taexeiola.blogspot.

com

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει
να είναι σε θέση:
Να γνωρίζει τι είναι η µάζα, το βάρος, ο όγκος και η πυκνότητα ενός
σώµατος και τις µονάδες µέτρησής τους.
Να γνωρίζει τα δοµικά σωµατίδια της ύλης (άτοµο - µόριο - ιόν).
Να γνωρίζει τι ονοµάζεται ατοµικότητα ενός στοιχείου και σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται τα στοιχεία µε βάση την ατοµικότητά τους.
Να γνωρίζει από ποια υποατοµικά σωµατίδια αποτελείται το άτοµο
καθώς και τη θέση, τη µάζα και το φορτίο αυτών.
Να γνωρίζει τι είναι ο ατοµικός και τι ο µαζικός αριθµός ενός ατόµου.
Να υπολογίζει το αριθµό πρωτονίων νετρονίων και ηλεκτρονίων σε
άτοµα και ιόντα.
Να γνωρίζει ποια άτοµα χαρακτηρίζονται ισότοπα.
Να γνωρίζει ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις της ύλης.
Να γνωρίζει ποιες ιδιότητες χαρακτηρίζονται φυσικές και ποιες χηµικές,
καθώς και τι είναι οι φυσικές σταθερές µίας ουσίας.
Να διακρίνει τα φυσικά από τα χηµικά φαινόµενα.
Να διακρίνει αν µία ουσία είναι καθαρή ή µίγµα.
Να γνωρίζει ποιες καθαρές ουσίες χαρακτηρίζονται ως χηµικά στοιχεία
και ποιες ως χηµικές ενώσεις.
Να γνωρίζει ποια µίγµατα χαρακτηρίζονται οµογενή και ποια ετερογενή.

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

10.

Τι πρέπει να γνωρίζουµε

Να γνωρίζει τις διαφορές χηµικών ενώσεων - χηµικών στοιχείων και
χηµικών ενώσεων - µιγµάτων.
Να γνωρίζει τι είναι διάλυµα και ποια συστατικά ενός διαλύµατος
χαρακτηρίζονται ως διαλύτης και διαλυµένες ουσίες.
Να γνωρίζει πως ορίζεται η περιεκτικότητα ενός διαλύµατος καθώς
και τους διάφορους τρόπους έκφρασής της.
Να γνωρίζει πως ορίζεται η διαλυτότητα µίας ουσίας σε ένα διαλύτη
και από τι εξαρτάται.
Να γνωρίζει πότε ένα διάλυµα είναι κορεσµένο και πότε ακόρεστο.
Να επιλύει ασκήσεις στις οποίες:
α. Πρέπει να υπολογίσει την περιεκτικότητα ενός διαλύµατος.
β. Πρέπει να υπολογίσει την ποσότητα διαλυµένης ουσίας σε ορισµένη ποσότητα διαλύµατος και το αντίστροφο.
γ. Πρέπει να µετατρέψει µία έκφραση περιεκτικότητας σε µία άλλη.
δ. Έχουµε αραίωση ή συµπύκνωση διαλύµατος.
ε. Έχουµε ανάµιξη διαλυµάτων της ίδιας διαλυµένης ουσίας.
ζ. Γνωρίζουµε ή πρέπει να υπολογίσουµε τη διαλυτότητα µίας ουσίας.
η. Μεταβάλλουµε τη θερµοκρασία ενός κορεσµένου ή ακόρεστου
διαλύµατος.

taexeiola.blogspot.com
Χηµεία Α΄ Λυκείου
Βήµα 1ο

Επαναλαµβάνουµε τη θεωρία

11.

Επαναλαµβάνουµε
τη θεωρία

• Mάζα (m), είναι το µέτρο της αντίστασης που παρουσιάζει ένα σώµα στη µεταβολή της
κινητικής του κατάστασης και εκφράζει τη ποσότητα ύλης που περιέχεται στο σώµα.
Η µάζα έχει ως µονάδα µέτρησης στο S.I. το χιλιόγραµµο (Kg) υποπολλαπλάσια του
Kg είναι το γραµµάριο (g), το χιλιοστόγραµµο (mg) και το µικρογραµµάριο (µg).
• Όγκος (V), είναι ο χώρος που καταλαµβάνει ένα σώµα.
Μονάδες µέτρησης του όγκου στο S.I. είναι το κυβικό µέτρο (m3) υποπολλαπλάσιο
του m3 είναι το κυβικό δεκάτοµετρο (dm3) και το κυβικό εκατοστόµετρο (cm3). Στη
χηµεία όµως ο όγκος µετριέται συνήθως σε λίτρα (L) ή χιλιοστόλιτρα (mL).
• Πυκνότητα (ρ ή d), Είναι το πηλίκο της µάζας προς τον αντίστοιχο όγκο ενός
σώµατος σε ορισµένες συνθήκες θερµοκρασίας και πίεσης: ρ = m/V. Στο S.I. η πυκνότητα µετριέται σε kg/m3, άλλες µονάδες µέτρησης είναι g/mL, g/L, g/m3, kg/L ....
Η πυκνότητα είναι χαρακτηριστική για κάθε καθαρή ουσία και χρησιµοποιείται
για τον έλεγχο καθαρότητας ενός σώµατος.
• Άτοµο, είναι το µικρότερο σωµατίδιο ενός στοιχείου που µπορεί να πάρει µέρος
στον σχηµατισµό χηµικών ενώσεων.
• Μόριο, είναι το µικρότερο σωµατίδιο µιας χηµικής ένωσης ή χηµικού στοιχείου
που µπορεί να υπάρξει ελεύθερο διατηρώντας τις ιδιότητες της ουσίας από την
οποία προέρχεται.
• Μόρια χηµικών στοιχείων: Αποτελούνται από ένα είδος ατόµων π.χ. Μόριο
οξυγόνου Ο2, µόριο φωσφόρου Ρ4.
• Ατοµικότητα ενός στοιχείου είναι ο αριθµός των ατόµων από τα οποία αποτελείται το µόριο του στοιχείου. Με βαση την ατοµικότητα τα στοιχεία διακρίνονται σε
µονοατοµικά, διατοµικά, τριατοµικά τετρατοµικά και πολυατοµικά.
→ Στα µονοατοµικά στοιχεία, η έννοια του ατόµου και του µορίου ταυτίζονται.
• Mόρια χηµικών ενώσεων: Αποτελούνται από δύο ή περισσότερα είδη ατόµων, π.χ. Μόριο νερού Η2Ο, µόριο αµµωνίας ΝΗ3.
• Ιόντα, είναι ηλεκτρικά φορτισµένα άτοµα ή συγκροτήµατα ατόµων.
Τα ιόντα που αποτελούνται από ένα άτοµο ονοµάζονται µονοατοµικά, ενώ αυτά

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

12.

Έπαναλαµβάνουµε τη θεωρία

Βήµα 1ο

που αποτελούνται από δύο ή περισσότερα άτοµα, πολυατοµικά. Tα θετικά φορτισµένα ιόντα ονοµάζονται κατιόντα ενώ τα αρνητικά φορτισµένα ανιόντα.
• ∆οµή του ατόµου:
Το άτοµο αποτελείται από πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνια τα οποία λέγονται
υποατοµικά σωµατίδια.

→ Σχεδόν όλη η µάζα ενός ατόµου είναι συγκεντρωµένη στο πυρήνα του.
→ Ο πυρήνας έχει θετικό φορτίο.
→ Τα άτοµα είναι ηλεκτρικά ουδέτερα γιατί ο αριθµός των πρωτονίων είναι ίσος µε
τον αριθµό των ηλεκτρονίων συνεπώς και το θετικό φορτίο ίσο µε το αρνητικό.
• Ατοµικός αριθµός (Ζ), είναι ο αριθµός των πρωτονίων στον πυρήνα ενός ατόµου.
Ο ατοµικός αριθµός είναι η ταυτότητα κάθε χηµικού στοιχείου, δηλαδή, σε κάθε
χηµικό στοιχείο αντιστοιχεί ένας ατοµικός αριθµός και σε κάθε ατοµικό αριθµό
ένα χηµικό στοιχείο. Ο ατοµικός αριθµός γράφεται στο κάτω αριστερό µέρος του
συµβόλου του στοιχείου, π.χ. 11Νa.
• Mαζικός αριθµός (Α), είναι ο αριθµός των πρωτονίων και των νετρονίων στον
πυρήνα ενός ατόµου.
Ο µαζικός αριθµός δηλώνει πρακτικά τη µάζα ενός ατόµου και γράφεται πάνω και
αριστερά από το σύµβολο του στοιχείου, π.χ. 16O.
Είναι δυνατόν άτοµα του ίδιου χηµικού στοιχείου να έχουν διαφορετικούς µαζικούς
αριθµούς, π.χ. 35Cl, 37Cl.
Αν Ν ο αριθµός των νετρονίων στον πυρήνα ενός ατόµου τότε ισχύει η σχέση: Α = Ζ + Ν
• Ισότοπα, είναι άτοµα µε τον ίδιο ατοµικό και διαφορετικό µαζικό αριθµό.
Τα ισότοπα είναι άτοµα του ίδιου χηµικού στοιχείου µε διαφορετικό αριθµό νετρονίων, αυτό έχει σαν συνέπεια να έχουν ίδιες χηµικές ιδιότητες αλλά διαφορετική
35
µάζα, π.χ. 17
.
Cl, 37
17 Cl
• Kαταστάσεις της ύλης:
Η ύλη µπορεί να βρεθεί σε τρεις φυσικές καταστάσεις: την στερεά, την υγρή και την αέρια.

taexeiola.blogspot.com
Χηµεία Α΄ Λυκείου
Βήµα 1ο

Επαναλαµβάνουµε τη θεωρία

13.

Η φυσική κατάσταση µιας ουσίας δηλώνεται µε ένα δείκτη κάτω και δεξιά από
το χηµικό τύπο. Στερεό (s), Υγρό (l) και αέριο (g).
π.χ.

Πάγος Η2Ο(s), Νερό Η2Ο(l), Υδρατµοί Η2Ο(g).

• Στερεά σώµατα: Τα δοµικά σωµατίδια είναι σχεδόν ακίνητα, ταλαντώνονται
γύρω από τη θέση ισορροπίας, βρίσκονται σε µικρές απόστασεις µεταξύ τους και
ασκούνται ισχυρές ελκτικές δυνάµεις µεταξύ τους.
Το σχήµα και ο όγκος τους δεν µεταβάλλονται για ορισµένες συνθήκες θερµοκρασίας και πίεσης.
• Υγρά σώµατα: Τα δοµικά σωµατίδια παρουσιάζουν µεγαλύτερη κινητικότητα
συγκριτικά µε τα στερεά, οι δυνάµεις συνοχής είναι µέτριες και οι µεταξύ τους
αποστάσεις λίγο µεγαλύτερες συγκριτικά µε τα στερεά σώµατα.
Έχουν καθορισµένο όγκο όχι όµως καθορισµένο σχήµα κάθε φορά παίρνουν το
σχήµα του δοχείου στο οποίο βρίσκονται.
• Αέρια σώµατα: Τα δοµικά σωµατίδια κινούνται άτακτα προς όλες τις κατευθύνσεις καταλαµβάνοντας όλο το διαθέσιµο χώρο, βρίσκονται σε µεγάλες αποστάσεις και οι δυνάµεις συνοχής είναι αµελητέες.
Τα αέρια δεν έχουν καθορισµένο σχήµα και όγκο αλλά έχουν τον όγκο και το
σχήµα του δοχείου στο οποίο περιέχονται.
• Μεταβολές στη φυσική κατάσταση της ύλης: Η φυσική κατάσταση µιας ουσίας αλλάζει µε µεταβολή των συνθηκών θερµοκρασίας και πίεσης. Οι µεταβολές αυτές παρουσιάζονται στο παρακάτω σχήµα:

• Μονάδες µέτρησης της θερµοκρασίας: Η θερµοκρασία ενός σώµατος µετριέται µε την κλίµακα κελσίου (οC) ή µε την κλίµακα κέλβιν (Κ).
Για να µετατρέψουµε τους βαθµούς κέλβιν σε κελσίου ή αντίστροφα χρησιµοποιούµε τη σχέση: Τ = 273 + θ
• Ιδιότητες της ύλης, ονοµάζονται τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα ενός σώµατος
µε τα οποία το περιγράφουµε και το διακρίνουµε από άλλα σώµατα.

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

14.

Έπαναλαµβάνουµε τη θεωρία

Βήµα 1ο

• Φυσικές ιδιότητες, ονοµάζονται οι ιδιότητες που καθορίζονται από την ουσία
χωρίς να γίνεται αναφορά σε άλλες ουσίες.
→ Το σηµείο τήξεως και το σηµείο βρασµού αποτελούν τις φυσικές στραθερές
µίας καθαρής ουσίας. Χρησιµεύουν για την ταυτοποίηση ή τον έλεγχο καθαρότητας της ουσίας.
• Χηµικές ιδιότητες, ονοµάζονται οι ιδιότητες που καθορίζουν την συµπεριφορά
µιας ουσίας σε σχέση µε άλλες και δείχνουν την ικανότητα της να µετατρέπεται
σε άλλες µε διαφορετική σύσταση.
• Φυσικά φαινόµενα, ονοµάζονται οι µεταβολές στις οποίες δεν µεταβάλλεται η
χηµική σύσταση του σώµατος.
Στα φαινόµενα αυτά δεν αλλάζει το είδος των µορίων αλλά µόνο ορισµένες από
τις φυσικές ιδιότητες της ουσίας.
• Χηµικά φαινόµενα, ονοµάζονται οι µεταβολές στις οποίες µεταβάλλεται ριζικά η
χηµική σύσταση των σωµάτων που συµετέχουν.
Στα χηµικά φαινόµενα ή χηµικές αντιδράσεις σχηµατίζονται νέα είδη µορίων
αλλα δεν µεταβάλλεται ο αριθµός και το είδος των ατόµων.
• Ταξινόµηση της ύλης:

• Καθαρές ή καθορισµένες ουσίες, ονοµάζονται οι ουσίες που έχουν σταθερή
σύσταση και καθορισµένες ιδιότητες ανεξάρτητα από τον τρόπο παρασκευής τους.
• Χηµικά στοιχεία: Είναι καθαρές ουσίες που αποτελούνται από ένα είδος ατόµων και δεν µπορούν να διασπαστούν σε απλούστερες.
• Χηµικές ενώσεις: Είναι καθαρές ουσίες που αποτελούνται από δύο ή περισσότερα είδη ατόµων και µπορούν να διασπαστούν σε απλούστερες.
• Μίγµατα, ονοµάζονται τα σώµατα που αποτελούνται από δύο ή περισσότερες
καθαρές ουσίες που συνυπάρχουν χωρίς να αντιδρούν µεταξύ τους.
• Ετερογενή µίγµατα: Είναι µίγµατα που δεν έχουν την ίδια σύσταση σε όλη
τη µάζα τους.
• Οµογενή µίγµατα ή διαλύµατα: Είναι µίγµατα που έχουν την ίδια σύσταση
και ιδιότητες σε όλη τη µάζα τους.

taexeiola.blogspot.com
Χηµεία Α΄ Λυκείου
Βήµα 1ο

Επαναλαµβάνουµε τη θεωρία

15.

• ∆ιάλυµα, είναι κάθε οµογενές µίγµα δύο ή περισσότερων ουσιών.
• ∆ιαλύτης: Είναι το συστατικό του διαλύµατος που έχει την ίδια φυσική κατάσταση µε το διάλυµα. Όταν περισσότερα από ένα συστατικά έχουν την ίδια φυσική
κατάσταση µε το διάλυµα, διαλύτης θεωρείται το συστατικό που βρίσκεται σε περίσσεια. Επίσης, σε όποιο διάλυµα υπάρχει νερό, το νερό είναι ο διαλύτης.
→ Τα διαλύµατα µε διαλύτη το νερό ονοµάζονται υδατικά.
• ∆ιαλυµένη ουσία: Είναι κάθε άλλο συστατικό του διαλύµατος πλην του διαλύτη.
• Περιεκτικότητα διαλύµατος, είναι η ποσότητα διαλυµένης ουσίας που περιέχεται σε ορισµένη ποσότητα διαλύµατος.
• Περιεκτικότητα στα εκατό κατά βάρος (% w/w): Εκφράζει τα γραµµάρια
διαλυµένης ουσίας που περιέχονται σε 100 g διαλύµατος.
• Περιεκτικότητα στα εκατό βάρους κατά όγκο (% w/v): Εκφράζει τα γραµµάρια διαλυµένης ουσίας που περιέχονται σε 100 mL διαλύµατος.
• Περιεκτικότητα στα εκατό όγκου σε όγκο (% v/v): Εκφράζει τα mL
διαλυµένης ουσίας που περιέχονται σε 100mL διαλύµατος.

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

16.

Έπαναλαµβάνουµε τη θεωρία

Βήµα 1ο

• ∆ιαλυτότητα, ορίζεται η µέγιστη ποσότητα µιας ουσίας που µπορεί να διαλυθεί
σε ορισµένη ποσότητα διαλύτη κάτω από ορισµένες συνθήκες.
Η διαλυτότητα µίας ουσίας εξαρτάται από:
• Τη φύση του διαλύτη: Γενικά ισχύει ότι όσο µεγαλύτερη είναι η οµοιότητα
της χηµικής δοµής του διαλύτη µε αυτή της διαλυµένης ουσίας τόσο µεγαλύτερη είναι η διαλυτότητα.
• Τη θερµοκρασία: Αύξηση της θερµοκρασίας ελαττώνει τη διαλυτότητα αερίων
στο νερό, ενώ αυξάνει τη διαλυτότητα των στερεών στο νερό.
• Την πίεση: Η διαλυτότητα των αερίων στο νερό αυξάνει όταν αυξάνεται η πίεση.
• Κορεσµένο διάλυµα, είναι το διάλυµα που περιέχει τη µέγιστη ποσότητα διαλυµένης ουσίας σε ορισµένες συνθήκες.
→ Στα κορεσµένα διαλύµατα η ποσότητα της διαλυµένης ουσίας είναι τόση όση
επιτρέπεται από την διαλυτότητα της ουσίας στον διαλύτη.
• Ακόρεστο διάλυµα, είναι το διάλυµα που περιέχει µικρότερη ποσότητα διαλυµένης ουσίας από τη µέγιστη δυνατή.

taexeiola.blogspot.com
Χηµεία Α΄ Λυκείου
Βηµα 2ο

Επαναλαµβάνουµε τις ασκήσεις “κλειδιά”

17.

Επαναλαµβάνουµε
τις ασκήσεις - κλειδιά

Α. Από το 1ο κεφάλαιο του σχολικού βιβλίου
Να λύσω τις ασκήσεις:
31, 40, 42, 44, 45, 47, 48, 49, 52, 59, 61, 66, 67, 70, 76, 79, 80,
82, 85, 86
Β. Από το 1ο κεφάλαιο
(Βιβλιοµαθήµατα Χηµείας Α’ Λυκείου, εκδόσεις “ΟΡΟΣΗΜΟ”)
Να διαβάσω τις λυµένες ασκήσεις:
§ 1.2: 4, 5, 6
§ 1.3: 1, 2, 4, 5, 7
§ 1.7: 1, 2, 5, 6, 7, 9, 11, 13, 15
Να λύσω τις ασκήσεις:
§ 1.2: 3, 5, 8, 11
§ 1.3: 1, 3, 4, 7, 9
§ 1.7: 2, 5, 11, 19, 20, 22, 27, 33, 37, 40

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

18.

Επαναλαµβάνουµε τις ασκήσεις “κλειδιά”

Βήµα 2ο

Λύνουµε
περισσότερες
ασκήσεις
1. Πόσα πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνια περιέχει κάθε ένα από τα επόµενα άτοµα ή ιόντα;
β.
α. 39
19 K

56
26

Fe2+

γ.

14
7

N 3-

Λύση:
α.

39
19

K : Ο ατοµικός αριθµός (Ζ) είναι 19 άρα το άτοµο έχει 19 πρωτόνια.
Ο µαζικός αριθµός (Α) είναι 39. Ισχύει Α = Ζ + Ν ⇒ Ν = 39 - 19 ⇒ Ν = 20
Ο αριθµός των ηλεκτρονίων είναι ίσος µε τον αριθµό των πρωτονίων άρα 19.
Συνεπώς

β.

2.

K : 19p, 20n, 19e.

Fe2+ : Ο ατοµικός αριθµός (Ζ) είναι 26 άρα στον πυρήνα υπάρχουν 26 πρωτόνια.
Ο µαζικός αριθµός (Α) είναι 56. Ισχύει:
Α = Ζ + Ν ⇒ Ν = Α - Ζ ⇒ Ν = 56 - 26 ⇒ Ν = 30
Το Fe2+ έχει φορτίο +2, άρα τα ηλεκτρόνια είναι κατά 2 λιγότερα από τα πρωτόνια,
δηλαδή ο αριθµός των ηλεκτρονίων είναι: 26 - 2 = 24

56
26

Συνεπώς:
γ.

39
19

56
26

Fe2+ : 26p, 30n, 24e

14
7

N3- : Ο ατοµικός αριθµός (Ζ) είναι 7 άρα στον πυρήνα υπάρχουν 7 πρωτόνια.
Ο µαζικός αριθµός (Α) είναι 14. Ισχύει:
Α = Ζ + Ν ⇒ Ν = Α - Ζ ⇒ Ν = 14 - 7 ⇒ Ν = 7
Το Ν3– έχει φορτίο –3, άρα τα ηλεκτρόνια είναι κατά 3 περισσότερα από τα
πρωτόνια, δηλαδή ο αριθµός των ηλεκτρονίων είναι: 7 + 3 = 10
Συνεπώς: 147 N3- : 7p, 7n, 10e
Σε 150 g Η2Ο διαλύονται 50 g ΚΟΗ και σχηµατίζεται διάλυµα ∆.
α. Να υπολογίσετε την % w/w περιεκτικότητα του ∆.
β. Αν η πυκνότητα του ∆ είναι 1,25 g/mL, να υπολογίσετε την % w/v περιεκτικότητα του ∆.
γ. Αν στο ∆ διαλύσουµε ακόµη 10 g ΚΟΗ, προκύπτει διάλυµα ∆1 το οποίο
είναι κορεσµένο. Να υπολογίσετε την διαλυτότητα του ΚΟΗ στο νερό,
σε g KOH ανά 100 g H2O, στη θερµοκρασία του ∆1.

taexeiola.blogspot.com
Χηµεία Α΄ Λυκείου
Βήµα 3ο

Λύνουµε περισσότερες ασκήσεις

19.

δ. Αν θερµάνουµε το ∆1, το διάλυµα στη νέα θερµοκρασία θα είναι κορεσµένο ή ακόρεστο;
Λύση:
α. Η µάζα του ∆ είναι: m∆ = mνερού + mKOH = 150g + 50g = 200 g
Σε 200g διαλύµατος ∆ περιέχονται 50 g ΚΟΗ.
Σε 100g διαλύµατος ∆ περιέχονται x; g ΚΟΗ.
x = 25 g
Άρα το διάλυµα έχει περιεκτικότητα 25 % w/w.
m
m
200g
= 160 mL
β. Υπολογίζουµε τον όγκο του ∆: ρ = ∆ ⇔ V∆ = ∆ =
ρ 1, 25g / mL
V∆
Σε 160ml διαλύµατος ∆ περιέχονται 50 g ΚΟΗ.
Σε 100ml διαλύµατος ∆ περιέχονται ψ; g ΚΟΗ.
ψ = 31,25 g
Άρα το διάλυµα έχει περιεκτικότητα 31,25 % w/v.
γ. Μετά την προσθήκη 10 g ΚΟΗ, στο διάλυµα υπάρχουν 150 g Η2Ο και (50 + 10)g
= 60 g KOH. Το διάλυµα είναι κορεσµένο, συνεπώς για τη διαλυτότητα του ΚΟΗ
στο νερό, στη συγκεκριµένη θερµοκρασία, ισχύει:
Σε 150 g νερού διαλύονται µέχρι 60 g ΚΟΗ.
Σε 100 g νερού διαλύονται µέχρι ω; g ΚΟΗ.
ω = 40 g
Συνεπώς η διαλυτότητα του ΚΟΗ στο νερό είναι 40 g ΚΟΗ/100 g νερού.
δ. Το ΚΟΗ είναι στερεή ουσία, συνεπώς αύξηση της θερµοκρασίας θα έχει ως αποτέλεσµα αύξηση της διαλυτότητας. Εποµένως το ∆1 στη νέα θερµοκρασία είναι ακόρεστο.

3. ∆ιαθέτουµε 600 g διαλύµατος (∆) ΝaCl περιεκτικότητας 10% w/w και πυκνότητας 1,2 g/mL.
α. Πόσα g H2O πρέπει να εξατµιστούν από το διάλυµα ∆ για να προκύψει
διάλυµα ∆1 µε περιεκτικότητα 15% w/w;
β. Αν στο ∆ προσθέσουµε 300 mL νερού, ποια είναι η % w/v περιεκτικότητα του διαλύµατος ∆2 που προκύπτει;
γ. Αν το ∆ αναµιχθεί µε 200 mL διαλύµατος ∆3 ΝaCl 12% w/v, ποια η % w/v
περιεκτικότητα του διαλύµατος ∆4 που προκύπτει;
Λύση:
α. Έστω ότι εξατµίστηκαν x g νερού.
∆ιάλυµα ∆
m = 600g
10 % w/w

– x g νερού ⇒

∆ιάλυµα ∆1
m1
15 % w/w

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

20.

Βήµα 3ο

Λύνουµε περισσότερες ασκήσεις

∆ιάλυµα ∆:
Έχει περιεκτικότητα 10 % w/w άρα:
Σε 100g διαλύµατος περιέχονται 10 g ΝaCl.
Σε 600g διαλύµατος περιέχονται ψ; g NaCl.
ψ = 60 g NaCl
∆ηλαδή το αρχικό διάλυµα περιέχει 60 g ΝaCl.
∆ιάλυµα ∆1:
Έχει µάζα m1 = m – mνερού ⇔ m1 = (600 – x)g.
Περιέχει και αυτό 60 g ΝaCl.
Έχει περιεκτικότητα 15 % w/w άρα:
Σε 100
g διαλύµατος περιέχονται 15 g NaCl.
Σε (600 – x)g διαλύµατος περιέχονται 60 g NaCl.
x = 200 g
Άρα πρέπει να εξατµιστούν 200 g νερού.
β. Υπολογίζουµε τον όγκο του ∆: ρ =

m∆
m
600g
⇔ V∆ = ∆ =
= 500 mL
V∆
ρ 1, 2g / mL

∆ιάλυµα ∆
V = 500 mL
60 g NaCl

∆ιάλυµα ∆2
+ 300 mL νερού ⇒

V2
; % w/v

∆ιάλυµα ∆2:
Έχει όγκο V2 = V + Vνερού ⇔ V2 = (500 + 300)mL ⇔ V2 = 800 mL.
Περιέχει και αυτό 60 g ΝaCl.
Σε 800 mL διαλύµατος ∆2 περιέχονται 60 g NaCl.
Σε 100 mL διαλύµατος ∆2 περιέχονται z; g NaCl.
z = 7,5 g
Άρα το διάλυµα ∆2 έχει περιεκτικότητα 7,5 % w/v.
γ.

∆ιάλυµα ∆:
V = 500 mL
60 g NaCl

∆ιάλυµα ∆3:

+

V3 = 200 mL
12 % w/v

∆ιάλυµα ∆3:
Έχει περιεκτικότητα 12 % w/v άρα:
Σε 100 mL διαλύµατος ∆3 περιέχονται 12 g ΝaCl.
Σε 200 mL διαλύµατος ∆3 περιέχονται α; g NaCl.
α = 24 g NaCl
∆ηλαδή το διάλυµα ∆3 περιέχει 24 g ΝaCl.

∆ιάλυµα ∆4:
V4
; % w/v

taexeiola.blogspot.com
Χηµεία Α΄ Λυκείου
Βήµα 3ο

Λύνουµε περισσότερες ασκήσεις

∆ιάλυµα ∆4:
Έχει όγκο V4 = V + V3 ⇔ V4 = (500 + 200)mL = 700 mL
Περιέχει 60g + 24g = 84 g NaCl.
Σε 700 mL διαλύµατος ∆4 περιέχονται 84 g ΝaCl.
Σε 100 mL διαλύµατος ∆4 περιέχονται β; g NaCl.
β = 12 g NaCl
∆ηλαδή το διάλυµα ∆4 έχει περιεκτικότητα 12% w/v.

21.

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

22.

Βήµα 4ο

Λύνουµε µόνοι µας

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
1.
Πόσα πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνια περιέχουν τα παρακάτω σωµατίδια;
.......................................................................................................................................
60
β. 27
γ. 188 O 2 −
α. 26
Co3+
12 Mg
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
2.
Χηµικό στοιχείο έχει µαζικό αριθµό 65 και στον πυρήνα του υπάρχουν 5
.......................................................................................................................................
νετρόνια περισσότερα από πρωτόνια. Να βρείτε τον ατοµικό αριθµό του.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
3.
Ο µαζικός αριθµός ενός ατόµου Α είναι διπλάσιος από τον ατοµικό αριθµό
.......................................................................................................................................
ενώ το ιόν Α2– έχει την ίδια ηλεκτρονιακή δοµή µε το 11Νa+. Να βρείτε τον
αριθµό πρωτονίων και νετρονίων του ατόµου του Α.
.......................................................................................................................................

Λύνουµε
µόνοι µας

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χηµεία Α΄ Λυκείου
Βήµα 4ο

Λύνουµε µόνοι µας

23.

4.
Σε 600 mL νερού διαλύονται 200 g οινοπνεύµατος. Αν η πυκνότητα του νερού
.......................................................................................................................................
είναι 1 g/mL και η πυκνότητα του οινοπνεύµατος 0,8 g/mL, να υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Την % w/w περιεκτικότητα του διαλύµατος.
.......................................................................................................................................
β. Την % w/v περιεκτικότητα του διαλύµατος.
.......................................................................................................................................
γ. Την % v/v περιεκτικότητα του διαλύµατος.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
5.
Σε 400 mL υδατικού διαλύµατος ΝaCl περιέχονται 50 g NaCl. Aν η πυκνότητα του διαλύµατος είναι 1,25 g/mL να υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Την % w/w περιεκτικότητα του διαλύµατος.
.......................................................................................................................................
β. Την % w/v περιεκτικότητα του διαλύµατος.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

24.

Λύνουµε µόνοι µας

Βήµα 4ο

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
6.
600 mL διαλύµατος (∆) NaCl περιεκτικότητας 20% w/v χωρίζεται σε 3 ίσα
µέρη:
.......................................................................................................................................
• Στο 1ο προστίθεται νερό µέχρι να διπλασιαστεί ο όγκος του και σχηµα.......................................................................................................................................
τίζεται διάλυµα ∆1.
.......................................................................................................................................
• Στο 2ο προστίθενται 20 g ζάχαρης χωρίς να µεταβληθεί ο όγκος του και
.......................................................................................................................................
σχηµατίζεται διάλυµα ∆2.
.......................................................................................................................................
• Στο τρίτο εξατµίζονται 40 mL νερού και σχηµατίζεται διάλυµα ∆3.
.......................................................................................................................................
α. Να υπολογίσετε τις % w/v περιεκτικότητες των ∆1, ∆2 και ∆3.
.......................................................................................................................................
β. Αναµιγνύουµε τα ∆1, ∆2 και σχηµατίζεται διάλυµα ∆4. Να υπολογίσετε
την % w/v περιεκτικότητα του ∆4.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χηµεία Α΄ Λυκείου
Βήµα 4ο

Λύνουµε µόνοι µας

25.

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
7.
Η διαλυτότητα του ΚΝΟ3 στο νερό στους 15 οC είναι 30 g ΚΝΟ3 / 100 g Η2Ο.
.......................................................................................................................................
α. Τι περιεκτικότητα % w/w έχει το κορεσµένο υδατικό διάλυµα ΚΝΟ3,
θερµοκρασίας 15 οC;
.......................................................................................................................................
β. Αν σε 150 g Η2Ο διαλύσουµε 50 g KNO3, το διάλυµα που προκύπτει
.......................................................................................................................................
είναι κορεσµένο ή ακόρεστο στους 15 οC;
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

26.

Λύνουµε µόνοι µας

Βήµα 4ο

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
8.
Υδατικό διάλυµα (∆) ΝaCl έχει περιεκτικότητα 24% w/v και πυκνότητα 1,2 g/mL.
.......................................................................................................................................
α. Πόσα g ΝaCl περιέχονται σε 250 mL διαλύµατος ∆;
.......................................................................................................................................
β. Ποια είναι η % w/w περιεκτικότητα του ∆;
.......................................................................................................................................
γ. Σε 500 mL διαλύµατος ∆ προσθέτουµε 300 mL Η2Ο. Ποια είναι η πε.......................................................................................................................................
ριεκτικότητα % w/v του διαλύµατος ∆1 που σχηµατίζεται;
.......................................................................................................................................
δ. Σε 400 g του διαλύµατος ∆ προσθέτουµε 16 g ΝaCl και σχηµατίζεται διάλυµα ∆2 το οποίο είναι κορεσµένο. Να υπολογιστεί η % w/w περιεκτικότη.......................................................................................................................................
τα
του ∆2 και η διαλυτότητα του ΝaCl στο νερό σε g ανά 100 g H2O, στη
.......................................................................................................................................
θερµοκρασία του ∆2.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χηµεία Α΄ Λυκείου
Βήµα 4ο

Λύνουµε µόνοι µας

27.

9.
∆ιαθέτουµε υδατικό διάλυµα ΚΟΗ έχει περιεκτικότητα 20% w/w και πυκνότητα
.......................................................................................................................................
1,25 g/mL.
.......................................................................................................................................
α. Ποια είναι η % w/v περιεκτικότητα του διαλύµατος;
.......................................................................................................................................
β. Πόσα mL H2O πρέπει να προσθέσουµε σε 50 mL διαλύµατος, ώστε να
.......................................................................................................................................
προκύψει διάλυµα µε περιεκτικότητα 20% w/v;
.......................................................................................................................................
γ. Αναµιγνύουµε 50 mL διαλύµατος ΚΟΗ περιεκτικότητας 25% w/v µε 10
.......................................................................................................................................
mL ΚΟΗ περιεκτικότητας 10% w/v. Ποια είναι η % w/v περιεκτικότη.......................................................................................................................................
τα του τελικού διαλύµατος;
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

28.

Λύνουµε µόνοι µας

Βήµα 4ο

10.
Η διαλυτότητα µίας ουσίας Α στο νερό είναι 25 g A / 100 g Η2Ο, στους 10 οC
.......................................................................................................................................
και 60 g A/ 100 g H2O στους 70 oC.
.......................................................................................................................................
α. Να υπολογίσετε την % w/w περιεκτικότητα υδατικού διαλύµατος της
.......................................................................................................................................
Α, θερµοκρασίας 10 oC.
.......................................................................................................................................
β. Πόσα g A περιέχονται σε 800 g κορεσµένου υδατικού διαλύµατος, θερ.......................................................................................................................................
µοκρασίας 70 οC;
.......................................................................................................................................
γ. Αν τα 800 g του κορεσµένου διαλύµατος τα ψύξουµε στους 10 oC,
.......................................................................................................................................
πόσα g A θα αποβληθούν από το διάλυµα;
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χηµεία Α΄ Λυκείου
Βήµα 5ο

Ελέγχουµε τη γνώση µας

29.

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Θέµα 1ο
.......................................................................................................................................
Α.
Να δώσετε τον ορισµό του µορίου και να εξηγήσετε σε τι διαφέρει το
.......................................................................................................................................
µόριο χηµικού στοιχείου από το µόριο χηµικής ένωσης.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Β.
Ποια άτοµα ονοµάζονται ισότοπα; ∆ώστε ένα παράδειγµα.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Γ. Ποια µίγµατα χαρακτηρίζονται οµογενή και ποια ετερογενή;
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

Ελέγχουµε τη
γνώση µας

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

30.

Ελέγχουµε τη γνώση µας

Βήµα 5ο

∆.
Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η διαλυτότητα µίας ουσίας;
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Ε.
Ποιο φαινόµενο χαρακτηρίζεται ως εξάχνωση;
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Θέµα 2ο
Α.
Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασµένες;
.......................................................................................................................................
Να
αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
.......................................................................................................................................
α. Τα άτοµα ενός χηµικού στοιχείου έχουν τον ίδιο αριθµό νετρονίων.
.......................................................................................................................................
β. Η διάλυση του χλωριούχου νατρίου στο νερό είναι χηµικό φαινόµενο.
.......................................................................................................................................
γ. Τα οµογενή µίγµατα έχουν καθορισµένες φυσικές σταθερές.
.......................................................................................................................................
δ. Το κορεσµένο διάλυµα µίας ουσίας έχει τη µέγιστη περιεκτικότητα στη συ.......................................................................................................................................
γκεκριµένη θερµοκρασία.
.......................................................................................................................................
ε. Αν ψύξουµε κορεσµένο υδατικό διάλυµα αέριας ουσίας, γίνεται ακόρεστο.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Β. Το σύµβολο της αµµωνίας σε υγρή κατάσταση είναι:
.......................................................................................................................................
β. ΝΗ3(aq)
γ. ΝΗ3(l)
δ. ΝΗ3(s)
α. ΝΗ3(g)
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Γ.
Καθορισµένο όγκο και µεταβλητό σχήµα έχει ένα σώµα το οποίο είναι:
α. στερεό
β. υγρό
γ. αέριο
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χηµεία Α΄ Λυκείου
Βήµα 5ο

Ελέγχουµε τη γνώση µας

31.

∆.
Να συµπληρώσετε τα κενά του παρακάτω πίνακα:
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Θέµα 3ο
.......................................................................................................................................
Α. ∆ιαθέτουµε 60 Κg ενός υγρού του οποίου η πυκνότητα είναι 0,75 Κg/L.
.......................................................................................................................................
Πόσα µπουκάλια όγκου 250 mL θα χρειαστούµε για να εµφιαλώσουµε την
παραπάνω ποσότητα του υγρού;
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Β.
Το ιόν Α2+ έχει µαζικό αριθµό 40 και ο αριθµός των ηλεκτρονίων του είναι
.......................................................................................................................................
κατά 2 µεγαλύτερος από των νετρονίων. Πόσα πρωτόνια, νετρόνια και
.......................................................................................................................................
ηλεκτρόνια υπάρχουν στο ιόν;
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 15)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Βασικές έννοιες

32.

Ελέγχουµε τη γνώση µας

Βήµα 5ο

Θέµα 4ο
.......................................................................................................................................
Σε
400 g νερού διαλύονται 80 g ουσίας Χ και σχηµατίζεται διάλυµα ∆.
.......................................................................................................................................
α.
Αν το ∆ είναι κορεσµένο, ποια η διαλυτότητα της Χ στο νερό σε g ανά 100 g
.......................................................................................................................................
Η2Ο, στη θερµοκρασία που βρίσκεται το ∆;
.......................................................................................................................................
β.
Aν η πυκνότητα του ∆ είναι 0,96 g/mL ποια η % w/v περιεκτικότητα του ∆;
.......................................................................................................................................
γ........................................................................................................................................
Σε 300 mL του ∆ προσθέτουµε 100 mL νερού και σχηµατίζεται διάλυµα ∆1.
.......................................................................................................................................
Ποια η % w/v περιεκτικότητα του ∆1;
δ........................................................................................................................................
200 mL του ∆ αναµιγνύονται µε 600 mL διαλύµατος ∆2 της Χ µε περιεκτικότητα
.......................................................................................................................................
12% w/v και σχηµατίζεται διάλυµα ∆3. Ποια η % w/v περιεκτικότητα του ∆3;
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 25)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com

Μετά το τέλος της μελέτης του 2ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει
να είναι σε θέση:
Να γνωρίζει τα βασικά σημεία του ατομικού προτύπου του Bohr.
Να κατανέμει σε στιβάδες τα ηλεκτρόνια ατόμων και ιόντων.
Να γνωρίζει τι είναι ο περιοδικός πίνακας των στοιχείων και τι ονομάζουμε ομάδα και περίοδο του περιοδικού πίνακα.
Να γνωρίζει ποιες ομάδες του περιοδικού πίνακα ονομάζονται κύριες
και ποιες δευτερεύουσες.
Να βρίσκει τη θέση ενός χημικού στοιχείου στον περιοδικό πίνακα.
Να γνωρίζει τη χρησιμότητα του περιοδικού πίνακα.
Να γνωρίζει τι είναι ο χημικός δεσμός και γιατί δημιουργείται.
Να γνωρίζει από ποιους παράγοντες καθορίζεται η χημική συμπεριφορά ενός ατόμου.
Να γνωρίζει τι είναι τα ηλεκτρόνια σθένους και τον κανόνα των οκτώ (8).
Να διακρίνει αν ένα χημικό στοιχείο είναι ηλεκτροθετικό ή ηλεκτραρνητικό.
Να γράφει τους ηλεκτρονιακούς τύπους των στοιχείων.
Να γνωρίζει πως ορίζεται η ατομική ακτίνα και πως επηρεάζει τη χημική συμπεριφορά των ατόμων.
Να γνωρίζει πως μεταβάλλεται η ατομική ακτίνα σε μία ομάδα και σε
μία περίοδο του περιοδικού πίνακα.
Να περιγράφει τον σχηματισμό ιοντικού δεσμού.

taexeiola.blogspot.com
Περιοδικός πίνακας - Δεσμοί

34.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε

Να γνωρίζει ποιες ενώσεις ονομάζονται ιοντικές και ποια είναι τα
βασικά χαρακτηριστικά τους.
Να περιγράφει το σχηματισμό ομοιοπολικού δεσμού και να διακρίνει αν αυτός είναι πολικός ή μη πολικός.
Να γνωρίζει ποιες ενώσεις ονομάζονται ομοιοπολικές ή μοριακές
και ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά τους.
Να γνωρίζει τους τύπους και την ονοματολογία των κυριότερων μονοατομικών και πολυατομικών ιόντων.
Να γνωρίζει πως ορίζεται ο αριθμός οξείδωσης.
Να υπολογίζει τον αριθμό οξείδωσης ενός στοιχείου σε μία ένωση ή
ένα ιόν με τη βοήθεια των πρακτικών κανόνων.
Να γράφει τους μοριακούς τύπους ανόργανων χημικών ενώσεων.
Να ονομάζει ανόργανες χημικές ενώσεις.

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 1ο

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

35.

Επαναλαμβάνουμε
τη θεωρία

• Ατομικό πρότυπο του Βohr:
Τα ηλεκτρόνια στα άτομα περιορίζονται να κινούνται σε καθορισμένες κυκλικές τροχιές.
Ηλεκτρόνια που κινούνται στην ίδια τροχιά λέμε ότι βρίσκονται στην ίδια στιβάδα ή φλοιό ή ενεργειακή στάθμη.
Κάθε στιβάδα χαρακτηρίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθμό n ο οποίος παίρνει
τιμές n = 1, 2, 3, ... Ο κύριος κβαντικός αριθμός ταυτίζεται με τον αύξοντα αριθμό της τροχιάς ξεκινώντας από τη μικρότερη.
Οι στιβάδες συμβολίζονται με γράμματα του λατινικού αλφαβήτου K, L, M, N,
O, P, Q, ξεκινώντας από τη μικρότερη τροχιά. Δηλαδή:
n = 1 → Κ στιβάδα
n = 5 → Ο στιβάδα
n = 2 → L στιβάδα
n = 6 → Ρ στιβάδα
n = 3 → M στιβάδα
n = 7 → Q στιβάδα
n = 4 → Ν στιβάδα
Η τιμή της ενέργειας μιας στιβάδας καθορίζεται από την τιμή του κυρίου κβαντικού αριθμού όσο μεγαλύτερη είναι η τιμή του n τόσο μεγαλύτερη είναι η ενέργεια της στιβάδας.
Άρα: ΕK < EL < EM < EN < EO < EP < EQ.
• Kανόνες ηλεκτρονικής δόμησης:
• Τα ηλεκτρόνια καταλαμβάνουν στιβάδες με τη μικρότερη ενέργεια. Όταν αυτές δεν είναι διαθέσιμες τότε καταλαμβάνουν στιβάδες μεγαλύτερης ενέργειας.
• Ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορούν να πάρουν οι τέσσερις πρώτες
στιβάδες δίνεται από τη σχέση 2n2.

• Η τελευταία ή εξωτερική στιβάδα ενός ατόμου δεν μπορεί να έχει περισσότερα
από 8 ηλεκτρόνια. Εκτός αν είναι η Κ που συμπληρώνεται με 2 ηλεκτρόνια.

taexeiola.blogspot.com
Περιοδικός πίνακας - Δεσμοί

36.

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

Βήμα 1ο

• Η προτελευταία στιβάδα ενός ατόμου έχει από 8 εώς 18 ηλεκτρόνια εκτός αν
είναι η Κ που έχει μέχρι 2.
→ Στιβάδα που έχει το μέγιστο αριθμό ηλεκτρονίων χαρακτηρίζεται συμπληρωμένη.
→ Για τα στοιχεία των Α ομάδων του περιοδικού πίνακα, τα ηλεκτρόνια της
προτελευταίας στιβάδας είναι 8 ή 18.
• Περιοδικός πίνακας:
Στον σύγχρονο περιοδικό πίνακα τα στοιχεία κατατάσσονται κατά αύξοντα ατομικό
αριθμό και ο πίνακας που σχηματίζεται αποτελείται από επτά οριζόντιες σειρές (περίοδοι) και δέκα οκτώ κάθετες στήλες (ομάδες).
• Περίοδοι του περιοδικού πίνακα, είναι οι οριζόντιες σειρές του περιοδικού
πίνακα όπου τα στοιχεία είναι ταξινομημένα κατά αύξοντα ατομικό αριθμό.
Τα στοιχεία κάθε περιόδου έχουν όλα τον ίδιο αριθμό ηλεκτρονιακών στιβάδων
που συμπίπτει με τον αριθμό της περιόδου στην οποία ανήκουν.
Οι περίοδοι χαρακτηρίζονται με τους αριθμους 1, 2, ..., 7.
• Ομάδες του περιοδικού πίνακα, είναι οι 18 κατακόρυφες στήλες του περιοδικού
πίνακα και αποτελούνται από στοιχεία με ανάλογες ιδιότητες.
Η αρίθμηση των ομάδων μεχρί το 1985 γίνοταν με ενα λατινικό αριθμό και το
γράμμα Α ή Β όμως από τότε σύμφωνα με πρόταση της ΙUPAC η αρίθμηση
γινεται με αριθμούς από το 1 εως το 18.
• Κύριες ομάδες: Είναι οι οκτώ ομάδες του περιοδικού πίνακα με το χαρακτηρισμό Α.
Κλασική αρίθμηση: IA, IIA, IIIA, IVA, VA, VIA, VIIA, VIIIA.
Σύγχρονη αρίθμηση: 1, 2, 13, 14, 15, 16, 17, 18.
Στοιχεία που ανήκουν στην ίδια κύρια ομάδα έχουν τον ίδιο αριθμό ηλεκτρονίων
στην εξωτερική τους στιβάδα ο οποίος ταυτίζεται με τον αριθμό της ομάδας
σύμφωνα με την κλασική αρίθμηση.
Οι γνωστότερες κύριες ομάδες είναι:
α. τα αλκάλια είναι τα στοιχεία της ΙΑ ομάδας του περιοδικού πίνακα, πλην του Η.
β. οι αλκαλικές γαίες είναι τα στοιχεία της ΙΙΑ ομάδας του περιοδικού πίνακα.
γ. τα αλογόνα είναι τα στοιχεία της VIIΑ ομάδας.
δ. τα ευγενή αέρια είναι τα στοιχεία της VIIIA ομάδας και είναι χημικά αδρανή.
• Δευτερεύουσες ομάδες: Είναι οι δέκα ομάδες του περιοδικού πίνακα με το
χαρακτηρισμό Β.
Κλασική αρίθμηση: IIIB, IVB, VB, VIB, VIIB, VIIIB, IB, IIB
Σύγχρονη αρίθμηση: 3, 4,
5, 6,
7, 8,9,10, 11, 12
Τα στοιχεία των ομάδων αυτών ονομάζονται στοιχεία μετάπτωσης ή μεταβατικά
στοιχεία.

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 1ο

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

37.

• Χημικός δεσμός, είναι η δύναμη που συγκρατεί τις δομικές μονάδες (άτομα,
ιόντα, κ.τ.λ.) ενωμένες μεταξύ τους όταν σχηματίζουν χημικές ενώσεις.
Κατά τη δημιουργία του χημικού δεσμού το σύστημα αποκτά μια σταθερότερη
ενεργειακά δομή δηλαδή δομή με μικρότερη ενέργεια.
• Παράγοντες που καθορίζουν τη χημική συμπεριφορά των ατόμων:
Είναι τα ηλεκτρόνια σθένους και η ατομική ακτίνα.
• Ηλεκτρόνια σθένους: Είναι τα ηλεκτρόνια της εξωτερικής στιβάδας ενός ατόμου.
α. Στους δεσμούς συμμετέχουν μόνο τα ηλεκτρόνια σθένους.
β. Κανόνας των οκτώ: Τα άτομα έχουν την τάση να συμπληρώσουν τη στιβάδα
σθένους τους με οκτώ ηλεκτρόνια (εκτός αν είναι η στιβάδα Κ που συμπληρώνεται με δύο) ώστε να αποκτήσουν τη δομή ευγενούς αερίου.
Τα άτομα αποκτούν δομή ευγενούς αερίου αποβάλλοντας ή προσλαμβάνοντας ή
συνεισφέροντας ηλεκτρόνια.
Στοιχεία που έχουν μέχρι τρία ηλεκτρόνια στην εξωτερική στιβάδα δηλαδή στοιχεία
των ΙΑ, ΙΙΑ και ΙΙΙΑ ομάδων του περιοδικού πίνακα έχουν την τάση να αποβάλουν
ηλεκτρόνια ώστε να αποκτήσουν δομή ευγενούς αερίου. Με τον τρόπο αυτό
μετατρέπονται σε θετικά ιόντα για αυτό και χαρακτηρίζονται ηλεκτροθετικά στοιχεία.
Στοιχεία που έχουν από πέντε μέχρι επτά ηλεκτρόνια στην εξωτερική στιβάδα
δηλαδή στοιχεία των VA, VIA, VIIA ομάδων του περιοδικού πίνακα έχουν την
τάση να προσλαμβάνουν ηλεκτρόνια ώστε να αποκτήσουν δομή ευγενούς αερίου.
Με τον τρόπο αυτό μετατρέπονται σε αρνητικά ιόντα γι’αυτό και χαρακτηρίζονται
ηλεκτροαρνητικά στοιχεία.
Όταν τα ηλεκτρόνια σθένους είναι μέχρι τέσσερα είναι μονήρη (μοναχικά), ενώ
όταν είναι από πέντε εως οκτώ τα ηλεκτρόνια από το πέμπτο και μετά σχηματίζουν
ζεύγη ηλεκτρονίων.
Ηλεκτρονιακοί τύποι Lewis είναι τα σύμβολα των στοιχείων με τα ηλεκτρόνια
σθένους να συμβολίζονται με τελείες.
• Ατομική ακτίνα: Είναι το μισό της απόστασης μεταξύ των πυρήνων δύο γειτονικών ατόμων του στοιχείου που βρίσκονται σε στερεή κρυσταλλική κατάσταση.
Η ατομική ακτίνα ελαττώνεται κατά μήκος μιας περιόδου του περιοδικού πίνακα.
Η ατομική ακτίνα αυξάνεται από πάνω προς τα κάτω σε μια ομάδα του περιοδικού πίνακα.
Συνεπώς η ατομική ακτίνα αυξάνεται από δεξιά προς τα αριστερά και από πάνω
προς τα κάτω στον περιοδικό πίνακα όπως φαίνεται και στο σχήμα.
• Ιοντικός ή ετεροπολικός δεσμός: Είναι ο δεσμός που σχηματίζεται με μεταφορά ηλεκτρονίων μεταξύ των ατόμων που οδηγεί στο σχηματισμό ιόντων με αντίθετο φορτίο τα οποία έλκονται και συγκρατούνται σε ορισμένη μεταξύ τους
απόσταση με ηλεκτροστατικές δυνάμεις Coulomb.

taexeiola.blogspot.com
Περιοδικός πίνακας - Δεσμοί

38.

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

Βήμα 1ο

• Κύρια χαρακτηριστικά του ιοντικού δεσμού:
1. Σχηματίζεται μεταξύ ενός μετάλλουκαι ενός αμετάλλου.
2. Το μέταλλο συνήθως ανήκει στις ομάδες ΙΑ, ΙΙΑ, ΙΙΙΑ και αποβάλει από 1 εως
3 ηλεκτρόνια, ενώ το αμέταλλο ανήκει συνήθως στις ομάδες VA, VIA, VΙΙΑ
και προσλαμβάνει από 1 εως 3 ηλεκτρόνια. Το Η αν και ανήκει ατην ΙΑ ομάδα συμπεριφέρεται ως αμέταλλο, δηλαδή προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο.
3. Τα ιόντα που σχηματίζονται διατάσσονται στο χώρο σε κανονικά γεωμετρικά σχήματα τους ιοντικούς κρυστάλλους.
→ Ο χημικός τύπος που περιγράφει τα στοιχεία από τα οποία αποτελείται το
μόριο της ένωσης τον ακριβή αριθμό τους και τη διάταξη των ηλεκτρονίων της
εξωτερικής στιβάδας των ατόμων του μορίου λέγεται ηλεκτρονιακός τύπος.

• Χαρακτηριστικά ιοντικών ενώσεων: Ιοντικές ενώσεις είναι τα οξείδια των
μετάλλων, τα υδροξείδια των μετάλλων και τα άλατα π.χ. CaO, KOH, NaCl.
1. Δεν αποτελούνται από μόρια αλλά τα ιόντα σχηματίζουν κρυσταλικό πλέγμα.
2. Λόγω των ισχυρών ηλεκτροστατικών δυνάμεων Coulomb οι ιοντικές ενώσεις
είναι στερεές με υψηλά σημεία τήξεως.
3. Οι κρύσταλλοι τους είναι σκληροί και εύθραυστοι και όχι ελατοί και όλκιμοι
όπως των μετάλλων.
4. Σε στερεή κατάσταση είναι κακοί αγωγοί του ηλεκτρισμού. Όμως τα τήγματα τους και τα υδατικά τους διαλύματα άγουν το ηλεκτρικό ρεύμα.
5. Είναι γενικά ενώσεις ευδιάλυτες στο νερό.
• Ομοιοπολικός δεσμός: Είναι ο χημικός δεσμός που δημιουργείται με αμοιβαία
συνεισφορά ενός ή περισσοτέρων ηλεκτρονίων με αποτέλεσμα τα άτομα που συνδέονται να κατέχουν από κοινού ένα, δύο ή τρια κοινά ζεύγη ηλεκτρονίων.
• Χαρακτηριστικά ομοιοπολικού δεσμού:
1. Είναι δεσμός που σχηματίζεται ανάμεσα σε δύο όμοια ή διαφορετικά αμέταλλα.
2. Οι δυνάμεις που συγκρατούν τα άτομα είναι ηλεκτρομαγνητικής φύσης.
3. Τα άτομα συνεισφέρουν αμοιβαία τα μονήρη ηλεκτρόνια της εξωτερικής
στοιβάδας.
4. Ο ομοιοπολικός δεσμός οδηγεί στο σχηματισμό μορίων.
Ένας ομοιοπολικός δεσμός χαρακτηρίζεται ως απλός (–), διπλός (=) ή τριπλός (≡) όταν
μεταξύ των ατόμων υπάρχουν ένα, δύο ή τρία κοινά ζεύγη ηλεκτρονίων αντίστοιχα.
→ Ο συντακτικός τύπος μας δείχνει από ποια και πόσα άτομα αποτελείται το
μόριο της ένωσης και τον τρόπο που συνδέονται μεταξύ τους.

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 1ο

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

39.

• Ηλεκτραρνητικότητα, είναι η τάση του ατόμου στοιχείου να έλκει ηλεκτρόνια
όταν συμμετέχει στο σχηματισμό χημικών δεσμών.
• Μη πολικός ομοιοπολικός δεσμός: Όταν τα άτομα που σχηματίζουν τον
ομοιοπολικό δεσμό ανήκουν στο ίδιο στοιχείο έχουν ίδια ηλεκτραρνητικότητα με
αποτέλεσμα να έλκουν εξίσου το κοινό ζεύγος ηλεκτρονίων, οπότε έχουμε
ομοιόμορφή κατανομή του κοινού ζεύγους ηλεκτρονίων, και ο δεσμός είναι μη
πολικός, π.χ. το μόριο Ο2: Ο = Ο.
• Πολικός ομοιοπολικός δεσμός: Όταν τα άτομα που σχηματίζουν τον ομοιοπολικό
δεσμό είναι διαφορετικής ηλεκτραρνητικότητας, το κοινό ζευγάρι των ηλεκτρονίων
μετατοπίζεται προς το μέρος του ηλεκτραρνητικότερου ατόμου με αποτέλεσμα
να σχηματίζεται πολικός δεσμός.
π.χ. το μόριο του υδροχλωρίου:
• Xαρακτηριστικά ομοιοπολικών ενώσεων: Ομοιοπολικές ενώσεις είναι τα οξέα,
τα οξείδια των αμετάλλων και οι οργανικές ενώσεις π.χ. ΗCN, HCl, SO2, CH4.
1. Οι ομοιοπολικές ενώσεις αποτελούνται από μόρια μεταξύ των οποίων
ασκούνται ασθενείς ελκτικές δυνάμεις.
2. Σε καθαρή κατάσταση είναι κακοί αγωγοί του ηλεκτρισμού, τα υδατικά διαλύματα
ορισμένων ομοιοπολικών ενώσεων εμφανίζουν ηλεκτρική αγωγιμότητα.
3. Είναι συνήθως αδιάλυτες στο νερό εκτός αν αντιδρούν με αυτό.
• Αριθμός οξείδωσης, ορίζεται ως:
• Το πραγματικό φορτίο του ιόντος στις ιοντικές ενώσεις.
• Το φαινομενικό φορτίο που αποκτά το άτομο αν τα κοινά ζεύγη ηλεκτρονίων
αποδοθούν στο ηλεκτραρνητικότερο άτομο στις ομοιοπολικές ενώσεις.
→ Ο υπολογισμός του αριθμού οξείδωσης μπορεί να γίνει με τη βοήθεια των
πρακτικών κανόνων που αναφέρονται στη σελίδα 130 των ΒΙΒΛΙΟμαθημάτων Xημείας Α΄ Λυκείου - εκδόσεις ΟΡΟΣΗΜΟ.
• Γραφή μοριακού τύπου ανόργανης ένωσης:
Κάθε ανόργανη ένωση (ανεξάρτητα από το είδος του δεσμού που έχει) μπορούμε
να πούμε ότι αποτελείται από δύο τμήματα, ένα με θετικό αριθμό οξείδωσης (Θ
με Α.Ο. = +x) και ένα με αρνητικό αριθμό οξείδωσης (Α με Α.Ο. = –ψ).

taexeiola.blogspot.com
Περιοδικός πίνακας - Δεσμοί

40.

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

Βήμα 1ο

Συνήθεις τιμές Α.Ο. στοιχείων στις ενώσεις τους:
Μέταλλα
Li, Na, K, Ag:
Ca, Ba, Zn, Mg:
Al, Bi:
Hg, Cu:
Fe, Co, Ni:
Pb, Sn, Pt:
Cr:
Mn:

+1
+2
+3
+1,+2
+2, +3
+2, +4
+2, +3, +6
+2, +3, +4, +6, +7

Au:

+1, +3

Αμέταλλα
F:
H:
O:
Cl, Br, I:
S:
N, P,Sb, As:
C, Si:

–1
+1, (–1)
–2, (–1, +2)
–1 (+1, +3, +5, +7)
–2 (+4, +6)
–3 (+3, +5)
–4 (+4)

Πολυατομικά ιόντα:

Για να γράψουμε τον μοριακό τύπο της ένωσης μεταξύ του Θ και του Α:
• Γράφουμε πρώτα το θετικό τμήμα και μετά το αρνητικό Θ+xΑ–ψ
• Τον Α.Ο. του πρώτου βάζουμε δείκτη στο δεύτερο και αντίστροφα. Ακολουθεί
απλοποίηση στους δείκτες αν γίνεται. Να σημειώσουμε ότι αν κάποιος δείκτης
είναι το 1 τότε αυτός παραλείπεται.
• Αν κάποιο από τα τμήματα Θ ή Α είναι πολυατομικό και παίρνει δείκτη
μεγαλύτερο του 1, το κλείνουμε σε παρένθεση.

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βημα 2ο

Επαναλαμβάνουμε τις ασκήσεις “κλειδιά”

41.

Επαναλαμβάνουμε
τις ασκήσεις - κλειδιά

Α. Από το 2ο κεφάλαιο του σχολικού βιβλίου
Να λύσω τις ασκήσεις:
17, 20, 22, 25, 27, 30, 31, 32, 34, 41, 43, 44, 46, 48, 50, 51, 52, 54,
55, 58, 61, 62, 64
Β. Από το 2ο κεφάλαιο
(Βιβλιομαθήματα Χημείας Α’ Λυκείου, εκδόσεις “ΟΡΟΣΗΜΟ”)
Να διαβάσω τις λυμένες ασκήσεις:
§ 2.1: 1, 2, 4
§ 2.2: 1, 2, 4, 5
§ 2.3: 1, 2
§ 2.4: 1, 2, 3, 5
§ 2.5: Παράδειγμα σελίδας 130
Να λύσω τις ασκήσεις:
§ 2.1: 1, 2, 6, 7, 8
§ 2.2: 1, 2, 6, 9, 10, 12
§ 2.3: 1, 2, 3
§ 2.4: 1, 2, 8, 10, 11
§ 2.5: 4, 5, 6

taexeiola.blogspot.com
Περιοδικός πίνακας - Δεσμοί

42.

Επαναλαμβάνουμε τις ασκήσεις “κλειδιά”

Βήμα 2ο

Λύνουμε
περισσότερες
ασκήσεις
1. Να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή των:
α. 14Si

β.

20Ca

γ. 9F–

δ.

+
19Κ

Λύση:
α. Z = 14, άρα 14p και 14e. 14Si: K(2), L(8), M(4)
β. Z = 20, άρα 20p και 20e. 20Ca: K(2), L(8), M(8), N(2)
γ. Z = 9, άρα 9p και 9 + 1 = 10e. 9F–: K(2), L(8)
δ. Z = 19, άρα 19p και 19 – 1 = 18e. 19K+: K(2), L(8), M(8)

2.

Δίνονται τα χημικά στοιχεία 12Μg, 8O και 16S.
α. Να βρείτε τη θέση τους στον περιοδικό πίνακα.
β. Ποια από αυτά έχουν παρόμοιες χημικές ιδιότητες;
γ. Να συγκρίνετε τις ατομικές τους ακτίνες.
δ. Να γράψετε τους ηλεκτρονιακούς τύπους των ενώσεων του
του 8Ο με το 1Η.

12Mg

και

Λύση:
α. Γράφουμε τις ηλεκτρονιακές δομές των στοιχείων και βρίσκουμε την θέση τους
στον περιοδικό πίνακα.
IIA ομάδα, 3η περίοδος
12Mg K(2), L(8), M(2)
VIA ομάδα, 2η περίοδος
8O K(2), L(6)
VIA ομάδα, 3η περίοδος
16S K(2), L(8), M(6)
β. Παρόμοιες χημικές ιδιότητες έχουν τα στοιχεία που βρίσκονται στην ίδια ομάδα
του περιοδικού πίνακα, δηλαδή τα Ο και S.
γ. Το Mg και το S ανήκουν στην ίδια περίοδο του περιοδικού πίνακα, όμως σε μια
περίοδο η ακτίνα αυξάνεται από δεξιά προς τ’αριστερά δηλαδή όσο μειώνεται ο
ατομικός αριθμός, άρα το Mg έχει μεγαλύτερη ατομική ακτίνα από το S.
Το S και το O ανήκουν στην ίδια ομάδα του περιοδικού πίνακα, όμως σε μια
ομάδα η ακτίνα αυξάνεται από πάνω προς τα κάτω δηλαδή όσο μεγαλώνει ο

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 3ο

Λύνουμε περισσότερες ασκήσεις

43.

ατομικός αριθμός, άρα το S έχει μεγαλύτερη ατομική ακτίνα από το O. Συνεπώς
η σειρά των στοιχείων με βάση την ατομική ακτίνα είναι: 12Μg < 16S < 8O.
δ. Οι ηλεκτρονιακές δομές των ατόμων των στοιχείων είναι:
Mg: Κ(2), L(8), M(2)

12

i

Mg
i

1

H: K(1)

i

H

Έχουμε ένα μέταλλο (Mg) και υδρογόνο (Η), συνεπώς έχουμε ιοντικό δεσμό.
Για να αποκτήσουν δομή ευγενούς αέριου το Mg αποβάλλει 2 ηλεκτρόνια ενώ
το Η προσλαμβάνει 1:
Άρα κατά τη δημιουργία του δεσμού ένα άτομο Mg αποβάλλει 2 ηλεκτρόνια τα
οποία προσλαμβάνουν 2 άτομα H.

Οι ηλεκτρονιακές δομές των ατόμων των στοιχείων είναι:
ii

8

Ο: Κ(2), L(6) ⋅ O ⋅
ii

1

H: K(1)

i

H

To O έχει 2 μονήρη ηλεκτρόνια, άρα μπορεί να σχηματίσει μέχρι 2 απλούς ομοιοπολικούς δεσμούς, ενώ κάθε άτομο Η έχει 1 μονήρες ηλεκτρόνιο και μπορεί να
σχηματίσει μόνο 1 απλό ομοιοπολικό δεσμό. Άρα:

3. Να υπολογίσετε τον αριθμό οξείδωσης του S στα παρακάτω μόρια και ιόντα:
α. Η2S

β. Na2SO4

γ. SO32–

Λύση:
Έστω x ο αριθμός οξείδωσης του θείου.
α. Η2S: Σύμφωνα με τους κανόνες ισχύει:
2. Α.Ο.Η +1·Α.Ο.S = 0 ⇔ 2(+1) + x = 0 ⇔ x = –2 δηλαδή, στο Η2S έχουμε A.O.S = –2
β. Νa2SO4: Iσχύει
2·Α.Ο.Na +1·Α.Ο.S + 4A.O.O = 0 ⇔ 2(+1) + x + 4(–2) = 0 ⇔ x = +6
δηλαδή, στο Na2SO4 έχουμε A.O.S = +6.
γ. SO32–: Ισχύει
1·Α.Ο.S + 3·Α.Ο.Ο = –2 ⇔ x + 3(–2) = –2 ⇔ x = +4
δηλαδή στο SO32– έχουμε A.O.S = +4

taexeiola.blogspot.com
Περιοδικός πίνακας - Δεσμοί

44.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
1.
Να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή των:
β. 35Br
γ. 20Ca2+
δ. 17Cl–
α. 11Νa
.......................................................................................................................................

Λύνουμε
μόνοι μας

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
2.
Το άτομο ενός στοιχείου Χ έχει μαζικό αριθμό 37 και περιέχει στον πυρήνα
.......................................................................................................................................
του 3 νετρόνια περισσότερα από πρωτόνια. Να βρεθούν:
.......................................................................................................................................
α. Ο ατομικός αριθμός του στοιχείου.
.......................................................................................................................................
β. Η ηλεκτρονιακή δομή του στοιχείου.
.......................................................................................................................................
γ. Η ομάδα και η περίοδος που ανήκει το στοιχείο.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 4ο

Λύνουμε μόνοι μας

45.

3.
Στο κατιόν Li+ o αριθμός των νετρονίων είναι διπλάσιος από τον αριθμό
.......................................................................................................................................

των ηλεκτρονίων, ενώ ο μαζικός του αριθμός είναι 7. Να βρεθούν:
.......................................................................................................................................
α. Ο ατομικός αριθμός του στοιχείου.
.......................................................................................................................................
β. Η ηλεκτρονιακή δομή του στοιχείου.
.......................................................................................................................................
γ. Η ομάδα και η περίοδος που ανήκει το στοιχείο.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
4.
Να βρείτε σε ποια ομάδα και ποια περίοδο του περιοδικού πίνακα είναι
τοποθετημένα τα παρακάτω χημικά στοιχεία:
.......................................................................................................................................
β. 13Al
γ. 18Ar
δ. 5B
α. 2Ηe
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Περιοδικός πίνακας - Δεσμοί

46.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

5.
Nα βρείτε τον ατομικό αριθμό των παρακάτω στοιχείων:
.......................................................................................................................................
α. Του πρώτου αλογόνου.
.......................................................................................................................................
β. Του τρίτου ευγενούς αερίου.
.......................................................................................................................................
γ. Της δεύτερης αλκαλικής γαίας.
.......................................................................................................................................
δ. Του στοιχείου της 4ης περιόδου με τη μεγαλύτερη ατομική ακτίνα.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
6.
Δίνονται τα στοιχεία: 6C, 7N, 12Mg, 14Si, 17Cl, 20Ca. Να βρείτε ποια από
αυτά έχουν παραπλήσιες χημικές ιδιότητες.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 4ο

Λύνουμε μόνοι μας

47.

7.
Να συγκρίνετε ως προς το μέγεθος τα παρακάτω ζεύγη:
.......................................................................................................................................
β. 9F - 35Br
γ. 19K+ - 17Cl–
α. 11Νa - 14Si
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
8.
Να υπολογίσετε τον αριθμό οξείδωσης του Ν στις παρακάτω ενώσεις και
στα παρακάτω ιόντα:
.......................................................................................................................................
α. Ν2Ο5
β. ΝΗ3
γ. NaNO3
δ. Ca(NO2)2
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Περιοδικός πίνακας - Δεσμοί

48.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

9.
Να συμπληρώσετε τον πίνακα γράφοντας σε κάθε κενό τον αντίστοιχο μο.......................................................................................................................................
ριακό τύπο και να ονομάσετε τις ενώσεις που προκύπτουν:
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 4ο

Λύνουμε μόνοι μας

49.

10.
Να γράψετε τους ηλεκτρονιακούς τύπους των ιοντικών ενώσεων:
.......................................................................................................................................
γ. Ca3N2
α. NaH
β. MgBr2
.......................................................................................................................................
Δίνονται οι ατομικοί αριθμοί: Νa = 11, H = 1, Mg = 12, Br = 35, Ca = 20, N = 7
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Περιοδικός πίνακας - Δεσμοί

50.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

11.
Nα γράψετε τους ηλεκτρονιακούς και τους συντακτικούς τύπους των
.......................................................................................................................................
ομοιοπολικών ενώσεων:
.......................................................................................................................................
γ. HCN
α. ΗBr
β. PCl3
.......................................................................................................................................
Δίνονται οι ατομικοί αριθμοί: H = 1, Br = 35, P = 15, Cl = 17, C = 6, N = 7.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 5ο

Ελέγχουμε τη γνώση μας

51.

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Θέμα 1ο
.......................................................................................................................................
Α.
Ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων σε στιβάδα με κύριο κβαντικό αριθμό n,
.......................................................................................................................................
δίνεται από τη σχέση:
.......................................................................................................................................
β. 4n
γ. 2n2
δ. 2n + 1
α. n2
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
Β. Τα χημικά στοιχεία της VA ομάδας του περιοδικού πίνακα έχουν στην εξω.......................................................................................................................................
τερική στιβάδα:
.......................................................................................................................................
α. 5 μονήρη ηλεκτρόνια
β. 4 μονήρη ηλεκτρόνια
.......................................................................................................................................
γ. 2 μονήρη ηλεκτρόνια
δ. 3 μονήρη ηλεκτρόνια
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
Γ. Το Κ έχει στις ενώσεις του αριθμό οξείδωσης:
.......................................................................................................................................
α. +2
β. –2
γ. 0
δ. +1
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
Δ. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες;
.......................................................................................................................................
Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
.......................................................................................................................................
α. Η στιβάδα με την μικρότερη ενέργεια είναι η Κ.
.......................................................................................................................................
β. Σε μία ομάδα του περιοδικού πίνακα η ατομική ακτίνα αυξάνεται από κάτω
προς τα πάνω.
.......................................................................................................................................
γ. Ο δεσμός στο μόριο του Cl2 είναι πολωμένος.
.......................................................................................................................................
δ. Τα αλογόνα είναι μέταλλα.
.......................................................................................................................................
ε. Δομικές μονάδες των ομοιοπολικών ενώσεων είναι τα μόρια.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................

Ελέγχουμε τη
γνώση μας

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Περιοδικός πίνακας - Δεσμοί

52.

Ελέγχουμε τη γνώση μας

Βήμα 5ο

Θέμα 2ο
.......................................................................................................................................
Α.
Να συμπληρώσετε τα κενά στον παρακάτω πίνακα:
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 12)
.......................................................................................................................................
Β. Να γράψετε τους ηλεκτρονιακούς τύπους των παρακάτω ενώσεων:
.......................................................................................................................................
β. K2O
γ. NH3
α. ΜgCl2
.......................................................................................................................................
Δίνονται οι ατομικοί αριθμοί: Μg = 12, Cl = 17, K = 19, O = 8, N = 7, H = 1.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 9)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 5ο

Ελέγχουμε τη γνώση μας

53.

Γ.
Να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή των:
.......................................................................................................................................
β. 16S
α. 20Ca
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 4)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Θέμα 3ο
.......................................................................................................................................
A. Nα συγκρίνετε την ατομική ακτίνα των:
.......................................................................................................................................
β. 19Κ και 20Ca
α. 7Ν και 15Ρ
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Β.
Δίνονται τα χημικά στοιχεία Χ και Ψ. Το Χ βρίσκεται στην 2η περίοδο και,
στην ΙVA ομάδα, ενώ το Ψ βρίσκεται στην 3η περίοδο και έχει 6 ηλεκτρό.......................................................................................................................................
νια στην εξωτερική του στιβάδα
.......................................................................................................................................
α. Να υπολογίσετε τους ατομικούς αριθμούς των Χ και Ψ.
.......................................................................................................................................
β. Βα γράψετε τους ηλεκτρονιακούς τύπους των Χ και Ψ.
.......................................................................................................................................
γ. Το στοιχείο Ψ είναι μέταλλο ή αμέταλλο;.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 15)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Περιοδικός πίνακας - Δεσμοί

54.

Ελέγχουμε τη γνώση μας

Βήμα 5ο

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Θέμα 4ο
Δίνονται
τα χημικά στοιχεία Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ζ, με ατομικούς αριθμούς 3, 5, 9,
.......................................................................................................................................
11,
17,
37
αντίστοιχα.
.......................................................................................................................................
α.
Ποια από τα στοιχεία έχουν παρόμοιες ιδιότητες;
.......................................................................................................................................
β.
Να γράψετε τους χημικούς τύπους των ενώσεων του υδρογόνου (1Η) με το
.......................................................................................................................................
Δ και το Γ.
.......................................................................................................................................
γ. Να συγκρίνετε τις ατομικές ακτίνες των Γ, Δ, Ε.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 25)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com

Μετά το τέλος της μελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει
να είναι σε θέση:
Να γνωρίζει ποιες ενώσεις είναι οξέα, βάσεις, άλατα και οξείδια.
Να ονομάζει ανόργανες ενώσεις, όταν δίνεται ο μοριακός τύπος και
να γράφει το μοριακό τύπο όταν δίνεται το όνομα της ένωσης.
Να γνωρίζει ποιες κατηγορίες οξέων υπάρχουν καθώς και τις ιδιότητες
που αποτελούν τον όξινο χαρακτήρα.
Να γνωρίζει ποιες κατηγορίες βάσεων υπάρχουν καθώς και τις ιδιότητες που αποτελούν το βασικό χαρακτήρα.
Να γνωρίζει τι είναι η κλίμακα του pH και τι τιμές pH μπορεί να πάρει ένα
διάλυμα όταν είναι όξινο, ουδέτερο ή βασικό.
Να γνωρίζει ποια οξείδια χαρακτηρίζονται όξινα, βασικά, ουδέτερα και
να βρίσκει τον ανυδρίτη ενός οξέος ή μίας βάσης.
Να γνωρίζει τις ιδιότητες των αλάτων.
Να γνωρίζει τι είναι η ταχύτητα και τι η απόδοση μίας αντίδρασης, καθώς και τους παράγοντες από τους οποίους εξαρτώνται.
Να γνωρίζει ποιες αντιδράσεις χαρακτηρίζονται οξειδοαναγωγικές και
ποιες είναι οι κυριότερες κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων.
Να γνωρίζει ποιες αντιδράσεις χαρακτηρίζονται μεταθετικές και ποιες
είναι οι κυριότερες κατηγορίες μεταθετικών αντιδράσεων.
Να γράφει σωστά τις χημικές εξισώσεις που περιγράφουν τις αντιδράσεις.

taexeiola.blogspot.com
Οξέα - βάσεις - άλατα - οξείδια

56.

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

Βήμα 1ο

Επαναλαμβάνουμε
τη θεωρία

• Οξέα, χαρακτηρίζονται κατά τον Arrhenius οι υδρογονούχες ενώσεις που όταν
διαλυθούν στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (Η+).
Τα οξέα έχουν γενικό τύπο ΗxA όπου:
Α: Είναι αμέταλλο (F, Cl, Br, I, S) ή πολυατομικό ανιόν (ΝΟ3–, SO42–...)
x: Ο αριθμός οξείδωσης του Α.
• Κατηγορίες οξέων:
Ανάλογα με τον αριθμό Η+ που δίνει κάθε μόριό τους όταν διαλύεται στο νερό:
α. Μονοπρωτικά (ή μονοβασικά): Δίνουν ένα Η+ από κάθε μόριο οξέος. Δηλαδή έχουν τύπο ΗΑ, π.χ. ΗΝΟ3(aq) → H+(aq) + NO3–(aq)
β. Διπρωτικά (ή διβασικά): Δίνουν δύο Η+ από κάθε μόριο οξέος. Δηλαδή
έχουν τύπο Η2Α: Η2S(aq) R 2H+(aq) + S2–(aq)
γ. Πολυπρωτικά (ή πολυβασικά): Δίνουν περισσότερα από δύο Η+ από κάθε
μόριο οξέος. Δηλαδή έχουν τύπο ΗxΑ με x > 2:
+
π.χ.
H3PO4 → 3H(aq)
+ PO34(aq)
(aq)

Ανάλογα με το αν περιέχουν οξυγόνο στο μόριό τους:
α. Οξυγονούχα οξέα: Είναι τα οξέα που περιέχουν οξυγόνο στο μόριό τους.
Δηλαδή, το Α είναι οξυγονούχο πολυατομικό ανιόν, π.χ. ΗΝΟ3
β. Μή οξυγονούχα οξέα: Είναι τα οξέα που δεν περιέχουν οξυγόνο στο μόριό
τους. Δηλαδή το Α είναι αμέταλλο ή κυάνιο. π.χ. ΗCl
Ανάλογα με το αν ιοντίζονται πλήρως ή μερικώς:
α. Ισχυρά οξέα: Είναι τα οξέα που ιοντίζονται πλήρως. Δηλαδή όταν διαλύονται στο νερό, όλα τα μόρια του οξέος μετατρέπονται σε ιόντα, π.χ. HBr
β. Ασθενή οξέα: Είναι τα οξέα που ιοντίζονται μερικώς. Δηλαδή όταν διαλύονται στο νερό, στο διάλυμα συνυπάρχουν μόρια του οξέος και ιόντα. π.χ. H2S
• Ονοματολογία οξέων:
α. Αν το οξύ είναι μη οξυγoνούχο, το όνομα του ΗxA είναι: υδρο + όνομα Α
π.χ. HCl: υδροχλώριο και HBr: υδροβρώμιο
→ Τα υδατικά διαλύματα αυτών των οξέων ονομάζονται:
υδρο + όνομα Α + ικό οξύ, π.χ. HCl(aq): υδροχλωρικό οξύ

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 1ο

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

57.

β. Αν το οξύ είναι οξυγoνούχο, το όνομα του ΗxA είναι: όνομα Α + οξύ
π.χ. HΝΟ3: νιτρικο οξύ και Η3PO4: φωσφορικό οξύ
• Βάσεις, χαρακτηρίζονται κατά τον Arrhenius οι ενώσεις που όταν διαλύονται στο
νερό διΐστανται και δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ–).
Οι βάσεις έχουν γενικό τύπο Μ(ΟΗ)x όπου:
Μ: είναι μέταλλο
x: ο αριθμός οξείδωσης του Μ(x ≤ 3).
→ Στις βάσεις ανήκει και η Αμμωνία (ΝΗ3) η οποία είναι ομοιοπολική ένωση
και δεν ακολουθεί τον γενικό τύπο. Όταν διαλύεται στο νερό ιοντίζεται και
δίνει ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ–): ΝΗ3(aq) + H2O(l) R NH+4(aq) + OH–(aq)
• Κατηγορίες βάσεων:
Ανάλογα με τον αριθμό ΟΗ– που δίνει κάθε μόριό τους όταν διαλύεται στο νερό:
α. Μονοϋδροξυλικές (ή μονόξινες): Δίνουν ένα ΟΗ– από κάθε μόριο βάσης.
Δηλαδή έχουν τύπο ΜΟΗ: π.χ. NaOH(aq) → Na+(aq) + OH–(aq)
β. Πολυυδροξυλικές (ή πολυόξινες): Δίνουν περισσότερα από 1 ΟΗ – από
κάθε μόριο βάσης. Δηλαδή έχουν τύπο Μ(ΟΗ)x, x > 1:
+

π.χ. Fe(OH)3 (aq) → Fe3(aq)
+ 3OH (aq)
Ανάλογα με το άν διίστανται πλήρως ή μερικώς:
α. Ισχυρές βάσεις: Είναι οι βάσεις που διίστανται πλήρως, π.χ. Ba(OH)2.
β. Ασθενείς βάσεις: Είναι οι βάσεις που δεν μετατρέπονται πλήρως σε ιόντα
κατά την διάλυσή τους στο νερό, π.χ. ΝΗ3.
• Oνοματολογία βάσεων:
Το όνομα της βάσης Μ(ΟΗ)x είναι: υδροξείδιο + όνομα Μ
π.χ. ΚΟΗ: υδροξείδιο του καλίου
→ Όταν το μέταλλο έχει περισσότερους από ένα αριθμό οξείδωσης, αυτός δηλώνεται με ένα λατινικό αριθμό στο τέλος του ονόματος.
π.χ. Fe(OH)3: υδροξείδιο του σιδήρου ΙΙΙ
• Ιδιότητες οξέων ή όξινος χαρακτήρας:
Οι κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων είναι:
α. Έχουν ξινή γεύση.
β. Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών.
γ. Αντιδρούν με ορισμένα μέταλλα και παράγεται αλάτι ενώ ταυτόχρονα απελευθερώνεται αέριο υδρογόνο:
δ. Αντιδρούν με βάσεις, η αντίδραση ονομάζεται εξουδετέρωση.
ε. Άγουν το ηλεκτρικό ρεύμα. Τα οξέα είναι ηλεκτρολύτες, γι’ αυτό και τα
υδατικά τους διαλύματα επιτρέπουν τη διέλευση του ηλεκτρικού ρεύμα-

taexeiola.blogspot.com
Οξέα - βάσεις - άλατα - οξείδια

58.

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

Βήμα 1ο

τος. Κατά την ηλεκτρόλυση διαλύματος οξέος, απελευθερώνεται στο αρνητικό ηλεκτρόδιο (κάθοδος) αέριο υδρογόνο.
→ Οι παραπάνω κοινές ιδιότητες οφείλονται στα κατιόντα υδρογόνου που υπάρχουν σε όλα τα υδατικά διαλύματα των οξέων.
• Ιδιότητες βάσεων ή βασικός χαρακτήρας:
Οι κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των βάσεων είναι:
α. Έχουν καυστική γεύση και σαπωνοειδή αφή.
β. Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών.
γ. Αντιδρούν με οξέα, η αντίδραση ονομάζεται εξουδετέρωση.
δ. Άγουν το ηλεκτρικό ρεύμα. Οι βάσεις είναι ηλεκτρολύτες, γι’ αυτό και τα
υδατικά τους διαλύματα επιτρέπουν τη διέλευση του ηλεκτρικού ρεύματος. Κατά την ηλεκτρόλυση διαλύματος βάσεως, απελευθερώνεται στο αθετικό ηλεκτρόδιο (άνοδος) αέριο οξυγόνο.
→ Οι παραπάνω κοινές ιδιότητες οφείλονται στα ανιόντα υδροξειδίου που υπάρχουν σε όλα τα υδατικά διαλύματα των βάσεων.
• pH (πε - χα):
Σε όλα τα υδατικά διαλύματα συνυπάρχουν κατιόντα Η+ και ανιόντα ΟΗ–. Αν
ένα διάλυμα είναι όξινο ή βασικό εξαρτάται από τις ποσότητες των ιόντων αυτών:
Όξινο δ/μα: Η+ > ΟΗ–
Βασικό δ/μα: Η+ < ΟΗ–
Ουδέτερο δ/μα: Η+ = ΟΗ–
Για να μετρήσουμε την οξύτητα ή τη βασικότητα ενός διαλύματος χρησιμοποιούμε
την κλίμακα του pH. Οι τιμές του pΗ για υδατικά διαλύματα θερμοκρασίας 25 oC
είναι από 0 έως 14. Όταν:
Βασικό δ/μα: pΗ > 7
Ουδέτερο δ/μα: pΗ = 7
Όξινο δ/μα: pΗ < 7
→ Όσο μικρότερη είναι η τιμή του pH τόσο πιο όξινο είναι το διάλυμα.
→ Όσο μεγαλύτερη είναι η τιμή του pH τόσο πιο βασικό είναι το διάλυμα.
→ Κατά την αραίωση ενός διαλύματος, δηλαδή κατά την προσθήκη διαλύτη, το pH
του διαλύματος τείνει πρός το 7, ανεξάρτητα από το αν αυτό είναι όξινο ή βασικό.
• Οξείδια, είναι οι δυαδικές ενώσεις των στοιχείων με το οξυγόνο.
Τα οξείδια έχουν γενικό τύπο Σ2Οx όπου:
Σ: Κάποιο στοιχείο, μέταλλο ή αμέταλλο και Χ: Ο αριθμός οξείδωσης του Σ.
• Oνοματολογία οξειδίων:
Το όνομα ενός οξειδίου Σ2Οx είναι: οξείδιο του Σ, π.χ. CaO: οξείδιο του ασβεστίου
→ Όταν έχουμε οξείδιο μετάλλου με πολλούς αριθμούς οξείδωσης, τότε αυτός
δηλώνεται με έναν λατινικό αριθμό στο τέλος του ονόματος:
π.χ. FeO: οξείδιο του σιδήρου ΙΙ.

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βημα 2ο

Επαναλαμβάνουμε τις ασκήσεις “κλειδιά”

59.

→ Όταν ένα αμέταλλο στοιχείο έχει πολλούς αριθμούς οξείδωσης, σχηματίζει
διάφορα οξείδια, τα οποία διακρίνονται με πρόταξη στο όνομά τους του αριθμιτικού μονο-, δι-, τρι-, κ.λπ. που δηλώνει τον αριθμό των ατόμων του οξυγόνου, π.χ. Ν2Ο3: τριοξείδιο του αζώτου.
• Κατηγορίες οξειδίων:
α. Όξινα οξείδια (ή ανυδρίτες οξέων): Είναι κυρίως οξείδια αμετάλλων και μπορούν θεωρητικά να προέλθουν από τα αντίστοιχα οξυγονούχα οξέα με πλήρη
-H 2 O
αφυδάτωση, π.χ. H 2SO 4 
→ SO3 Άρα το SO3 είναι ανυδρίτης του Η2SO4.
→ Τα όξινα οξείδια έχουν χημική συμπεριφορά ανάλογη με τα οξέα των
οποίων είναι ανυδρίτες.
β. Βασικά οξείδια (ή ανυδρίτες βάσεων): Είναι οξείδια μετάλλων και μπορούν
θεωρητικά να προέλθουν από τις αντίστοιχες βάσεις με πλήρη αφυδάτωση,
-H 2 O
π.χ. Ca(OH) 2 
→ CaO Άρα το CaO είναι ανυδρίτης του Ca(OH)2.
→ Τα βασικά οξείδια έχουν χημική συμπεριφορά ανάλογη με τις βάσεις των
οποίων είναι ανυδρίτες.
γ. Επαμφοτερίζοντα οξείδια: Είναι τα οξείδια που μπορούν να συμπεριφέρονται και σαν όξινα (παρουσία βάσης) και σαν βασικά (παρουσία οξέος), π.χ.
ΖnO, Al2O3, PbO, SnO.
• Άλατα είναι ιοντικές ενώσεις που περιέχουν κατιόν Μ (μέταλλο ή πολυατομικό κατιόν) και ανιόν Α (αμέταλλο πλήν του Ο2- ή πολυατομικό ανιόν πλην του ΟΗ–).
Τα άλατα έχουν γενικό τύπο ΜψΑx όπου:
Μx+: κατιόν μετάλλου ή πολυατομικό κατιόν (ΝΗ4+).
Αψ-: ανιόν αμετάλλου (πλήν του Ο2–) ή πολυατομικό ανιόν (πλην του ΟΗ–).
• Oνοματολογία αλάτων:
α. Αν το άλας είναι μη οξυγoνούχο, το όνομα του ΜψAx είναι:
όνομα Α - ούχο(ς) + όνομα Μ, π.χ. ΝaCl: χλωριούχο νάτριο
β. Αν το άλας είναι οξυγoνούχο, το όνομα του ΜψAx είναι:
όνομα Α + όνομα Μ, π.χ. ΚΜnO4: υπερμαγγανικό κάλιο
→ Όταν το μέταλλο έχει πολλούς αριθμούς οξείδωσης, αυτός δηλώνεται με ένα
λατινικό αριθμό στο τέλος του ονόματος, π.χ. FeS: θειούχος σίδηρος ΙΙ.
• Ιδιότητες αλάτων:
α. Είναι στερεά με υψηλά σημεία τήξης.
β. Είναι ισχυροί ηλεκτρολύτες
γ. Τα περισσότερα είναι ευδιάλυτα στο νερό.
• Χημικές αντιδράσεις ή χημικά φαινόμενα χαρακτηρίζονται οι μεταβολές στις
οποίες από ορισμένα αρχικά σώματα (αντιδρώντα) δημιουργούνται νέα (προϊόντα) με διαφορετικές ιδιότητες.

taexeiola.blogspot.com
Οξέα - βάσεις - άλατα - οξείδια

60.

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

Βήμα 1ο

• Χημικές εξισώσεις:
Είναι ποιοτικές και ποσοτικές εκφράσεις των χημικών αντιδράσεων.
Τα αντιδρώντα γράφονται στο πρώτο μέρος ενώ τα προϊόντα γράφονται στο δεύτερο:
Αντιδρώντα → Προϊόντα
Για να είναι σωστή μια χημική εξίσωση πρέπει:
α. Να παριστάνει ένα πραγματοποιήσιμο χημικό φαινόμενο.
β. Το είδος και ο αριθμός των ατόμων ενός στοιχείου που υπάρχει στα αντιδρώντα να υπάρχει και στα προϊόντα.
γ. Να υπάρχει ισότητα ηλεκτρικών φορτίων στα αντιδρώντα και στα προϊόντα.
Για να εξασφαλίσουμε ότι ο αριθμός των ατόμων κάθε στοιχείου είναι ίδιος στα αντιδρώντα και στα προϊόντα, σημειώνουμε συντελεστές στα δύο μέρη της εξίσωσης.
π.χ.

Ν2(g)

+ 3H2(g)

2NH3(g)

1 μόριο Ν2 και 3 μόρια Η2 δίνουν 2 μόρια ΝΗ3
• Ταχύτητα αντίδρασης ορίζεται η μεταβολή της συγκέντρωσης ενός από τα
αντιδρώντα ή τα προϊόντα στη μονάδα του χρόνου.
Οι παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα μίας αντίδρασης είναι:
α. Η συγκέντρωση των αντιδρώντων: Αύξηση της συγκέντρωσης προκαλεί
αύξηση της ταχύτητας της αντίδρασης.
β. Η θερμοκρασία: Όσο μεγαλύτερη είναι η θερμοκρασία στην οποία πραγματοποιείται η αντίδραση, τόσο μεγαλύτερη είναι η ταχύτητά της.
γ. Οι καταλύτες: Καταλύτες ονομάζονται σώματα που με την παρουσία τους
αυξάνουν την ταχύτητα μιας αντίδρασης, χωρίς να καταναλώνονται.
δ. Επιφάνεια επαφή των στερεών αντιδρώντων σωμάτων: Όταν αυξηθεί η
επιφάνεια επαφής του στερεού αντιδρώντος σώματος, αυξάνεται και η ταχύτητα της αντίδρασης.
ε. Η πίεση: Η ταχύτητα της αντίδρασης εξαρτάται από την πίεση όταν κάποιο από τα
αντιδρώντα είναι αέριο. Αύξηση της πίεσης συνεπάγεται αύξηση της ταχύτητας.
• Ενδόθερμες αντιδράσεις ονομάζονται οι αντιδράσεις που απορροφούν θερμότητα από το περιβάλλον.
• Εξώθερμες αντιδράσεις ονομάζονται οι αντιδράσεις που ελευθερώνουν θερμότητα στο περιβάλλον.
• Απόδοση αντίδρασης είναι ο λόγος της ποσότητας ενός από τα προϊόντα που
παίρνουμε στην πράξη, προς την ποσότητα που θα παίρναμε θεωρητικά.

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βημα 2ο

Επαναλαμβάνουμε τις ασκήσεις “κλειδιά”

61.

• Οξειδοναναγωγικές είναι οι αντιδράσεις στις οποίες μεταβάλλεται ο αριθμός
οξείδωσης ορισμένων από τα στοιχεία που συμμετέχουν.
Οι οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις διακρίνονται στις παρακάτω κατηγορίες:
α. Αντιδράσεις σύνθεσης: είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δύο ή περισσότερες
χημικές ουσίες ενώνονται και δίνουν μία χημική ένωση.
π.χ. Η2(g) + Cl2(g) → 2HCl(g)
β. Αντιδράσεις αποσύνθεσης ή διάσπασης: είναι οι αντιδράσεις στις οποίες
μία χημική ένωση διασπάται σε απλούστερες χημικές ουσίες (διάσπαση) ή
στα στοιχεία της (αποσύνθεση).
π.χ. 2ΚClO3(s) → 2KCl(s) + 3O2(g)
γ. Αντιδράσεις απλής αντικατάστασης: είναι οι αντιδράσεις στις οποίες ένα στοιχείο (μέταλλο ή αμέταλλο) αντικαθιστά ένα άλλο που βρίσκεται σε μία ένωσή του.
Πραγματοποιούνται σύμφωνα με τα παρακάτω γενικά σχήματα:
1. Αντικατάσταση μετάλλου ή υδρογόνου (Θ) από άλλο μέταλλο (Μ):
Μ + ΘΑ → ΜΑ + Θ
2. Αντικατάσταση αμέταλλου (Α΄) από άλλο αμέταλλο (Α):
Α + ΘΑ΄ → ΘΑ + Α΄
Για να γίνει μία αντίδραση απλής αντικατάστασης θα πρέπει το Μ να είναι
δραστικότερο του Θ ή το Α δραστικότερο του Α΄.
π.χ. η αντίδραση Fe και K2SO4 δεν πραγματοποιείται, γιατί ο Fe είναι λιγότερο δραστικός από το Κ: Fe + K2SO4 → Δεν πραγματοποιείται
Οι κυριότερες περιπτώσεις αντιδράσεων απλής αντικατάστασης είναι:
• Μέταλλο1 + Αλάτι1 → Αλάτι2 + Μέταλλο2
π.χ.

2Αl(s) + 3FeCl2(aq) → 2AlCl3(aq) + 3Fe(s)

→ Μέταλλα με πολλούς αριθμούς οξείδωσης εμφανίζονται στα προϊόντα
με τον μικρότερο αριθμό οξείδωσης. Εξαιρείται ο χαλκός που δίνει ενώσεις του Cu+2.
• Μέταλλο + Οξύ → Αλάτι + Υδρογόνο
π.χ.
Fe(s) + 2HBr(aq) → FeBr2(aq) + H2(g)
→ Τα μέταλλα στα προϊόντα εμφανίζονται με τον μικρότερο αριθμό οξείδωσης.
Τα διαλύματα ΗΝΟ3 και πυκνού Η2SO4, όταν αντιδρούν με μέταλλα,
δίνουν πολύπλοκες οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις και όχι αντιδράσεις
απλής αντικατάστασης.

taexeiola.blogspot.com
Οξέα - βάσεις - άλατα - οξείδια

62.

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

Βήμα 1ο

• Αντιδράσεις μετάλλου με νερό:
α. Δραστικό μέταλλο (Κ, Βa, Ca, Na) + Η2Ο → Βάση + Υδρογόνο
π.χ.
2Νa(s) + 2H2O(l) → 2NaOH(aq) + H2(g)
β. μέταλλο + Η2Ο → οξείδιο του μετάλλου + Υδρογόνο
π.χ.

Δ

→ MgO(s) + H2(g)
Mg(s) + H2O(g) 

→ Η αντίδραση πραγματοποιείται με υδρατμούς υψηλής θερμοκρασίας.
• Αντικατάσταση αμετάλλου δυαδικής ένωσης από δραστικότερο

αμέταλλο:
π.χ.

Br2(l) + Na2S(aq) → 2NaBr(aq) + S(s)

• Μεταθετικές είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός
οξείδωσης σε κανένα από τα στοιχεία που συμμετέχουν.
Οι μεταθετικές αντιδράσεις διακρίνονται στις παρακάτω κατηγορίες:
α. Αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης χαρακτηρίζονται οι μεταθετικές αντιδράσεις μεταξύ υδατικών διαλυμάτων, οξέων, βάσεων και αλάτων στις οποίες
γίνεται ανταλλαγή ιόντων. Είναι της μορφής:

Για να πραγματοποιηθεί μία αντίδραση διπλής αντικατάστασης θα πρέπει κάποιο από τα προϊόντα να:
• Απομακρύνεται ώς αέριο.
• Καταβυθίζεται ως ίζημα
• Είναι ελάχιστα ιοντιζόμενο σώμα
Όταν δε συμβαίνει κάτι από τα παραπάνω, η αντίδραση δεν πραγματοποιείται.
π.χ.
CaCl2 + NaNO3 → Δεν πραγματοποιείται
→ Όταν σχηματίζονται H2CO3 ή H2SO3 διασπώνται και προκύπτουν οι ανυδρίτες και νερό:
Η2CO3 → CO2↑ + H2O
και H2SO3 → SO2↑ + H2O
Επίσης όταν σχηματίζεται η υποθετική ένωση ΝΗ4ΟΗ στη θέση της γράφουμε: ΝΗ4ΟΗ → ΝΗ3↑ + H2O
Οι σημαντικότερες περιπτώσεις διπλής αντικατάστασης είναι:
• Οξύ1 + Αλάτι1 → Οξύ2 + Αλάτι2
π.χ.
H2SO4(aq) + 2NaCl(aq) → 2HCl↑ + Na2SO4(aq)
• Βάση1 + Αλάτι1 → Βάση2 + Αλάτι2
π.χ.
3NaOH(aq) + FeCl3(aq) → Fe(OH)3↓ + 3NaCl(aq)

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 1ο

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

63.

• Αλάτι1 + Αλάτι2 → Αλάτι3 + Αλάτι4
π.χ.
Na2SO4(aq) + Pb(NO3)2(aq) → PbSO4↓ + 2NaNO3(aq)
β. Αντιδράσεις εξουδετέρωσης χαρακτηρίζονται οι αντιδράσεις ενός οξέος με μία βάση.
Επεκτείνοντας τον όρο της εξουδετέρωσης, τη θέση του οξέος μπορούν να
πάρουν όξινα οξείδια και τη θέση της βάσης βασικά οξείδια.
Στις αντιδράσεις εξουδετέρωσης περιλαμβάνονται οι αντιδράσεις:
• Οξύ + Βάση → Αλάτι + Νερό
π.χ. 2Η3PO4 + 3Ca(OH)2 → Ca3(PO4)2 + 6H2O
→ Στις αντιδράσεις οξέων με αμμωνία δεν παράγεται νερό.
π.χ. 2ΝΗ3 + H2SO4 → (NH4)2SO4
• Όξινο οξείδιο + Βάση → Αλάτι + Νερό
π.χ. SO3 + 2NaOH → Na2SO4 + H2O
(H2SO4)
• Βασικό οξείδιο + οξύ → Αλάτι + Νερό
π.χ. CaO + 2HNO3 → Ca(NO3)2 + H2O
(Ca(OH)2)
• Όξινο οξείδιο + βασικό οξείδιο → Αλάτι
π.χ. N2O5 + Na2O → 2NaNO3
(HNO3)
(NaOH)

taexeiola.blogspot.com
Οξέα - βάσεις - άλατα - οξείδια

64.

Επαναλαμβάνουμε τις ασκήσεις “κλειδιά”

Βήμα 2ο

Επαναλαμβάνουμε
τις ασκήσεις - κλειδιά

Α. Από το 3ο κεφάλαιο του σχολικού βιβλίου
Να λύσω τις ασκήσεις:
20, 21, 23, 37, 38, 43, 44, 45, 46, 51, 56, 57, 58, 59, 60, 64, 69, 70,
71, 72, 76
Β. Από το 3ο κεφάλαιο
(Βιβλιομαθήματα Χημείας Α’ Λυκείου, εκδόσεις “ΟΡΟΣΗΜΟ”)
Να διαβάσω τις λυμένες ασκήσεις:
§ 3.4: 1, 2
§ 3.5: 2, 3
§ 3,6: 1, 3, 4
Να λύσω τις ασκήσεις:
§ 3.2: 1, 2
§ 3.3: 1, 3, 4, 5, 6
§ 3.4: 1, 3, 4
§ 3.5: 2, 3
§ 3.6: 1, 2

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 3ο

Λύνουμε περισσότερες ασκήσεις

65.

Λύνουμε
περισσότερες
ασκήσεις
1. Nα ονομάσετε τις παρακάτω ενώσεις:
α. ΚΟΗ
ζ. Cu(NO3)2

β. Αl2S3
η. Ca3(PO4)2

γ. ΗΒr
θ. SO2

δ. ZnO
ι. H2SO4

ε. Fe(OH)3
κ. HClO4

Λύση:
α. υδροξείδιο του καλίου
δ. οξείδιο του ψευδαργύρου
η. φωσφορικό ασβέστιο
κ. υπερχλωρικό οξύ

2.

β. θειούχο αργίλιο
ε. υδροξείδιο του σιδήρου ΙΙΙ
θ. διοξείδιο του θείου

γ. υδροβρώμιο
ζ. νιτρικός χαλκός ΙΙ
ι. θειικό οξύ

Να γράψετε τους μοριακούς τύπους των παρακάτω ενώσεων:
α. υδροξείδιο του χαλκού Ι β. υδροϊώδιο
γ. οξείδιο του αργύρου
δ. χλωριώδες νάτριο
ε. υδροκυάνιο
ζ. διχρωμικός σίδηρος ΙΙΙ
η. ανθρακικό οξύ
θ. φωσφορικό κάλιο ι. πεντοξείδιο του φωσφόρου
κ. χλωριούχο βάριο

Λύση:
α. CuΟΗ
ζ. Fe2(Cr2O7)3

3.

β. HI
η. H2CO3

γ. Ag2O
θ. K3PO4

δ. NaClO2
ι. P2O5

ε. HCN
κ. BaCl2

Να συμπληρώσετε όσες από τις παρακάτω αντιδράσεις μπορούν να γίνουν:
α. Ca + HCl →
β. Na + Al2(SO4)3 →
γ. Mn + BaS →
δ. K + H2O →
ζ. KOH + SO3 →
ε. Zn(OH)2 + HNO3 →
θ. Ν2Ο5 + Νa2O →
η. CaO + H3PO4 →

Λύση:
α. Ca + 2HCl → CaCl2 + H2
β. 6Na + Al2(SO4)3 → 3Na2SO4 + 2Al
γ. Mn + BaS → δεν γίνεται

taexeiola.blogspot.com
Οξέα - βάσεις - άλατα - οξείδια

66.

Λύνουμε περισσότερες ασκήσεις

Βήμα 3ο

δ. 2K + 2H2O → 2ΚΟΗ + Η2
ε. Zn(OH)2 + 2HNO3 → Ζn(NO3)2 + 2H2O
ζ. 2KOH + SO3 → K2SO4 + H2O
η. 3CaO + 2H3PO4 → Ca3(PO4)2 + 3H2O
θ. Ν2Ο5 + Νa2O → 2NaNO3

4. Nα γράψετε τη χημική εξίσωση μίας αντίδρασης απλής αντικατάστα-

σης, διπλής αντικατάστασης, εξουδετέρωσης, στις οποίες να προκύπτει
ως προϊόν ΒaSO 4.

Λύση:
Απλή αντικατάσταση: Βa + FeSO4 → BaSO4 + Fe
Διπλή αντικατάσταση: Βa(ΝΟ3)2 + Κ2SO4 → BaSO4↓ + 2ΚΝΟ3
Εξουδετέρωση: Βa(OH)2 + H2SO4 → BaSO4 + 2H2O

5. Nα γράψετε τις χημικές αντιδράσεις που οδηγούν στην παρασκευή Ca(NO3)2
με αντιδρώντα σώματα:
α. οξύ και βάση
γ. όξινο οξείδιο και βάση

β. οξύ και βασικό οξείδιο
δ. όξινο οξείδιο και βασικό οξείδιο

Λύση:
α. 2HNO3 + Ca(OH)2 → Ca(NO3)2 + 2H2O
β. 2HNO3 + CaΟ → Ca(NO3)2 + H2O
γ. N2O5 + Ca(OH)2 → Ca(NO3)2 + H2O
δ. Ν2Ο5 + CaO → Ca(NO3)2

6. Να βρείτε τους ανυδρίτες των:
β. H2SO3

α. ΗClO4

γ. KOH

δ. Αl(OH)3

Λύση:
−H O

2
α. 2HClO4 
→ Cl2O7 δηλαδή ανυδρίτης του HClO4 είναι το Cl2O7.

− H 2O
β. H2SO3 
→ SO2 δηλαδή ανυδρίτης του Η2SO3 είναι το SO2.
− H 2O
γ. 2KOH 
→ K2O δηλαδή ανυδρίτης του KOH είναι το K2O.
−3H O

2
δ. 2Al(OH)3 
→ Al2O3 δηλαδή ανυδρίτης του Al(OH)3 είναι το Al2O3.

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 4ο

Λύνουμε μόνοι μας

67.

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
1.
Nα ονομάσετε τις παρακάτω ενώσεις:
.......................................................................................................................................
β. Na2O
γ. CuOH
δ. NH4ClO ε. H2CO3
α. H2S
.......................................................................................................................................
ζ. Zn(OH)2
η. FeO
θ. HCN
ι. CaS
κ. P2O5
.......................................................................................................................................
λ. ΗClO3
μ. SO3
ν. NH3
ξ. FeHPO4 ο. HMnO4
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
2.
Nα γράψετε τους μοριακούς τύπους των παρακάτω ενώσεων:
.......................................................................................................................................
α. διοξείδιο του άνθρακα
β. διχρωμικό οξύ
γ. βρωμιούχος χαλκός ΙΙ
.......................................................................................................................................
δ. νιτρικός ψευδάργυρος
ε. θειούχο αργίλιο
ζ. υδροξείδιο του σιδήρου ΙΙΙ
.......................................................................................................................................
η. διοξείδιο του θείου
θ. υδροφθόριο
ι. κυανιούχο βάριο
.......................................................................................................................................
κ. όξινο θειικό νάτριο
λ. χλωριούχο αμμώνιο μ. φωσφορικό οξύ
.......................................................................................................................................
ν. υδροξείδιο του βαρίου ξ. βρωμικό οξύ
ο. οξείδιο του αργύρου
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

Λύνουμε
μόνοι μας

taexeiola.blogspot.com
Οξέα - βάσεις - άλατα - οξείδια

68.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

3.
Να αντιστοιχίσετε τα διαλύματα της στήλης Α με τις τιμές pH της στήλης Β:
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Στήλη Α
Στήλη Β
.......................................................................................................................................
1. πυκνό διάλυμα ΚΟΗ
α. pH = 3
.......................................................................................................................................
2. αραιό διάλυμα ΚCl
β. pH = 1
.......................................................................................................................................
3. αραιό διάλυμα ΗΝΟ3
γ. pH = 9
.......................................................................................................................................
4. αραιό διάλυμα ΚΟΗ
δ. pH = 7
.......................................................................................................................................
5. πυκνό διάλυμα ΗΝΟ3
ε. pH = 13
.......................................................................................................................................
4.
Nα βρείτε τους ανυδρίτες των παρακάτω οξέων και βάσεων:
.......................................................................................................................................
α. ΗΝΟ2
β. Η2CO3
γ. H3PO4
δ. Ba(OH)2
ε. Fe(OH)3
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
5.
Nα γράψετε το μοριακό τύπο και το όνομα:
.......................................................................................................................................
α. Ενός διπρωτικού οξυγονούχου οξέος.
.......................................................................................................................................
β. Μίας μονοϋδροξυλικής βάσης.
.......................................................................................................................................
γ. Ενός μή οξυγονούχου άλατος.
.......................................................................................................................................
δ. Μίας διυδροξυλικής βάσης.
.......................................................................................................................................
ε. Ενός μονοπρωτικού μη οξυγονούχου οξέος.
.......................................................................................................................................
ζ. Ενός οξυγονούχου άλατος.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
6.
Να συμπληρώσετε τους κατάλληλους συντελεστές στις παρακάτω χημικές εξισώσεις:
.......................................................................................................................................
α. Αl + HCl → AlCl3 + H2
.......................................................................................................................................
β. N2O3 + H2O → HNO2
.......................................................................................................................................
γ. CaCl2 + Na3PO4 → Ca3(PO4)2 + NaCl
.......................................................................................................................................
δ. Zn(OH)2 + FeCl3 → ZnCl2 + Fe(OH)3
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 4ο

Λύνουμε μόνοι μας

69.

7.
Να συμπληρώσετε όσες από τις παρακάτω χημικές εξισώσεις μπορούν να
.......................................................................................................................................
πραγματοποιηθούν:
.......................................................................................................................................
α. Νa + HCN →
β. Cu + H3PO4 →
.......................................................................................................................................
δ. NaNO3 + K2CO3 →
γ. Ba + FeCl3 →
.......................................................................................................................................
ζ. (NH4)2SO3 + HCl →
ε. Na2SO4 + Ba(NO3)2 →
.......................................................................................................................................
η. HClO4 + Ca(OH)2 →
θ. NH3 + H3PO4 →
.......................................................................................................................................
κ. SO3 + CaO →
ι. K2O + H2SO4 →
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
8.
Να συμπληρώσετε τις παρακάτω χημικές εξισώσεις:
.......................................................................................................................................
α. .................... + .................... → PbS + HNO3
.......................................................................................................................................
β. .................... + .................... → NH4Br
.......................................................................................................................................
γ. .................... + HCN → Ba(CN)2 + CO2 + ....................
.......................................................................................................................................
δ. .................... + .................... →
NaOH
.......................................................................................................................................
ε. .................... + .................... → H2SO4
.......................................................................................................................................
9.
Να γράψετε τις χημικές εξισώσεις μίας αντίδρασης:
.......................................................................................................................................
α. Διπλής αντικατάστασης
β. Απλής αντικατάστασης
.......................................................................................................................................
γ. Εξουδετέρωσης
.......................................................................................................................................
Σε όλες τις αντιδράσεις πρέπει να παράγεται ΜgS.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Οξέα - βάσεις - άλατα - οξείδια

70.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

10.
Να γράψετε τις χημικές εξισώσεις των αντιδράσεων που οδηγούν στην
.......................................................................................................................................

παρασκευή Κ3PO4 με αντιδρώντα:
.......................................................................................................................................
α. Οξύ και βάση.
β. Οξύ και βασικό οξείδιο.
.......................................................................................................................................
γ. Όξινο οξείδιο και βάση.
δ. Όξινο οξείδιο και βασικό οξείδιο.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
11.
Για τα μέταλλα Α, Β και Γ έχουμε τις παρακάτω πληροφορίες:
.......................................................................................................................................
• Με HCl αντιδρούν τα Α και Γ.
.......................................................................................................................................
• Το Γ αντιδρά με Η2Ο(l) και παράγεται βάση.
.......................................................................................................................................
• Το Α αντιδρά με Η2Ο(g) και παράγεται οξείδιο.
.......................................................................................................................................
Με βάση τις παραπάνω πληροφορίες, να κατατάξετε τα μέταλλα σύμφωνα με τη δραστικότητά τους, αιτιολογώντας την απάντησή σας.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 5ο

Ελέγχουμε τη γνώση μας

71.

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Θέμα 1ο
.......................................................................................................................................
Α.
Nα γράψετε τους μοριακούς τύπους:
.......................................................................................................................................
α. Ενός οξυγονούχου οξέος
β. Ενός διπρωτικού οξέος
.......................................................................................................................................
γ. Μίας μονουδροξυλικής βάσης
δ. Ενός οξειδίου
.......................................................................................................................................
ε. Ενός μη οξυγονούχου άλατος
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Β.
Ένα διάλυμα υδροχλωρίου έχει pΗ = 3. Αν στο διάλυμα αυτό προσθέσουμε
.......................................................................................................................................
νερό, το pH μπορεί να γίνει:
.......................................................................................................................................
α. 1
β. 5
γ. 7
δ. 9
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
Γ. Ποια οξείδια χαρακτηρίζονται επαμφοτερίζοντα; Δώστε ένα παράδειγμα.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Δ. Πως μπορούμε να διακρίνουμε αν ένα υδατικό διάλυμα περιέχει ΝaOH ή ΗΝΟ3;
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

Ελέγχουμε τη
γνώση μας

taexeiola.blogspot.com
Οξέα - βάσεις - άλατα - οξείδια

72.

Ελέγχουμε τη γνώση μας

Βήμα 5ο

Θέμα 2ο
.......................................................................................................................................
Α.
Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες;
.......................................................................................................................................
Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
.......................................................................................................................................
α. Όλα τα οξέα είναι υδρογονούχες ενώσεις.
.......................................................................................................................................
β. Το υδροξείδιο του ασβεστίου είναι δισόξινη βάση.
.......................................................................................................................................
γ. Η ένωση Cu2O ονομάζεται οξείδιο του χαλκού ΙΙ.
.......................................................................................................................................
δ. Όλα τα μέταλλα αντιδρούν με τα οξέα.
.......................................................................................................................................
ε. Τα βασικά οξείδια αντιδρούν με βάσεις.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Β.
Να τοποθετήσετε συντελεστές στις παρακάτω χημικές εξισώσεις:
.......................................................................................................................................
α. Νa + H2O → NaOH + H2
.......................................................................................................................................
β. Αl + ZnCl2 → AlCl3 + Zn
.......................................................................................................................................
γ. Ba(OH)2 + H3PO4 → Ba3(PO4)2 + H2O
.......................................................................................................................................
δ. ΚClO3 → KCl + O2
.......................................................................................................................................
ε. Ν2Ο5 + Νa2O → NaNO3
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................
Γ.
Να βρείτε τους ανυδρίτες των:
.......................................................................................................................................
β. HNO3
γ. H3PO4
δ. KOH
α. H2SO4
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 5ο

Ελέγχουμε τη γνώση μας

73.

Θέμα 3ο
.......................................................................................................................................
Α.
Να ονομαστούν οι παρακάτω ενώσεις:
.......................................................................................................................................
β. ΚClO
γ. H2Cr2O7
δ. HBr
ε. CuOH
α. Αl2S3
.......................................................................................................................................
η. NH4I
θ. NH4NO3
ι. ΝaCN
κ. N2O3
ζ. CO2
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Β.
Να γραφούν οι μοριακοί τύποι των παρακάτω ενώσεων:
.......................................................................................................................................
α. υδροξείδιο του σιδήρου ΙΙΙ
β. τριοξείδιο του θείου
.......................................................................................................................................
γ. θειούχο κάλιο
δ. υδρόθειο
.......................................................................................................................................
ε. ανθρακικό κάλιο
ζ. νιτρικό οξύ
.......................................................................................................................................
η. οξείδιο του βαρίου
θ. χλωρικό οξύ
.......................................................................................................................................
ι. κυανιούχο ασβέστιο
κ. υπερμαγγανικός ψευδάργυρος
(Μονάδες 15)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Οξέα - βάσεις - άλατα - οξείδια

74.

Ελέγχουμε τη γνώση μας

Βήμα 5ο

Θέμα 4ο
.......................................................................................................................................
Α.
Να συμπληρώσετε όσες από τις παρακάτω αντιδράσεις μπορούν να πραγ.......................................................................................................................................
ματοποιηθούν:
.......................................................................................................................................
α. Βa + ΗΒr →
β. Ag + HClO4 →
.......................................................................................................................................
δ. Αl + FeCl2 →
γ. Νa + ΖnSO4 →
.......................................................................................................................................
ε. Ca + H2O →
ζ. H2SO4 + NaCl →
.......................................................................................................................................
θ. NH4Br + Ca(OH)2 →
η. Κ2SO4 + NaBr →
.......................................................................................................................................
ι. Ca(NO3)2 + K2CO3 →
κ. HClO4 + Al(OH)3 →
.......................................................................................................................................
μ. NH3 + HNO3 →
λ. BaO + H3PO4 →
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 15)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
B.
Nα γράψετε τις χημικές εξισώσεις μίας αντίδρασης:
.......................................................................................................................................
α. Απλής αντικατάστασης
β. Διπλής αντικατάστασης
γ. Εξουδετέρωσης
.......................................................................................................................................
που να έχουν ως προϊόν ΒaSO4.
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com

Μετά το τέλος της μελέτης του 4ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει
να είναι σε θέση:
Να γνωρίζει το πως ορίζονται η ατομική μονάδα μάζας, η σχετική ατομική μάζα (Αr) και η σχετική μοριακή μάζα (Μr).
Να υπολογίζει την Μr ενός χημικού στοιχείου ή μίας χημικής ένωσης.
Να γνωρίζει τι είναι το mol και τι ο γραμμομοριακός όγκος (Vm).
Να υπολογίζει τα mol μίας χημικής ένωσης ή ενός χημικού στοιχείου, όταν
δίνονται η μάζα, ο αριθμός των μορίων ή ο όγκος αν η ουσία είναι αέρια.
Να υπολογίζει την πυκνότητα ενός αερίου γνωστής Μr σε συνθήκες S.T.P.
Να επιλύει ασκήσεις οι οποίες αναφέρονται σε μίγματα δύο ή περισσοτέρων χημικών στοιχείων ή ενώσεων.
Να γνωρίζει τους νόμους των Boyle - Mariotte, Charles, Gay - Lussac,
καθώς και την καταστατική εξίσωση των ιδανικών αερίων.
Να επιλύει ασκήσεις οι οποίες χρησιμοποιώντας την καταστατική εξίσωση των αερίων, για καθαρές ουσίες και για αέρια μίγματα.
Να γνωρίζει πως ορίζεται η συγκέντρωση ενός διαλύματος.
Να επιλύει ασκήσεις που πρέπει να υπολογίσει τη συγκέντρωση, τα
mol της διαλυμένης ουσίας ή τον όγκο ενός διαλύματος.
Να μετατρέπει την συγκέντρωση ενός διαλύματος σε % w/v περιεκτικότητα ή σε % w/w περιεκτικότητα.
Να επιλύει ασκήσεις που αναφέρονται σε αραίωση ή συμπύκνωση
ενός διαλύματος.

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

76.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε

Να επιλύει ασκήσεις που αναφέρονται σε ανάμιξη διαλυμάτων της ίδιας
διαλυμένης ουσίας.
Να γνωρίζει ποιες πληροφορίες παίρνουμε από τους συντελεστές
μίας χημικής εξίσωσης.
Να επιλύει ασκήσεις που:
α. Για την επίλυσή τους χρειάζονται απλοί στοιχειομετρικοί υπολογισμοί.
β. Πρέπει να γίνουν στοιχειομετρικοί υπολογισμοί και κάποιο από
τα αντιδρώντα είναι ακάθαρτο.
γ. Πρέπει να γίνουν στοιχειομετρικοί υπολογισμοί και κάποιο από τα
αντιδρώντα βρίσκεται σε περίσσεια.
δ. Πρέπει να γίνουν στοιχειομετρικοί υπολογισμοί σε μία σειρά από
διαδοχικές αντιδράσεις.
ε. Πρέπει να γίνουν στοιχειομετρικοί υπολογισμοί και έχουμε αντίδραση ενός μίγματος.

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 1ο

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

77.

Επαναλαμβάνουμε
τη θεωρία

• Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα - 12 (12C).
1 amu = 1/12 mατόμου12C ≈ mp ≈ mn = 1,66 · 10-24 g
• Σχετική ατομική μάζα είναι ο αριθμός που μας δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη η μάζα του ατόμου του στοιχείου από το 1/12 της μάζας του ατόμου του
άνθρακα - 12 (12C).
• Σχετική μοριακή μάζα είναι ο αριθμός που μας δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη η μάζα του μορίου του στοιχείου ή της χημικής ένωσης από το 1/12 της
μάζας του ατόμου του άνθρακα - 12 (12C).
• Αριθμός Αvogadro (NA) ονομάζεται ο αριθμός των ατόμων που περιέχονται σε
12g 12C. H τιμή του αριθμού Avogadro υπολογίστηκε από τον Loschmidt και είναι:
NA = 6,02 · 1023
• mol ορίζεται ως η ποσότητα της ύλης που περιέχει τόσες στοιχειώδεις οντότητες
όσος είναι ο αριθμός των ατόμων που υπάρχουν σε 12 g του 12C.
• 1 mol ατόμων περιέχει ΝΑ άτομα και έχει μάζα Αr g.
• 1 mol μορίων περιέχει ΝΑ μόρια και έχει μάζα Mr g.
• 1 mol ιόντων περιέχει ΝΑ ιόντα και έχει μάζα σε g ίση με το άθροισμα των Αr
όλων των ατόμων από τα οποία αποτελείται.
• Υπόθεση Αvogadro:
Ίσοι όγκοι αερίων ή ατμών στις ίδιες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης περιέχουν τον ίδιο αριθμό μορίων. Και αντίστροφα ίσοι αριθμοί μορίων αερίων ή ατμών που βρίσκονται στις ίδιες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης καταλαμβάνουν ίδιους όγκους.
• Γραμμομοριακός όγκος (Vm) είναι ο όγκος που καταλαμβάνει 1 mol οποιασδήποτε αέριας ουσίας σε ορισμένες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης.
Πρότυπες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης (S.T.P.):
• πίεση P = 1 atm ή 760 mmHg
• θερμοκρασία Τ = 237 Κ ή θ = 0 οC
Vm = 22,4 L/ mol σε S.T.P. συνθήκες.

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

78.

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

Βήμα 1ο

• Υπολογισμός αριθμού mol χημικής ένωσης ή χημικού στοιχείου:
mg
α. Εάν μας δίνουν την μάζα: n =
Mr g/mol
Αντίστροφα: m = nmol · Mr g/mol
β. Εαν μας δίνουν τον αριθμό των μορίων: n =
Αντίστροφα: Ν = nmol · NA μόρια/mol
γ. Εαν μας δίνουν τον όγκο αέριας ουσίας: n =
Αντίστροφα: V = nmol·Vm L/mol

Nμόρια
Ν Α μόρια/mol
VL
Vm L/mol

• Nόμοι των αερίων:
• Νόμος Βοyle - Mariotte: Ο όγκος που καταλαμβάνει ορισμένη ποσότητα
αερίου, σε σταθερή θερμοκρασία, είναι αντιστρόφως ανάλογος της πίεσης.
Η μαθηματική διατύπωση του νόμου αυτού είναι:
P · V = σταθερό όταν n, T σταθερά ή P1 · V1 = P2 · V2
όπου: Ρ1, Ρ2 η αρχική και η τελική πίεση του αερίου.
και: V1, V2 ο αρχικός και ο τελικός όγκος του αερίου.
• Νόμος Charles: Ο όγκος που καταλαμβάνει ορισμένη ποσότητα αερίου, σε
σταθερή πίεση, είναι ανάλογος της απόλυτης θερμοκρασίας του.
Η μαθηματική διατύπωση του νόμου αυτού είναι:
V/Τ = σταθερό όταν n, T σταθερά
ή V1/V2 = T1/T2
όπου: V1, V2 ο αρχικός και ο τελικός όγκος του αερίου.
και: T1, T2 η αρχική και η τελική απόλυτη θερμοκρασία του αερίου.
• Νόμος Gay - Lussac: H πίεση ορισμένης ποσότητας αερίου, σε σταθερό όγκο,
είναι ανάλογη της απόλυτης θερμοκρασίας του.
Η μαθηματική διατύπωση του νόμου αυτού είναι:
P/Τ = σταθερό όταν n, V σταθερά
ή P1/P2 = T1/T2
όπου: Ρ1, Ρ2 η αρχική και η τελική πίεση του αερίου.
και: T1, T2 η αρχική και η τελική απόλυτη θερμοκρασία του αερίου.
• Kαταστατική εξίσωση των ιδανικών αερίων: Περιγράφει πλήρως την κατάσταση ενός αερίου.
PV = nRT
όπου: Ρ.: Η ολική πίεση του μίγματος σε atm.
V: Ο όγκος του μίγματος σε L.
Τ: Η απόλυτη θερμοκρασία σε Κ.
n: Ο συνολικός αριθμός mol του μίγματος.
R: 0,082 L·atm / mol·K

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 1ο

Επαναλαμβάνουμε τη θεωρία

79.

• Συγκέντρωση ή μοριακότητα κατά όγκο διαλύματος ή Μοlarity, είναι η
έκφραση της περιεκτικότητας που εκφράζει τον αριθμό των mol της διαλυμένης
ουσίας που περιέχονται σε 1 L διαλύματος.

c=

n
V

c: Η συγκέντρωση του διαλύματος.
n: Ο αριθμός των mol της διαλυμένης ουσίας.
V: Ο όγκος του διαλύματος σε L.
Μονάδα της συγκέντρωσης είναι το mol/L ή Μ.
• Στοιχειομετρικοί υπολογισμοί:
Σύμφωνα με αυτά που έχουμε αναφέρει οι συντελεστές που υπάρχουν σε μια
χημική εξίσωση μας πληροφορούν:
α. Για την αναλογία ατόμων ή μορίων αντιδρώντων ή προϊόντων.
β. Για την αναλογία mol αντιδρώντων και προϊόντων.
γ. Για την αναλογία μαζών αντιδρώντων και προϊόντων. Για να υπολογίσουμε την
αναλογία αυτή πολλαπλασιάζουμε την αναλογία mol με τις σχετικές μοριακές
μάζες.
δ. Για την αναλογία όγκων των αέριων σωμάτων που συμμετέχουν στην αντίδραση
αν αυτά βρίσκονται στις ίδιες συνθήκες πίεσης και θερμοκρασίας.
Παράδειγμα:
Ν2(g)
1 μόριο N2
1 mol N2
1·28 g N2
1 όγκος N2
ή Vm
N2

+
αντιδρά με
αντιδρά με
αντιδρούν με
αντιδρά με
αντιδρούν με

3
3 μόρια
3 mol
3·2 g
3 όγκους
3Vm

H2(g)
H2
H2
H2
H2
H2


δίνουν
δίνουν
δίνουν
δίνουν
δίνουν

2NH3(g)
2 μόρια NH3
2 mol NH3
2·17 g NH3
2 όγκους NH3
2·VmNH3

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

80.

Επαναλαμβάνουμε τις ασκήσεις “κλειδιά”

Βήμα 2ο

Επαναλαμβάνουμε
τις ασκήσεις - κλειδιά

Α. Από το 4ο κεφάλαιο του σχολικού βιβλίου
Να λύσω τις ασκήσεις:
12, 16, 17, 22, 25, 26, 32, 35, 36, 37, 44, 48, 50, 52, 53, 56, 58, 59,
65, 67, 68, 70, 71, 75, 78
Β. Από το 4ο κεφάλαιο
(Βιβλιομαθήματα Χημείας Α’ Λυκείου, εκδόσεις “ΟΡΟΣΗΜΟ”)
Να διαβάσω τις λυμένες ασκήσεις:
§ 4.1: 1, 5
§ 4.2: 1, 2, 4, 6, 13, 16, 17, 18, 22
§ 4.3: 2, 4, 9, 11, 14
§ 4.4: 1, 4, 5, 6, 7, 9
§ 4.5: 1, 3, 4, 6, 7, 9
Να λύσω τις ασκήσεις:
§ 4.1: 1, 2, 5
§ 4.2: 1, 2, 3, 16, 17, 29, 31, 40
§ 4.3: 9, 14, 15, 21, 24, 26, 27
§ 4.4: 1, 2, 5, 13, 20, 24, 29
§ 4.5: 2, 10, 14, 23, 27, 32, 33, 35, 37

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 3ο

Λύνουμε περισσότερες ασκήσεις

81.

Λύνουμε
περισσότερες
ασκήσεις
1. Αέριο μίγμα Η2S και Ν2 έχει μάζα 15,2 g και

όγκο 11,2 L σε S.T.P.
α. Να υπολογίσετε την κατά βάρος σύσταση του μίγματος.
β. Πόσα μόρια και πόσα άτομα αζώτου υπάρχουν στο μίγμα;
γ. Τι όγκο θα καταλάμβανε το μίγμα σε θερμοκρασία 227 oC και πίεση 8,2 Αtm;
Δίνονται: ΑrH = 1, ArS = 32, ArN = 14.

Λύση:
α. ΜrH2S = 2ArH + ArS = 2 · 1 + 32 = 34
MrN2 = 2ArN = 2 · 14 = 28
Έστω ότι το μίγμα αποτελείται από x mol H2S και y mol Ν2.
Για τη μάζα του μίγματος ισχύει:
m H 2S + m N 2 = mμιγμ. ⇔ n H 2S MrH 2S + n N 2 MrN 2 = mμιγμ. ⇔ 34x + 28y = 15, 2

(1)

Για τον όγκο του μίγματος ισχύει:
VH2S + VN2 = Vμιγμ. ⇔ nH2SVm + nN2 Vm = Vμιγμ. ⇔ 22,4(x + y) = 11,2 ⇔ x + y = 0,5 (2)
Επιλύοντας το σύστημα των εξισώσεων (1) και (2) έχουμε: y = 0,3 και x = 0,2
Συνεπώς το μίγμα αποτελείται από 0,2 mol H2S και 0,3 mol N2.
mH2S = nH2SMrH2S = 0,2 mol · 34 g/mol = 6,8 g
mN2 = nN2MrN2 = 0,3 mol · 28 g/mol = 8,4 g
Συνεπώς το μίγμα αποτελείται από 6,8 g H2S και 8,4 g N2.
β. 1 mol N2 περιέχει NA μόρια Ν2.
0,3 mol N2 περιέχουν ω; μόρια Ν2.
ω = 0,3ΝΑ μόρια Ν2.
1
μόριο Ν2 περιέχει 2 άτομα Ν.
0,3ΝΑ μόρια Ν2 περιέχουν z; άτομα Ν.
z = 0,6NA άτομα Ν.
γ. Τ = 273 + θ = (273 + 227)Κ = 500 Κ
Τα συνολικά mol του μίγματος είναι: nμιγμ. = nH2S + nΝ2 = (0,2 + 0,3)mol = 0,5 mol

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

82.

Λύνουμε περισσότερες ασκήσεις

Βήμα 3ο

Εφαρμόζουμε την καταστατική εξίσωση των αερίων για το μίγμα:
n μιγμ.RT 0,5 ⋅ 0,082 ⋅ 500
=
PV = n μιγμ.RT ⇔ V =
L = 2,5L
P
8, 2

2.

Σε νερό διαλύονται 5,6 L αερίου ΗCl μετρημένα σε S.T.P. και σχηματίζονται 500 mL υδατικού διαλύματος Δ.
α. Ποια είναι η συγκέντρωση του Δ;
β. Σε 200 mL του Δ προσθέτουμε 300 mL νερού. Ποια η συγκέντρωση του
Δ1 που προκύπτει;
γ. 200 mL του Δ αναμιγνύονται με 400 mL διαλύματος Δ2 ΗCl 1,5 M και
προκύπτει διάλυμα Δ3. Ποια η συγκέντρωση του Δ3;
δ. 100 mL του Δ αντιδρούν με την απαιτούμενη ποσότητα Ca(OH)2. Πόσα
g άλατος σχηματίζονται;
Δίνονται: ΑrCa = 40, ArCl = 35,5.

Λύση:

VHCl
5,6 L
=
= 0, 25mol
Vm 22, 4 L / mol
Ο όγκος του διαλύματος είναι: V = 500 mL = 0,5 L

α. Yπολογίζουμε τα mol του HCl: n HCl =

n HCl 0, 25mol
=
= 0,5 M
V
0,5L
Διάλυμα Δ1:
+ Νερό
V1
c1 = ;
VH O = 300 mL ή 0,3 L

Άρα η συγκέντρωση είναι: c =
β.

Διάλυμα Δ:
V = 0,2 L
c = 0,5 M

2

Το Δ1 έχει όγκο: V1 = V + VH2O = 0,2 L + 0,3 L = 0,5 L
Tα mol του HCl είναι ίδια στο αρχικό και στο τελικό διάλυμα, άρα:
cV 0,5M ⋅ 0, 2L
=
= 0, 2M
n = n1 ⇔ cV = c1V1 ⇔ c1 =
V1
0,5L
γ.

Διάλυμα Δ:
c = 0,5 M
V = 0,2 L

+

Διάλυμα Δ2:
c2 = 1,5 M
V2 = 0,4 L

Διάλυμα Δ3:
c3= ;
V3

Το Δ3 έχει όγκο: V3 = V + V2 = 0,2 L + 0,4 L = 0,6 L
Για τα mol του HCl ισχύει:

n + n2 = n3 ⇔ cV + c2V2 = c3V3 ⇔ c3 =

cV + c2V2 0,5M ⋅ 0,2L + 1,5M ⋅ 0,4L 7
=
= M
V3
0,6L
6

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 3ο

Λύνουμε περισσότερες ασκήσεις

83.

δ. Yπολογίζουμε τα mol του HCl που αντιδρούν: nHCl = cV = 0,5M · 0,1L = 0,05 mol
H χημική εξίσωση της αντίδρασης είναι:
2HCl + Ca(OH)2 → CaCl2 + 2H2O
Aπό τη στοιχειομετρία της αντίδρασης έχουμε:
2
mol HCl δίνουν 1 mol CaCl2.
0,05 mol HCl δίνουν x; mol CaCl2.
x = 0,025 mol CaCl2
MrCaCl2 = ArCa + 2ArCl = 40 + 2 · 35,5 = 111
mCaCl2 = nCaCl2 · MrCaCl2 = 0,025 mol · 111 g/mol = 2,775 g

3. 5,6 g Ν2 αντιδρούν με 28 L Η2 σε S.T.P. Η ΝΗ3 που σχηματίζεται αντιδρά
με υδατικό διάλυμα Η2SO4 0,5 Μ. Να υπολογίσετε τον όγκο του διαλύματος Η2SO4 που καταναλώθηκε.
Δίνεται: ArN = 14.

Λύση:
MrN2 = 2ArN = 2 · 14 = 28
Υπολογίζουμε τα mol Ν2 και του Η2:
mN2
5,6g
n N2 =
=
⇔ n N2 = 0,2mol
MrN2 28g/ mol

nH2 =

VH2
Vm

=

28L
⇔ nH2 = 1,25mol
22,4L/ mol

Η χημική εξίσωση της αντίδρασης είναι: Ν2 + 3Η2 → 2ΝΗ3
Ελέγχουμε αν κάποιο από τα αντιδρώντα είναι σε περίσσεια.
Από την στοιχειομετρία της αντίδρασης έχουμε:
1 mol Ν2 αντιδρά με 3 mol H2.
x = 0,6 mol Η2
0,2 mol Ν2 αντιδρούν με x; mol H2.
H ποσότητα του Η2 είναι 1,25 mol, συνεπώς το N2 αντιδρά πλήρως και το Η2 είναι
σε περίσσεια. Άρα οι υπολογισμοί θα γίνουν με βάση το Ν2.
1 mol N2 δίνει 2 mol NΗ3.
y = 0,4 mol NH3
0,2 mol N2 δίνουν y; mol NΗ3.
Συνεπώς με το Η2SO4 θα αντιδράσουν 0,4 mol NH3.
Η χημική εξίσωση της αντίδρασης είναι: 2ΝH3 + Η2SO4 → (NH4)2SO4
Από την στοιχειομετρία της αντίδρασης έχουμε:
2 mol ΝH3 αντιδρούν με 1 mol H2SO4.
0,4 mol ΝH3 αντιδρούν με ω; mol H2SO4. ω = 0,2 mol H2SO4
n H2SO4

n H2SO4

0, 2mol
= 0,4 L
V
c
0,5M
Άρα καταναλώθηκαν 0,4 L διαλύματος Η2SO4.
c=

⇔V=

=

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

84.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
1.
Σε ένα δοχείο περιέχονται 8,5 g Η2S σε συνθήκες S.T.P.
.......................................................................................................................................
α. Πόσα mol H2S υπάρχουν στο δοχείο;
.......................................................................................................................................
β. Ποιος είναι ο όγκος του δοχείου;
.......................................................................................................................................
γ. Πόσα μόρια H2S υπάρχουν στο δοχείο;
.......................................................................................................................................
δ. Πόσα άτομα Η υπάρχουν στο δοχείο;
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrH = 1, ArS = 32.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

Λύνουμε
μόνοι μας

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 4ο

Λύνουμε μόνοι μας

85.

2.
Αέριο μίγμα CO και CO2 έχει μάζα 26 g και όγκο 15,68 L σε S.T.P. Να
.......................................................................................................................................
υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Την κατά βάρος σύσταση του μίγματος.
.......................................................................................................................................
β. Την % v/v σύσταση του μίγματος.
.......................................................................................................................................
γ. Το συνολικό αριθμό ατόμων οξυγόνου στο μίγμα.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrC = 12, ArO = 16.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

86.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

3.
Aέριο SX2 έχει πυκνότητα σε συνθήκες S.T.P. 2,86 g/L. Αν Αr S = 32, να
.......................................................................................................................................
υπολογίσετε την σχετική ατομική μάζα του Χ.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
4.
Σε ένα δοχείο περιέχονται 1,6 g O2 σε συνθήκες S.T.P. Να υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Τον όγκο του δοχείου.
.......................................................................................................................................
β. Πόσα g SO2 μπορούν να μπουν στο ίδιο δοχείο σε πίεση 2,05 atm και
θερμοκρασία 400 Κ;
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrO = 16, ArS = 32, R = 0,082 L·atm / mol·K.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 4ο

Λύνουμε μόνοι μας

87.

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
5.
Διαλύουμε 4,48 L HCl σε συνθήκες S.T.P. σε 110 g H 2O και παίρνουμε
.......................................................................................................................................
διάλυμα όγκου 120 mL. Nα υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Την πυκνότητα του διαλύματος.
.......................................................................................................................................
β. Την % w/w περιεκτικότητα του διαλύματος.
.......................................................................................................................................
γ. Την % w/v περιεκτικότητα του διαλύματος.
.......................................................................................................................................
δ. Τη συγκέντρωση του διαλύματος.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrH = 1, ArCl = 35,5.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

88.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

6.
20,2 g KNO3 διαλύονται στο νερό και προκύπτουν 400 mL διαλύματος Δ.
.......................................................................................................................................

Να υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Τη συγκέντρωση του διαλύματος Δ.
.......................................................................................................................................
β. Τη συγκέντρωση του διαλύματος Δ1 που προκύπτει, αν στο Δ προσθέ.......................................................................................................................................
σουμε 600 mL νερού.
.......................................................................................................................................
γ. Τη συγκέντρωση του διαλύματος Δ2 που προκύπτει, αν από το Δ εξατμι.......................................................................................................................................
στούν 200 mL νερού.
.......................................................................................................................................
δ. Τη συγκέντρωση του διαλύματος Δ3 που προκύπτει, αν το Δ αναμιχθεί
.......................................................................................................................................
με 200 mL διαλύματος ΚΝΟ3 0,4 Μ.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrK = 39, ArN = 14, ArO = 16.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 4ο

Λύνουμε μόνοι μας

89.

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

90.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

7.
Yδατικό διάλυμα H2SO4 2Μ αραιώνεται με νερό, μέχρι να πενταπλασια.......................................................................................................................................
στεί ο όγκος του. Να υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Τη συγκέντρωση του τελικού διαλύματος.
.......................................................................................................................................
β. Την % w/v περιεκτικότητα του τελικού διαλύματος.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrΗ = 1, ArS = 32, ArO = 16.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 4ο

Λύνουμε μόνοι μας

91.

8.
13 g Zn αντιδρούν με ΗΒr. Nα υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Πόσα mol ΗΒr αντέδρασαν.
.......................................................................................................................................
β. Πόσα L αερίου Η2 παράχθηκαν σε συνθήκες S.T.P.
.......................................................................................................................................
γ. Πόσα g άλατος παράχθηκαν.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrΗ = 1, ArΖn = 65, ArBr = 80.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

92.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

9.
Αναμιγνύονται 200 mL διαλύματος ΗCN 2 Μ με 600 mL διαλύματος NaOH
.......................................................................................................................................
0,6 Μ. Να υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Πόσα g άλατος παράγονται.
.......................................................................................................................................
β. Τη συγκέντρωση του άλατος στο τελικό διάλυμα.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrNa = 23, ArC = 12, ArN = 14.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 4ο

Λύνουμε μόνοι μας

93.

10.
Iσομοριακό μίγμα Fe και FeS αντιδρά με την απαιτούμενη ποσότητα διαλύ.......................................................................................................................................
ματος ΗCl 0,2 Μ και ελευθερώνονται 14,4 g αερίου μίγματος. Να υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Την κατά βάρος σύσταση του μίγματος Fe και FeS.
.......................................................................................................................................
β. Τον όγκο του διαλύματος του ΗCl που καταναλώθηκε.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrFe = 56, ArS = 32, ArH = 1.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

94.

Λύνουμε μόνοι μας

Βήμα 4ο

11.
21,2 g Νa2CO3 διαλύονται σε νερό και σχηματίζεται διάλυμα Δ1, όγκου
.......................................................................................................................................
800 mL. To Δ1 αναμιγνύεται με 200 mL διαλύματος H2SO4 (Δ2)
.......................................................................................................................................
α. Την κατά βάρος σύσταση του μίγματος Fe και FeS.
.......................................................................................................................................
β. Τον όγκο του διαλύματος του ΗCl που καταναλώθηκε.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrFe = 56, ArS = 32, ArH = 1.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 5ο

Ελέγχουμε τη γνώση μας

95.

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Θέμα 1ο
.......................................................................................................................................
Α.
Πως ορίζεται το mol;
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Β.
Να γράψετε την καταστατική εξίσωση των αερίων και να εξηγήσετε τα
.......................................................................................................................................
σύμβολα.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Γ. Να υπολογίσετε την Mr των:
.......................................................................................................................................
β. NH4NO3
γ. Zn3(PO4)2
α. CaCO3
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrCa = 40, ArC = 12, ArO = 16, ArN = 14, ArH = 1, ArZn = 65, ArP = 31.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

Ελέγχουμε τη
γνώση μας

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

96.

Ελέγχουμε τη γνώση μας

Βήμα 5ο

Δ.
Πόσα g NaOH απαιτούνται για την παρασκευή 400 mL υδατικού διαλύμα.......................................................................................................................................
τος 0,8 M;
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ArO = 16, ArNa = 23, ArH = 1.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Θέμα 2ο
.......................................................................................................................................
Α.
Πως ορίζεται ο γραμμομοριακός όγκος;
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Β.
Σε ένα δοχείο και σε συνθήκες S.T.P. περιέχονται 8,96 L ΝΗ3. Να υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Την μάζα της ΝΗ3 στο δοχείο.
.......................................................................................................................................
β. Τα μόρια της ΝΗ3 στο δοχείο.
.......................................................................................................................................
γ. Τα άτομα του υδρογόνου στο δοχείο.
.......................................................................................................................................
δ. Τον όγκο που καταλαμβάνει ίση ποσότητα ΝΗ3 σε θερμοκρασία 127 οC
και πίεση 4,1 atm.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrN = 14, ArH = 1, R = 0,082 L·atm/mol·K.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 20)
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 5ο

Ελέγχουμε τη γνώση μας

97.

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

98.

Ελέγχουμε τη γνώση μας

Βήμα 5ο

Θέμα 3ο
.......................................................................................................................................
Α.
Tι εκφράζει η συγκέντρωση ενός διαλύματος;
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Β.
Διαθέτουμε 1,5 L διαλύματος (Δ) H2SO4 2 Μ.
.......................................................................................................................................
α. Πόσα g H2SO4 υπάρχουν στο διάλυμα Δ;
.......................................................................................................................................
β. Αν η πυκνότητα του διαλύματος είναι 1,2 g/mL, ποια η % w/w περιεκτι.......................................................................................................................................
κότητα του Δ;
.......................................................................................................................................
γ. Σε 900 mL του Δ προσθέτουμε 300 mL νερού και προκύπτει διάλυμα Δ1.
.......................................................................................................................................
Ποια η συγκέντρωση του Δ1;
.......................................................................................................................................
δ. 600 mL του Δ αναμιγνύονται με 400 mL διαλύματος Δ2 Η2SO4 0,3 M.
.......................................................................................................................................
Ποια η συγκέντρωση του διαλύματος Δ3 που σχηματίζεται;
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrH = 1, ArS = 32.
(Μονάδες 20)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Βήμα 5ο

Ελέγχουμε τη γνώση μας

99.

Θέμα 4ο
.......................................................................................................................................
Α.
0,6 mol ΗΝΟ 3 αντιδρούν με την απαιτούμενη ποσότητα Ca(OH) 2 .
.......................................................................................................................................
Να υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Πόσα mol Ca(OH)2 απαιτήθηκαν; β. Πόσα g άλατος παράχθηκαν;
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ArCa = 40, ArN = 14, ArO = 16.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Στοιχειομετρία

100.

Ελέγχουμε τη γνώση μας

Βήμα 5ο

B.
41,1 g μίγματος Αl και Zn αντιδρούν πλήρως με διάλυμα ΗCl και ελευθε.......................................................................................................................................
ρώνονται 33,6 L αερίου σε συνθήκες S.T.P. Να υπολογίσετε την κατά βά.......................................................................................................................................
ρος σύσταση του μίγματος.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrZn = 65, ArAl = 27.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 15)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com

Επαναληπτικό
Κριτήριο Αξιολόγησης

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου

102.

Επαναληπτικό Κριτήριο Αξιολόγησης

Θέμα 1ο
.......................................................................................................................................
Α.
Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες;
.......................................................................................................................................
Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
.......................................................................................................................................
α. Τα ισότοπα άτομα έχουν ίδιες χημικές ιδιότητες.
.......................................................................................................................................
β. Αν θερμάνουμε κορεσμένο υδατικό διάλυμα ΝΗ3 γίνεται ακόρεστο.
.......................................................................................................................................
γ. Σε κάθε ομάδα του περιοδικού πίνακα, το στοιχείο με τη μεγαλύτερη ατομική
.......................................................................................................................................
ακτίνα είναι αυτό με το μικρότερο ατομικό αριθμό.
.......................................................................................................................................
δ. Οι αντιδράσεις εξουδετέρωσης είναι οξειδοαναγωγικές.
.......................................................................................................................................
ε. 1 mol ενός αερίου καταλαμβάνει πάντα όγκο 22,4 L.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Β.
Η θέση του 15P στον περιοδικό πίνακα είναι:
.......................................................................................................................................
α. 2η περίοδος, VA ομάδα
β. 2η περίοδος, VIIΑ ομάδα
.......................................................................................................................................
γ. 3η περίοδος, VA ομάδα
β. 3η περίοδος, ΙIΑ ομάδα
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
Γ.
Ο αριθμός οξείδωσης του Cr στο Νa2Cr2O7 είναι:
.......................................................................................................................................
α. +6
β. +7
γ. +3
δ. +4
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
Δ. Αν σε διάλυμα NaOH με pH = 11 προσθέσουμε νερό, το pH γίνεται:
.......................................................................................................................................
α. 10
β. 11
γ. 13
δ. 14
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
Ε. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις:
.......................................................................................................................................
α. Για να πραγματοποιηθεί η αντίδραση Α + ΒΓ → ΒΑ + Γ, πρέπει το στοιχείο
.......................................................................................................................................
.................... να είναι .................... του ....................
.......................................................................................................................................
β. Σύμφωνα με το νόμο του Boyle, ο όγκος που καταλαμβάνει ορισμένη ποσότητα
αερίου, σε σταθερή .................... είναι αντιστρόφως ανάλογος της ....................
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Επαναληπτικό Κριτήριο Αξιολόγησης

103.

Θέμα 2ο
.......................................................................................................................................
4y+3
5y-3
Α.
Έστω τα ισότοπα 2x+2 X, 3x X, ενός στοιχείου Χ. Γνωρίζουμε ότι το 2ο
.......................................................................................................................................
ισότοπο έχει 2 νετρόνια περισσότερα από το 1ο.
.......................................................................................................................................
α. Να βρείτε τη θέση του Χ στον περιοδικό πίνακα.
.......................................................................................................................................
β. Να συγκρίνετε την ατομική ακτίνα του Χ με την ατομική ακτίνα του 13Αl.
.......................................................................................................................................
γ. Nα περιγράψετε το σχηματισμό χημικού δεσμού μεταξύ του Χ και του 20Ca.
.......................................................................................................................................
δ. Να γράψετε τον ηλεκτρονιακό τύπο της ένωσης PX3.
.......................................................................................................................................
Δίνεται ο ατομικός αριθμός του P = 15.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου

104.

Επαναληπτικό Κριτήριο Αξιολόγησης

Β.
Να συμπληρώσετε τα κενά στον παρακάτω πίνακα:
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrH = 1, ArC = 12, ArN = 14, ArO = 16, ArS = 32, ArHe = 4.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Γ.
Nα αναφέρετε τρεις διαφορές μεταξύ χημικών ενώσεων και μιγμάτων,
(Μονάδες 5)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Επαναληπτικό Κριτήριο Αξιολόγησης

105.

Θέμα 3ο
.......................................................................................................................................
Α.
Ποσότητα SO2 ζυγίζει 25,6 g.
.......................................................................................................................................
α. Πόσα mol είναι η παραπάνω ποσότητα;
.......................................................................................................................................
β. Τι όγκο σε συνθήκες S.T.P. καταλαμβάνει η παραπάνω ποσότητα;
.......................................................................................................................................
γ. Πόσα μόρια SO2 υπάρχουν στην παραπάνω ποσότητα;
.......................................................................................................................................
δ. Πόσα g Al2S3 έχουν τον ίδιο αριθμό ατόμων S με την παραπάνω ποσότητα;
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrS = 32, ArO = 16, ArAl = 27.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 15)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου

106.

Επαναληπτικό Κριτήριο Αξιολόγησης

B.
Aέριο μίγμα Η2S και CO2 με αναλογία mol 3/2 αντίστοιχα, έχει όγκο 8,2 L
.......................................................................................................................................
και βρίσκεται σε θερμοκρασία 127 oC και πίεση 2 atm.
.......................................................................................................................................
α. Ποια η κατά βάρος σύσταση του μίγματος;
.......................................................................................................................................
β. Ποιο όγκο θα καταλάμβανε το μίγμα σε συνθήκες S.T.P.;
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrS = 32, ArO = 16, ArΗ = 1, ΑrC = 12, R = 0,082 L·atm / mol·K.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Θέμα 4ο
Α.
8 g NaOH διαλύονται σε νερό και σχηματίζεται διάλυμα Δ, όγκου 200 mL.
.......................................................................................................................................
Να υπολογίσετε:
.......................................................................................................................................
α. Την % w/v περιεκτικότητα του Δ.
.......................................................................................................................................
β. Την συγκέντρωση του Δ.
.......................................................................................................................................
γ. Τον όγκο του νερού που πρέπει να προσθέσουμε ή να απομακρύνουμε
.......................................................................................................................................
από το Δ, για να σχηματιστεί διάλυμα Δ1 συγκέντρωσης 0,4 Μ.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrΝa = 23, ArO = 16, ArH = 1.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 10)
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου
Επαναληπτικό Κριτήριο Αξιολόγησης

107.

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
B. Ισοατομικό μίγμα Νa και Ca έχει μάζα 6,3 g, To μίγμα αντιδρά με περίσ.......................................................................................................................................
σεια νερού και το αέριο που ελευθερώνεται αντιδρά με την απαιτούμενη
.......................................................................................................................................
ποσότητα Cl2. To παραγόμενο αέριο εξουδετερώνεται από διάλυμα ΝaOH
.......................................................................................................................................
και το αλάτι που σχηματίζεται αντιδρά με περίσσεια διαλύματος AgNO3
.......................................................................................................................................
και καταβυθίζεται ίζημα.
.......................................................................................................................................
α. Να βρείτε την κατά βάρος σύσταση του μίγματος Na και Ca.
.......................................................................................................................................
β. Να γράψετε τις χημικές εξισώσεις των αντιδράσεων που περιγράφονται
.......................................................................................................................................
στην άσκηση.
.......................................................................................................................................
γ. Να βρείτε τη μάζα του ιζήματος.
.......................................................................................................................................
Δίνονται: ΑrΝa = 23, ArCa = 40, ArCl = 35,5.
.......................................................................................................................................
(Μονάδες 15)
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com
Χημεία Α΄ Λυκείου

108.

Επαναληπτικό Κριτήριο Αξιολόγησης

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

taexeiola.blogspot.com

taexeiola.blogspot.com

ΒΙΒΛΙΟ

μαθήματα
1. ΦΥΣΙΚΗ Α΄ Λυκείου Κωδ. 21

δοση
κ
έ
Μία ΗΞΗ!!!
Λ
ΕΚΠ

ς
ήψει
λ
α
ν
α
ς επ ι μόνο...
ι
τ
α
χ
γι
και ό
ς
α
σ

2. ΧΗΜΕΙΑ Α΄ Λυκείου Κωδ. 22
3. ΦΥΣΙΚΗ Θετικής - Τεχν/κής Κατεύθυνσης Β΄ Λυκείου Κωδ. 30
4. ΧΗΜΕΙΑ Θετικής Κατεύθυνσης Β΄ Λυκείου Κωδ. 31
5. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής - Τεχν/κής Κατεύθυνσης Β΄ Λυκείου Κωδ. 32
6. ΦΥΣΙΚΗ Γενικής Παιδείας Β΄ Λυκείου Κωδ. 33
7. ΑΛΓΕΒΡΑ Γενικής Παιδείας Β΄ Λυκείου Κωδ. 34
8. ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Γενικής Παιδείας Β΄ Λυκείου Κωδ. 35
9. ΦΥΣΙΚΗ Θετικής - Τεχν/κής Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου Κωδ. 36
10. ΧΗΜΕΙΑ Θετικής Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου Κωδ. 37
11. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής - Τεχν/κής Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου Κωδ. 38
12. ΦΥΣΙΚΗ Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου Κωδ. 39
13. ΑΡΧΑΙΑ Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου
(Θουκιδίδη Περικλέους Επιτάφιος) Κωδ. 52

Το “αντίδοτο” για την... αμνησία την ώρα των εξετάσεων
είναι η σωστή επανάληψη.
ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΣΟΥ

taexeiola.blogspot.com

Θέματα
Προσομοίωσης
ΚΡΙΤΗΡΙΑ
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Για π

που ρώτη φ
ο
κ
Π α ι δ αθορίζετ ρά όλη
η
α
ε
κατά ί α ς κα τ ι από το ύλη
ά μά
κεφά
Υπ .
το “
λ
βάθο αιο με τ θ η μ α κα
η
ι
ς” κ
που
αι το “μορφή
δίνο

ν
,

κές ε
τ
π
ξετά αι στις π λάτος”
σεις
,
α
νελλ
.
αδι-

1. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ
Γενικής Παιδείας Β΄ Λυκείου Κωδ. 12, Τιμή: 12 €
2. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (Αντιγόνη)
Γενικής Παιδείας Β΄ Λυκείου Κωδ. 13, Τιμή: 9 €
3. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ
Γενικής Παιδείας Β΄ Λυκείου Κωδ. 14, Τιμή: 11 €
4. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ
Γενικής Παιδείας Β΄ Λυκείου Κωδ. 27
5. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ
Θετικής Κατευθυνσης Β΄ Λυκείου Κωδ. 15, Τιμή: 10 €
6. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ
Θετικής Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου Κωδ. 17, Τιμή: 10 €
7. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ
Θετικής - Τεχν/κής Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου Κωδ. 18
8. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ
Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου Κωδ. 25
9. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ
Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου Κωδ. 16, Τιμή: 9 €
10. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ
Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου Κωδ. 28
11. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ
Θετικής - Τεχν/κής Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου Κωδ. 29

Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ
ΤΡΟΠΟΣ ΓΙΑ ΝΑ
ΕΛΕΓΧΕΤΕ ΤΟ
ΒΑΘΜΟ ΜΑΘΗΣΗΣ
ΠΟΥ ΕΧΕΤΕ
ΠΕΤΥΧΕΙ.

Μία έκδοση απαραίτητη για όλη τη χρονιά και ιδιαίτερα
για τις επαναλήψεις.
ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΣΟΥ

taexeiola.blogspot.com