on premiiSro parut h Pnris choz SebaHtien Niv««lli>; qui*lqur>R oT^^m ln l'<'re lo l.ong ui«rqu« ex15H5; .jo nu sais s'il n'y on a pa"» qiii portont cnroro en 1.'>S< (I press6ment cflle datefriO). CobI Frani,i)ifl Jur«'l qiii adnnnA c»»llii «ilitiun i»i 4», comine on le vi>il par 8on 6pttre dedicaloire sans date h Pierre Pilhou. Lo privilego el do 1578, co ^ui puurrait porlcr 4 croiro
.

<

,

.

m

'

'i

(134) Sig., ^rript. ecci, c. Ifl7. (i:t5) Alb., C/ir., par. ii, p. JJH. (i:Wj Dormai, Htil. de Soia., p. 161. (i:r7) Dupin, XII' Bi^c, p. 3, 78. (13H^ Ivo, epiBt. 13, 14, etc.

082.
(143) Ducheane, l. IV, p. Jll. (144) Mab.. Amn.. I. uiii, n. i». Ukr,) Kp. :tJ ol Boqq. (140) Le lleuf, diuert. lur /'Aiil. dt Paru,
p.
{1'i.

t,

li,

(m)
(142)

Ep. 189.

(liO) Bib. S. Vinc. Cent. (141) Bib. PP., t. I, p. 485, 488.

UT) PaBq.
cl
l.

titch. tls la fV.. p.

880.

Mab,,

.4n.,

I.

lxxii, p.

3,

V,

App.

p.

(148^ Bih. Bigct.. ptrt ii. p. l«l. (lly; Long, Bi^. tr., p. JSI, :.

U

XXXVII
qu'il y en avait deji celle-ci. La seconde

NOTITIA HISTORICA.
:

XXXVIII

eu une edition precedente raais il est certain qu'il n'y en a point eu d'autre avant parut aussi k Paris chez Sebastien Cranaoisy en 1610 in-i° (150). Lipen la met dos Tannee precedeiite 16U9 (151). Ce t'ut encore Jurel qui donna cetle edilion, comme i! parait par une nouveile epitre dedicatoire adressee h Jiicques-Auguste de Thou, premier president du parlement de Paris. Ceile-ci est preterable a la premiere; car, outre que Juret y acorrigeplusieurs lautes,et rempli plusieurs lacunes qui so trouvaient dans la precedente, il y ajoint de savactes observations qui en eclaircissent le texle, et servent beaucoup a eclaircir l'histoire de 1'auteur, et h. faire connaitre les personnes a qui ces letlres sont adressees. 11 y a aussi des notes de Jean-BaptisteSouchet, qui sont un suppleraent k ce qui manque daiis celles de Jurct. Nous sommes redevables de la troisieme edition au Pere Fronteau, chanoine regulier de Sainte-Genevieve, qui a suivi en tout la seconJe de Juret, dans son edition geaerale des ceuvres de notre preJat, publiee h Paris chez Laurent Gotlereau en 1647, in-fol. (152). Outre ces trois editions du recueil entier, il s'en estfait plusieurs autres d'un certain nombre de lettres, soit reunies ensemble, soit imprimees separeraent. Vous ne faisons pas ici le denombrement de toutes celles qui se trouvent dans les Annales de Baronius (153),soit dans lacollecUon des conciles (154); le defail en perait ennuyeux. Nous dirons seulement qu'Andre Duchesne a insere dans sa collection des historiens frangais toutes celles qui concernent Thistoire de France, les regardant corame des monuments et des originaux exceilents pour seivir h rhistoire (155). Elles sont au nombre de quarante-six. Une des plus considerables entre ceiles qui sont dans Duchesne, est la 189" du grand recueil. Cette letlre qui traite du sacre et du couronnement de nos rois, a ete imprimee separeinent, premiereraent en latin sous ce titre De consecratione Ludovici regis, h Sens en 1561, in-i°, par les soins de Glaude Goust, lieutenant general de la meme ville; et puis traduite en frangais, a Ghartres, en 1594, aussi in-^o (156). Gette edition frangaise parait avoir ete faite h Toccasion du sacre du roi Henri IV. La meme lettre se trouve encore tant en latin qu'en FraoQais, dans le ceremonial frangais de M. Godefroi, t. I, p. 127 et 130. La soixantieme, ecrite en 1099 h Hugues, archev^que de Lyon, au sujet des investitures des eveques el des abbes, qui est la seule, comme on Ta vu ci-dessus, que Sigebert ait specifiee, a ete imprimee par les soins de Melchior Goldast, entre les apoiogies de Tempereur Henri IV, que le raeme Goldast publia kHanovre en 1611 (157). II est bon d'etre averti que Tarcheveque Hugues fit h cette lettre une reponse que M. Baluze a deterree, etqu'ii nous a donnee dans ses Miscellanea. On a vu ci-devant que la deux cent quatre-vingt-septieme h Haimeri, abbe d'Anchin, a ete imprimee, aussi separement, par Ulimmier et par Margarin de la Bigne. Nous apprenons de Lambecius qu'on conserve dans la bibliotbeque de Tempereur h 'Vienne, un excellent manuscrit des letlres d'Yves de Ghartres, sur lequel il dit qu'on pourrait corriger quantite de fautes qui se trouvent dans les imprimes (158). Ce manuscrit est apparemment le raeme que celui dont parle Possevin, qui se gardait de snn temps k Vienne chez Wolfgrand Lazius, et dont il parait qu'on faisait une estime particuliere (159). Dora Montfaucon indique un autre manuscrit qui ne contient que deux cent soixante quatorze lettres mais qui a cela de particulier, qu'on lil h la fin une prose rimee, qui commence ainsi Alpha et omega, magne Deus (160). Si c'cst notre prelat qui a lui-meme dresse Tancien recueil de ses lettres, comme i! y a lieu de le croire, il pourrait bien y avoir ajoute cette prose en forme d'epilogue, pour consacrer a Dieu Touvrage
:

;

:

entier.

Quelques peines que Juret se soit donnees pour ramasser toutesles lettres d'Yves, il lui en a echappe trois qui meritent d'etre jointes aux autres, lorsqu'on en fera une nouvelle edition. Ges letlres sont la vingtieme du second livre de celles de Geoffroi de Vendome, oii il est traitedelareiteration de l'extremeonction une autre au pape Pascal II, en faveur de Tabbaye de Saint-Pierre de Gharlres, que dom Daehery a tiree de Fabbaye d'Evron dans le Maine, et qu'il a inseree dans ses notes sur Lanfranc, p. 360 et enOn une h Adele, comtesse de Blois, sur le dessein qu'avait cette princesse de retabtir Tancien monastere de Saint-Martin en vallee (161). Dom Mabillon nous a donne cette derniere non-seulement imprimee, mais encore gravee sur roriKinal, dans son grand ouvrage de la Diplomatique. Sanderus parle d'une quatrieme lettre sur les mysteres de la raesse, qui se trouve parmi les manuscrits de Tabbaye de Saint-Amand (162) mais comme il n'en dit rien de plus, nous ne pouvons point en donner une plus
; :

ample
prelat.

notice.

ies lettres qui ne sont point dans le recueil de Juret, il y raan([ue aussi trois chartes de notre La premiere donnee en faveur des chanoines reguliers de Bourgmoyen, h Blois, est date de Chartresje 24 juin 1105: elle est remarquable en ce qu'entre autres temoins, elle fut souscrite par le grand saint Anselme, archeveque de Cantorb6ry, qui, par consequent etait alors a Chartres (163). On est redevabie de cette piece a Jean Bernier, qui nous Ta donnee parmi les preuves de son Histoxre de Blois. La seconde est la charte de fondation de Tabbaye de Tiron en date du 3 fevrier UIO, ecrite au nom de Teglise de Chartres, et h laquelle Yves, comrae eveque, souscrit le premier (164). Le debut de cette lettre est un recit des visions et apparitions extraordinaires, qui pr6cederent Tarrivee h Ghartres du B. Bernard,fondateuretinsliluteur de cette maisoQ,qui etaitvenu demander &. Yveset ases chanoines le fonds sur Jequel il voulait la bAtir. On voit dans les souscriptions quelles etaient alors les dignites etablies dans TEglise de Chartres, qu'il y avait six archidiacres et plusieurs prev6ts. Dom Mabillon Tayant trouvee dans le cartulaire de Tiron, lui a donne place parmi les pieces qni composent rAppendice' du cinquieme tome de ses Annales La troisieme charte est un acte public en faveur de rabbayedc Bonneval, adresse h Tabbe Bernier, que dom Dachery a publie ?i la fin de ses notes sur Guibert de No-

Outre

gent (165).

(150) Bib. Caum., p. 44. 151) Lip. Bib. Iheol., t. I, p. 606, (152) Bib. S. Vtnc. Gent. (153) Bar., an. UOO, etc. 1154) Conc , t. X, p. 486, 490, etc. (155) Duchesne, t. IV, p. 217 247. (156) Le Long, Bib. Fr., p. 155, 1. (157) Gold.,.4poL,p. 183-187.

(159) Poss., Appar., t. H. p. 307. (160) Montf. Bt6.,p. 1238. (161) Mab., Dipl. p. 364, 653; 60.

An.,

I

lxviii,

(162) Sand., Bib. Belg.. par i, p. 42. (163) Bernier, Hist. de Blois, preuv., p. 8. (164) Mab., Annal., t. V. App., p. 680, 681. (165) Guib.,not.,p.664.

(158)

Lamb.,

biblioth.,\. II, p. 933.

XXXIX
.

D. IVO
aussi

CARNOTENSIS EPISCOPUS.

xr<

nmicsqions du recueil de lettres, dotine par Juret, deux sentences du Penitentiel de saint 'rheodore, archev^que de /f^^«™i'„^^;°l^^ d-Yves, que Jacques Petit a *a'^ .^^ P^'™" prev6ts de sa cathedrale, ^j^^e qu'Yve9 prononga contre trois

On peut

«°'"Pt".P«™

„„

;

.„,

Cantorbery 166). La
rendit, comme alors enlre les

P^^-^-^Vofnes qui vexaient beaucoup '«^ chano.nes

leurs

S^^^
c^^^^^
.

et les

««^^^f ,^^'\5,^" SrsT^ lou momes de Marmoutiers le. S^^

=rg"- d^Hfrnle";:?;!'; ^"^^:'^^^^:^ -lfurent
""'f''»'^ "ex JlYcalion

pausTes. La seconde est un jugement qu',i archevfique de Lyon.sur le differend qui etait de Saint^Martin des Champs, k Paris, pour la ^^ Chartres. Parce juge^» ^alat. «arUn de, Cb.mps, el ceix^de

MHrmouliers >l'S»l"'"!''>\Jf riglement qu'il nt en Taveur d. e, °"''i' t?,^'S\\'/rde cSarlre!, le Enfln on pourrail «"':'''•« "J''"'",''^^'''"' dej^a m je la mlme Eglise en ces termes Jmioram cmnes huju, lejecrologe eathMrale, dont il est parle (ians ^^^^^,^^^ ^^ ^^^ J^ et precana, t« ''"""" Ecd.sim M. du^Cange donnc des mols iejmioral^^i que
:

-pSurr.s%:}:eS\'nr;?i|7e 'J^f^ C"v pend^^^^^^
la

moindre part.e d. composent le second en a qu-une seule de

ad?e.see. hle prelat Cependant il n-y vrais-mblable qu'Yve8 n^ait fuit que ^^J 'f .'^^'Liio^^^^^^^^^^ '^'' gard^ lTsi"enco sur les aulres lettres de cet abbe. ;;^°'VtVu' if a t cette seule '^P^']'''^ alm qu'on ne multiplie pas sanssujell^s '^J^^^l''^''^^^^^^est^^^^^^^ Avant que de fm.r cet article dans un manuscnt deM'abbaye de Sainlage^^ ^cnts de leveque de/-hartres que 1 ouv ^.^^^ ^^^^^ ^^^^^ ^^ ^^^^ ^^^^^^^. de lacLrit.. 0. ce po.nt de d.sc.pline ecc.esiast.que
'^'•^
.«L'

<,'ene^

q"'!

t

l.vre. Kst-il

1

rnrql^VlrSemrfirrA^^^^^^^^

dans r^dilion de ses cBuvres de '1oTp'r^'s1e™1e^\?;s d-YiJs^on nous a dunne

1647

un

recueil de ses

"LTs^sixl^rVmTers^^ort^hU^t^ rauteur lui-m7me c.tant le cmqu.eme.

oO. il

traites particuliers que de «in.ples sermon, Aussi traite des rapporU qu. se Irouvent entre . anc.en et le nou.

&aIna."/T.".tT':i"s ?nV.?;u "^r e c. Cep ndant. comn.e il e^l «„.^r( 7-

"^- --.;
que
le. tro^«

«^^

,a.rJ

or,Urul.u.

li^er

Sc

nonc6s pour

pre :..ers ont et6 prononces e,. ple.n nyp-.l.de di.cuu.-8 quo nolre p.eux et sava.U prtMal a proonnepeuTdouterqu6cene8oilauta..l forme de .ermon. que de lecon d un maltre k se. 1-instruct.on de son clerg6. non tant en
six

'^'S'mme ces
avoir
flllt

nremiors sermons ou

beaucolpThonneur

8ont les plus consider.bles de tous.et qu'il. parais.ent d..pon8cr d en donner une nol.ce au k notre prelal. n.u.ne pouvon. nou.
pelil'» trailAs

r.uleur. aprcs avoir parcouru le« my8l6rM ""iJrnHfe^nremierqui est intitule De mcramenlU neophitorum. monde el av...r marque .•.n»tilut.ondu bapt^me. 8 appl.que a exp... du onSansfeT sTx^p em r^^^ dan. 1'adminiHlrul.un de ce ..cremenl. et k en devHnSer outos lc. c 'en 0",..« que .•Ku.|..e en.ployait 'Up de lu....ere, d ordre cl de netr. .,u'il ta.l av,b.pper le. sens mysterieux e! Hp.nluel* (17:<) . el Ue iu onf rn..„tior>.m,.pr^. tacrorum pTrnans le second qui a pour litre Dt txceHrnUa le vraie vocation fc .a rler.c.lure. et exp..que re que HKn.lie avoiV marnue nuels Bont le^s «isn... d'une eccl<^8.«Hl.qur8 de port.er. de lecl..ur qui rcsaMe le» «cpt ordre. il ex ^.quo en dalail c« mot le prMre m.rqu.nl «vec be.uc.up d .«" ;\»de d';."ly'hl.. de .ou.-.l.-M-re. d. d.a.re et de Tcxnrci.te de ceux .|.i. y »ont fnnrtions de chaquo ordre, et Wn ol..i>:al.on8 n..nd ml i.^p.no.ni n..len qu.-.. aucun decesfleptordres. que Je«u«-U.ri»th..-m6me evequeH. H d.t que Ujb pr le. prMre. de. Ba vie ...ortello. 11 e.t r..n.arquulde que, d.stinguant ' Je»U8 Lbr.»l. rl len ..«con.U le. 8ucc.;s.eur8 et Ics vica.ren .les ».)ixante-dix d.s' les 'nu t„dun,eu,orum s.rerdotahum HPr** «vo.r /)r v,n des apfilre.. Dan» U> lroi8ie,.,e. .nt.lule .ncienns !-. qu'.l dit avo.r ne m»l.lu^8 »ur le model. piirl.^ de .'origine des habits sacerdolaux ";'•••"'"'' verlu» repr««.'nli..-8 el »".Hen.l .ur l.'» loi, il on donno des rainons m.vsliquo,. el *v«que. el de. card.n.ux pr.Mre*. v^tomonts On y vo,t ..uo le^ hubit.s doH diacro.. de. pri^lre.. de. "'"'• ceux d.uU ;i» ^ que 6 aient alors les .per..o.t qu .1. «..nt "•»•••"";'; ..n » .'^""''^"V' '^'"^T .^l.uilen^^ r6o par la suile dos temp^. Kn lisnnt c-s t, Irui.ioiuo e.t un «upplem.nt de ce qui m.nque de lautre; quo le second Buppo.e .e premier. et quo lo
.

;

r^

;

.

M
I

«

'

•-;.-;

;

-

,

m.W

.

de monlrer que loulr. but du quatri."!me, qui a pour titre, 0^iafra»n«rfi/iJ d*«iifa/n«iM, e.l -le. m.'.**- '* de ron^^.-ration c6remonie.j relipiouflOH que rKj^lise emploie d«M» .tt n dr» lo bupt.ni).' d»n« la c.ii dea in)HKe8n.y9l.^rieuso3 de co .|ui »e f.it par Bern)on qui e«t a»<Burement d.Kne dei» luiu.rr. qui Hont .es (id^le. Cest un -; f«ul l.re i.i.. (il <•» Moi'i jarrj/ifii e cinniiiftine intitule fV f(mi'<?ni>n/ja rf/«»rii .acordoce de .'.ncienne lo» n'. fu d .ulre^lln q' traite oi"i .•auteur selHn.l l.eiucoup k pruuver qu.i le ->' '^«t .juo le . fi(;iirPr ct rppr.^H..ntor crliii dc la nouvello du culto vrain.ent rer.^-ieux qi.o n^Olait qu'un t.bleau ».vBnl» Ir. piu. prw.uod» tUu. rait «eul pour nous convaincre qu'Yve8 . Htt de .on lemp» un dc.
1,0
'
.

loM

I

'

'

'

;

'

-

*i

,

,

iI

m

Hm)
(167)
(Ift8

Vieod. pirn.,

t.

II,

p.

'.,'')

l.S^'i.
p. IVJS.

(170) Ivo,

Serm
.'M.

.

p. •^M-301.

DuCanpe.,
/6t(i.,t.

(.'/..

n.t. 111,

(I7n
(1"

K|>

V, p.8o;i.
Belij.,

169) Sand., IHb.

parg.

1.

p. 3.?.

1:.,

..

^8. '«.

i

NOTITIA HISTORICA.

XLii

Enfinle dessein telligence des grands mysteres contenus dans les Ecritures de l'un et l'autre Testament. pour titre Cur Deus natus et passus esl, est de prouver la necessite de rincarnation el du sixifemo, qui a que si Dieu de lu mortdu Fils de Diou. Le principal raisonnemenl dont Tauteur se sert pour cela, est

sans avoir mcrite d'en fitre depouiile. Yves developpe el etend ce raisonnement, et ajoute plusieurs choses fui fonl voir qu'il etait aussi habile dans les matieres Iheologiques que verse dans celles du droit. Yves parait avoir compose ce sixieme discours, qui est beaucoup pius court quc les precedents, et qui n'a aucun air de sermon, sur le modele du celebre traitede saint Anselme, CurDeushomo^ NousVouvons ajouter que cel <^cril de reveque de Chartres n'est qu'un precis et un abrege de celui du saint archevfique de Cantorb^ry. On conserve dans la bibliotheque du roi d'Angleterre un manuscrit qui porte en tete Ivonis Carnot. Ces quatre livres ne seraient-ils pas les episcopi, De sacramentis erciesiasticis, lihri quatuor (174-80). d'Yves dontnous venons de parler? Ge sont en efTet comme quatre livresparquatre premiers sermons ticuliers auxqucls ce titre peu fort bien convenir, en entendantpar lesmols de sacrements de rEgtise, non commefait notre aucc quenous appeloas proprement les sept sacrements de TEglise, mais en general, emploie dans ses ceremonies, et dans tout le culte exterieur teur, tous les signes sacres que TEglise qu'file rend a Dieu. Ce sont encore apparemment ces quatre premiers sermons qui sont aussi designes sous le nom 6'un livre dessacrements, donl 11 est fait mention dans plusieurs bibliographes (181), etdont Gui evfique du Mans, fit present vers Tan 1130 h sa calhedrale (182), avec le decret de notre Yves de Chartres. Ecclesix nostrse, dil Pauteur de la vie de T^vfique Gui, decretacum libro De sacramentis quxlvo, Carnotensis episcopus, abvreciavit, noscitur contulisse. Peut-etre neanmoins que ce livre des sacreraents n'esl aulre chose que le premier sermon De sacramentis neophytorum. Aprea cette petite digression qui 6tait necessaire, revenons a notre sujet. A regarddesdix-huit autres sermonsde notre prelat, ilyen a quinze qui sont des instruuctions courtes, mais lumineuses et solides, sur les principales fetes de Tannee, savoir rAvenl, la Nativit6 du Seigneur, la Circonsision, la Purification, la Septuagesime, le commencement du jeune, ou le mercredi des Gendres, le Car6me, rAnnonciation, le dimanche des Rameaux, la cene du Seigneur, ou le jeudi sainl, Paques, TAscension, la Pentec6te, et la Chaire de saint Pierre (183). Les trois derniers sonl des instructions sur TOraison dominicale, sur le Symbole des apotres, el sur les habils adultMns ou mondains, tant des horames que des femmes. On apprend de Tun dc ces serraons que la loi de la continence penlui
: :

„..

iqi

,--

-

,

roi d'Angleterre, celui de 1'Avent a pour titre De distinctione Adventus Domini, parce qu'en effet ce sermon traile du double avenement de Jesus-Christ dans rhurailit6 de sa chair mortelle dans la plenitude des temps, et dans toute la gloire de sa majest^ divine h la fin des temps (184-85). • , ,. r. Le premier qui a entrepris de donner au public les sermons d Yves est Melchior Hittorpius, qui lit entrer les vingt-un premiers dans son recueild'anciens ecrits sur la lilurgie, imprime k Gologne chez

averti que,

dans un manuscrit du

.

.

.

Gervin Galenius en 1568 in-fol. (186), et reimprime a Rome en 159^, et a Paris en 1624, (187). Dans ce B. Ivonis Carnot. episcopi, De ecclesiaslis sacramentis etofficus, De prxcipuis per recueil ils ont pour titre annum festis sermones nunc primum editi Ce titre confirme la remarque que Ton a dejJifaite, que le sont iivre ou les quatre livres des sacrements qui, dans quelques manuscrits portent le nom d'Ives, ne premier ou les quatre premiers de ses sernions. Du recueil d'Hittorpius, les memes sermons que le sont passes dans 1'edition generale des o^uvres d'Yves. faites h Paris en 1647 parles soins du P6re Fron'teau (188); rediteur y a ajoute trois autres sermons, dont le premier, qui est sur les habits aduUMns. avait dej^ et6 publie par Juret, sur un manuscrit de saint Victor, a la suite des lettres de notre respec:

Les vingt-quatre sermons qui se trouvent dans Tedition du Pere Fronteau ne sont pas les seuls qu'Yves ait composes. Les derniers ^diteurs de saint Augustin nous apprennent que le sermon pour un martyr, qui commence par ces mots Triumphalis B. martyris N. lui appartient (189). Ce sermon qui,dans le breviaire Romain, porle le nom de saint Augustin, etait ci-devant le quarantequatrielme parmi ceux que ce saint docteur a composes pour les saints il est maintenant le deux cent vingt-roisieme dans TAppendice du troisierae tome de ses ocuvres. Les memes editeurs nous averlissent qu'ils Tont trouve dans un ancien manuscrit de rabbaye de Saint-Germain des Pres, ou il tient le railieu entre lcs autres sermon d'Yves de
: ;

Chartres.
n'est pas le seul entre ceux qui appa rtiennent certamement k prelat, auquel on a fait l'honneur de le regarder comme une production de saint notre bienheureux Augustin. II y en a trois autres de lui dans le meme Appendice; savoir, le soixante-quatrtdme qui_ est son sermon vingt-deuxieme sur rOraison dominicale le soixante-quatorzieme, qui est son sermonvingtquatrieme sur les habits aduUdrins, et le deux cent quarante-septieme, qui est son sermon sixieme :
11

est

bon de remarquer que ce sermon

;

Pourquoi Jesus-Crhist estni eta souffert? Les Ben6dictins dans Yerrata de lenr onzieme tome de samt Augustin, disent que ces trois sermons se trouvent dans r6dilion du P. Fronteau, avec quelques fautes qui sonl corrigees dans leur Appendice du cinquieme tome de saint Augustin. Outre le sermon d'un martyr, faussement atrribue ^ saint Augustin, Yves en a encore compose trois autres qui n'ont jamais vu le jour. Le preraier est sur la croix, et se trouve dans deux raanuscrits; l'un

(174-80) Bib. reg. Angt. p., p. 152

;

viii, 12.

(181)Sand.,par.i,p.359;Montf.,ez&.,p.l359. (182) Mab., Ann. t. III, p. 348.
(183) Ivo, Seryn. p. 286, 304. (184-85) Bib. reg. AngL, p. 152, viii, 13.

etc.

Aug., S3rm. App.; p. 368. Palrologias lom. XXXIX, Opp. S. Auguatini V, p. ii, col. 2158.

(186) (187) (188) (189)

Bib. Min. Cent. Bib. th., II, p. 702. Bib. S. Vinc. Cent.

I

Patrol. CLXI.

*

jjLia

D.

IVj (JAllNOTLiNSlS KPISCUPUS.

XLiv

apparlcnant au roi frAiijlclcrro, ct raulrc a Thomas Theycr a Londrcs (190;; le second est sur la ielc daus dci.x niauuscrUs, l'un de 1'Abbaye de Canibron, ct de saint Jean Tcva igelislc, qui so Irouvc aussi Haiiiuut (101). Le troisicme est sur ics uoces de Jtisus-Chrlst, el se Tautre do l'abbaye de Lohbcs en Montfaucon (lyj). trouve dans un inanuscrit indique par dom , „^ ,. „ nous cn rapportions au conjeclures de Jcitn Prevols, chanoir.o ac rLghsc dc lloucn. nous sobi nous encore auteur des six antrcs sermoas surles dcvoirs dcs )rte3 h. croire qu'Yves de Chartres scrait
,

nieme muauscrit conlient trois sermous du ii;c:uc prchit, qui lcs raisoiis qu'il ca allegue sont:!" Que ce ont deji paru plusiours iois sous son nom. 2» Que le stylc etla maniere dc penser de raulcur de ces six scrnions sont tort scmblables au style et h la niuniere dc penser dYvco daus lcs sermons qui sout indubitublcment de lui, et surlout dans celui qu il a lait sur la Chairc de taiut Pierre. 3» Knlin qu"on nc peut

nicr qu'ils ne soient de quelque evcque, puisqoc ruuieur y purle a ses prtJtiCr, comme etunt leur supcrieur, et chargc cn cetle qualite de rcpondre a Dieu dc lcur conduite : cc qui luit voir quo cc sont dcs

discours synodiques. Mais <i ccs ruisons qui parais^ont avoir quelque vraiscmblance, on en opposc d'aulres qui nou: jius moins dc lorce pour la couibaltrc. Car, dit-on 1" si ces six seimous etaieut vcritablcmenl d Yves de Charircj, est-il possible quc dans cclte niullituJe prodigicuse de manuscrits de ses ouvrugcs qui se couservent encorc aujourd'hui duns les Libliotheques, il nc s'cn IrouvAt pus uu nioins quclqucs-uus oii cos sermous l.ii lussent expressemcnl atlribues? 2» On a vu cidcvuQt quc les Irois pnuuers dc co.s viugtqualre scrmons imprlmes sont des discours synodiques, dont lo but ust d'instruire a fond ses ecclesiusliqucs sur lout cc qui regardc leurs rouclions et leurs devoira ccla etunt.quelic uppurcnce y a-l-il qu'il uil voulut coinposer six autres discours synodiuucssur lun)dtne mutierc,ou il n'uurait projquofaitqU' ce qu'il aurail dit duns les precedonts ? !S<' On suit qu'un lait d'instruclions syuodiqucs ce u'est pi. tumc dcs ev^ques de les mulliplier sur lc mome sujel sum* aucessite. l" 11 luulbieu remaiqucr quo luutcur dc ces ^ix scrraons ne manuue point, i la t6te de ch&cun, de preadro un lcxle dc rEcrituro pour sujct dc tout son discuurs or, c est co que n'u jamais luit Yves de lihurlro? dans uucun des seraion:» (|ui tiun, u quol8oat ccrtainoment de lui. (-)n voit pur li que, si lo slyle do raulour i! la uiothod», celui de nolic prelut, uu uioius il y uuo dillciL que rcssemblancc uvcc pr^cbcr do Tuq ct do aulre. Vtuunt 4 ce que dil Jean Frevoet, que lu muaierc dc pensgr de ruuleur dc de cos sermons esl fort sembluble k la mau:ore de penser d Y\e8,nous co voyuns pus qu'olle iuductiou on peut tiror dc Ih. Cur evfijue de Charlres u'avail pus une uiuniere do pcnsor qui lui lut propre et purticuli6re. Dans cc tou.ps-lJl il n'y avuit [iresque qu'unc uianiopo do pensor sur tous lcs points coMcernuni la religioQ, cl ce n'u elo que depuis ^ vos que rLglisu a eu la duulcur de sc vuir iuuudcv dune uiuUilude d'opiuions dilTorenlej, tant sur le dogme que »ur la niurale ct la discipliue. =;'•-. tr6»-i voit iiuecelait un horr Au reste, qucl quc soit ruuleur de ces six uno qui avuil do la piole, ilu ver8<5 duns rolude dc rLcriture, dea l'«;ros et . s grandc ronnaissanco do toutcs soa obligulions; il ccru<iit iisst-z b tii pnur K' :0 curactorcs joinls i d"uutres circoulaucfii, nuua font naltro lu poiiMc quo ucs . d'llildcbcrt evtHiue du Mans. C'e«l ce que uuua pouvous exuiuiner daue rarticle du dcrnicr. '"in 5" Le deriiior ouvnigo iiu'ou uous a i le noni d Yvef, .1 c, qui cuiuinoncc k 1047, csl uno cuurlti ohroiiiquo dca rc II cst siirprenarit iiuo Kruni,'i)is Jiin.l t|ui, b- pr«iiiior, u tirv cctto (hruuu|uc du la :l tb^que.^i, nc ae soit [luint apcri,-u qu'ollc no auurait ^trede notrc urolut. Lu preuvo t-n 0:3. . est purliJ dc llcori 1, rui d'.\nKlotorro, comuie duu princu qui otuit ulurH duu» la IK*» an: ,11 1 |(H.t, Or, tu 30' rogne du cc pri Vvcn i| chrutieno. l donc ail il t i)'a et6 6crile qu'environ li uiis u|)rt-H quil u oUil pluti uu iiiunde. .1 II ost vrai que qnolquog-uii» ont vt»ulu tlire iiuf r.->..i. lU* chr""""". •"<' <• :ii^- H- iiri I, roi ri.ulilt? d'Augletcrre, o&t uue udditiun fuile pur uoe mdin etr.t .Vlai» i| !o Cctte pri^ti^ndiip inMiliun no ne li->' .<i fort naturtllc do oi- qui precetlt; i ('.onquoiunl et dt: Cuillauine lu Roux, pro': .:uivl de Menri i aur lo liOiiu ti ... ,..,,, ..1 1, ..\ ,it qu'il n'oubli4t pas ce tkrnicr priiicc, qui ... quoi il fuut ajuulor qu'uu ae cunaall aucun « d« Churlrcs. Nous purltroiis de cettc ohrooique daua urliciu Um 11u(;uo»Uo baiul«; Muno, uiuiiic Uu Muury, qui cn eat lc vc-iitiiblo uutuur. .\u roste Ics snvanls convionnent uujourtriiui uui- cclto cli! .1 tnNe peu de cho«e el forl iL tufusc {VMj. L'uuli:ur y ra[ipurtc aclun M. rabb^ ie Cuudrc, >» l;* det cbuiea qui ne »'aocordenl p^iiii avcc lc« bisturicnd c.jnteiiipuruioii. On a iloj.\ rc
:
:

;

.

>

.^

1

1

,

:

,_-

'

'

'

'

'

.

i

'

it

1

.

'

'

>

1

.

.

.

^

,

1

;

.

,

I

1

.•

1

.

1

'

'

'

deux editions
itt-V; lu

;

ti l'&riB en <i)7U, in-f^*. Murqudr<l Krochcr en 1013 ('«(X)); dau!» lu preiuitire parlic •' de Jurct, clle oat oncKie pasMio dain Nous ullons doniur ici une aotice do cullc doruicro odiUuii, mIiu do u'y
'

sccomlc uu.m

'

<

|<iu« ro^euir,

Vjuoi^u wu t'au*

(ItK)) Utbt. IV, n. <Jti2.

naj.
lA.

.\«ifl.,

ib.;

Ci/.
:i.V.>,

mss.
par.

.\n<jl.

piir.
1

t.
..

II.

p. NTft.

(191) Sand.

|,.irt.

i.

p.
,..

t-t

11,

p. a»VJ.

J
n
(hk)
(-.'Ul;
{.,l
,

l t.,

,

(,m) Munti.
(rj;i)
(l'.)i) llist.

n,u. h,h
Itt

:m'.>.

n.

p.
,-

Juan. Abr.,

,>l\.
|>.

trct.. p.

U4
lU.

\Hl

44; g, iMrf. Vtb. Bl*. Ul.. I. »1,
1

p.

3W.

lUt, t.viii,

14. 7i.
'J,

i<i£i.

c^,

>Hi.

Cm.

(195) Joan. Arb. ib., piasf., p.

XLV

NOTITIA HJSTORICA.

XLVl

les ecrits d Yves de Charlros, il esl ccrlain qu'elie n"en contient qu'une sivoir le Dticret, les Letlres, lcs Scyinom ct i;i pelilo G'ironiquo dont on vient de parler. On y a loiut les noles de Frangois Juret et de JoLUi-BapLiolc Soucliot, sur ios lcLtres, avec la Vie de l'auteur qui a ete reimprira^e dans les Bolluudistes au vingtieme dc i\Iai, On trouve k la tfite, daus l'exemplaire qui du Muns, deux differentes epitres dedicatoires, toutes est a la bibliotheque do rabbayc de SainL-Vincent la premicrc est du P. Fronleau, chanoine regules dcux adressees a Jean Lescot, evoque de Cbartres pour Tauteur de Tedition, et qui la dedie h Teveque de lier de Sainte-Genevieve de I^aris, qui s'y donne Charlres, tant en son nora qu'au nom de sa congregation; la seconde est de Jean-Baptiste Souchet qui, se pretendant aussi aulcur de la mome odition, la revendique comme un bien qui lui est propre, et dont honneur et h sa congregation. Ceia produisit entre ces deux le P. FronLeau voulait vaineraent sc faire des plus viis, dont nous n'entreprenons pas ici de faire rhistoire, nous disavants un proces litteraire rons seulement que Cave (202) et Oudin (203) la donnnent h Souchet, parce qu'ils n'avaient vu apparemraent que son epilre dedicaioire; et que MM. Dupui (204) et Dupin (205) la donnent au P. Fronteau. 6° Outre la petite chronique dont on vient de parler, on a encore attribue a Yves une autre chronique bien plus etendue, qui commence 5. Niaus, fondateur dt la nionarchie des Assyriens, et qui est divis^e en deux parties dont la premiere linit h la derniere annee de Charlemagne, et la seconde s'etend jusque

noDCC cornnie conteaaut tous
ijurLio,
:

:

;

vcrs ]'an lOSi, ou plul5t jusqu^nu regne do Louis XI (20Gj. Gerard-Jean Vossius dit avoir vu cette chronique h Amsterdam, dans un manuscril de Guillaume Oomsius, oix elle avait pour titre tlisloire abregce des gestss de quelques rois Assijriens, des gestes de lous par le v4n6les empereurs romains, et enfin des gestes de Charlemagne et de tous ses successeurs, compos^e rable Yves, eveque de Chartres (207). Elle se trouve, avec le meme titre, dons un manuscrit de M. Cotton, c'est sur la loi d'un troisieme manuscrit, que Marquard Frecher en a fait imprimer Ji Londres'(208) le nora de notre savant prelat, dans sa collection des historiens de France, publiee k une partie, sous
: ;

Hanovre, en 1613(209.

que rattribution de eette chronique a Yves de Cbartres soit bien ancienne, puisquelle cst expressement citee comme etant de lui dans une lettre que Nicolas. moine dc Saint-Alban, en Angleterre, Ivo venerabilis, est-il dit dans eette lettre, ecrivit, vers Tan 1176, a Pierre de Celle, abbe de Saint-Remi
II

faut

:

Carnotensium episcopus in Chronicis suis scripsii (210), etc. d'un livre qui, dans Pinventaire qui fut fait ea JI est h croire que cette chronique n'est pas differente de Shiginpton, chanome de Ghartres, se trouve ainsi marque Ivo, Cnrnot. 1458 dcs livres de Gauthier episcopns, De collectionc hisloriarnm eccksiaslicanim, mcnssn frugaiis (211), etc. II est bon de reraarquer k ce sujet que la merae chronique est effectivemcnt qu&Wiiee d'histoire ecclesiastique dans quelques anciens manuscrits, camrae dans celui de Saint-Denis, cite par dom Mabiilon (212). Ne serail-ce pas encore la nieme ohose qu'une histoire qui sc trouve dans un rtes raanuscrits de Tabbaye de Saint-Evroui, en Normandie ( c'est le cinquante-qualrieme in-4»), avt^c ce titre Historia magisiri Ivonis ? Mais quoique rattribution de cette chronique a Yves de Chartres soit, comme on vient de voir, et fort ancicnne et torl multipliee, il est ccpendant certain que cet ouvrage n'esl pas de lui (213). Tous les savants conviennent aujourd'hui quil appartient h Hugues de Sainte-Marie, moine de Fleuri, ou de SaintBonoit sur Loire, qui en coraposa la premiere partie en 11 10, h la priere d'AdeIe, comtesse de Blois et de Chartres, et puis la seconde partie a la priere de la reine Mathilde, femme de Henri le', roi d'Angleterre, comme on le verra dans rarLicle de cet ecrivain. Ce qui aura apparemment cause la meprise, c'est(214) une lettre du meme Hugues de Sainte-Marie a notre prelat, par laquelle il lui adresee son ouvr.tge, en le priant de vouloir bien se donner la peine de le revoir et le corriger. Gomme cette lettre se trouvait a la tele de la chronique, il sera arrive que des lecteurs superficiels ou des copistes peu attentifs, sans examiner autrement la lettre, auront conclu en y r voyant le nom d'Yves, qu'il etait auteur de la chronique. II leur aura ete d'autant plus aise de tomber dans cette meprise que le nom de Tauteur etait peu coiinu, au lieu que celui d'Yves etait celebre partout, Ceux qui sont au fait des manuscrits savent que ces sortes de meprises n'ont ete quc trop comiounes avant rinvention de rimprimerie. 7" Si notre prelat ne peut pas etre regardecomme auteur des deux chroniques precedentes, il n'en est pas apparemmcnt de meme d'une Vie de saint AugusLin qui porte son nora. Gelte Vie, qui a et^ inconnue Tun de la bibliotheque de M. Cotton, ,jusqu'ici a tous les bibliographes, se trouve dans deux manuscrits pour titre Vita B. Aaguslini, Hippon. episcopi per Ivonem Carnot. episcopmn (215) 'a Londres, ou elle a Excerptiones venerabUis Ivonis, et !'autre de reglise de Saint-Pierre deCambridge, ou elle ainsi intitulee Camol. episcopi, De confessionibus et Fila B. Augustini, Hippon. episcopi. On voit, par ce dernier titre, que cette Yie est composee des pasaages tires des confessions de saint Augustin et de la vie de ce saint docteur, ecrite par Possidius, ev^que de Galame. 8» Dans renumeration que Tanonymie de Molk, publiee par dom Pez, fait des ouvrages d'Yves de Chartres, il marque un Martyrologe des saints (216); mais ce Martyrologe pourrait bien etre un ouvrage chimerique, puisqu'on n'en trouve absolument rien ailleurs. 9° Lorsque dans notre huitieme volume noua avons parle du Micrologue sur les rites ecclesiastiques, nous savioQs certainemenl que cet excellent ecrit etait Fouvrage d'un eveque qui vivait avant la fln du xi« siecle Nous (217); mais nous ne savions pas avec la meme certitude que cet eveque fut Yves de Chaitres.
: : :

:

;

:

(202) Cave, p. 541, 2. (203) Oud., p. 875, 2. (204) Dupui, Cal. du droit can.. p. 133. (205) Dupin, p. 83. (206) Gave, ib.; Oud., p. 875, 876; Lamb., Bib.,
t. It,

(213)

Lamb.,

ib.;

Oud.,

ib.;

Mab.,

ib.;

Alex., Instr. eccles.,

Sand. in Voss., p. 42 Dut. VI, p. 515, 2
; ;

pin, ib.; p. 83. (214) On trouve cette letlre a la tete des teraoi-

856, 860. (207) Voss., Hist. Lat., 1. ii, c. 47. (208) Bib. Cott., p. 97, n. viii, 22. (209) Fab., Bibl. Lal., I. vi, p. 559. (210) Pet. Ccll., 1. IX, ep. 9, p. 184. (211) Monastic. Angl., t. III, p. 363, (212) Mab., Ann., 1. 74, n. 48.

gnages des anciens touchant Yves de Chartres, qui sont recueillis au commencement de Tedition de ses ocuvres de 1647. II en est parle dans dom Mabillon, Ann.,
I. lxxiv, n. 48. (215) Bib. Coit., p. 93, n. 13. (216) Anonym. Mell., Script., c. 9, p. I 5o. (217) Hist. litt., t. VIII, p. 320, 323.

i.

j^Lvii

D.

IVO CARNOTENSIS KPISCOPUS.

XLViii

important, de raaniere ^ n'en pouvoir somraes redevables a Henri Warton de nous avoir appris ce fail auteur nous apprend encore que cet dcrit n est qu une partie dctachee d uii dIus douter (-^18) Le memc ccclestasticis, dont il y a ouvaee plus elendu, qu'Yves a compose sur les offices de reglise De officiis dans la bibliotheque de Lambeth, en un trl^s-beau manuscrit, presque aussi ancien que Tauteur,
:

nous le reprcsente Warton, est compose dc Get ouvraee d'Vves sur les ofrices de TEglise, tel que chapitres, dont ies huit premiers traitent des matines, laudes, prime, tierce, sexte, nonCs, soixante-onze composent ie Microiogue; et le dernier, qui n'est pas venres et complies. Les soixante-deux suivant^ des auteurs de la messe, et de chacune de ses parlies. On voit par J^ que c'est dans le Micrologue, traite etendus qui aient 6te composes anun des ouvrages, sur ia lilurgie, des plua considerables et des plus cienneraent. »• »• n •. -iii r peuvent se satislaire, en lisant Ceux qui desireront en avoir une notion plus parfaite et plus detaillee l'hisloire litteraire du Microloguo, qui fait une partie consice qu"on a dit dans le huilieme volurae de ici seulement que cel de Touvrage de notre prelut sur les ofhces de 1 Lglise. Nous observerons derable Yves est l'auteur, et qui raeriterail bion d'^lre imprinie en entier, ecrit sur lcs otlices de lEglise, dont par i'anonyme de Molk sous le nom de seiUcnccs sur tes n'est visibleraent autre chose que Tecrit raarque ct qu'il altribuc expressement a notre saint prelat. olficcs divin$, Warton, il s*en trouve encore doux Ouire le manuscrit de la bibliotheque de Lambeth, indique par bibliotheque du collejie de toules les 'imes, h Oxford, et lautrc dans celle du rollege lun dans la autres manuscrits dAngleterre, il en faut ujouter un que ron de Saint-Benoit, k Cambridge (219j. A ces quitre reine de Suede ;J20). h Rorae. dans la bibliotheque du Vatican, qui a appartenu k la conserve apparences ferait le plus dhonneur h Yves, 8'il etait imprirao, 10° Un des ouvrages qui, selon toules les dans d^ux manuscrils, Tun de la bibliotheque, est son commcntaire sur les Psaumes (221i. 11 se trouve Colberl, cute 1473, en deux volumes in-fol.; et raulre de la bibliotheque dc Saint-Allire de Clerde M. en Auvergne, en un vol. in-fol., et dans un troislerae manuscrit dea Pays-Bas, dont parle San.

,

.

>

.

i

mont
11»

Onvoit dans plusieurs manuscrits, tant de France que d^Anglelerre, un livre sous le nom d'Yve9 II n'e9t pas facile de l)e muUimoda distinctione Scriplurarum (2"J:{ Chartres, qui a pour titre de nianuscrits appartenant k la bibliothequc puLliquo de savoir ce que c'e3l que ce livre. Daiis un des Carabridge, le litreen est explique, comme si ce livre n'Atait autre chose qiie le recueil m6me dos lellreB
:
.

Carnolensis episcopus, De multimjda diitinctime Srripturarum, sub una ccistorum eloquiorum facie contentarum : vel, ut ab alio notalur, episloLi- Ivonis. Au contrairc. dans un antrc maiiulro nuscrit appartenanl au chcvaiier Cotton (Jio), 1p titre en est exprim6 corame si lo livre n'cl«it que la ."(iHHOrmie de notre prelat Lj7.?r Hannormix Ivonis Carnot. episcopi l)e mullimuda (/»tchose troi.Hii^me manuscrit tinclione Scripturarum, sub una custorum eloquiorum jacie conlentarum. Duns un d'llerfurd, le mi^mc livrc n'est designe quo boub le lilre gen^ral de Distincltons d Yves de 1b cathcdrale iruvrc» i\f>» df t/iar/rej (226). lyest a ceux qui entreprendront un jour de ilonner une nouvelle edilion f^l bon qu"il8 soienl de ce grand pr(^lat, de delcrrer ccl ticril et de lo faire connallro au public, II .Mont-Saint-Michcl, avertia qu'il 8'en trouvc un cxemplaire parmi lc8 manuscrits in-4» de rubbayo du
Voici
le

d'Yve9 (22i).

titre

:

/co

:

numiro

1*35.

trouvait dc 9on

notre prAlat, inlitulA Liber De determtnandts Patrum decrettt, qui se "\ nla de 'Hriiii Icb n Vitnne cn Autnche, uvec les lettros de Boit, & iiiuiiis qi Cet ecrit nuus usl encore moins connu qu«i Wolfgand Lazius (227). l'annorinie, ou le Decret, ou peul-tUre quelque fragiuenl de Tun ou dc lautre. ou la 13» Nous ignorons de m/^mc ce quc c'c8l qu'un aulro livre, inlilulA Lilier de Sacramcnttt devot-onit, qu'on dit que quclqucs-uns attribucnt h \vtn, mais que le V. Combclis pr6tend, 8ur ruutoriic du U. Pierr» de Damien, 6tre de «ainl Kulbcrt .l-^H). Irouve, dit-on, li" Enlin, nous ignnrons cncjre ce que c'«J8t qu'un Kvangile de lu Sainle-Vierce, qui »o manuscrit avec la soixanliftme lellre d*Vv«8 ii Hugues, archovt*que de Lyon, dans la bibliulh^que du '".»). coll6ge de Caio-domvilcn, «.ambri.l ur» ou Iraite De /o muttt^re, de 1'ordre et de la v^riti des laert» est pas do mrrn.- .Iii iry II n'cn <ments de Jisus Chntl el de IF.-jite, qu <m n<-»U8 annoncc comme »c Irouvant k I. •« duns le m."mc II M cril dc Thomas lloillcy f230); car la place quoce di8cour8 tiont da penser que ce n'e8l autre cho8e que lo premicr sermon de saint Yve», qui a pour tilre Des tarremenU lilro 0# ^ conlenu dana lo m<*me manti des ni'opliiiles. Pour ce qui csl .run autre lo« ordrea n ilc nolre pr^^lal, <|ui Iruile clericatu el ejui offiiio, c^eal \\i\\>\ciwt\\. sacres et dos devoira dc ceux qui v sont Cbarlrcs. qui, vor« Tan 1100. <>rrivit un IrailA conlrA lf>» Sixte de Sienn<; parle dun Umberl, Non auferetur tceptrum de Juda (232). elc. les Juifs, Hur ces paroles du chapilro xlix do lu Oenise ••---, ;. ,,.,,110(1, quebjirii Comme notrc Yves t-tait rcrlaintrmei nr trotivf pMJn'. ([uc c'e8t lui qui e-<t auteur do cd li de Umbfrl. Mais il esl corluin <jue ro pr.>tari'lu Liiiiborl n'e«t nom .->...- ..-..tivemonl ccril contrc loa Juifa le Iraitc <|.)nt il cal ici queslioa (233). \ -.j^12» Possevin parle d'un 6crit de

temp»

i

^^

!

,

,

.-

...
'

.

.

:

'

'

:

.

>!

:

:

^

'

'

.

i

;i

.i

.

litt^iraire.

rion om'ntr.5 <1.> co uui regar.J.' toino rtJisol citc ui\ m.iiui»irit du livro .les »

17o

Pour no

""
'

'

'"

"
.

"

"•

""

"^-

.

(218) Fab., Hih. Lni., 210) Cnt. mss. Angl

1.
,

i\,

p. t)<J7,
ii,

iVH.

parl.
t.

n. t3\^, et parl.
'iS,

(«T»! Cat. tUM. AnRl., par. (227, l'o»8.. t. II. p. lUH.
'

iv,

n. 1702.

m.

n. U'i'i.
llih. hih.,
I.

'

;
>

V

p.

042.
n.

p. (220) Montr., (221) Lo Lnng, Itih tac, t. VH. p. Mjo, j. (222) Kand., parl. ii, p. 2H, (223) Montf., Hih. hib., p. 135, C. (2-"i) C«t. ms«. Angl., part. iii, n. 2J «).

m.

1.V22.

,

iii,
i,

7W,

fc.

;.',to;

Ibid., dar.,

n. 2014.
iv. p. 333, 1.

''•'

'•id.
v

Senen*. Bib.,
Iill
.

I.

(^jjy llut.

i

VII, p. 273.

(2'2r); II th.

Cott., ibid.

XLIX

DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS.

y a des choses qui ne so trouvent point duns rimprime d Aubert le Mire (iio'i). Lc mfime rOiscl soupgonne que ce manuscrit a appartenu, ou meme a ete copie par Yves dans le temps qu'il n'etait encore qu'abhe dc SaintQuentin de Beauvais ce qui supposerait que notre savant prelat serait auteur des additions au livre de Sigebcrt qui se trouvent dans ce manuscrit. Mais pour s'assurer que ce soupQon ou cette conjecture d*Antoine Loiscl n'a aucun fondement, il ne faut que faire attention que Sigeberl n'a publie son livre des ecrivains ecclesiastiques quc sur la fin de sa vie, et qu'Yve3 de Chartres ne lui co qui donne lout lieu de douter si ce dcrnier a jamais eu connaisa guere survecu que quatre ans du premier, ces deux savants n'etant guere a portee d'avoir une communication reciprosanco du livre
:
:

quc de lcurs ouvrages. Apres l'enum(5ration que nous vcnons de faire de toutes les productions de la plume de saint Yves, nous croyons pouvoir assurer qu'il n'y a poinl eu de savant dans les xio et xii« siecles qui ait plus ecrit quc lui, ni sur un plus grand nombre de matieres concernant la science eccl(5siastique, (iuoiqu'il faille reconnaitre que c'est principalement dans celles qui regardent la discipline et la liturgie que notre saint et savant prelat s'est distingue, Nous ajouterons qu'il n'y en a fiuere eu non plus qui ait traite chaque matiere avec plus d'ordre, de nettete, de solidite et d"erudition que lui en sorte qu'il a ete, sans contredit, un des plus grands ct des plus habiles hommes de son temps, presque en tout
;

genre.
(234) L'Oisel, Hist. de Beaiiv., p. 133.

DISSERTATIO
DE DECRETO QUOD IVONI TiaBUITU!'.
ALIISOUE

ANTIQUIS CANONUM COLLECTIONIBUS GRATIANO ANTERIOKIBUS.
(Augustini Theineri Disquisiliones criticse in prsecipuas Canonum et Decreialium collectiones , seu Sylloges Romae, 1836, in-4", pag. Gallandianx Dissertationum de vetiistis Canonum collectionibus continuatio.

Inter qusesliones quae in juris canonici historia non postremum locum obtinet illa qure Ivonis Decretum illiusque genuinitatem spectat. Cum enim non solum ipsa hujusce operis ratio singularis omnino et ab aliis ejusdem generis collcctionibus plane diversa sit, atque insuper multiplex ipsum inter ac Panormi;jm,quam genuinum Ivonis opus esse constat, nexus intercedat, sed incerta etiam cum sinl nec semper recte ea intelligantur, quee ab historicis referuntur, factum est ut in hoc Decretum nullo non tempore dubia insurrexerint, quae ipsi sapientes viri modo leviori, modo graviori argumentorum pondere aut
agitari solent,

A

adduxisse dicenda
tuit ut Ivo ipse,

est.

Fieri

quidem omnino po-

suaeque

cum maturius suorum temporum conditionis rationem perspiccret, quam-

plurimum in opere quod, ipso Panormiae nomine indicante, ecclesiastica monumenta omnia comquare iteplecti debebat, desiderari cognosceret ratis curis illud in melius immutaret, atque in ampliorem formam elucubraret, Quod ab Ivonerevera factum esse doctissimi fralres Ballerinii(235), jampridcm multis iisque non spernendis rationibus indicaverant nostris vero temporibus eruditissimus Savignius tam certum reddidisse videtur, ut omnem litem de hac re prorsus sustulisse di:
:

propugnare aut impugnare oontenderunt. Quod vero in aliis hujus generis quaestionibus tam saspe occurrere solet, ut nempe ad tuendaTi unius operis genuitatem aliud,quod eidem auclori tribuitur, ipsi abjudicetur,hoc etiam in hac dehujus Decreti
auctore concertatione evenit.Plerique enim,Decreti amplitudine decepti, quod facillime fieri potuit, Panormiam Ivonis opus esse denegarunt, illamque nihil aliud nisi ejusdem Decreti epilomen quamdam esse affirraarunt.Alii contra validioribus profecto argumentis ostendere conati sunt, utramque collectionem Ivoni tribuendam esse, quem ea ma-Q

cendus

sit.

Savignius enim
Ballerinii

illi

ipsi

canonum

col-

non satis aestimasse videbantur, innixus, et unde Decretum illud originem suam duxit, ct modum etiam quo fuit elucubralectioni,

quam

tum deprchendit et apertissime explicavit (236^. Atqui ex hac eadem collectione quaj Decreti originem tara clare deraonstrat,invictissime simul probari potest, quod mirum profecto cuiquam videri
debet, Ivonera nullo raodo posse ejusdem operis esse auctorem. Quod ut omni quo par est arguraentorura genere ostendaraus necesse est ut collectionem illam de qua diximus, quaraque ob particularem ordinem in quem diversos fontes dispositos exhibet, deinceps Collcciionem triparlitam

xime de causa ad edendum Decretum permotum fuisse dixerunt, quod qua; in Panormia breviter
collegerat, novis adjectis monumentis angere, atquc in ampliorem eamque perfectiorem formam redif^ere voluerit. Quae opinio ea ipsa quam praeferebat veri similitudine in errorem suos auctores
(235)
p.
J)e

appellabimus, propius inspioiamus, eamque pri-

quibusdam canonum collectiocum Ivonis Panormia et Decreto ac denique cum Gratiani collectione conferamus.

mo cum

caeteris

nibus, dein

onliquis collectionibus
in collectione

et

collectoribus ca-

nonum ad Gratianum usque
661

— 666,

tractatus, P. iv, c. 16,

praestantiorum ope-

jus canonicum illustrantium, t. XV, Mogontiaci 1790, in-4. (236) Historia J. R. in med. aevo, t. II, p. 286 sq.

rum

LI

D.

IVO CARN0TENSI9 EPISCOPUS.

Lll

J

CAPUT PUIMUM.
Qua ratwne
Colleclio tripartita

ad

alias

canomim coUectiones

sese habeat.

delluit,nihilque in Vindobonensi adjiDuplicem merilo rationem dislifiguere debemus \ que coUeclio citur quod non in alia prostet.In sexaginta vero et in coUigendisjuris monumentisdiversi vetequam quatuor rubricas divisa capitulasingula codem ierrum coUectionem auctores adhibuerunt. Alii siqui-

*

atque ex concilioruai ex Rom. pontilicum litlens, alque ex canonibus, Patrum operibus ea doproiHpserunt qua dein in eam formam, quae fini quem aut ipsi aiit alii sibi

dem

ipsos fontes adierunt

me

ordine eademque seriedigestaexhibet.quibus in Cnllcctione inveniunlur. Gregorii tamtn Magai iillria: ad Eleullierium Lugd.^lib.ix.ep. lOf), p. IIUO iiii; et ad Urunibildain rs^inam (lib. ix,
illa Politii

Eraetixerant,

magis conveniret,

in suis collectiu"i-

us disposuerunt. Alii vero non ad ipsos tontes.sod ad anteriorum collectorum opera accesserunt et qua3 hic eranl monumenta vel alio eoquc niagis minusve sibi proprio ordine digesserunt, vel ea tantum modo ex iilis sumpserunt qua; sibi ad novani collectioncm clucubrandam aptiora viderentur.Operffi pretium est.hanc colleclorum agcndi rationcm novis quibusdam exemplis illu9trarc,cum plures sint canonum collection.08 qua? nondum publici juris fact;e sunt, qunsque nobis accuraliua

ep. 1U'J, pag. lUI i-lUlC),(240),neo ex Isidori libris excerpta inlra

non aliaquaedaiii ipsam collectionem inveniuntur, quin tamen ad suas rubricas referanlur. qucmadrnodum in Collectione Pclitiana viderc est. (.Iregorii Mas;ni epistolam ad Augustinum archiepiscopum Cantuariencem, Gregorii Junioris copilulu et ejusdein rapilulutioncm lel eomtnutiitorium Miirliniano, Grcijorio et Dorotheo eunti' bus ciiin D iiiini tiuxilio in Daioaria (241) dcinS.Ilic-

ronjmi

litteras

duas ad Oceanum

et

ad Amantuni

examinare
I.

licuit.

In bibliotheca Vindobonenpi asservaturcoilcx § BBCuli decimi [Jus can. n. Rl, in-fol.) <iui canonuni

D

collectioncm
Petitius
(J:57)

illi

simillimam continetquam Joannes primus cvulgavit (lUHmqui' priusCoui-'
;'.»)

qualiter cieribi vivvere debeanl in hoc vxundo, ct deiii(|ue libellum de rf^mediis peccatorum qui v.il^o U.'i|.c tribuitur, compilator ad calcein colleiliunit adjunxit. Oui hanc nodtram colleclicmom cuin illa quam Patitius edidit paulo diligentius confcrat, ••' f"i -•lii [)ersuadeat hanc ulliinam ex ilU ortara
'

stantius (2:^S),dein ct fratres Hullorinii
tiu8 illuslrarunt.

accuraf_

Kxiisdem siquidcm fonlibusulraTheodori Canl.,
t, I,

ll.nuamvis collectio de qualocuti sumus cxigui

(2.37) P(Bniieiitiule

p.i>7— 2H0.

Parisiis ^677, in-i».
(2:381

Epistol.r

/(/.'.

gue aa Innocentium

III.

pontilicum a S. Clemente I usParidiiB 1721, in fol., t. I,

p. 7U0, sq. (ZVJ) De antiquis ollectiomlius, eic.,p. iv, c 7,j{.2. p. (jll-Olf) od. cit. (24U) Edit. Honcdicl. Paris. 17(G. t. II. in-fol.
i

.XVIII.De reliquiiitsaDclorum et oratoriis villaribus. \I.X. Nu alluria non consecranda nisi lapidca. \X, |to laptisnio. .XXI. Do conllrmulione cum chriema.Pl ut prandia in eccletia non fl.iot et die Uoininico gcnu lun flectant in ecclc«ia. XXII I)e PuHcbo die Dominico et roliquas rcstivitutea.
.X.XIII. 1)0

(241)
t.

Mansi amplissima SS.Conciliorum collectio
p. 257--'0().

jcjuniu et quadragesirnas vel liluniaH.

XII,

X.XIV.

(ZVc) Suflicial rubricas indicarc— Incipiuolcapitula excerta dc libris canonum.
I.

buB aut

XXV.

Ut prnoter Scripturas canonicas nihil io Eocleaia legatur et quiu eat Scriptura canonica.

C

dom"m

festivitatcH pr<uclaras nonnitti in civilall» in vicia publico tcnftnt. vcl qux ad |)o hl8 qu.i> olTfriintur II Bareribili!» vel do oi
i:i
'

X.WI.rt omnes
XXVII \XVIII

lldcles

commuiiicentrt micsas pei«
rt

Ut peraingulus annos eynodua bia llat. III. Qualinad saoenlolium vel sacros ordinea venire
II.

rxHpertrnt, sin aliud, cxrominuniconlur, nuilus nluiH antn sarrillcium aunialur.
Di'
le.
).
,

ul

non

potOBt.

IV. Oualio vbl qualiter ad •acerdolium vel aacroa ordinpa venire poteet. V. Ut nequaquam in duus inetropolilanoa proviacia dividalur. VI. Ne in una civitate duo ttint epiacupi et lie vicariis

D
1)0

XXIX.

decunie,

XX\

episcop.irum.

VII. <juod non oporteat ordinatiooea epiacoporum diu deferre. VIII. De ordinatis opiacopi» nec rccpptii.
l.X,

puollis et paupcribus. X.XXI. (JualitiT roH Kcclcsiih episcopus dfbeat dit* r, penHore vcl rpgpri'. Kl qiiie Hupor «llur nf qualiter dividantur. cl dc pttrochii» m1 in episcopi sint potontate et de Laallicis In paro«

Do viduis,

chiis d«!«triictl'».

XXXII. ri
Horvioiiti

o|)i>«('oriu<«

r^*

qu»

sarrtrdfttrlKriri» «al
il.

Quod non

oportt-at
ai,

abHolui*»

qunslibot urdi»
luAritor-

X,\XIIl. l)c

.

-.-..-

ui
cuntra»

nare.

X. De scrvo

dantur.
noHcicnto

domino suo,

XXXIV. De rebus Ecoletla
dictis.
\)

tbitractls aui
.

dinutuH. XI. (.)uod non lii^f^at clMrisum in duus civi nistrare.npc iilil)ut<<8 plura iiiunaxtoiia » is habere. XII. Nn dn uno loco ad ulium transeat episoopus vel cloricui sine juHniono epiannpi. .XIII. Dfl per-grinis opiho ipiH et clericiH. .\IV. De littPiiH poregrinorum el rlni uis mnelitleris

XXXV.
\XXVl.
u'

I)n caii
i;i fl.'i

.

,g
.

-torrs el non n«plisant ortlrium suuio, et a svculoribus curls sa
nt.
:

X\

t

non cohabltrt clericot curo eitraneit
reliola sarcrditla. clerlrls usurarils rt
.

miilicritius.

XXXVIII De

ambulantibus. XV. Qualis vid pro qunlibuH culpin rtriindum rano.
iiictis

XXXIX Do
,.1
.

fldejnseonlius. et
.

'

'

'

,

InBtltiilionPH quiHi|Ufl de)/rudiitur do dtllrio
«l

XI.

nuMTdMtali vi-l rlt.Tii. XVI. De nxpul.io ob Kcclosia
vi-I dumnato ab onicio huo. Wll. Doordine uooleHiastlcn et

rum
excummunioHlo
XLI.
offlclo

et

\

"oruin.
virr,
:.ire

I)e v.
l)t

mUM.

XLII

r

dlacoout

;

ndel''

uun drbeat.

LIII

DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS.

MV
opere conspiciuntur, addi-

sit, tamen ab ignoto quodam hujus discipIin;estudiosoin epitomemredactaest.Exstat siquidem in bibliotheca Parisiensi codex quidam (n.3859) sub saeculi ix finem, aut sub x initium conscriptus, qui canonum collectionom exhibet unius vel alterius ex superius memoratis coUeclionibus opc ad-

momenti

A

bus quje
§ III.

in F)ionysiano

dit. (244).

tamen caeteris facienda videtur alia collectio, quaj in codice Parisiensi bibliothecae regice n. 4280 A, sfficulo x exurato, habetur,
Pluris

quaedam

ornatam, cui sequcns titulus

prffifixus est

:

Incipit

capitulalio brevilercollecla de cunonibus diversoruyn conciliorum guiin sequenlibus sententiis propriis tilulis et loca et

atque Breviarii Cresconiani certo ordine digestam recensionem exhibet,in quaelnborandapatetauctorem ad MailiniBraccharensis opus respexisse. Col-

nomina

innotef-cuul, in triginta rubricas

divisa(243)sub quarum singulis plura capitulacontinentur, quae auctor ex notis jum fontibus incrcdibili

duodecim rubricas dividitur, quarum singula; plura velpauciora capitula continent, quae tamen per tolum opus perpetua numerorum serie
lectio haec in

cum

integritate excerpsit,

quibusque nonnulla
et

alia

ex Dionysii Exigui coUectione
litleris

specialim ex

ejusdem collcclionis secunda parte seu ex Rom.
pontificum
decretalibus desumpta sine ulla
iisdera inscriptioni-

omnino mutatione atque cum
XLIII. De sortibus ct auguriis.

recensentur, atque adtercentum quinquagintaquatuor pertingunt. Gapitula rubricarum argumentis respondent, quare ex diversis Cresconiani operis partibus desumptaetcollectasunt.Incipit vero ipsa collectio a praefalione ex Cresconiana exscripta haac rubricarum et capitulorum indiculus subse:

XII.

De

falsariis

et

perjuris et homicidis et furti-

XLIV. De

clericis,

monachis, abbatibus, non ma-

bus.
sacratis et monasteriis puellarum et de inceslis seu ruulieres et de his qui uxores suas dimittunt et de raplu. XIV. Tractatus S. Augustini De poenitentia. XV. In decretalia P. Gelasii c. 29 quod hi, qui se sacrisvirginibussociantur et foedera incestacommiscent, communicare non possunt nisi fortepuMicam poenitentiam gesserint. XVI. Quod viduae, ut superius dictum est, non velenlur et si professam continentiam proposito mutato calcaverint, ipsae rationem Deo pro suis intactibus redditurae siut, et de virginibus, si

nentes in suo proposito.

xni. De Deo

XLV. l)e monachis. XLVI. De monasteriis. XLVlf. De Deo sacratis et monasteriis puellarura. XLVIII. De raptis. XLIX. De incestis, el adulteris, et qui uxoressuas
dimittunt.
L.

De falsaris et perjuriis et homicidis et captivitatibus.

LI.

De discordantibus.

LIl. I)e cxpositis.

De libertis. deviaverint. LlV. Dc his quid ad ecclesiam confuginnt. XVII. De causantibus et accusantibus, et judicibus, LV. De judaeis et, ut non sint christiani participes et de his, qui innocentes accusant, et qualiter eorum, nec subjecti, nec servi judaeorum. clericus Sr«cularia judicia adeat. LVI. De clericis qui carne abstinent. XVIII. De usuris et avaritia, et de fornicatoribus, LVil. De hffireticis et gentilibus. et de poenitentibus. LVIIl. De conjurationibus. XIX. De discordantibus et de libertis vel de expoLIX. Ne pallasuper corpus ponaturet ne ad nuptias sitis et de sacrilegis et auguriis. p divina ministeria praestentur. XX. De judaeorum. conviviis, et de confessionibuSj I-X. Do cnergumenis. seu de eorum mancipiis et diversis ditionibus LXI. D-" chrism.a. inter judaeum et christianum, ut non sint chrifaciunt. LXn. Do his qui contra canones
Llir.

Do episcopis qui suprascriptoscanones consenserunt el firmaverunt. LXIV. De lapsis et poenitentibus. (2i3) I. Ut per singulos annos synodus bis fiai. II. Qualis ad sacerdotium vel ad sacros ordinos secundum auctoritatem canonicam vcnire non potest vcl per quales culj as quis degr.idetur ab otLXIII.
ticio vel ciero.

stiani sub.jecti Judaeis.

XXI. De rehus ecclesiee abstractis aut contradictis,
ot ut custodiantur. XXII. Ut clerici non sint conductoreset non negligant officium suum, et non sint contumaces, et ut a saecularibus curis abslineant. XXIII. Ut nullus clericorum habitet cum extraneis

raulioribus.
clericis usurariis et fidejussoribus et ebriosis unde convivia saecularia et cantica turpia et otiosa verba. XXV. De episcopis, et regulis etordinibus clericorum, et vestibus eorum, et de venationibus.

Gregorii de pastoribus non recle gradientibus. IV. Do episcopalibus ordinationibus.
III.

XXIV. De

V.
VI.

Quod non oporteat absolute quoslibet ordinari
debere.

Ne de uno loco ad alium transeat ve! migrol episcopus aut presbyter aut diaconus seu qui-

XXVL
^

Ut per singulos annos synodus bis

fiat ct

cunque clericus. VII. Quod non oporteat clericum prailer conimenHatitias suscipi epistolas. VIII. De damnatis vel excomunicatis et expulois
et

per qualcs culpas S3cundum canonicam institutionem quis degradetur de officio sacerdolali
vel clero.

IX. Qualiter res ecclesife et quae super altare dantur debeat episcopus regere vol dispensare et de rehus quae ecclesiffi dantur. X. Da canonibus uniuscujusque concilii.
XI.

qualis ad sacros ordines venire possunt et non possunt, et ut absolute non ordinentur, et ne uno Ipco ad alium transeant episcopus vel clericus. XXVII. De litteris peregrinorum,et clericissine litteris ambulantibus, et de expulsis ab ecclesia, vel damnatis et adulteris. XXVIII. De reliquiis sanctorum etoratoriis, et villaribus, et de baptismo, et de confirmatione, et de Pascha vel de die Dominico et de jojunio Qua-

dragesimae

et

de festivitatibus praBclaris.
Patricii.

XXIX. De synodo

XXX. De

De honore monachi competcnte, et ut nullus eoruni lemptet ecclesiatica a^it secuhiriainqnietare negotia, nec alieniim sorvum propter conscientiam dominiejus suscipere, et de clerici? et monachis, qui praetervoluntateni sui episcopi ad urbem regiam Constantinopolitsni veniunt,et dc monastiriii vel abbatibus.

episcopis, qui suprascriptos canones consenserunt et confirmarunt numero 233, per concilia 26. (244)SyriciiDecretorum c. 5,^4, i;. Rubr. XVIIf.
18,

c. 17,

XVIII, XVIII,
XII,
c.

Innocentii Dec. c. 7, 22» 34 Rubr. 20, 21, 22. Coelestini Dec. c. 15. Rubr. c. 23. Gelasii Dec. c. 1?. 19, 23, 27. 28. R.
-19.

c.

4.R.XV.

R. IX,c.8. R.XXI,c.ll.R.XVI,C.34.

LV

D. IVO

CA.RNOTENSIS EPISCOPUS.
A excerpta capitula subnectit, nec tamen eorum

LVl se-

ipse capitulorura textiis excietiara Cresconius opus suum adpit Eodem modo in errorem ornaverat, unde factum est ut non pauci Aibrevialto canonum adductihujusmodi indiculum

quitur.quem

demum

riem ubique servat.Caterum aliquotetiani canoncs ex conciliisParisiis anno557 et 615 celcbratis, necnon ex concilio Turonensi anni 813 dcsamptos

atque inscriptum a ConcordUi canonum separarent, opusabilladistinctumesseputarent(245).Cffilerum capitulis ex Cresconostrffl coUeclionis auclor in vix quidquam mutavit; iis niani opere depromptis
vero paucisquae omisitalia suffecit ex Gallicis

sua

collectioni inseruit,

quod eam

in Gallia fuisse

com-

contectam indicare videtur. De colieclionis ;Etatc nihil certi deiiniri potest, codex tamen haud post Si-eculi IX finem (239) descriptus videtur, quod sane demonstrat quanti jamtunc Pseudo-Isidoricollectio lieret.

pilationibus, uti videtur, desumpta.Frajter canones enim qui ex Gailicis conciliis muluati sunt,sspiss\m& Statula Ecclesia; anliqux occuvvnni, quaR, testantibus fratribus Balleriniis, nonnisi in coilectionibus in Gallia confcctis inveniuntur.Ex quibiis col-

ligere fas estcoliectionemipsam de qualoquimur, ioin Gallia adornatam fuisse. Citat insuper auctor quae cum ca quffidam ex concilio Clemenlis (240)
concilii quarti conveniunt et

Carthaginensis canonibus omnino sub bujus concilii nomine a GratiaT»

§IV, Cujus tamen rei nullibi clariora monumcntu habentur quam in eo libro qui CoUeclio Amelmo dedicaia inscribitur. quiquc eo scilicet tempore quod inter annum 883 et annum 897 intcrcedit fuit concinnatus. Ha,'C collcctio jam propius ad illam accedit qu», ut superius diximus, tribus partibus constal, et de qua pro operis nostri ralione paulo post plura dicenda erunt. Quaedam interim de hac
ipsa disserere juvabit, pra?serl:m cum docti illi viri qui hactenus illam illustrarunl(250)ea ipsaigncrarent qu;e iliam acaiterishujusmodi lucubrationibus quam maxinie diatinguunt. Fonles quos auctor ad(|uanquuni prm ivit, ad quatuor reduci possunt
:

no

(247) in Decretum recepta sunt. codice PariIII. Alia coUeclio quie exstat in J! bibliolheccC regiie. n.3859, minorismomenu Biensi est.Continet ba;c 341 capitula (248)excollectionibu8

tum Dionysii Exigui tum Pseudo-Isodori deprompta.nuilo temporum nullonue rerum ordine servato.
Auctor a Dionysii colleclione e.xorditur, ox cujus tum prima,tum secunda partelocaquajdamdpsumpsit, quorum seriem cum Gregorii Junioris constitutioneclaudit.Dein capitulo 15."iad aliam PseudoIsidori colleclionem

ca-leris

procuIdubioDionysiietPseudo-Isodori operibus USU8 est cum ea licet diversa ac peculiari
disposita fero inte^ra in

omnino rutione

8UHm

col-

lectionem receperit. Ubienim invenerat, quod Oionysius easdem Hom. pontiticuiu lilteras habebat, quas Isidorus exhibet, ab Isidoro fere discessit ul
Uionysii vestigiia

gradum

faciens,

quidaai inde

omnino

insisterot.

Quamubrem

(245) Ballerinii, /. c, p. iv, c. 3, p. :«3 387. Primus Pitha<U8 brcviationem ciidit a 1581; dein T. Chifletiusin operibus Fulgentii Ferraiuii, p. 24 54. Pithaus Divionffi 1049, m-4. Denuo typis ••didit Codex canonum velus Ecclesiw liomati^i'. Parisiis
:

2:«>, 263-265, 273-275, 278, 177. U. XI. Itern de mulieribusc. 300-.U7. Crcsc. c.230, 231, 1:«, 114. 1.0, io:{, ia5, 103, I8i, 202, 136,

Il

1087, in-fol., p. 314-326. Justcllus hretiatwnem ediditin liibliothiuajuris canonui, t. 1, p. ^TiO-itiC), et concordiam T. 1. adp. p. xxxiii cxii. L't utriusque collectionis rutioncm peruisciunius, sufticial nostraj coUectinnis rubricas alterre, quurum capitibus Cresconii capitulu adnoiabimutj.
:

121. i:v2, i:t3. XII. Item de ha>relici8 propriac. 317-355. Creuc. c. 4f.-48, 5:^-59, 68-70, 73, 288-299, 253. 165,

^

1k;mn7. Codcx mss. operie Cresconii, qui in VcrcellcnBibibiiothecaservalurqua-dampurlicu Lettera .^pra luna habere vidi-lur. (1. .Andrcs
:

aUtint Codici delle liibliotechc capitolari lU At»in-8, 1802, p. vara e «/i lerceUi. Parma
49.
(24t.)

R.

1.

Capitula episcoporum propria

c.

1-72.

Cresc

151, 1.'2. 104. 2>8, 10, U7, 38, 142, 145-150, 1.53, 154, 157-U)«), Hi2, «69, 192, 209, 2<8, 244, 245, 2'^\, 2.59, 260. 267. 270, 279283, 287, 232, 144, 200, 203. 170, 210 96. ' uh U. II. llem epispopis. pnvsliytfris II, propria. c. 73-101. (ircflc. c. 5-7, 10, 27, 30, 29, 8. 31, :», 43-45. 49-52, 110, 143, 248, 25'». 3(M), 177, 251.246. 193.
c.
,
'

1«, 36. 40-42.

Uubr.

1,

c.

50-55. C. Carlh.

iv, c.

34, 84,

I

25, 26, 27. /217). U. xcv, c. 9. D. I, c. 67. De consecrat. I). xc. c. 6; I, 7. C. 15, q. 7, c. 6. Stutulu EccleBiiu antiqu» fratreB Bullerinii primi ediderunl inler documenlu juriB canonici vcleriB. n. 3, p. «».5i-6f»8. VemliiB 1757. Confrr Op. S Leoriii M., t. III, fol
,

e.iBdem
p.
:r>8.

:

Dissert. de antiq.
I,

can

lotl.

O. 2,

c. 3,

Jj.

4,

It.lll.

Item de presbylorip propria

c.

102-l26.CreBC.

Lxxxviii xti,
2 iH In

c,

edilio

Mogunlina

p.

253col'

c. 2, 76. 4. :i3,81. 93.'.r7, <08. lll. 117. 119, 191, 217, 229. 252, 1.57, 276. H. IV. Item de presbyteris et diacnnibus propriac. 12t)-1.57. Cresc. c. 17, 54, 91,98-109, l'J0, l'Jrt, 239, 285. I\. V. Item de diaconibus propria c. 138-1 45. Cretc. C. 'J5, 120, 82, '.L', 9i. n. VI. item de eulHliaconis et clericiM inferiorum pradus c. 1 itl, 15i. Cresc. c. 171, 172, 175, 173, 168. ItV.», 167. n. VII. Item dc clcricis, propriac. 15:5-201. Crcxr. c. 13-15, 22-25. 22.5, 19. 20. «iO.til. 77, l'.t7. l '.»•.», 21. 204. 20t). 207. 205. JFi, 215, 219, 227, 243, 247. 262, 271, li".6, 2.50. 176, 178. K. VIII. Ilcrn do Mona. his propria. c. 202-218. CrPBC. c. 3, 10'.», I'J5, 2tV.>. It. IX. llern dc virginibuH volatis vol nua veUtit propria c. 219-224. Creuc. 101, 258, -.'86, 240, 241. H. X. Do laicis propria c. 225 299. Creiic. e. 42,2«, tV^.67.71. 72, 74. 75. 7s, 8t), H9. li:. lt)7. IFt. 112. 1'J9 102. 104, lof). 129. 131. i:j4, i:i5, i:n, 140, i5«;, I6i, iH:i-i«i, 188-189, 211, 213, 120, 222-224. 226, 232, 2:U-

leclionei:
tto

hoo <iuo(]ue opufciilo indiruluB ipaam tii. huc

de dtv^
:

inscribilur

/...
l^
'

ncilits at, /«fi^i/ /''^«'•««'•M"»
'
'


1

'

''-

''

byterorum, dnu-ouorum

vei

2i9)Codix munuBcriplu». ... i. Ijuc Waldcrico Bucce»Bil,ad inonuBlerium U
i,r(i|
it
'

iiM.ati».qui

"

1

X >ci p;L)U»>,

qui I» Oodo, llonit valili
Codicti fiujus
c;'!!'

.

/

Ihmat haUere
(;,(.

l'ctro V<i'

'•

•!

imo,

Nt priui abtatum .1';' J. Mabillon :i9, p '£.r, Bq.,
:

ttiijna r<
'

"

^

'^*'"
p. 1^.(<,

I)

liaCUnilmn^A- Mll,
nnii
Vij;i,;ui iM llltt. J.
/.

CuUi

c,
,

H

p. IV. c. lo. p. «\23 iVW. »•• vol. II, p. 274 Bq

LVII

DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS.

LVllI

Syricii,

Innocenlii, Zosimi, Cccleslini, Gelasii et Anastasii decretales omnes ex Dionysio desumpsit, quin vel apicem immutaret, relentis etiam iisdem inscriptionibus et capitulorum divisione. Quod vero
Bonifacii, Ililarii, Siniplicii, Felicis, Symmaciii et Hormisdce iitteras attinet, eas ex Pseudo-Isidori

\

quse ex Dionysio quam in iis qua: ex Isidoro deprompsit, aeque ac illi coHectores habuit, atquc passim ex una eademque dccretali (252) vel ex uno eodemqueconcilio (253) pkira loca continuc sibi sequentia inseruil; unde patet, non illi admodum

mutuatus est, unde conjicere possumus eum germana Dionysii recensione usum fuisse. Capitulorum Adriani nullum vestigium occurrit, et Gregorii Magni epistolas denuo ab ipso Isidoro desumpsit. In illa quoque operis sui parte
colleclione
facile

quaj conciliorum canones exhibet, Dionysiana colleclione prse Isidoriana usus est, prtesertim, in ex-

ccrpendis Grsecorum conciliorum canonibus quos raro admodum et in singularibus tantummodo quibusdam capitulis ex Isidoriana recensione seu versione hausit. Cseterum in adornandis iis Rom. pontificum litteris quas ex Isidoriana compilatione desumpsit, Dionysium imitatus fuisse videtur, ipsas vero decretales litteras ita disposuit, ut servato temporura ordine, uniuscujusque pontilicis decretales omnes, si plures ediderit (seriem enim a S. Clementis epistolis incipiens perduxit usque ad illas quas Zacharias protulit), in plura vel pauciora capitula diviserit haec vero etsi continuato numerorum ordine recenseantur, diversis lamen collectionis locis pro argumentorum varietate ab invicem separata inserta sunt. Hinc si quis, cx g., capitula illa 98, in quae quinque S. Clementis decretales ab auctore nostro divisae sunt, et una simul conjungere, et cum ipsarum decretalium textu conferre vellet, inveniret sane, singulas quaslibet particulas ita sibi succedere, ut secunda^ tertiae, quartse et quintae decretalis capitula naturali ordine, et conlinuala numerorum serie, primae decretalis capi:

magni fecisse dicendus cst, siquidem opus suum B quoad maximam ipsius partem ex illa hausit (254) ac loca inde desumpta leviter adeo mutayit, ut ea cum iisdem inscriptionibus et summulis exscripserit. In Germania enim tunc temporis praeler jejunum illud Reginonis Prumiensis opus nulla erat canonum collectio quse necessilatibus omnibus prffisto esse posset; atque hinc Burchardus ad
id excitatus videtur, ut ope scilicet hujus nostraa colleclionis, quam, dum, in Italia versaretur, in-

fuissecuraj nequeordo neque melhodus. ExPatribus aliisque ecclesiasticis scriptoribus nihil ipse in medium profert, neque apud ipsum videre estdecretales eorum pontificum qui Gregorium Juniorem et Zachariam subsecuti sunt. Hinc apparet, pr.-eter plurima, quoG lum cx Gregorii Magni epistolis, tum ex Jusliniani colleclionibus hauserat, reliqua omnia ex Dionysii et Pseudo-Isidori compilationibus ipsum desuinpsisse. Interim tanta est rcrum et copia et varietas, qua hffic collectio abundat, ut sequentes canonum collectores aegre admodum lalere potuerit. Burchardus sane Wormatiensis illam ob hanc causam

venerat,

et

maximi

momenti
facili

esse

cognoverat,

ampliorem quamdam uberioremque compjlatio--

nem

adornaret. Hinc etiam

negotio explicari
ille

poterit,

unde commendatissimus

Burchardi

tula

excipiant (251.

Propria omnino est haec re-

liber, cujus origo tenebris hactenus obvolvebatur, prodierit. Ad hanc porro qua? Anselmo inscribitur collectionem, mentem convertat quilibet novam eamque accuratiorem Burchardiani operis re-

rum distributio, nec ab alio quolibet superiorum temporum coUectore auctor ipsum rautuatus esse
videtur,
(251)

ac rairandum procensionem adornare velit fecto est, quod summi etiam viri, Franciscus Sal:

Temporum tamen
Omnes
fere

rationem, tam in

iis

C

inon. P. Coustantius et fratres Ballerinii penitus
c.

decretales litteras

hoc

modo

24. P. VII,

c.

98.

P. x, c. 89.

B.

i,

iii,

c.

19, 28,

examinandas duxi, atque in omnibus auctorem euradem modum tenuissc inveni. Ne longius sim,
a citandis capitulis abstineo.
c. 1-24, continet fragmenta Clementis c. 20, 21, 22; Alexandri Sotheri c. i EuYgini c. c. 2, 10; Xysti c. 2 tychiani c. 1, 2; Gaii c. 5; Melchiadis c. 1, 2, 3, 16; Damasi c. 2. C. 26-40; Clementis c. 64, 65; Anacleti c. 13; Alexandri c. 6; Coelestini c. 4,5, 6.7, 8, 9, 10, 11. C. 40-60; Clementis c. 21, 24,

(252), E. gr., p. VIII,

Decretalium

;

1

;

;

A. P. VI, c. 18. P. X, c. 67, 15, 41, c. 34. A. c. 11. Gregorii ad h. p. c. 60, 67. A. P. x, c. 107, c. 87, 102; c. 94, 95. A. P. xii, c. 30, 31 137, 139, 140, 142, 144, 145, 147, 184, 185, 187, 195, 203. A. P. X, c. 38, 19, 29, 70, 71, 77, 78, 44, 54, 53, 55, 52, 51, 41; c. 209, 210, 211. A. P.
31, 33.
;

xii,

Pontiniani c. 5, 7, 8, 10; 41, 65. 68, 69, 77. 78, 91 Eutychiani c. 5; Marcellini c. 2; Marcelli c. 3, Victoc. 6, 8. 16; Dionysii c. 1 4, 5, 6; Eusebii Felicis c. 7, Clementis c. 72, 74, 75, 76 ris c. 1 16, 17, 19, 20. Ex hisce paucis exemplis, uti mihi videtur, apparet auctorem parum ordinem cu; ; ; ;

c. 22, 25. P. X, c. 185. B. lib. iv, c. 2, 4, 5, 9, 10, 11, 12, 15, 18, 19, 20, 22, 23. A. P. ix, c. 10, 29. 11, 15, 30, 27, 19, 20; I, 59, 17, 58, 24, 25, c. 44, 45, 53, 54, A. P. X, c. 92, c. 31, 32, 36, 38, 56, 63, 65, 69. A. P. x, c. 41, 32, 31, 40, 34, 33,

rasse. (253)

— 25 — 41,

De
C.

conciliis

idem dicendum
c. 6, 7, 8,
c. 2, 3,
:

:

Concil. Laodic.

est. P. xii, c. 19 32, 33, 34. G. 27

D

Gangrens.
:

5, 6, 10,

11,

12-18,

C. African. c. 31, 49, 42, 23. 20. P. VII, c. 11—15 G. Afric. c. 85, 86, 87, 88, 90, P. II, c. -185—197 C. 32, 54, 55, 67. 75, 91, 98, 100. P. iii, c. 86-88 Afric. c. 97, 98, 99. P. xii, c. 26, nniversum conci lium Ephesinum una cum Cyrilli epistola exhibet, quoe auctor ex Pseudo-Jsidori opere desurapsit. (254)Quae ut probemus posteriores sex collectionis Hbros cum Burchardi opere contulimus,quo in labore codice usi sumus Sorbonico, qui Parisiis exstat num. 481 B. E. notatus, de quo vide P. Goustant Dixsertatio de antiquis canoniim collectionibus § CLXIX et CLXX, apud Galland t. I. p. 152, sq., ed. cit., et F. Salmon : Be Velude des concileset de leurs collections, P. ii, c. 1. Paris. 1724, in-4o, 178. Burch, I, i, c. 25, 41, 67, 88, 128, p. 173 131. A. P. X, c. 56. P. XI, c. 2. P. vii, c. 21. P. xi,
: ; : :

60, 61, 23, 6, 37, 38, c. 81-85. A. P. xii, c. 56, 58, 61, 63, 60. B. lib. v, c. 6, 7, A. P. x, c. 85, 86, B. lib. VI, c. 43, 127. A. P. xvi, 118. B. Hb. vii; c. 3, 6. A. P. VII, c. 117, 39. B. lib. viii, 0. 2, 4, 6, 8, 15, 21, 23, 32, 34, 35, 43. A. P. vi, c. 39, 33, 7, 31, 43, 8, 44, 47, 51, 50, 52, c. 48, 49. A. c. 104, 109. Gregorii ad h. p. c. 69. A. P. vi, c. 57. B. Hb. IX, c. 1, 5. A. P. vii, c. 29, 27. c. 10. A. P. XI, c. 35, c. 17. 21, 24, 31, 35, 56, 57, 58. 72, 77, 78. A. P. VII, c. 3, 52, 31, 59, 28, 61, 55, 57, 56, 33, 36. P. XII, c. 24. B. lib. x, c. 5. A. P... c. 106, c. 2, 3, 4. A. c. 13, 15, 16. Gregorii ad 12. p. B. lib. XI, c. 27, 52. A. P. X, c. 28. P. vii, c. 94. B. lib. XIII, c. 5, 8, 10, 19. A. P. XI, c. 10, 11, 25. B. lib. XV, 0. 13, 15. A. P. VII, c. 2, 18, c. 16—21. A. c. 1—6. Gregorii ad h. p.; c. 25—59. A. P. vii, c. 7. lib. 8, 6, 10, 5, c. 30. A. c. 7, Gregorii ad h. p.; B. vn, c. 58, 104, 105. B. lib. XVII, c. 1, 30, 31. A. P. xviii, c. 5, 10, 18, 22, 23. A. P. vii, 88, 90, 87, 101, 91. B. lib. XIX, c. 27, 57, 66. 123, 126. A. P. vii, xx, c. 11, c. 119, 86, 99. 96. P. x, c. 118. B. lib. VIII, c. 29, 36, 34, 35. Ex hac com12, 15, 16. A. P.

paratione liquet Burchardum etiam Gregoni M. Iitteras ex hac collectione, quam littera A. (Anselmo dedicata) disHnximus, desurapsisse.

I

LIX

D.

IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS.

LX

ienoraverint, quam arclo vinculo haec nostra collectio ac Burchardi opus inter sese conjungantur. Praeterea non )eviti-r errarunt cum Reginonem c:i usum luisse afUrmeni (253j nostrae siqiiidem col;

A cum serieoccupatplanerespondet(:.'58).0uibusdein
concilium Triburense an. 795 habitum ct nonnuUi canones cx synodis Grfficis et Latinis, nec non fragmcnta (ju.idum ex regum Francorum capilularitiu?

lectionis auctor, quod superius animadvertimus, in citandis Innocentii decrelis Dionysianam reccnsioncm unice secutus nuUum omnino alium ex prai-

cedentibus imilatus

est,

quod taraen

si

Reginoni

locum a Balleriniis prolatum (lib. i, cap. 117) inspicimus, miiiirae verum esset. Postquam Burchardus cx ea qua; ab .Anselmo nomen habet collectionc, suum opus adornavit, ipsa collectio ita obsolevil, ut nec Anselmus Lucensis, nec alius quispiam corum qui po?tea carsoncs collegorunt, ad iiium accesscrint, sed oiiinia ex Burchardi opere haurienda essc censuerint, non
aliam profecto ob causani, nisi quia amplam atque indigcstam antcccssoris molem ordine ac melhodo
disposuerit, Alia canonum collectio, quae Vindobone i; V, VI. in bibliolheca imperiali asservatur {Jiui can. n. 90,

p

in-i^^^magis multo quamea.de qua nuper dixiniu.s, ad Collectionem tripartitam accedit.cuui eam jara in tres partcs divisam doprehendamus. Prima elenim pars lxxx capitula exbibet,quci> ex spuria !^idori collectione desumpta sunt, et Rom. ponlificura, Gleraetitis scilicet aliiirun^que qui eum usque

ad Gregorium Juniorem sequuntur, Decrelalium
fragraenta juxta temporurr. ^ la a;. exhibent. Ilisceadditasuntqu ex ejusdem litteris ad Saloraonem episcopura Constantiensera et Carolum archiepiscopum (Joloniensem datis cxcerpta. (2't)] Prima; huic parli aiwlor • praifixit ordinern celebrandi concilii e\ eIsidoro, nec non fragmcnla qu.T?d.im ex i; notationibus desumpta, quae ita inscribuntur Origo "i, ronciliorum generalium el c •'qucirum ycsta in hor (Pseudo-I tinenlur; quam tamen adnotalioi usque ad concilium vicesimum •-^. {ilem Lugdunense in qua Piitres xx slatuerunt, qvorum maxime item l'ri/'.ti
'

decerpta, adjiciuntur, qute licet pauciora ac momonti sint, secundam lameii collectioni.'; partcm constituunt. Tertia demum pars ct ubeiiorom et ordinaticrem sese pra;bet. In ca auctor capitula xcviii rejecit,quse e\ Patribus, decrelalibus et canonibus decerpsit, atque apposito hoc titulo Incipiitnt capiluln ea: canonibus lxxxvui Patrum, quin alterura alleri ullo pacto conjungeretur, ila rtisposuit, ul earum collectionum speciem prae se fcrat, qute nomine Oefh>rationis ranonum frequentissime occurrunt. Codex nono udhuc sa^culo conscriptus vidotur.qiiique istiusmodi arlium peritiores sunt, concilii Triburensis recensionem, quam collectio exbibet, eodem tempore quo concilium ipsum celebratum fuit, adornatam esse conlendunt. Ca-tcrum quamvis ha?c nostra collectio minoris momenti sit, ipsa tamen posteriores canonum compilatorcs usi esse videnlur. Quod si codex qui illam exhibet revera nono adhuc saeculo exaratus 'mus illam adiisset, siquidem circa est, R .ura o^us conscripsit. .\pud ipsum annuiii enira fere omnia tertiae pnrlis capitula reporiuntur (259); Pidcm cum nostro codicc est rerum series, iidem titull Si vero quis codicis a-latem impugna" ,!;.! onis comret, hanc
minori.5
:
;

pilationc
S

'

.

.

let.

VII. Ilactenus plcrasque ex antiquis canonum compilalionibus illustravimuf». Ad oam nunc maadmovemus de qua pra* caBloris nobi.* agendum iimncii cst; ci:

num

1

.

;

:

bia pr

:

'

'

'

'

n ranlur, j cribonda esso vidclur. n i^c igitur collectio.quod superius adnotavimu", in trt^n pnric» totn divi.litur, «jiiarum prima Uom.
. ,

,

,

.'

'

slitit) [2o7].

Rom.

po;

n,

scries a S. Syl\f»lro ini orium Juninrem usque perlingit, ai. .,.:,in quo singulorum ponlificum noniinibu<« numertirit aHcripsit, qui loco quemeorum quillbet in pnnlifl.

quorum

conciliorum canonep, leri'atrum ali.irumque eccleeiasticorum «criptorum operibiia, nec non ex Rom. et Frnncorum juris rollcclionibus decerpia coinplcctitur. Auclor, uli.>riim ofnpilntnrom morfin fecutus, prcfutiunciil posuit, in quu tiiin o^ :u:.. .t. tium ex qulbui hauot naturam
'

i

.

.

,

.

-

,a Li

~

.

.

.

,

:

:

AJ conflciendam primam
;

et

^iccunium

opAr.:^

(255) De antiiiui.^ cunon. roll., p. iv,r. II, (•J.")G) Apud .Man^i, T. XV. 454 «eq., 454

'

<•.

Tertium Lugduncnse cuncilium. an.
(Labat.)
C'iW(v7j()rui/i
I

.... q. 583 apud

Africa cpiscopii», .\Ll, II P., a r omni Eccleaia Borvanda ruiii

i*....
.., ...
.

Gro«VII

Roriui

.-

.ij.iluU

'"

"

Patribue xxsiii oa t. . r^lalo-

ineditorum roUertin Cliri^li 177 ad a. \7)(V.',, opera conpregationis S. iMnuri. Par; p. 1?S7
<

lom

P-^eudoU^ll«

orum
..t.
I.

Iiidori
ei.'

tum
•'!.,

"•nl.
.d

(257)Rub.LXXin

P.iilii .^litii.i
I
i

'I.
].

dicc VindobononHi rnbr Mlf. n. l^, c. II, qui hunc locurr. in hecn-iii il. (2,58)« 8ylveHler p'ipa,a Pclro XXXIV. c cum conHilio Conotnntini Aiicustl in u: CCLXXVii Palri d itein Ariuin e' i.-ii plera9i|ue Eccleci.i* H' larc ftuiluit. '••'•Slricius, a Pelro XL, « ,. ;. XV propler quuBdum nrce^silatPH lll
i
,

b.

II.

r

iTt. t7h, t7s,
II,

lib,
[''

c.

111,

:. Rcff. Iib II. H-\ 117. IIK,

•ininTi

fiuoriimf^nm

Hfnrnmntm
II-

tn

.

Vf
fii


!•

consiilcntt.'....

Innncctiiii'

'

quasdHin tjpistnhiH ad f-p vincinriim, in quibue cdntinenliir rnfii/u/ii LVi. RiiBimiis I'., XI. III n Pflri). »>crip.iit
flrcretalftni

la

eu
vix
11

n
tfl

proptsr pnipler rn'

i

.

«tve
"-^

etiam
rt*
n. rl
in

•'

ad
ci>'
,

llt-Miiiuiu

.Sulonitnnum

<

uH*
.

.

Bub Inbu.i
P.^lro
xi.v, «ttituit

a
vi. in
.

XLVIII,
r.

tinonlur RontibuH

cnpitula el «ynodica '•' xxn ... V 'i

•,•

"'-

qiiibua con
I

-i>.

pb utpote « qu
'
'
'

'

el
cuii>«tiluit

p;

U-.

i

canonum

xxiv

pru

rt«ba|itiiitii(iiit

in

bkiil, iimiiiuaiittia \iilfluft t|ui<l a|i|>f<trrr, i{uiii (•

LXI

DISSERTATIO DB DECRETO IVONIS.
A.

LXIl

aliaquam Pscudo-Isidori collectione Gallicamque ad hoc ipsius recensionem usus est, adhibuit. Plurima tamen occurrunt qua3 ipsiuspropria sunt, suumque opus ab aliis hujusmodi superiorum astatum seccrnunt.Quemadmodum in prima
partenij nulla

rorum

serie ita sese excipiunt, ut inlimae decretalis

parle Rom. pontificnm seriem. quam Pseudo-Isidoruscum GreE;orio Juniore claudit, usque ad Urbanum II (f a." 1099) perduxit; dein Kxcepliones

capitula capituHs primoe naturali ordine subnectantur. Passim quoque auctor adnotavit, ubi ab altera decrctali ad alteram progreditur (263). Hanc dividendi rationem in disponendis cuju^que pontificis lilteris ipse sectatus cst, ut omnium ejusdem litterariiin capitula separatim numerentur, et

tum

quin S. Sylvestri statim Melcliiadis Decretalibus, interserat, subjunxit, cum tamen Pseuquidquam
do-Isidorus conciliorumcanones.ipsis intromiserit.

Duosinsuper Romanos gonum nempe et Mercurium, quos omnino

pontilices nominat, Chysoi;,'nora-

mus,

et

quorum noc

ipse Blanchinius (261) doctus

lUorum seriem cum concilio ascribendis singulorum pontificum nominibusnuChaceldonensi, harum vero, cum secundo Hispaserie quisque merum locumvequem in pontificum Titulos seu summulas a Pseudo-Isitenet, sedulo indicut (262), qua in re illum coUecto- n lensi claudit. doro appositas, necnon numeros, quibus ipseconrem imilatus esse videtur, cujus codicem ms. dixiretinuit,
Vindobonensi aeservari. Pontificum decretales non perturbato ordine ex PseudnIsidoriana coUecliono desumptae, etin capituiadivisae sunt. llaec invicem capitula continuata nume-

rerura antiquarum studioindefessus, qiii Vitas pontificum ab Anastasio conscriptas edidit, uUum in hisloria vestigium invenire potuit. In
ille et in

ab anteriorum lum a posteriorum poniificum Ulterarum capituUs, penitus dislinct^i sint. In adnotanda secunda parte, oamdem methodum singula enim concilia eodem orservavit auctor dine sure coliectioni inscruit quo ilia Pseudo-Isidorus disposuerat, in singulorurn canones ila numeris distinxit. ut cujusque concilii canoncs propria numerorum serie censeantur, neque cum sequentis concilii canonibus conjungantur, Graica
;

concilia a conciiio nensi i exorditur.

Nicajno

i,

Latina

a

Carthagi-

mus

in bibliotheca

ciliorum canones distinxerat,communiter Greeca tamen concilia eadem fere ratione disposuit quain prima parte Rom. pontificum decretales disposuerat. Chaceldonensi concilio plures canones

vere, quid tenere, quid postremo rejicere deberent. Verumcum Christianitatis religio, favente pio prin-

hri. Parisiis 1610, in-fol., p.

cipe Gonstantino. longe lateque per orbem propagari ccepisset, simul etiam episcoporum coeperunt libere celebrari conventus. Qui tamcn cum a pra^suUbus sanctae hactenus per guatuor orbis cUmata celebrari non desinant Ecclesiae, iile lamem qui in Nicaea civitate Bithynia? a S. Sylvestro convocatus et a cccxvni episcopi lcgitur celebratus, summae auctoritaiis palmam tenere perhibetur, licet in or-

dine prior non habeatur. Sed interha^c notandum, quam titulo quodcumapontificatu Petri apostolorum principis ^ codex Berolinensis magis riistinguitur, et peculiari, de quo mox plura sibi omninoproprio usqueadpraesulatura Sylvestri xxx et duo connudicemus, quique sic se habet Liber monasterii merentur pontifices, semotis Lino et Cleto, quod beatse virginis Marixin Lacu in quocontinenturmoilli sciUcetsuperstisteadhucPetio apostolo episcodus de observanlia synodi. Item liber canonum Ivonemotamen eorum suis decretapatu functisunt,
:

174 seq., cum quo hic similitudinem habet, eadem adnoster monitionem exhibet. Cf. J. Mabillon Musxi Italici Ed. Martene : t. II. p. 373-397. Parisiis 1724, in-4, lib. in, c. I, p. 867 De anquis Ecclesix ritihus, Buchardinum II seq. Antwerpiaj 1736, in-fol. t fragmentum in omnes conciliorum coUectiones reLabbe et Cossart, t IX, p. 848-833; ceplum fuit Coleti t. XI, p. 1133-1138; Ilardouin. t, VI, P. i, Mansi t. IX, p, 100-486 Hartzhemius p. 829-834 Concil. Germanix t. III, p. 9-16. Nulla tamen re

maximam

:

;

;

Jibus aliqua sancire omisserit. Chnjsogono duntaxat excepto, qui xxviii a Petro computatur apostolo. Rursuscum a S. Sylvestrousque ad beatum Gregoriura aequexxxTi supputantur priesules, omnes simiHter praeter Mercurium solum, qui lxh prwsulatu post Petrum apostolum functus est, edidisse leguntur. Verum his ita consideremus qua^sit ejus nominis quod est decretale significantia. Igitur decretum, quod a decerno verbo derivatur, ex seque aliud nomen procreat, videlicet decretale, cujus

nis de ordine

Begutarium

beati Augustini

Cirnolen-

pontificum et sis episcopi ex senleniiis summorum generalium conciliorum atque savctorum Patrum in unum coUeclus, distinclus in decem libris. In codice
Parisiensi n» 3885 A. a Ubrario versus qui sequuntur descripti sunt
:

plurale est decretalia, intelligitur institutum, siye constitutio, Unde et decrctalia, inslituta sive constitutiones possunt intelligi, Sed jam tandem eorumdem decretalium necessarias paginae imprimamus Rontentias. Explicit prologus. Incipiunt capitula. In hac quidem forma habetur collectio in codice ms. Vaticano, in quatuor regiae bibliothec.ie Parisiensis codicihus (n» 3858, 3858 A, 3858 B. 4282). In codice Berolinensi (ms. Lat. n° 104, fol.) Ivonis prologus huic prologo prcemittitur, quem idem hac Eorplieit prologus adjecta nota descriptum exhihet primus. Itein prologus sequentis operis. Codex ms. cura Oordine celebrandir.oncilii incipit qui in omnibus cum illo convenit, quem Burchardus Wormat. in fine concilii Saligunstadensis descripserat, quique a nostri codicis librario perfectiori forma,quam a Burchardo exhibetur. IlUim enim notailla Admo:

Lxta cohors fidelium Dei precare Filium Ut nos sna clenientia ducat ad cali gaudia, Nobis l:etitia sit super omnia et bonis copia. Cum Deigralia, pcr quem solemnia.
Sine tristHia sint in Ecclesia.

'J

Deus propitius esto milii Willelmo peccatori Ecclesix qufecunque nocenl, qnsecunque molestant. Egregie decreta docent simulque manifestant. Exirnii srriptor operis laudandus in islo. Abbini Willelmi eris pro judice Christo. Bona geres tunc pnce fruens, c.um premia regni. Jam rejeres praemissa lucens in luce perenni.

Codex

bibliothecae Vindobonensis

{Cod.

theolog.

n. 355, in-fol.) 22 incipit.

mancus

est. et

cum

partis

m,

tit.

nitio

ad snc.erdotes ^vihseay^iviv, quam S. Anselmua Lucensis Leoni tribuit, et hac epigrapbe suam
:

30 I, p. (261) Romffi 1731-1735, 4 vol. in-fol., t. et 90. (262) Anaclatus P., tertius a Petro, etc. Cl. in se(263) Clemens in prima epistola, c. 11 cunda epistola sua, c. 20 Cl. in tertia epistola,
; ;

collectionern

Incipit sermo quem S. Leo recepit papa composuit in synodo dicendvm. Ord. Roma nus apud IMelch. Hittorp De divinis Catholicsf, Ecclesix officiis in mysteriis, varii vetustorum aliquot Er.clesifp. Patrum nrScriptornm ecclesiasticorum li:

quarta epistola, etc. CHpilula, qua? a primo usque ad unriecim sese subsequuntur, omnia ex prima decrptali desumpla eunt, quod episspius hisce verbis indicatur llem de eadem
c.

32;

Cl. in

:

stola.

I

tXIII

D. IVO

CARNOTENSIS EPISCOPUS.

LXIV

ex synodo qulnisexta seu Trullana, quai Constantinopoli an. 692 habila fuit/.subjunxit,qiiibus loca quaedam ex Venerabilis Bedae et aliorum eccclesiasticorum scriptorum libris, necnon ex ejusdem concilii actis desumpta praefixit. Gaeterum canonum versio in multis ab ilia discrepat, quae in conciliorum collectionibus habetur (264), magisque ad Graecorum exempla accedit (265). Concilium dein secundum NicaBnum an. 787 habitum, et synodus octava annis 869 et 870 celebrala annexa sunl, quibus iterum fragmenta quaedam ex ipsorum actis decerpta praemiltuntur. Cuilibet denique canonum
seriei, tum eorum qui ex Latinis, tum eorum qui ex Grfficis conciliis decerpti sunt capituia nonnulla ex SS. Patrum et aliorum scriplorum operibus deprompta, addita sunt. Tertia collectionis pars, quae sola canonum collectionis speciem refert, loca exhibet ex Patribus, scriptoribus ecclesiaslicis, Komanorum et Francorum legum compilalionibus excerpta, et in xxix rubricas disposita, quarum dein singulae plura capitula nunquam pertubato numerorum ordine dislincta dividuntur. Quibus tam^^n capilulis alia

A

tempus, quo confecta fuit ignoramus. Altamen cum Rom. pontificum seriem non cilra Urbanum 11 perducat, nec posteriorum conciliorum canonea exhibeat.merito illam hujus pontificis tempore elaboratam fuisse credimus. Tanto enim tamque adrairabili in colligendis

monumentis ardore auctor

suum opus
ruisset.

si quaj posteriora habuisset aut cognovisset documenta, illa ipse insc-

absolvit, ut cerle

n

tum decretalium tum canonum fragmenta admi8ta sunt.

Cum nos in hujusce nostriopusculi decursu sa;pissime ad hanc collectionem accederc debearrius, necessarium ducimus perspicuam quamdam ipsiu» speciem exhibere, ne quoties illam proferimus, non salislectores nos intelligant. Hinc in nota omnium collectionisargumentorum indicem apponimus, in quo retenla trium partium divisione, cujusque poniificisdecretales, et singulorum conciliorum canones in tolidem tilulos dislribuentes, eumdem omnino temporis ordinem seculi sumus quem aiictor in sua coHectione observaverat. Quod vero ad appcndices illos duos spectat, aui.uti diximus, conciliorum tum Graecurum tum Latinorum canonibus adjiciuntur, prinium hac nota distinximus, Alterum vero scilicet, pars seainda, appendix a. alia pars secunda, appendijc b, ipsosqucsimul hac
:

Hujus collectionis auctorem non minus quam

cum

allis titulis

numcravimus

(266).

versionem hic apponimus, qui neque in Ivonis nequc in Gratiani opera transierunt. « C. 8 (can.20). Son licere episcopo in civiiate qux ad eum non perlinet prje^diepiscopo in altera, qu» ad eum non perlinet, civitale publice pra;dicare. Si quie vero inventus fuerit hoc facieng, ub episcopio ccsset, quae vero praesbyteri sunt, faciat. » C. 9 (can. Qui proculpis euis irreculpabi2i). Deepiscopis. liter depositi sunt et in locurn iaicorum redacti, si sponte sua convertantur ad Dominum et peccato rcnuntiaiit pru (luo depositi Bunt, ct omnino so alionant ab eo, cl<:ricalem tongurum non perdant. Si vero peccalo adhaeserint, quemadmodum laici
care.

(264) Mansi, t. XI, p. 939-988. (265) Exempligratia, eorum canonum

scripsit litteras Mediolanum. Ncruin cur hoc acciderit, utruni scilicet cita raorle pr eventus sit vel t.XXVIll, aliud nuideicontigeril.non salis elucet.


1
;

Marellini

c.

2;
;

t.'

Eusebii
beri c.
ricil c.
<

c. 4
l. t.

t.

XXIX. XXXI, Melchiadis
Felicis
c.

Marcelli
c.

c.

7

Non

liceat

Julii c. 7;
;

XXXIII.

5;
;

t.

XXX, WXII, XXXIV, Li;

t.

t.

XXXV, Dumasi
t.
;

c. 4

t.

11;

Inniicontii

c.

XXXVIl. Anuslasii c. 1 XXXIX, Zozimi 27 t.
1;
t.

XXXV!, Syt. XXXVIII, XL, c. 2; t.
;
;

*i

Uonilacii
r,

c.
;

Sixti c. 4
rii

t.

Xl.lll.

XLI, Cadestini c. () t. XLll, XLlV. UylaLeouis c. 51 t.
;

^

c.

2;t. XI.V, Simplicii t. XLVIl, Anastumuchi c. 20; t. \LIX. !!
c.

c.

2
'

;

l.
t.
-•

XLVI, Oelasii
XLVIII, Syra2; l. L.FcIicia
t.
;

58

;

;

c.

c.

2;

t.

LI, Silverii c. 1
III, c.

;

t.

Lll, Vigilii c. 2;
1«)
;

Llll.

comas dimittant,i|uiu mundanain convcrsationem C. 11 cun. Jt), culesli vila} pr<i>posu<runt. » De presbiitc'ri.% non tt-ijalibus nupliis iletentts. Prebytcrum nuptiid non legaiibus dctnntuin calhedram quidem hubere scd ab ulticio abstinere prrcipimus.

JoanncB
(Jrrgjrii

2;
t.
;

c

112;

PelaRii c. LVI, liregorii II c. 8
t.

LIV,

t.

t.

LV, LVII,

Suriiciut ci biijusmodi inilulgr<ritiu, (|uia bcnediccre uliis eum, (|Ul vulncra huu di-bct ciirure, consi*-

3ucn8 non cst. iSenediCtio euim sandiftcationn Iraitio e^t. Qui vero lianc non habol pruptiT ilclictuiii
ignorantia:, i|uumo(lo aliis trudcl? Neque enim publire ntiiiuc private bcncdiriat. nriiuc ruri^us duiiiini disptMi-.-t ulii.s.

ncquc

aliu

mudu

niinihlr»*t, ^ci\

Bufliciulei (|iiod pni-sidenl f«:xov;it/'j; '.f^ r cl imploret u Dniuinu, ut (liiiiiltutur ci ti.

,

ignoruntio! Hu.T. ManifcHtum aulcm quodci hujuiimodi nuii Irgilimif nupliii! Holvcnlur ud nu!" vir ucccHsuiii liuljcbit ud eum, pruptcr quui;

D

ministcrio privutiia cHt. iJecrelu Clenientm c. 2:1; l II, (266) Pars i, l. I D. Anacleli c. 25; t. lll, Kvarinli c. 6 i. IV, Alexandri c. K; l. V, Sixli c. t. VI, T.le»ph(.ri c. 5; t. VII, Ilygini c. li t. VIII. |'ii r. l. IX, Anllii C.7; t. .\, i>olerl c. 1 t. \|, Eleutherii c. 4; t XII, Viclurisc 4; t. XIII. Zcpherini c. !{
: ;

.^)

;

.'')

;

;

t.

XIV,
c.

C.Hlixti c. o.
1
;
;

14

;

t.

XV, Irbnni
c.
'.\ ;

c.
t.

Pontiani
biuni

t.

XVII, Anterl
(.urnclii r.
t.

1

;

XVI, XVIII. Fuf. ;

t.

LVIII. S. Ilunilncii U. c. 2; t. Grrgurii III c. S LouniB IV c. 23; t. LX, Zicharia- c. 2 t. LIX. LXII. Nicolai c. 74 ; 1. t. LXI. Gregorii IV c. 2 ; LXIV. Stephnni V t. t. I.XIII. Jonnni» VIll c. 8 LWI. Al^xunt. c.'.»; t. LXV, Leuni» IX. r. 2; P. n. dri II c. 7: t. LXVII, Url.uni II o. 3 ; I. II. C. Ancyr. c. 14, l. I. Conc. Nictt-n. inlettrum intet. III, C. NcocasHar. c. 0; t. IV, C. Gunprcnao V, C. Sardic. ii. 13 t. IV, C. Anlioch. t. grum t. VIII. C. Constunt. t. VII. C. l aud. c. 2\) c. IH IX. C. KphcHin. c. 1; l. X. C. Chulcrd. c. 4; c. 26; t. Xl.aynodi quiniaexioj c. 17; l. XII. C. Nie»n. II c. 14 ; t. XIII. 0. aynodi viii. c. 31 t. XIV. C. t. XVI. A|.. a. c. 16; t. XV. C. Carlh. i. c. 3 Cailh. II c. 5; t. XVII, C. Carlh. iii C 3t»;t. XVIII. C. Carlh. IV c. 1U2; t. XIX, C. Cnrlh. v, c. 14; l. X\, C. Carlh. vi c 1; t. XXI. C. Carlh. vii c. f»; t. XXll. C. Milevit.c. H; t. XXIII.C. Arflal. c. 4; t. XXIV, C. Arel.ii c. K; XXV. ('.. ArH. ui c. 2; t. XXVI. C. ArauB. c 11; t. XWII. C. Vn^cn c. r>; XXVIII. Aurrl. c 27; t. X\X. C. Auath. c. ><; t. \XIX. Turracon. c t»; l. XXXI, C. Klibftrit. c 16 XXXIII. C. (*'•«• l. t. XXXII. C. Orrund. c .'.;
;

;

-

:

;

;

;

;

;

;

i

C

,

C

rnuj.'. r.
t.

2;

t

WXIV,
1.
(i,

C. H.^
r.

"

'

1

1

;

i2

t.

XIX,

t.

X.\, I.ucii c,

WXV,
12
;

C. Tolol.

9;i
.
i

m
vii r

3;
t.
t.
l.

t.

XXI.

XXIII,

St(|.buni c. 7; Dionynii c. 2; t.
•» ;

XXll.

Sixli c. 2
c. c.

C.

t.

XXXVIl.XLIII.

XXV. Kulychiunic.
XXVII, ChrvMignni

XXIV, IVlirii t. XXVI. Gdji
f!

7; 2;
,1,-<

vm
c

c. 2. IX. c.
r

Divcra. conc.
2,
II

c.

1.

9;

l

C. luirl iv r. :... ;i X c. 3, xi c f.. xii rt XI.VI, C. 7 ; t. XLVII. Ciipllula

c

M

5. IV.

XLV

XXVIII thcdrum, niisquuni roperi, iiiMi (juud ud virginem cxhortutiuriusud HuITeronihim
crcla, (jui
u Pi-lro upohi.

u

(|U(ini(|uiitn

iiinrt\riuiii

XLVIII. C Hrar c l I' C. Hiap. II. c. 6; t. I.. A|. I> p .W. -• I'. m. Ue ndect Bacramenlo lldri. de bBpti«nio c YH,
si;

l.

».

l

II,

LXV

DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS.

LXVI

est an ct quosnara antecessores collectionis auctor secutus sit. .\d primam nostra3

Videndum nunc
et

\

que capitulaomnia ex Pseudo-Isidori unice desumpta sunt, et pontificibus singulis, ascripta est notu, quoe significat quintum quisque in pontificum serie a beato Petro distet. Capitula denique fere omnia (267) quse in Vindobonensi codice reperiuntur, plus minusve quandoque immutata (268) cam iisdera oranino titulis, et in eadem forma at-

secundam partem quod attinet.dubium videri polerit utrumne in illis ardornandis alios priores collectores imitatua fuerit, necne. Modus enira quo Pseudo-Isidori collectionem excerpsit, ipsi proprius ac peculiaris est. Ab auctore autem illius coilectionis, quae Anselmo dedicala est.quara
quidem
enim nunquam a Pseudomaxime Isidoro recedit,decretalium fragmenta eodem plane
discrepat. Ipse

que

in

eodem ordine

in

nostram collectionem

transierunt.

Neque mirum
nis, quse

ordine

quem

in Pseudo-Isidori collectione servant

videri debel quod auctor collectiosane amplissima est, parvam illam acje:

profert et ipse. eaque nec ab invicem separat, nec diversis collectionis suae locis interserit, multo tamen pauciora capitula, eaque selecta ex ipso deprompsitjdum ille totura fenne Pseudo-Isidori opus indiscriminatim nulloque habito delectu in suam compilationem congessit.

junara Vindobonensemsecutus sit quandoquidem ingentia etiam opera a rainimis normam atque in-

crementum non raro accipiant, Secundam parlera quod spectat, non alio duce neque magistro indiguitauctor,cum a Pseudo-Isidoro jara oraniaparata
essent.

Ad adornandum deraum

tertiam operis sui

partera, unum Buchardi Wormatiensis Decretum Gaeterum negari rainime potest,maximara sirniliin promptu habuit (269), receplis aliis fere omniatque iliam tudinem nostrara collectionera inter .\ttamen cum hinc raessem colligeret, eadem qusin codice Vindobonensi ha- p bus. .\tta aliam intercedere, betur, de qua nupcrlocud suraus. Prima siquidem " voluit uti libertate qua Burchardus cura suorum antecessorum compilationes raeteret. nostraj collectionis pars eadem plane ac in Vindo:utrinbonensi, Jicot uberiori forma, disposita est

CAPUT
Quid
sit

II.

discriminis inter Collectionem tripartilam ac Ivonis opera.

Quin diutius in referendis aliorura opinionibus (270) circa Ivonis opera, iisque approbandis vel refutandis imraoremur,ad hanc noslrara collectionera

Panormiam germanum

esse

Ivonis opus

omnes

fere viri sapientes fatentur,ii etiam qui illam ante Decretura elucubratam fuisse, ac proinde nullo

nosmet convertamus,eamque cura Ivonis operibus compareraus, ut hinc pateat Ivonem Panormias soiummodo auctorem dici posse,eamque nostrse collectionis ope exstruxisse Decretum vero non Ivoni, sed alii cuidara qui multo post vixerit tribuen;

dum
bus

esse.

raodo Decreti suraraara esse contendunt, Omnes omnino codices mss,, tam antiqui quam recentiores, qui Panormiam exhibent, quorum innumeros in bibliothecis Galliae praesertim inspicere raihi licuit,Ivonis nomen pras se ferunt.iisque praeit notus illius prologus.PIurimi ilidem iique optimi,nullam
Ul stalus ipse horninis numcro completur Idcirco generis ordo nilet similis.

De sacramentis

ecclesiasticis c.

ecclesiasticis
;

27 t. III, De reetde earuradera reverentia et ob;

eodcm

b

servatione c. 34 t. IV, De observatione dierura C In duobus codicibus manuscriptis Parisiensibus hic titulus desideratur, t. V, Deje.junio c. -5; t. VI, De consuetudic. 2 nibus ecclesiasticis c. 18 t. VII, De consuetudine (267) C. 3, 14, 18, 27, 38, 39, 40, 42. Ctp. p. i, t. V, c. 1 t.XII, t. III, c.3 t, II, C.19 t, I, c, 22 c. 17 t. VIII, De priraatu Roraanae Ecclesiae c. 9 clericis et eoc, 1 et 3; t. XIII, c,3. C. 47, 51, .52, 56, 59,63.Ctp. t. IX, De episcopis c. 23 t. X, De rura causis c. 53 t, XI, De raonachis c. 14 t.XII, 2 t. XVII, 0. 2, 3 t. XXI, c, 3 ; p. I. l.XV, c. t. LI, c. 2. t. XXIX, c. 1 t. XXH, c. 2 De sanctiraonialibus c. 8 t. XIII, De monachis et sanctimonialibus c.7; t. XIV, De virginibus c. 9; (268) C. 4,5, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 17. Ctp. t. II, c. 5, 9; ^O, 11, 13, 23, 24, t. XVI, De iacesta cot, XV, De conjugiis c. 106 p. I, t. c. 20, 21 pulatione c. 32 t, XVII, De septem gradibus conC. 28-32, 25, 37, 41, 54, 55, 58. Ctp. p. i, t. VI, t. VlILc. 1 t.IX.c.3,4 t. VII, c. c. 1, 3, 4, 6 sanguinitatis c. XVIII, De nocturna illusione t. XVIII.c. 8 t. XXI, c.1; t. XIII, c. 2 t. X, c. 1 c. 4 t. XLX, De incesto concubitu c. 4; t. XX, De homicidiis licilis et illicitis c. 57 ; t. XXI De t. XXVI, c. 2. P, m, t, I, c, 12-16. incantatione daemonuraque superstitione c. 21 (269) En quaedam exempla Burch, I. IV, c. 13, 16, 50, 51 t. II. c. 2-6. B.l. v, t. XXII, De mendaciis et perjuriis c. 33 t. XXIII, t. III, c. 9-12, 27, 28, 30, 31. De injuriosis et flagitiosis c. 3 t. XXIV, De usuc. 15, 16, 20, 21, 47 rariis c. 6 B. 1. III, c. 9-12, 142, 146, ^59, 160; t. VI, c, 1-3, t. XXV, I)e venatoribus c. 5 t. XXVI, B. I, III, c. 126-128; t. X, c. 7-9, 12-16. B. 1. II, De truncatoribus membrorum c. 9; t. XXII, De 1-8. t. XII, c. c. -181, 182, 184, 185-187, 191, 192 excommunicatis c. 24 t. XXVIII, De poenitentia 284. c. 18, t. XXrX. De causis laicorum c. D B. I. VIII, c. 10, 19, 22, 23, 37, 54, 58; t. XIII, t. XV, c. 63T. XVII, c. 1, celebrem Isidori locura ex Pauli c. 1-0. B. 1. VIII, c. 65, 68, 86, 96, 98 sententiis desumptum exhibet, qui ex Buchardi 68, 70-78. B. 1. IX, c, 3, 4, 46, 47, .51, 54, 59, 60, decreto lib iii c, 28 in nostram collectionem tran61, 65, 66, 74, 7.5, 81, 82; t. XVI, c. 9-13, 19-29, 1. xvii, c. 9, \2, 13, siit. Tabulse, quae consanguinitatis gradus exhibet B. I. VII, c. 2, 3, 10, 15, 17 in codice Berolinensi versus,quos hic submiltimus, 22-24, 33, 34, 45, 46, 49 t, XX, c. 53-55. B. 1, vi, ascripti sunt c. 21, 22,42; t. XXVIIl, c. 7-10, 16-18. B. 1, xvi i, 20, 21; 1. xix, c. 11, 12, 15 t. X.XIX, c, 14, 16, llxc consanguinitatis paulatim volvitur in se, B, 1. xni, c. 8-11, 22, 29, 30, 34-37, c. 1, 3-17. Donec ad extremos permeat usque gradus. 40 44. His quia iunc metis cognatio deficit omnis, (270) Hae sententice habentur in Cas.Oudini ComConjugium ticitum est et renovare ttiorum. me?it. de scriptoribijs ecclesiasticts, t. II, p. 873-876. Histoire litteraire de France, t,X, Quod vero sexto ramo concluditur ordo, Dips. 1722, fol. Sex mundi xtates significare vides. 102 fT. Ballerinii l. c, p. iv, c. 16, p.
; ; ; ; ;

;

;

;

-1

;

;

,

;

;

;

:

;

;

;

;

-1

;

;

I

;

;

;

;

;

;

;

:

;

;

;

;

;

;

;

;

;

;

;

;

:

;

;

;

LXVII

D.

IVO CABNOTENSIS EPISCOPUS.
.\

Lxvin

Teonis lY ciecrelo decliticaao poaliaccantiquiorem dccrotilem liUeram c.xliibcnt appondix vero do caaouc,qui lILii cL quo lc:ui;oio sial leoeudi ui Ecii, sub Innociesia, praeterea concilii Laiera.^.ensis ccntio II celebrati, canones in plurimis desiderancoasealuuit, lur. Docli vero ferme omnes ia Iioc nempe postremi tardius Panormias super(uiod aiiuin udditi iuerint; nec minus certum esse videlur lcgendis libris canonem huc insupcr acqnoqiie de ctssisse, lum quia nuliius aucloritatis est, utpole qui ex rituali quodaai libro desumplus, tum quia
:

formae imjQutatioae in suam colleclioacra rocopit. Roraaaas vero leges e.x uua Collectione Iripartila
translulit (273).

Hinc etiam probari potest Ivouem ex prima parte, quaj decretaies compleclitur, mulia ad suum opus

adoraaadumdesumpaisse (27i;.Sccuadam veroparlem quod spcclut, licct illaaa non minus quaa;
Collectionis triparlita? auclor ex PseuJo-Isidori opere muluarc potuorit, aperlissime lamcu palet, ctiam in hac parte Ivoaom ab aatecessore suu non detlexisse. Ab illo euim coacilii quinisexti.aecaoQ Nicgeai ii et oecumenici viii canones cxscripsit, qui in Ps«udo-Isidori opere dcsunt, et ia Coliectione
Iripailita

litulus in alio invenitur (271'.
§
I.

idcm

eliamcjusdem

collectionis loco

Ubi Ivoais Paaormiam accurate cum colleclione tripartila quis coaterat attentcque considerel

primo inveniuntur

:

Jein ex

earumdem

syuoJorum

actis, qux' ia Collectione Iriparlita sy-

conjungmtur,

aodis ipsis praelixa suat, fragmonta qua;Jara, demura et capitula illa qu.v, uti dixiuius, appendicis ncgotio comprehendet Pauorioco tam Graecis.tum Latinis couciliis adjecla sunt, ex ipmiam totam iliinc quodammodo omcriiSsi', quibus omnibus oostram in Pauormiain recepit inJigesta moie elaboralam siusscilicet vasta atquc quemdam ordinem fuisse redaclam.In suigu- n ieutcutiam esse extra omnem dubitalionis oleam et in pusi.duij aeiao esl qui uon videat. lis itidem parlibus et rubricis raaximadiguoscilur At enim ex jusdem Ivoais litteris non rainus praeinler utramque collectioueui similitudo, qu* quamex Panormiaconslat Collectioaem tripartilam illius collectionis parte apparet.Ex sertim in tertia iprfi cofinitam fuisse, ei leau|uc ipsuiu usum essc hac enim non singula qua;dam capitula, sed intcA Inotaviraus ea tanturainodo loca f2T5),<;ua! in Patangras rubricas desumpsit (272), ac, paucissimis norraiara recepta non sunt, qua' proinde evincunt cxceptis capilulis, sine ulla urdinis vel

quam

iatiiue hae duae coiupilatioues iatci- seso
lacili

;

tummodo

(271) Ulor cJitiono qua.' Lovanii anno i.')37 in oclavo facla est.In cupilula divisa est qua de causa, elsi minus rccle hiBC divisio tacta »»l» a correctoribus Ilomani.s, nccnon ab Antonio Aufiuslino ot a Miluzio et uliis aJliibiti fuit. Ca;lerum Brandianam editioaom, uullu proritus fucta mululkoae,
;

14, 15,
14,
c.

10,

48 5i,

17, 22, 25, 20, 3i, 35, 38, 39, t. iii, .50-59, 00 ; Coll. trip. p.
:v>.

40,

XX,

relerl.

(272) Ut puteatquam iniimu Ixb du£ eolIecUoues c. 2-U, 13, li, 18,20,23.22,21,31, 15,32. 17, l, connexa) sinl, ex sirigulis Panormiaj parlibus proj24-28. aJaotaU), qax- Ivu «x Triparlita cl cipua canitula ~ (273) Ivo Paa. p. iv. c. 127-1.10 ; Coll. trip.p iii, noa ex alia quad-im cn' >• Uo Pau. p. v. c. li 22;Cull. t. X, c.O, 7, H. J. ^ vero Panoriuio) capiluli^ lInp. p. III, t. XXIX. 0. 171. 239. 131. in. 99.1:12, IITJ, III, -2«, 31, lx>, »7, y5, psi. Ivo Pan. p. 1. c, Coll. Uip.p. Ill, i:W Iv.i ibid. c. 21-15, 17-75, 7«) 122 ;CoII. trip. p. ui, l. I, c. 5, I, 23, 7, 9.1'»,
-^
.

22, 23, 20. JS, if.-49, 5i. ivu 29, 30, 31, :Vi, 3:^, ibid. c. 05. 00, S8, 73. 74, 79. 80, 81 ; Coll. Irip. p. III. t. X.\I. c. II. 15. 10, U\ II. 9, 8. 7. Ivo '.bi.l. 6.83-93.94,90. 103, lUU, Ul. 112, 117. 118, lU. 122. 123. I2i, IJ8-131 ;Cull.trip. p.iii.t.XXU.
1, 2. 4, 5, 0, 14. 10. 17.
:is,

IS, 21, :i9-i5,

,

,

121,

;

11, 15, K). Irip. p. III,
•_'0,
.-.

Ivo
I.

ibid.

c.

lil,

150,

15:?,

I.V>;('
il,

Ii.

t.

XXIX.
--

c.
-

J.57.

'.»5.

11. c.

2. 5, 0.

- Ivo Paa. p.

c.

is,

171.
,

90. 19. 75, 97. 137, l38, lli, 15' 183. 203. Ivo
'
• '
.

'J,

21, 30. 03, 7«. 80, 81 ; Coli. Irip. p. lU, L lil, II, 12, 3ii, 26, 5. 4. Ivo ibid. c. 117, 118. irj.
127.

.'J.

42.
12'

!,

li, 4.5.5.3. 6»
'.

,

U7.
.->:.

118.

121,

177 179.

ir.J.

126.
t.

lil-lU,

1.5-',

I5'J

;

Coli.

trip. p.

iii,

VI, c. 5, G. i, 8, y. 10. II, 12, 13. I. 2. Ivo ibirl. r. 120, <fil-IO«; r.jll. trip. p. iii, t.VII, c. II. I.', 3.4,8,5, 9,0. Ivo ibid. c ix\, ISi, l'Ji;Coil, Ivu l'an. p. iii, c. ."N. irip. p. III. t. V, c. 3, 4, 2. lii. t. c. 2, 3, 42. Ivo l.\, Coll. trip. p 7, :A ; 13-:, 175, 170, 177. 178 ; CoU. li .(>. il.id. c. 'il. l. .X, c. I, 35. I. 2, 3. 4. Ivo ibid. c.l7y, 1 lri|). p. III, l. l\, c. .5, •'.. Ivo ibid. c. 187, .•).".. 21^ trip. u. iii, l. XII, c. 1, 4, «. 8. ; Coll. Ivu Pan. p. IV, c. 7,8, 117 Cull. Irip. p ui. f.VII, .-. 8 t. IX, c. 53.— Ivo Pun. p. v, c. 1. 2. J.it.m^;

Irip. _ -l. -, p. iii, 22i, 231, 2' Ivo Fao. p. v., c. 1,7, 11 13, c. v. l. XXV, W,, \x, 70-73, 110, ll3;Coll. trip. p. iii, 1. IM, 115; t. XXIX. c. 05, 110 t. XV. ,v I. :;i-., 20, 29, 100; t. XV. c. 42. c. lui. 105; t. .XXIX, c. 7i,

223,

;

•>.

48.
(•27i)
f

Ivo
c.
;

\LI1T,
I ;

P*n. p. i, c. 18, ii; t. IV. c. 71.
Irip.
c.

'


L

1.

Irip. p.
II.
;

i.

i>..

1

171, 177
c.
t.

C.ll.

p.

i.

Pau.p. LV, c. W)

0.170, Vf. t.
I

XXXVIII.
lii,
It)5,

X -

;

94.55.
t.

iH\\
t.
t

tvo P.»n. p. m, o. 115. Ur. ;Cul1. Uip.
c.

l^

.

;

Coll. trip. p.

III,

t.

X,

c. 7,

Ivo
rull

ibi.l. c.

79, 83, 81. a5,

12; t. IX. 87, 88, 12i.
'J.

c
I
.
i

c.
,

XLlll. c. 30; 31, 20, /7, li;
I.

XXXVIII. " LV

ll,2l;t.

77.
l,

^L

XLVL
;•.
.

'*

iv,

l)c.

trip. p. III. t. Ivo Pao. 15. 10. 12, 14, r>. 10, 27,

i-.?,

0'i. 6.5, 0().

104, 105, 107,
Irlp. p.
•JO,
iii.

13, p. VI. c. I, 2. 4. 5, 7. 8, 9. II, 58, 29, 31, .34. 45, 5:1, .57. 00, 70. 71. 71, 75, 79. 80. 85, 91. llX?, 108, 109, ilO. 113, 117 118; Coll.
c. I, 2. 3.
c. 1.

XXVII.

i, 17. IH.

t.

XV,

04.

U», 03. 36, 7. 8, 9, 5,

29. 2. 3, 15, 43. 9i. 16. 4. .">, 34, 35. 11, 2i, 101, 102. 107, 108, Mi, II, f:«, :.J, 98, 'JO, 100, 0-.', 79. OH. Kl, h" .55, .57. .58. tX). 01, li, 17.21.22, 42, iH, 09, 70. Ivu ibi.l. c. i Cull. trip. p. iii. l. l. c. 20, -.il, '22, 17, 18. 19. Ko Pun. p. VII. c. i, 9. 11), 12. 17, 32. :i3, :W. 37, 41, 42, n. 52 ; Coll. trip. p. iii. 1. .W. c. H2, Mi, Ivo 74, 75, 73, 91. 9-2. '.Kl. Ah. Hy, 77. 87 Cull. ibid. I-. 53, 05, ti*), 07,7:1. HO, 8:i. trip. p. III, l. XVI. c. 2;?, 2i, 25. 20. rj. 13. 1.5. 8, 10. 17, 18. Ivu ibid. 0. 89 ;t. XVII. unicum.
.
.

75. 4,8, 10.22, 1IH, 136; Coll. irip. p. l, t. \\\, c. H t. IX. 1. ll.c.15, «0. l7 t. II. c. 20; t. LXII. c. 4 IX'1.0 7i;t. XVlll. f. 11,1?; c. .1.1,5. 0;L Xlt. o 2.I j t. XXI. c c t. XXXII. c. 2; L ; Ivo l»«n. h. e 1'». n, IV. c. 2; l. XI. c. 1. t I, liK., i:u. i:t5 Coll. Irip. p. u t. LXft. l*: 31,t». 0«. ^ .1. Ivo Pan. p. vii. c. 14, 15, L LXII, 0.24. 51; L tV. C III. Ex tnp. p.
25. j
\\?>,
;

112.

;

;

1

;

.

1

ad verbuin Ivo Pan. p

i-x

Ti

IV.
I'

IM

'unMjifi jirtini}

t

X!.V'
I

liii.

»

XtVI,
c. vr..

Ivo Pan. p.

viii,

c.

1,2.

6,

7, 8,

U,

12, 13,

Kp. 01. C. Irip. 99, C. Irip. 111. X» Irip. III, XV. c. 05.

i.

liiv,

fl.

3

;

i,

c

74
t:

Kp

•,
,

!i.

Kp.

iit».
III,

t

C.

Irlp

mx.

LXIX
ipsuiii in illis
taiii pi';B

DISSERTATIO DE DECRETU IVONIS.
perscribendis CoJlectionem tripartiiis

LXX
ignoranlia

A

est,

liijruriorum
taii

cditorumque crrore

oculis habuisse. Si prieterniissis

qua3

sub
est.
g

nomine ad

hcictenud atl nostram scntentiam comprobandura adduximus, aliquis adhuc contendere vclit Ivonem in sua condenda Panormia minime Gollectionem illam fuisse seculum, imo tum, cum opus suum adornavit, ipsi penitus ignotam fuisse,id neccosa:

Opus

poL^Lcros pervcnit. utrum^iuc nunc diligentius illustrandum

n. Codex Vindobonensis {Jus can., num. 91, exhibct qua3 novam Ivonis Panormiie recensionem iii decem partes divisam complectiLur quam divi.-ionem idco auctor amplexus rio tribuere debebit, tripurtiiam scilicet GoUccLiofuissc videtur, ut iii suo opcre adornundo propius nem ex Panormia desumptam esse quod quunad decalogum accedcret, atque ita sui temporis quam absurdum orunino sit aflirmure, tamen siindolem suorumque civiuin consilium sectaretur. mul probaret,coilectionem pariter ex Decreto quod C;cterum Panormiam, intogram ipsius divisionera Ivoni vulgo tribuitur, desumptam esse, quandoin libros et capitulu imitatus, eadem ferme serquidera eodem omnino nexu quem Panormiain vata forma in suam collectionem recepit, ita tainter et Goilectionem tripartitara existere demonsrnen, utipsius capitula propria et peculiari quatravimus, cum hoc Uecreto conjungatur. Verumlamen diutius in hac re immorare operoe dum raiione ac ordinc disponeret. Gapitula enira singula non dividit numcris, nec unum post aliud pretium rainime ducimus, cum jam satis nostrara corroboraverimus sententiam, Ivonem scilicet Painserit, sed plura quoe de iiidem rcbus aguiit,counormiara eflinxisse ad exemplar et ex monumenjungit, ac ad unum veluti caput quod titulos seu tis Gollectionis tripartitae. ^ rubricas imitatur, ita reducit, ut a primo capitulo CffiLera, adjectis uno vel pluribus punclis distinTanta interim erat collectionis illius moles.utlvonis liber,cum ipsacomparatus.inmultismanicusapguat, prouti plus minusve a principio distant. Ut pareret, et minime sutliceret ad omnem ecclesiastivero decem essent partes, tertiam Panormiae parin-4) collcctioneaj
;

camquaestionemdirimendam. Multa sanolvoexsui
antecessoris coilectione reliquerat quae colligenda fuissent,diversasque suaecoliectionis rubricaspluribus capitulis ampliare adjectisque aliis novis rubri-

lera in

duas divisit,queis decimam addidit,

in

qua

cis,augerepotuisset,quinobnimiamatqueinordinatam colligendi cupiditam reprehendendus fuisset-

de pccnitentia agitur, cujus documenta, cura ab Ivone penitus esset oraissa,tum ex Collectione tripartita (iii, 28), tum ex Burchardi Wormatiensis Decrelo desumpsit. CollecLio vero tripartlta ita illi

Quod tamen Ivo

neglexerat,alii fecerunt.

Duo enim

canonumcoUecloresexstiteruntqui IvonisPanormiet

amexGollectionetripartitaiteratiscurisampliarunt, eodem fere tempore, aut saltem post paulo, novas
collectiones adornarunt,quin

canonum

ex alterius opere

tamen alter quidquam assumeret. Primi noIvonis simile

men omnino latet, alter vero aut consulto nomen sibi arrogavit, aut quod magis vero
c.

quodammodo sess prajbuit qucmadmodum sese iqsius antecessori (276) praebuerat. Duplicem prc^laLionem operi suo praeposuit.quarum ulLeram quap iotius operis rationem exponit, alleram ex Ivonis Panormia usurpavit, ut ipsa (ular auctoris verbis) loCiiis sacrarii porla sit atque dux, quo dirigente quilibet ipsius urcana lustrare j90.s«'r._HincIvonisproiogum suaBetiampropricxprsefationi anteposuit (277),

quam

dein partium index

xv, c. 36. Ep. 184, G' Ep. 212, trip. m, XXIX, c. 218. Ep. 213, G. trip. i, i, c. 23' Kp. 322, C. trip. iii, vi, c. 5. Ep. 241, C. trip. i' xxxii, c. 1. Ep. 2t2, G. trip. iii, xvr, c. 42. Utor editiono quse de Ivonis operibus anno 1647 Pari siis io 2 tom. in-fol. adornata cst Decretum pri11.5.

Ep.

147, G. trip.

iii,

trip.

iii,

III, c.

25

;

iii,

vii,

c. 3, 4, 5.

C

quaparte queori debeat facilius appareat. Praeterea singularum capitibusdistinctionum propriostitulos ex ordine adnotare curavi, ut non oporLeat lectorera causae alicujus sententiae totum voiumen percurrere,sed tantum suo negoLio capiLuium cum prc^;frxo

numero notare

et ei subjectas scntentias conti-

;

mo tomo
G.

complectitur.

nuata leciione indagare. In quibus ne item et de eodemfrequentibusinterpositamdifficultatem quserenti et fastidium pareret legenti odiosa plerisque prolixitate vitata, tali eas brevitate contraxi, ut non singulis capitulis singulos titulos ascriberem, sed singulis titulis plurr capitula saepe adjicerem et

pr., § 1-2; c. 7, pr., § 1-2; 8, pr., § 1-2 ; o. 9, pp., § 1-7 ; o. 10, pr., § 1-7 ; c. M, pr., § 1-4, descriptum ex Ivonis Pan. p. viii, c. 6-33, ctc. G. 22, pr.. 1-7, et c. 23, pr.,

(276) Pars ix, c. 6,

§ 1-9, ex Goll. trip., p. iii, t. XXil, c. l-iS, etc. « (277) Volunlati vestrae,reverendissime Pater, ut valui,parui et sententias sanctorum Patruin, multarum bibliothecis ccclesiarum diligenticuriositate perlustratis, ex gestis conciliorum et decretis pon-

eosdem

titulos crebro etiam per merabra subdistinguerem, ipsarumque numerum subdistinctionum
latis capitulis

tificum Romanorum, tractatibus quoque virorum illustrium et orthodoxorum captim collegi eteam-

affixorum numero punctorum et in titulis et in titudenotarem. Quod autera sentenlias aliquas absonaset nostris temporibus minus aptas
vel

plerumque interposui, non
judicarem
aliis

dem collectionem ordinata compositione in unius voluminis corpus redegi, ut cui forte omnia illa,ex quibus haec collecta sunt, difficile fuerit habere,
vel legere

D

quod

div-ersi

ut secundum eus vel ipse judicandum insinuarem feci, ut diversa scnserint ostendcndu.m ct co-

rum

quod

possil facilius

sibi judicaverit coramodum, hic invenire. Gui enim collecLioni post

descriptionem hominura ettemporura Roraanorum pontificum tractatum viri venerabilis domini I.Garnotensis episcopi, quem de consonantia canonura hiculento adraodura sermone dictavit, diligens lector lucernaB vice inveniat, legat et intelligat sic penetrulia subsequentis opusculi et abdita quseque inoffenso pede percurrat. Nam et totam ejusdem

opusculi centextionem ita studui disponere, ut praefationisjoco ei per omnia videatur congruere. Ut andera idem libellus sacras decalogo legis etiam numero partium conveniret, totius voluminis summam in decem partes distinxi,et omnem earnmdem continentiam partium competenti brevitate comprehensam tractatui praefati viri subjunxi, ut quid in

quid sequendum sitprudentia lecloris judicio committendum putavi. Obsecro itaque per misericprdiara Dei ut hanc maxime laboribus meis vicissitudinem rependatis, uti apud eum qui tollit peccatamundi pro meis dignemini intervenire peccatis. Prima pars continet de fide de quibusdani hgeresibus; de baptismo, de minislerio baptizandorura de confectione chrismatis et erogatione de confirmatione ;de sacramento corporis et sanguinis Domini de eucharistias oblatione et perceplione de sacrorum vasorum veneratione. « Secunda pars continet de constitutione ecclesi« de oblationibus fidelium, de dedicatione ecclesiHrum ;de sepultura; de consecratione altarium et quomodo ecclesioe a presbyLeris possideantur de decimis de legitima possessione de confugientibus ad ecclesiam de sacriiegio;de libertis etrebus ecclesiae et eorum alienatione deScripturis etcon(( ;

;

;

;

;

_

;

;

;

:

;

;

LXXI

D.

IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS.

LXXll

desubsequitur, unde, melius quatn ex prolixa ,„„„;„ uuacquiiui, uiiuv., t_... ^„„, qua ratione antecessons criptione videri potest,
libro usus sit. •. ,, j quiPraiter ea qucc ex duabus collectionibus de alia quaedam documenta bus diximus, decerpsit,
ris

qu^ annum prsfcrunt A „t;r.Mor« Jncam hfir

ll30,jure deducimus colle aiif. hoc inso.aut saUem subseaucn ipso.aut saltem subsequenti aut ctionem ipsam anno confectam esse. Non alia argumentatione ex litteris formatis quae anno 906 fuerunt exaratK, et

quas K3!:ino Prumiensis

in

suum Decretum

lib.

i,

adjunxit, quod cum priiestaret, nullius antecessoe.xempluni secutus est. Huc pertinent canones quaraplurimi ex concilio Patavino anni 1100, Tolosano anni 1H9, Bellovacensi, anni 1120, Latera-

c. 448 et"440, recepit, tempus quoillud elucubravit a doctis viris eruitur. Ex iisdem rationibus quse nostrae collectionis a;latem indicant, ipsius quoque auctorem inveniri posse credimus.

denique ex synodo Nanetpnsi anni 1127 desumpti, nec non plurimaj Ivonis, Paschalis II,Calixti II liltera;. In caice partis quarformata^.duas alias adta3 notae illi Acaccii litteraj «t jecit, quas ipse auctor conscripsisse videtur,
nensi
ii

sub

Cali.xto ll,et

Hildebertus,episcopus prius Cenomanensis, deiu ab anno 130 archiepiscopus Turonensis, qui anno
1

quarum

allera

Ivoni

inscribitur.

Ambae annum

H30 inscriptum habent. Quanquam nec hujus coilectionis auctor, neque tempus quo fuit confccta nota sint.utrumque tamen non improbabliiratione conjicere posse conlidimus Et auidemadCollectionisJEtatemquodpertinel facilius rcm conficicmus, cum ex documentis recenlioribus adjoctis, el
ciliis
;

fi

1134 mortuus e.-st, in quadam epistola quam anno 1118 vol 1119 ad Guilbertum episcopum Limericenscm in Ilibcrnia dedit (278) id narrat,se nempe in conliciendacanonuin colleclioneoccupatum esso, eam quidem nondum absolvisse, absolutam vero stalim ad ipsum Iransmissurura esse. In alia ex ipsius epistolis reperilur prfffatio(279)quam huicsu.xcolleclioni prxponere inoliebalur, qua; tamen nec est absoluta, nec aliud est quam parsex Ivonis pro
lo^o decerpta. Ilac si cura noatr» CoUectionis virtulibus conferantur, non sine causa affirmari poet inter judaeos

maxime

ex litteris

illis

duabus

authcnticis et apocryphis ; de consuetudinibus de jejunio et eleemosynis. « Tertia pars continet de electione et consecratione papae et episcoporum de probatione et ordinatione dequibusdam diversis ex causis ordinanJis
; ;

quibus de causis non sil solvea* dura conjugium quse conjunctio non facit conjugium de eeparatione conjugii non ob causam for;

;

;

nicationia.
« Uctava pars continet do conjn;;io nisi ob fornicatiouera non solvondo, de fornicationo cum sororibus et consaDguineiB et ne quia luum prius adulde interfectoribua coojngum teravit uxorem ducat suarum de adullerio; de Lothurio el Thielborga; de fornicatione spiritali ; dc roconc'liatioiie conjugum do aacraincntis ui-cusulioiiis separulionis de 8ul)jectione ub uxoribua viet reconciliationis quare et qui conjungi pruhibeanris exhibcnda tur vcl jul^eaiiiu"; dc conaan^ruinitato et cjus nuimcrationo el observaliono ct probuliuni' u9 de tione, computationo vel iniiuisilione
; ;
; ;
; :
,

de mutatione ordinandoruna, vel non ordinandis ordinatis non reordinandis de continentia ordide natorum de simoniacis de haereticis de iapsis in sacris ordinibus; de clericis homicidia et usude servis ignoranter ordinatis ; de clericis rariis de abbatibus et monachis; do viryinibus vitiosis
; ;

;

;

;

;

;

viduis velalis et abbatissis. « Quarta purs continet de Kc^uUi beati Auguslini et ejus observatione ; de arcliiepiscopis el epide ignotis ; dc scopis ordinandis; dc expulais discordibus, quid in ecclesiis, qu'd pcr parochias agant, de ministris corum, quomodo principibus concordcnt ct inalos roliibcant de rebus ue sobrietate do paujicrlate du liberlate dc tcstibua cpiscoporum ;de delunctis cpiscopiBjde rcbuscpisde presb.vteria cl clecopalibus ct ecclesiaslicis do ricis ubi et (luomodo vivant vel alios doceant possessionibus porumilem. « Quinta pars continet de piimatu ct dignilalo
ct
;
; ; ; ; ; ;

r

;

eju» rccto et traoBverao ordine diapoailis. .'inet do homicidiis ; de hia, tiui Noiia i \cl alios ccclosiuHlicn» occifieipao", o; se n de purncidis ot conjnguni nc rint i8 intcrfectoribuB do homicidiia sponle de co, qui iiiulierem pr.i-gnanvcl cunsilio factiB

I

;

•.

;

,

;

de conciliis convocundis; do provincia constituenda; de polealale primatuiu cl mctropuiilanorum de negotiis clericorum ub: traclenlur;dc spolialis reiiivestifndiri^dp accusationt', uuo ordine, a quibus persoma ct uclversns quus debcat vel non dcbcat fieri ; de leBtibus.quiet quomodo ct quot ct in quo np;iotio testincari dcbcunl vel non,deinduciisiiuandoctquaiidiud!ita;8Uut;ilc sub-

Homanaj

Ecclesiffi,

;

de qnibuBdani lioniide inruntationibuB et ' de divinationibus el diverso gon<>re -iiioo* dajuionum de do sorlibu^, ^ natura diorum ot mensium ; do divorsiB ooto generibus

lem

ptt

^*

rtioril

;

i-i.iiia,,:,

Uuiil

;

;

;

;

.

.

n non illeinendacii dejnitt gitimiB d. rainentia quibui«(lum ol do comitibuB juriMjurandi dc omni gencro tnendacii. el pceniiJerinia para conlinel do pirnitent
' ;
'

'

'

.

.

1

;

;

.

;

;

..

nlur; terfugiontibu» quandiu el ijua raliunc judiquales esse debeunt et 'i do judicibus cium proferant dc anpellalioac quando et quomodo fial et do malc appellanlibus; de eleclis judicibua; cl damnulis cpiscopis ct clpricis dilinitiB. « Sc.xla pars continet (lunlitor purgcnlur cleriri infamia lantum accuaati do causis et ncgotiiB laicorum de potestutc ligandi el Bolvendi de vona'
1

'

.

quo-

i

;

D

rum

Pt

joribuB culpia
exlreiiilH
ct
I

do Baliafaclione ui^ roi ot minoribus. el
;

-..

,.

..

caludo inallllbUB ill
,

ct

dfl

piiipndatiune
'1.
..

umiiium criminuin

;

ein

,

;

tionc exconununicandorum;de cxcnmmunicalione dc absolutioiie de illis <|ni o.xcoinmuniculiB lidodo haTolicia litato uut sacrumcnlo ualricli aunl post morloin cxcummunicandifl, ct quod sil coni; ; ;

unum voluman llupm nondum pcrdu'*berum
pUM
curiB

ordinart^

decreloruni, quas In diBpoBuunuB, ad ituuni
• <»i"'* eniiii b"
''

-••'

pecluB
li
,

no»

r;
18
1

iiiiiiiuncH ferit.

purleui atque ad
ir.anuB, noc

id p-

»
in
t.

municandum non nominalim cxcominunicaliH
illicita ot
«

;

do

copum deponemua. Peractum
opuB
crit ut

injusta ac pra?cipiti excommuniratione. Scplima para cunlinet de iiupliiM quo tomporu
;

pn
--^

veslraa '-• eo
' i

veniel
..,1

•-'pr

ct inter quas porsonus et qua do caiisu debeant lieri; reddunt conjugium d« ilo tribuB qufc porfectum perfeclo et imperfeclo conjugio ; de concubiniH do conjugibuH, qunriini ullcr sino .'iltoro conlinonliam
;

logatuH ad no« vobi» illnd ppr noalrn!
uiii|up

fati(.'*'tur

121, p. ID-Iol. »
(•J79
.S.

Op.
I'

ed.
••
'

J.

i

-' r
ytmeir.

-'-

vovit velrcligiuni.iliubituiiiHuin|)>iil;douxonl)U«quai viriBcaptisaliiH nupai-rtint; quod Hitcunjugiuin intnr personuB cJuBdem religiunis, hoc est inler genlilea

ruin erclet:

nontm prmctptvrum

Lib.

ii,

ei.

1(*1.

'

LXXIU
terit

DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS.
Hildebertum ipsius fuisse auctorem. Et re
praefatio
A.

LXXIV

quidem vera

quam

in

nostra coilectione

ab ipso auctore elaboratam invenimus,omnibus iis respondet quae Guilbertus Limericensis episcopus postulaverat, cui praeterea ipsa inscribilur. Apertum etiam ex ipsius principio, imo ex praafatione universa est, eam ab homine ecclesiastica dignitate praefuigente ad aiium ejusdem conditionis hominem esse scriptam. Canones insuper concilii Nanetensis, quod anno 1127, mense Novembris,
praeside Hildeberto, habitum fuit, eumdem collectionis, in quam recepli sunt, auctorem esse arguunt. Quibus si adjicimus quod inter Hildeberti
litterasjlvonis prologus in

Merito proinde,ac sine ulta dubitatione collectiode qua loquimur Hildeberto tribuimus, qui pro magno, quo flagrabat conservandae ecclesiasticse disciplinae desid-irio, minime nova illa docu-

nem

menta negligere potuit, quae ipsius disciplinae mutatas aut ampliatas regulas exhibebant, quaeque a
prcecedeutibus collectonbus nec habebantur nec haberi poterant, cum prius opera sua elaborarent, quam ilia in lucem ederentur Nec tamen hujusmodi documenta in suam collectionera recipiendo

ab

cum omnes qusecunque nova

antecessorum suorum consuetudine recessit, et suis temporibus

Panormiam, inveniatur, conficere possumus, euradem suae colleotioni recte praefigere ipsum voluisse. Quod cum in collectione nostra factum conspicimus, Hildeberto eam merito

accomoda reperiebant, suis collectionibus certalim insererent. Qua de causa nec collectiones quae vulgo
Caesaraugustana et Tarraconensis nominantur,nec illam quae ab Anselmo Lucensi auctore est repetenda, Hildeberto tribuere possumus, uti ab aliquibus factum esse novimus, cum omnes hae collectiones nullas Urbani II epistolis recentiores complectantur. Viri quidam doctissimi ex congregatione Benedictinorum Sancti Mauri in Gallia(28I), qui praeclare admodum subtiliterque opiniones varias excutere studueruiit, qu6B de Hildeberti canonum collectione circumferuntur,hic vero errores notarunt, quibus istiusmodi opiniones innituntur, at cum sibi sufficere arbitrarentur, si vera esse oslenderent,quae Hildebertusde sua canonum collectione narral, nihil omnino cerli attulerunt, ha3c quaetio penitus dirimi posset.
§ III.

tribuimus.

Hinc etiam dignosci facile potest unde factum sit quod librarius qui codicem exscripsit, veri aucto- g ris noraen obiivisci potuerit, cum Ivonis nonnisi

prologum respiceret, sic secundam quoque praefationem ab ipso conscriptam putaret.Hinc praeterea apertum est cur Jibrarius qui codicem Berolinensem,in quo Collectio tripartita reperitur (280), conscripsit, etiam hanc collectionem Ivoni tribuerit, non aliam certe ob causam nisi in illo codice ad collectionis initium itidem Ivonis prologus habe-

unde

Quod vero idem librarius atfirmet Ivonem suum in decem partes distribuisse, quodque opus codici Ivonis nomen inscripserit, cum tamen nonbatur.
nisi illam

qui

Quod ad alterum compilatorem pertinet, Panormiam denuo elucubrandoauctorfuitillius

Gollectionem tripartitam exhibeat, mi-

videri minime debet, si inature perpendimus quod vel librarius ipse, vel ille cujus jussu codicem exaravit,facillime scire potuit quanr.dam exjstere canonum collectionem in decem partes di-

rum

Decreti, quod, ut evincere post paulo contendemus, Ivoni falso tribuitur,breviores esse poterimus, cum

hoc

visam, quae vel ob magnami simiiitndinem quam habet cum Ivonis Panormia, vel ob id solum quod ipsi Ivonis prologus praefixus sit,Ivoni quoque vulgo Q
attributa est.
(280) Conf. Cap. 1, nota 260, hujus Dissert. Malgre toutes les recherches et les dis(281) cussions que nous avons pu faire, il est tres-difficile de d^cider avec certitude ce qu'il faut penser
c(

agere debeamus,ut clare demonstremus fuerit hoc opus confectum. Auctor opus suum septemdecira in partes distribuit, quarum rubricas in notis apponimus (282) ut illud facilius cum praecedentibus collectionibus, ac praesertim cum Collectione trium partium conferre possimus.Quantuin ex ipso opere conjicere fas est.

unum

qua ratione

de missa et aliorum sacramentorum sanctitate. P. III. De ecclcsia de rebus ecclesiaslicis et earum;

et de perceptione et observatione

dem

reverentid et observalione.

la coHection des canons faite par Hildebert. Celle qui porte le nora d'Yves de Ghartres,ne peut cela est evident. fetre celle de revSque du Mans S'il etait auleur de celle de la Tarragone,ou de celle Antoine Augustin et apres lui de Sarragose,

de

P. IV. De observandis festivitatibus et jejuniis legitimis; de scripturis canonicis et consuetudi.nibus
et celebratione concilii.

;

P.v.

comme

De primatu Romanffi ecclesiae et jure primatum etmetropolitanorum atqueepiscoporum;et de or;

M. Dujat le conjecturent, serait-il possible qu'on ne trouv^t que dans les bibliotheques d'Espagne Touvrage d'un 6v6que de France. Nous ne nous arretons pas ci faire voir qu'il ne peut etre auteur de celle qui porte le nom d'AnseIme de Luques, ni h refuter ceux qui la lui ont attribuee.... Enfin tout ce que nons pouvons dire avec certitude sur ce sujet, c'estqu'Hildebert avait entrepris de faire une r. collection de Canons, qu'il avait execute en partie son dessein, mais que les occupations attachees ci r^piscopat lui firent interrompre son travail jusmais qu'en 1118. Alors ii resolut de le reprendre nou3 ignorons s'il y a mis la derniere main et en cas qu'il ail acheve cette coUection, nous ne savons sielle existe,ou si elle est perdue,du moinsnousestelle inconnue. » Histoire litteraire de France, t. XI, Inutile esset mop.409, et in genere p. 406-410. nere, Hildebertum minime CoIIectionis tripartitae auctorem esse,cum eam jam Ivo, qui a.lll5 mortuus est, adhibuisset, et Hildebertus anno 1118 vel 1119 suum opus eiaborasset. (282) P. i.De fide et sacramento fidei,id est,baptismate, et ministerio baptizandorum et baptizato;

P. VI.

dinatione eorum et de sublimitate episcopali. De clericorum conversatione et ordinatione, el correctione et causis. P. v.i. De monachorura et monacharum singularitate et quiete et de revocatione et poenitentia eorum qui continentiae propositum transgrediuntur. P. VIII De legitimis conjugiis; de virginibus et viduis non velatis;de raptoribus earum et de eorura separatione. De concubinis et trangressione con;

jugii, deque pcenitentia singulorum. P. IX. De incesta copulatione et fornicatione

diet

;

versi generis

;

et in

qua linea

fideles

conjungi

separari debeant; et de correctione et poenitentia

singulorum.
P, X.

rum

;

consignandorum

et

consignatorum

;

et

de

observatione singulorum. Et quid conferat bapma, quid confirmatio. P. 11. De sacramento corporis et sanguinis Domini,

De homicidiis spontaneis et non spontaneis de parricidiis ,et fratricidiis; et de occisione legitimarura uxorura et seniorum et clericorum; et quod non omnis hominem occidens homicida sit; et de eorura pcenitentia. P. XI. De incantatoribus de auguriis, de divinis; et sortilegis; de sortioriis; et variis illusionibus diaboli et de singulorura poenitentia. P. XII. De mendacio et perjurio ; de accusatoribus de judicibus; de defensoribus et falsis testibus, et de singulorum poenitentia. P. XIII. De raptoribus, de furibus de usurariis et
;

;

Patrol. CLXI.

LXXV

D. IVO

CARNOTENSIS EPJSCOPUS.

LXXVl

d uo prje oculis auctor habuisse videtur. Generalim

^

nunq quidem ab Ivone nunquam sibi uidem " quam vero lormam quam Ivo in instruenda Panormia adhibuit imitatus fuerit,tamen in plunbus ab
illa discessit, iis

reccdendum, quan-

promptee suut, sequentes vero a lertia ad decimam sextam, quanquum in illis disponendis auctor ad Ivonemrespexerit, tamenutplurimumCoUectionem tripartitam imitatusest, qua: particulares rubricas

modum iectionis tripartitae materia hunc agendi Ivo siquidem, quod supenus eliani dixiexigebat.
quae ad

maxime

in locis uhi ulterior Col-

magis distinctas exhibebat. Plures
tis

igitur tertiae par-

mus multa ex illa Collectione excerpere omi^erat, opussuumampliandum magisque pfrlicien-

hujusce collectionisrubricas in unam contraxit, prout ipsius operis ratio postulabat. llinc tertia Decreli pars.terliam coUectionis rubricam; quarta, rubricam quartam, quintam, sextam et septimam;
quinta, rubricam octavam et nonam; sexta, rubricam decimam; septima, rubricas undecimam.duodecimam, decimam tertiam et decimam quartam octova, decimam quintam; nona, decimam sextam, ceptimam,oclavam et nonam; decima, vigesimaMi; undecima, vigesimam primam; duodecima, vigesisecundam; decima tertia,vigesimam tertiam, quartam, quintani et sextam; decima quarta denique, decima quinta et decima sexta.rubricas vigesimam septiniam, octavam et nonam, quu} ultima est in Collectione trium partiuna complectuntur. Non solum vero in suo opere instruendo PscudoIvo Ivoncm germanum seculus est, sed eliam mati'riam ipsam ex iisdcm fontibus ex quibua Ivo illam hauscrat, dcsumpsit, adjiciendo ea (luaa Ivo jum ad loca cx aliia deprompta adjecerat. Hino Hurchardi Decretum {283) et Collcctionem tripar;

fium excerpere potuisset atque etiam debuisset. Hinc in alia illa CoHeclione quam Hildeberto Inbuimus, Ivonis opus ex CoUectione Iripartila ampliatum magibque elaboratura fuisse ostendimus. Decreti vero auctor, quem Pseudo-Ivonem nominamus, cum, uti paulo posl videbimus, ab Ivone minime conlecta sit, singuias Panormis partes in

mam

duas

divisit,

et

decimam septimam qua

pra.>ter

quffidam loca ex Au^-ustini operibus decerpta, tota exBurchardi Wormatiensis Decreto desumpta est,
adjecit.

Hincquoqne faclumesBe putoquod
in

ha;c ul-

p

codice Parisiensi penitus dcsit.et merilo ab ejusdem Decreli epilomatoribus omnino omis^sa «it, cum neque Panormia; npque trium partiurn Colloctionis ratio ct melhodus ejusmodi partem exigeret. Quod vero ipsas par-

tima Decreti pars

quodam

tium rubricasatl.net. Pseudo-Ivo Colleclionem
partitam prai Ivonis

tri

quidem

et

Panormia secutua est. Prirna secunda pars ex Panormia certe de-

tilurn J~8\], quibus Ivo speciatim uaus erat,deouo adiit, et plura etiam excerpait, atque hisce colleVII, c.

de fceneratoribua; de venatoribus; de maledicis
et contentiosis dc commessationibus et ebrietatibua; de furiosis; dc Juda;is el eurum correc;

3,

2,

4-10,

12-27;
X,

1.

xvii,

c.

1-3,

8,

9,

i:W-l76. B. 1. VI, c. 41-43, -i5-i'J. P. XI, c. 30-57. B. I. x, c. 1-3"J, 6-10, 1-4, 12-22, 24-26, 28 50. P. xii, c. 58tione. 75, 77-S8. B. c. 1-19, 21, 22. 25-29; 1. xi. o. XIV. l)e excommunicationc jusla vol injusta, et P. 64. 65, t\H, 6«. P. XIII, c. 2, 3, 36-40, 41-51, quibus de causis et quo ordine facienda sit. .'>2-67, 6"J-8:i. B. I. XI, c. 53, 54, 26-30, r)5-65; sanorum el inlirmorum; et P. XV. Dc pix^nilonlia 51-03, 65-67; l. xiv, c. 1-17. P. xiv, o. 1. X. c. commutatiuiie lcniri puiSit pa:nili;ulia. qua 7i.m, II.'. 126. B. I. XI, c. 1-6, 10-24, 31-51, P. XVI. De officiis laicorum et causis eorum 67-7S. 1'. 15, c. 2. 5, 6, 7. 3. 9, 22, 26-205. II. P. XVII. Continons spcculativas panctorum Patrum „ ^ H. I. xviii, c. 13. 10. 35, 38, 40, 23, 12. 1-9, de lide, spe et charitate. _...tentias sententias II. 14-22, 28-34. M, 'Sl, M. il. 44-70, 72 82, (283) (jua; ut clariuB appartant byiioplieam hia 84-126, 129-li'J. 153-15'J. Canonea concilii Saletabularn aubjungimuB, iii qua ex singulia Pscudogunstad. in llne libri xx B. I. xi, c. 9-25. P. Ivonia Decreti partibus ca capilulu adnutavimus xvi, c. 2-45. B. xv. e. l-4i. P. xvii, c. 12-120; qu.T padcm ronservata serip ex Burchardi Decrelo Burrh. 1. xx. c. 1-1 10. desunipta siint. lleli(iua quaj aparHim ex eo hausit '2«4) I'. i, c. 1.^)6-162, 170. 171, 177, 178, TJl, modu notiibimus capiauclor oniittiiiius. KudiMii 208,211.244, 24.''., 304, 30:, 307, i:i5 CH. Coll. qua* Faeudo-lvo c\ Culloclione iriparlita tula ca trip. III. I. c. 1 22; P. ii, c. 25, 26, 30, 31. 56, Panormia deprompsil. P. i, c. 197-217, el ex 2.'.3-295. 81, H5, U:{, 94-113. Ctp. III. II. c. 2-27; P. 111, 2.')2, Hurch. l. iv, c. 2.'.1, 218-2.')0, 11-14. 113, 122, 123, 133-134. 175. 177- IHO. c. 2-22,24-56. .58. .57, .59-101. P. ii, o. 11-62, 77, 183, 1K9, 193, 194. 208, 211, 215. 222, 223, 273, 117-123, 124-141. II. I. V, c. l-.^'!; 1. iii. c. 69; IV. c. II, 25. P. 1, 282, Clp. III. 111, p '.»-24 II, I. c. rA), r.J, 54, 7U, 71, 92, 93; 1. iii, c. 70, 72, 7! 1:'. 178. 24. :«, 96-liW. P. iii. c. 3-17, 19-23, 25. 26, 76, 78, 79, 1H3. 184. .^: -:.;. -i.. -iG, .-:. 234, B. I. iii, c. 153, 5i-r.3, f.5-70, 71, 72. 73-M4 2:sH, Ctp. III, IV, c. 1-2; III, V. c. 1-5; 111, Ti, e. 16-20. 62, 21-49, 51-61. 63-68. 81. 80, 82, 4.5, 1-18; III. VII, c. 1-17; III. VIII, c. 1. F. V. c. 20, "i, 216, 83-94, c. 8.'..9.5, 107-lli, I'J3-212, Vi 23 24, 48. .5i>.f/2, 8, Hl, 123. 347, m, rtl, Ti, 267. 226, 227-2 i!!, 2i'i-249, ^'t)-2.'^'. :W9Jso.jH»^, 311. 332, :i:W, 343. 355. 269, 270-2H1, 2H2, 283, 28i; H. 1. iii, c. IWf-i |.?3. ItW.. D ;ni, 378. Ctp. III. VIII, c. 2-9; 111. ... 151, 152, r 119. 100 l'J7, 120, 147, 20.5-216, P. VI, c. 383406. 410-412, 415-419, 4-27, 428, 225. 182, 184-189. l'.W203, 431. Clp. III, X. 0. IK-SI». P. VII, c. 2-4, 7, 8, 226, 230, 23^, 2i0. 239, 223, 224, -ii. P. iv, 61-70, H. I. ii, c. 73iy-r.0, 22, :tJ. 1.'^^», l.'>5 157. Clp. III, XI, 0. 1-14. P. vil, c. 12-22. 24-4K, c. i:r:-142 Ctp. III, XIV. 0. 1-9. P. VIII. c. 1-27, 82, 88, 83, 84, 87; B. I. xiii, c. 1-15, 78,81, '•'. 7|, :UI, 32-:^4, 35. :<H 41, 44. 45, 5151, N^ 17-228. H. I. III, c. 217, 218, 222. 2?0. 221, 224>», IKI73. 79. H7. KH. 93. 111. i:i3. I3i. 72. 228, P. V. c. I. 46, .57-77, i:i5-153, 15i-176, '. 25:1, ••' 2.'.0.2K0, 289-34i; B. 1. i, c. 1.42, 4423i, 242, 11. <, 75-90, yji. 111-131, 111. 62. 64, 65. (17, 6.S, Clp. III, XV. c. 16;;;^ 7V» lo.i, 10'.-l 9. P. i. 0. m-['M. 113-135, 2::2, 1:J6-142, lii-151, 1.53. 1-4, 7, 17, 18, 33, IU5.108. Cti 108. Ctp. III, in, c- I193iyK. 200-219, 221, 223 226, 228-232, P. vi, 20-:n. p. IX. 0. 111-113, 1-23. 116. 117. 120, 8, 20-:n 125 310; B. I. ii, c. 1-13, 15.18, c. 21-41. 6i, P. 127. Cli Lti.. III, XVIII, e. 23. 19-21, 22, 24-49, ri5 tV.», 72-74, 79, HO, 94X. c. 1. \, 7, 10, II, 12, 115-120, 122, I2i-i:w, 140-14«, 15<», 17911:1, i.ii-KW, lU, 7H.M), 77-98, 101, l'J8.20l, 2:W. 2I»J-J0i, 196, 151 177, 197, 2:i.5, 126. Cip. III. XX. 0. !-&:.'. P " • 10, 13. I^2:n, 205226, 2:11. 2J8-2.33, ^36, 2:J9. P. vii, c. 22. 29, 67, 68. 70, 71, 81, c. 4-7. 9 11. 15-20. 22III 28.3i, :i»>-119; H. I. viii. c. 112. 14-2«». P. XII. 0. 17, 2H, 3o:t'J. 4M-10I. P. viii, c. i:n 21H; B. I. II, III, 36, 3«^, 42 44, 46. 47, 64. »'. 5 {-82. P. u, c. 29, a-J-lOl. B. I. C. 1-4H, 51,
IJ-ir), l'.»-37, i5-r)4. P.
c.
;
'.

;

.

,

.

,

,

.

?

.

\

'.».'>

'

I

IXXVII

DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS.

LXXVIII

Panormiam quoque addidit, qua non soluin tanquam fonte (285;, sed etiam tanquam norma (286)ususe3t. Capitulavero ex Tripartita desumctionibus

X

parte connexum et mirifico ordineet methodoelucubratum, peniius destruerel, aliudque denuo ex hoc suo proprio atque ex eorumdem antecessorurn

conjuncta, aut mutata, Ivone retinens formam, Pseudo-Ivo tam inepte hisce operibus usus recepit. Gaeterum est auctor, ut ipsum omnl talia disponendi atque ordinandi dexteritate caruisse, nec aliud fecisse dicas, quara in quamdam inordinatam indigestamque molem congerere, quaecunque in tribu. illis collcctionibus reperiebantur. Incredibile dictu est quam permista omnia sint, quara inordinate digesta, ac nullo locorum habito delectu hac illac veluti disseminata. Quidquid apud suos antecessores invenerat, omnia, neque exceptis quisquiliis, in suara collectionem assumpsit, tamque anxie in illis colligendisinsudavit, uteadem documenta, ne seriem in quam abantecessoribus suis capitula singulaerant digesta, interrumperet.bis etter (287) in suam collectionem receperit, prout in duabus vel tribus collectionibus, quas ad manus habebat, ea invenerat. Quae quidem loca, pro maxima parte ex Buchardi Decreto desumpta, etsi tum a GoUectionis tripartitae auctore, tum ab Ivone in Panormia palulum immutata esseiit, tamen Pseudo-Ivo, qui hanc immutationem nec animadvertit ({uidem, eadem servala forraa quam apud illos habebant,
pta, et ab Ivone in

unum eamdem cum

suorum operibus compilaret, in quo incredibilis perturbatio omnisque ordinis defectus conspicitur, nec aliara ob causam nisi utindigesta quaedam ac minime elaborata rerum moles congereretur, compilatum fuisse videtur? Non ita facile profecto quisquam hoc sibi persuadeat, ac difficilius etiara Ivonem ita egisse quisquam demonstrandum susciperet.

B

quod Ivonem ipsum posl confectam Panormiam, Decretum elaborasse, atque ad hoc perficiendum praesertim trium partium Gollectionis inventione, quam antea ignorarat, adductum fuisse affirmat, in eo quidem quod Decretum ex hac Collectione depromptura fatetur, nihil est cur ab ipso dissentiamus, in eo vero quod Ivonem ejusdem auctorem aguoscet, hoc uno argumento ipsius errorera evincimus quod nempe jam Paruomia ad

Jam

vero sentenliam clarissimi Savignii

spectat, qui

Coliectionis tripartitce

normam

disposita, et ex ipsa

desumpta fuerit. Quod vero hactenus Ivo Decreti auctor habitus fuerit, id ex errore eveniese videtur. Ejusdem siquidem auctor, cum uti vidimus, non adco mullum in ordinandis suee collectionis documentis valeret,
ac certa ratione digestis compilationibus, nonnisi informem molem collegerit, ne prsefari quidem operi suo illiusquerationem exponereausus est. Hinc optimum simulque brevissimum dusit operi Ivonis prologum praeponere. Qua in sententia maxime affirraor postquam codiut ex tribus ordinatis

collectioni inseruit. Cura ita igitur Decretum fuisse dimus, siraul nos etiam probasse

confectum ostencontidimus Ivoipsius auctorem dici posse. Quo nem nullo modo enim pacto fieri potuisset ut summi ingenii atque
tur,

eruditionisvir,qualem Ivonem fuisse historia testaopus suum tantis curis tantaque perspicuitate tum ex Buchardi et Anselmi Lucensis operibus,tum exCollectione tripartita elaboratum atqueomni ex

ces duos,

Vindobonensem unum, alterum Londinensem sedulo dispexi, quorum uterque Decretum
septemdecim
in partes

divisum exhibent. In hisce

2-4,. 16-19, 26, 28, 3135 40, 42, 68, 88, 90 93 106. Gtp. iii, xxiii, 0.1-3; iii, 24, c. 1-6; iii, 25, c. l-5;iii, 26, c. 1-9. P. XIV, c. 5-14, 25, 43, 44, 47, 48, 50, 92, 2163,114, 124. Ctp. III, 27, c. 1-24. P. xv, 25. Ctp. III, 28, c. 1-6. P. xvi, c. 56-63, 71, 72,
xxii, c. 1-33. P. XIII,
c.

c

c

74-79, 85-110, H3-167, 172-226, 229-298, 300320, 324-362. Gtp. m, xxix, c. 18-282. Eodera modo quantum fieri potuit primam et secundam CoUectionis tripartitae partem excerpsit Pseudo-Iyo De qua re hic nihil dicemus ne nimium spatium insu-

187. P. xiii, c. 88. P. XVI, c. 193. P viii, c. 305. P. XVI, c. 121. P. VI, c. 54. P. XV, c. 63. P. xvi, 247. c. 226. P. XVI, c. 315. P. iii, c. 154. P. ui, c. P viii, c. 62. P. xvi, c. 183. P. II, c. 111, P. iiii, c. 2. P. VIII, 22. P. XVI, c. 183. P. viii, c. 206. P. viii, c-264. P viii, c. 9. P. vui, c. 235,P.viii, c. 124. P. viii,c.333. P. XIII, c. 101. P. I, c. 285. P. II, c. 69, P. vi, c. 45. P I. c. 135. P. XI, c. 34. P. VIII, c. 70. P.xvii,c. 193.
c.

manus.
(285)

Quaedam solummodo capitula hic adnotare
1,

26, 27, 49, 50, 58, 59, 64, 65, 76, 77, 87, 90, 94, 95, 97, 99, 100. 102, 103. 104, 108, 109, 129-131, 140-144, 146, 147.309, 310. 184, 185.ivoPan. p. i, c. 8-11, 16, 17, 23, 24. 35, 36, 40-51, 59-61, 66-70, 92, 93, 104, 105, 111, 112 P. 196, 179-181, 184, IV. c. 80-91, 105-106, 168174,
sufficiat. P.
c.

116. P. xvi,c.69,P.i, c. 257. P. i, c. 297. 115. P. XVI, C.68. P.vi, c. 114. P. XVI, c. 93. P. VIII, c. 273. P. XIV, c. 72. P. v. c. 236. P. xiv, c. 72, P VIII, c. 60. P.xvi, C.151.P.VII, c.lO.P. VIII, c. 16. P I, c. 182. P. XI, C.86, P. III, c. 117. P. vi, c. 370. P. V, c. 100. P. XIV, c. 72. P. I, c. 114. P. ii, c. 91. P VI, c. 23. P. VI, c. 47. P. V, c. 4. P. v, c. 244. P. V, c. 293. P. VI, c. 238. P. vi, c. 194. P. vi, 94.

P P

III. c.

III, c.

P.

25-28, Ivo Pan. p. ii, c. 95, 96, 97, 123, 124, 141153, 174-177. P. V, c. 122, 123, P. vi, c. 12-19. P. VII. c. 145-146. Ivo Pan. p. iii, c. 8, 9, 33-40, 199200. P. XIV, c. 18-20. Ivo Pan. p. v, 130-132. P. ix, Ivo Pan. p, viii, c. 54, 55, c. 5, 6, 19-12, 27, 28.

j.

"

57-59,61, 62,
III,

etc.

109. P. V, c. 48. P. III, c. 130. P. vi, c. 248. 183. P. III, c. 110. P. XVI, c. 54. P. xvi,c.l77. P VIII, c. 14 P.viii, c. 132. P. III, c. 131. P.iii,c.l75. P. III, c.118.P.xvi,c.71.P. vi,c. 2?6. P. xvi,c.206. P. III, c. 150. P. IV, c. 185, P. III, c. 125. P. xiv, c. 93. P. I, c.65. P. VII, c. 101. P. VIII, c. 324. P. vni, c. 280. P. XV, c. 14 et23. P. iii, c. 190. P. vi, c. 423. P. xvi, c, 322. et 229. P. xiii, c. 14. P. vi, c. 369. P. XI, c. 14. P. XVI. c. 176, P. VIII, c. 112. P. xvi,

P

II,

c.

I,

c.

(285) P. viii, c.
VI,
c.

26 Ivo Pan.
III,

p.

v,

c.

53.
c.

Ctp.
p.

15. c. 24-26. P. viii, c. 136, 269.

Ivo
;

Pan.

80, 55. Ctp.

XV,

c.

60, 61, 62

98, 99,

etc.

(287) En quaedam exempla : P. xi, c. 11 P. xiii. 66. P. XII, c. 85. P. VI, c. 346. P. xi, c. 32. P. xi, c. 95. P. VIII, c. 68. P. XVI, c. 193. xiii, c. 6. P. xvi, c. 358. P. XIV, c, 100. P. XIV, c. 37. P. x, c. 144. P. X, c. 25. P. VI, c. 380. P. XV, c. 20. P. xvi, c. 236. c. 271. P. VIII, c. 314. P. x, c. 181. P. xiii, c. 48. P. XVI, c. 102. P. I, c, 252. P. vi, c. 99. P.ii,
c.
c. 135. P. x\v,

162. P. XVI, c. 150. P. VI, c. 427. P. x, c. 147. P, XVI, c, 80. P. xiii, c. 4. P. XV, C.25. P.xvi.c. 79. et P. xi, c. 173. P. iii, 124. P. XIV, c. 92. P, i, c. 134. P. c. 17. P. IV, c. 230. P. VI, c. 115, P. iii, c. 191. P. XVI, c. 185 P.xii,c.86. VI, c. 424. P. VIII, c. 71. P. xiii, 0. 65. P, xviii, c. 21. P. XVI, c. 182. P. vi, c. 368. P. XV, c. 18, P, IX, c. 2, 3, P, xvi, c. 166, 122, P. XVI, c. 227 et c. 321. P. ii, c.63. P. vi, c. 88. P,
c.
viii, c.

P. VI, c. 105. P. V, c. 366. P. xiii. c. 30. 23. P. XIV, c. 102. P. III, c. 149. P xiii, c. 1, P. IV, c. 194. P. XVI, c. 184. P. VI, c. 52. P. vi.
c.

109 P. XVI, c> 159. P. VIII, c. 57. P. xvi, c. 128. P. .XVI, 63 et c. 144. P. iii, c. 265. P. ii, c. 72. P. II. c. 90. P. VI, c. 1 10. P. IV, c. 159. P.xxx, c, 40, P. I. c. 137, P. IX, c. 35. P. VI, 36. P. xv, c, 70, P. VIII, c. 32. P. XVI, c. 189, P. vm, c, 331. P, x, c. 183. P. V, 258, P, XVI, c. 309, etc.

LXXIX

D.

IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS.
A. ni II

LXXX

codicibus nullibi Decrelum Ivoni tribuitur,in utroque tamen ipsius prologus iincnitur, aiquo ila appositus,ut omnino patertluuc temporis Uecrnti au-

ctorem minime tam iguotumluisaequamhodiedum exorillum esse videmus. Hoc utriusque ccdicis prologus domini Ivonis Camolensis Incipit dium regularum episcopi ante coUectionem ecclesiasticanm
:

tempora excederet. Ipsum vero paulo post niortem Ivonis opus suum efllnxisse ex eo maxitne 0£temlitur,quud jam a'tate Ivoni proxima quaedum ejusdem epitome existcret,de qua mox plura dicturi

de convenientia

dispcnsadone eorumdevi. Quo in indicat titulo librarius per hoc verbum aale sutis tanquam hujusDecreti auctorem minime se ivonem
el

sumus. Priusquam ad tertium hujusce nostri opusculi caput accedamuSjOperae pretium erit pauca huc adjicere per

existimasse.

neque in fine singulorum partium,et quod magis mirandum est, nec in fine quidem totius operis, quo laIvonis insuper

nomen neque

in principio

qus tenebrae dispellantur queis ea volvuntur quse de summa Decretorum Ivonis ad pervenerunt. Nemini non in hac re satifacere posse confidimus, cum quod sane mirandurn qnajiibet ex iis collectionibus.de quibus locuti

obnos nos
est,

su-

meii in loco librarii auctoris nouien ascribere solitl erant, apparet. In alio vero codice Parisiensi in bibliotheca regia sub num.3874,qui idem Decretum,
relicta

cretum

tamen decima septiraa parte, exhibet. Deet Panormia tanquam unum idemque opus habentur;ita enim iuscriptus est codex Panormia B suggereret.
:

mus, suum epitomalorem inveniret. Tantus enim sa?culo duodecimo ineunte juris scientiam cxcolendi ardor homines invasit quodammodo,ut dum ad proiiu.venda litlerarum studia pauialim tunctemporis reviviscontia quam maxiiiie conferret, apud omneseorura operum qui alicujus momenti erant, epitomcn habcndi desiderium provocaret atque
iV.

Ivonis Carn.

de lihris authenlicis decretorum, canonum, legum liomanarum, ct de lihris orthodoxorum Patrum. Minime igitur dubitanepiscopi collecta

(j

Codex Londinensis,

in

bibiiotheca

Cotto-

ob causam Oecretura attributum luisse, quod ipsi Ivonis prologus Ivoni praeierit. Quibua si acccdat, Decretuin P:int.rniia,' non soium simillimum cssc.sed eiiam hujus simi-

dum

esse puto hanc solam

litudinis argumentum nonnisi et Collectione tripartita.qua* per lonpum tempuB ipnota fuit.erui posse, facillime id evenisse inttllig»'.-,ut neuipe Decrelum

tanquam Panormi* recens-io habcretur. Soia proinde trium parlium Coliectio.qua? Decreti originem omnino explicat.simui ctiam manifeetfl probat Ivonem minime iliiu» auctorern CBse. (Juod si quis hinc negare conlenderrt i\ui<\ Ivu in episltila de unica. t non de suis canonum collectiontlius Panorrnia scilicet, loquHtu: ..... ...:iie refutari poterit cx eo quod Ivo ipse nbi de burchardi Wormatiensis opere ioquitur, plurali etiam nomine uli•

atque nolatus Cleopatra CVllI, excerptum Collcctionis tripartiliv exhibet, cujus hoc proprium est (^uod ipsius auctor licet ex integro eam ex Cullectione tripartita deprompserit, tamen ab ejusdem ordmo reccaserit et denuo ad divisionem a l^seudo-isidoro obacrvatam redierit. Hino interrupta epistolarum decrctalium serie posl Melchiads Iittera8(2y0),conciliorum canooes subjecit, quurum series a concilii Nicaeni canonibus incipit, dein ilerum el rum synodi llispalensis ii ei[)licit decrelaies Kll. PP. usque ad Gregorium M. a?cripsit.quibus demuni excerpta ex tertia Collectionis tripartita? parte de^umptaadjecit (2^il\lnbocoperis
niHiia repobilus
;
'

'
.

!

nta inseruit.
:

qu» lamen

C

tur

(i;.s9}.

Csterum hujus Decreti auclor eam in sua com:i nuiluin pilatione curaiu adh!buit,ut quandi ]iioiilud recentius adjrrit docurnentum, tt
'

titaconliuonlur niinime rei -onl. hiler ba^c habet quasdHni Fullierti .» epiHlolae iJW.^ .qiia; iliam in Ciallia udCar:, ornatam fuiste indicare videntur.Codex medio sa» cuio duodecimo oxaratua est.
Coilex
l(Ni,

'

llerolincnHiii, aignatus quHnuliiir. «pitoincn exbibet,
1

ms.

I.at.

qtiart.

qu»

inteyra

ex

confecerat
teria,

minime
suffi

rnanifeatarit.
in

('.

<
..
.

i

!i

i-

quam

antecessores

Huas

i

;ici

r..'

e-

peranl, nihil

coileclioni inaoruit

quod Lrbu-

i d Ivonis i; esl.Auclur tum iibroruin, pituloruni 01 Jioem exeadem coliectione muluHtus
Ivonia
la

excorpta.

et

Summa

,

i

laBtis, et

Collectionem canonum, quaa a me poetuopuscuia mca, qua,< hiit addi vuluistia, transmisi vubis. Hpist. 202, ad Puntium abbutem Ciuniaccnsem. » Upp. 1. II, 12 Fq ed. cit.
(288)
I
1 ,

opuBculo nun modo ex Romanorum decretalibui pontilicum verum etiain ex Banctorum caounibui
'

(

•'

;•

'
:

'

t.

(lallit
(

:-

.illUIH

(289) • In eollectionibut autem llurchardi Worni ep. ita scriptum reperitur, ntc. « Kpist. Ki), p. 40. Ex omnibus qui Ivoni coa^vi aunt, neino oat qui niajori clarilale illum unin-

col Ut
>

tt

uti({ue

ad

beatai

urramuB

"n

nonici auctorem dicut

(]iia:

'

.

ep.compnsuit
ecclesiastira,

insiijne volunien

eccl. c. I<i7, p. 11:5. J.

runi^num.» t)r tenpt. A. Kaliririus in UiHtotheca
fol.

Hamliurgi 171«,

cum
<

erRo

i

hrrviorio nilnl

nun

gi

(290) « llactenus cx Uomanurum puntilicum de cretalibus ub upoHtulutu dunlaxit Peiri t; -• rum principis usqut) ud pr.i-ttulutum beati qua; noHtr.f tardituti prorii' Dehinc ad sunctorum s\i. omne stuilium truiiHfprro (onulior, qnutonuB et hiB(|uo(|ue iiu-ie parvitutis ilc.Hiitcrii) HuliHJacei-e valcam.Ita tumon iit poet diversuruiu conci!ioru'ii dnnorutionfui rediro ad hu! d^creta poiitilicuiii ll' uiii, i<l Silvestri temporibuH usijuo ad lieutuiii (•regiii luiii. 8od conaiiieroiiiuH primo (|uid Hlt canun,(|uid eynudua, quld conciiium, quid i-(i-tiiH. .\lin ibcrota ll' a prujHulalu Pclri ui c
'
i >

leat gr:
lo. »

.

..

,.J.

lium colleolioniliUB adnrnala Bunt

kC

re

iM.fci.

p

(•^91)

Dchinc

atiuB ox opuBculiB

Bdiiriurum

l'a-

'

.

Iruiii.
-'*.>2

Ad

Lei:

ruii
I

'

<<

i

ad Panoiia Ibu^.

LXXXI
est (293).

DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS.

LXXXII

Ex historia scimus Hugonem (294) et Haimonem(295), ambo Catalaunenses Ivonis opus excerpsisse. Gum autem, quod sequenli paragraplio
demonstrabimu8,Haimonipr«sen3tiasccolieclionon possitattribui.eamHugoniascribendamessecensemus. Ipse vero Hugo, quem Ivonis amicum (296) fnisse ex ejusdem epistola ad Urbanum secundum novimus, circa illud tempus quod annum 1100 et 1113 intercedit, episcopus luit in Catalaunia, atque hoc ipso tempore, brevi scilicet poslquam Ivo Panormiam absolverat, collectionem suam concinnavit.Codex itidem saeculo duodecimo conscriptusest, nec plura quam quatuordecim folia complectitur, qua de causa jure iibellus portatiiis potuit appellari.

A

mente usque ad Adrianum IV (f 1161). Porro hujusmodi catalogus inter Cajum et Marcellum, ad 'exeraplum CoUectionis tripartitae, Ghrysogonum nominat. Duabus hisce praefationibus hujusraodi pontiflcum catalogum exhibentibus ea subsequuntur,in quibus operis sui finem et ordinem signiflcat. Huc acccdunt excerpta quaedam ex Ivonis prologo, a capite scilicet primo ad sextum, quibus hos titulos fecit: Quomodo canones concordent et de prse-

§ V. Neque minoris est faciendum opusculum quod in codice Parisiensi num. 4377 exhibetur, quodqueepitomen illius eollectionis in dccem libros divisae atque ex Ivonis Panormia desumptse, de qua supra iocuti sumus, continet. Libellus sub initium

B

illorum pontiflcum seriem exhibet qui prc-e casteris leges ediderunt, dein catalogum RR. PP. a S. Gle(293)

Ad finem haec seBsecdeexpositione canonum breviterdictata transcribimus, qux si leclori non sufficiunt, opusculum difjusius, quod de iisdem canonum regulis venerabilis Carnotensis episcopus inscripsit, inspiciat, ibi quse brevius hic pertraximus latius dispulata reperiet. Hisce denique proprius opusculi prologus adjicitur qui auctoris nomen inscriptura habet quemque in adnolatione transcribimus (297). Decem vero illius coIIectionisIibrosordinatimexcerpsit,illisqueeade[n summaria apposuit.Haimonera episcopum Catalaunensem hujusce opusculi auctorem esse dubitari nullo modo potest. Cum autem vix annum integrum
ceplis mobilibus et immobilibus.

quunlur

:

Epitomen hic descripsimus,

sicuti invenitur

in codice Berolinensi. Capitula quae ex

Ivonis Pa-

normia desumpsit auctor adnotavimus, ut pateat libros eodern plane modo et incipere et flnire quo apud Ivonem incipiunt et finiunt. Lib. i, c. 1-10,
12, 15, 17, 18, 19, 27, 34, 38, 39, 57, 60, 65, 72,

1104 I. Pistorius Script. R. Germ., Ratisbonae 172 >, fol. (296) Bpistola 95, p. 45, Oper.,
1647,
fol.

t.

II,

p.

545.

t.

II,

Parisiis

76,78,79,80,86-88,93,98-100, 114, 117, 127-129,
160, 161, 163. Lib. ii, c. 9, 12, 15, 16, 18, 20, 21. 25, 29, 31, 34, 35, 38, 39, 45, 47-50, 53-55, 58, 65, 77, 81-83, 84-88, 136, 139141, 152-154, 157, 158, 164, 170, 177, 179-182, 184, 186, 190-194. Lib. iii, c. 2, 5, 10, 18-24, 29, 30, 60, 63-64, 67, 72, 126, 147, 160-162, 166, 170ili, 189, 195, 199, 200, 204, 208, 210-212. Lib. IV, c. 2, 11, 12, 14, 17, 25, 27, 28, 30, 33, 36, 38, 40,44,53, 59, 60, 62, 63, 74-81, 83 87, 89, 9294,96-100, 102, 112-113, 115, 113. Lib. v. c. 9, 10, 23,21,50, 55, 86, 87, 93, 95, 97, 113, 118, 1, 2, 5, 6, 18, ^20, 125, 12M22, 136. Lib. vi.

(297) Haimo Dei gratia id quod est. Prologus in libro qui dicitur Summa decretorum. Praeceptiones canonum seu prohibitiones quae ab apostolicis viris

138,

l':8

155-157,

Romanis
bus

pontificibus sive caeteris orthodoxisPatri-

traditaj,

ad nos usque venerunt,

quam

salubres

ac necessariae sint Ecclesiae Dei, et evidens ostendit ratio, et gravissima Patrum comprobat auctoritas. Ipsis enim tanquam regimine speciali regimur ac gubernamur, ipsis canonibus dico, tanquam regulis

c

21,

26,

29,

33,

37,

42,

43,51,59,68-70,72,76,

79,90-92,114,115,122, 125. Lib.

vii, c. 10, 64, 65, 74, 76, 80, 89. Lib. viii, c. 5, 6, 33, 72, 100, 103, 112, 120, 121, 124, 125, 131-134.

m,

-

arctioribus ab illicitis quibusque et inhonestis coercemur, per ipsos ecclesiasticis edocemur intenderedisciplinis et rebus divinis adhiberediligentiam; secundum ipsos omnes fere Ecclesiapum administrationes dispensantur, et ut verbis papae Leonis IV utar, ipsi sunt per quos episcopi judicant, imo per quos episcopi simul et clenci judicantur. Proinde OD multiplicem eorum virtutem, seu utilitalem, ob eruditionem fidei ac sacraraentorum, quam plenarie continent, tum etiam propter

Codex Vindobonensis {Jus canon. 84, in 4), quem aliqui,inter quos Savignius in Hist. Jur., tom. IIF, p. 671, Ivonis epitomen continere asseruerunt,
aliud nihil exhibet prseter tractatum quemdam ineditum.ab Ivonederebus ecclesiasticis conscriptum. Codex Berolinensis partes quasdam inediti Ivonis tractalus habet. (294) Quasdam de Ivonis operehabetVincentius Bellov., quin tamcn indicet de quo demum illius opere loquatur. Patet tamen eum non de alio quam de Panormia loqui « Hic )'ber Decretorum Ivonis apud nos in plurimis locis reperitur, qui, quoniam ipse quoque non parvae quantitatis, non est facile portatilis. » Ilugo Catalaunensis ex eodem volumine abbreviato libellum portatilem legitur composuisse, qui et ipse apud nos Gs\,eXSumina decretorum Ivonis appellatur. Specul. historiale, lib. xxvi, c. 84.
:

adraonitiones quasdam ac praeceptiones necessarias ad publicara Ecclesiae bibliothecam apponi meruerunt et inter authentica dicta connumerari, ac speciali hoc nomine intitulari decreta pontificum, et exhinc tanquam ecclesiasticae leges vigere coeperunt, et legi a senioribus, et haberi io honore et in reverentia. Horum autem librorum tanta in immensum crevere volumina, ut vel comparari vix

possentproptersumptum,velscribipropterIaborem,
vel legi propter fastidium. Succedentibus enim Romanis invicem sibi pontificibus, tot et tanta appo-

D

3ita

sunt partim ex generalibus eorum conciliis, partim ex epistolis eorum, seu caeterorum virorum

oranem memoriam humanam excedeomittamus castera concilia, videlicet Constantinopolitanum, Ephesinum, Chalcedonense,
illustrium, ul rent. Ut enim

NuIIatereinGallia estbibliolhecainquam nonunum alterumve Parnormiae exempiar habeatur, dum e contra Decreti non plures quara quatuor invenies
codices.

(295)«ElectusinepiscopumCataIaunensemHaimo
archidiaconus vir nobilis et religiosus de Basochiis, qui fecit enchiridion in decrctis secundum Panormiam Ivonis. » Alberici.s Trium Fontium ad a.
1153,

apud Leibnit.

Acces.

hisi.,

l.

II, p.

320,

Ex

hoc testimonio, ea desumpta videntur quas habet Wernerus de Bollewinlf « Ivo Carnotensis episcopus abbreviando compilavit Decretum apostolicum post Isidorum, <?^ post eum, Hugo Catalaunensis post quem Gratianus. » Fasciculus temporum ad a.
:

Antiochense,Laodicense,Sardicense,Carthaginense, et multa alia in sola Nicaena synodo, quae sub cccxviii episcopis celebrata est, lxx eupitula ad formam lxx discipulorum promulgata essereperimus. Quanta ergo putas innuraerabilibus aliis edita esse conciliis. quin uni huic tot inserla sint. Propter tantara ergo librorum immensitatem, quae vel legi vix poterat, vel teneri memoria, cogilaverunt doctores Ecclesiae prndenti intellectu, salubri consilio, provida cautela, horum omuium luculentam facere abbreviationem. Et quidem gloriosae memoriaB Ivo Carnolensis venerabilis episcopus exquisita diligentiadeprfetaxatis canonuin regulis quaedam capituia^ ordinavit, et ad minimum decem librorum laudabili
redegit compendio.Sed

quoniam

ille

liberimmensus

Lxxxiii

D.

IVO CARNOTBNSIS EPISCOPUS.

Lxxxiv

obtinuerit, mortem vero obierit annopotuit ut iilud ciucubrarit cutii nonnisi archidiaconus erat; quse res e verbis etiam, quae in fine prrefationis notavimus, erui posse videntur. Gaeterum codex intra ipsura duodecimum sjeculum est exaratus. Mirum certe videri potest.quod Haimo collectionem in decem libros distributam, quam in ppitomea reduxit, Ivoni tribuat, ast facillimc labi in hunc errorem potuit, quod illi Ivonis prologum prajfixum inveniret. .Mbericus, qui hoc Haimonis opus pr;e manibus habuisse videtur.paritcr erravit, quare ea etiam qua3 uti superius vidiuius de llaimonis opere narrat, noniiisi de hoc ipsius opusculo intelligi debent. Uoctiores vero sodaies Bencdiclini idem opus Ilaimoni quidem vindicarunt, at aullam de hac re mentinnem fecerunt (208). Ouod si qu\i^\crha.pro\og'\, ad minimumdecem tibrorum Idudalnli compendxo rcdegit, ita intelligenda esse credat ut significent Uuimuaem collectiouera

illam 1153,

sedem

A

(ieri facile

q

illam in deneni ad miniraum et non ad plures libros compcgisse, non vero, opus suuin inlra angusti decem librorum compendii lines absolvisse, quem obvium iilorum verborum sensura esse, quilibet facile videt, verba hajc eadem eliam atque etiara arguerent atque evincerent quam incerta jam inde ab illis temporibus ea essenl qua; de genuino Ivonia opere circumf>?rebantur. VI. At domum ad epitomen veniamus ipsius Decrcti, quod uti vidimus, falso Ivoni tribuitur. Nihilde hujusoperisrationesuperestdicenduincum eadera plano methodo ac cielera de quibus hactenus locuti sumuselaboratuni sit. Operi Ivonis prologus nec non singularum partium, in quas decretuoa ipsum tributum eat, catalogus [^raeponilur (299) ; partes ips;e eo ordine in quo ab origine inter sese conjuogebantur, in compendium redactaj sunl.servala tliam propria cujusque inscriptione. Ultima tamen pars omnino dosideratur (3(iO). Duos hujusce opuseuli codices mibi inspicere lii^

nondum adhuc abbreviatus, ut recte enchiridion possit nominari, tentavi ego summarium illius facere, et ejus volumen in libcUum redigero mnnualem. Verum ne quishoc mihi arroijanli^e impulel,excusationis hoc prxhcndo sufjratjium, iiuoniam mihi solum opusculum hoc facio, non ut ud lurem proile it aut in publicum, scd apud me solum delitescal, ut quiu circa causas ecclestasticas occupatus sum, utpote
est, et

(299) Preefatio Ivonis C. episcopi in collectionibu» ecclesiasticarum regularum. (30U) Quaa ut pateunl, tabulam subjungimus, in qua ea Decreti capilula nolavimus quaj ab epitomalore relicta sunt. Ilanc viam, utpote breviorem elec. H, 5^ t-i2, 4-4i, 46-48, 68. 69, 73, 77-87, 89-93. 9."i, 97-iU8, < iU, Hi, 113, jli, 117-119, 12l-lJt>, i2H, 1.9, 131, 135, 138-145, 147, 149, 150,155157, 158 pr., 159 pr., 160, § 1 et 2, § 5, ItilJ pr., 1 et 3, lt>3 pr., l»'»'», § 1-3, l<>5 pr., et §2, eoqq.; jJ i^'*'\ pr., 168, 172-174. 178 pr., 179 pr.. 180, 182 pr., 1H3, 184 pr., 186, 192. 195, 196, 199, 2t)0, JiW., 2l)7, 2U9, 214, 216, 217, 224 226, 229, 230. J :, 23.5, 2 i8, 249. 253, 254, 2."A 2.^>8, ^59, 2t.T2i".y, 271-273. 277. 280, 281, 287, 288. 291. 29i3"J3, 305, 308, 309 pr., 311. P. ii (c. l-li3); c. 2, 3. 5 pr., S 1, 2, 9 pr.. 10 pr., 13. 14. 16, 18, 20. 23. 28. "32. 3.5, 40 VJ, 44, 46, 49, 50-S5, 59, 02-«".9, 85, Vl, 9i pr.. 95-'.>s, lul, 1U7, 108 pr. 111. P. iii 115, 116. 119. 12U, 129, 13U, 133, [M. (c. 1-284); r. 15, 19, 3»i, 4U. 43, 45 pr.. 46, 48.52, 5i, .58. 63, 64. 67, 71, 72, 80 85, 87, 91, 92. 94, 95. 1(1.5. lO-J, 117, 120, 121, 125, 128-131, 133, 137, i'.''K 145. 161. «6i. ltW-167, 170, H.t, 176. 181, 1H3, l'.»o. l',»l, 1^3 nr., l'.»i pr.

gimus.
.">2

1*.

i

(c.

1-3111

;

51,

pr., 53-55, 57,

titi,

ad cujus curam beam ad munum
sii'e in

litiijntiones
vel in

spectant ac jurgia, ha-

manus, site intu^,sire fons,

domo, sire in ittnere, uhicutnjue ecclesia%tica negotia emerserinl, quomodj ea disculi queanl, vel judican.Htil ha;c hactenus.Nunc autem propositum

insequumur.
(298) lUsloire littt'raire de la France, l. Xll, p. 427. Un autre 6crit plus i-i portant d'IIaifn.,n, mais qui n'a pas encore vu le.jour, est 8on .\bregi de la Panormie d'\ves de Chartres. On ne repi^tera point ici ce qui a cte dit ailleurs {Hisl. lit. t. .\, p.

'

p ^

Panormii- .>||e mtimc n'c8t pointson Ta ppnst! M. Doujat. L*Hl.r(^podonl nous parlons liii appartient inconteatablement.suivant rautorile do tou» let. manuscrits, appuy6e de
la

120-121) que

ouvra'„'e

comme

celle d'Alb(-ric

de Trois-Fr.nlaincs.
la

II

est inlitule,

dans un raanuacrit dc

Mii.liulh.-.iue

du Roi

:

La

somme
une

(/7/rtJwo«. I/aiiteur d.''bijte par liate des papesqui ont laiHse des decrelH Bur len
,

des

Ihrrets

'

'

I

"n;

>i)7,

208
25u,

pr.. -Mf>

•'!
',

-221.
-.,

.:-

.

matiireseccl^siaBtiques.ftcommeocer parS.Pierre, ensuite il trace dcH r.VlPB poiir ri!i' "
decnils.
II

251,

261,

-o,^,ii
5i
1 1

veul .rab.jrd .|u'on r.rer r. des lois eccI.Miusliquc-j, puis il pxpliquo romnient elles 86 concilient entre clloa npres <juoi il troito des prj^ceplcs muabl*'8et inimuabiea. T.)ut .;eltt n« tiont enore li.u iiuc de prdliminair.-B a la
;

P. iv (0. <-25») pr., 274-2;u, .;-^J pr. 18.21, 37. 38, 40. 4-^. 51. .52, c. 5, 7, 8, 10, 13,
;

'263,

g

1,

2<k>,

Elle 8'ouvr(' pnr un prolngup oii l'Hiiifur .1 > lois ecclcsia-liqiies s'<^tant a.-crup8 k un nombre pre8qu'iiilini, les livrcB <|ui le» conlit>nnenl forfiient

.!i

«^o-tVi, i>5, »V.», 71, 77-79. Hl-M.5, 113, 114, 118, 1I'J. 120 pr.. 421, 1pr.. IS*.», 140, 143 1 i»\, 131, 133, VM\, tj. I, I4S pr., 14'.». 151. 152, rw>. 158, 159, 163-16i\, 167. 1«", ««5. 18'.', l'»,'. 1, l7oi7?. 17i 175, 177, l><o
.'>M.

1.

TW

rv

1''^.

22-',

une bibliolhc<iueque peu ile personnes Bont c;n t<tat d'acquerir; que ceux nn^mPB qui 1lent, no
peuvent nUPnir toutco
(jirilB renl.
,

T' JJi. F. v <o. I
'

'•

^i.
pr. 45.

-

1,5,7,15,16,21,
,
,

<|ue

par

oetto «louble rairton pluii<'ur!j p.T«ionnei <l<>cloBont entrcpris don donner <ln8 abr.it.'6« qu*.^ntro cea abr.Wiateurs VVm de ^.'/lur/rfi e»t un des plua .listinu'ues; mais <|ue la snmme de\ n>'ciets ^tant rom;

§ I aq., 49, >., ii i. •>" 82 pr., K5, 75, 78, 79 pr :i,7i, ., 107, it". 87, «m. 9 l '.M U3. 94, WtV.W, u.», I3i ... 111, 1 1 i, 11.5. 118, 121-123, I3i, 13.5, 137, 138, 141, I1U|44, 146-1, r '. l70, l7l l'.', l.V»,

33,

pr.,

'

.

'

1

'

l»'t.«! ^rt (/(.f /icr.'.», ell.;

(><'Ul

.^iifore pnrtH.-r |...ur
/i

'*^l.

t^V

('»•'><'»'».
' .

.

'.

un manucl,
latif. II

cfi qiii

n porl.' Iui-iiu^m<i
la

rf<l'iir<i

lou^i
-

Jtrt,
k
. • .

217,
•>
.
.

vroge de cnl habilehoriimo k

furmod'un livrepor-

prin enBiiitP lo Iprteiir de n<i poinl impiit<-r 8on uu\rug.'/i aiicun .sHhliiii.inl .|'urr.'
qu'il

1

ne Ta

fait

quo pour 8on usagp
le <|PMs<'in
<l.'
Ii'

p

,

nulloment ilauH

.1'iiiiK'r

nu

pul.li"....

3i
1*.

',

:.>;{,

'

On

(iu'llaimon fai-ail I<;m funcliouB darchidiacre, lorsqnil cmpoHa cel «icrit. Voy. 1. XIII, p. 127; Ort//m 6/inWJun«, t. IX, col 8H'i, ed.
lii

voit par

vi

c.

1-.

...

,

.

cit.

40, iV, % 1-45, 47 105, \W, MO. 115, II", II.'. i135, i:w lin. ii2. ili, ilrt. lU».

1

LXXXV
cuit,

UISSERTATIO DE DECRETO IVONIS.

LXXXVI

quorum primus Vindobonae (Cod. universita- A spondent, et ex illis tantummodo eorum capitula decerpta sunt. Libri vero primus, secundus,undetis num. 789 fol.), alter Londini (Mus. Brit. bicimus et decimus tertius non ex Anselmi colleblioth. Harlej., num. 3000, plut. LXllI B) aseervatur.Lipsiae

quoque

et

quidem

in bibliotheca

urbana

ctione sed ex

Burchardi Decreto desumpti sunt,

alium ejusdem coUectionis codicem ms. extare ex ciarissimo Bienero antecessori Berolinensi accepi. Caeterum codices quos egoinspexi, omnino inter se conspirant.atque in calce RR.pontilicum catalogum exhibent, qui usque ad Calixtum II protrahitur, cujus pontificatus anni accurate designantur. Jure hinc eruimus, epitomen hanc sub iilud tempus et proinde non post annum 1126, adornatam fuisse. Uterque codex medio saeculo duodecimo de collectionis vero auctore, exaratus videtur deque ca^teris qui hoc opere usi sunt nuUa vestigia occurrunt.
;

quem
psit,

§ VII. Eodem fere tempore tres alise collectiones confectae videntur, quse tamen ex aliis coUectionibus excerptcB sunt, earumque epitomen exhibent.

In selectissimaSavigniibibliotheca Berolinisingularis codex exislit. Hic eam collectionem comprehendit, in qua Anselmi Lucensis celebris compilatio, qua Gratianus prae cseteris usus est,eadem ratione qua Decretum Ivoni ascriptum in indicata nuper coilectione abbreviata exhibetur, in epitomen rcdacla est.In tredecim iibros dividitur hcec compilatio ad exemplum tredecim Anselmi librorum, a quorum ordine raro admodum recedit. Sic libri
II,

g

III, IV,

V, VI, VII, viii, IX,
VIII,

xet
XI

XII, libris
XIII,

III,

IV,

V, VI, VII,

IX,

et

Anselmi omnino re-

qua; ex Anselmo non depromauctor sedulo secutus est (301). Habet tamen et alia documenta, quae neq,ue ex Burchardu neque ex Anselmo aut alia nota compilatione desumpsit. Tempus quo haec epitome facla fuit, atque ipsius auctor penitus ignoranlur. Cum vero nuUa documenta continent quse Urbani II (f 1078) tempus prsetergredianlur, illam brevi post Anselmi opus compilatara fuisse merito defendimus. Ea vero documenla quae,uti dixiraus,auctor de novo adjunxit, pro maxima parte in Gregorii collectionem commigrarunt, quse Polycarpus nominatur, et citra omne dubium nostram collectionem ad suam adornandam adhibuit. Cum enim ipse ex Anselnio potissimum deprompserit, simillimum vero esse videtur, et eorum opera adiisse qui ex Anselnio novas collectiones adornarunt, novaque documenta adjunxerunt. Gregoriusopus suum post annum 1125perfecit unde sequeretur colleclionem Savignianam eo tempore, quod annum 1098 et annum 1125 intercedit, fuisse confectam. Gratianus quoque hancepitomen non despexisse videtur, cum plurima et quidem etiam ex iis quae apud Gregorium minime inveniuntur in suum Decretum receperit (302). Plura tamen de hac collectione proferam, ubi, cum per tempus licebit, de
in
;

omnibus

163-171, 174-179, 181-185, 187, 189-196, 198, 199, 203,205, 208, 211,212, 215,221, 223, 230, 239, 242-244, 247, 254, 255, 258, 269, 275, 277-279, 282-285, 287, 289, 292-294, 297-299, 302, 303, 305, 306,309-311, 320, 321, 329, 330, 352, 354; 355, 357-360, 363, 365, 366, 369, 373-378, 380, 382, 391-396, 399, 401-404, 407, 383, 385-387, 389, 414, 416, 417, 420-422, 424-426, 429, 431, 433435. P. VII (c. M58), c. 2, 5, 6, 8-10, 12. 18, 25-27, 29, 34. 35, 37, 44, 45, 47, 49, 52, 53. 56, 57, 59, 62, 66, 68, 69, 73, 75, 77, 79, 81-84, 86.90, 91, 93, 95-98, ^03, 104, 108, 109, 111-113, 116118, 121, 122, 124, 126, 127, 129-132, 134, 135, 138, 139, § 1 sq., 142, 145, 146. 148, 149 pr.. 152, P. VIII (c. i-334) c. 3, 6, 7 pr., 153, 155, 157. et§ 1, 12, 13, 15, 16, 18, 19 pr 20, 2^, 29, 33 35-37, 41-43, 48, 50, 53, 55, 72, 73, 75-77, 82, 90, 91,94,95, 97, 100, 101, 103, 106-108, 118,123, 131-J33, § 1, -134, 135, 136, § 1, 2, 143, 147, 149, 150, 153 1.55, -160, 162, 163, 165, 170, 174, 176, 177, 179, 182, 188, 190-195, 197-199, 203, 204, 206, 227-232, 234, 235, § \ 208, 219, 221-223, 225, sq. 236-239, 240, g 1, 242 pr., § 1, 2, 4, 243-247, § 1, 251-252, 254, 255, 257-265, 267, 269, 270, pr. § 1, 272, 226-278, 281, 283, 283, 285,287, 289, 290, 294, 296, 298-301, 303, 308-311, 317, 318, 320-322, P. ix (c. 1-129) 324, 3-25, 329, 332-334. c. 1,

P ^

;

,

;

^

j.

§

1

sq.,

8,

13-17,

20,

25,

28, 30, 35,

36,

38, 39,

41-43, 45, 47-50, 52, 53, 55, 56, 58-60, 65-66, 68, 68, 69,74, 77, 82 pr., 84, 89, 91, 94, 95, 99, 110,
111, 113,
c.
1

114,
pr.,

118,

120,

127-129.—

P.

x

(c. 1-

104-106, 110-112, 115, 118. 91, 94-98, 100, P. xiv (0. 1-126); c. 4,6,9, 11-13, 19,20, 27, 30,82, 36. 40, 42, 45, 47-50, 52, 54-56, 58, 59, 62 64, 6774, 85, 86. 90, 93, 95, 97, 99, 103, 106. 107, 113, P. XV (c. 1-205) ; c 6, 9, 1 14, § 1, 1 16-120, 123. ^2, 16, 19, 25, 32, 3", 39,41, 48-50, c3, 59, 62, 65-69, 75, 78, 79, 82, 83, 86, 90-94, 96, 105, 108111, 115, 116, 118-121, 123-126, -128, 129, 133, 137, 141, 150, 154, 157, ^60-163, -165, 166, 175, 177, 181, 182, 190 pr., 202. P. xvi (c. 1-362); c. 2, 8, 9, H, 13, 15, 17-19, 22, 25, 26, 28-31, 34, 36, 40 p., 4.5, 46, 49, 51, 53, 59, 60, 66, 68, 69, 72, 74-77, 100, 102, 105, 106 pr., 108, 109, 116, 120, 121, 132, 133, 137, 138, 145 pr., 148-150, 157-i62, m-[lb, 177, -179, 180, 181, § 2, 3, 182 pr., 183-185, 186 pr., 187, -189, 193, ?j 1, 2, 3, 5, 202-205 pr.. 227, 237, 242-252, 254-260, 262, 265, 271, 292, 293, 296, 300, 304, 305, 322, 323, 325, 330, 335-337, 339-341, 346, 352, 360. (301) Sufficiat uniuslibri synopticam tabulam hic adnectere, ut utriusque collectionis nexus pateat. Capitula notata ex Anselmo desumpta sunt, lib.vni Anselm. lib. ix, (c. 1-52) c. 1-4, 6, 7, (c. 1-26) II, 12, 13, 20, 21, 24-27, 30, 32, 33, 35, 37, 38, 40, 41, 52. (302) Ballerinii De antiquis colleclionihus et collecloribus canonum, p. iv, c. 17, p. 666-669, ed. cit. Horum capitulorum indiculum hic adjungimus. Quae ex Burchardi, Ivonis, Pseudo-Ivonis et Polycarpi operibusadnotavimus ea capita indicant,quffl apud iiios Eeque ac in nostra collectione, mutata

;

;

2-4 pr., 7, 10-13, 17, 18, 20,22, 23, l 1, 26, 28, 32, 34, 36, 38,41, 43, 45-48, 52, 5o, 58, 59 pr., 61, 62, 64, 66-70, 72, 73 pr., 76, 78-83, 86-91, 99. § 1, 100,101, § 1 sq., 103-106, 108 pr., 110, 114, 115 pr., 125, g 1 sq., 121-129,
181);
135, -138, 139, 141. 14i, 144, 152, 153, 157, 160, 171, 175, 180 pr., 181, 183. P. xi (c. M06) ; c. 13, 14, 17, 19, 20, 25, 27, 28, 33, 41, 42, 44, 45, 57-59, 61, 65, 71, 7 2, 75, 82, 88, 93, 99-100, 102, 103. P. XII (c. 1-88) c. 4 pr., 15, 19, 20, 25. 26 31, 3o, pr. 37, 38, 40, 45, 49. 50, 55, 56, 58, 59, 64, 67, 73, 77, 79, 83, 84. P. xiii (c. 1-119) c. <3, 16, 24, 25, 37, 39, 40, 47, 52, 54, 55, 58, 59, 61, 63, 66, 67, 69, 73, 76, 77, 80, 82, 83, 88, 90,

vero aliquatenus ipsorum forma, i nveniuntur, ex quo patet Gratianum ea ex nostra collectione desumpsisse. Quoad Polycarpi coUectionem duobus codicibus usus sum, qui in bibliotheca Parisiensi sab num. 3881 et 3882 servontur. D. 1, c. 52. Lib. XII, c. 85. Pol. D. 22, c. 3. Lib. ii, c. 54. Pol. D.
17 22. Lib. xi, c. 57. D. 28, c. 12. Lib. i, c. 7. L. II, c. 37. D. 71, c. 7. L. ii, c. 16. Cf. B. 2, c. 139. Ans. 7, c. 162. Pol. D. 71, c. 3,2, c.47. Cf. B. 1, c. 109. Ps. I, p. V, c. 211. D. 75, c. 2. L. II, c. 27. Cf. B. 1, c. 24. Ps. i, p. v, c. 135. Ans. 6, c. 40. Pol. D. 86. c. 23. L. i, c. 18. Cl. C. 15, q. 7, c. 12. D. 86, c' 26, L, ii, c. 7. Cf. B. 218. D. 88, c. 3. L. xi, c. 2, c. 145. Ps. I, p. VI,
23,
c.
.

c

D. 65,

;

;

c

LXXXVII

D.

IVO CARNOTENSIS EPISC0PU9.

LXXXVllI

Anselmicollectioneejusquecum Gratianeo Decreto i;u-ii „-;u.,rv^ irv ^iirv t>irv-> rlo connexione libellum conscribam, in quo tum de ipsa tum etiam de nexu quem cum Anselmi, Bo•

A dem modo acBurchardus exorditur(305), etquam
mn

nl ii pi ex Pa.Mi Hn-T vnn 1 s Decreto habet(306).Codox piurima Av Pscudo-Ivonis nfip.rfito habp.t (.SOfil.Codp

nizonis et agaoi-

Gregorii

collectionibus habet,
.

fusius

Commodiorem vmm

.... iniit

auclor cujusdam com-

,

pilationis, quae in bibliotheca regia Parisiensi sub num. 4283 asservatur, et saeculo decimo tertio ad-

inscriptus num.2 saeculo duodecimo ad finem vergente exaralus videtur, illumque Baluzius attentius dispexit, quippe qui ex lib. iv, p. 11, c. 101, decretum Adriani ad episcopum Catalaunensem evulgavit. Baluzius hanc decretalem Adriano II (867 1 881) attribuil, ex quo sequeretur eam ad Bereonem
(878 t 885) datam fuisse (307). Verumtamen si illiua dec-etalis styluai paulo altentius inspicimus.illam potius Adriano IVill54t 1157) tribuendam, et ad episcopum Bosonara (1151 t 1161) datam fuisse dicemus (308}.Proinde coliectio ipsa sub idem tempus confecta censenda esset prajterquam quod illud
:

ornata est. Tota enim ex Buchardi Wormatiensis apicemqui(30.3) decreto desurnpta est, in quo ne dem auctor mutavit. Codex vero mutiius est, et iiber decimus sextus omnino desideratur. Multo minus antecessores suos imitatus est auctor collectionis qae in bibliothecaj Sanctae Genovefae codice Parisiis exslat, et ex Burchardi et Pseudo-Ivonis dccreto compilata est. In quatuor partes tota dividitur, quarum singulte in plures libros distribuuntur (304).Non raro auclor libros eo-

eliam e:^t animadvertendum, quod videlicel baec littera ab inferiorisaevi manu exarala et codici adjecta videtur.

c. 3, c. 56. L. XI, c. 02. L. x, c. 190. C. 12. q. 2, 4 c. 41. L. X, c. 235. Pol. L. iv, c. 78. Pol. C. 13, q. 2, c. 21. L. X, c. 206. Pol. C. li, q. 4, c. 8. L. a. 7, II, c. 48. C. 15, q. 2, c. I. L. XI, c. 82. C. 15, c. 6. L. I, c. 69. C. 16. q. 1, c. 51. L. v, c. 69. C.

Lib. xui (c. 1-28); c. 1-3. 6, 8-10, 11-15, 18, 21, 2i, 27, 28. Lib xiv (c. 1-17) c. 1-13. 17. Lib. xv 13, 15-19, 24, l^, 32-:W, (c. 1-44); c. 2, 3. 511, XVI (c. 1-37); c. 1, 8, 9, 11-13, 15-17, 1944. L.
-,

24,27, 31,33-37.
(:i04) P.
1

20, q. 3, c. 3. L. XI, c. 43. C. 23. q. 2, 27. L. XI, c. r<>>>,. c. 107. C. 23, q. 4.
q. 8, c. 30. p.

c. 2.

L. xi, C. 23,

I,

lib.

II,

De sacramento

baptimati»,

c.

Pol.

B. 1, c. 2UI. Ps. i, L. x, c. 2i5. Cf 315. C. 2i,q. l,c, 42. L. i, c. 5. C. 25,q.l, L ii, I, c. 22, c. 23. c. li. L. XI, c. 6. C. 27, q. M, c. 18, c. 19. C. 27, q. 2, c. 15. L. l, c. 15. C. q. 7, c. 18. L. 1, 15. 19. U. 5, c. 21- De |j<jcnit. U. x, c. 213 Pol. I). 2, c. 1i. Do conaecrttt. L. xi, c. 29. D. 3, c. 10. Do con?ec. L. ii, c. 48. Cf. H. 2, c. 88. Ps. I, p. IV, c. 18. 1. Pan. lii». ii, c. 173, c. 12. L. i, c. 2U. Cr. I. Pan. lib. ii, c. 167. Ps. i, p. iv, c. 6, c. 27. L. X, c. 244. Cf. B. 3, c. 36. Ps. i, p. iii, c. 41. L Pun. L. II, c. .55. D. 5, c. 21. Ue cona. c. 21, 24,31. L. I, c. 9. Pul. L. XI, c. 28. P.ol. L. x. c. ^ - dici237. Pol. Nihil hic de alia (|ua(Iam

m,

0.

1U5. Lib. III, De sacramenlo aitarisc. 1-153. Lib. P. ii, lib. i, Do episcoIV, De eccleaiia, c. 1-9») clcricis, c. i-217. Lib. iii, 1)18, c. 1-217. Lib. II. De l)e judicibus, c. 1-67. Lib. iv, De conjugiia, c. 1

116, De Deo dicatis et de jpjunio, r. De homicidiia, c. l-it>. Lib. i, !)•• uup ^uriis, c, 1-61. Lib. iii, De perjurio, c. 1 27. Lib. fornicatione, IV, Do ebrielate, c. 1-16. Lib. v, De IV, lib. I, De excommunicatione, Lib. ii. De conP. fesBiooe, c. 1-24. Lib. iii, Do pounilenliu, c. 1-1(>8. Doluudum Bune est quod cl bic codox mancu-' lui. Lib. V,
III,
1

l'.

lib.

I.

*

PrtL-ter

lib.

v.

P.

iii

el lib.

i.

P. iv cupilulti,

i.

i

oM
.

'

primus cum rubrica el capilibua dceet.yuoad qua pollpctioncm intigram txhibel.
(:«U5)

rtdi-

esl, mus.qua; ex Anaelmi Lucensiu upere ac in bibliulheca Vindobonendi \Cod. lur.cun. M,
i

P.

II,

lib.

II,

c.

1

;

llurch. Iib.

ii,

0.

1

P.

ii,

Opus nc»; iii libro» ncc lo tiluloa divisuin ingenlccQcupituloruiu luoldtn comprehendit, quie omnia nec raro in ••udfiii Bi-rie t'X Anselmi collectione decerpta Bunt. IMurima noc non maximi mumeuli docuineota habet queo hucusque inedita sunl.
in-fol.) aorvatur.

xvi, c. 1-4. P. ii, lib. ly. ejusdcm parti» c. 1-3; B. lib. VII, c. 1-3. Priinu« liber eodem (uudo incipit et explicit Iturchurdi liber,
lib. III, 0.

1-4; B.

Iib.

(lui ipHi
Iib.
I,

c.

rcspondet. 1, 227-231

1'.

ii,

lib. i, c.

1, o.

211 217. B.
"

nateut >i inter et illas Uui
(:U»<;;

t'l

m
'li

^

(303) Libri oodem ordioe quem BurcburJus habet ilarc disposili sunt.Suflirit pri)iiide ea Lib. quffl epitomator px Burchardi Dcci. 11, 13 14, Vj, io. 21, J7, I (c. 1-234); c. 4,5, 7, 43, 57, 5'J, 6>, 66, 67, 7i, 81, 210. 213, 214. -U.i, 209, 114. Lib. II (c. 1-239) ; c. 4, 6, 9, 13, 16, 4H, 19, 22, 23, :{3. 39, 47, 54. 8H. W.'JK. lOU, \m. 110, 11H, 120. 121. 123. 12i. l.).'». lf.U, l7l 173, 176, 183, 188, 1H9, 19.5, PJH, 204, 20.5, 213, 216,
'
I

primispartislibrumcjuirtuiuatteuleexaminavimut,
et

'

ctim pra-dictid rollectiunibut contuluiuue. C. i-3,
;

,. "

lib B. Iib. III, e. 1 pM. p. III, c. 2. H4. H7. 93. 6V. •2»..
I
<

i,

r. 'Hi^J

;

lib.

iii.
'

c.
i

:i.

C. 4.
'»,

U
.

lib.
4.5.

m.
4«.

8253, 33,

,

'.

ii.

.

-',

5<i

58,61. 64, 65. IW.

I

lu.

112.

114.

120. C.

225, 226, 236. Lib.

iii (c. 1-241); c. 6, 7. 12, 34, 37, 40, 42, .52, 5:^, 67. 89, 100, 107, llu, 1 10, ^20, 12^, 12H, 133. 13»'), MU, 14'2, 140, 1.^.0, 152, 1H4, 18K, 1H9, 192, l'.»»'., 204, 2U(i, ir)H, 170, I7f), 211, 214-216, 229. 225, 2J6, 233, 237. Lib. iv (c. 1-101); c. 3. 16, 3i, 44, 4() .'.0, 52, 71, 75, 92. Lib. V (c. 1-53); c. 1. 8. 14, 20, 22, 24, 34, 30. 38, 46, 48. Lib. vi (c. 1-49) ; c. 2-4, 6, 11, 17, 15, 23, 32, :{3, 37, 3S, iO. Lili. vii (c. l-:u)i;c. 1.7,9, 10, 17, l'J. -M, •J... 26. Lib. VIII (c. 1-101) ; c. 1. 2, ^.7, 4, 7, II, 13, 19, 25, -26, :iU-34, IIH, 47, 51, T^.

V». I. p. iii. c. W. C. 34 ;n. U. lib. in. c. I(\u 1«\3. C. :W-iu. P» I, p. 111, c. 1U4 10<\. C. 41-46. H. llb. rJ4. 19«V l'J7. C. 47 53. Pa. i, p. ui, o. l'JI III, c. 117, 121, 124, 127 130. C. M. U. Ilb. iii, c. tW. C. 56 OH, |»». i, p. iii, c. i:i3, I3i. i:W, i:n, |43. 158, 169, iTi. C. (W. H. l»Vl, 161, KW. 167, 16H, |0|, "' "*" n III. r. 174. 138, i lib. I. c. 215. C. 7tt 7-.i; p«
I5tf.

C. 73 7
111,0.

i.

lib.
IHil,

i:J6.

B. Iib. III, 137, 139,

r
i

.


I

*.

lt(4, 3»i.

35, 13, 14, 38, 167,
I.

C 7V90. B. 174. 189, IH5, i33, 37, 30, 27,
to.

62.

M.

12.

'-('»7

Mt»cfllau«orum.
t.

V.

p,

4M8.
1-

Cr.

Oallf

U'

I\, co\

HlV>

.../»a L/irii<iii'('>

882.

col. 41.

aDDos

tres

Deo yo-

PROLEGOMENA EDITIONIS ANNI MDCXLVII.
EnSTOLA DEDICATORIA
Illustrissimo reverendissimoque D. D. Jacobo Lescot,

Carnutum

episcopo.

Flaminum, sacerdotum, druidum,
potestatis,

Prxsul illustrissime,

quod aliud nomen priscis sacrorum prxfectis, hoc moris fuit et ubique terrarum ac genfium Deum et hominum jura componere, alque inter
et si

instar terreant,detonenl, emineniur, modo vero utrosque Ita contemperato versari consortio, ut modo coelitum advolvanlur.Nempe qui sacerdolem agit, Deum qua^itEX^oviot,' accensiti, apud aras supplices orent, gemant, quod non audeat, nihil infimum damtenus induit et hominem, ^tn<-zr^^ utrinque factus, ut nihil magnum ad id muneris evectos divmarum humanarumque rerum peritissimos oportuit, ut

quod defugiat.Quamohrem prospicientes, iis prompto sese superum inferumque proclive dignoscentes, et illorum placita, horum commoda possint. Et quidem apud veleres, yEgyptios obsequio aptare et facili in utramque partem flexu conformare scientias accersebant et iUustrabant. ma.xime, quorum l<izi^ ayoXaCetv ib xwv Upswv eevo; (1), sacerdotes quam sacrorum esse debent. UNunc vero qui sacerdotiis divinitus destinantur, scientiarum prius antistites sacerdotia sunl TrpooSia quxdam, sacerdotes scientiarum parer.tes ; hic scientiae ad
lic, feste

Philosopho

{2),

reipublicx Et quod Gallos altinet, Praesul illustrissime, non nuperus est amor quo ipsis cfiXoaotpot zi xive; ebl xat Diu est cum litterarix cives ac senatores prosequuntur sacrisquepneficiunt. Et quod 7ion possum non mirari, quondamido^ auxot; {xr)o4va euaiav^TToteiv etoXoYoi Ttsp-TTw; TtfjLoVevot (3). twv £[xu£(pwv toc estac f ^(teco;, waitepei ivEu «piXoffoipov addo et theologum, sequentia enim favent : oia ^io
et \uasi certa TtpoxXTiaK;.
T'.va)v'6jJLOcp6va)v,

Ta yapidTrjpia tok

OeoT.; (padi SeTv TipocrcpipEiv,

xat 8ta toutu)v

olovxai

Sew

t'

aYaOa ahzTa^cLi.
;

auctor (4) et quia coeloSacerdotes itaque Gallorum, atque adeo Carnuium, sapientiae magistri, inquit vetus miramur si quam promiltunt rum contemplationi incumbunt, qm>i dii velint scire se profitentur.Ea; quo non

sidera,futuram adorant

:

aut

ut vulgus astrologorum, sed

dum astra sollicito venantur intuilu,y irgmem inveniunt,non spicamtantum, Panem ipsum mundo proferentem. Tanti est sacrificos sapientiam colere et ccbIos
si (5),

quia ejus visco nihil sacratius habueret adjuvat et partum (6), diceres ea sine cujus fronde nulla sacra conficiebant. Et quia conceptum feminarum partui quam parituram coluere. Et unde porro Laertio (7) Se(xv66£oi dicuntur,nisi quia
intendere
!

Hi Druidse appellati swit

dubio procul

«tto tt)? Bpuoi,

usos
el

maturando

itlius

apud

Sei^vr^ ipsos erat Seixvti Qii. 2£[j.va namque,xoL t^c Tiapesvou [xuaTi^pia (8).El

pudicam

ac

castam na-

parituram, quod humanx rationi impovium, za. tivo significatu habet {9). Autvero dum yivginem colunt xat dvst-^f^vtaaTa celebrare ac Seixva, hoc est, Ti appTjxa xal a-nUV]^'^ ixuaxr^pia (10) velut alius, eaufxaaxa in abditis saltibus multa dovenerari dicuntur. Et quidem de ipsis scriplum (11) quod clam et in specu, aut
;

cerent.Hoc

quod idem ac ae|jivcv (12), proindeque et ipsos aejxvoeeoK;. Theologi enim iidem olim populis judices qui ergo Gallorum sacerdotes. A quo nec Ecclesix veteris mores abiere. Ut otoaaxaXot- nec majori frequentiorique eTctxXr^aei reges, sic in primoribus Ecclesix annis iidem eutaxouot et autem ut inler paucos qui suo Os aureum Antiochenum suum patriarcham vocat quam otSaaxaXou (13). Uride fU est profecto quod ar^welov paatXsta? xat A^ywv primas habent,sint et prxsules Sxr,7rxou-/ot ex eo

numen ipsorum

fecit at(uTTr)X6v

in genere
8ixr)<;

;

xai

xaxa tou? TiaXatou; t6

a;cf,TtTj5ov fiv{ii).

Quatria utcunque

licet

episcopo conveniant,

medium tamen

(\) Arist.

I

Metaph.

(2) I
(3)

Mf^taph. Diodor. lib. v.
lib. III,

Glosssarium vetus. Hesych. Etymolog. Magnum. iii, c. i, antiquae recen.(M) Po^^pon- Mela lib.
(9)

(10)

(4)

Pomponius Mela,
lib
lib".

cap.

I.

sionis.
(f2)

.

5 Plin
(6) Plin".'
(7]

XVI

c

44
Mathiol. iu Dioscot.

xxiv In Prologo.

c. 4.

(13) {^^)

Schohastes Gr. Aristoph. in iV«6i/)U5. Chrysost. in Homilis ad populum Antioch.
_

.,

,

»rii

Eustath.

(8)

HeBychius.
'

Paxbol. CLXI.

i

14

IVO CABNOTENSIS EPISCOPUS.
et

12

maxime

proprie ejus

est,

a quo

episcoporum in Ecclesia successit enim grudibus quibusdam fiebat,
blimius habuere.

Quamobrem

est

baculum ferendi. Et si renim pnmordia relegimus, inauguratio illi, qua apud Hebraeos ad magislerium promovebantur iniliationi. Hxc et ye-.poeET?? tandem ac verbis conceptis peragebatur, qua nihil postea suunde Galliae gratulemur, quod divino prorsus iuspirata genio fecit, ut acajus habet

demicarum principes
dantem,

essenl prxsules Ecclesiarum. Hedeuut

prislina tempora,

xmulamur veterum

mores, et

mirentur. Thales Pythagoram sibi operam grande posteris relinquimus exemplum quod aut imitentur, aut aujxSaXeiv lepeiiffi (l5),</uod Kooti^v^o.xo el; A'VjirTov Z:^T:\t^rs%<. ,m\ to-c ev Mi{ife-., xa- Aioc naX-.axa
est.

vetustissimum sacerdotum decus

Fortunatior Gallia

qux non ad

exteros ablegat quos sacris vult imbui,

eorum domus o.oaax/eia esie possiut. Verum enim vero suCarnutum civitas, seu xi iraXai, seu senora ttmpora perat omnes hac laude, ultraque Memphim ipsum est illic floruere prxsules, pietate, et doctrina longe maximi. lllic sedes quondam ksoOEoXoYov
ted liabet hierarchas tanta erudilione rejertos^ul

consideremus.

;

munia,

Joannes Saresberiensis, aliique quibus, vel Opera edita, vel obita Testes hujus rei Fulbertus, Gauffridus, celeberrimi fxdcm faciunt. Testis es, ipse,Pr.esul sapienttssime,postremus omnium, et /aet

vel auctores
:

omnes ut majores tuos reverilus, nec illis minor ; multum unte eptscopatu dignus quam episcosacrse ac venerandx theotogix alumnus, et parent. pus. Litterarum omnia decora habens, et ipsarum decus ; pluret habere non optarunt Ecclesix, sed ea vicit qiue vincere debuit ; et cum unum ac eumdem

men
Te

segualis

multx

possint,

quod possunt, optant similem. Felices academiie quie Ecclesiis principes conferunt Felices Eccleponttficibus a me accenseri, itsque compararit six qux ab academiis Patres accipiunt ! An lantis Camulum venio ad aiterum : vcreor tamen ne adhuc de te loqui videar. segre tibi esfl Modesliie tua' morem geram
!

;

omni exceptione major, Ivo quem hic exhtbemus : cuju* doctrina nihil solidius, cujus pietute Qu^eral jorte aliquis quid noverit Uhnniaqum nihil sincerius, cujus animo mhtl mnjus ac fortitis esse potuit. conciliorum, canonum, consueludmum peritus, ut hts unis pugnel, pontificem scirc oportutt. Ila Patrum, hxc sola fere loqualur el scribal. Quverat cujus virtuttst Anttquje pronus et canonicA\ quam cum maximo crimina debellaret, candore coluit, ei candidatis ejus efficacisstme periuasit. Quitrat cujus fortitwitnts, qux
Testis est, sed

meliora cogeret.ettam prtncipes ; quu' imbelles ac mettculosos animaret, etiam cutnam dicalum oporluit quam tlli pontifices. Hunc virum, a suis tandem et tuts stmul redtvivum effectum, revivtscere factl ? >lunus hoc, optnor, nen despicies, quia cofttinet, et qui auctoritatem ejus et mores per sese quod terio quo aliis prxcellis, stmmam erudittonem : et quod plurimum diligit, canonum observattonem et ptctatem, amplecterts, Ecclesiarum curam et soUicitudinem: et quoi omntbui qua verbo, qua opere suadet,

etiam regia

;

qux humines ad

;

el

usum. Mettum le tnler Ikum et homtnes conslttutum uynoscimut, tllurum oiiO(j,iovov, ucmpe sudores, vtgtlias, Uibores, prtdem beo dedtet idcirco per te •/apiTr^v.a nostra Ueo o{}enmus, Ivonis quod invitet nos et alltctat, ut hanc a te operam exoptemus. tos, et quos nunc a nobii suo jure reposcit.llabei
awplissimx
vtrlutis

Solemne

fuit sacerdotibus anliquis

dios, et si

qux

atia,

deorum suorum tnstgnia stbt vtndtcare, arcus, vtlta*, iceptra,frameas,raquibus venerationem populorum itbi conciltarent. Uei matjnt nascertlts ex Vtrgine sacertpso habebis insnjnel .Vu« ilitc

fulmtna, non Iruinex, non sptcula, qu.v tibt assumau Lac tanlum est quod ab ftlio sugilur, a mulre sulficttur.Symboli illiut part«!m in nobis con/irmovtt Ivo, nempe candorem. Confirmasti et lu tpse etiam canontcorum reguUtrium abbai vbtervatio enim canuntca Cahac tn re te talaunensi omnium sanctorum monasleno restiluta, tibi et sotlicitaltont tux omnia debet, ne vel
dos factut,

quodnam ab

,

Ivoni

absimiUm

dicere posstmus.

UuUedtnem

veru lactis stbt

nsenarunt

episcvpi.

Hac una ntxn, Prrsul

tl-

luslrissime, ausus

sum

tua limtna aceedere, el canonicorum regulartutn qui lua in dittone sunt, nomine, no-

mini tuo hoo operis consecrare.
Ulustrissimx domtnationit tu;c,
Humtlltntui et adiUetiiiimiu
F.-J. Fro.hto,

Canontiui regul. S. Genovejx farii.
(13)

JamblicuB De Vita Pjfthag.

lib.

i,

c. 2.

VITA
Inter eo9 qui Ivonis

D.

IVONIS.
ver8aluH,l.anrranco doctore abbate B«ocensith'
gio) («arrm

nomine

in

Gallia appellali

Bunt, longu oiiuiibua cxcelluil Ivd CurnoleiiaiH. Hic
in agro Uellovuccnsi natu8,nol)ili a

u|ieraiu ilcJil

in

m
:..
,

"

•',

oanguine nubi-

(|uam

et ipae

«lucuit, a-tale fai

..:.'.

loni uaimuin truxit (lO).Palrcm habuit Ilugunemde

Alloylo,et mutroiii lliieiiiburgiui dictaui.Aduiericens
littcris

Cuinautomaeric Patrum concilinrumqueleelioniin* cumberet, et e diversit d?eret« ecclcoaitira c<
reret, indignaDii

humanioribua

itiibutuB,at(iuG in philuauphia

quud

tantia inlervalUs

ubcMOUt a

inetrumentu anti(]uo S.Quintini llollovac. Magistor Petrus Cantur in aunima Bua oia» (17)
(10) In

nuscr. in inonaalerio 8. Joannia de Jardo caouaic.
re^.

13

PROLEGOMENA.

14
voluit,

canone suo canonici, commodum adfuit Guido Beilovacensis.Hic quondara Augustae Veromanduorum
in ecclesia. S. Quintini

A

decanu8,CaBsaromagi Bello-

vacorum

faclus episcopus, in

memoriam

sancti

ob id quod in deposuum actumdiceret,quo ad se pertinuit tanquamad proximum.judicem,causam ejus dignoscereet judicare (24). Egit diu prcelecto

manus imponere

sitioneGauffridi contra jus

Quintini monasterium construxit,concessisque praediis canonicos illic constiluit

an 1078. His preefectus Ivomonasterium paternis possessionibus auxit, et quo illud omni ope juvaret 8ecum,legibu3 ad id con
ditis

cibusetsollicitationibusapudipsura cleruspopuiuaque Carnutum, sed frustra se esse videns, facit ut
Ivo

Urbanum conveniat
se

:

etillein Italiam profectus

animo

ab

illis

diiiculatibus liberandi, volens no-

vitam regularera

intulit, vir

canonum

peritis-

lens ab eo )(^etpo6satav Capuae finiente anno 1092 re-

simus, et eorum observationis studio flagrantissi-

cepitindegraves discordige ipsura inter

et praedictos

mus.Erantquidemjamolim canonici regulares passim in Gallia, atque in aliis provinciis. Diu est cum Chrodegandus (18) peculiarem Metensibus suis canonicis regulam conscripsit. In concilio autem Aquisgranensi omnibus regulam Ludovicus pius

episcopos, qui factam majestati regis injuriam, et jura Galliae ab Ivone violata conteadentes Stampis

IvonemrejicereetOauflridumsedi restituere aggrediantur,zeloproculdubio in insontem Ivonem
collecti

exerto,

minime tamen novo

et

multis

tum ante, tum
temeratamque

edendam

curavit, opera Amalarii diaconi, misitque

p

post exemplis confirmato

(25).

Contra autem Ivo se-

in singulas

provincias observandara

(19).

In qua,

dem apostolicam
nime

appellare, spretam

maximara partem, Chrodegangi regula continetur. Verumlapsu temporiscumrelaxataesset disciplina,
ei

ejus auctoritatem alte conqueri, vir caeteroqui miserviiis, nec potestatum adulatoretiara summarum. Verum cum ei quod summum esl,et ipsum nomen religionis accedit, cedant omnia necesse est;

denuo instaurandae multi laborarunt,
annos plus minus
xiv,

in

quibus

Ivonis opera prae
praedicto praefuit

cunctis excelluit. In monaslerio

latus ejus,ut in privilegio Philippi regis;

positus, ut in
ssepius dictus
fruitur

buUa Gregorii VII;
:

modo praemodo praemodo abbas, ut
sancto otio

quare Richerius ipse usu pallii inderdictus, Gauffridus iterum pulsus, et sedi suae Ivo constitutus est.
Hic quidnam egerit narrant ejus epistolae ad summospontiflces, adreges, ad cardinales, legatos, pri-

hic procul dubio

dum

coUectionem canonum fecit,quam postea in
(20) contulit, et

conpendium Hugo GatKlaunensis

mates, episcopos,virosque priraarios; narrantquotquot ab illo usque exaratae fuerunt historiae. Dum
vero inde aucloritatem tuetur, inde virtutem colit
sese
reddidit, et sane utraque hac

Pannomiam

sive

Pannormiam
:

vocavit.
fuit

Praeterea

non rnodo GalIiae,sedEcclesia3 toti conspicuum opushabuit cum prineque id oneris abbates ipsis monasteriorum defumis, tum ad obsistendum vitiis,nusquam non grasgerunt, utante vidimus in Lanfranco, hic in Ivone C santibus tura ad perferendum mala, quae ipsemet nostro. Hoc autem muneris quod defunctus est Ivo zelo suo vehementi,etpublicorumerratorum(si gratunc ut sacrae
vigerent
theologiae studia in monasteriis

theologiam docuit

moris enim

maxime

;

in causa fuitcur in antiquissimisraonuraenlis

ma-

via sunt) minimetoleranti in caput

suum

accersivit.

gister et doctor appelletur.Tanta fuit

autem monaaccitis

Philippus tunc Galliae rex, Bertradae amorecaptus,
comiti ejus marito abstulit,vel sane illam a Fulcone tacite se subducentem sibi raatrimonio conjunxil; aliis exepiscopis Galliae conniventibus,silentibusaliis; adeo proclive est majestati

steriiilliuset Ivonisipsius pietatis accanonicae ob-

eam fulconiAndium

servationis

fama

(21), ut

multa monasteria

inde canonicis aut aedificata, aut instaurata fuerint, •texiiscelebresaliquiad episcopatumpervenerunt.
Interea

rerum sedebat

id

lemporis Aictrici

(22)

Car-

obsequi quocunque inclinet;

aliis

denique episco-

nutum Gaufridus, quem cum pridem Gregorius VII Roraam simoniae accersivisset,quod deessent testes ad tantam rem comprobandara, remissum sedem obtinere permisit. Verum Urbanus II, hunc iterum
delatum,tandera multis criminibus convictura, sedesuaraovit, et apud clerum populumque Carsibi

patu cedentibus, quod nollent vel

amicum
(26),

vel ira-

tum habere regem contra

fas

agentem

Manda-

tur Ivoni ut Parisios se recipiat celebritati nuptia-

rum adfuturus;
litterisrecjiipsi,
liae

sed ire detrectat, et qua voce qua

sumrao

pontifici acpraesulibusGal-

hoc conjugium constanter ocnutum, ut sibi Ivonem nostrum doctrinaetpietate clamat:quae sibi Philippiet BertradaeiQfensissimum D insignem deligerent,suis, ut aitipsemet, monitis efodium pepererunt.Sed hujus odium insuper habuit, fecit. Votis ipsorum non illico cessit Ivo, quietis adversus illum autem ita a qua nec amari vellet amans, nec inhians dignitatibus; sed jubente Phifervorem animi temperavit, et licet illius libididem
scriptis, illicitum
:

lippo rege, parere coactusest (23).

Verum Richerius Senonensi achiepiscopus, assentientibus ei e suffraganeis nonnuUis, nec electioni subscribere, nec
(18) Fuit Pepini regis ex sorore nepos. Sigeb. (19) Haec scribuntur ab Ademaro monacho.

acriter coercuerit, majestati

sequibilemse
totius regni
(23)
(24)

praestiteritjet

tamen regiaecaetera obrerum illius,alque adeo

amantissiraum. Fugit diu regiscon-

Vide epist. 1, 2, 8 et 40. Vide Sirmundura in epist. Gaufridi Vindo-

(20) Auctoris hujus corapendii nomen inveni in Historia monas. Herivallensis ad an. 1091. (21) Vide S. Anselmum, 1. iii, epist. 108. (22) Sic scribit Josephus Scaliger bis. Alii tamen

cinensis.
(25) Vide Glabrum Rodulphum, 1. ii, c. 4, et abbatem Stadensem in Chronico. imo ipsum Ivonem

scnbunt Auclricum.

passim
(26j

in epistolis.

Vide

Paulum iEmilium

in Philippo

I.

15

IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS.
et in
«i

16

SDectum
nuit no

aulam adventare, etiam vocatus,

re-

A

obliquaadsit et taceat, facere; sin vero

auctores auYXP^vc.;, viros magnos, rerum tesles oculatos, quilvonem mirum in modum celebrantac

tur re-emofrenderevideret.irhaudquidemimpune T.aiir^^sioL. Non defuere etiam tuiit mVna ilia ejus prssules qui abruptx conlumaci:je eum accuinter
sarent,

laudant

(29),

ut

nemo quisquam

sit

contra illura

hac de re oblocutus, licet inimicis non carucnt et criminatoribus, ipsisPhilippuset Bertrada, quando

dcfonm obscquio dedunt. Ministrisveroregisper fas et uefas ei addicti, bona

dum

ipsi sese

absolutionemcxcommunicationis a Lamberto Atrebatonsi episcopo

Romani

pontificis vices ageote
el

Ivoni3diripere° Eccleslae redditus intercipere.eum

reccperunt, reos se esse fassi sunt,

nunquam

modis omnibus,et omnibus exemplis affligere.ut ne panisquidemeiesset quo vesceretur.ScJinteralios hacinreprimastulit Hugo Puteaceusis dominus,

deinceps conventuros coram praesenlibus episcopis promiserunt. sicut legi ego ipse in epistola manuscripta
(30)

ejusdem Lamberti ad Paschalem

II

Caroutum

vicecoraes. qui

dum

repi raorigeratur, et

sumnrura
eornm.

pontilicera.

Non defuere

inter principes

noadulteris vel etiam incestis abblanditur,Ivonpm quodara castelio diu strumcarceriimpingit, acin
detinet,

et praesules

qni regi assenterentur.nempe de genere

quo frangat animum ni saxo fortior ess^^t. Perstat enim ubique invictus.Cumquead aures ejus pervenissetprimatesurbisCarnutumacciveaarmis

omnia pnncipiim, hmesta aique inkonesla, lauilare mos est. Nam si quid rationis in
(juibus
eis, quidr.i

g

reclamant,

dum

ista et tot alia

liunt in

testilicationem

nuptiarum illicitarum? Curnonaut

eum

iiberare velle, prohibuit

(27i,

noluitque liber

manu

tatepotirisan^uineetdetrimentosuorumredempta: patienta prorsus omni iaude digna, et antiquorum defensorum Ecclesiae ac sanctissimorum virorum
nulla in reabsiraiii

aut voceregis innocentiara tulantur? InTitaut oTonia, rex, veiala innocentii, exempla, Ivonis
fervor iramodicuB, ejus

criminandi

licentia.

Et

lamen

eilont,
:

neque quidquam contraivonem proprincipes, nihil

Et quidni

jliis

parem

focerira

nuntiant

tot vero et tolies collecti episcopi, cardi-

Guillpimus Fiscanensis abbus 6iif,>.;$Joanni et KiiHJ comparaveril ? Non omni prorsus caruissetope, si aiter in Gallia fuisset Ivo, qui erga se

cum cum

ne videnl, qui una vocc rcgis pcccalum condemnant; excuaant aulom nunquara aut minuunt auttegunl? Cumautem Ivo
nales, legati, dicui;31 Pbilippura llichardo .\lbaneo«iS. pontilicis

ageretadversus Hugonera vicecoraitera, quod ipsemetaliquunto post cgit Ivo pro llildeberto Cenomancnsi contrallotrocum coraitemf-'H),qui hiinc etiam
carcerc inciuserat. Post enim
adhibuil,dicto analhemate,

quam frustra preces diris eum devovit. Hjbc

leg&topromisisse a Bertrada se discessurum.usque ad dispeusationem Uomani pontillci8,quod contlgit an. Dom. 1102, etipse roget sumraum ponlillcom ut .lumde certum et di?pencum ri'gc
I

t

'

'

-eex laudata eil nullum :. inimicum.et per eet in nuptiai illas pectuoilias insectantemTf.v {•.aooXv' vitare non po- C Lambcrli cfiislola, signum inq^nsilum fuisso itcrura, nequc diBponsationi tuit Atque in primis non desit forte aliquis qui eum

agons

vir

magnus

|iif«)u)v'}<u/iov

,

.-.ilioiiem inl'

-

--.^exiir«et suspicioniDimio pluBia! ..ii.iuponindi'^!i ii Btimet.quicontra rc'^'crn tilicis el fulmen [injviic.iterit. Verura lM«'t mihi de regibua bcno mercri videantur qui maculaa eorum nomini temere impres?a» vel minucre, vol eiucre

locum

ullura iiivfotum e?90.

liabuisac

undc n

gi

Addo n Phiiippo minuB bei.
ei fcrt

Ivnnem .cum

multis bcneliciiBBeBe eiobstrictum sciret, neo
diflitetur. Kpiscopi

vem

dignilulem
Hi

tcoeptam non

temel,

oonantur, tamen ncc Philippum undequaque in noxium quisquam aflirmare andeat nec sat'B ratio:

vulgo

».

ejurii|uc

quid humani pateretur, ot ani:num, rt-gi pras c«terit gcreret libidini aBBonliri debuil. Sed et tntequam

(luum,

num habcrepoBsit.utoHtendallvonem parum
'

iiliaut

regoo eju9 fuissc favenlem.Q-JO 1 ad l'hilip()um atli?<unt. net,faclumeju9pra?co88ereexcmpl r pixmuilaquidem.nun tamcnsiimiiau:
,

ad epiBcupalum pervenirot, regi mtximt debobtt. Cmulructo S. yuiQlini monttleriu, tlquo inibi
cuUuialiB
religii.si»

canonioin, rox privilegio con-

catum ejua magin obruunt (|uam cxcuBant.Nam ut, it Cttnonici» S. nuuitini ttpud Ver. iconceJatur quod allertu divortium nulli »pelit ul cognumiai L, et D epistulH sioni sit obnoxiuii;, quod tamcn constiiiu cunue.lttul. tlrumquv muauuieuceuBi l, at ivuni el uliiD, ul illud indubiuui nun i' tum regium.quitt ineditumesl, do deBiderelur. bie certe initum cum Uertruda mulrimonium, que v«rbt PriuriB igitur hso ->ui a{ nulio lilncleaiu) judiciu se a Fulcone Bubtruxc.*at, rrtnj KrcMtuluit aut ...;... j rrj/iii .Bui.i qu;i.'qurt codem consanguinitatiB ncxu, qi!' -i :m iaiulunljui fut>lu lelprivata ttng utta junnontron (jra:te.'ccre poluiss.^t, a Pliili|.|jo Fulcouo
'
i

cuaaoitiuBttlutiouemet Itrgilionet ei ftctts regit auctorittte communivlt. Deinde, rogutua tb Ivone,

.1.

.<

j.

.

cr<

.

ii

debuit, nullu
('27)

mudo

excusuri polusl.

Lll

ul uiiiiltttm

vtrsia

pnorum regum
«44.

juttu ft audonljtt /irmata

Epist. 20.

(31^ Epi-t

(28i llidfibert., epiat. :W.

Bellovac.

(2^) llid-ilbcrlus, (jullr.duB abbas. AnselmuB LlHianliiri, (iikultVi.tu;! Malulenu, iittullVidus Cruii»uB,

De 1..^. mantiuaoui
iJclvttCean.

-.

,

-

.«iri
.

v.irat.
I

fteil Ivu

ttd

U.>
|»ri
»

Sugfriu». Auclur licrivull. vocul Iv
(30)

' .

'

quu) in MonuBt.

ipii.ire io

.•ni»'.tt

;

mcuibrtnu
It.

Bueat

in

muniLui

P.

sirmundi.

i7

PROLEGOMENA.
no.ttra

18

non violare, sed inconcusca segvare,
servando

quoque

A.

nulla juris parte reclamante prxsenlibus ac posleris

mandare, regii culminis est opus implere. Unde notum volumus esse cunclis orthodoxis Ecclesise
Philippo
:

fHiis, etc. Vide siipra in

I,

ad. an. 1105.

infirmum seraper excusationis genus visum est, regcrere. Neque Ivo id fecit, sed quid canonici responderent ingcnue retulit. Aguoscunt plerique omnes solum propc Ivonem ea tenipestate coatra exundantium vitiorum torrentem se
cri.T.en

Posterius sic habet (33)

obtulisse. Ipsc cst qui ne malaj famaj horao Joan-

Philippos Dei gratia Francorum rex, 0. decano
et cceteris

nes archidiaconus, Aurelianorum

lieret

episcopus,

canonicis noslris Ecclesix Sancti Quintini^

apuJ Hugonem Lugdunensem,
legatum, pro
evehatur
satis
virili

pontificis

Romani

salutem

et

gratiam nostram. Notum facimus vobis
abbas
Belvacensis
Ecclcsiae

laborat (36). Ipse esl qui Stein

quod
nostrat

Ivo

B. Quintini

phano Galardensi, ne
cbstistit (37).

sedem Bellovacensem

mansuetudinis aures

adieril, supplicans nobis

El ne Gallia virtuti ejus

lam per se quam per fideles nostros, ul Ecclesix sibi commissx prxbendam unam in vestra Ecrleaia pro remedio ammde palris mei et matris mcse perpetuo

ampla sit, ipse est qui apud Paschalem II et Robertum comitem Mellcntinum conqueritur (38), quod Ranulfus Dunclmengis episcopus Lexovien-

habendam concederemus.Cujus

pctitioni ideo lihenter

sem Ecclcsiam novo genere

invasionis occupat, ei

assensum pr3ebuimus,quia vos id in capiiulo vestro jam collaudasse per quosdam ex vobis audivimus.QuaprO'
pter
esl,

P

filios

rum
alia,

preeponens adhuc pueros more Judaico altealteri successurum. Ipse est qui Henrico, regi
(39),

mandamus

vobis ut sicut intcr vos

determinalum
prsedictx

Anglia3,semel ac iterum scripsit

tnvestituram

qux ad
videt

vos

pertinet,

tum ctiam

ne

incestitf nuptiis filiam

Ecclesix per prxdictum abbalem faciatis. Valete.

garet. Ipse est qui

cum

pontificibus

tum ob multa suam allisummis, mo-

Ivonem Philippum prae cunctis observare debuisse,nisi ab eo quod humano

Ex

his

nemo non

deste tamen, legatorum qui dicuntur a lalere ava-

sensu

et

regia dignitate altius

est,

revocaretur.

importunasque ad sedem apostolicam appellationes eornm qui propriorum pastorum senritiam,

Multos exinde

sibi fecit inimicos, qui nomini suo

tentia constringuntur,
illius

expostulavil.

Nempe

sedis

tum apud regem,tum apud summos pontifices deIractum ivere. Apud Urbanum, irvju[j.aTt/.ov ajxou
HaTipa,calumniis appetitus,non
aliis

detrahi (40)

observantissimus aegre ferebat passim ipsi undo abscissas voluit detractionum
:

argumentis
;

iis

ansas quoad

fieri

posset. Florebat tunc

temporis

obviam

ire

voluit

quam

abdicato episcopatu
tj

scd

GofTridus abbas Vindocinensis, vir sane simplex et

prohibuit summus pontifex:quippe Ivone

Ivouem amicitia nexa est. Scribit tamen hic Paschali II (41) se multa pati ab non Ivo-cfii^lTT-.Txoou^cindiguit.AtcumUrbanusdieLn suum ultiraum obi sset, resque semper in pejus episcopo Carnutum, Ivone nempe nostro et ex fuerent (34), Roman Ivo se conferre statuit, animo C utriusque epistolis simultatem quandaminter illos natam videre est ob exemptum Vindocinense n,ose omni onere exuendi sed insidias iater Alpes sibi structas intelligens pedem retraxit, Paschalis nasterium ab episcoporum potestate. Ha3C enim est autem summus pontifex, sciens quid illi esset radix similium discordiarum ab antiquo feracissianimi, in prgesidio manere jussit. Haud tamen ma, etiam inter quoscunque sanctitate et doctrina evitare potuit quin etiamejusindignationem incurclaros. Et sicut illi nuUa virorum etiam piissimoiTriaxoui,

bonus,

quem

inter et

:

;

reret,quia

cum

vantia

et

probe sciretquid discrepent obseradulatio, dum illam exhibet, istam

rum
nec

auctoritas hactenus
illa

flnem facere potuit, ita intsgritati ac sanctitati utriusque partis
in

amandat, non

semper

placet.

Delatos

Richardo

disceptantis

Albanensi episcopo S. R. E. legato simonioe nomine canonicos suos, ita crimen illud rcpulit, ut osten-

Dam

quidquam officere visa est (42). autem undequaque Ivo in vitia omnium

vehitur, quid

mirum

si aliis

oneri, aliis

odio sit?

deritsimultaxandoseodemcriminesummipontiticis
ministros, qui
pretia
alias id

ab episcopis, abbatibus, et aliis exigunt sane immensa, specie chartulas et

genus minutias repensandi (35).Fatendum sane tunc temporis, et paulo aate, adeo crimen
oi exstir-

Quis obstrepentem perpetuo tubam illam sequo anime audire possit ? Et si quosdam fecit gradus atque T) l^ouo-ia superiores, quis non irascatur, aut toties lancinatam non vindicet dignitatem ?Prot'ecto
£)

qui ad
rit,

simoniaj in clericis inolevisse, tantumque

mores hominum illius «vi animum advertemirabitur, non quod clamaverit Ivo, sed quod

pando summos
vel

pontifices

insudasse, ut quidquid

venirel.

umbram illius prgeseferebat in suspicionem Verum nemo telum contorquct qui contra
contorqueri
libenter

solusexclamaverit, ettotalti silere potuerint, cum opus fuisset clamore valido ad veternum hominum

86

idem
(33)

patiatur

;

atque

excilandum. Ne mihi tamen fingas Ivonem virum austerum, ac ferreum qui contumacia ac inanijacta(37) Epistola 87.

Rescriptum

Philippi

regis

ad

capitulum

ecclesiae S.Quintini

Veromanduorura pro praebenda

38) Epistolae 154, 157.
(39) Ep. 55, 60, 87, 109 et 110. (40) "il)

quam

Quintiniani Beivacenses in dicta ecclesia, concessione ejusdem Philippi possident. Datum,ut
creditur, an. 1089. (34) Vide epistolas Goffridi Vindocinensis lib. (35) Epistoia 133. (36) Epistola 66.
ii.

Ep. 46, 250, 259.

Vide epistolas Goffridi Vindocin.

iib.

i

et

ii,

epl 195.
42) Ep. 11, 25, 60.

l^

IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS.
libertatis

20

Uone

famam falumque provocaret (43). Qui legerit ejus cpistolas, moderatum agnoscet. Ssepe namque canonum rigorem temperavit aut
temperare monuit.Sajpe pontifices autlegatos eorum, aliosque praesules a pronuntiando anathemate dehortatus est.Denique multo plura toleravit quam increpavit, ut de ipso dicere possimus quod
alios

A

vicus

parum honestis se nuptiis commacularet(45), quas illi Hugo Treceosis comes suadebat, et destinatam sponsam sine mora sibi copularet ut successoris spes impendentes regni scissuras retineret (4G)
?

Certe

magni

a rege aestimatus est,

ita

1

ut pr® cunctis ilU esset a consiiiis.

Uominem ana-

olim de pontifice, sed profano, dictum,Hu//?ws servilis

senlenlix sponte auctor,

et

quoties
-dh

vecessitas

ingrueret sapienter

moderans. Bictum

\irhaino II

anathema contra Philippum, diu celatum

detineri

themate percussum,et mensje regis participem effectum. ab cpiscoporecipiendum censuit, et recepit ipse (47) tanli fecit regi acceptum esse.Cum mandagset Pascbalis II Radulpho, sedi Rhemensium designato, ne se regi ullo sacramento obligaret,
;

voluit, benevolentia ac propensione quadam erga principem, ne quid in regno tumultus fieret. Bel-

scripsit

minime obtemperatum

fuisse

(48),

quod

lovacensi clero, sciscitanti

utrum reum quemdam
canonica
ut

canonicum tribunali
lex,

ecclesia.stico, ut fert

hoc mandatum et contra consuetudinem episcoporum Galliai, el contrajus regis esset^neque aliunde profeclum, quam ab eo quod in hominibua

an

civili

vel

regio,

rex
et

ipse imperabat,

«

(lapx-.xov, et

quod

quaerit ti

aapxoc,

non quae Dei

sisteret, illud

quidem melius

ex jure, istud

sunt.
ut

Eidem summo

pontifici

scribens (49) rogat

tamen faciendum censuit, ob ea
mala,
nisi

qua? iraminebant

nunquam

ab amicilia regis UalliaB temeredisce*

paticntiam ud oniniu duratam parataiu-

dat, ne Galli% alioqui rcligiosisaim», et
tif.

rom. poo«
det.

que Abrincantorum episcopo, dubio
legato

haberent. Similia fere scribit

Turgedo ingenaa
sententiae,

amantissimae, dissidii ac ecbismatis, quo tuno
inisere laoerabalur,

num

Germania
senhil r08

causam
el

summi pontiticis aut regi obtemperaret. llli quidem morem gesturn oportere dicit ut si non
:

bumanas incolumes

Quare tutaa esse non

posse, nibi

satiB ei sit

animi, neque iratum rcgem habere tcad sumraum pontificem qui factum lit, mittat contra ejus voluntatcm excusent. Apud Cononem

coDsenserint inter se regnum et sacerdotium :cui rei alterum alteri de suo nonnunquam

cedat neccsse est.

autem Pr;cncstinum episcopum,
stolicsB legatuin, orat ul

sancto) sedis apo-

episcopud Bajocenflis cen-

Sed nulla rcB est In qua ingenium ao sapientia Ivonis magis cniicuerit quam in quajslione de investiluria, ut appi-llant. Ea hoc temporis agitata est
tanto calore inter imperatores, reges, ponlilicc8, ut qua parte Btotcrit victoriu ncquo nunc, nequo lunc dicore possifl.Ivo de his prununlianslicel

Bura ecclesiastica non inuratur, quippe ()ui sub alieno jure,cui serviat neceeso ea*, de^<tinclur. Sed inter moderationis et erga suosBuperiores propensionis

cum

argumenta.non omittendum quod

ait

Orde- C modo Uaronio placeat, modo
disBeruit, ut

diflplicoat, ita

taroea

ricus dc illo.verba ejus uCreram."
lis

An iUKt

1'aHcha-

nec pontilici

Romano, nec regihu» ae
bffireBaoit,

papa inCallius vonit...»Tunc venerubili» IvoCarurbis epiflcopua inter pra-cipuofl FrnnciaD

imperatoribufl notam ulluu

aut erroria,
flit
:

notcno]

aut Bchiflnutis, aut ignaviae inuri paBflUfl

cum

doctores eruditionolitterarum tam divinurum((uam
Bosculariuin floruit.A

tem
tein

Pascli.i!

quo invilutus [)apa flolemnitaapud Carnolum celebravit. Pnrro ao-

c«nec ha-reHeon errorumque ea flit tera si nulla sit diviHio, pro loco, tempore ac aliis circumbtantiiH iniiiui, augt-ri, lolli, apponi posmateria, et
flinl.qua} variiifl

durn

iia

soduluH vacat.indc iliHciplinsecclcHiu-

asHertor, inde ejusdem cuin id exigit locu9, temporator maxirnufl, non prstpriiiittit ea qu»; cl
Bticsi

regi ot patrio; dcbct

;

ct licut

Hacroruin HcdiH upoHto.

dcindo acceplionefl el appellationea queant. Ilaque censuit factas a prlnoipibuB flubire non continuo «lanmandafl riBiIfm a ponlillcibua flummifl perniisBafl uiiiiinie rrjicicnda* ex Dalura
;
;

licoijuriuin delenflor luerit

contra Gallicana! EccleBia) aut commitli pasBUH
etit,

ucurnmuH, nihil tumen jura commiHit unquani
Bervandi« ac
et

rei, Hi

id ferl boiiuin pttCiH,ab uolo

»ummo

pontillce

acciplendafl.ante bac

in utriHque

datafl acceplaflve. Iloc,

autem na-pe non «ine renibua ioquam, reni»uit et maKno
hi

propu;?nandiB

mirum quantum prudcnH
Poat enim uliquot dica

circum-

conatu aMiruiuvi»,ati|ue
J)

teiiipora nontra coiiiulii

spectus. Id BeuHit LudovicuH VI hIuIkh ab eo

quo
fnto

non pa-nilendo. NdIuiI
ascularibufl
tolloro, ut

libcrlateiii

pccleaiaftlicam

regnare
regia

ccupit.

quam

poteatalibuB Bubjici, uti neo a« ila al-

Pbilippus functuH est.fluboluit Ivoni,
uncti^mi

tiiultoB Bucro}

moram

ncctere

vellc novdnduruiii

rerum

Ouainobrcin inslilit ut (|uam ea Genabi Aurelianorurn peraKeretur, reclamantiliUB nequidijuam Itomorum clorici8:qua in
Btudi()(4'ij

primum

'' '«^ haa dcBpiceret, aut ui' riJ»-. i»i.i. cHau Uunem ab eo inn ex liiB alium Tanifn ifl ipao eal, psi incrcpunlcmac delonantem. Kqualiflergaumnea, ai vquales rrga aehabuiiael;

m

.

moderatuH sanc,
avaritiaiiiodufl

re haud (hibium, ct rogi ct rcgno coiiBultuin ivit. Quid rcfcram curam cjuB, qua cgit m! rcx Ludn-

eo tenipure luxurias, aiiibilu-ni, ••m ullufl fui»»el. !.>• '
b>

ejuaquit

aulicuti

a

dircptiune

l>

'

(43) Rpisl. 'SA.
(44) KpiHt. IHU,
(4;')

8ugoriufl in Vita Ludovici VI,

c, 13.

l.

tJ.

(46) Epist. 2(W.

21

PROLEGOMENA.

22

seu ininis, seu censuris audacter deterruit; ab his tamen abstinuit, quando illas satis esse existimavit

A

(Antissiodorensis dicEcesis estoppidum) monasterio

eorum addixit

(51).

Ambonem

ecclesiae

carnutum

mansuetudinem ergo severitate temperavit, nisi forte cum Ludovicum ipsum, vile nescio quid a se petentem, ita severe coercuit, quod futilia ab episcopo requireret, ut diceres regium induisse animum, quia regem alloqueretur, Maximis his distentus minora non neglexit, atque imprimis ut fratres suos secum semper ha:

Veteris Novique Testamenti historiis eleganter pro tempore illo exornari fecit. Tandem de Ecclesia oplime meritus snpremo fato fungitur x Kalend.

Jan. An.

Dom. 1115; contra quam
Papirius Massonius
:

sensit Mattha^us

Paris, aut

sed hujus fidem

faciunt Necrologia

tum

Ecclesiae

Carnutum, tum
elogia intra

Monasterii

Saneti Joannis,

quorum

eorumque frueretur consortio, ecclesiam urbem Carnutum a Realdo quodam presbytero an. Dom. 1038 circiter sedificatam, in qua canonicorum ccetus degebat, eis triberet,

descripta habes

Sancti Vincentii, prope

(52). Non me fugit aliquos Ivonem nostrum purpuratorum numero accensuisse, sed decepti sunt ex eo quod eodem fere tempore vige-

ret Ivo cardinalis, qui et in Gallia legatus fuit In-

buit, addito Sancti Stephani collegio;

et

his. an.

nocentii

II

S. P., an.

Dom.

1142.
;

Dom. 1099 cum consensu canonicorum suorum, claustrum templumque exstruxit sancto Joanni Praecursori sacrum, ex quo monasterium nomen
Sancti Joannis Varliacensis (50) traxit. Stetit id ad annum usque 1568, quo sortem multisaliis parem,

Haec de Ivone dicenda habui
t>

qui epistolas ejus

legerit, plura

deprehendet. Ampliores ejus laudes

nemo
Vir

hic requirat.

iliis

Viam institit qua itur ad coelos. quibuscum vixit magnus posteris tamen
;

major, quia his nihil oblocutus
tate aequalis multis,
et doctrina

est.

Stirpe et digni-

segregum

et

haereticorum

furore expertum est;

inferior nonnullis, at virtute

quamobrem

religiosi canonici sese in

urbem

reci-

omnium maximus.

Conditione quidem

pientes in praedicti S. Stephani sedibus habitarunt,
ni malis dicere in ruderibus,
et

et obedientia

principibus et pontiflcibus

summis
natus
et

adeo omnia vetustate

subjectus, at animi celsitudine et constantia ne sup-

squalore confracta ruinae appetebant, donec an.
illustrissimi

par quidera, sed
qui

si

quid ultra. Ad

summa

Dom. 1624, Carnutum

domini Destampes, tunc

summusesset dignus,
;

praesulis, opera, illuc acciti canonici

difficilius aliquid esset.

nisi cum summis tractare Regum favorem nec sprevit

regulares, qui recens Silvanecti consilio et aucto-

ritateeminentissimi cardinalisdelaRochefoucauId,

nec quaesivit benevolentiam illorum aestimavit propter hoc quod ipsis benevellet. Nobilis, theologus, canonicus, abbas, episcopus
:

ejusdem urbis episcopi, se meliori
reformaverant,
bis

vitae ac sanctiori

ut

quodam modo
ejus

domum eamdem a fundamentis aediejusdem urcapituli sui

omnium

sit

qui tantus est, nec ullus ulli propter
invideat.
Nativitati

ficarunt. Prrtjterea ecclesiffi S. Andreae

ipsum quidquam

locum

consensu coUegio prae- ^ dedit Belgica, dignitati Celtica, virtuti tota Gallia, Italia, Anglia. Regibus ac principibus fidus et utilis, posuit, dominum nempe Odonem virum venerabinon tamen semper placens quiautrumque difficile. lem, in ecclesiasticis et saecularibus bene erudised Pontificum summorum filius addictissimus qui suas ipsius vices obiret. Abbatem antiqua tum, aliquando eorum ut hominum quasi pater, adeo acta vocant, quod nomen quia olim canonicis et cum res exigeret altos induebat spiritus. Denique monachis commune fuit etiam post divisionem saesic in terris versatus est, ut ccelum proxime atticularium canonicorum a regularibus his utrisque gerit et corpore solutus dubio procul, consecutus aliquando attribuitur. Amicos habuit dum vixit sit, Memoriam ejus semper quidem venerati sunt Robertum de Abressello B. Mariae de Rota ordinis

decanum de

;

:

sanctimonialium Fontis Ebrardi auctorem, et Bernardum S. Cypriani Quinciasensis ad Augustoritum Piclonum monachorum etiam quorumdaminstitutorem et abbatem. His sua in dioecesi monasteria
aedificasse dicitur.

Christiani,

haud vero

ullo diefesto celebraruntper

multos annos. Post mortem tamen ejus in ipsum ossaque in illius grassati sunt haerctici, quod non
solent nisi in sanctos. Et Pius V, felicissimae
riae

memo-

Monachis quidem Bernardi TiRoberti

pontifex, canonicis

regularibus Lateranensis

ronum monasterium. Mulieribus autem
hoc quod vocatur Altabruyeria. Leprosis

congregationis diem ejus festum celebrare permisit

domum D

^^

^^^ii,
v.

bulla data xviii Decembris 1570, pontifi-

magni
nae

Belliloci exstruxit.
Belliloci

parvi

Cluniacensibus Magdaleprioratum dedit, Caritatemque

catus

notis ad serm. 2 Goffridi Vindocin. scribit. Valiucensis. (51) Sed incerta sunt haec omnia nisi titulis fundationum inspectis ac collatis constet.
(50)

Sirmundus

in

mortem

S. Quintini Bellov. ponit ejus an. 1116, quia Januarius mensis erat ejus anni. Sed quia x Kal. Januar. recidit in xxiii Decemb., idcicco proprie denatus an. 1115.
(52)

Obituarium

23

IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS.

24

TESTIMONIA VETERUM DE IVONE.
episcopo, frater ri^rioso et savienti Ivoni Carnotensi BT«.d,Wt n0r2a.rn.sf. cUbii

A

1/S llaSfs
(53)

notensis, Joannes Aurclianensis, Hnbertus Silva go necteneis, Walo Paris, Manasses Meldensvs, llug.

senipiterna pace et felicitate perfrui.

Nivernensis episcopi, et episcopus Antusiodorenft

Ecce

tibi, praecellentissiaie

Pater

donine,
s>

sis.

duo humilitatis mea)
quid
ibi videris

opuscula transmilto, ut

Eadem verba
allerius
«

exslant
auctoris,

in

manuscnpto exemplan
qui
sequentia
adjictt
:

indecens et incultum, lima pruquod tibi pladentiae tu«B corrigas, et exornes, et mea adversus cuit corrobores, et confirmes. Arma vides, nam otium sunt haec opuscula qiiie nunc torpore sicut malo studio vacare, quara in otio et

veteris

Provocati plurimis exemplis aliorum rcgura, qui diversis in locis propter imminentes turbas a diversis episcopis consccrali sunt. »
Sigeberltis in Chronico sub

anno 1078.

pecus inutile vitam exigere.

Sed haec omnia vestro

condiri, deaidero judici-j discuti et vestrasapientia

quoniam

vacillare

non

poterit

quod semel auctoriforsitan

Ab hoc lempore coepit reflorere in Ecclesia B. Qiiinlini Belvacenaia canonicus ordo, primum ab aposlolis, postea a B. Auguslino episcopo regulari.
terinstilutud.submagistrolvone.vfnerabiliejusdem
Ecclcsiffi priEposito,

tatis vestrae

nodus corroburaverit. Al mihi

aliquis dicet
denti, et in
tere

Tam aumma
:

non erubuisti

?

vilia el inutilia cur viro pruarce philoaophiae solenti mitcum scias scriptum quia ora-

postca CarDolensium epiBCopo.

Idem suh anno IOJ2.

Dominus
a papa

Ivo S. Ouinlini Helvacensis praepositUB
lit

eloqucntia sit lioni et carmini est parva gratia nisi respondeo, quoniam malo Bumma. Bgo vero ad haec arrogaojuBlo sapientis judicio coinprobnri, qiiani

Urbano consecralus,
lib.

Carnolensia

ei'i8-

CUpUB,

Idem

De illustribus Ecclesiw scriptortbus,
cap. ItW.

tium senlentia condemnari. Laboriosum tamen cat, Pater honestisBime, tu» integrilatis adjf^ctiones sed frucel detracUonea huic adhibcre volumini
:

Ivo CarnolenBis episcopus Bcripsit ad Hugonem Lugduneniem archicpijicopum et apoBtolicas EccleBia;

tuB laborifl preliosior auro chatitaB est.Vale.

logatum, epi8tolam(r>5) non multuiu prolixaai,

Sugerius abbas S. Dionysii
Crossi, reijis

Dc Francorum.
tn Itb.

Vita

Ludovtci

eed inultum canonicis ot calholici» testimoniiB auctorizataui, pro di»8idio regni et sacerdolii, et pro
inueilalis
Ecclefli»

Conaulte ergo agilur,

et

potiseimum dictanle ve-

Roman*

decrellB.

ScripBit el
;

nerabili el sapicntipflimo viro Ivone Carnotcnfli epi-

Bcopo.ulad refellcndam impiorum machinatluncrn
cilisBimc. Aureliuniaconvtniunt.ejusiiueexallalioni operam dure mature festinent. SeoononfliB igitur

ad diverao» uniicos uiilca valde epjstolafl fluil cliam iuBigne volumcn Canonum.

compotub ann.

Matthxus

1'atrts

Anylurum tn Wttitlmo Itom. \Wi.

II

archiepiacopus Daimberlu» intitatu»

cum compro- C

incialibus videlicet C.aloneffl/ Walonp] Parlflit^nsi epiflcopo, Manasse Mcldensi, Joanne .^urelianrnsi, Ivone Carnotensi, llugone Nivernenfli, Huinbaldo
Antiaiodorensi
[al.

Hoc quoque aono Ivo HelvacouBi» prippoBilu», a papa Urbano conflccralufl o»l epiflcopu» Carnolon
flis.

Idem

in llenrieo

primo.

AIliBBiodorenBl]
post.

ucceflflit.

Idem paulo

Anno Dom. ill7 venorabilifl vir Ivo Carnolcnfli» antifllefl, et in Bcripturis flacria ad plenum erudi, .

Recedenlibus praelati» Senonenbi episcopu Aureliancnai, Carnolon»i
rabili Ivone, qui lentu» fuerat carcerc,

Ecclei>ias, arcbiepiflcopo

Iub,

diem

clauail

exlremum

vciio-

quem

coac-

Ilobertui dd Mi-ute in supplrmtnto Slyeberli, sub anno 1114.

tuB fecerat pingi in

eodem

castello mulliB diebu».

PoBt IviiUom,

tjui

vila

tlquc
,•
,

i

»ut

C

Andreas
(5i)

vetu.t
/'.

Itb. 111 lltit. Fruttrvrum ad Atrehulensti Ecclesiw eptscopum.

u-riptor

lonBcm
opnra
ulililer

EciliBiaiii

illuBlravil,

iiiler c

BUtt illud

vulumen quod decrolt Ivodib
ir.ertlo

tlicunt,

Anno Domini

110'.»

episcopi qui ad cxBequiufl

compiltvit, CtufriduB vita

to pru-

Philippi regia convcneranl, puttt cxsequia» Btutiin Aureliunia convenerunl.olproptcr lurbutore» rogni,

denlia venerubili» Ctrooleuiioin Eccle»i«iu rexil.
Ouillerinui dt
[J

.Viini;!! in 'jeslis

l'htttppi terlit .iudaI

Ludovicum juvenem, rcligionis amatorem, moribu» nianHuctum,armiB »treBalubri ucceplo cunsilio,

(II,

ad

Ouia Bicut legilurio

unnum quadtm
'^-

.'7.'».

(5A) eplBtoit Ivu..iB

Duum,belluacerriiiium,indie iuvenlionitprut jniartyrifl Stephani, in rcK''"» un.xeruut, anlc aUuro S.
Crucia. et coronum regni capiti ejuu impo«>ucrunt DaiinberluB denononBi» archiepiflcopufl, Ivo Car-

quondtm
Velui
el

epi»copi C«rnuleQ»is.

ant'

n\i::r

AntisiHHio-

UuudquidomlvoCtrnoteoBiB.decreloruiutoleKuni
epifll. 00. (55) lolelligit e| -^

(5.3J

(54)

Ex Ex

vet.

Chron. P. Pclufii »cnut. Pari». priBCO codice nianuBcriplu.

(f (56) EplBt. IW).

25
peritissimus, in epistolis suis (57)
astruit

PROLEQOMENA.
tam rationibus

26

A

duxit

quam

exemplis.
codice Ecclesix Laudunensis.

consilio et auxilio ipsius raonasterium infirmorum apud Bellum locum constitutum fuit.Mino:

ratas

omnes hujus

ecclesiae, et

prscarias in com(59)

Ex antiquo manuscriplo
Carnotum
sunt a

vesporas Invigilia Nativitatis sanctae Mariae ante venerunt, et honorificentissime suscepli

munesredegit usus,et eas
distribui

in

posterum personis

tamsuoquam

apostolico privilegiovetuit.

domno Ivone Carnotensi episcopo, lotaque Canonicorum processione extra urbem usque ad viin neas eis occurrente, feretrumque positura est Sanctse Mariae. majori ecclesia super altare

Angarias,et injustas exactiones, et pravas servientiura distensiones fleri per praeposiluras iisdem privilegiis prohibuit.
ris idera aliis

Ad augmentandam tabulara altamoriens centum modios vini reliquit,et in

pluribus suae Ecclesise et clericis suis multa
fecit.

Priscus, monachus Majoris Monasterii, agens de privilegio concesso ab Urbano papa II in concilio

bona

Claromontano ^093. Prajter hos assidebant domnus Hago legatus et primas Galliarura idera ipse Lugdunensisarchiepi-

Ex

prisco Kalendario S. Quintini Belvacensis.

scopu3,etdomnusAmatuslegatus,etBurdegalensis archiepiscopus, Rainaldus Remensis archiepiscopu3,RicheriusSenonensisarchiepiscopus,HildebertusBituricensis archiepiscopus, RollandusDolensis
archiepiscopuSjNarbonensis archiepiscopus,Axiensisarchiepiscopus.Toletensisarchiepiscopusetlega-

Kalend. Januarii obiit venerandae memoriae magister Ivo, prae aliis sui temporis doctor insignis, primus abbas hujus Ecclesiae, postea Carnotensis

B

episcopus. Dedit nobis triginta voluraina, calices quatuor, textum aureum, crucem aureara, phylacteria quatuor, cruces argenteas, et auratas quatuor,

dexterara beati Gallixti papae, thuribuladuo argentea. Obiit autera tantus vir iste anno Incarnationis
Ghristi 1116, pro cujus

tusHispaniarum,HoellusCenoraannensisepiscopus,

anima damus ad eleemosy-

GaufredusAndegavensisepiscopus.Nannetensisepiscopus, Pictavensis episcopus, Ivo Carnotensis episcopus,Joannes Aurelianensis episcopus, Rogerius
Belvacensis

nam unum
E.%

frumenti raodium.
Valle.

Kalendario Ecclesiae S. Joannis Carnotensis in

episcopus.

Episcoporum quoque
et

et

abbatum proceruraque

diversarum dignitatum incertus numerus, maxima multitudo, omnibushisad auctoritatera et confirmationompriquorura
vilegii nostri, fiat, fiat,

raillesirao

Decimo Kal. Januarias, anno ab Incarnatione centesimo decimoquinto obiit bonae raeCarnotensis episcopus, qui canonicorura

raoriae Ivo

acclamantlbus.

Ex

Martyrologio Carnolensis.
Q^

IdibusDeoembris,annoIncarnationisDominiiH5
obiit Pater Ivo,

hujus sacratissimas sedis antistes,

vir

magnse religionis, ecclesiasticorum et saecularium negotiorum prudentissimus, mitis a£fatu, pa-

regularium ordinem in hac ecclesia constituit, et eamdem rebus suis arapliavit,dans fratrum usibus ecclesiam Sanctae Fidis (60), ecclesiam Sancti Stephani cum rebus ad eam pertinentibus, ecclesiam de Luciaco, ecclesiam de Pontegodano, et terram ullra stagnum,trjginta quoque volumina librorum

suorum,

et

multa

alia.

tientia insignis, castitate pollens, et

tam

in divinis

Ex eodem
Centum
mille
Floruit hic

Kalendario.

quam

in philosophia eruditissiranus.

Qui scx pallia

minus uno currentibus annis
locus ordine canonicali.

bona.et septera cappas, et infulas tres, et tapetia tria decori hujus Ecclesiae contulit: librura Missarum, et epistolarura, et textum evangeliorum, et unum lectionarium matutinalera dedit,el omnes argento paravit. Pulpitum miri decoris construxit, scholas fccit : doraura episcopalem, quara vilem et

primum

Epitaphium Ivonis Carnotensis ex vetere membrana
B. Brissonii.

Mente, manu, lingua, doctrina, corporis usu, Prudens, munificus, affabilis, utilis, insons, Prima colurana doraus Domini quara jure salubri
Fovit, munivit, instruxit, jugiter auxit

ligneam (quam in obitu episcoporum vel discessu (58) quibusdara pravis consuetudinibus per violentiara Carnotensium comitum inductis ancillatam invenerat) speciosam et lapideam a fundamento refecit, et

Gonsilio scriptis,

quo viveret ordine,rebu3

Cujus opem gratis aeger, rera sensit egenus, Istius urbis apex meraorandus episcopus Ivo

ad ipsam pertinentibiis sive mobilibus sive immobilibus ex ancilla liberam red-

cum omnibus

D Hac

situs exspectat

adventum Judicis urna.
Ga-

Nic. de Clamengiis, cantor Bajocensis, epist. ad

didil,libertatemqueipsara. adstipulationeprivilegio-

rum

et

Romanae

sedis, et regis, et coraitis, quae in

Pelramala, cardinalem, quas incipit. qua coalra Pelrarchse dicturn in superiore Quod probare vult, nuncjuam caruisse Galliam eloquentiliotum
de
;

archivishujus ecclesiae habentur, confirmavit. Terram etiara quaradam contiguam eidera doraui ad

bus viris.

amplitudinemipsiusdomusavicedominoacquisivit, et muro clausii. Apud pontem Gaudinum alias do-

mos ad usus

episcopales aedificavit

:

eamderaque
et

rerum gestarum scriptores postuiant, Gregorium Turonensem accipe, Severumque Sulpitium gestorum beatissirai Martini luculenta descriptione relatorem. Possem alios permultos et anliquos et
Si

villam in multis melioravit. Abbaliara S. Joannis

recentiores

commemorare

:

ex antiquioribus Ire-

ex saeculari in regularem
(57) Epist. -189. (58) Vide epist. 94.

convertit, instituit

naeum Lugdunensem,Hilariura Arelatensem, Gen(59) (60)

Mentio fit epist. 271. Vide epist. 286.

27

IVO CARNOTBNSIS EPISCOPUS.

28
litteris

nadium Massilensem, Radulphura Flaviacensem, Prosperum et Cassianum. Ex recentioribus autem
primo Bernardus occurrit, deinde IldebertusCcenomanensis, Ivo Carnotensis, Odilo, Hugo, et Petrus venerabilis abbates Cluniacenses, Hugo deuique et
RicarduscanonicisanctiAiigustiniregulaeseclatores.
Tritemius abhas libro De scriploribus ecclesiasticis.
Ivo episcopus Carnotensis ex
praeposito Sancti

A

Prxclamm

elogium en

societatis

cujusdam

seu confratcri\itatis quam canonici regul. S. Joannis in Vulle apud Carnotenses cum Canonicis itidem regul. S. Quintini Belvacensis ante annos 400 contraxere, exerptum.

Universis Christl fidelibus et praesentem paginam
inspecturis, Guarinus Ecelesiae B. Joannis de Valleia

Carnotensis abbas, tolusque ejusdem

loci

con-

Quintini Belvacensis, ordinis canonicorum repula-

ventus, salutem in

Domino.Cum secundum Aposto-

rium

divi Patris

Augustini

;

vir in divinis Scripturis

canonum sanctorum Patruro, ac generalium conciliorum cautissimus interpres nec minus sanctitate quam scientia reverendu3,ordinem suum diu collapsum magnifice reformavit. Scripsit
exercitatus, el
:

lum omnes simus unum corpus in Christo, singuli autem alter alterius membra, sicut nec corpus a capite,
ita

nec

membra

corpori

censeri debent a
retro-

membris
actis

capitis aliena.

Cum

igitur a longe

post

Burchardum Wormatiensem episcopum, ex canonibus sanctorum compendiosum Decretum, quo
anle Gratiani tempora utebantur juri8ta;,quo'l praenotavit

B

temporibus a visceribus matris nostrae ecclesijB. Quintini Belvacensis, fuimus propagati; et ab B. ipsa tanquam a fonte sacr» religionis tluenta sumpserimus per venerabilem Patrem ac venerand»
niemoriaB Ivonem
;

Pannoniam iPannomiam,
epistolarum ad diversos

ul.

Pannormiam]
i,

qui

cum

floreret in

eadem

Ecclere-

sia religionis novella plantalio
lib.

sub B. Augustini

lib. 10,

et alia quee-

dam.

Claruit sub Henrico IV, an.
aliis

Dom.

H 10.

gula, digne omnipotenli mililans, frntriltus ibidera

Ex
num

quoe Ivo scripsit haec reptrimus,
officiis, et

sia^licis

sacramentts ac

De eccleprxdpuis per un-

termones xxi. De regibus Francorum brete Chronicon, quod epistolis subjecimus ex P. Matsoni
festis

Deo servientibus abbas pra^fuit.Sed tanti patris sanctilas eminens tanquam civitas in virtutum cacuraine constituta diu latore non potuit. Quinimo ejus religionis celebri fuma longe lateque diffusa, Dei voluntate pr.vambula.adeptus est cathedram E^^clesiiB

J. C. libro.

Superioribus videntur etiam adjiciendi loci Uildeberli de Lavardino, Cevomanensis episcopi, qui Carnotensis episcopi

Carnotonais, qui Ecclesis noslrx patronus et
exstitit. Et

fundator
clioriis el

inter alia beneHcia qucc nobia

meminit

:

quem

paterna pietato contulit.ud ultiinum in signum dileperpetui fu-deris thesuuro sui corporis ao
8ua; sepiilturie pra^sentia
Btravit.

licel

non nominet,
epistoljp

tamen probnbite est de Ivone inteltiiji, cujus ad ipsum Hildcbertum exstant in hoc libro.
Ilildebertus epist.

noBtram Ecclesiam
atfectu

illu-

Unde cum

intcrnie dilectionis
ot

nos
in

26 ad comitissam.

piu8 pater opifex,

putronus dilexerit, Bicut

Episcopo Carnolensi conductum, sicut fprlur, ^ (ine patuit, dignum fuit ut cunonici S. (.*u>nlini providisti ad concilium profecturo; quod si ila cst, ejus Hpirituales niii a patria actibuinondegenerent, prx>fata;gratiajbene(icium riiilii comniunicps.fjoro. etc. .\ctum anno Domini milleBimo ducenleBimo Idem epitt. 3U ad clerum, cum in carccrem detrusus vicesimo octavo.
esset

ab Huherto comite.

In turreCenomanonsicomefi llotrocu8(0I) tencbatur in vinculis: matcr comitin in osculo me susccpil.applausit tebtariiento.il /^du/o
illo castello in

Epitaphium Ivonis a Philippo
tcriptum.

Bonar

Spei abbate,

Rcddidit afTcctus Patrem.doctrina magiHtrurn,

post

:

Porro in

quo

htsc acta Bunt, CarnotcnaiB cra^
:

episcopus, vencrandaB vir auctoritatie sed apud BceleriB auctores sine nuclorilate fuil auctoritas. la
jn apirilu

Regula canoniruni pontiliccnique gradus. FarnuHum, prubitas, hurnilem nuturu, veren-Ium Vita sercna, senem longa, pudica sbcrum. l*r»Hule dofuncto sua tullere mua erat ulim
Principis,

llubcrtum convciiiens (hoc cnirn Phari-

hunc

iiior«
pli-:

'

cipiB.eniit Ivo.

Bffiorum
bestiae
;

principi

nomen

esl)

prinio blandilus

illi

lluju»

opem

la-BU»,

^;mita, frena rnali.» rox

sed bestia

ralionem non admillit. Dehinc

Sensit, egcnus opes, pro gi^K* ^*)^ Deus.

illum eacrilegii libere arguil, obficcruvit oppoitune, iinportune increpuvit.Poatremo tradidit curii Salanas
in

Q

Aliud epitai>htunt quod Severtiui ex Tavelti manusiripto sumpttl et tn tua Chronologia detcrtfntt

interitum carnig, anulhemalia viuculo quo

debuit alligutum.

Idcm
Brraatis et vos
tensi epiacopo

Epist. 01
lurirt,

,

ad monochos.

cum loroH vc8tra§ CarnoclauBistia, cum excluHinliBChriHlum
bonuin
lionpilalitaliB el

Mento.manu, lingua, dorlrina corporia uau, Prudcns munillcus, prcHtal)ili8, utilia, inBona, Kiniia columna domuH doinini quam jure M-

Hubn
Fovit, munivit, inBtruxit, Jugiler auxil

Jesu Chriati,

obliti paritor

prmmium.Hunc

ct per vos via transire cocgerat.et

ConBilio Bcriptis,

quu
^
i

viveret ordine, rrlitis
-

upud vos hoBpitari toinporia urticulus.

Ni.x irami-

CuJuB upom gratiN
iBliuB urliis aptfx

-

*

^enBilrgenuB
l

nenaetaeris intempericH pontificeinhoHpilio ioalare perurgebunt (62).
(6i| lluJuB
(62)

.^

rpiacopua Ivo

Hae bHus exspectat adventum Judioioruni.

meminit Ivo

Ex

veteri

mcmbrana

epiBt. 168 el conseqq. 8. Quintini Helvac, nunc

primum

prodit.

29

PROLEGOMENA.

30

REVERENDO ADMODUM

IN

CHRISTO ET DEI AMANTISSIMO

PATRI ET DOMINO

F.
Ab

BERNARDO

A

FUESNEDA
domino
et Mecaenati

arcanis confessionibus regiae catholicae majestati, colendissimo.

suo

JOANNES MOLINtEUS
Ejusdem Decretorum Lovanii professor.
S. D. P.

Quotiea

calamitosissimum

catholicae

Ecclesiae

A

quae stulta sunt

mundi

elegit

statum, eaque tempora quce religionis Christianee necdum compositis dissidiis,cum ortum,tum pro-

fiinderet sapientes, et infirma

Deus, utique ut conmundi eiegit Deus,

ut confunderet fortia et nobilia mundi, et contemptibilia elegit Deus,et ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret (/ Cor. i, 26, 28), ut idem ait ad

gressum praebuere, memoria repeto, reverende ac
religiosissime Pater confessor,

tanta

me

corripit
fi-

admiratio, tantus incessit stupor ut exiatimem

Corinthios scribens, et recte; scriptura enim erat

:

dem rum non tam
res hodie

olim defuturam, etiam

iis

rebus gestis, qua-

Perdam sapientiam sapientiim,
dentium reprobabo
[ibid., 19).

et

prudeniiam pru-

lectores, auditoresve,

quam

spectato-

Quid dicam obstante

omnes constituimur. Non quidem quod in summa hominum,ac naturali prope ad dissentien-

saevissima persecutione,episcoporura conventus (in

dum
tisve

propensione

et

facultate,

haereseos

schismainter nos,

nomen
!

sit,

unquan)ve
;

fuerit,

novum

quibus maximum praecidendarum fidei litium et controversiarum praesidium positum semper fuit) commode tura haberi non potuisse?Quid denique,

proh dolor

qute etiam non modo domestica Dei Ecclesiae fore mala, familiaria aut sed necessaria, ut credi possint prorsus inevitabi-

aut insolens

quod Romani principes,quorum tum amplissimum
erat imperium,et
si

qui prseterea erant reges

alii,

lia,

Paulus eiectionis
(/

iile

vas praedixerat ac praenullius

senserat

Cor. xi, 19),

verum quod

omnes suas vires ac universam potentiam in exitium Nec mirum, ecB quis enim indulgerst, parceretve, et non exscindeunChristiani nominis converterent?
reta9£6xrjTOi;,Qu£<7T£i(i)v8£i7rvu)V,xaioi'8nto8£iwv p.(^£wv
si

quam

sectae

quam

Lutheranae,

cum

difficilior

ori-

go, tum grandior successus exstiterit. Equidem

reos? quae
id tur.

tria

atrocissima sclera, nostrae genti,

condila

primum

religione, ac praesertira

apostolis

primisque Christi discipulis, puta toI? auxoTr-aii; xal auxT]xooi<: xovi Xoyou in ccelum sublatis, omnia

temporis,quanquam falso et injuria, impingebanJam vero quas post Constantinum Magnum haereses, perpetuus humanae salutis hostis, diabolus,

errorum ac contentionum plena, nemini, ni fallor,admodum mirum videri debet, guisquis imprimissecura reputaverit quam sint omnium rerum ingentium ac memorabilium primordia operosa ac ditficllia, deinde quants moiis fuerit, inter tot vanas perversa? el falsas quidem, sed a raultis
fuerint
relro saeculis receptissimas Deastrorura superstitio-

ad turbandam Ecclesiae, jam tum ab externis bellis respirantis, pacem et concordiam, immisit,

omnes

vel ab imperatoribus,vel a praecipui aliquot nominis episcopis, coortas defensasve reperies quorum potentia et conatus etsi ad veritatem opprimendam exstinguendamque fuerit invalidus et

neset cultus,

unam veram

illam

quidem

veri

Dei

Dotitiam et religionem, sed ignotam et inauditam,

omnesque notas
vel

religiones evertentem (ne

dicam

ob solam crucis ac Crucifixi ignominiam

parum

credibilem ac verosimilem) fundare ac stabilire.

Mittoquod ejus primi praecones et architecti judicio humano, nec celebreo, nec illustres, nec vero potentes sapientesve fuerint, sed obscuri omnino
homines,viles et abjecti,sed philosophiae, eloquentiae,

tamen facile perfecit ut decretis synodiminus vis et auctoritas, saltem justa ac legitima exsecutio defuerit. Quod si jam a nostrfe tempestatis haeresiarchen te animo converteris, omnia invenies fuisse,cum impietatis suae scholam aperiretLutheruSjdiversissima. Summaeratimprimis per universum orbem Christianum in doctrina fidei consensio. Incredibile quoque principum omnium el populi, ad servandam ac defendendam
inefficax,
cis, sin

urbanitatis,

externarumque omnium ac comut inquit Paulus Tispixaxo(Tfi.ou (/

munium

litterarum plane rudes et imperiti sed, ut
tou
Cor. xiv, 13).

avitam religionem, quam quisque a majoribus suis perpetua serie acceperat, studium. Mitto quod nulla unquam natio, antiquitatis priscorumque
institutorum amantior fuerit quam,ubi hicSatanae antesignagnus priraum virus suum disseminavit,

uno verbo dicam, plane,
Bipfxaxa xai
Tvep
ti^-Zj

(jLaxa

Neque enim multos sapientes secundum carnem,
neque multos potentes, neque multos nobiles, sed

Germanica. Quod amplius est, hujus dogmata Leo decimus id temporis pont. max. non solum impie-

31
tatis

D. IVO

CARNOTENSIS EPISCOPDS.

32

prolinus damnavit, verura etiam diro anathematis mucrone, quolquot ea ampleclerentur, cum

A

ipso auctore jugulavit.

Cujus sententiae nequaquam inviti subscripserunt quotquot ubique terrarnm exstabant studiorum rectores et academijp,una cum religiosissimis
civifatum episcopis. Imperator vero, qui tum erat fauslissima; memoriae Carolus quintus.regis nostri
Philippi parens, pontificia decreta in constitutiones relulisse, ut legum etiam vim habere inciperent,

perseveraverit.ne quid dicam, amplissima regna et populos.quos haeo animarum lues ita ademit nobis ut de recipiendie iterum aliquando vix uUa spes supersit.Quin magis formidandum censeo, ne lan-

dem

intestinis inter

sesetumultibus ac dissensioni-

bus (quae intereos qui a nobis defecerunt sunt gravissim») agitati,mutuum conliciant; quam eperandum, ut e diverticulis unquam in viam revocentur, utve ejuratis omnibus erroribus catholicam verita-

exemplo piissimorum principum Con8tantini,Theodosii, justiniani aliorumque non contentus, insuper gravipsimas poenas in prapvaricatores adjecit, quem imilati sunt Germania;, GalliaB,Polonia;,Pannoniap.Hritannia', et ad un-jm omnps Christianorura
reges ac principes. Ouas
fort(»

tem tandem amplectantur, ul nemo non possit raobone rito una cum Polycarpo martyre exclamare Deus, in quse me tempora servasti, ut hxc feram, hxc patiar, hxc sinam
:

Dixeril aliquis

:

Nihilne supcrest igilur adversu»

quidem pocnas ne quis constitutionibus additas esse, metus incuTheo-

[j

hanc (quam exlrema terapora pt-pererunt) sectam opi-rimondam consiiii?nunquid nullum cst antido
tum?siccinp fatale est incurrabilc
lis

malum

est.ut nul-

tiendi duntaxat causa suspicarctur (uti olim

machinis, nuila

vi,

nulla denique rationequeat

dosio .\ugusto majori seu seniori factum fuisse ec-

8uperari?.\bsit pro^^ecto? Portae inferorum,

quarum

mox, nec minus sumpta, satis superque edocuerunt; qninimo tantum pmnia recipiendis indultnm est ut diu.damnatis quanquam resipiscenclesiastica prndit Historia), crebra

atrocia suppliria de reis

voce procul dubio haDrcses et scbismata signiflcantur, nunqunni vineent Ecclesiam Dei. Navicula Petrl non mergilur fluctibus. Neque vero desunt
auxilia.eaque non minus praesentia.quam olim
tuta.et frequentata.Quin
iisi-

tlbus, et ad

prislinam

fidem reversis, nec
facta
sit.

vita?,

nec

bonorum, venia gratiaque

l'nde

certissimum evadebat niajnrem omnino esse iram ct odium Chrislianortim principum in haprrticog
quani unquain fuissot Paganorum
in

ChriBtiano? et

Gatholicos; quippe quos deprehensos, convictoa et

condemnato8,qiiin ad supplicii etiam locum abductos,

hujusmodi verbiB demulcere consuevisse,
T-

le-/.'J.

cogiturepiscoporum o'cuimitamur apostolos, quin menica synodus? Quin priscos Patrea, quo8 scimns do controversiis religioni^, convcnlu Uabilo.semper staluisse^Quonam eniin alio modo, .Arii, Mafcdonii, Kunomii Eulycheti», aliorumque hapreticorum fraudes, imposlurar, impietatcsque relecta; daaiDalsque sunt? Ca;t»'rum,uti cerlispimum exploratiBBimumque est,

gimus,

•fi^ y.axov

iff-c-.v

i'ir£'v,

Kjp-.i

kalsap,

^

conciliis ac praeserlim univer^alibuB seu plenariis,

Ojuai, xal 7u>!;t70a'.. Itaque

illos

eola inficiatio ac

abnegatio Chrisli,
eripiebat,

quanquam simulata, disorimini cum tamen bis erroris ac Beduclionis pn'i-o

ut vucant, nihil unquam babilum fuiBue, ad di»cutiendas ha.rclicorum nubes et laliginea, opportuniusac putentius, ila quia illiuB convucatio omniuiii

nitudo.eliam vera ac sincera,

nun profuerit, non
hominibus.

non

Pbl,

noc

unquum

fuil.

sed Bingulart juro

magis quam
ribus,

parricidis, sacrilegiB, venetici8,raploaliisve facinorosia

hodicad

Romunum

ponlillcrm perlinel.semperque

latronibus,

Quid jam dicam episcoporum, fideiquc queeetorurii,
civilisi]uo niugiHtraluH, tibique in pcri|uirendi0 reio

sallem a tranalaliono, sive v^rius secliune imperii conlroverBi» est Romani (quod extra >^ non ts»e cujusvis uicuui) pertinuil conscqi
i

diligentiam? Ouid doctorum virorum non minus multa quani Mocta, tam in deftinsionem et demou-

concilii

habendi,exercendivc polestaleiii facere.sed
pontiiicis. Idcircu
,

soliuB
'

Homani

non
'

injuria

sci'•'•«il
-

strationem orlhodoxae
et

lidei quam in conlut r redarjjutionem adulterinuj pcrlidiif,diabo fraudis 8cripta? Quid denique lolius imperii ordinuiii.dc religione comilia, nec minus rara viruruin

Nunquid

a''

•!'-tr:-

-"
.

lumullil>uB

i^i-

oullaa pluribuB oominunit sil, ab unius sedis aposlolioff arbitratu rtruliqnom dependens? siquidem

eruditorum, iitrinqup
hil

itislitutH collofjui'!? Aileu ni-

D

(
i

i'nl
-.-.
,..
:

recte

(iii

fallor)

ncdi:
\

-

rc-

umissum

est euruiii

omniu:n

iiuae

ud

liaiir

peslein

in

Ueum

lidem prulileri,
:

pro

erudiiionia,

nnimarumque prufligandam coercenexrttincla abulitaque Hit, ut

virili

damve
et

aliquid praBsidii conlerro pouse vidobantur,

Mlvaojque el incolumem prestare. hquiilem paruin eal, uno plane nibil,vetueri ac defendere

tamen tum abeat i|uod

tcruiii

udvfrHus nuvus
si

'

i

s
.

ri.orbus.cuiiimun-

vires perpcluo unBumpHorit, ac
creverit. Sane, uti exilus

m

immcnttum
nibil

ex-

Btrasue curatiooem.

.

.»-»onB

comparsbilis

rcrum edocuit,

ad

delectionemexridiumqueexitialisdoctrinsfvsluitBe,
ita

an

in mediifl iutrint,

quf buctenuB

lexcMgitala

8unl rcinedia.non perinde umiiiliu» lurtuHiteebt exploratuin. Kst certo comportiBsimum, in

magna

Chritilianaruiii provinciarutn paucilatc,nullam esse

quaeub haccontagione proreua intucta ac iminunis

non esee quid, el non apparcre, ju&la tritum JurecoDsuUuruui prover<|u«sliun«in ilillu-illsadmobium.Ad i|(i neque «uiiu d«e»l, cuui ad Uum iiuii mm _, ^ hirreaim pro»criptioii«ui, tuui ad tlilei ortbodoi» munitiunem remediuin alterum,quod ut pr^ e»t ai<|u« eipeditum.ila priure forUaMaihiluest innon
sit;

puria quippe sunt,

'

>

,

33
feriua.

PROLEGOMENA.
^. culi sui

34

Neque enim tam necessariae sunt novaj episcoporum synodi et comitia, ad constituendam religionem, quatn priscarum et hactenus habitarum
observatio diligens, quam nunc neglectus conteraplusque (quod
;

longe doctisaimus, cui

rei ojus varia

opu-

scula argumento esse debent. Annia inde ferme

quadringentis Burcbardus Wormatiensis

praesul,

quarum nunquam major

(ni

Olhonis
dori,

tertii

ac Henrici secundi Bavari imperatouXr^v et

fallor)

rum temporibus hanc

molem canonum

Isi-

sinc gravi dolore dicere non possum) exstitit

at-

que hinc flt ut nullibi vel simulacrura quodpiam germanae ac vernaculoe Ecclesiaj appareat. Itaque

subidoneos locos sedesque proprias singulas materias convehens, ascriptis ctiam orthodoxorum Patrum, veluti Basilii, Chrysoslomi, Hieronymi,
Augustini, Ambrosii, Gregoriique

rerum humanarum divinaruraque paulo peritiores sunt, desperato, deploratoque synodicorum
qui

conventuum peneauxilio.omneraspem instauranda?
ordinandseque Ecclesiae jamdudum in veteris disciplinae ecclesiasticae sanctione collocarunt. Quos
si

Romani sententiis, in venustiorem el oeconomicam formam jus omne pontificium composuit. Gui hoc nomine parem procul dubio gratiam refert catholica Ecclesia,
atque Justiniano Augusto

opinio non

fallit (ut

certe

nequaquam
Pater

fallere po-

dem

ut hic jus

Romana respublica. Equiomne Quiritum, primum in libros,
et

test)

incredibile,

religiosissirae

confessor,
sit,

deinde in titulos

landem

in

capita digessit, ita

quantumtibi debeat,perpetuoquedebitura

uni-

et ille universi juris pontificii

quo utimur artem,

" Justinianceam methodum quara proxirae imitatus, versa Ghristiana respublica, pu'a cujus hortalione duodecim libris, tomisve elegantissirae exaravit. et auspiciis perfectum sit ut amplissimus eccleDixi duodecim, nam quod exstat opusculum hujus quadringentis siasticae disciplinffl thesaurus, jam

amplius annis abditus ac sepultus, nunc
dus, fruendus, proponatur.

demum

in

nomine,

nihil est quara auctoris

quem

praetert epi-

terapore quam maxime necessario, omnibus ulen-

tome, quae

quanquam numero

libellorum superet

Nemo

sane sive praece-

dentium.sive sequentium scriptorum, sive Graecorum, sive nostrorum, aut fusius, aut concinnius,
aut melius pertractavit hanc eruditionis pontificiae

portionem,
tant,

quam

hodie Decretorum vulgo appelii-

quam

fecerit Ivo noster,

dum

vixit, Ecclesiae

Garnotensis in Gallia antistes.cujus huc pertinentes lucubrationes, hactenusmagno Ecclesiae malo ignoratas,

archetypum, sui tamen amplitudine ac mole vix sextam illius portionem attingit. Quapropter idem Burchardo quod et Ivoni usu venit, siquidem utriusque corapendia pro primis scriptoribus passim habentur et frequentantur, quippe Burchardusipse nullius typographi lilterarum forrais subactus est, quem etiam propediem edere decrevimus, modo
praesentis in Ivone Garnotensi

castigando laboris

laustumque sit, divulgamus. Plure3,scio,in hacstudiorum palaestra dehodie primi, quod
felix

aliqua, penes hujus scientiae cultores fuerit gratia
reposita, ne
f;

certarunt;atquigloriaepa[raammeFuerint,denostris
loquor, citra

forte

quod desit ornamentum.

spartas

quam

nactus

sum

omnem

controversiam,

et sunt, etcre-

Hic igitur piimus totum jus pontificium inartem
redegit.eui

dunturhiquatuor, IsidorusHispalensis,Burchardus (qui Italis etGallisnon recteest Brocardus (Wormatiensis, Ivo Garnotensis, et

argumentum etmateriam commentandi,
promptuaria suppedilaverant
;

Isidori creJo

ordi-

Gratianus,

quorum

tres

priores acivitatibus quibus praeerant episcopi cog-

nomina

sortiti

sunt

;

at

extremus caretcognomine.

nem vero trudendi sive oecouoraiam, eorum qute apud Isidorum rudia,indigesta,ac confusa jacebant, ipse de suo contulit, et adjecit, quippe qui omnia
certis classibus ac locis distinxerit ac

laidorus

autem

epistolas canonicas

Romanorum
initio

separaverit.

pontificum, conciiiorumque actd et canones, ab Apostolorum constitutionibus facto, Latinorura

Quod quidem

perfecit

tam

feliciter ut

mcm quemquam
mentum

cooriturum fuisse,

non existiqui idem arguenatae

omnium primus,

consarcinavit, et veluti in

unum

retexeret, nisi hffireses

postmodum

corpus universum jus pontificium compegit, nullum Iq texendo, digerendoque ordinem secutus quam temporum, rerumque gestarum, ut ipse de se locu-

pietissimusesttestis,quanquam interdum velutisui
oblilus,

non tam ad diem

et

consulem quamad

re-

])

giones et loca in

quibus Patres coiissent, instar

Appiani Alexandrini

Rerum Romanorum
Hunc

scriptoris,

operis in progressu respexerit.

igitur Histo-

riam juris
dixerit,

pontificii conscripsisse

merito quispiam

etiam ad sua usque tempora nempe ejus nominis primum perduxit, ut potuerit ad sextam synodum oecumenicam, quae adversus Monothelitas habita est Gonstantinopoli, et projx TruUo palatio Gaesaris, spiritum ducere

quam

aliquam accessionem operislieri po8lulassent,quam etiam solam causam fuisse arbitror, quae Ivonem nostrum ad novam Ganonum rapsodiam incitarit. Siquidem raedio tempore cura Berengarius Ecclesiarum omnium pacem, novis quibusdam et peregrinis opinionum coraraentis turbasset, accidit ut decretoium Burchardi opus, roancum ac mutilum videretur, quoad priscorum catholicorum scriptorum testimonia, novatorum paradoxis opposita, commodis locis insererentur. Neque (ut ingenue fatear) video

adHonorium papam

quid post Burchardum Ivo pontificiae
;

scientiae praestiterit pra;terea

caeteroqui eiiim

omtoti-

nia

(si

hanc dogmatum appendicem excepe^is)

;

dem

verbis, ne ordine

quidem tradendi admodum

inde liquet

eum

hinc, licet laboris ac dlligentiae ali-

diverso, penes Burchardura reperias.

Nam

quae pe-

quam laudem

tulerit,

nuUam tamen
quanquam

ingenii erudi-

nultimo

libro, qui de laicorura causis sive negotiis,

tionisve habere posse,

alioqui fuerit sse-

adEcclesiam tamen pertinentibusinscribitur,multa

35

D.
affert

IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS.

36

sane

Ivoe jure Romano testimonia, idque ex
totius Juris civilis libris, tara ex

A

omnibus omnino
Pandectis

quam
in

Codice,

tam ex

Institutionibus,

quamNovellis Justiniani principis constitutionibus,

Gratianus profecto purius meraciusque bibissemua omnes, aut si omnino aditus patebat ad Burchardi Ivonisve iimpidissimos canonum fluvios, rairum quod hujiismodi potus avidos ac sitibundos, eo

Burchardo nulla memoria exstat) vel sunt, quod parum ad prsesens institutum pertinere (u ti vere non pertinentjudi-

(quorum

non perduxerit, unde etiam ipse biberet longe puriu3 et suavius. Piane id
credibile

ob id ab eo

omnia omissa

nequaquam

est

caret,veIquodtuncmajoressetususlegum CaroliMagni,quam Romanorum vel quod non modo vis etauctoritaSjVerum etiamlibri oranesjurisRomani.inOccidente,idtemporis.intercidJssent,utiquehujus juris

Gratianum eo vecordiae unquam processisse ut existimarit* suorum centonum et farragivum aliquod opera? pretium futurum, quoad alterutrius horum Burchardi, inquam, aut Ivonis volumina
superessent. Etsi altera prnpterea Gratiano exceptio
competit, quae
raverit.
Illi

Burchardus ne neminitquidem.nisi quod serael

ite-

rumve Codicis Theodosiani testimonium
Cui conjecturae accedit
Caesar,
et hoc,

protulerit.
II

quod Lotharius

omni eriminatione eum facile libeenim simplicissimHm earaque optimam discendi docendique juris pontificii viam ac ratio:

nem callentos, sub convenientes singula tituioe quem ferunt leges ac instituta Romanorum prope ab inferis e-xcivisse, fuerit aliquot saeculis p sedesque, comportarant nihil de suo narratioai interjiciendo, nihil item alleroationibus indulBurchardo posterior. Causaigitur locupletioris ca fiendo. At mox recentiore academia (disputatrice, nonum compilationis, ut vocant, quam Ivo Carnoilla nirairum) inslaurata, pulchrum sibi Ciratianus tensisbeato Bernardo jjv/povo;,anteannos amplius duxit, si eam in canonum aacrosanctas possessioquadringentos, dum conjurationis Herengaricae relines inferret primus, ac proinde videmus non hoo quias persequeretur, emisit, haec fuit,quam atligi-

mus

;

nimirum

ut

haereticorum

novae nebula; per

ei

studio fuisse in traclatione,
sectaretur,
sive ut

ut

methodum

ali-

Ecclesia) solem discussae procul facesserent,

unde

quam

hancquam nunc cernere cst vastitatem, decretorum arx tandem surrexerit. Vjncit eoim libri magnitudine omnes aliorum rapsodias, et cenlones, non Burchardi tantum, verum etiam (jratiani, et
acciditut in
ei

qui sunt praetereadecretorum coneinnatoresalii;

quod cx pura puta, nudaque omnium iDspectione, detraclis glossemalum exuviis ptrspici polcrit liquidissime. Quod vero ad raelhudum pertinet, eadem plane hic est quce in Burchardo, quo ne proli- C xior quidem copiosiorque sit fulurus, mudo dograa-

arlem quempiam juris puntitlcii daret, (qui fuerat priorum tractatorum omiiium unicus ^copus) quin totus in eo versatur ut constitutionum ecclesiasticarum divertfilatem.ao unlinomiaui(quampotedtcoiMmodiHsime)componat ac conciiiet. Itaque non tam selectorein sive oorapilalorein, (ut aiunt) canonuin, ubique agit, quum ,i: r",- itorem el cognitorem, seu judicom, ulique
inplo eliam id,
erat,
ctis

quod

veatutioribui» religio

canonum

texlurara.prupriissententiis inlcrje-

abrurnpere.

Qpo ad extremum
:

pertinet,

quod

tum

corolluriuui ademcris.

nec uliud nuc araplius prima.'va Gratianici
prolisilate ar niagnitu-

Cudiris
tlnstJftt-

Cffiterum

cum librorum
pcrindu

inscriptio
ttuin

pollicelur, qu.v esl

Canotium

dine, non oiiinea

|ut

fit;

uriicercntur,

non

dcfuit qui in arctiorem forraulam protinus univcr-

Tunc enim diulectic» arguti» et capliunculx omne dootrinarum genus invaserant,
concordia.

8uin auctorem contraheret, quo cumpendioio
nis labores in oblividnem venerir»!, et

cum

ca-peruntque urnnc» artea
diuluria;,

'

'

i''

r-=
.
'

.

saa digla,ilate,

studiosi j)lurimum uterentur, facile accidit, ul Ivo-

cuiu

mujonbus

:

t

nc

tantum non

simplicitate tradendi, nibil fuiBsel antiquius.

intcrciderint, adeo ut in

hanc horarn umnibua cre-

Quamobrem
(sine

qui in (iratiani voluroine

methodum

ditum

exiguum illum libcllum, qui titulo Pannormiio Ivunia, incorto auctore (niui quud (|uidu[n lIuf,'onem Culalunum fuisse suspicantur) pasBirn circumfertur, esae ipsum aulugruphum; quod huctenu8 omnea latuit, et etiamnum latcrot, nisi tu, resit,

qua oiisxTix^cesse nemo potest) vestigant, videntnr niihi non absimiles iis qui dflpbini in silvis, aut in tluetibus apri venalionem inslituunt aut, ut propitiri elo(|uar quod sentio, qui ea quvruiit (|u» nusquamsua(;quodinanifetlissimumsitGratinnum
>tse, ut
<>ris,
<

verendo Pulcr CuQfesaur,

id e

tenebriti

in

lucin, D nullam artis rationem
nonpotueril non pigere

subinde

me

omniummurtalium
hujua auctoris

primuB.vindicaflse». Porruquod

({uanquBm noo

vita ac

memoria omnium opinione
quud rSratiunud

brevior luerit, etiam ut orania alia deeBset probatio, lldei raciendiE vcl id »ufTecfril,

omnino pessimi.tainen aldf.impediti et inconditi, omnique tractandi docendique deilerital«
et

Venere, ut sie

diriim, rarentiB

'

i

an

quinquaKiolu inHt>i-utu9, qui extrpniara buic canunicx scientia; manurn adinuvit, Ivo* nis Dccrotorum «ynoptin (ut nt^c Uurchardi) nunlis

circitor

sati» driiiirari
vortiitato
alii

nejueo <y- 'T
ul,
i

'•
',

accidcnt

umnoH

itai*XBulcnt

utne privatim quidrm Ipgao-

<|iiam

viderit;
fuisjie,

udjutum
si

quan(|unm utriutiquo com|)i'ndiiB noiuu pussit iro mliiias. Kquidem

tur,

cum

tainen certu cerliussit rerum

docendarum

ratiunein et
<'(-ain

viam /(|uam

ii;-''

'•

--

^

ta-

de aauria fontibus ipBia cunonuin, primiHvu rivis eorum, et rniaime de compendiariurum fojce

reli<|ua uninia, in bi»
el Ivuae)
bi

-

m-

quam,

qaam

(jratiano
Ita

meliuB eonslar*
Uraliant

haunittset, bic

non buspeH,

ut

coQlubernalts raeus

NihiluminuB

qui erunt qul

37

PROLEGOMENA.

38
interim reticere

insueverintjUtaliummagistrumadmittererecuseDt, uti non desunt fortasse.qui glandes non reliquerint
etiam repertis frugibus) necumhiscequidemquid-

A

Unum
turire,

veluti e fonte, quidquid est

quanquam

id

nequaquampossum,unde, malorum, putatur scanotius omnibus sit quam ut

quam contendendum duximus, dum agnoscant maximum,quod ipsorum praeceptori hinc accessurum est,beneficium ac commodum quod infinita sint apud eum vitia ac menda,ne quid lacunss di;

quisquamdissimularepossit.lnterreligionisprajsides

episcopos,quotusquisque ac praesertim per (Talliam ac Germaniara, vicinas nobis provincias, quotusquisque,obsecro,unquam vel portiunculam aliquam
suiPecquis altaria unxit, ecclesias dedicavit,virginessacravit, pcenitentibus illustratisve
officii attigit

cam,falsasque auctorum inscriptiones,quae aliunde restitui ao suppleri nequeunt, Quid aliis accideril
nescio, quid mihi, paucis referam.

Cum primum

manum

huic disciplinse operam darem,nec alium praecepto-

imposuit? ecquis unquam paroeciam visit ac lustravit suamPdenique quis unquam suggestum
scendit?

remquamcommunemomniumGratianumhaberem,
tantum inveni ubique sentium ac tenebrarum ut omnino diffiderem me aliquando ad optatam studiorum metam tali duce pertingere posse, nec destiti de harum rerum cognitione adipiscenda desperare^ quoad huic u-ko-zv.v^ fiejxwv. Delii natatores,quos su perius commemoravi, et in iis imprimis Ivo noster,
accessissent.Quinetiamausimaffirmare,interoranes
eos qui in Gratianum exstant commentarios, nul-

ad populumclerumque verbadivina facturus, conAnnon omnia quanquam sui natura fere

g

hujusmodi sint ut mandari nequeant,novo inauditoque more, ac circa ullum raajorum exeraplum, in aliorum fere humeros rejiciunt ? quorum usus adeo vetustus non est, ut hujusmodi TOTroxrjpvjTai, in toto
jure pontificio vixdum noraen invenerint. Si enim episcopos, coepiscoposve, vocare tentaveris, illico
in

canonem Nicaenum

irapinges,

qui non patitur

lum

esse qui plus
hae Ivonis

illi

lucis ac fldei conferre possit,

quam

decretorum Pandectae. Tam igitur abest quod Gratianum, qui unius totius juris pontificii,alteram prope paginam conficit,aut gymnasiis,
aut bibliothecis exigi velimus, ut instauratores verius, per

civitati plures praefici antistites. Sin chorepiscopos malis, nihilo poteris rectius, quod manifestissimura sit horum olim fuisse raulto arctiorem

eidem

quamsithodie istorum propontificura potestalem. Et tamen hos ipsos chorepiscopos iizb ttJi;

hanc Ivonis Carnotensis editionem, dic> mereamur,ut nullo pacto opera nostra in reprehensionem venire possit, ne apud illos quidem, qui in uniusGratiani magistriverbajurarunt.Verumenimvero uti compertum habeo huic pontificiae professioni,nostro hoc muuere nullum edi potuisse raajus
aut praestantius, nullura item exulceratae Ecclesiae utilius,nullum denique his extremis miserrimisque

x^P^^y quasi vicanos villanosve episcopos dictos, Damasus papa sustulit, ne pontifices, otio ac quieli dediti,

oranem muneris sui partem has veluti vicarias operas averterent, quos etiam infamifcedaquesimilitudine,meretricibusqucEenixae partus alendos alio araandare consueverunt, exin

aliquara quamvis non

aaquavit. « Sic et

isti

(inquit) infantes suos, id
aliis

est

populos

sibi

commissos

educandos tradunt, ut

temporibus salutarius, morbi gravitate faciente ut oranes hujus medicinae egeamus,ita ut gratum jucunduraque plerisque futurura sit,vehementer ambigo.Nam uti procul dubio ta SoY[Ji.aTtxa,cujusmodi
hic sunt sane

suas libidines expleant, id est ut pro suo libitu saecularibus curis inhient, et quod unicuique visum
fuerit liberius agant. «

Et subdit idem continuo.

quam

multa, veluti de eucharistia,

baptismo, poenitentia, purgatorio, jejuniis, missa,

«Pro talibus enim animae negIiguntur,oves pereunt, et schismata prodeunt, Ecclesi« deslruuntur, sacerdotes vitiantur. et reli-

morbi crescunt, haereses

Romanae sedis primatu, etc.,hasreticis nostrse tempestatis, qui hisce omnibus obsistunt, non probabuntur, ita magnopere vereor ut in hac morum non minore Iicentia,quam corruptione,Ta ii^iy.i, nostris
hominibus, catholicis, inquam,nihiIominus displiceant. Neque enim video nosve a pristina virtute, quod dispudeat,an illi a fide longius recesserint et

qua mala proveniunt. » Ubi beatissimus idemque doctissimus papaDamasus,apertissime ostendithffireses,schismata,cleri, populique; corruptionem,de-

nique totius Ecclesiae desolationem ac deformationera, nec non universam quae nos circumstat, ma-

lorum Iliadem, non

alias

quam

ex

antistitum

socordia, negligentia ac supina ignavia, veluti ex

degenerarint,adeoutnevestigiumquidemvetustati3 fideutrumque acerrimacontentio est, sed operibus nuda et vacua, metuo, quam beatus Jacobus mortuam non ineIeganter,quod sit ad salutem sola inutilis, appellavit {Jac. ii, 20),
alicubi appareat.De

D equo quodam

Trojano prosilire. Sed ad rem

;

ne

chorepiscopi igitur quidem nomen, his vicariis'epi-

adeo ut subinde mecum cogitem,simiIe oranino interChristianos certaraen exarsisse nunc quale olim Trojanis ac Graecis, de Patroclo, sed mortuo,nimi-

rum

de ejus cadavere digladiantibus,

Homerus

af-

linxerat.

Gaeterum nemo hic a me exspectet ut quidquid ubique peccatur,sive intus sive foris, percenseam, sive ut cujusquam opprobria vitiaque,
instar diri Chami, eliminem.

scoporumaccommodaripoterit,quod chorepiscopis fas non fuerit sacerdotes, diaconos,virgin lesve consecrare;qui etiam aras non erigebant, ecclesias non dedicabantjchrisma non conliciebant,nec eo baptizatorum frontes ab episcopo forte confecto signabant-.denique nullum lere pontificium munus exercebant cum tamen titulares seu utopienses nostri, procurent omnia. Vulgus Latinorum sufFragatores
seu suffraganeos appellitat, sed ineptius quara ut confutationem mereatur;quod intilligentes fortasse Galli alia voce conficta, crediderunt rectius porta-

D.
tivos
et

IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS.

40

cunque
et

per ludibrium omisso R. nonnunquam cum sint potativos episcopoa posse nuncupari.quod solas habent,quodT:oXiO£;,t3buly3 pontificias.quas corameant,sine ineommodo secum gestent
circumferant,
(ni fallor)

A

quid gesserit, vel non gesserit. reddendam esse avtjOuvov e^o-jdiav, scierit, ubi denique solum se eamque perpetuam.consecutum esse animadverte-*

quod nomen

etsi verius

possit bis

episcoporum

vicariis attribui

quam

suf-

hac humanae naturae fragilitate.in tanta vitffi voluptatumqueomoiumlicentia grege perpetuo et impunilate.assentatorum ad hffic
rii,qui poterit, quajso, in

esse fragencorum, tamen apparet magis jocosum utdxwvjuio'. maneant quam aerium.Mihi sane placet

stipatus,qui poterit.inquam, non insoleacere, moderationisque prioris non protinus oblivisci? Haec

Damaso papae qui sunt av<i[X'.|jiO'.;quibusque salvis.si poterit.Atque creditur, Ecclesia satis salva esse non plerosque acutinum nulla gravior in episcoportm nunc incessicusatio competat, quam ha;c sit quam htec sit longe inertia) ac ignaviiE, quanquam

sane aliaque complura sunt qu» de Ecolesia formanda nos sperare nequaquam sinunt.quin magia ruinara et exilium impendere (utinam sim falsus per synovatesl) portendunt Quae orania quisquis

mus
sit

dum

uccumenicam.cujus ipsius necdum
iri

satis certa

gravissima.ulcunqup consuetudine longa effectum
ut
vitii

signa sunt, curata ac emendata

confidit, praBter-

quam quod misere fallitur.etiam antiquitatis eccleminus fortas-se sentiatur! Petrus raeolquidem judiscile Ecg siasticaeignorationcm turpissime apostolorura coryphajus apud Clementem ait.quam „„i.,D T^inrTicfprqif ftnisroin prodit.Non u uiu svuodus halenda nou sit .quam sit cpisco cioj fimdi t.Non quin synodus habenda non clesium navi comparavit, cujus magister nascenti morbo, priuaquam consultissiraura erat populua Deus bone.
gravitas
: .

..-.t

i

pus; naut*, clerici; vectores, et quomodo polerit haec navis naufragium vitarc,
:

nonin8Copulo8,vadaqueimpingere,iia in puppi sedentibus,clavumquetenenlibu8,quibusncinsenlina
condebuitesselocub? Imo, quod dcteriuaest.qui ne

tam longelateque dilTunsit ut derelur opponere; sed quod aperandum non
tam
altaa radices ageret,ac

lactionumprincipea.porunxiuesequacesaliquandoeo
revertantur:quin magis roetuendura ne plures in dies a nobia deliciant, et adversariorumcastrisaeaejungant, nW\ aliu fuerit episco-

unde

dotle.xt;runt.

scenduntquideui navim unquam? profecto perquam iidiculume8t,ulaliquandoporluminveniatsperare,

gubernacula 8uaceperint,uut qui pr.i-fiduntumauclcri.aliuraprorgusauimuincuramqueinduerint.Nequelaraeucuu)muni9L-:JtadverbUHomne8
nisi

aut

alii

porum

cura, alia mens,

alius

animua.

Integritaa

totiut enira pra.'8identiura bulus cst gubdilorum.ct nutabit, si quod requifarailia» duraini status ct ordo
ritur in

yiquideir uli liujus orditjia viroa hojc quaerimonia. ir.7X'jTto'JvT«;,id cbl impeimprirais ad eoa qui verc

corpore.non inveniatur

in cupile.ut inquit

clcganler Leo

Magnus. Nam

qualea principea civi-

non cosquidcraconungitquioperaranavuntuutpontilici cosquidciuconlingitquioperauinavuntuiitponfilicl
ctorei ei superinUnltnitfs Buni,

portinrt, ita

ue

esse tatura sunt, tub'8 consequens eai et rcliquos civca quemaaraouura u u.ver»» ...u.. y..... civca; quemadraodum o diverso nibil potest esie
;

verbo IDT^ cyD. id eat. raaximo,aulrcipublica..,autquibu:^al.quaaliajUbla^ veriu- vetere Uebr«H.rum Quupropter u qualia populue tulis et Bacerdoa. • quin tunlum eos vocationitf excusalio eorapetit Cccleaiara (qu.u nunnullam impriiiiis neceBauriutu esl aJ petere intelligilor, qui olii sui ac iHmpuria rationera quum udco ullliclii curruptuque chcu exBtitil!) aar* iieceasariam, imo ne bf'ne>*tum quidcra ciendara rcttliluenduraque.diligenlisairaum ouinino probare possint: el vix aliud «unt.si diccre faa est, pr«(kicndl delectuiu, in lis (jui Uoiuinicis cublri» nequid graviuB,quam Itwjiov i/Oo; ipoipTjj.quales vcofhunt, huberi. Ncuio, juxlu «unctoruui l'atruin temere accuBantium &i nulli reperiunliir, placot ut eocleaiaslirorabiloa buncliohes, ud huc hunorum querentiumvc pconas subeam. Jam vcro nemo mibi rum fastigiuin idoneua ccnBculur, ni»i cujui l*i prohibeal
:

dixoril id fanlc

emendutuni

iri.cuiQ nihil

eo8 ecclcBiiB rcgcndis aJraoveri.quorura eruditio ac virtua ante pcr8[>t!Cla prui.utaque sit.Est quideni id

omnis a puenlibu» excrdiia uuque ad provectiorea
unnoaperdinciplinapecrleaiasticiBalipendiacuourroril,

omnibus

velnMiienlcr cxoptunduiu, ut

quuulupcre
»cio difllci-

ul uuicuijuo leBliinoniura anteacta vita

pra»»

Sjjorunduiii ait.alii viderinl.llliid

unum

beat,oevc pu»»il de ejua integriiate ac llde • quo»

liua id esie quuiii raultorura ferat opinio.

Vetu» P«t

quam D

sancqiiod IloinunisCanna«,id /\uuM'uii <!apua. IJndo sanc qiiofi iioinuni»L.aiiiia!,iii Annibali .-ajju». i/Muu jutelligilur auraraos viroa mugia latiguri ac frangi

dubituri.quippe qui pro laburibua mulli«,pro Blrenui» ccl»iori« lucJ uiuribuH ^-".... ,.,.^. .^u» caBtiB. pro acnbu» pra-raium quuduraraudu debeatur. Nam, ul eJcKaoi

robua prosperia

quam

adverfli3.FinK'amu8 igiturjara

cpi8Cupumcandidulumadunguerafaclum,»ithone,lia,pii8aancti«quemoribua.9ilin»igni rerumdivi-

liBBime ratiocinalur idem Leo primu» : • 8» ad houa.r.to nore» raundi Hno Huffrugio InnporiB. Bine amb.lu, labnriB. Indign.im .hI pcrvenlr... el nutar.
H.lm.t. quo- Kub.tuliB

uurum bumanarun;.,ue
turu ajlule.
ait

pra,-ditu8 orud.tionc,.it

ma-

civibua ulii.que

omnibuB reipublic»

ordinibua comprimiB gruluael acoeptua.Bitdeuique t.ranibuB nuinoria ubsuiutuB.Ptud l'uulinum iiloam plune fubrefaclua fcujuHmo.li in liuc boiiurum »iroorbitute,iuoruinquo diBbolutiuncuuluulli »unt, aut »1 qui »int,vix penjuiruntur;; i» igitur ubi Jam orania io sua voluntale, nc dicara libidinc, poaita

ducumenta non ».Uuv.nl, quara dil.gcn» el quan. pruden» babeoda e.l dUpen. u, »atio dlvinorum munerumelcajlcliumd

w in
tuli»

aliqi
i

lur.el hiB

-

^

'

l««ur.

4«'

rum

Ug.timarum
n
iu.
,

inetiluilunum ne»cii. et totiu»
priiw n
ini'

humlU»
i».»e<l

ignari,non abinllmi»»uii
volunt bubere
ii

<'">•

n.W*

6886 por»pcxeril,ubi neuiini

umiuam ruiioneui

quid-

ot ab»urduiu.ul iiupcnli magi»lri»,oo»i

41

PROLEGOMENA.

42

antiquis et rudes preeferantur emeritis? Quapropter A. simili3,siquidem quidquid alii omnes «edificaverint, fas sit uni diruere et evertere, quod est vehementer cum plurimum referat quales constituantur Eccle-

siarum antistites, nemo non videt nunquam nimis exactam in his legendis cautionera esse posse. Cui

(ni fallor)

ridiculum, nec minus absurdum.Non

sum

nescius infinita esse alia in hac
ac

morum

corruptela

proximum

est

ut

synodorum provincialium jam

abusuum

fecunditate, et paternarum constitu-

dudum
alioqui

oblitteratus mos,iterum in

usum

revocetur,

enim

(ut reliquasEcclesiae necessitates quae

quotidie emergunt taceam) officium facturi

non

sunt episcopi, minus

sane

cogentur in ordinem,

quotquot illud aliqua ex parte forte deseruerint. Quibus addam et tertium, nimirum ut ordo hierarchicus pristinee suae integritati aliquando restituatur. Sic

lionum sopore, emendationis reformationisve indiga, sed quae provisis prioribus, non invita omnia sequentur, quae quidem hic vel ideo repetendanon sunt,quod in his Decretorumlibris,cuilibetinraedio futura sint. Accipe igitur tandem Ivonem tuum, quemnonsine fenore remittimus,habiturus es enim
nitidiorera habilioreraque

multo, reverende Pater

enim et confusio ubique cessabit, et inter Ecclesias earumque praesides summa futura est pax
atque tranquillitas. Qua in re optarim pontificem

confessor,

quam dum

a barbaris (scis

quos velim)

primum

redimeres. Quidquid sane operae in castigando corrigendoque impensum est, id omne tuae

perpetuo cogitare se hujus ordinis defen- _ reverendae paternitati,cui jam dudum sum devotus, lubens consecro. Quin si aliquid aliud a me voles, sorem ac tutorem esse constitutum.et ad ipsius retuum erit explorare quid optes, meum perpetuo ligionempertinerene a quoquam termini et cancelli

maximum

Patrum perturbentur: quemadmodum certissimum ad ejusdem lendere reatum, si a quoquam paternarura regulas sanctionum violari contingat; alioqui enim Ecclesia Dei Penelopeae telae non erit ab-?
est

jussa capescere.Valere te opto diu in Christo Jesu

Domino nostro beatum
ctioni

et

incolumem, cujua

dile-

me totum dedo

dedicoque.
1561.

Datum Lovanio, Kalendis Augusti, anno

DE IVONIS DUPLICI COLLECTIONE
(Excerptum ex Balleriniorum Disquisitionibus de antiquis collectionihus
cap. 16, Patrol.
t.

et collecloribus

canonum, parte

iv,

LVL

medium C Secuuda de sacraraento corporis Ghristi, sacrificio miasae, et reliquis sacramentis, ac simonia. Tertia saeculum xi, et anno 1078 constitutus abbas mode Ecclesia et rebus ecclesiasticis, et earumdem reBellovacensis S. Quintini ordinis Canoninasterii
1.

Ivo in agro Bellovacensi

natus sub

corum Regularium, tandem episcopus Carnotensis electus an. 1092 et consecratus ab Urbano II, mortem oppetiit anno H15 vel, ut alii malunt, 1117. Vir fuit non solum doctrinaegregius,sedetiamzelo,
prudenti constantia,
ac propterea Pius
fide, et sanctitate

verentia et observatione. Quarta de festis, jejuniis,
Scripturis canonicis, consuetudinibus, et conciliis. Quinta de primatu Ecclesiae Romanae, et de primatum, metropolitanorum et episcoporum ordine ac juribus.Sexta de vita, ordine,et censura clericorum.

conspicuus

;

V

constitutione data anno 1570

canonicis congregationis Lateranensis concessit ut

die20Maii Ivonis memoriam celebrarent. Dua3 ca-

nonum
runt
:

coUectiones Ivonis nomine inscriplaeprodiedistincta,

Pawnormta /fOaltera Decretum Ivonis, quod in senis appellatur ptem et decem partes distribuitur. Pan«omtatypis impressa fuit Basileae anno 1499,curante Sebastiano Brandt.eamque iterum Lovanii anno 1557 a mendis correctam Melchior a Vosmediano recudendam curavit. Decretum vero primum prodiit Lovanii anno

unainocto partes
;

Septima de monachis. Octava de conjugio,et virginitate, de raptu, concubinatu et adulterio. Nona de incestu et gradibus prohibitis.Decima de homicidiis voluntariis et involuntariis. Undecima de magis, sagis, histrionibus. Duodecima de mendacio,perjurio, etc.

Decima

tertia de furto,usuris,venatoribus,

ebriosis, furiosis, et Judaeis.
^.

Decima quinta de

pce-

nitentia.Decima sexta de

officio et judiciis

laicorum.
praefide,

Decimaseptima pars sanctorum Patrum 9 ac sertim Gregorii Magni sententias continet de
spe
3.

et charitate.

1561 opera et studio Joannis Molinaei Gaudensis, et

En porro

titulos alterius coIIectionis,quae

Pan'

postea

cum

aUis Ivonis operibus ad fidera antiquis-

normia Ivonis inscribitur, quales ipse auctor exposuit.
«

simi codicis Victorini iterum

impressum
Ivonis

Parisiis

anno
aliis

1647. Utrique operi in
praefatio,

vulgalis praefixa est
esse
stylus

Prima pars hujus
et ministerio

libri

conticet de fide, et de

eadem omnino
2.

quam

diversis

haeresibus, de sacramento, id est bapti-

ejus epistolis aequalis oranino demonstrat.

smate,

Utriusque operis titulos iraprimis referamus.
de baptismo

Parte prima fusioris operis, quod
vocari solet, agitur

Decretum Ivonis et conflrmatione.

baptizandorum, et consecrandorum, et consignandorum, et consignatorum, et quid consinguloruln et de observatione baptismus, quid confirmatio. De sacramento ferat
;

Patrol. GLXI.

2

^3
cornciis el sauKuinis Chiisli
aliorura
«
;

D. IVO de miasa
oL

CARNOTENSiS hPlBCuPUsJ.
sanclilaU

44

A

sacramentorum. Secunda pars conlinet de constitutione Eccle-

interpersonas vero quae non sunl ejusdcm religionis ^ei fidei, non polest fieri conjugium. Qu.bus de
causis non debeat solvi conjugium. Cujusmodi conjunctio non facit conjugiura. De separalione conjugii

si» etoblationibusfidelium.Dededicationeetconsepultura, secratione ecclesiarum et aJtarium. De et presbvteris.et deeorum ecclesiis. De decimis
et

non ob causam

fornicationis.

legitima'possessione,etde confugientibus ad eccle-

De liberorura lutela. De alienaDe tione.et commutatione rerum ecclesiasticarum.
siam.De
sacriiegio.

„ Septima pars continet de separatione conjogii ob causam fornicationis carnalis. De viro qui cum alterius uxore fornicatur quod post morteui mariti non potest eam habere uxorem. De interfectoribus

Scripturis et authenticis conciliis.
«

conjugum suarum. De
propter
lione

fornicaiione spirituali,quod

Tertia pars continet dc electione et consecra-

eam

licite

dimittatur uxor. De reconcilia-

tionepapae,archiepi3Copcrum.Deordinibu8,declericte, et

delaicis ordinandis et non ordinandis. De

mutdtione episcoporum. De ordinatia non reordinandis. Dc continentia ordinatorum. De simoniace

ordinatisetordinatoribu3,quodomnino3intdeponendi, et quod misericorditer reconciliandi. Dc professione hiercticorum. De lapsis in sacris ordinibus, quod nondebeant luinisttare, et quod misericordiclericis ter, ad ministrandum possint accedere. De debeant ministrare. De usuhomicidis, quod non
rariis.

conjugum. De sacramentis quod debent viri facere mulieribus, et mulieres viris suis, quando reconciliantur. De subjectione qua debent uxores subjici viris suis. Qua ratione non debet fieri conBJugium inler parentes. De eo quod unus vir non potest duas commatres ducere unam post aliam.De eo qui cum filiola sua, aut cum commatre sua, aut
qui filium

»uum

baptizavit, aut ejus

uxor filium

suum,

ut privignum

suum de

sacro fonte levavit,

De^servis per ignorantiam ordinatis. qui debcant manere in ordlnatione, qui non. De cleDe ricis ebriosis, scurriiatoribua. De raonachie.

aut ad confirmationem tenuit, et ideo voluit separari. In quo ramusculo consanguinitatis possunt

conjugia

fieri.

De accusatione consanguinitatis,

«•t

a>late

qua possint parentes contradicere filiorum, et .jua non possint. De viduis. cl virginibuB
Ue abbatissia.

religioni

a quibu» personis debet fieri.De inquirenda paren. tela.et de incestuoso conjugio. Discidia de gradibus

conBanguimlatia reclo
^'''''•

cl trausverso

ordine dici.o-

velatis.
..

De eo iiui iiueiu ibet clericum cccider.t.qu.d deboal ^' h .. emendarc. Du eo qui percusserit raul.e.emin utero r. ...^ episcoporum. ue „ ^'" ..,^;..^«,./M-iiiii lio » ... , primatum et inetropolitanorum ^ habenlem. el abort.er.t, utrum hom.c.dn.m fecer.t. clericorum, ubi debcaut tractari. negoliiB et causis nccne. De incuululionibus, et d.vmalion.bu». .1 diDe spoliatis revestiendie. De accuBalione. et quo .. ., ver»o genere muj,'icii' atti». Dc natura d«monum. „.„„„;„ „f„4v iiim ptrr » nas ii.-r. ordme.et a quibns pcrsonis.et aa\ D.: «ort.bu». De obberval.one d.erum ol men»»um. K„ t,i,r\ u. i.iiH qui, uua, .lui tieri. I, Bonas diilji'ut,vcl noM debciit L)o juraiuento, quod debeat tener., necno, et quo. le.t.ficari et quomo.lo, ot quot, et in quo negotio

Quarta pars continet de primatu ct dignitale llomana Ecclesia. De concilii» convocundi». De

»ctava

pars continet de homic.dio epontaneo
et

et

non Bpontaneo
i

quod potost

l.er.

s.ne ,K..Hato
.

Drov.nc.a
.

quomodo
.
.

1

•»

s.t

i;i.,..„«„ De f»,.io«i«»n const.tuenJa. n.^ poieeiaie

.

.

.

.

'

.

'

.'

,

,

... ,....•
m
.

debeant.Dejud.c.bu8,qualesdcbe«ntes»e.elquando
Bententiamjudicii.lebeanl;
l»enp|)elluli.>u«,
......

i^'^^^^^
4.

«""'»»"•
c,

^
,

'^'°«' B«'"'f«
'

mendac...

-

l'riorem

'.'

M- r.-rnm d.cilur.
.;

quo temporc,eiquarulionc male appellantium.
u

.wlicri.ctdfpuua

Quinta pars continel de clerici» tola infamia ' purgine tealibuBuccuaatis.quotamanuse

De /'umn.'mm \ero magna .utercrilico» vert.tur qua-Blio. Vinoenliu» Uellovacen».» lib. xxv Specul. Hi»tor. c.84, s. 'irnon nan poot n

Ivoncm babere

a

.i

"

'

'

'

Do cuusis et ncpulii-^ luicorum. excomi.iuuicaudorum.Dc lic.lu et illicita cxcommunicationo. De absolulionc. De illi» qui cxcommuuicatiB in fidelitato aut sacramento aylricli Hunt,
garc.
1>
.
.

aliono

yanunddit
.•

>i'

,

•,

.'

'

..

niat,

h«-c

Hwjo
"

i

alalaunetuit ex eodem volumtH^ utbrt-

lialo hbellitm j>orlaliUm legitur

compo$uute, fui
'

el
a;>-

*
-i

'

.iu
,
.

Ivoui»

poB^unt sine porjurio absolvi ub

illo

8arrami;ul...

D

,

-

^

;

a

..a.._-

.

l'ttiiuoriMiam

De hareticis post morlem exrommun.cund.» Quui sit communicandum non ex nomino excommuuicg^lis,

.•.l.d.t.primu»

omnium
!

«uBpicalu» e»t hano ei»e po-

X\u»

Summam

tieerelontm Ivonn ^b

Wugone

i.mlfi\tu

nen»l ex

l»ocrelo

.[uam ip»iu»
i-.iooo l)t. retl

Sextapar8continoldonuptii»,quo»cilicttlempore, et inlcr quua persona». et qua do cauBu debeant lieri. De tribua qujn perfcctum reddunt con«

Ivoni» opu». J..anu;

oitmdem aontontiam arripuiltepropuKoavlt; ac »ul. inde ho» Becuti aunt correclore» Homaoi, el l'. Ad
'

jugium. De perfeclo et imporfectoconjugio. Deoncubini?. De conjugibu» quorum alter Biue altero
cont.nentian. vov.l, vcl rol.gioiii» hubituui KumpHit. De uxoribu» qua viri» in ctptivitatem ductl», alii»

'

\«?rocii

't«lux»u in
\

,

a

;

.;i...ugOB

Anl
l*u
;

...

loBiueM-

«luliouc (iratian.

non minuB

4tii

quain
eaiu

!>••

irotum Ivonl aiijudicarunl
lucubra»»e
l'a(i
,

eenventqoe Bum pnu»

nupsere. Quod

ait

dem

religionl» vel

conjuKium Udei non poloBt
;

inter personu» cju»et ioter

um

!•

Jud»o»;

gontibuBprobui. ....».;.-..-.. ....... culleoUooMB

45

PROLHGOMENA.
et utrique operi A. epistohs

46

concinnandam animura appulisse, eumdem prologum aptasse.
5.

Romanorum

pontifieum, partim ex gestis
et

conciliorum, catholicorum episcoporum, et regum;
continet xvii partes. Victorinus

Quid nobis interhas sententias probabilius videatur, paucis explicabiraus. Certum est primo collectionem aliquamcanonum Ivoni ascribi oportere.

autem eam

praefa-

tionera

non

initio,

sed in fine ipsius codicis

manu
:

recentiori additara

repraesentat hac inscriptione

Non solum enim
coaevus
fuit,
:

id affirmat Sigebertus, qui Ivoni

Liber canonum suprascriptus decreta Joviniani,
continet xvii partes principales

quem
;

scribens in libro de Script. Eccles. Ivo Carnotensis episcopus composuit insigne c. 168 volumen canonum ; et similiter Anonymus Melicensis,
c.

composuit Ivo quondam Carnotensis episcopus
;

et

ut discimus

exBa-

lusio in praefatione ad Augustini

dialogosnum. 21.

qui paulo post
;

Ivonem

vixit,

de Script. Eccl.
inter alia

Plura vero sunt exempiaria Pannormiae.
Liber sacrorum

Unum tan-

95

Ivo

Carnotensis episcopus
;

scribit

tum Jaudatum ab Antonio Augustino cum epigraphe
canonum, prsefationem ac Ivonis no-

nonnulla, Excerpla de Canonibus
Ivo in epist.

verum etiam ipse abbatem raonasterii 262 ad Pontium
testatur,
Collectiones
et

men

ignorat. Cseteri praefationem vel titulura

cum

Cluniacensis

canonum,

in-

Ivonisnomineprseferunt. Baluzius Victorinum antrquissimura, et tres S. Albini Andegavensis laudat,
Franciscus Salmon in tractatu Gallice scripto de
studio Conciiiorura part.
1726,
ii,

quiens, quas a
his

me

podulasiis,

opuscula mea, quse
:

quibus verbis collectionem a sedigestam significarevidetur. Erunt fortassis qui ex hoc testimonio colligant utramque collectionem, nempe tum Pannormiam,tum Decreaddi
voluistis,

transmisi vobis

g

c. 1,

pag. 269edit. an.

F

4

manuscriptum exemplar ecclesiae Parisiensis commemorat. Nos praeter unum exemplar S.

tum
rali

Ivoni adjudicari,

quippe qui collectiones plu-

Benedicti Padilironensis mutilum,triaalia
fatione nacti

cum prae-

numero

scripsit,

non collectionem. At idem Ivo
:

sumus, unum

Basilicae Vaticanae 19 G.

in epist.

80 plurali item numero ait In colleclionibus Burchardi Wormatiensis episcopi, cum tamen unica sit Burchardi collectio. Neque vero pro excludensis duabus Ivonis collectionibus satis efficaccs sunt Sigeberti,

Roberti de Monte et aliorum

Scriptorum textus, qui unius voluminis
runt.

memineUnam enim collectionem Pannormia inscri-

ptam, cujug frequentiora sunt exemplaria, fortassis viderunt, non vero alteram, seu Decretum, cujus quidem rariores codices inveniuntur.

ejusdem praefationis epigraphe ad P. Abbatem, nimirum, ut credimus, ad Pontium abbatem, ad quem Ivo coUectionem se misisse professus est epist. 262 ac tandem codicem Patavinum monachorum S. Justinae signatum YY. Ivonis episcopi V. n. 86, in quo hic titulus legitur Carnotensis Excerptiones ecclesiasticorum canonum. Sequitur autem praelatio cum titulis octo partium in quas Pannormiadividitur. Hic autem codex controaliud Vat. 1538
peculiari
;

cum

:

versiara de hujus operis auctore videtur diriraere.
Licet enira credatur saeculi xiv, transcriptus
fuit

Pannormiam non esse illam Summam decretorum Ivonis quam Hugo Gata6.

Secundo certum

est

tamen

ex vetustiore exemplo, quod statim post Ivonis
fuerat exaratum.

launensis composuisse traditur:tum quiaPannurmia ob partitionem atque distributionem aDecreto
diversara, a forraa compendii

mortem

Catalogum enim
ita desinit in

subjicit
II,

Romanorum

pontificum,qui

Gelasio

ejusdem Decreti abest

ut annos pontificatus hujus omittat qui in praece-

quara longissirae

;

tum quia
;

continet nonnulla quae

dentibuspontificibussingillatim notantur. Id autera

in Decreto frustra requires
in vetustis codicibus

tum etiam quia nuUibi
decretorum, sed Pan-

ex eo evenit quia
scriptus fuit,
nari

ille

catalogus sub eodem Gelasio
II

Summa

cum

anni pontificatus ejusdem sigpontificatum inivit

normia, aut Excerptiones Ivonis inscribitur. Hinc Summa ab Hugone digesta, et memorata a Vincentio

non poterant. Gelasius
1118, et obiit

Ivo anno autem excesserat, ut initio dixiraus, anno 1115 vel Bellovacensi, alia fuit,quaeinjuriatemporura inter1117. lUud ergo exemplum, ex quo Patavinus cocidit. Ne autem Pannormia adjudicetur Ivoni, diffidex descriptus est, Ivonis aetati suppar fuit. Hoc cultatem movebunt quaedam decreta in flne partig autem tum antiquum testimoniam, quo PannorultimaB descripta ex Innocentio II, qui post Ivonem mia Ivoni asseritur, nobis tanti est ut, si de altepontifex fuit. Verum haec difficultas ex vetustis rutro opere dubitandum esset, de Decreto potius Pannormiae codicibus sublata est, in quibus cura D i-quam de Pannormia ambigendum arbitraremur. ea Innocentii II decreta non legantur, eadera in aliquibus exeraplaribus posteriori additamento ac8. Neque idcirco Decretum ab ipso abjudicandura perspiciuntur. cessisse putaraus. Cum enim huic quoque operi eadem Pan7. Ex codicibus autem res dijudicanda videtur. norraiae praefatio in veteribus libris addatur, id ea Decreti codices pauci. Trestantum hactenus nobis de causa factum fuisse credimus, quia antiqui illi innotuerunt, unus exquoprima editio prodiit,alter amanuenseshoc quoque ab Ivone lucubratum acceVictorinus a pluribus laudatus, ad quem secunda perant. Ivo Pannormiam primo scripsisse, et cum editio Parisiensis exacta fuit; tertius Vaticanus 1357, praefatione edidisse videtur. Hinc plura ejusdem
'

mense Januario annilH9;

sseculi XII,

quem

ipsi

vidimus. Hi omnes praefatio-

Pannormiae exemplaria statim conscripta

et

propa-

nem
sive

exhibent; sed Vaticanus sine auctoris nomine hunc titulum praefert Incipit liber extractionum,
:

gata. Postea vero prolixiorem collectionem digessit, sed fortassis ipse non edidit. Hinc sine proprio pro-

excerptarum ecclesiasiicarum rerum partim ex

logo post ejus

mortem

inventa, eidem in rariori-

47
,

D.

IVONIS CARNOTBNSIS EPISCOPI

48

rino

prologus _r bus quffi SLFipua fuerunt, exemplaribus ,_,,.,. DUS, auascripta lu^ proinde in Victo ex Pannormia addilus fuit, qui in antiquissimo exemplo, non in fronte, sed
^

A

437, 438
r>
»

et.

439, de verbo
«r.i

ad verbum transtul.t

in

ro ex

describitur. fine Decreti velut addititius

Decretum Burchardo sumpsit. Alia non pauca et ipse inseruit, uti sunt ex. gr. quoc parto secunda Decreti

vi, c. 433, i?l4 et 435. Pleraaufi vflpart. „, p i^?l 434 ftt 4.35. Pleraqueve-

Praecipuus fons ex quo Ivo canones derivavit, aliquando fuit collectio Isidoriana. Usus est etiam inter cajtera, exemReginonis compilatione, ex qua
9.

describuntur adversus Berengarii errores, et quae part. xvi referuntur ex Jure Romano el exCapitularibus

regum Francorum.

plaria litterarum

formatarum ab eo

relata Iib.

i,

n.

DIVI IVONIS
PROLOGUS
IN

DECRETUM A SE CONCINNATUM, ET PAUTIBUS SEU
DIGESTUM.

LlBIllS

SEPTEM AC DECEM

1 Exccrptiones ecclesiasticarum regularum parex tim ex epistolis Romanorum pontiticum, partiin episcoporum, parGestis conciliorum catholicorum ex tim ex tractatibus orthodoxorum Putrum, parlim instituticnibus catholirorum rcgum, nonnulio la-

B ncm

debitum pervenire inten dat. Lnde dicit beatuB Augustinus de disciplina ecclesiastica tractans • Habe charitatem,et lac quidsacris institutionibus
:

quid
cis,

vis. Si corripis,

corripe
»

oum
Sed

charitate. 8i parin his

parce

cum
in

charilale.
et

adhibenda
cordia,

bore in

unum
illa,

cor()Us

[opus;

adunare curavi

:

ut

08t

summa diligentia,

mundandus ocuIub

qui scripta

cx quibus ista cxcerpta sunt ad

ma-

num habere non poterit, hincsaltem accipiatquod ad commodum causae su» valere perspexerit. A fundamento itaque Chrislianxreligiunis, id est lide in-

puniendo.vel parcendo, Banandisiuor. bis charitassincera subveniat, et nemo ibi venalium medicorum more.quod suum est qucerat et prophe-

quatenuB

choante», eic ea quae ud sacramenta ecciesiabtica, corriaio eaquae ad instruendoa [instituendos, vel qua; ad quaM|ue negolia discugendosmores.sic ea
tiunda vel dclinienda perlinenl, sub geucralibu» lituli» dislincla congeBsimua. ut non sil quasrenti ne-

ticam illam reprehenBionem incurrat Morttficabant untmas tjuu' non moriebantur, et vtvitiiabant antmat
:

qita'

non vtveiant [E:^cti.xni). Sicut enim ratio corporuliB mcdicinic vel depellere murbu», vel curare
;

vulnera Balulcm eorvare, vel augere intendit neo inedicus contrarius eibi videlur eBae, cuui pro quavel
-.'

tt-gritudini», volumen evolvere, sed lantum lilulum ^ lilate vel quanlitate iic-inunc mordei!tia,nunr iiiollienlia ojgrutii generalem hua) (iuiL;«tioni congrueutem nutareet ei et nunc ferrosecal, cui foraento •ubminaapponit; Hubjecta rapitula aiue inlerpululiune Iranscurrure. Tenire non poterat.et e converaio ei nunc tubvenit prajmonere congruum In quo prudentem lectorem fomenlo, queiu ferru Becare nun audebal ita spiiTtHiimus ut, si forte quas iegerit, non ad plenum

-^ti»,

cesse lotuiii

;

intcllexerit, vel aibi invieeui adverHari exiiiliiiiaveril,

rilualc»
sia),

modici, doclureB

vidclicet

»ancta> Kccie-

non slatim rt- prchendat sed nuid aecumlum rom.iiuidaecumluin moderaliunein, quid Hecundum judicium, quid »ecundum niiufncordiam dicatur, diligcnter ullonilut quaj inler BfldiBacntire non wen;
:

ri|,'o-

nec t »e, nec ioter ae diBtentiuDt, cum illicila pruhibenl, nece«»ana jubcut, Bumma nuadent, veoum »ecundum duritiam cordi» ntulia iudulgcnl
:

dclinqucntiuui pru correctiono euruiii, vol caulela

licbat, qui dicebal

:

MistTtiordmm
;

il
:

juth ium lan-

tabo

tibi,

Domine

{Ptal. c;

et alibi

Vnivertx vtx

ia>lerorum »evcru» picniteDlia; lcgc» iiiipuouut vel cuiu Hecuudum dovolioneni duleoliutu ol ruaurgera
;

Domint, misericoniia et verilut (Pial. xxiv). Uabot enimomnisecclcsiaaticadisciplinaprincipaiiterhanc
intenliunom, vel
llcationem Uei,

vulenlium,ct>»»iiltrata Iragilitulovac

'i -j
,

'ant
lul-

indu!
goQt,
(]ui

iiialiiginu

BUperpununl

,

omnom

a;dilicaliuncm ailvor«uH
:

UH luurbi»

Bcientiam Chrisli se erigenlem dcBlruere
fidoi

vel «di-

illicita probibent, a luorle dolerr«Dl

auiovendii providenl et qui »oro
, :
.

veritate, et
;

luorum honcHtate
»i

D

ncce»»ttritt

jubont, Buluteiu cupiunl
Bulutoin
i

qui
"
al-

constaiitem conslruerc

vel

eamdem

conlaminata
lliijui» B-ilili-

aulem r'-!'!,

-Im.I.-iiI
. :

11^,

fueril, pcenilentia- rcmi'diis

emundure.

cutioniH magiatra CBt chantuH, quu' naluti pru&imu-

conBulens, id praecipit uliialicri quudHibiquiBqiie vult ab aliis iiiipondi. Oiiicuni|ue cr^o e.cleBiuHlicuH duclor •cclcHiastieuB rcguluH itu intcrpro-

rum

loctor london» eluquiurum aacrorum, cum dialiQOt* oon»iderabil, quid sit ailmuniliu, quld ait pra)C«|>*
'

unaiii faciem ••»•

hibitiu, i|uid rciiiiaaiu

;

el htt'C n««>

pugiittro.iioc a »cip»i»di»lttrr, oci:
rciiiodiuiii

«ti»

tatur aut moderalur, ul ad

rognum charituliHCuncII-

pro aua moderationo dispenMre. Hod b«e
p<'
r.

la (|uaj docuerit vol expoauerit, reforul, neo peccal,

«ingula quid

nec crrat

;

cum

Buluti

proximurum cunsuleDH, td

niiul, (|uc Biot

....no.w..»,

.,u.i;

..;.

'.

'*•*
-i,

ti

49

DECRETUM.


A

PROLOGUS.

50

quando, vel quibus de causis sint remittenda, paulo latius est distinguenduin. Et prima quidera admonitio poenam non intentat, si quis post eam non eat, sed prsemium sibi
acquiescentibus pollicetur.

prohibilione aliqua nobis dicenda sunt, Prfieceptioncs itaque et prohibitiones, aliae sunt mobiles,
imniobiles.Praeceptiones immobiles sunt,quas quae observatae salutem confelex seterna sanxit Qualia runt non observata\ eamdcra auferunt
aliae
:
; :

Unde Dominus

dicit in

2

Evangelio

nia

qux

Si vis esse perfcclus, vade, vende omhabes, ef da pauperibus, et habebis thesau:

rum
in

in ccelo {Mallh. xix).Ecce lectio ista evangelica

voluntate

cogit,

hominis perfectionem non mina? intentat sicut nec
;

ponens non
illa

sunt Diliges Dominum Deum tuiwi ex toto corde et honora tuo, et proximum tuum sicut feipsum putrem tuum et matrem tuam (Deut. vi Levit. xix et si qua sunt his similia. Mobiles Exod. xx)
:

;

;

;

;

quse spa-

dones laudans.qui secastraverunt propter regnum coelorum,subinfert: Qui potest capere,capiat (ibid.). Attamen cura ad perfectionem volo se quis astrinxerit,vel gradum,quem nullus absque continentiae
virtute ascendere debet, ascenderit,

vero sunt, quas lex aeterna non sanxit, sed posteriorum diligentia ratione utilitatis invenit|non ad

salutem principaliter obtinendam, sed ad eam Quale est illud Apostoli tutius muniendam HcVreticum hominem post primam et secundam cor: :

jam

s't

neces-

reptionem devila

(Tit. iii)

sarium et pcenale, si non teneatur,quod ante hanc ascensionem fueratvoluntarium.Unde et Dominus dicit Nemo mittens manum suam ad aratrum, et
:

^ quium

per se sahiti

non quod eorum colloobesset; sed quod frequenta:

tum ex obliquo quorumdam simplicitatem
institutionibus in

cor-

rumpere posset. Et muita reperies in canonicis

retro aspiciens, aplus est regno Dei {Luc.\x). Poterat

hunc modum.
sunt, quae
.•

Similiter

immo-

enim ante Ascensionem esse inferior, non tamen deterior post Ascensionem vero inferior est, et
;

deterior. Haec de admonitione.

adversus vitia loquuntur qualia sunt Non occides Non macchaet csetera. Hsec sunt illa minima heris {Exod. xx)
biles prohibitiones
; ;
:

Indulgentia vero

meliora non elegit,

(quantum nobis videtur) quia remedium quidem habet, non
si

praecepta, de quibus

Dominus

dicit

:

Quia qui ea

solverit, et sic docuerit, in

regno coelorum minimus

pra3mium

;

sed ab hoc

quis declinaverit, mere:

tur exitiale judicium. Verbi gratia

Scimus, sicut

ab Apostolo didicimus, humano generi propter vitandam fornicationem indultum esse conjugium [l Cor. vii), cujus violator meretur aeternum (eodera Apostolo testante)

erit {Matth. v). Qui vero observaverit, non statim regno Dei dignus erit, quia inchop.ntia sunt haec, non perficientia. Sunt alia interdicta, in quibus
si

interdicta

non

fuissent, nec

supplicium. Dicit enira

:

nec salus periclitaretur. Patrum auctoritas reverenda

mors operaretur, Sed ad hoc ea sanctorum
ita

decrevit,

ut et

prssentibus non obesset, et compescendis majoriFornicatores et adulteros judicabit Deus {Hebr. xiii). Et hic gradus, sicut de adraonitione diximus, nul- C bus malis vel cavendis, charitas sincera provideGlericus post actam de criquale est illud lum cogit, nisi eum qui se ei primitus alligaverit. ret
:

:

Voluntarius
ret.

enim

est,

non necessarius. Alioquin

transgressor esset, quicunque uxorem non duce-

Postquam vero
:

se alligaverit, audiat Aposto-

lum dicentem
solutionem
(/

Alligatns es uxori? noli quaerere

mine damnali [damnabilij pffinitentiam, clericus non tnaneat, vel ad clericatum non accedat.Quod, ut ait beatus Augustinus {Disl. 50, c. ut constituentur), dictum est rigore disciplina?, non desperatione indulgentiae. Alioquin contra claves Ecclesiae disputaretur.de quibus dictum est Qux solverilis ne in terra, soluta erunt et in cMo {Matth. xvi).Sed,
:

Cor.

cum de

nuptiis

Idem quoque Apostolus loqueretur, non dixit, mulier si
vii).
;

nupserit,

praemium meretur
si

sed

tantura

dixit,

non peccat,

quoque si quis aliquem ad quotidiana jejunia invitet, rem quidem remuneratione dignam acquiescenti et perseveranti suadet sed qui non acquieverit, non fit seipso melior sed licet maneat faciente inferior, non fit tamen seipso pejor. Sed si a voto ceciderit
nubat
{tbid.). Ita
;
:

forsitan spe honoris ecclesiastici

animus intumeseverissime

scens

superbe

ageret

poenitentiam,

placuit ut post actam poenitentiara nerao fiat clenon ricus, vel maneat clericus. Quae posteriorum
est

supervacua putanda diligentia

:

qui ubi saluti

nihil detrahebatur, humilitati

aliquid addiderunt.

[exciderit],

fit

seip.so inferior et pejor.Si

vero intra
sed

n quosalustutius muniretur,experti credoaliquorum
fictas poenilentias,per

metas sobrietatis

et

mensae frugalis se cohibuerit,

affectalashonorura potentias.

summorum

praemia

non assequitur

;

si

ad

comessationes et ebrietates prolapsus fuerit, rem reprehensione et confusione dignam fecisse perhibetur.
Isti

itaque duo status, unus superior, alter

votum sunt voluntarii, post votum vero necessarii habent modos et institutiones suas, quae observatae, sicut jam dictum est, aliis remedium, aliis acquirunt prfemium,non observainferior, qui ante
tae

multorum Gogunt enim experimenta morborum. Tale est et illud in EvangeSit sermo vester, est, est, non, non, quod autem lio amplius est, a malo est {Matth. vi), non jurantis, sed jurare cogentis. Non quod raalum sit in contractibus humanis ex necessitate jurare sed quod
multas inveniri raedicinas
:

;

longius

vero aeternum merentur supplicium. In his itaque ante susceptionem est deliberandum, post susceptionem vero perseverandum.

a perjurio, qui nunquam jurat, quam et de ille qui qualicunque occasione jurat. Nam {Psal. cix). Et Domino dicitur Jaravit Dominus
sit
:

Omnis controversix eorum finis est juramentum {Hebr. vi). Et idem Apostolus jurans
Apostolus
ita dicit

dicil

:

His ita breviter praelibatis, de praeceptione et

;

Est veritas

Christi in

me

(/

Cor. xi). Et

51
alibi
:

D.

IVONIS CARNOTSNSIS EPISCOPI

52

Quotidie morior per veslram graliam, fra.' s quibus observatis sa(/ Cor. xv). In his igitur, in in quibus neglectis mors indulu3 acquiritur vel bitata consequitur, nulla est admittenda dispensa-

A

tenorecanonum distriotius judicant,multa pro temporum nece=sitate tolerant, multa pro personarum
populorura vitanda dispensaot. Multa etiam a sanctis Patribus imminuta Scriptuutilitate,vel strage

tio;sedita sunt omnia mandata, vel interdicta servanda, sicut sunt ceterna lege sancita. In his vero quae propter rigorem disciplins, vel muniendam salutera, posteriorum sanxit diligentia, si honesta vel utilis sequatur compensatio, potcst
praecedere auctoritate prsesidentium diligenter deliberala dispensatio.Multa enim talia in evangelica
historia, in Actibus apostoiorum, in Gestis conci-

rarum testiiuoniis comprobantur. Sicut sanctae Romanae Ecclesias sanctus ponlifex Leo neopbytos
ad summum sacerdotium permisil ascendere,quos Paulus publica praedicatione ab eodem ofticio studuit removere (l Tim. iu). Sicul etiam Arianos, postquam conversi lucrunt, legimus in suis ofliciis tuisse susceptos. Inde eliara pretaxatus papa

Leo de stabilitate non mutandorum,

et discrelione

liorum et contigisse iegimus, et postmodum apostolicorum virorum auctoritate roborata cognovimus. Assumamus itaque primum exempium de Evangelio. Dominus quippe mittens discipulos ad
pr£Bdicandum, interdixit eis et peram {Luc. x). Et quia vita Domini Jesu in
plina est
et
et

temperandorum,
boncnsi
:

ita

scribit Hustico episcopo Nar-

quajdam sunt, quse nulla ralione multa sunt quae aut pro ne« cessitate temporum, aut pro consideratione aeta tum oportet temperari iila semper consideratiosacculum
<

Sicut

possunt convelli, ita

:

terris

disci-

morum, instante tempore passionis suac peram reddit et saceulum (Luc. xxii) in seipso primo dans exemplum, quod in hujusmodi traditionibus necessitati temporis sit cedendum. Simi:

ne servata, ut in his quae dubia fuerint, aul obscura, iJ noveriraus sequendum, quod neo prajceptis

evanpelicia conlrariura, neo decretia sanctorum
»
:

Patrum invenialur adversura.

Unde

el

Augusti-

nus in epistola ad Uouifucium

In

hujusinodi

liter

Paulus,

cum

per Corinthios se transiturum

promisisset in Macedoniam {Act. xx),et prsesensiB-

caubia ubi per graves disscnsionura aciasiiras non hujus aut illius hominia esl periculum, sed populorura slra^e» jaceiit,
verilttli, ul

minime profulurum, S mutavit dispositionem euam, non tamen scnteutiam. Undc se
set hoc eis
ita

delrahondum

esl uliquid se-

excusat dicen»
levilate
coijilo

quid

uiui

Cum ergo hoc volutssem, nunsum? aut quod cogito, tecutidum
:

cert»

aubveniat.
:

majoribus malia sunandiB.charitas sm" Idem in eudein advereus hujreliut no» exlra Eccleut
»ttlvi

008

« 8i,

inquiunt, oporlel,

curnem
i).

ut sit

apud me,

ett, et

non

t

[II

Cor,

Biam fuiase pu^niteat,

esse poBBiniuu, quo-

apuJ vos cierici, vcl cUttdi ipiaiupi, p<riuancmu9? Uuc noa lierot, quogebat, qui in venicndu ad eoa, et non veniendu, C niam rovera (quod fttlendura e8l) (leri non debesalulem eorum quaerebat. Unde et in Bequenlibus rel, UI8I paoiB ipbius compassione dicit Ego autem testem Deutn invoco in animam -. <:^... sibi boc dicanl, el iiiullo uiuiiiue mcam,quud parcen.' vubis ultra non vtni Corinthum. priBciBionid jaceul, ul i»lo ant, qui in taiitn luorte Secundum carnem quoque dispueitioncm auhm ee quud«tn vulnere matriBCalholioa) reviviBuant. Cuut mutasse non putabat, quuuiaui qui Becundum

Non enim sententiam suam

ae .nutasse intelli-

inoiio post istmn p<i'nilenliam

~-

:

carnem cogitnt, tunc noD iraplet quod disponit, quando persunis majuribus (lefcrt, aut certe lucriu, aut uppuratibus vincitur. Spirituulie autcm tunc dispositum non implet,quando cunflulliuB aliquid pro Balule eorum quibua prodeBse vult, providct. Peraposlolos ctiani cumrauni sentenlia llieroBolymis couUrmutum
csl, et

enitn praBciBUS
iii

raiuus inBoritur,
:

lit

aliud

vu!-

-

ai:
,

it

recip; ut vival, qui siuo \..a

ruili.

cum

roceptus recipienli cottlue;

vigor conscquilur et fructuB si auteoi non cottlucrit, illoquidoiu areBCil, »od vila arborlB pcr• v- •• eniin el tale in
rit,et

II.

'

•'•

n

per

Puulum

et Huriia-

1

_
:

.

.

.1.:.

j

qui lulu» eut,

'

bum

fralribus per ABiaiii destinatuir., ne

qui»quam

lur

non

tttinen Dullo.Bed vel leviBBiino arburi» vuliflli

ad fidem veniens, circumcisioni lcgis haberetur obnoxiuB lAcl. XV). Ipse eliam ApOBloluij ad Ualataa
Bcribens (Gdlat.
v),

nere. Ita ergu et

euiu ad radicum cat

vpniunl,

-n»
.

iiui

|.

ita

dicit

:

Si ciriumciJiuntnt,
ii).

n tiam

bo:..

ilU» tUfti
in oorlice ttrbori»

Chritlus vobit nthil

prodetil (Calal.
in

Kl idcfu

quiilem ttliquid Ittuquttm

mnlriM.

Paulus

cum

Pelro reatilisset

quud

siiiiulttlioni

faciem (Act. xvi), quoruiudaiiiJiidx'orum co'
;....
,

conlra inlegritatem Boventtli».
„...

Verumlamen qui»
III»

qui

'

r'--

8et,qui circumcisioneiij suluti pulubant eBs..

.,,

,c
,

.

;

oalMMi

sariam, tamen nece^sitati tomporia ccdena, Timothcum Lystriacircumcidit.utBcandttlum Juda-orum
ibi

li.ruiu puic rttmuruDJ, cbantaB coopfril muliaudinem pccctttorum.Do liao ea(l«*m di»peD»ttlionec

commorantium
du 80 tcstutur
ut

devitan-l, uBleii.leii» ttctu
:

quod

alibi

Fuclus sutn Judirtt tanquam
(I

Judxut,
di.Yi88e

Judxoi tucnfacerem

Cor.

u).

Quod

.,

fralrum et Cbi
Buctelalo
i

'>

Kcri»-

inlolligondum eBt,non aHlu meDtiunliB. sed atfcctu coinputifnlis ciii{|iio itu cupif n» «ubvpnire»,
:

Bitt)
I

eunktituluruin
-,

in
'

Bliqoo
.

(«ii
,

P«cf,,.
-!

Ul •»'!

qucmadtnoJum

8ibi

hubvoniri voluisfct,

ei ita utle-

ctuB esset. Multu quuque principos kicclettiarum pro

liiira

idetu

:

Uuaudo

ci-

53

DECRETUM.
exsecrabilis apparet ut vel nullos prortales habeat defensores, per quos possit


A

PEOLOGUS.
episcopos in Hibernia catholicae Ecclesi^'
:

54
« Igitur

omnibus sus,vel non
et

schisraa contingere, non dornaiat severitas diaciplinse. » Infra:« Neque enim potest esse salubris a

veritatem nativitatis Christi quicunque errore Nestorii revertuntur, coram sancta fraternitatis vestrae

a perverso

multis correctio, nisi

cum

ille

corripitur, qui

non

habetsociam, mullitudinem. Gum vcro idem morbus plurimos occupaverit, nihil aliud bonis restat, quam dolor et gemitus ut per illud signum quod Ezechieli sancto revelatur, illaesi evadere ab illorum
vastationemereantur.» Infra:« Reveracum contagio
peccandi multitudinena invaserit,divinae disciplince severamisericordianecessaria est nam consilia separationis et inania sunt et perniciosa,atque sacrilega, quia et

congregatione fateantur, eumdem Nestorium cum omnitius suis sequacibus ac reliquas hacreses analhematizantes. Venerandas quo-

que synodos, quas universalis Ecclesia recipit, se recipere et venerari promittant; et absque ulla
dubitatione sanctitas vestra eos, servatis eis prout dum et priis ordinibus, in suo cretu recipiat
:

mentiseorum disoutitis, atque eos per scientiam veram recta quae tenere debeant docetis et per mansuetudinem nullam eis
per soUicitudinem occulta
contrarietatem vel difficultatem de propriis suis ordinibus facitis, eos ab antiqui hostis ore rapiaCyriWi tis. » Habemus simile quid ex epistola
:

impia superba fiunt

et

plus pertur-

tiam, et mitius vindicare,

quam corrigant animosos autem iniquorura,cum facul- „ malos. Infra Turba missa Maximo diacono Antiocheno « Didici a ditas est populorum promendi sermonem, generali ligendo mihi Paulo monacho, quia recusat pietas objurgatione ferienda est,el maxime si occasionem tua usque hodie comraunionem reverendissimi episatque opportunitatem praebuerit aliquod flagellum Ancopi Joannisamplecti.pro eo quod quidam in desuper Domini,quo eos appareat pro suis meritis adhuc cum Nestorio vel sentiochena Ecclesia male vapulare.» Item ic epistola ad Marcellinum « Sotiant.vel jam senserint quidem,sed forsitan resipueleo audire,in potestate esse judicis mollire sentenquam leges. » Inde Inno- rint. Probet igitur tua modestia utrum aliquando
bant infirmos bonos,
:
:

i'L

'"^9^^

centius Rufo etEusebio et caeteris episcopis Macedonibus : « Nostrae lex est Ecclesiae, venienlibus ab
haereticis, qui

coiligi

nude ac irreverenter cum Nestorio

sentiant,

mnnus irapoaitionem laicam tantum tribuere communionem, nec ex his aliquem in clericatus honorem vel
tamen
illic

baptizati sunt, per

etinvicemcolloquantur,Iicet aliquandocautoriatam habuerintconscientiam; coUigantur autem [nielius,

exiguum subrogare. Pervideat ergo
bactenus
talia transisse, et adverlite
dicitis, necessitas

dilectio vestra

nunc, qiiia in Grxco vuv], nec acta poenitentia super iisinquibus subreptisunt,quamvisconfiteri fortasse revereantur excessum. » Infra:« Ut autem non aesti-

quod utique ut

raemur amare contenlionem, amplectamur episcopi
reverendissimiJoannis communionem, indulgentes

imperavit, in pace jam Ecclesias

negotium non subtinon prassumere. Sed, ut saepe accidit, C ei,et causa dispensationis.ejus vehementius erga se recoiiusvel districtius, sive quoties a populis autaturba peccatur,quiain omnes gnoscentis agatur. Dispensationis enim gratia, sipropter multitudinem non potest vindicari,inultum cut dixi,eget negotium multum.« Ejusdem ad Gensoleat transire.» Idem eisdem:« Sacerdotum summa nadium presbyterum et Archimandritam:«Dispendeliberatio haec fuit, ut quos Bonosus ordinaverat, sationes (l,?.^, c. Dispensaiiones) rerum nonnunne cum eodem remanerent,4. ac fieret non mediocre
constitutas

scandalum, ordinati reciperentur.Vicimus, ut opinor, ambigua. » Jam ergo quod pro remedio ac necessitate temporis statutum est, constat primi tus non fuisse ac fuisse ragulas veteres, quas ab
:

quam cogunt parum
exire, ut

quid a debito

quosdam

foras
ii

majus aliquid
anxiati

lucrifaciant.

Sicut enim

qui

mare navigant tempestate urgente,navique pe-

riclitante,

apostolis,aut ab apostolicis [viris] traditas Ecclesia

Romana custodit, custodiendasque mandat his qui eam audire consueverunt. Sed necessitas temporis
id fieri
sitas

magnopere postulabat. Ergo quod neces-

quaedam exonerant, ut caetera habemus salva permaneant; ita et nos cura non penitus certitusalvandorum omnium negotiorum dinem, despiciraus ex his quaedam, ne cunctorum copatiaraur dispendia.» Et infra « Et hoc scribo
:

remedio reperit, cessante necessitate, debet utique cessare pariter quod urgebat. Quia
pro
alius est ordo legitiraus, alia usurpatio,

j)

quam

ad

gnoscens quod pietas tua tristetur in sanctissimum et Dei cultorem fratrem et comministrum nostrum Proculum episcopum, eo quod admiserit

Sed hoc canones apud Niceam constituti de Novatianis fieri permiserunt {Conc lyic. can. 8). Prius ille canon a Patribus institutus ponendus est,ut possimus advertere, vel quid vel qualiter ab eisdem sensum sit, vel praeceptum. « De his, inquit, qui nominant seipsos Gatharos, id est, mundos, et aliquando veprsesens
fieri

tempus

impellit.

HeliensiumEgumiinum, quem quidem Ecclesiae leinfra: ges Palestinas prcepositum non noverunt.))Et et Deo « Igitur nc retugiat pietas tua sanctissimi
amicissimi Proculi episcopi communionem. Una enim fuit cura mihi et sanctitatis ejus, et dispensationis modus nuUi sapientium displicuit.»Eadem^ moderatione Romani pontifices, qui
discretionis
apostolicis translationes episcoporum,quae districte ante fuerant, et canonicis sanctionibus prohihitae

niunt ad

catholicam Ecclesiam, placuit sanctae et magoae synodo ut, accepta manus impositione, sic maneant in clero. » Simili dispensatione beatu3

majori

Ecclesiffl utilitati

papa Gregorius a Nestoriana

haeresi rever-

runt. Aliietiam

consulentcs fieri permisequosdamepiscopos apraedecessori-

tontes in suis gradibus recipi jubet, ita

scribens ad

personarum bus suis depositos,propterhonestatem

55
et necessitatem

D. IVONIS

CARNOTENSIS EPISCOPI

56
Thraciee.

populorum in suis officiis reconciliaverunt:quorum nomina inferius adnotata reperientur. Quidam quoque Romani pontifices decreverunt, ne filii presbyterorum assumerentur ad non quod personarum acceptio presbyteratum apud Deum aiicujus sit momenti, vel natura, qiiae
;

\

est

in

Platinopolira

Optimus

Agadar-

mia
est.

Phrygioe, in Antiochiam PisidiiE transrnutatus

Sisluanus a Philiopoli Thraciae mutatus est in Troadam. Plurimos ctiam episcopos depositos
a sede apostolica restitutos exempla subjecla doclarant.

omnium
hendi
;

par est genitrix, ab aliquo possit reprefilii

vei

pro iniquitate parentum condem:

nari, dicente

Propheta

Filius

talem palris {Eiech.xvin); et Aposlolo
tificut,

non portabit ittiquiSi D>us jus:

quis est qui condemnet? {Rom. viii). EJt beato Augustino:i<Undecunque nascantur homines.si vitia

Joannes Chrysostomus a duabus synodis orthodoxorum episcoporura fuit dijudicalus, sed iterum fuit restitulus. Marcellus episcopus Anchirae Galalia! depositus fuit, sed postmodura proprium recepit episcopatum. Asdepius dijudicatua est a synodo, Ecclesiam suam postea recepit. Lucianus episcopus Adrianopoliles,damnatus a papa
Julio, recepit Ecclesiam tui

parentum non sequantur, honesti et salvi erunt; » sed ad reprimendam quorumdam presLyterorum
incontinentiam,
vel tutiue

episcopatus. Cyrillus
fuit,

Hierosolymitanus episcopus depositus
reconciliatus
>.

postoa
et

tinentiam. Sed quia ex

muniendam aliorum coniis quasdam personas, non
Dei

est

Ecclesis suae. Simili

modo

tantum

religiosas, sed etiam Ecclesiae

neces

sarias esse cognoverunt, decretum temperaverunt,
et ita genitos,

quorum

conversatio in monasteriis

Polycronium ejusdem Herosolymitan» Ecclesia papa dumnavit, et iterum ipse eum reconciliiivit.lnnocentius papa Photinura damnavit episcopum, sed ipse postea eum in proprium
pontilicein Sixtus
restituil

vel religiosis Ecclesiis

probata

fuerit,

non solum

ad presbyleralum,sed etiam ad suminum sac^rdotium promoveri permiserunt. El ul de nostris temporibua taceamus, sicut legitur in gestis Romanorum ponliiicum, Fclix tertiuB.nalicne Ilomanus, ex patre Felice presbylero fuit a temporibus
Odoacri regis usque ad lempora Theodorici regis.
Itera

a Felice
illius ot

locum Ecclesiae sue. Misenum epiBcopura papa daiunalum, Gelasius papa auccessor
communicavit,
et Ecclesia;
siiec

restituit.

Leontius

dum

essel presbyter, depositus fuit; sed

postea in Antiochia putriarcha exstitit. Gregorius
vero quurtua pupa,
ejua

Theodosium quera
bonoru

Euj,'eoius

unlecessor

presbyterii

privavcrut,

Agapilus natione Romanus, ex patre Gorfuit.

BunctiB Ecclesie

Signino; conaecravit epiBcopuin.

diano presbylcro suramus pontifex

GelasiuB,

nationo Afer,ex palre Vulerio episcopo sedit annus
III,

Ybae quoque epiBCopus dijudicatus (uit,8od fanctu syni)du80unohice8uum illi restituit EccleHiatn.lthotudura vero cpiscopuii. suncto) Suessionis Ecclesiw
a synodo, cui Carulus interfuit rex, condemnatum,
et

menses viii,die3 xviii.Silverius natione Cainpunus,ex patre Ormisdu Itomano episcopo,sodit an-

num

i^raenseB v,die3 xxi, Ueusdedit nalione

Homa- C

nu8 cx patre Stephano subdiacono, sedit annos iii, dies xxiii.Theodorus nationoGr.Tcus.Px putre Thoudoro episcopo, scdit annos vi, raenscs v, dies xxiv. Quiu Tero episcoporum plurimi ex aliis civilatibua
ad alias proptcr necessitutem seu utilitatera lemporum sunt trunsmututi, cx subjcctis iuanifPHtum est. Perigcnos iii Helris est ordinalUH opiscopus;
Bcd (juonium cives ejuB rivitatis cura suBcipere nolucrunt,K<imaiia' civilaliB epiHCupus jussit

Sofrenum Plticcntinum epiBcopum merito roprobuturo, Nicoluub papa anibo» reconciliavit. Sio Johannes papa Vlll Phulium .Neophytum, a |>n|>H Nicolao depositum, Auguutorum inltTvoiitu Itti-.lii,

Leonig, Alexandri, in patriarcbutu CunBtantip:
•n.
_
i

nnpolitano re8tituit,Hrriben8
liuT vorba
: ••

ScripHiHtis iiobis,

luo, ui

apostolira et compuj»Hioni8 vi«cora

.Ioh,

om-

nes qui in Ecclesia

i|uib

apud vos

est ourreplioniel iinanimitati

eum

in-

buB Bubjacent,
btudpiitoB,

reci|)iaiiiU8,

pacique

thronizari in Gorintho melropoii.defuncto

ojiiB epis-

ipsum dominum Phutium arolr

copo

;

eique, dunec advixit, EcclexiaB prrt'luit.lJo8iSeleuciae

puui coiiimufiicuntom nubiH, in

Butumam

t

deum

episcopum Alcxandor Antiochenus tum dignitutom el honorem putriarchatuB re»tituaepiscopus in Thursuin Ciliciee transmutavil. HevoniUB, ne diuliui EccloBia Dui ut ichiHmate el rentius ub Archis IMia?nicia) in Tyrum trannmunturbata pcrmanoat. No« rf tatus esl. JounncB do Gurdulinio, inutalUD e^l in u ,ut JuHtum el I)ou placent' .: a.. Procbonixum, et ei pricsedit EccloBis. Pailadiua ct oppurtunuin tempuH quod diu dcaideraviinu».
' '
' I .

,

ab llelinopoli, iputatus oal in AHponara. Alexander ab alia Iielino[)uli, in ft Adiianopolim niututus est.Gregoriua NazianzeouH prius civitutie Cap-

nos invoniss» gaviki.iuiaimuB apucriaiarioB nofttru*
'

Volli
»«•«/'

...
•*,

,

,

,

padocij]

fuit

epiacupus

,

qun

SaBiina

dicitur;

verit violenlor rektiluere.
ter recipirnuB.
t

doinde a boato Basilio ol uiiorum epJBCuporuin conaenau, in Nazianzo conHtitutuB eat. Midrnug,
priuB
Seba.-itirti

^uod tamen et noilil Et quamvia hue faclendi potevtatem
.

1.

non

'

.

!

EcclcHiie priffuit, el

posteu Antiotttrnia

\oIiiIUUb,

...
'.

obia3 preeaul est constitutuB

mia Asin IranHfortur

in

Theusobiua ab ApaEudoxiupulim, quo) du-

cunbtituliuDibuK

'<.>* Eccleaios aittit|ui(us dataa nulveatM;

Mtt in

dum

Halabriu vucubatur. Polypar[iii9 do nrltc Antn-

priBlontt Mysitt) in

Nicopolim Thrucui- rautului) cA.
litateiu ejuB

Ilicrophilua de Trapezopuli Phrygis. trttQtfmutatua

umoia reducere

57

DECRETUM.
dicit,

— PROLOGUS.
quaecunque sunt contra aposlolorum ponimus
:

58

enim Nicsena secundo capitulo

quoniam

fre- A.

eum
et

iu

manibus principis
Jesu

queiiter sive ex necessitate, sive alio quolibet

modo

per

eum in humeris

transgredicontingithominesecclesiasticoscanones.

quoniam uiji necessitas non est, inconverlibilia maneant sanctorum Patrum decreta. Et sanclissimus papa Leo in eodem spiritu
Et papa Gelasiua
dicit,

mundi {Joan. i).» Item: « Ethocconfirmare vos volumus.ut post mortem Photii fratris nostri, nuUus ex lignitate mundana ad pontificalem honorem ascendat sed ex
Christi agni Dei, qui
lollit

peccata

;

praecepit dicens

:

Ubi necessitas non est,nullo

modo

presbyteris cardinalibus ejusdeni EcclesicE, vel ex

violentur sanctorum

Patrum

statuta.

Ubi vero ne-

diaconibus, aut ex

aiiis

sacerdotibus, qui sub Ec-

cessitas fuerit, ad utilitatem Ecclesiae qui potesta-

clesia Constantinopolitanaconsistunt. »

Item

:

«

Et

tem habet,ea dispenset. Ex necessitate enim fit muContempiari oportet> tatio legis. Et Felix papa
:

quod ubi occurrit necessitas, saepe constitutiones Patrum transgredimur. Et Garthaginensis synodus XXXV capitulodicit Praecipimus ut clerici rursusin Ecclesiam recipiantur, quamvis primum in synodo depositi fuerint. Synodus etiam synodum solvit
:

quoniam nos pro pace Ecclesiae solliciti, Photium fratrem nostrum 6 recipimus, sicut et Adrianus papaThara3ium,nullu3Computetcanonicumusum. Privilegia enim paucorum communem legem non
faciunt. Si quis vero tale

quid

amodo

facere prae-

sumpserit, sine venia erit. » Ita quoque cum e&set antiquis regulis prsfinitum, ut nullus qui esset in

pacem Ecclesiffi. Et Innocentius quintocapitulodicit :QuipromotisuntaBonoso papa
propter unitatem
et

hserelico,recipiantur iterum,ne scandalainEcclesia puUulent. Non solum autem pro haeresi depositis apostolica sedes haec paci ecclesiasticae studens,
adjutorii

extranearum consortium haberet raulierum sed earum tantumquae omnem suspicionem excluderent, beatus papa Gregorius hunc rigorem ita
clero,
:

modificavit clericis Anglorum, ut

si

qui essent ex-

manum

porrexit

:

sed et orthodoxis sacer-

tra sacros ordines constituti, qui se continere non possent, uxores sorlirentur, et stipendia sua foris

dotibuset patriarchis ad
et

eam confugientibus,sicut
miseratione subvenit.
Alexandri-

acciperent, intelligenslevioremessecasum,

si

ruen-

nunc Photio

fecit, usitata

Nostis enim quod

magnum Athanasium
et

num

episcopum,

rosolymitanos, et

Cyriilum, et Polycronium HieJoannem, quae charitas veslra

tes conjugali vinculo exciperentur, quam si vago concubitu interminatee libidinis voragine absorberentur. Sic aliae dispensationes salubri deliberatione

Chrysostomum
tuit. Si igitur

vocat, et

Flavianum,asynodo depopristinum honorem
resti-

admissae, cessante necessitate, debent et ipsae cessare nec est pro lege habendum quod aut utilitas
,

sitos apostolica sedes in

suasit, aut necessitas imperavit.

Unde

legitur in
;

qui a Donatistis et Bonoso ordinati,

et a

liminibus orthodoxae Ecclesiae a synodo plena-

synodo recipiuntur, et in catalogo sacerdotum habentur, ne Ecclesia diminutionem vel divisionem patiatur quanto magis orthodoxae fidei viros, et immaculatae vitae non oportet contemnere, sed ad pristinum honorem revocare ?
ria sequestrali,

ab

alia

*

Leonis ad episcopos Africae epistola beati « Superest, fratres, ut concorditer salubres susciet nihil per contentionemagentes, piatis hortatus
papae
;

sed ad

omne studium

devotionis unanimes divinis
:

;

et apostolicis constitutionibus pareatis

et in nullo

patiamini providentissimacanonum decretaviolari.
Quae enim hactenus certarumremisimus consideratione causarum,antiquis deinceps custodienda sunt regulis, ne quod ad tempus pia lenitate concessi-

Sicut enim apostolica sedes haec, semel
claves

aocipiens

regnumcoelorum,aprimoet magno pontifice Jesu per principem apostolorum Petrum,dicentead

eum
et

:

Tibi dabo claves regni coelorum

;

et

quodcun:

que ligaveris super terram, erit ligatum

et in coelis

quodcunque

solveris super
xviii)
;

terram, erit solutum

et

mus, justa post ultione plectamus.Nec tantum hoc in ecclesiasticis observandum estregulis,sed etiam in ipsis legibus. De venerandis legibus legitur Romanis. Quodcunque imperator perepistolam constituit, vel

in

ckHs {Matth.

habet potestatem universali-

ter ligandi et solvendi,et

secundum Jeremiam,eveli).

lendi et plantandi {Jer.

Et propter hoc

et

nos

ejusdem potestate principis apostolorura Petri utentes.cumomniEcclesianostramandamusvobis,
et

cognoscens decrevit, vel edicto prscepit, lcgem esseconstat.Haesunt,qu8econstitutiones appellantur. Plane ex his quaedam sunt quae personales appellantur, qucE nec ad exemplum trahuntur,

D

quoniam nec hoc princeps
ob merita indulsit, vel
si

vult.

Nam

quod

alicui

sanctissimis fratribusnostrispatriarchisAlcxan-

dri3c,Antiochia3, ct Hierosolymorum.etofflteris epis-

copis, et
clesiae,

omni plenitudini Gonstantinopolitanae Ecsecundum petitionem vestram Photium paet

triarcham fratrem

consacerdolem nostrum nos in communionemrecipere.»Item: « Recipite eumsine
;

excusatione nullus excuset pro synodis contra
peractis,nullus sanctorum praedecessorum
Nicolai et Adriani sententias contra

eum meorum

poenam personam non vel si cui sine hujusmodi plurimas transgreditur. Possemus de rationes, plurima exempla coUigere, sed prudenti lectori, et ei qui novit de paucis plurima intelligejam re, debent praedicta sufficere. Quod tamen monuimus, iterum monemus, ut si quis quod lecui
irrogavit,

exemplum

subvenit,

gerit de sancticnibus
siasticis,

sive dispensationibus eccle-

eum

causetur.

Deipso enim subreptumest illis, nulluscontraeum subscriptiones vestras occasionem schismatis habeat omnia enim ut infecta et irrita facimus, et
:

ad charitatem, quae est plenitudo legis, quandoahqua referat, non errabit,non peccabit; et probabili rationea summorigoredeclinabit.charitas
excusabit
;

si

tamen

nihil

contraEvangelium, nihil

59

D.

IV0NI9 CARNOTENSIS EPISCOPI

60

conlra apostolos usurpaverit.Si quae vero sententiaa de forensibus legibus insertae sunt, quae judicium sanguinis contineant, non ad hoc inserlae sunt, ut
ecclesiasticus judex per eas aliquem
;

A

debeat con-

multandum. Hanc enim rationem Romani pontifices inassertionedecretorum suorum frequenter interponunt. Nam,si boc leges saeculi continent, quanto magis divinae? » Ha;c hactenus. Deinceps
tilatione

deranare sed ut ex eis assertionem canonicorum faciat decretorum. Hinc altendens quanta pcenitenlia puniendum sit facinus iilud vel flagitium,quod
judicant judices s8eculi,morte vel

membrorum mu-

singularum parlium titulos totius volurainis intentionem continentes breviter perstringemus, ut hinc prudens lector advertat, quid ia unaquaque par<.e sibi uecessarium quaerere debeat.

DIVI IVONIS
CARNOTENSIS EPISCOPI

DEGRETI PARS PRIMA
De fide et sacramenlo fidei, id eal baplisrnate, et minislerio baplizandorum et baplizalorum coasignandorum et consignalorum et de observalione singulorum. El quid conferat baplisraa,
;

quid confirmatio.

1 Cap.

1.

— Quxdamin
tcirenlur
et

Scrtpluris

posilci, ul

jussa, ul observareulur : renl. De speculo Auguslini.

sanctis sic esse credercntur ; iiu.rdam sic quxdum prohiLila, ne fie-

B cendam moresque

pertineant,

hoc opui quod
:

in

manua Bumpbi, componere agreasus sum quantum me Deu» adjuvat, omiiia talia de
nit-is libria

ul

cano-

colligam,atque, ut fucile inepici possint,

Quis ignorat in Scripturis sanctis.id ost legitimis,
propheticis, evangelicis et upuatolicia, auctoritalo

canonica preditis, qua^duin sic o»sn posila, ut tantum scirenlur et crcderentur ut esl, quod inprincipio fecit Deus cwlum et /errum (Gt!n. i);et quod, i>»
:

in unum tanquam speculum congerum. Oportuit enim sic ea poni ab auctoribu» Dostri», quemadut pra-cepta narrationibu» muilum po»ita «unt
:

vel di»putationibuB

proprii» ligurulu,

et liguruli»

propria miscerentur,

principio erat verbum
ta

divinu vel

quxcuiique lacbumanu lantutnmudo cognodceuda
[Joan.); et
etst

dum rerum geBtarum ordo respondetur udversi» aul qui docen' aervatur, aut di hunl instruunlur, aul occultorum inventione
;

nurruntur. Ouajdam vero «ic e«8e>ju88a, ut obscrvaronlur, prohibita ne licrent. Ut
:

quudummodu renovautur
fuBtidiunt.

hi qui prcimpla cl uperta

llonora pa;

trem

et

mutrem
\i).

Ephes.

Non mtechaberit [Kxod. xx Horum autcm qua- jubendo et vetando
:

et

:

Quie esse propria divinjt Tnnilatii tenGap. 2. De Trin. terunt calholtct tractatores. August., l.
i

"

Bcripta Bunt, ulia sunt 8acruuit-nlorum veluta niys-

c.i.
(/)c

muilu VetcriB Tesluiiienli populo illi teriis facienda manduta sunt ncque a populo ChriBliano nunc (iunt, sed tuntuiumodo intelligcDda rcquirun:

qua-

consecrat.

dttt.

3,

c.

Umnei

quos.)

Omncii

;

quos lcgere potui, qui ante
nitule,
et

ma

Bcripserunl de Trilibroruin veternm,

quK Deu» e»t,divinorum

tur atquc tractanlur: sicut e»t Sabbutum ad vii«ibilein vucationeni, sicul e»t uzyuia in panuBine fer-

novorum

catholici tractaloreB hoc inlenderunt

genera sacrificiorumciboruiiKiuevctandorum.etneomenix', ct annuiB aolcmnitato», quu» obMcrvant nuncu»(|uu
in

mcnlo, pascha

ovis occisione

;

sic lol

StripturaH docare, quud Pater, el Filiu» el Splritu» HancluB. uniu» eju»deaique|tub«tinlia)

ecundum

irisoparabili oiiualitttlediviiiuni

in«lnuenluDllitem

IdtMxiue nuD

Hiiit

Iret dii,»«'d

unu« Deu». Ouamvis

Juduii

:

et

ilb)

ju»tillculiune8,qua;

nuii

ud opora

justitite

proprie perlinent, sed aliquid Bignilicare

inttlliguntur.Ouis enim Chrihtianu» Beptimo annu

Puler Kilium genucrlt et idco Fillu» oon «il qui FiliuHque t Patre tit genitui, et idro Patcr e«t Pttter non »it qui Filiu« e«t
;

cogitur servum reddere libcrtuli.et
ct coitcra

»1

diHcedere

ille

nec l*ater
Filii

ait

nec Filiu», «ed
Ptttri «t liliu

ti»... ...

nolucrit, ejus uurioulnm subula pcrtundere ad po-

Spirilu» et

eliBin ip«e

cuwquab».

etiam nuno atcm, facicnda 8unt, si fticiciida prsircpta sunt ner facienda, 8i prohibitu, i|uulia «unl illu, qua? dixi
*

hujusmodi

Alia vero

et ad Trinitatis

pertinonB

unitalcm.

Non

Itiuri

;

eaiinlcin
I)

Tnnitatrm natamde
c<i

vtrgine Maria.ot nuti
''•tiii,

;

P.uitid 1'ilalo crucillxain et
rtr-uiifiiP»"', el lo

et tertia di(>

llonora putrcm

i'l

mutrem

;

ct

:

Non mitchabcris. De
nunc.id

Uiu»

..

»e,

Md

lantuni

bia igitur qua; ita sunt pusita in litteri» Hacrl», vel

modu
iii),

lllium.

Nec eamdein Trinitalem deaeendiB««
''

jubcndo,
eat

vcl

vetundo,

vcl binendo.iil etiaiii

in Bpeoie coluinb» «upor Jobu.i

''

temporc Nuvi Tottuuicnti ad Titum piani exor-

aut

die

l'entocu«tea

)"•>>

........ v.u«ui

61

DECRETI PARS

I.

-

DE

FIDE, ETC.

62

Domini sonitu

facto de coelo, quasi ferretur flatus

A

intellectibus, aequis vestigiis inhaerentes; atque iter

vehemens,et linguis divisis velut ignis sedisse super unumquemque eorum 8 sed tantummodo Spiritum

ambulantes regium, profitemur quod ipsum unigenituraDei Verbum, natum ex ipsaPatris essentia, de Deo vero Deus verus ; lumen de lumine, per

sanctum (Ad.
de
cffilo
:

ii).

Tu

es

bttptizatus est a

Nec eamdem meus (Marc. i), Joanne [Mattli. iii), sive
Filius
:

Trinitalem dixisse
sive in

cum

quem omnia

facta sunt, sive in coelis, sive in terra,

monle

salutisnostrae causa descendens ad exinanitionem

quando cum illo erant tres discipuli Et aut quando sonuit vox dicens
iterum
Patris
clarificabo

{Matth. xvii),
clarificavi, et

factus, id est

{Joan.

vocem

fuisse

tantummodo ad Filium factam. Quamvis
xii)
;

sed

Pater et Filius et Spiritus sanctus sicut inseparabiles sunt; ita inseparabiliter operentur. Nam, quo
intellectu homo Deum
capit, qui

ipsum intellectum

suum, quo cum vult capere, nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter, nihil in eo esse in sua natura melius et videat utrum ibi videat uUalineamenta formarum, nitores colorum,
spatiosam granditatem, partium distantiam,molis distentionem, aliquas per locorum intervalla moliones,vel aliquid hujusmodi.Nihil istorum inveniraus certe in eo, quo in natura nostra nihil melius inve-

autem et homo carnem de Virgine sancta suscipiens, eamque propriam faciens nativitatem nostram ex vulva sustinuit homo de muliere procedens, non quod erat abjiciens. Nam licet factus sit in assumtamen servavit quod ptione carnis et sanguinis erat. Deus scilicet natura et veritate persistens. Nec carnem itaque dicimus in naturam Deitatis esse
sese dignatus est inclinare. Natus
;

j.

conversam, nec in substantia carnis ineffabilem Dei Verbi essentiam commutatam. Inconvertibilis enim est incommutabilis, idemque ipse juxtaScripturas jugiter permanens. Visus est autem et parvulus, positus adhuc in cunabulis. Et in sinibus
Genitricis virginisconstitutusuniversamcreaturam

replebat, ut Deus genitori suo indivisus existens.

nimus,

id est in

nostro intellectu, quo sapientiam

Quod divinum Unitum ergo

est

enim, sine quantitate
ullis

et sine

capimus quanto capaces sumus. Quod ergo non invenimus in meliore nostro, non debemuH in illo quaerere quod longe melius est meliore nostro. Ut
sicintelligamusDeum,si possumusquantum possu-

mole cognoscitur, nec
carni

terminis continetur.

mussine qualitate bonum,siue quantitate magnum,
sine indigentia creatorem, sine
situ praesentem,

tiam confitentes, num Jesum Christum, non seorsum ponentes et deterrainantes hominem et Deum, velut invicem sibi dignitatis et auctoritatis unitate conjunctum.

verbum Dei, secundum substanunum adoramus Filium et Domi-

sine habitu

totum, sine mutatione mutabiliafacientem,nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, et nondum potestomni- C qui specialiter de muliere nalus est, sed unum modo invenire quid sit, pie tamen cavet quantum solummodo Christum Dei Patris Verbum cum pro;

omnia continentem, sine loco ubique tempore sempiternum, sine uUa sui

Hoc enim novitas vocis est, et aliud nihil. Nec item Christum specialiter nominantesDeumVerbum quod ex Deo est nec alterum similiter Christum

potes, laliquid de eo scntire

quod non

sit.

Est

tamen

pria carne cognoscimus.

Tunc enim juxta nos un-

sine dubitatione substantia, vel si melius
latur, essentia

hoc appel-

ctus est, quaravis Spiritum ipse dignis contulerit;

quam

Grseci oujtav vocant.
concilii

Cap.

3.

Symbolum Ephesini

ducentorum

episcoporum

non ad mensuram, sicut beatus evangelista Joaniii). Sed nec illud dicimus quod Dei verbum, velut in homine communi, qui de
et

nes asseruit {Joan.

Credimus inunum Deum,Patrem,omnipotentem,

sancta Yirgine natus est,habitaverit,ne

Deum homo
Quamvis

omnium
in

visibilium et invisibilium Conditorem, et

Christus habitatorem possidere credatur.

Filium Dei, natum de Patre, unigenitum, hoc est de substantia Patris Deum ex Deo, lumen ex lumine, Deum
:

unum Dominum Jesum Christum

verum exDeovero, natum, non factum,
Patri, hoc
est,

6[jlo'jj'.ov

enim Verbum habitaverit in nobis et dictum sit in Christo habitare omnera plenitudinem Deiatis cortamen intelligimus Verbum poraliter (Coloss. ii) quod caro factum est, non sicut in sanctis habitare
:

unius

cum
in

Patre substantiae, per
coelo et in terra
:

quem omnia

facta sunt

qui

propter nos homines, et propter noslram salutem
descendit, et incarnatus est et
est, et

D

homo

factus passus
:

talem in ipso habitationem factam definire tentabimus. Sed unitus juxtanaturam, nec in carnem penitus commutatus, talem sibi fecit habitalionem, qualem et anima hominis habere
dicitur; nec

resurgens tertia die, ascendit in coelos inde venturus est judicare vivos et mortuos. Etin Spiri-

creditur ad proprium corpus.

Unus

igitur est Chri-

stus Filius et HBtoinus, non velut conjunctionem

tum sanctum. Eos autem
quando non
ett

erat; et

tempus anlequam nasceretur non erat;
qui dicunt, erat
est,

quia ex nuUis existentibus factus

aut ex alia
-upE-tov,

substantia vel essentia esse dicunt, aut
,

quamlibet in unit^em, dignitatis et auctoritatis hominis habens ad Deum. Non enim potest unire naturas sola dignitatis aequalitas. Denique Petrus et Joannes aequalis sunt ad alterutrum dignitatis,
propter

seu commutabilem Dei hoc est convertibilem Filium anathematizat catholicaetapostolicaEccle" sia. Sequentes itaque omnium per omnia sanctorum
:

quod

et apostoli et sancti,

dicipuli

esse

Patrum confessiones, quas loquente

in eis sancto

monstrantur. Verumtamen uterque non unus est. Nec juxta collationem vel connexionem, modum conjunctionis advertimus. Hoc enim ad unitatem

Spiritu protulerunt,etintentioni, quae est in

eorum

non

sufficit

naturalem, nec secundum participatio-

63
niseffectum
:

D. IVONIS
sicut

CARNOTENSIS EPISCOPI
A.

64

nosetiam adhffirentesDeo^unus
Cor.
vi),

Jesu Christi et resurrectionem ejus, et in coelos

imo potius cum eo spiritus sumus (/ conjunctionis nomem evitamus, tanquam non existens idoneum quod signilicet unitatis arcanum.
Sed neque
dividaraus
in

ascensionem pariler confitentes, incruentam celebramus in ecclesiis sacrificii servitutem. Sic etiam
ad mysticas benedicliones accediraus, et sanctificamurparticipes sancli corporis et pretiosi sanguinis Christi omnium nostrorum redemptoris effecli;non

Deum

aut

Dominum

Chrisli,

verbum
et

Dei Patris asserimus,ne iterum manifestius in duos

unumChristum

Filiura et

Dominum,

utcommunem carnem
ut viri sanctificati
et

percipientes,quod absitl nec

crimen sacrilegii decidamus, Deum illi seipsum facientes et Dominum.Unitus quippe sicut superius diximus, Deus verbum carni secundum subsistentiam,Deusquidem estomnium et dominator univerBitatis
:

dignitatis unitatem, aut sicut

Verbo conjuncti secundum divinam possidentis
ipsius

habitationem

;

sed vere vivilicatricem, et

verbi propriam factam. Via

enim naturaliter ut

verumtamen nec servus
est, vel

est sibi ipse nec do-

impium hoc sendicat ad nos Amen, avien dico vobis, nisi mandutire vel dicere. Quamvis enim Deum suum Patrem carerttis camem Filii hominis, et biberitis ejus sandixerit,cum Deus sit etiam ipse naturam et de illius e88entia,tamen nullatenusignoramusquod manens p gt/mem (Jortnn. vi) ; non tamen eam ut hominis unius ex nobis existimare debemus. Quomodo enim Deu9 homo quoquefactus sit,qui sub Deo juxtadebijuxtanaturam suam vivificatrix esse caro hominis tam legem naturae humanitatis existerel. Ipse vero sibi 9 quomodo vel Deus poterit esse, vel Dominus? polerit ? Sed ut vere propriam ejus factam, qui
ininus;quia ineptum
potius
:

Deus existens, quia proprie carni unitus est, vivifi. catricem eam esse professus est. Et ideo quamvis

Ergo sicut homo quantuin decenler exinanilioiiis mensursB congruit, sub Deo se nobiscum esse asseruit. Iloc etiam modo sub lege factus est quamvia ipse promulgaverit legem, et legislator ut Deus
exslileril.

propler nos Filius hominis est factus el vocalus .Eas autem voces, quas Salvator noster in Evangeliis
protulit

non

in

duabua

subsistenliis, aul personia

Cavemus de Chrigto dicere l'ropler assumentem vcneror assumplura, et propler inviaibilem adoro visibilem. Horrendum vero super hoc
:

ouinino patimur. Non esl enim duplex, unus Chriatui* ct solus,quamvi8 ex duabus diversisque rebus

ad unitatem cognuscitur iadividuam

convenisee.

etiam illud dicere

:

Is qui

suaccptus cst cuin eo qui

susccpitconnuncupalur Dcus. Qui enim hoc dicit, dividit iterum in duos Cbristos eum qui unus est,

bominem aoorsum

in parte, et

Deum

eimiliter in

Sicut homu quoque ex anima conatans et corpore, nua duplex polius, scd unus cst cx utroque.Humanad ergo et divinas insuper voces ab uno Cbristo diclasanimadverlentes, recto aenlimuB. Cum enim haDC duo diguissime loquilur do Beipso. Qui nu; videt,

Ego et l'aPatrem [Joan. xiv^- et secundum quain non alter cuin altcro cuadoratur, ^ ttr unum sumus [Joan. x) diviuam ejuB iulelligimusinefTabilemquenttturam^secundum (luumunuoQ aul connuncupalurDeu8,sed unus intclligiturCbriest cum P^tre duo, propter unam, eamdetnque sub* stus Jeaus Filiua Dei unigenitus, una servitute cuni atanlium, iiiiu^'0 ot chuructor «plrndorquo eJnB glopropriacarnc venerandua. (ionlitemur etiam quod
partcconslilueiis.Kvidenterenim dcnegat unitalem.

vidd

el

:

:

idcm ipsequiex Dcu
tua Deus, licctjuxla

1'atre

natua ust,Filiu9 uoigcni-

rioj

exiatcns. Curn vcrohumanit- naturx-

mensuram
:

passionis exsliterit,

naturum suam cxpcrs omnis pro nobis tamcn aecundum
sit.

quxritis occidere

Scripturas carno pusaua
corporc, proprice curuis

Kt erat

in

crucilixo
so refe-

impaditibililer
iJei

ail

rens paasionos. Graliu cnim
vil

pru omnibut ^UAieLcorpus,
et

mortem (Uebr.

ii),

Iradena proprium
vita ait

Sunc mt Judaios alloi(uitur hominem, qui verilatem vobit locu» ilem non minus eum qui io tus sum (Joan. viii) siniilitudiuciii et a-(|ualitatom Patris «t.Deuni verum etiam in monHuria bumanitalis ejus agnosci» mu8. Si enim necessario oreditur, quod nalurt
nullatus ignorans,
:

quautvia nuturuliter ipee

resurrectlo

mortuorum Nam
culcarut, uc

ut inortem ineffabili potcntia pro-

prius in auu curiie pnmojenitus
i)

ex

Deus existens factu« sit ctro, imu polius huwo anl* matus anima rattunuli qus cauaa ont, ut tn pJus vocibuB quilibet erubo8cat, si eus homino dignas
:

mortuis [Coloss.
(/ Cor. XV),

fieret,

et

prtmiti:e dormtenttum

olTutua cbt ?

Quod
'

si

ermonos
'

hoinioi congrueotai

viamque facerel humana- naluraj ad incorruptionis recursum gralia Dei, bicuI Hupradictum ost, pro omnibus gustavit mortem, ot tcrlia
:

D

abjicil, )uxla
vo;
(III

nos hominen

(leri

--T
< .

quid eo»Kil?Cum (•inom spontaneam
'

'

"

die reaurgena exapoliavit inrernum.Idoircoquamvis

gnosexinauiliune sormones

etTugerel
•'

ob caunAiii diP UDi iKitur
r-'

dicatur quod per

hominem
;

facla sit resurreclio

mor-

personaouncla eJuM
hypoi*taii seu
'

in K^

ascribimus, unl
••

tuorum, tumen intelligimus hominein luclum Verbuiu (juuil o.x Deo est ol per ipsuut mortis imperium fuiaee dealruclum. Vcniol aulem tompuribus prffitinitis, sicut ent unus Kilius, et DumiouM in
gloriu I'utri8, ut judicet orborn tcrruruiii in iiijuitate (R<(i/. iLV), sicut bcriptura toalutur.
rio iKitur et

•irnatl,

quia unuj oat

/'

m

.

>

viiO,

ut Hrriptum est Appelktuin vero ab Apostolu
tifieem conlenionit nottrg (llebr. iijlanquaiQ
licunteiit

sarn
<.

Dfo

'

el

Patri

lldei

i

Noct>ssane-

qua; a nubis ipsia per ipauiu
ler olTerlur
:

b

i

-.
I*
i

hoc adjicimus. Annuntiantes enirn
unigeniti
Kilii

iterum

eum

dicimus, qui ei

cundum carnom mortom

Dei, id est

cundum naturam

Filius est unigeoilu», o>

65

DECRETI PARS
sacerdotii
est

I.

— DE

FIDB, BTC.

66

enim mediator Dei et homi' num (/ Tim. ii), et reconciliator ad pacem, semetipsum Deo et Patri p?'0 nobis offerens in odorem Sacrificium suavitatis {Ephes. v). Ideoque dicebat noluisti, holocausta pro peccato non ei oblationem tibi placuerunt, corpus autem perfecisti mihi. Tunc
:

praetereum alteri, deputamus. Factus

noraen

et

officium

A juxta

subsistentiam sibimet uniens huraanam naturam, nativitatem sustinuerit ex ipsa vulva corporea. Non quod eguerit necessario ea propter suam naluram nativitate quae est in extremis sjeculi facta

temporibus,sed ut ipsas benodiciret subs:

tum

dixi. Ecce venio. In

capite libri scriptum esl de me,

ct dum Deumcarni unimulieredidisset,illaquae adversusomne genus humanum maledictio fuerat prolata desineret, nec

lantise nostra?primitias

Deus voluntalem tuam (Psal. xxxix). Obtulit enim proprium corpus non pro se, sed pro nobis, in odorem suavilatis. Nam qua pro se oblaut faciam

jam morti

quo dictum

nostra corpora destinaret. lUud quoque est In tristitia paries filios {Gen. iii),
:

ipse dissolvens,

verum
:

esse monstraret

quod pro-

tione vel sacrificio

indigeret, ab
:

omni peccato

li-

phetae voce praedixerat
ria

Absorpta
:

ber ut Deus existens
et

Quod
v),

si

omnes peccaverunt

vii). Propter hanc enim causam dicimus eum dispensatorie, et ipsis peccatis aegrotavit humana natura, ipse vero non n benedixisse tunc nuptiis, cum in Cana Galileoe cum sanctis vocatus apostolis adesse dignatus est(/oa?i. ita ideoque nos gloria ejus eguimus cur erit ul ii). Haec sapere sumus edocti a sanctis tra jam dubium quod Agnus verus pro nobis sit apostolis et immolatus? Qui dicit autem, quia seipsum tam pro evangelistis, el ab omni Scriptura divinitus inspirata {II Tim.iu), nec non et a beatis Patrum confesse quam pro nobis obtulerit {Isai. lui), nullatenus

egent gratia

Dei

{Rom.

secundum hoc quod

{I Cor. xv). Et iterum tacrymam. ab omni facie {Apoc.

mors in vicloAbstulit Deus omnem
est

sumus ad
:

mutabilitalis excessum proniores efTecti,

:

impietatis crimea effugiet,
deliquerit, nec

cum
;

nihil prorsus iste

ullum

fecerit

Qua

igitur eguerat

oblatione

omnino peccatum. nuUo suo exstante

sionibus veritate subnixis.IIis omnibus etiam religionem tuam concordare, et prajter aliquem do-

lum consentire jam
tuae
trae

facinore, pro

quo

si esset,

satis

admodum

convedicit

convenit. Quae vero religioni anathematizare necesse est, huic epistolBe nos.

nienter
llle

ofierret.

De

spiritu

quoque cum
non
velut

subjectasunt.

me

clarificabit {Joan. xvi),

hoc rectissime senalte-

tientes,

unum Ghristum
;

et filium,

egeutem gloria, confitemur a Spiritu sancto gloriam consecutum quiaSpiritus ejus nec melior,
rius

I. Si quis non confitetur Deum esse veraciter Eramanuel.etpropter hoc ipsam Dei Genitricem sanctam virginem (peperit enim secundum carnem, carnem factum Dei Verbum, secundum quod scrip-

tum est: Et Verbum caro factum est (Joan. i) anathema sit. p proprii Spiritusutebatur.ab ipsoglorificari dicitur, II. Si quis non cojfitetur carni, secundum subsquod virtus sua vel disciplina quaelibet unumquemlantiam unitum Dei Patris Verbum, unum quoque que clarificet. Quamvis enim in sua sit substantia esse Christum cum propria carne, et eumdem ipSpiritus ejus, et intelligatur in persona proprietas sumsine dubio Deum simul et hominem, anathejusta id quod Spiritus est, et non Filius, attamen ma sit. 10 alienus non est ab illo. Nam Spiritus appellaIII. Si quis in uno Christo dividit subsistentias
nee superior ipso
ciens, ad
est. Sed quia humana opera fademonstrationem suae Deitatis virtute

tus est veritatis {Joan. xiv), et veritas Christus est.

post

unitionem,

sola

societate
est,

contingens

ea,

ab isto similiter, sicut ex Deo Patre procedit. Denique hic ipse Spirilus etiam per sanctorum manus apostolorum miracula gioriosa perfiet

Unde

qusesecundum dignitatem

vel

etiam auctori-

tatem aut potestatem, et non magis conventu, quiper unitatem factusestnaturalem,anathema sit.
IV. Si quis in

ciens,

Dominum

glorificavit

Jesum Christum,postcreditus est Christus
virtutes

quam

ascenditin ccElum.

Nam
:

dividat eas voces, quse

natura Deus existens, per
officiens.

suum Spiritum
De meo

duabus personis vel subsistentiis tam in Evangelicis, quara

Ideoque dicebat

accipiet, et

an-

nuntiabit vobis {Joan. xvi). Nequaquaiu vero participalione alterius,idemSpiritus sapiens aut potens
dicitur, quia per

D

Apostolicis litteris continentur; vel etiam eas, quje de Christo a sanctis dicuntur,vel ab ipso Christo de seipso et aliquas quidem ex his tanquam homini,
:

qui

praeter Dei

Verbum
;

specialiter

intelligatur,

omnia perfectus

est,et

nuUo proripsa re

sus indigens bono.
tiae,

Nam

paternae virtutis et sapien:

applicandas crediderit aliquas vero tanquam Deo dignas soli Verbo Dei Patris deputaverit, ana;

id est Filii, Spiritus creditur

et ideo

thema

sit.

tur

subsistentia virtus et sapientia comprobatur.IgiquiaDeum carni unitum juxta subsistentiam sancta virgo corporaliter peperit, idcirco eam Dei
et

V. Si
eeocfopov

quis
id

audet
est,

Christum hominem Deiferum, ei non potius Deum
dicere

esse veraciter dixerit,

Genitricem esse profitemur.Nonquod Verbi natura existendi principium de carne sortita sit Erat enim in principio Verbum, et rerbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum {Joan. i), et ipse est
:

tanquam unicum Filium per naturam, secundum quod Verbum caro factum est,
et participavil

nobis similiter carne et sanguine,
vel

anathema
Patris
fitetur

sit.

VI. Si quis

Deum
et et

Dominum

esse Christi Dei

conditorsaeculorura, Patri cofeteruus, et universitatis

Verbum,

creator.

Sed

quod,

ut superius diximus,

Deum

non magis eumdem ipsura conhominem simul, propterea quod

._

D. IVONIS
est

CARNOTENSIS EPISCOPI

68

\Wbumcaro factum
'^
*
'

secundum

Scripluras, ana-

A

Vn^ Si

quis

tamquam hominem Jesum, operante
adjulum,
el

Spiritum sanctum, id est sanctam Trinitatem, esse solamnaturahttr verum Deum Dominum quia cum tres deos nobis colere non liceat,
Filium
et
;

Deo Verbo

dicit

unigeniti dignitatem,
existenti,
tribuit,

nisi

unum solum verum Deum tamen
:

sicut Pater
:

tanauam alteri prster ipsura . „ ,, anatnema sit.
Vlll
Si quis

verus Deus dicitur.testante Apostolo, qui a.t Conversi estisatlDettm a simulacris, servireDeovwo, et

coadorari

cum

audet dioere assumptura hominem Deo Verbo oportere,et connuncupari
(adjectio

vero, et exspectare

Fittum

e)us de c(£lis,
;

j

i-

quem

susci-

Deumtanquaraalterumcumaltero,

unius syllabaj con, hoc cogit mtelligi) et una reverenlia vcneralur Kmmanuelem.unamque juxta quod Verbum ei glorificicationem dependit,
caro factum
IX. Si
sit,

enim non magis

ita quoque Filium tavit a morluis Jesum (/ Thess.i) verumDeum Joannes commendatapostolus.dicens;

anathcma
a

sit.

quis unura

Dominum Jesum Christum
Spirilu

Scimus quia Ftlius Dei venit et dedit nobis inlellectum ut corjnosamius venim Deum (IJoan. v) et scimusin vero Fiiioejus Jesu Chrislo, hic est verus Deus, et vita a.terna. Qui utique quoniam verus Deus est. etiam veritas est, sicut ipse noa edocel,
:

glorificatum dicit
aliena
virtule,

sancto, tanquara ab
et

dicens

qua per eum uteretur,

ab eo
et

g

acceperit efliclciam contra immundos per eum implesse divina signa, et non magis prospiritus,

£yo sum via, veritas et vila (Joan. xiy). Da Spiritu quoque sancto Joannes aposlolus ait 0«»a Sjjintus est veritas (ibid). Et ulique non potest natu: :

prium ejus ease Spiritum

dicit, sicut et
sit.

Patrem.per

verus Deus non esse^qui veritas est. Quem etiam Deum Paulus apostolus conUtetur, dicens
raliter

:

quem

signa operatuB est, analhema

Membra
vobts

vestra

X. Pontificem et apostolumconresaionis nostra factum esse Christum [F.phes. v), divina Scriptura

est,

tcmplum sunt Spiritut sancti, qui tn quem hahetis a Deo, et non rstisvestri.
;

Empti enim cHts pretto magno

glortlicate ct portatt

commemorat.

Ubtulil

enim semetipsum pro

nobit

Deum incorpore

veslro
6.

(/

Cor. vi).

Deo Patri in odorem suavitalis. Si quis ergo pontificem et apostolum nostrum aliumdixerit esse fuc-

Cap.

— Semjiiterntu.
sine iuilio
:

tum,pra;tcrquum ipsum

Deum

Dei

Verbum.quando
al-

FirmiBsimc teno, et nullutenuodubites Patrem et Filium et Spiritum sanctum, id eat sunctam Trini*
tatcm

fadum

est caro,G\.

eecundum nos homo.bed quasi

unum verum Deum

Bempifernum

terum prajteripsumspecialitcrhominemexmuliere; et ai quis dicil,quia propter se obtulit beipsum in
oblationera.etnonmugispronobifcsolisinonenimindignitoblutionequipecculuuinescivil.unathcraasit.
XI. Si quis
tricein esse.tanfjuam

gggo^ propter

quod scriptum est In principio erat Verbum, et Deut erat Verbtim. Iloc erat in princtfri0 „^,„,/ Deum (Jt>an. i.) Hffcdenuo Bempitcrnitas intlp9almo,ubi dicilunOdiw aulem rex notler „„/^ t:ecula iPtal. lxxiii). Et alio loco Semi>ttema quoqueejus virtus el divinitat (Rom. i).
nr.utur in
:

non conUletur carnem Domini propriam ipsiua Verbi Dei Paalterius
cujuspiHiii, prajter

vivillca-

^

trid.sed quasi

ipsum,
secunet

Cap. 7.

Incotnmutabilit

conjuncti eidem

secundum

dignitate-n.aut

Kirmiasirao

ten«», et

nullutenuB dubilea Banctam
esse.

dum

quod solam divinam habitationem habuerit,

Trinitalem, solum verum Deum;»iout a?terDum,itl

non potius.ut diximus.vivificatricem e8»e,quiafacta est propria Verbo Uei.cui orania vivilicare poaaibile
cst,

Bolum naturaliter incoramulabilem
stim {Fjiotl. iii.)lluic in

Hoe

tfnifll

giRnilicat, curn dicit lainulit suo Moysi^/ij^o tum qvt

anathema

bit.

XII. Si

quis non

confitctur Dei Verbura carne

pasBum

osse, et carne crucifixum,et mortero carne

psalmo dicilur:in ;>rin.i/'ic>, Domine.terramlundatti.eioperainanuumtuarumtunt cirli,ipti peribunt, tu autrm permanst et omnia ttetU
vemimentum veleraicenl.F.t uruloiiertoriuM mulabii tu autem idem ipti M (Ptat, ri\ eos.et mutabuntur
;

gustasBO.Iuctumque primogcnitum cx raorlui», «ecundum quod cst etvita et vivificator,ul Dcus.auu-

thama
Cap.
4.

sit.

j^^^ y
in IViro Ue fide ad Petrum Dtaconuin. Unus Ueus.

_

(^,,,,,,^,,,

creator.

— Auguslinut

Firmiaflime tPnP, el nullatcnus dubllea •anclam

Firmissime tcne.ct nullalenus dubiti», I*alrem et Filium el Spiriluiu Hunctum,un»m esae naturuliter

D

Trinitat.iiu
^.j^jj^jj.^^

solum vprumDcum.rerum omnlum eiM De quo in ^^ i^^jgj,^l,jyj^j Creatorem.
:

jjaaltuia dicitur

//fu/ui. «MyuJ

Deui Jacob adjulor

Deum.in cujua nomine
sil

buptiiuti

«umu»

:

cum

cnim aliud nomen
ritUBSunctus
:

Pater, uliu.l Filiu« aliud Spi-

^y^, ,^^, ^j^^ ,„ Oamiiio De> ipttut, qul fecii ^^ ifrram, marc, el omnla quas in eit sunt
,.,l,„).

artum
{Pfl.
-

hoc est ulique unuiu natura- nomcn
dicitur Deu8,qui dicit iu

De

,,u..

Pliam Aposlnlut diclt

:

(M.
;

'^

rx
a

horum trium quod
:

Ueu-

,^,^^ ^^ per

iptum

et in xpso sunt «rnMia.

teronomio yidete, vtdete, quoniamego tum Ueut, et do quo el nun esl ulius pnler me [Uent. .\xxii) II dicitur Audt Itraci, Dommui Ueus tuui Dtui
;
:
:

,„

,^^,„ ,rculorum (Hom. xi). ,>^p ^ yy^| perionm.
^,,.,
,.

^^ nullal.
i,

'

bilei Pair »,oi

unut

est (Ueut.
tlli

m/,

ot

:

Uominum Ueum tuum

ado-

,',,

|.',ii,

,

i

,,,,,.

.

^

.n«.^nalur«in,
u

rabit, et

loliierviei [Matth. i\).

tre«'vcre.
dlxil
:

Cap.

5.

Domintu.

Firmiflflime tenc, etnullatenuv dubit'j4

Palr^m

et

^«iarui

ewe, qul llic eit Filtutmeutdxlectut, in ^uo miki com» (IfdiM. xvii) ot Fillum «olam 0M«, iup«r
;

69

DKCRETI PARS
illa

I.

— DE

FIDE, ETC.

70

quem

vox solius Patris sonuit, quando in Jorbaptizatus est, et hunc

X

dane seoundum hominem

esse unigenitum, qui carnem solus accepit,et Spiritum sanctum Patris et Filii, solum esse qui in specie columbaB super Christum baptizatum, el ascendentem de aqua, descendit (Matth. iii) et
:

quoque sancto legimus Quia Spiritus Domini replevit orbem terrarum {Sap. i). Et David propheta dicit 12 Quo ibo a Spiritu
viter{Sap. viii).De Spiritu
:

(uo, et quo a facie lua

fugiam

?

Si asrendero in coe-

lum,

tu

illic

es

;

et

.ti

descendero in infernum, ades

{Psal. cxxxi).

fideles in

post resurrectionem Christi quinquagesimo uno loco positos,in linguarum ignearum
die
i).

Cap. 13.

— Solus Filius incamatus.

visione adveniens replevit (Act.

Illam vero vo;

cem, quam solus locutus est Deus Pater et illara carnem, qua solus homo factus est, unigenitus Deus et illam columbam, in cujus specie Spiritus sanctus super Christum descendit illasque linguas igneas, in quarum visione fideles uno looo
; ;

Firmissime tene, et nullatenus dubites unam ex Trinitate personam, id est Deum Filium, qui de naLura Dei Patris solus natus est; et unius ejus-

demque

naturas

cum

Patre

est,

ipsum

in Spiritu,

in plenitudine

temporls secundum susceptionera
iv)
:

formae servilis {Gal.

voluntarie,
;

in

virgine

conceptura

;

et

de virgine natum

Verbum

carnera

constitutos replevit, opera esse totius Trinitatis,
id est,

factum

;

ipsumque
;

esse, qui essentialitcr natus est

unius Dei, qui

fecit

omnia

in

coeJis et in t>

terra, visibilia et invisibilia.

amborum. Firmissirae tene, et nullatenus dubites solum Deum Fiiium, id est unam ex Trinitate personam, solius Dei Patris esse Filium Spiritum vero sanctum ipsum quoque unam ex Trinitate personam, non soCap. 10.
Spiritus
lius

— Filius solius Patris,

de Patre, et essentialiter conceptus natusque est de Virgine ipsumque unum esse,et unius naturae

cum

Patre, et
:

unius naturse
Ante saecula

cum

Virgine, qui ait
et

de Deo Patre

fundavit me,

ante

omnes

colles genuit
:

me

[Prov. vm).

De quo etiam

dixit Apostolus
ris, rnisit

Quia cum venil plenitudo tempoDeus Filium suum, natum ex muliere, fa-

Patris, sed simul et Patris et Filii esse Spiritum. Ostendens enim Deus Filium solum esse de Patre genitum, ait Sic enim Deus dilexit mundum,
:

ctum sub

lege {Galat. iv).

Cap. 14.

Verus Deus, verus homo.

Firraissime tene, et nuUatenus dubites

Jesum

ut Filium

post

:

suum unigeniium daret (Joan.m) Qui autem non credit, jam judicatus

;

et

paulo
quia

est,

non credit in nomine unigeniti Filii Dei (ibid.). Spiritum vero sanctum et Patris etFilii esse Spiritum Apostolus docet, qui ait Vos autem non estis in carne, sed in spiritu, si tamen Spiritus Dei habitat
:

Christum Filium Dei sicut de Deo Patre, plenura perfectumque Dominum ;sic de Maria Virgine,plenum perfectumque hominem genitum, id est Ver-

bum Dominum,habentera scilicet sine peccato veram nostri generis carnem,et animara rationabilem. Quod ipse Dei Filius evidenter ostendit, dicens de
:

invobis (ftow. viii). Et sequitur 5z quis autem^ carne sua Palpate, et videte, quia spiritus ca7'nem spiritum Christi non habel, hic non est ejus (ibid.). etossa non habet, sicut me videtis habere {Luc.xxiv). Cap. 11. Semper procedens ab utroque. Aniraam quoque se habere, his verbis ostendit
:

:

Firmissirae tene, et nullatenus dubites eumdem Spiritum sanctum qui Patris et Filii unus Spiritus
est,

Propterea

me

Pater

diligit,

quia ego pono

animam
dicit

meam,

et

iterum
se

sumam eam
sum
et

{Joan. x). Intellectum

de Patre et Filio procedere. Dicit enim Filius:

quoque animae
Discite a

habere ostendit in eo quod
dicit

venerit Spiritus veritatis, qui a Patre procedit {Joan. \v),ubi suum Spiritum esse docuit,quia ipse
est veritas.

Cum

me

quia mitis

humitis corde {Malth.
:

xi).Et de ipso
telliget

Deus per prophetam
et
{Isai. u\).

Ecce in-

De

Filio

quoque procedere Spiritum
:

puer meus,

exaltabitur, et elevabitur, et

sanctum,prophetica atque apostolica nobis doctrina commendat. Isaias enim dicit de Filio Percutiet
terram virga oris sui.
terficiet
et

sublimis erit valde

Nam

et

beatus Petrus

secundum

sancti David prophetiam in Christo car-

Spiritu labiorum

suorum

in-

nem atqueaniraam
beatus Petrus
ret
ait
:

confitetur.Deipsoenim loquens
Propheia igitur
illi

impium

(Isai. xi).

De quo

et

Apostolus

ait

cum

esset, et sci-

Quem

interficiet

Dominus

Thess. n).

Quem

Jesus spiritu oris sui (II etiam ipse unigenitus Dei Filius

quia jurejurando jurasset

Deus,

de fructu

spiritum oris sui esse significans,post resurrectioinsufflans in ii3cipu\o3,a.ii: AccipiteSpiritum sanctum {Joan. xx). De ore vero Domini Jesu
ait Joannes in Apocalypsi Quia gladius ulraque parte acutus {Apoc.i) procedebat. Ipse vero Spiritus oris ejus,ipse est gladius qui de ore ejus procedit.
:

nem suam

D

lumbi ejus sedere super sedem ejus (Act. n), providens locutus est de resurrectione Ghristi, quia ne-

que derelicta est anima ejus in inferno,neque caro ejus vidit corruptionem [Psal. xv).
Cap. 15,

Unum Yerbum

feeit

omnia tempora,dedit
lege.

legem factus sub

Cap. 12.

— Deus immensus virtute non mole.

Firmissime tene,et nullatenus dubites Trinitatem
esse,virtute non mole.etomnem creaturam spiritualem atque corporalem virtute ejus et praesentia contineri.Dicit enim Deus Pater:

Firmissime tene.et nullatenus dubites unum atque ipsum esse Deum verum Verbum, qui cura Patre Deo et Spiritu sancto Deo fecit orania tem-

Deum.iramensum

monte Sina legem dedit Moysi ordinatam per angelos (Exod. xx), et ipsum Verbum Deum carnem factura, qui venieute plenitudine
pora,et in

Coelum et terram ego impleo {Jer.xxm). Dicitur ergo de sapientia Dei, qui Filius ejus est Quia attingit a fine usque ad (inem fortiter, et disponit omnia
:

temporis missus a Patre et Spiritu sancto, solus factus est ex muliere quam fecit, solus factus est

sua-

sub lege

quam

dedit {Galat.

iv).

71

D.

IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI

72

Cap. 16.

Unus inconfusus

et inseparahilis.

A

nis,

quem

pro nobis

idem

Deiis

effudit.

De quo
:

Firmissime lene, et nullatenus dubiles Dei Verinconfusibi quod caro factum est, duas naturas unam vebiliter atque inseparabiliter permanere
:

beatus Paulus dicit in Actibus apostolorum .4^ tendite vobis, et universo gregi, in quo vos Spirilus
sanctus posuit 'episcopos regere Ecclcsiam Dei, quam acquisivit samjuine suo [Act. xx). In illis ergo sacrinciis quid

ram divinam quam habet coramunem cum Patre, secundum quam dicit Ego et Paler unum sumus
:

nobis essel

donandum,

figurate si-

Qui videt me,videt ei Patrem {Joan. in Paire, et Pater in me esl {ibid.), Ego et xiv) srcundum quam eum Apostolus dixit, splendcrem
(Joan. x)
;

;

et

:

:

gnificabatur; in hoc sacrificio quid nobis jam donalum sit, evidenter ostenditur. In iliis sacrificiis pricnuntiabatur Filius Dei, pro impiis occidendus,

gloriae et

figuram substantiae Dei [Hebr.

i)

:

alte-

ram veram humanam, secundum quam ipse Deus Pater major me est (Joan. xiv). incarnatus dicit
:

hoc autem pro impiis annuntialur occisus. Testante Apostolo, quia Christus, dum adhuc esse~ mus inftrmi secundum tempus, pro impiis mortuut
in
est

Cap. 17.

Firmissime tene, et Verbum carnem factum, unaui babero divinitalis verbum plesuffl carnisque personam. Deus enira

sumus Deo, per mortem fxlii ejus (ibid.). 13 Cap. 20.— Verbum semper habet veram caniem. nullatenus dubites Nerbum ^ Firmissime tene. el carnem factum, eamdem humanam carnem eeranam naturam bumanam ita sibi veraciter unire per veram hubere, qua do Virgine Verbum Deus dignatus est; et, permancnte divinitatc sua, ita natus est, qua cruciflxus et mortuus est, qua reVerbum caro factum est, ut quamvis naturaliter
tiali

Una persona. nuUatenus dubites Deura

(Hom.

v). Et,

quia

cum

inimici essemus, reconci-

nonhoc

sit

Verbum quod

caro.quia

rarum verilas manet in Christo, tamen personam idem Verbura caro ab ipso (ieret raaternae conceptionis initio. Deus enim Verbum, Don accepit personam hominis, sed naturam et in aeternam personam divinitatis, accepit temporalera substantiam carnis. Unuseslergo Christus.
;

duarum natusecundum unam

cajlum ascendit, et in dextera Doi scdet, in qua etiam venturus est judicare vivos et mortuoa. Propter quod ab angelis apostoli audierunt Sic veniet, queinaJmodum vidistis eum eunsurrexit, et
in
:

tem
qui

in cailum (Act.

i).

Et

ventet cutu nu^nbus,

et videbit

beatus Joannea ait Ecee cum omnis oculus, et
:

eum

crucitixerunt, ct videbit
i).

eum omms
bona.

tribus

caro factum ;qui et ex patribus aecundum carnem, et euper omnia Deus benedictus in saecul^x utero anla unus cst Jcsus. Cui et Pater dicit

Verbum

terrm (Apoc.

(^^p. 21.

— Ad cuncia crcatura

FirmisBime tene,et nullatenus dubitoBTrinitatera D.'uin, id est Patrem, et Kilium, ct Spirituai «ante [Psal. ix). L'bi signilicalur te lueiferum yenui uiuui oosc iiat.uiaiii.v> ow>*«"."". atque incommutactum esse naturaliter summun) -••! icmpus aiae inuiu Kicrua uai.i«ii.aa. »^" anie ante omne lcmpus aine initio aeterna nativitas. De omnes natu quo el evangclista dicit 0««« vocatum est nomen C bile bonum, et ab ipeo croataa euso a Bummo bouo faclffl aunt; ras.BonaB quidfm,(iuia ejus Jesus quod dictum est ab anyelo priusquam tn BCil inulabilc8,iiuia do nihilo facta* »unt.Nullanniu« conciperetur (Ltic. i).
:

:

ulero

Cap.

18.

Verbum conceptum.
nullatenus dubitea non car-

eeae malain naturam, quia
tura naluru est,
et in

omnia natura,in
Sod quia
in t>a

quai!-

Firmissimc tene,

et

nem Christi sine divinitate conceptura in utcro Virginis, priusquam suacipnrclur a verbo sed ip;

bona est. minui et augeri putcpt, in tuntum mala dicitur, quuiilum l.oiium cju» minuitur. Malum enira
niai

bonura

Bum Verbum Dcum

sua carnis acceptione concepVerbi
Dei
incarnalione

nihil aliud oat,

privatio

boni.

tum, ipsamque carnera conceptam.
Cap.
1'J.

geminum ease creatur» rationalis unum, quo voluntarie ipfla dclicil a summo bono
creatoro »uo;altorum

Unde conBlat malum, id est

Dei Verbum carnem faclum, se pro
oblulisse sacrificium.

nol'is

Firmisaime tene, et nullatenus
unigenituin

dubites,

ipaum
ho pro
in

Deum Verbum carnem
et
;

fuctum

nobis obtuliBHC sacrilicium,

hostiam Deo

odo-

(|U{) invita punielur ignis «(ter« pasBura ju«to,quia hoc admlklt inni supplicio.lllud intjustc. Et qu«B ordinem in se non servavit divina< litutionis, ordinem non offuKict divin« ullionis. Nthil pnrler Ueum eiusUitn esse naturm, Cap. 2~.

Firmiasime lene, et nullutenus dubiles noque anrem suuvttalis (Kphes. v) cui Q pju!*.Ioui gelu». neque quamlibel aliam creuluram aancto, a patriarchis et prophetis, et Bacerdolibui Ium naluralcm diuninaturt- eHse,cujufl cst tempore Veteris Testaraenti animalia BuiTilirnlmni-, qui ««1 unu» naluIttlem Huuin, Bumma tur; ct cui nunc, id t-rtt tcinpore Njvi Toalamenli cum Patro et Spiritu Bancto, cum quibua illi CHt una ruliter Deun, 1'aler, el Kilius, el Spirilue sanclue. pulorant, ille qul Neque enim unius DslurB divinitas.Bacrilicium et pania et vini in tide olcha*

cum

Putre et Spirilu

mm

ritate

sancta catbolica

Eccletiiii

per
illia

utiivf>rMuiii or-

feoit, el

ea quoi
Cai'.
'i:i.

fecil.

bera

terrjB otlorre

non ceusut.ln

cuiin curnulil

De immutaMi
el

el

mutahilt.

bus victimis Bigiiillcalio fuit curnis Chriati, quaui pro peccatis nostris ipsc Hine pociato fuerat ubla* turuB, ot 8an(;uini)) iiuein erut otTu»uru8 in reiuia>

irmii»imo tone,

oullateDUS dubiles omnero
1'
-

creaturam naluraliter mulabilom a
tabilifactam
;

u^*-

nec tani
crea'

aionem

peccaloruin

no»trurum.

Burrilloio Kraliariim aclio

uutcm ulque cummomoratiu osi
In
intu

lurumHancloram

•"•

quia Hie acooperunl wleroaui bvaliluJioera.tjua !>••
Blabililur perfruuotur.ul e« carere

carnis Cbriati,

quum

pru Dubia obtulit, et tungui-

ooo poasinl.B«d

73

DECRETI PAR3

I.

DE

FIDE,

BTa

74
carnali conceptione et nati-

hoc ipsura quod ab illo statu bealitudinis, in quo sunt beati, mutari in deterius nuUatenus possunt, non eis naturaliter insitum sed postquam creati
;

A. peccati

damnalionem

vitate traxerunt.

sunt, gratiae

divinoe

largitate

collatum. Si enim
tierent,

angeli

naturaliter

incommutabiles

nun-

quam

de eorum

consortio diabolus et ejus angeli

cecidissent.

Cap. 24.

— De differentia

rationalis et irrafionalis.

Firmissime tene, et nullatenus dubites, in omni creatura,quam spiritualem atque corpoream sum-

ma

Trinitas fecit, solos

spiritus angelicos et hu-

manos

intelligendi facultalem

divinitus accepisse.

Caeteros vero spiritus brutorum animalium rationalem intelligentiam non accepisse, et ob hoc om~ nino habere non posse.Propter qnod dicitur hominibus Nolite fieri sicut eg^s etmulus, quibus ' non
:

fi

est intellectus

(Psal. xxxi). Et ideo

nec aniraas pein peco-

corura in homines, nec animas

hominum

cora posse aliquando transire.
Cap. 25.

Cap. 28. De judicio. Pirmissime tene,et nullatenus dubites ideo Christum ad judicandos vivos mortuosque venturura, ut homines quos hic dono gratiae suae gratis justiflcat per fidem,et eisdem juslificatis in fide et charitate sanctae matris Ecclesiffi usque in flnem perseverantiam donat, in suo adventu resuscitet,gIorificet, et secundum promissionem suam aequales sanctis angelis faciat, et ad eum statum perducat,in quo perfecte, quantum unicuique donat, boni sunt; et ab ipsa perfectione mutari deinceps non possunt;ubi diversa erit sanctorum gIoria,sed una eritomnium vita aeterna.DiaboIum vero et angelos ejus in ignem *^^^°"°^ * Christo esse mittendos ubi nunquam carebunt poena,quam els praeparavit divina juslitia. Cum ipso diabolo impios et iniquos homines,dequibus Scriptura dicit Imilanlur autem eum qui sunl
;
:

De
et

libero arbitrio.

pro eo quod eum in malis operibus imitati sunt,et ante finem praesentis vitae
ex parte
illius

{Sap.

i.),

Firraissime tene, et nullatenus dubites primos

homines,
bitrio,

id

est

Adam

mulierem

congruam poenitentiam non egerunt,resumptis corporibus supplicio a;ternae combustionis arsuros.
Cap. 29.

ejus,

bonos

et

rectos, et sine peccato creatos esse

cum

libero ar-

et

quo possent si vellent, Deo semper humili bona voluntate servire atque obedire quo ar:

— Ante fincm
et et

prajsentis vitas pcenitentiam

agendam.

etiam possent si vellent, propria voluntate peccare ;eosque non necessitate, sed propria volunbitrio

Firmissime tene, hominibus.et bonis
in

nuUatenus dubites omnibus
malis resurrectionem carnis

adventu Domini futuram esse
justitiae

tate peccasse

;

illoque

peccato sio in deterius

mu-

communem
:

:

re-

tatam humanam naturam, ut non solura in ipsis dissimilem, secundum quod Apostolus ait Quia primis hominibus per peccatum mors obtineret omrtesresurgemus, sednon omnes immutabimur{l Cor. regnum, sed etiam in oranes horaines transiret Q xv). Mutabuntur autera justi, qui ibunt in vitam peccatura (Rom. v), raortisque dominium. aeternam.Quod Apostolus ostendit dicens Et morCap. 26. De originali peccato, ejusque remedio tui resurgent incorrupti, et nos immutabimur (ibid.). Firmissime tene, et nullatenus dubites oranem Et ostendens quas erit ipsa immutatio, adjecit

tributionem vero

Dei esse bonis malisque

:

:

hominem
concipitur,

qui

per

concubitum

viri

et

mulieris

Oportet
et

enim

corruptibile hec induere incorruptionem

cum

originali peccato nasci, impietati

subditum, raortique subjectum, et ob hoc natura filium nasci, de quo dicit Apostolus Eramus enim et nos natura filii irae, sicut et cxteri {Ephes^
irae
:

mortale hoc induere immorlalilatem [ibid.). In eorum corporibus flet, quod ipse Apostolus ait :

Seminatur
minalur in

in corruptione,surget in incorruptione.Se-

ignobilitate, surget in

gloria.

A qua ira nullus liberatur, nisi fide mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi, qui sine
n).

in infirnntate,

surget in virtute.

Seminatur Seminatur corpus

animale, surget corpus spirituale
terea dixit,

(ibid.).

Quod

i>rop-

peccato conceptus sine peccato natus,sine peccato raortuus, peccatum pro nobis factum est, id est
sacrificium factus est pro peccatis nostris. In Veteri cia,

non quia ipsum corpus spiritus erit, sed quia viviflcante Spiritu immortale atque incorruptibile permanebit. Sic
spirituale
J)

autem tunc
sit
;

dicitur

quippe Testamento peccata dicebantur
fuit signiflcatio

sacrifi-

corpus,

cum non spintus

sed per-

qui? pro peccatis ofFerebantur. In quibus

om-

nibus

Christi, quia ipse est ag^ius

maneal corpus, sicut nunc animale dicitur, cum tamen inveniatur anima non esse, sed corpus.
Cap. 30.

Dei, qui tollil peccata

mundi

[Joan.

i).

- De martyrio,
et

et pcenitentia, et

baptismo.

Cap. 27.

De baptismo.

{De

cons., dist. 4,

c.

Firmissime). Firmissime te-

ne,etnullatenusdubites non solum homines jamratione utentes.verum etiam parvulo3,qui sive in utevivere incipiunt,et ibi moriuntur sive jara de raatribus nati, sine sacramento sancti baptiris
;

nullatenus dubites exceptis illis qui pro noraine Christisuosanguine baptizantur.nullum accepturum vitam aeternam,qui non hic
a malis suis fuerit per poeniientiam fidemque conversus.Et per sacramentum fidei et pojnitentiffi, id
est per

Firmissime tene,

matrum

baptismum

liberatrs.Et majoribus

quidem

3raatis,quod datur in

nomine Patris

et Filii et Spi-

necessarium
re,et fldem

ritus sancti, de hoc saeculo transeunt, igois aeterni Bupplicio sempiternopuniendos:quia,et8ipeccatum
propriaB actionis

est,et pcenitentiam de malis suis agecatholicam secundum regulam veritatis

tenere,et

sacramentum baptismatis

accipere. Par-

nullum babuerunt,originalistamen

vulis vero qui nec propria voluntate credere,necpce-

Patrol. CLXI.

3

D. IVONIS

CARNOTENSIS EPISCOPI

trahunt, nitentiampro peccato quod originaliter __^ nitenliam pro petcdiu 4 & fidei, quod est sancagere possunt, sacramentum capax baptisma, quandiu rationls atas eorum

^

A

lum

Imo, sicut intra Ecclesiam recte credentibus per extra „„„„„^o,,i„n^ baptismi confern salutem sio extrH sacramentum hanti^m conferri ad Ecclesiam non redierint, Ecclesiam baptizatis,si
; ;

esse

non

potest, sufficere ad salutem. De graiia pcenitentise. Cap. 31.

eodembaptismatecumulariperniciem.Tantumenim
I

Firmissime tene,
hic

et

nullatenus dubites

neminem

unitas ad salutem, ut valet ecclesiasticae societatis non ibi datur,ubi oporbaptismo non salvetur,cui
tuit utdetur.Inesse

posse pcenitentiam agere, nisi quera conver Deus illuminaverit.et gratuita miseratione «;»7.«.-. h;I; lerii ; fetu Aposioius eimii " V /_ ..„,•...•. veriialem, et resipis fcenitentiam ad cognoscendam cant a diaboli laqueis [II Tim. \\).

hominum

oT:::"r l^
Q^p
32.

;r

tamen homini baptismumetiam judicium iness. extra Ecclesiam baptizato, sed ad ubieu.,ua.at„, Bepa..to.Sed ,uia .„an.es.u. e.. u f.,».;« K«,. KanHKmaaeme esse dandum.ideo elsi ub fuerit hoc baptisma semel essedandum.ideoelsi
hereticis in

nomine

Patris et

Filii et

Spirilus sancli
et
:

De gratia
et

obedientise.

Firmissime tene,

nullatenus

dubites

posse

fuerit datum,venerabiliter agnoscendum, nuUatenus iterandum. Salvator enim ait
viet lotus est,

ob hoc Qui se-

litterarum, quidem hominem quem nec ignorantia
vel adversitas, nec aliqua prohibet imbecillitas, iegere, sive ex verba sancta legis et Evangelii sive audire sed divinis ore cujusquam praedicatoris
;

von

indiget nisi ut

pedes lavet (Joan.

xm).
Cap. 37.

De eodem.

^

quem Deus mandatis obedire neminem posse, nisi corpore etiam gratia sua prajvenerit; ut quod audit voluntale cordc percipiat.et ucceptadivinitus bona
velit et possit. atque virtule.mandata Dei facere et neque qui rljat, tieque enim qui ptantat est aliquid, incrementum dat Deus (/ Cor.ui) quia etiam

Firmissime tene, et nullaienus dubites oranem participem extra Ecclesiam calholicam baptizatura «etornae, si ante finem vit« fieri non posse vitae
hujus oatholicae non fuerit redditua atque incorpo Apostolurt, ratuB Ecclesie. Quia si habeara, inquit 8acramenla,i-/»ariomnera fidem.et aoverim omnia
tatcm aulem non tiateam, nihil sum (/ Cor. xni), Nam in diebua diluvii, neminera legimua extra

sed qui

;

operatur

in nobis et velle ,et perficere

pro bona volun-

taU [Philip.
Cap. 33.

incommuiabililer omnia nos^e. FirmisBime tene, et nullatenus dubites Deo infulura comrautabili non solura praetcritQ.sed eliam cui diciomnia incommutabiliter esse notissimn,

u).

arcam potuisBe

Balvari (Gev. vii).

Deum

[ie hxreticis et schismaticis. C^p 38. Firmissime tene, el nuUalenus dubilcs non

_

so-

lum omned paganos, aed

et

omne»

Judaeo»,

haBi.-

tur

Qui occultorum anlequam (iant [Dan.
:

es

coynitor, qui scis

omnia an-

Ecclesiam caticoB alque Bchismaticoa, qui extra aeternum ituroB, tholicam finiunt tilam.in ignera

xiii).

Cap. 3i.

— De scientia.

C

Firmissime tene.

tcm Deum operum tam sucrura quum huinanorum ccrtissimum cognilorcm et ante omnia saecula Bcire qui;

nuliatenus dubilcs Trinitaincommutabilem.rerum omnium alque
et

qui paraluB eat diabolo et angcliB eju». De eodem. Cap. ;^J. Firraisgime tene.et nullatenuj dubilesqueinlibel

buB esset

nemo

per fidem gratiam largituruB, Bine qua potuit ab initio mundi, usque in fincm a re-

schismaticum. in nomine Patris et ni EcclefliaB caFilii et Spiritu» Banrti bHplizalum, eleetholicjp non fuerit aggregatUB.quantaflcunqun mosyna» recerit.etBi pro Chrisli notnino etiam flan-

hareticum

flive

.

atu peccati

tam

originaiis

quam

actualia absolvi.

guinem fuderlt, nui" enim homini, qui
l

-

poflse

•alvari.

Omni

Quos enim Deus

prxsciil, el prj:desttnavit conformes

{l\om. viii). fieri imaginis Filii ejus De pr.rdestinntione. Cap. 35.

neque baptiamuu, neque Buflcept* copiofli, noque mor» pro notnine Chriili
eloeraoflyna
vel hasprollcore poleril ad Balulem, qutndo in eo perievorat. qu» relica vel flchiflmttica piuvilas

aon tenet unitalem, quamlibel

nullatenus dubitos omneB, quos vasa misericordix" gratuila bonitate Ueus feliliocit.ante conslitutionem mundi in adoptionem Dei prffide»tinato9 u Doo neque perire poiBe

Firmiaslme tene,

et

ducit ad morlem.

Cap. 40.

cathoUci* eriminotis.

rum

;

aliqucm oorumquoBDeuBpriBdeBtinavit ad regnura coelorum nec queiiiquam eorum quo» Deu» non prasdestinavit ad vitam ulla posBC ralione Balvari.
;

Firmiisitue tene, et nulUlniiui dubile» non ombtplitanlur, ne, qui inlra Ecclefliam calholicam »ed coi qui peracenpluroH eflfle vilum u^teruam,
»e tb»llceplo baptlflmale recle vivunl, id eft qul ^ *rni». H' k'num nuerunl a vilii» el

enim illa gratuita qua noa Apofltolu» ait pra;de^linuto8 praeparatio, m in adoplionem fiiiorum Dei per Jesum Lhristum
Pr«d68tinalio
:

donalionifl

est

c

..

.:ciici tlque -.chiienim ni-lorum flicul i....w:. matici noii habebunl ilc cithoUci criminot» po»«
;.
;

ipsum (Ephes.
Cap. 30.

1).

iidere non potorunt.

Exira Ecclesiam non prodisst haptisma.

Cap. 41.
F.rmiiflime

Firmifliime tene.et nullatenuBdubitei iacramentum baptiBiiiatis, noii «olum intru Eoilcfliam cttbolicain, flcd etiuin

Df necetiilati remissionis. -i otitm lene. el nulltl«n

>

juBloBulque »anclo» homin«*,ex

ii
,

Ltp'

apud

lia

rplicoB qui in nniniue Pt-

.... ei)8e potae ; • r iriB ei riiii et Spiritus D«»ww w..^.v. tri» et Filii ev.-Jjiiiii.uo etncli buptizunt, prodoflie non poflio. Ecclefliam calholicam

hlc neinlo«« tiiali parvuli uiortui »unt, »iiie poeotto nee««« vlvore poite •emporque oinui homint o»»o • r.. ... pri»«wiii» »arium.et p«cc«U iut u»quo in flnon vtl«
; •

aed extra

77

DECRETI PARS
et

I.

— DE
tabili

FIDE, ETC.
aeternique judiciisempiterna atque

78

eleemosynis .diluere,

remissionem hurailiter a

^ justi

incommu-

Deo ac veraciter postulare.
Cap. 42.

prolatasententia,iniqui omnes ibunt in com;

— De escis
et

et nuptiis.

Firmissime tene,

nullatenus dubites

omnem

bustionem aeternam justi autem in vitam aeternam inique semper arsuri cum diabolo justi au: ;

creaturam Dei Lonam esse, et nihil rejiciendum quod cum gratiarum actione percipitur (/ Tim. iv). Et Dei servos qui a carnibus aul vino se abstinent, non tanquam immunda, quia a Deo facta sunt, respuere, sed a fortiori cibo et potu pro sola castigatione corporis abstinere.Nuptiasquoquedivinitus institutas et benedictas. Et melius quidem esse, si quisquam sine conjugio sit, ut liberius atque plenius cogitet,
qu«e sunt Dei,

tem regnaturi cum
Gap. 44.

Christo.
fidei firmissime te-

— Capitula verge
nenda.

Haec interim
veree
fidei

quadraginta capitula ad regulam
patienterque defende. Et
si

firmissime pertinentia fideliter crede,

fortiter tene, veraciter

quem
Ita

contraria his dogmatizare cognoveris, tan-

quara pestem fuge

quomodo

placeat Deo.

Tamen

illis

enim

ista
si

quae

tanquam haereticum abjice. posuimus fidei catholicae conet

qui continentiara non voverunt, nullum esse pecca-

gruunt, ut

quis non solum oranibus, sed etiam

tum,
(/

si

vel
vii).

Cor.

mulier nubat, vel vir uxorem ducat Nec solas primas nuptias a Deo insti-

singulis voluerit contraire, in eo

quod singulis hocontraria do-

g rum

contumaciter repugnat,

et his

tutas, sed etiam secundas et tertias pro se conlinere

eorum qui

cere non dubitat, haereticus et fidei Ghristianae ini-

non possunt, infirmitate concessas,
conjugati, sive a conjugio liberi
.

micus, atque ex omnibus catholicis anathemati-

Verum qui

sive

zandus appareat.
Gap. 45.

continentiam Deo voverunt, admodum esse damnabiles, si vel ilii conjugale opus voluerint appetere,

— Leo

universis episcopis per Siciliam de

baplismo

[epist. 4).

quo

se

non accessuros,
;

vel

illi

repetere a quo
professi sunt

se recessuros

illi

libera, hi

communi

Proprie in morte crucifixi, et in resurrectione ex mortuis potentia baptismatis novam creaturam condit ex vetere, ut in renascentibus et mors Ghristi operetur et vita, dicente Apostolo An ignoratis quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morle
:

voluntate.

Cap.

43. — De baptismo.

Firmissime tene, et nullalenus dubites aream Dei esse catholicam Ecclesiam, et inter eara usque in finem saeculi frumento mistas paleas contineri hoc est, bonos ac malos sub sacramentorum com-

ipsius bapiizati
illo

sumus

?

Consepulii

enim sumus cum

per baptisnium in morte, ut quomodo surrexit

Christus a mortuis per gloriam Patrts, ita et nos in novitate vitae

munione misceri,

et in

omni

professione, sive rao-

ambidemus. Si enim complantati facti

nachorura, clericorum, sive laicorum esse bonos, esse simul malos. Nec pro malis bonos deserendos,
sed pro bonismalos,in
ritatis ratio,

p sumus siynililudini mortis ejus,

quantum
;

fides exigit et chain Ecclesia

tolerandos

id est, si vel

semen aspergunt, vel fratres ad aliquod malum mortifera imitatione non ducunt. Nec
nullius perfidiae

simul et resurrectionis erimus {Rom. vi). Et caetera quae latius magister gentium ad commendandura sacramentum baptismatis disputavit, ut apparet ex hujus doctrinae spiritu regenerandis filiis hominum, et inDeiFilio
adoptandis, illum diem, et illud tempus electum, in quo per similitudinem formamque mysterii ea quae

possealiquemintra Ecclesiam cathulicara recte credentem.beneque vivenlem alieno unquam maculari peccato, si cujusquam peccatis nec consensionem praebeat, nec favorem. Utiliterque malos a bonis intra Ecclesiamtolerari, si hoc cum eis bene vivendo,

-

geruntur in membris iis quae in ipso sunt capite gesta, congruerent, dum in baptismatis regula, et mors intervenit interfectione peccati, et sepulturam

triduanam imitatur trina dimersio,

et

ab aquis ele-

bene manendo agatur ut et videntes et audientes bona sunt,mala suarespuant, etjudicandos se a Deo pro suis malis operibus scientes resipiscant. Atque ita prBevenli dono gratiae de suis iniquitatibus confundant.ur, et ad bonam vitam per Dei miseriet
;

quas

vatio resurgentis instar est de sepulcro. Ipsa igitur operis qualitas docet celebrandae generaliter gratiae

diem legitiraum eum
rouneris,
et

esse, in

quo orta

est et virtus

species aclionis.

Ad

cujus rei confir-

cordiam convertantur. Bonos vero a^raalisintra Ecclesiam duntaxat catholicam constitutos, non debere nisi operum dissimilitudine separari ut cum quibus divina communicant sacramenta, non ha;

D

mationem plurimum valet, quod ipse Dominus Jesus Christus posteaquam resurrexit a raortuis,discipulis suis,in quibus omnes Ecclesiarum praesuledocebantur, et formam et potestatem tradiditbaps Euntes docele omnes gentes, baptitizandi, dicens
:

beant mala opera, quibus

illi

sunt criminosi, com-

zantes eos in nomine Patris et Filii
cti

et

Spiritus san-

munia. In fine vero saeculi bcmos a malis etiam corpore separandos, quando veniet Christus habens vintilabrum in tnanu sua, et permundabit aream
suam, et congregabit trtticum suum in horreum ; paleas autem comburet igni inexstinguibili [Matth. in), quando per judicium justum segregabit justos ab bonos injustis, bonos a malis, rectos a perversis
;

[Matth. xxviii).

De quo utique eos etiam ante

passionem potuisset instruere, nisi proprie voluisset intelligiregenerationisgratiam exsua resurrectione coepisse. Additur sane huic observantiae etiam Pentecostes ex adventu sancti Spiritus sacrata solemnitas, qu« de paschalis festi pendet articulo. Et

constituet a dextris, malos a sinistris. Et ejus ore

cum ad alios dies alia festa pertineant, haec semper ad eum diem, qui in resurrectione Domini est, in-

79
signis occurrit, porrigens
gratiae

D. IVONia

CARNOTENSIS EPISCOPI

80

quodammodo

auxiliantis

^ juxla
trum

haereticorum dogma, contra sanctorum Painstituta, cogitur aliquis

manum,

et eos

quos a die Paschae, aut mo-

lavacrum quod

re-

lestia infirmitatis aut longinquitas itineris, aut na-

generandis semel tributum

est, bis subire, Aposto-

vigationis difficultas iaterclusit, invitans ut quibuslibet necessitatibus impediti, desiderii sui effectum

dono eancti Spiritus consequantur.
Cap. 46

— Idem de eodem, ead.

episl. 4.

lica reclamante sententia,qui nobis unam pra^dicat in Trinitute Deitatem unam in fide confessionem, unum in baptismate sacramontum (Ephes. iv). Sed in hoc nihil simile formidatur, quoniam non potest

in iterationis

Hoc autem nos non ex nostra persuasione defendere, sed ex apostolica

nino nescitur. Atque

auctoritate servare, eatis

idoneo probamus exemplo, sequentcs beatum apostolum Petrum, qui in ipso die, quo omnem creden-

crimen venire, quod factum esse omiiteo quoties persona talis inprimum examinatione discutite, at ciderit, sollicita longo tempore, nisi forcc suprcmus finis immineat,
utru.Tti

indagate,

nemo

penilus

sit,

qui testimonio

tium nuraerum promissus sancti Spiritus replevit adventus,trium millium populum sua prjedicatione conversum lavacro baptismatis consecravit. Quod sancta Scriptura, quse apostoiorum Actus continet.
fldeli historia

suo juvare possit ignorantiam nescientis. Et cum constilerit hunc qui baptismatis indiget sacramenlo,

sola iuaniter suspicione prohiberi, accedat in-

docet dicens

:

His audilis
el

compunch g ^^^^^^ ad

trepidus ad consequendam gratiam, cujus in se ^^-^ ^^^^ vestigium. Nec vereamur huic
salutis

sunt corde,
lolos
illos
: :

el

dixerunt ad Petrum
viri fraires
?

reliquos apos

januam

aperire,

quam nunquam
Moralihtis, lih. iv,
fides,
virttis

docetur

Quid faciemus,

Petrus aulem

ingressus.
Cap. 49.

Pcenitentiam, '\nqmt, agite,et baptizetur unusquisque vestrum, in nomine Domini nostri Jesti Chriin

Gregorius in
veteres

cap.

'2.

sti,

remissionem peccatorum vestrorum,

et

acci-

Quod apud

idem

tacrtfictt,

inijstenum circumcitionis,

quod apud nos baplit-

pietis

donum

sancli Spiritus {Act.

ii).

ma,
valet

valebat.

Idem non esse celebrandum haplismum Cap. 47. in Epiphania. Leo univertis episcopis per Sialiam
(epitl. 4, cap. G).

i, c Quod aut^m). Quod apud nos aqua baptiBinatis, hoo egit apud veteres, vel pro parvulia sola fldea, vel pro majoribus virtus

(De cons., dist.

{Decont.,

dist. k, c.

Si quit aulem).

Si

quis au-

sacrificii, vel

pro his, qui ex AbrahtB stirpe procircuracisionia.

tem Epiphaniae festivitatem, quae in suo ordine debito honore veneranda est, ob hoc exislimat privilegium habero baptismatig, quia hoc quidain putant, quod in eadem die Dominus ad buplismuin sancti Joannis accesserit.sciat illius baptistni aliam
gratiam, aliam fuisse rationem, neo u<l eamdem pertinuisse virtutem, qua per Spiritum sanctuin
renascunlur, de quibus dicitur
virhf sed
:

dierant,

myatcrium

Cap. 50.

De eodem. .iugust. ad Valerium coulra Juliamun, De nuptiis el concup. l. ii, c. 11.
in

Ex quo inelituta est circumcisiu quud erat tunc ignuculum juhtitiie

populo Dei,
ad signi-

fidtii,

lisationem purgalionia, valebat ot parvulis uriginuiiB veterisque peccali, bicut ct baplisaiu» ex illo

Qui non ex sangui-

nibut, neque ex volunlate carnis, neque ex voluntate

valere ca>pit, ud innovationem hominis, ex
&litutus eat.

quo

in-

ex Deo nati sunt (Joan. i). Dominus enim nuliiuB indigens remissione peccati, nec quaerens remedmm renascendi, sic voluit buptizari (juomodo
et voluit circun)cidi,

Cap. 51.

Bracarente courilium

i,

cap. 83.

Pluruit ut nullua

eum

baptizandi ordinem pr.p-

hostiamque pro se cmunda-

termittat

quem

el

untca tcnuit metropolilana Ura-

tiiinis ofTerri. IJtqui factus fucratex muliere, sicut Apostoiua uit, lieret ct tub letje ('•alat. v|, (|uam non vcnerat Bolvcre, Bcd iniplcre {A/«///». v), et implendo
\

carensis ecclesia, et pro
bietate profuturus

amputandu aliquorum du
Pclri apostoli

i

epiftcopus, scriptum sibl et di-

rectum a eede
Cap.
.'»-.

beatissiiiii

suscepit.

flnire, aicut

bealua ApoBtolus
legit

prcdicat, dicens

:

Finis

autem

Chriitus,

ad justiliam omni

cre-

denti [Hom. x). itaptitinii

sacraiuentuin, quia
86 docuit essc

in

aulem aui in ao condidit omnibus priinatum It^nena,
Et tunc regenorulionis

De eadem re. yictor i>i<p(i 7 I. Quod uenttles ad fidem i. ... j a nuocunque, quarunque hora, m quocunque flumtne
fptu-)po, lap.
.

bafjtiiandt tunl.

principium.

D

potenliam sanxit, (juundo de latere ipaiua pruiluxerunt sanguia rcdemptiunis et aqua baptiamatia.
Cap. 48.

Bi ni^resse fuerit,
rit,

aut mortis periculum inpn
venieiites,
(|uucuiii|U(<

-

genliles ad

lidem

vel

momenlo ubicunque

evenerit, sive in lluniin^,

nati, epist. :W, c. 1.

Idem Leo primut Leoni epitcopo UaveiiDe his qui utrum baplt.ati
c.

tunt ncscilur.
(De cons., ditt. 4,

mari, sive in fontibus, lantum Chrinliann -''' ronfessionis crediilitatH rlarillo«l« bapt
sive in

Cum

Ipsum qiioque
ttaque). Cuiii itaijue bales

({uod

in

bnptismo

pollir
lide-

ptismi Bui nihil recurdetur qui reguncraliuniii tnt cupidiia, nec aiter attcaluri de co pogsit qui tciat
conaecralutn, nibil est in quo peccatum puHait obrepcre, cum in hac parte conacientiae buo) nec illc reus
«it

Buiiimopfre est attf odendum, ne inlldeles ted
prr^Mintiir,
iiiiiiiino

invenianlnr. Ipai vi*ro qui infldelitatis nola ts-

infames efllciuntur, atque inter

(Idfles

repiitantur.
!>3.

qui

consccrutur, noc

ille

(jui

curiBetrul

:

CAr.

Auffutltnut dt 70 hatrttt^ut.

Bciinui

quidem

iDaxpiabile CBae facinua, quoties

Leeliaoi [Selestianij bsreUci

Deftnt esM

vistbl-

81

DECRETI PARS
et

I.

— DE

FIDE, ETC.
Cap. 60.

82i
4.

lem paradisum,
piunt,

baptismum

in

aqua non

acci-

— Gerundense concilium cap.

{De cons.,

dist. 4, c.

De catechumenis). De catead baptizandura

Cap. 54.

Haymo super primam epistolam ad Romanos.
in

churaenis baptizandis id decretum est, ut in Paschce soleranitate vel Pentecostes

aqua solumraodo, et non aliquando in vino baptismus conse« Idcirco cretur. Cui respondit beatus Ambrosius uniformiler hoc fieri in aqua, ut intelligatur quod, Bicut aqua sordes corporia, aut vestimenti abluit, baptisma aniraae maculas sordesque viita illud
Fortassis quaeret aliquis quare
:

veniant. Caeteris solemnitatibus infirmi

tantummo-

do debeant baptizari.
Cap. 61.

— Gregorius Fantino defensori.
longum
vel triste
;

Si Judaeis baptizandis

videtur

tiorum emundando abstergit.

»

solemnitatem sustinere paschalem et eoa nuno ad baptisraa festinare cognoscis ne, quod absit longa dilatio retro possit eorum animas revocare,
cura fratre nostro episcopo loci illius loquere, ut poenitentia ac abstinentia 40 diebus indicta, aut

Gregorius Fortunato episcopo Neapolis Cap. 55. {Secundino Taurominitano episcopo).

(Gratianus,
sio attribuii).

18, q. 2, c.

Pridem, hoc caput Gela-

Pridem praecepimus ut de monaste-

rio Sancti Aodreae.quod est super Mascalas.baptisterium propter monachorum insolentias debuisset auferri atque in eodem loco.quo fontes sunt, altaria fundari.

g

celeberrima festivitas fortassis occurrerit, eos omnipotentis Dei misericordia protegente baptizet.
si

die Dominico, aut

Cap. 62.

Gregorius respondent Augustino
{epist. 31

Cujus

rei perfectio

hactenus est pro-

{Dist. 5, parte

prima,

c.

Baptizari). Baptizari, vel
vel

tracta.

Admonemus nullam jam moram
nostras

itaque fraternitatem
sed, repleto loco

tuam

ut
lit-

enixam ipsara mulierem,

hoc quod genuerit,

si

post susceptas praesentes
;

terai

inferas

ipsorum
illic

mortis periculo urgetur.vel ipsam horaeadem qua gignit, vel hoc quod gignitur eadera hora qua na-

fontium, altare ad sacra celebranda mystica,
sine aliqua dilatione fundetur.

tum

est, nullo

Cap. 63.
{De cons.,

— Gregorius clero
dist. 4, c.

modo

prohibetur.
et plebi Tarensi.

Cap. 56.

— Gelasius Sabino episcopo.
quanti forte petierint, vel ad resint pro

Venerabilis).

Generalis [Venisi in festivita-

Nec enira numerus baptizandis juste creditur
iraponendus,

nerabilis] baptismi
te Paschali et

sacramentum,

cum

Pentecostes tradere non praesumat
in

generationem festinaverint, non

episcopus, exceptis aegritudine laborantibus, qui-

alterius

voluntate pellendi. Et ideo superfluam constitutio-

bus mortis urgente periculo, talibus oportet, ne
aeternum pereant, remediis subveniri.
Cap. 64.

nem modis omnibus

refutantes,
sibi

volumus ut unusin
electa,

quisque aut in vicina

ecclesia, aut

C

Gelasius episcopis per Lucaniam, Brutios et Siciliam, cap. 9).
dist. 4, c.

pro suae mentis baptizetur arbitrio.
Gap. 57.

{De cons.,

In necessi(ate). Laicis Chris-

Ex

libro Pontificali.

tianis baptizare plerumque conceditur.
constituit,

Marcellus 25 titulos in urbe

Roma

Cap. 65.

— Concilium Carlhaginense
— Isidorus de
privatis, nec
liceat, nisi

iv, cap. 100.

quasi diceceses propter baptismum,et poenitentiam

Mulier baptizare non praesumat.
Cap. 66.
officiis, lib. ii,

multorum.
Cap. 58.

— Siricius papa
dist. 4, c.

cap. 34.

Himerio Tarraconensi epiII.

Illud quod nec

cloricis

[adde sine

scopo, cap.

gradu] baptizare
ratione).

tantum sacerdotibus

{De cons.,

Non

Non ratione

in

Evangelio legimus apostolis tantum permissum
Cap. 67.
:

auctoritatis alicujus, sed sola temeritate praesumi-

(Joan. xx).

passim et libere natalitio Christi, seu appa* ritione, nec non apostolorum seu martyrum festitur, ut

— Ibidem.

vitatibus, innumerae,

ut asseris, plebes baptismi
:

mysterium consequantur cum hoc sibi privilegium apud nos, et apud oranes Ecclesias, Dorainipresbytero, nisi his procul absentibus ultima lancum Pascha specialiter cum sancta Pentecoste de- " guoris cogat necessitudo [necessitas] quod et
:

Item Constat baptisma solis sacerdotibus traditum [adde esse], ejusque minislerium nec ipsis diaconibus explere est licitum absque episcopo vel

fendat. Itcm

:

Infantibus

qui

necdum

loqui pos-

sunt per aetatem, vel his qui sunt in qualibet necessitate, si opus fuerit, sacri baptismatis unda,

fidelibus pleruraque perraitlitur, ne quisquara sine remedio salutari de saeculo evocetur.
iaicis

omni volumus
Cap. 59.

Cap. 68.

— Rabanus de
I,

celeritate succurri.
epist.

institulione clericorum, lib. cap. 7.

Leo papa episcopis per Siciliam,
4, cap.

Apostoli septem diacones propter

sacramentum
et

6.

ejusdem numeri ordinaverunt ad ministerium,
potest).

(De cons., dist. 4,

c.

Duo tempora, etc.Non

ad officium

altaris,

qui leguntur etiam et praedi-

Evidenter agnoscitis in baptizandis electis, qui se-

casse et baptizasse non paucos.
Cap. 69.

cundum
tandi,
et

apostolicara regulam
jejuniis

et exorcisrais scru-

— Quod acolylhus non baptizet.
consti-

sanctificandi, et

frequeatibus

Ex
conus

libro Pontificali. Bonifacius tertius

praedicationibus imbuendi, duo tantum tempora,
id est

tuit.ut

Pascha

et

Pentecosten esse servanda.

et

Lateranus acolythus non baptizet, sed diasubdiaconus sequentes.

83
Cap 70

D.

IVONIS CAENOTENSIS EPISCOPI
ad Corinthios,

84
c. 2.

Ambrosius super
cap.
1.

l

Epist.

A
est,

Cap. 76.

— Auguttinus de pxnilentia
De
consec. dist. 4,
c.

(L. n, c. 2. Gra.

Omnis

qui).

quam baptizare, ideo Apostolus uon se missum baplizare dicit, sed evangelizare, quia in episcopo omnium ordinationum dignitas est.Caput est enim caeterorum memMajus
eat

evangelizare

Qmnis qui jam

suae voluntatis arbiter constitutus

cum

accedit ad

eum

pcDniteat vitse

sacramentum lidelium, nisi veteris, novam non potest in:

choare.
parvuli

brorum. Per quod et illos humiliat, quibus Corinthii multum dabant, propterea quod ab illis fuerant baptizati, ut ex eo scirent non magnum esse baptizare.quia non omnis qui baplizat idoneus est
et evangelizare.Verl.a

Ab hac poenitentia cum baptizanlur soli immunes sunt nondum enim uti possunt

libero arbitrio.

Cap. 77.

Augustinus ad Seleutianam [Soiestia-

num],
{De cons., dist
.

epist. c. 8.

cuntur in credentem Cornelium cura suis jussit baptizari, necdignatas est ministris astantibus hoc opus facere. Si enim defuisscnt, ipse hoc ageret necessitate

enim aolemnia sunt, quec dibaptismale. Denique Petrus apostolus

4, c.

Agunl).

Agunt homines ante
;

baptisraum^pcenitentiam de prioribus peccatis ita tamen ut etiam baptizentur sicut scriptum est in Actibus apostolorum.loquente Petro ad Judaeos ac
dicente
:

.igite

compulsu?.

n
cap. 4.

Cap. 71.


aut

D

Que veslrtm in
Cap. 78.

panitentiam et bapttietur unusquisnomine Domtni Jesu Christi {.-ict. ii).
eap. 27.

Leo nonus in synodo habita Remis,

liabanus de inttitulione clericorum lib.i,
4, c.

Ne quis pro sepullura vel baptismo, seu pro eucharistia,

[De consec.,disl.

Primum). Primura interrofallaciis

infirmorum viaitatione quidquam
episcopi*

getur paiianus,

si

abrenuntiet diabolo el omnibus
cuoctis, ut

exigat.

damnosia ejua operibua atque

Cap. 72.

Gelasius

per

Campaniam

et

lirulios consliluiis.

primum respuat errorem, sic appropinquet ad veritatem, posaitque, juxta Apostolum; deponere vetereiii

Baptizandis

consignandisque
;

ndelibus

prelia

nec illationibus quibuulinulla prffldgant aliqui bet impositis, exagitare cupiant renascentes.
Cap. 73.
(i, q.
t, c.

huminem secuudum veterem conversationem {Ephes. iv), qui corrumpitur secundum de«ideria erroris, abnegans imptetatetn et saecularia detideria {Tit.
ii).

Tolelanum conciiium

\\, cap. R.

Qutdfjuid).

Quicunque

in ecclesiastico

Cap. 79.

.imbrosiut De sacramtHtts

i.

i,

c.

II.

ordine constituilur.aut pro baptiz«ndiB,conBignandisque fidelibus, aut pro collatione chriamalis, aut
nisi voluntarie oblata.pro

promotionibus ^,'raduum pretiaqua-libel vel prajaiia hujusmodi umbitiune aus- ^
;

Ouando te interrogavit levila,abrenuntiaB diabolo et omnibua operibus eju», quid respondisti? Abrenuntio. Abrenuntias seculo, et onnibus voluptatibus ejus.quid respondiati
esto sermonis,
et
?

/li^munMo.Moin

jr

ceperil

equidem

si,

eciente

loci

episcopo, tale

nunquam
l,

tibi

excnlul luo' series

quidquam a eubditis perpetratur, idem epii^copus duobua mcnaibus •xcommunicationi sutjjaceat.pro
eo quud

cautiunis.

Cap. 80.
In die

Cregoriut

/ionii7ia20, de eod.

mala contcxit,ct correctionein neceseariam non adhibuit.Sin autcm eorum quiapiam eodem nesciente quodcunquo pro supradictia capitulis accipicndum sibi esse crediderit, si presbyter trium mensium excommunicatione plectatur. Si diaconus, quatuor subdiaconus vero vel clericus
et acita
;

baptismalis omnibus nus actibus

aotiqui

hustis, alquc uinnibus

puiupis abn-nuntiare pru-

misimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem euam mentis oculus reducat consideret
:

si

H^rvet

post baptismun),

quod ante btptismum

spopundit.

his cupiditatibus servions, et compctcnti pojna, et

debita excommuoicatione plocteadus eat. CiP. 74.
Si qui

Uracarrnse concilium
ituos

ii,

cap.l.

Habanus, de init. cler. Cap. H1. abrenuntiatiooem aposlolicv fldoi, ostendiPost '^ tur ei Syiiibulum, et exquirilur ab eo «i
^
'

infantes

ad

baptismuiu oiTerunt,

Buecipiantur a

clericis.

CiP. 75.
(10
(/.

Ibidem, cap.

I.

omnipotentem,el in Jesum FiKuin ejuB unicum I)ominum noslrum, el in Spir D tum «anctum unum Deum in Trinilale el unilale st

Duum

l'atrein

'

;

t,

<•.

flacuit omnihus eptscnpii). Per eingu-

conlilcatur
cttni,ct si

unam

ess»'

'
..

"

'

iiam cathoU-

las Ecclesiaa epiacopi.et per diaTt-Hes

ambultntvs,

iTodat remii

i

rum

el \itain

primum
tismi vel

discutiant clcricos,

quomodo ordinem t>ap* missarum teneant.et qualiter quscunque
pcragunt, etsi rectum quid inve• '

ttternam. II»c ergo
dere,
qut

umnia

si

se vere profltetur rr>

jam

incipit per

(Idem inJmere nowum hotninem

oflicia in Kcclosia

nerint.Doo gratias agant.Si aulem minin

re
.

dcbent ignaro»,
c.

et

hoc mudia

oiiiniliun

|

"•

lecundum Deum crtatut eit, in futhtta et utncttquo taiurn pleae imbuitur. tale varttatit .tphet.is quando per baptismi lavacrum rrKenerttur.
.

sicut antiqui canonea Jubent,ul (De con$tcr.,ditl.i,

Cap. 82.
Aiile bn
11

Cap. «5,
'

/i».
'

i.
* '

Ante 20

dtet)

anto 2U dies baptiHmi ad pur^atio-

catfchir»
al. lu bi
:

'

— '-—

i

nem

exorcismi catechumeai ourrant, in quibua JO diebus omninu Hynib(iluin,quod estiCrodu iii Deum

prasvonim
ilciumj, ul

<:..•

.-ju

,

fldei

primum catccbumeaus

Accipiat

Patrem omniputeotem,

specialiter doccatur.

rudimeolum.

85
Gap. 83.
[C.

DKCRETI PARS
Ante baptismum de cons.,
dist. 4.

I.

— DE
Ab

FIDB,

ETC
Cap. 93.

86

A
Item
:

— Lib.

iv.

Prius

ipse Jesus caeci nati

oculos lulo,

ex sputo facto
misit {Joan.
ix),

superlinivit, et sic ad aquas Siloe

mundi renascuntur quando mitlitur foras, quod mystcria significant, parvuli baptizandi exorcizantur et exsufflantur.
eis qui

in Christo.princeps

quiapriusdebetbaplizandusfideincamationisGhricredulus adsti instrui, et sic ad baptismum jam
ut sciat cujus gratiae in eo est particieps, et cui jam debitor fiat deinceps. Cap. 26. Gap. 84. Baptizandis traditur salutare Symbolum, quasi
luitti,

Cap. 94.

— Augustinus de Symbolo,
4, c. Sicut

lib. i,

cap. 1.

{De cons., dist.

nostis.)

Sicut nostis,

parvuli etexsufflanturetexorcizanlurut pellaturab eis diaboli potestas inimica,quae decepithominem, ut possideret homines.Non ergo creatura Dei in in-

fantibus exorcizatur aut exsufflanlur, aed

ille

sub

commonitorium fidei, et sanctae confessionis indicium, quo instructi agnoscant quales jam ad gra"
tiam Ghristi exhibere se debeant.
Cap. 85.

quo sunt qui sub peccato nascuntur.
Cap. 95.

Rabanus de
dist.

inslit.

clericorum,

lib.

i,

cap. 28.
lib. ii.

— Bedd supe)' Esdram,

{De cons.,

4,

c.

Postea.)

Postea signatur

Pulchre inEcclesia his salubris mos doctrinaPatrum inolevit, ut his qui catechizantur, quatuor

g

baptizandus signaculo sanctae crucis,tam in fronte quam in corde, ut ipse apostata diabolus in vase
suo pristinosuae interemptionis cognoscens signum jam sibi deinceps sciat illud esse alienum.
Cap. 96.

Evangeliorum sacramentum explanetur,ac
tur exordia.

reciteu-

Cap. 86.

Item novae vitae auditoribus Symbolum fldei tradimus, quod per duodecim apostolos ordinatum est, et totidem sententiis comprehensum. papa Joanni archiepiscopo Ravenn%. {De cons., dist.i, c. Catechismi.) Cathechismi baptizandorum a sacerdotibus uniuscujusque Ecclesiae possunt fieri, sicut in sancta hac Romana (cui Deo auctore ministerium famulatus nostri exhibemus) Ecclesia, solemniter fieri comprobatur.
Cap. 87.
Nicolaus

— Augustinus de Symbolo,

lih.

u, cap. 1.

Nondum adhuc

sed per crucis siae jam concepti estis.
Cap. 97.

per sacrum baptisma renati estis, signum in utero sancts matris Eccle-

— Rabanus,
super eum

ibidem.
orationes,

Exin jam dicuntur catechumenus.
Gap. 98.

ut

flat

— August. de Symbolo,

lib. iv,

cap.i.

Omnia sacramenta quae acla sunt et aguntur in vobis per ministerium servorum Dei exorcismis,
orationibus, canticis spiritualibus, insufflationibus cilicio, inclinatione cervicum, humilitate pedum,

Cap. 88.

— Isidorus de

officiis, lib. ii,

cap. 9.

tiam Christi exhibere se debeant.
Cap. 89.

CompetentibussalutareSymbolumtraditurquasi C pavor ipse omni securitate appetendus.Haec omnia, commonitorium fidei et sanctae confessionis indiut dixi, escae sunt quae nos reficiunt in utero, cium, quo instructi agnoscant, quales jam ad graut renatos ex baptismo hilares vos mater exhibeat

— Augustinus de Symbolo,
:

Christo.
lib. i,

cap. 1.
dicitur;

Accipite regulam fidei, quod
et

Symbolum

cum

acceperitis, in corde scribite et quotidie

Rabanus ibid. Cap. 99. datur baptizando sal benedictum in os, ut Tunc per sal typicum sapientiae sale conditus, fetore careat iniquitatis,et nec a
putrefiat, sed

dicite

procedatis,

apud vos Antequam dormiatis, antequam Symbolo vestro vos munite.

vermibus peccatorum ultra
servetur ad

magis

illaesus

majorem
lib. ii,

Cap. 90.

— Rabanus de institutione clericorum,lib.i,
cap. 27.
dist.

gratiam percipiendam.
Cap. 100.

Beda super Regum [Esdram],
cap. 9.
4,
c.

(De cons.,

i,

c.

Postquam.)

Postquam

se
(Lib,
I, c.

baptizandus per confessionem verae fldei in alterius commendaverit dominium,et perabrenuntiationem
a prioris possessorisse alienaveritservitio,exsuffla-

27, De cons., dist.

Sal cxlestis.)

Sal ccelestis
in cunctis

sapientias quo initiantur catechumeni,
sacriflciis offerre

operum nostrorum

ju-

tur ab eo saeva potestas, ut per

pium

sacerdotis

D bemur.

ministerium Spiritui sancto cedat fugiens spiritus malignus. Beda super Regnum lib. iv. Cap. 91.

hidorus de officiis^ lib. ii, cap. 19. Cap. 101. Sales in ministerio catechumenisdandos aPatribus ideo est institutum,ut eorum gustu condimen-

Recti ordinis est, ut doctores veritatis prius ab

tum

sapientiae percipiant,

neque desipiant a sa-

auditorumpraecordiis

omnem

spiritum
;

immundum
possessio

exsufflando.et catechizando abigant

et sic eos qui

fuerant castra daemonum, sed facti
spiritualis Israel,societati sortis
riis

jam

sanctorummyste-

pore Ghristi, nec sint fatui, ut retro respiciant sicut uxor Loth {Gen. xix). Rabanus,ibid. Cap. 102. {De cons., dist. 4, c. Defiinc.) Dehinc iterum

saiutaribua
.

imbuendo aggregent.
lib. iv.

Cap

92.

— Augustinus contra Julianum,
dog. cap.
31.)

exorcizatur diabolus, ut dat ab homine, nec
subvertere,

suam nequitiam cogno-

recescens,et justum super se Dei judicium timens

(Aug.,

de ecclesias.

Exsufflanlur

parvuii in exorcismo, priusquam baptizentur.

jam contendat eum arle sua ne baptismum consequatur, sed magis

87

D.

IVONIS CARNOTENSIS EPI8C0PI

88

honorem Deocreatori suo exhibensreddat opusDeo
factori suo.

^

Cap. 103.

GregoriuSfhomilia 29 (super evangelia).
dist. 4, c. Sacerdotes.)

ad fontem, ingressus es, considera quos videris ; quid locutus sis, repete diligenter. Occurrit tibi unctus es quasi occurrit tibi presbyter levita
; :

(De cons.,

Sacerdotes,

cum

athleta Christi,

ul ad

baptismum catechumenus
/., c.

manum credentibus imponunt, et habitare raalignos spiritus in eorum mente contradicunt,quid aliud faciunt nisi daemoper exorcismi gratiam
nia ejiciunt
?

accedas.
Cip. 110.

— Rabanus, eod.
et

28.

Consecratur fons,

ad ipsum baptismum cale-

chumenus

accedit.

C.^p. 104.

— Rabanus,

ibid.

Cap. 111.
ei

Ambrosius de sacramentis,
cap. 5.

tract.

2,

{De cons.,

dist. 4, c.

Postea.) Postea

tanguntur

nares et aures

cum

saliva,et dicitur ei

verbum evan-

gelicum,quod Jesus quando surdum et mutum sanavit,tangenscum sputolinguamejus,et mittens digilos inauriculas eju6,dixit Effela, quod tBl adape:

(De cons., dist. 4, c. Venit.) Venit sacerdos ad fontem, dicit precem, invocat Patris nomen, prajsenliam Filii et Spiritus sancti utitur verbis ccb;

lestibus, quas Chriali sunt,

quod baptizetur
lib. vi,

in

no-

enim sacramentum hic agitur,ut et sacerdolis tactum sapientia, et virtus divina salutem ejusdera catechumeni operetur; ut aperiantur ei nares ad accipiendum odorem notitiae Dei, ut aperiantur illi aures ad audicnduin mandata Dei, sensuque intimo cordia reponendum.
rire (.Wurc.vu). Hoc

mine Patris

et Filii et Spiritua aancti.

per salivam typicam,

Cip. 112.

Capitularium,

cap. 77.

B

In
velit

Sabbatd sancto Paschae vel Pentecostes.si quia aquam consecratam ad asperaionem in domo
ante

8ua recipere,
piat.

cbrismatis

infusionem
tib.

acci-

Cap. 113.

Augustinus de Symbolo,

i,

cap.

{.

Cap. 105.

— Beda
in

in libro

primo,homilia 19 (homilia
ut sacerdotes illius hia

{Lib. ii,r.<.).IIac nocle circa

nos actumestquod

Domin.

zii post. Trinit.).

caeterit noctibus

actum non
in

est, ut ex locis aecretia

Mos

increbuit Ecclesio;,

singuliproduccremiDi
Ibi(]ue

conspectu totius Ecclesia".
(|uu.'

quos pcrcipiendis baplismi sacramentis preparant,
prius inter csQtera consecrationis exordia,du saliva
oris sui

cervice humiliata,

male fuerat anto
cilicio

exaltata, in huiuilitato

pedum

subatrato in

nares tangant

et

aures, dicentes

:

Effeta.

vobis celebrareturexamen.atque ex vobia exatirparetur diabolua auperbus, duin super noa invocalua
est humiliter [humilis] altissimua Cbristus.

Per salivam quidcm uria sui gustuin, quo initiandi
Bunt, superna' sapientiae designantcs
;

per tactuin

vero narium, ut abjectis

delectatiouibus noxiis,

Cap. 114.

St^phanus Y Stihano archiepttcopo.
saoerdotalia mi-

solum Christi acmpor amplectanlur odoreui
Cap. 106.

Nunquid non omnia chariamata
lib.
i,

Amirosius
cap.
in

de
1

sacramentis,

^

niaterii,

crucia llgura

perliciuntur? Nunquid ne

baptisniatia
relaxat
?

unda

nisi

cruco aunctificata peccata

Sabbato? Nempe apertionem,quia myateriacelebrata auntapertionis.quandn tibiaures

Quidegimua

Et ul ca-tera praetereamus, sine crucia aiqui;i aucerdutii

gnaculo

gradua aaccndit.
Itb.

Bacerdos tetigit ct narci. QuoJ signilicavit
fjelio

in
ei

Evanobla-

Dominus noster Jesus Christus, cum
vii).

Cap. 115.

.\uyuUinus de unico baptitmo,
{contra Donatiiias.)
\

vi,

tus CbBctsurdus ct mulua,tetigitquc auros et us ejua
(Marc.

[De cons. ditt.

e.

Si

uon sanctt/lcatur.) Si non
aliqua erruriD verba per

Aures, quia surdus urat. Os, quia mutus erat, et ail Ilcbraicum vorbum, quod Ef]<!ta,
:

panctiticatur uiiua,

cum

imperitiam preratorpfTundit.multi noa sulum mali
Bcd etiam boni fratrea in ipaa ecoletia Don Banctill-

Latine dicitur, adaperire. Ideo igitur
tetigitaurct*, ut

tibl

sacerdos

aperircnturaures tuo^ad sormonem,
:

rant aquam. Multurum enim precea emendantur
ni ducturibus fuerint rocitatoi.et tiuilta iu reperuntur coDtra catholiram iidem. NuDquid Bi manifektetur aliquo» baptizatos, cum illa proeei dicta' auper aouam fuiBsent, Jul

et ad clo^iuium Bacerdotis. Item

Propter gluriain

quotidie,

munoris ct opcris non os tangit cpiacopuB.aed narua, ut bonum odorem accipiaa pictatis xterns.

cis

SuitHum concxttum, tap. De catechumenialapaiB Bancto et mui:no .*
Cap. 1U7. -'^^
.
.

_,..,.
Cap. 108.

14.
,.

'

'

'

concilio

u L»

buplizari
,

,

« '

q ., (juid ila ? (juia
/>
,
-

plerumqL

,

-

placuit, ut tribiia annia sint

inler audienles; poBt
forent.
tbtd.

ba:c

autem cum catechumonia

Bupurat precantiB atTectua.et quia certa
crari,

illa

verba

evanKclica.Bioe quibua nuo poteal bapliBmuscuDBe>

l'ro

culcchumenii liaftunut,

tantum valeot,

ut

p<T

illa

»\e

(

Deinde a Bacerdute inungitur, ut aacrum baptiama cum tide accopta cu.studiutur.l]ngilur illius tuncpoctua de ulcoHandist. 4, c. Deinde.)

(De cont.,

qtiecuiique in prece vitiuaa cuntra

tv.
i

dicuntur,queniadinodumdemoniumooi
excluditur.Nam.utique hvretious
vitioBam, nec
Ih
'
.

lali

ctilicatu,

cum

si atrcrat

invucutione sanot<u TrinituliB tnena

prrcem

itBtii

«rr

eJuH confurtetur. IJngitur et inter Bcapulas deeo*

dem

undique muniutur, et ad bona opera facienda per Dei gratiam roburetur.
oleo, ut

>: quo piiSBit iila iiii, ..-.,. :a. .: ideu «ii ei qulcunque io ipsa oatbulica ioviduset malevolus

CiP. 109.
(Lib.

— .Ambrotiut de tacramentit,
l,

quales

illic

srguit Cyprianus. AlTtTBt eiiam.ut
(|Utppe

lleri

Itb.

i,

cap. 2
1

{iiam precem.iti
,

luatur oootra regu«
i:

Cons,, dist.

4,

c.

Venisti.''

Vcniati

iiiLilti

npreceSfOODSoltin

89

DECRETI PARS

I.

— DE

FIDB, ETC.

90

ab imperitis loquacibus, sed etiam ab haereticis compoaitas, et per ignorantiffi sirapiicitatem non eas valentes discernere utuntur eis, arbitrantes

J^

Cap. 124.

— Augustinus de baptismo unico.
t.

{Contra Donat.

iv, c. 24, de cons., dist, 4, c.

Cum

pro parvulis). Si

quod bonse
est,

sint,
illa

nec taraen quod in eis

perversum

evacuat

quas ibi recta sunt, sed ab eis po-

tius evacuatur.

pro eo qui respondere potesl in baptismo alius respondeat, non itidem valet. Ex qua regula illud in Evangelio dictum est quod omjEtatem habet, nes, cum legitur, naturaliter movet
:

Gap, 116.
(Cap. 10. De cons.,
est

Lib.
4, c.

III.

ipse pro se loquatur {Joan. ix).
est aqua).

dut.

Non

Non

aqua profana

et ddultera,

super

quam

Dei no-

Augustinus de aduUerinis conjugiis ad Cap. 125. Polltntium, lib. i, cap. 28, tomo VI operum.

men

invocatur, etiamsi a profanis

et adulteris in-

Egonon solum
ipsos,

alios

catechumenos, verum etiam
salvoscorpore in his per;

vocetur, quia nec ipsa creatura, nec ipsum

nomen

qui viventium conjugiis copulati retinent

adulterum
{Cap. 19).

est.

Cap. 117.

— Lib.

adulterinaconsortia,
V.

cum

manentes non admittamus ad baptismum
si

tamen

Quomodo aquam mundat, et sanctificathomicida? quomodooieum benedicunttenebrae?
Si

desperati, et intra se poenitentes jacuerint, nec

autem sacramentis adest

et verbis

suis,

per

_.

pro se responderepotuerint,baptizando3 esse puto, ut etiam hocpeccatum cum caeterislavacro regeneratioois abluatur. Quis

quoslibet administrentur, et sacramenta Dei ubi•

que recta sunt, el raali homines, quibus sunt, ubique perversi sunt.
Cap. 118.

nihil pro-

enim novit utrum fortassis adulterinae carnis illecebra usque ad baptismum
statuerant detineri ? Si autera ab
illa

desperatione

Augustinus contra Julianum,
celebrentur,
et

lib. iv.

recreati potuerint vivere, aut facient
rant, aut edocti

quod

statue-

Recole smatis

queraadmodum
el

in Ecclesia Ghristi bapti-

obtemperabunt, aut de contemptotalibus so-

mysteria

invenies,

quod

ribus
let.

abrenuntient

parvuli

per ora gestantium, sicut
:

quod Qeri etiam de baptizatis Qude autem baptismatis, eadem et
fiet,

reconcilia-

per ora gestantium credunt, Item

tionis est oausa, si
vitae

forte pcenitentem est finiendae

Cap. 119.

Quisquis negat parvulos credere per ora gestantium, neget eos etacciperebaptismum, quia in ma-

periculum praeoccupaverit. Nec enim ipsos ex hac vita sine arrha suae pacis exire velle debet mater Ecclesia.

nibus gestantium reluctantur.
Cap. ^20.

Cap. 126,
iii,

Ambrosius de sacramentis,
cap. 7.
:

tracl. 2,

— Augustinus
c.

de libero arbitrio, lib. cap. 28.

Interrogatus es

Credis in
:

Deum Patrem omni:

[De cons., dist. 4,
crutari

Uludperscrutari). lllud pers-

potentem

? Dixisti

Credo

;

et mersisti,'hoc est se-

sacramentum baptismi ^ pultus es, Iterum interrogatus es Credis et in Chrisli quid p&rvulis prosit, cum, eo accepto, pleDeum nostrum Jesum Christum,et in crucem ejus? ruraque moriantur, priusquam ex eo quidquam coCredo ; et mersisti. Ideo et Christo es conDixisti gnoscere potuerint. Qua in re, satis pie recteque sepultus. Qui enim Christo consepelitur, cum Chricreditur prodesse parvulo eorum fidem, a quibus sto resurgit {Rom. vi). Tertio, interrogatus es consecrandus ollertur. Et hoc Ecclesiae commeudat Gredis et in Spiritum sanctum ? Credo ; et tertio saluberrima auctoritas, ut ex eo quisque sentiat, mersisti, ut multiplicem lapsum superioris aetatis quid sibi prosit fldes sua, quando in aliorum quoabsolveret trina confessio.
homines
solent,
: :

que beneficio, qui propriam
statem,

nondum habent

pote-

Gap. 127,

— Gregorius

lll

papse Bonifacio

commoda

sit,

{epistola 3).

Cap, 121,

Auguslinus de pocnitentias medicina,
cap. 11.

Quosdam
boli,

baptizatos absque interrogatione

Sym-

Parvulis ad consecralionem remissionemque originalis peccati
tur, ut

prodesteorum fides a quibus ofTerunquascunqueraaculasdelictorum per alios ex quibus nati sunt, contraxerunt, aliorum etiam in-

ab adulteris etindignis preshyteris fassus es, In his tua dilectio teneat antiquum morem Ecclequia quisquis in nomine Patriset Filii, et Spisiae
;

ritus sancti

bapiizatus est {Matlh. xxviii),
liceat.

eum

re-

D

baptizari

minime

Non enim

in

nomine bahujus gratiae

terrogatione purgentur,

Cap. 122.

ptizantis, sed in
tract. 80,

nomine

Trinitatis

Augustinus super Joannem,

donum

percepit,

Yerbum

fidei

tantum

valet in Ecclesia Dei, ut per

ipsum credentem, ofTerentem, benedicentem, unvis

gentem, etiam tantillum mundet infantem, quamnondum valentcm corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem {Ro7n. x).
Gap. 123.

Canones apostolorum, capitulo 5. c. Si guis.) Si quis presbyter mersionem unius mysterii non celebret, sed trinam semel mergat in baptismate quod dare jubetur in
Cap. 128.
{De consec. dist. 4,

/

— Isidorus de
4, c.

officiis, lib. ii,

cap. 28.

{De consecr., dist.
si

^grotantes.) iEgrotantes

Domini mortem, deponatur. Non dixit Dominus Euntes, docete omnes In morte mea baptizate sed gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et
: ;
:

pro se respondere ncn possunt,
sni

cum

voluntatis

Spiritus sancti (Matth. xxviii).

eorum testimonium

dixerint, baptizentur. Si-

Cap, 129.

— Toletanum concilium
c.

iv, cap. 5.

militer et de poenitentibus

agendum.

(De cons., dist. 4,

Propter). Propter

vitandum

9i
schismaticis

D. IV0NI6

CABNOTENSIS EPISCOPI
A.

92 I

'

scandalum, vel haeretici dogmatis usum, simplam teneamus baptismi mersionem. Cap. 130. — Gregorius Leundro episcopo {lib. i, c. ii). {De consec. dist.,i,c. De trina).De trina mersione
baptismalis nihil responderi verius potest,
ipsi sensistis,

quam

quanto potius a carnali oportet in-il ter se contubernio cessare, quos per cccleste sacramentum regeneratio sancti Spirilus junxit. Longeji igitur congruentius filius patris mei vel frater meus appellatur is queni gratia divina. quam quem huadoptio jungit
;
1

!

quia in una Gde nihil officit sanctae Ecclesiae consuetudo diversa. Nos autem quod ter-

mana
git,

voluntas, ut filiusvel frater

meus

esset, ele-

prudentiusque ab alterna corporis commiaCap. 136.

tio

mergimus, triduana; sepulturae sacramenta signamus, ut dum tertio ab aquis infans educitur,

tione seccrniraur.

resurrectio triduani temporis exprimatur.

Quod

si

quis forte, etiam pro

summae

Trinitatis veneratio-

ne aestimet

fieri,

zandum semel
Bubsistentiis
se,

in

neque hoc aliquid obsistit bapliaquis mergere. Quia dum tribus
est,

Idem Salemonio episcopo. Nosse dcBideras utrum mulier quae viri filium ex alia niia genitum de sacru fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari ? Quos ideo
jungi posse decernimus, quia

secundum sacros

ca-

una substantia

reprehensibile es-

nones

nisi

amborum consensu

nullius religioniB

nullatenus potest infantem in baptismate, vel

obtentu debet conjux dimittere conjugem. Pertinet

ter, vel

semel mergere, quando

et in tribus

mer-

autcni ad ingens uxoris exitium, qux' babens odio

sionibus personarum Trinitas, et in una potest di
vinitatis singularitas designari.

virum

vel infirmitatem

causa pietatis
Epist.

ejusnon considerans, quasi operatur impietatem maxime cum
:

Cap. 131.

Rabanus super
lib. II.

ad Evhes.

prsecipiat

Apostolus

:

Nolite,

inquieos,

fraudare

invicem, nisi ex con$ensu ad tempus ul
ttoni (/ Cor. vii). Et iterura
:

vacetis ora-

Patrem et Filium et Spiritum sanctum baptizainus,et termergimus, ut Trinitalia unura appareat sacramentum. Item : Licet ler baptizemus propter mysterium Trinitatis, tamen unum baptisma reputatur.
in

Eodem modo

Revertimini in idipsum,

ne

tentet vos

Satanus proptsr inconlinenliam vestram

Cap. 132. (De cons.,

Anlissiodorense concilium, cap. 25.

si non ei consensu utriusque conjufactum probatur, non fraudentur invicem, sed revertantur in idipsum, prsserlim cum dicat Aposlolus ixor $ui corjioris p-testatem non

(ibid.).

Ergo,

gis hoc esse

:

Non licet.) Non licet abbati, nec monachis de baptismo suscipere (ilios, nec commatres habere.
dist. 4, c.

habet, ted vir
f)oris,

;

sic vir potestatem

non habet sui cor"

sed mulie'' {ibid.).

Cap. 137.

Idem Salomoni Conslantiensi
si

epitcopo.

Cap. -133.

— (l.apHularium,

lib. vii,

cap. 494.
fa-

Sciscitatur a nobis samlitas vestra,

alicjuis

bo-

Monachi
Cap. 134.

sibi

computrcs commatresve aon

n

ciant, nec «sculentur feminas.

commatres habcre valeat, unam post alteram. !n quo rraternitas tua mouiiroo

duaa spiritualea

— Auguslinus Dominica prima post Patcha,
qui sic mciptt
:

nisse debet scriplum osae
(Gen.
ii).

:

Erunl duo

m

canie una

llodiernus dies.

itaque,

cum

cunatet quia vir et uxur unt
vi-

(De

cons.,

dist.

'i,

c.

Yos ante umnia).

Vob ante

caro per cuouultium efticiuntur, rettat niiuiruin

omnia tam

viros

quam

femineas, qui Hlios in buptiul vos cognoBcatis fidejus-

rum compatrem

cunBlilui

illi

muliori cui io matri:

smo

susccpistis

moneo,

sores apud

Deum

cxstilisBC, pro illis

quoB

visi estis

de sacro fonte suscipore, ideo soniper eoa admonete, ut castitatcm custodiant, justitiam diligant

moniu aBBumpta uxorcitmmater esae videbalur «t idcirco liquet virum illi feinino) nun posae jungi in cupulu quoi cominater orat ejus, cuiu qua idem uqa
(uerat caro eirectus.

charitatem teneant, hoc omnibus fuciant quod Bibj fieri volunt, auguria non scrvent, et ad arbores, et ad fontes vota non reddunt, incaotatores, uut cara'
gios, sacrilegia,

Cap. i'M.

Idem Carolo archiepttcopo
tufjra^aneis.

«t ejut

pbylacteria, velut diaboli venena
faciunt, nec

Siquiacuracoromatre Hpirituali fuerit foroicatus, anathematie utncitiB percutitur iotibuB [Jaculit]. 8imiliter

fugiant, nec furtum

faUum
c-t

leslimu-

autemel illum percutere prumulgamua.qni

nium

dicant. Ante oiiinia

Hymboluu)

oralionom

cum
D

cu

quam
illa,

de lacro fun*

'
>

'

iinatiB auaccperit,

Duminicain
Cap. 135.

et vos ipsi teuete, cl iiiia (|Uiih exccpi-

aut cuiii

({uam anle

,

;<um tenuorit

cum

Btis ostenditc.

— Nicolaus ad
debct

sacro chriBiuate luerit uncla, fornicatiooia pnrp^
contulta Bulijarorum.
traverit soelua
;

legitiiuam tamea

ti

habuerit uio*

Ita diligore

homo cum,
Item

qui 8c suacepit cx
:

rcm, non dimittit.
Cap.
8i quit
I3V».

aacro fonte, oicut patreni.
et filioB spirilualo»

Eut intcr putrua


Ex

dtcreti» Cregorii junii<fii
io
^
.

gratuita et aaDCta

communio,
noa

Bpiriluoleiu euiuiuatreui
ait.

n)

qu<e non

eitt

dicenJa cunBanguiniltB, sed putiu^ h&proximitaB.
esse

duxerit,

analhema

benda

spirilualis

Undc

inter eos

Cap. 14n.

/(a^upiui fthl^m lihro, iup.
e.
l'<.>itijuiim}.

'-'H.

arbitraiiiur

fieri [altas

posse quudlibet cunju-

[be cont., ditt. 4,

Poilquani aaoen-

gale ounnubium, quaudo(|uidem neo inter eoa qui natura.et eosqui inudoptiono (ilii Bunt venerand»

derit baptizulua Ue fuole, alatiio aiKUttur in oera-

llomano} leges matrimunium cuntrahi permitluot.
llem
:

bro a preabytero cum aaoro cbnamat*. t«queDU ~, ut Chriiti aimul et regni partioepa lltl,
'

Hi luler eos coutrahitur

malrimuoium

inio»

et a Chria'

iiianui iiuisit focari.

93
Cap. 141

DECRETI PARS

I.

-

D2

FIDE, ETC.

94

— Ambrosius
dist. 4, c.
;

de sacramentis, tractat, 2,

daeo, nescitis

utrumChristianc, an pagano, mullos

cap. 7.

in patria vestra baptizatos asseritis^et quid inde sit

{De cons.,

Emersitti). Emersisti, venisti
tibi

consulitis
ctae

ad sacerdotem

quid
te

dixit? deus, inquit, Pater

agendum. Hi profecto, si in noraine sanTrinitatis, vel tantum in nomine Christi, sicut

omnipotens, \qui

regeneravit ex
tua,
ipse

nqua
te

et Spiritu,

concessitque libi peccata

ungat in

vi-

tam aeternam. Vide ubi unctus
xteroam.
Gap. 142.

es, in vitani, inquit,

apostolorum legimus, baptizati sunt {Act. 11, 10), unum quippe, idemque est, ut sanctus exponit Ambrosius,constat non esse denuo baptizanin Actibus

dos.
Tructat. 3 ejusdem, cap. 1.
;

Cap. 149.
de
Illi

— Gregorius

lll

Bonifacio, epistola 4.

{Ambr. de
cons., dist.

iis

qui mysteriis initiantur, cap. 6
Accipis).

qui baptizati sunt per diversitatem, et decli-

4, c.

Accipis mysterium, hoc

uaguentura super caput. Quare super caput ? Quia sensus sapientis in capite ejus. Sequitur spiest

nalionem linguarum gentilitatis, taraen quia in nomine Trinitatis baplizati sunt, oportet eos per manus impositionem, et sacri chrismatis unctio-

rituale

quo perfectio

signaculum, quod post fontem superest, fiat, quando ad invocationem sacerdotis Spiritus sanctus infunditur.
Cap. 143.

nem

confirmari.

Cap.

-150.

— Idem Bonifacio.
quem
dixisti

— Rabanus eodem
et

libro, cap. 29.

B

De

illo falso

episcopo,

quod adulte-

rati clerici et

homicidae

filius in

adulterio natus, et
et caetera

(De cons.

dist. 4, c.

Post baptismum). Post bapti-

absque disciplina nutritus

esset,

mala

smum
gnificat

traditur Ghristiano vestis candida, quae si-

horribilia, quae per singula enarrasti, ac per

hoc sui

innocentiam

puritatem Ghristianam,

similes sacerdotes consecravit, de hoc

meminittua

quam

post ablutas veteres maculas, studio sanctae

conversationis immaculatam servaredebet, ad preesentandum antetribunal Christi. Cuncti vero renati albis induuntur vestibus, ad mysterium resurgentis Ecclesiae.

reverenda fraternitas, quia tribus jam vicibus scripsimus, ut nullus homicida, nuUus adulter, nullus
fornicator sacrura ministeriura debeat attrectare.
baptizatis vero ab
iilo

seu ecclesiis consecratis,

De quod

llem

:

Utuntur baptizati albis vestinativitatis

requirit tua fraternitas, scito ecclesias, quas in no-

bus, ut
erroris

quorum primae

faciem vetusti

mine sancts
militer

Trinitatis consecravit, et parvulos si-

pannus fuscaverat, habitus stcundae geneindumentum, Tegitur enim post sacram unctionem caput ejus mystico velamine, ut inteliigat se diademate regni, et sacerrationis gloriae preeferat
dotali dignitate potiri.

quos baptizavit, qualiscunque sit qui sacernon esse denuo eas per alium consecrandas, aut hos parvulos baptizandos. Cap. 151. Anastasius papa II Anasiasio.
dotio fungebatur,

{In dec, c. 7,

c.

Sanctse Ecclesix catholicx, dist.

Gap. 144.

— Ambrosius demysteriis inxtiandis,
cap. 7.

C 19, part. prima). Sacratissiraum serenitatis tuae pectus agnoscat, quod nullum de his vel quos baptizavit Acatius,vel quos sacerdotes vel levitas secun-

Accepisti post

baptismum vestimenta candida,
velamina.

ut esset indicium quod exueris involucrum pecca-

dum
tio

canones ordinavit, ulla ex nomine Acatii porattingat,

torum,

et indueris innocentise casta

Cap. 145.

Sanctus August. in octavis Paschx, qui
sic incipit.

Paschalis festivitas hodierna festivitate concluditur, et ideo hodie

quod forsitan per iniquum tradita sacramenti gratia minus firraa videatur. Nam et baptisraa, quod procul sit ab ecclesia, sive ab adultero, vel a fure fuerit datum, ad percipientem
laesionis

neophytorum habitus commu-

munus

pervenit illibatum.

tatur
tur,

tamen, ut candor qui de habitu deponisomper in corde teneatur.
;

ita

Cap. 152.

Concilium iv Carihaginense, cap. 41.
c.

Gap. 146,

{De cons., dist. 4,

Non

Uceat).

Non

liceat fieri

Gregorius

lll

Bonifacio.

rebaptizationes, reordinationes, vel

translationes

{De cons., dist. 4, c. Parvulos). Parvulos qui a parentibus subtracti sunt, et an baptizati sint an non

episcoporum.
Cap. 153.

ignoratur,uthosbaptizaredebeas,secundumPatrum traditionem,si non fuerilquitestiflcetur,ratioposcit
Cap. 147.

— Gregorius
dist. 4, c.

Quirino eyiscopo in Hiberantiqua). Antiqua

nia, lib. ix, epist. 61.

D

{De cons.,
nitatis

Ah

Patrum

Carthaginense concilium, capitulo

6.

institutionedidicimus, ut qui apud haeresim in Tri-

{De cons.,

dist. 4, c. Placuit).

Placuit de infantitestes, qui

nomine baptizantur,cum ad sanctam Eccle-

bus quoties non inveniuntur certissimi

siam redeunt, aut unctione chrismatis, aut manus
impositione, aut sola professione
fidei, ad sinum matris Ecclesiae revocentur. Unde Arianos per manus impositionem occidens, per unctionem vero

eos baptizatos esse sine dubitatione testentur, neque ipsi sunt peraatatem idonei de traditis sibi sa-

cramentis respondere, absque ullo scrupulo eos esse baptizandos. Similiter et de ecclesiis, quoties super earum haesitatur consecratione, agendum
est, id est ut sine trepidatione

sancti chrismatis, ad ingressum sanctae catholicae
Ecclesiae oriens reformat

consecrentur.

CiP.

148. — Nicolaus ad consulta Bulgarorum,
cap. 104.
dist. 4,

{De cont.y

c.

A quodam). A quodam Ju-

Monophysitas [Monothelitas] vero et alios ex solavera confessione recipit, quia sanctum baptisma, quod sunt apud haereticos consecuti, tunc in eis vires emundationis accipit, cum vel illi permanusimpositionem Spiritumsan;

95

D.
;

IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI
verse
fi-

96
Item, in eodem tractalu.
esl aliquid,
{II

clum acceperint

vel istiper

confessionem Hi
vero).

A.

Cap. 158.

dei sanctae et universalis Ecclesiae
rint uniti. {De cons., dist. 4,c.

visceribus fue-

Neque qui planlal

neque qui rigat, sed

Hi vero hae-

retici qui in Trinitatis nomine baptizantur, sicut sunl Bonosiaci et Cataphrygjc.quia et illi Christum

iii). Qui vero superbus fuerit minister, cum diabolo computatur, sed non contaminatur donum Christi. Quod per il-

qui incrementum dat Deus

Cor.

Dominum non credunt, elisti Spiritum sanctum perverso sensu esse quemdam pravum hominetn Montanum credunt.quorum
similes multi sunt alii,cum

lum fluit, purum est quod per illum transit liquidum, venit ad fertilem terram. Pula quia iste lapi;

deus

est,

quia ex aqua fructum

ferre

non

poteat,

ad sanctam Ecciesiam vcniunt baptizantur, quia

sed per iapidoum canalem transit aqua ad areolas,
in canali lapideo nihil generat, sed

baptisma non fuit, quod in errore positi, in sanctae Trinitatis nomine minime perceperunt, nec potest

bortus fructus
dico, et noadiesse, per

plurimos

atfert.

Ilem in eodem.

Ego

ipsum baptismum dici ileratum, quod, sicut dicctum esl, in Trinitatis nomine non erat datum.
Cap. 154.
Ille

cimus omnes, quiajustus oportet

bHptizatur.quia justos oportelesse tanli
nistros. Sint ministri justi si voiunt. 8i

quos judicia mi-

Augustinus de verbis Domini,
traclal. 9.

autem no-

luerint esse justi qui in catbedra Moyai sedent, ae-

non

est dicendus ease in Ecclesia, id est ad

g curum me
ejua dicit
:

fecit

magialer meua, de quo spirilua

socielatem spiritus pertinere, qui ovibus Christi
corporali
Spiritus

Hic

est qui bapliutl (Matlh. xv).

tantum commistione ficto corde miscetur. enim disciplinx elJuijiit fictum (Sap. ij. Qua-

Cah. 159.
(De cons.,
dtst. 4, c.

Item

in

eodem.

Cum

baptismus).

Quos bapti-

propter quotquot in schismaticisvel haereticis congregationibus, vel potius segregationibus baptizantur,

quamvis non

sint renati Spiritu,

tanquam

)s-

maeii similes.qui secundum carnem nalus cat Abruhs, non sicut Isaac, qui secundum spiritum, quia

quos baptizavit ebriosua, quos baptizuvit homicida, quos baptizavit adulter, si baptismua Christi erat, Christua baptizavit. Non timeo adulterum, non ebriozuvit Judas, Christus baptizavit. Si ergo

8um, non boniicidam, quia columbam atlendu, per

per repromisaionem {Cen. xxi) tamen cum ad catholicam teniunt, el societati spiritus aggregantur,
;

quam mibi

dicitur

:

Uic

est

qui

baptiiat [Joan.

i)>

quera

foris procul

dubio non habebanl, non

eis re-

Item. Homicidu dedit l^aptiamum Cbristi, quod sacrumentuiu lam aunclum e^t, ut uec humicidu lui-

petitur lavacrum carnis.
ria positis ista

Non enim

defuit etiam fo-

niatrunte polluatur.

nisi intus

forma pietatis, aed abfuit eis, qus non potest dari unitas spiritus, in \in-

Cap. 160.
{De coni.,
rantia
Icu,
dist. 4, e.

Item, tracl. 6.
baptiuit.)

Cum

Dum

baptizat

culo pacis.
Cap. 155.

P mulus ex aliqua
Traclalu ejusdem 63.
;

vel

ignorantia ccclesiee vel tole-

aul ciiim ignurHutur mali aut toleratur pa-

DomiDicis peculia sibi fecerunt, et greges non Christi, sed auoa contra Christum pascere voluerunt. Plane in ipsis damnalionibu8[dominationibus' suis.tiluluni illiua posuerunt. Ut praidx' iiloruiii dcfunderenlur quaai per titulum potentia. (juid facit Christus, quando
talea

HiEretici el schiamatici de tiscia

quouaque
eat,

datum
tizut.
Ili

iiii:ji8troH,

ultimo ventiletur area. Iliud quod est, nec iuipar prupler imparei Bcd par et uquale prupler hunc qut bapin

unum

(Auguttinui de
illos

ec-

lesiastuis reyulis, cap. 52).

qui apuJ

berelicos baptizati auat, qui in

sanctaTrinitatia confeaaione baptizanlur et veniunt

convertunlur, qui

foria

ab Eccloaia

ad cuthulicum, reripiuntur quid(«m ut baptizati, n«
aancl;» Trinitatia invocatiu vcl coiifeHnio aiinullelur.

titultuii

ejua baptismatis arceperunt?
et titulum

tjicit praBdatnrem,

invenit

ibi

non deponit. Sed poaaidet domum, quia titulum quid opua «at, ul raulet nomen

Sed doceantur inlegre et instruantur quo sensu
aancta' Trinitatis wyateriuiu in Ecclesia tenealur;
et
»i

suum

?

conscntiunt crcdere, vel arquieacunt cunliteri,
lidei integrilutv,

Cap.

ITjO.

— Augustinus svper Joanncm part.
truct. 5.
dist.
.

purgati
i,

tirmeutur iiianus impusi-

tiune. Si veroparvuli lunt et hebetea qui

doclrioam

{De cons.,
.

non
\,

capiaiit,

respondeunt pro
i .
• .

illis

qui eos otTeruut

c.

liautitmus).
.

est qualis est Bt,

1-

q uaha

,

ille

incujua poteatatem datur .. est per oujus ministerium dalur.
tlle,
.
.

,,

baptimus talis *^ ^""° uui. non
; .

D

^'

< justa
.

murcm
i

. • baijtizandi.et Bic per

manuB impoBii.

.

tiuiiem chnaiiiulc ('uiiiinunili,

Cap. 157.

-...*... sterits adiuiltantur.
Orom
c.
(<.

ci .S(;/ii{i0
.

uiyj , /lujyuitiNi aa ^ujrWiifnrfi
i
,

.;

cum eucbariBttc
.

.

llirm in

eodem.

II,

tiuxit.

05

in dialogo. {Ut cons., ditt. 4,
'
:

Quid noverat Juannea lia[)ti8ld? Dominum. Quid non noverat V Puleatutein bupliauii Duininici in nullum hoininom u Duminu trunaituram, sed ministeplune transiluruiu. Puteatatem a Dumino in norninom, sed ministeriuiii in bonoa et in malos.
riuiii

Uaptiimut),

Quamvis unuin b»
O'

i

sit

hrrctii

curuai, euruiu niilicel qui in
lii,

i

ilri>, cl

i-

et
;

Spiritus sanctt baptiiant, et Boclesi» calbocccloBiaui baplitanlur,
'<'Ui,
>

tamen quia ruris Bumuol baptiaiiium >'
\iciu

nun

sed ad peroicietu;

Non exborrcatculumba
spiciat

ininiHtoriuin muluruiii
tibi fucit
f

;

re-

habeotes nimiruiii

:

i

•acraiuenli,

virlulem

Domini potestatcm. Quid malus, ubi bonus eal Duminus
maliltuBua pr«co,
si

minister

Quid

to

impedit

benovolus eat judex?

autem eJu«abnegantes.El Jeo eos Krcleala nun rebaplizat, qiiia in nomine TrinitaliB bapliiati sunl, ipsa esl prufeclo forma aacraiuBnti. Ideo dum r«i

97
versi fuerint, [accipient

DECRETI PARS

I.

DE

FIDE. ETC.

98
ta-

virtutem Spiritus sancti,

A

agendum repentinapietatemoveatur.Quanquam
lem.si etiam
illi

quam hi qui foris ecclesiam baptizantur, nondum h&hent. Augustinus con&a Cresconium grammaticum,
lib. x[.

conferamus, qui

in ipsa calholica

fallaciter accipit,

mirum

si

dubitatur quiscuiprae-

hoc sanum.hoc catholicum, quod Christus mundet accipientium conscientias, sive per bonos ministrosbaplismi sui, siveperma-

Hoc

est veruin,

ferendus sit.Quid enim prositanimus veraciterdantis fallaciter accipienti,

non video. Sed arbitremnr
:

aliquem etiam

faliaciter dantera

cum

et

tradens et

quaerisquomodobaptizent quos ]os. Item damnavit Ecclesia, respondeo sic eos baptizare quomodo baptizant,quosdamnavit Deus,antequam de illis quidquara judicaret Ecclesia. Lib. m,cap. 6. {De cons. dist. 4, c. Si inier). Si inter bonos ministros, cuin sit alius alio melior, non est melior baptismus, qui per meliorem datur: nullo modo est malua, qui etiam per malum datur, quando idera baplismus datur et ideo per ministros dispares Dei munus aequale est, quia non illorum, sed ejus
cap. i. Si
;

accipiens, fallaciter agant in ipsa unitate catholica,

utrum hoc magis baptisraa sit acceptandum, an illud quod in mimo datur si quis exsistat fideliter,
:

subito commotus quidem homines

accipiens, an
attinet
et in

quantum ad ipsos plurimum distat inter
ad

credentem in
ipsius

mimo

Ecclesia irridcntem,

g

est.

Pelagius PP. Gaudentio episcopo. De haereticis,ex quibus per Paulinura filiumtuum virum clarissimum nos consulendos esse duxisti:

Cap. 161.

autem sacramenti integritatem nihil intersit. Si enim nihil interest ad integritateru sacramenti in ipsa catholica, utrum id aliqui fallaciter an veraciter agant cum tamen hoc idem utrique agant, cur extra intersit non video, quando ille qui accipit, non siraulatione palliatus, sed religione mutatus est. An plus valent ad confirmandum sacramenlum veraces inter quos agitur, quam ad
:

voluntad catholicam fidem, utruin baptizandi sint, an tantummodo reconciiiandijhaec tuam volumusfraternitatsm custodire,
ut
si

quidara ex

iis

reverti

frustrandura

illi

fallaces a
si

quibus

agitur,

et

in

quibus agitur. Et taraen
repetit, sed aut

postea probatur,

nemo

quae circa Sirmiae ct Simgidunee aliaque vicinaloca (ubi istius haeresis
stodiri, ut

homines multi sunt) novimus cu-

excoramunicando punitur illa simulatio, aut pcenilendo sanatur. Sed nobis tutum est in ea non progredi aliqua temeritate sententiae,
quae nullo in

quia in nomine solummodo Chrisli, una etiam mersione se asserunt baptizari. Evangelicum
vero prajceptum (ipso Deo

catholico regiocali

concilio

coepta,

nulloplenario terminata sunt. Id autem fiducia securae [sit cura] vocis asserere,

Domino

et Salvatore

no-

quod

in

gubernatione
Ecclesiae
si

stro Jesu Christo tradente)nos adraonetin

nomine
:

Domini

nostri

Jesu

Christi
est.

universalis

Trinitatis,trina etiam raersione

baptismaunicuique
discipulis suis

consensioue roboratura

Verumtaraen

quis

tribuere, dicente
Ite,

Domino nostro
in

p

tne forte in illoconcilio constitutum,ubi talium re-

bapthate omnes gentes
Spiritus

nominePatris,

et Filii,

"ucq quaestio versaretur,non procedentibus talibus,

et

sancti {Matth. xxviii). Si revera hi

de

quorum

sententias sequi raallera, urgeret ut dice-

praefatis haereticis, qui in locisdilectioni tuae desti-

commorari dicuntur, solumraodo se in nomine Doraini baptizatos fuisse forsitan confitentur.sinecujusdam dubitationis ambiguo eos ad canatis vicinis

rem, quid ipse sentirem, si eo modo affectus essem, quo eram, cum ea dictarera,nequaquam dubibitarem habere baptismum eos qui ubicunque
et a

tholicam fidem venientes, sanctse Trinitatis noraine baptizabis. Sin vero apud dilectionem tuam eorum
quiconverti voIunt,manifesta confessione claruerit,

quibuscunque illud verbisevangelicis consecratum sine sua simulatione et cum aliqua fide accepissent quanquam eis ad salutem spiritualem non
;

prodesset,

si

charitate caruissent,qua catholicre in-

quod

in Trinitatis

nomine

fuerint baptizati,

sola

conciliationis gratia impensa, catholicae reconciliare
fidei raaturabis,ut tali

sererentur Ecclesias. Sienim, inqa\t,habeam fide}n,ut montes transferam, charitatem autem non habeam nihil

dispositione servata nihil ali-

sum

(I

Cor. xiii).

Sicutjam
etiara illos

practeritis

majorum

tcr quara
ritatis

quod evangelica jubet auctoritas, temecujusdam spiritu videatur effectum.

statutis,

non dubito

haberebaptismum,

qui,

quamvis
id

id fallaciter

accipiant in Ecclesia, ta-

Cap. 162.

— Augustinus de
tistas lib.
ii,

baptismo
cap. 53.

contra Dona-

men

accipiunt vel ubi esse putatur Ecclesia ab

D
quxri.) Solet

(Decons.,

dist.

4.

c.

Solet

etiam

etiam quaeri utrum approbacdum sit baptisma,quod ab eo qui non accepit, accipitur si forte hoc curio:

sitatealiqua didicit

quomododandum [queraadmoanimoaccipiat an sine siraulatione.

dum]
Si

sit, et

utrum

nihil intersit,quo

ille,cui

datur

cum simulatione,
utrum

cum

simulatione,

fallens, sicut in Eccle-

societate id accipitur, de quibus dictum est Exnobis exierunt {I Joan. ii). Ubi autem neque societas ulla esset ita credentium, neque ille qui ibi acciperet, ita crederet, sed totum ludicre et mimiceet joculariter ageretur, utrura approbandus esset baptismus qui sic daretur, divinura judicium per alicujus revelationis oraculum concordi oratione gemitibus implorandura esse censerem ita
eis in
:

quorum

sia, vel ia

ea quaj putatur Ecclesia, an jocans sicut
sit sceleratius in Ecclesiafallaci-

sane ut post

me
i,

dicturos sententias,
afferrent,

in

mimo. Et quid
an

exploratum
spectarem.

et
Ib.

cognitum

quid jam humiliter ex
si
c.

ter accipere,
cia, id est

in haeresi vel

schismate sine

falla-

cap. 1. (De cons. dist. 4.

Oslen-

animo non simulato. Et utrura in haeresi fallaciter, an ip mino cum fide, si quisquam inter

ditur.) Ostenditur ilios impic facere, qui rebapti-

zare conantur orbis

unitatem, et nos recte

fa-

99
cere

D.
qui

IV0NI8 CARN0TENSI3 EPISCOPI

100

sacramenta improbare nec in ipso consenschismate audemus. In quo enim nobis
Dei

A

Cap- 164.

— Lib.
c

iii,

cap. 10.

{Deconsecr., dist. 4,
contra epistolam

Non

est

aqua. Aug. Ub.

iii,

tiuntineoetiaranobiscumsunt.Ineoautemanobis Item ibirecesserunt in quu a nobis dissentiunt. est, quod habet qui dem Sacramenlura baptismi
baptizatu.-elsacramentumdandibaptismiest.quod si ab habet qui ordinatur. Sicut enim baptizatus baptismi non amitunitate recesserit.sacramentum recesserit, sasic etiam ordinatus, si ab unitate tit non amittit. Nulli etiam dandi baptismi
;

Parmeniam

cap. 11.)

Baptisraus

vero Christi verbis evangelicis consecratus, et per adulteros, et in adulteris sanctus est, quamvis ilh

iromundi, quia et ipsa ejus sanctitas pollui non potest, et sacramento suo divina virlus assistit, sive ad salutem bene utentium, sive ad
sint

impudici

et

perniciein male utenlium. Item

(I g.

i,

c.

Quod

qui-

cramentum

sacramento injuria facienda est si discedit a mali3,utrumque discedit,si permanel in malis, utrum que permanet. Siergoacceptaturbaptismus.quem sic non potuit amittere qui ab unilaie discesserat
: ;

dum. Ibid. >l«<;.).Catholica vero propterea non debet iterare baptismum, qui apud haereticos datus est,
ne judicare videalur ipsorum esse quod Christi est, aut eos non habere. quod intus cum acciperent
amittcre utique foras exeundo non possent.

Uem

Non autem sicut [De cons. dist., 4, c. asceptandus est baptismus, quem dedit illequi sahereticorum est, sicut error ipsorum est cramontum dandi, cum discederet, non amiserat. ^ haeresis sic ipsorum .n ......j' libri. c; ad v.QrAtiQmiim fictus ^ siriit sacrilecium dissensionis iosorum est, si( ;,i.,..ori fictiis sacrilegium sicut baptismum Si Item caf. 12 ejusd
Non autem)
:

dimissa sunt ei peccata, an non dimissa ? Eligant quod volunt, utrumlibet elegerint, sufficiet Spiritus nobis. Si dimissa dixerint, quomodo ergo
accessit,

eanctusdisciplinsBeffugit (lctum (5ap.
ficto

i),

si

in isto

eliam baptismus qui Christi eat, debet dici ipsorum. Ilem [cap. <3 ejusdem libri August.) Nos hiereticorum esse baptismum dicimua verbis Evangelicis cunsecratum, commoli facli» eorum etiam qua
Dei sunt, eis tribuere

remissionem operalus

est

peccatorum?

Si dixe-

volumus quasi ea contamiDoi

non esse dimissa, quaero, si postea lictionem uam corde concusso et vero dolore fatcretur, denuo baptizandus judicarelur Quod si demenlissimum est dicere, fateantur vero baplismo Chrisli
rint

nare potuerint, aut propterea sua facere quae sunt, quia ipsi Dei eise ncluerunt.
Cap. lCo.

Ltb. IV

De baptismo,

cap. 4.
:

Sicut urgeri vid»*or

cum

baptizari posse hominem, et tamen corejus in maabsolitia vel sacrilegio pcrseverans peccatorum

ticus dimillit peccata ?

mihi dicitur Ergo haere» sic et ego urgeo cum dico,
eervat, avarus, rap-

Ergu qui
.

ca'lestia

mandata non
?

lutionem non sinere fieri, atque ita intelligant in communionibus ab Ecclesia separalis posse hominem baplizari, ubi Christi baptismus eadem sacraqui tamen menti ceiebralione dalur et sumitur remissionom poreatorum, cum quistunc prosit ad
:

tor, fenerator, invidu?, verbis Bmculo non faolis re*

nuntians, dimittit pcccata
Uei, sicut
ille, ita ille.

Si per

et

ille. 8i

vim sacramenli per meritum suura,
et in

C

noc
lis

ille,

noc

Illud

enim sacramentum

ma-

que reroncilialus
aincbantur.

uniiali

sacrilegio

dissensionis
et dimitti

exuitur.quo ejus peccata lenebantur,

non

Cap. 163.
{De cons., dist. 4,
P. Lom.
l.

llem ibidem.
Deus,
et

hominibus Chrisli esse cognuscitur. Ittm eod. cap.) Si in ha-resi baptizalue in nomine sanctJeTrlnitalia, non llt laincn tem[)lum Dei, i>i ab ha?re«l non recesaerit, quomodo neque in avuritit, ia eodem nomine baptizatus sit templum Dei, si ab
:

e.
c.

Quomnio exiudit
Qui
vero.)

avarilia

non recedat, quiB

e^t

idolorunc
tib.)
:

servitui
si

IV, d.

4,

Nam

impeditur

{Epfies. v). Ilem

rapite^ ejutdem

Sed

pot-

baplismi gralia, quominuaomnia peccula dimiltat, eliam ei odiuin fraternutn in ejus cui dimiltuntur,

flunt (ul dixi) amboruin peccalt, «qualiler appendantur,ignoranli8 hlaspbemiaelscientis idolulalrit,
et i'udi-iu

animo perseverat.

Solvilur eniiu heBlcrnua dies, et

aententia ju

'

'

;r.

ille

qui Chnsluin

quidquid 3uperc8t,8olviluretiam ipsa hora momenlumquc aute baptismum cl in bupli«mo. Deincnpa autem conlinuo reus csho incipit, non tolum consequentium, sed etiam prapterilorum ilierum, hora

quairenduin veri»imil<
rit
;

:

Mnemfalsilalis iacur*

el ille qui sciens Chrislo resislit

per .\po8to-

lura.

aut (ivarui,

rum, momcntorum. redfuntibus oinnibus
raissa sunt. Ilcm cap. Ci ejusd.
ttb. Illa

qu/i^ di-

D

qu<T schiH
aliter

Quoniam, omnis fornicator, quod ttt idotorum servilus, nvn Habd h:rreditatem in reijno Lhristi tt i>et [f.fHti. v). Cur in illo baptis'nus et evangelica verba improbantur,
in

aut tmmundui,

matioi vel hiBretici non aliter habent, non

istoautemapprobaotur, oum ab
(/)# lons., dis.
4, c.

illius

oolumba
r.

agunt,

quam

vera EcclesiajCum aJ nos veniunl non

membriB
tem

uterque inveiiiatur ilienusT Item
>ullus autem).
in

11.

oraendumua. bcI potius approbaraus. In quibus eniin non dissenliunt u nobi», in cis non diajunguntur u nobis. Sed tamen quia nibil eiH proeunt, quandiu schismalici vel h«Drelici sunl; propler alia. in quibus a veritate disscntiunt, et propler Ipeuin rtepuralioniH immanissimum scelui.sive permamterint in eis peccata, sive continuo diraiBna redierint,

1'crlldus

au«

et Llaepheiiius, si

perlldit el

blaspbemit
i:

permanHerit, necexlrt Eeclesiam, nec intra
'

ut ad salutom pucis atquechurilatis vooianladhor-

^ Hiam rwmir :..> ter vim Hii >.. form et Intue eadem vis operatur, siout vls noroinlf C.hrisli cipulsionem dirmoniorum etlani furis op«Satu tteif 4, rabatur. Item r. l'
>
.
,

,

'

'

'

<•

ttmur.

dimus). 8*tis osle;.

i

ai

;

..•.isojum, qui vtf-

101
bis Evangelicis consecratur,

DECRETI PARS
non pertinere cujuBerrorem,
sive de
aliter
c.
:

I.

— DE

FIDE, ETC.

102

\

quam

vel dantis vel accipientis

etiam de sancta Ecclesia interrogatur. Quasi Tero ille qui intus non factis,sed verbis saeculo renuntiat,

Patre, sive de Filio,
sentiat,
XVI.

sive de Spiritu sancto

non hoc
,

in

quam

doctrina ccElestis insinuat. Item,

falsa responsio

baptismo interrogetur. Sicut ergo hujus non efficit ut baptismus non sit

Constiluaraus ergo duos aliquos isto
est,

modo

Uaumeorumverbi
Photinus opinatus
extra
Ecclesiae

gratiaid sentire de Christoquod
et in ejus hsBresi baptizari

cathoh'caB

communionem

;

alium

quem percipit, et sicut ille si postea quod fallaciter responderat, veraciter impleat, non ei baptismus repetitur, sed vita corrigitur sic et ille si postea veniat ad Ecclesiam, de qua interrogatus faleura
;

vero hoc idem sentire, sed in catholica baptizari,

existimantem ipsam esse catholicam fidem. 'Istum nondum hsereticum dico, nisi manifestata sibi doctrina catholicae fidei resistere

responderat,quia eam se habere,dum non haberet, putabat, ipsa, quam non habebat, ei datur, non

maluerit

et

illud

quod tcnebat

elegerit.

Quod antequam

fiat,

mani-

festum est illum qui foris baptizatus est esse pejorera. Itaque in
-

Cur autem ad verba quae procedunt ex ore homicidae possit Deus tamen oieum sanctificare, et in altari quod haeretici posuerunt non possit, nescio.
iteratur.

quod acceperat,

hoc sola falsa opinio, in

illa

autem
ip-

Cap. 168.
In

— Lib.

vi,

cap. 5.

etiam ipsa divisio corrigendaest, sed in neutro Borum sacramenti veritas repetenda.
Cap. 166.

— Item,

c.

17.

homine justo et in homine injusto semper B sanctum est baptisma, quod neque alicujus aequitate augetur, neque alicujus iniquitate minuitur.
Cap. 169.

Potest nobiset haereticis baptismaesse
cura quibus potest et Evangelium esse

commune, commune,


et

Zacharias Bonifacio episcopo.

quamvis a
ftliud

fide

nostra

error distet illorum, sive
vel de Spiritu sancto

dc Patre, vel de

Filio,

sentiant

quam

veritas habet,sive ab unitate praecisi

non colligant cum Chri8to,sed spargant(Mai//i.xii).
Cap. 167.
(De cons., dist,
valet

c. In synodo.) In synodo Anglojudicium firmissime praeceptum et diligenterdemonstratumesse dinoscitur.ut quicunque sine invocatione Trinitatis mersus fuisset,quod

{De cons. dist. 4,

rum decretum

— Lib.

v,

cap.iS.

sacramentum regeneralionis non haberet quod omnino verum est, quia si mersus in fontebaptismatis
;

4, c. Cum tantum.) Cum tantum baplismus per hominem conteraptibilem, quantum per apostolum datus, ita nec illius, nec

quis fuerit sine invocatione Trinitatis,

perfectus

Christianus non

est, nisi in

nomine

Patris, et Filii,

et Spiritus sancli fuerit baptizatus.

illius,
lib.

sed Christi, esse cognoscitur.

Item {cap. 14,

V

contra Donatislas.) Invenimus

Apostolo, et gloriam

meam.
et

(/

Thes.

dictnm ab ii), quamvis « bentesetpollutumministerium,ipsiqueadulteriesse
invenii sunt postea,et defuncti.

De presbyteris scripsisti qui tauros vel hircos diispaganorumimmolabant, mandueantes sacrificia mortuorum, ha-

et prudentiam meam, et evangelium meum {Rom. ii),quamvis utique in Domino impertitum atque donatum,

utique in Domino,

ministerium meum,

Baptismumautemmeum,nemoeorumdixitomnino. Neque enim omniura asqualis est gloria, nec ministrant omnes sequaliter, nec aequali prudentia sunt omnes praediti,et in evangelizando alius alio melius
operatur. Et ideo dici potest alius aUo
ipsa doctrina
alio

Modo vero incogniutrum baptizantes Trinitatem dixissent, an non, et timent illi qui vivi sunt quod in tali ministerio non sunl baptizati quibus respondens, jussisti omnes baptizare. Hoc quoque observari in

tum

est,

:

supradicta synodo sacerdotes voluerunt ut quivel unara de Trinitate personam in baptismo non no:

doctior, et

alius autem majus minusve baptizatus dici non potest, Bive ab inferiore, sive a majore baptizetur. llem {Aug. lib. V, De bapfismo contra Donatistas, c. 15) Si jus baptizandi non habuit qui baptizat, tamen Cbristi est quod dedit, et ille Christi est qui accespirituali
[salutari],
:

minaret, illud baptisma verum esse non posset, quod pro certo verura est, quia qui unum ex sancta
Trinitate confessus

nomen, perfeclua potest. Qui enim confitetur Patrem et Filium, si confessus non fuerit et Spiritum saHctum,nec Patrem habet nec Filium. Et qui confessus fueritPatrem etSpiritum sanctum, et Fipit.Multa enim contra jus dantur, nec tamen ideo lium non fuerit confessus, nec Patrem habet nec vel nulla, vel non data dicuntur. Item {cap. 18 ejus- D Spiritum sanctum, sed vacuus est a divina gratia.
fuerit

non

Christianus esse non

dem)
tes,

:

Cum

ergo et intus sint mortui, nequelatenillis

Interea scripsit reverenda fraternitastua reperisse

nam non de
non

vel

tanta diceret Cyprianus, qui pertineant ad illam vivam columbam, vel
pertineant, et foris sint mortui, qui

nondum
tineant,

nifestius ad

maeam vel non pertineant.vel nondum perverumque sit non posse ab eo vivificari al:

quemdara presbylerum genere Scotum, nomine Sampson, errantem a via veritatis, dicentem et affirraantem, quod sine raystica invocatione, aut late

vivit manifestum est eos qui Intus a talibusbaptizantur,si vera conversione cordis accedunt.ab eo vivificari, cujus est baptismus.

terum qui ipse non

vacro regenerationis posset fieri calholicus Christianus perepiscopalis manus impositionem. Hic autem qui hoc dicit, vacuus est Spiritu sancto, et
alienus gratiaChristi atque a consortio sacerdotali

abjiciendus. Quis

enim

nisi baptizetur

juxta praePatris,

llem {Cap. 20 ejusdem.) Illud autem quale est, ut ideo puteturhaereticus non habere baptismum,quia non habet Ecclesiam ? Et utique cum baptizatur.

ceptum Domini

(Matth. xxviii), in

nomine

et Filii, et Spiritus sancti, et sic

per

tionem consecretur, potest esse

manus imposicatholicus? Hunc

103

D.

IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI
A.

104

neqiiissimurn virum talia praDdicanlem ab Ecclesia Dei sanctacondemnatum expelie; in illos autemqui ab haereticis baptizati sunt, hoc sine dubio juxta
praedecessorisnostri beataememoriaeGregorii papae,

qui a peccatore et scelerato, lantum, ul in ~ ' " Meritum enira sanctae Trinitatis illud fiat. "' '

nomine
'

vitae

ba

ptizantis sive agentis nec prodest, nec obest in hac

parte

illi

qui baptizatur.

sacrorum canooum, traditum tibi mandatum implere non omittas, ne in aeternum pereant, sed
et

Cap. 175.

Capitularum

libri v, capitulo 6,

potius evangelica consecratione salventur.

Si quis baptizatus fuerit a presbytero non baptizato, et sanctaTrinitas in ipso baptismo invocata
fuit,

Cap. 170.

— Auguslinus,

De bapUsmo unico, C.2.
forte

lib.

i.

baptizatus est, sicut Sergius papadixit,irapo-

sitione vero

manus

indiget.

24, q. 1, c. Si quem lorte.) Si quem coegerit necessitas, ubi catholicum, per quem accipiat, noninveneril,etinanimopace catholica con-

extrema

Cap. 176.

.iuguslinu^, super Corinthios.

primam

Epist.

ad

Sciraus Spiritum sanctura sine
tione

manus imposi-

Btituta per aliquemextra unitatem catholicam positum acceperit,quod eratin ipsa citholica unitate percepturus, si statim eliam de hac vita migraverit,

non eum
rit

nisi

catholicum deputamus.Si autem fue-

a corporali raorte liberatus, cum se catholicae congregationi etiam corporali praesentia reddiderit,

B

dutum a l)eo, et non baptizatura conseculura remissionem peccatorum. Nunquid non Cornelius invisibiliter baptizatus est.quando donum baptismatis consecutua est.
Cap. 177.

Augusttnus, De unico baptismo,
c.

lih. iv,

21.

unde nunquam corde disceeserat.non solum non improbamus quod fecit.sed etiara securissime verissimeque laudamus; quia praesentem Deiim cordi auo
unilale ibi servabat, et sine sancti baptismi sacra-

(De consec, ditt. 4,

c.

Baptismi.) Baptismi vicem
illo,

aliquando iraplere passionera, de latrone

cui

non baptizato dictum
diso,
rait.

est, llodie

mecumeris

in

paraassu-

beatus C.vprianus non lcve

documentum

mento (quod ubicunquo invenit, non hominum, sed Dei esse cognovit), noluit ex hac vita migrare.
Siquisautem, cum possit
baptizari,
etiarasi
ibi

in

ipsa calholica accieligit in

pere,aliqua mentis perversitate

schismate

postea venerit

ad catholicara,

prodesse Bacramentum, quod alibi accipi potest, prodesse non polest, procul dubio perversus et iniquus est, et tanlo perniciosior,
quia certus est

Quod etiam atque etiara considerans invenio non tantum paasionera pro nomine Cbriati id quod ex baptismo dcerat poase aupplere, aed eliam tidem, conversionenique cordii, »i forte ad celcbrandura mysterium baptismi, in anguatiia temporuni, Buccurri non potest. Neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixua eal, scd pro merilis facinoruin suorura,

nec quia

credidit,

pasaus

est,

sed

quanto scientior
Cap. 171.

Epislola

(De cons
veat,

,dist. \,c.

Auguslini 23 ad Bonifarium. ^ .Son illuJ.) Non illud te mo-

quod quidam non ea fide ad baptlsmum percipiondum parvuloa ferunt, ut gratia spirituali ad vilam regenprentura?tcrnam,8edeoB putanl hoo remedio temporalem retinere vel recipere sanitatem. Non cnitn propterea illi non regenorantur,
qiiia

Quantuai itaque valeat etiatn aucramento quod ait Apoeto lua, Corde credilur ad justiliam, o-e autem confeisio illo lalruuu declaraluin fit ud talutcvi [liom. xl, in est. Sed tunc irapb>tur inviaibiliter, cuin myat** riura baptismi non contemptus religionia, eed ar«
patitur. credit.

dum

siuevisibili bupti«mi

ticiilus noceMsitatia excludit (Cap. '^3, ejusilrm Ub.)

Kl aicut

III

illo

lutrune

quod de baptHiui aacra-

non ab
172.

istis

hac intentione olTiTuntiir.
Auguslini 203 ad Mojciminuin.
Behnfitiiare.)

menlodefuerat complevit Oranipotentii* benignilas,
quia non aupcrbia, vel contemplu, scd necesaitiite
deluerul
;

Cap.

Epistola
r.

bic infantibua qui bapti/ttti

moriuntur ca-

(De cons.,
hacreticiim

disf.

4,

Rpbaptizare
signa

dein gralia Umniputeiitis explerf iredenda e»l,(HJiid

homincm
eat.

qui

hiTC

aanctitatiB

perceperit quae Christiuna tradidit diaciplina,

om-

non ex impia vuluntate, aed ex nec corde credere ad juBlitiam
cunliteri ad aalutein. Ideu

jrtatia indi^eulia,

poHBunl. ner orv
pru eitoratur, ut
valt-t uti-

nino peccatum

Rebaptizare autem calhoiicum,

cuni

immanissimum
Cap.
17!J.

sceluB cbI.
in

impleatur erga eoa (-elebralio Nacrainenti,

Uhro llomiliurum, homilia 36, in caput iii Joannis. [De cons., ditt. 4, c, Sive hxreVxut). Sive bwrelicus, flife Bchismaticus, sive fiicinorosus quidquein
oonfesBione sancts Trinitatit^ baptizet.nun vaiet ille qiii baptizatus eat a bonia catholicia rehaptizari.ne
confeasio vel invocatio tanli nominii videalur annullari.
Cai'.
\l'i.

— Bcda,

D que

uii

eurun celebratiuDem, quit

ipal

reapuudcr*

nun pu»8unt. Alieoum quippe opua ent, cum crcdit pcr altfrum, sicut alieiiuni upus fuit, oum p«ccavit
in ttllero.

Cap. 178
Ki

Uem AuguUmui, eodtm

e.

23.

autem in latrone, per (liuia) necetaitatem cor* poralitrr baptivmuB defuit, perrerta aalua eat, quift
pcr pielateiu apirit'
"
'

'fuit, tic
>

el

r

^
ii

llaymo, tuper primam
Corinlhiot.

Epistnlam

ad

pra-Htu est,

Hi

p«r n

i

dealt, qui

adfuit,perncitur aaluB.quod Iradiluiu tenel uDivcr»
aitaa Eocloaiai.cuin parvuli infantea baptixantur.qul
rer'.
coii
'

In

tantum

retinuit sibi Christus poteatatem bapei

lizandi, ut siciit ilimittuiilur

peccata

uiriiiia,

qui

• ;

'

,

u.l

juaiiiu'
qi

*

re
\\\\

a aancto el innocente viro tingitur in aqua,

ila illi

i

.

,

,

.1

|i<itiiit

1

05

DECRETI PARS

I.

— PE
catis.

FIDE,

ETC
quam
vi

106

flendo, et vagiendo

cum

in eis

mysterium celebranullus

A. ne, eos potius

quod vane sapiunt convin*

tur, ipsis mysticis vocibus obstrepunt, et

Christianorum dixerit eos inaniter baptizari. Item. Quibus omnibus rebus ostenditur aliud esse sacramenlum baptismi,aliud conversionem cordis, sed salutem hominis ex utroque compleri nec si
;

Cap. 182.

Ilem.

NuUa cum
rant,

non credunt, idolaque adomiscenda communio est. Porro illis ut crehis, qui

dant,

violentia

nulla
est,

inferenda

est

;

nam omne
pagano vio42.

unum horum
quens esse ut

defuerit,ideo putare
et

debemus conseet illud sine

quod ei voto non
pitulo secundo.

bonum

esse non potest. Ca-

alterum desit, quia

Non

esse inferendara

isto potest esse ut in infante, et illud sine illo potuit esse, ut in latrone,

lentiara, ut Christianus fiat,

supra docuimus.
lib. iv, cap.

complente Deo,sive

in ilio,

Cap. 183.

— In —

Vita heati

Gregorii,

quod non voluntate defuisset. Cum vero ei voluntate alterum borura defuerit, reatu hominera involvi, et baptisraus quidem potest
sive in isto,

Judaeos baptizari violenter Gregorius denegabat, ita Christianos eis quoquo mo-

Quemadmodum

do subjici nullatenus perraittebat.
Cap.
-184.

inesse, ubi

conversio

cordis

defuerit.

Conversio

autem cordis potest quidem inesse, non percepto baptismo, sed contempto baptismo non potest. Neque ullo modo dicenda est conversio cordis ad Deum, cum Dei sacramentum contemnitur.
Cap. 179.

Auguslinus contra Julianum,
cap. 5.

lib.

vi,

B

{De cons., dist. k, c. Si ad matris). Si ad raatris corpus in quod in ea concipitur pertineret, ita ut ejns pars deputaretur, non baptizaretur infans

— Gregorius Landulpho
lano.

principi Salerni-

cujus mater baptizata est, aliquo mortis urgente

cedere,

non dubitamus proquod nobilitas tua Judaeos ad Christianum cultum disponit adducere, tamen quia id inordinato vidcris studio agere, necessarium duiimus
Licet ei devotionis studio

cum eum gestaret in utero. Nunc vero cum etiam ipse baptizaretur, non utique bis baplizatus habebitur. Non utique ad matcrnum corpus cum esset in utero, pertinebat. Item. {Ejusdem lib.
periculo,
cap. 6). Si

admonendo

tibi litteras

nostras dirigere.

Dominua

quidquid est in homine quando baptizatur et sanctificatur baptizari et sanctificari puest.

enim noster Jesus Christus nullum legitur ad sui
servitium violenter coegisse, sed huraili exhortatione reservata unicuique proprii arbitrii libertate,

tandum

Dicturus es et ipsa in

ilio

baptizari et

sanctificari quae in intestinis et vesica per dit^estio-

quoscunque ad vilam prsedestinavit «eternam non vindicando, sed proprium sanguinera fundendo ab errore revocasse. Item. Beatus Gregorius ne eadera „ cogat gravidam, et ideo baplizari jam qui nascilur non debere. Postremo dicturus es baptizari et sangens ad Qdem violentia traheretur, in quadam sua
epistola contradicit.
ctificari febres,

nes corporis digeruntur. Dicturus es baptizari et sanctificari hominem in malris utero constitutum, si ad hoo sacramentum uccipiendum neeessitas

quando baptizantur
sententiarum
l. 1

aegroti.
lib.
\,

Cap. 180.

Mussilix

[lib.

Virgilio et Theodoro episcopo [episcopis] i registri epistolarum, cap. 45).
viri in

Cap.

-185.


[22]

Isidorus,
;

cap. 18

hac provincia commorantes, ac subinde ad Massiliae partes pro diversis negotiis ambulantes,ad vestram produxere notitiam multos consistentium in illis partibus
Judaeorura,vi raagis

Plurimi Judaicae religionis

quam

praedicatione ad fontem

intentionem quidem hujuscemodi,et laude dignam censeo.et de Domini nostri dilectione descendere profiteor. Sed in hac

baptismatis perductos.

Nam

De summo bono, c. 25. {Decons. 4, dist. c. Qui in maternis). Qui in maternis uteris sunt, ideo cum matre baptizari non possunt, quia qui natus adhuc secundum Adam non est, secundum Ghristura non potest renasci neque enim dici regeneratio in eum potest, quem generatio non praecessit. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad

eadem intentione [hanc eamd.

emundationem

proflcere sibi.

int.]

nisi

compe-

Cap. 186. Gregorius respondens Augustino, c. 10. tens Scripturae sacrse comitetur effectus, timeo ne {De cons., dist. 4 c. Si qux mulier). Mulier prasaut mercedis opus exinde non proveniat, aut juxta n gnans cur non debeat baptizari ignoro, cum ante aliquid animorum qusedam dispendia (quod abomnipotentis Dei oculos non sit culpa aliqua fe8it!) consequantur. Dum enim quispiam ad bapticunditas carnis. smatis fontem non praedicationis suavitate, sed Cap. 187. Aug., Bonifacio, epist. 23. necessitate pervenerit,ad

pristinam superslitionem remeans, inde deterius moritur, unde renatus esse
videbatur.

{De cons.,

dist.

4, c.

Nihil est).
;

Nihil

est aliud

Cap. 181.

— Nicolaus yapa adconsulta
cap. 41.

Bulgarorum^
suscipere re-

De

his qui Christianitatis
et

bonum
vel

credere quam fidem habere ac per hoc cum respondetur credere parvulu8,qui fidei nondum habet afFectum,respondeturfidem habere propter fidei sacramentum,et converlere se ad Deum prepter conversionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad

genua curvant, nihil aliud possumus scribere vobis, nisi ut ad fidem rectam monitis, et hortationibus, et ratioidolis

nuunt,

immolant,

celebrationem

pertinet
fides

sacramenti. Item.
illa

Parvu-

lum

etsi

nondum

quae in credentium

voluntate consistit,

jam tamen

ipaius fidei sacra-

PAraoL. GLXI.

4

^Q^

D.
.

IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPl
respondetur; reapu
'

1^8

mentum
ita

r-^.i.rr, fnPit fidelem facit,

creaere sicut cfedere

\ «

bapti morte imminente baptizari desiderat, quem

rem ipsam etenim fideles vocantur, non sacramentum permente abnuendo, sed ipsius rei
cipiendo.

_ zatum

contigisse, credit contiRisse ^ poenitente quisquis a ^^^u.ntn n.iiRnuis non oporlet ut credat, posse contingere.

Cap. 192.

— .iugustinus de animx origine,
Victorem
lib.
i

ad

r^p

188.

Augustinus, ad Renalum, De
l.

anma,
eorum

(cap. 9).

II, c.

12.

Mysterium credulitatia in parvulis per responsionem a quibus gestantur impletur. Augustinu$,de Symbolo, libro i\,capA. Cap. 189. pompis et Vo8 professi estis renuntiare diabolo, quia hanc proejus. Videte, dilectissimi,

eoa Latro quamvis poterit divino judicio inter purgaotur tadeputari, qui martyrii confessione non fuerit baptizatus ignoras. men eti&ra utrum
;

Nam,

omittam quod creditur, aqua simul cum sanguine exsiliente de latere Domini juxta confixus potuisse perfundi, atque hujusmodi sanctissiut

angelis

angelicam, fessionem vestram in curiam profertis excipiuntur yit», nomina profitentium in libro ccelitus ponon a quolibet homine,8ed a superiore
testate.

mo

baptismate

dilui.

Qui

si

in carcere fuerat

bap-

tizatus?

quod

et

poetea

perseculionis

tempore

C^p 190
Si

— Ambrosius

super Lucam, libro decimo
88).

nonnulli clanculo impetrare potuerunt.Quid si antequam teneretur? neque enim propterea illi puattinet ad blicae leges parcere poterant, quantum

[cap.

^

corporis mortem,

quoniam

divinitua remissionem

catechumenum quis

vel

hsereticua, vel Bchis-

acceperat peccatorum.
CiP. 193.

maticu8,tanquam de utero
gravius.

vel

animae vel Ecclesio
;

parturientis excusseril. levius punitur

ai

fidelem,

ad Jieophytos ;qux Omnis qutdem de his sermo. sic incipit : Recordetur ergo unusquisque vestrum eingulas
.iugustinus homilia
;

Cap. 191.

Augustinui in libro ad Fortunatum.

Sanctum est baptismum per seipsum quoddatum esl in nomine eodem saPalri8,et Filii,et Spiritus sancti; ita ut in
{De cons.,
ditt. 4, c.

Sanclum

est).

mysteriorum epecies, quas per nostrum, donante Domino, eslis ministeriura consecuti et es qu« tunc suppliciter ac fideliter sutcepistis, nunc inprudenter, ut melius possitii intelleclu oleo beneservare. In primi» certe aures vestras secundictionis oblinimus. Sed ob quam causam oninibu» caduin ecclesiasticam traditionem ab agnoscite. Introitholicis Christi sacerdotibus fiat per et totiuB Bancta; doclrin») ad animum
telligite

cramento sit eliam auctoritas traditionia per Uominum nostrum ad apostolos, per illos aulem in epiicopos
et alius

no» ab eadem
disl. 4, c.

saoerdotes, vel eliam laicoe Chrisliaorigine ac slirpe venienles. {De cont.,
neiessitate).

In

Namquo

in

necessitalo

tu8 fidei

cumepiscopi.aulpresbyleri, aulquihbet miniatro
.

exorilur. aurea admittitur, et de auditu intelleclus

ne sine islo Bacramento haoc vilam tiniat, eliam laico dure aolere.sacramenlum quod accepepetit,

runt, Bolemus audire.

Nam, cum
fidelis

illa

hiatoria iiar-

ratur.omnes qui audiuul propo ad lacrymas luovct.
Cuni
Erat
in navi

Ergo adt.nio aO' ^_-. nisi .>ii.tia» predicantem. ItttH. gnoscere, _:.: audiat rvi>iBHirnnt<>m Item. significat, ut omnet hibita nuribuB unctio sancta doctrinas Chri. extra diBciplinam Bermune-, quuei obloquentcB adversentur ac fugiant ;»ed ad «oli
8ti illito illo oleo, Dei verbu audienda convertant.quia Buditiim Buum Chriali eloquiia conaecrarunl. Itrm,

quadam

nullub e«Bet, piailor

unum

pcBnitenlem, coBpil imminere naufragium.

ibi

quidam

Balutis

bu;l'

non immemor,

el aa-

Vo» autem pontquam vestr» aure» oleo benedicto
Bunt
illit», deflignati

cramenti vehcmeulisiimubnagilalor.nec eralaliquia quidaropoBBot, nisi pojnitena ille acceperat enim de peccato de quo agebal pojnitentiam. Amiserat de
;

eBlia in

numero auditorura
I)«i

flapiontium, ut recle
qiii' audilifl

relmente»
n
Yentte,

verba, id est
audiali» voratrtt,

in.r'
>'.

' ^in
:

die judicii

aenioribuB aanclilulem, sed non amiserat sacramentum. Nuiu, 81 hoc amittunl pcccuule» cum reconciliantur poat pojnitentiam, (|uare nun iterum baplizantur ? Dedit ergo quod acccperal et, ne periculuue

biH

Chrifllum

benedtcli

a cimstitutioni mei, susciptte paralum vobis re[/num olio»e,ner abamundi \Matlh. xxv).lllud autem non

que rerla ratione

niyatorii

fn

vitam

finiret

non recoociliatu»,

petit

ab ipeu

quem ^
;

baptizaverat ul

eum

reconciliaret. El

lucluiii e»t

nare» quoque vo»lra» oloo be inlflhKUur, Uuod idcirco fleri inlfUigilur, ut Quod idcir'oo

ii

quod unximut, qui «d bapli».
puteli»,
.i»
>

evaserunl naufrugium. Cognitum habe»quod fecerant, nemo exstilit corum, qui non pium animum periculo Doita crederet, ut conailiis eorum in illo

my»lerii » admoneantur menlurn uaiiuo »d morlem inviolalum atqut-

mum

veniunt,

lanti

<

MoluBenim animu» rcligiuBua et supplex ab homine exegit Bacrumentuni, a Deo impelrat Banctilatem. Quud ei furte hoc quud narruvi qui nuufragio imminente periclitabanlur, non vult uliquia crederc non enim hoc Scriptura-

minum

crederelabruisse.

custodire ul.quaixlm •pirilum vil» huju»nap no»ln cullui* ribus »ui« tttlrahunl.a (:hri»li Dominl r 8«d adhuc el servitio non recedanl. Ilem.

grum

inlfdlcclu» in nurii
olei

^/nalur
:
.

II

odor.quod
eft,

In

«

l

virtul.

:

ctum
ul

ad odoralum fo» provocal »pirUual*m,
iu.5nli»

ruru divinaruiii auctoritaB,Bed incerlu ftuclore famu commendat, non repugnabu, eed interrogo bI lula
•liquid conlingat, quid fulurum cat? .Non ciiim potest quisquam dicerc,roIinquendum illum e»»e,qul

pon corporl» •ed
odori»eju» ip»

«enBibu»
.-....-.
»
t.

'

ajnlimabili Buavitat
tilia

"
.

"

choru» valealt» IHud quod id l»cum eredeDtlutn

lo-

109
quitur
:

DECRETI PARS

I,

DE

FIDE, ETC.

110

Post te in odorem unguentorum tuorumcurrimus {Canl. \). (Cant. i) Cap. 194.

A

— Homilia

sanctainstitutione complent-ir.Impleto enim bapli orv^o+„ x l^smate, caput vestrum chrismate,id est oieo sancti4.
.

...

3.

{De cons.

dist.

4, c.

Prima

igilur).

Prima ergo

et

secunda praedicatione de iis tantum locuti sumus, quae vobis priuaquam ad fontem sanctum veniretis,
juxta catholicae regulae institutatradidimus.etquid
signiflcaret unctio,quaB diversis corporis nostri ad-

infundimus per quod ostenditur baptizaregalem et sacerdotalem conferri a domino dignitatem. Nam in Veteri Testamento hi qui eligebantur in sacerdotio, vel in regno,8ancto ungebanficationis
:

tis

tur oleo

;

et

unctione capitis

alii

regnandi in po-

hibitapartibus diversumintellectum designat,prout

pulum Dei, alii sacrificia offerendi Deo,accipiebant a domino potestalem. /im.CompIetis autem omnibus sacramentis,etiam mandatum vobis et exemplo et sermone tradimus. Lavimus enim singulorum
pedes, ad imitationem vos nostram,imo ipsiusDomini et Salvatoris no3triprovocantes,ut quemadmodum nos vestros pedes Iavimus,ita etiam vos pedes

Dominus donare dignatus

est interpretati

sumus,

cum ostenderemusvosper oleumsanctificationisad auditum plenae fidei prfflparatos, et bonum Christi odorem vocatos ex toto corde ad abrenuntiandum
jam
diabolo esse commonitos.Nunc vero de interioribus mysteriis locuturi sumus, quae in ipso sancto fonte celebrata sunt. Emissa enim certissima cau-

fratrum
]j

et

hospitum lavare debeatis.

Cap. 196.

qua vos abrenuntiare omnibus pompis, et operibus ejus, et omni fornicationi diabolicae spotione,

— Anastasius Epitecto episcopo.

pondistis descendentes in fontem, fontera sacrum, fontem redemptionis, fontera sanctificatum virtute
coelesti. Item. In

Gabriel mittitur ad Mariam, non transitorie virginem, sed ad virginem desponsatam viro (Lmc.ii);
ut
et

sponso ostenderet Mariam vere hominem fuisse
partus meminit Scriptura,et dicit Involvitpue{ibid.), et beata sunt ubera quae suxit {Luc.xi), oblatum estsacrificium,quoniam aperuit qui na:

corpore

hoc ergo fonte antequam vos toto tingeremus, interrogavimus Gredis in
:

rum
el

Respondistis Credo Rursum interrogavimus Gredis et in JesumChristum Filium ejus,qui natus est de Spiritu sancto ex Maria virgine ? Respondistis singuli Credo.Iterum
?
:

Deum Patrem omnipolentem
:

tus est vulvam. Haec
ginis erant indicia.

autem omnia parturientisvir-

:

Cap. 197.

interrogavimus, et in Spiritum sanctum
distis similiter
:

?

aespon-

Ut praeter Pacha et Pentecosten, nisi morte periclitantibus baptisma non fiat. Ex epi-

Credo.

Hoc autem fecimus secun-

stola Leonis papge, cap. 11.

Pascha et dilectionem vestram ptiMte omnes gentes in nomine Patris, et Filii, ^ monemus ut nullos alios dies huic et observationi miSpiritus sancti {Matth. xxviii). Item. Quod sceatis, quia etsi sunt alia quseque festa quibus autem in interrogavimus Credis sanctam Ecclesiam et rehonore Dei multa reverentia debeatur, principaKs missionnem peccatorum,et carnis resurrectionem, tamen et maximi sacramenti custodienda nobis est
id est

dumDomininostriJesuGhristiSalvatorisimperium. Qui cum ad Patrem in coelos ascende^et, discipulia
suis, id est apostolis mandavit, dicens
:

Unde quia manifestissime
ecclesia electis, haec

patet baptizandis in

duo tempora,
:

Euntes^ba-

Pentecosten esse legitima

:

noneomodo icterrogavimus
creditur
;

:

utquomodoinDeum

Ecclesiam sanctam etcatholicam. Propterea sancta et catholica est, quia recte credit in Deum. Non ergo diximus,ut in Ecclesiam, quasi
sic et in

in

crederetis ; sed intelligite vos dicere, et dixisse ut in Ecclesia et sancta et catholica conversantes in Deum crederetis ; crederetis etiam

Deum

mystica et rationabilis exemplatio non interdicta licentia, qua in baptismo tribuendo, quolibet temporepericlitantibussubvenitur ;itaenimab his duabus festivitatibus connexis sibimet atque cognatis
:

incolumium,

et pacis securitate

degentium libera

resur-

vota differimus, ut in mortis pericuIo,in obsidionis discrimine, aut perseoutionis angustia, in timore
naufragii,nuIIo tempore hoc verae salutis singulare praesidium cuiquam denegemus.

rectionem caria quae futura est. Item. {De consecr., dist. 4, c. Postquam.) Postquam vos credere promisistis,tertio

capitavestrain sacrofontedemersimus. Qui ordo baptismatis duplioi mysterii significatione
celebratur. Recte
pistis

Cap. ^98.

— Quo tempore baptisma

Ex

celebrandum

sit.

baptismum
estis,

mersi

enim tertio mersi estis,qui acce- D uomine Trinitatis.Recte tertio qui accepistis baptismum in nomine
in

decretis Victoris papae, fratribus per Alesandriam constilutis {epist. 1 ad Theophilum).

Jesu Christi {Rom.

vi), qui tertia die resurrexit a mortuis. Ita enira tertio repetita demersio typum Dominicae exprimit sepulturae, per quam Christo

{De cons,, dist. 3, c. Celebritalem.) In Paschali vero tempore etPentecostesbaptisma celebrandum
est catholicum

sed si necesse fuerit aut mortis periculum ingruerit.gentiles ad fidem venientes quo:

consepulti estis in baptismo,et

cum

cunque loco
in

vel

momento, ubicunque

Christo resur-

evenerit,sivc

rexistis in fide, ut peccatis abluti in sanctitate vir-

tutum, Christum imitando vivatis.
Cap, 195.
n-or«.».,+.,.v,
:

flumine, sive in mari, sive in fontibus, tantum Christianae confessionis credulitate clariflcata

— Homilia.

Hucusque de mysteriislocutisumus quae persa— - 1 r-" -" .. u oramentum in ipso baptismate ceiebrantur. Nunc
vero de his actun sumus^quffi

baptizentur.Ipsum quoquequod in baptismo polliciti,sunt,summopere attendendum est ne infidele», sed fideles inveniantur. Ipsi vero qui infidelitalis Dou liuoico luvcuictuiur. ipsi innaeiuaus
nota asperguntur infames efficiuntur, fideles minime reputantur.

atque inter

jam de

baptizatis

111
Cap. 199.

D. IVONIS CARNOTfiNSIS EPISCOPI

112

duobut temporibut baptismatis. Ez epitcopos decretis Gelasii papae X {epistola 1 ad

— De
et

A

nea ad regenerationis veniunt sacramentum, non prius fontem vitae adeant, quam exorcismis et
exsufflationibus clericorum spiritus ubeisimmundus abigatur,ut tunc vere appareat quomodo prin-

Lucanix

Brutios, etc.

(^De cuns., dist. 4, c.

Baptizandi.) Baptizandi sibi

quispiam passim quocunque tempore nullam credat
inesse fiduciam.praeter paschalis festiet Pentecostes

cepshujus muadi mittatur
Cap. vino abstineant.
cap. 75.

foras.
et iv,

206. —

Ul baptiiandi nomine dato a carne

venerabile sacramentum, excepto duntaxat gravissimi languoris incursu.in quo vercndum ne morbi
crescente periculo sine remedio aegrotans exitio praeventus excedat.
salutari fortassis

Ex
c.

concitio

Carthaginensi

[De cont., dist. 4,

Baptizandi.) Baptizandi no-

De eodem. Ex decretis Siricii papx, Cap. 200. 2 {epist. ad Himenum Terraconeum eptscocap. pum). Se(De cons., dist. 4, c. Non ratione auctoritatis).
quitur de diversis baptizandorum prout cuique
libi-

men suum

dent sub abstinentia ?ini et carnium, ao

manus impositiono crebro examinent baptismum.
Quod neophyti a lautioribut cibis ad Cap. 207. aliquod temjnis et a conjugibus abstinerese debeant. Ex eodem concilto, cap. 76.
{De cons.,
dist.

5,

c.

Neophyti.)

Neophyti
et

ali-

tum

fuerit

improbabilisetemendandaconfusio.quaB

quandiu a lautioribus epuliset spectaculis

con-

a nostris consacerdotibus quod commoti dicimus, non ratione auctoritatis ullius, sed sola temeritate
praesumitur, ut passirn ac libere natalitiis Christi seu apparitioni?, nec non apostoiorum seu marty-

g

jugjbus abstineant
Cap. 208.

beat.

Ut omnis presbyter vas baptitmale haEx concilto Meldensi, cap. 7.
diit.

rura festivitatibus innumerae,ut asseris, plebes baplismi raysterium consequantur, cum hoc privile-

gium

apud omnes Ecclesias, Dorainicumspecialiter Pascha cura sua Pentecoste desibi

apud nos

et

fendat.

Cap. 201.

— De

Omnit presbyter.) Omnis presbyterqui fontem lapideum habere nequiverit, vas conveniens ad hoc solummodo baptixandi ofllcium habeat, quod extra ecclesiam non deportetur Siqiiliter ad corporale lavandum, et ad pallas ultari» propria habeantur vasa, in quibus nihil aliud
(De cons.,
4,
c.

I

eodem. Ex concil. apud Compendium, cap. 4.
id est in
;

(iat.

Ut extra statuta tempora canonum,

Pa-

Ut nullus presbyter ntsi tn civitatibut Cap. 209. baplizare debeat, excepta causa tn/irmttatti. St

~

Bcba

concilto eod., cap. 48. baptisma non celebretur quia Nemo preBliyterorum baptizare pr»8umat,ni8i ia eancti canoneshoc modia oranibu9,ni8i aliquod pecivitatibu» tttque tcmporibuB conbtitulia, ni»icau»a riculum institcrit lieri prohibeut, in tantum ut ffgritudinifl, aut certai noceBBilaliB el in illi» locia etiam eos qui alio tempore baptizant, a gradibus priviiegia debiia retineunt. ecciesiasticis abstineant, nec ad cieruin aduiit- C «|u» auclorilatem et
et Pentecoate.

tantur. Cap. 202.

Cii>. -10.

Item de eodem.

Bjc

concdio Worma-

tienti, cap. 9.

Quattter ei qut lidelti cxtttere volueril, bapttimum stt trttiuendum. Ex decretis ClemenHS papx, functts fidelitius missii eptstoUt A.
Si quis ergo lilelis exiatcro

Socrasancti baptisiui Bacramentura non niisi in paschali fcstivilute et Penlecoste unusquisque lideliura noverit

voluenl

et desideral

bnplizari, ut exutua prioribus mttli»,d« reliquopro

esac prsBbenduiu, excepto

quod

hi«

buuis actibu» ba're» bonorura ciuleatium llat.accedat ad aacerdotem

qui, raortia periculo

urgenle, ne in «eteraum pe-

Buum,

et ip»i d-

i,

rcant talibus oportet reraediis subvenire. Cap. 203. i't vtymli dies ante iaplitmum ad puryationem exccistni catechumeni ventant. Ex conciiio Bracarensi, cap. \.

Rtque ab po audiat my«toritt regni i ...:-••. J^ji-:-2 frequenlibu» oporara imptndat, ao »emelip»um in omnibu» probol.ut Ire» raense» Jaw eon»ummando.
in die fe»top08»it baptizari. Hi
i|ue in noniii..
r

unu»-!!.-*-

(De cons., dist.

'•,

c.

Ante dies 20.) Hoc omnibuB
untiqui canonea Jubenl, ut

modis praecipimuB,

et

ante baptismura 20 dies ad purgationero ezurcisral catechumcni veniant, ct in illiH JO diebus juxta ca-

aqui» perennibu» invocatu »uper »e, peruuclu» primo oleo per ura lionem •anclillcalo, ut ita demum per hec conit
;....»•

bealiluilui»

cratu» percipcre po»»it locum

rum
-^
'

•ancli».
K.
........
...

nonicum priBCPptum el erudiantur et cani»ecrenlur. Quod omnes ad l)apti4mum venienlet Cap. 204. (juinta feria majnns hebiomad.r, f\dtm eyiwipo

D

Cap. 211.

ii.

*

'

'

'

tyrtum

(De eccleiiasl. doy

,

cap. 74.)

vel prethytero reddere debeunt.

Ex

concilio I.nodi-

centi, cap. 46.

(De coHSt.,
tain habere

litit.

\.c.
in

Cat-'---um). Calhechu<•

Quod oporteateos

qui ad baptiama vpniuut.ihlL-ui

menum quamvi»

boni»

defunelum.

vi-

discere.et quinta feria aeptimana; majoris.epidcopo
vel presbyteria reddcre.
llt omnet baiittuindi pnui smt exorciCap. 203. Fx decretn Lu-lestini papx. Galharum epiiandi-

non credimu», exceptu dunlasat, martyrii aacramentum compleat. Maptintu»
i
^

ni»l

tPtur lidom su r -,
re»ponrlHt.lloo
facit,

.^-

.

...

-,.

^

.

scopis mtisit, cap. 12.
[Ilud

qui et
Ille
»•«

oonfltetur fldem,

el
:>

inlrrrogatu» r«'

etiam qund circa baptizandoi in univerao
suncta Kcclesia uniforiuilor nglt.non
intuilu
:

•pondet.
hio vpr<>

po»t confp»»lon"m

mundo

otitiHn

contemplamur

cum

»ive parvuli,»ive juve-

manu» imi

113
ctura
;

DHCRETI PARS

I.

DE

FIDE,

ETC
non
est ipse baptizatus,
vel

114
fl-

hic habitaculum efficitur Spiritus sancti,
est ipse qui loquilur, sed Spiritus sanctus

A

vel in

chrismate non potest alium auscipere in

dum non

lioium, qui

confir-

qui in illo loquitur. Ille communicat eucharistiae in commemoratione mortis Domini hic ipsi Christo commoritur. Ille confitetur se mundi actibus renuntiare; his ipse renuntiat et vitae. Illi omnia
;

matus.
Cap. 221.

Ut nullus

credat.

Ex

fiat patrinus, nisi recte conciiio Parisiensi.

peccata remittuntur;
Cap. 212.
cap. 5.

isti

exstinguuntur.

Ul nemo a sacro fonle aliquem suscipiat, nisi orationem Dominicam, et Symbolum juxta linguam
suara, et intellectum teneat, et

Quod catechumenis sacrame:\tum in
liceat dari.

Pascha non

Ex

concilio Carthaginensi,

decantel, et ut intelligant

coram presbytero omnea paclum, quod

cum Deo
Cap. 222.
cap. 1.

pepigerunt.

Item placuit ut per solemnissimos paschales dies sacramentum catechumenis non detur, nisi solitum
sal,

Symbolum

Ut presbyteri a patrinis requirant,si sapiant. Ex concilio Wormatiensi,
viri

quia fideles per

illos dies

sacramentum non

mutant, nec catechumenis oportet mutari. De catechumenis a baplisterio removenCap. 213. dis. Ex concilio Arausicano i, cap. 13. Ad baptisterium catechumeni nunquam admit-

Caveant presbyteri ut neque
de sacro fonte
filiolos vel

neque feminae
suscipiant, nisi

filiolas

memoriter Symbolum

et

orationem Dominicam
dies anie recitando.

B

tenuerint.

tendi sunt, nisi prius baptizentur.

Cap. 214. De catechumenis segregandis et informandis. Ex eodem conciiio, cap. 14.
fidelium benedictione catechumeni etiam inter domesticos ordines, in quantum caveri potest, se-

Cap. 223.
blice

— De Symbolo
omnibus
dist. 4, c.

ocio

Pascha pu-

in

ecctesiis

Ex

concilio

Agalhensi, cap. 12 (cap. 13).
(De cons.,

A

Symbolum.) Symbolum etiam

placuit ab
die
sia

gregandi sunt, informandique sunt, ut se signandos vel benedicendos semotim offerant.
Gap. 215.

omnibus ecclesiis una die,id est, octavo ante Dominicam resurrectionis publice in ecclecompetentibus tradi [al. praedicari], De gentilibus infirmis, si bapiismum desiderant. Item ex eodem, cap. 3.

De catechumenis peccantibus. Ex

CAp. 224.
Gentiles

concilio Neocaesariensi, cap. 5.

Catechumenus, si ingrediatur ad ecclesiam, in ordine eorum qui verbo instruuntur, assistat. Hic depreheuBus peccans, siquidem genu flectit, audiat, ut non delinquat ulterius. Si vero et audiens peccaverit, expellatur.

si

in Trinitate desideraverint sibi
si

ma-

num
vitae,

imponi,

fuerint ex aliqua parte honestse

placuit eis

manum

imponi, et

fieri

Christia-

nos.

Cap. 225.

— De gravida baptizanda. Ex concilio
Neocaesariensi, cap. 6.
dist.

Cap. 216. De his qui nuper sunt baptizati, quod ^ C promoveri non debeant. Ex concilio Laodicensi ^
cap. 3.

{De consl.,

baptizari oportet

De his qui nuper sunt illuminati baptismate, quod eos in sacerdotali non conveniat ordine promoveri.
Gap. 217.
presbyieris, si in Trinitate juxta prgeceplum Domini non bapiizaverint. Ex canone apostolorum, 49.

hoc quae
claratur.

parit

Gravidam voluerit. Nihil enim in nascenti communicat, propterea
4, c.

Si qua mulier.)

quando

quod uniuscujusque propositum
Cap. 226.

in confessione de-

— De

De parvulis infirmis baptizandis. concilio Gerundensi, cap. 5.
ut
si

Ex
editi

De parvulis vero qui nuper materno utero
sunt, placuit constitui
fuerint, et lac
:

quis episcopus aut presbyter juxta praaceptum Doraini non baptizaverit in nomine Patris et Pilii
Si
et Spiritus sancti, sed in
piis,

infirmi (ut assolent)

maternum non appetunt, etiam eadem

tribus sine initio princi-

die

qua

nati sunt, si allati fuerint, baptizentur.

aut in tribus

filiis,

aut in tribus paracletis,

Cap. 227.
Si

abjiciatur.

Cap. 218. Quod in baptismo el in confirmatione, si necesse fuerit, unus patrinus possit esse. Ex decretis Hygini PP., cap. 10. {De cons., dist. 4, c. In catechismo.) In catechisrao
et

Ex

De illis qui in segritudine baptizantur. concilio Neocaesariensi, cap. 12.

quis ergo in aegritudine fuerit baptizatus, pre-

sbyter ordinari non debet.
est voluntaria, sed ex

Non enim
et fides

fides illius

necessitate descendit,

nisi

D

baptismo,

et in

confirmatione unus patrinus po-

forte postea ipsius
tur, aut

studium

probari videa-

test fieri, si necessitas cogit,

non

hominum

paucitas cogat.

est

tamen consue-

tudo Romana; sed per singulos singuli suscipiunt. Cap. 219. Ut unus patrinus vel patrina ad suscipiendum infantem accedat. Ex decretis Leoms PP. apud sanctum Medardum.

Cap. 228. De illis qui parvulos recentes negant esse baptizandos. Ex concilio Africano, cap. 76.
{De cons., dist. 4, c. Placuit.) Item placuit, ut quicunque parvulos recentes ab uteris matrum baptizandos negat, aut dicit in remissionem peccatorum non baptizari, sed et nihil ex Adam trahere originalis peccati, quod lavacro regenerationis expietur unde fit consequens, ut in eis forma baptismatis in remissionem peccatorum, non vera,
:

[De cons., dist. 4, c. Non plures.) Ut non plures ad suscipiendum de baptismo infantem accedant quam unus, sive vir, sive mulier. In Confirmationibus quoque id ipsum flat.

Cap. 220.

Ut

ille

qui

non

est

baptismum nullum
tiensi, cap. 2.

confrrmatus, ad
concilio

recipiat.

Ex

Moqon-

sed falsa intelligatur, anathema
ter intelligendum

sit.

Quoniam

ali:

non

est,

quod

ait

Apostolus

{De cons.,

dist. 4, c.

In baptismo.)

In baptismo

Per unum hominem peccatum

inlravit in

mundum,

1

115
^
.

D. IV0NI8
.^

CARNOTENSIS EPISCOPI
230.
i.

116
baptismus in
F.x Ex

etperpeccatummors,etitainomneshominesver. XCap. f^
transiit in quo

-

Vt

omnes peecaverunt {Rom. v), nisi que madmodum Ecclesia catholica ubique diffusa semper intellexit. Propter hanc enim regulam fidei
etiam
parvuli, qui
nihil

nnn non

iiprpiiir iteretur.

concilio

Trmitate su^^^^^^ Carthaginiensi. Larttiaainienst.

i.

cap.

peccatorum in
:

seipsis

adhuc committere potuerunt nem peccatorum veraciter baplizantur, ut in eis regeneratione mundetur quod generatione traxerunt. »

ideo in remissio-

susceptum non iteretur. Ergo, si vobis placet, consideremus primitus titulum de rebaptizatis, et sanctitatem vestram
Ut baptisma
in Trinitate

postulo, ut mentis veBtres intuilum placide, producatis ad descendentem in aquam, et interroga-

tum

in

Trinitate

secundum Evangdlii fidem,

et

Cap. 229.

De

infirmis baptizatis, Laodicensi, cap. 12.

ex concilio

apostolorum doctrinam, et confessum bonam conscientiam in Ueum de resurrectione Jesu Christi,
an
liceat

Quod oporteat eos qui in aegritudine percipiunt baptisma, postquam convaluerint fidem
{Cap. 47).
discere
et

iterum interrogari
tingi.

in

eadem

fide, et

ia
:

aquam iterum
nem,
et satis

Universi episcopi dixerunl

acire, cujus

muneris participes
qut

facli

Absit, absit, illicitam

sancimus esse rebaptizatioesse alienam a aincera fide, et a cafide baptiyati episcopit per Sicimittit, cap. 29. [Epttt. ad Husti-

sunt.

Cap. 230.

— De

illis

aegrotantibus

baptismum

tholica diaciplina

desiderant, et post obmutescunt. cano, cap. 12

Ex

concilio A/ri-

d

Cap. 236.
sunt.

De

illtt

qui netciunt qua

Ex

decretis Leonis papit,
1')).

pro serespondere non possunt, cum voluntati eorum testimonium respondeat, qui si ex periculo proprio ease dixerint, baptizentur et ut scenicis et histrionibuscaBlerisquehujuamodi

Ut Egrotantes

si

liam constttutis

cum, cap.

:

{De cons., dist. 4,

c.

Hi de quibut). Di autem de

quibus
ju8

Bcripsiati qui se

baptizatos sciunt, sed cu-

personis reconciliatio non negelur.
Cap. 231.

fidei fuerint

qui eos baptizaverunt se neacire
sed,

De mortuis non baptnandit. Ex concilio Carthayinaisi iii, cap. 6.
est eiiam ne mortuosbaptizari posse,

profitentur,

quoniam quolibet modo formam bap;

tismatis acceperunt, rebaptizandi non sunt

Cavendum

per

manus

fratrum infirmitas credat,quibus nec euchariatiam
dari animadvertat.

Bccipientes, quam ub hareticis accipere tuerunt, catholicis cupulandi Bunt.

iiuposilionem virtuteni Spirilua Bancli non po-

Cap. 232.
kabuerit, cap. 9.

De

subito

baptiiando.

obmutescente, ti teslet Ex eoncilio Arauticano,

Cap. 237.

pretb]ftero qui rabal, et lamen in innitate

De

'jrnfnmalicam «^wo' :

(27, q. 6, c.

Qui

rece'lunt\.

Subito obrautescens
pcenilentiam acci-

Zachartm ad bonifacium Mayu copnm.

....

prout slalutum
pere potest,
si

est, baptizari et

C

{De cont.
duiius,

ditt. k, c. R,-tulerunt).

VirgiliuB el So-

voluntatis

prsterita testimonium
in

aliorum verbis habet, aut prasenlis
Cap. 233.
tn

suo nulu.

De

hii

qui apud hxreticot haptiuiutur
Trintlalis.

apud Uajoariorum provinciain degentcB, suis apud noB litteriB uBi sunt, per quas intimaverunt, quod tua reverenda fralernireligiosi
viri

nomine tanclx

Ex

concilio liothomo'

tuB injungerel ChriBlianoB

rebaptizaro.

iJxioA au-

gensi, cap. 5.

dienteB
est in Kccienia rathoiica, cujus

nimis

Bumus

conturbati

et in adiiiirutio-

Baptisma
nuB

unum

ttumus, ubi una lidea est, ubi in nomine Patris et Filii, et Spiritua •ancti dalur. Et ideo qui apud illoa haereticos baptizati aunt, qui in aanctac Trinitatis conreHsione baptizant, et
effecti

membra

ncm quamdam incidimus ai haberdur ut diclura cBt. Hetulcrunt quippe quod luerit in eadem pro>t vincia BacerdoB, qui Latinam licguam :.
p«»nilu8 et

duin baptizaret nescien» Latiuo
:

^

>

.,...o

infring«re linguam, dicerel

iiaptiso te in noniioe

veniunt ud nos, recipianlur quidern quasi baptizali,

patria, el Hlia el Bplritii Bancta, ar per hoc tua r«-

ne ttanct» Trinitalis invooatio et cunfeBiiio annuiletur aed Joceantur iritegre, et inalruaniur senau auncto.' Trinitalia ol mysleno, quod in ean cuuaenliunt crodere, olur. cta Ecclcsia lonolur. Kl si couBenliunt credere, vel
;

vercnda fralornitaB oonBideravil rebaptitare. Sciat, uanctissime fraler, ai ille qui btptiiavil dub inlro-

dun-ns crrorcm aul b«re«iiu
rantia

;

Bed pro aola igno-

acquicBcuiit coniiteri purgat* lldei integrllatem,

^

ut

Uumana» loculiooia infringeodo linguam, supra fali BumuB, baplixanB dixisBet, non po»• '
'

manua

iinpoailione

lirmentur.

hi

vero

parvuli

Buuuia consentirc

'

iptizenlur (quia quod

Bunl hcbetes, qui ductrinam nuQ ca|>iant, renpundoant pru illis qui eus otforunt juxta inoretu buptizandi, et ita interrogentur ut acianl quid res-

beoe compertum

iuUb lua) quiciuuiue

baptizatua fuerit ab bereticiB in ooaitne Palrti, et Filii, et BpirituB Bancli, oullo modo r
debet,
BtHi

pondere debeant,
piant.

et bIc

manua
re.

tmpoBilionera acci-

pcr aulam

i

-•;'
'

'vf-titJoi
>

|-..;

gari dcbel.

.Nam, iao'
;

,

tl

Ita

e»t ut

Cap. 234.

— De eadem

Ex

cuncilto Wormuttenti,

Dobii relatum eat
trea doceol el

cap. 5.

ooa ampliua a huJuBmudi, aed cetur, oee aliquid
ervare.

te lllud
i'

pradi*
'

•*

Quicunque baptizutua m:ne Patris, ot Filii.ct Spirilua Bancti.nullo mudo rebaptizari debet, aod por Bolam manui impoailiunem purgandus eat.
fuerit

ab ha>reticiB in no-

prvdicant, tua frale«i..i--

-;. .^1

»' D« iUts qui atitjuam kabent Cap. 238. baptitmaltt ul rebaptthtf^ur. Lx dfytui if*'

mm

117

DECRETI PARS

I.


A

DE FIDE, ETC.

118

nis papse ad Rusticum Narbonensem episcopum, cap. 28 {epist. 90, cap. \b).

[De cons.,

dist.

4,

c.

Si nulla).

Si

nulla exstant

indicia inter propinquos et familiares, nulla inter
clericos aut vicinos quibus, hi de quibus quaeritur

terque etiam babena senilis estatis intuitum, et periculorum quorumcunque autem aegritudinum dispicientur necessitates. In quibus si quis ita graviter urgeatur, ut dum adhuc poenitet de salute
ipsius desperetur, oportet ei per sacerdotalem sol-

baptizati fuisse doceantur,

agendum

est ut renas-

licitudinem
Cap. 243.

communi

gratia subvenire.

^cantur ne manifeste pereant, in quibus quod non ostenditur gestum, ratio non sinit iteratum. Qui autem possunt meminisse quod ad Ecclesiam veniebant cum parentibus suis, possunt recordari an quod parentibus eorum dabatur, acceperint. Sed si hoc etiam ab ipsa memoria alienum est, conferendum eis videtur quod collatum esse nescitur, quia non temeritas intervenit prsesumptionis, ubi est diligentia pietatis.

esse negandum baptismum parvo aegrolo, etiam de alterius parochia allalo. Ex decretis Eugenii papgs, cap. 6.

— Non

parvus aegrotans ad quemlibet presbyterum baptismi gratia de cujuslibet parochia allatus fuerit, ei baptismi sacramentum nullo modo denegetur. Si quis hoo munus petenti concedere detrectaverit, noverit se ille qui eum non baptizaverit, pro
Si

ejus

anima rationem redditurum, etapud synodum

Quid agendum sit de infantibus de quiCap. 239. bus non inveniuntur certiisimi testes utrum baptizati sint. Ex concilio Africano, cap. 39 [concil. Carlhag. v, cap. 6.
{De cons., dist. 4,
c.

B

Cap. 244.

acerrime corrigendum. Non esse iterandam confirmationem. Ex

concilio Taraconensi, cap. 6.

{De cons., dist. 5, bis

c.

Dictum

est).

Dictum

est no-

Placuit).

Item placuit de in-

fantibus quoties non inveniuntur certissimi testes,
qui eos baptizatos esse sine dubitatione testentur,

neque ipsi sunt per aetatem de traditis sibi sacramentis idonei respondere, absque ullo scrupulo esse baptizandos, ne ista trepidatio eos faciat sacramentorum purgatione privari. Hinc enim legati vestrorum [Maurorum], fratres nostros consuluerunt, qui tales multos a barbaris redimunt. Cap. 240. De presbyteris per quorum negligentiam

amUnde nobisvisum est eamdem conflrmationem, sicut nec baptismum quia bis vel amplius bapiterari minime debere
quod quidam de plebe
bis
vel ter aut eo

plius ab episcopis confirmantur.

;

tizatos

aut confirmatos non saeculo, sed soli Deo sub habitu regulari vel clericali religiosissime fa-

mulari decretum
Cap. 245.

est.

magna

necessitate ordinari tent. Theodo. cap. 14.

Quod ignoranter rebaptizati absque non possunt. Ex pceni-

.

,

-

aliquis mortuus fuerit. Ex decretis [De cons., dist. 4, c. Qui bis). Qui bis ignoranlcr papx, cap. 5. -baptizati sunt non indigent pro eo poenitere, nisi Perpendant presbyteri, quanti discriminis sit quod secundum canones ordinari non possunt, nianimas innocentium per eorura negligentiam pe- ^ si magna aliqua necessitas cogat. Qui autem non rire, januasque paradisi innocentibus claudi. Et ignari baptizati sunt, quasi iterura Christum cruideo presbyteri summa diligentia caveant, ne anicifixerunt, per annos septem pceniteant quarta femas pro quibus sanguis Ghristi eCfusus est, per ria et sexta, et tres quadragesimas poeniteant. Si susm incuriam a coelesti beatitudine separent. Et pro vitio aliquo fuerit fecerint, similiter. Si pro si, quod absit evenerit, gravi pcenitentiae luctui munditia putaverint, tribus annis similiter poenidiebus vitae suae se submittat per cujus evenerit teant. neglectum. De parvulorum animabus qui sine baCap. 246. Cap. 241. nullus presbyter cuiquam infirmo in ptismo moriuntur. Ex epistola Gregorii papx ad propria provincia vel alicubi baptismum denegare Secundinum servum Dei inclusum. prsesumal. Ex decretis Martiani papse, cap. 3. [In registro, lib. vii, epist. 53). In extremo vero Quicunque presbyterin provincia propria, aut in epistolae requisisti quid eis respondendum sit qui alia, vel ubicunque inventus fuerit, commendatum dilectionem tuam de parvulorum animabus resibi infirmum baptizare noluerit, vel in profectione quirunt, qui sine gratia baptismatis moriuntur, diitinerifi de aliqua excusatione, et sic sine baptismo centes si corpus originali culpa tenetur, unde anima moritur, deponatur. T^ quae a Deo datur rea erit, quae adhucin actualideCap. 242. De his qui ad iterandum baptismum vel licto non consentit corpori. Sed de hac re dulcissima metu coacli vel errore traducti sunt. Ex decretis fraternitas sciat, quia de origine animae inter sanLeonis papae ad Nicetam episcopum Aquileiensem. cap. 47. ctos Patres requisitio non parva versata est. Sed His vero de quibus similiter dilectio tua nos creutrum ab Adam descenderit,an recte singulis detur dit consulendos, qui ad iterandum baptisma vel incertum, remansit, eamque in hac vita insolubilem

sine baptismo
Xisti

-

!

—m

melu

coacti vel errore traducti sunt,

et

nunc

se

fassi

contra catholicse fidei sacramentum egisse cognoscunt, ea est custodienda moderatio, quiain socie-

tatem nostram, non nisi per poenitentiae remedium et per imposilionem episcopalis manus communionisrecipiantunitatem.Temporis autem pcenitudinis habita moderatione tuo custodienda judicio prout conversorum animos inspexeris esse devotos, pari-

sunt esse quaestionem. Gravis est enim quaestio nec valet ab homine comprehendi, quia si de eadem substantia anima cum carne nascitur, cur etiam non cum carne moritur? Si vero cum carne quae ab

Adam

prolata est obligata peccato, peccatis te-

netur. Sed,

cum hoc

sit,

incertum non

est,

quia

nisi sacra baptismatis

gratia fuerit,

renatus homo,

omnis anima

originalis peccati est vinculis obstri-

^jg
cta.
:

D.

IVONIS CAP.NOTENSIS EnSCOPI

120
quse pri-

ninc enim scriptum est Non est raundus in conspectu ejus, nec uniusdiei infans super terram David ait: In ini(Job. XIV, juxta L\X interp.). Hinc
:

A

eorum suo ministerio penitus applicare

quitalibus conceptus sum, el in deiictis peperit me maler mea [Psal. l). Hinc ipsa Veritas dicit fiisi

mis ordinibus proprie decrevit antiquitas, absque epiacopo et presbytero baptizare non audeant, nisi prajdictis fortassis officiis longius constitutis necessitas extremacompellat,
nis facere

qnisreualus fuerit ex aqua
regniim c<dorum
ait
:

et

Spirifu, non inlrahit in

quod et plerumque conceditur.

laicis Christia-

{Joan.

iii).

Hinc Paulus aposlolus
ita

Cap. 253.

Sirut in

Adam omnes
(/

moriuntur,

et in Chrisio

omnes vivificabuntur
nibil peccavit in

Cor. xv).

Cur ergo infans qui

it presbyteri pofulum admoneant, ut suos infantulos ad confirmalionem episcopo prxsentent. Ex concilio Wormatiensi, cap. 2.

conspectu Dei omnipotentis, esse roundus non valet ? Cur Psalmista ex legitimo conjugioprolatus in iniquitate conceptus e3t?Cur haec?

Anauntient presbyteri populis, ut quam citius potuerint euos infantulos ad confirmandum suo
episcopo praesentari faciant. Quod si neglexerint, et presbyter et populus canonicis disciplinis subjaceant.
l't otnnet perfectx setatis jejuni ad Gap. 254. confxrmationem veniant. Ex concilio Aurelianensi,

quiaquisaqua baptismatismundatus non fuerit, mundus non est. Cur in Adam omnis homo moritur, si originalis peccati vinculis non tenetur. Sed quia genus humanum in parente primo velut „ in radice patrum ariditatem eiexit in ramis, et inde omnis homo cum peccatis nascitur, unde primus horao permanere voluit in peccato. De his autem sed dum et subtilius ac latius loqui debueram cumuius premit, et earuin portitor ul lacurarum xaretur importunus exstitit, unde multa debui, pauca locutus sum. De energumenit baptitandis. Ex conCap. 247.
nisi
:

cVp. Qiciip.

3^'

De cons., disl. 5, c. Ut jejuni). Ut jejuni ad confirmationem veniant perfectffi statis, ut moneantur
confeasiones facere prius, ut raundi
Spiritus valeant accipcre,
et

donum

sancti
erit

quia nuuquain

Christianus, nisi in contirmatione episcopali fuerit

chrismatuB.
Cap.
2.55.

— Oe tacramenlo
disi. \. c.

bapti^matis

et

conHrtna-

tionis Ktrutn tnitjus sit, Melchtades

papa Uispanohis vero super

cilio

Arauiicano, cap. 13 {cap. 14).
baptizati de

rutn eptscopit, eap. H. {De cont.,

Energumeni jam
curantes,
si

se Bollicituditii

clericoruiu

purgatione sua trudunt,

De

hit).

De

quibus rogatia voa infurmari,
eit

id est,

utrum uiajus
esse sa-

monitisque obtemperana.omnimodis cotnmuDicent, eacramenti ipsius virtute, vei luuniendi ab incursu diEmonia, quo intcslantur, vel purgaudi quorum

sacramentum manus imposiliunis episcoporum,

aut biiptismua, ecitote ulrunique

magnum

(-ramentum,

et sicut

unum

a

majoribus

est, id eat

jam

oslendilur vita purgatior.

Bummis
polest
vel
;

pontilicibus,
ita et

quud a minorihus

pcrflci

doq

Cap. 248.
In

De eodem. Ex eodem captle 22
{cap.
l'>).

nendum
in

est.

majori veneratioDe venerandum et teSed ita cunjuncta aunt ha'c duo sacra»
niai

energumenis catechumeni»,

quantuin

mcnta, ut ab invicem
pertici

morte prajveniente

iiul-

necesaitas exegerit vel oppuriunitas pcrmiBeril de

lateiius possint segregari, et

unum

aine alteru nte

baptismate consulenduiu.
Cap. 2VJ.

non

polest.
/'/

(Juod rebapliiutu non

sit

cotntnunicun?

Cap.

25*^.

duin. fix concilio Herdemi, cap. li.

veniant.

Ex

otnnes Chris' concitio M

lattontm
,
.

3.

Cur rcbaptizaliu

tidcles reiigiusi participent

De pretbytero qui recle baptiiatum Cap. 250. denuo baptiimerit, et tion recte baplfMtutn ub hitreltcis tion buptiuiierit. Lx coiuilto LuyUuiunsi,
cap. 47.

Ad prsdicatioDem ot ad coDlirniatiooem episco* pi, umncs devute cooveniaol, eique lideliter mioiatrent et ohediant.
Cii'. -57.

- Item de tnanut

impoiitiont. Eutebiut

Episcopus autem
zaveril,

vel

presbytor

si

eum

qui se-

cunduiii veritatem hahuerit t)apti8(na, denuo hapti-

papa fratnbut per Campantam et lutnam contti' tutis, cap. Ti {epitt. 3). {Ue cont., ditt. 5, <*. Hanuiu Uttous quoque iu)po-

poilctum ab impiis et non recte eitioois sacrameotum magna veneralione teoendum haptizatum non baptizaverit, deponatur, tanquam cst quud ab aliis perfici dud poleat, otsi a untmis rdo- W nacerdotihuderidens cruccm ot mortem Domini, iTi
aut
si
r;

tes vcros a faUia saccrdotibud vero di»'

ab

ipKiH

apu

Cap. 251. — Ut non
prscsumat.

Ex

decretis

orJinatus temere bapliiare non Uonnisdr p^ipx, cap. 4.

nec ab

aliis

quam

qui

eorum
'

locuin teoeDt, uoquain

perlici potest

aut

ileri

deb«t.
'it

Si quis baptizat, aut ulii|uid

divinum per teme1

Nam, si aliter prsbtbMtur et vaeuuiii.'
'

ritutcm cxercucrit iion ordinatus, abjiciatur ah ecclosia et

--.

a u.. ..lam reriLitattitur •acr«ui<

t

nunqiiam ordioetur.

CiP. 258.
l'r


,

llem de eon
cap.
-

'*(
'J>

K*

enmcxl.

Cai'. 252. Quod diaconi officium pretbytirorum non uturpetit. Ec decrelis Celatti pap.r, dtp. 0.

'

i"V

{Part.

I,

J<n/.

03,

diuconot

p.

prittut).

l>iucon<)S

poh.
lite ol

_

quoque propriam constituimus ohservare mensuram, nec ultratenorem puterois ranonihus deputatum, qiiidpiam altcataro permittimus, uihilque

dovote omnea concurraut, et epiaropo qufl

tioccflsaria

1001 tldeliter mioistrent. eique 10 ora«

nihus et per omnla ohediant.

121

DECRETI PARS

1.

DB FIDB, ETC.

122

Cap. 259. chrisma

— Quod omnes

fideles, accepto

ccelesle accipere debeant.

Ex

concilio Lao-

baptismaie, A. baptizatosinfantesaignare in frontibus non praesumant sancio chrismate, sed presbyteri baptizaios

dicensi, cap. 48.

Quod oporteat
co^.leste

eos qui baptizantur post lavacrum

tangant in pectore, ut episcopi poslmodum coniirment in fronte.
Cap. 265.
(1 q. i,

chrisma percipere,et regni Christi partici-

pes inveniri.

— Depresbijterisqui debaptismateprelium
epistola Gelasii

Cap. 260.

Ut omnes renali fonte baptismatis, donum Spirilus sancti, per manus impositionem accipere debeant. Ex epistola Antkeri papse, cap.

quxrunt.Ex

PP. cap 5{cap.

7).

c.Baptizandis.)B3Lpt\za.nd\s consignandispraefigant, nec alligatiore-

que fidelibus pretia nulla
nascentes,

15.

[tx

epislota 2

Urbani primi papye.)

nibus quibuslibet impositis exagitare cupiant
fideles

{De cons., dist. 5

c.

Omnes

fideles.)

Omnes

per

manus impositionem episcoporum,

post bapti-

dare

quomodo quod mandamur. Et ideo nihil

gratis accepimus gratis

a prsedictis prorsus
de-

smum

accipere debent Spiritum sanctum,ut pleni

exigere moliantur, quo vel paupertate agente
territi, vel

Ghristiani inveniantur.

De Spiritu accipimus,
{I

ut

spirituales efficiamur, quia animalis
cipit

homo nonper-

quxsutit Spirilus sancti Dei

Cor.n), qa\a

cum

indignatione revocati redemptionis suae causas adire despiciant certum habentea quod qui prohibita deprehensi fuerint admisisse, vel com-

Spiritus saactus infunditur, cor fideles ad pruden-

g

missa sponte non correxerint, pericuhim subituri
proprii sunt honoris.

constantiam dilatatur. De Spiritu sancto accipimus,ut sapiamus,inter bonum etmaiumdis-

tiam

et

Cap. 266.

cernere, justa diligere, injusta respuere,ut invidiae

ac superbiffl repugnemus, ut luxuriae ac

diversis

De presbyteris qui de veteri chrismate baplizare prssumunt. Ex concilio Lugdunensi, cap 3.
{De cons.,
dist. 4,

illecebriset fcedisindignisque oupiditatibusresista-

c

Si quis de alio.) Si quis
illo

ab

mu3. De Spiritu sancto accipimus, ut amore
nae gloriaeetardore succensijerigereaterrenis

aeter-

alio

chrismate

quam de

novo quod proprii epi"

men-

soopi largitione vel confessione accepit, baptizare,

tem ad superna

et divina

valeamus.

Cap. 261. Ut episcopi nonnisi jejuni confirmationem faciant. Ex concilio Meldensi, cap. 3. {De cons., dist. 5, Ut episcopi.) Ut episcopi nonnisi jejuni

non praeoccupante raorte,tentaverit, protemeritatis uusu ipse in se suae damnationis protuliase sententiam manifestatur.
Cap. 267.

per impositionem

manuum

Spiritum

Quod

mate non debeat
sine

ire

presbyter in sua plebe sine chriEx concilio Vasensi, cap. 5.

sanctum tradant,exceptis infirmis etmorte periclitantibus. Sicut autem duobus temporibus Pascha
videlicet et Pentecoste ,a

Nullum presbyterorum in plebe sibi commissa chrismateunquam debere progredi.quiainter

jejunis

celebrari

debet

baptismus
Cap. 262.

;

ita

etiam traditionem Spiritus sancti

C

nos placuit semel inbaptismale,quacumque necessilate faciente,qui non chrismatus fuerit,in confir-

a jejunis pontificibus convenit celebrari.

campo

episcopis liceat, si necesse sit, in confirmare. Ex concilio Remensi, cap. 10.

matione sacerdotis perficiatur.
De presbytero qui se deprehenderit non Cap. 268. esse baptizalum. Ex concilio apud Compendium,
cap. 5.

Quod

Episcopoliceatincampo,sitsinece8se,confirmare.
Cap. 263. Quod a solis episcopis baplizati sint consignandi. Ex decretis Innoc. papse missis, c.

De consignandis vero infantibus manifestum est non ab alio quam ab episcopo fieri licere. Nam
presbyteri,licet sint secundi sacerdotes,pontificatu3

quispresbyter ordinatus deprehenderitse baptizatum ese, baptizelur et ordinetur itenon rum, et omnes quos prius baptizavit.
(63) Si

Caput. 269.

De presbyteris quomodo in Coena Domini de chrismate, de oleo sanclificato, de oleo

tamen apicem non habent.Hoc autem

infirmorum, facere debeant.
cap.
1

Ex

Metdensi concilio,

solis pontifl-

cibusdebetur ut vel consignent, vel Paracletum Spiritum sanctum tradant. Non solum consuetudo
ecclesiastica monst.-at,

deferat, unara ad chrisraa, alteram

Presbyter in Coena Doraini ampullas tres secum ad oleum ad
infirmatur,

verum

illa lectio

apostolorum quae asserit Petrum
directos(/lc<. viii),quod

et

Actuum Joannem esse

catechuraenosinungendos,tertiaraadinfirmosjuxta
Tv

sententiam apostolicam,ut quando

qtiis

jam

baptizatis tradant Spi-

inducat presbyteros Ecclesiae {Jac. v), etc.

ritum sanctum {De consec, dist. 4, c. Presbyteris.) Nam presbyteris seu extra episcopum,8eu praesente 9piscopo,cum baptizant,chrismate baptizatos ungere liceat;sedquod ab episcopo oonsecratum.non taraen frontem ex eodem oleo signare, quod solis

Cap. 270.

— De eodem. Ex concilio apud
cap. 2.
dist. 4,

Valentias,

{De cons.,

c

Presbyleri.)

Presbyteri qui

dioBcesanas ecclesias regunt non a quibuslibet episcopis, sed a suo, nec per juniorera clericura, sed

debetur ep|scopis cura tradunt Paracietum.
Cap. 264^'— Ut presbyteri baptizatos in frontibus chrismate non debeant signare. Ex registro Gregorii ad Januarium episcopnm Caralitanum, cav.

per seipsos,aut per illura qui ejusdem ordinis
ante Paschae solemnitatera chrisma petant.

sit,

Cap. 271,

— Item de eodem.
cap. 5.
:

Ex Mcldensi

concilio,

90

(lib. 111,

cap. 9).
dist.

{De consec,
(63)

4,

c.

Presbyteri.)

Presbyter.

NemoepiscoporumvelquilibelministrorumeccleHic dubitatur.

Ad marginem

codicis regii vetustisaima littera scribitur

123
siasticus propter

D.

IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI
A.

124

sacrum chrisma aliquid muneri accipiat denarium, vel quaelibet munuscula, quae per ministros episcoporum a presbyteris inordinabiliter exiguntur.

impellendi. Qui autem

jampridem adChristianita-

tem

coacti sunt, sicut factumest temporibus reli-

giosissimi principis Sisenandi, quia jam constat eos sacramcntis divinis associatos, et baptismi

Cap. 272.

— Item de

eodem.
cap. 10.

Ex

concilio

Vasensi,

Per aingula territoria presbyteri vel ministri ab
episcopis,

non prout libitum fuerit a vicinioribus, sed a suispropriis per annos singulos petant chrisma, appropinquante solemnitate paschali.nec per quemquam alium quam per seipsosaut per vicarios
ejusdera ordini?, quia inhonorura
est inferioribus

gratiam suscepisse, et chrismale unctos esse, et corporis et sanguinis Domini exstitisse participee, oportet ut fidem etiam quam vi vel necessitate susceperunt lenere cogantur, ne nomen Domini blasphemetur, fidesque quam susceperunt vilia et
contemptibilis habealur.
Cap. •1277.
Ut Judirorum filii baptiuiti ab eorum consortio separari deheant. Ex eodem concilio v, cap. 40 ^cod. conc. iv, c. 50).
(28 q. 1,
e. ytti/cforur/i.)

Bumma

comraitti.Optimum est autem ut ipseacci-

piat qui in tradendo usurus est.

Judaeerum

filiosvel filias

Cap. 273. smate ad

— De presbyleris qui pro accipiendo chricivitates venire solent.

Ex

concitio

Mel-

densi. cap. 6.

B

baptirato8,ne parentum ultra involvanturerroribus, ab earum consortio separari decernimus, tradique

aut raonasteriis, aut Christianis viris, aut raulieri-

De presbyteris
ad
civitales in

qui accipiendi chrismatis
soliti

gratia

buB Dominuin timentibus,
conversutione cultum
fidei

Coena Domini venire

sunt,3anci-

aub eorum cura et diacant.atque in melius
ut

turaest ut de his qui longe positi aunt de octo vel decem millibus, unus ab archidiacono eligatur.qui

con8tItuti,lam in moribus

quam
sit

in lidc proficiant.

acceptum chrisma sibi et sociis diligenter perferat. Hi vero qui non longius a civitate quam quatuor aut quinque millibus habitant,more solito ad accipiendum chriama per se veniant.Discendi vero gratiaalio non quadragesimali ternpore ad civitatem coovocenlur, propter plebes sibi commissas.
Cap. 274.

V- nulla communio Cap. 278Christianam translatis, cum
uitis

aliis
ii2

HehrTis ad fidem nonduni bapti"
{conc. Tolet. iv,

Ex tolem
1, c.

conc. v, cap.

cap.61).
(28 q.

S.rpe malorum).

Sepe malorum oon-

eortia etiam bonoa

corrumpunl, quanto magiti eoa

De chriimate quod semper sub sera esse debeat. Exconcilio Turonensi, cap. 3.

qui ad vilia proni »unt ? Nulla igitur communio ultra eit tJebrseis ad fidem Cbririlianam translatis

cum

bis qui

adhuc

In

veteri

ritu consiatunt,

na

forte eurum parlicipalionesubvertanlur.Ouicunque observandum est ut igitur amodo ex hia qui baptizati Bunt, infldelium Bacrum chrisma et oleum conBCcratum acmper aub hi ChriBtianifl donentur. sera ait, ne illud undc Christo incorporamur, et ^ conBortia non vilaverit. et illi publicis sedibua deputentur. ct unde omnes fidelos sanclificantur, unde reges et

Praeterea et illudomnimodiB

BacerdotcB inunguntur.aliquis inlidelis

autimmun-

Cap. 279.

duB tangatjuut aliquie perlidusud |)cijudiciumaubvertendum 8ubripiat,quod experimento didicimuB.
Cap. 275. De Judxit quomodo examinari debeanl ante bnptisma. Ex concilio .iyathensi,cap. 35.
{De cons.
fldia
dist.

De Juda-ts qui upostatavertnt. t'x eod. couc. V, cap.6'J ^conr. Tutet. iv,c. r>W).
{Decontec,
ditt. i, c.

Plerique.)

Plerique qui ex

Judx>ie

A,c. Jud^ri).

Judasi

^quorum
menses
et bI

per-

frequenter

ad

vomitum

reditj, si

ad leges
inter

catholicaa venire voluerint, septem

catechumenus

eccleaiffi

limen introuant,

pura

domum bupliaiiiatis fido venire noBcuntur, tuuo gratiam mereantur.tjuud aicatu aliqujd periculum infirmitalis intra scriptum tempus incurrariut.et
desperati fuerint, baplizuntur.

dudurn ad Chrietiunam fidem promotiaunt, nunc blaBphemantea CliriBtum,nun aolum Judaico» ntus pcrpetraaBe noacuntur, Bod etiam abominaudas circumcisiones oxercere. l)e quibus coosullum piisaimi ac religiuaisaiuii dumini nostrl 8isenandi regia, hoc aanclum dccrevit concilium, ut hujuamudi tranHgrcasureB punliflcali aucturittte correcti. ad cultum Cbristiaoi dogmatis revuceolur, ut quu» -,u nucervulunlaa propria non eiuendat.ani' .Jcrunt.ii dutttlia coerceal.EuB autem quoa r
(ilii

Cap. 276.


45,

De Jud:tis, quod

ttullut eit

vim ad creioletano v,

I)

eurum auut.a parentibuB separenlur

;

si

serM,

inferre dtbeat. Ex concilio cap. 8 [conc. Tol. iv, e. 5).

dendum
{Ditt.

pru iDJuria corporissui, libertati tradaotur.
Ui". 280.

Ds Judxorum ttntt. Ex eodm, cap. Item ut
Christi
si

'•

De Jud:ett.) De Judeia autem heo praecepit Banota synouus nemini deinceps vimcrec.

{Ditt. 54. e. Ittt.)

Judaorum san
convola«<..
.

dum

convorsi. ad

graliain

deudiinrerri

:

cui tiHimvult Deui initerelur,

etquem
aal-

libertali

dunentur.

vult indurat (liom. ix).^oa

enim
ut

inviti

talca
sit

Cap. 2H1.

vandi sunt,

sed

vuleotes,

inlcgra

furma

tmum

De Judj-orum mameipiia fNi a<l ^apn eonfugiuml. ILz eomcttio apud Avermat, c«;

justiti». Sicut

homo

prupriu
;

vuluntate

arbitrii

serpenti uLediens periit

sic.

vocante su gratia Dti,

Licet, prioribus

propric mentis coovorsione bomo quisque Halvatur credendu. Ergo non vi, sed liberaarbilrii facullate, ut couvertantur qui salvaudi aunt, non putius

ut de iiisncipiia ad eccleslam coDlugerint,

ranonibui Jam fuarit dellultun paganis quB apud JudaNissuDt, *>
et
'

eliam

ad

(]uuscuuqu6

Chri>biuiiv>«

>

v^ii.v.||«. .».,

125

DECRETI PARS
liberentur. Ideo

I.

-

Dfi FIDB, ETC.

126

^axato et oblato a fidelibus justo pretio ab

domino
tur.

statuimus

haec

eorum ut tam

A

Cap. 286. De illis qui pro periculo mortis a diaconibus baptizati fuerint. Ex concilio Turonensi,
cap. 3.

justa constitutio

ab omnibus

Catholicis conserve-

Cap. 282.

— Item de mancipiis Judaeorum
Ex
c.

aut Chri-

slianis aut ad fidem

Christianam venire desidePrsesenti
concilio,

rantibus.
{Dist. 54,

concilio Matisconensi, cap. 16.

diaconus regens plebem sine episcopo vel presbytero aliquoa pro mortis occursu baplizaverit, episcopu» eos per benedictionem et confirmationem perficere debebit, sub fide, qua quisSi quis

Deo ut nullum Christianura manciauctore, sancimus,
Prxsenti).

que credendo poterit esse justus.

pium Judaeo deinceps
bet bono

serviat, sed

datis pro quoli-

De his qui cogunt presbyteros denarws Cap. 287. pro balsamo dare. Ex concilio Cabilonensi, cap. i,
(ii,

mancipio, xii solidis ipsum mancipium quicunque seu ad ingenuitatem, seu ad servilium licentiam habeat redimendi et si Christianus fleri
;

cap. 16).

desiderat, et non permittitur, similiter faciat,quia nefas est quem Christus Dominus sanguinis sui efTusione redemit, blasphemum Christianse reli-

dixerunt consuetudinis antiquae fuisse in eorum ecclesiis, ut pro balsamo emendo ad chrisma faciendum, sive pro luminaribus ecciesias concinnandis, binos vel quaternos denarios

Quidam

fratres

_

presbyteri darent

(1 q.

1, c.

Statuimus).

Unde om-

gionis in vinculis tenere.
quffi

Quod

si

acquiescere his

statuimus quicunque Judaeus noluerit, quandiu ad pecuniam statutam venire distulerit, liceat

nes uno consensu statuimus, ut sicut pro dedicandis basilicis,et dandis ordinibus nihil accipiendum est, ita etiam pro basalmo sive pro luminaribus emendis, nihil presbyteri chrisma accepturi dent. Episcopi itaque ecclesiasticis facultatibus

mancipium ipsum cum Christianis ubicunque voluerit habitare.

Cap. 283.

— De

illis

qui ad fidem Christianam de

balsamum emant,
suis.

et

luminaria singuli in ecclesiis

hseresi venire desideranl. cap. 9.
Si

Ex

concilio Arelatensi,

Cap. 288.

De

ad ecclesiam aliquis de haeresi venerit, interrogent eum de Symbolo, et si viderint eum in Patre et Filio et Spiritu sancto esse baptizatum,

chrismatis panno. Ex concilio apud Belvacum, cap. 8.
c.

(De cons. dist. 4,

Si quis). Si quis voluerit chri-

-manus

ei

imponatur tantum ut accipiat Spiritum

smatis pannum iterum linire, et super alium baptizatum mittere, non est absurdum.

sanctum.
Cap. 284.
rint.
c.ap. 4.

Ex

concilio

De Judxis si mancipium circumcideapud Theodonis villam habito,

Quod cathecumeni cum baptizalis manCap. 289. ducare non debeant. Ex concilio Magontinensi,
cap. 5.

Si

quis Judaeorum Christianum mancipium,

Q
vel

Cathecumeni manducare non debent cum baptizatis, neque eis osculum dare, quanto magis gentiles ?

cujuslibet sectse alterius emerit, et circumciderit,

a Judaei ipsius potestate sublatus, in libertate per-

Cap. 290.

— De scrutinio faciendo.
mano,
cap. 15.

Ex

concilio

Ro-

maneat.
Cap. 285.
cipiat.

— Quid sanctus
Ex

regislro Gregorii

Gregorius de Judgeis prxad Joannem Terraci-

scrutinio faciendo decrevimus, ut episcopus ubi conventus est populi et cleri, et possibilitas et

De

nensem episcopum (/. i, ep. 24). Joseph praesentium lator, Jud8eus,insinuavit nobis de loco quodam quo ad celebrandas festivilates suas Judsei in Terracinensi castro consislentes

permittit ibi celebretur.

Cap. 291.

— De baptisterio.Ex concilio Mogontinensi,
cap. 9.

Baptisterii et
tio,

catechumenorum

ventilata est ra-

convenire consueverant, quod tua eos fraternitas expulisset,et in alium locum pro colendis similiter

ut sacerdotes plenius intelligant, qualiter

cum

dignis ordinibus effioiant Ghristianum.
Cap. 292.

quoque noscente et consentiente, migraverint, et nuno de eodem loco etiam expulisse denuo conqueruntur. Quod si ita est, volumus ut tua fraternitas ab hujusmodi se querela suspendat, et loco quem, sicut praediximus, cum tua conscientia quo congregentur adepti sunt eos,9icut mos fuit, liceat convenire. Hos enim qui
festivitatibus suis, te

D

Quod bigamus vocetur qui ante baptisuxorem unam et post baptismum aliam habuerit. Ex decreto Innocentii papse, cap. 2 [epist. hm. 22, ad episcopos Macedonise).

mum

a Christiana reiigione discordant, mansuetudine,
benigailate,
fidei

Deiude ponitur non dici digamum oportere eum,quicathecumenus habuerit atque amiserit uxorem.si post baptismum aliam sortitus est, quia illud conjugium per bap{Dist. 26,
c.

Deinde opponitur).

admonendo, suadendo, ad unitatem
est

necesse

congregare,

ne

quos dulcedo
terror

praedicationis, et praeventua

futuri judicis

ad credendum invitare poterat, minis et terroribus repellantur. Oportet ergo ut ad audiendum de te Verbum Dei benigne conveniant, quam
auctoritate quae
cant.

sacramentum cum caeteris criminibus sit ablutum.Quod cura de una utique dicitur, certe si tres habuerit in veteri positus homine uxores, erit ea quae post baptismum quarta est,sic interpretantismi
tibus, prima. Virginis seque

nomen

accipiet,

qu«

supramodum

extenditur, expaves-

quarto ducta est loco. Quis, oro, istud non videat contra Apostoli esse praRceptum,qui ait.untuj uxoris

virum

oportere

fieri

sacerdotem

?

(/

Tim.

in).

137

D.
objicitur,

IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI
A. intra

128

quod iu baptisoio totum quidquid in veteri homine gestum est sit solulum. Dicite mihi (cum pace vestra loquar) crimina tantum in baptismo dimittuntur, an et illa quae secundum Domini praecepta ac Domini instituta complcntur? Uxorem ducere crimen est, an non est crimcn ? Si Sed
crimen est, ergo auctor erit in culpa, qui ut crimina committerenlur, in puradiso cum ipse eoa jungeret, benedixit [Gen. u). Si vero nou est crimen, quia quod Deua junxit iMattk. xix), nefas sit etenim a crimen appeliari, et Salomon addidit
;

Africam rebaptizatos etiam episcopos vei quae res presbyteros, diaconosque cognovimus sine dubio ad vestrae quoque pervenit notitiara
;

sanctitatis. qualiler in Africanis regionibus QStulia

diaboli sasvierit in
id multiplici

populum Chrislianum, atque

in

deceptione proruperit, ut non

modo

vulgus incautum, sed etiain ipsos in mortis profunda demerserit sacerdoles, ut nullus orbis nou ingemuerit, nulla terra nesciverit. Unde ia grandi
moerore positi, dissiciulare non possumus pereun» tium, atque nobis exigendarum discrimen anima-

Deo praeparatur viro uxor (Prov. xix)
creditur inter

:

quomodo

crimina ease dimissum, quod Deo consummatum ? Quid de filiis talium percenaelur? Nunquid non erunt admittendi in hwreditatis consortium.qui ex ea suscepti sunt,
auctore legitur
quae ante
di, vel

rum. Quapropter competens adbibenda est taiibus medela vulneribus, ne curandi iramatura facilitas,
morlifera captis peste nihil prosit
tracta pernicies reatu
:

sed segnius

non
el

legitirae curationis io-

volvat sauciatos pariter et medentes. In primis ita-

baptismum

fuit

naturales, vel

eruutque appellan spurii, quia non eot legitiuxor
?

que venientis ad nos
licite

remedium

postulantis,soi<

disculienda cst

protessio «t persona decepti,

mum
cum

matrimonium,

nisi

iilud, ut

vobis

videlur,

quod post baptismura assumitur? Ipse Dominus
interrogaretur a Judajis,
[Matth, xix), atque
:

si

liceret
fieri

dimilleie

uxorem

bere, addidit
separet {ibid.).

non deQuod vero Deut conjunxit, homo non
exponeret
bis

medela possit congruens exhiberi, ot qui aatisfacturua Deo per pcenitentiam rebaptizatura ae legitirae doluerit, utrum ad hoc facinua concurreril, an impulsus accesserit requiratur, sciens quod se decipiat ipse qui fallit, nihilque per nostram faciut

Ao ne de

locutus ease credatur

lilatem tribuoalis excelsi judicio derogari cui illt

quae post baptisrnum

surtiunlur, metninerit

boc

sunl rata,

qu»

pia, quaa

vcra. quae jusla sunt

;

et

vere et a Judieis inlerrogatum esse, et JudaMs esse

aliter necessilas, aliter
tia
:

tractandaeat ralio vulunta-

responsum. Quaero vero, el sullicitus qusr ),8i una eademque ait uxor ejus qui antu catbecumenus,
postea ndclia
sit,

deterior est autera causa illiu8,quirorle pretio
periret. Nihil

Hullicitalus eat ut

filiusque ex oa

cum

et>set

cathelidelis,

cumenua
utrura

susccperit, ac pustea aliua
fratres

cum

intentatum enim reliquit inimicuB, cji ne de sua liceat gaudere captura, succurrendum est irretitis, et conlerenduj
luqueus, ut infucatum sine dulo
!&•

aint

appellandi, annon. llabebunt

eat venantis

poatea defunctopatre

cum

csteris haereditatiB her-

C mentantibua lapaum tam

nomen regencratio spiritualis crtditur abstuliaao. Quud cum ila sentire atquo judicare absurdum est, qu« raciscunda} consortium,quibus filiorum
tio est,

justilis moderalioDe, (juum cumpunctiune pietatis ad aulam quam reliquerant, sit ingresbus. Nec pudeat for^itan aut

pigeatfin dictis Jejuniurum

gemituumque tempori-

hoc

malum

defendi,ct vacua magis opinio?

buB ubedire.aut
auperbis
/

altia

observantie aalubriuris ubtemergu
ruin»]
iieri

ne jactari, quara aliqua aucturitate ruburari

cum

perure pra>cepti8,quia huinilibua dutur gratia, nua
l'etr. v). Sit

non

possit inter peccata

deputun, quud
si

lex prci;-

buw dulore

cepit et

Deua conjunxit. Nunquid
patienliam
te.Tuerit,

quis catechu-

pru4trutu8,i|uisqui8 in Chriato
et

qua*rit electui;

menus
fuerit,

virtutibua atuduerit, hurailitatem

aecutus
fecerit,

per dispenealioni» nostrB ministerium quod ve'

fleedinayna»

stram Hcqui convenit
contra apostulicam

alicui fas ett
-. :.

rnorti deblinatus quulibel rationo t-ripucrit, castitu-

vel vello, vel posse Ira:.

i.i.ieam ejua,

qA

tem

aervaverit, quaero

fidelia) amittit,

^cum factua fuerit quia per baptismum tolum quod
ai

h«Bc

doclrinam, iteritiunem infau*
;

homo gesaerit pulatur auferri ? Aapiciamua gontilcm huminem Curneliuiu uratiunibuB eteleevetus

stam baptismatis dedit vel ejue qui aliquibui argumentis excuBandum rallide proprium putavrrit esBe cunBenauin sarerdutali vigore et huiramtate
;

mosyoiB Pelrum ipsum revelatiooe

vidiflae {Act.x). j)

tractemuB, ut bJub
properatiu!
caturi» a n
.

lidea, (|iia

niai

uoa, nulla

titi,

Nunquid per baptiamum
pter
quffi ei

haic

illi

ablata aunt, pru
pbso videtur? Si
;

adjulorio Oomini judicie. ad aalutem «ine noBtra

b.iptisma coricedBum
milii credite

;

<]uia,oum peo-

nun modicum erralur quia quidquid bene gcBtum fuerit, et secundum prajcepta legalia custoditum, non potest facienliita creditur,

a. a:iilur, non prwler nostram laudern atque latitiam mena eJuB ad ve< niain purgaliur mvenitur, et ideo memiDenlii haoe
,

bus deperire. Nuptiarum ergo copulu quia l»ei xnandato perticitur, nun potest dici peocatum, et quod peccatum non eat, inter peccala omnino credi non debet dimisaum.
CiP. 203. l>e epiiropis e( preshiileris et iliaconibus rebaptiuxtis. Ex decretts fV/jVii jmp.r III, r.tp.
1

Buper hin noH hab<
tiune peccantium
:. ..

^

,

.

'

-

•*.

,...

laji

;:jnl

lance penaentur

:

quud m^ori oaatiKatione eatetl*

gendum
Bciplina.

;

noalra cui io Uoinino

commiaea
quos

fberit

dU

De cons

,

dtit. \, e. f.'oi

Ut ergo ab

eccleaia BuminitatibuB Inchuemus.eoa quo* poiaM»
pOB.vel pr«8byteroB,aut dlacunoe

[eptst. 3).

fUisM

c

>t,

CommuniB

dolor ot generaliB eat gemitus, quud

cl

Beu optantea for«itao, teu coartoa lavacri lUiut

129

DECRETI PARS

I.

— DE
vel

FIDE, ETC.
:

130
est sive clericos, sive laicos

unici8alutar5squeclarueritfecis3ejacturam,etChri-

\

diximus

cfeteros, id

stum, quem non solum dono regenerationis, verum
etiam gratia percepti honoris induerant, exuisse:
l

violentia et periculo coactos iterationem baptismatis

monachos sexus utriusque personas, quos

cum

oonstet nenainem ad

secundam tinctionem

ve-

subisse constiterit, vel qui aliquo

modo [commento]

palam Chrislianura negaverit, et professus fueritesse paganum, quod cum generaliter in omnibus sit exsecrandum, multo magis in
nire posse, nisi se

hujus se facinoris piaculis dixerinl non teneri, in pcenitentia pertriennium duraredecernimus.et per manus impositionem ad societatem recipi sacramenti,
illo
(1 q. 7, c.

episcopis, presbyleris etdiaconibus auditu saltem,

dictuque probatur horrendum. Sed quia idem Do-

per omnia custodito, ne ex his unquam Qui in qualibet xtate} qui in qualibet

minus atque Salvator clementissimus est, et neminem vult perire, usque ad exitus sui diem in poenitentia
(si

eetate alibi

quam in ecclesia catholica baptizati aut rebaptizati sunt,ad ecclesiasticam militiam prorsus
quod
in

resipiscant) jacere conveniet

;

necorationi

perraittantur accedere. Quibussatis esse non debet

non modo fidelium, sed nec catechumenorura quidem omnimodis interesse. Quibus communio laica in morte reddenda est.Quam rem diligentius expio-

Catholicorum numero sunt recepti
ordine et

:

quo-

communione videbitur ferre judicium, quisquis hac violaverit antistitum vel rare vel facere, probatissimi sacerdotis cura debep qui non removeriteum, quem ex hisad ministerium hit. Dft monachis ant.p.m ot. p.lp.rip.is p.jprip.alp. nhrpnaioaa f.r>fTnr>TT/^..;+ n., bit. De mnnarhis autem et clericis, p.t nnplliu Dei clericaie obrepsisse cognoverit.Curandum vero maet puellis r>pi aut saecularibus servari praecipimus hunc tenorem, xime, et omni cautela est providendum, ne quis quem Nicaena synodus circa eos qui lapsi sunt, vel fratrum coepiscoporuraque nostrorum, aut etiam
;
i

modo de suo

fueriut servandura esse constituit, ut scilicet

qui

presbyterorum

in alterius civitate, vel dioecesi poe-

nulla necessitate, nullius rei timore atque periculo,
(

se haereticis ut rebaptizentur impie dediderunt, si

nitentem,vel sub raanu positum sacerdotis,aiiteum qui reconciliatum se esse dixerit, sine episcopi,vel
presbyteri testimonio et litteris, aut in parochia presbyteri aut episcopus in civitate suscipiat. Quod aliqua simulatione neglectum, culpam tangit etiam

tarnen eos ex corde poeniteat, tribus annis inter au-

dientes sint, septera vero annis subjaceant inter pce-

manibus sacerdotum, duobus etiam annis omnibus modis non sinantur offerre, sed tanturamodo a popularibus[saecuIaribus] in oratione socientur nec confundatur Deo colla submittere qui eum non timuit abnegare. Quod si utpote mornitentes

oblationes

;

clericorum, quiinlocisin quibus hoc minus curatum fuerit, ooraraorantur.His itaque rite dispositis, et ad ecclesiarum nostrarum notitiam nostra deli-

tales inter
finis

metas praescripti temporis coeperit

vitae

urgere, subveoiendum est imploranti, et seu ab episcopo qui pcenitentiam dederit, seu ab alio
qui tamen

beratione perlatis parerevos convenit.^uiDus licet ad animarum reparationem nihil deesse videatur, tamen si cui aliquid novi et quod praeterire nos potuit, revelatura fuerit, secundura beatum Paulum apostolum tacente priore {1 Cor. xiv) fideliter insi-

datam esse probaverit, aut

sirailiter pre-

sbytero, viaticum abeunti de saeculo

non negetur.

autem quibus quod adhuc in veste sunt a puritatevocabulum est, seu clericis, seu laicis, aut etiam similibus puellis, quibus ignorantiasuffragaPueris
tur 8etati3,aliquandiusub manusirapositionedetentis,

nuet, q\ii& Spiritus ubi vult spirat [Joan. viii),maxime cum ejus causa tractatur; nec nos pigebit audire, et si

qua suntomissa non arroganter abnuere,

sed rationabiliter ordinare. Data est

Iduum Martia-

rum

die,

Dinanuo,

et Sibidio iv coss.

reddenda communioest, nec eorura exspectanda

Cap, 294.

poenitentia.quos excipit a coercitione censura. Quod esl a nobis provide constitutum, ne hi quibus in
terreni labe contagii plusrainusve restat ad vitam,

Deeo qui per ignorantiam ordinatur antequam baptizelur. Ex dictis Isidori episcopi.

dum adhuc
mittant.

in pcenitentia sunt, poenitentiara corasi

(i q. 1, c. Si quis per ignorantiam; vide ib. adnotationem.) Si quis perignorantiam ordinatur antequam baptizetur, debent ab eo baptizati rebaptizari, et

ante prajflnitura lempus pcenitentioedesperatusa raedicisobevidentiaraortisindicia,

Quod

ipse

non ordinetur, sed {Item De cons., dist 4, c. Romanus.) Romanus pontifex non horainem judicat
'''^^* ^'P*^'""'' ^''''

quisquam communionisgratia convalescit servemus in eo quod Nic^ni canones ordinaverunt,
recepta
ut habeatur inter illos qui orationesola communi cant, donec impleatur spatium temporis eidem prae-

qui baptizat, sed Spiritum Dei subministrare gra-

^
*J^7

P'^^""' '"

*!"'

^^?*^-

stitutum. Nec catechumenos nostros qui sub tali confessione baptizati sunt praeterimus quia non est oausa dissimilis, sicut iidem sancti canones ordinarunt, ejus qui quolibet modo Christum, quem
;

Gap. 295. De illis qui gratiam sancii Spiritus vendere conantur. Ex concilio Triburensi, cap. 22 cui
interfuit
(1,

Arnulfus rex.

q i,c.Dictumest.) Dictum est solereiuquibuslocis

dam

semel confessus est abjurarit, Tribus annis inler audientes sint,et postea cum catechumenis permittantur orare, per manus impositionem communionis catholicae gratiam recepturi, exceptis tantum-

pro perceptione chrismatis nummos dari, pro baptismo quoque et communione, hoc Simo-

niacae haeresis
et

semen

est detestata sancta synodus,

anathematizavit,

et,

ut de caetero nec pro ordinavel

tione, nec pro chrismate,

baptismo, vel
Christi

pro

modo

balsamo, nec pro sepultura

vel

episcopis,

communione quidgratuita

solo mortis suas

quos tempore reconciliandos esse, jam

presbyteris et diaconibus,

quam

exigatur, sed gratis

dona

dispensatione donentur.

131

D.

IV0NI3 CABNOTENSIS EPISCOPI

132

e,,.

suam ayite episco^. _ ,/japa omniius Christianis, cap. 7. ^•'i^~'^f;'<'r£r-'- * %-,l^^..-i» "s ;"?»rr:;r '^/r;r filiasirum suum, vel filiastram CapUularium
Urfcanus

manus impositionem episcopopost baptismum accipere rum, Spiritum sanetum
Omnesfideles per
inven-antur. debent, ut pleni Christiani

pum

ad confirmationem lenutrit.

li-

bro V, cap. 7.
Si quis filiastrum vel filiastram

suam

ante epi- u

C^p

..97

_ De eodem,
el

'Campaniam
De cons.

Eusebius papa episcopis per Tusciam, cap. i^, epxslola i.

scopum ad confirmationem lenuerit, ab uxore sua separetur, et alteram non accipiat.
.

C\P. 303.

Non licetconfirmalumdenuo confirmari

Manus impositionis tenendum est, sacramentum magna auctoritate nisi a summis saquod ab liis perfici non potest, alusquam nec temporeapostolorum ab
dist. 5, c.

Manus.)

Gregorius II lionifacio. qui a pontifice confirmatus fuerit, Ilomini
talis rei iteralio

denuo

prohibenda

est.
sit

cerdotibus

Cap

30'i

Utrum separandus
suum,

ab uxore tua qut

:

ac scitur peractum esse; ab ipsis apostolis legitur dictum est, quam ab ipsis nec ab aliis, sicut jam

vel filiastram suam coramepiscoNicolaus po ad confirmationem inscienter tenuerit.

fiiiastrum

papa Rudolpho Biturensi episcopo.
(30, q. i,c.

qui

eorum locum
fieri

tenent,
si

aut

irritum habeatur ac

^ ^R^^.ti.^em coram epi.copo tenent, id cst ad con vacuum, nec .nterecclesiast.ca B ^^^.^^ ^^^ ^^^.^^ marito dum chrissuie de qui filioB uxoris ^^^ ^^ priori unquam reputabitur sacramenta suslinent, ai inscienmanlur ab episcopis auper se tamen non de eodem. Beda tuper Actus apostoUem ut asseritur, fit, licet ait peccatum, 298.
debet.

Nam

unquam perfici potest, pr^sumptum lueni aliter praesumptum fuent,

De his

qui.)

De

his qui filiaatros suos

Cap.

ter,

lorum.

qui Samari» Evangelium (In cap. 8 ) Philippua diaconibus fuit. Si prffidicabat, unus de septem manum imponero enim apoatolus esset, ipse utique sanctum. Hoc ut acciperent Spiritum
potuisset,
enira solis pontificibus
Bive extra

oat. usque ad separationem conjugii puniendum diluenle» Lugeant tamen et digna poenitentia hoc Domino dicaat Uelicta ignorantie nostrBB ne me.

minerii.

it

debetur.

Nam

presbytens

episcopum. seu praesente episcopo, cum licet, eed quod ab chrismate haptizatos ungero nr.n tamen frontes episcopo fuerit consecraium quod solis episcopis debeex eodem oleo signare,
;

Vlrum separari deleant ab uxoribut Cap 305 laiacro tanclo tutcipiunt. jui.« qui fitios suos ex papx, Ueusdedit Gordiamo Bx decrele Ucsidern
epitcopo.
38,
fl.

tur,

cum

tradunt Spiritum sanctum

paradetum

manie

Pervenit ad not.) Deuidedil sancta RoepiacopuB GorKccleflia- et apostolicas »edi»
c.

baptizatis.

Q^p 299.

C
De eodem
liidorus Etymolog'arum VII, (ap. 20.
*«/-.

tamenponti(icaPresbj-teri licet sint Bacerdotes,

cbrismale fronapicem non habcnl quia nec aanctum daut quod tem signant, nec Spirilum
tus
;
:

8oUb

episcopis deberi lectio

Actus apoBtoJorum in-

coepiflcopo et fralri cbadiuno Uispaleosifl Eccle«ia5 diaconu* sanctiUliB vetriBsimo. Pervenit ad no», quod quidum viriet mulietrs epistolam deferens, paschuli die proj magnu porea praelerito Sabbato 8uacepi»8enl pulorum incuriu no»ci.jntea filioB buus Cupi» ergo aciro »i pro Uli rftex lavacro aancto. muliercBad proprium tionearcidenti debeantviriac hac ra ma>«li, redire, an non. N08 ver.) ex

UBum

dicat.

Cap 300.

Item de eodem
cleric,
Itb.

:

1,

rvihanus, cap. 30.

De

inttitut.

Invenimu» autem la inquiflivlmuB priorum dicta. Bfdi» jara talia contigiBM archivi» huju» apoBlolic»
in EccleBia llisauriaB.

EphPBiorum. »imulque
Ecclefliarum

lliero-

Noviasiiue a Bummo {De cons. 5, c. !^ovistime.) inanua Puraclelus tnisacerdote per impositionero per Hpiritum »anditur baptizatis, ut roborcntur

quod ctum ad pra^dicandumaluH. idem donum,

ipsi

Bolvm». ttUarum etiam apofllolica aede acire voearum civiUlum. «b har muliere» redirent td prolontibu», uirum vin ac »tnctiB»imi Patr«» prium torum. Ueat»
t

epiBCopiB. et

••

Buot por graliam.vil» doin baptismate consecuti cuin chriaraate buptinati asternffl. Signatur enira Hummitale ptr zatus per eacerdotem in rapilis priori uncliooe uipontificem vero in fronl.', ut in deacenBio, ad gniUcelur supcr ipauui Spirituu aancti
;

Juliufl.

rum
jj

Innocentiufl.H;.. ...iinu» cum «piBCopopluriinorum el»acerdolurocon»en«uineccIeaU

b.-ati

JuK>o

apohtolorum prinripi», prohibente» talia ut nullo u Brripaeruntet connrmuverunt. ac vlri quicc r«elperent rauliere'

pe^
n-

.H-

fle

,

quohabitationem Deo con»ecraDdum. lo aecuDdu

»eparar«nt quaratione»u»reperinl nato» auo», aed diabolo. tale vltlum Inoleacat p«i
Be, no.

que ut
vlrtutifl

cum omni
Gap. 301.

^rutiu, ejuBd.nii Spiritus Buiicli uepliforua» pleniludlno «anctiluliH, et bciootiaj, ol

Buadente

mundum.

Sciti» quia
:

quomodo »unt

«r^pt^m d.>n«

venire in

hominem

dedaretur.
alteriut eccletiam

gpJriUiB aanrti

ita »u.it

Quid

liceal epitcopo

inijretto.

Haimo super DeiUeronomium.

polest IngreaBua epiacopua alicujus eccleaium, ronllrmare, lotam etiam ibi aliquoB corrigere, vel

primo ergo pabulo »aii» ehriama, ho« uique ad connrraationem per clefliiB «eptunum. nuilu. Chri^tianoi eat a priino u»qu« ad «UBcipere drb«t ''f«'"» '" conjogium
eua-u
et .101 ,...

«eptem dona haptnmi. k »»cramentl et ini{re»»u Se

np»erit. tundiu

anathcraalle vioculi

tuteui plebem nun licet

ei

diBpouore.

religelur,

doneo pa»nitonUam digne «gerU.

l.

133
Cap. 306.

DECRETI PARS

I.

OE FIDE, ETC.
anim»
suae

£34

Item de eodem Joannes Anselmo Le- A. temeritatis

mminae

Eccletix episcopo.
Petri et Pauli apostolorum

salutem despicientes impio

Ad limina beatorum

omnia tua frateruitasstudeatseparare.etpcenitentiaedignesubmittere,
quatenus ab aeternaerutidamnatione animaseorum'
lucretis prastante Doraino.De filiis autem qui ex eia nati esse probantur retulisti si liceat

ee miscuerunt matrimonio, per

principum, hic praesena homo nomine Stephanus orationia causa veniens, nostro praesulatui sugge-

rendo innotuit quod filium suum in extremo vitae positum,nec baptismatis unda lotum, absentia scilicet sacerdotum necessitate cogente baptizasset,
:

eos conjugio copulari. Sed hi cur prohibeantur a conjugio, aut

eumque

propriis

manibus retinendo suscepisset.
rei

Atque pro hujus

negotio

notitise tuae patefacto

pro hujusmodi poenitentiam agere compellantur, dum ex hoc absque damnatione esse perhibentur quia non paterpro filio, neque filius pro
:

patre sus-

reverentia tua quasi zelo rectitudinis flagrans praefa-

linebit tormenta, dicecte

mea est, et tum hominem a sua judicaverit conjuge separanquee peccaverit ipsa morieiur (Ezech. xviii). dum, quod fieri nuilatenus debet, dicente ScriptuSed et, frater charissime, de his dixisse sufficiat. ra: a Deo junctam esse viro uxorem et quod Deus Cave au' tem ne aliter agere subjectis concedas, ne a recto junxit, homo non separet {Matth. xix). Unde et Dominus in Evangelioait: Nemodimitterepotest uxo- n tramite inveniaris deviare. rem suam, nisi causa fornicationis [ibid.) QuaproCap. 308. Quod in baptismo non aqua
puiris

Anima

Domino per prophetam. animx filii mea est, anima

pter et nos tantse
freti,

auctoritatis jussione prsecipue
et inculpabile judi.

dicimus omittendum esse

ied verbum. Augustinus super homilia xxvi.

mundat

Joannem
:

Itract. 80) '

Nam baptizandi hoc opuseliamlaicisfidelibusjuxta canonicamsanctionem, si necesse fuerit facere libere conceditur.
candum, quod necessitas
intulit.

Dominus
estis,

dixit discipulis suis

propter

verbum quod

locutus
estis

xvii).Quare nonait

mundi
ait

Jam vos mundi sum vobis (Joan. propter baptismum

Unde si supradictus genitor fiiium suum corpore morientem aspiciens, ne animam morte perpetua
pereuntemdimitteret,sacri unda baptismatislavit, et eum de potestate auctoris mortis et tenebrarum
eripuit, et in

quo ablutiestis, sed
Cap. 309.

vobis, nisi quia et in

propter quod locutus sum aqua verbum mundat ?

. Apostolos baptixatos fuisse. Augustinus in epistola ad Seleucium [ep. 308).

regnum
sibi

Christi

jam regeneratum
:

in-

(Be cons. dist. 4, c. Quando.)

dubitanler misit, bene fecisse laudatur

et idcirco

lymis

exiJt

jam olim optime sociatam, impune quandiu vixerint judicamus manere conjunctam neque ob hoc contra praefatas auctoritates
:

suam uxorem

Quando ab HieroaoDominus Jesus, cum discipulis suis in

Judaeam terram, et ibi morabatur cum eis,baptizabat non per seipsum, sed per discipulos suos.quos

divinas aliquatenus separari debuisset.

C Joannis

Gap. 307.

— Hon

jam fuisse baptizatos, sive baptismo sicut nonnulli arbitrantur sive (quod magis credibile est) baptismo Christi. Item
intelligimus
: :

respondit

licere

aliquem filiastram patris

Dominus Petro
intelligitur

Qui lotus

sui in matrimonium ducere, et ti duxerit sepurari debere. Zacharias papa Iheodoro Ticinensi episcopo.

est,

non indiget nisi ut

Zacharias episcopus servus servorum Dei, reverendissimo et sanctissimo fratriTheodoro episcopo
EcclesiaB Ticiniensi.(30, 9. 3,c. Pj/facmnj.)Pytacium

mundus totus (Joan. xiii). Unde quod jam fuerit baptizatus Petrus. Cap. 310. De gorfm Augustinus ad Vincentium vtctorem[\\h. iii De anima et ejus origine, cap. 9).

pedes lavet, sed est

nobis tua reverendafraternitas obtulit,per quod nos •ciscitari curasti, si liceat filium, cujus pater alterius filiam ex sacro fontesusceptam.idest spiritua-

(De cons., dist. 4, e. Si eos.) Si eos de quibus scriptum non est utrum fuerint baptizati sine baptismo de hac vitarecessisse contendimus,ipsis

ca-

lumniamur apostolis lum, quando baptizati

:

qui prster

Paulum aposto-

lem ejusdem patris filiam (quod dici crudele est), in matrimonio accipere, quod apud te enormiter
asseruisti contigisse.
tas
pit

Sed bene tua sancta fraterni-

fuerint ignoramus. Sed ipsos baptizatos esse per hoc nobis innolescere potuit, quod beato Petro Dominus ait Qui lotus est,
:

non

compertum habet, quod Dominus Moysipraecedicens
: :

indiget nisi ut pedes lavet (Joan. xiii).

D

Turpitudinem patrit tui ne reveles et turpitudinem matris tuse non revelabis : turpitudi-

Cap. 311. Divites baptizatos nonprivari regnoDei Auguslinus ad Paulinum Nolanum episcomm de Pelagio (epist. 106).
Confiteatur Pelagius divites baptizatos, etiamsi divitiis suis non careant.et sint tales, quales ad Ti-

nem
(Uv.
tur,

sororis
xviii).

tux non revelabis, turpitudo enim tua est Turpitudinem enim non reveiare dicipropria

dum

a
:

consanguinitate

praecipimur

motheum
bus hujus

scribit
saeculi

multo magis a spirituali patris nostri filia omni occaaione, aut argumento seposito sub nimia districlione nos cavere convenit, neiram
divini

abstinere

Apostolus

dtfcens

:

Prjecipe diviti-

non superbe sapere, neque spe:

examinis incidat,

si

quis

tali

facinopi mistua

minime restrinxerit frena luxuriae. Unde et omnes omnino cavendisuntatalissceleris commistione.ne in «ternum pereant. Sed eos qui hujus perniciosje

Domino vivo, qui omnia abundanter ad fruendum ut sint divitesin operibus bonis.facile tribuant, communicent.thesaurizent sibi fundamentum bonumin
praestat nobis

rare in incerto divitiarum,sed in

futuro, ut apprehendant vitam eeternani nec eos regno Dei posse privari.

(/

Tim.

vi),

185

D. IVONIS

CARNOTENSIS BPISCOPI

136

P

DECRETI PARS SEGUNDA
De sacramento corporis ue sacrameuiu p
et sanguinis

Domini et de perceptione et observalione aliorum sacramentorum sanctitate.

;

de

missa et

Tap

1

consecratione fit cnrpusChristi. cap. De catechitamlis rudibus,

unilate corporis Christi constitutus. qualibet, — Ouod panis etcalix nonAugustinussed certa A quippe ilHus participatione ac beneficio tnUbro
1

Sacramenti non priva-

(/.

xx conlra

tur,

Faustum,
(Grut.

c.

13).

Paais et mysticus
ita
fil

et caltx.) Deconsecr. dist. 2, cap.^ Panis coasecratione, cuUx,non qualibet sed certa Proinde quod non nobis, non nascitur.
fit

hoc quod illud sacramentum six, gnificat, invenitu_r_. Item ex libro De civilate Dei sacri(fap.20). la forma servi maluit Dominua esse occaaione quisficium quam suraere, ne vel hao quam exi.timaret cuilibet Bucrificandum esaecrea-

quando

in se

quamvis sil panis et cali.x.ahmentum sacramentum religiunis, a.si est refectionis, non Doraino, m quod benedicimus gratiasque agimus spiritali, verum omniejus raunere, non tantura
nobia,

tura;,

per hoc

el
rei

sacerdos est ipse otTeren», ipee et

oblatio.Cujub

sacramenlum quotidianum

voluit

Ecclesiae esse sacrificiura,
eit

qu» cum

capitia

ipsiui

corpua, aeipsam per ipsum

discit otferre.

de etiam corporali. Item ex sermone

sacramenlis.

Qj^p

(Decons.dist.2,c.Quia
est pro nobis

passus

est.)

Quia passus

commendavit nobis in isto sacramen to fecit noseanguinem suura et corpus, quod etiam ipsius facti sumus, metipsos. Nam et nos corpus g runt in deserlo el mortui sunl [Joan. vi Exod. xvi ipsius, quod accepimus nos el per misericordiam yum. n). Quando enira viverent, figurt pra?nunfuiatis, et creati 8umu9. Recordaraini. et voa non Manducatiare vitam poBset, vita esse non posset. comportali esli», .boe»ti8, ad aream Uominicam manni verunt, inquit, manna el mortui sunt, id eat, Evangelium triribus boum, id eat annunlianlium eoa potuit de morte Hquod manducaverunl, non delerebamini, m turati estis.Quando calechumeni sed berare, non quia manna ipsum morB illi» fuil. dedislie.ciepiatis horreo 8ervabamini,nomina veslra quia a morle eoB non liberavit. Ille autem a morte aquam venib;
;

2. Quod manna a patribus sumptum nou U beravH a morte, std qut figurabalur tn manna in sermone De uliltiale aqenda pcenttentix. Manna de cculo, inquit, nperle ab ipso Domino exponitur./^d/r^ lyj/ri. inquil. mannurn manducave:

1

ud moli jejuniisctexorcismis poslcd pania Uominicus facliestia. ti8,et coasper8i estis^et videlis Eccequod accepialis. Quomodo ergo unum
:

009 liberaluruB eral.

qui

per

manna
in

ligurabutur

Breviler ergo dixerini, quicunque
Btuin lntellcxerunt,eumdem

manna

Chri
Bi>irl

eese

quod factu.n

est, sic

et vos

unuuiestole dib-

quem noB cibum

Bpecn.indivigenles vos.tencndu unam (idera.unam Hajretici quando hoc accipiunt, duam charitatem. qtia-Tunt teslimonium contra «e accipiunt quia illi
:

tualem iiianducaverunt.
Cap.
3.

— Quamvts

res

vistbiles

rumpantur, non lamen td rumpiposse. In Itbro De unico bnpttsmo. et divisionem.cum pania iste indicet unitatem. Sic An vero, inquit, Bolin, vel eliam lucerna' lui est. vinumin multia racemis fuit, et modo unum ^ cum per cu.noBa difTundilur, nihil inde Bordidun Unum est in sua nativitate, calix post pressurara altrahit, et bapliBmuB Cbri«li pol«Bl oujusquair jojunia poat laboreB.post
torculari8-,el vospost
illa

sacramenlorum corquud per eai atjitur,cor

humilitatemet contritionemjam

in

nomine

Christi

BceleribuB inquinari ? Si

onim ad
.
i

rea ipBa* visibilo»

tanquam ad

calicera vcnisliB,

et

ibi

vos Bstis in

men9a,el in raiice nobincum vos estiB, simul enim hoc Bumimus, simul bibiinus, quia »imul vivimus.] !tem in sermone De mfantihut. {Ibidem, Lralianus.)

(luibusipsa Bacramenla tr ramuB. (|uii» noBciat eas

•'v;'it

animum

coufo

uplibilfti ? 8i aa-

DominuB noster JeBUH ChristuB nos »ignincavit, D09«d 9C perlinere voluit. Mysterium pacis et uniQui accipit tati» noslra; in men«a Bua con«ecravit.
Ita

videat noi tera ad id quoJ por otB agilur, quiiDon ';uob •gilur poBSO corrurapiTquamviB horoinoopor pro buIb moribuB vol prajini» p«rclpi*nl vel po)!»»»

luant.

Cap.

myslerium unilati», et non tcnet vinculum paci», non mysterium acgpll pro bc, led lCBtimoniwiu
contra se {Petr. Lom. /«/». iv, ditt 'J, S ".) Nulii ^hI ambigendum aliquatcnuB, unumquemquelldelium corpori« sanguiniaque Dorainici luuc esBe partici-

yon menttn eum qut ihnt Chrtdum 1« ""^' f.(ii*i/i/i'ffi et if nmen et qu tmmohirt,
4.

t

>

tum
la
J-.i].

eorporti Chntti, eorpus Chruti •«*• IneptiU

Augutltnt
dist.

ad
4,

Buntfactum eptseopum (epntM
e.

(De cons.
J)

Qujrrit, sub ^ntm.) V^cr

h
tt

pem, qnando
Chrisli.

in

bapliBmnte

inembruiii

«flicilur

cio. Ijyjuit ponl

multa.
'

quantum
'--

poBBuin. !>omloo

ncc

alienari

ab

illiua

piniB, calici»quc

a.ljuvnl. ut

N—"."

()

:

••l>«

conf*ortio,etiamBi

antequam pttnem ilhim ron.dal
saculo migraveril, tu

loquiiiiur, ul

1

" *"
Dutuini •••« paaatuoM

caliccmquo bibat, Je hoc

Bliuaiu

vel

peroodiuaiu

137

DECRETI PARS
ille

II.

— DE

CORP. ET SANG. DOM., ETC.

138

ante miiltos annos passus sit, nec omnino semel illa passio facta sitlNempe ipso die Do minico dicimus, Dominus hodie surrexit, cum ex
nisi

cum

A

^em ^ra/ 67im/u5 (Num. ix; Exod. xiii, xiv, xvi, XVII Num. XX / Cor. x) idem potus, idem panis.
; ; ;

quo resurrexit
ineptua
est, ut

tot

anni transierint. Cur
ita

nemo tam

loquentes arguat esse mentitoa ? nisi quia dies istoa secundum illorum quibua haeo gesta sunt sirailitudinem nuncupamus, ut dicatur ipse est dies, qui non est ipse,sed revolutione temporia similisei, ut dicatur illo die fieri propter

nos

Petra Ghristus in signo, verus Christus in carne et verbo. Hic est ergo panis de ccelo desccndens (Joan.
ut si quis ex ipso manducaverit non moriatur, quod pertinet ad virtutem sacramenti, non [quod
vi),

pertinet ad visibilesacramentum: quimanducatintus,non foris qui manducat corde, non qui premit dente. Qui manducat carnem meam, ei
;

lacramenti celebrationem, quod non iJlo die, sed olim factum est.^Nonne semelimmolatua estChris-

bibii

tamen in sacramento non lum per omnes paschae solemnitates, sed omni

tus in semetipso, et

sodie

populo immolalur, nec utique mentitur, qui interrogatus eum respondet immolari. Si enim sacramenta quamdam similitudinem earum rerum qua rum sacramentasunt.non haberent, omnino|iSacra

sanguinemmeum, habet vilam zternam [ibid). Hanc ergo non habet qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit. Namtemporalem vitam sine illo homines habere possunt. Q«J ergo ejusnon manducat carnem, necbibit eius sanguinem, non habet in se

g

bibit

vitam: et qui manducat ejus earnem, et ejus sanguinem, kabet vitam aeternam [ibid.).

menta non essent. Ex hac autem similitudine plerumque jam sacramenta ipsarum rerum nomina accipiunt.Sic ergo secundum quemdam modum sacramentum corporia Ghristi corpus Christi est, sacramentum sanguinis Christi sanguis Christi est,
ita
tiae

Ad utrumque autem respondet, quod dixit «eternam. Hunc ergo cibum et potum societatem vult intelligi corporis

etmembrorum suorum, quod
Hujus i:§Lsacramentura,

est Ec-

clesia sancta.
tatis,

id est unicorporisChristietsanguinis, alicubi quotidie

alicubi certis intervallis dierum, in

sacramentum
remedio [cap.

fidei fldes est./n libro
7).

De pcenitenHoc, inquit, altare quod nunc

sa praeparatur, et de

Dominica menmensa Dominica sumitur:
ad
exitium.

positum, terrenis oculis expositum, ad mysteriorum divinorum signacula celebranda, ad hoc raulti etiam scelerati possunt accedere,

in Ecclfisia est in terra

aliquibus ad vitam, aliquibus vero ipsa oujus sacramentum,

Rea

omni homini ad

vitam, nulli

homini ad exitium, quicunque par-

cum Deus commendat

in

hoc temporepa-

tientiam suam, ut in futuro exerat severitatem Buajp. (De cons., dist. 2, c. Ut guid paras, et P. Lom., lib. IV, dist. 9, § a.) Ut quid paras, inquit

]n sxjmbolo Ephesini concilii [ex epistola conc. Ephesini ad Nestorium). Necessario,

ticipes ejus fuerint.

inquiunt,

et

hoc

adjioimus,

annuntiantes
unigeniti
Filii

enim eecundum carnem mortem

beatus Augustinus
{Tract.

in

expositione
et

Evangelistae

^

26 inJoannem},denle3

ventrem: crederein

Dei, et resurrectionem, incruentam ceiebremussacri ofQcii servitutem. 5ic enim ad mysticas bene-

eum.hoc est manducare panem vivum,qui creditin eum.manducat eum. Invisibiliter saginatur, quia
- invisibiliterrenascitur.

dictiones accediraus, et

sanctificamur, participes

Infans intusest, novus est
satiatur.Non enim buc-

intus, ubi novellatur,
cella

ibi

venenum fuit Judae, quam eum intravit,non quia ma lum accepit, sed quia bonum malus male accepit. Videte ergo fratres panem coelestem, spiritualiter
(Joan.
x.ii)

Dommi

cum

Ghristi.omnium nostrum redemptoris effecti, non ut communem carnem percipientes, quod absit nec viri sanctificati, et verboconjuncti,secundum dignitatis unita tem, aut sicut divinam possidentis habitationem.
!

sancti corporis etpretiosi sanguinis

accepit,inimicus in

sed vere viviflcatricem, et ipsius verbi propriam factam.Vita enim naturaliter ut Deus existens, qua
et ideo

manducate, innocentiam ad altare apportate peccata et si sunt quotidiana, non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis attendite quid dicatis:
:

propriaecarni unitu3,et viviflcatricem professus est, quamvis dicat: Nisi manducaverilis carnem

Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris (Matth. vi). Dimittas,

dimittetur

tibi.

becurus accede, panis est non venenum. Hic D propter nos
est,

hominis (Joan. vi, 54). non tamen ut hominis cujusquam existimare debemus. Quomodo enim juxta naturam suam vivificatrix esse poterit caro hominis? Sed ut vere ejus propriam factam, qui
Filii
filius

hominis factus est
;

et

panis

vocatua
In acut
is
:

qui descendit de coelo

{Joan.

vi).

Huno

panem
lare

(Aug. in Enchiridio. cap. 65
cap. In actione
;

manna, hunc panem Domini. Sacramenta illa fuerunt,
significat

Grat. de pcenit., dist. 1,
iv, dist.

significat alin signis di-

P. Lomb.

l.

20,

§ c.)

tione poenitentiae ubi

ta!e

yersa sunt,in re quae significatur paria sunt. Omnes, inquit, eamdem escam spiritualem manducaverunt, spiritualem utique eamdem.Non corporalem aiiam,

commissum

est,

qui commisit a Christi

etiarn corpore

separetur

quiailIamanna,nosaliud,spiritualp.mveroeamdera quam. nos, adjungit. Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt
yisibili,
:

non tam considerandaest mensura temporis.quam doloris. Gor enim contritnm et humiliatum non despicit Deus [Psal. l). Hilarius in libro de TrinitaEos inquiensqui inter Patrem et Filiumvoluntatiaingerunt unitatem,nec interrogo utrurane per naturae veritatem hodie Ghristus innobis sit an per
te.

aliud

illi,

aliud nos, sed

specie

quod tamen hoc idem est virtute spirituali.Quomodo enim eumdem potum ? Bibebant, inquit, de
spiriluali consequente eos petra
;

petra au-

concordiam voluntatis. Si enira vere Verbum caro factum est (Joan. i), et vere Verbum oarnem cibo
5

Patrol. CLXI.

139
:

D. IVONIS

CARN0TEN9IS EPISCOPI

140

in Dominico sumimus nuomodo non naturaliter qui et naturam est nobis manereexistimandua
:

A

invisibilis sacerdos visibiles creaturas in

substan

sibi homo natus carnis nofetrsejam inseparabilem naturara aasumpsit, et naturam carnis nostrae ad

verbo suo secreta tiam corporiset sanguinis potestate convertit, itadicens Accipite et comedite
sui,
:

HocfcSTCORPUS MEU.M
;

:

et sanctiticatione repetita

:

sub sacramento nobis communicandffi sumus carnis admiscuit? Ita enim omnes unum
aeternitatis,
:

quia

et in

Christo Pater est, et

Christus

in nobis,

Accipite et bibite hic ost sanguis meus. Ergo ad nutum praecipientisDomini, repente cx nihilo substiteruntexcelsa ccelorum,profunda fluctuum,vasta

unum in his esse nos faciunt. Si vere ergo carnem corporis nostri Christus assumpsit: et vcre horao
Christus est, nosque corporis euminius, et per vere sub mysteriocarnem in boc unum sumus, quia Pater in eo est, et iile
ille

terrarum(Geri.i).Pari potentia in spiritualibua sacraraentis ubi praecipitvirtus^serviteffectus.Quanta

qui ex Maria natus

fuit,

itaque,etquamcelebrandabeneficia
nedictionis operetur
:

vis

divinaebeet

et

quomodo

tibi

novum

im-

nobis:

quoxodo

voluntatis unitas asseritur,

cum

possibilees8enondebeal,quodinChristi8ub3lantiam terrenaet mortalia convertuntur, teipsum qui ini
Christo es regeneratus interroga. Dudum alienus a vita, fieregrinus a misericordia, a salutis via,intrin;

naturalis per sacramentura proprietas.perfectffisa-

? Non esthumanoautsaeculi mortuus.exsuiabaa subito initiatua Christi agendum,neque per violentiam, g secus seosu in Dei rebus legibu8,et salutaribus mysteriisinnovatus.incorpua atque imprudentem pracdicationem ccclestium diEcclesiae non videndo, sed credendo tranaisti et do atque impiee intelligentiae,

cramentum

sit unitatis

:

ctorura, sanitati alienae,

e.xtcrqucnda perversitas est. Qua; scripta sunl iegamus, quae legimus intelligamus et tunc perfecte nubis fidei orficio fungcmur. De naturali enim in
:

filio

perditionis adoptivus Dei

lieri

occulla puritate
quanlitatis aug-

meruisli. lu

mensura

visibili

permanens, major

fticlu* es te ipso invi»iibiliter,aiue

Christi veritate quae dicimu3,niii ab eo didicimus,

mento.Cumidemalque ipseesaes.multo aliter lide;
processibus exstitisti.Inexteriore nihil addilum est,
et

fitulteatqueimpiedicemus. Ipseenim
vere esl eBcti, et sauyuis

ail

:

Caro

mea

caniem meam, et manel, et eyo in eo Joan. vi). De veritute carnis ct eanguinis, non est relictus ambigendi locu». Nunc enim ipsius Domini professione, et tide nostra.vere

meut vereest potus (^ui edit meum, in me bibtl sauguinem

totum

io iiileriore

mutatum

est

:

ac

»ic

homo

Chriiti liliuBeffeclua.et Chriatua in hominis mento furuiatudest. Sicut ergo aine corporali sensu pr«terita vilitate depuaita,

subito

oovam indutus
vilaj
;

ea

dignitatem

:

et sicut

hoc quod Deua laaa

turatuia,

caro est, et vere eanguis eet, et hajc accepta utque sed aenaibus tuia aunt credila ita el cum reverenhausta id elliciunt, ut nos ic Chriaio, el ChriBlus in dum ultare cibia apiritualibus aatiandus aacendis, nobiasit. Aoooliaicvenias nonesi :»^omiuK«vi"»"" nobis sit. Aono ha;c veritas non est ? Contint^at plaao _ ,. i» - -..; .. .,,,.., ^ .,„...„, i,„ ^ sacrum Dci tui corpua, et sanguinem lide respice, verumnoae8ac,quiChriatumJeaumverumDcum C °" '" ' iis honura, mirare, moiite conliiige, cordia maiiu aus0880 negant. Est ergo in nobia ipae per carnem, et cipe, et maxiine totum hauatu interiuria huminia Bumus in eo.dum ?ecundum huc ijuud oos bumua,
:

vit,inffcla duluil,iuaculata deterait

non oculia

.

.

.

.

.

.

quod ia uobis carnalibus manentem, per caroem ChriBtum habemui,victuri8 nobi» per eum, ea conditione qua
io

Deo

est.lix-c

ergo

vitie noatrae

cauaa

est,

assume.
Cap. b.

— Panem

ijuem

Dominus
''
.
~

vivit ipse

dum

per Pdtrem.Si ergo nos naturaliter Becuncarnem per eum vivimua.id eat naturam car-

cifiulis ifuis, es^if forfiu cemiiueinpiirre.vit eit,

fregit, ft deditdts' r-is : et eali'
'

.

nus,

et jUi'//ir-

modo

inteUtgi debeat curu ei tungux»

Lkrtili.

ronxjmVt ad EUibiam.
(Quxst.
frt'|,'it

nis 8uaj

adepti.quomodo non naturuliterBecundum
in

Bpirilum
per
de corpore
c.

se
?

Patrein
Eusebius

hab«at,

cum
Ex

vivat

ipae

2.)

Nns Buleiu

m

'

l'atrcm
el

Einiseuut.

tennune
dnl. 2,
H,

Duminui.deditquediai.,

_

..

'.

ia

.

,

sanyume Domtm. {Ue
el
tib.

coni.,

fHsocorpu«Domini «alvatoria, ip»oilicenlo ad eos
.\capiteet comedile, Hoc eit

:

Quia

corpus,

iv

Sententiarum. dist.

eorpus m*iiw, et cali«••'

Quiu corpua aaiumptum abluturu» 8rttl ab oculis et illaturua sidt.ribu», necearianum erul ul die ccBn«»acrumentum nobia corporia eliunguinii
§ b.)

cem illum
e.r

eaae, de

quo lorutu»

r

"

hor omnei: htc eit enini lanjfUts
</ui

D

menti,

pro niultts ef]undetur tn remtssionnn pec
xiv).

conaecraret

:

ut coleretur jugitcr per mysleriuin,
in

itorum [Mare.
\i»,
,'/,

Hic

e»t

caiix

de quo
/.:

in Pro.
-m
-.

quod serael ollerebatur

pretium, ut quia quoli
-Mi».
t»..

Caltcem tah
{l'sal. cxv-.
...

;>«'•
...i..-

diana ot indefeaaa currebat pro hominum salute redemptio,perputuae^aet redemption.» oblutio.et perennis victima
illa vivorel in

cabo

••.')

memoria,

et

eemper

ftelTtani, ifuam pnrctarut eit ^Pia/. »xil). Ki er^o panis qui de c<ulo descendil rorpu» Domini eat, M

prmaens esBel in gratia- iVere umca et perfecta •" huslia lide mslimandu.non spucioj iipque
cenaeinla viau, Bcd interiun allcclu." conllrmut auotontus «luia caro mea vere est ctbus, et sanguis meut vereest potui. ilecedat ergo omne
:

vinuin quod discipulii
'

it illiu»

^

'

'

iT.. ""*

'

Lndo

DomiooecenBculun) uiagnum tratum atque mun< ^datum, et arcipiainuii ab ro urvutn ealioem
Te»tamonti,
ibs
"
;

iufiilolitati»

umliiKuum

;

quumli) quidem qui auctor

-

!..»,
.

c«»lebnint.
k

est muneriB, ip»e eliam teatie o»t voritati».

Namet

ebrleniur vino

eit

reffmw

141

DECRETI PARS
:

II.

- DE
pax

CORP. ET SANG. DOM., ETC.

142
imbuti mysteriis
habitat in vobis'

esca et potus

sed justitia, et gaudium, et
xiv).

in

A

filii

estis Ecclosiae, si evangelicis

Spintu sanclo {Rom.

Nec Moyses dedit nobis
ipse conviva, et

panem verum,
convivium est
lllius
:

sed

Dominus Jesus

ipse comedens, et qui comeditur.

quia Domini sunt, ne qui' ignorat ignoretur. Agnoscite quia figurae sunt, quse

Verbum caro factum agnoscite qu^ dicimus
si

{Joan.

i)

bibimus sanguinem, et sine ipso potare non possumusret quotidie in sacrificiis ejus de germine
verae,
et

vitis

vineje

Sorech,

quae
el

interpretatur

electa,

rubentia musla calcamus,

novum
in
vii),

ex his

sunt ideo tanquam non carnales (/ Corinth. xiv), intelligite quae dicuntur. Si enim tanquam carnalia ista suscipitis, laedunt vos, non alunt. Est enim et in
scriptae
:

in divinis

voluminibus

spirituales, et

vinura bibimus in
litterae,

regno Patris

:

non

vetustate

Evangeliis littera quae occidat

(// Corinlh. iii).

Non

sed in novitate spiritus {Rom.

canentes

canticum novum,quod nemo potest canere, nisi in regno Ecclesiae, quod est regnum patris {Apoc. xiv).
Iletn in

Testamento littera occidens deprehenditur,est et inNovoTestamento littera qusoccidat eum, qui non spiritualiter advertit. Si enim sein Veteri

solum

Epistotam ad Ephesios. {De cons.,

dist. 2, c.

cundum
est
:

Dupliciter, et P.

Lom.

lib. iv, dist. 8, c.)

Dupliciter^

hocipsum quod scriptum Msi manducaveritis carnem meam, et biberitis
litteram sequaris

inquit, intelligitur caro Christi, et sanguis in Ecclesia, vel spiritualis illa atque divina, de qua ipse ait
;

rneum sanguinem

g

: occidit haec littera. Vis et tibi aliara proferri de Evangelio litteram quse occidit ?

Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere estpotus et nisi manducaveritis carnem meam, et san:

guinem meum biberitis, non habebitis vitam seternam, vel caro quae crucifixa est, et sanguis qui militis

Q"i "on habel gladium, inquit, vendat tunicam suam,et emat gladium {Luc. xxii). Ecce haec littera evangelium est sed occidit. Si vero eara spiritua;

liter intelligas,

non

occidit, sed spiritus vivificans

effusus est lancea. Item in Isaiam, in cap. lxvi.

est in

ea

:

et ideo

sive in lege, sive in evanoeliis

Secundum tropologiam possumus dicere, omnes voluptatum araatores magis quam Dei sanctificari in hortis et liminibus, quia mysteria veritatis non valent introire
:

<I"^ dicuntur spiritualiter suscipe, spirilualiter dijudica. Ut ergo dixiraus, omnis homo aliquem habet
i" ^e
^st, et

et

comedunt cibos

pietatis,

dum non

cibum, ex quo qui sumpserit siquidem bonus de bono thesauro profert bonum, mundum

sunt sancti et corpore etspiritu, nec comedunt carnem Jesu.nec bibunt sanguinem ejus, de quoipse
loquitur
:

cibum praebet proxirao suo. Potest enira quis innocens et rectus corde, mundum videri animal, et
prabere audienti se mundum cibum, tanquam ovis, H"* ^st animal mundum, similiter et in caeteris. Et
'^^o omnis

Qui manducat carnem

meam

et bibit

san-

guinem meum, habet vilam geternam [Joan. vi). Ete~ nostrum immolatus est Christus {I Co~ rint. v), qui non foris sed in dorao una et intus comeditur. Item in quadam homilia super Leviticum
niyn pascha
cap. XIII. His ex auctoritate

prodest

ei

homo cum loquitur proximo suo, sive ex serraonibus, sive nocet,mundum ei aut

Evangelica atque apo-

quomodo unusquisque V3l mundu3,veliramundus,possitostendi. Omnis homo habet in se aliquera cibura, quem accedenti ad se proxiraosuopraebeat. Non enim fieri potestut,cum
stolica comprobatis, vide

immundura efficilur animal, ex quibus vel raundis utendum est, vel immundis praecipitur abstinendum. Si secundum hunc intellectum dicaraus suramura Deum leges horainibus promulgasse, digna
videbitur huraana raajestate legislatio. Si vero assi-

accesserimus adinvicem

nos homines,

et

consevevel

secundura quod vel Judfeis, vel vulgodicitur, accipiamus quae scripta sunt,erubesco
litterae, et

deamus

rimu3sermonem,nonaIiquem ex interrogatione
:

exresponsione,veIutexaIiquoguslu,autcapiaraus, aut praebeamus cibum et siquidera quera bon<e mentis gustu capimus, mundum sumiraus cibum,
co„ti„gio,us.io,m„n. dum. Unds Apostolus de tahbus dicit Cum hujusmodi nec cibum sumere {I Cor. v). Et ut tibi eviden:

Deumtales legesdedisse. Videbuntur enira magis elegantes leges hominum, verbi gratia, Romanorum, Atheniensium, Lacedaemoniorum.
confiteri

n

«

n

j

i

.

•,

.

si

ve.o

to^unaus

est

,„e.

^^-^a^ «"fuS
communionem
^^
officiis,
sit

'ri~'™c,;: fSZ'^
accedendum. Ambrosius in
libro

cap. 14.

tiu9h^cpatescant,demajorisuraarausexeraplum,
ut inde ad inferiora veniaraus. Dorainus ait
:

Illa igitur

suntnobis expetenda,in quibus veritag

Nisi

D

est.

Hic urabra,hic iraago est,illicveritas;

manducaverms carnem meam,
bibentis,

umbrain

non habebttis vitam : cibus, et sanguis meus vere est polus {Joan. vi), quia omne opus ejus sanctum est, et omnis sermo ejus verus. Carnibus enim, et sanguine agni tanquam
cibo

sanguinem meum Caro enim mea vere est
et

lege,

imago in Evangelio.verilas in ccelestibus Ante agnus offerebatur, ofTerebatur vilulus nunc offertur

Christus, sed quasi horao offertur

passionem
Ibi

et offert se ipse

quasi recipiens quasi sacerdos, ut pec:

mundo

cata nostra dimittat, hic in iraagine,
venit.

ibi in veritate

et polu,

potatur et reficitur

omne

ho-

apud Patrem quasi advocatus pro nobis
Item in epistolam

inter-

rainunigenus.Secundolocopostilliuscarnemmundus nbus est Petrus et Paulus, et omnes apostoU.
Tertio discipuh eorum, et sic unusquisque pro

ntorum puntate proximo mundus
:

fit

cibus.

meHoc

ad Corinthios. {In I ad Corinth. cap. 59). Devoto animo, et cum timore acccdendum ad communionem docet, ut sciant omnes
se reverentiam debere ei, ad cujus corpus

sumen-

quiaudirenescit,avertitforsitanauditumsecundum eos qui dicebant Quis potest eum audire? Sed si

dum
quia

accedunt. Hoc enim debentapud se judicare,

Dominus

est cujus in

ministerio sanguinem

143

D. IVONIS

CARNOTENSIS EPISCOPI

144

vut)

Sed

in ista carne ac

sanguine

nil

cruentum,
:

nil corruptibile

mens humana

concipiat

sed vivi-

{cap. 18).

salvatricem in pane ficatricem substanliam, atque sumuntur, nobis est redigne et vino, per quae si Item in eamdem. {In x missio peccatorum collata. hostia, illi autem multm cap.). Una est Ecclesi» fortes erant, quia mulsunt. Propter hoc euim nec erat multis, dic mihi, una suftaj Quid autem opus mults offerebantur, ostendil ficieote ? Proinde quod raedicamentura forle.et eos nunquam purgari, sicut valetudinem. Si efficax, cunctam repellit
valens, et

Judsi audientes

:

Ego

el

Paler

unum iumus,
{Joan. x).

tu-

Qui hoc lerunt lapides, ut lapidarent eum audire non audire non potest Judaeus est qui hoc
:

asperioribus potest lapidat Christum orani caute

mihi creditis, vulnerat vulnua jam aentire non Christum. Nara etsi possit,nunc enira eecundum carnem jam non noviperfidiffi
susie

saxis,

et

si

ille

mus Christum

(//

Cor. v), taraen

Arianorum
:

irapie-

hac tate lapidalur, qui Ecclesiae pietate litatur. De Et tnisit, inlitatione sanctus Joannes in Epistola
quit,
(/

operatum fuent, osergo serael impositum totum apponatur. Si vero tendit virtutem, ut non ulterius indicium est, minus semper »FH"""-'' aeuJHci apponitur, manifestum .. medicamenlum,virtu8 quippe ilillud praevaluisse et non frequenter.sicut liu3 est,ut semel apponatur essent liberati pec etiam hic. Si enim ab omnibus
calis,

Filium suum litatorem pro
IV).

peccatis nostris
el

Joan.

Item in sermone de Abet

Cain. Deni-

g

que Spiritus sanctus in specie columbse viaus est veritatis ^y^^^^^ m), quia videri Divinitas in suae ^j^^^^jg „o„ poterat. Noli igitur, et tu secundum claritate non ^

nequaquam

per singulos dies oircrret quis

sacrificia.

absolutio,

non Proinde peccati commemoratio fuit, hostiis, quia quotidie eisdem purgantur
\

naturam interpretari,quod praeter naturam divinifuisse tatis est. Nara et si credas.a Christo carnera
susceptara.et offeras transliguratum corpus altaribu8,nondidtinguas tamen naturara Verbi et corporis, et tibi

ctiam
disl. 2,

ipsi sacerdotes.et

§ ffO-Qi

populus pariter. {De cons., /'. Lom. l. iv Senl., dist. 12, r. /n CUrisl. hostia Christo ecQntrario semel oblala est

dicitur

:

Si recte oCTeras, reote

autem non

ad salutem Bempiternam potens. sed Nonne per singulosdies ofTerimus? OtTeriraus, una eal hostia, ad recordationem mortis ejus, et mullaj ? Quia aemullaB. Quoraodo una et non

guidergonos?

dividas, peccasti. Itemin libro De mysteriis initiancrucidis {cap. 9). Vera autera caro Christi, quae
fixa,

quae aepulla est, vere illius carnia sacraraon-

tutn

verum

est.

Hem

in eodetn.

{De cons.,

dist. 1, c.

.Intebenedtdionem,. Antebenedictlonem alia species

iii.

non norainatur. post benedictionem corpus Bignificatur. sacraest Christus. lloc autem Bucriliciura mel oblatuB Item {De sacramentts lib. iv, c. 5). In illo idipsura aeraper idipBuui, proLoc exeraplum est illius, raento ChristuB est. Item. Qui manducaverit quooura s acriticiu^raj unu m unum hoc est sacriliciuraj alioquin, quooiara peccatorum. Item. Non e«t indc ^^^^^^^^^ ,5^^ ej remissio L m mutttriocis ollerTHrrrauTti suntChriBl»? Nequae»t est iste paniflqui Ja
hic pleuu» quara, sed unua ubique est Chrislus.et quod ubique oxislens, et illic plenus. Sicut cnim

^^^^ i»la corporalis. Ilem. ehca .^J^ corporali». Item.

Non

offertur,

non multu corporu Ponlifex autem ille e«t, quj ita et unum flacrificiura. hosliam obtulil nos mundantem. Ipsam i;fi£0^oireri. mus cliam nunc, quae lunc oblala con«umi non pounura corpua
est, et
tesl.
:

.

corpu» vadit. Item. E«ca ista vil» mlern» «ubslantiam subminiBtriit. Item. Tulibu» Kccle»iam pasrit, quibu» animai lirmatur BubBtanlia. ttem. [De myie»oa i«ta ter tmtiand., e. 9). Denique cor noslrum
confirmat, et vinum hoc Irtificat cor. Itetn. {De safraw./,iv,f.3).Vidi«li»acranienta»upepaltar«po«it«i

guod nos faciraus, in commemorttlioaem lit Hoc eniift /actte, ait, 1« eju8 quod factum e»t >n aliud «ameam commemorationem {Luc.
crificium, sod

etip8ammiratu«efcrL'uturttm.croatur«lamen«olem8i tannie el nola. Item. {Lib. iv Desacratn., cap. 4). inciperent e»«e ta vi» e«t in «ermone Christi, ut

0.... ^, raagi» auopcramur. Undeetiam tera sacrilicii reconlalionem bealuB Augusliuua in decimo libro De civitate Dei

ipdum scraper

qum non »iiit qua
(cip.
5).

erant, quanto magi»
erunt, ot in aliud

op
morli«

m
--ir.

ent, ut

com:.

Item.
\

noeeifldem verbi» peno inquil Dona oju» in nobis, el bcneliciorura que ipsos vovcmus cl reddimu», dicbu» » «^^"l'ejua bolomnilutibus, fejti» el ^''=1'"'' bluluti» dicaeju8 BolomnitutibuB, fejt.»
:

Sicul «imilitudinem

blbl«tl

it«

mu».

sttcrarau» lue

meraoriam. ne volumme

porum

mo

ingralu Hubreput oblivio. Umle eliafu in Pstt Lxxx Irutiibus uit Ecco Innovavit nu» Cbri»:

Bimilitudinem prelioai «anguinia blbi«. lUm.{Lib. it^ itionem « De iacram. eap.2). Puc nobi« h .t ««nK quod e.t figura oo,, '^'^••^- D piabilem lemcorpori», Figurt ^^^1 ^ ^^ Domini. Ilem. i^Ltb. iv. cap. «).
'
^

altare e«l. Item.

Ne horror cruorl»
'

e««et, Ideo in

tu8, donavit otiiniu pocculu,

cum nun

obliviscimur

muou»

Sulvatori».

latur? ct

Nonne Chri«tu« quotidie Immoaemel pro peccuti» immolalu» t'»l. Cum

«imilitudinomaccipi«»aeramei tilii iiiimupulatam hoBlimn, rai
Inppupnta-n hosliam. huiic
{Ltb. IV, rtip.
.•)).

'

"^
I

Non
Ittm

eral

panrm «anctum, corpu»Chri«U antero!—•

credimus, ecco cogitulio. Ex ipsiu» reliquii» cogitutionia quotidie nobi» »10 immolulur, quaai •juolidie no8 innovet, quiu prima grutia «ua no» Innovavit
C^p. 7.

cralionem, «ed po«t co
oHt,
:..i..
\-

"^*
.cltvit. Ib

lAbraham.

audirf non Kijo et l'aler unutn suinus : stiMt JuUcet hoe potest. audtentes tulerunt iapides, ut lapidurent eum. Et

Quod Cltristum

lapidat,

?ui

hoc «olo dioitur fBel«»e

cpulum mannum,

b«o«
*-

Mi' uia>?nuaj, qulu lempu» erat pJu». quein lanlur corda «anctorum. |m Itbr» /W Tti^.

145

DECRETI PARS
t.

II.

— DS

CORP. ET SANG DOM., ETC.

146

Gratianum. [Item Ambr. 7).Absit ut se quisque

ii

De

Spiritu sancto, cap.

A

tali

impietate raaculet, ut

dicat frequenter creari Spiritum

sanctum, aul unfrequenter,

probemue hoc non esse quod natura formavit, sed quod benedictio consecravil, majoremque vim esse benedictionis, quam
quia benedictione etiam ipsa natura mutatur.Virgam tenebal Moyses,projecil eam et lacta
naturae
;

tur utimur exemplia ut

quam
non
et

creari

!

Cur enim

creari videatur frequenter

intelligo,et nisi

eum mori credam
iii

frequenter recreari. Item
{De consecr.,

epistolam ad Corin-

est serpens.
tis,

ttiios {cap. 58).

dist. 4, c.

Quia morte).

et in

Rursus apprehendit caudam serpenvirgae naturam revertitur {Exod. vii).

Quia morte Domini liberati sumus. Hujus rei memores.in edendo et potando carnem et sanguinem

Domini quas pro nobis oblata sunt, significaraus. Uem in eodem cap. Beneficii divini sanguis testis est, in cujus typum nos calicem mysticum^ad tuitionem corporis et animse percipimus. Dominica
quinta post Theophaniam. {De cons.,
guli
dist. 2, c.

Vides prophelica gratia bis mutatara esse naturara, et serpentis, et virgae ? Currebant ^gypti flumina puro aquarum meatu, subito de fontium venis sanguis coepit erumpere non erat potus ia
:

Sin-

; P. Lomb. lib. iv, d. 12,§ e). Singuli accipiunt Christum Dominum, et in singulis portionibus totus est,nec per sig^ulas minuitur,sed integrum se

praebet in singulis.fiea/us Hitarius. {De cons.,disi.2}
c.

Corpus Chrjsti). Corpus Domini Christi quod su-

Rursus ad prophetae preces cruor cessavit fluminum, aquarum natura remeavit. Circumclusus erat undique populus Hebraeorura, hinc ^gyptiis vallatus, inde mari conclusus. Virgam levavit n Moyses, separavit se aqua, et in murorum specie congelavit, atque inter undas via pedestris apparuit.Jordanis retrorsum conversus,contra naturam in sui fontis convertitur exordium. Nonne claret
fluviis.

mitur de altari,(igura est, dum panis et vinura exveritas aulem, dura corpus et sanguis Christi in veritate interius creditur. Ambrosius, De
tra videtur
;

naturam
tetigit

vel

raaritiraorum fluctuum, vel fluvialis

sacramentis.

{De mysteriis initiandis, cap.

8).

Non

igitur humani sed divini est muneris sacramentum quod accipis, ab eo prolatum, qui benedixit fidei patrem Abraham illum, cujus gratiam et gesta miraris.

Probatum

est antiquiora esse Ecclesise

? Sitiebat populus patrum, Moyses petram,et aqua de petra fluxit.Nunquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquara vomeret quam non habebat natura ? Mara fluvius erat amarissimus.ut sitiens populus bibere non posset {Exod. xv). Misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura

cursus esse mutatam

sacramenta, nunc cognosce potiora. Revera mirabile

deposuit, quara

infusa

subito gratia temperavit.

quod manna Deus pluerit patribus, et quotidiano coeli pascebantur alimento.Unde dictum est:
5
;

Sub

Eliseo sancto propheta, uni ex

Panem angelorum manducavil liomo {Psal. lxxvii Exod. XVI Num. x) sed tamen panera illura qui manducaverunt, omnes in deserto morti sunt (Joan. vi). Ista autem esca quara accipis,iste panis vivus, qui de ccelo descendit {ibid.), vitse asternae subminislrat substantiam et quicunque hunc mandu;
:

rum sum

filiis prophetaexcussura est ferrura de aecuri,et statim mer-

est {IV Reg.vi)

:

rogavit Eliseum qui amiserat

C

fi

errum,

et raisit Eliseus

lignum

in

aquam,

et fer-

rum

natavit. Utique et hoc praeter naturara factura
:

agnoscimus

gravior est enim ferri species,

quam
esse

aquarum
gratiam

liquor.

Advertimus
;

igitur

majorem

caverit,

Ghristi.

pon morietur in aeternum, et corpus est Qpnsidera nunc utrura preestantior sit pa-

quam naturam et adhuc propheticse benedictionis gratias numeramus {IV Reg. i). Lih. iv Senten., dis. 10, § rf).Quod si tantum valuit humana benedictio, ut naturam
verteret, quid

nis angelorura, an caro Chrisli, quae utique corpus e^t vitae.Manna illudde coelo,hoc supra ccelum

dicimus

hoc Domini ccelorura. Illud corruptioni obnoxium, si in diera alterum servaretur hoc alienum abomni corruptione.Quod qui(Exod. xvi). Illud
coeli,
;

de ipsa consideratione divina, ubi verba ipsa Domini Salvaloris operantur ? Nam sacraraentum istud quod accipis, Christi sermone conflcitur. Quod
si

tantum

valuit

sermo
?

Eliae, ut

ignem de

coelo de"

cunque r^giose gustaverit, corruptionera sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit {Exod. xvii)
tibi

promeret, non valebit

Christi

serrao, ut species

mutet elementorum
legistis
j) vit et
:

De
et

totius

mundi operibus
;

sanguis ex Christo.
tu
;

aqua
et sitit

ad horam satiavit te sanguis diluit in «eternum. Judaeus bibit
Illos
;

Quia ipse dixit

facta sunt

ipse

manda-

creatu sunt {Psal. cxlviii).

Sermo

igitur Chri-

non poteris et illud in umbra hoc in veritate. Si illud quod miraris umbra est, quantura istud est, cujus et umbra miraris? Audi quia umbra est,quaB apud veteresfacta
biberis sitire
:

cum

sti

qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non

potest ea quae sunt in id mutare quod non erant?

Non enim minus

est.

Bibebant, inquit,

de consequente petra, petra

est novas res dare,quam mutare naturas.Sedquid argumentis utimur?Suis utamur exemplis.Incarnationisque novitate astruamus mysterii

auiem erat Christus {I Cor. x). Sed non in pluribus beneplacitum est Deo nara prostrati sunt in deser:

veritatem.

Nunquid naturae usus

praecessit

cum DominusJesus
quaerimu^S, viro

de Maria nasceretur?Si ordinem

to. Haec
visti

sunt nostri, Cognopraestantiora. Potior est lux quam umbra,
in figura fdcta

autem

mista femina generare consuevit.

Liquet igitur quod praeter ordinem naturae virgo ge-

veritas

quam

figura

;

corpus auctoris,

na de coelo. Forte dicas, aliud video, mihi asseris quod corpus Christi accipiam ? Et hoo nobis adhuc superest,utprobemus.Quantis igi-

quam manquomodo tu

quod conficiraus, corpus ex virgine Quid hic quaeris naturae ordinem in Christi corpore,cum praeter naturam sit ipse Dominus partus de virgine ? Vera utique caro Christi, quae crucifixa
neravit, et hoc
est.

147

D.

IVONIS CARN0TEN8IS EPISCOPI
sacramentum
est

148
significet, et

e3t,quae sepulta est.vere carnis illius
est.

A

cendum etiam quid
:

sermo quem au

Dominus Jesus Uoc meum. Ante benedictionem verborum
Ipse clamat
:

corpui

coclestium

divit quid in illo condatur, cujus iUa res similitudeinde monendus est ex bac occadinera gerit

alia species norainatur, posl

consecrationem cor-

sione, ut

si

quid etiam in Scripturis audiat, quod

pus signiGcatur. Ipse dicit

sanguinem suum. Ante
:

carnaliter sonet, etiamsi

non

intelligat, credat la-

consecrationem aliud dicitur;post consecralionem sanguis nuncupatur. Tu dicis Amen, hoc est,

men

spirituale aliquid signilicari,

quod ad eanctos

verum «^Quod sermo {Amb. lib. vi De sacramen. cap.

sonat, alTectus sentiat. Item.
1).

mores, futuramque vitam pertineat. Hoc autem ita breviter discat, ut quidquid audierit ex libris
canonicis, quod ad dilectionem aeternitatis et sanclitaiis,

Sicut verus est

Deus, Dei Filius, Dominus noster Jesus Christus non quemadmodum homines per gratiam,sed quasi Filius ex substantia Patris, ita vera caro Christi,

et

ad

dilectionem

proxirai

referri

non

possit.iigurate dictura tel gestutn credat, atque ila

sicut ipse dixit,

quam

accipimus,

et

sanguis,

quo potamur. Sed fortasse dicas, quod dixerunt tunc temporis discipuli Christi audieutes dicen iMsi quis manducaverit carnem meam, e( tem
:

conetur intelligere, ut ad illam geminam referat dilectionem. Item De catecliiumdis rudibus,cap.9.De sacrumenlo autem sufdcit prudentioribus audire, quid res
illa

signilicet,

cum

tardioribua autem,

aliquanto pluribus verbia, et Bimilitudinibus agen

sanguinem meum, non manebit in me, nec habebit vitam aiternam {Joan. vi), forte dicas? [De
biberit

Quomodo vera caro, quomodo verus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non
cons., dist. 2).

ne contemnant quod vident. Item conlra taustum, lib. xix, cap. 16. Quid enim sunt aliud qua-que sucramenla curporalia, nisi qusedam quasi
est,

dum

video
tibi

bauguinis

veritatem

.'

Primo omnium
et instituta

dix'

de

sermone
et

Chrisli, qui

opcralur ut pussit
natura;.

mutare,

convcrlere genera

verba visibilia, sucrosancta quidem, verum tamen mulabilia et temporalia. Item in libro decimo De civilatc Dei [cap. i'J). Qui autem putant hi-ec visibilia sacrincia diis alienia congruere, illi vero

Deinde ubi non tulerunt aermonem Christi discipuli ejus, sed audientes quod carnem suam darel niauducare, et sanguinem suum daret bibendum.
recedebaut
vi). [Lib. IV
:

tanquam

invisibili

inviaibilia, ul

mtdiorique meliora, qualia suiit
naeque voluntalis oflicia
Bunt rerum. Quocirca
tes,
:

majora majori, pure mentia, bo*
nesciunt bifO

prufecto

solua tunc Petrus dixit
et

:

Verba vitx
1

ita tiigna esse illurum, sicut verba sonantiA »igna
tticut

sctemx habes,
hoc dicereut,

ego

quomodo a

le

recedam

ioan.

oranles atque laudan*

Senten., dist.
et

12, § e).

Ne

igitur plures

ne veluli quidam eaaet cruuris Lurror, ^..v- luanerct gratia rodemptiunis, ideo in scd -., o r Birnilitudincm quidem accipis sacramentum, «ed
>

dirigimua nignilicantes voces, cui ros ita iptids in corde quas ei^nilicamua, ofTerimuH bacrilicdutns, uuu alteri «acriUcium vitubile off»-, -ad
:

eum

ti

rendum

eijse

novorimus, quaiii

illi

cujua

in

cordi-

veriE natura;

gloriam [gratiam] TirtutemquoconBepanis qui de cwlo descendt

queris. Ego sum, incjuit,
(Joan.
VI).

bus uo&tris iavi^ibile Bucriliciuin nos ipsi esse de< bomus. Item tn l\bro decimo Ue civttate Dtt. {Cap. 5
Ue cuns.,
i, §
Ij.

dist. 2. c.

Sairtf\c\um,

et

l\b.

iv .Sfnt. d\st.

llierusalem captivam ab hujus sxcuti BaCap. 8. bylonia debere liheran,et siynacula rerum diima' rum esse vmhilia, sed res ipsas \nns\b\lrs \n en hunoran, et pl\ir\ma \n hunc modum. Awjustinus de catechizandis rud\bus.
(Cap. 11). Nuiiiiun(|uam eliam,

Sacrilkium visibile, invisibile BacriHcil Bacramcnlum, id eat sacrum signum e»<t. gl altbi

Sacramentum
est
ri's

invisibilis

gratie

vii)ibili«

rurma.

Item Itbro secundo De doctitna

chr\$t\ana. Signutn

dum

recto

omnia

pnrter specicm,

quam
'

iii^erit

scQsiLus aliud

vere

dicantur, aut non inttillecturn aliquid, aut contraopiniunem,aut consuctudincm veteriserroriB
ipsa novitate

aliquid ex «c faciens in oo|KQitionrre vonire. i^i<i^
/i/to f^rdo.Chri^ttiana
!
,

~

i

itsub
.•^ttatia

aspcrum

utTeudit et perturbat audiea-

itignisutilibus.tanquaii.,

.

,

.....;...-,:.-;;

tem. Quud ai apparuerit et sanabilem ee proibet auctoritalum rationumque copia,»ine ulladilatione

bignis quibus subditi erant, elevaloi ad f as res qua-

rum
I)

illa

signa »unt, liberavit. Bx his facta sunt

ICc«

sauandua

est.Si

autem occulta
nutt

uirennio esl,

iJei

me-

cleHiii*

dicioa opitulari polost.At

si resilierit et illo

curari ro-

cueaverit.cunsuletur

Duiuiiius

exemplu, qui
.Sun-

ofTensia bominibutiex verbo auo,et

tanquamdurum
:

it sanclurum Israelitaf «ubHignis inulilibus.nun o liuniMii Bub talibus sit{nis,sed etiain ipsasigna fru> stravit, reaioviti|ue omnia, ut a corruptiooe multl*
'

refugientibu8,t.'liaiu his qui romaiiHcrant ail

tudiniw
Scriplui.4
a: ,a
:

I

-1« ^.
.

qu\d
et

et vos vultts

ubtre {Joan.

vij.

Satis

enim tixum
cajili-

1

-

:u

immubile ducet curde

retiiieri,

lIieruHalem

genlesconverterentur

qoc sub ipBisJam

signis utl*
in

am ab hujus ea-culi ilabyluniudecursis tcmporibus
liberari
:

libus Henritur<e, sed rxcilaturat pulius

animum

nulluinciue ease ex
nuii ex illa

ilia

periluruin, quia

eorum

iDlelligentiii
~..^,

qui perierit

erat. Item.
ei

Ue Bai-raiuentu
fuurit,
:

qui (iperatur, aut sv..^.-....
diviQitus lustilutum,ciijus
intdligil,
•^f
l

'eoimx rem no"
si^

quud

acccpit, cuiii

bene

commondalum

quid Biguilicel. Qui vero opcratur aliquud

signacula quidem rerum divinarum esne visibilia sed res ipsas inviHibileB in eia honorari, nec slc

vim feignilleationemi|u«
I

non

veii'
qi.

videtur et
•*

tm
1

hiibendam cbho

illaiii

rtpcciem benedicli'
io

"

-

"«•t!!i>it-

llluil

pOtlUS,

r«r.rri>(|a

cutam,quomuJmodum habclur

usu

<^

iaiis

autem huaio

et

csl

Um>

149

DECRETl PAPS

II.

DE CORP. £T SANG. DOM., ETC.
j^ pnef. 2 in psal.
lib. IV Sent.

150
disl

pore servilutis; quo carnabilus animis,
oportet signailla revelari,

nondum

xxu [De
{[

cons.y

2,

c.

Semel

quorum jugo edomandi

dist. 12, § g.)

Semel Christus mortuus

sunt.Tales spirituales erant patriarchae ac prophetae

esl juslus

pro injustis

Petr. iii); et scimus, et cer-

omnesque

in

populo Israel, per quos nobis ipsa

tum habemus,et spe immobili retinemus,quia C/trijam non moritur, mors illi uUra non dominabitur (Rotn. \i\. Verba ista Aposloli sunt, tamen ne obliviscamur quod semel factura
slus resurgens ex mortuis

Scripturam solatia et auxilia ministravit. Hoc vero tempore postea quam ressurectio Domini nostri, manifestissimura indicium nostrae libertatisilluxit, neceorum quidem signorum qusejam intelligimus,
operatione gravi onerati sumus, sed quaedam pauca

est.in

memoria nostraomnianno fit.Quotiespascha

pro multis eademque factu facillima, et intelleclu augustissima, et observatione castissima, ipse Do-

minus

et

apostolica

tradidit diciplina.
el

Sicut est

baptismi sacramentum,
rit,

celebratio corporis et

sanguinis Domini, quae unusquisque cumpercepe-

celebratur, nunquid toties Ghristus occidilur? Sed tamen anniversaria recordatio repraesentat quod olim factum est, et sic nos facit raoveri, tanquam videamus praesentem Dominum in cruce. Item in expos. priori Psal xxi. Vota mea reddam. Sacramenta corporis et sanguinis Domini mei reddara.

quo referantur imbutus agnoscit, ut ea non

carnali servitute, sed spirituali potius libertate ve-

^

neretar. Et paulo inferius (cap. 15,16). Servabitur,
inquit, in looutionibus figuratis regula hujusraodi,

ut tandiu versatur diligenti ratione

quod

legitur,

donec ad regnum charitatis interpretatio perducatur. Si autem hoc jam proprie sonat, nulla putetur
figurata locutio, Si praeceptivalocutioest, autflagi-

Edent pauperes et saturabuntur. Edent contemptores saeculi, et mutabuntur, et laudabunt Dominum, qui requirunt eum. Laus Domini eructatio saturitatis ejus, vivent corda eorum in sseculum ssecuh, nam cibus ille est cordis. In expositione Psalmi liii et xcviii. (De cons., disi. 2, c. Prima, et lib. iv Sentent.
dit. 10, § a.)

Prima, inquit, haeresis
quis manducaverit

in discipulis

Christi velut a duritia sermoois ejus facta est.

Cum

tium aul facinus vetans aut utilitatem aul beneficentiam jubens, non est figurata. Si autem flagi:

enim diceret.iVm
et biberit

carnem meam,

tium, aut facinus videtur jubere, aut utilitatem aut beneficentiam vetare, figurata est. Nisi manducaveritis,

inquit,

biberilis,

carnem Filii hominis,et sanguinemejus non habebilis vitam in vobis (Joan. vi)
:

facinus videtur aut flagitium jubere. Figura ergo
est, praecipiens passioni

sanguinem meum, non habebit vitam xtervi) illi non intelligentes, dixerunt ad invicem Durus est hic sermo,quis potest eum audire ? (ibid.) Dicentes quia durus est hic serrao, separaverunt se ab illo, remansit cum duodecim disce* dentibus illis, instruxit eos qui remanserant, Sptn-

nam

(Joan.
:

.•

;

Dominiesse communicandum, etsuaviter atqueutiliter recondendura in memoria, quod pro nobis caro ejus crucifixa est, et ^
:

tus est, inquit, qui vivificat, caro nihilprodest. Verba

quae locutus

sum

vobis, spiritus el vita sunt

(ibid.),

id estspiritualiter intelligenda sunt. Intellexisti spi-

vulnerata. Ail Scriptura
ciba illum
xii).
:

Siesurieritinimicus tuus,
illi{Prov.

si sitit,

potum da

xxv; Rom.

ritualiter? Spiritus et vita sunt intellexisti carnaliter?etiam sicillaSpirituset vita sunt, sed tibi non
:

HicnuIIo dubitante beneficentiampraecipit.Sed quod sequitur Hoc enim faciens carbones ignis
:
:

sunt. Spiritualiter intelligite
(Eod.
r. et

quae locutus

sura.

De cons.

dist. 2,

congeres super caput ejus (ibid.)

malevolentiae faci-

corpus quod videtis
iilum sanguinem,
gent. Sacramentura

Non hoc.) Non hoc manducaturi estis, et bibituri
c.

nus putes juberi. Ne igitur dubitaveris figuratedi-

quem

fusuri sunt quiraecrucifl-

ctum

:

et

cum

possit dupliciter interpretari,

uno

aliquod vobis

coramendavi,

modo ad nocendura,

altero ad praestandura, ad be-

spiritualiter intellectum vivificavitvos, caro

autem
in

neficentiara charitas te potius revocet, utintelligas

non prodest quidquam. Sed quoraodo
runt. Garnera quippe sic intellexerunt,

iiliintellexe-

carbones ignis, esse urentes poenitentiae geraitus, quibus superbia sanatur ejus qui dolet se inimicum

quomodo

cadavere venditur, aut in macello dilaniatur. Augustinus tract. 27 in Joannem. Sciens
(Ibid.): Hocvosscandalizat,

quo miseriae ejus subvenitur. Itera cum ait Dominus Qui amat animam suam perdet eam (Joan. xn) : non utilitatem vetare putandus est, qua debet quisque conservare animara suam, sed figurate dictum perdat, id est, perimat atque amittat ejus usum quem nunc habet perversum
:
:

fuisse hominis, a

autem

Jesus ait

quia dixivobis,dovobis
et

carnem raeam manducare,

sanguinem
Hinc
solvit

meum
quod

po-

D

tare? Si ergo videritis Filium hominis ascendentem

ubiprius erat. Quid est hoc

?

illos

moverat, hinc aperuit unde fuerant scandalizati.

scilicetatque praeposterum.quo inclinaturtempora-

Hinc plane,

si

intelligerent.
ille

Illi

libus utaeterna
tericordi,

non

quaerat. Scriptura est

:

Da

mi-

gaturum corpus suum,
coelura, utique

dixit se

autem putabant eroascensurum in
filium homi-

etne suscipias peccatorem (Eccli. xii). Posterior pars hujus sententiae videtur vetare beneflcentiara. Ait

integrum.

Cum videritis

nis ascendentem ubi erat prius, certe vel
bitis,

tunc vide-

enim

:

Ne suscipias peccalorem.
in psal.

Intelli-

quia non eo modo, quo putatis, erogat corpus
vel

gas peccatorera

figurate dictum, pro peccato,
iii,

ut
tra-

suum,
(L. IV.

tunc

iutelligetis,

quia gratia ejus non

peccatum ejus non suscipias. Item
ctans de Juda Iraditore Domini.

consumitur morsibus. Item tractu 50
Sentent. dist. 10, § a.)
est

m

Joannem.

Eum,

inquit, adhi-

Dum

finiatur saecu-

buit ad conviviura,in quocorporis etsanguinis figurara discipulis comraendavit et tradidit. Item in

lum sursum

Dominus,sed taraen hic etiam nobicura est veritas Dominus. Corpus enim in quo re-

151
surrexit,

D.

IV0NI8 CARNOTBNSIS BPISCOPI

152
in

uno loco esse oportet, veritas autem ejus ubiquediffusaest.//mrrada<ul2mJoa«nm. Quia tetigit hominem, confessus est Deum, et Dominus consolans nos, qui in coelo jam Christum sedentem manibus contreclare non possumus, sed fide contingere, ait illi Quia vidisti me Tliorna, credidisti
:

A

dixerit corpus

Domini

sequentibus manifestans,

intelligendum

est, inquit,

quod

eis

jam omnibus

distribuerat sacrameatumcorporiset sanguinissui. Et a/z6j;Videtefidemanentesigna variata. Ibi petra

beati qui
in

non viderunt etcrediderunt [Joan. xy^J.Item
verbis Evnngelii (64).*Invitat

Chrislus.nobisChristusquod in altari Dci ponitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberuntaquam fluenlem de petra, nos quidbibamus

|,(

sermone quodam de

Quis Dominus lamen ait audeat manducarc Dominum suum ? Bt Quimanducatme,vivit propter me.QuandoChristus
servos, praeparavit seipsum cibum.

speciem visibilem attendas,aliud est si inteiligibilem significationem.eumdem potuin spiritualem biberunt.//ew insermonede verbisEvannorunt
:

fideles. Si

gelii

Tract.

26

m

Joannem. [De
est hnc

cons.,

dist. 2, c.

manducatur, vita manducatur, nec occiditur ut manducetur, sed mortuos vivificat quando manducatur, quia resurrexit occisus nec quando manducatur, partes de iiio facimus, et quidem in sacra
:

Quidest;
stiim

lib. iv

Senlent. dist. 9, §a.) Quid eet Chri-

solum in sacramento enim iniiigne accipiunt, dc quibua ait Apostolus Quid manducat et bibit ca mento sic fit. Noj^unt (ideles quemadmodum man- „ licem Domini itidiyne judicium sit>i manducat et bi hit. Sed quomodo manducandus est Chriatus? Quo ducent carnem Christi unusquisque partem suam modo ipse dicit Qui manducat camem meam, ei inleger accipit per partes manducatur, el manet bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo totus. Per partes manducatur in sacramento,manet (Joan. VI. )Si in me manet.el ego in eo, tuncbibit: integer totus in coelo, manet integer totus incorde qui autem in me non manet, neo ego in illo, el si tuo. Item. Quod videtis in altari pania est et calix, accipit?acramenturii,acquiril magnum tonnentum. quod etiam oculi vestri vobis renuntiant:quod autera
corpus ejus accipere. Multi
:
:

manducare? Non

fides postulat inatruenda, panis est corpus.calix est

sanguis. Breviter quidem hocdictum est, quod Udei
forsitaneufficere debeat sed, fides inslructionemdesiderat. Dicit

Ilem ex Iractatu Evangelii sccundum Joannetn [sentent. 339). Talis erat Judas, et lamen cum sanctit
apostoli»

undecim intrabat.et exibat.ad ipsam
accebijit.

ctn-

enim Pro))hcta

:

Nisi crediderili8,non
:

nam
iilie

Dominicuiu pariler
poluit, eo« inquinare

Conversari

cum

intelligelis (Isa.w). Polestia ergo dicere mihi

Prae-

non

poluit. De

udo paue

cepiati

utcredamus, expone ut inteiligamua.Potest enim animo cujuspiam cojjitatio lalie oboriri.Douiinus Jesus Christus novimus unde acci-pit carnem,
de virgine scilicet Maria
:

accepit et Judas, acccpit et Petrut, et tamen qus pars fideli cuin infidoli? Petrus enim accipit ad vilain el

Judas uccopil ud morluui.

llein tn libro

Vn-

infana lactatus eat, nu-

tenliarumProsperi.

Escam

vil» atcopit, fleternitalit

tritus e3t,crevil,ad juvenilem aitatem

perductua

eat,

ligno auspensus ost, intcrfectus, dc ligno depositus,

Bcpultus esl, tertia dio resurrexil, quo dic \oluit
asceodit in ccclum. llluc levavit corpua auum, unde

manet,cujua Christu inhabitator cst. Nam qui digcordat a Chriuto, ne« carnem Christi muiiducat, ncc Banguinem bibit etiamsi tuntie rci aacramontum ad judicium sua

poculum bibit, qui

in Christo

vonturus est judicarc vivos et morluos, ibi esl raodo sedcns ad do.xteram Patris.Quomodo crgo paciBOst corpus cju9 ct calix, vel quod liabct calix.quomodo
est sanguis ejus? lata.fratres, iileo dicuntur sacra-

prsaumptionis quutidie indiirorenler acctpiut.
Sicut in sermone Domini, ea fjmr non Cap. 9. il eranl esse Cirperunt^sic oyeratu i:.t in nliudcommutari prxlerca 3u. ... ....
:

.

.

mcnta quia in ois aliud videlur, ct aliud iutelligi» tur. Quod videturapecicm habct corporalem, quod
intclligitur

duolius coufin,

duobus contlare,
;

td ett vuibiti ele*
<•

inenton!
Clirtill

f>(»itini

?
i

«M
.1-

fructum hubet 8pirituulom./<('m /i/>, viii. De buptismo conlra Uonalislus, cap. [><). hulunt autem
sic

...

menlo corp. eap. 5 cum
Si tanta vis cst in

AHCUS. sequentihu$:.

B. Cyfirianum

dicenlem

:

Nam quando Dominui

sermone Doiulni, ut inciperent
i

vocat (Joan.

vi)

corpussuum pancm, do multuruni
:

CH80 quo: non erunt, c|uanto
ut sint qu.u crant, et in
u'"'

"(•

granorumadunatiunccongoslum.populuinnoatrum

-*•

quem

portabut de gentibus indicut ailunutum
plurirr.is

el

Q

quideinqu;c'erant,lc«latu:

»...L»ilt'UJ

upo-

quando sanguinera suum vinum appcllut,de
atquo acinia

butria

ciem :coinmulari voro»ecuDduiuinl«nor«BieMen«
liam,in naluramillarum
{De cont.,
rerii
>

unura coactum grcgem itom nostrurn Bignilicat rornmistiono adunatio mullitudinie ->upulHtum.//f m.ln prosenti per (Idcm, in pnBaenti pcrsignurn, in praisenti
in

exprossum, atquo

it»,

disl. 2, c. lloc e-'

perbapli8muliHsucramcnlum,inprffisenli peraltarie

dicimui Sententtarum dtst. iO,^i quod modis omnibutapprubare contonditnus.tacri* ciuiatare, (icium Ecoleeia duobui
<

,1

oibum et i^otum. Ilein in eodem l.vangeiw. Do hii sermo erut, inquit, cum hou Apij8tiilu!t dicHrcl, qui Domini corpusvelut alium quemlibot oibuni indiorete ncgliguntorquo aumebant (/ Cor, xii, etquid

visibili
»lri

clr---' *

-:

-

1'

»«•

Jesu

i'«'.

•*Ci
:

•*

re lacramenti, id oet corpore Cbriell

«icul

CbritU

poreona cunttai

et oonficitur

Deo

•! boiniDe, ouia

(04) llujuB

scrmunis Aug. initium

cet

:

Ventat qux

«sl Chrtttut.

158
ipse Christus verus
sit

DECRETI PARS
Deus,
et

II.


?

DE COKP, ET SANG.
quia

DOM., ETC.

154

verus

homo

A

ce, et

sanguinis ejus de latere emanatio figuralur.
{lib. iv

rerum naturani et veritatem in se continet ex quibus conficitur. Conficitur autem Bacriflcium Ecclesiae duobus, sacramento et re saillarura
-

omnis res

Utrumque beatus Gregorius
cap. 58) solerter attendit,
et

Dialogorum

enucieate in quarto
:

cramenti, id est corpore Christi. Est igitur sacra-

mentum,
Christus

et res s.icramenti, id est

corpus Christi.

enim resurgens a mortuisjam non morilur, mors illi ultra non dominabitur {Rom. vi, 9). Sed aicut dicit Andreas aposlolus Cum vere carnes
:

Dialogorum exponit dicens Ejus quippe caro ibi sumitur, ejus sanguis non jam in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Pensandum ergo est quale hoc sacrificium sit, quod pro
libro

ejus in terris sint comestae, et vere sanguis ejus

absolutionenostra mortem unigeniti Filii Dei.semper imitatur. Imitatur dixit,non operatur, quia resurgens ex mortui^ jam non moritur, mors illi ultra

tempora restituad dexteram Patris, integer perseveral et vivus. Si quaeris modum quo id fieri possit,breviter ad praesens respondeo Mysit bibitus,

ipse

tamen usque

in

tionis

omnium,

in coelestibus

non dominabitur {Rom. vi). Garo ergo et sanguis, quibus ad impetrandam pro peccatis nostris misericordiara quotidie alimur, Christi corpus et san-

:

guis vocantur,non solum quiaessentialiter id sunt,
qualitatibus

sterium
^^liter

fidei credi salubriter potest, vestigari uti:

multum

discrepantes,

verum etiam eo

bibil

non potest Qui manducat carnem meam, sanguinem meum, in me manet, et ego in
:

et

eo

B

locutionis

modo, quo

res significans significatae rei

{Joan.
illo

vij nec quando manducamus, partes de facimus. Absit enim ut sic intelligamus Chris-

tura qui,

manducare,

cum

audirent

quemadmodum illi intellexerunt, Dominum dicentem l}itsi man:

vocabulo aolet nuncupari.Nec juste quisquam movebitur, si eadem caro, idemque sanguis sui ipsorum sacramenta existant, secundura aiiud atque aliud accepta,cum ipse Dominus Jesus post resur-

rectionem

suam

sui ipsius

diversa

temporum
quantum

ra-

ducaveritis

carnem

Filii

hominis,

et

biberitis

ejus

tione, typura gesserit, et figuram.

Apparens enim
satis

sunguinem, non habebitis vitam in vobis : continuo responderunt Durus est hic sermo, quts potest eum audire? {ibid.j. Putaverunt namque, sicut beatus
:

duobus discipulis locutusque
esse ^dicavit,

eis

dum

finxit se

longius ire.sicut beapost paucos

tus Augustinus dicit

significavit se

Auguslinus

dicit in multis locis,quod in terris de-

dies in coelum ascensurum.

Quod

iter

longe remoipsis
est

gentem Dominum in

frusta essent concisuri,et sic

tum

est a

communi hominum

vita, quae

carncs ejus, aut elisas in lebelibus, aut assas in verubus essent comesturi aut si hoc nollent, non possent ejus esse discipuli, proplerea elegerunt
:

duobus discipuiis evidentissime
se fingens longius suo
:

figurata. Christus

ergo Christi est sacraraentum longius videlicet ire

tempore ascendentis

in coe-

abire, et
tat

jam amplius cum

eo non ire.Procul aver1

Deus ab Ecclesia sua talem sententiam Sic nempe in terris immolatum Chrislum raanducamue et bibimus, ut in coelestibus ad dexteram PaLtris integer semper existat et vivus. {De cons.,dist.
frangitur hostia dum~* sanguis de calice in ora fidelium funditur quid
2,
:

lum {Luc. xxiv) idem ejusdem, nec tamen usque* quaque ejusdem. Verus namque Deus, et verus homo, et fingens et ascendens. Verumtamen aliud est Qgraentum terreni itineris, aliud in ccelum ascendentis veritas. Nec aiiquis ita desipuerit, ut propterea abnegare praesumat fingentem se lon gius ire, esse verum Christura, quia figraento longioris
itineris

c.

Dum

frangitur).

Dum

aliud

quam Dominici
c.

corporis in cruce immolatio
aut., et lib. iv Sentent.disl,

significavit

ejusque sanguinis de latere effusio designatur?j
{De const. dist. 2,
10, § d).

censurum
ipsa

in

ccelum. Porro

verum Christum assacramentum fidei in
Augustinus

Aos
in

ad Bonifacium epistola beatus

Nos autem

specie panis et vini
id est

videmus, res invisibiles,
has duas species,

Ghristi

sanguinem honoramus, nec
tionem
:

similiter

quam" carnem et pendimus

baptismum vocat {ad Bonifacium epist. 23). Verus» autem baptismus constatnon tam ablutione corporls

quam
:

fide

cordis
:

:

quemadmodum
Fide

apostolica

quemadmodum ante consecrapendebamus cum fideliter fateamur ante

doctrina tradit dicens

mundans corda eorum.

Et alibi

Salvos facit baptisma.non carnis deposi-

consecrationem panem esse et vinum,quod natura f tio sordium, sed conscientife bonffl interrogatio ad formavil, post consecrationem vero carnem Chrisg Deum*,alterum tamen significatur per alterum.Nam Lti, et sanguinem esse.quod benedictio consecravit. per ablutionem qua corpori extrinsecus adbibetur, Sacramentum ergo corporis Christi quantum ad'^ purgatio animse exprimitur.quam fides interior opeid spectat, quod in cruce immolatus est, ipse Doratur, vocaturque fldes baptismus, secundum eam minus Jesus Christus. Caro ejus est, quam forma locutionis figuram, qua mysterium ejus rei, cujus panis opertam accipimusin sacramento.et sanguis mysterium est,censeri nomine consuevit. Hujus rei ejus quem sub vini specie ac sapore potamus caro causa est similitudo, quam in sacramento et in re videlicet carnis.et sanguis sacramentum estsanguisacraraenti reperiri semper necesseest,sicut in banis. Carne et sanguine utroque invisibili, intelligiptismo et in fide utrumqueenim Iavat,purgat,pubili, spirituali significatur corpus visibile Domini rificat, illud carnem, istud mentem. Sicut ergo nostri et palpabile.plenum omniumgratiavirtulum, coelestis panis,qui vere Christi caro est, suo modo et divina majestate.Quorum alterum dum frangitur, vocatur corpus Christi, cum revera sit sacramentum et in populi salutem dividitur,alterum vero eflusum corporis Christi, illiu^ videlicet quod visibile, paldc caliceaborefideliumsumitur,mor3 ejus in crupabile, mortale, iu cruce positum est vocaturque
:
;

^
155
D. IVONIS

CARNOTENSIS EPISCOPI
fit,

156

ipsa carnis imraolatio.quae sacerdotis manibus
Christi pas3io,mors,crucifixio,

A

Et corporeum illud

manna

'

hodie pleriaque in locis
est taAti

non

rei veritate.sed

invenitur

:

sed

nuoc non

res

miraculi

significanti mysterio, sic

sacramentum
jj

iidei

quod

quia venit quod

baptisma intelligit, fides est. [De Semel et lib. iv Sentent. disl. 12,
,li

const., dist. 2, c.
g).

latus est Christus in semetipso, et

Semel immo" tamen quotidie

perfectum est, perfectum autem panis de coelo.corpus ex Virgine.dequo satis Evan gelium te docet quanto pra?stantiora haec superioAcribus. Item in homiliu undecima psalmi xxxiii
:

sacramento, quod ita inteiligendum est, quia manife&tatione sui corporis in dislinctione membrorum suorum omnium, verus Deu3 e^ verus homo, serael tantum in cruce pependit'
in

immolatur

cesserunt Judaji ut Christum eum accedamus.ut corpus et sauguinem ejus accicruciligerent, nos ad

piamus.llii de crucifi.vo tenebrali sunt,no3

mandu-

seipsum bostiam vivam, passibilem, mortalem, vivorum et mortuorum redemptionis in quo tanta perpessus est, et sanguinem suum efficacem, eorura scilicet quos altituJo diviui conbibere./ifm in homilia psalmi lxv Modo horaicidis silii redimendos judicavil, pra:destinavit, vocavit donutus est fusus eanguia innocentis, et ipsum modis atquc temporibus, quibus id fieri congrue« sanguinem quem per insaniam fuderunt, per grabat. Quonam modo panis efficiatur caro, vinumque convertatur in sanguinera, utriusque essen- \tiara biberunt. Itirm in honnlta psalini xxviii. SusofTerens Patri
:

cando crucifixura et bibendo illuminamur. £/ posl pauca : Yere magnus Deus, et magna misericordia ejus,vere qui nobis dedit raanducare corpus suum,

mutata natura, vel utrum in secessura vadant more ciborum communium, ;u5/uj qui ex fide
tialiter
vivil

cepit Christus de terra lerram, quia caro do

est,de carne Marie

{Habacuc.

ii),

scrutari argumentis, et concipe-

re ratione

non

quierit.

Mavult enira

ccelestibus

mysteriis nunc fidem adhibere, ut aJ
valeat

lidei

pra;mia

quandoque
:

pervenire,quain in his qua;

com-

prehendi non possunt, supervacue laborare^ciens scriplum Allioru te ne quxsierii, el fortiora lc ne
icrulatus fueris, sed
gila semper, el
in

qux prxceptt

tibi

Deus, tlla co-

tena carnom accepit,et quia in ipsa carne bic ambulavit, et ipsam carnem ad manducandura ad salulera deWit, nemo autem priua adoraventillaiu carnem manducat, niai lletn in eadem ^Dt cons., dtsl. 2, c. iVoi» hoc corpus). NoD hoc corpus quod videtis manducaturi eslis.et bibituri iilum sanguincm queni iusuri auot qui mo crucifigeiit, ipsum quidein et nun ipaum, ipsum
virginis
invisibililer,

pluribus openbus ejus ne fueris

non ipsum

viaibililer.

Vnde subdttur

:

curiosut (Eccli. m). Si crcdiraus vero eaiubriterque

Et

manducari in terris a digne percipientibus doraiDum Jesum Chiistum, ut cerlissirae teneamus exibtere

necesae eat illud visibiliter celebrari, Deceaao uHl tttincn invisibililer intelligi. In tennone ad neosi

phytos.

iluo

uccipile

iti

pane, quoJ popou-lit

in

illum
si

in

ccelestibuB

incorruptum. Ineptis

cruce; el hocacoiptte inoalioe.quud etlusuinesl do
Chriati lalere.Eriteaim
illi
/

enim,

dicaa propterca

Sareplanam viduam noD C

mor» non

vita.qui
.,

apsti
;

potuisse coraedere oleum, quo pleauserat lychnua
auus, quia sacra teatante historia lychnua olei iin-

maveril mendacrin vitam
ntoseptimtmcnsis.WaiiCCLi.
tu

,.

minutus non
illa,

eat,

cum eadem

Scriplura dioat

:

curdeproiuentus,impiu bioreticurum commenta
'

Abiit el fecit jujcla
et

verbum
si

Uelix, et eomedil ipse e^
xvii).

re»puite,uljcjuniavo8lraet eleemoeyoa nullacugita
tioneerroriBpuliuantur.Tuncetenimaacrificii'
est ublutiu, ul
ei

domus

ejut (/// Heij.

Non

diasimili

gravaria vecordiu,

idcirco muliaris aiitruere,

nun
lle-

posae ab Eccleaia sumi carnem et aanguinem
deinptoria^quia Apoatolutt dicit
:

qui ista

miaoncurdi» aancta largiliu.>i dependunt, quod operaotur intelliguiit.

Chnttm

returyen*

Nam

dicentc

Domino,

Niii manducaperttti curnetn
' .

ex mortuii jum non morttur, viors illi ullra uon dominabitur {Hom. vi). (lorporali quidem ore manducamus ct bibimuH, quoties de ultari Duminico, ip-

Bum Dominicum
comcditiir
cl

corpus per

manum

aacerdotio

langutntm, ti iebiiii lUam in Vibit Jvan. vi), aic sacra cummunicare dcbctig, ut oihil prorou» de voritato curporio Cbristi ot oanguinio amblgatio, boc eiiiiu
Filit hominit,
et bihertltt ejut
<

accipimua. Spirituali
hauritur,
oicut beatus

voro ore curdiM npiritualiter

ure Bumitur

quud
Item
l,
i: '"

lide

cn-dilur, et fruotra ab
id

illio

quando suaviter
dicit, in

et utiiiter,

Amen
J)

dicitur, a

qLibut cunlra
xn

quod

arcii
e\

ti.r

Au^ualinua

meinoria

rccoii-

dinpulalur.
mitia.
Aliler

eptstola

Anatkolto

ditur,quod unigenituo Filius Dei pru aalute mundi

{Leo

eputola 40,
''

1, q. 1, t«
i

Eecltita l»f}.

carnem

accepit.in cruco p»>pondit,rc8urrexit, «ppui^.go

enim

jU»

oor|"
-.

(Tuit, asoendit,

sutn,
:

mquit, panis vivut ^ui

(/t

noc rata Buot

.^

.

.> -^a,

vartoa-.
.>

coelo detcendi [Joan. vi)

aod caro nun descendil de

uoolro) prupricluto

natu:

ooi

l^untiliJi i«eniuti>t<-i.
'

hoc eot carncm usaumpait io lerrio ei Virgine. Ouomodi) ergo paiiio dcacondit dc ctelo.ct ponia vivu8?0uiu idam Dominua nuntor Jcrub Chriotuo
cqdIo,

coQciliet,voru8 iaimaculati t^itt
(jui licct

tMgMiB
\ ..

io Patrio

dtxtcro

'

>

conBora est divinitutia

et

corporis

:

ol tu

qui accipis

tamoo tum prup
Iii

car

:

t'

...-it.

.

,

„....

r.

Iltm

in

caroem divime

illiua aubatantiai.io illo
epitt.
t'>'i,

partiuipano

pattione Uomini
ti
.

lec, lerm. II).
•'
r
.

ad Irenaeum, Quoiria a mc cur Dominus Deus plueril inanna po< pulo palrum, ot nunc non p!uat.Si cognosci», pluit, et quotidie pluit maona de cu)!u aorvieotibua oibi.
alimento. Ambrottui
lib.

viii

auo, intulit
I

p

1

.

1

1

>

1

f

1

1

II

1

1

r 1 1

ou

.

tuium eooet

et |>oouiuai.:iMiiirfiM Oroyoriiu tn He<

i-

157
lia paschali.

DfiCRfiTI

PARS

II.

Dli

CORP. ET 8ANG. DOM., ETC.

158

(Hom. 22 in Evangelia.) Quidnam sit sarguis agni, non jam audiendo, sed bibendo didicistis.
(

A

namque

singularis hostia, ab interitu aeterno sni-

mam

salvat, qua; illam nobis

Qui sanguis super utrumque postem ponitur

parat, per

mortem Unigeniti resacramentum^ Et post aliqua [idem cap.

Exo(/. xii),

quando non solum ore corporis, sed
aljil

53): Qui passionis Dominicae mysteria celebramus,

_ etiam orecordis hauritur (Lanfrangus). Dicct
litteris

"^^^uisiQuodtu asseris vorum corpus Christi, in sacris*
appellatur species,' similitudo, figura, siHaec autem vocabula ad aliquidsunt.Nulla vero quae ad aliquid sunt possunt esse id quod sunt ea, ad quee referuntur non estergo corpus dhristi. Verum his vocabulis in
nullo praescribitur fidei,

gnum, raysterium, sacramentum.

quod colimus. Quod veropanis dimoreid fit, quae res quaslibet vocat nominibus illarum rerum,ex quibus seu quae esse jjutantur, et non sunt, seu quibus siimitari
citur consueto sacras Scripturae

debemuB

miles aiiquo

modo

existunt.

Unde beatus
libro

IlieronyOs"eae

mus

in

secundo Explanationum
:

super

qua credimus,

et veritati

Postquam reversa fuerit terra in terram suam. Et superbo homini a sapiente dicitur
[in cap. v)

quam defendimus
jvSent., dist.

{Ee cons., disl. 2, c. Species, lib. c). Species namque et similitudo 9, §

Quid superbis terraet cinis
tres viros vid^sse legitur,
xviii).

? (Eccli. x.)

El

Abraham

cum

essent angeli {Gen.

illarumrerumvocabulasunt,quaeantefueruntpanis et vini. Unde in fine cujusdam Missae, oratur et

Et beatus Hieronymus

in

supradicto Explaaut putredo, sed
Si ergo cum,

^ nationum

libro Oseae {ibid). Quasi tinea efflcituret
sit

Domine, quaesumus, tua sacramenta quod continent, ut quod nunc specie geriraus, rerum veritate capiamus. Postulat quippe sacerdos ut corpus Christi, quod sub specie panis ac vini nunc gerit^i^raanifesta visione sicuti
:

dicitur

Perficiant in nobis,

putredo, non quod Deus tinea
sut^tinentibus pcenas, haec
in Evangelio
sitis
vii).

universa videantur. Et
:

secundum Matthaeum
filiis

mali, nostis bona data dare

ventris {Matlfi.

De quavisione DoEvangelio secundum Joannem ait {cap. xiv): Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestaho ei meipsum. Quamvis
minus
in

reveraest, quandoquecaflttur.

De qua sententia beatus Augustinus in secundo libro De sermone in monte sic disputat Quoraodo mali dant bona? Sed malosvocat mundi
amatores. Bona vero quae dant, secundum sensum eorum, bona dicenda sunt ; qui haec pro bonis habent./Adhuc instat aliquis et dicit Ambrosius De^
:

non improbabiliter quidem exponant hoc loco, carnisetsanguinisveritatem,ipsameorumdemefficientiam, id est peccatorum remissionem. Illis naraque modis omnibus vera caro et sanguis exislit, qui di-

sacrsimentis dicit

{lib. iv,

cap.

4).

SicuTsimilitudi-

gne percipiunt.Unde sanctus Gregorius in quapto guinem in sacramento.cum non sit vera morsinbaDialogorum libro (cap. 59) Tunc vera pro nobis '""" •^*" t''" "ui^.o ^""'" ""' ^ " ptismo. Sed fallitur. Neoue enim similitudinis adj. Deo hostia erit, cum nosmetipsos hostiam ferimus, ^ verbia,identitatem semptr signiflcant,aut squalitaEst quidem etiam peccatoribus, et indigne percitem. In Evangelio namque Salvator ait EstotemisepientibuB vera Christi caro, verusque sanguis, sed ricordes, sicut et Patcr vester misericors est {Luc. vi).
:

.

ne mortis surapsisti, ita similitudinem pretiosi sanguinisbibis.Unde infert et dicit nonesse verumsan-

."

:

essentianonsalubriefflcientia. Hujus reitestis bea-

Non tamen eadem

sive «qualis

tusAugustinusinquintolibroDe baptismo(mj9.8), dicens Sicutenim Judas {Oe cons.,dist.2,c.Sicutju:

Deo

et

hominibus

potest inesse misericordia. Et in Evangelio secun-

dum Joannem
ti

:

das, et lib. iv Sent., dist. 9, § b) cui bucellam Iradidit Dominus, non accipiendo,sed

Ego, inquit, charitatem quamdedisut sint

mihi dedi
:

eis,

malum

unum

sicuL et nos (Joan. xvii).

male

acci-

piendo, locum in se diabolo praebuit, sic indigne
cit,

Et alibi

Dile.xisti eos, sicut

me dilexisli (ibid.). Unde

quisquesumensDomioicum sacramentumnon effiut quia ipse malus est, ipsum malum sit, aut

beatus Augustinus in expositione ejusdeni Evangelii
ait{tract. 110):

Neque enim semper aequalitatem
Sed
:

quia non ad salutem accipit, nihil acceperit. Corpus

signiflcat, qui dicit sicul illud, ita et illud.

ali-

^cnim Domini eratnihilominus hisquibus dicebat
Apostolus: Qui manducat
sibi
et bibit

quando tantum quia
quia est illud, ut
objicilur. Si panis in

est

illud, est

et

illud

aut

sit et illud,

Est adhuc aliud, quod

indigne, judicium

manducat etbibit{l Corinlh.

veram

Cbristi

carnem conver-

xi).

Invenituretiam

titur,autpanissustollitur incoelum,utillicin Chris-

8pec,es,slm.litudo,etfigurapro veritate. Unde Apostolus ad Gorinthios: Per fidem ambulamus, etnon perspeciem (II Corinth. v). Ambrosius in
libro

D

ti

carnem transferatur, aui

Christi caro ad terram

defertur, ut hic in

eam

panis comrautetur, autnec

De

sacramenlis

panis sustollitur, nec caro defertur.
vera caro in

Non

est igitur

:

Speciem aulem
et

et

pro veritate

intelli-

gendam invenimus,

de Christo, specie inventus ut
vidistis,

homo,et de Patre Deo, neque speciem ejus
Apostolus ad Philippenses
:

quam panis convertitur. Hoc coUigitur secundum humanam sapientiam, et non secundum
Romanos, dicens Non
:

divinam..IIumana autem sapientia opera divina perquiri prohibet Apostolus ad

num

in similitudinem homi(actus, et habitu inventus ut homo {Philip. ii).
:

Idem ad Hebraeos

plus saperequamoportelsapere, sed saperead sobrie-

Qui cum

sit
i).

splendor glorise et

figura substantix ejus {Hebr.

Porro haec nomina Dominicae passionis designativa sunt, si tamen sa-

tatem{Bom.xu). Et ad Corinthios Sermo meus, et prxdicatio mea non in persuasibilibus humanx sa:

cramentum sacrum signum accipimus.Unde beatus
Gregorius in quarto Dialogorum libro (cap. 58)
:

pienlise verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis, ut
fides vestra

non
Cor.

sil
ii).

in sapientia

hominum, sed
:

in vir-

Hffic

iule Dci

(l

Et ad Colossenses

Videte ne

15»
quisvos decipiat per philosophiam,
ciain,

D.
et

IVONIS CARN0TKN81S KPISCOPI
inanetn fallaele-

160
se

A

nationia

quoscunque Christianos, uno ore hanc
si

secundum

tj-nditionem

hominum, secundum

(idem habere testantur. Porro
siae (ides falsa exstitit,

universalis Ecclefuit catholica

menta mundi (Colos. ii). FJbeatus Cregorius homilia in octavis Paschx (lib. Quadraginta homiliarum homtlia 26). Sciendum, inquit, nobis est, quod divina operatio, si ratione comprehenditur,non est admirabiiis.nec fideshabet meritum.cui humanaratio praeljet experimentum. ruciendumesl quodlegislator agi oportere ostendit, dicens
:

aut

nuuquam

Ecclcsia.autperiil.iNihiinamqueenicaciusad interitura

animarum, quam perniciosus
fuisset aut periisset catholicus

error. 8i

autem
5

non
rit:

nemo con^ense-

aiioquin non est quod Abrahae promisit Veritas

Ne

Iransgrediaris

lermtnos antiquos

;

quos posuerunt patres tui [Prov.

xxu).\Et beatus Augustinus in primo lihro De sermone

Insemine luo benediceulur omnesgentes [Gen. xxii), Item Poslila ame, et dabo tibi gentes hiereditatem tuam: et possessionem tuam terminos terrae{Psal. ii). Item Reminiscentur et convertentur ad Dominum
.-

:

Domini

in

monle. Quod vero aut obscurum aut absonat, non inde concitel contradictioin

universi fines terrx [Psal. xxi). Et aiibi

:

Quas redecvi).

surdum

illic

mil de
a

manu

inimici,

et

de regionibus congregavit eos,
et

num

certamina, sed oretut intelligat, Et
10).

tibrou
ut

solis ortu et occasu,

ub aquilone

mari [Psal.

de Irinitate [cap.

Mihl autem,

ait, utile est,

Item beatus Augustinus in prima e.vpositionis psalmo:

meminerim virium mearum,fratresque meos admo- g fum parte Ecclesia magna, quid est, fratres ? nun quid exigua pars orbis terrarum? Ecclesia magna neam, ut ineminerintsuarum,neultra quam tutum
esl

humana

progrediatur infirmitas. Et in libro conlib.

lotus orbis est. Ilem in eadem (Psal.

xxxix)

:

An-

tra Felicianum hxrelicum. (Aug.
nitatis ad
2.)

De unitute

Tri-

nuntiavi justitiam tuara in Ecclesia magna.

Quam
In

Optatum conlra Felicianum Arianum, cap. Scripturarum auctoritate contentus, simplicipotius obedire studeo,

magna? Totoorbe terrarum. Quam magna?

omItem

nibus gentibus. Cur in jnanibus gentibus? Quiain

tati

quam

tumori. Et paulo

omnem lerramexivitsonm eorum(Psal.
in tertia ejusdem operis parte.
stat ex multis credenlibus in toto

xviii).

post.

rationem afferre potes, si partum praedicas virginis? si redditos oculos non negas Ccecis? si sepultos ostendas rediisse a n)ortuis.? Si ergo horum et incomprehensibilis est ralio, et veritas prompla, facilius in negotiis lidei testimoniis creditur,

Quam

Corpus Christi conorbe terrarum.
Cor-

Ilem

in

eodem. Tabernaculum Domini est ipsa Ec-

clesia in toto orbe

terrarum

diflusa. Et alibi:

pus Christi jam totus mundus est.Corpus Christi ab oriente in occidentem consonat. Item in libro De agone Christiano (cap. 29). Nec eos audiamus qui mus nunc quid consequitur errorem illorum, qui sanctam Ecclesiam, quae una catholica est, negant credunt panem el vinum Dominicae mensae inter saper orbem terrarum esse diffusam. Et Dominus in crandum, quantum ad substantiam immobilia perC Evangelio Ager est hic mundus (Matth xiii). Et manere. Quod si ita est, praestantiora et diviniora paulo post Simile est regnum coclorum sagenae misfuerunt sacraraenta Judaeorum, sacramentisChrissx in mare, et ex omni genere piscium congreganti. tianorum. Quis enim nesciat manna quod de ccelo (ibid.). Adversus tam prajclara Spiritus sancti testipluebat Dominus, seu animatas sensibilesque creaturas, quas populus ille consecrare consueverat, monia, objiciunt istitales Praedicatum est Evangelium in omnibus gentibus, credidit mundus, facta parva buccella panis, modicoque vini prsestantiores est Ecclesia, crevit, fructificavit, sed imperitia male exstitisse? Rursus quisnonintelligat diviniusfuisse intelligentiura peribit. Hanc sacrilegam vanitatem futura praenuntiare,quam narrare praeterita?cum ilevertit Evangelica veritas, et prophetarum non violudnon possitnisiSpirituDeiplenus, hoc autem falanda auctoritas. PoUicetur enim DominusEcclesiae ciat etiam idiota, vel quilibet imperitus. Sed absit suaedicens: Ecce ego vobiscum sunl omnibus diebus hoc a fidelium corde et Christiana intelligentia usque ad consummationem sazcuU (Mat th. xxvin). AuChristi namque miles Ambro8ius,illa inferiora, haec gustinus in secunda parte expositionis psalmorum (in potiora,et dignioraesse in libro De mysteriisconfirpsal. Lxiv). Spes ommum finium terrse. Non unius mat, dicens (cap. 8) Summo studio comprobarevoanguli, non Pannoniae, aut Judaeae, aut Africae, non lumus, quia antiquiora sunt sacramenla Ecclesiae orientis aut occidentis, sed onanium finium terrae. quam Synagogae et prsstantiora quam manna. FA D Item in sadem (in psal. lxxi). Haec prophetia propiterum in quarto De sacramentis (cap. 3). Accipe quae ter eos promissa est, qui putanl religionem nominis dico, diviniora esse eacramenta Christianorum, quam Judaeorum.Ergo falsa sunt quae proponis. Am- Chrstiani usque ad certum tempus in hoc mundo victuram,et postea non futuram. Permanebit autem plius autem si verum estquod istide corpore etsancum sole, id est quandiu sol oritur et occidit. Falguine Domini credunt et astruunt, falsumestquod sum est igitur quod ab istis de corpore Christi creab Ecclesia ubique gentium de eadem re creditur et ditur et astruitur. Ergo vera caro ejus est quam astruitur. Omnes enim qui Christianos se esse et accipimus, et verus sanguis quem potamus. dici laetantur, verara Christi carnem,verumque ejus sanguinem utraque sumpta de virgine,in hoc sacraCap. 10. Professio Berengarii quomodo consentiat sanctx Romanx Ecclesix de corpore et sanguimentoperciperelaetantur. Interrogaomnesqui Latine Domini. Berengarius. nss linguae noslrarumve litterarum nolitiam perceperunt. InterrogaGrscos et Armenos,seu cujuslibet (De cons., dist. 2, c. Ego Berengarius.) Ego Be-

quam

ralione vestigalur. Hispraemissis, videa-

:

:

:

!

:

161

DECRHTI PARS

II.

DE CORP. ET SANG. DOM

,

ETC.

162

rengarius indignua Ecclesiae Sancli Mauricii Andegavensis diaconus, cognoscens veram, catliolicara
et

A

ligunt,et ex fide

tiomini8,id est

non vcnerantur.Nam sicut spiritus anima.non vivificat,nisi ea membra
;

apostolicam fidem, anattiematizo

omnem

hccre

sim,praecipueeam de quahactenus infamatussum
quae astruere conatur,
tari
,

ponuntur cramentum, et Domini nostri Jesu Christi esse,nec posse sensualiter, nisi in solo sacramento manibus sacerdotum
tractari, vel frangi, aut fideliura dentibus atteri. Consentio autemsanctae RomanaB et apostolicaesedi de sacramentis Dorainicae et ore et corde profiteor
;

vinum qufe in alpost consecrationem soiumodo sanon verum corpus et sanguinem
et

panem

quae unitate corporis continentur,recisa vero merabra non vivificat sicnisieos qui in corpore Christi hoc est in unitate consistunt Ecclesiaj. Sciendum est enim, valdeque limendum, quod quicunque fuerit superbus minister cum zabulo computatur, sed non contaminalur donum Chrisli, (Lib. iv Sent.,

Aug. serm.28,ad fralres in eremo). Quod per illum fluit purum,quod per illum transit liquidura, vcnit ad fertilem terrara.Spiritualis vero
dist. 11, § 2, h.
;

mensae eam fidem tenere, quam Dominus et venerabilis papa Nicolaus, et haec sancta synodus auctoritate evaagelica et apostolica,
dit,

virtus sacramenli ita est.quae ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat,tamen noir

inquinatur.
Cap. 11. expiatur.

-^'

tenendam tradi-

— Quod omne crimen
decreto missis.
dist. 4, c.

sacri/iciis

mihique firmavit,scilicet panem et vinura quce B in altari ponuntur, post consecrationem non solum sacraraentum, sed etiam verum corpus et sangui-

Ex

Julii papie,

Deo oblatis episcopis per

Mgijptum
{De cons.,

nem Domini
ter

nostri Jesu Christi esse, et sensuali-

Bracar.

iii,

cap. 1.)

Cum omne crimen. Concilii Gum omoe crimen atque pecquid de
cae-

non solum sacrameuto,sed inveritate manibus sacerdotum tractari, frai^i et fidelium dentibus atteri, jurans per sancta^Bt omousion Trinitatem et per haec sacrosancta Christi Evangelia. Eosvero qui contra hanc fidem venerint, cum dogmatibus et sectaloribus suisaeterno anathemate dignos esse pronuntio.Quod si ego ipse aliquando aliquid contra hoc sentire ac preedicare

cutum

oblatis

Deo

sacrificiis deleatur,

tero pro delictorum

expiatione

Domino dabitur,

quando in ipsa sacrificii oblatione erratur } Audivimus enim quosdam scbismatica ambitione detentos, contra divinos ordines et aposlolicas institutiones lac pro vino in divinis sacrificiis dedicare

praesurapsero, canoet perlecto

num

severitati

subjaceam.Lecto

sponte

quoque intinctam Eucharistiam populis pro complemento communionis porrigere, quosdam etiam expressum vinum in sacramento Dominici
alios
calicis offerre alios vero pannum lineum muslo intinctum per totum annum reservare, et in tempore sacrificii aqua partem ejus lavare, et sic of;

subscripsi.

pore et

Hanc confessionem suae fidei de corsanguine Domini a Berengario Romae conItaliae, Galliae, et

ram

centura viginti episcopis factanp, misit papa

Nicolaus per urbes

Germanis,

et

G

ferre.

Quod quam

sit

Evangelicae atque apostolicae

ad quaecunque loca fama pravitatis ejus antea pervenire potuit, ut Ecclesiae quae prius doluerant de

doclrinae contrariura, et consuetudini ecclesiasticae

adversura, non
babitur,

difficile

ab ipso fonte veritatis pro-

adverso atque perverso, postea gauderent de reverso atque converso. Item in homilia psalmi xlv,
ad Judxos loquens {Aug. in expos, psal. xlv)
illius
:

a quo ordinata ipsa sacraraentorura mysteria processerunt. Cum enim magister veritatis

En

verum

salutis nostrae

sacrificium

nomine quem

occidistis

baptizamini, et di-

mendaret
et

discipulis, nulli lac,

sed

suis companem tantura

mittuntur vobis peccata vestra, modicum vel postea oognovistis, securi jam bibite sanguinera quem fudistis. Videtur sanctus ille panis quo corpus Domini consecratur, et visibiliter ore percipitur
:

calicem sub hoc sacramento cognoscimus dedisse. Legitur enim in evangelica veritate Acce;

pit Jesus

panem

et calicem, et
;

benedicens, dedit dis-

cipulis

sed virtus Verbi Dei vel divinitas qua
cipientis sanctificatur, videri

anima pernon potest. Elemen-

suis {Matth. xxvi / Corinth. xi). Cesset ergo lao sacrificando offerri, quia manifestum et evidens exemplum evangelicae veritatis ilIuxit,quod

verissime corpus Ghristi Paulus apostolus Panis quem frangimus nonne sanguis Domini est, et calix cui bene dicimus, nonne sanguis Domini est ? (/ Cor.x.) Nos perendie accipimu? visibilem cibura, sed aliud est
est ? Inde
:

tum

panis videtur, sed

praeter

panem

et

vinum

aliud

offerri

non

liceat.

Illud

D

vero quod pro complemento coramunionis intinctam tradunt Eucharistiam populis, nec hoc

26

sacraraentura, aliud virtus sacramenti {Aug., tract. et 2"^ in Joan. c. 16). Quam raulti de altari acci-

piunt et moriuntur, et accipiendo indigne moriuntur. Ipsa Veritas dicit^Qui manducat carnem meam

prolatam ex Evangelio testiraonium receperunt,ubi apostolis corpus suum el sanguinem commendavit. Seorsumenimpanis,etseor3umcaIiciscommendatio memoratur. Nam intinctum panem {Joan.xni) aliis ChristumpraebuissenonIegimu3,exceptoiIlitantum discipulo,quem intincta buccella magistri proditorera ostenderet,non quae sacramenti hujus institu-

sanguinem meum, in me manet el ego in eo {Joan. vi), Signura quia manducat et bibit, hoc eat, si manetet manetur,si habitat et inhabitatur. si hasret ut non deseratur. Verba Ghristi si spiriet

bibit

tualiter intelligantur, spiritus et vita sunt

:

si

vero

carnaliter accipiuntur,

rituset vita,sed

illis

suntquidem in seipsisspinon sunt qui carnaliter intel-

quod de expresso botro, id est de uvarum granis populus communicat, valde est omnino confusum, sed si necesse fuerit botrus in calice compriraatur ct aqua misceatur, quia calix Dominicus juxta canonum praecepta vino et aqua permistus debet offerri quiavidemus iu aqua
: :

tionem signaret.

Nam

163

D IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI
A.

16

i

!l

populutn intelligi, in vino vero ostendi sanguinem Chrisli. Ergo cum in calice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur.et credentium plebseiin

boc

panis et vinum aqua mistum.nec amplius in primitiis offeratur Deo, vino et frumento.
est,

^^p ^4

_ j^^^ ^^ eodem.

Ex

concilio

Africano

iii

quem

credidit copulatur.et jungitur.Quae copulalio calice et conjunctio aquai et vini sic miscelur in separari. Nam si Domini, ut mistio illa non possit
offerat,

cap. 4.

vinum tantum quis

sanguis Christi esse in-

cipit sine nobis, si vero aqua sit sola,pleb3 incipit esse sinc Christo. Ergo bolrussolus offertur,in quo vini efficienlia tautum demonstratur.salulis nostrai sacramentum negligitur, quod aqua significatur. Non enim potest calix Domini esse aqua sola, aut

^q^ consecr., dist. 2, c. Vt in sacramentis.) Ut in sacramentis corporis et sanguinis Domini nihil amplius oQeratur,quam quod ipse Dominus tradidit hoc est, panis et vinum aqua mistum. Primitiffl ygpQ peu jjjei^ gt lac quod uno die solemnissimo

infantum mysterio solet
offerantur,

offerri,

quamvis

in altari

suam tamen habeant propriam bene:

dictionem
offeratur,
Cai". IfS.—

ut a sacramenlo Dominici corporis et de uvis et frumentis.
in

utrumque misceatur. Ht ideo vinum solum, quiajamex hoc plurima et multiplex majorum manavit sentenlia,deincep9 omnis taliserror atque
nisi

sanguinis distinguantur, nec amplius in primitiis

quam

praesumptio cessare debet, ne perversorum inordinata coinpago, stalutum veritatia cnervet. tlt ideo
nulli deincepslicitumeritaliud indivinis sacriliciis offerre.nisi juxta antiquorum sententiam concilio-

^

De Vassione Domini

consecraiione cor-

ports
c.

mtscettda,

Ex

decrettt

Alexandn

pap^,

5.

{De cons., dist. 2,c. In sacramentorum.) In Sacra-

rum pancm tantum,
mistum. De
csetero

et

calicem vino

et

aqua perquandiu

aliter

quam

praeceptuin est

faciens tandiu

a

sacrificando cessabit,

mentorum quoqueoblationibus quoeinler Missarum eoleninia Domino offei]^iur, passio Doinini miBcenda est.ut ubi corpu^jus et sanguia conlicitur,
passio celcbrelur [Luc. xxii)
:

le^'itima poenitentiae satisfactione correptus.ad gra-

ita

ut

repulsis opiet

du3

sui officium redeat,

quod amisit.

nionibus supcrstitionum, panis tantum

vinum

Euckariitia, nec pura aijua, nec Quod Cap. \2. puruin vinum, offerri debeat. Ex concilio Womuiliensi,

m

aqua mistuin

in sacrificio olferuntur.

Non dcbet.ut

a Patribus ucccpiinua,

el ipsa ratio docet, in calice

cap.

'~.

Wurmat., cap. 4.) In Eucbaristia non debet pura aqua otrerri,ul quidam eobrielalis cau{Concil.

Domini.aut vinuin 8olum,aut aqua sola ofTerri.eed utruin(|ue pcriiii;)luin,quia utruinque ex latcre cjus in 8ua passioneprotluxisse legitur.lpsavero Veritus
nu8
ini<truit caliceiii et
ait
:

punem
:

in

sacramentuoffcrre,

sam falluntur, sed vinuiii cuin aijua inistuiu, (|uia et vinuiu fuit in rcdeiiiplionis noslraj uiyBtenocuui
bibam de ijenimme vitis i^itulth. xxvij.et aqua raiatuin quod post coBnain dubut.Sed do lalcro eju8 aqua cum sanguine egressa, vinum de vera curnis ejus vila cuni aquuex|)reH8Uin,uslendil Cuui
dicit
:

quandu

Aceepit Jesus panem,et lcnedixit,deditsuts dicens

Q

ijUt discipulis

Accipite et manducate,

Piun

lloc est
liter

corpus

meum,
:

ijuod pro vubis tradetur.Stmiaccepit

postquam

cirnavit,

calicem,

dedttqtit

dtscipulitsuis dicens

.\ccipitr,et libite

ex eoomnes,
xxvi;

quia

/ii('

et( calix

languinis met qui pru vubit e(]un-

igitur vcritas veruiii salulis noslrar Bacriliciuin

sum

detur in
/

remissiunem

peccatorum

{MattH.

commendaret diucipulis.panein tantum, etculicein
8ubhoc8acramentopr33buiu8ecii^nu8ciniu().ideoquo
praater

Curtnlh.

vi). Cniiiitiu uniiii

a',quu percata,
:

oblutm

mistum, aliud non debet olVcrri (tMj.Culu eniiii DominicuB vino el aqua commiRtus debet otrerri,iiuiavidemu8 in aqua

panem,

et

vinum cum

bis Doinino aacriliciis delflntur

idoiroo, et passio

aiiua

ejus in his coininemoranda est
mui»,
t«t

qua redempti husmpiuB recilundu, «tque h«c Doinino ofTei:

renila. 'ralibua

hnstiiM

drlccttibitur. el plncabitur

populum
Christi.

intelligi. in vinu

vero ostendi sanKuincin

Dominu8,ol peccatadimitiet indulgentia [inKentiaj.
{Ue coHi., diit.
in
'£,

Krgo quando in culico vinuin el aqua miscetur, Chrialus pupuluHque adunulur et credentium pleba ei iii quoiii crndidil, copulatur ut
:
.
.

e. Nihil in

lai-nHcUi.) Nihil eniia
tpst,

saciiliciiB

majuB
u
,,
.

quani corput

el

BunguiH Chri«li, ncc

l

iiingitur.Uu» cupuiatio et conjunctio uqus et vino jwuft V *^,. „ ,, miacelur in caliCH Doiiuiii.ut commixlio illa non gic '
postfit

tUu bac puliur citt.aed
_ pura cooBcienUa Domino
a .

^ D

onineB
«
tticut

prajcellil,

quas

.11»:

sepurun

;

nuui

m

j onerenda

esl, et

.

.

.^ l-. pura niente ..ooBuinroanda eat.Kt

viiiuui tunluiii.quiH utlerul,

putiur oBt casteris, ita potius exculi

et vene*

eanguis Chriati incipit
sit sola,

ettso

sine oobis

;

si

vero aquu
liiri
(li'l)ol.

plobs 0880 incipit sine Christo.

Nun

potcst
CaI'.
I

culix Douiini e»8e a({ua Holu.uut

vinum

Boluiii.nibi

utrumquo
CiP. 13.

sibi iniBceatur.

led
iii.

il

:

'

.

-

n

De todem. Ex
c.

ne apottulorum, cap.
Offerre
in

4.

concilio t^arthayinenii cap. 23.

nun

lioet

aliquid ad altare prwter

novas

{Ue cons., dtit. 2,
sacruiiicntis

Ut in lacramentis.)

Ut

spicas, et uvaa, et
ct th\ riiittinata

curporis ct sunguini^

Domiiii

nihil
dicit,

oloum ad ad incenaum,

iuniinaria, el fabaa,

tenipore quu sacrt

amplius offerutur, quuiiiquud ipau DuminuB
(05)

cflebratur ublatio.

Idem habetur supra,

cap. 11.

165
Cap.

DECRETI PARS
n.

II.

-

DE CORP. ET SANG. DOM., ETC.

- Deeodem.

166
concilio

Exdecrelo Melchiadis papse,

A

Cap. 22.

_ De eadem

re.

Ex

Aurelianensi,

offerre super altare. juxta const.tutionem apostolorum, eorumque successorum ad domum sacerdo um deferantur, et a 6acerdot.bus benedicanlur.et s.mpl.c. benedictione

H^

specjes quas noo hce

benedicta.

tum

et

demum a populis sumantur. Fab«. tanuv.. sp.ca nov^. oleum. et odoramenta ad
''"^°' --tituerunt,
lerantur.

super allare

ZXe o^lrur'"
cap. 3.
Si quis

Hlud etiam annectendum videtur, ut oblata qu^ in altari offeruntur.de Sabbato in Sabbatum semper innoventur; quia panes propositionis. qui s^p mensam Domini ponebantur a Sabbato in SabbalL semper mutabantur, ne diu servati mucidi fiant et ut quidam s.viunt [sentiuntj, igni concrementu

Quod

^*!:.!^-_-..^.'ilf ^^^«^'•1/^"^ P^^^er qu^ Dominus statuil, offerendum. Ex canone Apostolorum
'

si aliquis diabolo inst.gLnte boc facere prj: sumpserit, anathema sit. Gap. 23. Ut pr^sente el pr^cipiente presbytero, lUaconus populum communicet. Ex concilio Car-

Ihaginensi iv, cap. 38.

episcopus aut presbyter preeter ordina-

tionem Domini alia quaedam in sacrificio offerat sup^r altare, id est mel aut lac, aut pro vino siceram. aut coniecta quaedam. aut volatilia ant am'
malia, aliqua.

Ut diaconus praesente presbytero eucharistiam corporis Christi, populo, si necessitas cogit, jussus eroget jr*r. 9/, n jj,

[Distinct. 93, c. Diaconi.)

.

aut legumina, contra constitulio

nem

faciens, deponatur.

Cap. i9. Ut presbyteii vas mundum habeant, ubi corpus Dominicum diligentia recondaiur. Ex concilio Turonico, cap. 4.

tione corporis et sanquinis Domini. Ex epistola Clementis papx (Epist. II ad Jacob., fratrem Domini). In perceptione corporis et sanguinis

Dominici

Omnis presbyter habea^-xidem. aut vas tanto
sacramento dignum, ubi corpus Domini cum diligentia recondatur. ad viaticura recedentibus de saeculo. Quae lantum sacra oblatio intincta debet esse in sanguine Christi. ut veraciter presbyter posdicere infirmo:Corpus, et «anguis Domini nostri Jesu Christi proficiat tibi in remissionem w^^.i.
sit
^vL/iyo.pecca

magna discretio adhibenda est.Cavendum est enim ne, si nimium in longum differatur, ad perniciem animae pertineat, dicente Domino Nisi manduca:

carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis (Joan. vi). Si vero indiscrete accipiatur, timendura est illud quod ait Apostolus Qui manducat et bibit corpus et sanguinem Domini indigne,jtidiciiim sibi manducat et
veritis
:

bibit
*

torum,

bibat (ibid.) ut videlicet abstinens aliquantis ^'ebus ab operibus carnis.et purificans semperjd est a corpus anipresbytero illa suraatur, et alia qucs eadera die C mamque suam, praeparet se ad percipiendura tanconsecrata est in loco ejus subrogetur, t"™ sacramentum, exeraplo David, qui nisi ne forte confes diulius observata, mucida, quod sus fuisset se abstinuisse ab opere absil flat conjugali ab heri. Gap. 20 et nudius tertius.nequaquam Utpresbyter semper Eucharistiam proppanes propositionum' tertnfirmos habeatparatam. Ex concilio a sacerdote accepisset (/ Beg. xxi). Worma'^«^«'^«
:

aeternam. Semperque sit super altare obserata, propter mures et nefarios homines. et de seplimo in septimum mutetur

et vitara

Juxta ejusdera vero Apostoli vocem -"• v/jutiuciia vcru rtpusiuil VOCCm P^ohet seipsum homo, et sic de pane illo edat et de
(/ \

Cor. -

x\). -•/•

!

tienst, cap. 5.

{De cons.,

dist. 2, c.

Presbyter.) Presbyter

semper

Eucharistiara habeat paratara.ut quando quis infirraatus fuerit, aut parvulus infirraus fuerit, statim cum comraunicet, ne sine communione moriatur.
Cap.
21. Tanta in altari holocausta offerenda quantapopulo sufficere possint, et quod remanserit cum timore.et tremore, magna ditigenlia

Cap. 25. De quolidiana perceptione corporis et sangutnis Domini. Ex dictis Augustini (lib De ^ eccles. dogm., c. 53).
\ •

rum sumendum. Ex epistola
II
{J>e
,

clerico.

dist. 2, c. Quotidie.) Quotidie euchacoramunionera accipere nec laudo, nec vitupero,omnibus tamen diebus Dominicis communicandura hortor. (Lib. iv Sententiarum dist. 12, § h.) Si tamen mens in affectu peccandi est.gravari

[De cons.,

nstiffi

,

ad Jacob., fratrem Domini

Clemenlis t- tvapx k y (epist

ma.

;

cons., dist. 2, c. Tribus'gradibus Tanta in ) holocausta offerantur,quanta popu o suffice e debeant. Quod remanserit. in o.r.J.L remanserit, crastinum non reser vetur, sed cum tiraore, et tremore,
altari

T

gis dico eucharistiae perceptione, quara purificari' '"^^^^^-^"^/'^ quis peccato mordeatur.peccandi

Z

LtII!

D '."^"^"^ *T'°

''

satisfac.at lacrym.s et orationibus, et confi-

TT-

T

''''•'* voluntatera,coramuni-

clericorura dili-

^gentia consuraatur. Qui autem I^omini.quae in sacrario relicta
,stalira

residua corporis sunt suraunt, non

dens de Domini misericordia accedat ad eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico, quera mortalia peccala non gravant.
Cap. 26.
re. epist. i 18 ead., dist.2).

ad communes cibos sumendos conveniant, ;ne putent sanctae portioni commiscere cibum, qui
per aqualiculos digestus in secessum ;ergo raane Dominica portio editur,
eraittitiir

- Deeadem

Ex

dictis

ejusdem (Auo.

Ad Januarium.

Dixerit quispiam

Si

ristiara,alius affirraet quotidie. Faciat

usque ad sextam jejunent ministri qui eam sumpserunt et si tert.a vel quarta hora acciperint,jejunent usque ad
/esperam. Sic secreta sanctificatione ceterna custolienda sunt sacramenta.

non quotidieaccipiendam euchaunusquisque

quod secundura fidem suam pie credit esse faciendum. Neque enim litigaverunt inter se, aut quis-

quam se alteri praeposuit Zachaeus et ille centurio, cum alter eoru.ra gaudens in domo sua susceperit Dominum [Luc. xix) alter dixerit Domine, non
; :

167

D.
ut intre" sub tectum

IVONTS CARNOTENSIS EPISCOPI
{Matlh. viii).

168

i

sum dignus

meum

A

Ambo Salvatorem

honorificantes,

quamvis non uno

cundia mutua consulendum me existimasti, frater charissime.quid mihi videatur de hislrione illo,qui

,

modo; ambo peccatis miseri; ambo misericordiam quod consecuti. Valet etiam ad hanc similitudinem
primo populo unicuique manna secundum propriam voluntatem in ore sapiebat;sic in ore cujusque Christiani sacramentum illud quomodo sumain

apud vos constitutus,

in

ejusdem adhuc

artis

suae

dedecore perseverat et magister et doctor noa erudiendorum,sed perdendorum puerorum.id quod male didicit, cseteris quoque insinuat; an talis debeat communicare nobiscum. Puto ego nec majestali divinae, nec evangelicae disciplinae congruere, ut pudor et honor EoclesijB tam turpi et infami

tur aestimandum.

Cap. 27.
in

De laicis, ut si non amplius, sallem ter communicenl. Ex epistola Fabiani papx, anno

cap. 3.

non frequentitis.) Et si anno ter homines comnon frequentius saltem in municent (nisi forte quis majoribus quibuslibet criminibus impediatun.in Pascha vldelicet,et Pennuiaii Domini tecoste, et Natali i^uiii.ii..
{De const., dist. 2,
Etsi

c

contagione fo?detur. Quandiu unusguisque anle sacram comCap. 32. munionem ab ttxure abslinere debeal. Ex concilio

Eiiberilano.

[De cons.,

dist. 2, c.

Omnis homo.) Omnis homo
a propria uxore absti-

ante sacram
"^'"^

communionem

debet tres, aul quatuor, aut septem dies.

Cap.

2^

- De eucharistia,
.
.

.

semper accipere aliorum sanclorum fatrum. (In serm. Ccenx Domini; lib. iv De sacram., cap. 6), Sanctus Cyprianus dixit : Eucharistia quotidie ad cibum salutis accipitur. Sam/ui Ambrosius
dixit.Si quotiescunque ellunditur sanguis Chrieti, in remissionem peccatorum eirundilur.debeo sem-

...... «^^',.'.7? ' f^f!?".? dtctis Lyp deheant. Ex dictis Lypnani et

,.

,

„.,,.

,,^„^, „^^^„„/

B

Ut inter Calholicos nonconnumeretur qui C\p. 33. non com.'• P^^scha, Pentecosle et Natali Do^nini ,„„,„,„,,;,<, t^x conciUo .igathensi, cap. 18.

{De cons.,

ditt.

2,

c.

Sa^culares.) Saeculares qui

Natali Domini,Pa8cha el Pentecoste non
caveriat, Catholici
licos

communi-

noo^edantur, nec

inler Calho-

habdantur.

^^

Cap. 34.

nicts fiat.

per accipere, qui seraper pecco, debeo aemper accipere medicinam. Sunctus Hilariut dixit : Si non

Ut oblatio attaris stngulit dtebus Di>mitx decrettt Fabtani papse, cap. b.

Decreviuius ut ia oaiDibus Uominicis diebuR, oblatio altari ab omnibus viris vel muiieribus tiKt,
quaiii vini, ut per has immolationes a peccatorum Huoruin fascibus liberentur.

tanta aunt peccata, ut excommunicelur quis, non debet a medicina corporis Domini separari. Undo

tam pania
Cap. 35.

timendum

cat ne diu abstractua a Christi corpore

alienus remaneat a salute.

Nam

manifestum

De eodem.

l

x

decretxs ejusdem, cap. 10.

est vi-

vere,qui corpus attingunt Christi, ipso Domino diNisi manducaverilis carnem Fitii hominis, et cenle
:

biberitis ejus

sanguinem,non habebitis vitam
fecoare
quievit,

tn vobis.

Oblationem quoque et panem in ecclesia faoere jugiter admoneatur populus Christianus, quia in C ipsa ublutione sibi et euis iuagnum reinedium est

Qui enim
desinat.

jam

communicare non

animarum,
Cap. 30.

et ipsa vera pare, unaniinila* .et

con«

cordia demonstratur.

Quod in tiguHs diebus Dominicis in IJua' Cap. 29. drayesima jxdeles communicandi sint. Ex decretis
Silverii

De dtaconibus quod p" nionem dare non debcnl. Ex
cap. IH.
e.

l

KO,

papx, cap.

3.

(Oui. U3,

Pervenil [ad sanctum.)
1

Perrenit ad

Singulis diebus Dominicis in Quadragesima.pra;ter
in

sanctummagnumqueconciliir
locis et fiviluliliUB
cra;

inquibuidinD

hoB qui excominunicati sunt.el prster illua qui publica pumitentia sunt.sacramenla corporis el
:

diaconi pi-

.•

graliam »•-

sanguinia Christi sumenda sunt

et in

Cuna Do-

didit.ut ab hi» (|ui polestatem
illi

mini, in vigilia i'aschx, et in die He6urreotionis

cotnmunioDis porriganl,quod nulla regula lr»« nuu babent offerendi, qui ulTeruut Christi corpus accipiant. Nec non
innotuil.quod quidam diaruui ante epieco-

Domini, et in Pentecosto et in Natali L>omini, penilus ab omnibua oommuoicandum est.
;

el illud

17 i'J C(rn Domtnt curh.tn^tin' perceptio Cap. 'M. non negliyatur. Ex decretis Soltrts pap.e, cap. o.
i

stcram oblationeni oontiDgant. Ilaec i^'ilar ouinia reseoentur, et in sut diacunl mensura perpos

maneanl,

'

(luidem ml-. .

{De const.,

disi. 2, c.

In Caena.) In

Cisna Domini

D

^\^xr\ sin'.,....

.

.-.^

-

;

'i»

babcanlur.

a quibusdam pcrcepliu eucbaristiee negligitur.Ouo) quoniam in eudem die ub oinuibuB iidelihus.eiceptis his (juibus pro gravibus
eat,

Per ordinem ego puit preabyteros grattam socra communiunis accipiant.aut episcopo aut prrsbytero
ois

rriminibus inhibitum

purrigfntc.Sfd m-r
liceat,qi..j.
-

'

r

•»

*byl«fro«

peroipienda

sit,

ecclesiu^tirnH unut dtMnunstral:

rum diucuno
et ordiueiii

-i:.

,

or rt'Kulain

cum

corporis

etiam pamitentes eadem die ad percipienda el sanguinis Dominici sacramcnta, reeon-

prubalur rxistere. 8i quis aulem eliam

pust has dellnitiunes ubedire ouluerit, • miDislerio

oilientur.

cetsare debebit.

Cap.3I.

De histrionihus,si rointnuntonem cum

cae-

Cap.
IjI
c.
:

'Sl.

tertt fidetthus acci/iere debeant.

Fx
i

epi^tota

tancti

Oe eulogiii a popuh pr4$hft0nt 4a»dn Ex decretii l'it papx, cap. 4.
ot
;

Cypriuni ad Eucratium ({0
{Oe const., dttt. 2,
c.

Itb.

Fpiitotarum).

Cyprlanut.) ('.y|.rlunu9 Kuililectione

de oblatiuDibus, qua ufTrrunlur a -• ^ »'ioni supersunt, vel de
'

;

;viw» .•(!••

oratio cunfr «tri «alutem. Pni

tua

vi'if-

rii

'•s

ad eoclekiuin, vel c«i

>its,|tr««b7«

169

DECRETI PARS

II.

DE CORP. ET SANG, DOM., ETC.

170

ter convenienter partes incises habeat in vase nitido, ut post

A

Cap. 42. -- Ut

solis

ministris altaris supcr altare
19.
al-

raissarum solemnia qui communicare
parati,

non fuerunl

etin diebus festis

omni Dominico die, inde accipiant,et iila unde eulogias
eulogias
est,

communicare liceat. Ex concilio Laodicensi, cap. Soiis autem ministris sacro ordini deditis ad
tare accedere et

communicare

liceat.

presbyter daturus
potens, ceterne

antea his verbis benedicat.

Cap. 43.

Oratio simplex etilogix. Bomme sancte, Pater

omniDeus, benedicere digneris huncpa-

rem a presbytern consccratam inaltariporrigat.Ex
decretis Silvcstri papx, cap. 7. Nullus acoIythorum,vel subdiaconorum rem consecratam a presbytero jam aliis porrigat,quiaaliud

— Ut nidlus infra presbyterum ordinatus,

nem, tua sancta et spirituali benedictione, ut sit omnibus salus mentis et corporis, atque contra omnes morbos et universas inimicorum insidias tufamen. Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum panem vitae,qui de coelo descendit,et dat vitam et salutem mundo, et tecum vivit et regnat
per omnia ssecula saeculorum. Amen.
Gap. 38.

est minister, aliud assistens, nisi

quod

ei

tanlum supportet sacerdos imposuerit ore suo benedictum.

Cap. 44. Ul presbyler illileratus missam lebret. Ex decretis Fabiani papx, cap. 10.

non cesacer-

Sacrificium non est accipiendum de

manu

— De pane qui

of[erendus esi. Aniceti papse, cap. 3.
offertis,

Ex

decretis

dotis, qui orationes,vel Jectiones, et reliquasobservationes in missa secundum ritum implere non

po-

B
aut a vobisut panis,

test.

PanesquosDeosacrificicium
n;etipsis, aut a vestris pueris

coram vobis,nitide ac
:

Cap. 45. De illis qui post aliquam degustationem, sacnficium acceperint. Bx decretis Eutychiani pa-

studiose fiant, et diligenter observentur
et

aqua sine quibus missae nequeunt celebrari, mundissime atq^studiose tractentur, et nihil in eis vile, nihil non probalum inveniatur, juxta illud quod ait Scriptura Sit timor Doet
:

vinum,

px, cap. 2. Qui acceperintsacrificium post cibum, aut post parvissimam aliquam refectionem, nisi pro viatico pueri tres dies,majores septimanam, clerici viginti
dies poeniteant.

mini vobiscum,
Pural. xix).
Gap. 39.

et

cum

Gap.

diligentia cuncta facite {U

4i). Pro unius oblatione alterius non spernendam. Ex decretis Eugenii papx, cap. 17.

corpus Dominicum ad deferendum infirmis, mulieribus tradunt, Ex concilio Remensi, cap. 2.
qiii

— De presbyteris
c.

Presbyter pro unius oblatione alterius non spernat.

Gap. 47.

— Ut dissidentium fratrum oblationes non
Ex concilio

{Decons., dist. 2,

Pervenit.) Pervenit ad noti-

tiam nostram, quod quidam presbyteri in tantum parvipendunt divina mysteria, ut laico aut feminee r recipiantur Gap. 4S. sacrura corpus Domini tradantad deferendum infirQuod refutanda sunl dona eorum qui pauperes opprimunt. Ex eodem concilio, cap. 93. mis; et quibus prohibetur ne sacrarium ingredian{Dis. 90, c. Eorumqui.) ^ovMm qui tur, uoc ad altare appropinquent, i/lis sancta sanpauperes op-

Carthaginensi iv, cap. 93. Oblationes.) Oblationes dissidentium fratrum neque in sacrario, neque in gazophylacio
{Dis. 90, c.

recipiantur.

clorum committuntur. Quod quam

sit

horribile

quamque

detestabile

omnium

religiosorum ani-

primunt dona a sacerdotibus refutanda sunt. Cap. 49. De presbyteris immolantibus. Ex conci-

madvertit prudentia. Igitur interdicit per omnia synodus, ne talis temeraria praesumptio ulterius fiat, sed omnimodis presbyter per semetipsum in-

lio

Ancyrano, cap.

1.

{Dis. 50, c. Presbyteros qui.)

Presbyteros
si

immohoc non

lantes et iterum luctamen

adeuntes,

firmum communicet. Quod
dus sui periculo subjacebit.
Cap. 40.

si

aliter fecerit, gra-

per illusionem aliquam,sed ex veritate fecerunt,nec ante parentes et affectantes atque suadentes ut a;sti-

defunctis eucharistia non detur. concilio Carthaginensi iii, cap. 6.

Ut

Ex

Itera placuit, ut
ristia

corporibus defunctorum eucha:

marentquidem tormentis aptari, sed his tantum visu et habitu subjici,hos placuit quidem honorem retinere propriae sedis offerre autem, aut alloqui
;

non detur. Scriptura est enim Accipite et comedite (Ma«/t xxvi). Cadavera autem nec accipere possunt nec edere. Et nec jam mortuos homines baptizari faciat presbyterorum ignavia.
Cap. 41. Ut oblationes in majoribus festis xquanimiter fiant. Ex consilio Maiisconensi ii, cap. 4.
In synodo Matisconensi decretum est ut, inomnibus diebus Dorainicis aliisque festivitatibus, ab

populura, aut oranino sacerdotolibus fungi

officiis

non
j) G.i!p.

licere.

50^ De diaconibus

immolaniibus.

Ex eodem

concilio, cap. 2.
{Dis. 50, c.

Prxsbyteros qui.) Diaconi similiter qui
cessent sacro ministerio, sive a pane sive a
;

-

'"^"^o^a^erunt,
^^''^

honorem quidem habeant
Quod
si

^^

^""'^^

calice

offerendo.

quidam episcoporum
mansuetribuere

omnibus

oblatio qui ad
in

missam convenerint

utrius-

conscii suntlaboris eorura et hurailitatis et tudinis, et voluerint eis aliquid amplius
vel

que sexus ofleratur

ecclesia; singulis singulas

adimere, penes ipsos

oblationes efferenlibus, finila raissa a presbytero oblationes accipiantur. Omnis autem quihancdiffinitionem per inobedientiam
serit,

Cap, 51.

nunquam semen
{Dist.6,
c.

Interrogatio Augustini Anglorum episcopi de presbyteris, quibus dormientibus solet noneffluere.
; lib.

erit polestas.

evacuare praesump-

Iestam,entum

epist.

xii,

anathemate percellatur.

cap. 11.)

8i post illusionem quae

per somniura solet con-

Patrol. CLXI.

6

171 lingerc
vcl

i).

IVUNIS CAUNOTENSIS EIMSCU1>I

1

7

:>.

cor.us Do.rui

quil.l.ct a.cipercval.at.
?

A

pcrpclraln.n r.on c^t.Cum vero delectari caro coc
p.ril.Luiic pcccalura incipit nasci. Si

celcurare vel si saccrdos sit, sucra inybteria
Q.^p

autem eliam

52.

Rexyomio Gregorii papx de ea-lcm

re.

dcscendil.lunc i.ecad conscnsum c.v didibcralionn catumcognosciturporllci. Insuggestione irgo peccaliinitium [seracn]. in delectalionc fit nutrimcntum, in conscrisu [.erfcctio. El sa?pe contingit ut
in cogilatione, hoc quod malignui .-^i.irllus scminat lamcn animus caro iu delcctationrm Irahat, noc cum caro dt-lectari eidem delcctationiconscntiat, el sinpanimonequ^-aLJpsotamcnanimuscarnis volup-

Hunc quidem, lcstamcnlum vcteria legis, sicut superiori capilulo jam di.\imus, poliutum dicit, ot
iolum aqua cliam usuue ad vesporam, inlrare ccclesiaiJi non cou-cdit. Quo lamcn sliter populus
iiisi
1

»pirilua)ijj iatcUigous,
pirt,

qucm

praefali

sub eodem intclieclu accisumus quia quasi per somnium
:

il!udilur,qui tcuL.ilus inmiundiLia vanisiuiaginibus cogilalionc inquinalur.Scd lavandus est aqua, ut
in

tatibus rjluclans iu deleclationo carnali ali^iuomocontradicat nco liu liguLurinviLus, ut ci cx ratiunc

culpas cogitaliunis lacrymis

abluot,

et nisi prius
ail

consenLiat

;

tenlationca rc<-cs5crint,rcum -c qu.si usque

ves-

ligutum se
Yiih'0 ixliam

tamca dcleclulione ligatus sit, sed vchemontcr iDgemiscal. Unde el illo
et

peruiu co-nofical. Se<) esl in eadem iilubioae uecessaria valdc discretio.qua sublililer pcneari Uct>eat,
e.v c.x

crricrliicxorcilus pr.Tcipuus milos };emobal ditcns:

qua

rc accidat incnti

dormientis.Nam aliiiuundo ^

crapuia, aliquando ex naUira^ superfluilale, vel inlirmitalc. aliquando e.x cogilatione continj^it. Kt

Ifgem in viembns meis repugnuuitm Itnie duccniem inltije }>CC' iji meniii tneie, et captivum caU,quxest in wemhris meis (liom. vii). 6i autpm captivuserat,minime pu-.-nHbat quapropter elcap:

quidem cuin

e.x

natura; superfluitatcvel infirmilale

timenda non est, qnia hancanirnui ncscien» pcrlulisac magis dolcndus cst
pvenorit.omnino haec illusio

[reputivus erat et captivus nt.u orat,«-t pugnabat gnabat'. Igitur Jegi mentiB cjus. les qua» in rnem-

quain rccisse.Cum vero ultra
la:

modum

uppelilus gu-

sumendis alimenlis rapitur, atque idcirco humoruTo receptacuiagravantur.habetexiudc animus aliqucm rcalum.uon lanun usqucac) prfdiibiliumm
in

brisMt repugnabat. 8i •tem pugnabat, caplivut non emt.ltaqueest hon.o (ut ita dixerim) et capti.
VU9
el liber
;

liber, f\ juslilia

quam

diligil

;

c;ipti.

vua, exdeleclatlone

quam

porlat invilua.

percipicndicorporisChriati, vel missaruia solcuiuia celebrandi. Kl cuiu forlasae aut reslus die» exigit
exhilHiri uiystcriuui, itro bj qui-d 8a';«rdos aliusiu

viltunis ne in c Dc Cap. 53. audcaut. Exccnctlio ycocu^nrieusi, caij. iderrc episcopo i'rtiibyteri rufi^ iu ©(u;lt'.sia civilali^,
pretbijterii
:

pr*Bcnte
iMiMunl,

vel pro»byteri»
ntM-

loCJ

codem

dcesl, ipse

si

'
i

'S

ci»mpulit,iuu-

pMnem

urbis ip-iua, uirtrre o«n uancliiicaluiu dare calic

talis veslibus canLct. Naiu

_-.iL alii

qui implere

ministcrium vuleant, illusio per crapulam facta a
perccptione sacri myslerii probibcri oon tlebet, »ed

ct a>l l>orrigerc. Si vero ubu-uli'* hi lucriut, j,m opgijoueu» v..^cnlur, »uli <larc dcbcbunl
^,

(Iai-.

^^ 54.
'


ii. ..,.,<,«Ik eadtnH

r^ re,

kr dtcreiit SoUiru Lt iUrrfUg SoUnt

/>u/;«,

ab

imm

ilaLiooesacr: iiiy-terii

i'

t

arbitror,
iiuluri.ij

huuiiliter dcli'-l.»i taiuiu tlura.

;•

cup iJi. inrogiDnale» nun »uol,iu occlesilf
pis, vcl

tudo

iiun coucusscril.

Ni«m «uut tiuibu»

ila

pltMUUJj,f,.,

prcbbylcri» civilali«, of»
In oratione

qun

illueio

nawitur utooruu»

uitiuiuitfliaiu

inaomno

fcrre

nou potcruul, ncc puucm darc
(juod
»i

aa(

corporis

pi)silu.«i,

tiiriubui iinaf^inibu'* limauNnitio-

nibusl nonfurtielur Uui iQ re u»l«nditur mfu» reu nou tuo, vcl BU>» judici'* libera, cum te fiai durnaicuti corptTonihil taeuiiail vtdiMa, tatn«Q in
ti-

ubscntcjj eunt civilutia •«"di puao«rdtjle», cl fucrinl unilali iu oralioiicui,
o»lic4;ui bib'Me.

Huol dare.
CAi^.Si».

giliiBCorporiatoetuiiiit in ingluvifin c<*eiili*Be.Si vero
i;xturpi cogilatiuii; vi^ildiilib liiitur illa»iodurniientia,

Oe illo ifui per ebiielatem eucuaritliam evomuenl h:.c htinlcul.ati llcdA- frettylcri.
const. disl. i,

{l)e

c

St ycr cbrtet.) Sl

patct

unimo

Huuti reatua. Yidf^l
illu

enim a qua

ra-

tatem, vpI vor icitateni,
'-ni
-,

qul» per i-brl»cuchari»lium evuunueHl,
>i
'

dice inquiaatio

procemx^nt qui (|uod cogilavit
i.idla,

qiiadrapinladi»'» pirnileal,
n,.,',','-h
'
. <

lalcus

;

clrnti

vel

acicn^.hoc perlulil no*ciPo»; propt«T II .jic iib-liiiiMi tionciii.'' leru my>lfrin
I

cl p!

r
/ui
<

-'"'

"'*'

..

i

l.ad.

i-[)iMiq)i,

i.

.:

-'a.

>*>

liitt., c.

Sed iMnsan.duiH eU.j 8ed penaaaduiii

eat, «p-

U

inu«<riiit, 9<';iirm tlieH pirniteant

sarogitutio
vel (\u()A
t!

utrum

iii

iiugKealinne.an delectatione,
'

C.vp. Srt.

l*e

hrH-, »i

fi«i

-^11

Ri-cMerit. Tri-

nis itillaverit. Kjc de>.retu

de c^iee ntert f" '-«»»-», «ap.

m
J.

buaenimii:.!
pe
fit

.

i:

.

j:.

,:•

ocaluin. vnlclicet

^De ivns.

dist. 2, c.

St

per

tam.)

Ki

vi

BiigKf^etiun^.dr-lectNLiuiK^iCunaMnAu.HuggeMtit) quip-

pnr iliabi.lum,

It^l.ict.itio

pcr carfiein.ooiieen11

pert^-gliyeoliaiudccuHoDlXjmiolalUiuid atillaTeHl "' " in terram, linguu lumlM tur, el tabuU
i '

'

8U8 IKT
Bpiriliiii

bpiiittim,(|iii:i'iiiM

culpam

••iirp*'n#

nun

lucrit

'

•'
'

'''"•

'•«•

''

euf^j^ebsil,

Kva veluti.tru

n:ni, Alniii velut

tblur. .a.,
tlatur. ol

raalt.rreoj-

conieneit. Kl iMwmsearia est loagna di»cr«-

kuccrdoa tjuadraginla dlr^ ptrmtcal.
^ . .

tio,

ut,inler HUgKi^9li<>n«'(n,dclectKtionflniatque ouo-

jupcrullai
.

aensiiin, judex ^ui

unrnin

pi
».

'

'.
:

I^im

mlm

i'l

trtn

I


;

' •

^*
;

a u uiculc.ai ^^ nulli poccuti drbclalioaequulur pcccutuiu uinuiuo
oitlignusspirilua pcccutuiii

aliu.l

lurn.teat
lerlluni, oovoio diet |>*rnlleat
tl

uaquo ad

ua^it

17:

DECRETI PARS
;

II.

DE CORP. ET SANG. DOM.. ETC.

174

ad quartum, viginti dies poeniteai et linteatnina qucc totigcril stilla, tribus vicibus minister abkuit, calice suppjsito, et aqua ablutionio sumatur, et

A

Cap.

Cr>.

- De muliere qua,
Ex
si

si voluerif.

veperit, ut communicet concilio Cartliaginensi.

Mulier enixa,
piat.

voluerit,

communionem

perci-

juxta altare recondatur.
Gap. 57. De illo qui vomuerit sacrificium, et canibus consumilur. Ex Pa^niienC. Tkeodori.

a

Gap. 63.

(De cons.
pceniteal

disl. 2, c.

Qui non

bene.) Qui evoraucri'.

Qui passionem Domiiii in precatione sacerdotum mischerint. Ex pontiftcum decretis. Alexander passionem Domini miscuit in preca-

sacrificium,et a canibus consumitur,
;

annum unum

tione sacerdotura,
ret pcr

sin autem, quadraginta dies poeniteat.Si diequando communicaverit sacrilicium evomuerit, si ante mediam noctem, tres superpositiones faciat, si post mediam noctem, duas si post maiu
;

quando missae celebrantur.Siriciusconstituit, ut nullus presbyter raissas celebraomnera hebdomadam,
nisi

consecratum
constituit,

epi-

scopi loci designati susciperet declaratum,

quod
ut

nominatur fermentum. Leo primus

tulinum, unara.
Cap. 58.

intra actionera sacrificii diceretur :Sanctura sacrificium, ct cst.

De eodem.

Ex

Pcenitentiali

liomano.

Cap. 6i.

— De custodibus
in secunda ad
dist.

quadraginta dies p*niteat.Si inignem projecit.centum psalmos cantet. Si vero canes lambuerint talem vomitum,centum dies qui evomuit, poeniteat.
Cap. 59.

Si vero sacrificium evomuerit,

sacramenlorum. Clemens
Istola.

Jacobum ep
Tribus.)

B

Tribus gradibus coramissasunt sacraraenta divinorum secretorum
2,
c.

{De cons.,

id est presbytero, diacono, et

ministro,

qui

cum

—De

eucharistia inveterata. Arelalensi, cap. 5.

Ex, iii concilio

limore

tremoreclericorum reliquias corporis Domini debent cuslodire fragmcntorum.
el

Omne
igne

sacrificiura

sordWa vetustate perditum,
est, el

Cap. 65.
(17

— Sindonem

sacram non

esse

vendendam.

comburendum
60
el

cinisjuxta altare sepeq. 4, c.

Item in eadem epist
Si forte.) Si forte

liundus.
C.AP.

quispiam presbyter

— De

illis

qui

non hene eustodiunl corpus

sanguinem Domini. Ex eodem, cap. 6. Qui non bene custodierit sacrificium,et mus vei aliquod aliud animal comederit illud, quadraginla
dies poiniteat. Qui

sindonemvelvelum subtracta vendiderit,JudaeiScariotis similis 6sstimabitur. Cap. 66. Quid faciendum sit de vestibus alturisin-

sive diaconus sacrarii

veleratis. Ibidem.

{De cons.,

dist.

1, c.

autem perdiderit

Altarts palla.) Altaris palia,
si

illud in eccle-

cathedra, candelabrum, et velum
tate

sia.aut pars ejus ceciderit etiaventa non fuerit,triginta dies poeniteat.Perfundens aliquid super altare

fuerint vetus-

consumpta, incendio dentur.

de calice,quando offertur,sex dies pccniteat,aut si C abundantius,septem dies pccniteat.Qui autem perfundit dum solemnitas missae celebratur, quadraginta dies poeniteat. Si vero celebrata missa,presbyter neglexerit acciperesacrificiura,similiter

Gap. 67,

Quod Deo perfecte sacriftcantes, testes secum habere debent dum sacrificant : episcopus vero pluresquam alii. Anacletus papa tertius a Petro in primo derretalisuo. Deo perfecte sacrifieantes,quando Domino sacri-

qua-

draginta dies pffiniteat. Et qui accipit sacrificium pollutus nocturno tempore, septem dies poeniteat.
obliviscens orationem [oblationem] offerre,donec offeratur linteamen, quando recitantur
si

ficant,non soli hoc agere debent, sed tester secum adhibeant,ut Domino perfecte in locis Deosacratis, sacrificare probentur. Ait namque auctoritas legis
divinse

Diaconus

quem

Vide ne o/feras holocausta tua in omni loco vidots, sed in loco quem elegerit Dominus
:

mentalione] indiget.In solemnioribus vero diebus, dicbua suam negligentiam solval.Si cum aut quatuor, aut quinque, aut tres diaconos, qui amissione n saporia decoloratur sacrificium.viginti dies ejus oculi dicuntur,et subdiaconos, atque reliquos expleanturjejunio, conglutinatum vero septem dies ministros secum habeat, qui sacris induti vestiqui mentis a fronte et a tergo, et presbyteri e regione merserit,pocniteat,
:

nomina pausantium, similiter pceniteat. Qui negligentiam erga sacrificium fecerit.ut in eo vermis consumptus sit, etad nihilum devenerit, tres quadragesimascumpaneetaquapoeniteat.Si integrum inventum fuerit,in eo vermis comburatur: et cinis sub altare recondatur et qui neglexerit,quaternis

Deus tuus {Deut, xii). De cons., dist.2,c. Episcopus Deo sacrificans.jEpiscopus Deo sacrificans teste6(ul praefixum est)secum habeat,et pluresquam
alius sacerdos. Sicut

enim majoris honoris gradu
incremento
[incre-

fruitur, sic majoris testiraonii

Cap. 6i.

— De eadem

re.

Ex

Poinitentiali

Romano.

Sicecideritsacrificiumdemanibueofferenlisterra tenus ut non conculcetur, omne quodcunque in-

dextra Irevaque contrito corde,et humiliato spiritu, ac prono stent vuitu,custodientes eum a malis ho-

ventum

fuerit in loco in

et oinis, ut

quo ceciderit comburatur, supra abscondatur,et cui accideritme'
inventum scopis mundetur.et 9tramen,ut supra,
supra recondatur,
et

minibuSjCt consensum ejus prcebeant sacrificio.Peracta autem consecratione omnes communicent,qui
noluerint ecclesiasticis carere liminibus.
Cap. 68.
calice.

3ium annum
fueritjlocus

pceniteat:si verosacrificium

— Quod aqua cum vino misceri
Ex
epistola
1

debeat

in

decretali Alexandri primi.

igni detur,etcini3, ut

sacer-

do8 viginli dies pcenlteat.

debel,ut a Patribus accepimus, et ipsa ratio docet, in calice Doraiai, aut vinum soIura,aut aqua
sola offerri,sed

Non

utrumque permistum, quia utrum"

175

D. IV0N13
latere ejus
•„

CARNOTENSIS EPISCOPI

176

\

que ex

m

cno passione nrnfliixisse leei- a Cap. 72. sua na==innp ProUuxisse legi A cra vasa

tur. Ilem. {De cons., dist. 2, c.

me/ m

sacrificiis

Nihil enim

in sacrificiis

majus esse potest quam

sanguis Christi.Nec ulia oblatio hac popura contiorest, sed hsec omnes praecellit. Quse suEcientia Domino oQerenda est, et pura mente

corpus

et

Sacratas Deo leminas, vel monachas, sa ^^^,^,.^ co«h«tf6V£ debere contimjcre. undecimits u Pclro, in secunda deSolerus papa creiali sua epist. (23 dist., c. Sacratas. Et infra, p. 3, c. 2ti5.) Saaltaris ^^^^^ vel pullas ^^^^^.^ non

L
\\

menda, atque ab omnibus veneranda,

et sicut

po-

monachas, sacra vasa vel sacratas pallas penes eos contingere, el incensum circa altaria deferre, perlatum est ad apostolicam
cralas

Deo femiuas,

vel

venerari debet. tior est csteris.ita potius excoli et sale con(De const., dist. 3, c. Aquam sale.) .Vquam ut ea cuncti aspersi spersampopulis bcnedicimus:
sanctificenlur,ac purificenlur.quod et cerdotibus faciendum esse mandamus.Nam
vitulae

sedem. Quae omnia reprehensione et vituperatione plena esse, nulli recte sapientium dubium cst. Quapropter hiijus sancta; sedis auctoritale ha-c omnia vobis resecare fundilus, quanto citius poteritis,

omnibus
si

sa-

cinis

censemus.
Singulis annis in CLPna Domini chrisma Cap. 7^!. conficiendum esse. Fabianus papa xvm a Pelro in i.tiu.ii»i/ o«i. decreto. secundo suo «i-.i-.w.

aspeisus populum mundabat multo magis aqua sale aspersa, atque divinisqueprecibus sacrata.populum oaiii.i.ii.vu.. «. divmisque preciDus stti;raia,ijuijuiuuj sanctificat atque mundat. Et si sale asperso per Eliseum pro...-:i:i-„ ,.„,,^ annain oat ill llpii iv\ sterilitas aquae sanata est (// lieg. iv)
sanctificabat [llehr. ix)
:

g

(De consecr.,

dist.

3, c.

Litteris

veslris.)

Liltcris

phetam

.

.

' :

tfaatric i n f Ap <>.-p t pr» vestris inter caetera

quaalo magis divinis precibus sacratus sterilitatem sanctiaufert bumanarum rerum, et coinquinatos multiplicat.et inficat atquepurgat.et cajtera bona
sidias diaboli avertit et a

insprhim invcnimus. Quosdain insertura invenimus, quosdam regionis veatr» episcopos a vestro noetroquo ordino discrepare, et non per singulos annoa in ca-naDo-

phaQtasiuatis versuliis

homiaes defendit
Cap. 69.

?

chrisma conficere./n/ra. Errant vero qui tiilia excogitant.el luente vesana potiue quam recta sointientes, hec audent. Item. Sicut ipsius dioi solemniini

— Sacerdotet suis precibus
Ex

delcre atque consumere.
cretali.

peccata po/iuli secunda ejusiem de-

nitas per singulos annoa ceiobranda cst, ila ipsiu»
sancli chrismatis confectio per

singulos annoscst

sacerdoles.) Ipsi sacerdotes pri po{{, q.\,c. Ipsi pulo inlerpeilant, et peccata populi comedunt Ose. iv),quia suia precibus ea delenl.atque consumunt: qui quanlo digniores fuerint, taiito facilius in ne-

agenda, el de unno in annum renovanda, ct fideiibu8 trudenda quia novum sacramcntum esl pcr
:

singulos annos in

jam

dicta

ilie

innovandum,

«t

vetus in sanctis ecclosiid crcmanduin.llu a sanclia apostoliB ct Bucceasuribus eorum uccepiuui»,\ liis-

ces8itatibu8 pro quibus clamani, cxaudiunlur.

que tonenda mandamus.

Q^p_ 70.

— Sacra

vasa non u6

altii

quam

a conse-

Stslus a ^ cratis Domino hoyninihus esse Iractanta. OmPelro papa vi in primo decrelorum iuorum
:

p

Cap. 74.

Vesltmenia eccleiiaitica quibus Doo.ino sm ttur larra debere etse el honeila. Stephantti deciino decreto luo {Ep. 1, P'ij u xxit a l'etro, in
c. 3).

nibus in Christo dilectit fratribus.
{De const., disl. 1, c. In bis el reliquis episcopis, cuHprisqui'

sancta hac apost.)

A no-

[De cons., dist.
rlesiastica

1, c.

yestimenta.)

Veslimento ec-

dotibus stulutuin cst,

Uomini sacerul sacra va»a non ab aliis
contrectentur

quain a sacralis Dominoque dicatis

hominibus.

liidigntiiu luiiin vaMt! est, ut eacra Do-

quibus Doiiiino ministrutur, ct sacrala debenl esBO etboDesta quibua in aliis usibusnon dcbel rrui,quam ecclei»ia8lici8 et Dco digniiot' ' 'il fcrri, Qua- nec ab aliis debent conl
:

i

mini vasa, qu.iicumiue sint, Ijuiuani» usibu? fvreiviant, el ub aliis nuani a Uomino famulanlibuH prolalibu» preBumque dicatis tractenturviris.ne plionibuB iralus Dominus plagam irnponal populo
8110.

iiasar pr Hacratia huminiljUB, neullioqi tranhgrcdientei», ol lalia sit {Dan. v). Buper ba«c

presumentcB veniat divina,
ad imuin. Cap.
7.').

et corruero coa facial

yu4K/

Nattvitate yulUs aliis temporihtu.ntst Cap. 71. Domini, missam nocle crlchrandam. ieleiphorui Petro in decrctali iua cptilola. septimus a Pelro i« decrclali lu.i tpiitola. {De ronsecr.. dtst. 1, c yocte sancta.) Nocto vero

m

ibyterts Itceat

non lolum epiicopit led eliam yrc' tnfinnoi oleo sancto inungcrf. /n»n

nocenlius prtmut

prtma sua

decrilali

eptit.,

cap.i. cap. 7.

"

sancla Nalivilalis Domini Balvaloris niisBas cele brent, et hym.ium an^elicum in cis solemniter decantent
est
:

(|uoiiiarn et

eadcrn iioclc ab angcloenunii).

liatus fst pastoribua [Luc.

Et tnfra. Et lubtto
militiit ctelcttii tau-

cum angelo multitudo facta danlium Deum el dicenttum
:

luperfUum.) Illud •upcrnuum d videmufl adjectum.ut de pre«byteri» liccre non dubi « hbyteriM dictum cst, quiu ire non possunt. bMis impediii ad omneo languidoi Cajterum si epi»copus aul polest aul dignuui ducil
[Dtst. 'J\

c

lllud

.

Glorta

tn

altiiiimii

ali.|utMn • se

N

'

'

ol
.«'

benedicerc et ttoj;fr«

pax hominibui 6 in.f votuntatn {tbid.). Keliquis vero tempDribus missnrum crlfbrationos
Deo,et tn lcrra

chriamate sinu

unte h.jrurn diei lcrliam niiniino «unt celcbrttnda', quia ineadoiii hora cl Dominus crucilixua enl [Luc. apo»lolofl lcgilurdcsxv),el Spirilus Bnnclusnuper cendiBSO (icl.
u).

rhrismaonnncere Nam iiun puti>ttt,quia gonua esl sacramcnli. Naiii quibui .{antur, quouoilu unum g*" r«|H|ii.t
'

pol6»t,cuJus ett iptum pa-nilentibus istud infundi

nut pu.

t....

,

1.

cdi ?

(LAi'.lt\.—

Mtuam

Huntjuam niii pr0

177

DECRETI PARS

II.

DE CORP. ET SANG. DOM., ETC

178

tate in locis non sacratis cantandam. Felix IV papa omnibus episcopis (ep. 1)

A

magister in bono esse debuisti, nec simplicitat^ tuae ulterius, nec senectuti parcamus.
Cap. 79.

non alii). Satius est missara non cantare aut non audire, quam in his locis ubi fieri non oportet,nisi (ut saepe dictum est)
[De cons.,
dist.
1,
c.

Sicut

— Quod diaconi non
{llem
lih.

debeant servire moduRegist.,

lationi vocis.
epist. 44).

iv

cap. 88, sive

pro

contingat necessitate,quando necessitas iegem non habet. Unde scriptum est Vide ne cffe:

summa

[Dist. 92, c. In sancta). In

hac sancta

Romana

Ec-

clesia cui divina dispensatio prseesse

me voluit, du-

ras holocausla tua in
loco

quem

elegerit

omni loco quem Dominus Deus tuus

videris, sed in

{Deut. xu).

dura consueludoest valde reprehensibilis exorta,ut quidam ad sacrura altaris ministerium cantatores
eligantur,etin diaconatus ordine constituti, modulationi vocisinserviant, quos ad praedicationis offi-

Cap. 77.

— De

manam

ordine prxfationum secundum RoEcclesiam. Pelagius Ifpapa, epist. 4.

Pelagi-js II,Romanae Ecclcsiaj et apostolicee sedis

episcopus,universis Galliarum atque
episcopis.
in Dei

Germaniarum

Cum nomine in Romana Ecclesia synodumepiscoporum sive caelerorum consacerdotum Dei fidelium congregatara habuisseraus, et de g
ecclesiasticis statutis, ut sunt ab apostolis el a sanctis

cium.eteleemosynarumstudiumvacarecongruebat. ^"^^ ^''^ plerumque ut ad sacrum ministerium,dum voxblanda quaeritur,quaeri congruavita negligatur,
cantor minister Domini [Deura],raoribus stimu^^^> ^^^ populum vocibus delectat.Qua de re prae^^

^°"^^ decreto constituo ut in sede hac sacri altaris

Patribustradita,diligenliustractaremus:superlitterae veslrae.et

ministricantare non debeant,soIumque Evangelicae
lectionis officium inter raissarum solemnia exsoi-

venere
tivae,

ut

magis essent auctorita-

etiam vivae voces processerunt rogantes, ut ordinem prasfationura quera sancta Romana Ecclesia hactenus haberet, nostris litteris vobis manda-

vant.Psalraos vero ac reliquas lectiones censeo per subdiaconos, vel, si necessitas exigit, per minores

ordines exhiberi.

Si

quis autera oontra boc decre-

remus.Tunc de vestra voIuntate,etstudio tam bono multum gavisi sumus,sacrum ordinera Romanum, sacraque constituta nostrorum antecessorumsolerc. Invenimus has invenimus has novem praefationes in sacro catalogo tanturamodo receptas [recipiendas], quas longa retro vetustas in RomanaEc-

tum meum

venire tentaverit,

anathema

sit.

Cap. 80. Quod potior usus Ecclesise sit tenendus. Gregorius Augustino {Anglorum episc, cap. 3).
{Dist. 12, c. Novit^.Novit fraternitas

ler relegentes

{De cons.,

dist. 1,

tua Romanae

sed titulo Gelasii),

consuetudinem, in qua se meminit esse nutritam.Sed mihi placet, ut sive in Romana, sive
Ecclesiae in Gallicana, seu in qualibet Ecclesia aliquid invenisti,quod plus oranipotenti Deo possit placere, sollicite eligas,et in

clesia hactenus servavit

;

id esl

unam

in albis Pa-

schalibus, aliam de Ascensione Domini.tertiara de Pentecoste, quartam de natali Domini,quintam de apparitione Domini, sextam de apostolis, septi-

^

fide

Anglorum Ecclesia quae adhuc ia nova est,institutione praecipua, quae de raultis

mam

de sancta Trinitate,octavam de sancta cruce, nonam de jejunio in quadragesima tantura dicen-

Non enim pro rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis quae pia, quae reliEcclesiis colligere poteris infundas.
locis res, sed pro

dam. Has praefationes tenet

mana

et custodit sancta RoEcclesia, has tenendas vobis mandamus.

giosa,quae recta sunt elige,et haec quasi in fascicu-

Cap. 78. Epistola Gregorii ad Januarium episcopum de messe cujusdam exarata {Lib. vii Registri,
indiclione 2, epist. 1).
{Dist. 86,
c.

lum coUecta apud Anglorum mentes dinem depone.
Gap. 81.
papa.

in consuetu-

— De namero missarum. Alexander

^
in die
est,

Tanta).

Tanta autem nequitia ad

Sufficit sacerdoti

missam unam
Non modica
felix est

aures meas de tua senectute pervenit, ut

eam

nisi

brare, quia Ghristus

semel passus
qui

una celeet totum

\

adhuchuraanituspensaremus,fixajammaIedictione feriremus.Dictum quippe mihi est, quod Dominico die, priusquam missarura solemnia celebrares, ad

mundum
sam

redemit.

res est

facere, et valde

lebrare potest.

Quidam tamen pro

exarandam messem
post e.\arationem
brasti. Post

unam misunam digne cedefunctis unam

latoris praesentium perrexisti,et

ejus,

missarum solemnia

cele-

^ cunque

solemnia etiam terminos possessionis illius eradicare minime tirauisti. Quod factum quaj poena debuit insequi, omnes qui audiunt sciunt.
sententia in te fuerat jaculanda, sed quia siraplicitatem tuam cum senepa:;nae

si necesse sit.Nam quipro pecuniis, aut adulationibus saecularium, una die praesuraunt plures facere missas,

faciunt, et alterara de die,

non existirao evadere condemnationem.
Gap. 82.
conjugatis.

Item infra. Et

quidem

abjiciendis a populo presbyteris Responsio Nicolai I papge ad consulta Buigarorum ad fidem cotiversorum, cap. 70.
{Dist. 28, c.

De non

ctutenovimus,interim tacemus. Eos vero, quorum duobus mensibus excoramunicalos esse decernimus, ita ut si quid eis intra duorum mensium spatium humanitus evenerit, benedictione viatici non priventur.Deincepsautem ab eorum^ consiliis cautus existe, te quoque sollicite custodi, ne si eis in malo discipulus fueris.quibus
consilio haec egisti,in

nitis
tis

Consulendum). Consulendum decerutrum presbyterum habentem uxorem debeaipsi sint valde re-

sustentare,et honorare, an a vobis projicere. In

quo respondemus quoniam,Iicet
prohensibiles, vos

tamen Deum convenit imitari, qui solem suun: (ut Evangelium testatur) oriri facit
super bonos
et

malos,

et pluit

super justos et injtistos

179
(Uatth.
betis,
v).

D.
Dpjicerc vero

IVONIS CARN0TEN9I9 BPI3C0PI

180

eum

a V3bis ideo non de-

A

quoniam nec Judara Dominus, cum essot mendax discipulua, de numero apostolorum dejecit. Verum de presbyteris, vobis qui laici esti3,nec judicandum esl, nec de vita illorum (juidquam investigandum, sed episcoporum judicio quidquid id sit reserrandum esl.

exprimatur, quod aelerna morte dignissimum crimen sit, aperlissime declaratur.divino oraculo per

Augusliiium prolestante ac dicente:Firmi3simetcne
et

nullatcnus dubites

omnem

haereticum et schis-

muticum quamvis mullus eieemosynas faciat, vel eliam pro Ghristo sanguinem fundat, cum diabolo
et angeiisrjusajterni ignis
nisi ante

incendio mancipanduin,
catholiow Ecclesiae fuerit
lib.

Quod polluti sacerdotcs non polluant diCap. 83. sacramenla. Item lilulo II, cap. 5. vina
Sciscitantibus vobis
si

fincm hujus

vilte,

incorporatuset rcdintegratus. {Aug.,

a sacerdolo

qui sivo de-

fama prehensus est in respersus est.debcatiscommunionera susciperenec
adulterio, sivc dc hac sola
ne,

respondemus Non potest aliquis quantumcunque pollutus sit, sacramenta divina pollucre, quac purgatoria cunctaruin contagionum existunt. Nec
:

De fidf ad 1'etnnn, lap. 3l»i. Uiiic est quod Dominus vendentes et ementen do templo ejecit (Matth.xx\). Datban et Abiron ambientes lerra deglulivit {Snm. xvi). Simonemquo tenlanlem Fetrus damnavit [Act. \u\),
eo Simoniacos ecclesiasticis juculifl porpctuo unuthemale condemnavit.Et turpe nimium e»l, ut plcnissimo vigore jam confirmata Ecclesia tara

oranes

iu

potest solisradius percloacas el latrinas traneiens,
aliquid exinde contaminationis attraherc. Proindc

g

qualiscunque sit sacerdos, qu.T sancta sunt coinquinari non possunl.Idcirco ab eo.usqucquo episco-

inimico succumbat.de quo in primordio su») infantiuj lanla virtule Iriumphabat. Si quis uulem
ffruli

objeceril

non consecrulioncs emi.sed

re» ipsa«

qu»

porum judicio reprobalur, communio perciplcnda est, quoniammalibonaminislrandosolantummodo
laedunt
;

ex consccrttlione proveniuot, penitus desipere probdur. Nam cum corporalii Ecclosia.aul episcopui,

et

cerea fax ucccnsa aibi (|uidem detrimen-

tum

lumen in tenebris siibminiunde uliis commodum oxhibet,inde sibidi»8trat,et pendium pnebot. Sumite ergo ab omnl sacerdotc intropide Christi inyateria, quoniam omnia in flde purgantur. Fidcs cs.t eniin qua; vinrit hunc riiundum (/ Joan. v|. Et quia non dantia meritum, eed accipiontis ttt, dicente beato Hicronymo Ad credendiim in omni anima baptisiiiuii est pcrfcctus, et in omni sacerdote corpus est pcrlecliiin.Qui rursu» _
prxslat.aliis vero
:

rebus corporalibus et exicrioribuB in nullo proliciat.sicut nec anima sino corporo corporaliler vivit, quitquia horum allerum
aut abbus, talo aiiquid sino

vendit,«ine (lun nec allorum haberi provenit,

Irum vcndore nun dcrolin(|uit. (Juam lamcn (jl, lionom sucor penitm canon exlerminttt, curn proLuratorom vel (lcfensorom EcclMiiB.vel rtgul.o «ub-

j.^ctum, adeo per pccunias

ordinari prohibeat, ul

Kicdiutorrs (juoquc liujus sceleriu nulbeiiiulis
*

mu-

Bttcrae

HcriptnnLi concordans uit 1'riutquutn au<ltas, ne judicaceris quernquain \Eccli. xU,atque anlo pro:

crono incidat.guid plura Si ttnttlhomalixttli.et excomiuunicttti.et ut vereh»relicl, 8iraoDittci et Neophyli,

numero

iui.l tidelium

Kccloii» •cpttreli. qui*

batiunem

neininem a lua communione uusiendui, quia non Htatiin i)ui acouriaai.-cusatiuniH
illatcB

nnn videttl.qucd hujusmodi sacordotum voi clerlcoruiu niista.ct oralionee Dominum luper populuro
ad Irttcundiara provtcenl, quom plttcari lalibu» credunlTSnriptum oel enim: Omnf quvd non etlex^dt jicfciituin est {Hom. xiv), ot ven ttucnlicii lccu» non
c»t exlrtt
Ki-cleiiiara

tur rouB eet, qui convincilur crimiuoeua.

Cap. 84.


'

De Simnniacis.

Ejt

deeretit
IS.

Paschalis

l'iisiusul pap:i', cap.

Fratoron mortis incurrit orimon.quisquie
et

pot«^Mt

cttlbulicttin.

linde et dicilur
et

:

frutrcin a inurt<;

niinime

(bl)-fidit. .Nus ({uo^iuc

ll.trelicuni

homiuem

poit
iiii.

prunatn

lecttndatn cor-

qui excellonli.-e veelr» i>ummuni crimen audlvimiis, Bummum roalui pirnatii incurrimu» «i tacernus.Do-

reptionem Uevita (Tit.

Quomodo

erno taici epi»i

lcupoi
•1

el

ttbbttlOH. vel rcliquoi clerloot doviliunue,

mino

turnbilitor uttRitanto, quia

profeoto nanKUi*

forum

miBStti ttudimue.cuin quibue

vol «uiiul

nem

funditqui impiotutum iniquorum taoendu dls-

orumutt, excummunictttioaero
,*

ubimutt?
:

ijuue quiurrttr*

aiinulut.

Audtvimus eniin Iquod vuldo rniramur) quod DwuBi «pud \jn yji *mtVB pDlUllllB lilOtl kUUIIlUI «^uwu Bttcri Hj/u<.« vosordines pecunlis distrihunlur
^

dem •HcerdoleM esee.attltom credere.omuino
fsl, *«»»|

cir *-•
P
'

:

:*

Pecunvi :
****"•

"-^m

[d/., dotruhuiitur, forte,

di-tnbuuntur:.

Dum

(|ul-

"

«»'

•'"

,

cunque

talo aliquid attonlaverint, oiniiiuo ha^reticl

njij fiuastdere (/If/.viii)

Ubl

"*" eum dicilur
'

m
tjciitimaitt,

probentur.Spintu sancto per (ircgorium Inlimante, quia ({uitKiuie pcr pocunius ordiuutur, ud huo ul
llat

puloi
j,(,-

quod non pro eo quod
,«a...
.

iecerll, sed fttcere •§
;

iiiDttlur,cmii
..

, «it

hujrellcuM.prumovctur.

((.'r^jr,,

lih.

iv,

in Hegist.,

ex».ii...-

Jcre,

cum

n

.

"'

frt/>.W).Et ul

plionls, fld

botttm

i(l(?m

hujus nnstrn! jiaginul.T nnn prnisiimcuusttm rui^su munktremuM, propnquitur yuisqul» rontrtt SlriionUtimorifl
:
!

quuleiiiourM|ue ctBC Itcerla

et indubitttttt dttnintttio.

Quid vttbit Arittnoa. Httbpllianoa. Fhollnittno«, Im i urbe piosque M
;

cum

cl.Noopliyloium liwrt-fim pro oHI hemontor nuii arHcril,cum eu se nun d

«

'

ro\niimu-

N*.
i-|i

'

'

.

-

,,,

,

M> d|.

rura portionem,(|ui priuicommlBit h<>rpericulosiiro
flagilium[pitteulttre llagitium|.QuibiiHin verbis

iibrep^it.qustl
Clc
COIii
"

pilmam
'

et

mttxlmamrast
'

cum

barcliciiB ox

Hiinuniuctt et

Nuuphylurum hnrosl

mi

1

II' l

;'

i

i.

'

M

i

li

,

J.

«i

in

.

i.i .•.•..

.

181

DECRETI PARS II.— DE CORP. ET SANG. DOM., ETC.
et
si

182

stram excellentiam, mus et obtestamur,
pitis,

omnes
habere

fideles Christi
in Chriplo

roga-

A

partem cu-

lurn generetur infirmis. Postremo si corpore sauciatum fortassis, aut debilem nequaquam sancfa

summopore

instate, ut tuiu saevapestis, qLu-c

innumerosjampopulosusquequaiueseevicndoffiterna morte damnavit, vestra auctoritate et exempio penitusdestruatur.UtuIterius /'quod absit!) inSpiritu sancto peccare, neque hic neque infuturo s*culo remittatur {Matth.
(Cap. 85.
xii).
sit

ccelestis

contingcrc lex divina periniltit, quanto magis doni dispenpatores esse non convenit, quod est

deierius,

mente percussos?

Cap. 89.

— Non esse sumendum corpns
2,
c.

Domini sine

calice. Gelnsins Majorico et

{De cons., dist.

Joanni episcopis. Comperimus.) Comperimus

Quocl hostia inlinda non
da.

porrinen-

autem quod quiJann ineadem regione sumpta tun-

Ex

dccretis Julii papx.

tum

(Fadem habentur stiprci, c. II.) Illud quod pro compleraento communionis quidamintinctam tradunteucharistiam popuIis,non hoc prolatum Evangelio
et

abslineant.

corporis sacri portione, a calice sacri cruoris Oiii procul dnbio, quoniam nescio qua
percipiant, aut ab integris arccantur,

superslitionc docentur obstringi.aut integra sacra-

menla
gio

quia

testimonium repererunt, ubi apostolis corpus

divisio unius ejusrJem mysterii,sine grandi sacrile-

sanguinem suum Dominuscommendavit. Seor3um enim panis, et seorsum calicis commendalio commemoratur. Nam intinctum panem aliis pr;ebuisse Christum non legimus, excepto illo tantum
discipnlo

non potest provenire.

^ap. 90.
"'.^"'^'

— Nulli reprobo sacerdoli ad divini
'^^V^teria
\, c.

sacraaccedenclum esse. Gelasius Helpi-

ilio

episcopo.

quem

intincta buccella Magistri prodito[Joun. xiii),

{\,q.

Sacrosavcla.) Sacrosancta religio quse

rem ostenderet
Cap. 8Q.

non quod hujus sacra-

catholicam
sibi

menti institutionem signaret.

tenet [continet] disciplinam, tantam roverentiam vindicat ut ad eam quilibet nisi

Quibus non sunl dandx reliquix. llcm ex 2 epistola Clementis papge.
c.

pura conscientia non audeat pervenire. Nam quomodo ad divini mysterii consecrationem cceiestis
Spiritus invocatus adveniet,si sacerdos,et qui

(De cons., dist. 2,

Tribus

)

Prfficipimu.?

ne un-

eum

quam exlero Ecclesia?, sivc laieo, de fragmentis oblationum Domini ad mensam ponatur. Unde scistu qui passim sacrarii panes indignis impendis, unde
mundi sunt? Hinc et Davidab Abimelech sacerdote interrogalus, cum panes sibi
nosli, si » inulieribus

adesse deprecatur,crirainosis plenus actionibus re-

probetur?
Cap. 91. Omnia figura crucis Chrisii sanclificari, Steplianus papa Sliliano, Anaslasio, Eusebio, Joanni, Paulo, episcopis, etc.

Numquid non omnia charismata sacerdotalis micomedendum posceret, si mundus esset a munislerii crucis figura perHciuntur?Numquidne bapliliere, cum se mundum a triduo profiteretur panes smatis unda nisi cruce sanctiiicata peccata relaxat? p
ad
propositionis manducavit
Cap. 87.
in die. Leo Dioscoro
(I

Reg. xxi).

Et, ul caetera

praetereamus, sine crucis signaculo

— !Von ptus quem unam

missam faciendam

quis sacerdotii gradus ascendit?
Cap. 92.

Alexandrino episcopo.

Necesse est autem ut quoedam populi pars sua devolione privetur, si unius tantum missae servato
inore sacrificium offerre
diei parto

gendum

m,

Nihil pro communicandis fidelibus exiEx se.xla synodo Constanlinopolitana cap. 23.
esse.
1, c.

non possunt,
ut

nisi

prima

(i, ^.

Nullus episcopus.) Nullus episcopus,

convenerint. Studiose ergo fraternitaten;

aut presbyter, aut diaconus, qui saciam dispensat

tuam

familiariter

admonemus,

quod

uostra! con-

comnumionem.a

percipiente gratiHm

communionis

suetudini, ex forma paternjB traditionis incedit, tua quoquecura non negligat, ut per omnia noltis fide
et actibus
lio

aliquod prelium exigat.Neque enim venditurgratia,

congruamus. Propterquod, remeanle

neque pro pretio gratiam Spiritus sancti damus sed dignis munerc sine defraudatione participamus
;

fi-

nostro Possidonio prosbytero, hanc ad dilectio-

[participare concedimus]. Si quis vero

nem tuam epistolam dedimus perferendam,
stris

connumeraniur

qui noprofessionibusatqueactionibus frequenterinterfuit, et toties ad nos raissus, quid in omnibus
apostolicae sedis auctoritas teneret agnovit.
J3

communionem
Cap.

eorum qui ab eo cui sacram dispcnsat,aliquod pretium,deponain clero exegerit

tur, sicut imitator Simoniacce fraudis.

Cap. 88.

dxmone

Non esse commitlenda mysteria vel passione. Gelasius papa ejus

93. Sacramenta Christi Ecclesise scmper veneranda esse.quamvis a malis ministris admmisfrentur. Augusti^ius de nnico baptismo (contra Donat. lib. iv, cap. k.

vexatis

primus cap. 21.
(Dist. 33, c.

nominis

Aliud est non habere

aliijuid, aliud

Usque adeo.) Usque adeo sane comsacrosancta in hoc opere posilis

bere, vel illicite usurpare.

Non

ideo iiaque

non jure hanon sunt

perimusillicita qusque'prorumperp, utdfflmonibus aliisque passionibus irretitis mvsteria
tractare tribuatur. Quibus si aliquid propriaenecessitatis ocurrcrit,

sacramentaChristi,et Ecclesi8e,quiaeisilliciteuluntur,

non

hacrelici

solum. sed etiam omnes iniqui

quis de sua ac fidelium salute conlidat, ubi ministros ipsos curalionis humanae tanta perspexerit

tamen illi corrigendi aut punicndi,illa vero agnoscenda el veneranda sunt.
et impii;sed

Cap. 94.
Sicut aulem urgeri


;

Ibidem.

calamitate vexa-

videorcum mihi dicitur:Ergo
sic et

ri?Atque ideo necessario removendi sunt, ne quibu8libet(proquibusChristu3mortuus est) scanda-

hajrelicus dimitlit peccala

Pgo urgeo,

cum

dicoiErgo qui coeleslia

rnandala non scrval,avarus,

183

D.

IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI

184

raptor, fenerator, invidus.verbis saeculo non factis renuntians, dimittit peccata.Si per vim sacramenti

A

Dei,sicut ille,ita et

per meritum suum, nec malis ille, nec ille. Illud enim sacramentum et in Christi esse cognoscitur. Item yibidem). hominibus
ille
:

si

Sic in haeresi baptizatus in
tis,

nomine

sanctae Trinita-

non Dttamen templum Dei si ab hsEresi non recesserit, quomodo neque in avaritia in codem nomine Laplizatus fit templum Di?i, si ub avaritia non
recedat, quae est idolorum servitus? Itetn. {Cap. 5, ejusd. lib. diH. 8, c. Fruslra. Vide parte 4, c. 23d.)

quod ex parte servavi, et ex parle custodire et implere non potui, sed spiritualiter iniplevi sacraraentum, quia in consensum, et in consilium illorum non venit anima mca.corporaliter autem ab eis omnino abstinere non potui. Dum venissem ad principem Francorum, cogente Ecclesiarum necessitate,non tules ibi reperi quales volui.sed lamen in sancta communione corporis Chrisli illis noa
ipsorura,

communicavi.
converaari cum .Yu//i esse detrimentum Cap. 96. sedudoribus et pseudopresbyterii corpore, si non cotisenseril voluntutc. Zacharias papa Uonifacio
iiuirtyri.

Frustra quidam qui ratione vincuntur,cunsuetudi.

nem

major vespiritualibus aequendum, ritate, aul non id sit in quodinmelius fuerit sancio Spiritu revflatum. Hoc
nobis objiciunt.quasi consuetudo
sil

(11, q.

'2,

c.

Quod

priedecessor.)

Quod

praadecessedis

sor noster beatae memoria; Gregorius hujus

plane verum
.

est,

quia

si

ralio et verilas

consuetu-

g

«• rf 1 -:i_:i ^-^.-.i C.^r^i.,^ ^ i\w,n„\ Wr\f>^ dini 8uffragatur,nihil oportet firmius rctineri. Forle in populo Dei stat juxta te avarus, raptor, inhians

apostulica; prxsul, dum ad praedicandum verbum i. 1:1 :_: ii' :».i^ :„<-_ :._ Evangelii tuam misisset fraternilatem in CiermaiujB
>
..

partibus et j,'entibu3

illis

paganis.verbo pollicilalio-

rebus alienis,

quem

nosti talem, et fidelis est,

ve,

potius fidelis vocatur,non eum potes de ecclesia pel. iere.Non hubes aliquem adituni, casligando, et cor-

munitam, ita ut ortbodoxos episcopos.presbyteros vel quoscunque reperire
nis illam voluit ante csse

potuisses in verbo cxhortalionis perfectoSjamplius

ripiendo corrigcre.Accessurus esl tecum ad allare» noli timere, unusquisque proprium onus porlabtt
{Calat. vi). Item. (Auq. lib.De unico

confirmares, et eis coramunicares, quod et factum e8t:si quo8 vero seductores episcopos, aut pseudopresbyteros, vel quosque alios a reclo fidei tramito

baplismo conira

Quomodo.inquit, ferrciii queiii meliua ipsum ferres, quam te foras eirerres?Ecce quomodo ferres.altenderes ApoVnusquisque proprium onus poratolum dicentem
Petilianum cap.
novi
17.)

deviantes rcperisses, nulla

tibi

cum

eis eiset

malum? Nonne
:

munio,quod

te eolo

Oeo soiante

[eolatiante]

comusque

iabit, liberaret

le ista

sentcntia.Non enim

cum

illo

ad prapsens Bpirituahter servasse confessug es. Vel ' >v ei oinninu propter principalem, et huii ad eoa aco rem j,'enti8 Francorum.dum
.

communicarcs avaritiam, sed communicarea cuin illo Christi mensam. Et quid tibi obesset ai cum illo

poralitcr abstinere

oom municares
manducat
(licandi

Christi
el

mcnsam?
btbil
:

apostolus dicit

:

'-'

Qui enim munducat
el bibil (I

indigne, judictum stii

Cor. xi)

De verbis aposlol. tenn. 68). potcstatem accepisti.ccclesiaslira repiila ei apud te accueatur.bi veris documenlis lestitiusque convincitur,coerce,rorripe,excommunica, degrada.
{II, q. 3, c.

non tibi. (Au<j. Sane ei judex es.ei jusibi,

non valuiati.cogente necedsitato tamcn ia eorum consilio ot conEcclesiarum aensu cummunionis anima lua non est coinquihata. Itaque propler huc, quod cum cis conversalue es, non cunsentiens iniquitati corum, nullum libi eat delrimentum coram Dco.
Dei, et

Cap. y7.

Saeramentum quod
non hn pro
II

tibi obetse,

nui, ttbro
(I,
«/.

offrrlur ab imptii, offertur. .Kugutticontra eptilolam l'armentani, cap. .^.
iiutbus

Omnis

Cliristtanui.)

Umnis Christianu»,

I, c.

I'er Itaiam.)

Per leaiam Dominue di-

dilectissimi, qui u

«acerdotibu» etcommunicalur,
(/

Batanai trudi dicilur

Cor.

v).

Quomodo

?

Scili(«t

quia extra Kcclesiam eet diaboltie, sicut in Eccleeia Christus ; BC per boc qiiaai diabolo tradi dicitur,
qui ub ecclcsinstica
illos

FacinoroeuB qui Bacrillcat mihi viluluni,quati "111, quael qui punit ein hk, qunei ^anpuinem porcinuni;et qui qui
cit
:

qiii Ciiricm orcldut;'!l

'

«

qui benedical idulo {Ua. Lxvi).
ut uudiro merealur, p«rni(
buiiis qui uccipiunt

1'ost pttuca

:

V{uilibet

communitme removctur.

IJndo
prae-

ubilihet ufferl aacrinoium lalr.corde.vcl ractis.hnc
'
i

quos tunc .\pobtulu3 Situnr eese truditus dicut, excommunicatuB a ee csee demonetrat.

iiifert.nun
iila

illia

ab cie

'

eadem, qui

Cap. 95.


.3,

Non

etse

seductoribut pupuli.

communicaralnm hypocrilit et Uonifacius martyr /.neharix

^ •ecundum prophelamEzechielcnigemuntelimrrtjnl peccata et iniquitates (Ei^h. iv), qu« (lunt in mr'

papx.
AntecoBsor enim prjjdccessoria veslri vcneranda' mcmurias UregoriuB,
(11, q.
c.

did eurutM, (juuiii\i>
.\iUecettor.)

iraliter »fipa,

rent. Ibtdem, cuii.

'

_

a

rum,

ri» ip»il

dum me indignum

urdinavit, et ad

praidicaiidum

oberunt.qui ufTerunt impie.Nam unum atque idein est «acriilciuiii proplor nuiiien Doniini quod invocalur.cl HiMii]

vorbum Dei (jcrmaniciH gcnliliue mi»it,lldei Bacramentu roe conetrinxit ut canoiiiciNetju«tia i->'i-' !h
'>

curde nd
cat
(/

ui

,

tum tfi lumacti.
'

'

llt,

quali

^.

nttmiftu
et

et presliyteris in

verbo fuclo

et

coneensu

i-

tt

bibit tndijne, ludicium ttbi maHducat
xi).

tur ct udjutor liercra:hoc
im|i!»irc etudui; liihdH

uutem cum divinagratia
viuui

Cor.

Nun
'

ail aliis,

aed

sibi. Et iN/ra. \Lap.i'>
' '

uiitom Buccrddt-H hyiKicrituH

eiu.id.

lihn

.'

et ttcduclureB pupuldruin, vel cdirigeioiu ud

nibii» illlfl.ln

-

••

-

,

1

8ulutis,vei declinareiii ct ubalincrcm a cdminuuioi.c

niu Bucraincnla cuiu obaiol indigoe

Iriiclant

185

DECRETI PARS II.— DE CORP. ET SANG. DOM., ETC.
A.

186

prosunt tamen per eos digne sumentibus./lc tn/m. (Cap. 11. ejusd.) Spirilus sanctus in Ecclesiae prseposito vel ministro sic inest,ut
si

est.atque id

cum

ea dilectione de qua ipse (Paulus)

aiibi prsecipit dicens,ut
tis,

inimicum eum non existimeiii).

fictus

non est,ope-

sed corripile ut fralrem [U Tliess.

Infra.

retur per
in

eum

Spiritus sanetus,et ad ejus
et

mercedem

salutem sempiternam,

eorum regenerationem
sive consecrantur,
fictus est,

vel ffidificationem, qui per sive evangelizantur. Si vcrissirae scriptum est

eum

autem
:

quoniam
ut

(Eodem cap.) Quando ita cujusquam crimen notum est omnibus,et omnibus exsecrabile apparet,ut vel nullos prorsus vel non tales habeat defensores,per quos possit schisma contingere, non dormiat severitas disciplinae.

Spiriius sanclus disciplinx

(ugiet flctum (Sap. i); Jeest

quidem

saluti ejus,

Cap.98.
posse.
[lib.

auferat se a cogitationibus quas sunt sine intellectu:

Aliorum immunditiam mundis ohesse non Auguslinus contra Petilianum in dialogo
Dominus.) Dominus declaravit in uno

ministerium tamen ejus non deserit, quo per eum salutem operatur aliorum. (Cap. 13 eiusd.)lnfra.)\,q.
1, c.

II

contra lilleras Petiliani, cap. 30).
l, c.

(1, q.

Quod quidam.) Utrumque sacramentum

est>

coetu

hominum eadem sacramenta sumentium,ali-

et

illud

quadam consecratione utrumque homini dalur, cum baptizatur, illud cum ordinatur:ideoque
utrumque non
licet
iterari.

quorum immunditiam mundis, obesse non posse. Item Petilianus dixit:Aut si quisquam carmina sa-

in catholica

Nam

si

p

cerdotis memorialiterteneat,nunquid indesacerdos

quando ex ipsa parte venientes etiam pra}positi,pro bono pacis,correcto schismatis errore suscepti sunt; et si visum est esse,ut ead^m officia gererent quee gerebant, non sunt rursus ordinandi sed, sicut
:

est,quod ore sacrilego carmen publicat sacerdolis?
Gap. 99.

De eodem. Responsio Augustini.

Ita istud dicis,quasi

modo quaeramus,quis
sit

sit

ve-

mansit integra;quia in praecisione fuerat vitium,quod unilatis pacecorrectum est,non in sacramentis,quae ubicunque sunt
in eis,ita ordinatio

baptismus

verum baptisma. Ut enim quisque sitverus sacerdos, oportel ut non solo sacramento, sed justitia quoque finduatur, sicut
rus sacerdos, et non quid

scriptum est
(Psal. cxxxi).
est,

ipsa vera sunt. Et cura expedire Ecclesiae judicatur,

eorum venientes ad catholicam societatem honores suos ibi non administrent,non eis tamen
utpropositi
ipsa ordinationis sacramenta detrahuntur; sed

Sacerdoles tui induantur justitiam Qui autem solo sacramento sacerdos sicut fuit pontifex Caiphas persecutor unius et
:

verissimi Sacerdotis, quamvis ipse non

sit

verax,

ma-

quod dat tamen verum

est, si

non det suum, sed

nent super eos, ideoque non eis in populo manus imponitur,ne non homini,sed ipsi sacramento fiat
injuria. Infra. (Paulo post in

eodem c.) De his qui ab Ecclesiae catholicae unitate separati sunt, nulla invenerimus quod Ghristi est, et verum est,tetiam si jam quaestio est.quin et habeant et dare possint,et ^ iHe apud quem invenitur, perversus et fallax est, quin perniciose habeant,pernicioseque tradant exnon discernimus vitium quod homo habet.et veritatra vinculum pacis. Et infra. [Post aliquot versus.) tem.quam non suam, sed Dei habet et dicimus Neutri sacramento injuria facienda est.iw/ra.Sicut Sacramentum hoc verum est; sicut ille ait Testinon recte habet qui ab unitate discedit, sed tamen moniumhocverumest; nunquidideodicimus etiam, habet.et ideo redeunti non redditur; sic etiam non Ipse homo verax est, quia dicimus, Sacramentum recte dat,qui ab unitate discredit,sed tamen dat,et hoc verum est ^ Item eodem cap. Vos autem necesse ideo quod ab eo accepit venienti ad unitatem non est, ut semper erretis quandiu propter hominum
:

cujus alienigenae testimonium, quia verum comperit, etiam ipse attestatus est; cur nos apnd quemlibet

Dei. Item paulo post. Si ergo Apostolus, nescio

:

:

iteratur. Infra. Sicut redeunti
foris habebat;sic venienti
foris

non redditur, quod et non repetendum est,quod

Dei sacramenta violatis, aut nos propter Dei sacramenta, quae in vobis violare nolumus, etiam
vitia,

versitatem

acceperat.Unde consequenter intelligitur, perhominum esse corrigendam,sanctitatem

vestri schismatissacrilegium

(Aug.

c.

35 ejusd.

libri.)

assumereputalis.//m. Baptismi ergo puritas, a

immundita conscienliae sive dantis, sive accipientis omnino distincta est. Item (Cap. 47 sceleratiSjSive in eis qui intus sunt,sive in eis qui ejusdem.) Memento sacramentis Dei nihil obesse foris, impollutam atque inviolabilem permanere D mores malorum hominum,quo illa vel omnino non sed in bonis permauent ad praemium,in malis per sint, vel minus sancta sint. Item (Cap. 48 ejusdem.) manent ad judicium./w/ra.(Cojo.l9 ejusdem. )Q\iomoSi non habebat Saul sacramenti sanctitatem, quid do. Catholici non clariflcant Dominum qui sacrain eo David venerabatur?Si autem habebat innocenmenta e.jus tam debita veneratione prosequuntur,ut tiam, quare innocentem perscquebatur? Nam eum
puritate vel
:

autem sacramentorum in nullo perversoesseviolandam. Gonstat enim eam in perversis hominibus et

ea

si

etiam ab indignis traclata fuerint.iliis sua per-

propter sacrosanclam unctionem ethonoravit vivum
et vindicavit

versitale damnatis.illaintemerata sanctitate

permancre demonstrentur. (Aug. contra epistolam Parme-

occisum

:

et

quia vel panniculum ex
et

ejus vcste prffiscidit,percusso corde trepidavit. Ecce

niani

lib. lu, c. 2, 23.) Infra. (Q. 4, c. Cum quisque.)Ciiva quisque fratrum,id est Christianorum in Ecclesiae societate constitutorum, in aliquo tali pec-

Saul non habebat innocentiam

tamen habebat

sanctitatem non

vitae suae

(nam

haec sine innocentia

esse non potest), sed sacramenti Dei, quod et in nialis

cato fuerit deprehensus, ut anathemate dignus habeatur, fiat hoc, ubi periculum .schismatis nullum

horninibus sanctum
c.

est. Item. (Cap.

49 ejusdem

23, q. 5,

Tu

dixisti.)

Tu

dixisti,

laqueo Iraditor

187
periit,

D.

IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI

188

laqueum talibus dereliquit. Hoc ad nos omnino ncn perlinet; neque enim veneramur nomine martyrum eos qui sibi collum ligaverunt. Ilem. {Aug. cap. 52, lib. ii ronlra lilleras Peliliani.) Xos
dicimustulc cuique
crificiis
fieri

A

Quod duobus modis non maculunt mali Cap. 102. cuhalitantem, si non consentiat, et si redarguat. Idem De verb. Dom. scrm. 18. A malis cordc semper disjungimini ad tempua,
caute corpore copulamini. (Puu/o post.) Duobus modia non te maculat malus, si uon consentias et si

sacrificium.qualis acccdit,

ut offerat, et qualis accedit ut sumal, et eos de sa-

talium manducare.qui ad illam tales acceet
illi

dunt quales
et accipiat

sunt. Itaque

si

offerat I)oo

ma!us,

redarguas, hoc eet non communicarc, non consentire. Communicaturquippe, quando lacto ejud con-

inde bonus, tale cnique est,qnali9 qiiisque fuerit, quia et illud scriptutn cst Omtiia munda mundis (Tit. i). Per hanc sententiam veridicam
:

sortium voluntalis, vel approbationis adjungitur. [Po!.taliquot versus). Neque ergo consentientes silis maiis,ut approbetis^neque negligentes, ut non arguati3:neque superbientes, ut insolenler [inaultanler]

ct

catholicam etiam vos optati sacrificio non

estis

vobis.Nam utique erat, sub cujus iniquitapanis illius panis luctus tibus Africa tota lugebat, sed panem luctus omnibus vobis communern esse, omnium vestrum mapollutijsi facta ejus displicebant

argualie.

lum schismatis

facit. Item.

[Cap.

5'»

ejusUem

lib.)

Quomodo intt Itigendum sit, Bjcite de iO'3. medio eorum, immundum ne letigeritis. Ibidem. liecedtte, exUe inde, et immundum ne tetigerilis B (Ua. Lli), sed cum tactu cordie, non corporis. Quid
Cap.

Gratias Deo,quia

tandem confessus cs,po?se

valere

enim
tis?

est tangere

immundum^nisi consentire peccaquod pertinel

invocatum nomen Cbristi ad aliorum saiulem, etiamsi a peccatoribus invocetur. Hinc ergo inlelligite cum Christi nomcn invocalur, non obefcsu aiiorum saluti alieaa peccata.
Cap. 100.
talis.

Quid

eal exire inde, nisi facore

ud correclioncm iilorum, quanlum pro uniuecujuaque gradu atque persona salva pace tieri potest ? Displicuit libi quod quisquam peccaverit.non tetigisti


In

immundum

:

relarguisti, corripuiBti,
[»\

monuict

Quanta

sit

dignitas

ordmis sacerdo'
Testamenti,

sti.adhibuisti etiam

re» exigil;

congruam

Itbro

qu^vstionum

Veteris

cap. 11.

unitatcm non viulel, disciplinum. exiali iude. mavit iata Muysee, clumavit laaiat, clamavit Jeremias, clamavil Kzechicl. Videamua si dimiserinl populum Dei, el bo ud gentea ulias tranatuUrinl.

qu* CU-

H,

7.

1, c.

Dictum

esl.)

Dictum

est a

Duinino
:

in

Numeris «d Moysen

et .\aron (!Sum. vi)

Voa po-

nite nomen meum super fliios l9rael,e^o Dominus Quaiu mulla et quam vehemeuter Jeremias increbenedicam eos,ut graliam traditio per ministerium pavit iii peccatorea et seeleraloa populi. Inter eos ordinati transfundat honunibu8,nec voluntas facerlumen crat, uniim cum illia templum intrabat,eadolis» obesse aut prodeflse possit, sed meritum be"''" p dein lacraiiientacelebrabal.ineuJfm bccleratoruin nedictionem poscentis. Quanta autem dignitas sit ^ aed clamando .^„,i„^„, congregaliune vivebat ordinis sacerdutalis, hinc adverlamus. Diclum esl oxibal indc. Iloc e»l ergo exire inde, boo est imautem de nequii«9imo Caipha inlerreclore Salvatomundum uun tangere.et voluntate non consenllre, ris inter ceetora [Joan. vi] lioc autein a Bemetipso el oro non parcero. non dixit,8ed cum esset princeps «acerdolum anni .S;iiri/«i/i V^KV. lUi — Quid *it dicert verbum contia illius, prophetavit. Por quod ostendilur Spiritum Itein in scrmone De verbit Domint. tanclum. sanctum gratiarum, non pcreonam sequi digni aul (S^;m. II, Jku/» /iH«m.) Ita dicitur verbum c indigni, scd ordinem traditionis ut quamvia aliSpiritum Banclum, cum ex difpcrBione ad coi.^ quig boni mcriti eit, non pojigit tamen bencdicerr. vciutur, qu* ud rfmiUrn.la
,
: : :

gaUniioui

nunquum

nipi fuerit ordinatun, ut ofliclum

ministerll

exhi-

beat. Doi
nis.

autom

pcccuta accepil Spirilum •anclum.
i

Ad quam conlai-l

est

oirerlum Iribuere benediclio

^'alionem eliamei per mulLiu cliTicuu', m<!
' •
,

Cap. lOl.

nieii cut'

^trum reproLum
'

lii'i">'

Quod separatut ab Ecclesia qunmvii
non
pottif. Itein in

aliquiu

non

licl.',

in

ipao 8;
:

lauituhilitcr vivut, vitam halicre eptslola courilu ad DonatiUat.

«nnctoaccepit romiioiuneiii pcccalorum qui «, ^^,,^ .^^ g^^,^^.,^ ,,^^ ^li^„, i„ ,,1, ,en,porc.quc
jp,.;^

Quisquia a catholica Kcrleala fuerlt Beparatu», D quantumlibct lauiiubiliter vivere te a««timct, hoc
Bolo acelcre

cum

pal.-u irit
_

'

r

iil

u

venim conre»aionc.i

-»iuiula
|K'r

quod a

Chri^linnilalfl dinjunctua e«t,

falla'ur.alquo ila reprobo» fuijial, ul elitm

eo-

non habebit vilam, Bod ira I)i>i manet Bupor eum. Quisfinis autem in h;ic Kcclesia bene vixt-rit, nihil
ei

rum
Cap.

miniaterium proboa colligat.
iur>.

<•

n
.

f

ai 00*
/'j.ii"

pricjudicant peccala alipna

:

quia unusijuisque

in

thcifiiuut.

luem «
x
-

ea proprium onus portabit, «icut Apostoloa
/tf/.

ait (Ca•

liiJudas
(1, 7. «,

fuil.

.iugustinut in exfoiiliOHe

vij.

Krgocommuniomnloruin nonm
parlicipalioiiu

'

Chrittut.) Chrialii
"

quum

8acrnmpntorum,Hi
rnalia frctis

;

,,,»

qui Ira'!" '

-'"Mn

tanta pa:
aleut r»teria a

fartorum.

Nnm

ai in

non
in

eia

qui-.iu.!

prlinun
ure auo

«ni confi-ctani tiiinlbua •uia. at

oonsentiat,portat malus

cnusum

Huaiii ct

pcrAoimm

curomendatam,
iltlt

Hiinm, nec prfrjiidicat alt.ri,

qu<!!ii

confeaiionfl
bL..

^
,•,;

\i\r,

'

mati operie aocium non habct criminia.

cumdem

i.

....:

189

DECRETI PARS

11.

DE CORP. ET SANG. DOM., ETC.

190

nominavit, qui ante traditionem Domini nec loculis

A

Dominicis fldera potuitexhibere(Jortn. vi), cum Cfetcris discipulis ad praedicandum regnum ccelorum
misit Uoan. xii ct
xiii), nisi

tes, aliquid sibi
Jio,

Istum locum episcopi et presbyteri non intelligende Pharisaeorum assumunt superciut vel

ut mostraret
fide

donaDei

xios arbitrentur,
tia

damnent innocentes, vel solvere se nocum apud Dominum non sentenvila quneratur.

pcrvenire ad eos, qui
talis sit

cum

accipiunt, etiamsi

sacerdotum, sed rcorum

per

quem

accipiunt, qualis Judas fuit?

P(on minus reum esse eum qui Verbum Cap. 106. Dci negligenter audierit, quam eum qui corpns Christi ad terram sua negligentia cadere permiserit. Item August., lib. quinquaginta Uomiliarum,
liom. 26.
(i, q. 1. c. Inlerrogo).

Cap. 110. Quod sacerdotes sine macula accedere debent ad sacrificium. Item in Sophoniam, cap. 3.
(1, q. 1, c.

Saccrdotes.) Sacerdotcs quiEucharitiaB

serviuiit, et

sanguinem Domini populis ejus

divi-

Interrogo vos, fratres etsovultis

dunt, impie agunt in legem Chrisli, putantes Eucharistiam imprecantis facere verba, non vitam :
et

rores dicite mihi quid vobis plus esse videtur cor-

pus Christi, an verbum Christi

?

Si

verum
quanta

et

neccessariam esse tantum solemnem orationem, non sacerdotum merita, de quibus dicitur [Lev.
:

respondere, hoc dicere debetis, quod non sitminus

xxi)

Et sacerdos

in

verbum
Christi

Dei,

quam corpus
observamus,

Christi. Et ideo

non accedet

offerre oblationes

quacunque fuerit macula, Domino.

sollicitudine

quando nobis corpus ministratur, ut nihil ex ipso de manibus
:

g

Cap. 111. De Pascha et Quadragesima, quomodo celebranda sint.Beatus Augusiinus in libro Respon-

nostris in terram cadat

tanta sollicitudine obser-

vemus, ne verbum Dei, quod nobis erogatur, dum aliud aut cogitamus aut loquimur, de corde nostro depereat, quia non minus reus erit, qui ver-

bum

Dei negligenter audierit,

quam

ille

qui cor-

sionum ad Januarium. (Epistol. num. 116, cop. 15.) In Scripturis quidem veteribus ad agendum Pascha non est prseceptum tempus nisi ex mense novorum luna decima quarta usque ad vigesimam primam. Ex Evangelio tamen quia manifestum est quo etiam die Dominus crucifixus sit, et in sepultura fuerit, et resurrexit, adjuncta est etiam ipsorura dierum observatio perPa-

pus Christi sua negligentia in terram cadere permiserit.

Gap. 107.

— Non posse
tem justum

rite offreri, nisi per sacerdoet

sanctum. Idem.

Neque enim id potest rite offerri, nisi per sacerdotem justum et sanclum, neo nisi ab eis accipiatur quod offertur pro
(1, q. 1, c.

Neque

potest rite).

trum concilia, et orbi universo Christiano persuasum, eo modo Pascha celebrari oportere. Quadragesima jejuniorum habet auctoritatem et in veteribus libris ex jejunio Moysi et Eliae [Reg. xix Exod.
;

quibus ofTertur, atque
sis

x), et

id sine vitio sit, ut

pro vitio(]

ex Evangelio, quia totidem diebus

Dominus

Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Cap. 108. Quod Deus edit et a se projicit festivitatcb hiBreticorum. Hieronymus in Amos prophepossit offerri.

mundandis

jejunavit,

a lege et

demonstrans Evangelium non dissentire prophetis [Matth. iv). In persona quippe
in

Moysi

lex,

persona

Eiiae

prophetae accipiuntur.

Inter quos in

monte gloriosus apparuit Dominus,

tam.
q. i, c. Odi.) Odi et projeci non capiam odorem coetuum vestrorum. Quod si obiuleritis mihi holocauslomata el munera vestra non accipiam, et vota pinguium vestrorum non recipiam. Odit autem Deus, et non solum odit, sed projicit festivitates eorum, qui non

(In

c.

v.

Amos. 2i,
et

feslivitates

vestras,

illo dicit Apostolus:Testimonium habens a lege et prophetis. In qua ergo parte anni congruentius observatio Quadragesimae constitueretur nisi confinis atque contigua Dominicae passioni? quia in ea significatur haec vita laboriosa, cui opus est hac continentia, ut ab ipsius

ut evidentius emineret, quod de

mundi

amicitia jejunelur,

quae

utique fallaciter

celebrant festivitates Dei, sed suas. Ec post pauca.
Odit Deus sacrificia haerelicorum, et a se projicit,

blandiri, et illecebrarum

succos

circumspargere,

atque jacere non cessat.
Cap. 112. Quod homo jejunus sumere debel corpus Domini. Item Aug., epist. 118, adJanuarium.
1, c. Liquido, et P. Lomb. lib. iv, Liquido apparet quando primo acceP^^"^"* discipuli corpus et sanguinera Dominl, non eos accepissc jejunos. Nunquid tamen propterea

etquotiescunque sub nomineOei fuerint congregati,
detestatur fetorem eorum, et claudit nares suas.

Odisse autem.etnon odorari,et projicere, humana loquitur similitudine, ut nos affectum Dei nostris

(De cons. dist.

dist. 8, § c.)

sermonibus agnoscamus. Et

si

holocausta obtule-

^

rent utvideantur jejunare, dare cieemosynas,pudicitiam polliceri, quae holocausta sunt vera, non ea suscepit Dominus. Non sacrificiorum magnitudi-

nem, sed offerentium merita causaque dijudicat. Unde et vidua quae in corbonam duo minuta miserat, omnibus a Salvatore praefertur (Luc. xxii), quia Dominus non ea quis offeruntur, sed voluntalatem respicit offerentium.
Cap. 109. Quod apud Dcum non sententia sacerdotum, sed vifa reorum quxritur. Item iuper Mat-

calumniandum est universae Ecclesiaj, quod a jejunis semper accipitur ? Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti sacramenti prius in os Christiani Dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi. Nam ideo per universum orbem mos iste servatur. Neque enim quia post cibos dedit Dominus.
propterea pransi aut ccenati fratres ad illud sacra-

mentum accipiendum
sis suis ista

convenire debent, aut sicut

faciebant quos Apostolus arguit,

e^mendat, menquo vehe\\ us altitudinem,

thxum, cap. Quxcunque

16.

miscere.

Namque

SaJ ator

ligaveritis super

terram, el caetera.

mentius commendaret mvsterii

191

D.

IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI

19;
:

ultimum hoc

voluit infigere cordibus, et memoriae A. ctae gratiam

sumunt quasi non

sit toties illi

vero

discipulorum, a quibus ad passionera digressurus erat.Etideo non prascipil quo deinceps ordine sumeretur, ut aposlolis per quos Ecclcsias dispositurus erat servaret hunc locum. Nam si hoc ille monuisset, ut

et singulari sacrificio

participandum, quoties cor-

poris et sanguinis Domini nostri Jesu Christi
latio

immo:

facta

constiterit.

Nam

ecce ait Apostolus

Nonne qui edunt
(i

hostias participes sunt altaris?
est

post

cibos

alios

semper acciperetur,
[mutasset].

credo quod

eum morem nemo variasset
:

Cum
(/

vero ait Apostolus de hoc sacramento loquens

Curinlh. xi)

Propter quod,/";'«/res, fiun convcmlis
,

ad

manducandum invicem
ut non
:

exspectate

:

si

quis esurit,
:

domi manduret,
statim subtexuit

ad judicium conveniatis

Cuetera autcm,

cum

venero, ordi-

nabo. Unde
epistola

intelligi

datur, quia muitura erat, ut in

totum

illis

agendis ordinem insinuaret,
diversilate

quem

univcrsa per orbem servat Ecclesia, ab ipso

ordi nalum csse,
vari alur

quod nulia horarum
varietale mutaturj.

non edunt, rei sunt Dominici sacramenti. Quicunque ergo sacerJotum deinccps divino altario sacrificium oblaturus accesserit, et se a communione suspenderit,ab ipsa qua se indecenter privarit gratia comniunionis,Hnno unorcpulsum se noverit.Nam quale lUud erit sacrificium,cujus nec ipse sacrificans particeps esse congnoscitur? Ergo inodis omnibus tenendum, ut quotiescunque sacrificans corpus et san''uinem Domini nostri Jesu Chrisli in altari „ immolal, toties perceptionis corporis et sanguinis
Cor. X.)

Certum

quod

hi qui sacrificantes

[mOrum

Cbristi pi participcm se pr&>beut.
C.AP,

Quod omnibus pro quihus fiunt non proCap. 11.'1 sunt oblutiones, et obsecrationes, sed his tantum quibus dum vivunt, comparantur ut prosinl. llem ex lihro pro dejuncti^ sccundo.
De cura pro mort. agend., cap. IH.) Non acstimemus ad raortuos pro quibus curam gerimu3 pervcnire, nisi quod pro eis sive ultaris, sive
(Auguit.,
lib.

115.

Sihit pro

balsumo
i.

exigendum

esse,

cap.
1'lacuit ut

parum balsami quod benedictum pro
siii-

buptismi sacramcnlu pcr ecclesias datur quia a
exipalur, ne
forte

gulis tremisses pro ipsoexigi solent, nihil ulterius

quod pro salute animarum por
Spiritus

invocalitinem

sancti

consecralur, sicut
voluit

orationum.sive eleemcsynurum sacrificiis solemnitcr supplicainus
:

bimon Magus dunum Dei pecunia
(.ict.

emere

quamvis non pro quibus

tiunt

om-

Wii),

ita

noa venundantes damnabiliter vo-

nibus prosint, sed his tuntum pro quibus dum vi« vunt, comparatur, ut proaint. Sed quia non discer-

nundemur.
Cai'.

HG.

— Timeitdum

esse,

ne sicut in ilchpr<
se dicil pirnitentcm

nimus qui
farere,
iit

sint oportct ea pro rcgoneratis

omnibus

vitia ^acfrdutuin,Ht>icluarium Uct datiluulur.l

nulluB eoruiii pra-tcrmittatur, ad qus hrc

in Kpistoln
i;i

od homintm qui
fuit,

j.TCti/o

couversantcm.
sed habuil
filios

benefiriu possinl et debeant pcrvenire. Mclius enim

Ileli

Baccrdos sanctua

qui,

seinper crunt ista his quibus noc obsunt, ncc pru8unt,quaiii eisdecruntquibus proaunt
:

dilligontius

tamnn
pro

fiicil

hoc quiaque pro necessariis iuis, quod
similitcr a 8ui8. Corpori

illo fiat

autem humano
8alulitf,8ed

quidquid impenditur non est prxsidium

huf

Becundum afTeclum quo nemo unquaiii carnem tiuain odio habuit. Undo uportet, ut quam potcat pro carne proxiini curam gerat.cura
anitia ofllciuiii,
ille

utin liebrcorum voluminibua tegimus (/ Hei/. iv), fornicabanturcum iiiulieribusin tabernaculo Dei.cl in himilitudineni tui impudcnter fibi Dci minrium viudicabuiit. UmJe et lucus lubcrnuculi subveraus est, et propter vitia Hucerdolum, Dei BancluariumdoHtilutum eat, quuriquainet ipae llcli
'

i,

dum

cttt

niiiiium lenih in lilios.ullVndit Deuiii

:

tr:
ii
t

tuiiique hubcat potestateui te cpiitcupi

tui jii^i

indo recc!>Berit qui gercbat

:

et si h&*c

faciunt qui

carnis resurrcctionfmein non credunt, quanto

ma-

8Uo liberare, ut tiiiicndum 8il ne prupter le de corrucns, pereat insanabilis. Ota levites arram DuBuliu
iniiii,

gisdfbciit raccre qui cr»dunl? ul rtirpcn mortim,

8ed tamcn resurrecluro,

quum

purlftre

'

i|

'

',

quasi

riicnifiii
vi).

ct

in ipternitate

oianBiiro

impensum hujusmodi nmcium Bit etiam quodammodo cjusdcm lidci leatimunium. Quod vero qui8que apuil memorias
iiiiirtyrnm nepclilur, hoc lan.

Bu.-^lenturc vuiuil.fl pti

,// /lj'y.

Oi"''

de

tc

futuruin putai, qui •lauteiii arcaiii

Duuiini
le

pra*cipitaro cunalus Qk/
I)

Quaolo epi«copU8 qui
*
'

tum
.

ordinuvil pruLul)ili8 ehl.tuh'

'

'

'

'-

niihi vidctur
.

prodeaFe defuncto, ut cominen'^

dans euin

eliuin

marlyrum
augealur.

patrocir.io,a(rectu8 pro

-

dud, quud
,

i

.. iioiiii:u'in Ittlcm i. „ ;„.,..
,
i

,

i

illo 8upplii-atiuni8

CiP. 114.
qiiolics

vilia,

nustra scire oovis«imi, ac liborurum, ao conju^uiu viciniBcanentibu» ignorare. Novcrat teuninis
Italiu, uiiiv>
>•

Toties

commuuicandum
T).

esse prethytero,
t.x cunctlio

ttllare r.hriati

mnA(/m
diit.

i;i

unu dte cdchruicrtl.
Ilelutum

Tolctano
{[)e cons.,

bunt, ncc tu

'.-i

..

^.lidub uras.ul

pru

>

xii, ettp.

ci-lure»,8ic n-Btuabas, sic
2,
c.

eit.)

Helolum
tot

cst

tem
I

hiic
'

atque

illuc

udanteic le, etlascivitnrapiebal voluptM, ut
•!

nubid quosduiii ex sucunlutibuH nun

vicilius

•linamque filioiuin,
.Ari-n.

«Ip

c\

cunuiiunioniHHancta-grutiaiii(iuiii«'re,quul8ucrilicia
\'-

una

die videntur ollVrre, »ed

iii

1111.1

diu

»i

plnriina
mi*

Cap. tl7
/.;

l't

nullni pretbtttrr tthtam$ tacei tiot*it
»iM«irri cftrbret.
£ji

pnr nc |)eo oflernnl HKcrtliuia,

in

umnibufl
«;t

obla-

i(*n/ii

emcilio lU

tiunibua a coiiimunicinp Hii8p*>ndunl,
tuiii

in sola tiin-

f;i

i.

cxtromi

sacriticii ubluliuno, couiiiiuniuuiri ban-

W'

ut, lib.

II.

eap.

TiO). t'(

oullu» prfabylrr

193

DECRETI PARS

II.

-

DE CORP. ET SANG. DOM.. ETC.

194

absque amictu, alba
ullatenus praesuaiat

et stola. et fanone, ct casula,

A

Cap. 121.

missam cra vestimenta mundissima
infra ecclesiam collocentur
:

celebrare, et ha3C sa
sint, et in nitido loco

nec

unquam

Ul preshyteri plebes admoneant ut bubulcoi atque porcarios in principalibus festis ad missam venire permiltant. Ex concilio Hothomaa. " cap. 5.

-

presbyter

his indutus exlra ecclesiam exeat, quia hoc divina
^ex prohibet.

{Burchardus,

lib.

ii,

cap. 71).

Admonere debent

Cap. 118.

\]l

7/nnicis diebus
tensi, cap. 5.

omnis presbijter in sua ecdesia Doaquam benedicat. Ex concilio Nanne-

su;i ecclesia

Omnibus diebus Dominicis quisque presbyter in ante missarum solemnia aquam benedictam faciat in vase mundo, et tanto mysterio
;

pecudum vivunt, in Dominicis et in aliis festis diebus saltem vel ad missam faciant vel permittant venire. Nara et hos Ghristus pretioso sanguine suo
redemit. Quod
si

sacerdotes plebes subditas sib:, ut bubulcos, atque porcarios, etaliospastores vel aratores, qui in agris assidue commorantur, vel in silvis, et ideo more

neglexcrint, pro

animabus eorum

absque dubio rationem

[ministerio] convenienti

de aqua populus intrans

dem Dominus

ecclesiam aspergatur

:

et

atrium ejusdem

se reddituros sciant. Siquiveniens in hunc mundura non elegit

ecclesia^

crucibus circumeundo simiJiter aspergatur, et pro animabus ibidem quiescentibus oret. Et qui voluerit in vasculis suis accipiat ex ipsa aqua, et per

cum

B

mansiones, et agros, et vineas, super pecora quoque sua, atque super pabula eorum, nec non super cibos et

honoratiores atque nobiliores quosque, sed piscatores atque idiotas sibi discipulos ascivit, ut ostenderet infactoquod ipseverbisin Evangelio affirmat dicens Quod horainibus est altum, abominabile
:

potum suum, conspergat.

[Luc. xvi). Et salva altiori intelligentia,nativitas nostri Redemptoris primo omnium

est

apud

Deum

Cap. 119. Ut missx peculiares in diebus solemnibus non fiant. Ex dictis Augunini.

pastoribus ab angelo nuntiatur {Luc. ii). Cap. 122. De alterius presbyteri parochiano. concilio Nannetensi, cap. 19.

Ex

Et hoc attendendum est, ut missae peculiares, qua3 per dies solemnes a sacerdotibus fiunt, non ita in publico fiant, ut per eas populus a publicis missa-

solemnibus, quae hora tertia canonice fuint, ; quiapessimus usus est apud quosdam in Dominicis diebus, sive in quibuslibet festivilatiabstrahatur

rura

bus

mox missam
sit,

celebrare,

quamvis
:

Cunctis fidelibus). Ut Dominicis vel diebus presbyieri antequam missas celebrent plebem interrogent, si alterius parochianus in ecciesia sit qui, proprio contempto presbytero, ibi velit missara audire. Quem si invenerint, statim ab ecclesia ejiciant, et ad suam parochiam redire com(16, q. l, c.
festis
sint,
;;;

et si
et

pro de-

functis

cura

audierit abscedat
et

per totum

diem

quam Peo

comessationi potius Admonendus est populus, ut ante publicum peractumque officium ad cibura non accedat, sed omnes publica ad sanctam matrem Ecclesiam missarum solemnia, et prxdicationem
deserviat.

a

primo mane ebrietati

pellaLur.Sirailiter interrogent si aliqui discordantes qui inter se litera implacabilem habeant : et si invenli fuerint statira reconcilientur. Quod si

noluerint

pacem

suscipere, ab ecclesia ejiciantur

usquequo ad charitatem redeant. Non enim possumus munus vel oblatam ad altare offerre,nisi prius
reconciliemur. His ita peractis, sacerdotes missarum solemnia rite peragant.
fratri

audituri conveniant. Et ut sacerdotes missas celebrent hora tertia, ut populus a publicissolemnibus non abstrahatur. Sed et sacerdotes qui in circuitu

urbis sunt, aut in eadem urbe, et populus (ut praediximus) in unum ad publicam missarura celebrationem conveniant exceptis Deo sacris feminis,
:

Cap. 123. De ordinatis et reliquis fidelibus, quod sinehcentia sm episcopi nihil agere debeant. Ex tpist. Clementis papge cunctis fidelibus missa.

quibus mos est ad publicum non egredi, sed claustris

Quapropter cunctis fidelibus et summopere omnibus presbyteris etdiaconibus ac reliquis clericis attendendura cst ut nihil absque licentia
proprii

monasterii [clausis monasteriis] contineri.
120.

episcopi agant.

^P;

Ut omnes presbyteri in diebus feslis admoneant populos quas preces fundere debeant. Ex concilio Aurelianensi, cap. 8.

Non utique missas

sine jussu ejus

quisquam presbylerorum in sua parochia agat, non baptizet, nec quidquam quod ad episcopum perti-

Oportet ut in diebus Dominicis vel festis post sermonem missarum intrasoleraniahabitum, plebem sacerdos admoneat,ut juxta apostolicam institutio-

D

nem, omnes in comraune pro
preces fundant ad

diversis necessitatibus
et episcopis,

Dominum, pro rege,

neat absque ejus perraissu faciat. Similiter et reliqui populi, majores sciiicet et minores, perejuslicentiara quidquid agendura est agant, nec sine ejus permissu a sua parochia abscedant, vel in ea adventantes morari pra^sumant. Aniraje

eorum

ei

j

et rectoribusEcclesiarum, pro pace, pro peste, pro infirmis qui in ipsa parochia lecto decumbant, pro nuper defunctis, in quibus singulatim precibus

orationera Dominicara sub silentio dicat. Sacerdos vero orationes ad hoc pertinentes per singulas ad-

obediunt ei, Deo obediunt quicunque autem ei non obediunt, indubitanter rei et reprobi existunt.
:

credit^ sunt,ideo omnia ejusconsilioagere debent, et eo inconsulto nihil. Quicunque

Cap. 124.

monitiones solemniter expleant. Post haec sacra celebretur oblatio. Ait enim Apostolus Obsecro
:

De sacerdotibus, si missarum tempore aliquts eventus segritudinis accesserit. Hx concilio loletano vii, cap. 2,

primum omniiim

fieri orationes, etc. (/

Tim. n).

(7, q. 1, c. Nihil contra). Nihil contra ordinem statutum [ordinis statura] temeritatis ausu prasu-

195

D.
illa

IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI
censcnlur

100

matur, nec
vel

qufc

summa vcneralione

A

subito subrui faciat,
terroro

aut

mentcm

ulicnaliouc vol

minimo praesumplionis

la^lu [acluj solvantur,

confundat. Pro Ijujusmodi

crgo casibus

ad hoc tantum fieri jussa sunt, nec inlerruptu noscuntur, nec languoris prajventu, robore salulis natura privelur. Non solum er;.'0 fragilitati consu-

cum

praecaventes necessarium duximus instruere, ul ubi temporis vel loci sivecleri copiaeuHragatur, hubeat

litur

humanan, aed etiam sacris ministeriorum Dei

providetur haberfi sollicitudinem. Censemus ergo convenire, ut cum a sacerdotibus missarum tem-

canens Deo alque sacrificanB post se vicini solaminis adjutorem, ut si aliquo casu ilie qui offioia impleturus acccdit, turbalus iuerit, vel
quisquis
illo

pore sancta mysteria consecrantur, si regritudinis accidat quilibet evcntus, quo cocptum nequeat consecrationia expleri mysterium, sit liberum

ad terram elisus, a torgo semper habeat, qui ejus vicem exsequalur intrepidus, et olficiuui iaciBplum adimplcat.
C.\p. ^27.

De

cpibcopo vel secrationem officii

presbytcro
cocpti.

ut

aller

expleat

con-

prcsbijleris, ne ioli miisam ceUbrenl. Ex eodcm, vap. 10.
(, c.

Non

enira aliud ad sup-

[De cons.,

plementum
sacerdotis
:

Inilialis mvfteriis

competit,

quam

aut

lulum

cst,

Hoc quoque). Hoc quoque slapresbylcrorum missurum oout Hullus
dist.

incipionlisautconsequentiscomplendabenedictione
qufe nec

perfecta videri possunt, nisi

^

lemnia celebrare prajsumat, nisi duobus praisenli bus, sibique respondenlibus.ipse terlius habeatur,

perfectionis ordine compleantur.

Cum enim omncs
unitas
fidei

simus unum
reprajsentat.
clerici

in Christo,nihil contrarium diversitas

8cum,
tioni.

quia cura pluraliter dicitur ab eo Dominus vobi Orate pro me aperet illud, in secretis
:

:

;

format, ubi efficaciam

prosperitatia

tissime convenit, ut et ijisius respondeatur saluta-

Quod ctiam consultum cuncti ordinis
vel indultura est
:

indictum

[individuum esse]

Cai'. 128.

sibi

noa •mbigant
alii

aed ut permissum est prajcepro com[)lemento succeilant.

nem

De itlis qui coniugnli presbyteri oblatiospreverint. E.e ccmcilio Agathcnsi.

dentibus alalim
ia

Nec tamen quod nalurae languuris causa consulitur,
prtEaumptionis
poat

presbytcrum conjughtum, tannuptiarum quod ofrerre non di^(juam ocrasione
Si quis discernlt

cibom 8um[»tum miasaa

pernlciem convertatur. Nullus potumque aive quodlibel mlnimum
facere,

beat, et ab ejus oblatione ideo ae abstinet, anuthc-

ma

eit.
\2'.y

nullusque absque patcntis proventu molcstiae minialer vel sacerdos cum c-p[x-ril, imijerfocta officia praesumat omnino relinhfflc

r.Ai».

Ct
cei

>

cit
•*»'

motieseun-

que miuai
cap,
'^.

liot.Somagensi

quere. 8i quis

temerire prasumpserit, excom-

Dictuir
brattt
II..

'

-

quoj quidtm preihyteri
i[)si

eele-

-

'

-

•idUlcB
ulleruul,

•uiueio divina

iuyi*le-

municatioDis senlentiam susliaebit.
Cai'.
1-'). Dt" prc^fnjieris ijui il.ftnonibus passtonibu.i vexanlur, i/uod ilhs siicra irui liceat. Ex decretis Pii papce, cap. 5.

Q na
<

qua» coueocraruut, calioeiu Doiuini mulierculid
iui»t»aii

quA? ad
n

truduot, vel quibusdaiii

(Di$t. 33, e.

Communiter).

Bcne siquidem majosacra tractart' non

Judicur« corpud iJoiniDi ncsciuat, id eitl diacernoro lutorcibuiu apiritualoui utque carnaloiu.
luioie qui

rum

regulia difMnitum cst, ut drKmoniacis uliisque

tjuud quauluui sit uuiniecclesiuelicA reliKiooi contrariutu, pieta» lideliuui uovit. Undo omnibue pro-

[(.issioiubus irrtlitis miiiiateriu
liceat.

Cui pracepto, cotieulto ra(ion'e adhibito, id communiter dirfiniiiius, ut nullus dc hie qui uul in ti;rra arrepli a da.'monibii8 elidunlur, aut ijuolihct
mi)do vexationirt
iiicureibus eflcruntur, vel eacria

poiterum hoc ....at, «ed ipBO cuiu rcvareolie •umat, .vc. eubdiaeouu tuiiiialrit ftlltria collil diaouuu, aul gouda tradut. iUud «nitii aUeiidat, ut eoe prupna
1

i-mius, ut

uulluri

in

1

,

t

.

audeant ministrare altaribus, vel indiscuHSo ee di cxceplis illia qui corvinie ingerant Hacramenlis ()orum incommoditatibu'* dcditi, sine hnjusmudi
:

iuauu Loiumuuicul. Nulli aulinn laicu aul fduiioa •^ucbarialiBia iii inuuibu» puuat, eoil lauluui lo us cjus cuui bi» verbie poual t^irpUM Domiai elBan*
:

|)»BBiotilbus in terratii
ipsi

probantur

eliai,

qui lameti

<'t

tandiu erunt ab ofllcio suo, et ordine et locu
episcDfii invoniantur
.

tfuepenai,
/^
.

lionem

quousuue uniue anni epatio per ducre\^ ^ incurflu ^ ab •_.._. d.Tmonum
.

l)

I

,

.

td rouueeiuneia ^ocoaturuai, cl ad gui» proal "<' viLuui a't('ruaui. Bi quit b«o lraoafrea»u« fi^ .luia Ucuiu utimipoleotetn rontempait, *fi . . » i _u_.i ^^^..^. ipoo eal luuoourak, ab allari removoa
libi
,

tuui
tur.

lu

>

:

i

iilioui lllbt-ruti

C.\p. 120.

IUh. 130.

Uif

eadsm

r#.

Ej

evnetlto .imreli»menn,

De eudem
1. c.

re.

Ex

decretti Soteris pap.v,

cap. lU.

rnp. H.

Audiluui eat aliquua precLyteroi ujiaMiu

\De ceni., dist.
ctili

Vt illudj.

Ut

illud divini

uru:

brare et oun cuiuuiuni
IllbUrt
a;
I

:iiou,
:

quud

io

munontis singuli
quin
iv).

pr.ocaveunt quo scribttur

-!•••:

''.••;

y.r soli,

{Eccle

cum cecident iion tiabet sublciantcm Summopere vereudum est Q0*jia et caulquQ teaiporibuo quibua Deo saoriflctitur, unicuiquo divinia »int<uillia

quouio'i
rial
ciift.
:

_

.1.

vendum, nn horia
l>

Suiupiiuiu*, Duiuin%»«crauivaU. elc. Itfu \>u; uut pr«ab)ler, au 11. St
vr!
'

.iltitur, vi;l

lariler ufficiiri inaislooli, i^oruicioiia pUMiiii, vt| i-ur-

porii quslibet valotudo uccurrat, quo: aul curpua

ai

aAUloKu, .«^ — aulOMtaaiuduat, •! raltooobili» fuoril vcuiiiu cuuicqUAlur, aul at oua
lotali
,

107
dixeril

DECRETI PAKS
communione privetur,tanquam

II.

— DE

CORP. ET SANG. DOM., ETC.

198
decrelia Gclasii

qui populo

A

C.u».

lllQ.

— De

eatlein re.

Ex

papce

causa isesionis exsliterit
Gap. 131.

ejus nomini.^i priini, cap. 28

patena ex auro vel argcnto ex xre vero vel auriaul mllem chalco nunquam. Ex concilio Hemensi, cap. 6.
et

— Ut calix,

ex slanno

(iat,

[burchardus,
Ut calix). Ut

lib. iii,

cap. 9d, de cons, dist.

1, c.

Domini cum patena, si non cx auro, omnino ex argento fiat. Nec causentur prcscali.\

Nihilominus impatienter audivimus, tantum divinarum rerum subisse despectum, ut feminae sacris altaribus ministrare ferantur, cunctaque non nisi virorum famulalui deputata, sexui cui non
competit, exhiberi.
Cap. 137.

byteri, avaritia suadente,
aibilitale,

de paupertate vel iraposecclesia^ sit

— Ut

laici

juxia ullare non sedeant.

Ex

concilio Mogont., cap. 13.

cum

quarta pars ex oranibus quaa ad ec-

clesiam pertinent in fabricis ipsius
aliquid in

impendenda. Admonendus est etiam populus, ut donariis Domini offerat, sicut iile antiquus populus 8ub Moyse in tabernaculo Domini tum psallentibus patctit clericis. Ad adorandum fecisse legitur. fei quis autem tam pauper est, salvcro el communicandum laicis et feminis, sicut tem stanneum calicem habeal, de aere autem, aut inos est, pateant sancta sanctorum. aurichalco non fiat calix, quia ob vini virtutem B Cap. 138. De illis sacerdotibus qui in ecclesia dum ajruginem pariterque vomitum provocat.Nullus auevangelia legunttir, sedere prxsumunt. Ex epistola tem in ligneo,aut in vitreo caiice prassumat cantare. Anastasii primi papse episcopis Germanisb ac Burgundix directa, cap. 1. Cap, 132. De Observanda mensa Christi. Ex eodem, cap. 5. Anastasius episcopus cunctis Germanicis et Bur-

Ut laici secus altare quo aancta mysteria celebrantur inter clericos tam ad vigilias, quam ad niissam, stare vel sedere penitus non praesumant, sed pars illa quae cancellis ab altari dividitur, tan-

Observandum est ut mensa Christi, id est altare ubi corpus Dominicum consecratur, ubi sanguis
ejus hauritur.ubisanctorum reliquise reconduntur, ubi preces et vola populi in conspectu Dei a saccr-

gundiae regionis episcopis in
dis apostolica) vestris

Domino salutem.Exeex auctoritate se-

git dilectio vestra, charissimi,ut

dote offeruntur,

cum omni

veneratione honoretur

:

et raundissirais linteis et palliis diligentissime co-

deberemus consultis responquamvis non prolixe, sed succincte hoo agere propter quasdam alias occupationes festinaremus, denuo tamen si necesse fuerit, ob has et
dere. Et
alias necessitates quasi
tive

operiatur, nihilque super eo ponatur nisi

capsae

ad caput, mittere charita-

cum sanctorum

reliquiis,

et

Expieta missa calix

cum patena

quatuor evangelia. et sacramento-

rum

liber,

cum

vestibus sacerdotal:bus, in

mundo
sit,

et nunc, et tunc acceptabiles habemus.Significatis enim quosdam sacerdotes in ecclesia quando Evangelia le-

non dubitetis, quia vestras preces

loco sub sera rocondanlur.

Cap. 133. Ut corporale ex purissimo linteo nuius maleriei. Ex eodem, cap. 3.
ex mundissimo linteo

Q guntur sedere,etSalvatoris Domini verba non stantes, sed sedentes audire et hoc ex majorum tradiet tioneseaccepisse narratur. Quod nullatenus dein:

Gorporale super quod sacra oblatio immolatur, sit nec in eo aiterius generis maleria preliosior aut vilior misceatur, et nun:

ceps
sed

fieri

sinatis apostolica auctoritate

u;andamus;

dum

sancta Evangelia in ecclesia recitantur,

sacerdotes et caeteri
rabiliter in

quam supcr
lice et

omnes non sedenles,sed veneet Udeliter

aitare

maneat,

nisi in

tempore missee,

cum libro ponatur.aut cum caraundissimo loco recondatur, vel quando abluitur a sacerdote, diacono vel subdiased aut in sacrario

conspectu Evangelii stantes, Dominica
adorent.

verba inlente audiant,
Cap. 139.

patena

in

cono,

primo

ia

ecclesia in

loco

et vase

ad hoc

Ut nullus calicem vel patenam vel vesiiin vadimonio tabernario prxstare prsesumat. Ex concilio Remensi, cap. 11.

menta sacerdoialia
lib.
iii,

praeparato abluatur,
et

eo

quod ex Dominico corpore
Post hasc a lavandario in

sanguine infectum
loco ponatur.

sit,

mundo

104). Ut nullus presbyter praesumat calicem vel patenam,vel pallium altaris,

{Burch.

cap.

Cap. 134.

Ut sacrificium altaris non in serico vel ttnclo panno celebrelur. Ex epistola Eusebii i r navse > cap. 51.

vel vestimentum sacerdotale, aut librum ecclesiasticum tabernario vel negotiatori, aut cuilibet laico

vel ferainae,in

{Decons., dist

i, c.

Consulto). E\q

"
inter

sitate

urgente

caetera

vadimoniodare,nisijustissima neceaquiatanta est sanctitas sacri mini;

praedicta consulto

omnium statuimus

ut sacrifiintincto, linteo ab

sterii,ut,salva altioris mysterii iatelligentia,

etiam

cium altaris non in serico panno, aut quisquam celebrare praesumat,sed in puro

Dominus per prophetam prohibuerit, ne cum sanctis
illa

vestimentis sacerdos procedat ad populum,sed

episcopoconsecrato, terreno scilicet lino procreato atque contexto, sicut corpus Domini nostri Jesu Christi in sindone linea munda sepultum fuit, Cap. 135. Ut mulieres ad altare non accedant, et d^ otjictis virorum. se non intromittant.Fx concilio LuodicenH, cap. 44.

intra sanctadimittalacolloquio divino rediens. Et cui in tabernas ab bibendum a sacris canonibus

ingredi prohibetur, sanctificata sacro mysterio nec

ad contingendum immundis, quanto minus in vadimonium exhibere debet ? Sicut Stephanus sanctus papa et martyr sanctum Hilarium in suis decretis docuit.
C\p. 140.

oportet raulieres ingredi ad altare, et ea contingere qu« virorura officiis deputata suot.

Quod non

— Ex concilio Aurelianensi, cap.

9.

NuJlus sacerdos seu laicus calicem aut patenam

199

D.

IVONfS CARNOTENSIS KPISCOPI

200 i

aut quaelibet vasa sacra, et divino cultui raancipata ad alios suos usus retorquere praesumat.Nam quicunque de calice sacro aliquid aliud bibit prae
ter Christi
lur, et

A eam
gare.

institutionem juxta

quod indiguerint

ero-

Cap.

sanjruinem qui in sacramento accipipatenara ad aliud officiura habet quara ad

al/aris, nullutn corpus deferlur tegendum esse. Ex concilio Awelianensi, cap. 30.

U2.

De cooperlorio

dum ad iumulum

altaris ministeriura,

thasar, qui

dum

deterrendus esl exemplo Balvasa Domini in usus communes

De opertorio Dominici corporis

vel altaris,

nun-

quam
tur, et

corpus

dum

ad

tumulum

evehitur, obtega-

assumpsit, vitara pariter
Cap.
141.

cum

regno amisit.

sacro velamine

dum

corpora honorantur,

altaria polluantur.

Qtiod licilum sil episcopis cum consilio cleti de Ihesauro ecclesix, suae familix in necessitale subvenire. Ex concUio .iurelianensi,
^^P- ^-

Cap.

:Vt' ad nuptiarum ornatum ministeria divina prxslenlur. Ex eodem, cap. 8. {De cons., dist. l, c. Ad wu;)^j(jrHm). Nec ad nupliarum ornatum ministeria divina pra^slenlur, ne

1

13.

Licitura sit
et diaconibus,

episcopis, praesentibus

presbyteris
et

[ut]

dum improborum
polluunlur,

tactu vei

porapa saecularia
sacri
iuinislerii

de thesauro
ecclesia:

ecclesia;, iamiliaB

luxuriae

ad

officia

pauperibus ejusdem

secundura canoni-

[mysterii] videantur indigna.

DECRETI PAUS TERTIA
De
Ecclesia, et de rebus ecclesiaslkis, el

earumdem

reverenlia el observalione.

Cap.

I.

Ecclesix slatum similem

navi

magnv, B Cap.

2.

l!t

qua:, per mare undosum,divcr$\s e locis el regionibus liros fwrtat, ad unam potentis rcjnt urbem projierantes. Clemens l'etri suciestor apostoli ad Jacobum fratrem Domini Hierosolymitanum cidelicet

retur, canibus

Ecclesia domu.<igue Dei u populis honoantem pervia non sit. tx eoncilio

liemensi, cap. 2.

Ul Ecclesia domusque Dei a populia juxta dignilatem honorelur, canibus aulem pervia non ait.
Strcularia judicia,

episcopum

[epist. 1).

negolia, vel

vaniloquia, in e«

Similis cst
qua;,

omnis Ecclcsi.r tiutub per pelagua undusum, divcrsis
viros portal, ad

navi mapnsp,
e locis ut ro-

non excrceanlur, quia doinus Dei, domus orationi» dcbot csse, nun spelunca lulronum {Matlh. xxi),
vel placita

gionibus

unam

potenlis regni ur-

mulierum
Quid
Itb.

;

nec inde excant.donec coin-

bem propcrare cupientes. 8it ergo navis hujus l)oniinus ipsc omnipolenB, {jubemator vero sit Chrielus. Tunc dcinde prorcla; oflicium episcopus iinplcat, presbylcri nautarum.diacoiii

plcatur benedictio.
Cap.
3.

stt

Ecctesia. Ex decrelts Jultt papje, cap. f).

dispensatorum
nautologis con-

{Isidorus,
sia,

I

lieecclesiast. off., cup. I). Ecclecet,

locum

foranlur, epibatis autem lolius fralernitalis multi-

quod in l^tinum verlitur convocatio, propterea quod omnea *d «o vocet. Uido sit similis. Ipsuiu quoque mare hic mundus Catholicu, id esl universalia, ideo dicilur, quiaper vero varictates et turbinum, C univerium muuduin eat con»litula, vel quoniam habeatur, vcnlorum
leneant, hi qui catechizanl

GrjBCum nomen

diversis lentationibus conferantur

:

perfloculion*'»,

culholica,
e»t,

boc eat generalis, in eadeni doctrint
'-:

tribulatione», sivc pt-ricula, fluctibus cxa-ijuenlur.

ad inatructiunem.
4.

Terreni vero spiritus, qui

do turrc'iilibmi,vel de convallibua spirunt, pseudoprophelarum, et seductorum, seu pravae ductrino verba docenlur. Promonloria vcro et loca confrugoau, hi ijiii in pot»-8tatibus 8a"culi sunt judices, et periculu luinanlur
vcl

Cah.


q.

Quare apotlolt
iton
ci

.

'

r

'ra

truendas ciclesiat
l\i,

rttis

ad exsMel-

chiadii pap:e, captle M.
I,
(•

Oc pnniUnii l.tctesta. Euturam l.cctenam Nfmo (lui Scri.

pturas divina»

lcgil, i)^iiorat (juod in

principio ot-

mortea.Uilalussu vero loca quu.-duplicibua undju fallacis a>slibud verberunlur, dubiis mente, el de
cl

scenlis Eccleaia di»cipuli in

unum
. .

congregati •unt
i

promissionum

vf-riluto

inutuntibu»

confiTunlur.

cum multitudine credontium.quibua «rat cur unua ... ..... ..^ |,oaa«e> et anima una
.,
.

Hypocrilai voro el dolosi^pyruliHsimilea habeanlur.

fcione» BU«B,atl.

i

.

.(,'ulii,

Jam

vcro rapidua vorlcx, et lurlarea Churybdii, et 8axi« illiaa naufragia, ac inortifera: Bubniernionea,
'.'

Ileittat quid aliud iBBtimandu sunt quuiii peccuta igitur ut hapc nuvi» cursu prdOp^To, lutu po»tiit porium debideraln; urbi» intrure,et ila Ueo pre-

prout cuique opus erat (y4r(. iv). Futuraiu namque EccleBiam in geotibut epuBtuli prrvidrbanl, maxi* "^ ' ' " iiicqui" i|iiiu Doinin
-

-•

'

'

|\

durn
vcl

urtitrrjuf/i,

;>r

W
ln k< "-

quta cxpellendoBa Judra noveraQtBe,el

cem

elTuDderc ut navigautc» mereantur audiri.

tibuB di»pergeodoB,EcrleBiBnu]ue

eoagMgendauiM

201

DECRETI PAPS

III.

-

DE ECCLESIA, ETC.
clesia^

202

Ifj'^^^'''^'^'^''''^'^^'^^^ ad fovendos egenos. adepti.sed pret.a tantummodo At vero cum inter turbines, et adversa mundi suc
cresceret Ecclesia, adeo usque pervenit ut non solura gentes, sed etiam Romani principos, qui pene
totius orbis
sti

consecrata fucrit, alrium ejusdera ecsancta aqna conspergat.

Cap. 9. De illo qui in suo pr.vdio ccc.lesiam xdificare desulerat. Ex concitio Wormatiensi, cap. 6.

Quicunque
aedificare,
et

monarchiam tenebant, ad fidem Ghrisacramenta concurrerent.

voluerit in sua proprietate ecclesiara

ct baptisrai

Cap. 5. Quod sacerdotes el cxteri (ideles agros guos vendere solebant, decrevenml plus utUilalis
conferre, si Ecclesiis traditi, de annuis reditibus fideles pascerent, quam si venderentur. Ex decrelis

voluntatem episcopi sit. Verumtamen omnino praevidendum est episcopo, ut
ct

consensum

habebit, in cujus parochia fuerit, licitura
ecclesice untiquiores, propter novas,

aliffi

stitiam aut
Cap. 10.
sunt.

suam judecimHm non perdant, sed semper ad

Urbani papx, cap. 2.
{{2. q. {, c.

anliquiores ecclesias persolvatur.

Videntes).

tes, et Lavitae,

Videntes autem sacerdoatque reliqui fideles plus utilitatis
haereditates
et


Ex

Quod omnes basilicx construclx in pO'
cujus lerritorio
basilicffi,

testate ejus episcopi esse debeant, in

agros quos vendebant, Ecclesiis quibus praesidebant episcopi, tra derent, eo quod ex sumptibus eorum, tam prcesensi

posse afTerre,

concilio .4urelianensi

i,

cap. 19.

(6, q. 1, c.

Omnes
^

basilicx).

Omnes

quae

B

per diversa loca construct^e sunl, vel quotidie constructae .'^ con. coaP'fC"'t secundura priscorum canonum regulam, ut in ejus episcopi potestate, in cujus territorio posita? sunt, consistant.
^^^"';'"^"'''

tibus quam futuris teraporibus plura et elesantiora quara teraporibusplura elegantiora possent ministrare fidelibus coramunera vitam du-

T

centibus,

quam

ex pretio ipsorum, coeperunt praeec-

dia et agros
clesiis

quos vendere solebant, matricibus tradere, et ex sumptibus eorura vivere.

^^l'}^- ~Z bttatio

eodem
taria,

^^ ^^^'^'"'^ ^l- altaribus, tibi aliqua dude consecratione est, ut consecrentur. Ex
dist. 1, c. Ecclesiw).

Cap. 6.

— Quo tempore viri religiosi se ipsos Domino
terapore,et deinceps
et praedia
viri religiosi

concil. cap. 45.

[De cons.,

Ut

ecclesiae vel al-

consecrarint, seiificantcs basilicas in suis fundis. Ex decretis Melchiadis papx, cap. 12.

Ab

illo

non so-

de consecratione dubitatur, consecrentur, et superflua altaria destruanet

qus ambigua sunt

tur.

lum possessiones
etiam semetipsos

quae possederant, sed
aedificantes

Domino consecrarunt,

honore sanclorum raartyUt ecclesiae antiquitus constructse, nec decirais, quibus ccetus Domino servientiura conveniret. Denique reges, et "^° "'^* possessione priventur, ita ut novis orato , -o--, -praesides,ac raagistratus non solum adjacentia trir'is tribuantur. buere, sed etiam ipsi propria largiti sunt per uni- ^ Cap 13. Quod denuo consecranda est ecclesia, ti altare fuerit motum. Ex decretis Hiqinii versa regna terrarura, unde alerentur egenles, qui papse, ^

basilicas in suis fundis in

Cap. 12. Vt ecclesix antiquilus constructx, nec decimis nec aliquibus possessionibus priventur, ut novis tribuantur. Ex concilio Meldensi, cap. 46.

rum, ac per

civitates monasteria, in

-

nihil in

possidebant, ecclesiaeque fabricarentur atque restaurarentur, Deoque et Ecclesiae
ejus rite famulantibus,servisque illius
ta,

mundo

cap. 4.

r r

»

supplemen-

ut absque necessitate essent, tribuerentur. '^"''^ Constantinus primus imperatorum ^'^«j ^' fidem Christianam patenter adeptus, fabricundi ecclesias omnibus potestatem dederit. Ex eodem,

1, c. Si motum). Si raotum fuerit denuo consecretur ecclesia si parietes rau. tantur et non altare, salibus tantura exorcizentur.

(De cons., dist.

altare,

;

~

Cap. ii. Quod ecclesia denuo consecranda sit si homicidio vel aduUerio fuerit polluta. Ex decretis ejusdem, cap. 6.

cap. 10.

Ex quibus

mus
dit

Constantinus pripatenteradeptus, licentiam de. per universura orbem in suo degenles imperio,
fidera veritatis
fieri

vir religiosissimus

[De cons., dist. 1, c. Si homicidio). Si homicidio vel adulterio ecclesia fuerit violata, diligentissime

expurgetur, et denuo consecretur.
Cap. 15.

— Quod ecclesiam ubi paganus
nisi

est sepultus

Christianos, sed etiam fabricandas ecclesias, et praedia tribuenda constituit. Denique

non solum

consecrari, Aurelianensi, cap. 7.

non

liceat

eo ejecto.

Ex

concilio

idemprffifatusprincepsdonariaimraensaetfabricam templipriraaesedisbeatiPetriprincipisapostolorum
instituit,adeo ut sedera imperialera cui quique Romani principes praesidebant, relinqueret, et beato

(De cons., dist. ^' ^^^^'' ""'• 1, ^

c. ^'

Ecclesiam). ^^'^'^«««^)- Ut ecclesiam ubi

^ P^P""^
dciri

^^^ sepultus

non

liceat consecrari,
et

neque

missas in ea celebrari, sed jactari foras
oportet.

mun-

Petro suisque successoribus profutura concederet. Cap. 8. Ut nullus ecclesiam «dificet, nisi ei episcopus locum designaverit, et ipse dotem paratam

Cap.
si

rum sepehuntur,
ceat.

Ut in ecclesia in qua cadavera mortuoaltare non liceat consecrari sed prius consecratum fuit, missas in eo celebrari li16.
:

Ex

concilio

nabeat.

Ex

eodem, cap.

6.

concilio Aurelianensi, cap. 3.

In Ecclesia in
tur,

1, c. Nemo ecclesiam). Nerao ecclesiara aediflcet antequara civitatis episcopus veniat, et ibidem crucem figat publice,et atrium

[De cons., dtst.

qua cadavera mortuorum sepeliunsanctificare altare non liceat, Si autera consefuit,

cratura prius

missas

licel

celebrare in ea.

designet;

et ante praefiniat

qui aedificare vult, quod ad lumi-

naria et ad custodiam, et stipendiacustodum sufficiat, et ostensa donatione, sic domura aedificet. Et

Cap. 17. Ut loca semel Deo dicata perpetuo sicper' maneant. Ex concilio Chalcedonensi, cap. 23.
(19, q. 3, c. Quae semel). Ut loca quae serael Deo dicata sunt, aut monasteria fuerunt, maneanl per»

Patrol. CLXI.

203
petuo
cula.
Q,^p
'

D. IV0NI8
sic,

CARNOTENSIS EPISCOPI

204

(

ncc possi nt uUra

fieri

saccularia habita-

A

vero dcdicalionam ecclesiarura et sacerdotum per sinRulos annossolemnitersunt celebrandjR.ipso Do-

^S.

— Ne
Ex
1).

rtlla.

clcrisonim habita' derrdtx Grcfjorii papx missis ad Joanmo-ni^\cria
fi-inl

mino exemplum dante
liquis populis
nit, sicut

:

qui ad

festa dedicationis
re-

tcmplioranibus idfaciendum dans formam,cum

nem Ravenncn<em cpiscopum
epislola
(18, q. 2, c. Percenil).

[lib. iv,

in retjistro in

camdem

festivitatem celebraturus ve:

scriptum cst
hiems crat,
et

Facla sunt enccema Iliero-

Pervcnit ad rno quod

soliimis, et

ambiilabat Jenis in templo
x).

Ecclesiis fratcrnitalie luoc, aliqua loca monasteriis consocrata, nunc habilacula clericorum facta suut

in porlicu

Salomonis

[Joan.

Quod autem

octo

dumque

bi qui sunt in Ecclcsiis.fingunt se religio-

dierura sint encjcnia celebranda, in libro Rcgum peracta dedicatione templi reperietis (/// I\eij. vin,
//

se viverc,

monasteriis

pruiponi

appelunt, ct por

eoruni vitam monasleria dcslriiunlur. potcst ccclc^. !,c. ;\Vmo). Nemo elcnim
(16,

siasticis obsequiis

doscrvirc, et in

monachica

ro-

gula ordinalc p^-^rsislfro, ut ipse districlioncin moecclesianasterii tencat, qui quotidicin minislerio
Blico cogitur

Dc ccclesiarum vero consecrationc quolies dubitatur, et nec certa scriptura, nec coiti testes cxiitunt, a quibus consecratio sciatur, abBque ulla dubitatione scilote eas esse saorandas, noo tulis trepidatio iterationem incurrit; quia non luon. stralur esse ilcralum, quod nescilur ease fuclum.
Paral.
vii).
^,

permancre. Proinde fratornitas tua B

hoc, quolibet in loco factuin sit, emendnre festinet quia ego nullo modo patior ul loca sacra per clericorum ambitum destruanlur.
:

Cap. 25.

/tieril inftauriinda, et

ecclesix si dintta consecrationis solemntlas delirat ittrari ubi sancluaria non fuerinl. Eutero fratri Ynjtlius papa, rap. 4.

De fabrica

ctijuslibet

n

Ul loca dudum coruecrala, et poslea faCap. 19. dala, reformentur. £.c conciiio Aquitgrani liabilo, cap. 0. Placult, ut loca jamdudum consecrala, ct nunc
spurcitiis foBdatti, juxta possibililatom In

De fabricu cujuslibct
insluuranda, ct
nihil
si

ecclesiae

si

diruta fuerit,

in eo loco consecrationis

solem-

nitas debcat iterari.in

qua sanctuaria non fuprint, oflicere, si per eaiu miuimo aqua judicamuB
:

anliquum

e.xorcizata jactetur

quia consecrationem cujusli-

stutum reformentur.
(j^p. 20,

bet ecclcsiae, in

nullui aliud allarc eriyere jtra^iui'l mal, nisi quod nb epncopo conserratuui ett. Ej: decrciis llorinisdst'

quu Spirilus Haucti aru non puuitur, cclcbrituti-m tantum scimus osae iniDSurum. Et ideu Bi quu suncturuiu basitica a fuudauientis
eliaiii

pnpx, rap.
r.

10.

luirint

innuvata, uiue aliqua dubitation*,
BuleiiMiitas,

[De cons., dist. \.

Vt nullus). Ut nullus presby-

cum

in oa

miBMaruin celebratn fuerit
const-crationis

ter In Ecclcsia consecrulu

aliud alturc erigat, nisi

toliu»

Bunctilicutio

implcbitur. Si

quod ab episcopo
est
;

loci, vel cjus

ut Bit diacrctio inler

sacrum
:

misso sanctilicutum Bunctuuriu qujs habcbut ablala Bunt, ruiBua ^ vero et non sacrum. ourum repuiiitiune, et mi«8aruui eolemnitate rev*>
tjuod
si feccrit, ui

Nec dedicalionem

lingul nisi sil
;

reutium tianclilicalionia accipiet.
LIap. 2il.

OlericuB esl dcgrudclur

si

laicus, unalhcinatizotur.

Ut pnvimentum domonim enertjumeni Cap. 21. verrunt. Ex concilio Carlh. iv, cap. 111. Pavimpntutn durnorum Dci cncrguincni verrunt.
Cai'. 22.

it ecclesise detlrurt,T non maioret r*« aUififenlur, qmam ex rebui ait eut (•ertmrnttbui tn^taurart possunl. Ex derretit lltytnii papXt cap. T).

coltato',

monusteria semel dedtcala, et res ets perpetuo tic pcrmaneant. Ex concilto
i't

Ut
coaae

eccIcBlic deslructo}

{'halcfloftensi, enp. ?4.

ait, aut maJuriB bus ad cas pertincntibua rfsluururi pnssinl, epU*

quum oe< mugnitudinit quam ul ex reubi aut plures

Ouae Bomel deilicala iiunt mondBterU conBilio epiacoporuni qui civitates t«»nenl, manore -«lc plact rrs quw ad ea pcrliouit pcrpetuo monasleriu ncnt, monastcrils reservari dclxire, ncc posse ea
:

copi provldenlia
atorc puHBint.

moduB

Invoniatur, qualilcr conBi-

ultra

licri

8x'cularia hubitaoula. tjui v»T0

hic

flcri

Qnnmi^dii terminandum Cap. 27. 'liinmtt: df termtnal' tajuerit. h.. ......ij apu<i
,

tit,

ti rontentid

'^
;
.
.

';

*
oaw

perniiserlnl,

cunonum

scntcntii» Bubjaccbunt.
J)

1'lurea bapusitialeaeooleBia^una teraiinatione

Doteni ecclesicc ad'firdiuutioncm et poteCap. 23. ttatem epitcopi perlinere. Ex conritio Wormatiensi,

nun poaiunl, »ed unalantummodo
pL-llia.cl si cuiilonllu fuerit

oum

iubditlt

de lerminationa duarum

rap.

.">.

matricum, pleba utraruaique diacernatur.

Multi conlra

canonum

conHtituta aic eccleslaB

C»p. VH.
c/t'Ji.i'
,

-

Quod
:

nulli regmtn vfl

cmquam

hominuWt
'

quas aBdidcaverunt po-ilulant consccruri, ut dol<iu

Itceat proiirtum

quam

ecclcsiai

cnntulcrint,
ptTliucMC.

con»i«ant

ud epiacupi

trudrie

munajfcMum rutquum tel rum ali ;•

i

ntit atit $€• '' •^
rt,

ordinalioneui

iiuii

guod

tactuiu, it prai:

lr\i'i
'.

Cnminutare, vel pro
ttt .'itlvent

uli
1.

teritum diiplicet, ul in futuru prohib«lur aod oiiinia Beoundum cunHUctudinem uiilii|u;im ad upiscupi

pap.f, cup.

....II....

ic^Miiii

aulcuiquttin

hoy

v-^.'.»;'!!»
•**

ordinationcm

ct pulciluliMU pi-rliiiranl.

Ilccat niunaMitjriuiii trudvro, uiai »

Cai'. 24.

loiemnttalei detitrulionum ercletiurum ttnijulti annii i>cto dtelnii *nnt celebrantim. Ejc decrelis Feltcis pup.f (iv, eptit. Ij.
(Jii')d

riuin

:

vel

commutare
i

nial ouin tlio oiunattcrto, val
lcrt*. II
i
>

quuciiriquo

umni
..

el

apoBtnlica alqiie
euhxit ttuclorilaa.

—•'
..
..

,

(De

cons., dtit.

\, c.

Soltmnttatci*.

Solcmnitale»

.u% \aU*

205
bit,

DECRETI PARS

III,


A

DE KCCLESIA, STC.
ulla

206
:

sed ipsucn monasteriumin priatinum reforme-

mora consecrate

quia

el

nos quando fuimus

tur statum.

Quod non liceat episcopo vcl abbali rem Cap, 29. unius ecclesix alleri iradere, quamvis ambx in poteslate ejus sunt. Ex conc. Lugdunensi, cap. '}.

Contantinopoli, tam pro religione calholica,
et

quam

Non
tate.

liceat

episcopo vel abbati terram ecclesia!

proregisTheoderici causanegoliisuadente atque horlante Arianosquc e.xtirpante piissimo atque Ghristianissimo Justino orlhodo.xo imperatore
,

vertere ad aliam,quamvis ambiB sint in ejus potes-

terras carum. consensu ambarum (iat. cum Quod altaria non sint chrismate ungenCap. 30. da, nisi lapidea, et quod ordinem mclropolitaiiO-

Tamensi commutarevoluerint

quascunqueillis in partibus eorum ecclesias reperirc potuimus, catholicas cas, Doniino opem ferente, consecravimus.
Gap. 38.

— Quid agendum

.nt

dc dixcesana ecclesia
Tarraconensi,cap.8.

si destiluta fuerit.

Ex concilio

vum

comprovincialcs observare debent. E.v concilio
-I,

Ilipponensi, cap. 10.

Multorum casu experenlia magistrante reperimus, nonnullasdioecesanasecclesias destitutas.^lO,

q. c. Decrevimns.) Pro quarcid constitutione decrevimus, ut antiqua3 consuetudinis ordo servetur, et crentur. Ad celebranda autem divina officia, ordiannis singulis ab episcopo diceceses visitentur et nem quem metropolitani tenent, provinciales eo- „ si qua forte basilica reperta fuerit destituta, ordirum observare debebunt. nationeipsius reparetur, quia tertia pars ex oraniCap. 31. Quod non debet monasterium de loco in bus per antiquam traditionera, ut accipiatur ab locum Iransfcrri sine consilio episcopi vel frati-um episcopis ex principibus novimus statutum. Ex tiecretis Bonifacii
c.

[De cons., dist.

Allaria,

ct

primo). Allaria

si

non

sint lapidea, chrismatis

unguine

iiou conso-

:

papse cap. 5.

Si quis vult
in
et

monasterium suum ad meliorandum alium locum ponere, fiat cum consilio_episcopi fratrum suorum et dimittat presbyterum in
:

Cap. 39.

— De translalione Minlurncnsisecclesise ad
Gregorii ad Baet

Formiunam ecclcsiam.. Ex regislro candam episcopum Formiensem.
tio exigit

priori loco

Cap. 32.

ad ministeria ecclesiae. Quod omnes basilicde cum
dist. 1, c.

Et temporalis nos perurget neccssitas,

imminu-

rnissa

debcnt

consecrari. E.v decretis Evaristi papse cap. 4.

{De cons.,
s