ĈIӆM LҤI

Cұp nhұt Tình hình Phát triӇn Kinh tӃ ViӋt Nam


















BÁO CÁO CӪA NGÂN HÀNG THӂ GIӞI
Hӝi nghӏ nhóm Tѭ vҩn các nhà tài trӧ cho ViӋt Nam
Hà Nӝi, 7-8 tháng 12, 2010
























Báo cáo này do Deepak Mishra và Ĉinh Tuҩn ViӋt soҥn thҧo, có sӵ ÿóng góp cӫa các ÿӗng nghiӋp
trong Ngân hàng ThӃ giӟi gӗm có Keiko Kubota, Sameer Goyal, TriӋu Quӕc ViӋt James Anderson
và Ivailo Izvorski, dѭӟi sӵ hѭӟng dүn cӫa Victoria Kwakwa và Vikram Nehru. NguyӉn Lan
Phѭѫng hӛ trӧ biên soҥn và phát hành.
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 3

Tӌ GIÁ LIÊN NGÂN HÀNG: 1US$ = VND 19.832
NĂM TÀI CHÍNH: 1/1 – 31 /12
TӮ VIӂT TҲT
ASEAN HiӋp hӝi các quӕc gia Ĉông Nam Á
CAD Thâm hөt Tài khoҧn Vãng lai
CPI ChӍ sӕ Giá Tiêu dùng
E&O Lӛi và sai sót (trong Cán cân Thanh toán)
EAP Ĉông Á Thái Bình Dѭѫng
EU Liên Minh Châu Âu
FDI Ĉҫu tѭ Trӵc tiӃp Nѭӟc ngoài
GDP Tәng Sҧn phҭm Quӕc nӝi
GSO Tәng cөc Thӕng kê
IAS Tiêu chuҭn KӃ toán Quӕc tӃ
IBRD Ngân hàng Tái thiӃt và Phát triӇn Quӕc tӃ
IDA HiӋp hӝi Phát triӇn Quӕc tӃ
IFRS Tiêu chuҭn Báo cáo Tài chính Quӕc tӃ
IFS Thӕng kê Tài chính Quӕc tӃ
IMF Quӻ TiӅn tӋ Quӕc tӃ
KAS Thһng dѭ Tài khoҧn Vӕn
LCI Luұt vӅ các tә chӭc tín dөng
MOF Bӝ Tài chính
MPI Bӝ KӃ hoҥch và Ĉҫu tѭ
NPL TӍ lӋ nӧ xҩu
ODA ViӋn trӧ Phát triӇn Chính thӭc
REER Tӹ giá HiӋu dөng Thӵc
SBV Ngân hàng Nhà nѭӟc ViӋt Nam
SOE Doanh nghiӋp Nhà nѭӟc
VAT ThuӃ giá trӏ gia tăng
WTO Tә chӭc Thѭѫng mҥi ThӃ giӟi

VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 4

MӨC LӨC

I. Tăng trѭӣng nhanh trong bӕi cҧnh rӫi ro tăng lên ............................................................... 5
II. NӅn móng cӫa quá trình hӗi phөc ........................................................................................ 6
III. Thѭѫng mҥi quӕc tӃ phөc hӗi mҥnh mӁ ............................................................................ 10
A. Xuҩt khҭu hàng hóa ngoài dҫu thô tăng nhanh………………………………… 10
B. Nhұp khҭu cao trӣ lҥi…………………………………………………………….11
C. Xu hѭӟng thѭѫng mҥi……………………………………………………………12
IV. Cán cân ÿӕi ngoҥi............................................................................................................... 13
V. Áp lӵc vӅ ngoҥi hӕi ........................................................................................................... 15
VI. LiӋu lҥm phát có tiӃp tөc leo thang? .................................................................................. 17
VII. Tình hình hoҥt ÿӝng cӫa ngành ngân hàng ........................................................................ 19
VIII. Giҧi pháp chính sách: Tăng trѭӣng hay Bình әn ............................................................... 20
A. Chính sách tiӅn tӋ………………………………………………………………..20
B. Thay ÿәi chính sách trong lƭnh vӵc ngân hàng…………………………………..21
C. Chính sách tài khóa và tình hình nӧ công………………………………………..22
BiӇu ÿӗ
BiӇu ÿӗ 1: Kinh tӃ ViӋt Nam tăng trѭӣng ҩn tѭӧng, song ÿi kèm là mӝt sӕ vҩn ÿӅ kinh tӃ vƭ mô
BiӇu ÿӗ 2: Ĉóng góp vào tăng trѭӣng - nhìn tӯ góc ÿӝ cung và cҫu
BiӇu ÿӗ 3: Mӭc ÿӝ và cѫ cҩu ÿҫu tѭ
BiӇu ÿӗ 4: Tình hình xuҩt khҭu cӫa ViӋt Nam
BiӇu ÿӗ 5: Gia tăng nhұp khҭu phân theo ngành hàng
BiӇu ÿӗ 6: Xu hѭӟng thѭѫng mҥi: Thӏ trѭӡng và Ĉӕi tác thѭѫng mҥi mӟi
BiӇu ÿӗ 7: Xu hѭӟng và Cѫ cҩu Cán cân ÿӕi ngoҥi
BiӇu ÿӗ 8: BiӃn ÿӝng TӍ giá Danh nghƭa và TӍ giá DiӋu dөng Thӵc
BiӇu ÿӗ 9: Xu hѭӟng lҥm phát và nguyên nhân giá cҧ tăng cao gҫn ÿây

Phө lөc
BiӇu ÿӗ 1A: Các vҩn ÿӅ kinh tӃ vƭ mô mà ViӋt Nam phҧi ÿӕi mһt khác biӋt ÿáng kӇ so vӟi vҩn
ÿӅ cӫa các nѭӟc khác trong khu vӵc
Bҧng 1A: Tӕc ÿӝ tăng Tәng sҧn phҭm trong nѭӟc (GDP)
Bҧng 2A: Giá trӏ và tăng trѭӣng xuҩt khҭu
Bҧng 3A: Giá trӏ và tăng trѭӣng nhұp khҭu
Bҧng 4A: Ѭӟc thӵc hiӋn ngân sách nhà nѭӟc
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 5

I. Tăng trѭӣng nhanh trong bӕi cҧnh rӫi ro tăng lên

1. Trong bӕi cҧnh hұu khӫng hoҧng kinh tӃ toàn cҫu, nӅn kinh tӃ ViӋt Nam tiӃp tөc tăng
trѭӣng vӟi tӕc ÿӝ khá nhanh và әn ÿӏnh. Mһc dù tӕc ÿӝ phөc hӗi kinh tӃ toàn cҫu không ÿӅu
khҳp trên toàn thӃ giӟi, khu vӵc châu Á vүn ÿҥt ÿѭӧc thành tích khá tӕt. Trong khu vӵc châu Á,
ViӋt Nam vүn tiӃp tөc ÿҥt thành tích tăng trѭӣng khá ҩn tѭӧng. Phía bên trái cӫa biӇu ÿӗ 1 cho
thҩy ViӋt Nam là mӝt trong nhӳng nӅn kinh tӃ tăng trѭӣng nhanh nhҩt trong khu vӵc Ĉông Á
Thái Bình Dѭѫng (EAP) trѭӟc cuӝc khӫng hoҧng kinh tӃ toàn cҫu, và vүn duy trì ÿѭӧc vӏ trí ÿó
cҧ sau khӫng hoҧng
1
. Sau khi ÿҥt mӭc tăng trѭӣng GDP thӵc 5,3% trong năm 2009, nӅn kinh tӃ
ViӋt Nam dӵ báo sӁ tăng trѭӣng trong khoҧng 6,5-6,7% trong năm 2010. CNJng giӕng nhѭ Trung
Quӕc, ViӋt Nam nәi bұt không chӍ nhӡ thành tích tăng trѭӣng cao mà còn do xu hѭӟng tѭѫng ÿӕi
әn ÿӏnh. Tuy nhiên, ÿiӅu này cNJng có nghƭa là tӕc ÿӝ phөc hӗi cӫa nӅn kinh tӃ ViӋt Nam sau
nhӳng trҫm lҳng cӫa năm 2009 là chұm hѫn so vӟi các nѭӟc ÿã có tăng trѭӣng âm vào năm
ngoái.


BiӇu ÿӗ 1: Kinh tӃ ViӋt Nam tăng trѭӣng ҩn tѭӧng, song ÿi kèm là mӝt sӕ vҩn ÿӅ kinh tӃ vƭ mô



Ngu͛n: Ch͑ s͙ Phát tri͋n Th͇ giͣi (2010)
Ghi chú: Các d͹ báo tăng tr˱ͧng và l̩m phát cho năm 2010 d͹a trên C̵p nh̵t tình hình kinh t͇ Ĉông Á Thái Bình
D˱˯ng, tháng 10/2010 (Ngân hàng Th͇ giͣi).


2. Tuy vұy, thành tích tăng trѭӣng ҩn tѭӧng cNJng song hành vӟi mӝt sӕ vҩn ÿӅ kinh tӃ vƭ
mô. Dҩu hiӋu rӫi ro ÿҫu tiên xuҩt hiӋn vào năm 2007 khi nӅn kinh tӃ ViӋt Nam ÿón nhұn mӝt

ϭ
So sánh cӫa Ngân hàng ThӃ giӟi giӳa ViӋt Nam vӟi mӝt sӕ nѭӟc lӟn trong khu vӵc Ĉông Á Thái Bình Dѭѫng (vӅ
phѭѫng diӋn dân sӕ) – Trung Quӕc, Indonesia, Malaysia, Philippines và Thái Lan – ÿѭӧc xӃp vào nhóm 'các quӕc
gia có thu nhұp trung bình’.
Trái: Tăng trѭӣng GDP thӵc tính bҵng % (2002-2010) Phҧi: TӍ lӋ lҥm phát trung bình (%)
Ͳϱ
Ͳϭ
ϯ
ϳ
ϭϭ
ϭϱ
ϮϬϬϬ ϮϬϬϮ ϮϬϬϰ ϮϬϬϲ ϮϬϬϴ ϮϬϭϬͬĞ
CŚŝŶĂ
vŝĞƚŶĂŵ
lŶĚŽŶĞƐŝĂ
ÞŚŝůŝƉƉŝŶĞƐ
MĂůĂLJƐŝĂ
1ŚĂŝůĂŶĚ
Ϯ͘ϲ
ϯ͘ϭ
Ϯ͘ϲ
ϱ͘ϱ
ϵ͘Ϯ
ϵ͘Ϭ
ϭ͘ϯ ϭ͘ϯ
ϭ͘ϵ
ϯ͘ϳ
ϰ͘ϲ
ϴ͘ϯ
Ϭ
Ϯ
ϰ
ϲ
ϴ
ϭϬ
ϮϬϬϬͲϬϴ ;ÞƌĞͲĐƌŝƐŝƐͿ
ϮϬϬϵͲϭϬ ;ÞŽƐƚͲĐƌŝƐŝƐͿ
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 6

luӗng vӕn ngoҥi tăng vӑt chѭa tӯng thҩy ngay sau khi ViӋt Nam gia nhұp WTO, khӣi ÿҫu cho
cuӝc bùng nә tín dөng và bong bóng giá tài sҧn. KӇ tӯ ÿó, vҩn ÿӅ càng trӣ nên trҫm trӑng hѫn
vӟi mӝt loҥt cú sӕc tӯ bên ngoài - giá cҧ hàng hóa thӃ giӟi tăng trong năm 2008, khӫng hoҧng tài
chính và kinh tӃ toàn cҫu trong năm 2009 và khӫng hoҧng nӧ quӕc gia năm 2010 ӣ Châu Âu.
ViӋt Nam hiӋn nay rѫi vào tình trҥng không mong muӕn vӟi tӍ lӋ lҥm phát cao nhҩt trong toàn bӝ
khu vӵc Ĉông Á Thái Bình Dѭѫng (6,5%) trong năm 2009 và khoҧng trên dѭӟi 10% trong năm
2010 (hình bên phҧi, biӇu ÿӗ 1). Bên cҥnh tӍ lӋ lҥm phát cao, ViӋt Nam còn phҧi ÿӕi mһt vӟi sӭc
ép vӅ tiӅn tӋ, mӭc dӵ trӳ ngoҥi hӕi sөt giҧm, thӏ trѭӡng chӭng khoán ҧm ÿҥm và chênh lӋch lãi
suҩt quӕc gia cao so vӟi các nӅn kinh tӃ tăng trѭӣng nhanh khác ӣ Châu Á. Nhѭ vұy, mһc dù là
mӝt trong nhӳng nӅn kinh tӃ năng ÿӝng nhҩt trong khu vӵc, ViӋt Nam cNJng là mӝt ngoҥi lӋ so
vӟi xu hѭӟng cӫa các thӏ trѭӡng mӟi nәi nói chung là ÿӗng tiӅn mҥnh hѫn, luӗng vӕn ÿә vào
mҥnh mӁ và dӵ trӳ ngoҥi hӕi tăng (xem thêm biӇu ÿӗ 1A cӫa Phө lөc 1).

3. Báo cáo ‘ĈiӇm lҥi’ lҫn này – mӝt ҩn phҭm bán thѭӡng niên cӫa Ngân hàng ThӃ giӟi
2

cӕ gҳng tìm hiӇu nhӳng thay ÿәi kinh tӃ vƭ mô gҫn ÿây ӣ ViӋt Nam nhѭ ÿã nói ӣ trên. Báo cáo
ghi nhұn lҥi nhӳng thay ÿәi vӅ kӃt quҧ và chính sách kinh tӃ vƭ mô vӟi mөc ÿích cung cҩp thông
tin cho các cuӝc thҧo luұn chính sách ӣ ViӋt Nam. Báo cáo chӫ yӃu có tính chҩt phân tích giai
ÿoҥn ÿã qua, mһc dù cNJng ÿӅ cұp vҳn tҳt tӟi nhӳng thҧo luұn vӅ thách thӭc và triӇn vӑng trong
tѭѫng lai. Nhӳng diӉn biӃn trong nӅn kinh tӃ toàn cҫu nói chung và trong khu vӵc Ĉông Á Thái
Bình Dѭѫng nói riêng ÿѭӧc ÿӕi chiӃu vӟi các kӃt quҧ và chính sách kinh tӃ cӫa ViӋt Nam ÿӇ
mang lҥi mӝt bӭc tranh hoàn chӍnh và chi tiӃt hѫn.
,, 1Ӆn móng cӫa quá trình hӗiSKөc

4. Tӕc ÿӝ tăng trѭӣng cӫa ViӋt Nam trong năm nay có chiӅu hѭӟng ÿi lên. Chính phӫ ÿһt ra
mөc tiêu tăng trѭӣng GDP thӵc cho năm 2010 là 6,5%. Trong chín tháng ÿҫu năm nay, nӅn kinh
tӃ ÿã tăng trѭӣng vӟi tӕc ÿӝ 6,5%, so vӟi mӭc 6,3% cùng kǤ năm 2008 và 4,6% cùng kǤ năm
2009 (xem Phө lөc 1). Vӟi nhu cҫu trong và ngoài nѭӟc ÿӅu tăng lên trong quý bӕn năm nay so
vӟi hai năm trѭӟc, tӕc ÿӝ tăng trѭӣng cҧ năm 2010 khҧ năng sӁ vѭӧt mөc tiêu 6,5%. Mһt khác,
năm 2010 sӁ là năm chӭng kiӃn quy mô nӅn kinh tӃ ViӋt nam có thӇ vѭӧt ngѭӥng 100 tӹ ÿô la
Mӻ (tính theo giá hiӋn hành) sau khi thu nhұp bình quân theo ÿҫu ngѭӡi ÿҥt mӭc 1,000 ÿô la Mӻ
vào năm 2009.

5. Tӕc ÿӝ tăng trѭӣng chұm lҥi trong hai năm 2008-09 và sau ÿó là sӵ phөc hӗi trong năm
2010 nhìn chung có thӇ ÿѭӧc giҧi thích bҵng nhӳng diӉn biӃn trong các khu vӵc thѭѫng mҥi cӫa
ViӋt Nam, tӭc là khu vӵc chӃ biӃn và thѭѫng mҥi hàng hóa. Theo hình bên trái cӫa biӇu ÿӗ 2, tӕc
ÿӝ tăng trѭӣng giá trӏ gia tăng cӫa công nghiӋp và xây dӵng giҧm tӯ 10,2% trong năm 2007
xuӕng 6% trong năm 2008, và tiӃp tөc giҧm xuӕng 5,5% trong năm 2009, sau ÿó hӗi phөc trӣ lҥi
ӣ mӭc trên 7% năm 2010. Tѭѫng tӵ, tӕc ÿӝ tăng trѭӣng giá trӏ gia tăng cӫa ngành nông nghiӋp

Ϯ
ĈӇ ÿӑc các báo cáo 'ĈiӇm lҥi' các kǤ trѭӟc, xin truy cұp http://www.worldbank.org.vn

VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 7

giҧm tӯ 4,7% trong năm 2008 xuӕng còn 1,8% trong năm 2009 và sau ÿó ÿã khôi phөc vӟi mӭc
2,8% năm 2010. Nhӳng biӃn ÿӝng mҥnh vӅ tӕc ÿӝ tăng trѭӣng này trùng hӧp vӟi nhӳng diӉn
biӃn cӫa nhu cҫu tӯ bên ngoài ÿӕi vӟi hàng hóa cӫa ViӋt Nam, ban ÿҫu là sөt giҧm mҥnh và sau
ÿó phөc hӗi - mӝt dҩu hiӋu cho thҩy ít nhҩt trong trung hҥn, tăng trѭӣng cӫa ViӋt Nam bӏ hҥn chӃ
bӣi thiӃu nhu cҫu tӯ bên ngoài nhiӅu hѫn là bӣi khҧ năng cӫa phía cung.

6. Mһc dù nông nghiӋp và công nghiӋp ÿӅu tiӃp tөc phөc hӗi vӟi nhӏp ÿӝ mҥnh mӁ, song tӕc
ÿӝ tăng trѭӣng các ngành này vүn thҩp hѫn nhiӅu so vӟi mӭc trѭӟc khӫng hoҧng. Giá trӏ gia tăng
cӫa toàn ngành nông, lâm, ngѭ nghiӋp tăng 2,9% trong chín tháng ÿҫu năm 2010. Tәng sҧn
lѭӧng công nghiӋp tăng 13,8% trong mѭӡi mӝt tháng ÿҫu năm trong ÿó khu vӵc ÿҫu tѭ nѭӟc
ngoài tăng 16,9% và khu vӵc tѭ nhân trong nѭӟc tăng 14,5%, trong khi khu vӵc DNNN tăng
7,5% so vӟi cùng kǤ năm trѭӟc. Tuy ÿã phөc hӗi khá nhanh nhѭng vүn còn nhiӅu tiӅm năng và
dѭ ÿӏa ÿӇ các ngành kinh tӃ có thӇ tăng trѭӣng cao hѫn trong thӡi gian tӟi
3
.

7. Tăng trѭӣng chұm lҥi trong ngành dӏch vө không rõ rӋt nhѭ ӣ hai ngành trên, và quá trình
hӗi phөc cNJng vұy. Giá trӏ gia tăng cӫa khu vӵc dӏch vө tăng 7,2% trong chín tháng ÿҫu năm,
nhӡ nhӳng kӃt quҧ tích cӵc trong thѭѫng mҥi, du lӏch, vұn tҧi và dӏch vө tài chính. Thѭѫng mҥi
ÿóng góp khoҧng mӝt phҫn ba giá trӏ gia tăng trong ngành dӏch vө, và ÿã tăng 7,9% trong ba quý
ÿҫu năm nay. Tәng sӕ bán lҿ hàng hóa và dӏch vө, mӝt chӍ sӕ vӅ tiêu dùng trong nѭӟc, tăng 25%
(khoҧng 14.7% nӃu loҥi trӯ yӃu tӕ giá) trong mѭӡi mӝt tháng ÿҫu năm 2010 so vӟi tӕc ÿӝ 18.5%
trong cùng kǤ 2009.

BiӇu ÿӗ 2: Ĉóng góp vào tăng trѭӣng GDP - nhìn tӯ góc ÿӝ cung và cҫu



Ngu͛n: T͝ng cͭc Th͙ng kê
Ghi chú: D͹ báo cho 2010 d͹a trên s͙ li͏u th͹c Q1-Q3 và d͹ ki͇n th͹c hi͏n Q4.

ϯ
CNJng có nhӳng quan ngҥi vӅ tính bӅn vӳng dài hҥn cӫa khu vӵc sҧn xuҩt hàng nguyên vұt liӋu, nông thә sҧn vì
mӭc ÿӝ phө thuӝc cao vào nguӗn tài nguyên thiên nhiên và ҧnh hѭӣng tiêu cӵc tӟi môi trѭӡng (xem thêm Báo cáo
Phát tri͋n Vi͏t Nam 2011)
Trái: Tӕc ÿӝ tăng trѭӣng ngành, % (2003-2010) Phҧi: Ĉóng góp vào tăng trѭӣng, % (2005-10)
ϯ͘ϴ
ϰ͘ϳ
ϭ͘ϴ
Ϯ͘ϴ
ϭϬ͘Ϯ
ϲ͘Ϭ
ϱ͘ϱ
ϳ͘Ϭ
ϴ͘ϵ
ϳ͘ϰ
ϲ͘ϲ
ϳ͘ϰ
Ϭ
Ϯ
ϰ
ϲ
ϴ
ϭϬ
ϭϮ
ϮϬϬϯ ϮϬϬϰ ϮϬϬϱ ϮϬϬϲ ϮϬϬϳ ϮϬϬϴ ϮϬϬϵ ϮϬϭϬͬĞ
lŶĚƵƐƚƌLJ ĂŶĚ CŽŶƐƚƌƵĐƚŝŽŶ
AŐƌŝĐƵůƚƵƌĞ ƉůƵƐ
SĞƌǀŝĐĞƐ
ͲϬ͘ϱ ͲϬ͘ϲ
Ͳϭ͘ϲ
Ͳϭ͘ϯ
Ͳϭ͘Ϭ Ͳϭ͘ϭ
ϯ͘ϭ ϯ͘ϭ
ϯ͘ϳ
Ϯ͘ϴ
Ϯ͘ϯ
Ϯ͘ϵ
Ϭ͘ϲ Ϭ͘ϱ
Ϭ͘ϲ
Ϭ͘ϰ
Ϭ͘ϰ
Ϭ͘ϰ
ϱ͘ϱ ϱ͘ϯ
ϱ͘ϲ
ϰ͘ϯ
ϯ͘ϲ
ϰ͘ϯ
ϴ͘ϰ
ϴ͘Ϯ
ϴ͘ϱ
ϲ͘ϯ
ϱ͘ϯ
ϲ͘ϱ
ͲϮ
ϭ
ϰ
ϳ
ϭϬ
ϮϬϬϱ ϮϬϬϲ ϮϬϬϳ ϮϬϬϴ ϮϬϬϵ ϮϬϭϬͬĞ
nĞƚ ĞdžƉŽƌƚƐ lŶǀĞƐƚŵĞŶƚ
CŽǀ͘ ĐŽŶƐƵŵƉƚŝŽŶ Þǀƚ͘ ĐŽŶƐƵŵƉƚŝŽŶ
CuÞ
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 8

8. Tiêu dùng tѭ nhân và ÿҫu tѭ tiӃp tөc là nhӳng ÿӝng lӵc chính cӫa tәng cҫu trong giai
ÿoҥn hұu khӫng hoҧng. Cѫ cҩu cӫa tәng cҫu không thay ÿәi nhiӅu trong giai ÿoҥn hұu khӫng
hoҧng, nhѭ thӇ hiӋn trong hình bên phҧi cӫa biӇu ÿӗ 2. Vӟi tӕc ÿӝ tăng nhұp khҭu chұm hѫn xuҩt
khҭu, tӍ trӑng ÿóng góp cӫa xuҩt khҭu ròng vào tăng trѭӣng nói chung ÿã tăng ӣ mӭc ÿӝ khiêm
tӕn. Gói kích cҫu lӟn - dѭӟi hình thӭc hҥ lãi suҩt (cѫ bҧn), tăng thanh khoҧn thông qua hҥ thҩp
yêu cҫu vӅ vӕn dӵ trӳ, chѭѫng trình hӛ trӧ lãi xuҩt, tăng ÿҫu tѭ công, giҧm thuӃ thu nhұp doanh
nghiӋp, thuӃ thu nhұp cá nhân và giҧm mӝt nӱa thuӃ giá trӏ gia tăng VAT ÿӕi vӟi mӝt sӕ mһt
hàng - dѭӡng nhѭ ÿã mang lҥi sӵ phөc hӗi cҫn thiӃt cho tiêu dùng và ÿҫu tѭ tѭ nhân tăng trѭӣng
vӟi nhӏp ÿӝ khҧ quan. Tiêu dùng thӵc tӃ cӫa chính phӫ cNJng tăng nhanh trong năm 2009 (7,6%)
và 2010 (6,9%), mһc dù vӟi tӍ trӑng khá khiêm tӕn so vӟi toàn bӝ nӅn kinh tӃ, sӵ ÿóng góp cӫa
tiêu dùng cӫa chính phӫ cho tăng trѭӣng không có sӵ thay ÿәi trong hai năm qua.

9. TӍ lӋ ÿҫu tѭ tiӃp tөc ӣ mӭc rҩt cao, gây nên mӝt sӕ quan ngҥi vӅ chҩt lѭӧng và sӵ bӅn
vӳng cӫa ÿҫu tѭ. Tәng ÿҫu tѭ tăng 19,8% trong chín tháng ÿҫu năm 2010. Tính cho cҧ năm,
chính phӫ ѭӟc tính tӍ lӋ thӵc hiӋn ÿҫu tѭ, khác vӟi thѭӟc ÿo tiêu chuҭn vӅ tích lNJy tài sҧn trong
tài khoҧn quӕc gia, sӁ chiӃm trên 40% GDP. Phân tích chi tiӃt hѫn vӅ ÿҫu tѭ thӵc hiӋn cho thҩy
ÿҫu tѭ cӫa khu vӵc ngoài quӕc doanh trong nѭӟc tăng gҫn 17% trong năm 2010 và hiӋn nay
chiӃm khoҧng 37% tәng sӕ ÿҫu tѭ (xem hình bên trái, biӇu ÿӗ 3). Theo Bӝ KӃ hoҥch và Ĉҫu tѭ,
trong chín tháng ÿҫu năm 2010 ÿã có 61 nghìn doanh nghiӋp ÿăng ký mӟi vӟi tәng vӕn ÿҫu tѭ
gҫn 418 nghìn tӍ ÿӗng, tăng 28% so vӟi cùng kǤ năm ngoái. ViӋc ViӋt Nam chӍ ÿҥt ÿѭӧc mӭc
tăng trѭӣng 6-7% trong khi ÿҫu tѭ ÿӃn 42% GDP - hӋ sӕ tăng vӕn trên mӝt ÿѫn vӏ sҧn lѭӧng
ICOR lên ÿӃn gҫn 7 so vӟi cӫa Trung Quӕc và Ҩn Ĉӝ là 4-5 ÿang trӣ thành mӝt vҩn ÿӅ gây quan
ngҥi lӟn cho các cѫ quan chӭc năng. Do vұy, cҧi thiӋn năng suҩt sӱ dөng vӕn trӣ thành mӝt trong
nhӳng chӫ ÿӅ chính trong ChiӃn lѭӧc Phát triӇn Kinh tӃ Xã hӝi giai ÿoҥn 2011-20.
















VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 9



BiӇu ÿӗ 3: Mӭc ÿӝ và cѫ cҩu ÿҫu tѭ


Ngu͛n: B͡ K͇ ho̩ch và Ĉ̯u t˱


10. Mһc dù ÿҫu tѭ trӵc tiӃp nѭӟc ngoài tiӃp tөc ÿә vào ViӋt Nam vӟi sӕ lѭӧng lӟn, vүn còn
nhiӅu quan ngҥi vӅ lѭӧng vӕn ÿҫu tѭ cam kӃt trong tѭѫng lai
4
. Tính ÿӃn cuӕi tháng 10 năm
2010, các nhà ÿҫu tѭ nѭӟc ngoài ÿã cam kӃt gҫn 13 tӍ ÿô la cho ViӋt Nam, so vӟi 23 tӍ ÿô la năm
2009 và 72 tӍ ÿô la năm 2008 (hình bên phҧi, biӇu ÿӗ 3). CNJng trong giai ÿoҥn này (tӯ tháng 1-
tháng 10), vӕn thӵc hiӋn tăng 7%, tӯ 8,4 tӍ lên trên 9 tӍ ÿô la. Có thӇ lý giҧi mӝt phҫn nguyên
nhân vӕn ÿҫu tѭ nѭӟc ngoài giҧm sút là do môi trѭӡng toàn cҫu không thuұn lӧi, và mӝt sӕ
ngành vүn chѭa hoҥt ÿӝng hӃt khҧ năng. Các yӃu tӕ trong nѭӟc nhѭ thiӃu ÿiӋn, thiӃu lao ÿӝng có
kӻ năng và bҩt әn kinh tӃ vƭ mô cNJng ÿang bҳt ÿҫu ҧnh hѭӣng ÿӃn tâm lý cӫa các nhà ÿҫu tѭ, nӃu
không nói là ÿã tác ÿӝng ÿӃn nhӳng quyӃt ÿӏnh thӵc tӃ. Tuy nhiên, vӏ trí xӃp hҥng cӫa ViӋt Nam
vӅ chӍ sӕ 'hoҥt ÿӝng kinh doanh' ÿѭӧc cҧi thiӋn cho thҩy ViӋt nam vүn là mӝt ÿӏa ÿiӇm ÿáng chú
ý cӫa các nhà ÿҫu tѭ quӕc tӃ
5
.







4
Vӕn ÿҫu tѭ cam kӃt là sӕ vӕn ÿѭӧc nói ÿӃn trong tài liӋu 'Bày tӓ quan tâm' cӫa nhà ÿҫu tѭ, trong khi vӕn ÿҫu tѭ
thӵc hiӋn là sӕ vӕn ÿѭӧc giҧi ngân trên thӵc tӃ.
ϱ
Xem thêm Báo cáo “Môi trѭӡng kinh doanh 2011” cӫa Ngân hàng ThӃ giӟi
Trái: Vӕn ÿҫu tѭ toàn xã hӝi (9 tháng 2010) Phҧi: Cam kӃt và Giҧi ngân vӕn FDI
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 10

III. 7Kѭѫng mҥi quӕc tӃ phөc hӗi mҥnh mӁ
A. Xṷt kẖu hàng hóa ngoài d̯u thô tăng nhanh
11. Mһc dù thѭѫng mҥi toàn cҫu phөc hӗi cҫm chӯng và xuҩt khҭu dҫu thô giҧm cҧ vӅ lѭӧng
và giá trӏ, tәng kim ngҥch xuҩt khҭu cӫa ViӋt Nam trong năm 2010 dӵ báo sӁ vѭӧt qua mӕc kӹ
lөc trѭӟc ÿây ÿӃn 10 tӍ ÿô la
6
. Sau kӃt quҧ ÿáng thҩt vӑng cӫa năm 2009, vӟi kim ngҥch xuҩt
khҭu giҧm 8,9%
7
– năm duy nhҩt xuҩt khҭu có tăng trѭӣng âm kӇ tӯ khi bҳt ÿҫu thӡi kǤ Ĉ͝i Mͣi
– tình thӃ ÿã ÿѭӧc xoay chuyӇn nhanh chóng trong năm 2010. Tәng kim ngҥch xuҩt khҭu dӵ báo
ÿҥt trên 70 tӹ ÿô la trong năm nay, ÿҥt mӭc tăng khoҧng 24% trong cҧ năm (hình trái, biӇu ÿӗ 4).
KӃt quҧ này là rҩt ҩn tѭӧng trong bӕi cҧnh kim ngҥch xuҩt khҭu dҫu thô sөt giҧm mҥnh do khҧ
năng khai thác, nhu cҫu sӱ dөng dҫu thô cho nhà máy lӑc dҫu trong nѭӟc cNJng nhѭ giá dҫu thӃ
giӟi giҧm. Tính ÿӃn tháng 11, khӕi lѭӧng xuҩt khҭu dҫu giҧm 44,2% so vӟi cùng kǤ năm trѭӟc,
làm cho giá trӏ xuҩt khҭu sөt giҧm 22,6%.

12. Sӵ phөc hӗi trong xuҩt khҭu các mһt hàng phi dҫu thô vӯa mҥnh mӁ vӯa rӝng khҳp. Năm
2010, kim ngҥch xuҩt khҭu các mһt hàng phi dҫu dӵ kiӃn ÿҥt 66 tӍ ÿô la, tăng gҩp ÿôi vӅ giá trӏ
kӇ tӯ khi ViӋt Nam gia nhұp WTO bӕn năm vӅ trѭӟc. Thành tích khҧ quan này lan tӓa khá ÿӗng
ÿӅu giӳa các khu vӵc và ngành hàng. Mѭӡi mһt hàng xuҩt khҭu hàng ÿҫu trong năm 2010 hҫu
nhѭ cNJng là nhӳng mһt hàng cӫa năm 2009 (xem hình phҧi, biӇu ÿӗ 4) – dӋt may, da giày, thӫy
sҧn, ÿiӋn tӱ và máy tính, sҧn phҭm gӛ, hàng thӫ công mӻ nghӋ (bao gӗm cҧ vàng), gҥo, than, các
mһt hàng nông sҧn khác - cho thҩy có mӝt sӵ tăng trѭӣng ÿӗng ÿӅu trong các ngành xuҩt khҭu.
Thӵc tӃ là nhóm 'các mһt hàng khác' bao gӗm tҩt cҧ các mһt hàng không ÿѭӧc nhҳc tên ӣ trên dӵ
kiӃn sӁ ÿҥt ÿѭӧc mӭc tăng trѭӣng là 47% trong năm 2010, cao hѫn so vӟi các nhóm khác, cho
thҩy các mһt hàng xuҩt khҭu cӫa ViӋt Nam ngày càng ÿa dҥng hѫn bên cҥnh nhӳng ngành hàng
chӫ ÿҥo. Nhu cҫu ÿӕi vӟi các mһt hàng xuҩt khҭu ít ÿѭӧc biӃt ÿӃn hѫn nhѭ sҧn phҭm tӯ chҩt dҿo,
sát thép và sҧn phҭm tӯ sҳt thép, cѫ khí, phѭѫng tiӋn vұn tҧi và phө tùng… cNJng bҳt ÿҫu tăng
lên, tҥo cѫ hӝi mӣ rӝng quy mô các ngành này trong tѭѫng lai.










6
Khi báo cáo sӕ liӋu thѭѫng mҥi, chúng tôi sӱ dөng báo cáo thông thѭӡng cӫa Tәng cөc Thӕng kê vӅ sӕ liӋu xuҩt
khҭu theo giá f.o.b. và nhұp khҭu theo giá c.i.f.. Song khi tính toán tài khoҧn vãng lai và cán cân thanh toán chúng
tôi sӱ dөng giá f.o.b. cho cҧ xuҩt khҭu và nhұp khҭu, giӕng nhѭ IMF.
7
Mӭc giҧm này có thӇ lӟn hѫn nӃu không tính kim ngҥch xuҩt khҭu vàng trong năm 2009.
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 11


BiӇu ÿӗ 4: Tình hình xuҩt khҭu hàng hóa cӫa ViӋt Nam




Ngu͛n: T͝ng cͭc th͙ng kê
Ghi chú: ˰ͣc tính cho năm 2010 d͹a trên s͙ li͏u th͹c t͇ tͳ tháng 1 - 11 và d͹ ki͇n th͹c hi͏n cͯa tháng 12.


B. Nh̵p kẖu cao trͧ l̩i
13. Nhұp khҭu ÿang tăng nhanh, mһc dù vӟi nhӏp ÿӝ chұm hѫn so vӟi mӭc trung bình tӯ
trѭӟc ÿӃn nay, và chұm hѫn so vӟi tӕc ÿӝ tăng xuҩt khҭu. Nhұp khҭu dӵ kiӃn sӁ tăng khoҧng
20% trong năm 2010 so vӟi mӭc tăng trѭӣng âm 13% trong năm 2009. Nhұp khҭu tăng chӫ yӃu
là do nhu cҫu ÿҫu tѭ và nguyên liӋu ÿҫu vào tăng ÿi ÿôi vӟi sӵ phөc hӗi cӫa hoҥt ÿӝng xuҩt khҭu.
Nhұp khҭu mӝt sӕ nguyên liӋu thô và ÿҫu vào trung gian cho các ngành sҧn xuҩt phөc vө xuҩt
khҭu, nhѭ bông, vҧi, nguyên phө liӋu sҧn xuҩt giày dép và quҫn áo có tӕc ÿӝ tăng rҩt cao (xem
biӇu ÿӗ 5).

14. Ĉӗng thӡi, nhұp khҭu tѭ liӋu sҧn xuҩt công nghiӋp và ÿҫu vào cho sҧn xuҩt nông nghiӋp
nhѭ máy móc, thiӃt bӏ, sҳt thép, phân bón, thuӕc trӯ sâu, lҥi tăng nhҽ, hoһc thұm chí giҧm (xem
biӇu ÿӗ 5). Tăng trѭӣng chұm trong nhұp khҭu máy móc thiӃt bӏ có thӇ phҧn ánh viӋc rút lҥi các
biӋn pháp kích cҫu và/hoһc năng lӵc dѭ thӯa trong các ngành thѭѫng mҥi, và viӋc trì hoãn mӝt
sӕ quyӃt ÿӏnh ÿҫu tѭ do tình hình kinh tӃ vƭ mô vүn tiӃp tөc không chҳc chҳn, hoһc là do tӹ lӋ
nhұp khҭu trong ÿҫu tѭ giҧm ÿi. Mһt khác, nhұp khҭu phân bón và thuӕc trӯ sâu giҧm sút có thӇ
là do mӝt sӕ nhà máy trong nѭӟc sҧn xuҩt các mһt hàng này ÿi vào hoҥt ÿӝng, và sҧn xuҩt trong
nѭӟc ÿã thay thӃ mӝt phҫn cho nhұp khҭu.


ϭϲ͘Ϯ
ϵ͘ϭ
ϰ͘ϴ
ϰ͘ϭ
ϰ͘ϯ
Ϯ͘ϴ
Ϯ͘ϲ
ϯ͘Ϯ
Ϯ͘ϳ
ϭ͘ϯ
ϭϭ͘ϭ
ϲ͘ϯ
ϱ͘ϭ
ϰ͘ϵ
ϯ͘ϲ
ϯ͘ϱ
ϯ͘ϯ
ϯ͘ϭ
ϭ͘ϱ
Ϭ ϱ ϭϬ ϭϱ ϮϬ
CƚŚĞƌƐ
CĂƌŵĞŶƚƐ
CƚŚĞƌ ĂŐƌů͘ ĐŽŵŵŽĚŝƚŝĞƐ
lŽŽƚǁĞĂƌ
SĞĂĨŽŽĚ
LůĞĐƚƌŽŶŝĐƐ Θ ĐŽŵƉƵ͘
WŽŽĚ ƉƌŽĚƵĐƚƐ
PĂŶĚŝĐƌĂĨƚ ;ŝŶĐů͘ ŐŽůĚͿ
8ŝĐĞ
CŽĂů
ϮϬϭϬ ;LͿ
ϮϬϬϵ
Ϯϯ͘ϲ
Trái: Xu hѭӟng xuҩt khҭu dҫu và các
mһt hàng phi dҫu (tӍ US$)
Phҧi: Xuҩt khҭu, phân theo ngành hàng (tӍ
US$)
ϱ
͘
ϳ
ϳ
͘
ϰ
ϴ
͘
ϯ
ϴ
͘
ϱ
ϭ
Ϭ
͘
ϰ
ϲ
͘
Ϯ
ϰ
͘
ϴ
Ϯ
Ϭ
͘
ϴ
Ϯ
ϱ
͘
ϭ
ϯ
ϭ
͘
ϲ
ϰ
Ϭ
͘
ϭ
ϱ
Ϯ
͘
ϯ
ϱ
Ϭ
͘
ϵ
ϲ
ϲ
͘
Ϯ
Ϭ
ϭϬ
ϮϬ
ϯϬ
ϰϬ
ϱϬ
ϲϬ
ϳϬ
ϮϬϬϰ ϮϬϬϱ ϮϬϬϲ ϮϬϬϳ ϮϬϬϴ ϮϬϬϵ ϮϬϭϬΎ
nŽŶͲŽŝů
Cŝů
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 12


BiӇu ÿӗ 5: Gia tăng nhұp khҭu phân theo ngành hàng (%)



Ngu͛n: T͝ng cͭc Th͙ng kê



C. Xu h˱ͣng th˱˯ng m̩i
15. Năm 2010, Trung Quӕc ÿang trӣ thành ÿӕi tác thѭѫng mҥi lӟn nhҩt cӫa ViӋt Nam thay vӏ
trí cӫa các nѭӟc ASEAN. Ѭӟc tính 10 tháng ÿҫu năm nay, tәng chu chuyӇn thѭѫng mҥi cӫa ViӋt
Nam vӟi Trung Quӕc ÿҥt 21,25 tӹ ÿô la so vӟi 21,3 tӹ ÿô la giá trӏ thѭѫng mҥi cӫa ViӋt nam vӟi
ASEAN nhѭng tӕc ÿӝ gia tăng xuҩt nhұp khҭu giӳa ViӋt Nam và Trung Quӕc diӉn ra nhanh hѫn
nhiӅu. Trung Quӕc ÿѭӧc kǤ vӑng sӁ trӣ thành ÿӕi tác thѭѫng mҥi hàng ÿҫu cӫa ViӋt Nam cuӕi
năm 2010. TӍ trӑng nhұp khҭu tӯ Trung Quӕc trong tәng kim ngҥch nhұp khҭu cӫa ViӋt Nam
tăng tӯ khoҧng 13% trong năm 2004 lên gҫn 24% trong năm 2010. Cùng thӡi gian ÿó, xuҩt khҭu
cӫa ViӋt Nam sang Trung Quӕc cNJng tăng gҩp ÿôi, tӯ 2,7 tӹ ÿô la trong năm 2004 lên khoҧng 5,4
tӹ ÿô la trong năm nay.
16. Không giӕng nhѭ các nѭӟc trong khu vӵc Ĉông Á – Thái Bình Dѭѫng khi các nѭӟc này
tăng cѭӡng tӍ trӑng xuҩt khҭu cӫa hӑ sang Trung Quӕc, ViӋt Nam tӯ trѭӟc ÿӃn nay vүn duy trì
xuҩt khҭu phҫn lӟn hàng hóa sang các nѭӟc công nghiӋp phát triӇn. Trong sӕ các ÿӕi tác thѭѫng
mҥi, Hoa KǤ tiӃp tөc là thӏ trѭӡng xuҩt khҭu lӟn nhҩt cӫa ViӋt Nam, chiӃm trên 20% tәng kim
ngҥch xuҩt khҭu. TiӃp theo là các thӏ trѭӡng EU, ASEAN, Nhұt Bҧn và Trung Quӕc. Nhìn
chung, các quӕc gia công nghiӋp chiӃm tӟi gҫn hai phҫn ba kim ngҥch xuҩt khҭu cӫa ViӋt Nam.
Nhѭ vұy, mһc dù hoҥt ÿӝng xuҩt khҭu ÿã trӣ nên ÿa dҥng hѫn trong thӡi gian gҫn ÿây, song ViӋt
Nam vүn bӏ ҧnh hѭӣng nhiӅu bӣi tình hình suy thoái kinh tӃ ӣ các nѭӟc phát triӇn. Thӡi gian gҫn
ÿây, nhӳng nӛ lӵc cӫa ViӋt Nam trong viӋc khai phá thӏ trѭӡng các nѭӟc ÿang phát triӇn nhѭ
Bra-xin, Ҩn Ĉӝ, Mê-hi-cô, Nam Phi, các nѭӟc vùng Vӏnh… cNJng ÿang thu ÿѭӧc kӃt quҧ tӕt.
Ͳϭϲ
ϱ
Ͳϭϴ
Ͳϰ
Ͳϭϭ
ϲ
ͲϮ
Ͳϱ
Ͳϴ
Ϯ
Ͳϭϯ
Ϯϳ
ͲϮϬ
Ͳϯϰ
Ͳϵ
ϰ
Ͳϰϯ
Ͳϰ
ϰϮ ϯϲ
ϯϯ ϯϮ ϯϮ
ϯϬ
Ϯϲ Ϯϱ
ϮϬ ϮϬ
ϭϳ
ϭϱ
ϭϭ
ϴ
Ͳϰ Ͳϰ
ͲϮϭ
Ͳϰϱ
ͲϯϬ
Ͳϭϱ
Ϭ
ϭϱ
ϯϬ
ϰϱ
C
Ž
ƚ
ƚ
Ž
Ŷ
l
ŝ
ď
Ğ
ƌ
Ɛ
C
Ă
ƌ
ŵ
Ğ
Ŷ
ƚ

Θ

ů
Ğ
Ă
ƚ
Ś
Ğ
ƌ
Þ
ů
Ă
Ɛ
ƚ
ŝ
Đ
Ɛ
C
ƚ
Ś
Ğ
ƌ
Ɛ
L
ů
Ğ
Đ
ƚ
ƌ
Ž
Ŷ
ŝ
Đ
Ɛ

Θ

C
Ž
ŵ
Ɖ
Ƶ
͘

C
Ś
Ğ
ŵ
ŝ
Đ
Ă
ů

Ɖ
ƌ
Ž
Ě
Ƶ
Đ
ƚ
Ɛ
l
Ă
ď
ƌ
ŝ
Đ
Ɛ
C
Ś
Ğ
ŵ
ŝ
Đ
Ă
ů
Ɛ
Þ
Ă
Ɖ
Ğ
ƌ
1
Ž
ƚ
Ă
ů

ŝ
ŵ
Ɖ
Ž
ƌ
ƚ

Þ
Ś
Ă
ƌ
ŵ
Ă
Đ
LJ
S
ƚ
Ğ
Ğ
ů
Þ
Ğ
Ɛ
ƚ
ŝ
Đ
ŝ
Ě
Ğ
Ɛ
M
Ă
Đ
Ś
ŝ
Ŷ
Ğ
ƌ
LJ

Θ

Ğ
Ƌ
Ƶ
ŝ
Ɖ
͘
A
Ƶ
ƚ
Ž
ŵ
Ž
ď
ŝ
ů
Ğ
Ɛ
Þ
Ğ
ƚ
ƌ
Ž
ů

Θ

Ő
Ă
Ɛ
Ž
ů
ŝ
Ŷ
Ğ
l
Ğ
ƌ
ƚ
ŝ
ů
ŝ
nj
Ğ
ƌ
ϮϬϬϵ ;ĨƵůů LJĞĂƌͿ
ϮϬϭϬ ;ƚŝůůΖ nŽǀͿ
ϳϮ
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 13

17. Mһc dù các thӏ trѭӡng xuҩt khҭu chính cӫa ViӋt Nam là các nѭӟc phát triӇn, song nguӗn
nhұp khҭu chính cӫa ViӋt Nam lҥi là Trung Quӕc và các nѭӟc Ĉông Á khác. ĈiӅu này giҧi thích
vì sao ViӋt Nam tiӃp tөc thһng dѭ thѭѫng mҥi vӟi các nѭӟc phát triӇn, trong khi lҥi bӏ thâm hөt
rҩt lӟn vӟi các ÿӕi tác thѭѫng mҥi trong khu vӵc. ĈiӅu này ngҫm ÿӏnh hai ý. Mӝt là ViӋt Nam
vүn chѭa xâm nhұp vào ÿѭӧc mҥng lѭӟi sҧn xuҩt toàn cҫu vӟi ÿiӇm kӃt thúc là Châu Á Thái
Bình Dѭѫng và Ĉông Nam Á. Thӭ hai, ViӋt Nam là ÿiӇm cuӕi cӫa nhӳng mҥng lѭӟi sҧn xuҩt
toàn cҫu cӫa nhiӅu mһt hàng chí phí thҩp, sӱ dөng nhiӅu lao ÿӝng nhѭ may mһc và giҫy dép.
ĈiӅu này tҥo cѫ hӝi quan trӑng cho ViӋt Nam cӫng cӕ mҥng lѭӟi cung cҩp toàn cҫu có ÿiӇm cuӕi
ӣ ViӋt Nam cNJng nhѭ sӱ dөng các hiӋp ÿӏnh thѭѫng mҥi khu vӵc nhҵm trӣ thành mӝt phҫn cӫa
mҥng lѭӟi sҧn xuҩt này ӣ toàn khu vӵc, kӇ cҧ Trung Quӕc.


BiӇu ÿӗ 6: Xu hѭӟng thѭѫng mҥi: Thӏ trѭӡng và Ĉӕi tác thѭѫng mҥi mӟi


Ngu͛n: T͝ng cͭc Th͙ng kê
Nh̵n xét: ˰ͣc tính cho năm 2010 d͹ trên s͙ li͏u th͹c t͇ tͳ tháng 1-10 và d͹ ki͇n th͹c hi͏n trong tháng 11 và 12.


IV. Cán cân ÿӕi ngoҥi

18. Thâm hөt thѭѫng mҥi so vӟi quy mô cӫa nӅn kinh tӃ tăng rҩt cao sau khi ViӋt Nam gia
nhұp WTO, và ÿã giҧm xuӕng trong hai năm vӯa qua. TӍ lӋ thâm hөt thѭѫng mҥi trên GDP năm
2007 tăng lên ÿӃn 21,3% (theo ÿӏnh nghƭa cӫa Chính phӫ ViӋt Nam). Con sӕ này giҧm nhҽ
xuӕng 19,9 % trong năm 2008 và sau ÿó giҧm mҥnh xuӕng còn 13,8% trong năm 2009 (hình bên
trái, biӇu ÿӗ 7). Năm 2010, vӟi tӕc ÿӝ tăng xuҩt khҭu nhanh hѫn nhiӅu so vӟi tăng nhұp khҭu,
thâm hөt thѭѫng mҥi dӵ báo sӁ tiӃp tөc giҧm xuӕng khoҧng 12% GDP. Tính theo giá trӏ tuyӋt
ÿӕi, thì mӭc ÿӝ thu hҽp này trong năm 2010 sӁ khiêm tӕn hѫn nhiӅu - tӯ 12,9 tӍ USD năm 2000
xuӕng còn 12,4 tӍ USD năm 2010. NӃu dùng ÿӏnh nghƭa cӫa IFS ÿӇ ѭӟc tính thâm hөt thѭѫng
Ϭ
ϰ
ϴ
ϭϮ
ϭϲ
ϮϬ
ϮϬϬϲ ϮϬϬϳ ϮϬϬϴ ϮϬϬϵ ϮϬϭϬ
uS
SŽƵƚŚ AŵĞƌŝĐĂ
CŚŝŶĂ
!ĂƉĂŶ
ASLAn
Lu
CƚŚĞƌƐ
Trái: Kim ngҥch xuҩt khҭu (tӍ US$) Phҧi: Kim ngҥch nhұp khҭu (tӍ US$)
Ϭ
ϯ
ϲ
ϵ
ϭϮ
ϭϱ
ϭϴ
ϮϬϬϲ ϮϬϬϳ ϮϬϬϴ ϮϬϬϵ ϮϬϭϬ
uS
!ĂƉĂŶ
Lu
ASLAn
CŚŝŶĂ
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 14

mҥi (sӱ dөng giá f.o.b cho hàng nhұp khҭu thay vì giá c.i.f theo cách tính cӫa ViӋt Nam) thì quy
mô thâm hөt thѭѫng mҥi sӁ nhӓ hѫn nhiӅu, nhѭ trong hình bên trái cӫa BiӇu ÿӗ 7.

19. Phҧn ánh xu hѭӟng thu hҽp thâm hөt thѭѫng mҥi, thâm hөt cán cân tài khoҧn vãng lai
(CAD) cNJng bҳt ÿҫu giҧm trong giai ÿoҥn hұu khӫng hoҧng. Thâm hөt thѭѫng mҥi cao cùng vӟi
viӋc thanh toán cho thu nhұp ÿҫu tѭ tăng lên (do mӝt sӕ công ty dҫu lӱa chuyӇn lӧi nhuұn vӅ
nѭӟc) làm cho CAD tăng mҥnh trong thӡi kǤ hұu khӫng hoҧng. Tӯ mӭc CAD chӍ có 0,3% trong
năm 2006, con sӕ này ÿã tăng vӑt lên ÿӃn 9,8% trong năm 2007 và sau ÿó ÿҥt mӭc kӹ lөc 11,9%
trong năm 2008 (hình bên phҧi, biӇu ÿӗ 7). Xu hѭӟng này ÿҧo ngѭӧc ngay sau khi khӫng hoҧng
kinh tӃ toàn cҫu bҳt ÿҫu, CAD giҧm xuӕng còn 8% GDP trong năm 2009 và tiӃp tөc giҧm xuӕng
7,5% GDP trong năm 2010
8
.


BiӇu ÿӗ 7: Xu hѭӟng và Cѫ cҩu Cán cân ÿӕi ngoҥi



Ngu͛n: T͝ng cͭc Th͙ng kê
Ghi chú: ˰ͣc tính cho năm 2010 d͹a trên s͙ li͏u th͹c t͇ tͳ tháng 1-10 và d͹ ki͇n th͹c hi͏n tháng 11-12.


20. Thâm hөt cán cân tài khoҧn vãng lai luôn ӣ mӭc cao trong nhӳng năm gҫn ÿây làm cho
mӝt sӕ nhà quan sát cҧm thҩy lo ngҥi vӅ bҧn chҩt cѫ cҩu cӫa tình trҥng thâm hөt này. Thӵc tӃ
hiӋn nay ӣ ViӋt Nam ÿang có mӝt sӕ thay ÿәi vӅ cѫ cҩu có thӇ tác ÿӝng ÿӃn mӭc ÿӝ bӅn vӳng
cӫa CAD. Khi ViӋt Nam trӣ thành quӕc gia có thu nhұp trung bình, chuyӇn khoҧn tѭ nhân, chӫ

ϴ
Khi tính cán cân thѭѫng mai vãng lai, chúng tôi thѭӡng không tính xuҩt nhұp khҭu vàng vì các giao dӏch vàng biӃn
ÿӝng thҩt thѭӡng vào thӡi ÿiӇm này và có thӇ phҧn ánh không ÿҫy ÿӫ các cân ÿӕi.
Trái: Xuҩt khҭu, nhұp khҭu và cán cân thѭѫng mҥi
(% GDP)
Phҧi: Mӭc ÿӝ và cѫ cҩu cán cân tài khoҧn vãng lai
(% GDP)
Ͳϭϯ ͲϭϮ
Ͳϴ Ͳϴ
ͲϮϭ
ͲϮϬ
Ͳϭϰ
ͲϭϮ
Ͳϳ
Ͳϴ
Ͳϱ Ͳϱ
Ͳϭϱ Ͳϭϰ
Ͳϵ Ͳϵ
ͲϰϬ
ͲϮϬ
Ϭ
ϮϬ
ϰϬ
ϲϬ
ϴϬ
ϭϬϬ
ϮϬϬϯ ϮϬϬϰ ϮϬϬϱ ϮϬϬϲ ϮϬϬϳ ϮϬϬϴ ϮϬϬϵ ϮϬϭϬĞ
lŵƉŽƌƚƐ
LdžƉŽƌƚƐ
dƌĂĚĞĂůĂŶĐĞ;'KsͿ
dƌĂĚĞĂůĂŶĐĞ;/&^Ϳ
Ͳϳ
Ͳϴ
Ͳϱ Ͳϱ
Ͳϭϱ
Ͳϭϰ
Ͳϵ Ͳϵ
ͲϮ ͲϮ
ͲϮ
ͲϮ
Ͳϯ
Ͳϱ
Ͳϱ
Ͳϰ
ϲ
ϳ
ϲ ϳ
ϵ
ϴ
ϳ
ϳ
Ͳϱ
Ͳϰ
Ͳϭ
Ϭ
ͲϭϬ
ͲϭϮ
Ͳϴ
Ͳϴ
ͲϮϬ
Ͳϭϱ
ͲϭϬ
Ͳϱ
Ϭ
ϱ
ϭϬ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϯ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϰ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϱ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϲ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϳ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϴ
Ğ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϵ
ͬ
Ğ
Ϯ
Ϭ
ϭ
Ϭ
ͬ
Ĩ
1ƌĂĚĞ ďĂůĂŶĐĞ ;llSͿ
nŽŶͲĨĂĐƚŽƌ ƐĞƌǀŝĐĞƐ
lŶǀĞƐƚŵĞŶƚ ŝŶĐŽŵĞ
1ƌĂŶƐĨĞƌƐ
CƵƌƌĞŶƚ ĂĐĐŽƵŶƚ ďĂůĂŶĐĞ
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 15

yӃu là viӋn trӧ phát triӇn chính thӭc sӁ khó có khҧ năng tăng nhanh nhѭ trѭӟc ÿây
9
. Thӭ hai, hoҥt
ÿӝng sҧn xuҩt dҫu thô trong nѭӟc dѭӡng nhѭ ÿã ÿӃn giai ÿoҥn sҧn xuҩt әn ÿӏnh và sӁ giҧm sҧn
lѭӧng trong nhӳng năm tӟi, làm giҧm khӕi lѭӧng xuҩt khҭu dҫu
10
. Thӭ ba, vӟi lѭӧng FDI tăng
lên, có thӇ dӵ kiӃn rҵng các khoҧn thanh toán thu nhұp ÿҫu tѭ cNJng tăng lên trong nhӳng năm tӟi.
Phát hành nӧ quӕc gia dѭӡng nhѭ cNJng không còn thuұn lӧi trên thӏ trѭӡng tín dөng quӕc tӃ khi
môi trѭӡng rӫi ro thay ÿәi nhanh chóng. Trong lúc thâm hөt tài khoҧn vãng lai cӫa ViӋt Nam có
thӇ tiӃp tөc ÿѭӧc bù ÿҳp trong ngҳn và trung hҥn bҵng các nguӗn vӕn tѭ nhân tӯ bên ngoài và hӛ
trӧ phát triӇn chính thӭc, ViӋt Nam cҫn có hѭӟng giҧm thâm hөt này tӟi mӭc bӅn vӳng trong
trung và dài hҥn nhҵm xây dӵng niӅm tin vào triӇn vӑng cӫa nӅn kinh tӃ ÿҩt nѭӟc.
V. Áp lӵc ngoҥi hӕi gia tăng
21. Ĉӗng tiӅn cӫa ViӋt Nam trong ba năm qua chӏu áp lӵc nһng nӅ, và ÿã mҩt giá gҫn mӝt
phҫn ba so vӟi ÿӗng ÿô-la Mӻ. Theo hình bên trái trong biӇu ÿӗ 8, tiӅn ÿӗng hҫu nhѭ luôn ÿѭӧc
giao dӏch cao hѫn mӭc giá trҫn cӫa biên ÿӝ tӍ giá theo quy ÿӏnh cӫa Ngân hàng Nhà nѭӟc ViӋt
Nam tӯ ÿҫu năm 2008. Khi khoҧng cách giӳa tӍ giá chính thӭc và thӏ trѭӡng tӵ do tiӃp diӉn
trong mӝt thӡi gian dài, các cѫ quan chӭc năng phҧn ӭng bҵng cách tiӃp tөc ÿiӅu chӍnh (tăng) tӍ
giá và/hoһc ÿiӅu chӍnh biên ÿӝ giao dӏch. ChiӃn lѭӧc này cho ÿӃn nay vүn phát huy tác dөng,
song cNJng dүn ÿӃn nhӳng kǤ vӑng vào viӋc tiӅn ÿӗng sӁ tiӃp tөc bӏ phá giá và làm cho thӏ trѭӡng
càng bҩt ÿӏnh hѫn. Mӭc dӵ trӳ ngoҥi hӕi tҥi các cѫ quan quҧn lý tiӅn tӋ giҧm dҫn càng làm tăng
thêm quan ngҥi. HiӋn nay, tiӅn ÿӗng ÿang ÿѭӧc giao dӏch trên thӏ trѭӡng tӵ do cao hѫn trҫn biên
ÿӝ tӍ giá khoҧng 9%, ÿây là mӝt mӭc chênh lӋch cao, song vүn còn thҩp hѫn mӭc 16% vào tháng
6/2008 và mӭc 10% trong tháng 11/2009 (hình phҧi, biӇu ÿӗ 8).













ϵ
Có ý nghƭa quan trӑng vӅ xu hѭӟng giҧm các nguӗn ODA. Thí dө, khi trӣ thành nѭӟc có thu nhұp trung bình, ViӋt
Nam có thӇ tiӃp cұn cҧ nguӗn vӕn ѭu ÿãi (ODA) cNJng nhѭ nguӗn vӕn có ÿiӅu kiӋn cao hѫn (IBRD) cӫa NHTG.
HiӋn giӡ thì nguӗn ODA dành cho ViӋt nam vүn cao nhѭng mӝt khi ViӋt Nam thӏnh vѭӧng hѫn và có uy tín tín
dөng cao hѫn thì ViӋt Nam sӁ bӟt dҫn cѫ hӝi tiӃp cұn nguӗn vӕn ѭu ÿãi IDA tӭc là các nguӗn ODA tӯ NHTG dành
cho ViӋt Nam sӁ giҧm.
10
Ĉây là yӃu tӕ khiӃn cho Tұp ÿoàn Dҫu khí ViӋt Nam (PVN) tiӃn hành tìm kiӃm các cѫ hӝi tѭ ӣ nѭӟc ngoài.


BiӇu ÿӗ 8: BiӃ



Ngu͛n: T͝ng cͭc Th͙ng kê
Ghi chú: T͑ giá hi͏u dͭng th͹c tăng
th̭p


22. Vì sao tiӅn ÿӗng lҥi ch
ÿѭa ra là do tiӅn ÿӗng bӏ ÿӏnh
lҥi không ӫng hӝ cho giҧ thiӃt
hiӋu dөng thӵc (REER) cӫa ÿӗ
ÿӗng tiӅn khác ӣ châu Á
11
. Trê
tăng giá nhiӅu hѫn hҷn, lҥi khô
tăng giá cӫa ÿӗng ViӋt Nam nh
ViӋt Nam ÿã mҩt giá 9-10% so
khu vӵc ASEAN, trong khi tӍ
giá tiӅn ÿӗng mà không giҧi qu
hӳu hiӋu ÿӇ giҧi quyӃt vҩn ÿӅ h

23. Cách giҧi thích thӭ hai
hai yӃu tӕ - thâm hөt tài khoҧn

ϭϭ
REER là tӍ giá thӵc cӫa mӝt nѭӟc
ÿo lѭӡng bҵng bình quân gia quyӅn c
tӍ lӋ , trong ÿó E là tӍ giá so
ÿѭӧc ѭӟc tính. BiӇu ÿӗ 8 sӱ dөng côn
Trái: TӍ giá danh nghƭa giӳa ÿӗng V
(chênh lӋch giӳa tӍ giá chính thӭc
ϭϱ͕ϬϬϬ
ϭϲ͕ϬϬϬ
ϭϳ͕ϬϬϬ
ϭϴ͕ϬϬϬ
ϭϵ͕ϬϬϬ
ϮϬ͕ϬϬϬ
Ϯϭ͕ϬϬϬ
ϮϮ͕ϬϬϬ
!
Ͳ
Ϭ
ϳ
M
Ͳ
Ϭ
ϳ
S
Ͳ
Ϭ
ϳ
!
Ͳ
Ϭ
ϴ
M
Ͳ
Ϭ
ϴ
S
Ͳ
Ϭ
ϴ
!
Ͳ
Ϭ
ϵ
ϭϲй
lƌĞĞ ŵĂ
VIӊT NAM - đIӆM

Ӄn ÿӝng TӍ giá Danh nghƭa và TӍ giá HiӋu dөng Th

g có nghƭa là ÿ͛ng ti͉n b͓ ÿ͓nh giá cao , gi̫m có nghƭa là
hӏu nhiӅu áp lӵc nhѭ vұy? Mӝt trong nhӳng cá
giá quá cao. ĈiӅu ÿáng ngҥc nhiên là nhӳng bҵ
ÿó. Nhѭ trong hình bên phҧi cӫa biӇu ÿӗ 8, mӭc
ӗng ViӋt Nam tӯ năm 2000 ÿӃn 2009 không khá
ên thӵc tӃ, nhӳng nѭӟc nhѭ Indonesia và Philip
ông phҧi chӏu áp lӵc nhѭ ÿӗng tiӅn cӫa ViӋt N
hӁ ra phҧi giҧm bӟt trong năm 2010, vì trên thӏ
o vӟi ÿô-la Mӻ và khoҧng 15-25% so vӟi các ÿӗ
lӋ lҥm phát hàng năm dѭӟi 11%. Nhѭ vұy, rõ r
uyӃt mӝt sӕ nhӳng căn nguyên khác sӁ không ph
hiӋn nay.
là do thâm hөt tài khoҧn vãng lai cao. Tình trҥn
n vãng lai cao và ÿӗng tiӅn mҩt giá – làm cho m
sau khi ÿã tính ÿӃn tình hình lҥm phát cӫa các ÿӕi tác thѭ
cӫa tӍ giá thӵc song phѭѫng, trong ÿó mӛi tӍ giá thӵc song
ong phѭѫng, P* là CPI cӫa nѭӟc ngoài và P là CPI cӫa nѭ
ng thӭc này ÿӇ tính REER.
ViӋt Nam và ÿô-la Mӻ
và thӏ trѭӡng tӵ do)
Phҧi: TӍ giá HiӋu dөng Thӵc* (C
ϲϬ
ϳϬ
ϴϬ
ϵϬ
ϭϬϬ
ϭϭϬ
ϭϮϬ
ϭϯϬ
ϭϰϬ
ϭϱϬ
ϭϲϬ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
Ϭ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϭ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
Ϯ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϯ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϰ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϱ
1ŚĂŝůĂŶĚ
CŚŝŶĂ
M
Ͳ
Ϭ
ϵ
S
Ͳ
Ϭ
ϵ
!
Ͳ
ϭ
Ϭ
M
Ͳ
ϭ
Ϭ
S
Ͳ
ϭ
Ϭ
ϭϬй
ϵй
S8v ƵƉƉĞƌ ďŽƵŶĚ ƌĂƚĞ
ĂƌŬĞƚ ƌĂƚĞ
CǀĞƌǀĂůƵĂƚŝŽŶ
LҤI
1hang 12´2010
Trang 16
hӵc
ÿ͛ng ti͉n b͓ ÿ͓nh giá
ách giҧi thích ÿѭӧc
ҵng chӭng có ÿѭӧc
c ÿӝ tăng cӫa tӍ giá
ác nhiӅu so vӟi các
ppine, vӟi ÿӗng tiӅn
am. Hѫn nӳa, mӭc
trѭӡng tӵ do ÿӗng
ӗng tiӅn khác trong
ràng là nӃu chӍ phá
hҧi là mӝt giҧi pháp
ng trùng hӧp cӫa cҧ
mӝt sӕ nhà quan sát
ѭѫng mҥi. REER ÿѭӧc
g phѭѫng ÿѭӧc ÿo bҵng
ѭӟc chӫ nhà mà REER
ChӍ sӕ 2000 = 100)
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϲ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϳ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϴ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϵ
ͬ
Ğ
lŶĚŽŶĞƐŝĂ
ÞŚŝůŝƉƉŝŶĞƐ
Ě
vlL1nAM
MĂůĂLJƐŝĂ
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 17

quy cho thâm hөt tài khoҧn vãng lai lӟn là nguyên nhân chính. Trên thӵc tӃ, ViӋt Nam có mӭc
thâm hөt tài khoҧn vãng lai lӟn so vӟi nhiӅu nѭӟc trong khu vӵc Ĉông Á - Thái Bình Dѭѫng (8-
12% GDP). Ĉӗng thӡi, thһng dѭ tài khoҧn vӕn (KAS) cӫa ViӋt Nam cNJng rҩt lӟn, vào khoҧng
10-14% GDP. Theo triӇn vӑng này, thâm hөt tài khoҧn vãng lai cao không phҧi là vҩn ÿӅ ÿӕi vӟi
ViӋt Nam. Và nhiӅu nѭӟc trong giai ÿoҥn phát triӇn ban ÿҫu ÿӅu có thâm hөt tài khoҧn vãng lai
cao, và thѭӡng ÿѭӧc bù ÿҳp bӣi nguӗn vӕn viӋn trӧ phát triӇn chính thӭc và kiӅu hӕi.

24. Tuy nhiên vӟi mӭc ÿӝ nӅn kinh tӃ ÿô-la hóa cao và chӃ ÿӝ cho phép các tài khoҧn ÿҫu tѭ
ÿѭӧc tӵ do ÿәi ra ngoҥi tӋ, thһng dѭ tài khoҧn vӕn cӫa ViӋt Nam không phҧi lúc nào cNJng ÿѭӧc
dùng ÿӇ bù ÿҳp thâm hөt cán cân vãng lai hoһc bә sung cho dӵ trӳ ngoҥi hӕi. Mӝt khӕi lѭӧng lӟn
ngoҥi tӋ ÿã ÿѭӧc găm giӳ bên ngoài hӋ thӕng ngân hàng. ĈiӅu này ÿѭӧc phҧn ánh trong phҫn
“Lӛi và sai sót” cӫa tәng cân ÿӕi thanh toán quӕc gia
12
. Xét theo khía cҥnh này thì vҩn ÿӅ ngoҥi
hӕi cӫa ViӋt Nam không chӍ xuҩt phát tӯ các bҩt әn kinh tӃ vƭ mô (lҥm phát cao, dӵ trӳ ngoҥi hӕi
thҩp, thâm hөt vãng lai lӟn…) mà còn là kӃt quҧ cӫa sӵ suy giҧm niӅm tin cӫa thӏ trѭӡng vào khҧ
năng cӫa các cѫ quan hӳu quan trong viӋc khҳc phөc các bҩt әn ÿó.

25. Có nhӳng căn nguyên mang tính chu kǤ và cѫ cҩu giҧi thích cho bҩt әn kinh tӃ vƭ mô và
suy giҧm niӅm tin. Tính chҩt chu kǤ cӫa vҩn ÿӅ liên quan ÿӃn quan ÿiӇm chính sách tiӅn tӋ nhѭ
ÿѭӧc bàn tӟi trong Phҫn VIII. Các chính sách tiӅn tӋ hӳu hiӋu, nhҵm mөc tiêu lҥm phát nhѭ ÿѭӧc
thӵc hiӋn ӣ các nѭӟc trong khu vӵc và sӵ truyӅn ÿҥt rõ ràng, mҥch lҥc hѫn vӅ nhӳng chính sách
này cùng vӟi viӋc cҧi thiӋn công bӕ thông tin vӅ các sӕ liӋu thӕng kê kinh tӃ vƭ mô và tài chính sӁ
giúp giҧi quyӃt ÿѭӧc vҩn ÿӅ ngoҥi hӕi trong ngҳn hҥn. Tuy nhiên, mӝt giҧi pháp lâu dài và bӅn
vӳng hѫn cho vҩn ÿӅ ngoҥi hӕi cӫa ViӋt Nam ÿòi hӓi phҧi giҧi quyӃt mӝt sӕ vҩn ÿӅ mang tính cѫ
cҩu nhѭ cҧi thiӋn hiӋu quҧ ÿҫu tѭ công, nâng cao năng lӵc cҥnh tranh cӫa nӅn kinh tӃ, cӫng cӕ
ngân sách, tiӃp tөc dӏch chuyӇn nӅn kinh tӃ sang cѫ chӃ thӏ trѭӡng
13
.

VI. LiӋu lҥm phát có tiӃp tөc leo thang?

26. TӍ lӋ lҥm phát cao hѫn dӵ kiӃn trong tháng 10 và 11 năm nay ÿã nhóm lҥi nhӳng tranh
luұn vӅ cách ӭng phó thích hӧp ÿӇ giҧm bӟt áp lӵc lҥm phát trong nӅn kinh tӃ. ĈӃn cuӕi tháng
11, tӍ lӋ lҥm phát cҧ năm ÿӭng ӣ mӭc 11,1%, trong khi ÿó lҥm phát 11 tháng ÿҫu năm ÿӭng ӣ
mӭc 9,6%. Lҥm phát giá lѭѫng thӵc hàng năm lên ÿӃn 14.8%, mӭc cao nhҩt kӇ tӯ tháng 4/2009.

12
Lӛi và Sai sót trong Cán cân thanh toán cӫa ViӋt Nam lên ÿӃn gҫn 12,2% GDP trong năm 2009 và ѭӟc tính lên tӟi
5.9 % GDP trong mѭӡi tháng ÿҫu năm 2010.
ϭϯ
TӍ lӋ ÿҫu tѭ so vӟi GDP cӫa ViӋt Nam là gҫn 42%, trong khi tӍ lӋ tiӃt kiӋm trong nѭӟc vào khoҧng 32-34%. ĈiӅu
này có nghƭa là ViӋt Nam ÿang phҧi nhӡ vào tiӃt kiӋm nѭӟc ngoài ÿӝ khoҧng 8-10% mӛi năm, tѭѫng ÿѭѫng vӟi mӭc
ÿӝ thâm hөt tài khoҧn vãng lai. Do ÿó, nӃu không cҧi thiӋn ÿѭӧc hiӋu quҧ cӫa chѭѫng trình ÿҫu tѭ, triӇn vӑng tăng
trѭӣng cӫa ViӋt Nam sӁ tiӃp tөc phө thuӝc vào tâm lý cӫa nӅn kinh tӃ toàn cҫu. Tѭѫng tӵ, nâng cao năng lӵc cҥnh
tranh cӫa nӅn kinh tӃ sӁ giúp ÿҥt tӕc ÿӝ tăng trѭӣng cao hѫn tѭѫng ÿѭѫng nhѭ ÿҫu tѭ và nhӡ ÿó ÿҧm bҧo tăng trѭӣng
cao, bӅn vӳng.
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 18

Tӯ trѭӟc ÿӃn nay, giá cҧ thѭӡng có xu hѭӟng gia tăng trong giai ÿoҥn tӯ tháng 11 ÿӃn tháng 2 do
tăng cѭӡng xuҩt khҭu và cNJng do các hoҥt ÿӝng vào dӏp TӃt âm lӏch, do vұy dӵ báo lҥm phát cho
cҧ năm 2010 sӁ vào khoҧng 10,5% - cao hѫn nhiӅu so vӟi mөc tiêu lҥm phát 8% mà Quӕc hӝi ÿӅ
ra (hình trái, biӇu ÿӗ 9).

27. Giá hàng hóa và sҧn phҭm công nghiӋp tăng vүn là nhӳng ÿӝng lӵc chính gây ra tình
trҥng lҥm phát tăng cao gҫn ÿây. Vӟi mӝt nӅn kinh tӃ mӣ cӱa (tӍ trӑng thѭѫng mҥi so vӟi GDP
lên ÿӃn gҫn 150%) và ÿӗng tiӅn ÿang mҩt giá, tăng giá hàng hóa trên thӃ giӟi chҳc chҳn sӁ ҧnh
hѭӣng trӵc tiӃp tӟi mһt bҵng giá trong nѭӟc. NhiӅu nѭӟc trên thӃ giӟi hiӋn cNJng ÿang chӏu áp lӵc
lҥm phát cao hѫn dӵ kiӃn nhѭ (nhѭ Trung Quӕc, Ҩn Ĉӝ…). Ӣ ViӋt Nam, giá lѭѫng thӵc trong
nѭӟc cNJng tăng do các cú sӕc cung, trong ÿó có nguyên nhân lөt lӝi nghiêm trӑng ӣ các tӍnh
miӅn Trung (hình bên phҧi, biӇu ÿӗ 9).


BiӇu ÿӗ 9: Xu hѭӟng lҥm phát và nguyên nhân giá cҧ tăng cao gҫn ÿây



Ngu͛n: T͝ng cͭc Th͙ng kê.


28. Tuy nhiên, nhӳng tranh luұn vӅ lҥm phát ӣ ViӋt Nam cҫn phҧi ÿѭӧc nhìn nhұn tӯ mӝt góc
ÿӝ lӏch sӱ là ViӋt Nam luôn có tӍ lӋ lҥm phát cao hѫn các nѭӟc láng giӅng. Ví dө, lҥm phát trung
bình ӣ ViӋt Nam trong gҫn thұp kӹ qua là khoҧng 8.8%, so vӟi 2,7% cӫa Thái Lan và 5,1% cӫa
Philippines. Ӣ mӭc ÿӝ nào ÿó, ÿiӅu này có thӇ cho thҩy bҧn thân mөc tiêu hoҥt ÿӏnh chính sách
cӫa ViӋt Nam dѭӡng nhѭ ÿã có sӵ thiên vӏ cӕ hӳu, coi trӑng mөc tiêu tăng trѭӣng cao hѫn là duy
trì әn ÿӏnh kinh tӃ vƭ mô. Sӵ thiên vӏ chính sách này còn ÿѭӧc thӇ hiӋn thông qua mӝt chính sách
tiӅn tӋ ÿiӅu tiӃt, sӁ ÿѭӧc bàn luұn ӣ phҫn sau. Và khi phҧi ÿӕi mһt vӟi tӍ lӋ lҥm phát cao hѫn dӵ
kiӃn, thì chính phӫ viӋn ÿӃn các cѫ chӃ hành chính – nhѭ kiӇm soát giá cҧ và quӻ bình әn giá –
Trái: Lҥm phát so vӟi cùng kǤ ( %) Phҧi: tӍ trӑng ÿóng góp vào thay ÿәi CPI hàng tháng (%)
Ϭ
ϭϬ
ϮϬ
ϯϬ
ϰϬ
ϱϬ
!
Ͳ
Ϭ
ϲ
!
Ͳ
Ϭ
ϲ
n
Ͳ
Ϭ
ϲ
A
Ͳ
Ϭ
ϳ
S
Ͳ
Ϭ
ϳ
l
Ͳ
Ϭ
ϴ
!
Ͳ
Ϭ
ϴ
u
Ͳ
Ϭ
ϴ
M
Ͳ
Ϭ
ϵ
C
Ͳ
Ϭ
ϵ
M
Ͳ
ϭ
Ϭ
A
Ͳ
ϭ
Ϭ
PĞĂĚůŝŶĞ
lŽŽĚ
CŽƌĞ
Ͳϭ
Ϭ
ϭ
Ϯ
ϯ
nͲϬϴ lͲϬϵ MͲϬϵ AͲϬϵ nͲϬϵ lͲϭϬ MͲϭϬ AͲϭϬ nͲϭϬ
SĞƌǀŝĐĞƐ
1ƌĂŶƐƉŽƌƚĂƚŝŽŶ
MĂŶƵĨĂĐƚƵƌŝŶŐ
lŽŽĚ ĂŶĚ ĨŽŽĚͲƐƚƵĨĨ
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 19

ÿӇ kiӇm soát lҥm phát, mһc dù các biӋn pháp này không ÿѭӧc sӱ dөng thѭӡng xuyên và thѭӡng
trong các trѭӡng hӧp cҩp thiӃt
14
. Khi nӅn kinh tӃ ViӋt Nam trӣ nên phӭc tҥp hѫn, hӝi nhұp sâu
hѫn vào nӅn kinh tӃ thӃ giӟi, ViӋt Nam sӁ cҫn phҧi có các chính sách thân thiӋn vӟi thӏ trѭӡng
hѫn ÿӇ ÿҥt ÿѭӧc mөc tiêu bình әn giá, trong ÿó bao gӗm viӋc sӱ dөng nhiӅu hѫn chính sách cҥnh
tranh và chính sách tiӅn tӋ.

29. Khác vӟi câu chuyӋn lҥm phát năm 2007-08, tình hình lҥm phát gia tăng gҫn ÿây không
ÿi ÿôi vӟi sӵ tăng giá cӫa mӑi loҥi hình tài sҧn. Thӏ trѭӡng chӭng khoán tiӃp tөc hoҥt ÿӝng cҫm
chӯng, tính ÿӃn hӃt tháng 11, chӍ sӕ VN Index ÿã giҧm 8.8% kӇ tӯ ÿҫu năm làm cho thӏ trѭӡng
chӭng khoán cӫa ViӋt Nam tiӃp tөc là mӝt trong nhӳng thӏ trѭӡng chӭng khoán ҧm ÿҥm nhҩt
trong khu vӵc. Các dòng vӕn ÿҫu tѭ gián tiӃp chӍ ÿҥt 128 triӋu USD trong năm 2009 và 600 triӋu
USD trong 11 tháng ÿҫu năm 2010
15
, so vӟi gҫn 6,2 tӍ USD trong năm 2007. Không có sӕ liӋu
ÿáng tin cұy ÿӇ ÿánh giá xu hѭӟng giá bҩt ÿӝng sҧn trên toàn quӕc, mһc dù nhӳng bҵng chӭng
không chính thӭc cho biӃt giá bҩt ÿӝng sҧn trong năm nay không tăng ÿáng kӇ. Tuy nhiên, cҫu
ÿӕi vӟi vàng tăng vӑt, và giá vàng trong nѭӟc cӫa ViӋt Nam luôn cao hѫn và tăng nhanh hѫn so
vӟi giá vàng thӃ giӟi sau khi ÿã tính ÿӃn các yӃu tӕ chi phí vұn chuyӇn và thuӃ nhұp khҭu.

VII. Tình hình hoҥt ÿӝng cӫa ngành ngân hàng

30. Sau mӝt thӡi kǤ tăng trѭӣng và mӣ rӝng nhanh, ngành ngân hàng cӫa ViӋt Nam ÿang trҧi
qua mӝt giai ÿoҥn khá khó khăn. Tính ÿӃn hӃt tháng 10, tín dөng ѭӟc tăng khoҧng 22,5% (so vӟi
mӭc 45,6% trong năm 2009), tuy nhiên tín dөng có thӇ vѭӧt mөc tiêu 25% do nhu cҫu vӕn
thѭӡng tăng mҥnh trong nhӳng tháng cuӕi năm. VӅ cѫ cҩu tín dөng, tăng trѭӣng cho vay ngoҥi tӋ
tăng lên 52%, trong khi ÿó các khoҧn vay nӝi tӋ chӍ tăng trѭӣng 14,6% trong mѭӡi tháng ÿҫu
năm nay
16
. Sӵ mҩt cân ÿӕi này trong tăng trѭӣng tín dөng là do viӋc lãi suҩt cho vay bҵng tiӅn
ÿӗng (khoҧng 14-18%/năm) cao hѫn nhiӅu so vӟi lãi suҩt cho vay ngoҥi tӋ (khoҧng 6-8%/năm).
Chҩm dӭt chѭѫng trình cho vay hӛ trӧ lãi suҩt và bãi bӓ trҫn lãi suҩt (ÿӕi vӟi các khoҧn vay
trung và dài hҥn trong tháng 2, và sau ÿó là các khoҧn vay ngҳn hҥn trong tháng 4) cNJng là các
nguyên nhân làm cho tín dөng tăng thҩp hѫn so vӟi các năm trѭӟc. Tuy nhiên, vӟi viӋc tiӅn
ÿӗng mҩt giá gҫn 9% (tӹ giá trên thӏ trѭӡng tӵ do) trong năm nay, chiӃn lѭӧc vay bҵng ÿô-la sau
ÿó ÿã chӭng tӓ là tӕn kém hѫn ÿӕi vӟi nhiӅu doanh nghiӋp.

31. Tәng lѭӧng tiӅn gӱi trong hӋ thӕng ngân hàng tăng lên cùng vӟi tăng trѭӣng tín dөng, ÿҥt
22,8% tính ÿӃn cuӕi tháng 10. Tuy nhiên, ngân hàng càng ngày càng gһp khó khăn hѫn trong
viӋc duy trì tăng huy ÿӝng tiӅn gӱi tiӃt kiӋm và duy trì cѫ cҩu kǤ hҥn, khi ÿӗng tiӅn ngày mӝt
mҩt giá. Ĉã có nhӳng dҩu hiӋu cho thҩy tiӃt kiӋm bҵng nӝi tӋ ÿѭӧc rút ra và chuyӇn thành vàng
hoһc ÿô-la, và chuyӇn tӯ gӱi tiӅn trung hҥn và dài hҥn sang ngҳn hҥn. Hѫn nӳa, giӳa các ngân

14
Xem Thông tѭ 122/2000/TT-BTC cӫa Bӝ Tài chính ban hành ngày 12 tháng 8/2010.
15
Con sӕ này chѭa tính ÿӃn ÿӧt phát hành trái phiӃu chính phӫ 1tӍ USD trong năm 2010.
16
Nguӗn: Ӫy ban Giám sát Tài chính Quӕc gia và Ngân hàng Nhà nѭӟc ViӋt Nam.
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 20

hàng cNJng diӉn ra mӝt cuӝc chҥy ÿua huy ÿӝng tiӅn gӱi, và lãi suҩt liên ngân hàng có sӵ dao
ÿӝng rҩt lӟn trong nhӳng tháng gҫn ÿây.

32. Theo sӕ liӋu chính thӭc cӫa Ngân hàng Nhà nѭӟc ViӋt Nam, tӍ lӋ nӧ xҩu (NPL) cӫa hӋ
thӕng ngân hàng lên ÿӃn 2,4% vào tháng 8/2010, so vӟi 2,5% hӗi tháng 3/2010 và 1,9% vào cuӕi
năm 2009. Tuy các sӕ liӋu chính thӭc vӅ tӹ lӋ nӧ xҩu là khá thҩp, chҩt lѭӧng tài sҧn trong danh
mөc cho vay cӫa các ngân hàng vүn là ÿiӅu ÿáng lo ngҥi khi tín dөng tăng rҩt nhanh trong các
năm trѭӟc vӟi bӕi cҧnh năng lӵc quҧn lý rӫi ro cӫa các ngân hàng vүn còn nhiӅu yӃu kém. Quy
mô nӧ xҩu dӵ báo tiӃp tөc tăng trong nhӳng tháng gҫn ÿây, do mӝt loҥt ngân hàng có nhiӅu tài
sҧn rӫi ro ÿӕi vӟi Tұp ÿoàn Công nghiӋp Tàu thӫy ViӋt Nam (Vinashin). TӍ lӋ nӧ xҩu dӵ kiӃn sӁ
cao hѫn nhiӅu nӃu tính theo tiêu chuҭn báo cáo tài chính quӕc tӃ (IAS/IFRS). Mӝt thông tѭ mӟi
thay thӃ cho QuyӃt ÿӏnh 493 hiӋn nay vӅ phân loҥi nӧ và trích lұp dӵ phòng ÿѭӧc kǤ vӑng sӁ
giúp ViӋt Nam tiӃn gҫn hѫn ÿӃn thông lӋ quӕc tӃ và phҧn ánh ÿѭӧc chính xác hѫn chҩt lѭӧng
danh mөc tài sҧn cӫa ngân hàng nói chung.

33. Khҧ năng sinh lӡi cӫa hӋ thӕng ngân hàng sӁ tiӃp tөc chӏu áp lӵc trong năm nay. Mһc dù
mӝt sӕ ngân hàng tuyên bӕ tính ÿӃn tháng 10 ÿã gҫn ÿҥt ÿѭӧc mөc tiêu lӧi nhuұn cӫa năm, song
các ngân hàng khác vүn còn vұt lӝn ÿӇ ÿҧm bҧo yêu cҫu vӅ tӹ lӋ an toàn vӕn (tăng tӯ 8% lên 9%)
áp dөng tӯ tháng 10/2010 cNJng nhѭ yêu cҫu vӅ vӕn tӕi thiӇu sӁ có hiӋu lӵc tӯ ÿҫu năm tӟi. Vӟi
cuӝc chҥy ÿua gay gҳt giӳa các ngân hàng (tăng lãi suҩt tiӅn gӱi) nhҵm huy ÿӝng vӕn trong quý
tѭ, lӧi nhuұn sӁ bӏ thu hҽp ÿáng kӇ, ҧnh hѭӣng ÿӃn kӃt quҧ kinh doanh cӫa các ngân hàng.

VIII. Giҧi pháp chính sách: Tăng trѭӣng hay Bình әn

A. Chính sách ti͉n t͏

34. Trong nhӳng năm gҫn ÿây, các cѫ quan quҧn lý tiӅn tӋ gһp rҩt nhiӅu khó khăn trong viӋc
cân bҵng nhӳng nhiӋm vө ÿѭӧc giao nhiӅu khi mâu thuүn nhau, ÿó là hӛ trӧ phөc hӗi tăng trѭӣng
kinh tӃ và ÿӗng thӡi phҧi bình әn giá cҧ. Trѭӟc năm 2007 trong bӕi cҧnh kinh tӃ vƭ mô әn ÿӏnh,
ViӋt Nam chѭa phҧi ÿӕi mһt vӟi sӵ ÿánh ÿәi giӳa tăng trѭӣng và lҥm phát. Do vұy, ViӋt nam
dѭӡng nhѭ có “truyӅn thӕng” xây dӵng chính sách tiӅn tӋ phөc vө cho mөc tiêu tăng trѭӣng. Khi
ViӋt Nam hӝi nhұp nhiӅu hѫn vào kinh tӃ toàn cҫu và trҧi qua chu kǤ phát tiӇn “nóng-lҥnh” vӯa
rӗi thì quҧn lý kinh tӃ vƭ mô ÿã trӣ thành vҩn ÿӅ trung tâm giӕng nhѭ ӣ nhiӅu nѭӟc khác. ĈiӅu
này cNJng có nghƭa rҵng, ViӋt Nam cNJng phҧi tӵ ÿiӅu chӍnh cho phù hӧp vӟi trұt tӵ kinh tӃ thӃ
giӟi mӟi và thѭӡng xuyên buӝc phҧi ÿiӅu chӍnh và hoàn thiӋn các chính sách trong nѭӟc. Tuy
nhiên, sӵ ÿiӅu chӍnh này chѭa ÿѭӧc thӇ hiӋn mӝt cách hoàn chӍnh trong chính sách tiӅn tӋ khi
giӟi quan sát cho rҵng chính sách này ÿѭӧc phác hӑa nhѭ “bѭӟc ÿi – bѭӟc dӯng”.

VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 21

35. Vӟi nӅn kinh tӃ trên ÿà hӗi phөc trӣ lҥi tӯ cuӕi năm 2009, các cѫ quan chӭc năng ÿã áp
dөng chính sách thҳt chһt, và chuyӇn trӑng tâm ѭu tiên tӯ tăng trѭӣng sang bình әn kinh tӃ.
Tháng 11.2009, chính phӫ tăng lãi suҩt cѫ bҧn thêm 100 ÿiӇm (1%), tiӃp tөc hҥ thҩp tӍ giá thêm
5,5% và chҩm dӭt chѭѫng trình hӛ trӧ lãi suҩt ÿӕi vӟi các khoҧn vay ngҳn hҥn (xem thêm ӣ phҫn
tiӃp theo). Tuy nhiên, vӟi tӕc ÿӝ tăng trѭӣng giҧm xuӕng 5,8% trong năm 2010 (quý 1) và khu
vӵc tѭ nhân ngày càng phàn nàn nhiӅu hѫn vӅ chi phí ÿi vay quá cao, chính phӫ lҥi thay ÿәi
chính sách vào giӳa năm 2010 ÿӇ chú trӑng nhiӅu hѫn ÿӃn tăng trѭӣng. Chính phӫ khuyӃn khích
các ngân hàng hҥ thҩp lãi suҩt cho vay và lãi suҩt tiӅn gӱi, giҧm lãi suҩt ngҳn hҥn xuӕng 7%
thông qua các nghiӋp vө thӏ trѭӡng mӣ.

36. Chính sách ÿiӅu chӍnh vүn tiӃp tөc sang ÿӃn quý 3 năm 2010, kӇ cҧ khi lҥm phát lҥi bҳt
ÿҫu leo thang. Song khi lҥm phát bҳt ÿҫu tăng nhanh, NHNN ban hành QuyӃt ÿӏnh 2619/QD-
NHNN vào ÿҫu tháng 11 ÿӇ nâng lãi suҩt cѫ bҧn thêm 100 ÿiӇm - lên 9%. QuyӃt ÿӏnh này cNJng
làm cho lãi suҩt tái cҩp vӕn và lãi suҩt chiӃt khҩu tăng thêm 1%, lên mӭc lҫn lѭӧt là 9% và 7%.
Tuy nhiên, vӟi lãi suҩt liên ngân hàng tăng ÿӃn 18-20% sau khi lãi suҩt cѫ bҧn tăng cao, NHNN
ÿã can thiӋp bҵng cách bѫm thêm thanh khoҧn và làm hҥ nhiӋt thӏ trѭӡng liên ngân hàng. Mһc dù
tӍ lӋ lҥm phát trong tháng 11 cao hѫn dӵ kiӃn, song NHNN vүn quyӃt ÿӏnh duy trì lãi suҩt cѫ bҧn
ӣ mӭc 9% cho ÿӃn hӃt năm.

37. Vӟi tình hình lҥm phát gia tăng và thӏ trѭӡng ngoҥi hӕi tiӃp tөc bҩt әn, chính phӫ cҫn phҧi
truyӅn ÿi mӝt thông ÿiӋp rõ ràng và nhҩt quán vӅ sӵ cam kӃt cӫa chính phӫ nhҵm ÿҥt ÿѭӧc và
duy trì әn ÿӏnh kinh tӃ vƭ mô trong ngҳn hҥn. ĈiӅu này ÿòi hӓi phҧi có các giҧi pháp chính sách
cҫn thiӃt kèm theo và thѭӡng xuyên công bӕ các thông tin kinh tӃ vƭ mô, tài chính nhҵm xây
dӵng uy tín và sӵ tin cұy trong các ÿӕi tác thӏ trѭӡng. Mӭc ÿӝ hӝi nhұp kinh tӃ ngày càng sâu
rӝng thì càng ÿòi hӓi có chính sách tiӅn tӋ gҳn vӟi mөc tiӋu lҥm phát và chính sách này phҧi
ÿѭӧc ÿһt trong mӕi tѭѫng quan so sánh vӟi các nѭӟc trong khu vӵc. CNJng cҫn ÿҧm bҧo sӵ nhҩt
quán xuyên suӕt các mөc tiêu cӫa chính sách tiӅn tê nhѭ lãi suҩt, tín dөng, tәng phѭѫng tiӋn
thanh toán, tӹ giá … nhҵm tránh tình trҥng ÿiӅu chӍnh vӝi vàng và các giҧi pháp “giұt cөc” khi
thӵc thi chính sách tiӅn tӋ. Các nӛ lӵc gҫn ÿây cӫa Ngân hàng Nhà nѭӟc nhҵm nâng cao hiӋu quҧ
công viӋc thông qua Luұt mӟi vӅ Ngân hàng Nhà nѭӟc là bѭӟc ÿi ÿúng ÿҳn và cҫn ÿѭӧc phát
triӇn và cӫng cӕ hѫn.

B. Thay ÿ͝i Chính sách trong ngành Ngân hàng

38. Dӵ kiӃn mӝt loҥt thay ÿәi quan trӑng trong chính sách và quy ÿӏnh ÿѭӧc công bӕ trong
năm 2010 sӁ thay ÿәi căn bҧn môi trѭӡng kinh doanh cӫa ngành ngân hàng. Nhӳng thay ÿәi này
bao gӗm bãi bӓ trҫn lãi suҩt, sӱa ÿәi luұt vӅ ngân hàng (Luұt Ngân hàng Nhà nѭӟc ViӋt Nam và
Luұt vӅ Các Tә chӭc Tín dөng), quy ÿӏnh vӅ tӍ lӋ an toàn vӕn, nâng cao yêu cҫu vӕn tӕi thiӇu ÿӕi
vӟi các ngân hàng (ba nghìn tӍ ÿӗng) và sҳp tӟi là sӱa ÿәi quy ÿӏnh vӅ phân loҥi nӧ và trích lұp
dӵ phòng.
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 22


39. Luұt NHNNVN ÿѭӧc kǤ vӑng sӁ cҧi thiӋn trách nhiӋm giҧi trình, chӭc năng nhiӋm vө và
tính ÿӝc lұp cӫa NHNNVN trong viӋc thӵc hiӋn chính sách tiӅn tӋ. Luұt vӅ Các Tә chӭc Tín
dөng ÿѭӧc ÿánh giá là nâng cao tính tӵ chӫ, an toàn và lành mҥnh cӫa các tә chӭc tín dөng. ViӋc
bãi bӓ trҫn lãi suҩt và ban hành Thông tѭ 13 (thay thӃ QuyӃt ÿӏnh 457) vӅ tӍ lӋ an toàn vӕn sӁ có
tác ÿӝng ÿáng kӇ ÿӃn hoҥt ÿӝng cӫa các tә chӭc tín dөng. Mӝt mһt, các tә chӭc tín dөng hiӋn nay
có thӇ linh hoҥt hѫn trong viӋc quy ÿӏnh lãi suҩt, nhѭng mһt khác, lҥi phҧi ÿáp ӭng nhӳng yêu
cҫu vӅ tӍ lӋ an toàn vӕn chһt chӁ hѫn, nhҩt là tӍ lӋ an toàn vӕn cao hѫn (9% tӯ ngày 1/10/2009)
trong khi phҧi ÿӕi mһt vӟi yêu cҫu nghiêm ngһt hѫn vӅ sӕ lѭӧng vӕn ÿҥt yêu cҫu ÿӇ tiӃn hành các
hoҥt ÿӝng cho vay (mһc dù Thông tѭ 19 phҫn nào ÿã nӟi nhҽ bӟt yêu cҫu này). Các yêu cҫu vӅ
an toàn vӕn dӵ kiӃn sӁ ÿѭӧc tiӃp tөc tăng cѭӡng sau khi Thông tѭ sӱa ÿәi QuyӃt ÿӏnh 493 vӅ
phân loҥi nӧ và trích lұp dӵ phòng ÿѭӧc ban hành, có thӇ là vào cuӕi năm 2010. Vӟi quy ÿӏnh
phân loҥi nӧ chһt chӁ hѫn, làm cho tӍ lӋ nӧ xҩu và trích lұp dӵ phòng ÿѭӧc báo cáo cao hѫn, các
tә chӭc tín dөng sӁ gһp nhiӅu thách thӭc hѫn trong viӋc ÿáp ӭng các yêu cҫu vӅ an toàn vӕi tӕi
thiӇu cNJng nhѭ các tӍ lӋ khác. Mһc dù các quy ÿӏnh ÿѭӧc sӱa ÿәi có thӇ ҧnh hѭӣng bҩt lӧi ÿӃn lӧi
nhuұn cӫa các ngân hàng trong ngҳn hҥn, song chúng sӁ góp phҫn ÿҧm bҧo tính an toàn, әn ÿӏnh
và lành mҥnh cӫa khu vӵc tài chính trong trung hҥn.

C. Chính sách tài khóa và tình hình nͫ công

40. Vӟi kӃt quҧ thu ngân sách cao hѫn dӵ kiӃn, năm nay chính phӫ sӁ có mӭc bӝi chi ngân
sách thҩp hѫn so vӟi kӃ hoҥch. Theo Bӝ Tài chính, tәng thu ngân sách trong 9 tháng ÿҫu năm
2010 tăng 34,4% so vӟi cùng kǤ năm ngoái. Ĉӗng thӡi, tәng chi ngân sách (không tính chi tiêu
ngoҥi bҧng) ѭӟc tính tăng 21,5%, trong ÿó chi thѭӡng xuyên tăng 23,1% và chi ÿҫu tѭ tăng
16,6%. Thâm hөt ngân sách, ÿѭӧc ÿһt mөc tiêu là 6,1% GDP, dӵ báo sӁ giҧm xuӕng 5,9% GDP
trong năm 2010 (theo ÿӏnh nghƭa cӫa Bӝ Tài chính)
17
.

41. Tәng nӧ chính phӫ (bao gӗm cҧ bҧo lãnh) sӁ tăng lên 51,3 % GDP tính ÿӃn cuӕi năm
2010, so vӟi mӭc 49% năm 2009. Trên 60% nӧ chính phӫ là nӧ nѭӟc ngoài (31,2% GDP) và
phҫn lӟn là ViӋn trӧ Phát triӇn Chính thӭc vӟi ÿiӅu khoҧn ѭu ÿãi. ĈiӅu này cNJng giҧi thích vì
sao mӭc chi phí trҧ nӧ cӫa ViӋt Nam khá thҩp so vӟi các nѭӟc ÿang phát triӇn khác. Sӕ nӧ còn
lҥi, chiӃm khoҧng 20,1% GDP là nӧ bҵng nӝi tӋ.

42. Mһc dù nӧ cӫa chính phӫ so vӟi quy mô nӅn kinh tӃ ViӋt Nam có thӇ không lӟn, song
mӭc nӧ cӫa khu vӵc công – nӧ chính phӫ cӝng vӟi nӧ cӫa các DNNN thì lӟn hѫn nhiӅu. Tuy
nhiên, nӧ trong nѭӟc cӫa các DNNN không ÿѭӧc chính phӫ bҧo lãnh, và do vұy không ÿѭӧc tính
vào trong nhӳng phân tích bӅn vӳng nӧ tiêu chuҭn. Thay vì ÿѭӧc coi là mӝt phҫn cӫa nӧ công,

17
NӃu tính cҧ các hҥng mөc ngoài ngân sách và sӱ dӵng thông lӋ quӕc tӃ, dӵ báo thâm hөt ngân sách nói chung sӁ
giҧm xuӕng còn 6,1% GDP (mөc tiêu là 7,6% GDP).
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 23

thì các khoҧn nӧ này cӫa DNNN phҧi ÿѭӧc coi là các “nghƭa vө nӧ dӵ phòng” cӫa chính phӫ
18
”.
Ӣ ViӋt Nam, phҫn lӟn các nghƭa vө nӧ trong nѭӟc cӫa các DNNN ӣ dѭӟi hình thӭc vӕn vay
ngân hàng. Sӕ liӋu “khҧo sát tiӅn tӋ” cho thҩy dѭ nӧ cӫa khu vӵc ngân hàng cho các DNNN vay
lên ÿӃn 33% GDP vào cuӕi năm 2009. Tѭѫng tӵ, dѭ nӧ trái phiӃu do các DNNN phát hành
chiӃm gҫn 3,2% GDP tính ÿӃn cuӕi năm 2009
19
. Nhѭ vұy, ѭӟc tính tәng nghƭa vө nӧ cӫa khu
vӵc DNNN tính ÿӃn cuӕi năm 2009 lên ÿӃn khoҧng 36,2% GDP.

43. Nhìn vӅ phía trѭӟc, cҫn cӫng cӕ ngân sách và cҳt giҧm bӝi chi xuӕng mӭc trѭӟc khӫng
hoҧng (khoҧng 3% GDP) và phù hӧp vӟi mӭc nӧ công bӅn vӳng. Công viӋc này ÿѭӧc thӵc hiӋn
thong qua kiӇm soát chi tiêu, cҧi thiӋn hiӋu quҧ ÿҫu tѭ công, triӇn khai trên phҥm vi toàn quӕc
khuôn khә ngân sách trung hҥn ÿã ÿѭӧc thí ÿiӇm trong mӝt sӕ bӝ ngành. Cҫn ѭu tiên viӋc thu
thұp các thông tin tin cұy và cұp nhұt vӅ các khoҧn nӧ dӵ phòng (chӫ yӃu trong lƭnh vѭc doanh
nghiӋp nhà nѭӟc) cNJng nhѭ ÿánh giá các rӫi ro tài khóa liên quan tӟi các khoҧn nӧ này. Công
viӋc này hiӋn ÿang ÿѭӧc Bӝ Tài Chính khӣi ÿӝng. Công khai các thay ÿәi và cҧi cách do Chính
phӫ tiӃn hành cho các ÿӕi tác thӏ trѭӡng, minh bҥch và cұp nhұt thông tin tài khóa cNJng nhѭ tình
hình nӧ công sӁ cӫng cӕ niӅm tin, giҧm thiӇu rӫi ro và giúp ViӋt Nam giҧm chi phí khi huy ÿӝng
thêm các nguӗn vӕn.

18
Nghƭa vө nӧ dӵ phòng là nghƭa vө ÿҥo ÿӭc hoһc gánh nһng kǤ vӑng ÿӕi vӟi chính phӫ không phҧi theo quy ÿӏnh
pháp lý, mà là dӵa trên kǤ vӑng cӫa công chúng và áp lӵc chính trӏ.
19
Giҧ ÿӏnh rҵng gҫn mӝt nӱa sӕ dѭ nӧ trái phiӃu không phҧi trái phiӃu chính phӫ cNJng không phҧi trái phiӃu doanh
nghiӋp tính ÿӃn cuӕi năm 2009 (6,5% GDP) là do các DNNN phát hành.

VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 24

PHӨ LӨC
BiӇu ÿӗ 1A: Các vҩn ÿӅ kinh tӃ vƭ mô mà ViӋt Nam phҧi ÿӕi mһt khác biӋt ÿáng kӇ so vӟi vҩn ÿӅ cӫa các nѭӟc
khác trong khu vӵc


Source: East Asia and Pacific Update, The World Bank.


Bҧng 1A: Tӕc ÿӝ tăng Tәng sҧn phҭm trong nѭӟc (GDP)

2008 2009 9T-08 9T-09 9T-2010
Tәng GDP 6.3 5.3 6.3 4.6 6.5
Nông, lâm nghiӋp, thӫy sҧn 4.7 1.8 4.3 1.6 2.9
Công nghiӋp và xây dӵng 6.0 5.5 6.1 4.6 7.3
Công nghiӋp 8.0 4.0 7.7 3.4 6.6
Công nghiӋp chӃ biӃn 9.8 2.8 10.5 2.0 8.3
Xây dӵng 0.0 11.4 -0.3 10.0 10.3
Dӏch vө 7.4 6.6 7.3 5.9 7.2
Thѭѫng mҥi 6.3 5.3 6.3 4.6 7.9
Ngu͛n: T͝ng cͭc Th͙ng kê


Trái: biӃn ÿӝng tӍ giá danh nghƭa
(ViӋt Nam so vӟi các nѭӟc Ĉông Á)
Phҧi: TӍ giá HiӋu dөng Thӵc
(chӍ sӕ 100 năm 2000)
ϵϬ
ϵϰ
ϵϴ
ϭϬϮ
ϭϬϲ
ϭϭϬ
!
Ͳ
ϭ
Ϭ
l
Ͳ
ϭ
Ϭ
M
Ͳ
ϭ
Ϭ
A
Ͳ
ϭ
Ϭ
M
Ͳ
ϭ
Ϭ
!
Ͳ
ϭ
Ϭ
!
Ͳ
ϭ
Ϭ
A
Ͳ
ϭ
Ϭ
S
Ͳ
ϭ
Ϭ
C
Ͳ
ϭ
Ϭ
n
Ͳ
ϭ
Ϭ
u
Ͳ
ϭ
Ϭ
uŽŶŐ ŚĂƐ ĚĞƉƌĞĐŝĂƚĞĚ
ŶĞĂƌůLJ ϵй ĂŐĂŝŶƐƚ uSu
ƐŝŶĐĞ ƚŚĞ ďĞŐŝŶŶŝŶŐ ŽĨ ƚŚŝƐ
CƵƌƌĞŶĐŝĞƐ ŝŶ LĂƐƚ AƐŝĂ
ƌĞŐŝŽŶ ŚĂƐǀĞĂƉƉƌĞĐŝĂƚĞĚ
ďLJ ŶĞĂƌůLJ ϵй ĂŐĂŝŶƐƚ uSu
vnu͗ uSu
LAÞ ĐƵƌƌĞŶĐLJ͗ uSu
Ϭ
Ϯ
ϰ
ϲ
ϴ
ϭϬ
ϭϮ
ϭϰ
ϭϲ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
Ϯ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϯ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϰ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϱ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϲ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϳ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϴ
Ϯ
Ϭ
Ϭ
ϵ
ͬ
Ğ
Ϯ
Ϭ
ϭ
Ϭ
ͬ
Ɖ
vŝĞƚŶĂŵ
LAÞ ĂǀĞƌĂŐĞ
;ĞdžĐůƵĚŝŶŐ CŚŝŶĂͿ
LAÞ ĂǀĞƌĂŐĞ
;ŝŶĐůƵĚŝŶŐ CŚŝŶĂͿ
VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 25

Table 2A: Giá trӏ và tăng trѭӣng xuҩt khҭu

Giá trӏ 2009
(tӹ USD)
Tăng trѭӣng (%)
2008 2009 11T-2010
Tәng giá trӏ xuҩt khҭu
57.1 29.1 -8.9 24.4
Dҫu thô
6.2 22.0 -40.2 -22.6
Ngoài dҫu thô
50.9 30.6 -2.7 30.3
Gҥo
2.7 94.3 -8.0 15.8
Hàng hóa nông nghiӋp khác
4.8 17.2 -13.1 33.0
Hàng thӫy sҧn
4.3 19.8 -5.7 16.3
Than ÿá
1.3 38.8 -5.1 12.2
Hàng dӋt may
9.1 17.7 -0.6 22.6
Giày dép các lӑai
4.1 19.4 -14.7 25.3
ĈiӋn tӱ và vi tính
2.8 22.5 4.7 28.5
Hàng thӫ công mӻ nghӋ (gӗm cҧ
vàng)
3.2 65.1 133.1 4.1
Sҧn phҭm gӛ
2.6 17.7 -8.2 33.1
Hàng hóa khác
16.2 44.3 -6.3 47.2
Ngu͛n: T͝ng cͭc Th͙ng kê

Bҧng 3A: Giá trӏ và tăng trѭӣng nhұp khҭu

Giá trӏ 2009
(tӹ USD)
Tăng trѭӣng (%)
2008 2009 11T-2010
Tәng giá trӏ nhұp khҭu 69.9 28.8 -13.3 19.8
Xăng dҫu 6.3 42.2 -43.0 -4.3
Máy móc, thiӃt bӏ, phө tùng 12.7 25.8 -9.4 7.6
Nguyên phө liӋu dӋt may, da 1.9 9.4 -18.0 36.4
ĈiӋn tӱ, máy tính và linh kiӋn 4.0 25.5 6.5 31.5
Sҳt thép 5.4 31.5 -20.2 14.7
Phân bón các loҥi 1.4 47.3 -3.9 -21.3
Chҩt dҿo 2.8 17.5 -4.5 33.0
Vҧi các loҥi 4.2 12.7 -5.2 26.1
Hóa chҩt 1.6 21.1 -8.5 25.3
Sҧn phҭm hóa chҩt 1.6 24.8 -1.5 30.2
Tân dѭӧc 1.1 22.9 26.9 16.6
Sӧi dӋt 0.8 4.6 4.6 41.7
Thuӕc trӯ sâu 0.5 94.3 -34.3 11.4
Bông 0.4 74.7 -16.0 71.8
Giҩy các loҥi 0.8 25.5 2.3 19.9
Ô tô các loҥi 3.1 57.2 3.8 -3.9
Hàng hóa khác 21.5 28.2 -11.0 32.1
Ngu͛n: T͝ng cͭc Th͙ng kê


VIӊT NAM - đIӆM LҤI
1hang 12´2010

Trang 26

Bҧng 4A: Ѭӟc thӵc hiӋn ngân sách nhà nѭӟc
Ĉ˯n v͓ tính: ngàn tͽ ÿ͛ng
2010 9T-2009 9T-2010 Thay ÿәi
(k͇ ho̩ch) (˱ͣc) (˱ͣc) (%)
Tәng thu và viӋn trӧ 462 288 388 34.4
Thu tӯ thuӃ và phí 433 266 356 33.5
Thu vӅ vӕn 24 18 28 55.9
Thu viӋn trӧ không hoàn lҥi 5 4 4 1.4
Tәng chi ngân sách (không bao gӗm trҧ nӧ gӕc)/a 522 324 394 21.5
Chi ÿҫu tѭ phát triӇn 126 79 92 16.6
Chi thѭӡng xuyên 396 245 302 23.1
Cân ÿӕi ngân sách -60 -36 -6
Chi trҧ nӧ gӕc 45 26 41 60.8
Ngu͛n: B͡ Tài chính.
a/ ˰ͣc tính này ch˱a bao g͛m các kho̫n chi ngoài ngân sách