.

H^:
''Jr {f!;.

"

,'ir

.
'!

'

(

1'

'

'

;
V.i.

V

i'i:
'W'.

'^Bm
.'
/

y:-. t . '*'' i'>.

km
.

I

»;M'i

'sism

'

'^v';"'';^!,^^!
-ti

,v^»/y-

1''1'

<i

•ii*'^

'':;.'ijj(;
!.'<.'^^*(

»c^

kl
s•^'

^/"x
i>m:':..:.:-'

Digitized by the Internet Archive
in

2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/patrologiaecursu43mign

PATROLOGIiE
CURSUS COMPLETUS
SEU BIBLIOTHECA LNIVEBSALIS, liSTEGBA, UMKOILMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OJIiMll SS. PATRlill, DOCTOBIIM SCRIPTORllMQllE ECCIESIASTICORIM,
SIVE LATINOKL.M, SIVE GK.+XUUUM,

QUl AU .£\0 APOSTOLICO Al> rETATEM INiSOCESTII III [ANN. 1216/ PHO LATLMS, ET AU COSCILII FLOREyTlM TEMI'OI{A ,.Ai\iV. im. PRO GR.ECIS FLOIWERUNT
.

RECUSIO CHRONOLOGIGA
OMNIUM QUiE KXSTITKRK MONUMENTORUM CATliOLIC.E TRADITIONIS PKR QUINDbX^IM PRIORA
ECCLESIJ: SJiCULA,
JUXTA EDITIONKS AOCURATlSaiMAS, INTER SK CUMQUK NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS OOLLATAS, PERQUAM DILIGKNTKR CASTIOATa; DISSKHTATIONIBUS, COMMKNTARIIS, VARIISQLIl LKCTIONIBUS GONTINKNTKR ILLUSTRATA OMNIBUS 0PKRIBU8 POST AMPLISSIMAS EDITIONKS QU/B TRIBUS NOVISSIMIS SiBCULIS DKBENTUR ABSOLUTAS DKTECTIS, AUCTA INUICIBU9 PAHTICULARIBUSANALYTICIS, SINGULOS SIVK T0M03 SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI SUnSEQUENTlBUS, DONATA, CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSIFIS, NKCNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIORKM DISTINGUENTIBUS 3UBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADOHNATA OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRTPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATK IN ORDINE AD TRaDITIONEM KCCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA
; ;

;

;

OUCENTIS ET QLADHAGINTA INDICIBUS StB OMNl HESPECTU, SCILIGET, ALPHABETICO, CUHONOLOGICO, ANALYTICO, ANALOOIGO, STaTISTICO, STNTHKTICO, ETC, OPERA, 1\ES ET AUCTOHES exhibentibls, ita ut non sollm studioso, sed NEGOTII3 implicato, et si forte slnt, piqris etiam et imperitis pateant o.mnes ss. patjres, locuplktata; 9ED PR^CSKRTIM DLOBUS IMMENSIS ET GLNERALIBUS INDICIBUS, ALTERO SCILICKT RERUM, QUO CONSULTO, QUIUQUID NON SOLUM TALIS TaLISVK PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, ABSQUE ULLA EXGEPTiONE, in quodlibkt thema sgripserit, uno intuitu conspiciatur; ALTERO SCHIFTUH^ SACRiE, BX QLO LECTORI COMPERIRK SIT OBVIUM QUINA.M PATRES ET IN QUIBUS operum SUORUM LOCIS SINGULOS SINCLLOHUM LIBUORUM SCKIPTUH^ VERSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD N0VIS3IMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT BDITIO ACCUHATI8S1MA, C/ETERISUUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPKNDANTUH CHAKACTERUM NITIDIT.VS CHARTyB QLALITAS, INTKQRITAS TEXTUS, PERFECTIO COHRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS TUM NUMERU3, FURHA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGI-E DEGUKSU CONSTANTER SIMILIS, PHETll EXKiUITAS, PR/ESERTIMQUK ISTA COLLECTIO UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, SEXCENTORUM FKAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPAR80RUM, PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET MSS AD 0MNE3 >ETATK3, LOGOS, HNGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. ET EX INNUMERIS OPKRIBUS TR.\DITIONEM CATHOLICAM CONFLANTIBUS, OPUS UNICUM MIRABII.ITER EFFICIENTIUM.
:

.

SERIES LATINA,
IN

QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCUIPTORESQUE
A TERTULLIANO AD INNOCENTIUM
III.

-^"

..ESI/E

LATIN.E

ACCURANTE
SIVB OURSUUU CO.MPLBTOHUli
IN

J.-P.

MIGNE,
BCC

Blbliothec«e Cleri iiniversee,

SINGULOS SCIBNTI^C

LE S

I

A

ST

I

C ;»

RAMOS BDITCSB.

VATROLOGIA, AD INSTAR IPSIUS ECCLESI.*;, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIAM NEMPE LATINAM, ALIAM GR.BCO-LATINAM, AMB/E PARTES JAM INTEGBK EXABaT^ SUNT. LATINA, 222 VOLUMINIBUS MOLE SUA 8TANS, 11 lU FRANCIS VENIT GRiECA DUPHCI EDITIONE TYPIS MANDATA EST. PRIOR GR/EGUM TEXTUM UNA CUM VERSIONE LATINA LATERALI COMPLECTITUB, ET 104 VOLUMINA IN 109 TOMIS, PRO PRIMA SERIE NON EXGEDIT. POSTERIOR VER3I0NEM LATINAM TANTUM EXHIBET, IDEOQUE INTRA 55 VOLUMINA RETINETUR. SECUNDA SERIES OR^CO-LATINA AD 58 VOLUMINA TANTUM ATTINGIT DUM HUJUS VERSIO MERE LATINA 29 V0LUMINIBU3 EST ABSOLUTA. UNUMQUODQUE VOLUMEN GR^CO-LATINUM 8, UNUMQUOUQUE MERE LATINUM 5 FRANCIS SOLU.MMODO EMITUR ITHOBIQUE VERO, UT PRETII HUJUS BENEFIGIO FKUATUR EMPTOB, COLLECTIONEM INTEGRAM, SIVE LATINAM, SIVE GK/ECAM CO.MPARET NECESSE EHIT; SECUS ENIM CUJUSQUK V0LUM1NI8 AMPLITUDINEM NECNON ET DIFFICULTATES VARIA PKETIA vEQUABUNT. IDEO, .Sl QUIS TANTUM EMAT LICET INTEGRE, SED SEORSIU, COLLECTIONE.M GR/ECO-LATIN AM, VEL EAMDEM EX GR.ECO LATINE VEBSAM, TUM QUODQUE VOLUMEN PRO 9 VEL PRO 6 FRANCIS SOLUM OBTINEBIT. IST.E CONDITIONES POSTERIORl PATROLOGl,E L\TINiE SEBIEI, PATRES AB INNOCENTIO III AD CONCILIUM TRIDENTINUM EXHIBENTI, APPLIGABUNTUR. PATROLOGIA QU.E MANUSCRIPTIS IN BIBLIOTHKCIS ORBIS UNIVERSI QUIESCENTIBUS CONSTABIT, NECNON PATROLOGIA ORIENTALIS, CONDITIONIBUS SPECIALIBUS SUBJICIENTUR, ET IN TEMPORE 3U0 ANNUNTIABUNTUR SI TEMPUS EAS TYPIS HANDANDI NOBIS NON DEPUERIT.
:

;

:

PATROLOGI^
S.

LATliS.E

TOMUS XLIIl

AURELIUS AUGUSTINUS

IN VIA

EXCUDEBATUU KT VEMT APUD J.-P. MIGNE, EDITOKE.M, DICTA THIBALD, OLLM D^AMllOiSE, PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO D'ENFEP NOMINATAM, SEU PETIT-MONTHOUaE, NUNC VERO INTRA M(JENIA PARISINA
186:;

m\
.
,

.

3

Utl

j

.

AVIS IMPORTANT.
Les AlfliiTX (.allinliqueH
iiii|)ortaiii:(;
;

ZO^S
de rordinaire se foiii pijuvaieiit t^iiere erhapper a ce taiitot oii a dit quils d-taieiit ferrnes
ii<;

l)'aprAs

une de»
di-

lois proviil(.'iitielles qiii fL-^'issei)t lu uioiiili;, rari^oaent lcs li-nvres uii-ili;8sus
'r.iiilot

saiis ('iiiiir;i<li<'tioiiH pliis oii moiiis foiti;s ct iioiiibrruses.

cacliel di\iii
oii

liiii

iitiiiti'.

on a

iiii'

li;iii'

(;t les iiroductioiis ipii en sortent plus ),'ravc3 et soijfnees aiissi parait il ceitain (iii'a moinR d'cv(;ii'iiients qiraiiciine piudcnce liiiiiiaiiK; iic sauiait prevoir iii cmpeclicr, rcs Atclicrs nc s(; fcniicroiit (lue ijiiand la liibiiolliique du (Aerqi' scra avcnir, poiir ce rpTil y a a esperer ou a t(;riiiiiicc cii scs tJ.OOU voliimcs iii-^<". Le passe parail iin sur t^^.n.iiit de iraiiidrc. (lepeiidant, [tarnii les caloninies aiiX(.jiH;ll(;s ils sc soiit troiivos en hutte, il cii esl dcux qiii ont ete coiiti-

i|u'ils

allaiciii

litre.

Co|)(;ii(laiit

ils poiir.siinuiii
:

exivloiice oii icui liiir rarrii;rc

dcpnis 2" ans,

devieiin(;iil ilc plus eii

I

rcpctccs, iiarce iiirctant pliis c.ipitales, leiir eflct entr.iiiiait pliis (Je cons(;(jijeiii:es. (}(; petits et ij^nares sont Jonc acliariics, par lciir corrcspoudaiice oii lciirs voya;.'eurs, a r<;pctcr parloul (|ue nos i'Jdilions etaienl nial corri(,'ces et iiial iniprimecs. l^e ponvant attaquer le fond des Ouvrages, qui, pour la plupart, ne sont ijiic lcs clicls(ro'iivi'e dii Catliolicisme rccoiiiiiis poiir tels dans toiis les temps etdans tous les pays, il fallait bien en eflet, les ciiefs-d'(i;uvre se rcjeler sur la foriiic daiis ce (iirdle a de plus s6rieux, la correction et rimprcssioii nn^iiic iranraient qiriine (leinivaleiir, si le lexte en etait inexact ou illisitile. II est trcs vrai que, dans lo principe, uii succ(;s inoui dans les fastes de la Typofraphie ayant force rEditeiir de recourir aiix mecaiiiques, afin dc inarrhcr pliis rapidcnicnt et de doiiiier les ouvratrcs a inoindre prix, qualre volurnes dii doiible C'o«/'.v (/'/Jm/ur*' sainle el de 'lliMogie furenf tircis avec la correction insulTisantedonnecdan» les irnpriniciics a presipie Imit cc qui s'edite; il est vrai aiissi qu'uii ccrlaiii nomlire d'autres voliimfjs, appartenant a diverses Publicaiiuiis, liircnt imiiriines oii trop iioir oii trop blaiic. Mais depiiis ces temps eloi^'iies, les m<>caiiiqiies ont cedc lo iravail aiix prcs^cs a bras, et l'impression qiii en sort, sans etrc du luxe, attendu qiie ie luxejurerait dans des oii\rat,'es (riiiic tcllc naturc, cst parlaitement coiivenable sous toiis lcs rapports. Qiiant a la correclion, il est defait qu'elle n'a janiais (ite porlee si loin dans aucuiie edilion ancienne ou contemporaine. Et conimeiit eii serait-il autremcnt, apres louli.sles peines et toules les depenses que nous subissons pour airiver a purger nijs epreuves de toutes lautcs? L'habitude, en typograpliie, mSine dans les mcilleures maisons, est de ne corrigerque deux epreuves et d'en confcrcr iine tioisieme avec la secoiide, sans avoir prepare eii rien le maniiscril de lauteur. Uans les Aleliers Catlialiquea la diffejrenceest presque incommensurable. Au iiioyen de correcteiirs blanchis soub le haiiiais 1 dont le cuup d'(.Bil typographique est saiis pitie pour lesfautes, on commeiice par preparer ia copie d'iiii boui a l'autre saiis en excepter iiii seul mot. On lit ensuite en premiere epreuve avec lacopie ainsi preparee. On lit en seconde de la ineme maniere, mais en collalionnaiit avec la premiere. On fait la mSme chose eii tierce, en collationnantavec la secondo. On agit dc meme en quarte, eii collationnant avec la tierce. On renouvelie la m6me operatioii en quinte, en collationiiaul avec la quarte. Ces collatioiineiiieiits oiit pour but do voir si aucune des faiit<-s signalees au bureaii par MM. les correcteurs, sur la marge des epreuves, n'a echapp<2 a MM. les corrigeurs sur le marbre et le metal. Apres ces cinq lectures entieres controlees Tune par Tautre, et en dehors de la preparation ci-dessus mcnticnnee, vient une revision, et souveiit il en vient deuxou trois; puis Ton cliclie. Le clichage opere, par ronsequeiit la [lurete du texte ?e trouvant immobilisee, on fait, avec la copie, uue iiouvelle lecture d'un bout de Tepreuve a rautre, oii se livre a uiie nouvelle revision, et le tirage n'arriv.i qu'apres ces innombrables precautions. Aussi y at-il a Montrouge des correcteurs de tuutes les nations et en plus grand nombre que dans vingt-cinq imprimeries de Paris niunies! Aussi encore, la correctioii y coiite-t-elle aiilant que la composition, taiidis qu'ailleurs elle iie coute que le dixieme Aussi enfin, bien que Tassertion puisse paraitre temeraire, rexactilude obteiiue par taiit de frais el de soins, fait-elle qiie la plupart des Editions des Ateliers Catholiques laissent bien loiii derriiire elles relles meme des celebres Beiiediclins Mabillon et Montfaucoii et des celebres Jesuites Petau et Sinnond. Que Ton compare, eii elTet, n'importe quelles feuilles de leurs editions avec celles des notres qiii leur correspondent, en grec, conime eii lalin, on se convaincra qiie riiivraisemblable est iine realite. Ifailleurs, ces savants eininents, plus preoccupes du sens des te-xtes que de la partie typographique el ifetaut point correcteurs de profession, lisaient, non ce que porlaient les epreuves, mais ce qiii devait s'y irouver, leur haiite intelligence siippleaiit aux faiites de redition. De plus les Benedictins, comme les Jesuites, operaient piesque toiijours sur des manusciits, cause perpeiuelle de la multiplicit^ des fautes, pendant que les Ateliers Catholiques, dont le propre est surtout de ressusciter la Tradition, n'operent le plus souveut que sur des imprimes. Le H. P. l)e Bucli, Jesuite Bollandiste de Bruxelles, nous ecrivait, il y a quelque teaips, iTavoir pu trouver en di.\-Iuiit mois d'etude, nue seule faute dans notre Patrologie latine. M. Denzinger, professeur de Tlieologie a rUniversit(i de Wiirzbourg, et i\l. Beissmann, Vicaire General de la meme ville, uous mandaient, a la date du 19juillet, n'avoir pu egalenieiit surprendre iine seule faute, soit dans le latin soit dans le grec de notre double Patrologie Eiiliii, le savaiit P. Pitra.. Beiiedictiii de Solesme, et M. Bonetty, directeur des Annales de philosophie chrdtienne, mis au deti de noiis convaiiicre d'une seule erreurtypographique, ont i^teforces d'avouer que nous n'avions guere irop presume de notre parfaite correctioii. Daiis le Clerge se Irouveiit de bons latinistes et de bons hellenistes, et, ce qui est plus rare, des hommes tres positifs et tres pratiques, eh bien nous leur promeltons une prime de 25 centimes par chaque faute veritable qu'ils decouvriront daiis iriniporte lequel de nos volumes, surlout dans les grecs. Malgre ce qui precede, TEditeur des Cours complels, sentant de plus eii pliis rimportance et meme la necessite d'uiie corrertion parfaite pour qu'uii ouvrage soit vijritablement utile et estimable, se livre depiiis plus d'uii an, et est r(JsoIu de se livrer jusqu'a la tin a iiiie opeiation longue, peiiible et coiiteiise, savoir, la revision entiere et universelle de ses innombrables cliches. Ainsi chacun de ses volumes, au fur et a mesure qiTil les remet sous presse, est corrige mot pour inol d'un bout a Fautre. Qiiarante honimes y sont ou y seront occupes pendaiit 10 ans, et une somme qui ne saiirait etre moiiidre d'iin demi-inillion de francs est consacree a cet important controle. De cette inaniere, les Publicalioiis des Atehers Culholiques, qui deja se distiiiguaient entre toutes par la superiorile de leur corrcclioii, irauront de rivales, sous ce rapport, dans aucun temps ni dans aucun pays; car quel esl Tedileur qui pourrait et voudrait se livrer APUES COUP a des travaiiv si gigantesques et dun prix si exorbilant? II faut (jertes etre bien piiiii-tre d'iine vocation diviiie a cet effet, poiir ne reculer ni devant la peine iii devant la depense, surtout lorsqiie TEurope sa\ante proclame que jamais volumes n'oiit ete edites avec taiit d'cxaciitude qiie ceux de la liihliolheque universelle du Clergi'. Le prcisent volume est du nombre de ceux revises, et tous ceux qui le seront a lavenir porteront cette note. En consequence, nour jiiger les productioiis des Ateliers CathoHques sous le rapport de la correction, il ne faiidra prendre qiie ceux qui porteront en tete Tavis ici trace. Nous ne reconnaissoiis que ceite (?(lition et celles qiii siiivront sur nos plaiiches Je metal ainsi corrigees. On croyait autrefois que la stereotypie immobilisail les fautes, attcndu qiru;i cliche de metal n'est point elastiqiie; pas du tout, il introduit la perfection, car on a troiive le moyen de le corriger jiisqu'a extinction de fautes. L'Ht?breu a ete revu p.ir M. Drach, le Grec par des Grecs, le Latin etle Eraiicais par les premiers correclcups de la capilale en ces langues. Nous avons la consolation de pouvoir linir ccl avis par les reflexinns suivanies Entin, iiotre exemple a fini par (ibranler lo.s grandes piiblicatioiis en Italic, enAIIemague, eii Belgique el en France,par les CflHOns de Rome,
i.ucllciiiciit

('oiiciirrciits se

;

1

!

!

:

^rm

Gerdil de Naples, le Saiiit-Thonias lic Parme, VEnci/clopedie religieuse de Munich le recueil des d^clarations des rites de Briixelles, les Bollandisles, le Suarez et le Spicilege de Paris. Jusqu'ici, on n'avait su reimprimer que des ouvragcs de cuiirte haleine. Lcs in-i", oii s'engIoiitissent lcs in-folio, faisaient peur, el oii n'osait y toucher, par crainte de se noyer dans ces abimes sans fond et sans rives; mais on a fini parse risquera nous imiter. Bien plus, sous iiotreimpulsion, d'autres Editeursse pr(;parent, sous notre patronage et notre direction, au Bullaire universel, ^ux I)i'cisions de toutesles Gongregations, a unc Biogruphie et a iine Histoire generale de toiis les conciles ci h iine Histoirc universelle, ctc, Malheureiiscment, la plupart des cditioiis deja faites ou qui se fonl, sont sans autorite, parce qu'elles sont sans cxartitiide; la correction scnible en avoirete faite par desaveugles, soil qiron n'eii ait pas senti la gravitc-, soit qu'oii ait recule devaiit les frais; mais patience! une reproiluction corrccle surgira bientijl, ne ftit-ce qu'a la lumiere des ecoles qui se sont faites et qui se feront eiicoie.
le

TRADITIO CATHOLICA.
S^CULA
IV-V,

ANNl 387-430.

SANCTI AURELII

AUGUSTINI,
HIPPONEniSIS EPISCOPI,

OPERA OMNIA,
POST

LOVANIENSIUM

THEOLOGOKUM

KECENSIONIM

CASTIGATA DENL'0 AD MANUSCRIPTOS CODICES GALLICOS, VATICANOS, BELGICOS, ETC,

NECNON AD EDITIONES ANTIQUIORES ET CASTIGATIORES,
OPLRA ET STUDIO.

MONACHORUM ORDINIS SANCTl RENEDICTI
E CONGREOATIONE
S.

MAURI.

EDITIO XOVISSIMA, EMENDATA ET AUCTIOR

ACCURANTE

J.-P.

MIGNE,

BIBLlOTllEC^ CLERI
SIVE

UHIVEBS^,
E.

CURSUUM COMPLETORUM

IN

SINGULOS SCIENTI.E ECCLESIASTIC.E RAMOS EDITOI

TOMUS NONUS.

VENEUNT

1(J

VOl..

IN VIA DICTA

EXCLDEBATUR ET VENIT APLD J.-P. MIGNK KUIKJHK.M, THIbAUD, OLIM irAMBOISE, PROFE PORTAM LLTETI.E i'.U{lSIORLM VULGO D'£iVF£fl NOMINATAM, SEU PETIT-MO?iTROUGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA.
1863

TRADITIO CATHOLIGA.
SAiCVLA
IV-y,

ANNl 387430.

ELENCHUS
AUCTOKUll ET OPUKU.ll QUI
l^ 1100

TOMO

3^1.111

CO.ITIIEIVTUK.

S.

AUGUSTINUS HIPPONENSIS EPISCOPUS
pag.

Psalinus conlra parlem Donali.

23

Contra Epislolam Parnieniani

libri III.

33
107

/De Baptismo contra Donatistas
Contra litteras Peliliani
/

libri VII.

libri III.

243
391

Epistola ad Catholicos contra Donatistas, vulgo de Unitale Ecclesiae liber unus.

Contra Cresconium Grammaticum Donatistam

libri IV.

44o o9o 613
651

De unico Baptismo contra Petilianum.
Breviculus Collationis

cum

Donatistis.

^Post Collationem ad Donalistas liber unus. Sermo ad Caesareensis Ecclesiae plebem Emerito De Gestis cum Emerito liber unus.
Contra Gaudentium DonatiStarum episcopum

praesente liabitus.

689
697
707

libri II.

Sermo de Rusticiano subdiacono
Appeisdix.

a Donatistis rebaptizato et in

diaconum orninato.

7o3

Contra Fulg-entium Donatistam incerti auctoris

liber.

763 773

Excerpta et scripta velera ad Donatistarum historiam pertinentia.

>0<7i?-»

Parisii».

Ei Typis

J.t».

MIGNE.

«n
ir\

TOinuM Noivuin
^^T^

Etsi in confutandis Manichacis et Arianis laborcs gravissimos, ul c\ superioris tonil opusculis salis intellipitur, suslinuit Augosfinus; si lamen ii cum scquenlibus scriptis, qua» advcrsus Donatislas idem edidit, conferantur, nre illi veluli quaedam ludicnr velitationes et

reputabunlur. In Donatistis cnim longo conciJatiores niolus cf indomita crudelifas, cui armata militum manus animos alia sanctissinius Doctor arma opposuit, quam charilatis. lcnilatis et palienti» infract», quibus disputationcs etcollationcs suascurn iUis schismalicis, siv£ scripto seu colloquio habitas muniebat. Ad has vcro fructuose legendas Lectorum animi brcvi narratione rorum quae ad Donatistarum hisloriam pertinent, comparandi sunt ul boc proposito specimine erudili jam nota paucis repctant, et minus in his versati ad hanc lecfioncm instructi ucredant. Donatistarunj schisma in Africa ortum est anno ferme quadragesimo tcrtio ante natum Augusfinum, post finem perseculiouis Diocleliani. Is anno ('Jirisli trecentcsimo tertio primum cdictum in Cbrislianos promulgavil, mcnse martio, si Eusebium in Historia Ecclesiaslica scquamur [Euscb.. JIi>t. Ecdes., lib. 8, cap. 2); aut aprili, siacta Marlyrum Palaestino) quo sacri vero codices flammis absunii jubeedicto « ecclcsiffi quidem ad solum usque dirui ageniibus Anulino Proconsularis, et Floro Numidi^e praefecfis, rigidis« bantur. Id aulcm, sime confeclum est in Africa, ubi atrocifer sajvilum inChrisfianos eidem edicto rcpugnantes. Ex his quidam sese ultro suppliciis objecere, palam professi, se quos penes se habcrent Libros sacros nunquani tradiluros. Immoderatum hunc zelum improbavit Mensurius Carthagincnsis episcopus; eosque qui hoc agcndi modo raartyrium sibi accersissent, marlyrurn loco haberi veluit, Cypriani exemplo (/lM5'usanu.';. J?m'jc. Collationis curn Donatistis, die lertia, cap. 13; Cyprianus , epist. 83, seu 81 ) quod synodus Eliberilana ante cavcrat de iis qui idola ejusdem rei graiia confregissent {Concilium EUhcritanum, can. 60). Vcrum alii in aliud extremum prolapsi sunl. imbecillilate et abjectioncanimi, tradendo Libros sacros in manus profanorum, ob id Tradilores appellati faruosa sane appellationc, qua; Donatistarum schismali occasionem et colorem prabuit. Hujus criroinis insimulalus est ab eis Mensurius, prcecessor CTciliani maxime vero CaBciliani ordinator F(5iix Aptungitanus, quem in suo Garthaginensi concilio malorum oiDnium fonlem dixcrunt sed ha;c cri.Tiinatio legilimis probationibus dcstiiuta erat, eaque postmodum in ipsos accusatores justius rejecta est {Auqustinus, Brevic. Collationis, die terlia, cap. iS; epist.B8,n. Z\ et Conlra Cresconinm, lib. 3, cap. 60). Enimvero post persecutionem codicum tradendorum, in conciUoCirlensi,quod a Numidis undecim vel duodecim cpiscopis ordinandi causa in Pauli locum episcopi, anno trecentcsimo quinto celebratum est, Secundus Tigisitanus anlistes antiquitatis titulo caeteris supcrior, cum ante omnia universos et singulos ejusdem conventus opiscopos criminis cxpcrtcs osse probnri voluisset, in ipsa inqaisitione haerere coactus esf indulgendo collegis suis, qui vulgata; Traditionis rei censebanlur, ne et ipse eadcm accusalionc obligaretur {Augustinus. Contra Cresconium, lib. 3, capp. 20 ei 27 ). Itaque pendente purgatione , Silvanus non sine populi expostulatione Silvanuni Traditorem vociferanlis, atque alium ejus loco flagitantis Cirtensi Ecciesi.T pra^fectus cst ( Gestaapud Zenvphilum consulnrem, in Appendice hujus tomi His auctoribus conflalum est post sex inde annos schisma Donatistarum, cuijam \iara feccral Donatus Ecclcsi<e a Casis-Nigris in Numidia episcopus, pcrturbando Garthaginensem Ecclcsiam eo tempore quo Ceecilianus in ea diaconus eral {Augui,tinus, Brevic. CoUationts cum Donatistis, dieiertia, cap. 12); scd absque uUa unilatis scissura usque ad obitum Mensurii , ct Caeciliani subrogationem qua; libertate Christianis per Maxentium concessa, anno Irecentesimo undecimo lacta esf (/rf., de Cnico Jiaptismo, cap. 16, n. 29). Tunc qnippe in C.Tcilianum insurrexerunt tria hominumgenera, impii,fures,superbi» {Id., Psalm. contra partem Donati). Hujus extremi generis fuere Bolrus et Celcstius qui Carthaglnensem cjthedram ambientrs, eamdem Caeciiiano Invidebant. Medii erant seniores fidelespIebisCartbaginensis, qui deposilam apud se pcr Mensurium, cum ad comitatum proficisceretur, ejusdem cci.lfsia; pecuniam successori restituerc nolcbant, ob id « fures ecclesiaslici argcnti a appelAvgustinus, Contra Epistolam Parmeniani, lib. 1 eap.^, n. 5). Del.iti ( Oplntus, lib. 1 niquc primi generis antcsignana fuit Lucilla pccuniosissima et factiosissima femina Caeciliano infcnsa ob incrcpalionera ab eo diacono sibi factam, quod ante « spiritualem cibum et polum os nescio cujus marlyris », inquil Optatus, c si tamen luariyris libare dicebatur • [Oplntus, lib. 1). Hi onmes conspirntione in Ciecilianura inila, ad necundum Tigisilanum aliosque Numidi.e cpiscopos provocarunl, cosque novse cleclionis causa Carlhaginem accerqiiod a Felicc Aptungitano. Tradilionis crimine. ut ipsi serunt, C.Tciliani ordinalioncrn vulgabant, obiigato, facta essel, viliosauj causati. Ergo Ca:tha^'ncm convenere episcopi

umbratica certamina

facile

mngisquc obfirmala pcrvicacia clfuroreni ministrabat. Ilis non
,

,

:

,

><

:

,

;

;

,

,

,

,

.

,

«.

,

;

,

.

,

,

,

PATnoi.. XLIII.

^^

{Une.j

,

H

pn/€FAiio.
:

n

io hi« Tr.iiiunicro formf sopluaginla {Auguslinus, firnic. Colhlionis, die tertia. eap. \k) Cirtensis, quibus confessis Traditoribus Sccundus ignovit, una cum Sildilores illi roncilii \ano itldom Traditoro, quom ojusdom urbis Cirlonsis episcopum instituerant (Jd., Contra Crrsconium, lib. '{, ai/> .5J7 ). Hospilio oxoopli omnes a praidictis facliosis, non a Catholicis , quorumpctitiono(]ff,(iliaiius fuorat ordinatus {Oplatus, lib. 1). Voratus in judirium Ca^cilianus adesso rccusavil, cum oos non veros judices , sed inimicos atque r/)rruptos convonisse cognosceret imo otiam tola Ecclesia Cajcilianum lenuit, no se latronibus tradoret. Ab<entcm itaque et adesso nolentom damnaverunt seditiosi illi cpiscopi, tanquam a Traditoribus ordinatum, et quia, cum essct diaconus, victum afferri marlyribus in ( ustodia constitutis prohihuissc diccbatur ( Augustinus, Brevic. CoUat^onis, die tertia, cap. ik ); atque ejus loco Majorinnm, Luciilse domesticum, qui lector in diaconio Ca;ciliani fuerat, suffeceruni [Opta.•

tus, lib. 1

).

hac ordinatione scissa est in duas partes univorsa Africa, consliluti in plerisqxie Ecclcaliis orbis christiani provinciis in Caeciiiani commugiis duo pro utraque parlo episcopi nione omnino persistentibus. Quin ctiam Constanlinus imporator eidem ab initio favit, cum e fisco erogationes in Africa rcligionis catholicee minislris fieri jussitper ipsum CaeciUanum; quem etiam suis lilteris dignatus est, in quibus testatur ?ibi non probari « quosdam non id est Donatislas, « qui sanclissimaj et catholicae Ecclo« satis cojnposita) mentis homines, « sije populum improba atquo adulterina falsitate lum corrumpobant » [Epist. Constanttni ad Coecilianum, in Appendice hujus tomi ). Nec obscure eidem Ca;ciliauo suffragatur Imperatoi qui Anulinus in in epifitola ad Anulinum Afric» proconsulem de immunitate clerirorum sua ad Constantinum r-elatione scribit, sacram Imperatoris se cum Cajciliano communicasse, cumque aliis «qui sub eodem agebant,» quos ad inslaurandam Ecclesiae uniiatem sit cohortatus {Relatio Anulini, ineadem appendice); at duos i;ibi a Cfflciliani adversariis pnrrectos fuisse libellos, quos ad Imperatorem airigeret. Unus ex his libellis inscriptus erat, « Libellus «Ecclesiae catholicae criminum Cseciliani datus a parte Majorini » quod nomen usurpabant primum schismaticJ illi antequam a Donali faclione vocabulum sibi tribuissent. Alterum libellum verisimile est fuisse jllura DonatislaruD» supplicem Ubeliura, die decima quinta aprilisjannotrecentesimodecimo tertiodatum, quojudices e GalUis, quiTraditionisexpertes erant, ab Imperatore poscebant. Annuit petitis Constantinus, Dati quippe sunl judices tres ex Gallia episcopi Maternus cx Agrippina civitate, Reticius ab Augustoduno, et Marinus Arelatensis [Opiatus, lib. 1). Hi, convencrunt iussu Imperatoris Romam profecti et una cum eis quindecim Itali episcopi indomum Fausta)inLalerano,ConslantinoIIl etLicinioIII Coss.,sextononasoctobres, feria sexta, hoc esl annotrecentesimo decimolertio, Miltiade prsesidcnte, cui causa h«ec accuratissimedijudicanda et exprsescriplo jusiitiae terminanda commissa fuerat persacram imperatoris [Epist. Constdniini ad Miltiadem, in Appendice hujus lomi). Jussus etiam stitil se ad conciiium Caecilianus cum episcopis ex sua comniunione decem tolidcraque adfuerunt ex adversa factione; in his Donatus a Gasis-Nigris, duxschismalicoruni. Causatribus sessionibus ventilata et examinata purgatus estCaecilianus; damnatus vero ipse Donatus , ut totius factionis auctor et incentor, « et a singulis in eum dictae sententiai, quod confessus sit se rebapli« zasse,et episcopislap8»smanumimposuisse,quod ab Ecclesiaalienum esl))(0/»fa/tts, Ub.l). De aliis porro ejusdem partis cpiscopis ut ipsorum infirmitas lenius exceptaintus sanabilis fieret, id statutum est ut si ad Ecclesiae communionem reripere se vellent, in suis honoribus susciperentur, etiamsi extra Ecclcsiam ordinati essent [Augustinus epist. 185, cap. 10,
Es.
;
>j : , :
,

,

,

,

:

,

,

,

,

n.

W;

et

epist. '*S, cap. 5, n. 16).

a Eodem tempore, » ait Optatus (post concilium Romanum, an post Arelatense, de quo raox dicemus), « idera Donatus » Africam repetendi faiuilatero , eo pacto ut ncc ad Carthaginem accederet, petiit eoderaquetempore Imperatori suggostura est, « ut bono pacis Caeci« liunus Brixiae retineretur, et factum est.» Missi insuper Carlhaginem episcopi duo.Eunomius et Olympius qui Ecclesiam cathoUcam eam esse referrenl quae per universum orhem
: , ,

diffunderelur, ipsamque Caeciliano communione conjunctamjCaecilianumdeniqucpurgatum judicio novemdecim Romani conciliiepiscoporum, quod dissolvi non poi&el {Optatus, lib.i) Append. hujus lomi, in excerptis adhistoriam Donatistarum pertinentibus vide secdonem cui litutus esi : aEunomius el Ohjmpius episcopi in Africam missi. » etc. Hasc sontentia reprimendo schismati et paci restituendae sufficere videbatur at Donati8t8e,in sua pertinaciaobfirmati , non recto judicatum apud Imperatorem conquesti sunl « qaod eorum omnis causa non fuisset audita, sed potius iidem episcopi quodam loro se « clausissent,et prout ipsis aptum fuerat judicassent (Epist. Constanlini udAblavium. in Ap, :

)>

pendice httjus tomi). Addebant minorem fuisse episcoporum in illo Romanoconvontu numerum quara ut tantae conlroyorsiae raodum imponere potuissenl adooque alterum episcopalo judicium sibi esse nccessarium. Eorum vero expostulatio maxime inFelirem Aptungiianum episcopura recidcbat, aquo utpofe Tradilore Caecilianum rite ac legitime ordinari haud potuissecontendebant {Epist. Constantini ad Chrestum, in eadem appendice). Eorum postulatis quantumvis iniquis, quo scilicet schismaticis turbas ciendi omnem viara ol occasionem pr«ecluderet assensit Constanlinus , permisitque Feliris accusationem in pubSico Afrirae judicio examinari coram ./Eliano proconsulo a quo Folix impacti criminis innocens pronuntiatus ost. Praeterea Arelatem synodum indixit Imperator, ut lola Csciliani tausa denuo ad examon revocarctur, anno ut videtur proximo post conrilium Komak**
, , , , ,
:

i:.

pR.EFvrio.
,

»4
illu

num. Ke uialurius expcnsa
evasil.

Cseciliaui

causa iferum supcrior ei
:

cclebri concilio

lerposita,

Verum nec sic Donalistarum contumacia fractaest qui ad Imppralorom appellatione insuprcmum ejus ju<licium interpcllarunt. Hanc appellationem non sine stomacho

Constanlinus, sed eo tamon animo, ut si doinceps rixas et conlontiones excitarc por^oront, gravissimis inoos pcenis animadvertoretur. Utrisque ergo Modio-I lanum vocatis, auditisque partibus , ac rationum momentis utrintiuc libratis, Csecilianuml « omni innocentia pr<editum» edixit Imperator, ut constat cx ipsius lillcris dic decima noet indignatione admisit

vembris, anno treccntcsimo dccimo sexto ad Kuinalium scriptis. Sed cum nec tam solemni homincs acqujcscercnt, «cos» idem Augustus, si Parmcniano credimus , « ad campuin, id ost, ad supplicium ducijussil, liispano Osio, » ut illc quidem invidiose dioit, «suggcrente» {AttfjHslinus, Cuntra lipistolain Parmminni, lib. 1, cap. 8). Certe « log(^m dcdit sevorissimam et advcrsus crrorcjn multa constituit, el cis basilicas jussit aiifcrri, »pra;ccpilquo «ul loca congrcgationum ipsorum fisco vindicarentur » {Id., epist. 105, n. 9; Conlra LitCeras Pctiliani ,lib.2, cap. 92; et cpist. 88, n. 3). Quin eliara exsilium in quosdamex illis dccretum fuissc indc intolligitur, quod «de illorum cxsilio solulo et eoruia furore Deo vindici dimitlondo litteras dedil » Constantinus anno Ircconlosimo vigesimo priino
judicio obstinatissimi
;

Ad Donalistas post Collationem, cap. 33). Sic itaque Donatislarum schisma in haercsim vorsum csl, non oo tnnlum nomine , quod « hrercsis schi.sina iuvoteralwn » ab Auguslino appellalur {Id., De Ilarcsibus.cap. 69), cum « schisma » sit « recens congrogationis ex aliqua sententiarum diversitate disscnsio »(/rf. Contra CrescoPTum, lib. ^.cap.l), verum ctiam quod Ecclesia; unilale violata in falsa item doginala prolapsi sunt. Nam cum in sux contuinacia; patrocinium id sornol constituissont, noinpo rooruni consortio cuipam ct realura eorum incurri ; hoc deindc colligebant tcclosiain lalholicam in sola Donali parto inlogram rcmansisse, caterum in aliis tcrrarum pariihus pcriisso quasi contagione communionis exslinclam, » nimirum « propter crimina Cajciliani » {Id., Dc Hceresibus, cap. 69 ), cum quo aliai licclesiae communicaverant. Ad hoic, Sacramcntorum of(icaciam a ministrorum virtute pondere asserebant, adcoque Baptismum extra Donati socielatcra nullum ct invalidum esso. Quapropter Calholicos, qui ad oorum partes dellectebant, itcrato baptizare non dubitabant. Quanquam Tichonius , et ipse donalista, rcforentc Auguslino, testatur, in concilio suae sectae ducentorum et septuaginta ei)iscoporum Carlhagino habito, stalutura fuisse ul « Tradiloribus, si baptizari noflent, pio intogris communicarctur » {Augustinus, epist. 93, n. 93). Al dccretum istud non vidclur fuisse obsorvalum. Donique Donalus, non ille a Casis-Nigris, sed Carthaginensis post Majorinum opiscopus, Calholicam de Trinitatc, ut cx scriplis eius colligil Augustinus, non habuit scnlenliam vermn addit sanctus Doclor, Donalistas in hunc istius Donati errorem non fuisse inlentos, ncc facile in eis quemquam, qui hoc illum sensisse noverit, inventum ; tametsi tantum apud suos valebat ejus eloquenlia ct auctoritas, ut ab co Donalistas nomen traxisse multi exisliinaront. De hoc Donato fuse, quod scilicet intersuos praecipuo loco haberelur, agit Optatus, ejusque animi levitatera et furonnM, praesertim vero suporbiam intolerandam nolat. Quippc ita « cxaltatum cstcor ejus, ut sibi jam non homo, sed deus fuissc viderelur; tantumquo sibi « dc episcopis exegil, ut eum non minori metuoinnes vcnerarentur, quam Deuin » {Optaius, Hb. 3). Hominis tumorcm palpabat fovobntque discipuiorum ejus adulatio, quorum « aper« tissimis vocibus, » ait Augustinus, « Donalo diountur ista cantata, Euge , euge, dux bone, « dux prajclare et non dixit ille, Avcrtantur slatim et erubescant , qui dicunt mihi Eugc^ m ^ug^e ; noc eos corrigcre voluil , ut Christodicorcnt, Dux bone, duxpricclare » (X^j/MS/tnMf, Enarr. in Psal. 69, n. 5). Forte Oplalus Donati supcrbiam nimium auxeril sed eam tamcn iinmodicam fuisse illud argumento cst , quod aliarum Ecclesiarum coinmunionem ita sperncbat, ut ab eis volens ao lubons recedcret, quasi earum sociotate polluondus , aul sanctitalis graliam amissurus cssct.Ejus terapore, ut quidein verisimillimum «st, Donatisl«E episco(/(/.,
< :

:

.

:

pura in urbe

Uoma haborc cosperunt. Nani scribontc Optato qui quidem «equalem habuit farmenianum, proxiraum Don.ili succcssorem Claudianus jani scxlus erat in Urbe islius secta; episcopus, non ut coinmunione cum « Romana Ecciesia, in qua seraper apostoIiciE
, ,

(/f/., Epist. 43, cap. 3, n. 7) , jungoretur, scd ut suosqui \\o»ua defectione rclineret. lllic « spoluncamquamdam foris a civitale cra« tibus sopsorunt, ubi ipso tempore conventiculum habcre potuissent. Unde Montcnses. cl « Culzupitani » appcllali {Optatus, lib. 2. Append. hujus tomi, in exccrptis ad historiam Donatistarum pertinenlibus rvide scctionem cui lilulus est : « DonalislcB peregrini Romce commo« ranles habent.... basilicce vice speluncum cxtra nrbem» » ) Eodera consilioctaniinocpiscopuin e suis uiiun» in Uispaniam qui cujusdam nobilismatrozsajdomumet po.ssessionesprocuraret, elalium ad ignolum qucmdam cvtra Africam locum miseiiint Donalistae, nompo ut asseclas snos a dosorondo schismato prohiberent {Augustinus, C')nlra Lilteras Petiliam, lib. 2 cap. 108; et Cnntra Crcsconiam, lib. 3, cap. 63i. Quo lernporeDonatus ille M ijorinosuccessefit, cerlo non conslat. Ante ultimum Constantini judicium conligisse, ponebaol ipsi ejus seclalores, qui suis post Collalionem (^arihagi-

«

catliodra; principatus viguit»
in

main migraverant,

,

neiisetu scriplis

eum « sic com>iei>Llare voluerunl, ul diterenl, quotl ripud ira|ierntoris Conslantini cognilionem ipse r»'um el assorucnt el cofiviccnl Ca;ciliaiium » {Id. Ad Dono' lisias posi CoUalionem, c:ip. 16). liuac ipsum Doiuilum Uicronjini Chroiiicon anno fr-jcroie,

,

^c

rn.CFATK).

16

4mo vigosimo O(la\o noluni, alqiK' anno treccnlesinio quinquagesimo qunio rarlhnginc pulsumfuisse habct. Opt.tlus cum ad (jrc^oni piiefecli, simulque Pauli cl Macarii tcmpus
,

audacitcr iis obsislentcm rcfcrl {Oplatas. lih. :i) Sic vero idcm auctor trcs vulgatas persecutioncs, quas in se a Catholicis excilatis fuisso Donatisl» jactahant, disorte ac ordine commcmoral, eisquc cx Kzechielis prophetia tcmpirstatribuit. « Fuit primo tempcslas, » inquit, « sub Ursacio lis, pluviic, et lapidum vocabula « a<Mtatus estparies, sed noncecidit, ul liaberet pluvia ubi operarctur. Sccula cst pluvia udatus est paries, sed non maduit ut haberent lapidcs ubi oporarcntur. « sub Orcgorio dispcrsus est paries, sed funda« Post pluviam scculi sunt lapides sub Oporariis unitatis menlis suis seitcrum reparavit » {Append. hujus tomi, exeunle seclionecui titulus est « de persecutio adannum trcccntesimum vige« Pauli et Macarii perseculione. »). Prima Ursacii quandoquidem gesta apudZenophilum consularem, postqugsSilvanus rcferri potest fiimum Cirtensis, Traditor in cis dictus, in exsilium amandalus est « pcrsequentibus Zenophilo cl Ursacio » Augustinus, Contra Cresconiwn, iib. 3, cup. 30 ), aiebat Cresconius, codem anno scripta sunl. (ApudOptatum s.-epc Ursaciojungitur Leonlius, vir plane ignotus apud illius quod suspicioni locum prajbct, an non confictum fucrit a Donalistis Lcontii, ajvi scriptores et Taurini nomen, ad movcndam regiis ministris, qui ad eos rcprimcndos aduti etUrsacii hibiti fucrant, invidiam). Gregorius, ad qucmtamafroccs Donalus littcrasdedit, eum « ma« culam senatus el dedecus praefectorum » {Optat., lib.3. Vidc in Append. sectioncm de Pauli appellans, priefecti munus gcrebat sub fincm imperii Constanlini et Macarii persecutione) Theodosiauo {Codex Theodosianus, lege 3 deAnnona et Tribut.,et lege 2, de conlrah. cs codice Empt.) id est annis 336 et 337.Denique Operariiunilatis, scilicet Paulus ctMacarius, a Con«stanle imperatore post patris obitum in Africam missi fuerunt, tum ul cx fisco clecmosynas jipar^crent in vulgus tum ut ncgotium unitatis promoverent. Eis prsefracte et impudcnter cum Ecclesia esse » obtendens {Optalus, resiilit Donatus Carlhaginensis, nihii « Imperatori DonatusBagaiensis episcopus in cosdem commovit hominum furiosorum lib. 3). Quin etiam turbam, nempe Circumcelliones quos quidemob contincntiae profcssionem Donatistae monachis Ecclesiae cathoiicae opponebant. Eorura mores paucis exprimit Augustinus, aitquc fuisse « genus hominumagreste et famosissimae audaciie, non soium in alios immania faci« nora perpelrando sed nec sibi eadem insana feritate parcondo » De JJceresibus, n. G9 ) qui mortcm sibi prsecipitiis, flammis et aquarum praefocatione consciscere gloriosum ct martvrio proximuin deputabant. x\deo porro eorum fiiror in omnia facinora, paulo antc cceplum negotium unitatis, exarsit, ut ipsorum episcopi Taurino comili , quo intractabilcra eorum compesceret rabiem scribere iuerint coacti {Optatus lib. 3). Sed cum militcs a Comite submissi quosdam cx iliis vulnerassent, quosdam ctiam interfecissent; hos nihilominus martvrum loco sodales sui habere coeperunt, Taurinum vero inter suos pcrsecutorcs. Dona,

:

:

,

:

((

.

:

(

:

,

,

,

,

:

,

(

,

,

prjecipitaverint, maximc cum ejusraodi supplicia Roman« leges non decernerent : etsi Optatus ab Operariis unitatis multa aspere gesta fuisse non negat. Verum eorum necem Calhoauctoribus, imputabanf Donatistae qui. licis. tanquam Macariano?, uli vocabant, vexationis facliosos pro martj ribus agnosci , eorumque acfa conscribi curarunt. Unde per duos illos inscitiara laclum est ut in qu«dam martyrologia nostra referrentur. Etsi porro qui nuntia:
,

bant unitalem so!a adhiberent hortameuta; plcrique tamen schismaticorum episcopi cum sed qui magis stienui et fories voluerunt suis clericis vano timore correpli fugerunt et longe relegali sunt (i&«(i.).Ex horum nuracro Donatum Carlhaginensem viderii capli cxstitisse credere par est, quem Petilianus in rollalione Carihaginonsi martyriaiis glori» virum appellal {Augusiinus Brevic, Collulionis, diesecunda, cap. 10). Sit oax atque uniias Africanae Ecclcsia; Constante eurante per Paulum el Macariam ad tempus rcstilula, pcr annos fcrme quatuordccJm perscveravit reformari coepfa sub annum concilium , in quo pax haec laudatur, uti ct 34.7, et quidem ante Carlhaginense sub Gratr Sardicensc anno ipso 3W celebratum certe ante annum 350, quo Constans Auconcilium £rustus e vivis exccssit integra porro et inviolaia ad annum 361 , quo Julianus Constantio mortuo ad imperium promotus est. Tunc quippe Donatislarum episcopi ab eo peticrunt, ul ab exsilio reverti sibi iiceret, supplicantibus Rogatiano Ponlio, Cassiano caeteris(iue episcopis et cloricis partis Donati qui in litteris Imperatori porreclis eo usque impiaj aduJationis prcrressi sunl, ut dicerent apud eum soJam justiliam habere locum (7rf. Contra Liiieras PetUiani lib. % cap. 97, «. 22*; Optatus. lib. 2, Append. hujus tomi in exccrptis ad historiam Donatistarum pertinentibus ; vide scctionem cui titulus est : « Episcoporum Donntislarumhorrmda facinora. » ). Anuuit blandis eorum precibus Julianus sicque ab ex.siIio reversi sunt illi palpatores , quos inter Parmenianus recensetur, tertius ex parte Donati apud Carthaginem episcopus atque Donafi successor. Hinc innumcrae caedes, sacra et horrenda facinora consecuta sunt dissimulante Juliano, qua> non stalimsubsequcntibus Imperatoribuscompesci poluerunt(0/j<a/., t5.).NamJuIiano mortuo ad diem vigesiinam sextam junii anni 3G3, brevior fuil Joviniani ejus successori» pnncipatus, quam ut lantis malis mcdfri potuissel. Post .K)viniani morlem, quce luense feLruario anoi proximi atcidit, Valcnlinianus in Donalistas leges tulit, qualis est una Juliano
: ,

;

;

:

,

:

,

,

,

;

17

PR^FATIO.
,

18

nnno .'HS. Neque AfricaB proconsuli Jirccla cx urbo Trcvirorum , dic vig^osiin.i fcbru u ii scliismaticis favit Romanus comes, qui Ilomanis copiis iinpcravit a tcmporc Joviniani lisdcm ad annum 373, et ipse a Donatistis intcr suos vcxalorcs una cum Taurino ct Macario habitus. Nec mitius cum iisdem cj^it Gratianus Aupustus imo severa in cos edila lcpc, Flaviano ccclesiis , quas Africae vicario dirccta , sancivit, ul ab crroribus sese landcm rccipcrent
; ,

conlra fidem retinebanl, Catholicse rcslilulis. Dcniquc lcx Thcodosii majoris, ad Tatianum praetorio prfffectum data dio junii d(!cima quinta. anno trcccntesimo nonaf!;csimo secundo, quae Icx quoscumquc in ha»rcsi ordinantcs vel ordinalos clericos denis libris auri mullabal, in nullos poslmodum amplius viguit qu.mi in Donalistas. Vcrum nihil sic funcstam hanc soctam rcpressit, ac demum ad excidium adduxit, quam intcstinic inter cjus asseclasdisscnsioncs. Hinc cnim teste Augustino accidit, ut multa frusta dc isto frusto pcr otam Africam facla sint [Augustinns, Contra Fpistolam Parmeniani, lib. 1, cap. '*, n. 9) «qua sane et justa divinic animadversiouis vice, ut siciit Christum dividerc conatus fueral Donalus, sic i[)se a suis quntidiana concisione dividcntur {Id., de Agone Chrisliano, cap. 29). Primus ex ouuiibus Tichouius scriptis suis praiscrtim libro Hcgularum ad sacra; Scriptur» cognilionem cdito clarus, slilum snum exseruit in dogmata Donalistarum, multumquc ncgotii Parnicniano farcssivil quo ex Tichonio Augustinus acccpit cclcbre hoc in ipsos dictum « Quod volumus sanctum est » (Id., epist. 93, n. t3j. Turbas cliam intcr suos grcgarios cicrunt Urbancnscs iu quadam Numidiaj particula {Id.. Contra Crescomum, lib. h, cap. 60). llogalista' ilem seu Hogatcnscs sic dicti a Ilogato natione Mauro, atque episcopo, ul videlur, Carlennensi « brevissimum frustum, » ait Augu-^ quos vcxatio Donatistarum stinus, « de frusto majore prwcisum » {Id., epist. 93, cap. 8) Firmo tyranno, qui in Romanos anno 37'i rebellavit duce, paulo insigriiorcs ac noliorcs reddidit. ClaudianislBB etiam scctionem feccrunt in Donati sccta quao seclio cum Primiauo coiit ante Maximianislarum schisuia {Id., Enarr. in Psal. 36, n. 20). Porro Primianus istc quarlus ex Donatistis apud Carthaginem cpiscopus , Parmeniano successit circitcr annura 391, quo anno Augustinus Ilipponensis presbyter factus ebt. Primianus altero quam ad episcopatum accossit anno, Maximianislas sibi valde infcnsos cxpcr:

,

,

:

:

,

,

,

,

,

suje Ecclesia; diaconum a sacrorum communione removisimpalicns, duos in Primianum schismaticorum conventus cocgil; unuin Carthagine, quadraginta trium episcoporum alterum apud Cabarsussim Dyzacen» provinciffianno trecentesimo nonagesinio lertio, conllatum exccntum vel amplius episcopis, qui rcmoto Primiano Maximianum subrogarunt. Verum cx adverso Primianus anno sequenti inajus concilium trecentorum ct deccm episcoporum apud Kagaitanum oppidum congrcgavit, in quo absolutus Primianus, Maximianisto; vcro damnati sunt. Ex his autem dissensionibus , maximeque ex ipsa Maximianistarum causa magnopere profecit catholica Ecclesia; non solum quod cx hujusmodi discidiis multum debilitarctur sohisma Donatistarura, vel quod ex argumeutis altercanlium partiura validse rationes elicerentur ad coargucndam revinccndamque eorum ab Ecclesia catholica sccessionem sod quia solemne eorum decretum, crimina conlrahi corum, quibuscum communio fuerit, societate; itcmque Baptismum extra eorum ca'luin nullum et invalidum essc, ac proindc ilerandum ; dcnique eorum quercl» de Christianorum principum eorumque ministrorum diligenlia quam ipsi persecutionem appellabant, ad ipsorum conversionem adhibita, ex modo agondi quem Donatist<c in Maximianistas cxercebant, penitus corruebant. « Nam, » refercnlc Augustino, « auosdam ex eis, cum eis qaos cxtra eorum Ecclcsiam baplizaverant, in suis hoa noribus sine ulla in quoquam repetitione Baptismatis rcceperunt, nec eos ut corrigerent, « per publicas potestates agere de^titerunt, nec corum criminibus per sui concilii sentondc Uacrc« liam vehemcntcr exaggeralis coramunionemsuamconiaminare timuerunt » {Id « 5i&ii5 , n. 69). Primiani partes adjuvit prjesertim Optatus cognomento Gildonianus seu satcllcs Gildonis, ad eosdem insectandos Maximianistas auctorilate et potentia usus illius comitis, qui Uomanis copiis iu Africa prafuit ab anno 386 ad 397. Optatus isle episcopus erat Thamugadcnsis, homo famae projectae, ct ob flagitia omnibus invisus; quocum tamcn quod inalii Donatistae communionem retinuerunt, admisso etiam Baptisino ab eo collnto signe exemplum Calholicis rursus maximc opportunum fuit ad refellenda dogmata Donatistarum. His armis gnaviler in illos dsus est Augustinus quem Dei pra;potontis providcnlia ad eos dcbellandos destinavcrat. Mirum cst vero qnantum in Afrira praivaluissct hsec secta, cura eam Vir sanctus adorlus est quod satis arguit magnus ille numerus episcoporum, cum Ragaiensis conrilii, tum Cabarsussitani, qnos ullra quadringenlos fuisse modo vidimus. Sic rrbaplizante Donali parie majorcm mulHludinem Afrcrum, inquit Possidius, Africa svducia et oppressajacebat {Vita Augtistini, cap.l). Verum quom primum Auguslinus r.A eani crigcndam stilum etcalamum cum voce dislrinxit, adjuvantoDomino, Ecclesiacalholica levare exorsa est caput; adeo ut ejus adversarii ct num< ro et potentia quantumvis supcriores, ne quidem ejus conspectum et colloquium ferre potucrint, non sua^ ul persuasum volcbant. causiedifHsi, sed honiinis dialcclici versuliam rofugientes. Unde ad ejus scripta nullum scriptoresponsum dabant; aut si quod darent, t.inta id cnutione faoiebanl, ul oinnibus iiide perspicuam esset, cos nobilis advcrsarii rcformidare congrfssuin, ac mapi:nopcre vereri ne 8ua rcsponsa in ejus manus venircnt. Id Donatistis ip^^is oxprobral sanctus Uoctor his verbis « Nam si se ipsos inlclligi volunl sapienls, oi sir;b,5> ct propholas, nos aulcni lannuauj.

tus est.

Cum enim Maximianum

set, bi?:.injuri8e sibi faclse

;

:

,

:

,

:

,

|(^

PH/tFATrO

20

periecutorps >apien(iumcl prophetarom; quare nobiscumloqm nok-nl, roin .kJ nosnissi « liiil? Denique isiequi tllam scripsit epiilolam, cui modo responitrmus, si urgealor a nousque nAeo « bis , ut ei manu propria subscribcns suam esse falcatur, forle noo Ticial verba teoeamus» «Quare cum Pctiliani, ad quam respomiere oo*« liment, ne ulia eorum perat, epistolam perquireret, vix post unum aut alterum annum integram rcpcrire poa quo peliia cst, eam darc voluil, poMe^iqu.-im cogoovcrnnt tuil quia « aullus, » iitquit, pervenimus respondere» (^ on/ra Aj7/fra5 Petiliani, /i6. 1, cnp. 19, n. n nos ei parliad quam 21). Denique inviclisslmi Doclorls calaiuum et colloquiuin adeo refui,'icbant, ul poiiuu euro e medio tollendum, quam con^rua responsione coufutandum eiislimareul (fo«.<{W{uf, tn Vita Auguitini, rap. 9). Is cum anno 391, ut jam diximus, presbytcr Hipponensis, cl pc^t annos qn,ituor cpiscopus factus cssct, primDm in Donatistis opusculum prosbvlerii sni tcmpore edidit, quem Ps.ilcontra partemDonatiappellavit abcccdarium, prorudioris populi captu arconimod;»tum ad caotandum in quo totius schisraatis htstoriam, ab Oplato, u» videtur, &ccf'ptan!, cum brevi ejus refutationc, claris et simplicibus verbis exposuit. Hoc aulem opnsculurn in Helractationibus coUocat post alterum dc Fidc et Syrnbolo, quod in ccncilio Hipponensi anni 393 composuil. Exstat ia hoc concilio decretum de recipicndis cloricis Donaiistarum Hos citminitio io honoribas suis suscepissent Catholiri, postca id vetitum fuit, anno forsjn 392, in synodo Capiiana quam prohibitioncm confirroat concilium Hipponcns*;, sed tam^^n eiccptis his quos aut non rebaplizasse coastiterit, aut qui cum suis plebibus ad conimunionem catholicara traosiro voluerint (.4ppmi. A»;)n# /owi, i)e Vonatisds clcricis , flc). Idem sancitum fuit in Carthaginensi convcntu anno 397« Sub hc-ec, alterius Carthagincnsis sjrOodiPalres die junii decima scxla, anno Wl, statuerunt intcrpellandum esse Anaslasium papam cum Vcncrio episcopo Mcdiolancnsi, ul consentircnl, eos ad clericiitura promoveri possQ, qui a puero inter Doriatistas Baptismum accepissent caeteros vero majori eorum considcrationi dimittendos ccnsurrunt [Ihid., Dt reconcitiandis Donatistis, etc). Verum in alio cjusdcm anni concilio die septembris decima tertia coacto definitum cst, omncs cum suis honoribus po&se admilti, si e re Ecclesiap caIholic» videretur. Ex adverso Donatistae sua ellam conciliabula colcbrarunt, unnm Constantlnfle, allerum in urbe Mitevitana, quorumacta exciderunt (AugustinKn, epist. 34, n. 5). Sed Innge toicrabiliorcst haecjactura, quam libri ab Augustino ^um presbytero elucubrati contra Epislolam Donati, scilicet Carthaginensis, in qua ille id ai;ebtit, ut nonnisi in ejus communione Baptisma Christi esse crederetur {Id.,Retract. lib. i,cap. 21). Habitoe sunt deinde a sancto Doctore coUaliones cum Donatistis, una anno 397 aut insequenti apud Tubursicura oum Fortunio donatista, apud eam urbera episcopo, aliisque nonnuUis Donatistis [Id., rpisf. 4+). Alia per litteras habila est cum alio ejusdem sectse episcopo, Honorato nominc, et cum Cia rentio item episcopo idemquc actum esset cura Crispino Calamensi aetatect fama intcr suos celebrato, nisi per eum stetisset {Id., epistt. 49, 70, 51). Adeumdem iere annura 400 composuit duos, quosbucusque desidcramus libros, quorum (ituius erat, « Contra partem Donali. » Sub idem teropus Epistolam a Parmcniano contra Tichonium scriptam refellil tribus libris, in quibus colcbrem versat solvilque qu.Tstionein, ulrum in unitate et eorumdcm communione Saci amentorum mali contaminent bonos. Deinde septem de Baptismo libris schisraalicorum de iterando Baptismo argumenta inania esse demonstravit , tantumque abesse ut eis favcret Cyprianus, ut e contrario nihil sic valeret ad refellendos Donatistas, et ad eorum prorsus ora claudenda, quomodo litterae, factamque Cypriaoi. Periit alius eiusdem statis libellus, cujus erat inscriplio, Conlra quod alluiit Genturius a Donatistis. » Haud longe ab eodem terapore Pcliliaous Cirlcnsis, seu, quod idem est, Conslantinensis cpiscopus, interschismaticos, si quisalius, maximecelebris. clero suo epistolam contra Ecclesiam catholicam scripsit quam etsi magno studio lenereiit occoltam Donatistae, intercepit nihilominus Vir sanctus, eamque duabus rcpelitis viiibus totidem libris arguit partim anno 400, cura integram nondum habuisset; totam vero, anno 402. Ad priraum librum Petilianus nonnisi convicia reposuit quod tertio libro Augustiniano, sane admirabiU argumcnlum ct occasionem dedit. Neque silentio praetereunda cst Epistola ad Catholicos, vulgoliber deUnitate Ecclosiae, opus eadem, ut in ipsius exordio dicitur, occasione conscriplum. Inter haec, Honorius imperator lege lata capitalc supplicium decrevit in Ecclesiarnm sacrorumquo ministrorum violatores quje lex ad Donatislas quoque liqoet pertinerc Eos vero soios indubie affecit aliud anni 400 imperatoris ejusdem edictum, ut pubiicis vicis ubique afGgeretur «Kescriptum quod Donatislae a Juliano principe impctrasse diccbintur,^ pro sua ab exsilio revocationc, et Gesla quibus hujuscemodi allegatio inscrtaerat. Id autem ideo edixit HoQorius, quo omnibus innotescoret eorum desperatio et fucata perfidia. Anno 403 die angusti vigesima quinta Carthagmem convocatus est catholicorum episcoporum Afric» generalis coctus, cujus hoc decrctum fuit, ut solemni instruroento provorarentur Donatistfie ad reddendam in publica coUationesuaedefectionisrationem (/d., Contra Crasconium, lib. 3, cap. 45) sed hanc conditionem indignis modis oommuni consilio recus»runt. Hinc epistolam laicis cjusdem scctae scripsit Augusliuus (Id., rpist. 76), ut ex hac $uorum episcoporum declinationc suspectam causae ^ute juslitiam tandem babere discerent. Sed aon hic slctit Donatistcirum vanitas.Nam Crispiuus Caiameusis cpiscopus Possidiuni
«
:

:

'(

mum

:

:

;

:

<:

:

;

:

,

:

:

ii

PR.€FAT10

^

«Jusdem civildtis cathoHcamepiscopum sic inscclalus t»sl. ul is \ix fuga saluli sua; oonsulf^re potMeril {Auguslinus, Conlra Cri-sconiuin, lib. 3, cap. 40; ct PosHdius in yiUiAuQustini, cnp. 12). Ob haec ot a!ia facinora Crispinus in judiciurn vocatus, et pro hierelico habilus, cuiu oi prrescripto logis Thcodosianae anni 302 dcctMu auri librarum muitam sibi impt)silam vidisset, corarn Proconsule causam suam peroravit, atque haDrelici crinion a so amoliri conatus esl. Sed justam ac lojfitimam fuisse hoc nominc in oum prolatam sententiam Possidius iu puhlica disputatione probavit. Sed tamen remissa Posi^idii rogalu multa, Crispinus Imperalon>:n appollavit, qui eamilom multam ipsi rffstorisque Donatistis clericis inflixit. Cum ha5c agorentur,CircumceIlione-»in Maximiaiium cpiscopum Bagaicnsem aliosquc tam alrocitor grassati sunl {Augustinus, Confra Cre.^coniwn, tib. 3, cap. 43), ut concilii Carthagiiu-nsis Patres die junii vigosima soxta anno '»04, adcundum Lnperatorom ccnsuorint, ad coercondam legibus tantam immanitatcm scd ca lamon, quam Augustinus intorposuit, conditione, ul loges illtE phis modorationis «juam sevorifatis habcrent {Append. hujvs tvmi, in excerptis ad historiam Donatistarum pcrtincntihus vide sectionem cui titulus cst « (\)iicilii Carthaginenais adversus Donatistas ad Honorium imperatorem legatio.^)). Af furiosorum hominum in Maximianum crudclitas severissimas logos ab Honorio extorsit. Per id tompus Cresconius graramaiious c grege Douatistarum Epistolam Pctiliani contra primum Augustini librum assercre tenlavit sed inanom hominis conatum Doclor sanctus rcvirit quatuor libris , qui nonnisi posl promulgatas ab Uonorio lcges condili fuerurtt. Noa multo post tres aliaB, quae ad nos usque non peryonerunt, Augustinianse prodicrunt lucubrationes, ncmpe liber n Probationum et leslimoniorum contra Donalistas, » item alter « Con« tra Donatistam nescio quem,» tertiusdeniqucinscriptus, «AdmonitioDonatislarumdcMaxi« mianislis » {Augu$tinus , Rctract. lib. cap. 27 seqq.). Praeter ca aliud Petiliani do Unico Baptismo scriptum occasioncm Augustino praebuit novfB rcfutationis, qua? oumdem titulum praefert. Exstat illa quidem, sed quae proxime hanc secuta est de Maximianistis contra Donatislas lucubratio , qua rursum diligeutius ostendebat corum adversus Ecclesiam orrorem sola funditus Maximianistarum causa subverli, intercidit. Anno 400, die trigcsima januarii, Maximinus episcopus Sinitensis, aliique nonnulli Donatistffi audiontiam in publico apud Kavennam consossu coram Pra;fecto praitorii petierunt, ubi cum Cuitholicis causam suam venUlarcnt. Veram Maximinus ad saniorem mcntem rcvorsu», Ecclcsiae catholica? communionem meruit {Id. Brcvic. CoUationis cum Donatistis. die 3, cap. 141 epist. 88, n. 10, et epist. 105, n. 4). Jamveroanno 407 nova iterum per Africanos Patres decreta, novaeque per Honorium loges. Nam die decima tertia junii auidam in concilio Carlhaginensi canones sanciti sunt dc Erclesiis Donalislarum, qui ad Ecclosiae communionem revertcbantur : et mensis novembris die deci:na quinta , et die vigesima quarta, Honorius novas legcs coadidit ad Donatibtas re, :
, , .

:

%

;

primendos. Anno 408 Stilichonc ad diem augusti vigosimam tertiam interfecto, novoc por Dotintislas lurba; excilata) sunt, quasi eo morluo legibus soluti ossent et ne audacia) color doessot, indulgentiam ab Honorio factam coinmcnli sunt. Sed commentum statim dissiparuut l<'ges ab Imporatore eodem anno et sequcnti in eos latae. His sevcre exsequcRdis cum incumberent pracsidos, pcDnam sanguinis a schismaticis factiosis amoliri conatus est Augustinus. Vcrum ut sunt versatiles principum leges, circiter medium anni 409 Honorius hacroticis
:

cxorcentla; religionis suse libertalom concessit sed eam libertatem, flagitanfihus concilii Carlhaginensis anno sequcnte habiti iegatis, abrogavit eodem anno, mense augu&to, litteris Horacliano Africae comiti directis. Tandcm die octobris docima quarta ejusdcm anni 410 solemnis inler ulrasquc partes coliatio ab Honorio Imperatore indicta cst, Carthagine habita prima, terlia, el octava dic junii anni 411, prspsidente Marccllino tribuno qua in collatione Donatistae vicli, non lamen convictl fuerunt. Nara Imporatorein confeslim appellarunt, qui novo in eos prolato edicto ad diom Irigosimam januarii anni 412, id tandom elTecit, ut multi Ecclesiscommunionem sint amplexi.
: :

Hujus collationis acta cum prolixitafe sua lectores fatigarent, udem in corapondium rodogil Augustinus, et lireviculum Collationis nuncupavit. Sed qula Donatista; cjusdem collalionis acta variis mendaciis ad rotinendos suorum animos subornare et dopravarc conabantur, ooum ralumnii-. occurrit strenuissimus sU»lela edito ad Donafistas laicos libro, cui litulus est, H Post CoIIatiouom ad Donatistas. » Alia ejnsilom argumcnti scriplio" pauio post eodom auctore prodiit ex concilio Cirtensi ad diem junii dooimani quartam anni 412 colobralo. Post magnam illam oujus modo mominimus collationem, Marcellinum tribunum qui ct praefuit, capilali odio proseculi sunt Donalislae, maxime quod impcrialiu:n ndversus oos legum exsecutionem in Afriea urgoret [Augusthius, epist. 1*1). Hunc ergo malis artibus el occultis cuuiculis ita apud Marinum comitom iiifamarunt, ut ejus jussu Iribunus capito plexu» /r/., rpisl. 15j}. Vesit dic decima terlia seplembris, anno quadring«>nlesimo docimo tcrtio rum nihllo mitius aclum cst cnm Donalistis, contra quos Honorius die vigesima nona mcnsis junii anni sequentis severissimam omnium legem condidit, missis cliain meiise auguslo desinante litteris conleslatus, Maroollini nece noqunquam detractum auctoritali collationisCarIhaginensis, cui praefuissot. Non u»clius Donalistis cessit importuna apud Bt^nifacium comilem interpoUatio qui, irjoctis mendacissimorum liominum calurnniis, .^UffU.slinl consilia praetulil sibi praescripl.i in oximio illo libro site epistoK» quae ost * dc Corrodione Donati« slarum » (/(/., ^fpist. 185j.
i ,
,

,

f

,

.

23

S.

AUGIJSTINI LIMSCOM

«

Aniio il8, uiiivorsalis coiuilii Carlhagincnsis Patrcs dia priina maii nova docrota condtdore ad cxslinyiio.iKlas obslinalissiiniB secla3 roliquias. Monse voro scptr robri pruxiuio, fum Augustinus apud Juliann (^a-sarcain vcrsar(!tur, Kmcritus ntf^ra adnnodum «' latobris suis edused ojus praesentia ila dcbilil.itus «lus esl ad ineundaui cum sancto Doclore disputationom el fractus animo est, ut iie mutiro quidcrn aul hiscere ausus fuorit. Aliquanlo ante odiderat Augustinus iibruin, cui tilulus, « Ad Emerilum Donatistarum opiscopum post Collationem, » quo rcs quibus illi vincunlur, vel vicli esse moustrantur, breviler coKipleclebantur (/d., Re;

tract. lib. 2, cap. \Q>).

Circiler

cum

statutum, ut qui Calholiois conimunicaverunt, episcoporum vel presbyteroruin lanlum si sacrificium non obtulerinl, aut in populo non tractaverint, ad venium pertineant, el iu suis honoribus recipiantur [Id., Conaliis

plus

annum oumdem il8 aut 410 habiliis quam Iriginla opiscopis interfuil

est l)onalislarnm
:

convonlus

,

cni IVliiianus

a quibus
,

id

iru Gaudentium, cap. 37). Interea Dulcitius exsecutor imperialium jussionum contra Donatistas , Gaudcntium ejusdern sectae cpiscopum littcris hortatus est ad unitatem, dissuadens incendiurn, quo se ac suos cum ipsa in qua cral ecclesia consumere minabatur. Gau<lentius respondit ad Dulcitii liticras cnjus rogatu Augustinus eidem Gaudentio reposuit edito libro, cui alium ad Gaudenlii
:

responsioncm

adjecit.

Hae sunf. poslremaj sancti Doctoris lucubrationes in Doualistas,

quorum numerus cum

deflceret in dies, invictissiinum scriptoremtandemquiescere sivit. Nec tamon sic tum exstincta fuit pestiieutissima secta, ut ejus reliquiae longe post Auguslini tempora non superfuerint, sed veluti languentis corporis et ad excidium properantis simulacrum, aut sicut favilla fumusve ex ingenti relictus incendio.

C<elerum ad calcem horum operum rejecimus sermonem qui dubius nobis visus est, Augustino adscriptum, « de Rusticiano subdiacono a Donatistis rebaptizato ct in diaconum ordinato. « Huic sermoni subjecimus indicem operum sancti Doctoris contra Donatistas in prscedentibus torais sparsim editorum, una cum serie et argumentis epistolarum quse eadem occasione scriptee sunt. Nobis etiam operae prolium visum esl in Appendice posl supposititium librum contra Fulgentium donatistam, dere varia scripta et monumenta, quae ad Donatistarum hisloriam pertinent, nonnulla quidem integra, aiiorum vero fragraenta; praecipue vero ex Coilatione Carthagiuensi, Exordium cujusque aclionis, Praeceptum iraperatoris de habenda Collatione, Edictum Marcellini primum ac secundum, Notoriam Donalistarum edicto respondcntium, Mandatum Catholicorum quo tota causa comprehensa csl, Notoriam Donatistarum alleram , Donalistarum litteras contra Catholicorum Mandatum, tandem Sententiam judicis ; haudquaquam iis omissis quae ab Augustino in eadem collatione dicta sunt. Hujus enim collationis felix ac secundus successus Augustini maxirae curis et industriae acceptus referendus est, « Quisquis ergo, » inquitPossidius, qui et ipse Collationi interfuit, unus ex septem episcopis ad disputandum designatis, « diligeniiam et operam bea« tissimae memoriae Augustini pro Ecclesiae Dei statu cognoscere plenius voluerit, eliam iUa « percurrat gesta. » Quippe «totum iilud bonum per sanclum illum hominem consention« tibus nostris episcopis et pariter satagenlibus , et coeptum et perfecluxn est » [Possidius, in Vita Augustini. capp. 14, 13).
< ,

IN

PSALMUM CONTRA PARTEM DONATf,

Vide lib. 1, cap. 20, Retractationum, tom. 1, col. 617, a verbis, Volens ctiam, usque ad terba, ¥Lypopsalmai estfUbi loquitur Augustinus de quodamVro(Bn-,io caussi, quod PP. Benedicti dicunt ab hypopsalmate esse plane diversum, et quod hacteixus desideraiur. M.

S.

AURELII AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISCOPI

PSALMUS CONTRA PARTEM
Ois-.nes

DOIN ATI
fi

'"'

qui

g.iMdclis

de pace

,

modo verum

judi-

Abundantia peccuorum solel

atrcs conturbare

:

catc.

Propler hoc Doininus nosler voluii nos pr.Tmonere,
ADMONITIO
Pr.

BENEDICTINORUM.

Fjrasnii

rsalmus Ajiecedarius conlra pariem Donali recognitus est denuo ar! antiquiores editiones Joannis Amerhnciiii. Dcsiderii ac Lovanicnsium Theologyrum , et ad varianies lectiones veteruin coilicum Belgicorum cambroneiisis ac En-

doviensis.

CQmparavitKus prceierea eas omnes
la) Srriplus circiter ((7) scripl

editionr.s inilio Retr. ei Confess.,
poniiur

t.

1,

memoratas.

M.

6oem

auni Cbiisti 593, ouandoquidcm in Retvaclatioi.jljns

scciindo loco post Ubrujn de

Fiae et syr symbolo iu Hipj^oneasi coQciljo ejusdem anni coinjio.sinim.

To
Coiiipnrans
rojiiiiiin coeloriiiii
*

PSALMUS CONTn A r.VRTEM DONATL
reiiculo missu in ni:)rc.
liinc

55

Dixcruiit nniorcs nostii, ct lihros fecerunt inde

Coiigreganli
indc.

niultos pisccs, onine geiuis,

ci

Qui

iniic cau.sain

cognovciunt, quod recous possenl

prohare.
iraxisseni ad lillus,iunc roeporuni scpa-

Quos

ciiin
:

Lrail

qiiidain iradilores Lihroruni
iioii

de sancta lege
:

,

rare

Episcopi dc Niiniidia, et
vnsa iniscninl
novit
'
;

qniiihet de plebe

Ronos

in

reliquos in^ilos, in maro.
,

Cuni Canliaginem
li-

vciii-sent episcopuni ordiiiarc,

Qnisqiiis

Evangeliuin

recognoscal

cum

Inveneriint C;vciliaimin

jam ordinatuin

in siia

sede

inurc.
Vidcireticiiliim Ecclesiam
,

Inti
videl hocsaeculiim mare.

suiit

quia

ipsi

non potucriinl ordinare.
((.)

F.ranl Boirus ct Celestius

hosies Cxciliano valde
cst rclcrre

Geiins aiiiein inixtum piscis, justus esi
lore.
S;i'Ciili finis

cum

|)ecca-

Impii

,

furcs, superhi
siniul

,

de qiiihus loiignm

Junxcrunt se
est liltus
:

lunc esl lcnipus separare.

omnes crimen in ilium connare. Dicunt ordinatorem ejus sanclos libros tradidisse.
\ier

Quando
\a-a

relia

rupprunl, niullum dile\eruiil marc.
'

Sic pacis relia rnperuiit, eterraiit inodo

inare.

siiiil

sedes saiictoriiMi, qiio nun possunl
xiii,

perve-

Oinnes

qiii

gandctis de pace, niodo vcruni jiulicate.

nire(-Vu«/i.

47-50).

Oiiines qui gaudetis de pace,

modo verum

judicale.

Ecce quom

boiitim et

quam jttcundum

,

fralret in

unum

Donus auditor

fortasse quarit, Qui ruperunlr«le?
,

habitare (Psal. ctxxiii, i).
Aiidite

I

Homiiics inullum superbi

qui justos se dicuut esse.

vocem Propliclx, ut
'

silis in unitate.

Sic receruiit scissiiram, el altare contra altarc.

Crimcn nobis
liOHC?

quis probavit aniiquuin de iradi-

Diabolo se iradidcrunl, cuin pognaiit de traditione,
Va crimcn qiiod comniiserunl
ferre
l|isi
:

,

iii

alios voluni irans-

Qiiis ohjecit in judicio?

Qui sederunt jiidicare?
cst affirmarc?
fc-

Quibus tesiibus convicit? Quis ausus

Iriuliderunt Libros, et nos audciil accusare,

Sed hoc
et
cisse
:

libenier finierunl

,

quod se noveruiit

lit

pejus commiitant scelus

,

quam commiserunt

niite.

Quia fama jam loquehatur de Librorum tradilione

QiioJ

posscnt

cau&am

Librorum excusare de

ti-

Sed

qiii

fccerant latebanl in

illa

pcrdilione.

niorc,

Inde alios infamaverunt, ut se ipsos posscnt celare.

Qiiod Pctrus Clirislum negavU {Id. xxvi, 70), diim
terrcrotiir de

morle

:

Per

illos

cxteri crraverunt priiicipes ex ipsa p:irlc
sibi turpe.

:

Mudo quo
tare
'

pacio cxcusabunt faclum allare contra al-

Quia non credere collcgis putaverunt

Jam,
Cliristi

fratres, finilur

*

error, ei simus in unitate.
,

Kt pace

conscissa
^

spem ponunl

in

homine?

Omnes

qui

gaudelis de paee

modo

vcruin judic.tio.

Quod

per^sectilio
qiii

non

fecit, ipsi

fecerunl in pace.

Oiniics

giudctis

de pacc, modo veruin judicatc.
tu

Ciisios nosicr,

Deus magne,
islis,

nos polcs liberare

A

pscudoproplietiK
rare.

qui

nos quxrunt devo-

Ilalcdictum cor liipiiium coutegunt ovina pelle
Qiii •

FecemiU quod voluepuiil tunc in illa cjc-^itiic Non judiccs scderunt, non sacerdoles de more Quod sulent iii magnis causis, congregali Jndicarc. Non accusator ct reus steterunt in qua^slione Non tcsies non documcntum quo possenl crimen
:

,

,

:

novcrunt Scriplnras, hos solent circumvenire.

probare

Andiniit enim traditores, el nesciunl qiiod gesiura est
anlo.

Sed

furor, dolus, tumultus,

qiii

regnant

in

falsitaie.

Proferantur nobis Gesia

qnx

in concilio solciil esse,

Videamus qusc
si

res cocgit

licri

allare conlra

ali
:

m-.

Quibus
dere.

dicam

,

Probate

,

non liabenl

qiiid

responSi raalus erat sacerdos,

deponendus erat ante
:

Si non poleral deponi, tolerandus intra rcte
:

Snis se diount crcdidisse; dico ego mcnlitos esse
Qiiia ei

Sicut

modo
ferlis

loleratis

tam muitos malos apertc

:

nos credimus

iiosiris,

qui eos dicunl tradi-

Et qui

pro furore, ferretis

disse.

Yis nosse qui dicant falsuffl?Qui noo sunt in unilate.

Omnes
caie.

qui gaudctis

unum pro pace. pacc, modo vernm Jndide

Olim jam causa
pace.

(iiiita

cst,

quod vos non

slatis in

Gaiidium
rare
:

magnum

cssel

nobis

,

si

lunc nollctis cr-

Oniiies qui gnudeiis dc pace,.modo

verum

judicate.

Sed

si

tunc non visum est vcrum
*.

,

vcl

nunc expcrli

Am.

cl

F,r.,

congreoofU.
recolit.

vidcie
nuiU.
d^-csse. videtur.

hic Mss.

M edili, (jvv^quis

1 liic ai ud Aro. Fx. et Mss. addiiur, • sic Mss. Ixlili autcin,pcr.'5<?cuii)r.

Multos nunc habetis
valde
:

pravos

,

qui vohis displiccut

Ajiucl

1

leroMiue edilos aliquid hic

^am

cjeierse luijus psalmi strojdije (luodecim coin|.lectuniur vcr-

sicu!os. ha;cce vero

decem solummixlo.
,

Apuil

F.r.

ei

l.u{,'d.

Quapdam

oditio, lobis.

aJJitur

coide

;

schinmu Iiaud sullicienler; iniinerus enim non
:

somen

jtisti oiiiia pellis

esl

m

lupmo
ex-

sic recle

plclur.

M.

Forie, frnialuT. » Am. el Kr., e.rpcrf/oH. lov., r.r prrrfc .•meudosc. (a) Celpsiiis ah o, Ulo iioniinaiiir in liinu conlra rarmO'
*

Dec3se videluv nosaiio, non.

Dianum

\

nmo.

:

, ,

;

:

,

,

.

«7 Nec

S.

AUGUSTL^l EPISCOPI
Sed cum diiicusBiuenl ctaum, pronontiarent
:

M
{.ro
:

Umen

ho« separaiii

r<

vcfira cominHniono.

Non

dico de iUispeccaiis, <\ux poicslis cl ncgare

una partc

Fusles, igoes, morles dico, qiix commillunl veslri in
iiice.

Nunqiiam communicaretis qui
tirc.

illis

nollenl consen*

Ei iDmen

sufferliK illos, vel errorc, vel limorc.
,

Quare ergo conscnsislis
N.im 01
ipsi

istis qifl

hoc fcccrunl ante?

Q;i»nium eral
lale,

ferrenl unun» paires vcslri pro uiii-

non consenseruiit transmarinoruro %tn-

tcniix,

Si tanlus cral tumnlius, ul

non posscni dcgrndare.
se videbanlcsse;
Tcllent pcrUir-

Qiii

pro iiobis judicamnt :nam nobis jiinguntorbodie

A<l'ioqiiod innocenseral, et nil polcrant prob.trc.

Si judcx Christus

hoc dicat, quid babetit retpon

Sed

ne crimcn quaereretur,

iihi

dere?

Finxoruiil se niinis jnslos,
bare.

cum tolum

Omnes Lumen

qiii

gaudeiis de pace
si

,

modo verum
verum

judicate

Oinnes

qui gaudciis de pacc, roodo
qiil qtiacrit

vcrum

judicate.

cordis

est in vobis

,

potestis videre.

Siint Preces Donati et

Acu

,

quibus quod diclum eat

Honores vanos
gnare

,

non

vull

cum

Christo rc-

probate.

Qux
cunri

si

credere non Tuilis, vos huc aliqua proferte
si

Sicul priiiceps iiujus mali, decujns vocAnlur parlc.

Qnibus
,

et

nos non credimns,
*
:

erit rixa sine

Onc.

Nain Donalus

volcbal Africam
peliii

loiam obliiicrc
:

Amplecfamur ergo pacem
cst anle ?
Objicitis traditionem
:

qaid ad nos quodgesioro

Tunc

jutlices

transmarinos
injiisia peiiiio

ab Inipcraiorc
crai

Scii lixc

inm

non

dc charitate.
rcferrc

responderoas vos fecisse.

lloc ipsa verilas clamal, quain volo

modo

Clamatts vos de Macarin, et nos de Circumcelliene.
lllud iiostrum
iisqiie

Nain consensit Imperalor, misil qui sfcderenl
Sacerdotes, qui lunc posseiit Cxciiianuni
audire.

Komx
illo

jam iTansactam

:

vestri

non cessaut
esse

cum

hodie.
vultiii
:


:

Habe:)i paleas area vestra, vos hoc solum
aiisus est et appel-

Dicta causa est, nil probatum est
lare;

Vos cnim non

vultis

pacem
et

;

illi

mlnantorde
*

fuste.

Et utinam minarenliir,

non tunderenl

quolidie.

Ei post coilegaruni sedem , audirc ab Imperatorc.
Ilic petiiio illa

Hos

si

expeiluni

isti,

vestri

non habent per quus re*

probalur non esse de cbaritate.

gnare.

Dcinde ubique victus cocpit Ciiristianos rebaplizare. Oinnes qui gaudetis dc pace
Justitiam sequi
si vultis,
,

Omnes

qui gaudelis
si

de

paee,

modo venim judicate.

modo vcrum

judicatc.

Modum
totam causain cogitate.
lcge,

excessil Uacarius conscripium in christiana

Qiiod poslea

fecil,

quare faclum nou estante?

Vel icgero rcgis referebat, ot pugnaret pro unitate

:

Dissenticbant sacerdotes in lota Africana parle;

Non

dico istum nibil pccca&sc

,

scd vcstros pejores

Saccrdotcs transtnarlnt possent

iiide

judicare

:

esse.

Ouid curritis'ad schisma,
dire,

ei altare conira altare? csi
,

Quis cnim prxccpii

illis

per Africam sic s;cvire

?

Ut quod posiea judicatum

jam non possetis au-

Non

Christus,

non Iniperalor prubatur hoc

itcniii<

sisse,

Et a judicibus veslris cogcreroini appeilare,

Fustes, et ignes privaios, et insaniaro si.ie iege.
confir-

Dum
•Ei

vuliis erroris

rcgiiuin

quoquo modo

Quia scripturo
scelus

est,

ReeotuU gladium {Uauh. xxvi, &2),
iu fusle.

marc.

Doo puiant

nunc

el vos toltim nescitis, et fingitis vos ncscirc
dicilis errasse

Nun

ui

bomo

moriatur, sed at conquassctur vaide

El cuin vos vcritas urgct, patres

Quasi vos aliquis velel jam rcccderc ab errorc.

Et postca moriatur, inde jam «ruciaius languore. Scd lamen si miserentur, occidimt ei uno fiiste.
judi-

6ed superbia vos iigavit in calhcdra pestilcnti.-e. Omnes qui gaudelis de pace, tnodo veruni
cate.

Fustcs Israeles vocant, quod dixeruiit cuin bunoi e Ui plus Yd&tent ipsum nomen, quam corpus quod cx-

dunt inde.
Christi

Karitatcm
oJisse.

qui habct,

pacero

non

ptlcsi

Oiunes qui gaudetis de pace, modo verum judicaie,
Nolite nobis jam, fralres, tempus Macarii imputare.

Vcl vos jiin, populi

,

audilc, et nobiscum concor-

Si crudcles eranl ilH, et nobis displicent valde Si aulera falsa

:

daie

*,

de

illisdicunt,
*

Deus polesijudicare.

Qui

noii tenetis

cathedram

,

pro qua pngnelis

injii-

Nos amemus pacem

Christi,

gaudcamus

in nniutc.

stc
Si

Si qoi mali sunt in Ecclesia, nil nobis possunt noccrc.

modo

cpiscopi vestri ex una aliqua regione
vclletis judicare

Si non possunt iiobi&cuin esse, excUsdantur s«lva

Haberenl inter se litem, quos
Nisi

pace
Si
'

aiterarum regionuni

,

qui non esscnt de ipsa

Don poierant excludi, excludantur
Am.
.

vel

4e

cor.le,

lile,

etF.r.,

pacem Ckmli.
puderti
; :

« Ani.
'

et

F.r.,

niillo

scnwp.

tjiiii.

recoraate

:

luir.us

bene.

'

m

Kr. el Ms»..

ouutdcm.

^
yni gemuni peccaia fratrum,

fSALMUS CONTRA PARTEM DONATI.
El pos?;et pcr illum iradi, ciiatn
si exiss«;t

50
ante.
csl ntalos frutres toi9«

DiiU Ez"chicl s:»ncms, quosdam consignaios essf, cl non se scparani iiide
(Euch.
IX, i).

Scd nohis cxempliim datum
rare,

Sic Hos propier malos
ire.

fralres

,

non separemur

a nia-

Lt qiiando non possunt cxcludi
corde
'.

,

soio

separnnur

Qiiod tunc impii fecerunt, extra levanles altarc,
t'i

Omncs

qui gaudetis de pace, inodo veruni iodicate.

pejores nunc haberent, qtiani quos se flnguni fu-

Rogo, respondete nobis, quid
gisse.

viiliis

rebaptiiare

?
:

Oiiincs qui gaudetis de pace,

modo venim

judicatc.

(^psos saccrdoles ve^lros

pcllitis a

cominunione

Et nemo taincn posl

illos ausiis

esl reltapiizare

Omnis
Qiiod

qni Scripturas legit.novitquod volo apcrirc.

El

quoscumque
hodie.

baplizarunl,

vobis

coinmunicanl

Jnaniies Bapiisla diiit tunc ad
illos

Judxos aperle,
po».sel

Uiiquam arcam suam Chrieius

ven

-

Quid ab
Legite

iis

ncccperunt,

si

non liabcbanl qnid dare
a tiniore.

T

liIarc(lfa«A. in, ii).
Misit in
IX, 57)

quomodo

adulteri punianlur in sancia loge.

messcm operarios
:

discipulos prxdicarc

(/</.

Non

cniin dicere possunt

quod pcccarunt

S! sancli soli bapti/.ant, posl islos rclmplizaic.
est, ei veniilata

Pcr quos arca coltecia

de

criice.

Cuid cnlumnianiini nobis,
Qui nondum eramus

qiiia siimtis in iinitate,

Tunc

jusii

Uitquam fiumcntuni Ecclcsias implevc-

nati in iila persecntione?

rujit caste,

StTipiiiin csl, peccafa

pairum ad

iilios noii

pcrtinere

Vendenles qua; possidobanf, et roundo dtcenics vale.
illi

{bcut. XXIV, 10).

lanqitam semen eranl, quod lolo dispersum esl

Scd nemo dat fructum bonum,
Oinnes qui gaudctis dc pace
,

st

prnecisus esi

de

vite.

orbe,

niodo verum judicate.
sit

Ut

alia surgerei

messis, qnoe ventilanda est in

fiiie.

H;RCCrescil inier zizania,

qma

Sciiis Catholica quid sit,
:

etqnid

prxcisuni a viie

:

suiil

hiereses ubiMue

Si qui sunl inter vos cauli, vcniant, vivant in radicc

HujUS paloa sunl

injusti, qui

non suni

;

in uuilule (/</

Aniequam
iide:

iiimis arcscani, jara libcrcntur

ah

igne.

xwi. 44-3«, 37-45).

fdeo non rebaplizamus, quod
vis

unum

sigiium csi in

ExqnibiissieraiMaci«rius,nosquid

rebnptizare?
juJicaic.

Omnes
Pone

qui gaudeiis de pace,

modo verum

Noii quia vos sanctos vidcmus, sed solain
in
'.

furmam

te-

corde areas diias, ui possis qtiod dico vi-

ncre.

dere

Quia ipsam formam habet sarrocntuin, quod prxcisiim esi de vitc.

Certe el priores habehant sanctos, sicut ostendunt
Scriplurae.

Scd quid
raillia

illi

prodcst forma,

si

non vivitde radiee?
jaccre.

Nam

et

sepiem
(III

virorum Deus se dixit

roli-

Ver.ite, fratres, si vultis ut inseramini in viic.

quisse

Rgq

xix, 18,

Rom.

xi, 4).

Dolor est

cum

vos videmus prxcisos

ita

Et sacerdoies et reges,
Ibi

rnulii jusli

snni in lcge.

Niimerate sacerdotes vel ab ipsa Petri sede,

habes

laiiios

l^ophelas, babes mulios ct dc

Et

in

ordine

illo

pairum quis

cui successii, vidctc

:

plebe.

Ipsa est pctra,
qiiis (iinc

quam non

vincunt superbx infcrorum

Dic milii

jnstorum separabil

sibi aliare?
ille,

porUc {Mallh. xvi, 18).
Oiniies qui gaudetis
Talis
si

Multa scclera admiitebat iniquus pnpulus
Idolis sacriricatum e&l, tot
*

de pace, modo veram judicale.
*

occisi suni prophctx.

Li

ncmo lamen

quis ad te veniat

plenus caiholica

iide,

jiisiorum recessit ab uniiaie.

Qualcsilios sanctos viros omiies solemus audire;

Jusii itijiistos suiTercbant,

venturo venlilatore.

Uno

Et
tcinplo misccbanlur, sed mixti
illos lanta,

si libi

dicat, Frater, quid rae vis rcbnpiizare?

non ernnt cordc.

Direbant in

Oiunes qui gaudetis
Qiiid

unum habebanl altare. de pace, modo \erum judicate.
et

Qiiid sii ante £>ctum nescio,
sti fide.

nunc autem sum

in

Chri-

Sl

me
Je.

maculat quod nescio , tu qualis

%\% niinc

oslciv

vnbis ad

hxc vidclur? Secunda messis Ecplura debet siistincre.
et in Jtida iraditore

clesix,

Vultus tuos ecce attendo, ignoro
Si

qiiid sit in

corde.

Ottx per totiim orbem rresoit
Kai»et enini

me
si

raaculal

quod nescio,

iu rac

muculas fortass»,

,

Domini exempliun,

El

credo esse sanctura, quihus cumrauiiicas vidc.

iMatlh. X, 4).

Si maculat

quod ncscimus,
tot peccata

jain

non potes sancin^

nnnc
Qtiia

ititer

bonos ferebat, hunc misit et prxdicarc.
curabant de pre-

esse,

Maiiis servus prxdicabat, sed Christns erai in iide.

Quem

maculant

,

qoae coinmiilunt vesirt

qui jiidici credel>anl,

iion

occulte.

cone.

%

auiem quod ncscis non curas, nec ego quod
esi ante.

factiini

Qiiando dedii sanctam coftnam, oec lunc illum exclusii

inde {Id. xxvi, i5)

/\ tamen cbristianura talero audes rebapiizare.
'

Filiii,

*

Am.

Er. etMss., in
lot, io

*

Deest,

cordevidert, excusis Kux et fer.

rfintir
*

iolo aeperentur corde. ApUus Mss corde Vt Lugd. Ven., Tnlit si qvit advoml- X.

,

lalo

srpQt

,

;

81

AMONmO
qiii

I.N

I.lliHOS

CONT

;\

KPISTOLVM PARMtNlANI.
bicilis

52

Oiiines qui gaiul<:lis dc pacc, niodo vcnirii jinlicalc.
V;p,
prf»

mecuni vos csso, sed
Aposiolus
1, 2)

falsiim videtis

ewe.

K^'o Calliolioa dicor, ct vos

de Donati parte.
rcgihus mundi orare
( I

calhcdris veslris sic coiilciidilis
in

irijiisic
;

!

Jiissii

nic
II,

pro

(]laniniis

vos solos saiiclos, aliud dicilis
iiialos

conlc

Tim.
.

Oiiia vidclis cl vos, miillos

ahiindarc ubi<ioc
iiitra

Vos
Si

iiividelis

quod rcgos jam sunl

in clirisliana fide.

Ntiim|nid diccic polcsiis, Mixli siimus
Ucspoiidcliirciiini vohis,

relc

?
liiii

eslis

,

qnid invidclis quia audtLYt snnt prcces

jam vos

ilhid disriipissc.
IllC3t! ?
:

NiM|uc dici!rc polcslis, paleas vos sustincic
llerutn ciiiin

Ouandocnim dona mis<runt,
Kl
oblili eslis

noluislis arcepiare.
illud pra'dix<riint

rcspMidcmus, lioc
illo

fecissclis

'

ct aiilc.
;

Propbetas, qui

«nle

,

Non enim

pcjores cranl

Juda iradilore
Joan.

Qoodcenliuin regcsmagni missuri cssent dona Ecclesiue (

Cum
Ciim

qiic Apostoii
(

acceperunt priinum Sacramenlum
'-25
;

Ptal. I.XXI, 10

)

:

cctnx

Mattlt. xxvi,

el

xiii,

26

)
:

Qii.r

dona ciim

rcspiiislis,

oslcndislis vos

non esse
(u).

:

lanli sccloris roiim inter so jain scireiil cssc

El Macariiim coogistis suiim dolorcin vjndicare

Nec tamen hos inquinabant sordcs
El tamcn
Oiniics qui gaudeiis
Aiidite, rratrcs,

in alieno cordc.

Scd cgo qnid vohis
E\|)cllo inalos quos
fcrrc

feci,

vestra mater
:

in toio orhe ?

christiaiios fralres aiidclis rehaptizaro.

possum

quos

r.on possura

cogor

de pacc, modo verum judlcate.
dico, el mihi irasci noliic
:

qnod

Fero

illos

donec sancnlur, aul separenlur

in fine.

Quia

iion suiit fulsa

qux

audiiis, polcslis ct conside-

rare.

Vos me Si multum malos

quare diinisislis, ct crucior de vesira raorie?
odislis, quales habelis videle.

Quid,

si

ipsa
:

nnnc Ecclesia vos alloquaiur cum pacc,
filii

Si et vos toieralis malos, quare non in uniiale,

Kl dical

mei, quid qucrimini de malre?

Uhi nenio rehapiizal, nec aliare conlra allare? Malos tuntos
loleralis, sed nulla hoiia

Quare

nie deserwislis

jam volo

a vohis aiidire.

mercede

;

Accusalisfralresvcslros, el ego laceror valde

Quia quod deoclis pro Chrislo, pro Donalo vuilis
dolore,
ferre.

Qiiandome prennehanlGentes,niu]ta
Miilli

lu!i

cum
;

me deserueruiil,
l

sed fecerunl in limore

Canianius vobis, fialres, pacem
Venluriis esl judex nosler
(a) Vide Optaluin, lib.
:

si

vuliis audire.
ille.

\os vero nullus

coegii sic coiilra nie reheliare.

nos dainus, exigii

F.diUo

ov., fecistis. Castigatur

ex

aliis libris.

3

ADMONITIO
IN LIBROS

CONTRA EPISTOLAM PAKMENIANI.

in cujus operis exordio Auguslinus Subsequitur opus contra Parmeniani Epislolam mulla sc antea conlra Donalislas, parlirn scriplis opusculis, parlim tractatibus sive seimo,

nibus ad plebern habitis,disseruisse dicit. Nempe jam scripserat epistolas in eorumschisma quamplures scilicet epist. 23, ad Maximinum epist. 33, ad Proculeianum epistt. 34 epistt. 43 et 44^ ad Glorium, Eleusium et Felices epist. 49, ad Honoet 35, ad Eusebium ratum, et alias quasdam anle annum Ghristi 400 datas, quse in tomo secundo exhibentur.
:

;

;

;

;

et alios

Librosetiam aliquot, unum adversus Epistolam Donati Carthaginensis episcopi schismatici, adversus Partem Donati duos edidorat, Liber, qucm oontra Epistolam Donati appelquandoquidem hunc in libro Retractationum lat, ad annum Christi circiter 393 perlinebat primo proxime post Psalmum contra Partem Donati ponit, testaturque a se fuisse eodem Kresbyterii sui tempore composilum. At vero libri duo contra Partem Donati, quibus in liro Reti-actationum secundo, ubi opuscula episcopatussui tempore confccta recenset, locuni assignavit medium inter libros de Doctrina Ghristiana et libros Confesslonum referendi erant ad annum Christi circiter 393. Hls porro duobus opusculis, quae adhuc desiderantur , praitermissis, offerunt sese hoc loco libri tres conlra Epistolam Parmeniani, caeteris Augustini, qui adversus Donatistas exstant, llbris priores, Parmenianus Donatislarum apud Carthagincm episcopus, Primiani prajcessor, successorquc Donati, notus est ex ipsius a;quali, Optato Milevitano episcopo calholico, qui gramlc contra Parmonianum opus vulgavit. In eo tannen Optati opere nulla fit illius epistolic mrn tio, qusB ab Auguslino rcfellenda scquenlibus libris suscipitur. Tichonio donatistae scripta hrec erat a Parmeniano epistola, ut suae communionis hominem pra;clara quaedam ex Scripturis testimonia et argumenta pro Ecclesia calholica scriptis suis inserentem cohiberet. Hinc Augustinus ad Vincentiuni Rogatistam scribens, Episl. 93, n. 44 «Ille cst,» inquit, « Tichonius, quem Parincnianus scribendo compescil, et cum deterrct ne talia scribat non « tamen rcfellil ea ipsa quaj scribit scd uno, sicut supr.i dixi, eum premit, quod cum talla « direret dc Ecclesia toto orhc dilTusa, et quod neminem in ejus unitate macularent alicna « percata ab Afroruni se tamcu qu isi tradilorum contagione removcbat, et eral in parto « Donati. » Et in epislola 2V9 Ile,-.liliitu!n hortalur ut legat Tichonium qui illam « quav « stionem, quomodo in Ecdesia Dei, si qaa fortc perversa vel ctiam scclerata corrijicrc aut
,
: :

;

,

,

55
«
a

CONTRA EPISTOLAM PARMtMANI,

S.

AUGUSTLNI LlliER PrvlMUS.
,

S4

exslingucre non valcmus, salvo unitatis vinculo toloranda sinl strenue vidoatur traotavisse atque solvissc. » Parmeniani Epislolain tribus libris agproditur An{»uslinus. In prinio, oriininationibu» oc,

currit et injuslis querelis quas ille effudil in Catholicos. In seouiulo ot lertio, S<tripturai testinionia, quibus perperani adhihitis deoipere iinporitos et soparationoin a inalis suadere Parmenianus conabatur, expendit, et ad le};itimuin intellectum roducil. Adscribcudi videntur lii libri anno Christi prope hOO. Nam in llolrai tationibas sub opcre de Conscnsu Evangclistarum, quod ad annum ciroitor 400 revocavimus, coliocantur. Praelorea quotios hic de Optato Gildoniano loquitur Auguslinus soilicel lib. "i, capp. 1, 4, 9, 15, ipsum vita jam functum essesalis innuit ; ejusque tyrannidi fincm inipositum (quod anno Chrisli 398 configisse, e\ librosccundo conlra Polilinni Liltor is oap. 92, poslca vidobimus ) significat in codem contra Parmenianum libro secundo, cap. 2, ubi « Optatum Gildonianum « decennalem tolius Africse gcmitum » appellat. Tandcm in libro primo, cap. 9, dioit dcorum « simulacra evorti atquo confringi jussa esse rccentibus logibus. » Has vero logos non anle annum 399 ab Honorio datas nemo nescit. Pollicetur in codem hoc opercsc alias tractaturum ubcrius quaeslionem dc Baptismo. Promissum coiitinonlor exsolvissc ex Retraotationum scrie facile intelligitur, ubi libros de Baplismo consoriplos proxime huic opori subjungendos ouravit.
,

In subsequentes Libros contra Epislolam Parmeniani, vide lib. 2, cap. 17, Relractationum, tom. 1, cot. 637, o verbis, in Iribus libris, usque adverba. Advcrsus Donalistas. M.
»a

S-

AURELII AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISGOPI
CONTRA

EPISTOLAM PARMENIANI
%xbxl txc$^"K
-'*


el ora et

LIDER PRIMUS.
Omirrit criminaUonilnis cl 'urc buo
iiijuslis

|>«cn3S

rarincnianj conlra Calholicos qucrelis ; oslen.iitque chrisliaiios |Tincipes ad coerceados bajclicos el si^liisnialicos rucie couslilucrc*.

jiro ofHcio

ac

CAPLiT PRIMUU.
sus Donalistas, pro

1.

Muiia quidem alias advcr-

sanciorum pr.xvisijm

atqiie praidicium csi.

Quo

viribus qu;is

Deus

priobel, pnrlim
:

pcrceplo,

susccpil advcrsus ipsos suos deiiionsirare
iudlius iioininis (juainvis sceleraluiii e»
id

scribcndo, parliin eliam iracUiiulo disscrui

nnnc au-

assererc,

lcm

qiioniain

iiicidil

in nianu.s noslras Parmeniani

iminanc pcccitiiin prxscribere promissis Dei, nec
agcro
qiiorunilibet
iulra

quond.-ini episcopi eoruiii qua;dain epislola, qn;e scri-

Ecclosiam

coaslilutoium

bilur ad

Tichonium, homincm qnidein

cl acri ingcnio

quanilibel imtticlaicm, ul lidcs Dei de Ecclesia futura
ei diffundenda usqiie

prxdiiuin, el uberi

cloquio, sed.tamen donatistam,
iile

aJ terniinos orbis lcrr«, qua-

in

cum enm
bus

arbilrarelur in hoc crrarc, quod
;

vcrum

proniissis painini relcnla et
ciiolur
'.

nunc

exiiiliila est,

evs-

coactus est conlileri
fralribiis,

placuii petentiiius,

imo juhenlie^iisiolae

IIoc crgo Ticlionius
et ora

cum

velicmenier ropio-

ul hnic

eidem Parmeiiiani

scque dissereret,

conlradiconlium miillis ct
lesii-

respondercm, propicr

qnxdam maxime

quae de Soriaccipit.

magnis ac manifcslis
nioniis oppilaret
;

sanctariiii! Scripturaruin

pUiris tesliinonia iion sicnt accipienda sunt,

non viditipiod consequenlcr

videii-

Ticlionius cnim omnibus' sanciarnm paginaruni vo-

dum
islis

rnit, ilios videlicel in

Africa clirislianos pertincqui iiiiquc non

cibus circnmiusus

*

evigilavil, ei vidil
illa

Ecclcsiam Dei

rc ad Eoclcsiam loto orbe dilTusam,

lolo orbc diffusam, sicut de

lanlo ante per corda

ab cjnsdem orbis conimunionc atquc uniiate se-

ADMOMTIO
Hno, BtMiigniano. Midiafliiio el Pralellensi
I)us cdilioiiilms Ain. Er. Lov.

PP. nSNF.DICTINORUM.

Contra rpistolam PariTicni.ini lihros casiigaviinus juvantilms maniiscriptis valicanis diinbus, Gallir^nis quatuor, Casiqualuor iicin Belgicorui.i variis Ifcliouibiui aiud l.ov. iicinon collalis priorj. ,

Compararimus
' » lii

praitcren. eas

omnes editinnes

initio Retr. oK^onfoss.,
'

t.

1,

memoratus.

M.

Kdiiialxiv., ommiim. Mss., circummism.
li

posi, t'/ nunc exhibitu eil,hiAicn\.^ cvacuaTelur. Mtlius Mss., i.vacuclur.
Kdili,

(a) ^•:\i

circiler

aununi Cbrisli iOO.

, ; ,

5P
iiiiiciis,

CONTIW
ieii
i|i^i

F.I>ISrO!,\M V VRMENIANI, S.
r

AUGUSTINl
conlr.t

35
1

orbi

lormtin) p

('Dininiinin^piu
(ui:l<-rir;iio

dici
110.

votunt!
I

\:l

hoc qnid opponuiil?
{idelis:,iini

Legatio-

coniiccterciilur.

Pjinioinands

:iiitnn

Do-

ait,

I

fiinciiquidarn
:

lcstcs

;id

easilem

niaistx vidcrunt hoc

(^ssc cotisi;(|iieii);,
;iniitiiini

cl in:iliicruiil

pro\i-ici:is vcr.cniitl

(Jcin

goiriin,iloadvcniu sanciis-

susoiperc obstinalissiiiiiim
niani verilalein quani
'i

aJvtTsus ap<Ttissi

iclioiiitis

asscrehat, qiinm

c:)

sintonim Di.mini saccidoium, diliicidc, plenius ac vcrinsc^l pitblic.tlnni. i Quid, qu.trso le, qnid jier
ipsos
lidtiles t(!>tos,
(^tios

cnncessa
iinitalis

siip(*r;iri

ab Africanis Ecclesiis, quic
asscrcl):it,

illiiis

vullis
qiiia

Dco essc
per Afros

fldeliores,
tr.-idilorcs

qnain Ticlioniiis
uiule se
isti

comniunion';

{!:iu<

qniJ piiblicatnin csl?

An

<leiTnt,

scpanssent. El Parniciiianus

<|ui(lem priiiio
|)ulavil
:

eum

pcr epistolam velut corrigi-nduni
cnncilio

siimen Abrah;o, quod est Chiislns, non est permi^sum porvcnirc usquo ad omiies geisios, etibi exaruil

(|uo

postoa vero cx
Tpisiolae ilaquc

eorum

pcrliibct

pcrvencrat
diiin

?

Dicilo

i.ini

collcgis veslris
:

magis crodcn-

damnatum.

Parmeniani, qiiain scri-

psilMl Tichonium.reprehendcns eum, quod Elcclcsiam

prxdicarct toio orbe diffusam, et admoncns ne faccrc auderet, hoc operc statulmns respondere.

ossc quain T^stamcnlo Dei ot hoc diccnios, ipsum Teslainonlnm vos a nanima conservasse gloriamin', quodlingua detoreconainini.
3.

Sod

eligat qnisq>ic qiiod pl:ioet

CAPUT
qualc
sit,

11.

— 2.
<

;

et

si

contra

Illiid

itaque

primum

vldcanius,

ooelostia fiilgura mend.icii torroni
v.ilot,

fumus aliquid prx-

qnod
i

Gallos et Hispanos et Iialos ot co-

diinisso ooelo cvanesoal in vcntos. Si eniin I'ar-

rum
<

socios,

qiios utique

toium orbem vult
csse consimiles.

intclligi,

traditoribus

An-icanis
i

commercio scelfrnm
<
i

ct

so>

moiiianus caihcdr.-E su;o non faverct, magiseligtrct Scriptnra? Doi credere qinin colli gis suis. Dous cnim
dicil

cietate criminiim

dicit

Hoinini
et

ad Jacob

:

Non

rclinquam

le,

donec faciam quoe

onim de

Scripiiiiis snnclis profercnti

tam mulla

locuius

tam

iiigentia

docuincnta, ipsc sine documcatis

loqiii-

csi iiiique credibilitis, quia

tiir ct

vult

niliil

probans crcdi
sui,

sibi

;

invitans

enm

vi-

dcliccl

ad imitalionom
siiis

quia cl ipse quibusd:im

aulcm raulio jam justo judicio fiierani improbati, ad socianduni conimuniocom in illis pnrtibus, ubi jam Dous complcbat quod promiserat pairiV^). Istos

sum lecum {Cen. xxvui,

cnepiscopis

conira tot Ecclesi;is pcr tanlain talicunsiiiiilas, noii
nisi lo-

hns, iion osse admissos, ei propterea
cerdolibijs

de sanciis sa-

tudinem tcirarnm oinniiim

Dei,

a

qui!)us rec-ipi

non meruerani

quenlibns crcdidit. Qua crcdulilalc qnid magis loinor.iriuni roperiri potcst ? Dicil enini
<

lc^^atione functos

quosd^im,

i

sicnt

ipsc

assorit,

<

fidelissimos testes,

jaclassetalia.quibns in(irmn8aniinosdeceptarum a se |.Iebi«m falsis ruraoribiis agiiarenl.el lemere creduias mentes supcrbia sui nominis irreiiias, ab orbis
terra-

ad casdcin vcnisse

provinci;is,
»

i

dcinde

<

geininalo
<

rum pace

disrumperenl. Quid

liac stultiiia,

imo vero

adventu sanctissiniorum,

siciit

ipsc dicil,

Domini

dementia reperitur insanius?
terj-arum et ex

In

tol

geniibus orbis

sacerdotum
essc
I

,

dilucide
;

,

plcnius ac verius
lioino put.ins sibi

publicaia

qu;u objiciunt

magis credi

complet, donecad
misit, qui dixit,

magna parle complevit Deus ei adhnc omnes omnino veniat, quod pro-

deberequam Doo.
promissionc
dicens Jacob;
:

Pn^fert Tichonius divtni Tesiamenti
iii

Non

relinquam

le,

donec faciam qum

tonitrua,quod faclumcst
Isa.ic ci

promissione Abrahae etin

locutussumtecum.El istijamcreduntnunlianlibus nou
implori
qu.-c

Jacob, quoruin se

Deum
m,

testatur
el

promisii Deus, et ideo ex pariibus tcrraerat,

Ego sum Deus Abraham, Deux Isaac, nomen
esl

Dcm

rmn

in

quibusjam imploium

periisse Abrahoe

lioc

mihi in anernum {txod.

6, 15).

Et

isie

opponit iiarrationes consaccrdoluin suorum.

scnien, qnnd estChristus, et evacuaLis promissiones Dci, qtiia ipsi non snnt admissi ad

eorum coinmunioorbis implctum.

(juid dictum csl ad

Abraham

?

In scmine luo bcnedi-

ncm. apud quos hoc jam

reiinebat

cenlur omnes genies {Cen. xxii, 18). Quid dictum est

El iion eis dicilur, Solus Deus terax,

onmt auicm
ista
dicilis,

ho-

ad Isaac
lerroi,

?

El bcucdicenlur in semine tuo omnet geniet
'

mo mendax {Rom.
loquitur

iii,

4)

:

de vestro

Qni

pro eo quod
xxvi,

audivil

Abraham

paler tuus vocem

w(iea'n{ld.

4,5). Quid dictnm cst ad J:icob?
patris tui, el

vos ergo

'

menducium, de suo loquitur {Joan. vjii, 44) sicut homines mentimini, quia sicut liomi-

Fgo sum Deus Abrahoe
timeas.
et scmiui luo
:

Deus Itaac, ne
libi

ncs

irasciniiiii.

Non

cis

hoc

dicinir, sod insuper cre-

Terram enim supra quam
et eril

tu dormis,

dubo
*, el

ditur cis, de orbe torranim,

semen tuum
africum

sicul
et in

arena lerra

pornt,

poriisse Christum.

quem possidere jam oirEl qui lioccredunl, onm
;

repLbilur in mare
orienleni
;

et in

aquilonem

el

in

hiipudcnler dicerent', Chrisiiani sumus
ocre,

audeiil di-

el benedicentitr in te

omnes

tribut terroe, et

Nus

soli

sumus.

in semiite luo (Id. xxviii, 13, 14).

dictuin piitcni

;

(piid

sitsemen Abraha:,

Ne autcni de Jitd;vis iii quo dicium

est boiicdicondas

omnes

III. 4. Dicit etiaro Parmenianns , kinc probari consccleralum fuisse orbem terrarum criminibut

CAPUT

gcnles, exponat Aposloliis.

iraditionis, el ciliorimsacrilegiorum; quia

cum mulla

lalia

Abralue, inquit, dictte sunt promissiones el temiuiejus:

fuerini

lempore

persecuiioitis

non

dicit,

El xeminibus, tantptam

in multis; sed Innest Christus

facla esl in ipsis
fieri

quaniinuno, Etsemini (uo, quod
111, Iti).

admissa, nulla proplerea provinciis sepaTnlio poputorum. Qiiasi
,

{Galat.

non polnerit ni parlim laluerint mali
,

la Christo ergo oinnes gentes bonetlictioncm

nequc

luerint accusati

liabituras, lantaauctoritatopiontisstini esl.tanta ex-

mnari

;

possfnt sine ulla lemerilate daparlim eliam fucrint prodiii atque damiiali
ut

hibttum veritaie; et coiilraUicuiii(iui s« Chriblianoc
» Ediii,

Quia qui loquiiur mendoiium

vos auiein.

»

In

Mss

i.r-*p'.er

quod.

Mss., oniisso, Quia, liabeiit, rosergo. * lAiLif aicant. xi Mss., dicerciit.

At

5-:

LiREn rniMus.
non argiK:baniur, ab Ecclc:

51

et qolt rciHis m.inifestls
siift

Si aiitein nilul est aiiiid consentirc malcfacieniibus,
nisi

perturbandis Jividendisque ce&saverint
sit ul

aiqiie iia

niala

facta

eorum approbare

alque

laudare

factum

cum quidam non
*

acciisareuiur,

quxdam

cro

incerla crimina
;

pro cerla pace Deo diiniucila

cxcmplo Apostoli, orbis tcrranim non consentiret crimiiiibus Arronim eiiam si ca cognila pro pace
,

rcniur

qujedam autcm

manircstata et convicia
io'

Etclcsi:e tolerarct

;

qiicm (amcn ea ooiinovisse
si

isti

damnarentur, ul nullus

damnatus possct simulata
,

non

probaiit, etiam

vcra

fiiisse

probarc poluissenu
dicit

noccntia decipere populos
culiim ruinperelur.

neqiiaqiiani unitatis vinet in Africa ficrct
,

CAPirr

IV.

Neque enim

6.

Friistra

iiaqiic
in

hoc
nus, damr.ntoi in Africa traditorex

Parmcnia-

tam imniane
valcrct.

praecisionis

maluin

consoriium da-

nisi

niagis

faciio

fal^a (ingciiUum, quani ratio Teni

convincentium

mndliouis acceptos a provinciis tratismarinis. Iloc enim
pr^i:-

est
5.

qnod crcdcro non debemns

,

nc temcriLite sarri-

lega totuni

orbcm

Legant qui voluni quae narrei, et quibus docu-

terrariim in Clirisii unilale fiinda-

mcntis

quam mulia persuadeal
ParmeHiunum, Ub.

vencrabilis

memorix

tiim, ex istonim falsa crimin.Kione

damnemus,

poiius

Mileviianus episcopiis cailtolicx communionis Opialus (Contra
{)
,

qiiam cx vera Dei promissione diligamus. Quid enim

magis credendum

cst,

qund

dixit Deus,
isti

/n semine tuo
dicunl, In se-

sive de Lucilla pe,

bemdiceniur omnps gcntes; an quod

cuiiiosissima tiinc ct factiosissiiiia femina

quam pro
consorli-

Ecclesix

discipliiia

sanctus Cxcilianus adliuc diacoejiis

mine traditorum Afiorum maledicuntur oinncs gcH' tes ut pbis valoai quod commi<i( iniquitas qiian»
:

nus Ixscral;

vei

dc ca:leris factionis

,

quod
dimus

poilicita
qiiia
illi

esl vcritas ?

Cur ergo non
in

potius crc-

i)us, sivc furibus ccclcsiasiici argenii, sivc

ad cpisco-

qui rcccpti sunt
,

patum
sive

se

non pervcnisse dulentibus,
insiiliis

commutiionem a

el sibi pra>laiiim
proviiiciis liaiisi>iarii)is

aut innocenies opprim! noir

Cxciliaiiuin

qiiibus polcrant

inseclantibus

de Numidis episcopis quos

isla factio

convocave-

potuernnt a calniniiiaioribns, quod mullis documenlis
probabilius pcrsuadcri polest
;

aul certe

rat ad pernicicm Cxciliani, ut illo

cum

coiivinci

deposito allcr eis
(trimate suo

non possent, cliam
dili
,

si

ordinarclur.

Qiii

venienles cuni
et uliis

tunc

maii fuerunt, innoccnies cre-

Secundo Tigisiiano,
fessa crimiiia

quibus traditionis convcluti p;ici

sine ulla suscipicntium contaminatione suscepti
si

Secnndus ipsc donaverat,

sunt? Quid, quod ctiam

per malos fratrcs

,

qu;ilcs

Apostoliis in Eoclcsia; uiiitatc lokTavil, qiiales rnarlyr

consulens

,

sicut ccclcsia:nica Gesia tcslaniur, absen-

Cyprianus

in

Epislola de Lapsis gemit

;

si

crgo pcr

lem Cuicilianiim sinc
esse censuerunt

ulla dilaiii>iiedil!Kcnliuris inqui-

tales fralrcs ctiam in jiidicum
sitionts, nullo respnnsionis loco servalo,
:

numcro

constilutos

traditorem

aclum essel
ut ei
videlicet obessent
,

aliqiia

pravi^ate
',

,

nt Iraditores excludi

absenii
convincii]iii! iion possciit

tradiiionis crimina

lantummodo objccta

cum
Ita

ct cbristianus orbis

simn-

sibil.i(a

coru:n innoconlia fallerelur, nuUo

modo suam

mctipsis prxsenles confcssa doiiavcrint.
scdciilcin in callicdra, cui

conlra
iniiocciili.tm pcrdidissel. 7. Qiiod cniin
<\fri-

(oius orbis clirisiiauus in

dc Osio dicunt Cordubensi quondam

Iransm^irinis ct longe rcmolis lcrris, ct in ipsis

caibolico cpiscopo, fl;igiiaiidum est ut probeiit, non

canis gravionbus el advcrsiis ejusmodi

fall.icias

rosoluni

(alcm

illuin fuisse

qualcm dicunt

,

bustioribus coinmuiii«arel*Ecclcsiis, episcopum alietalis fuerit

sed quod

manifcslum
asserunt.

illis

fuissc quibus

ruin ordinavcruni (a)
li.idiccrc

,

ut possent pro suo facio con,

cum com^
,.

municassc

IIoc

enim

nisi
:

probaverint

promissionibus Dfi

ne
;

in

scmine Abralix
frustra dicunt se scissc qiialis fucrit

bcnediccreiitwr

omnes gcnles

quia nescienli-

ut

r ts

etiain parles
biis

obcssc non

potiiit

,

a qiiibus se

is(i

innoccnlibus

orbis tcrrarum a iraditMibns Afris inquinalas dicereitt,

qiix

ncc Cxc*ilinni nomcn audisseni. Insiipcr

scparandu, propler ipsam scpara(ioi)is sacrilegain ini()ui(aicm

innocenics esse
(si

eiiain contra
liii?

orbcm terranim,
iiec

non possuni. Hoc enim
O^iiis
,

dict-nlcm, Quotl» ivibus
niagis credibile cst
,

tamen

objicis

,

cognosccrc potui

nec damnare

ab Ilispanis da-

iii-

cogiiilum dchui (aut certc
\ita,

quomodo

mua(us, a Gallis est absolntus)
se habcrei ejus
falsis criminalionibiis

sic ficri poluissc, ut
callid;i

Hispani circumventi, ct
,

qtiam Ltmcn

isli

de

iiullo

crimine conviccrunt,
insidiarum fraude dcccpti
contra innoccnlem fcrrenl
,

ille ian(|iiain

innoccns aiidisset)

proferuiit tcstimo-

niian Apostoli dicentis,
elinni

Non totum

senteniiam, et postea pacificc in humiriiate christianA
qui (aciunt ea, ted

cederent sententix coHegarum, qnibus
(/lom. i, 3i).

illius

innocen-

qni

conienliuiU

fucienlibus

Patia

rumnc
mnare
ejus

comprobata

est,

ne pervicaci

et

animosa perversi,

cis fuil tot et lanios cliristianos

populos dalale priores suas sententias

defendeiulo

In sacrile-

inauditos, nisi ctiam contra
,

Apostolum ipsum

quidem verba
Si

sed non cjus inlelleclum depro-

gium schismaiis, quod omnia scdera
cxcitalc impietaiis irruerent
;

siipergradilur,
isti

sicul

miseri fece>

mcre audcrcnt?
clcntibus, esse

enim hoc
eis in

esl consenlire

malefa-

cum

mnt
8.

,

et

nec scro saltem

toties divisi

atque conciti

Ecclesia

,

conseniiebat
periclitari

sentiunt quod fecenint.
Satis igilur, satisque detlarant

etiaro ipse falsis fratribus, inter

quos se

unde insanabiles
,

contcsLtbalur

(II

Cor. xi, 26)

,

e.t

quos non casle, scd
fiicli

sunt

,

vidclicet

ne sentcniias suas

quas

in ab-

per invidiam sine charitaie pr.Tdicanles Evnngplium,
prxdicare tamcn
*

seniein Caecilianum temere prolulernnt, condeninare

jiermiltit

{Philipp. i,15,

i"',

18).

cogerentur,

si

iransmarino jnditio, ubi a Caeciliano
convmci

Aio. et pierique Mss., certa erimina.

' Fortc,

communifnbal.

iuj 'iiforutiuu.

5ic M&s.

IQ

«diLja,

excludi

itec

,)osteni.

,: ,

39
[ir.i-senle

CONTUA EMSTOLAM I'AR\1ENIAM,
pftcis superati siHit.cojisrderationc veii>;uiscl
cIi!j'cnt«'S

S.

AUCUSTlNi
suas

lO

coiUPD

propii.is' veniie «cnt.Miiias
,

sianiacquiescerenl; majorein reportaluri vicloriam, quam si mosilaiem humanam fialicm posl judicium
,

quam conlra pacem unilatis etiam in parie Donaii. Et maxime PrDctextato Assuiilano el Fi;lici:ino Miislilaiio

Ijomincra in ipso judicio superarcnl.
priccelsior est
si
'

Nam

illa

vicloria

parccret P:»rmetiianiis, qui etiam damn:!!!

a ire-

,

non

soluiii

iriumpho celsiore plcnior, quam de homine uno vicio, sed de universa
el

ccnlis et

dcccm

cocj.iscopis suis
stiidio

,

ad cosdein ipsos a

quibus damnali fueranl,
ct a suis

concordia; redierunt.
ullo sui lio:

subjngala civitale referalur, dicenie Scriplura, Melior (Prov. xvi, etl qni vincil iram, quam qui capil civitatem

damnatoribus codcrn stndio sinc
,

noris dclriuKinlo

pit)

pace suscupli sunt
qtii

n''c qiiis-

crgo homincm vincere cupiebant qnos nequiverunl viiicebat. Et quia homincm vincere
Z'2).
llli
,

ira
,

quam

rcbapiizniidos pulavil,

rnerant ab eis loris

ct

in scliismalc baplizati.

An

fbrle qnia

mulliim di^pli-

ab homine

ei

ab

ira

superaii sunl
;

:

ab homine

,

quia

ccnl Parmeniano qni conignnt sentenlias suas. et eos

in judicio vicii smit

ftb ira

,

quia ncc vicii quieve-

non

intelligens

quos Apnstolus pricvaricalores vocal,

runi, pravissimo cortle vcl audienies vel legenies Aposloli senlciUiam dicenlis , Si emm quw deslruxi ,
ha:c iterum oedifico, pravaricalorem

detcsi-iretur Islos, quia inlro redireqiiam foris

rona-

nere maluerunt, el adjnnclis
sociis,

sibi

nonnullis slniilibus

me ipsum
tam

conitituo
sinislro

etiam Parmenianislas crearel, sicut j.nn niulta

(Galal.

II,

18). Quae verba

sciJicei si

frusia

de

islo frusto

per totam Africain facta suni*?
ul

animo

ipse Aposlolus inteliigerei, nec chrislianus nec

Sic, sic necessc e^l

minulatim

secii concisiqne

aposlolns fier«t, nec prjcdicaior aidificarei Ecclcsias, quas persecutor ante destruebat. Nusquam ilaqne isii

dispereant, qui
pacis

sux caiholiex sanctissimo vincuio praeliderunl. Ncquc cniin
animosiUilis

tumorem

vose tam apcrte indicarunt, cur nec superati corrigi post luerunt, quam cura detesianlur Hispanos , quod
posieriori senteniias .suas aliter prolalas collegarum

tam limenda sunt qux comniiiialur Parmcnianus

quam

intnenda qiix confilelur. V.

CAPUT

10.

Cum enim
et

dicercl

,

per
,

Osium
ad eo-

discussioni judicioque ccsserunl.

Quam enim
,

hoc
illud

fa-

Hispanum adjutorium
cogeretur
el tiuic

prcestilum Caciliano

ut

ciura esi de mansueiudine christiana

tam

de

rum communionem sanctorum
,

illibatorum numerui

conteniione diabolica

:

et ideo

non rairum quod

ista

impietali fidcm tervorw.n

Dei inteadiisse

luimilitate pax cuslodita est, et illa

elalione disrupta.
;

gram

resliiisse ;

ullro fassus est siios ipsos

Proiiide iUis recte redditur

quod feceruiu

docucruat

eiiam Conslaniinum, cl arbilrio ejus a jiidiciliusepiscopis causamcognitam, qiiibus pr.xluit Mcicliiades
*

enim
ob

laiia

poslcros suos.

Nam

et Maximianisla; non

aliud irecenlorum et
(a)
,

decem coUegarura suorum, a
ipsi

Komanac urbis episcopus.
siaslica

In

quo

judicio, sicut eccle-

quibub Primianus

quem primo

damnaverunt,

Gesia tesianlur, quia

victi

sunt isti,et intio-

innocens judicatus est, judicio cedere noluerunl», nisi prodicta^contumacia sentenliam aposlolicam imperi-

cens Cyecilianus inventus est,

eumdem Melchiadem
,

crimine iraditionis accusanl. Quod quxro quomo(!o
cognoverinl? Si enim anle judicium
dicare debuerunt
,

opponendo, et dicendo, Si enim quoe deslruxi hmc iurum (Bdifuo, preevaricalorem me ipsum constiluo.
lis
,

non

sibi pr;vjii-

ut

apud lalem judicem causam
judicium

Destruxerant enim cenlura coUegJc Primianura , et eiim propterea cum irecentis rursus xdificare noluerunt. Iia

agere inciperent, etiaro ex praecepio ImpeMtori» quera

ip4 adierant,

inle subire

^.

Si aiitcm

post

cum

se cavere fingunl ne liominem

aedificeiit

diciam causam piolatamque sentenliam

eum

tradito-

«juem destruseranl, se ipsos malo schismatis sacrilegi
deslruxerunt
9.
^. si

rem

didicisse perhibent,
5

usque adco dcmentes sunt

lioiiiincs

ul contra judices apud quos victi suiil, vi-

Sed lamen

viveret Parmenianus, non auderet

ctis litigatoribus

credanl "? Et taraen

iii

liis

omiiihus

]am reprehendere Hispanos, et eos appeilare praevaricatores qui a sententia sua in collegarum senienliam deflexerunt, nc ipse offcnderet» collegas .suos, qui mulli Primiano jam a se damnalo in melius correcii ad irecentorum conciiium transicrunt
«
,

(qiiamvis m.igna temcritate, Ualos, Gallos, et Ilispa-

Hos accusaiit,

reliclis cxteris
.i

tain

mullis proviucii»

aique genlibus,
suiit,

quibus ncfando sacrilegio separali
lia-

quibus ulique obesse non possent crimina
,

inagis

lotuni, Hispaiiorum, atqise Gallorum
diccrenliir),
tius furorc
j:>.ni

etiam
,

si

vpra

Am. eiEr., quasi mn.
,

),ov., qtiis

sirwn. casiigantur ex

cjeleras
,

terras cseco niorc
:

vel i'odiice
,

maiiuscrtptis. • Editi el (luidain Mss

Acm

argnunt

el eis irascuntur
,

quia cuni
traditoruin

el

Kaxiimmvilai non ob aliud
partes
esseni in Africa

in Irecrnlorvm et dcccm coUegarum suorum... juilicto conccdere noluerunt. * Forte, prodila, id est, nutnifesta. * Vaiicani Mss., se ipsos malo schismatis majore sacrilegi

una, inquiunt

,

el

{liixit,

sm in collegarum senlenliam dene ipsioffenderent. Melius Valicani Mss., ne ipse (sciicet Parinenianus) offenderet. Sed in prajcedente versu, j>ro, qnia senlenlia... defluxit, quo-i n.amresliim erraluin err.i, conjeclando emeridainiis, qutu sententiu... dcflexenmt. raulo posl loco, eligcntes lcgilur ia iisdem Valicanis libris
,

desiruxerunl. » Kdiii, qnia scnlentiii

In \'aiicanis M.ss., prceproperas. «luidam Mss., fracla snnl. ' Varie scri|i!,uin occurrit in anti(juis codicibns, raro uelcliuides, frequealius .^iHtiades, aul sieUiades, seu ihletui«

»

des.

tl

apud
(a)

Ain. el Er.| eligens.

iTiniianus

IMrmeniani Carthaginensis Donalislarum

cpisto|)i succfissor damnaliis primo tuil a ciMiluiii episcoi is in caliaisnssiiano don:ili:iiw larlis concilio; [losiea autfm
juijiraiu,-, ini)0<;<'ns

i5agui(a:io.

coiirr r.nan-.

a Irccfnlis dncoin (piscopis in concilio iu rb.daimn56, serin. 2, u. il>, elc.

prceccpto impcratoris qnem ipsi ndisram, Conciiiiiius Mss., subire judicium. scd l.ro, etiam , legendum vide.tur, el elium. » sic aitiT v;iiicanis Mss. Al Lov., ut durcnlos judices, apiid qiioa victi sunt, rictu litigntoribiis credanl esse postponrnrlos. t"dili vt^ro alii et Mss. lamelsi omiltunl, esse post' pon ndo-^i ; liahenl lamen, i/( ducentos, vcl, dnrenli judtces inal ; nain ajfilur de UOiiiano judicic, in qno, nl cx 0|itaii lil>ro priaio eonslaf, prxtcv Moirliiadem ocl(.KJc(im lautum
*

lLdili,e/wm

('.T

lak snbierejndiriinn.

adiiiei u.il ei iscoj

i.

41
altera »n«otv;j//»i»i, lyaJitores
sifri

LIIU n PlllMLS.
iiwim iniwcriiles nd'

Ii.iislis

:

quiJ

ibi

tunc sivc traditores

,

sive tr.idilorum

jungcre mnlneriiiit. Qii.c nna criminalio
atqiio veiissiinc ita
aiiJi&SRiil
rcrclliliir
, ,

brcvissimo
parics

vel accusatorcs vel

damnatores, sive innocentium vel

quia

cnm duns
,

calumni.Tiorcs vel opprcssorcs cgerint, prorsus Ignoro.

essc

iii

Africa

uii.tm traililnrum

oltcnm

Scd
tio

illc

Dominiis nosierqui eniit totum
,

mundum
meas
:

pre-

innocciitiiim, eain iiinocenlem cssccrcdidcrtint. quji
cjiisnni siiam apiid vicinos ccclesiaslicus judircs otiti-

sanguinis sui

ciijus

sancia commercia propheta

tanto aiilc cccinit diccns, Foderunl

manm
,

et

pe

micint. Qiiapropler
([\ii

ilii

srmpcr innocciilesmanserunt,
i>la

des meos, dinumeraverunt omnia ossa inea

ipsi

vero

ncscientes
iJ

qiicmadinodiim

in

Africa gcsta

eonsideravemnt

et

conspcxerunt

^iiit,

lamcn crediderunt qiiod
,

pacilice ac religiosc

ttimenta mea; et iuper vetiein
inier nos el vos

me diviterunt sibi ve* meam miteruul torlem :
vacua
cl

crcderc debueruni
niillo

a quibus innocenlibus acpuratio

non spatia

constiiuit

nnda

modo innoccns
Yl.

csse poluit.

Christianis

;

implcvit b.cc omnia sancliflcationc noniiipso quippc ps.ilnio passionis
,

CAPUT
Arcl:itense

— H. Fatetur etiam

Parmcnianiis ad

nis sui.
qii.-inti ,

Iii

iion

solum

oppidum

ei episcopos judices ct partes cx

scd ctiain qunntiim emcrii dcchirntum esi
dicitur
,

Africa convcnissc, Caecilianiim scilicet alquc Donati«
sl:is;
iii.-)i

ibi

enim paulo post

lleininiscenlur el conver'
(ines terrce
,

ubi oinnia suis credidii, cui
jiidicibus conqucri
*
:

iiiliil

vicli

poiucrunt

tentur ad

Doininum universi

et
;

adornbunt

ilc

iicc

l.imen ncgat rursus

in conspeclu ejtts universce palrio!
ipsiiis est

genliuin

quoniam

cos ad Ci)n>laitliiium vcnissc;ciquiaibi quoqiic ulliino
jiiditio siiperuii sunt, etiain

regnum

,

et

ipse domiiiabitur genlium {Ptal.

ipsnm graiia currupuim
qiii

XXI, 17, 18, 19, 28, 29).

De causa
,

Itaquc vcstra luiic

osse
siiic

criiiiin:)iur.

Quibus omnibus consideratis,
judical
,

fortassc cogercr judicarc

si

vel viciiia essem,

vd

ita

suidiu

pnrttum

eligat

quibus credal;
liligato-

reinota
siiaiii

,

ui intcr nos ct vos non habilarcnt
signaii,

nlii cliri*

ulrum judicibus scnlcnlias prorcrcnlibus, an
1

codem nominc

cadcm
,

uuitate pacnti.

ibus conira quos prolatx suiit

,

litcm

iliiire

nolcnti-

Mnlia} inlerjacent pairi£ gciitium

simul mcciim ein-

biis.

Ccrte orbis terrarum jiidicibus credidit. Qui
,

plx

illius

saiiguinc, in cujus conspectu

mecum

pnri';

aulem Donalistis consenlinnt, eoSqu6 dcfendunt
leiitiir

fa-

tcr adorant.

Pcr

illas

ad

me

transiil

fama de vobis

se

illis

crcdere qui causam suam
,

,

qualiscuin*

ipsx de vicinitate causam vestram examinare potiicrunt
:

qnu

ill:i

fiierii

non poiuerunt

*

tamen
,

in

transmarU

quod

si

non

est factum
,

,

vos neglexistis

;

nequa

nis lot disccptaiionibus obiincre

el

eorum adTersus

cnim

neglecii a cxteris
:

non usque ad nos eiiam ve>

judiccs murniura tl crimina crcdula vanitate suscipiunt.

niretis

si

autem

aliquid judicalum esl, date veniam,
,

Qna

in re si
;

innoccntes se dicunl, et Cos quo6

non audeo vobis superatis temcrc crederc ct judices
estros eadcm tcmerilale damnarc. Accedit huc
aliiut

su|icraios scimns

qnanlo innoccntiores sunt qui

te-

mere

aliquid

ni.ili

de

ipsis Judicibus
(jui

credere nolunl,

quod

me plurimum
, ,

movcat quia
,

si

vos iiinocente«
niliil

dc quibus iieccsse cst ut

victi

fucraut conque-

oppressi essetis

nos saltein frntres qui
:

vnbia

rnniur?Nun solum enim qui bniiam caiisam pcrdidit,
dc iniqiio vcl tardo ve) ncgligonti judicc qucritur
cliam qui
jiislissinie viclus esi
, :

nocuimiis
conscii

amaretis

cum

vero nos

,

(|ui

beiic nobi»

scd

sumus causam vcstram

vicinis
',

vestris

reclo
Det>

,

ea cxcilatede inno-

Ecclesix jure commissam ruissc
sciunt

qui

coram

ccnle judice murmiirat
advers.irio lilig:ibat.
raii suiil, qnia

qua

ca:cilale
isti

cum

innoceiite

qiicmadmodum

judicavcrint, laccrare lainon
,

Quapropter

non ideo scelelemcrc
aliscliisnialii
r:>lioiia-

malcdiciis cl acerbis odiis inscclarl

et qiiasi prnpior

de omnibus
scd idco

victis

nolur.t

vos Cbristus apud nos h:T.reditalem sunm pcrdiJei-ii

qnid creileie
pr.Tciderunt
biiiiis iioliinl

:

qiii:i

sc
,

furorc
qiii

etiam rcbaplinrc connmini

,

quid

boiii

dc

illa

vcslra

ali cis

innoccnlibns

inulto

causa scnlirc potcriiniis? Qni cnim longc

rciiintissi-

talealiqiiiddeipsisjudicibuscredere.

mos

fratrcstcmcrariissuspicioiiibus dninnare mitiinm

CAPIJT
liiiin

VII.

li. Exislalcnim aliqiiaillaruin p>r,

duhiiaiis, qiiam juslc a vicinis vcslrisdamiiili fueriirs,

in

nomiiie Chrisli nobilissima Ecciesia
ct si pl^.ccl

ostcndili<.Curcnimnoiicrcdanii'ccle Jumiiiin polnisso
cx
illis

septom,
111,

potissimnm Pbiladclpliia {Apoc.

a vicino jiidice aiidiluin

,

qui

mc

ftaironi

lam
;

Umu,(i

7)

,

qnx- dc inystico noniine per liiignain gr;i'cam

nbsciitem damnare no:i dubitnt inaiHiilum
objiciciis

lioc niiln

riatcrii.im intimal cliariiatcii). Aiidi;uiius igiiiir

vnccm

maximum
,

crinicn

,

quoiii:ini qni prcseiis

c>se

rjus,

nec
istis

Cjiis
:

palea loquatiir, sed frnmenliim. Si ergo
in nie arguilis ^, fralrcs? qiiid

non poiui
poliits,

eis aJ

quos causa pctdncta esl judicibus
liligiitoribus crcdidi?
,

diiat
tis ?

Quid

qiiam
si

viclis

nccus.v
dicibiis

Quibus ju»
illi

Qn.into inlcrvallo secuodiim terreniiin
,

non poiius crcdidisscm

ctiainsi

qiii

lociini :ib
victi siml iiinoccntes

Africa reiiiola sim, partim nos<ic

pariiiu auiiiie po-

csscnt, cgo innoccns esse
si

iiou

pitsscm.

Magtio eiiim dcliclo implicarcmur,

ruin

corda liuniann noii ccriicrcinus, iiecdiscipiiiiam crcieEiJili, coniniimtio. Mclius vaticani liliri, eiimiinlio. forle, Qi ce varut criminaHo. fosiea autcm loco, vcrissinte ; j lcrii|U(! Uss. haoent, vUissinie. Editio Am. , jiu^uiime. ' lla Mss. Ai edili, qui ni'iil victi, poluervnt de judicibus
*

sia.^iicam

lencrcmus, cuin

eis

nollemus jnJicaniibns
,

crcJcre, ullra quos noii
qiios poluil

p^ttnit cniisa iransirc

c( ;<cr

ad nos

r:im:t

|K>rciiricrc.

.\b

isiis

iiuio>

eonqneri
* >ic

;

oinisso, nisi.
v

ccniibus impin tc direptione discindis,
tc ilicis
' .

H

iiiiiot-enlein
i-

aticanos codiccs cmiM»d.imus. Nain corriii tc ia ediiis icgcl>alur, fateiUur sc iltiiis ease lcclesiiT, nofi polerunl; vd, qua' non poinil Q li * Lov. qmd me arquiiii |ira;icrn!iv«a i.:irliciila, »«. ;

locum ad

qiinJ uliqiie
tiii^ise

si

csscs

,

cuin vidcrcs in Sci
dicnmns, a

in

cdins,

dicamua

Aticst.

i)ii>(i-i-

MTV

tis.

rATROl.. .\Llll.

i^JDcux.J

4S

CONTUA KPISrOLAM
lui

I».

\:;me.\i\n'. s
furioMiuin
quotidic,
taiil
,

Ai;t>t;bTi.Ni


'

piuris s:»nriis nicsscin Duiniin
ijrcgalionciii el

anUj

iill.ninni

sc-

.igiiiiinbiis

mullo gravior:)

passim aiipie

venlililiouoi» a lu.unii el p.Ier» r.on
iii,

iiiilla

rcgia, niilla ccciesiastica legc comiiiil.

possc scparan {Malllt.

1-2

,

e! \iii,

27

13),

o.\\^(i-

nns coi poi

um

pfrsconlorca vocanl, se
privji.*

anini.-iniin

rcs polius fonis csse in lolnaiidis ruaiis,
piiis
III

(['iiini

mi-

inicrfitctorcs

non vocanl, cum
qiiia

liociitii

noc
;

(lcsercntlis bonis.

Cur

eniiii

Ecclesiaruni per
,

corporibus

parcani. Scd

per mansn(!liidiii.in

oi Iicin

longc remotarum non piiiamiis cssc istas

et

(lirisiianam multo.severius oculiis
in lilc,

judicaiur cvulsits

qii;mi jiislissimas
r.i\i ?

voces, qiias

in

Pliiladclphia

figii-

quam

aniiiiiis

cxcatcalus
f;l

in jchisinatc, ot

ad,

CAPUT

VIII.

vcnsum nos
13.
Quiii eliam conqucri

loijiiunlur,

nobiscum

loqiHinliir

ot
iion

auJnl
.

cnm

eos obmulcsccre conpcli.ft veritas, silcrc

Parmcnianus, quod eoi Constantinns ad cumpum id qiii vicli apud ccclcesl, ad suppticium duci jussU
,

perniiliil iniquitas.

CVPUT
Ciir orgo

IX.

\.'>.

An

fortf!

de religione

f.is

non

Kiaslicos jiidices,
Jiare

ncc anud

ipsuni quu: dicelinnl pro-

cst ut (iicat iinpcralor,

vcl r.nos

misorit imperaior?

polueruiU
'

,

cl ad'iuc in

sancla; Ecciesiix; pra-ci:

ad impi,T.Ui rom veslri vcnorc lcgui? Cur
caus.c sn:c judiccm, non soouliiri (iiiod

sione

sacrilcgo

furorc fcrclianlnr
jussisse
,

ct

hoc euni tnnsuggercnle

cuiii fccfcrurii
illo jiidicarcl?

quam mmamter
<iiiiiinaiur
:

llii^pano

Osio

Scd qnorsum
oi)lincanl

ista

dicunlur? numfiuid-

snspicionibv.s viJcIiccl snis, sicul semper,

naui, ciiam

si

non perlinere ad inipor.Uoqui prava in n.li;

damnundo

inoudilos. Ouasi vero
,

non luinianiusac pro-

rcm advcrsus cos
piiiiierit

aliq^iid statucrc,
' si

babiliiis aliiis crediderlt

Osio tanquain cpiscopo sug,

gioiic seclantur, proplcroa

interfecerit cos

qnos

g<jrenle poiius faclnin ui in lcniorem coercitionem

raarlyres eruiit? IIoc ciiiin

modo

isia h:orc-

iiuamvis immanissiini scelcris
smalis,
isti

,

id esl, sa< rilegi

schi-

licis oiiinibus

vox patcbit,

in

quos cx occullo iinpcrio
miiita qui;

scii'.oiiiiam

fleclerel
cutri

impcnlor. Qnid eniin
cx aliissimo Dci prxsifiagellis lali-

Doi, pcr maiiifosluiii

liominum imperium

non jusie paiiuntur,

bus cocrccrcnlur; sevcrisiimc consiiiuta suiU
soluin

nec

dcalfS cl ad

cavcndum igacm xicrnum
potesiaium

hajnuicis quoquo

modo saltcm

clirisliano no-

Lus admoncnlis judicio paiiuatur,

ei mciiio crimi-

mine

doalbatis, scd etiam

ipsis Paganis.

Nam

lUiqno

num,

ol ordiiic

'

Piius enim probent se
,

et ipsi fiilsa religione sunt impii,

qooruin simiilacra
rccciuibus
cajiilali.
fuirrit,

no:i cssc lixrclicos vei sclusmaiicos
iiidigiiis [loenis

luin

demum
,
,

de

everli atqiic confringi jussa siiiu
iuliiberi

r-gihiis,

suis lividam

emitlam voccm

lum devcri-

ctiam sacrificia sub torrorc
in
lali

Si qois

nium

scsc atideanl

oum

mali aliquid paliunlur
si

orgo eorum damnalus

criniine

niarlyr

falis niariyrcs

dicore

Aiioquin

quisquis ab jmpehiil,

liabondus esl, quia pro supersiillonc qiiam piam relijrioii(3m

j-atore vol a judicibus
jiiio
siiiit,

ab eo missis pccnas

conti-

putabai, po-nas lcglbus luit

?

Nullns ccria

jnnviyr

osl,

omnos carceros

marlyriiius pleni

qiioquo

modo

christianus audcl lioc diccro.

Non orgo

omiics caion;c judiciarisc martyres iraliunt, in
,

quisquis in aliqua religion!> quGESlione fuoril ab im-

omiiJbus nn^iallis martyrcs xrumnosi sunt
insnlas mariyrcs dcportanlur
,

in

omnes

peraiore puiiilns, martyr efficiiur. Neque onim vident
qui talia seatiuiit,
i.i

in

omnibus poenalibus
,

earn iocum sc progredi, ut ipsos

ioc s juridico gladio marlyres fcriuntur

ad onines

cliamdicniones mnrtyrumsibi gloriain \iiidi<arc
contcndant,
niiia

powe
per

Leslias marlyrcssurriguntur. autjussionibus judicum
Vivi ignibus coiicromanlur.

isiam paiiuntur pcrscouiionciii

Si aiJtcm, sicut dicil

Apo-

imperatorcs cliristianos, ut pcnc tolo orbe i.rraruin

hioius, iVoii cst voteslas nisi

a Deo,

ei

ministcr Dei esl,

eorum tcmpla
fueriiit,

evirianlur, idola coinmiiiiiaiilur,

s;i-

vindex tn iraui
porlui. Vis

ei

qm

male

agit, nec sine

causa gladiitm
,

criiicia sublraliantur, qni

cos honorant,
si

si

doprebcnsi
est dictre;

non iimere voieslalem? Uonum fac et habebislandein exiila {Pvjm. xm , 1-4} : boiiiis quidquid
passus fuerit, laus
ilii

puniantnr.

Quod

demcniissinium

non ergo ex

p.issiouc ccrta jusliiia, sed ox jusiilia

provenii ex polestalc facieniis
palilsir iniqiiilatis,

;

passio gloriosa est. Idcoque

Domiiuis, no |.iisqiiam
*,

malus vcro qui meriio
Sttviliae potestalis.

non dcpulet
fa-

iuhac re nebuias offundcrct impcrilis

ei in

snorum
paliuii'

damnalione meritorum laiidcm
tale
isti

quffircrcl

marlynim,
qua voia
a

14
<

bi lamen

(luid

paiiuntur, qualc
in

non
lur
;

geiieraliicr aii, Dcati qiii pcrsocutioncin

luiit, nisi ([uia

hominuni muUitudo non
?

corde cor

sed addidit

magnam

diiToreiitiam,
;

liali. l,

sed in oculi^

Nain

si

sanguis exil de carnc

s>cri!cgio pielas scccrnalur

ait

cnim, Bcaii qui per-

jikoiiali,
sti

quisqnis aspiclt cxiiorresclt.Si a pace*Chri-

secutionem paliuntur propter jttstiliam{Maiih. \, iO).

prxcisa;

anim£

aiqtie separatjc in ha;resis

vcl

Nullo

modo aulem

propier jnstiiiam. qui Ciirisli

l^c-

schismalis sacrilegio moriuntur,

quia non vidclur,

clcsiam diviscrunt, ct

cum cam simidata

justilia

quasi

non plangilur
sior, el,

:

imo vero mors

tetrior

alque luctuo-

conaiUiir aiite lempus a palea separ.ire, ac friimciita
ejus faUis criminationibus iiiscctanlur, ipsi nb
»
<

ut plane dixerim, vorior, jiireconsuclndinis
:

a po-

derideiur cum auctoros laniarum morliiim pnblice insultant, ct noc veriiatis manifcstand.c causa ser-

EdUi, agimnibus reuUa graviora. AtMss., mHlto graoxcusis
,

viora.
* in

monem nob.scum

confcrre dignantur :ct

si

quid tem-

semper per mansuetudinem .Abcst, sempcr,
tm piopterea. r.eduudani i'arncc sunt in laauuscn-

poralis molestiac passi fucrint per ccrlissimiim ;itqne

a nianiiscri|itis. » \m., ct propterea. Lov.,
ticuloE
(tis.

rcclissiinum ordiiicm potcstatum,
»

cum

ipsi privaiis

aiitc

,

propterea

,

addiia;,

Qiiscdam ediiia pr^vctsioncm. » Am., si pace. Lov., si pro pace. M.llus aulem

M.-.S..

St

a

fac€.

> M&s., oblenderet impcrUis. Vide virgil., vcrs. 82. * A.U1. cl ttss., vere.

^eid.

lib.iO,

I.lillK
llus
',

1

t.lMLS,
et


ifuud

laiiipnm

lcvis-.iiu.'»

pnloa raiiis iHmniurn
:

(l.ili-

D.o

Dii

i-s/

[Mnlilt.

x\u.

2|).
iioc

Hi voro

m
:

liiia Si^p.irali

siinl. Scil
liac
iiii

in'|iiiiit.l

Noii

Iia-<;

fociiiiiis.

'iii-o<itio

iiiobedionlos

at.pic inipii,

Deo roddunt
siios

Viil»*aiil

ergo cx
ol
liiiic

cstioiie so
si i|uiii

iiiimilns libcrare

chri^ii.iiium
iia

aniorom, Uic rcgilnis liiMnanunillmorom
ut ciiin sclii-niaiicos

ilobere*,

aiidoio,

mnli>siianiin
paliMiiliir,

sivc
vcl

(xci

ol iiisaiii,

Maxijuisio-

^niii.nriim a clirisli.iiiis impor.iioribiis
(lc|ioiiore in

miaiiislas per pofoslatcs a cathoiicis
niissas

impcratoribiis

qiiorimoiiiam, aul assumcro in gloriam.

dc

basilicis cxcluseritit,

ct vi

ma^na

I>e ijiia ro, iJ csl, ipsius
liil

sihismaiis

(iua-siioiic,

si iii-

num
ficri

et auxiliornm
si

ccdcrc

sihi

cnrnpulorint. argaant

aliuil

iliccrem

,

ea

qii;o su|»cr.iis suiil

dicia suffi-

Calliolicam,

pro ca

cailiolici

pnncipes

t

ilo aliqrrid

cercut.

prxcepcrini.

Ipsi vero
id

MaximiaHistx antcquain
Ciim
adiiiic

CAPLT
viiicmlur
tia si qiiid

X.

— i6.

Aii forle diccnt,
,

ctiam

si

con-

csseiit M.ixiinianislm.

est,

nno simnl

in sacrilega disseiisiono

iil

pro ca dcmcn;

Donatistarum coi.sorlio tcncrenliir, qu;c ab cis Rogatus
iile

passi rucrint,

marlyros

iion sint

nnn

ta-

Maurns pcr rcgcm harbarum Firmum

(a),

meu
c.ini

ad impeiainrttin poicalate.n
peitinore (iebore.

lixc cociccnda vol
iii

qiiam sxva, ol
cl

qnam

ftccrba porpessiis sit, rccolant":
si

piiiiiciid.i
;

Qua

rc qiixroqiiid difalsa iiihil

taccant,
a

ncc ronqn.Ti audcani

qnid liirju-modi

aii qiiia

dc roligione viiinsa vcl

cu-

vcl

Primiaiiisiis proiilcr

siium schi^ina, vcl cinn
',

r.Tiiduinesilalibus poleslaiilms? S''d miilla

jam cliam
quod
ct lioc

riimiaiiistis propicr

Donatistarum

noii

pro

reli-

do

Pagaiiis (liiiimiis, et

de

i|isis

d.mionilnis,

gione sacra. scd pro afrmosilatc sacriloga

paliiiiitiir.

persoculiiiiics

ab imperaloribiis
ipsi ubi

j)aliai.tur.

An

CAPDT.
foccruiit

XI.

— 17. Fortassis cnini
is

d ciinl, graviorn
isti

displiccl?

Cur ergn

possunl lcinpla subver»
laiia facerc atil

sc perpcssos a cailioln

impiTniorihus, (;uam

luni, 01 por fuixiics viiidicaro
iioii

Ciicumceliionum
?

pcr rcgcs harban^min Rogalislis, vcl per

cossanl

An

jnslior esl pri vala viol cn-

judices catiiolicoriim imporalorum Maximianistis, vel
eii.im faciuiit n r

lia^iiam
qii.iro,

legia diligontia'

Sod hic omiilo;
Apostoius
,

illud

furorem Circuniccllionum quihiis-

ciiiii

manifosle
inqiiil,

enuincrcl

opera

cdinis, quce funl,
conlettlioncs,

foTnicalioncs

immundniw
dissensiones,
el liis

cumque possun;. Quasi vcto indc qux*stio sil, utrorn graviora pati.intur quam faciunl. Quod qnidcin tiirllo

crmttladoues,

animositalcs,

modo

conccsborim. Miilla enim ooruin sxvissima iniinio iiutnerari

iuTirses. invidia;, ebriettUes, comessationes,
liii
(

iimi-

ini i.'»iilur,

non possunl,

qua*. si

pan-

Gulai. V, 19

)

;

quid

istis

vidoalur»,

ul* crimen

riora esseni vcl eos in quos admrttuntur mintjs affli{jcrcnl,

idololaliiK puicnljuslc ab

impcramribns vindicari:

co

ip.so

cssent certc graviora, quod

non ah

aul

si

Dcc hoc

voliint,

cur in vcncficos vigorcm lcgiim
;

ordiiKilis

potostaiihus jubcnl.ir, sod extraordinarits

cxcrceri justc fateantur
iinpias di^sensioncs

iii

ban-elicos .iiilem

atqiic

fdroriiius admiituniur.

Non

onitn

lam

mirlia siini qua:

noliui faiori, cuin in iisdem ini-

advcrsus Maximian>slas pcr ju.liccs hninatiae constN
luiionis

quiiaiis fruciihui aiicioriiate aposlolica

numcontiir.

cgonmt

(in

eo genore aciioiiuin ponant,

si

An

fortencc lalia polesiatcs islJjliumana: consliiutio-

volunf, .'jurcquc* ctiam ad pcrscqucndiim Rogatutn

uis pcrniilliiiilurcurarc*? rroplor qiiid cTgo (jtadium
jjorlat,
(|ui

Maurum ah
ilinin, licet

ois por

Fimium harbarnm gcsla
-

suiit, clsi
ifi

qiii

diclus

csl >7inii»«Vr
.Nisi

Dei vindex

in

iiam c

s

liostem imiinnissitntira

Runianorum,

inale

agunl?

forto,

qiicmadmodam
iit

nonnuili

lcgilimis numorciii)

sed

hxc non tam

niulta saiit

«.•orum

sane iinporilissinri

hoc intelligere soleut,

do

qiiani niiilla (iuolidic agniil

pcr furiosos chriosornnt
coiisiiimint

lioiioribiis

pcclcsii-licisdicliimcst.
,

gladius intelli-

juvennm gregcs, quibus principcs
priinum t.tntummodo
fustiiuis,

^

qui

gniur

vindicia spiriUialiS
'
:

qni

oxcommunicalioncm

niinc ctiam

fcrro se

opcratur

cum

provideniissimns Apuslolus consr-

armare Cfleperunt

,

qui

Circumccllionuiii noiissiiiio

qiieiiticontoxiiono lociionissalis ap.-riaiqaid loqnatnr.
niic qiiippc adiiklit, Propier lior
lis
:

noniine pcr lotam Africam vagantur, ol sa;va coiiira

envn

et tributa prcesta-

omnom ordmcm icgum
quorum
sccicrft

potcslatumque

coininittiiiit
liiigiinl

:

ac dcindc sidijunsll, Ueddilc omnilms debita; cui
tribul::rii
;

cum ad
omnes

cos defcrunlur,

tribulum,

cui

vccti(j(il,

vecligdi

;

cui lionurem,

i^norare lale horniuum gcnus, vel omnino ad se 110»
|)eriincTC coulra

Itonoiem

;

cui timoreni, timoreni {[{om. \iii,
r.si.it,
iil

17).

Iloc

lioinines orc inipudcntissiiiio

dgojaiii
iKjaiii

islis dispulalioiiibiis siiis

prohi-

affirrnDni

:

ne<iue haiic sallem

voccm

loiius orhis ac-

Chrisiianos

iribiita

porsolverc

:

cum

ct Doniiisli,

cipiunt, iiiullo

probahilitis vcriusquc dtccnlis, nrsciro
sit,

iiiis talia sonliciilibii'> Pliaris.ois,

qnos imilanlur

sc quid in Alrica gcstuiii
Ira

sive a parte, sivc con-

nnmino
'

inspotio, iieddite,

»a,Ca^ari ijuodCasarii

est,

partcm Donati, quam

sciliccl in ipsa Africa

Dona-

lislarum episcopos Circuincellionum
ea quad smtuLila jitstUiti conantnr cnte Umimfa'palea sepuiari ac frujneMd ejus fuUis crinmaU,nibiis insectuntuT, duni ipsi ab ea polius. EmendjiiUir ex
fcdiu
,

vd
*.

facta nesci*

et

cum

ro, vcl dicerc

ad sc non pcrtinerc

i8 Scd, u4 dicciccocpcram.hoc non qaxiiiur ino«

iuaiiuscTi|>lis.

.

•bicMss.

Kiiili

vero, uberartdehure.
:

Kxlili,
.

Lov. sic leguiil hunc locuni ^uaroquOii mumfr^c enimcrut .ipoitol<is dicens M. isiLi videtur. * vaiicjiii cofJiOiS, iitrum
» Ij'. Uii,'d.

vi-n.

tilvd

qmd
vss

rum
»

*
'
,

propier ixmattMit At Mas propter nonntistasdpple , scliisma. vaiicaiii Mss., per jhdiee» humnme condiiionu egerunt. fA\v,quamqii(t! Casiigaiiiur * x vss. qi>Ob pnncijh^s con.',tUuunt. ncfercndum valKaiii Mss
,
,

Lov , uKiiie r^cliu-mcicns mpia dnsensumf impina disii n>iones: r,iu\<>:,o, srlmrmuicos.
« * Noiiiiulli

.

A'

ad vcrhaiii, aquvi,
* -10

(lUtxJ

proxiuie prxceiisil.
..
.

codices, islas

humuna:

constitiittor'^

permftunl

vss.

U

oliti, dicta.

*

fs., (punuio Sii iiit

non

pertirirre jrrOHUMUcnt.

M

ciirare.
'

\aiica!ii ilss.,

7«« eTeommuuicatt.nem optratur

(a) rie linno ly aniio,

quem

Tbcodosiu» inagni TlieodtHll

m
6n
,

CONIKA LIMSrOLAM PAR MKMA.M,
iilfuiu
[lalianliii

S.

AtGUbTINI
*

U
haberet.

graviora

qiiatn

faciiinl

:

sc«l

apud cinnsota

jusl.tin luiuin
iiii>i

Quid crgo

aliiid

ulrunt adv.Tsiis
qiiid ficri liccnl.

bxrciicos ci Bcliismalicos lalo

ali-

dixisse repcriiiiiliir,

f-!irislianam gatictitaicin
illuiii

noQ
;

Si cniin dirunl noii liccrc, cnr ipsi
liccn; falcnUir, cliain sic ostcndant,

cssc jusliliani, qu:r

npnd

nnlium habcretloruin
jiisliliam ?

f»ciuiil?Si
qiiocl

aulcm

aut lionorem d;cmoiiiim

cs.sc

Alioruin

nullo

modo

possunl, graviora

sc perp<ili a ca-

aulcm

iin[K:ratoruin lcgcs

qiix

vciicmeiiler* advcr? In

iliolicis

ifnpcraloribus,

quam

ipsi

pcr juclices eorum,

sus cos late sunt, quis ignorat
raiis

quibus unn gfncdici

vcl per

vcl

regcm Rarliarorum scliismaiicis suis fccerunt, per insaniain Circumccllionum omni gcncri ho-

adversus omncs qui clirislianos sc

voliint,
in suis
*

cl Ecctesia: calliulico:

non coniiiiunicanl, scd
id

ininuni faciunt.

Neque hac mirandum

est, si

plus
;

separatim convcniicnlis congrcgarilur,
L'l vel

coiilinct,
li-

possnul principes,
st piiis

quam

missi a principibus judices

ordinalor clcrici,
:

vel

ipse ordinatits denis

possunt Bomaiii iinperatores,
ct
si

quam

harbari

bris auri mulctenlur

locns vcro

ip.se qiio impin sc;-.|im

rcgcs

;

merilo graviora
leges
ipse

legihus
:

patilur lalro,

paraliocongregalur, redigatur in fiscum. Siinl et

quani

conlra

commiuit
faciunl

unde mepiio

jussiones gcneraies, qnibus cis vcl facicndi teslame!ita vel

consiiluiionibns juslis graviora paiiunlur Circumcel-

per donaliones aliqoid confereiidi f;icukasadidonniionibus
in
aiit

lionum mancipes
et

S qnam

Circumcelliones

:

mitur, vel ex
capicndi.

lestamcntis aliqnid
nobilis

tamen

est

tanta

mansuetudo Cbrislianorum,

ut

Nam

quadam causa cum hotno
,

corum incomparabiliter superent facinora eorum. Scd ecce damnaverunt in concilio suo (a) Maxiniiaiiislas trecenti decem episcopi donalislcc. lili
poRnits

imperaloribus supplicassct
parlc Donali fueral, ciim

quod soror cjus qurc de
dcrunjerclur,
nescio
in

quos communionis

auteni perlinacia

pcrvcrsitatis suis
*

basilicis

cedere

gustinuin cpiscopum
illa

nolebaiit. Aditi sunt

judices, concilium

eorum prosuiit,

generali lege
:

quemdam Aueorum plurima contulisset, ex prxceptum est ul omnia fratri resuoc, el
iit

maximo

consularibns Gesiis induclum est. Deinde jussurn esi*
iil illi

stituerenlur

ubi etiam Circumcellionum

meniio

fa-

qui tanio episcoporum
:

numero damnali

cla est, si rnore suo violenter obsistcreni,

quo

gciier*».

<^cderenl loeis
8i suiii ^
;

qni facile cesserunt, non mulla pas-

auxiliorum el adminiculisrepellerenlur. Sic enim noti,

qui autem resistere lentavcrunt, quis ignorat
?

quemadsi

sic

muUis

praeliisprobati sunt, ut de bis et suppiiei

inodum

arflicli sint,

Sed tamen

tan-

catio
possct.

imporaiori fierel,

roperator tacere

non

la fnisbclimmaniias resislentium, ni

ad injurias judi-

ciim pervcniret, nnnne inullo acerbiora Romanis le-

CAPUT
vinis
el

XIII,

— 20. Quae
legibtis

cura

ila sint,

cum

et di-

%ihvs palercnlur?Sic ct tunc cuni post terminum
caus:c, in

bumanis

ila

damnentur; lanta

est

qua se

isti

a Calhoiica pra-ciderunt, conse-

tamen mnnsueiudo
basiiicas,

ciiristiana, ut

non solum len^ant

qncnter agi cocpisset ut basilicas non tcnerent, ct tenerent imperialibus resistendo jussionibus
illa
;

quas jam prxcisi xdificaveruni, sed ncc
uiii-

ita

ut vis

eas omnes reddiderinl unllati, quas ab exordio
tas tenuil.

noiissima Circumcellionum pr.xvalcrct, addendo

Ct

cum

ipsi

Maximianistas de basilicis ad
a caiboiicis
,

insuper eliam, ut

cum

donis Ecclesiis, quos miserat
(b),

pariem Donati periineniibus, per judices
imperaloribus
a mnllis locis quos caiholica

iinperator^perAfiicam cnntes
sxvissiinis

turbulentissimis et
:

missos iiislanler excluserint
anle

tamen

sedixionibus

agitarent

lales in eos leges

unilas relinebat,

protemntiir, ut ne ipsas
craiit tiniiatis,

quidem

basilicas

qux non
Qua

nec ipsoruincatliolicorum imperatorum legibus excludunlur. Postremo
,

scd a scparatis atque in suo scbismale

si

qiiid Ibrte
,

aliqnando iinmode-

consilinJis fuerant fabricatx, retinere sinerentur.
in

ratius in eos factum esl

qiiod chrislianam exccdcrcl

rc jam
cniin

suns

injurias

potestas

regia vindicavit.
inimici
jiisti-

lenilalem, displicet omnibus frumentis mcssis doiniliiccc, id cst,
iii

Qiiid

valcnt jiisle

possidcre

Chrislo laiidabilibus Cbrisiianis, qni
,

tl»?

sive cenlenario Xll.

sivc

soxagenario
Ecclesia

,

sive

trioena-

CAIUT

19.

Noc pro

eis aliquid

promul-

rio

fniclu in calholica

toto orbe £uccre-

gassc quis iriveniiur, nisi aposlata Juiiahus, cui p.ix
ct unilas chrisliana niinium
(ieni ipsa

sciinJ.

displicebat

;

quandoqui-

CAPLT

XIV.

— 21. Quapropier zizania vel paleain

ei

unde impie ceciderat
isti

religio displiceret.

calbolicx scgciis nobJscnm copiosissime accusent,
sed nobiscuin ferre paiienlissime iion recusent. Nohiil

Cui qnidem

Donalisi.^e,

(icut

judicum Gesla

teta-

sianiur, quibus bi
libiis

quod impeiraverunt altcgarunt,

vcrbis stipplicavcrunt, ut ei forlassc miiius ad

a

enim Dominus .oiiic tcmpus eradicare zizatiia, cl frumenlorum permixtione separare. Sunte, iiiquit,

idoiorum cultitm quidam timore consenserint,

quam

uiiaque crescere usque ad messem. Et

cum
ait,

invulucruin
('xplica<-

eum
'

isti

furiosi

laudaverunt.

Dixerunl cnim, quod

ojusdein sirailitudiais quxrentibus discipuiis
rcl,

non

ait,

Ager

est Africa

;

sed

Ager
isia

est

liic

rtvionensis veius codex, mumcipes.

mundus. Per lotum crgo muitdum soges
esi,

seminata

*

Am.
Edili

tit

(ilerique Mss.,

• Ita vaticarii
*"

addiU sunt. Mss. Alii cura editis, tiUnm est.

per toium superseniinata zizania, per totum cre-

facile cesservM, nec muUa piim sunt. Uelius , et Xaticani codices, qui facite cesseiunl, non multa passi

Am.
iii

et

sHnl.

Enarr.
n.

l'sal.

12;

ej.isi.

plerique Mss., sotum : male, ut liquct ex 36, serm. 2, n. 18. Vide pra^terca episl. 93, iOo, n. 9; ellib. 2 coutra Liiteras 1'eliliaui,

a valciitiniano ninjore in Africam missus ijralio kcril>il i<au]iis diaconus in tib. 12.
Iiater
(/i)

vicil,

nn 203, ±H.
sic Hss. At editi, i'npcratorvm jnslUiam legesque qitce vehrnw.utes, oti;, Mss. aliiiuol, legcs quum vclicmenter.
^

fi)

{ugaiiano. Vtkuixa ct ^acaiius.

\

ide oplalum,

lib. 3.

liss., seii

mii))

;

uini$,sa i<ariicula

,

iii.

49
scit

LIBEIV

bECUNDUo.
niini

50
;

ulrumquc usquc ad messem. Numquid aui Donatus fuil major messor, aut eo lempore quo sc isii a lcrrarum orbesepararunt, tempus mcssis advencrai cum idcm Dominus ne alicui licerei interprclari quod
\ellet, a|ierlissimc diierit, Messis
ti ;

prxdicanies

ut

cum
;

illc
isti

dicat, Sinite utraque

crescere

vsque ad mcssmi
id ost,

ptr

tam maginiin
crcscero,
rcinansisso

agrum,

tolum muiiduni

',

zizauia

frumenta vero diminuta, el

in sola Africa

autem

esl finis

sacu-

coulendant, Ciirisio re^i el piincipi

nosiro sncrilc:

messores autetn
) ?

Angeli

sunt

{

Matth. xiu, 23 50,

gamfacicnlcs injuriam.
gente gbria regis
tio
;

Scriplum cst ciiim

7;i

tola

56-43
ul Tcl

Tales enim mcssores errarc

non

possuiit,

in diminHtione
).

autem populi

conlrtesi,
,

frumenla pro zizaniis colliganl, \cl pro fru*. Isli

prindpt»

(

Pfor. XIV, 28
,

Scd jam tcmpus
rmpcritos,

autem cum quasi zizania* fugiunt, se ipsos esse zizania demonsiranmt, in manifcstissimo sacrilcgio coiitra senienliam Domenlis zizauia rcdiganl
* Ijov., religfrU. Melius Axn. et Uas , redigaxU : supplc , in horreum. • Hic ediijo Am. addit, (jemataUi. Lot., germinata. Ncutruoi vero est In m^inusaiplis.

quantum existimo

ipsa

teslimonia Scrrplurarum
dccipiuut

qu.t inalc intcrprelando

dilf-

gciilcr atlcndcrc, et quanluni

Dominus

doitat, sccuii-

dum
>

intcllcctuni catliolicx veriiatis apcrire.

* Edlti,

vaiicanl codices, id est loium muruium tatitimuuodo. inierprctata Al manuscripli, inierpreKmdo.
.

LIBER SECUNDVS.
Exjenduntur Scrlplurse tesUraonia, quorum i.encrsa interpreiatione Donatistai decipere imperilos mollcbaniur.

C.APUT PRIMUM.

— l.Quac

landem

vis

nisi coe',

mina tiaditorum

(qiia; si vcra cssent,

nunquam D^o
),

cilas ct vanitus aniini cogit liomiiiein clausis
citur, oculis laiiquam in

ut di-

prxjudicarent, quo iniiius quo3 proniisit iniplcrct
pcriisse dicunt chrisiianum

alterum jacere, quod

in

eum
sicut
tesii-

nomen dc

toi

geniibus iu

qui jccit,

conlinuo redcat,

eumque

ictu

rcciproco
;

orbe terrarum, el

afnigat, iutacto illo
isii

quem

vulnerare voluerat

in sola Africa rcmansisse? Et lianc praesumptioncm suam luceni dicunl ; proiuissa wro

DonatisLx

dc omnibus fcrc Scripturarum

Dei

jam

ipso cfTeclu

rerum

lllumiiiala niend;l<;ioi'um

moiiiis faciunl ?

Qux

cura se advcrsum nos proferrc

tcnebris opcrire conlcndunt.

Insiiper

adversum

ni>s

arbitraiiiur, vclul
i|>sa

admonere nos videntur qualcs cos Scriplura convincat essc. Quidenim facit aliud,
velpro sc, vel contra nos Parmcniaiius putol
:

facta sua clamant, dicentcs, Vce his qtd ponuni luccm

tencbras

,

el

tenebras lucem.

Itanc

lux crat Optaiits.

quando

cum tolum orbem
lius esse

tenebras appdlabal*? Aii
,

emn
isli
,

vxh-

Va: his qui dicunt quod neessequodscriplum esl elquod bonttm cst nequam ; qui po • quam esi bonum,

lenebras lota Africa seniicbai
,

oi

cim»

lucem vocabant
bras lucem ?
in
<

qui ponunl * lucem lenebras
,

et teiiC'

nunl iHcem tenebras,

et

tenebras iucem

;

qui ponunt id

Scd displiccbat
cl

i

inquiuiit

,

«

Oplatiis

quod amarum
V,

esl dulce, et

dulce quod
!

amarum

(Isai.

coinmunione nostra omtiibus bonis.
vocabaiis
,

»

Noii ergo

20

)

?

slultissimam cacitaiem

quid eiiim lam
in

eum lucem
Eligite

tamcn

ci

commuiiicabatis.

bonum cl tam jucundum, quam habilare frnlrcs unum ( Psal. c\xxii, 1 )? quod iili ncquam dicunl
runt,

itaquc

quo<l vciitis,
luci
,

aui iion obcssc in

um
,

et

communione tenebras
tcnebras improbct
,

scd sufficere
,

luci

u(

ainarum ponunt, qui se ah omnibus tralribus scpara-

ct eas pro unitatc

si

expcltcro

dum

vanas suspiciones swas

,

ne dicam faciio-

non potcst
potuistis

,

tolcrct

;

aique

ita
,

non

fuisse

causam cur
*

sas calumiiias, vel
nolticrunt.

non excitare,

vel exciiatas tollere

ab innocentibus fratribus
oslcndere
,

quos malos

certe

non

palca iioncssent,
iriiico

Quod siverara* paleam non proptcr eam
•.

odisscnl, cl ipsi

si

vobis cognitos etinm fuissc

se

a doininico

dicatis,
roini
:

lcncbroso scliismaiis sacrilcgio disjungercsi

pcr totum agrum, id esl, munduin, scmiiialo

aut

non

sufficit

lun ut improbct quas ex,

ct crcsccnte srjungcreiit

pellerc
,

non potcst tenebras

id

esi

,

.si

non

sufllcit

2.

E\clamcnt iiaquc
est

,

quod possunl
botium,
et

Va? his qui
boiiitnt

bouis ul improbcnt malos, quos cxcludcre vcl

emonmacn-

dicunl quod nequatn
nequatn.

quod

est
:

darc non possunt; facilius unus Opiaius p.irtcm Donati in iina Africa noiis&imus ct aperiissimus
lavit,

Hcspondcmus
aliud
,

breviler,

Hoc veruin

esl

cl

addimus

Vcc his qui perdiderunt suslineuliam,
tenebras, el tenebras lucetn {Fxcti.
,

quom

qiiilibct

Afer tradilor
falsis

Int

gcntcs pcr orbcni

dum pomint lucem
II,

tcrrarum

et,

sinon dicam

criniinibus accaalus,

i6).

Quid

ciiim lucidiiis prnmissis Dci

qui tem-

tamen quod impiidenlissiuie

ncgatiir, ignotiis.

poribiis nostris exhibuit,
pra>nuiiliavit
,

quud

aiite
,

in

scmine Abraliac

annonim millia quod est Cbrisliis,

5. Accipicntes itaquc pcrvcrso

cordc
sibi

*

Scriptura';,

noii eas raciiuU obcssc nobis
lioc

,

scd

:

qiinmlo ad

bcncdiclionem omnes gcntcs liabiluras {Gen. xxii,
18)' Et quid lcncbrosius praesiimplioiiibu^i hominum,
qui proplcr tcmcre objecia
,

pulant essc scripliim

,

V(e his qni dicuut quid

v«ticani codicos, et rtmt tota
l.ov.,

fnca

tenebras appellab.it.

cl

nunquam

prob:ita cri-

Alii Mss.,
I

r.i

cum lolam 'fiicntu lencoras appellnbat. Paulos'imuper adversum nos lnctis siris clamant. Uigd. M
\jos.

ven. lepint ut
Mss., homities clausis. * \alicani cotlices, vere. ' iia Mss. At ediii, sejwigere debuisscnt.

M.
qtii

Omnes

» *

vnlicani ol Gallicaiii MS-s.,
.\liquoi j;ss., qiiibus mnlos.

non

potttmt.

» lii

manu3cri|

lis, ordiiu:.

51
«.•'fumu esl boiiuiu
,

CONTR.V EPISTOL".M
et t]uo(t
si;

f

.K VE.N.ANl, S. AU(;i;STIM
diccront
sii.s.
:

S|

boitum

est

nrijnam

:

<\»(^

D.

iis

(iiiin

prrlnbo; lesiiiiK/niinn rrumentis
agriiin soiiiinaia
;

mileuin Iriimeiit:» nUir
\\\\%

non toluronl
m:ilc

:ul iis(|iii: t';ii»
,

)|ii:i;

pi r loliiin

',

qnainvis

cniii

v»'hlil.ilioi.i!j

ul

ciini

iiilclligniil
.

Vcc

liin

zi/:iiiiis

A diabiiio

siqierseminaiis

t:imen
ct
si

usqii.;

ad

fui diciinl

qnod tiequam at boiium
complcftlnr
Si
ir»

et qtiod
liis

botium

ist

mcsscin crcscore prxnunliavit. Unde
ipsos
iniiiiis

lioinii.ei

nequnm

;

eis

»

Vat

fjui

pcrdidcrunt

novimiis, ossc lainon
,

co->

'

idc» inviiinis,

susiineiiHam.
•lictiMii
,

aiHem
vcl

inlelli^Mnl

in

cos lioc c-so

quia monliri Dciiin noii politisse
lineiiiu^.

lide ceriissi

na rc-

i]ui

o|iinflnlcs
,

qnoU innlum
in

cst

bonum

csso,

Ctiin trgo s.tcrilcgi
iilruin
;

iinptideinia iliocrem *,

oiala cominitlunt
alqiic

eas

'

(jiii

inlibus lamlaiKlo
in

Nescimns
fliristiniii

sint

in

caitero orttc terrariini boni

approbando conscnliunl
Scripltira

:

qu.T dun gonera
,

videaiil

qii:i

insania dicore audoanl fipio-

uno loco
Imdatnr
qua

commcmorat
(Psat
ix,

(Iici.'ns
,

:

Quoninm

tidic oiiim

non

diibilaiit dicere),

Sciinns noii

il.i

e>se
;

peccalor in

dcsiderits aniiii<e suiv

et qui ini-

flu-isli.inos.
nliiid
,

Aiiud cst

utiqiie

,

Nescimus an

siiit

gcrit benedicilur

3)

:

rccle inl-^lligfni,

ScJmiis qnod non sint
c»t.

:

utrnnii|ue cl infidolc

nec lurbabunliir cuin apiid
nisi

ijisos

inveniiminr mn|i,

c(

impium

Sod

si

dclestandns cs^ i|ui dirii, Nc;

quod cos pro pnrtc

Doi.ati

lolerrml,
cl

quos pro

siio an vera

di\orit Dciis

quis esi
?

ille

qiii

ditil,

(Jirisii unitale lolcrarc

dcbucrunl,

per banc obsli-

Scio quod non vera dixcril Dons
5.

ualionom animositniis sux cogtmtiir miscri in scbismalc siio fcrre qnos noriinl, in orbc tcrrarum accusarc
»i(io> iics(

Corle arbitror qiiod ncmiiicm istorum ofTondcro
,

dcbeo
enini

si

Don.lo Detim propostiero.

Qiianiiiinlilici

iunl

•-

Qtiisqnis ergo vcl

quod

potest, polcst,

amont Donatum, plus liment
Dcus verax
}\i,

Dcitni. Postr.iiio,
(|iii:i

argiunib» corrigil,

vcl

qnod corrigcrc non
,

quinliimlibet ipsi ament Don.nlum, nos noviiniis
soliis
(

salvo pacis vinculo excludit

vcl

quod salvo pacis
improbat,
:ib Jsio

est

,

omnis autem bomo

mei!(l:ix

vinculo

excludere non
.

polcst,

ncqtiitate

Rom

A).

Christus crgo qui super omni;i Dou.>

firmimto supporiat

hic esi pacificus, ci

ma-

esl benediclus in s.xcula (Id. ix, 5), el qni verissiine

quod Scriptura dicit, Vte his qui dicunt quod qui neqtiam es^ ^onum cl quod bonum esl nequam
ledKio
'
,
.

do se inso
XIV, 6)
;

dixit

,

Ego sum

via

,

vcritas cl vita
,

(Joim,

C!im servi ejus ah eo qii.nererent

ulrnin

pcnu.nl lu-ein lenebras, et tenebrus

lucem

;

qui ponunt

vellel cos ire et colligcie zizania, Si»iie, inquit, uiia-

quod aviarum

est dulce,

ct

quod dulce

esl

amarum,

quc cresccre usque ad metsem
zizania

:

Donntus autem

dicit

omnino

libcr,

prorsus sccurus, pcnilus alienus.

quidem crevisse
eligant
isii

,

fi

umonla vero esse dimiid csi

CAPIJT H


«

4. OLjiciunl

iterum simile aliqutd
inquiunl,
,

nuta

:

cui cred.tnt. Christns,

Voridicit,
ciil

soliu caccitaie.

De \obis,

»

«

dicil Scri-

las, ^licit,

Ager
in

est liic

mundus
esl
,

.

Dnnai.us
:

aulem

plura, Qui judical juitum f«;us/am
juslum,
fliir

injustum vero

agrum Dei

sola
,

Africa remansisse

eligani

exsccrabilis est

apud Deum

>

(Prov. xvii, 15).

credant. Christns

id

Veritns

,

dicit,

In femiwre
;

qiii uniiion isla exsccratio poiitis in illos cadit,

mcssis dicavt messoribus
el exponit dicens
,

Collioite
est finis

pritnnm zizania
scccitli
:

veisutn

oibcin lcrraruin chrisiianum datnnare ausi

Messis

Dotialns

sunl iiiatidilum, in qtio lam ingcnli hominum numero corum crisine ulla dtibilaliohc fuciunl cl sunl ab

autem

dicit, per pra'cisionein

partis suae anle
:

mestur.t

sem
danl,

3

frumeiitis /izania sepnrari
Cliristiis
,

eligant cui crc,

minibus innoconles? Huc ergo modo quod jtistiini csl injusluni j«dic:iruiil, cum Oplalum Gildonianum (a),

id esl
,

Veritas

,

dicit
:

Meuores

Angcli (Malih. xin

24-50, 36-45)

Don.ittts

aulem
elignnt

deoonnalcm

lolius

Africx gcmiUim, lanquam saccrin

dioit, se alqiic collcgas

suos hoc fecissc anle messem,
in

dolom

alqne collogain Iionorantes
si
;

communiono
,

qiiod
cni
eis

ille

dixit Angclos

messe facturos
veiba dani
'.

:

tenucrunt. Aiii

cum coide improbabani
dibcanl nullins
,

sed pio

crodant. Ccrlc clirislianos se diount, Clirisinm

pace tolerabant
uvtlo
luri
(lui
;

p:icifici

palicntiam

Donalumque proponimus
inveiior

:

si

Cliii-^to,

non consentienlcm
atque
iia

ab

ullis

malis posse macu-

cor autem Donalo, qui sinl coiisider.ini

Fgo parco,

scnlianl

in qiia perdilione j;iccanl,
(

non

,

non exagge.ro

:

dolorem motiin melius

proptcr fjlsa sive vcra

non onim

lioc qua;rilur

premo, quam promo. Si atitem dicunt sc Christo
dnrc cor suiiin per lotum
inaligni
:

niinc) crimina

Afronim

,

unitalcm spirilus in vincnio

,

Clirislo ergo credanl
et
fiiii

dioonli
,

qund
el
filii

pacis

non scrvanl cum orbe lcrrarum. Qui si diccgentcs terrarum roiii'', Ncscimus an sini pcr loi traMSinariiiarum boiii christiani ; impudenlissime
'

"

niundum

regni

crescnni

non Donato

dicenti

quod per loium ninn,

diim

lilii

maligni lantumniodo crevorunl

lilii

autein

boni u.sqnc ad solam Afrlcam diminuli sunt. Quoi!
iditi,

malum commiUnnt
ex Mss.
edili.

in eos

;

omissa panicula,

vel,

si

Christo crcdunt, non jam dicimus ciim Ecclesi.s
,

i\\\x
»

huc

rcv(.c:ilur

sic Mss. Al

quos uorvnl ob oibe terrarum accusa-

orbis tcrrarum

scd ciim ipso Evangelio pacem ha-

crqo, cic. los et danviatos esse. (jmstiuis addtlur, » Jn wliiis posl, et ab islonwtedicto,
adiierniio.
.

tmmunts
(vol,

;

sod
' sic Mss. At cdili, setmnant habcnt, nuuidavil.

:

ac infra loco, pranuntiavii;

ut Am_, * r-dili, non enim qncrruntur uuitc cnmina .iforum, ut vnilntem spiitns in \<inculo pacis nec crinuna) cumorbem tcrrinwn inanditiim dainnant. QtioU
»1011

.

sermH,

« Jircrcnl,
Baicll(!-%

eu:. (asiiganliir

railliaginoiisi i^rovuic.a iti ol Ciiilonis J)onalisi.irum oi.iscoi.tis, diclus csl Cildoni.mtis, qiii nsoruiu 'i""d Ciidoiii adhxrcrel Alrioa; conult,
(n) 0|.lalus

ex rhamugadeiisis

inniit«scri|jlis.

* rdili, novimus esse bonot, tanten eot^ eic. casiigatiiur nitHnia vocum inlerpunclione, el deleio, bonos, qnod uon osi iii maimscriptis. ' Ki.li!i, dicant. vprius Mss., dicercwf. * FiJiii, oiiid hiiit consiilerent. paulo post. dotcrem naatinm nicliiis premo. At Mss., qid stnt cvnsiderent. tl mlVa,

H

•rh.-odoiio scniorc

imperium illicper tyrannidoin ocwnaiis,

ilotiireiii
5

mcum

mfliits
',

premo.

i)m''js ;jini*Africdm vexavil.

H'>c bo>. aJif

Ujii'm, a Mss.

, , .

65
Itcaiil.

LIDER SLCLNDrs.
qnod ah igno
>e
coiit.ii v.\s .c j;iciitant
,

54
finnl
lcncfir.x
,

qiiod

Istis

Mon

dnm

'

non valonl snsllncre
isli

fatlis iioii prob.iiU.

lumcn
G.

in f:iIso

mariyrio? Nonnc
;

in

media nocle

CAI'IjT
Iileiii

III.

Jam

i!'uil

<|n()

pcriinel

,

qviod

anibiilanl ciiain pcr dieni

qnandoqiiidein dicil
nocte snnl
in
ebrii
*

Ap

i-

Pumciiiiiiius
:

cx propheia
iion valct

Isaia iu.bis olijicicii-

Stolus

,

Qui inebiiunlur
isii

,

{XTliesh
iii

(iuni piitavil

Nuinquid

uianus Domiin salvos
?

^',"1)1 Noniic

palpanl

mcridic

quasi

media

faarc

,

aut gravavit aureiii ut uon esandini
tnter

Scd deet

noctc

(.'i/j

v, 11) ?

Qund quidcm omuium
in luce
;

ha-relico*

licla t-e.Wrrt distincjHUiil
it

nudium

vrstiuin

Dei,
,

rnni eot, qni

rcm nianifcstissimam

oniiiiimi

propicr piCciita vcstra

iiv>rtit

lichin

a

vobis

ne

gcniiiim consliliuam vidcrc non possnnt

cxtra cujus

miscT.diur. sunl
.

Manus cnim
veslri

vesixx'

sanguinc
:

rdiniiuituitte

unilalcm qiiidquid operanliir, quamvis magna soler(iael diiigcntia ficri \idcalnr
,

et

digiii

in
,

vcccniis
el

lubni

autein

vestra

tamon

illis

nihil

prodtcl.i»

loruta suut tw.iuitalcm

lingun vestni
,

injustitiam

esl

adversus iram Dci

,

qiios

ncc aranearum

medilaiur

A>(»o

loqui!ur jusla
in
,

non

csl

judiciuin

possunl dcfcndere a frigorc.
7.

vcrum. Confidunt
parturiunt dolorem

vanis,
et

tt

loquuniu^ vniia*; quia
iniquilutem
' ;

Quid crgo de

lioc

prophclico capitulo ponuni

pariunl

Ova
et

aspi-

quod

In ipsos rclorqucri
'.
,

non possit

;

nisi forlc

dc ovis

dum
ct in

cruperuiil
illis

*,

i /

telain aranea^ te.runt

qui ernt

aspidi!
illii:s
'

qiiorum mnlio anlc meminerat dictalor
(reccHloriii:!

4e ovis

mnnducatitrus, conlerenn invenit olidum,
basiliscum.

senicntix (a) plenarii concilii

ipso
,

Tcla ergo eornm non
op.ribus suis.

erii

nd

decem, qui (um univcrsis provinciis Africx convcncruni
?

vcalieudum

ncque se

operieiit d.
,

Opera

Hoc ccrlc
Isaia

si

viveret Parmcnianus, npn diccrct,

euiin illorum opera

iniquitutis

pedes autem eorum ad

nec

c.\

prophcta ponerei advcrsum nos, Ovn

nequiliiim currunt
et
coiji

,

veloces

ad effundenduin sanguinem,
iHiipirniiuni.

aspidum cruperunt. Respicerci enim adjiinctnm rollcgio
siio

ationet ecrum cogitaii.nes

Con-

Fciicianum Mustitanum ct Prxlexlatum Asmi;

tritio et

miseria in viiteorum,

«-.'

vi«»'j

pacis

non cogno-

ritanuin

quos ex nuinero damnaiorum quasi bono

veruni {Isui.
fti

u\, 1-8)? Quos

isto loco

Scnplura do,

pacis, :ion

tamcn

Clirisli,

sed Donali, vchil inlegros

ribil
,

,

ubicuinque

fueriiil liiler

bonos
,

non obsuiil
doncc veniat

denuo rcccperuni, qui
perani. Sic
narii concilii

et erant

ova aspidnm,
trecenli

ci

cni-

boiiis

sicut noii obest paiea frumcniis
,

cnim eos dcscribunt
f

deccm plccliain pro-

doniinus nrex

fercns ventilnl^runi in
sii.iin,

rnanu sua ut

ore veridico,

»

sicul
'

eorum

mniM^ci arcam
linlcnin

frumeiita recondat in horrcum,
iii,

consnlaribus Geslis allegata
concilii

testantiir.

llxc

ccri<2
.scini-

vcro cumburat igni incxslinguibili {Uatth.
iion obfuil

corum verba sunt

.

<

Licet enim vipcrci
^

M). Sioul
(oriiin,
iilis

bonis tantn mnltiludo scelcra-

nis noiios parius vencnali uteri alvus
et concepti sceleris

din lcxcrii

qni

pcr Kzecliiclcm |irophelam dicti suntf

uda coagula
;

in

aspidum mcmbr.i

videlicel qni
fiebant

gemebanl
in

ei inoerehani facinora
ix, 4).

tardosc calore vaporavcrinl

tamen conccpium vinis
:

popiili qr,;c
Uinl.',
l:il(^

medio eorum {Ezech.

evanescente umbraculo cclari non potuit
scro, pubiicum facinus et parricidium

nam
foia

oisi

qnia eos c^Trigcrc non polerant, ncc ab unisc
iillo

suum

sce-

popnli Dei

modo

soparnre dcbcbanl
su.x;

•,

icrum vota pepcrerunl
ran!.

''.

>

H.tc

ov:\

asiidiim cni|«-

pro inciito innoccnlissiinx

tolcrantix

signari

jamquc

horribilia cl malcolcnlia

cnm

vcncaosis

nierncrnni, ci in illornm perdiiorum vast.ilione atqne
intcrilii
olij ciinit

f>'(ibus

erant ab eoruni comraunionc projccta. S(d
rcg.-ili,

liberari.
,

Verumtanicn

isli

qui h.xc Calholicis

erat inlus Optalus basiliscus, qni nutu qiiodam

cur non se rcspicinnl, quonim calervx
alciiie

q«o inler scrpenles excellcrc dicilur,
aspides rcvocarct
®.

eti:;m

prnjwlas
'.hMin:,

grcgiim fnriosorum hiic
fiislibns vol.tanl
gibiis,
;

illuc .nrni.Tta"

ferro ac
str:\-

Aul

si

hxc pro pacc non

et

lam crcbris ubi poiucrinl

quid Catholicis objiciunt quos conviiucic nrqiiivcrunt
,

nequaquain

i.iincn tanta

immaniiale sntisntur,

cmn

ipsi

reccperint quos orc proprio

danmnvc,

ubi pcr busta cadavcnini

ciim

illis

eorum cum feminis, qiix passim commixtx contra ordineni rerum
ct

runl? Si

lia-c

pro pace non chsunl ChrisH
,

obstint

lamen pro pace Donati
rinm pncis
Ciiristi
,

cui

mulium

f.ivcinr in injii

divinarnm

liumanarum diebus ac nociibus evaganalios inscciandi,

pro quo sacrilegio quidquid cor-

Inr, tania fervet cbriclis, ut inde insaniam quolidia-

poralibiis molestiis paiiuninr,

admonitio Dci
ipsi

cst

ca-

nam
noii

iion

solum

sed cliam se ipsos
*

vendx damnaiionis xternx.
non solum corporalilcr pcr

Nam

verc sangnincni
.

piTcipit.iiidi concipiant?

Horuin pcdes ad malum

fiirias

CircumccHioniim

curnint
?

,

nec veloccs sunl ad cffnndendum sanroctdil judicium,
qiii sibi

scd etiain spiritualilcr fundunt, qui
si

gninoin

Ab

i^lis iion

c:i:im

orbcm lcrranim possunt, rcbaplizarc conantur. Aut si solus il!rt
:

'jijuslissimas licentias inorilinaue poloslalis
*

usurpanl?

vaiicani Mss., mendacitcr jactitant, quia, clc r.cs; icit Dioclelinni persecullonein quasncroscodices liadcrc, cl iii igiiem iiijicere, aigebanlur Chrisiiani : (jikxI iaciniis a ociliaiio aliis<iue Catliohcis admissum Donalisla; caluinBiabaiitnr. * E(!iti, nioia. Divioncnsis Ms., vana. Gra;cc apui i,\\ esl, kcnn.
a<l
*

* Edilio l.ov. /s(ti non fiuta lux ienebrce. Abest, /;ix, a Mss. ct al) Ain. » ir» omni);iis srss. ?;cme isli caduru in meridie ? »sic Mss. Ai edili, iii lucem. ' In Mss., dicta or ille. • Kdiii, scripia ullegata. Abesi, scripta a manuscri*
: ,

plis.
"
'
I

lurcs Mss.,

(.livu.t.

Fl <iuidam

alii,

uterus

alt<ci.

Nc^ninilli

Mss., vota

f'la pepererunt. Quldain, fela ova

ni.iiio sic inlra

^onnulli oodiccs, rvperunt : juxta i.XX esi. scd rarwresix>odcl Auguslinus, (piasi tiiaril illc, «.'»"sic Mss., jiixln
,sic.

pcpcrerunt.
Mss., ?/j.'.'>M proj.^^-ios a^pides revocarct. naric sci)l"iiliaiii i:i Ragaiuino Ootiaiisiaruni coiicilio coiila > axioiianislas <iiclav:l Kmcrilus (a^sar. ciiiis 111 ^;auniaiiia cp.-.co;us, :ii ivlcrl AU£USliiuis in lil ro Uo Gestii
(11)
CU!'.l

"

pcri.nt.
*

gncc. liuplwinous-in.

Kic*i\t.\,

tesucrunl.

*

Mss. Ki cdiii, separaie lolebanl.

* in Mss.,

nwliiuim.

KllHijlo.

;

55
taiigiiinem furidU, Qnl

CONTIIA

EMSTOLAM

P Af.MLMAM,

S.

AIJCUSTINI
illi
i|iii

tf
farla

cirnnm monalcm
fiulcm

vcl vnliiorat

sicut dicitis. conlnniinantiir et
{inibairt, ct
iili (|iii

mala hn*

vel viilncr.itam pcrimil; illc

non fiimlil qni
qii.irc

oliaiii

(

a prn
qiii

p.icc toiorant uiiilatic;
illi

icJucias aiiimns sacrilcgio scliismitis occiiiil;
in scliiKnialicos siios Maximiaiiisias

talos oslis ct V08 omiics,

ot

c(ilIog;n et

illi

jiiebi

pcr

camdcm
:

plo-

Cdinmunicastis,

giiiii

illiini

lota Afiica Gildonis salel'.

narii concilii

siii

scnteiitiam talia dixcrutit,

Veloces

litcm manifcsto gemilu doclarnret
sa*pe nomiiio, quia
ila

QufMu propterca

pcde» eorum ad effundendwn tangvanem
constct
corporaliier
;

nemincm

occisiim
islis

,

cum ab cis nemincm

m.inifcslus npparuil, ut iibi-

ruinquo fuerit noiniiialus, nulius sc ignorare respoiideat.
9.
iiiler

viilncratum

sed insuper eos ab

multa pcrpessos,

ciim de basilicis per judiciarias pntcstalcs cxchuic-

Nam

ipsi rcspiclant cl

rec^rdenliir

quam

raultns

rcnlur,

qu.ilia

nnlc scparalioncm Maxiniianislarum
'

,

se simiies liabcant, «|Uorum par rnalitia est, scd
nolilia, ct aliqiiaiido venia:it
,

€um

iii

uiium

pariter csscnt,

muUa

fccerunt cis qul
?

impar

ad

vcr:iin senloii-

priora cx paric Donati scliismata fcceranl

Cui cnim

tiam isiorum vcrljontm

ct intclligant

iinnm

popiili
cnjiis

unquam

scliismalico siio pcpcrccrunt, qui sibi ab orbe
,

priiicipcm Dominiim nostrum
miiiislri sunt boni
;

Jesum Christiim,
rcctorem

terrariim

cujus

ipsi

scbismalici sunt

,

nimis impuvera unitate
isla

cl i|)Siim

civiiatis illius

denler parci volunt,

cum

a sola
si

ip^-a

Jenisalcm,

qiicc

esl iiiatcr iioslra in coeiis

aterna
,

jiislissime scbism.ila punianlur,

co

modo

pu-

ciijus rccloris dignitnli

congrmint habilantes

iion

ad
,

tiienda suiil?

Se8. El lilud qiiod scriplum est CAPUT IV. amdum principem populi, iic et minislri ipsius; et
,

;cqiialitalem, ssd pro

mddo
el

suo, quia dictum esieis

Sanctieritis,

quoniam

ego sanctus

sum
in

(Levit. x\x, 2):
,

Eccundum qtiamdum
in

scilicet imaginis similiiudiiicm

quatis reclorest civitalis, tales inhubilanles (Eccli. x, 3);
si iiiteiligerent

quo pertinet

,

ncc nobis objicerent *,

quam * liansrormniniir de gloria quam a Domini Spiritu (II Cor. ui
,

glorinm

,

taniiiius
tiii
,

18),

mimcrc
{Rom.

ncc

ipsi

minum
ost,

vanu jactaniia superbircnt. Nos enim ut hospem ^ quae in solo Deo tuta recieque sccnra
in liotninibus collocemus,

qiii

nos

facil

conformcs imaginis

Filii siii

29). Esi

ct .nlierius iiiali populi

diabohis priiiceps, cl
,

non

quoniam scripium

reclor ejus civitatis qu;c myslicc Babylonia dicitur

mcminimus, Malediclus qui spem suam ponil in homine (Jerem. xvii 5) ; non intelligimus boc loco principem
,

qiiem principem et rcciorcm lenebrannn barnm
cst,

,

iJ

pcccalonin),

ipsum

el

angclos

cjiis

aposiolus
ministri

popnii ct

rectorem

civilaiis

cpiscopum

significari.

Non
ut

Paulus appellal (Ephes. vi, 12): el
siniilcs ejus
siiiit
,

illius
iii

idco quia non possimus innumerabilcs sanctos in catholica lide cpiscopos intueri
dixi, spes
:

quia transngutant se
(II C(/r.

minislros
1-5,

sed ne cujusquam

,

justilise, sicul

illcinaiigeliimlucis

xi,

14),

hominis colloceiur

in

bomine, el

si

forie ei

el inbabitantes rcclori pcssiino in factis similibns coii-

contingat in

ea vivere civitaie ubi non

sit
fieri
,

bonus
usur-

gruunt. Sed istoruin popiilorum alque ci^ilalnm tunv
erit apcrta separaiio,

cpiscopus

,

arbilretur

impune se malum

cum

ista

messis fuerit vcntilaia

:

pans ad defcnsionem suam lam perverse isiam Scri-

qiiod

doncc

fiat,

omnia

lolerat dileclio

frumentonim,
,

pluram

*,

quam

perverse ab

istis inielligilur
,

;

el dicens

ne

dum grana paloam

prarpropere fugiunl

a

consor-

in co se bonuin esse non posse

qiiia

secundum prinreclor esl

libiis

granis impie scparonlur.

eipem populi,

sic el nunistri ejus ;

et qualis

CAPUT
quod
biis
isti

V.

— 10.

Qiiid igiliir

jam

valet ad

causam,

civitalis, tales inliabitantes.

Coniradicitur enim huic
,

nobis objiciunt, quia de mnlis sncrific^iloridicit
:

errori Verilatis ore diccnlis

Quce dicunt,
dicunt enim

facite
,

;

quce

Dominus per isaiam
vilutum, quasi

Facinorosus qui sacri;

aulem faciunt

,

nolite facere

:

et

non falalcs

ficul uiihi

qiii

canem occidat
el

et qui simi-

ciunt (Matth. xxiii, 3).

Habenlcs iiaque plebes

laginem, quasi sanguinem porcinum;
in

qui ojfert thut

episcopos

,

qui bona dicunt ex caibedra Moysi, ct ea
,

memoriam, quasi blaspliemus

'

(liai.

lxvi

,

5)? Ilut

quaj dicunl non faciunl cx pesiilcnlia sua
ciani ea bona qux dicunt,
el

si

iili

fa-

omiiia miillo congrucnlius dc

illis

dicuiitur, qui coiilru
cst,

non
;

faciant ea

mala

qu.-c

Ecclcsiam Dci

toio, sioul

promissa
:

orbe diffusnm,

faciunt, sicut prxcipit Domiiius

nonne

salis indioimt

allaresiiiscliismatis erexernnt

qiiod eos sacrilcgium

non

ila

intelligendum esse principem populi et rcclo-

onines involvit
tali

,

et quilibcl ubilibet ofTcrl

sacrilicium

rem

civitalis

quomodo

isti

intelligunl ?

Possunt enim
;

coriic vol factis, b;rc ul audire merc.iliir, poniisibi iiifcrt
,

csse populi boiii ubi fucrint cpiscopi mali
tuit cssc

sicut po-

cicm

iion illis I)Onis qut accipiunt
*
,

ab

cis

populus malus ubi

fuil

Moyses princeps

cl

Sncramcnla cadoin
cliiclcm

qui scciindum propliciaiii Ezc(iunt in iiio-

recior

l)onus.

Erranles enim in verbis sanclarum
dicit

gemnnl

ei

mncronl peccata qnae

Scriplurarum, cl sicul
les
(\

Aposlolus, non inteUtqeu'

dio

eorma {Eiech. ix, 4), quamvis non

se

iiide

neque quce loquunlur, neque de quibus affirmaut

tforporaliter separent.

Unicuique enim Deustribuit
si

Tim.

I, 7), ipsi polius

secundum perversilatem
OjitalU'?
talis

ineis

sccutidum

cui'

suum.Nam
i,

primis temporibus non
sioiil

iclleclus sui

magnas patiunlur anguslias, ciim
liiil
,

oLfiicrunl mali sacerdotes, vel coUcgis bonis,

diciiur

,

Ergo qunlis
:

fnit ol

plobs
,

fuitZacbaiias(Lut-.

S); vel

popularibus, sicul fuil

Tliamiigadeiisis

ct

si

commuuione Siicramentorum

'

Sir

Mxs. Al
;?j

C(l>i.i,

lOmnesMss.,
'

in uno. Edfii, nec nobis taliuobjicercnl. Abesl, talin,
vaiic.

'

l-Miii,

ifua.
iiixla

d.ulnmarel. Pirrique Mss., />i

quam
thu<i, qu. si

ab manu-

"

Ila iVNs

LXX

Al ediii,el qui offal
al'

scriplis.
»

Mss.,

tam pervene

inlelltclam istam Sfiivin-

b.nefliial idolo. * liliid, qni aciipiuitl

eis

sanamcnla eadcni, abrst

a

rafn.

Mss.

«7
Nnili:uiaef,
(jiuiit
>

uir.w
in

3r:( :iM>i;s.

51
,

qiio
tiiliil

dolus non erai

{Joan.\, 47):

rcs saci ilogi

qiios nciis a farie sua

scmper pcnlcre
Sifil,

iu;)gis

ohest in unitale chrisli;mn cpiscovcl laicis
,

miiialKilnr. Ubi cral Caipli;is(-t ca;tcri lalcs, ibi Z.ichari;i>;,

j:us iiiaius vcl coepiscopis boiiis
illc

cum

j:uii

ibi

Siincon ct ca^tcri boni,

iilti

ilii

D:iviJ;
ilfi

s.iccrdos sociinilum

ordiucm

Melcliisedecli cl poii-

ul)i Jcteiiii;is, iibi

Isains, iibi Daniol, ubi E/.ecliicl,

tifix niistcr
iioliis

scdcns ad dexle.ani Palris iiUcrpcnat pro
17,

s.ioordotos niali cl

populi niaii

:

scd sarcinam suaiii

{llebr. VII,
,

2j), qui iradilus csl proplcr

untisqiiisqiic portabat.

di licca nosira

el resurrexii proptcr justificaiionfcin
iv
,

13. Oinilto diccrc

quam

scolcrata supcrbin dicant,

nuNlrniu

{Rom.

offcroiilibus inalis

,

23)? Nec illud bonis oliost, scd quod vcrissimc dicliim est, Uoita xxxiv, 23).
iniqiios toisli

neminem
niacula

esse inier collegas suos vcl se iptot

cum

nliqua
csi,

el vitio,

non mcinbrornm, sed quod pcjus
;

iHiqiiorum non probat Allmimtis (Eccli.
Noii eniin dixil,
lerant,

morum. Quod
di-buiit
qiinsi
'
,

ubi .igorc cuin eis ca^pcriinus

rcspon-

Duna corum qui pro pncc

iiilcrosso qunlis niacul;i cl qualc viiiiim sit
:

non probal Allissimus. Cuin lainen ncc
alioqnin

ca

Scriptiirn discrcvcril, qiix ait

//o»io qui

lin

qiinc olijoceninl probarc

pntnoriiit co teinpore (|uo
illis

bucril

mnculam

et

viiium

,

non accedat dona
,

offcrre

scliisma fecerunt
ditas
lic.T

:

cxdusis

,

i-los b;i'rc-

Deo. Nullamiie mnculam babuil cl vilium
Opl;ilus, scd ipse

non dico

Clirii^ti

toio orbe dilTuba in

communionc

callio-

Parmcnianus, nut ipsc Donalus?
lioininuni
ca-ci

rctinerct.

Scd tanlo
11. Sacrificia, inquit, tinpiorum
:

isti

amnre

siint, ct

corde

CAPUT

VI. —

ex-

iuipiidico ndnltcros incntis sua: nni Icgitiino viro c(i-

tecrntio etl Dotnino

etcitim iiii(iue offernnl illa {Piov.

aquare

iion dnbit;inl

,

ut qitod dc solo

Dominn

Jcsii

XII, 27). Jani supra responsum cst quia non cst iniquiis Cbristus,

Christo dici poUiit, cliani in Donato perfcctniii fuissc

qni

pro nobis se ipsum oblulit, et

contondant. Quis dabit oculis mcis foiilcm lacryinarutn {Jerem. ix, 1)? Quis congruiis huic scclcri grniilns

nosler

iii

coelo mediator est, qtio
(n:tli

suam

Ccclesiain gu-

bernante bonis
vel pro

iion
,

oberunl, qui \el igiioraiitnr

conciisso peclore exprimeiur? Sod intcriin

aliendnnl,

pace lolcrantur

donec ipse veniat ac separct
,

utrum saiiem Opiatus

h:ibucrit nliqiiam macul;ini nut
istius vitani

prxmissis messoribus a messe zizania
paleas a frumeMis.

ct vcntilabro

vi;ium? Non usqite adco cxci sunt, ut

Quanquam

isti,

quod sxpc dicen-

omnino inimacuialam

et

omni

vitio

carcntcm

fuisse

diKn est,

fiilsa

crimina objeccrint,

qux cliam

si

vera

rcspondeant. Cur ergo acccdebat dona oflerrc Dco, cl

essent, boiiorum cliaritati pro unitale in unilalc oniiiia
toleranli
niliil

ab co cxtcri conjunctis mnnibus accipicbant
ni:icuIosus et vitiosus obtitlcrat? Altcndant
iii

.

qiiod

nncerent,

si

ca furte eliam cugnita, ju-

cx-teris

dicibus ecclcsiaslicis persuadcri non possent. Sacrificia

collcgis'

siiis,

ntriim
qtiibiis

niilla sit

maciila ebriositas. Se<l

crgo impiorum eis

ipsis

oberunt qui

oircriint

prius

logaiit

scclcratis

ebriosos
sit

adjunxcrit
,

iinpic.

Nam

uiium atque idem sacrificium prnptcr no',

Apostoius.

Ulrum

avaritia

nulla

macula

qiiam

nien Domini quod invocatur
et talc cuique
soril
fit
.

et

semper sanctum

est,

idcin apostolus sic dctcslatur, ut idoloruin coniparct
scrviiuli {Ephes. v, 6).

qunli corde ad accipiendum accosel bibil

Qui enim mandiical
et bibit (l

indigne, judicium sibi

14. Qui aiitcm re( tissimc sapiunt, intclligiinl
libct

qucm-

manducal
tibi.

Cor. xviii,29).Non ail.Aliis; sed,
ct bibil
,

huminum

,

quanivis jani pro consorlio sucictntis
dici

Qui crgo niandncat digne
Illi

graliain sibi

hiimanx non absurde

pussit ju^tissimc vivcrc;
alii|uo vitio, qiiamiliu caro
,

ni.tn.lucnl et bibil.

ergo vidennt ulruni digne manet lilios, ina-

non possc tainen csse sinc
carnem {Galat. v,
peccal
(I

dnccni
rilos el

,

qui

iiilf^r
;

tam multos parentes

concupiscit adversus spiritum
17). Et,

spirilus

uutem adversus
ex Deo, non

uxores

iiiter tain

mullos, qiiod cst patenlissi-

Qui

nalitt esl

mnm

*,

Doi iKcredc; el Cbristi cobicrcdcs loto orbe
,

Joan.

iii,

9)

:

et,

Si dixerimus qnia pcccaium
ct veritas in

dilTusos
iili(|ue

nefnrio scliismntc diviserunt;

cum

posscnl

non habemut, nosmctipsos seduciinus, non
est {Ibid.

nobii

si

boni esseiil ct vcrc m:dos argiicrcnt, fru,

cliiosc tolcrare pro p;»ce Clirisii

([uai

pcrniciose lo-

nati

leranl pro pacc Donnli

*,

C.M'IJT VII.
*


<

i, 8). Quamvis cnim in quaiilum cx Dco sumus non pcciemus, iiicsl lamen adhuc eliani qnod cx Adnm nali sumus qiiia noiidum absorpta etl
,

12.

In Ejodo, inqull, scriplum

csl,

mors

in victoriam

(I

Cor. xv, 54)

,

quod

eliain in cor-

Sacerdoles qui accedunt ad
,

Dominum Deum
»

sancli/i-

porum resurrcctionc

proinillilur, ut
;

omnino
jam

beali ct

eenttir
2-2)
:

ne forle dcrelinqual eos Doniiitut

{Exod. xi\,
,

iminnculjti et incorrupli simus

qiii

scciindiiin

ct

iierum
in

,

Cuni minislri ad altare accedunt
,

non

hdcm

filii

Dei sumus, sed sccundum spccicm nondnm
(I

addncanl
20, 21)
:

se dcUcluin

ne moriaiitur
<

t

{Id xxx,

apparuit quoderiinus

Joan.

iii,

2). Noiiduin cniin ro,
qtia:

et illud in Levilico,

lloino qui liabuertt
offerre

ma-

scd spe salvi
est spcs
:

facti

sumus. Spes autcm

videlur,

non

(ulam

el viiiuin,

non

accedc.l

dona

Dco

t

{Lciit.

quod

ciiiin videt

quis, qnid speral? Si

nulem

xxii, 21).
nioiiia

Bonc quideni dc

vctcribiis Libris ista lcsii-

quod non videinus speramus, per palienliam
mus. Qunmdiu aiilem cxspori.-nnus pcr
corpriris noslii

ejtspcctU'

proponuni. Dicnnl crgo mibi, cui saiicto seciin-

p;ilionlinni
n(»u

duiii salnlcin spiritualtm obfucril, vcl in saceidolibiis,

rLdcmplionem {liom.

viii

,

25-25),

vcl

inlcr

populuin constilnto,

inaliis

nut maciilnlus
ibi

nudcninus diccrc carcre nos
pcibia
sit

oiiini vilio,

nc ipvi su-

6.icerdo>? Llii ciat

Moyses

ct

Aaron,

inurinunilu-

iiunianis.siinum

viiiiim.

Evi^ibiMii.'' i(;iiur

'

\a(iL;ii

i

^lss.,

quod

ibi inrocntiir.

Fxliti, qiice. cic. F,inonila;iinr


Mss.. p^ilisninwn. Ciiidatn, puii:ntisr,iimim. vaLv;uni .viss., pro pailc DoiuilL


>io .wss.

L(lili

vt;ro,

ct Mss. sed itcntm.

Oniiics propc .Vss. cai cil xoic, coHegis.

:

,

69
a|it|uaii(lo, ai(|UO

CONIUA EnsrOLAM PAnMEMANI,
viilcamus
iii

S.
r|uis

AUCLSTINI
cmiu rcrrel

saocnlolilius illius

lom-

Deum)

;

bororum

:\li\»(t

fidctium cliri-

poris,

rari r|ui

cum corpuralia cum csscl Ocus,
'

viiia vilah.inlnr, illuin |)ra:ni,'ii-

siiauoruin? quis sicul a|)osloluiu Cbri&li, ct uon ticut
aiiliclirisliim

factus csl proplcr nos lioino,

iiiinerciur?
isloriini

Kl lamcn laous deiriii

fii-

sohis vcrus

agiius imniacul.ilus cl saforJos sini; \i-

mosnm
riliim

ai|uaiii

snin rliiam fcruul', ol S[mnoii

lio. IJcoqiic ct liiiic

sacenlos solus iulrabal
stahnl foris
:

in

Sancia

sancluiu

ronlincrc

possnnt

,

ul scrvcitl

sancloiuui, pupuliis aulcni

siciil

nunc
se-

uiiilatcm
in

spirilus in vinoulo p;icis {f'ph^t. iv,

3),«t

nic snccrdos posl rcsuiTociionem siiam
crcl.'!

i.iiravil iu

omnibus

or^ilionibus suis

de

uiio tncdiatore so-

ciploruin, ul ad «Icxioram Palris iiilcrpcllcl pro
illc

ciiri sint.

mibiS. Popiiliis auloni cnjus
toris gcniil.
liiiliis

sa< crilcis

csl,

adhuc

16. Ilomincs

cnim omnes

rhrisii;mi

invicem se
aiiioni nulius

Nani

cnm

ft|iiscopus solus inlns csl, po-

commondanl
iiilerpcllat
,

orationibiis suis.

Pro

(|iio
,

et oiat

cum

illo *,

cl

<|tiasi

siibscribcns ad cjus
tiinc (|iiandi) sinc
aniiiii

scd ipsc pro omnibus
:

liic

uniis verus-

vorba rcspondct, Amcn.
iilla

Us(|iio
.

adco

qiic

Medialor cst

cujus typiis qiioniam pnrnguraVeleris Tostanionii
,

macula cl sine

viiio

quia noii poioranl

battir

in sacordotc

iiulliis

illic

saccrdoiiim, corpora qu;rrcb.inlur, solus

illc prnnfigii-

invenitur orassc pro saccrdoic.
stolus

Paulus

aiitcm .opo,

rabalur, non

isli

supcrbi cl impii,
ei

([ui

foinicanlcm

([uanquam
(|uia

siib c.i|)ilc

prxcipuum membrinn
cst corporis
Chri.sti
.

atiiinam iion zclanl spouso, scd

audcnl sc oslcnlarc

scd lamcn
i.overat

mcuibrum
ix
*

ct

prn spoiiso.

non pcr figuram
(

in interior.-) veli
)
,

ad Saiicta

CAPUT
eat,
«

VIII.

i5. In Evnngelio, inqiiit,
.

scriplum

sanctorum

llcbr.

,

12

sed pcr express.im et
oocU, ad sanctita,

Dcus feccalores non audil
absolula

scd

si

qnis

Deum

co-

redditam veriialem

in inlcriora

lit, et

voluutnlem ejus facil, hnnc audit {Joan. ix, 31).
respoiisio cst.
Si

lom non imaginariam, scd xternam
irasse
siiv

pro nobis in,

Ll

lia:c

cnim duo simul
colil el

maximum

ct

vcrissimum saccrdoiem
*
:

Ecclc-

orent, unus pcccalor, ct altor qui

Dcum

vo-

sc oialionibus et ipsc comniendat
facit inter

nec mcdia:

luntitcm cjus

facit,

nimirum ilium

aiidit, cl

illum

non

torem so
ut pro
Cliristi
:

populum

ci

nciim

scd rogai

^

audil? Qiiid crgo

sibi vult lioc tcslimoniuin, vol qiio,

sc

orent inviccm omnia nicml.ra
sollicita siint
,

ci)r|)oris

modo

pro sc arbilrantur cssc prolcrcndum
iiitcr

cum
nec

Iiis

quoniam pro inviccm
el

mcmbi-a,

vcrbis maxinic sccuri flnnt

muios

boiii,

ulla

causa corporalis soparalionis exisiat, ul

iierario sclii-

smate boniincs eliam a boiiis pcr talem di&cordiam
scparcnlur, quandoquidom
flos exaudiri
possiiiit ct

mali inter bociiiin

unum mcinbrnm conipaliuntur omnia consi glorificatur unum niomhnim gaudenl omuia membra I Cor. xii 25, 2G ) ac sic oratio pro invicem membrorum oii.niiim adinic \n
ct
si

patitur
;

niembra

,

(

,

:

proplcr (idcm

suani? Dcus

qui

terra
sit in

laborantiiim, ascendat

ad capiit quod

pr:ioe:i-

cordis inspccior esl, non orral, ul aliuin pro alio vci
exaiidiat
vcl rcpollal. Aii

coelum, in quo cst propitiaiio pro

|)<;ccai;s

no-

proptcrci dicuntlioc, ut
,

slris.

Nam
;

si

csscl mcdi;ilor Paulus

,

csscnt

iiiii|ue

iiiiolligalur inalus

opiscopus non cxaiidiri
eisi
ila

ciini

pro

et cxleri

coaposloli ejus, ac sic

mnlli inoiliaioros
qiia dixorat,

populo rogat? Quod
popiiliis,
si

essct, non idco
,

tamcn
essc

esscnt

ncc

ipsi

Paulo consiarct ralio
ct

boniis ai<pic (idolis esi
cniiii

sollicitiis

Unusenim Deus, unus
1

mediulor Dei

el

hominum homo
iiiiiiin

dcbcrcl. Socuros
Fiatrcs,

illos facil Scriptiira qiix' ait

Christus Jcsus
nius,
si

(

'/'»»«. ii,

5

). Iii

qtio cl iios

su:

hax

scrlbo vobis, ul

non

peccelis

:

el si qtiis

servemus

«init:Ueni spiritus in vinonlo {lacis

pcccaverit, ailvocatuui hubenius ad Patrcm,

Jesum

Chri-

ncc proptcr malos
boiios

bonos dcseramus, scd pro|
;

irr

$tum JHSiuni
(I

; el

ipse est propiiiulio pro peccatis nostris

malos sufferamus

ne

cum

dcfcinlrrc
"^

vuiuioco-

Joan.

II, 1, 2). IIoc sit

qiiam vcrnci el pia Iiumililalc
liabent aiires uiidc audiant.
scribo vobis, ut
*,

miis, ({iiod tcmeraria prxsumplionercliqniuii.s

dicium

aiuliai.t

,

si

gnitos
los.

,

cogamur

majori

scclerc dauiii:iio inaudi-

Joanncs oiiim

dixil,

Hac

non pecceds.
quis pecca-

Si ilaqiic scquerclur, ct dicerel
verii, advocaiuiu babeiis ad

El

si

17. Cura etiam certum sit

quia pcccatorcs Dcns

Paticm Jesum Cliristum
*

audit

:

quod quiilcm
*

iiivenitur in Scripiuris. lial

lam

jusluni

;

ct ipsc cst pnipili;ilio pro pcccatis vesiris;

proplicla

non dc populo

Israel

,

sed alicnigeua

,

concoii-

se ipsum a peccanlibus quasi sogrcgassc
nl

vidcretur,
fit

duclus ab inimico

ut populo Dei nialediccrct
est
(

,

Jam

noii

ei

opus essot

propiii.iiione,

qnaj

pcr

vcrsusa Domino ad bcncdicendum

i\um. sxiv)

Mcdiatorcm sedenlem ad dcxteram l>atris laniem pro iiobis {Rom. viii 34). Quod solum siipcibo, sed ctiam falso dicorct.
,

el interpclulii|uc noii

Si vcr.) ita
:

dicercl, ILic scripsi vobis, ut

no» poccotis

et

si

quis

peccavcril,

medialorem

mc

babolis ad Palrcm, el ego

exoio pro poccaiis

vcsii is (sicnl I'.irmoiii,>nus

quodam

» vatic.Mii codices, fumoscmt islonm siipeibutm ferunt omisso, utpuun. (^allicaiii duo Mss., fimioaam isluium asscr. tiumm fcccimt. Hi'iii|^!iiaiius, fumosum iitoium feceriint conscieniiinn. ^onnulli landcm Belgici Mss, pro, sufHir biatn, haheiit, fimbriam. * sic liabcnl Mss. Kdiii vcro, et firmnm veritatim. ' j;diii. ct vci is:vnum sarerdolem i:cclesi(e, ft oratimnbus fidelium et ipsc commetviut. Abfsl, fidetim, a ui:iiu>

loco niedialorem posiiii cpistopum inlcr populum ol
'

scnilis.
*
I

.

M)ost, vcrus, a

i

leris^iue Mss.

cdilio Anicrhaoliiana cum C-Ubonis pcKlicihus Micliacliiio cl lYali liciisi, hivn cum eyjisiotio sauus iulus ef.l popiilu^. el oxit cnm lUu. ' lii Vss., i;t diiCict.
» sic Kr. et I.0V. Al
'

Mss. iirxtorcunl, sedrogat. F.l inrrai^ost, r(nqaiidcnt omnin nKmhra ; sic liabonl, dicens autcm. Mxocatum hal\tis pro salute membiorum omiinm iidhuc in ;••.•..< Inboranliuni, asccndil ad caput, elc; oniissis \erJHS,« *M
Ivriiitie

,

ornlio pro viiiccni.
' liliii s

oi o.ui.lain Mss., reluiquimus.

nallit jiii

MS.S

,

(I

pcccwitibus

'iUILH.

jrqrfau»sf '

.

t>iiiisvi,

L.liii, lib nii:ico-

Al Mss., nb iiiimico

:

iulclliric,

popuH

Dct.

,

41

UDEn SECUNnUS
,

'Ji

cl lcC"i«5 >crl>a om-.iia bcne imprcc.iiuis aiiditiius miI».i lanio:i giniMS ; t'i cnrn .liiud haberci in vilo
,

Qnnnindo
ilctii

lion !»iloriiiil ilisciplinim, qyl Jaiiinare
inriu.iiiiitn
.

«uiiiit»

oihcni
niiiius

cl

qui.i

pro merilo,
,

pncnnlis

el b(»na sunl

,

cl

pro populo
,

c.xaudii)iiliir

loiigo

mor.lo

,

pro lanii
icoidia:

fiiroris and:)Cia

»c-

Doinino. Lmie non nuriim esl

verl>a l)ona qiix-

pro

cnndnm
liir,

(li\iii:c niisot
,

disciplinani lomporales
pntiiri confitcn?

populo dicuiilur in preiibus
lur cpiscopis
,

,

elianisi
,

a nuiis

(lic.tn-

ntolrsiias paiiuolor

non pccciU sna

cxaiidiri
.

pr

>

posiiorinn

ni:iiiaincii

(|i|(hJ

non pro pcrvcrsilau; bcd pro devotioiic popnlonii». Vcscripluni esi in I>\nngilio, Dcus pec-

lamcn

sed

iiicr la

coronari gloriaiilur

Eus
riirc

s:ine ciini

fnrc

conr'.irrissc
qiioii

non

dico

'

:

quia

pcjor

e.sl

laplor,

cssc undiqnc conclamabalur Opiains.

latorcs nct audtl

:

yi

d

5i

qnis

Deum
;

cotit

,

el

voluntaili-

Annon

cuin uiwcliis particulain

snam

ponutii

,

qul

tcm cjut frcerU
cliiin

.

ipsum tinudu
i'l.i

tion a Doiiiino
j.iin

grogcs obnos sanclimoni.ilinm suarnin ciim grogibu»
cbiiis CirciimocHioiinm dic iiocluqnc pcrmixlos
gtri lurpilor sinunt ?
ires snos de.raliuiit
,

esl

,

s<-ii

ali

qni
.

ocnlos corporis
ci

qui

,

vafra-

doni

rC!<liliilos Ii.iIk'1>;iJ
:

scd

oculi cordis noi.ilMoi

Annon scdcntcs advcrsus
qui proplcr quosd:im
iii

p:itcl)anl
|inial>at.

luidf

ipsinii

Doniiiiniii

adliuc pro|iiiclutii

i|tios

con-

Nani

cniii

poslca

cogiiituiii
ciiiii iii

Dci Filiuin aduiio

viiiccrc iicquivorisnl,

iiarcdilalc Clirisii lolo lcr-

oravil. Ipscaulcni Doniimis,
ici.l

lcmplo ora-

rarum orbc
Aiipic
ita

(lilTiisa

coiilondunt noii cssc Clirisiiaiios t
filiiiin

i>!.nrisa'us

el pnblicamis

,

publicaniim ronfncn,

advcrsns
iii

inalris sii.x

,

id csl
i:ictc

,

par-

tcni jwcc^ua siia iingis juslifuMtiim dicit
ris;ci

qnain p!iaciii

viiluni adbtic

lidc ci

Sacnnienloruiii
S(

niilrieu*
,

m julanlcmiiicriia
isli

sua [Luc. xvin. tO-U),

dnin

,

periii(;iosi.ssiinuin

andalum ponunl
,

diini

similes

siinl.

Ouanqiiam eniin
iil

jiislificalns desiiic-

iicsciciis :idhuc

scqui D«iini palrcni
ci
' ,

iiifirmiis scipii*

nl cssc pcccjior, tanicn
orilial
,

jiislidc.ircliir
'

pcccalor

Inr liomincin

,

simulata alipic aduinbrata specie

ct i)occ.»tor conlilchalur
iil

et cxaudilu-- jusli-

vcrilatis illcclns

ab uniuitis compagii crndcli
si ris qiii

la-

liciinscsl,

dcsincrei

c.ssc

pcccator. Noii utiqiic de-

ccralionc divellilur. Scd
iii

inala

non raciunt
,

siticrciessc peccator, nisi prius cxaudirclur pcrcalor.
Qii:iiiiobrcin
diii
,

cadem parlc
sibi

inalcr.icla dispticciit c.cicroriiiii
scoIcr:i

ncc

nou quidem oiniicm pccciiorem exau-

obcsse

alicna

crcduiit,
;

quc

iii

inodio
saci i-

scd Lanien non omiiem peccalorcm nun exaudiri
.X. —

sui ficri gemuiil ct
I<

mocrcnl

cnr

iii

conimuni
,

vciii:is lcstis est.

gio schisinatis

^ ))cniiciiisc

lolcniit

qiios frticiiioso

CAriJT
r.saliiio
:

18. 01'jiciunl eliam

qnod
:

dicilur in

tulerare in
enini dicere

uuitalis i:iicgrit:itc
,

polucruiil ? Possimt

Peccr.lori

uHlcm
,

dixit

Deus

Utquid cxponis

si

laincii ipsis
;

rcbus cxpcrgor:icli cvi-

juslificalioiies

uieas
?

et

assuniis

leslamenlim
,

meum
proje-

gilant aliqiiando

possiitil

,

inquam
,

,

diccrc

inala

pcr qs
(isit

iiikiii

Tu

vero odisti
rctro.

disciplinam

et

siiigtilorum c:cleris

no
:

i

obcsse
tinion
,

qni ncc approb:iiit
singuloruiii
inalii:ii

seimoiies mcos
,

Si vidcbas furem concurre-

nec

faciiinl

l:)lia

noii

bus ciim co

et

cum machis particulam tuam ponebus *,
,

csse schisinalis .saciiloginm
lincre
,

scd ad eos oiniies pcrciinmunicaiil
iinilaii
,

Os

iHiwi iibnndavit malilia
*.

ct

lingua tua concinnabal
,

qui catliolica:

noii
,

doios

Seilens adiersiis fralrem tuuin loquebaris

el

fjciilimc possunt C0iivi:ici

clsi dinicilliiiic coiililcri.

aiivcrsus

IHium matris lua: poncbas scandalum
).

(

Ptai.
,

Qua
est

cniin causa

iii

eoruin coinniunione ad alios iiou
,

\iA\

,

16-2U

Scd
non

apct^iant aliqnando aurcs cordis

perlinent crimina aliornin

ea c:iusa scbisni:) criineti
ipsos suos
diciiiil
,

ct desinanl esse
liir
,

intelligentes ncqiic qiix loqiiun( I

omnium

:

qiiia

cum

si; iiilcr

ati.iruiii

iie(|iic (lc

quibiis aflirinanl
peccuilori
,

Tim.

i,

7

).

Allcii-

seelcrihus mactilaii iion possc j.nn

iiiiniil

fiali

(liiiil

cnim

dicluin
,

Uiqnid exponis juili-

leanlur necessc cst noii sc balMiisso causain cnr
iiniiate

ficaiiones

meut

et

assumis tcstamentitm

mcum
, ,

per os

disccderent
,

,

uhi

cos

iion

possunt

;ilioriiin

tuiim ? el noii inicllignni
iiiiiil

ad

lioc

dictum

ul scial sibi
si

scolcra macularc

el

propicrea scclcre scliismalis
viiiciilo paritcr

prodcssc vcrba quo: ore pronunliat

quod

di-

apcrlissimo tanquam uno inorlirero
colligantur.

cil

ipsc

non

facial

;

vcrumlamcii
,

aliis

prodcsse

qux
ipse
:

eliam pcr

malos
in

aiidiitnl

cl

faciunt.

Quod

CAPUT
Qiiid

X.

— 20.

At enim prophctavil JeremUn.

Doinimis doccl

Evacgelio, diccns de
scdeiil
;

Pliarisaeis
,

piopliclavit Jorcinias ?

Non
et

Itaberc,

iiiqiiiunt

,

Snper calhedram )loysi
qvce

quce dicunl
:

facile
,

verum liapiismum eos qui rclinqnunt Deuin. Ait eiiim
;

;

autem faeiunl, faccre
(Hallh.
xxiti,

nolile

dicunt enim

et

<

Exspcctavit co;lum super islud,
,

inhorruit mulio ve-

iiOH faciunt

%

5).
in
iiis

hemeniius
verbis

dicit
;

Domiuus

:

(luoiiiam ihio

nequnm

fecil
,

i9.

Atque ulinam
,

vellciil

qux de
qiii
'/

poputus

iste

me

dcreliquerunt fontem aquai viva:

e|

Psalmo memincriint
Qiiomi.do non
populis
pronnnliaiil

sc ian(|uam in spcculo inlueri.

effoderunt

sibi

lacus detritos qui non postunt aqiuim
ii,

projiciuiil

sermoncs Dci relro,
el

portarc

>

(Jerem.

t1, 15). Et iterum

:

<

Eucta

etl ^

paccm

non ainanl paceni

>

Am.

et

quidam

Uss., cwni fure cucurrisse dico, oiui^iio,
jyjnunt.

non.

la Mss., precali' •onfitcbatiir.

*

In Mss.,

pemiciosum scandaLum
.

• 5ic

Mss., Al

ctlili, ft

cum

iidiille>a
|:<

por(ion,'f»

turm vortnn

» !lii
liiAjr.

cs Mss

vilirmu.s

homo
:

et

svuuUiia atqiie
verbis,

adumho-

lubds

: iii

(|uii>tis ia'i)tM

cdiiis

>iU>n. iibi An^iisliiius S''ii-

ipecu voUuti*

i!icciut

oiiiissi:>

«.'<;in<i(r

lonli.iin

illain in

:\ovcrsari()srelor(iiiel, lcgclialur, et
.

mineii.
Sn. irf)lioros "Iss
.\\:\

vicrhis parlicul nn, cu
» isle viTSU",, {)$

ajtein,

iji

conmiininm

uicrilcqi
u.J!

thum

abiimla^il inalitit, ct liiipm lnn

rnhfim.

(|iililTJi:i»n

tm

;

clclns, abcst a Mss.ncqiie in rcs_ onstono su:» p\ pn ropeiit AU^tlSlljHib, qtii le^oru solol, Ct \Uha uiiplcxa csl (iolo>itaUin.
fri/

schi^mLitis. Kdili, tn ntnwi£ suciilcqt >.cliisnuitu. i^iiic i:i>'xcusis iil liiur, vlC.is meii. Abe.>ia .xus., iieca|
.icretiiijii)

00

toci repcrilur,
c.\

iieoa •'ariiieniaiio ad<lituiu lur
SiOStoiL-iu', iniia, n. "ii.

rol, ui

lalel

Aujustini

r

fi%

CO.MUA F.PISTOLAM PARMENIANI,
iicittaqm mcnd(ix,t\\\(\in\.,tnonhnbeni jidcmy^ld.
illud qtiod icripliiin etl,

S. AUC.IJSTINI
iii

«4
nnplismi
regcnera-

viihi

do
culi

illis

peccalis diciiur, qii.t

\\\ \%).Kl
iHOrtun
F.t

tQui biiplizutur a

tione dimissa sunl, scd de

iis qiirc

r)iioiidie

it ST-

\

quid pvoficit tnvnlio ijust (Eccli. xxxiv, 30)?
: «

ainarissimis fniclibiis

'

liumnnrc vitjc inQrmiias

ilhtd »1 Psfdiiio

Olrum

aulent peccatoris non im).

conlrabit, quibus curnridis adliibentur inedicainenla

fmigiicl caput

nieum

>

{Psal. cxl, 5

Et ileium

alibi

:

chremosyiiarum, jtjunioruni ci oralionum, ul
tione dicatur quofl
in

in

oraei

tiliisca; moriluree

extcrminant oleum suavitnlis» {Eccte.
Hpiritus eniin sanctus disciplina: efauferet $c a cogitationibus quce sunt
i,

ck-emosynis agilur.
adinisit,

Nam

X,

i ).

Et

alibi
,

:

t

pcccalum quod
libi

iii

le aller

dimittcrc, ul el
cst-

fugict ficlum
tine intcltecln

ct
>

Deus dimiltat, magnum opus inisericordi r
si

{Sap.
,

5). Hxcomiiia
istis

si

co

modo
autem

Quod

hoc

iii

oralione

licle

cl

non veraciter
ois

di-

iiilclligcnda suiU

quo ab

inlclligunlur, ricc no-

cunl*. putanles se

non Iiaberc quod quod

diniittat

his
:iliii

iiec

ipsis

conquatlral

ralio vcrilalis. Si
,

Deus, idipsum esi incxpiabilesacrilcgium, ea ipsa impia est el vcsnna superbia,
csl ccrtc

mkhIo ilocucro inielligcnila

illi

soli

sua pravi-

iinmnne

(alc lurbniilur.
rcriigi:inl

Scd ul non
:

liirbciilur,

nd calliolicum
cxiiuin

peccitum.

Nam
ci.siion

de inorituris muscis quid dicam,
moriluros adhuc, scd jam inorluos

inlcllcctum
,

quia noii invcniuiil

quandn

iii

rcsponsionis

dum

irroiiuiiliir

ciimine schisinatis.
;

muliiplicilcr invcniri, sive fateantur, sive cohvincanliir,

Ilabcnl cniin cerle
stiiil
,

cliam
,

ipsi

non dicam

,

Taics

osiendimus? Ficlos vero quos

fngil Spiritus s;in-

scd Iioc dicam

(|Uod

vcl falciilur,
cti;iin

vcl iiisa-

ctus discipliiiT, el sine iniellectu perdile viTCnlcs,

nissiiuc

ncganl

;

habciil
,

crgo
foiis

ipsi

dcrelin,

qiiam inultos inter se liabeant, sccunduin ea
pra dicta sunt, cogitcnt. N.^m el quicunique

qux

su-

qiicntcs
cst
iion
,

Deum

*

qui

est

ai|U:c

vivx

lioc
,

ibi lalciit

iniqiie

vivcntes.

Ncqiic
l)cus.

cniin
II:ilicni

pcdibus
ct

ac
-

mnli, qiiod vcl eo ccrium est, quia sipe proditi conviclique damnantur, non de rccentibus lanliim faclis,

cordc rclitiquilur

mciiJa

ccs, ei

non habeiiies

lidein, aiiud profitcntcs ei aliier
:

sed

eliam de vetcre coiisueliidine flagiliorum,
,

q>iia

conversatites. Ilabcnl etiam morluos
dflicaliori et infirmicri delicias
liis, dicciis
:

si

cnim scxui
mortua

slultissima nclionc diu cclari potueruni''
Diagis
licli

hi

ulique

non concedit Apostoapud se

sunt, qui se bonos lingcndo decipiunt.
isti iniclli-

Vidua quce
;

in deliciit agit, tivens
nulli

21. Si crgo sicsani ista intelligenda ut

tsi (I

Ttm.

V, 6)

quxrant uirum

viri, el,

gunt, qiiomodo cis rniio subsistere poicrit, cur upud

quod

ainpliiis

cst,
si

prvposili vel miiiisiri vivanl ia
iia

cos qui malc vivendo derelinquuut Deum, sivc
teant, sive noli sinl,

la-

dcliciis;

atque

audent, rcnunlicnt se non
illa

iia-

non

fuerint lacus detriti, qui
si in

bere inortuos, cl meliorcs esse quain
ciijiis

Ecclcsia,

continere iion valent nquas? Ei

hoc loco sacra-

aitgclo

in figura

prxpositorum

vel

animarum
divisx-* a

inenlum
iniideles

B:iptistni inlelligendum est, ciir

mendaccs

et

dicitiir qtiod

non

vival, scd

mortuus

sit,

ct laincn inci

ccrum
vcl

ministri, iion

aquam mcndaccm, sed
:ib

lcr

scplem Ecclesias numcratur, nec
Cliristi,
*

veraccm
illorura

dare vel habcre crcduntur? Cnr

comp:igc corporis

scd in unitaie perscvcranti
(/Ipoc.
lii,

mortuisqui bap*izanlur,

proficii aliquid lavac.i|>it.i

pr:rcepta vil:c insiniiantur
qiiod inconcilio
<

1-G). Omitto

tiocorum^?
aliena ? Quid

Ciir pcccatorcs impingitani oleo
tibi

suoadversum Maximianislasdixcrunt,

muscx

moritiirx vel mor!u:r

iiie-

.^yptioruiii

admodum cxcmplo pcreuniium
litlora
>

funcri-

ruerunt, ut non cxierminent olcuin sunviiatis? Qiio
privilegio

bus plena sunl
iitero

{Exod. xir, 51). Dc quorum nuiiilus

muniuntur qaicuinquc

ibi Octi

suni, id est,
fiigial

inortuorum nunc
:

esl Fclicianus, qui
rcvixit,

adhuc
illos

JMstilix pclle obiegunl

lupum, ut non cos

Spi-

iiKiriuiis bnplizai

aul

si

jam

habel secum

rilus sanctus disciplinx?

Aut

si

cos fugit Spiritus

qiios

mortuus
:

in

srhismatc bapiizavii. Ilabent ccrie
si itilcrrngcnlur

sanctus,
dici

quomodo pcr cos
<

baplizaiis datur? Ilic
iiicpiissime el

cnim

pccratores

iiam

qtiicumqiic sibi

iii

non poicsl, quud solcnl

iinpu-

ipsis magiii vidcnliir, cliain se

ipsos pcccatores iion

deniissiinc dicere",

lunc posse

a malo baptizari
>

iicganl.

Nequc
faciiint,

eiiiin

nuii

tundunt peciora sua, aut
si ila

qiiemqiiam,

si

Inteut nialilia baptizanlis.

Qui cnim
lalcl.

cuin id

simulalc faciunl; quoJ

est, tuiic

ficlus est, lanlo

magis

fictus est,

quanlo mngis

ccrlc infcliciler pccc;ui!, populos stios simulata huluirilate fallcnles
:

Ab hoc
spcs
ilia

ergo cuin se auferat Spiiitus sanclus,

qux

aiit

non

dicuiil" in oratione
et

domi-

cril baptizati, si baptizautis

hominis merilum in

nica, Dimitte nvbis debila nostra, sicut

nos diinit~

Dei gratia cogilaiidum esl?
inveninnl,

liic

omninu quid reconvincurtliir.
arti-

timus dcbitoribus noslris
»

(

iVat//t.

vi,12); qiiod iilique

non

spondcanl non
se negant
:

qui malos apcrlos babore

in

quo quidcin apcrtissime

omissa rcstituer:it, scilicol, et ileruni timgil enni. Sed iis carenl oiiinus K .ss., el ea (iiiaiiqwHn adreni conlra Donntisias neces.saria liralerire solcl Aiigiislinus, quia el anlequam ossel [lars
lidilio Ain.

verba

lioc loco Ecclcsiaslici

Scd qiiidad nos? Saiis esl nobis ad nccessariiim

culum
*

causac,

quod

fictos

bonos, id cst occuitos ina-

Doiiaii,

iili

olisorvai

iii lil>. 1
iii

l<elract.,ca|i. 2i, n. o, ipsa ikiu

codicihusAfncauis Oiiiiltit illa pariicr (.y|.i-ia:>tis in Kpislola ad QuiiUum, el Carlliagiacnsu conciliuni eo presideiUe celebratum. * sic Mss. Ai ediii, non dicum tules, sed qiios vel falentnr, rei insauiaimc nequiU deielinquentes J)eum, clc; iiiiuus
liaiicliai

lcdesiasUciis

piurliisis

lutegrc.
" luliii, pro, dieisa:, Iialicnl, divcrse (vel, divise)

agcnii.

Divionensis veluscodex, flnctibus. E(l:ii, Qitod si liomiitcs fxcte et rwn veraciler diemt. Mss., Quod ii lioc in oratione ficte et noii verucilcr diiiwl : Doiiaiistae sciticet, illud, Dimitte vobis debita no&tra. Melius^ si I ru>serlim legitur su[)ra, aut non dicunt. 3 tn omiiibus Mss. atliroiauter est, iiu celaH polueru/U omisso, non. * Sic Mss. Al editi, esl, eum mendaees el infidele* eorum
»

W

Al>esi. agcnti, a iiiauuscriplis* <Hilllcani

mitiistii,

non aquam veracem, sed mendac^n

Mss., infeiiua dantiir.
\;ss

Vulicani,

mujicr dmciim dicmi,

tvr.
* sie

liabere crcdanlur, qnid ab pioficil lavalic eo um ?
*
iii

Uloium

vel dnre vel inortuis qn» buptixMilur^

Labuul ao). cl oroncs

Ai Lov., aul

.M «^.,

quod

i.vtei!t iinper:ti.^!>iine

diccre.

6S
lus,

LIBER SECUNDUS.
apud sc esse neg.trc non possunt. Pcr inultos
lui dicantiir,

eo

non lamcn proplcr eos
Deus

jic inlclligiiur,

enim rcdargaunlur, qui
Inissenl,

cum

ibi

pcrdilis ct scelcr.ilis
Ij-

sed proptcr morluos dcos eonim, in quoruni signilicatioiic dicilur,
ttoslcr

moribus vivcrcnl, cl per ipsam iictioncm diu

Dcus vivus {Jerein. x, 10).

aliquando prodili, cxpulsi sunt. Crcdamus
nolont
ibi

Quaproptcr
sili

clsi

apud

(^lirisii.iiios suiit :iliqui

prrpo-

ergo,

si

adliuc esse .iliquos

:

lales

illi

ccrte

vcl miiiisiri, qui pcr
siint,

impietatem' et iniqiiiialcm
ille

qui ejccii sunt, cuip >n

cadem

lictione latcrent, et cos

suam mortui
in

\iviti;imen

doquodictum
i,

cst

fugcret Spiriius sanclus, de quo scriplum cst, Spiri'ut ftiim sanclut ditciplinoe effugiet ficlum

Evangclio,

llic esl qui bnpiizal

{Joan.

ZZ}

:

qiiia

(Sap.

i,

5),

sicut dicil

Aposlolus, Clirislus resitrgens a
,

iiiorluis,

quoinodo baptizare potuerunt

'

?

Cur non reccnseniur
*,

jain noH

morilur

tnvrs

iUi

ultra

noii

doiiiinubiiur

saliem quj vivunt, ut accipiani Baptismum
utique a
fictis

quem

quos dcsercbat Spiriius sanclus, acci-

porc neqniverutU? Si aulem dicunt, Spiritus quidem
sanctus d:ituris fingentibus dccrat jusiiricaiidis, Rod
acccpluris credcntibus adcrnt ablucndis pcr
iein
iiicflalii-

Olcum vero pccc.iioris apcriissimc Psalmus injicat, qucmadnioJum inlelligcnduin sit. Ait cnim Einendabil me juslus in misericordia, el aiguct me ; oleuin aulem peccatoris non iinpinguci caput ineuiii
VI, 9).
:

(Rom.

(Dtal. CXL, 5). Uiidc iiianifcstum cst, oloo pcccaioiis
blanditins aduUitoris essc
siguificaias,

elficaciam potciitiuc
illos
:

su:p

;

ulrum(|iiC' valci s fa-

quibus rcpiict aigui
;

cere,

fugcrc,

isios fovere, illos culparc, istns

di:Uis et deieslaiis eligit a jusio
qiiia

cmcndari

mniidare

qnain

pro se qux>stionein solvunt, siuiul

boc

jiisius

non

falloci

lenitate adulationis,

sed

ccrnant soliitam essc pro nobis.
22.

vcr.ici asperiiaic

objurgationis faciens, miilio niagis

Quod autem

inicliigitur in liac eententia

snn-

iiiiscricordiier

f.icit.

Unde
el

csl et

illiid

in

Apocalypsi,
iii,

ctx Scripturae,

quam

cerle ipsi non intclligentcs, ct

F.go quos
illud

nmo,

argiio

casligo {.\poc.

19)

:

cl

qujsi pro suis partibus proponentes, ad sc ipsos convincciidos ingerunt nobrs, boc pene in

apud Salomonem, Meliora sunl vulnera amici,
votunlaria oscula inimici

omnibus

lali-

qunm
inuIt.T

(Prov. xxvii, 6); el

bus qiixsiionibus iniclligcndum admonemus,
qiiiu

scilicci

rcperiunlur bujusmodi. Oleum vero suavitatis,

oinnia sacnimenta

cum

obsiiii

iiidigne Iraclan:

scilicet

bonuni odorem,
illi

id esi,

bonain famaiii Cbri-

tibus, prosunt

tamcn pcr cos
facrre

digiie

sumeniibus

sicul

slianorum,

exlerminant, qui niale victuri, el ad
iniquitatiim rcdiiuri, ni.igna miillitu-

et verbuin Dei*; uiide diclumest,
tfyia:

Qnee dicunt, facite;
{Mallh. xxiii, 3).

mortem suarum
et ad ea

aulem

faciunl,

nolile
(|ui

diiic irruuiil, ut cis

Nam
Tcrti

cffodcre lacus dctrilos

contincre non valcnt
;

per Baptismum pcccata donciiliir, denuo revcrlantnr. N.uii projiler iiumerosi-

a<|ua<, quis

me

proliibct sic inlclligerc
^,

id est,

con-

UUein muscis arbilror csse

com pa ra tos

(Erc/^. x, 1).

ad voluntatem lerrenum

et

non possc
in

coiiii-

Scd

bi exlerminatil

oleum

snavitaiis, qiii noi)

ipsam Dci

ncre Spirilum sanclum,
|'cIio significari,

qucm nomine aqux

Evan-

gratiam. scd
sicut

bominum mores

iiilucnlur; ct qiKuiiam
ita

quis quoijuo niodo clirislianus igno-

grana intcr paleas non vidcnliir,

pic

vi-

rat? Ilcm aqu.i
lelligi,

mendax non babcns

fidem, potcsl inct

vcntes inler iniqiiorum tnrbas i:on facile apparcnt,
cariialitcr oflcnsi,

non falsum bnpiisina, scd populiis menJ;ix non annumcratis' veracibus et
solis qui

a

percipienda saliile

sempilcnia

iiitidelis,

(idelibus, N.iin

sivc roirabuiitur', sive

omnino

rcsiliunt.

Esse

autoiii

sed

liis

mendaces

et

infideles sunl.

boniim odorcin
stianorum,

in

bona faina rccie viveniium Cbridicens
(II
:

popuios significuri aliquando vocabulo aquaruin, lcgant in Apocalypsi, cl calumnienlur sibi prius polius
qiiani nobis. Sic eniin dicitur
d.sli,

Apostolus docel,

Christi
ii,

bount
Coiiiia

odor sumiit Deo' in omni luco
iili

Cor.

l-i).

Joanni
illa

:

Aquas quas
et

vi-

quibus dicilur,
in genlibns

Nomen enim
i,

Dci per vos blasphc-

svper quas sedel nieretrix
et gentet
et

populi

turbce
illud

matur
tis

(Rom.

24); niiqiic oteuni snavila-

tunl^,

linguw {Apoc. xvii, i5). El

exterminani. Sic ergo babcnl isia alios siiiccriorcs
si

qiiod scriplum

C:>1,

Qui baplizalur a tnoriuo, quid proxxxiv, 30
) ?

intcllectus, qiios

scqiianlur, etiam

ipsi

:ib

earuin

ficit lavalio ejus {Kccli.

ut inlerim difinquisiiio-

qiixslionum expcdiiinlur
tcllcctus si a nobis

angtistiis. Illoruin aiilciii iiii
;

feram diligcntioieni isiorum
neni (a),
tulissinie

verborum

non coiUirmctur, ipsns solos
23.

si

accipio,

Paganorum bnptismaia

vcro a nobis confirnictur, ulrosquc nostrum implical.

e&se dcnulaia, quia bomines et a jusiitia ei ab ista
vila

CAJ'UT
disculere?
proliare

XI.

Quid
illud

ojhis

cst
,

jatn

plni^
ciii»;

morluos colunt,
ipsi

in

quoruin nomine baplizaiitur.

Nisi

forie

movebit

quod

Ouauivis cnim el

sacerdotes per impielatcm morergo...si (quanquam sola
lalerent....

Parmenianiis

vcllcl

carnalcs bomincs nn.,
,

posse spiriluales Clios procreare
'

addidit cx

Kvaii.
car
esi

Sic Mss. At lov. uicamus

gclio
esl
;

lesliinoniuiii
et

:

Quad
est

naluni esl de carne,

edilio Ijov. addit, si) in eadem ficltone baptiiare possiait : uiinus recle.
*

quomodo
iit

quod
0).

nalum

de

spirilu

,

spirilus

casalinus codcx

:

curnon recenseniur sallem qui ab
:

(Joan.
libct

iii,

Quasi nos dicamus pcr sc ijisum quemfilios

accepenujt tU accipumt naplismum'. Alii quidam cur tion rccensent sdtem tu a catliolicis accipiant Bapiii,tnum. * edili, dcut et verbum Dd leslutur. Abest a M&!:., te.<itattir : ul subinlclligas, verl)uni Dci pcrinde alque sacraiiicnta obcssc ludigQe tractjnlibus, ci {j-odcsse tauien per eus (ligiie suiiKMUibus. * rlures Uss., ad voliiptalcm terrcium. » Filiii, twn oimunieralus. Casiiganiur ex Mss. « Fxiiii, et irtbus sunl. Al M&s., et turbce sunl. Gracce est, kui ochUn. {a) vide lib. 2 eontra f rcsconlum, capji. Jt etscqq.

boininem spiriiuales
;

geucrare, ct

'

iioii

pcr Evangeliuni

iii

ciijus pra>dicatione Spirilus san-

'

Aliquol Mss

,

prcpter impielnlem.

* *

sic Uss. Al eilili, siic iruhntUur. llnc

vox, Dco, abesl a inaiiuscrij)lis. rcvocanius iicijanlcin piriiciilani, qi:a» jXTlovsh nicnscs rcjtH'ia fui'r:il. i.v-iabal nMliiioic >ni <-l iu u> sirii^lss., MilciKiqiii- ornni.iu ui rciu uccc&>aua.
*

^
clns oper»tur
«ii.ilcs,
ail

CO.NTP.V
pigiipn.l
is

fv'lSTOL\M
filios
',

I'

vP.\ir.Ni\NI.S.
i.itellcflH
:

.M!Ci;STIM
fjii.s

«8
iioii

in I]:ii>liiiui

s|tiri-

nrniislcriuin timi-n

dfsi^Tit

q.io

'liam 'iiin fu^il lirunii mtiiislinfn
IJt(H|iie

«ii(.ut

sn-

pcr ciim salnicni operatur alior.im.

T*roptcr

qnod
lin-

l,ra

(lixiiniis.
si

AjkisioIih

rii;n

iiililms

filiis

Aposlolns
beo,
IX,
si

ail,

Si cuim volens hoc ftuio,

m-rcedem

loquerclur.

dixissel,

dissct, in Chrislo Jesu pcr
tuillo

Ego vos {fenui ; EvnngAhim (I Cor
ct
ri(lelitiiii (lc illo

non
iv,

adi!i-

nutem
:

invilns, dispe.nsntio milii credila esl

M

Cor.

15);
reliJu(l:iS

17)

id csi, illisprodcst qnilius
firtiis siiin.

liocdispcnso, non
farit

inoJo sc quisqu.iiii

naium

niilii

qtii

Qni rniin invitus

proplcr

«iosc fatcretur. Cv;ingelium inileni
fiiiic

fiir

quoqiic
:

commoda
posscl,

gaudi:ique carnalia.

qux
iithil

si

alitcr liabere

detriinciito

cn

(lcMliiiin

prxdicavil
Ki<'iil

ct nctos co-

illiid
:iil
,

dcsercret, ipse uliqiic
Si iiivilus facio
,

fictiis

csi

:

ideo-

rum,
dunt,

id cst, occultos

mulos,

ip^i

qiioque conce-

quc non non

[irosum eis orga
saltiiis alionat.

cum

rii^inl Spiritiis
gi^iii

s;uirttis,

pcr

eofum

tanicn

qiio> r.irio

;

sed sc lantum a mcrccdc
«

niinislcrinni
f]uis fcrut

spinltialcs filius
cniii

asserunt.

Nam
f>plri-

ci illos

qnibtis cibaria

doniinica eliam
lalis

majus

l;iii(.-)iii

dcmcntiain, ul
filios

forte carnalcin
,

scrviis imponilil. Qiiia

voro non crat
id

Aposioins,
gniiiiiiain

vocet

li(iiniiicm

dc conjnjjc

procrcanlem

scd

talis poiiiis ut

volcns lacercl,

csl,
;

lualcin

app

>lict

adiilieruin.' Absii, inquit, ut

hoc

t^cn-

graliain

picintc casii cordis crogarcl
*

liam. Qiiomodo crgo adnltcr latens, ciim apud eos
pr.cposiliis cssel 5pii itualcs potiiil filios procrcarc,
si

dcm
diem

cjiis

ctiani mcrrcpcr ciim Spirilns snncliis opcratus csi,
diril,
(II

qiinm,

sictit ip.so

rcddcl

ri

r»ominiis
8).
Illos

in illnni

cariial.s lioc faccre noii pobsnnt?
iius cjiis vcl Cliristiis
,

foric tuiic per ina,

jusln.s

jiidex

Tim.

iv,

voro

qoi

vcl Spiritiis sancius

vcl forle

Evan!,'clitim

annuntiabanl non casle, qui non qniJcm
Cliri^iiun,

niigcliis b:»pii/.avil? Si
!):ipti7,:itor

crgo

tiiiic

Iiomo

bapiiz.il,

cum

aliiid ni-^i vcrilalein, id esl

lamon non v«-

nianircstits oslboniis; cuin

vero baptizalor
ct unus-

ritaic cordis boni

',

sod

pTorcasionem comniodorinn
hos
2iiiiuiili;ire:

l:itcl

rnaius, tunc

Dcus baplizal aut angclus,

stioriim annuiiliabanl, Sinilo, inMuii,

<|iiisqtic talis spirilnaliler itascitur

qualis fiiehl a ijUO

el gnudcl

non ulique

illis,

scd cis qui por oos salvl

liapliz.iliir

:

oplciit qni dcsidcrant baplizari ui liomiiioii

?ies

por qiios biplizaiittir,
,

sint nianifesti

boni.sed

fiebanl, tcnentes pr.Tcepium diccntis, Qnee diciaii, facite ; qucc autem faciuiit, facere nolitc : dicunl enim, et

litciilcs niali

ul sic

Deo

vcl angelo baptizantc snn-

non faciunt {Maith.
ad Pliilippoiises
per invidiam
et

jlxiii,

3).
:

Dchis eliam Aposi.ilns*

T^tiorcs ronasci nicreantnr. Iluic
gilatil
I

absurditatem

si

co*

evitare,

pcr qneralibet liominem,
baptizatur
,

cum
llic

qnis

Quidnm quidcm, iii(|iiil, conterUionem ; quidnmvero per bonam
loquilur
:

liristi

baplismo
,

Cliristum
cst
,

baplizare
est

voluntatem Cliristum prcedicnnt
scientes

quidam ex

cliariiatc,
;

falcanlur
baptizii

de

quo solo

diotuiii
i,

qvA

quoniam
et

in

defensionem Evungetii posilus snm

iii

Spiritu saiiclo {Joan.
ilitid

53).

ifuidam vero

per conlumnciam Chrislum annuntinnt
tiibulationcm
susrituri vincutis

24. N.iin
tt

cx Evangclio, Sicut misit tne Pater,

uon

caste, existimantes

ego mitlo vos.

Hoc cum

dixisfel, insulJlavil
;

,

et dixil

:

mcis.

Quid cnim, dum omni modo,

sive occasione, tive

Acripite

Spiritum sanclum
;

si

cui diniiseriiis peccata^

vcritale Clirislus ftnnunlictur? et in

hoc gaudeo, sed

et

dii tittentur

el si

cui reiinueritis, relinebuntnr {Id. .\x,
,

gaudcbo

{Pliitipp.

i,

15 18). Numqnid permitlerci 009
ctim
Evangclii

21-23)

;

coiili-a

nos essct

ul co;,'ercmtir falcri ab hoficri,
si

Cliristum prxdicnre,

veritaicm \u,n
«io t.:-

ininiliiis lioc,

iioii

pcr lioTnines

poslc:iquam
,

vcraci cordis caslilale pncdicarent? Numqiiid
liiim pr:cdicalione

dixit, Et egc uiitto vos; subjecissct conliiuio
Hintiserilis peccata,

Si cui

gauderet,

nisi scirel qiiod illis ([ni-

dimittenlur

;

et

si

cui retinucritis,
cst,

dcm pcrniciosum
liarc;
illis

esset, rcin ca^ilain

non casie

:iii.iitii-

retinebuulur.

r.uin

v«ro interposiluiii
:

Iloc cuin

aulcm saiubre, qni bona

ct vera pcr

os

<Uxisscl, insufjtavit, et uit ilUs

Acciiiile

Spiritum san-

audientcs proficerent ad
sliis

saluiemTNam

nbi

n'iii

Cliri-

rtum
ipsos

;

et

dcinde illitum, pcr eos vcl remissionein vcl
fiiTi

qui vcrilns cst, sed falsilas ei nienibriiiin

pi-.rdi:

Tctoiitionem
iil

pcccaionim

;

satis ostciidilur,

non

caiiir,

apcrlissime proliibet, ad Galat:is dicciis

a;,Trc, scil pi^r

eos utiquc Spirittim sanciiim,
vos estis qui loquimiui,
est
{

quisvobi^ evangelitaverii pritter

idqnod

accepistis

.v/io
Sicitt

sicul alio loco dicil,

Non enim

thcma
rogavi

sit

{Oalat.
,

i,

9)

:

ilcin.pic

ad TiMiothctiin,
Ephesi
,

ted Spiriius snnctus qui in vobis

iiutth.

x, 20).

tc

inqiiit, ul susiineres

cuni ircm in
aliter

Spiritus autcm sanctns in Ecclc^i.c pi;cposilo vcl ministro sic
iiicst, itl si lictus iion est,

ilucedoniam, ul denuntinres quisbusdam ne
rent
(I

doce-

opcrciur pcr

cum
pcr

Tim.

i,

5). Illosautcra irividiosos.conteiniosos, fa-

Spiritus, el

cjtis

morccdom

*

in

salntcm scmpitcrnait»,
a^dificatinnein
qtti

contumaces, non castos, occa>.i(»nem qu^crcntcs
ciciid;c siije

«{ eortiin rcgoncralioiKMn
ctiiii

vcl

inal.T voliinlatis,

quia sic eoruin

(iciio-

sive conscrnrntnr sive c^angelizantur. Si aiiioin

ncm
ti.iii

fiigiebat Spirilns sancius, ut eoruin noii

dcsore-

ficiiis est, qtiAiii:)m

vcrisvimc scriptuin cst, Spiriius
;

ret niiiiistcrium,
soliiiii

quo pcr eos Christus
*

pra^dicaliaiur,
qtii.i

enim sanelus

disciplina: effwjiet fictum

decst

qiiidciii

pcrmiltit

ut faciant, sod ei gaudcl

salQli ejos, ul anrcral se a cogitatiombus

qum

sunt sine

faLiiint.

Mss. At cdili, ad qiqnend^s filios non p.nse sjjiiUus sanctus ficmn mimlrum (wjint, .suut simrn dixvntis. » t-dili, iianc ubsurditolem siV «f roniinnt (vel ut I,ov , eoqiLrit) <:vil(ire, per quemlibct liomiiicm, ht cnni qiiis, cic.
»

sic

omnos

snffir.eyc,

cnm

• >ic Mss Al edlti, ideoipe imituf, faeit, se4 riv piodcst eiqu q'i.)s faril, se antem tinniun a meicedf sidiilis ulivnut, non eliim iHo.h privul quibiia cibaiia, elc.

»

iii
1

Milis excusis, aliorunt.
MS.H.,

Ca..li.';;iiiitir c.\

Mss.
<ui

' 1

cmdis

sui, sed, olc.

* lu e«liti», rt

ejus

mercidem

At)e.bi,

ad

a

niaoti-

Oiniios M3£., sic
Ii!

enim

yinostului.
Alic-t, ntnt a

Mriptls.

cdiiis,

noi permillil.

mimtici

pli».
i

; ,

C9
2,')

LIHER SECLNDUS
Il;cc
iil

Tft

dc Scripluii-i
facil
*

s;incti->

dociimcnia prororigr.ivins
nnitalis

lolligi
illo

,

cl

si

illo

d

:re

non poiosl qui non h
aooepil,
iit

ibot

fnus,

apparcnt

iiou esse quiilqnaiii
qiiia

;iniom
'

iioii

buliot qui noii
<|iind

ci

aliijuo

srtciilrgio

schi^inats

:

prxcidcnilx

niodo

siilTrigotiir

scriplum osi

,

Quid cnim
noii
li:»-

niilla cst jusia n.Mvs>ilJ'«, ciiiii sil)i

ncquaqiiam spiri,

hnba quod uon
bc.it

accepisli?

quxro nlrum
Si
ilixoiinl,

Kialilor nociliiros
liinliter

nnlos idco tolcrent boni

no spiri-

.luod

.•>pii(l

ipsos aocopit.
si

llilnl;
Si

scjiingantur a boiiis,

cum

disciplinx scvei ita-

qii.oro

iilrnm ;imiilnl
Aniiliit;

ab

fis

rcoosscnl.
»^81 si

di-

loin considcratio nisiodiciid;c pacis rerrenat nnl diffcrt
;

cunl,
ut
fit
,

baplizandus

iteruni
Si

rodioni,

quain lamen socnrit.is cxscrit,
gcliisin:;ii-;

cum

:>ppnrct siiio

ci

pos-ii

rostilMi

quod

nmisit.

nulcm boc uon
,

vulncrc
aliqiiid

ad saliilnom correciioncm p;»ssc
<)

noo

(iiiisqiiani

dicil cssc

f.icioiidiiiii

iioii

eijjo

ecclcsiastii

jti(ii(

io viiidicari.

Dicimus cnim

amisornt.

Forro

si

acccpit

,

ct

iion

eo

o.iniii, li:..

magis nomcn Domii.i eorum cssc qni

qnnmvis
(iiuiil
;

pcrmixli sinl lurbis
«jiioii

eum moluuni ', corum qiii eum noii meSovU Domiims
qui

cl illud
,

.\posioliKait,

bct uii.|ue quod acccpil ct idco non cl potesi dicl scciindum istorum intolloctiim, Qnid eitim luibes quod uon accciiiiii ? Rcfcr nunr aiiiiniim :.d ipsnm oi igi-

suiti ejni
nirii

et

rrtedat nb
ii,

itijiistiiia oiiinis

qui invocal uo

ginom
(qiicm

scliism:ilis. Qnaleinlilict e\;.slimcntC;i'ciliaiiiini
iios

Domini[\\ Tim.

10). Si cniin

pro bono pacis,

oredimus iniioc(Miicm), urocul dnbio
:

in

nc

aiito

icnipus ciim
,

/.i/ania

colliguntnr, cradicelur

unitate

l>apliz;iius ciit

noiidiiin
illi

enim

f.uta
;ib

crnt
iini-

simiil et trilicum
liilcr injiisios
;

iicccssilaic cogitur

quisqnnm cssc
socnius invoinjuslis rcce,

isia divisio.

Pnnanius, sinii
:

volui.l,

qiiod

rcccd.il
'.

ab

injnstilin, cl
ct

lalc ipsc rccesscrit rnl
;

iion nmisii iiilipic qiiod

acccpciii

eit

nomi n Domini
ab
cis oxil
;i
,

Simul cnim

ab

non cnim,

si roiliivt, li:ipli/;ir(;ifir

itcrum,

re-

dil, ct

nl(|nc scparalur interiin coriic
iii

ut

cipcrcl qiiod amisi^r.it.

Porio

si

oo qiiod nccoperai
Si orj^o iico ipsi dii
i

eiiam cmporo

tdibns

finc

soprari merealur.

iion caruorat, id uliipic h ibcl);it
cst,
).

(.AMJi
!:

XII.

20. El

illud

quod scriplum
{

potuil ex istoriim

pra\o intolloctu,

Qtiid eiiim Itobet
dici potesl

A'oii cst speciosa laus in

ore pcccalnris

Eccli. xv, 9

quod non
oi

accepisli ? miilto niiiitis

hoc idcm
.icco|iit.

oro conc lid«:lium uliquc speciosn csl. Sic autcm

qui pcr Cxcilianiim a
potuit Iiomo qui

Domino

Cnr
vobis

oniin
*, ii(

uiiicuiquo Cbt os proprium,

ncc quisquam sinc con-

non

non

conjiiiicliis est

scnsione sui cordis cx orc \ulneratur alicno.
tein prxdic:iiio
'

Cum

au-

quod non babcbat accipcrc per eiim qni non nmisit,
qiiaiido rcccssit a

peccaioris orc proceJit,

quxrcndum

vobis? i)uuuio orgo inipnidciiinis
,

csl CHJusmodi pcccaiorciii lioc loco Scriplura signili-

dicitiir orbi tcrrnriiin

Quid

enint hnbcs

quod non ac'
Alrioam
;iinit<li-

carc voluii.

Nam
ilic

cl

Publicnnus qui jusiilicaius est
utiquc

cepisii?
veiiit,

undc

ipsius

Sncramcnli

coiiiioxi.i in

magis quam

riiarisxus,

peccator

crat

qni

per nullius Iraditoris faciims

poliiit

(Lue. xviii, 14). Si enira vera ejus pcccata
falsa cral coiifessio

non erant,
vera cral

tcre promissionein

Dei, apcrlissima polliciialiono
liio

peccalorum

:

si

:iutcni

contis.id Abrabain, Inieniiiic
genles (Gen. xxii, 18); oliam

bcnediccmur
impii

oiniies

conrossio, propicr qiiam juslilicari etiam mcruit, procul dnbio vern craiil pcocala. IIoc cliam dc oratione
^

si

isli iioti

calu-

mniaiores iratrum, scd veri examinatorcs criminuin
fuisscnl ?

sancii Dauielis verissimc di.xcriin,
eilcr ait
jnili
:

<|ui

profecto vcraet

t'«in ororei», el confiUier
ix, 20). In

peccata ntea

po-

28.

Nam

illud

mei (Dan.

cuju$ ergo orc pcccaloris

cti dic>;re
lit

oocperunt,

quod qnidam eoriim veritnte convi< Bnptisniiim qnidem non amittljiidi ninit-

Ijus <peciosa noii cst, nisi
quoiii

muxime
non

inendncis
?

1

1

(icii,

qui rccedil nb Ecrlosia, scd jns tnmon
>

Spiritus snnoius disciplinx fngiel
',

Qui tamen

lit;

miillis

modis

iipparel frusira ct

i/mnil^r dici.
illc

euni loquilitr vcritatem
est, «piia

in cjus

orc spcciosa
:

Primo, quia nulla osiendiiur fnusa cur
Itaptismuin ainitlere
iioii

qui ipsuin

noa

ei iribuitur

cujus parliccps nnn esl
iii

sic-

polcst

,

jiis

dandi poicst

ul spcciosa
fic\i

non cral pro|ibclia

orc Caipha; ponii-

amiilere

*.

Llruimpie enim S:<crnmeninin esl; el

saccid«)ium, qui nescivii quid dixit, sed

cum

es-

quadam

consecraiioii«j
istiid

nirumque homini d;uur
,

:

ilitid,
iii

scl poniifox prophctuvii (Joan. xi, 51): sed
»t>suin

tamcn pcr

cum

baptiznlur;

cum

ordinalur

;

ideoquc
si

spccio&a laus esl Dei in auribus audienlium cl

CatboUoa iilrumqnc non

licel itcrnri.

Nam

qiumdo
p;i»

corde credcntium.

cx ipsa parle venicntos eiinm prTp(.siti, pro bono
27. Quin ciiam cx Apostoli scnsuui csl opus cssc ul

CArUT
tentia
niis cis
•lictl

XIII.

cis corrccio sohisinatis crroro snscepli sunt, ei si vi-

male usurpala velui insuUare audet PaFineniaqoos ncgal liabere D.ipiisnaum
uccepisti (I Cor.
,

eadcm

ofiiciu
;

gerercni

qux gepra>ci<-

cl proptcrca

rcbant, non sunt rursum ordinati
iii

scd sicut Baptisinus
:

eos darc non possc Ouid enim, inquil, habcs

ois

,

ita

Ordinatio inansit iiiiogn

qnia in

qitod

nun

it, 7)

'

Quod

ul oinill:tia

sione fucrat vilium, qiHHl unilalis pace corroclum est
iioii in

iindo ol quarc dical Aposiolus,

quod

ipsins Epi^toiJD
iii-

Sncramentis,

qii.x

ubicumqne sunl,

ipsa sunt

*.

«.ontexliuac declaratur
MS.S

;

si

boc de Buplismo vull
esie cti.n

Et riim expcdiro lioc jndicatur Ecclesix, ut prx])Osill
'

'

i>\c.

Ai cdiU,

magnuiu nomen Dondm

eb
,

qm eum nuiuiini.

1

*

ri aliquando. oinnos Mss., in cxcosis, in wtitaie fidei. Abest,

M

fidei,

a

minu'-sl

ov

.

siiiiilitti

mvocei nont^n Domini. Mox cadem cdUio cura aid cmm. Emendnntiir cx inauuscriiilis.

scrijiii.s.
'

Mss. mnj;no couscnsu fcrunl
juTt.i
.\r

,

17« non conciclus

a

vaiica.n codiccs, prccatio* lii callicanis >:ss , rie ore. • bic Mss. Ai (nliU,' disciplince futfU. CHm lumen lotfuilur veiitaiem.

*

vobts.
">

Kr.

l.Uiid

ven.

Ix)»

,

jus dandi armuert posa manuscrlplis.

Quem

igilur

fugit,

ji(

• in edilis,

-psa

w; a nml \boit, vera,

, ! , :

t\

CONTRA EIISTOLAM PAriMEMANI,
ail

S.

AIJGUSTINI
!i:crcnl

foriim vcnienlcs
tiios ibi
n:aii)iiis eiis.

calliolicam socict.ilcrii lioiiorcs
i|)sa

An

fortc

minus

Sacranienta chrisiiana.

qiiaiti

non

adiuinisliciil; iion cis lanu-n
scil

Oidi-

corporali.

li;vc \\(>l.\, ciiiii

vidcamus
pcr

iicc

apostalas ca-

sacraincnlA delraliuntur,

mnneiil siipcr

rcre D:iplismalc,
eiintihiis

qiiibiis utiqiie

;ia!iiitcntiain

icd-

ldco(|Me
lioiniiii
,

non

cis in

poimlo inanus iniponilur, nc
si

iion
?

restitiiitiir,

ct

idco amitti noii

posse

non

scd ipsi Sacraiiiento fMt injnria. Ri
llt,

jiidicalnr

An

diiccnda de

iiiilili;i

Bitiiiiilndo noii fnit,

qiiando ignoranlcr

ncc antmosc

d< fondilui

faclum,

cum
liis

ct ApOjtolns
:

dc agonislicis ccrlaniinihus clainct
militans
l)t:o

8cd pie corrigitur cognituni, vcitta facilis impcliniur.
Dciis eriim iiosicr iion csi disscnsionls Dciis, scd pacis
( 1

ct apcrle dic;it

Ncmo

implical se nfgo( II

ta:cularibut

,

ul ei placeal cui se probavit

7'im.

Cor. xtv, 53)
ali

:

iiec Ecclcsia* ejiis
,

Sacraincnla
'|ni

11,4).
50. Et
iis

in cis qni

EcclCbia rcccsscrunt
ejns snnt. Sicul

scd ipsi

rciii

hxc
nc-c

qiiidcin

atia

qiKcstio est,

utrum

et

ab

cesscrunt
R:iplisiiio
jiis

iiiiinici

aulem

liabi

nt

qui
((()

iiuiii|uain riicrunl cltiistiani
:

possit

Daplismus

quod pcr eos dari
;

possit, sic in Ordiiialione

dari
.<iiic

aliquid

lcmcrc inde arrnmaiidum csi
qnantuin tunl:c
'

dAndi

utruinqnc quidcm ad pcrnicicm
lial>cnl unilaiis.

suam
aliud

aiicloritaic tanti concilii

rci sur-

qiianidiu riiariU^lcm non
aliiid cst iiou

Scd tainen

ftcil.

Dc

iis

vcro

qiii

ab

Ecclc.^i.c uriil.ile

scp.iiati

habcre

,

aliuri

pcrniciosc
noii

lialicrc,

suiit,

iiiill:i

jain qux'Stio csl, quin ci hatieanl el
quiii

darc

Kaliiliritcr

hahcre. Quidqnid
:

hahctur,

d:mdum

possint

,

el

pcrniciusc

h:ihcant

i)eriiicios(.'qiie

cst cuiii

0|ms cst dari

qiiod vcro pcrniciuse hahclitr,

Iradanl e.vtra vinculiim pacis. IIoc enim jain in ipsa
lotiiis

pcr orrtctiunem dcpulsa pemicie agciiduin csi ut
suluhritcr habeator.

orbis uititate discussum, con^idcratuin, peifcatqiic liinialuni csl (b).

Clum,
laicus ali piis pcrcunti dcdiMit
•,

Scd

si

iios niale

faci-

29. Qiianquam ctsi

niiis, ipsi e.\pliceiit qiioiiiodo

Sacr;)inenluni bapiizali

necessiiaic compulsus

quod cum
*,

ip.se

acciperel

noii

pnssil amiiti
:

,

cl

Sarr.-imcnlum oidinati possit

(|uomodo dandum cssct addiJicit

ncscio an pie

ainilli

quoiiiam dicunl, Recedens ab Ecdesia Uuplition aniiliit,

geiito nece.ssitatc si Hal, aiieni
si

qnisquam dixcrit esse rcpetcndum. Nulb eniin comuncris usurpatio est
autcm nccessilas urgeai,
si

smuin quidcm

jus duiidi lamen amiltii. Si
cst,

cnim ulrumqiie Sacrarncntum
tat
;

quod ncino

diihi-

aiil

nnllum

,

aut veniale

cur illud non amillitur, et

illud amiililiir?

Ncuiri

dclictnm csi. Scd el
el a

nulla nece.ssiiate usurpciur,
qiiod datiim
fueril

Sacraincnto injuria facicnda
giunt,

est. Si

sancia inalos fu-

qtiolihet cuilihct dctur,

non
illi-

ulrumquc
in sola

fitgi::t

:

si saiicia in

malis iiiviolahi,

polcsl dici noii datnin, qiiamvis rccle dici possii
titc d:»tuni.
Illicilam

liter tiiaitciit,

utruinque maneat. Si dixcfint
vera Ecclesi:i reclc d;itur
:

U:ipli-

aulem usiirpationcm

*

corrigit
si

smns

re^pondclnr
hahciur..

reniinisceniis cl pocnilcntis afrcciiis.
corre.\erit,

Qnod

non

cis, B:i|itismus in

sola vera Cctlcsia rccte

manchii ad pocnam usurpaloris quod da<*jiis

Cur non potesl
nliud est
nliiid est,

dari ubi

non rccie dalur, cuin

possit

tum
ullo

cst, vcl
:

qui

illicite

dedii, vcl cjus qoi

illicite

habcri ubi non recte habctiir?
,

An
?

quia iion iiabcrc
Sic et
in

acccpit

iion taiiicn

pro noii dato hahchitur; ncqiic
usiir-

aliud

non rccte habere

n d;irc

modo

per devotuni militem, qnod a privaiis

aliud

non rectc dare? Sicui
sic

iion rcttc ha,

paliim est, signuin rcgaio violahiinr. Si cnim aliqni
furtitn et extra

hct qui ab unitate discedit, sed tameii habcl

ci idcd
({iii

ordineui, in ntonctis pitblicis

aiiruiii,

rcdcunli non reddilur

:

eliam iion rctle dai
;

vcl argentuin, vcl tos pcrciilieido si^naverint ';
lucrii

cum

ab unilate discedit, sed tamen dal eo ncccpit
,

et idco (jiiod

ah
Ilii

deprehensum

,

iionnc

iitis

pintiiis,

aut indiilllKisanris

vcnicnti ad unilatein

non

ilcralur.

gentia lihcralis, cognituin rcgalc
rcgaliliiis

signum

aulcm
beri
nitis

qijod

non recte
si

datiir,

datum

iion

csse con-

cnngerclur '? Aul

si quis:|iiain,

sivc deser-

lciidunt.

Quod
et

alius

quod non recle hahetiir, ha»
,

lor,
tari

sive qui

niinquam

ontiiiiio mllitavil,
;

noia milifucrit

non posse contcndat
*
,

nonne utiiqne ivclama,

privatiiin aliitiicm

.<iigiict

nonnc uhi

dc-

dicimus habere quidem
qiii

scd non rcric
>-

preliciisiis, ille signaiiis

pro dcscriorc punitur, et eo

habcre

eum

ab

iinilate

discesscrit? Si rrgn v
ipsi

gravius qiio probari potiteril iiuiKiuam omnino miii*
tassc. siniul

lunl, ut audiat

illc

quod pariter reclamanins,
,

nos

scrum

punil<t, si
si

cnin prodidcrit

,

auda-

audianl reclaniantes

dare quidcm, scd

iioii

rctie

cissiioo sii^nalore? Aiii

forlc illum inilitix chara-

dare

eum

qui ab unilale discessit. Qnapropicr, sicni
h:ibcbat;
foris

clciem
price
|icrit
;

in

corporc

siio, iion

miliians pavidus exhor-

redcunli non rcddilur quod foiis
iiieitti
r;it.

sic

ve

lucrit, ct ad clctncniiam ini|ieratoris confugcrit, ac
fiisu *

non rcpctendum est qiiod ctiam
iniclligitiir
,

acccpe

el iinpctraia

jam vcnia
potiiis

miiilare

jam

coc-

Unde coMScquenicr
in nullo

pcrvcrsilatcin ho-

iiiimquid honiine lihcrato ali]ue corrccto ch:)iilc

utiiium esse corrigendim

sanctiiaieni

auiem Saeia-

ractcr
<

rcpciilur, ac
tlss.,

non

aguilusapprobatur
neeessilate cont-

mentoruni

pervcrso esse violandam. ConsMl
cl scelcraiis

Am.

j)iiIhus

ct valic. dr.ikrU.
,

altqm pcreuntis

enimeam

in pcrversis

hominibus,

.live

csse addidicil ; omisso quotmdo, quod iiuc cx Vaiicaiiis codicihiis revocaviinus. in aliis Mss. est» quud dandim esset addididl. * Am. ct Mss.: lUicilamerqottsttrpaiionenteorriqit. * sic (iillicani codices. Al editi, cl extraoi dinarie , rton rn
* Kiiiti

itundum

in eis qui iittus siint, sivc in eis qui foris suitt, iinpol-

lutam alque inviolabilen» pcrmancre

:

ct quia dicun-

monetis publicis

aurum

vcl (irgcntum,

sed les perculiendo

st-

» Edili

vaticani M«., ab Ecelesics catlioticcc tmitate. si fditfuid (luod iion rccie hnbelnr, linbeti : Qitod
pofise conlendant,
iiuiiiiiscri|iiis.
\ iiie

gnuverint. » Lov., coqeliir \nf.-rri. ^ crhiim, inferri, abcst ab aliis bris: et|ro, cofielur ; i:i \aiic!iiis.Mss , coiujcrelnr.
*

mn
li-

nos titivique rechnnmna. rmci^im.»3

lura
(o)
(/,)

Gallicani Mss

,

ac piice facta.

Kl. lib

hb. 7 dc Riipt. conir» nnial. cip. l cai». 7, cHUi.S, f-aip. 4,9.

13
tur ca ntali pnllncn-,
c.iiiii

LIUKIl
qiiaiiiiiiii in

Sr.v

UNDUS.
pro Hoiniiio
Oj poiiiitii ?
iii

ipsis e^i ilininUii.

Sed

:ib

(

is

nuUi)

modu scduet noli obli-

lIIj

iinpiiiinia

|

crniaiicanl; spd in lioiib porniuin iiwilis poriiiiincia
:iJ jiiiliciiiiii.

cnii ur, qiii iion
l:iiil
:

lnimine.

simI
,

iii

Dco spcrantcs can,

n<>iil •iJ

prnnMiiii
ile SjiiriUi

,

ncucdic

,

anim;i n^ca

Doininum

Nain ei

(jiii

inillo iiioiio poiesi cxhlii:^ui,

viscioiijiicsrclribiitioucsojns; qni propilialuroinnibiis
i.
i

di(.(iim esl tanicn, Spirtiutn iiolilc CJiliniiucrc (I Tbesjt.

,iiilj'ibns

luis,

ipii

saial

omncs

l;»ii<;iiores

Inos

'

V, 19); id cst, qnanliiiii

iii

vohjs csl, nolile sicagcrc,

(/'.srt/.

cii,

2,

7>).

Si

onines

i;iiiyiioros

ipse sanal,

l.inqu.iiiiconcniini SpiriUiiu exsiiiigucrc, .nut laiiipinm

nulliiiit

rclinqnit

quem Parmcnianiis sanaro
iujniiia sni:l,
iii

sc dic;.t.

SpiiiUiin exslincluin ilcpulelis
iiiodo pollui polcsl
,

:

el

iiuinen Dei
,

iiullo
et

Taulaiic apud
IHis^inl''

iiliis

iit

illominarc eliam
miilicri.Mii

el lanicn ilicuini esl
,

rHius

Quod

n(?c illi, qiio

ii;ilis

m.ijor

paier intrabnnl ad iinmu ptielUaH

tU pollticreni

iwnHn

suriexil nejiio, Joantii Dapli^-ta^ Joanncs cvaiigclisiu

Dei

siii

(

/ii;ioi.

n. 7).

concedit
isii

;

de quo

ait

;

A'oii erat ille

liimen

,

sed ut

tesli-

51.

Nec

iillo

modo

oxpcdire sc possiini

,

cmn
Deiis

moiiitim perliibcrcl delumine. Eral Innien
nat

quod

illunii-

eis proponiuir CJir s.irjctilas Sacranieiili
(l:iri

el liabcri cl
jstiii

oinncm Iwiiiincm leniculcm

in liunc

mundiim.

Si

posbil

al>

eo

qiiciii

intus

scclcialiini

omncm
liiKjuil

liomincm

iilttd

iuiiicn iliuininat, iiullum i(>illuiniiiaro se dical. Qi:ia

daiiiiiavii, ci liiuc iuc piat
ali lioiiiinibus

ab codaii nan possc, cuin
ciini laincii iiec Uiiic

qncni Parmcniamis
liominos
,

dainnnUis fueril,
'.

clsi

saiicii

secuiidnm

(pirmd;im

niodiiti.

(ani possit ainiucrc

Po<<lr(

nio ciir Felicianus, qiicm
,

dicuiilnr iiimiiiaiia; alia

lanicii sntit liiiniiia
,

illunii-

cnin Maxijiiiaiio Irecciili dcoi;ni dan^iiavcrunl
foris in

el diu

iiaia, alind liiinen iliuniinans

qnod

illMd esl

de qiio

Siicrilegio, sicnl ipsi in
*,

coiicijio

suo

(«) pro-

idcin JoanncsBapiisla dicit
ejus accepimns (Joan.
i
,

nniiiiavcrunl, scliismaiis fuil

noii

soUim ipsum

B.i-

Nos omnes de 8, 9, iU ). Nndos
:

plenitndinc

auleni qiiis

pti-miim, scd ciiam
qnip, c Mio,
si»

jiis

d.indi noii aniisil? lu Itonore
il.T

voslil,
(

nisi
,

qui
)
:

dicil

:

Profcrle

illi

slolam

primant

ui cxicral,

rec^plus est,

cum
s

his

Luc. XV

2i
,

ct qui corriiplibile

hoo

indiicl incor-

oinnilnis rpios ipso loris positiis hapiiz^vit, nuilo eo-

ritplioncm
(I

el

moriale hoc iiiduel
*

iinnioilaliiaieiu

rnm

iei>apiiz:ilo

:

qiiia si

aliquem c<>nitn qu

foris

Cor XV, 55)? Et hoc qiiisquam
ciii

diviiio

induincnlo
ipsc

baptizaverat, rebaplizandum essc ccnserenl, judicareiii oiiin

aliqucm vestire dicitur,

magntim

esl

si vesliri

;imibisse jus daiidi riiiu foris csset, el
ipsiiiii

pro-

morcalur? Jau) porro einundare poliulum sc audcai
diccrc,
si

ptorea cons<'qnciis erai ui

i^iioijue

iuirum orp.i-

prius aiidcl sc dicere noii essc poilutum.
;

diirucnt,

si iiios

ilerum baplizareiil. Sed cuin ad
,

Mundali eoim sttmus per graliam Dei

sed noc Utne

cem
paci

Clirisii

rcvocaiiiur

culuiyniaiorcs sunt

:

cum
ust

Doiiali consujujit, dissimulaiores sutil.
aliiid,

Quid

quidem mundabimus aliqticm, cum fucrit pcrrecla noslra mundatio quanlo miniis niodo ritin corpus
:

,

Imc

(juam quod coriim

Tk Ikmius

""

dc

illis ail,

Qiiod roliimns sancluni e$(?

quod corrumpilur aggravat aiiimam (Sap. ix 15)? Qtiis enim casiuni gloriclur se habero oor? aiit quis
,

C.VPUT XIV.
i

— 32. Ulquid ergoPaimenianus inani
:

gioriclur
sec.

mimdum
)?

se csse a peccaio (Prov. xx, 9,
qiiippe aiqiie sanarc, in spirivalcl. Sicnl
iii

j:iclaniia exsulljl, el dicil

t

Nnnquain divin»

lcgis

LXX

Muudarc
ila

consnra piliolur ut vivificarc qupjnquam morluus
pos^it, euraie viilncialus, iiluminarc cxcus, vcstire

lualibus rebus
facli

tanuimdem

aulem spe

s.dvi

«

sumus

,

spe mundali siinius

pcrfccta salnto
el

(

pudus

,

cl

iiiund:irc
,

pollnlus?
ciiral

>

Doniiiius enitn

ct in peifccia miindilia (a).

Qiiomodo crgo sanare
iiec

siiseiial

inoiUios
illuininil

Dominus
cjccos
,

vulncialos,

Do,

mundarc jam possumus qui
,

lunc polcrinius,
<

cum

n:inus

Doinintis vesiit
sil»i

niidos

orniii iiiodo salvi ct

muiidi fucrimns?
facit.
>

Sod Dcus >,

Dominns mundat polUuos. Quid
hominis non sniu?
noii
ciiin llaiie

anogal quas
apud cos qui

inquit

,

<

hoc per hominom

Fafit sane, scd

vivi

siiiil

fooil el

pcr

Judam

,

qitem ad Evaiigciinm pi.Tdicau:

peccaiil,

til

eiiain

vivjiicarc
noii

posse dicanlur;
,

dnin

cum

cxlcris misil (Maith. x, 1-8)

lccit et

per
ipsi

incremenium darc
,

possini? F.yo
;

inquit

Pliari>a'OS in cis qui

bona

qii.x'

per cos aiidiebant
di( (>b,int.
,

Aposlolus, plnnluvi

Apollo rigavil

scd Dcus iMcrc,

faciobanl

,

cum cum
,

illi

non

facoreiii qii.c

PoI:i-

vi.iitHm dedit. ?icqu£ qui planlat esl aliquld
uij
ii
,

neque qvi
iii
,

stromo

,

cur

iniqtii

ol scolerati eorniii
'

sivc

cnm
,

scd

qiii

increnienlum dat Dcus

( l

Cor.

G

,

7

loiil, sive
).

pro pacc Doiiaii
,

lolcranUir
?

vivili-

QiiaiiJo dat vilam

moMuo,
riuot

qiii

iiicrcmenuim darc non
et vivi).

catit

,

curonl

illuminaiil
,

niundant
polluli ?
siinnl

\t\ ipsi iion siinl

poicsi vivo? SicifU mini PQler snscilai niortuos
ftciU,
Ii;iiie

niortui, vtilnerati, acci

An
in

idco iion apiid
foveani
ca.lunt

sic

cl

FUius

vuU
,

vivifical

(Joan. v, 21

cos

cxci

c;i;cos

ducentes

apiid >Ilo^ saiii
' ?

sunl

ul
,

possint eiiaoi cnrare
se benedicendos

iiun

sanos

Quid aiiud

isli

quam

14) , qiiia non ipsos, sed Dcuin quciii pr.cdicant, illi audiendo ct obleinpcrando seclaiitur? Il
(Id. XV,

i

sane
Yaticani Mss., fpiritu sanclo. possil wniltere. Coiicinnius .Mss., eam, nec tiinc Kilicel sancliiaioni .sacraineuti. ' lUlili, qiii fl din foris in sncrilcgv).... scliisnuiticus fuit. At Mss., prict' i eiinl , qui : ci. luco, ulmnuUtcus , liaiicul,
'

,

sed lunc prx-dicanl
:

' K.iJili,

m

ligunl

quicumqtie

Dcum si cuni Christo c<dvcro cum illo non colliguni spat,
,

sic .Ms8. At
:

cilili,

inftrmitntes tuas

:

et

iiifra

,

umare. deqi.ii-

schismeUs. ' iii edjUs, maoiiler Tichonius. Abcst, tnagisler, a inaunscriitis.
' s<!l.i

ieiU
*

sanare sc dical. vaucaui ct c Uillicaiiis nQiimiiU Mss
[<cn,

,

e/

hom^

qiiiun.
«Hiilio IjO\
i

vt possiiitapud illos

cwaicrwn

sanos

»

Ain. cl MS.S.,

pro Donali parte.
vi'l.

("iiisiio, iliinn.

(n) liajjail.mo.

(n) Korift, impcrfccla salule ct imptrf^rla mimdttia. Morel, kieuieui. irilic, |agg iiH, 117. u.

|-AiKor..

XLIH

ffrois.J

, v-

COMT.V
{Mullli. \}\, 7A)}; hiiiinlnni

r;P!^TOI.\M

!", Il\l;

Ni\N!, S

/VrT.rSTINl
'
.

"C
dl
!iiimini's

giiril
«

|ir:i'ilic.inil'>,

no:. Hciiiii,

«niii
iil

icstcuoiijtni

ni-i

a liiio..caiiliir

'

;i<i

crnis

Si;(|ii<'ii(li)

iiimiil

iii

(ovcriiii (Mdiiiil.

Scd

il(j

;.liqiiaii(lo «•\igileiii,

alquc
,

;i(!vcrlanl

v<tc

r.oii

lio-

qii;i-v(ioiic. ]i:i|iliM>ii

liitnis
i

nliiiuid

Doni

iio :i(ljii\niilo
,

niiiies

cssc atlciidfnd.is
,

«

iiin

s.iiiclnm nliqnid

liomo

Uacialiiiiiiis
ciip
1
)
,

(l.ib.

(lc

liniilhuio coulia Pouaiii,las

aciipcrn. «losid«'ral
lu.iiiiiii
;

s«il illiirn sulniii

qui

<le

ca-Io «hl
,

niiii (lo oiiiiiiliiis l'i,liiri(i:iiis K:iiiriyriiiri S< riii(>l)is
'.

qni:i

non pulcU
ci

liouio

nccipne quidquam
<t

tiisi

pMir:ir'ini, (iiiT

olijiciond.» crcduiil, I*:ir!iioni:ino
ri(l:i'(|in(

datuni fucril

dc cn-to
i

? ()ui,\\

«li\i-rini

,

!»«;

cttdo

rcsiKHKiiiriiiuis

Qui vcrc ipsc
qiii

[iro.xiinos

silii

qiiidcni accipii,

oii

dc iKuninn. s-d laiocn pcr liomijiisliiin tantiirn
;

rvcisioiie iniqiiilnlis,

ois lain iiialum jtropinnvit
.sod

nem

;

qu.Tro pcr qiialcm. Si pcr
illi qiii

non

crrorcni, ul non pro

|i:icc,

pro divisione cl di-

habcnl

apiid cos ipsospcr latcnles iiiiqui^simos
si
«'l

«cis^-ionc noii soliiin lo(]iiauir ipsc, scd clinni divinos

acccporunl

;

por iiijii-lnm
? Si

;

qna-

c.ua or?o

esi
la-

l.ilims lo(|ui

p(^r;;ii:uli':it.

ut aliqiicin rclr.pli/.cui
iiilcr

pcr injiisluni non nisi

C.M'IT XV.-

55. Sed

ninlta niiror liomillaptisinuni nisi

lintcm
tellcs

;

iioii

liaient, qiios bapiizavil maiiifcslns sa-

ncm
cx

.

cmi! iigcrel iion possc
,

lialicri

Cilduiiis

Oplaius
l;iiiicn

:

si

et por injiisluni
ot

cli.iii

acceptum

no.c

possc

accipi sine d.inle, iiiicrpostii.ssc
:

nianifcslum,
c!csi;c

r|iii

nondiim d.ininalns
sil
;

ab

l-.oilli

f.v:ini':clio lcsliiiHiniiiiii
,

Non
fiierxt

'i>oled. inquil

,

ficci-

Odmnimiioiic

proj.-cliis
,

iion

liaboiil

pcre Itonio qiddquam

nisi

\Ui

dulum de
inscins
,

cwlo.
ciiin

qiios rciiciaiius iMitslitainis
iiioiu^

cnin ab coruin coiniun.

r«)Ssct cniin aruiuis coriim vcrljornni

fuiscssel,
iiiiiic

iii

.Maximiani «•chismaic baptizavii,

cocpissct istc diccic

:

A'o" ]iotat houio accipere quidilli ;

qiios lanion
i'oslrciii() si

cuiii illo

rogros^os iiomo

rcbapii7.;il.

cjuam,

iiisi

datiim

\r.cyil

aiilcqnam dixissct

,

</.'

homo,

qnainvis de ooclo, noii lanioii uisi
;

r<r/o, pnlarc illmn dicuiruin a

Donaio

fuis.se,
,

aul a

poi

liomineiii polest accipcrc qiiidqnain
li:ipiista
,

qi!;iro ipsc

rarincniano
niiio
iliio

.

nnt ab

a!ii|uo

dc partc Donali

out oin,

Joanncs

qiii

hnc

aii,
copI«)

per qiicm boiiiinoni

ah

ips;i

parle nunaii. Agnosco F-vaiigdiuin
,

et

;icccpciai, «piod uiifiwe dc
iiivciiitur
*
:

accepcrai? El non

scripluin esse rccensco
,

xYoh yolesl liomo accipcre
illi

aiqnc

il:i

a sc tesiimoniis prolaiis
eisi dic:it Filiiis

mala

finidiniam

?i(si

(intum fucrit

de

ccclo.

Scd niiinquid

cansa conviiiciiur. Qnia
a Paire
,

acoepisse so
.

Doiiaius csl
liiin ?

cu-liiiu''

nuniquid rarmcnianiis cst «oe?

ct

Spirilnm s:incluin de suo accipore
.

noii

niiaiquid piirs ipsa Dor.ali
,

Hla vero non est
ait
:

qnasi gridalim

scd

sio.ul

ipse exposuil dicciis, Quia

ccelum

non

csi

iii

co-lo.

Qui eniin

Non

poiesl

oniuia qucc hnbct

l.'aler,
,

mea
:

snnt

,

ideo dixi

,

De mco

liomo accipere (luidfjuam, nisi fucrit
nunquii!'.! di'Oicl

illi

datum de
iili

coclo^

accipict (Joan. xvi
intor[.()sito

15)

po.ssc

lamen

liomiitcin iion

%

Nisi datuiu fucril
,

de

sole, aiit
:

bominc

divinilus aliquid accipeic, exciii-

dc

iniia

,

aul dc siclUs
,

<\\'.x,

lainen in cocio sunl
fuerit
iili

p!o siio JoaiinoE ipse iCblalur, et tol sancli anicqn:;»!

qiianlo

mrnus diccret

Ni.^i

dalum

de

p-irle

Doi Fiiius

homo

fierct
,

,

et

postcaquam resuncvii
viginli

ct

Donali, qnsc non sokim non est coeluin
cflclo
,

,

nec

esl in
illiid

asccndil in coeliim

cenlum

hominos simul
t(

sed nec in rcgno vult csse coeloruin. Noc

congicgati craiit, quos

laillo liomiiic in

rra maiiiiin

procul diibio dicerct,

Non

poifst

homo

accipcie«piid:

im(ionenle, de coeio vcniens Spirilus sanctus iinplcvil
(Aci. I, 15, ei II, 1-4)
clesiuj
,

quam
test

,

»is!

dalum

fucrit

ilii

de Ecclesia

ipsa eniin

licclesia

dc

crKlo.accipit.

Si aiileni diccrct -.Non poci

et conslilulo jam ordine FcCenlurionem Cornelium anic ip-iim Dapii:

homo

accipere quidquani, nisi dalum fucrit
;

ab

smiini

,

aiitc

impo-^itionem inanus, ciim eis qni sociini

liomine juslo

irrucrenl quidcni

isli

fronlosi

,

el se

eranl eodcni Spiritu sancio rcplctum, Pelriis ipse iniratus csl (Id
,

juslos esse proclamarcnl, ut ah eis acciperel qni vcllet

X

,

^-i)-

Ncmo

eigo

accijiit sine «lanlc
,

:

accipere

ncc nos qu;csiionein faceremus, utruni
;

sed qiiod pcrlinct ad Daplisini saiiciilalcm

adcst
ip.>iiiii

jiisti

cssent an non

scd inter eos csse vei latcnics

Deus qui dcl,
donante Deo
saiicliim
,

et

homo

qni accipiat, sive pcr se
,

iiijusliis

facile oslendcrcinus ex qnibusdain prodiiis ct
;

,

sive per angcluni

sivc per liominciii

excltiMS

et lanien eos
,

non improbaremus

^,

nec di-

sicut por

Pclrum
,

,

sicut per

Joanncm

;

sivc

ccremus non datuni
ei

vcl iion

acccptum

,

quod dalum
daUiiii

per lioininem iniquum

sicnt per

tam inuitos

vcl la-

acccpium essel

a lalibus.

Sed

ct

boc lalso diccreiiisi

tentcs vcl manifeslos, quos anlc

lcmpusde messc
,

col-

tur,

Non

polesl hoiiio accipere quidqiiam,

ligere servi patrisfaiiiili;is probibentur

ct

quos

vcliit

fiicrit 0!

ab liomine justo. !pse eiiim jusius

a

quo

al-

paleani frumenta dominica usqiie ad tompus veniilationis

lor accipil, qu;ero a

qno acccpcril.
iia

Si cl ipse a jusio

corde

iiiteriiii
,

sepaiali non lemcrilaie corpora-

hoinino
ordiiiis

,

el

de

illo

quaero

,

doncc ab ipso capilc
,

liter dcseriint

sed pielate spiritualitcr fcriml.

buinani ad aliqiiem pcrvcniam
;

qui noii ab

CAPUT
ptum
est,
<

XVI.

55. Qui,

inquit,

male
;

crcdiilii, qiiia scri-

boiniiie acccperil

alque

ila

falsuin

esse

doceam

,

consequi non potesl Baptismi tacramertlum

rpiod
ei

non potest honio accipcre quidquam,

nisi lucrii

Perversnm non poies adornare

t

(Lccle.

i.

ab hoinine dalum.
54. Quid aiiicm agunl
isti

ncscicntes per cvangcli-

'

qiicxl
»

nescienlex evanqelictmi teslimonium ; oi.ilsso, per, ex manuseiiplis resiUiiiiiiiis. Kdiii, ni^i ut Iwmiiws cmnmoncaiuur simui >italiquanFxlili,
lii

vaiicani autem sic proseciuunlur , resyciideHmiis Qiu:tn verc ndccqual proxinui .sifct everstonc, elc.
*

Mss

do, olc.

nm
I

*

Juxta

F,r.

ugd. Ven., nimuiutd diccrcl.
.\iss.,

M.

J f;allifaui

qiiidam

nec tamen eos

uti

probarcnm.

proximc so(|iiehamiir non iulerpo^Ho Itowinc iiirtnitiis aliq> id accipeie : ac ilcinrie, aique iia a se teuiuwni j prolalis, clc. I.ocuiu rediiilegraiiius ex \aiicams Mss.
•»

cdilis

iifisi

,

ct

non

inveiiitur,

verlia

;

l'osse

lamen

liottiinem

77
io. trc.
pi.*.iliis

l.m.W ^ECUNDIS.
LXX). 0»"1
fiiorit, (|iii
"^'

't

*'""

''P"*'

cn> qniNpi
gr;i|i.»,

ini

l).i-

diim

log.ile s:icrilioiiim,

nnm(|uid lievitaium Csl

illiid

piiliVfr.U, voihi
«|ii(»

Clirislmn
iii

kiiipliim.

qiiod
!.')•'

ab co vocalnr spfhmia

l.ifrouiiin
ni;ili

ex

et»

ossc ctrpis^L', «\

sim iinilinn

o.Trm

dc

{Muilh. XXI,

Quo

ccrle cl boi.i in'iah;mt ei
;

virgino

Mirii

ii.ilus

csi

;

poslca

viriloiis srrinoin!
cssi^

iioc boiiis oboraiit

mali

qtiuni.m Domiims

qiii
;

ait,
ila

coiiinioiiiliis,
J'iaiiiu'S ail,

ciim

compcrissct

ipsuin
ct

dc

qiio

Sancii rslotc,
inviolabilitcr

qiiia

ego samtus suin [Lcvit. xi, 45)

In

priiicipii) criil

Vcrhuin,

Verbutn erol

fa»il

sancios

suos

vcrs.nri

inler

ni.i-

apud Deum,
Cer ail,

ei Dcits erat

Verbuin;

(Je (juo CDiisecjiicri-

los, u( cusludiaiit'

cam quam

ac( ipiniit sanctiialom,

Vcrbuin caro faclum
I,

est, et

habiiavit in nobis
prisiiiiiin)

qucmadmodiim

ipse Doniinus Jesus nulla c(inl:igiomj

(Joan.

i,

44): ratoreliir cis

suum

crro-

maligiiiiatis in Jiida;oruni

gonic pollntiis csi,

iic(|iie

lom,

alqiie in

co se fuissc cuni baplizarotur
(icniio

solliciliis

cum

illa

iiuiicaiol, jnl>ereiil ciiin
«l!(|ijc
leiii

Laplizari?

Niinqiiam
simplicilavcritalis
l:ilis

iiiilitatis

prima sacramenta scciindnm pcrfeciam buviam raciiis sub lege suscepit, neque cuiii

faocrcni

:

scd liominis impcrilam
prius

poslea discipulis clectis

cum

suo tradilore usque ad

oarnali opiiiioiic

dcpiavaiam',
:

cMrcmum
solum
tis *
iilli

osculiim

vixit.

Ejus enim excmpln, non

r:itiv):,c

c«)iTOC(ain graiiiiarcntur

aut

si

eliam

iion facicnlis

mala, sed cliam non conscntion

porvorsii.is pcrlinacilor oi defciideiida
diii

vidorotnr,

ct

rolnciaiiis

iiofinc

corrcctus,

ciinm dc

licclcsia

palcam fiumcnta sccura sunt, quia ncqiic talia faciun(, neiiuc conscntiunt facientimaliti;e, inlcr
I)iis
;

poilficnir, ol posica cognita vcrilaie rcinoaroi, poeniloniia
iiiii|uc

cliam

si

iii

cadcm

sogctc usque ad nicssom,

curanduin osse consoronl, noii itoraviiiiier.indnm
;

in

cadom arca
lolorciil

usqiic ad vcntilationein, inlra

cadcm
37-43,
qiii

lione

B:ipiismalis

qiiamvis
illo

Imc

in

relia usqiie
boiii

ad sopantioncm qu.T
inalos (Matlh.
iii,

in litiorc fiiUira ost,

cordc so lialmisse fatorolnr eliain
apn<l
ijisos

lcmporc

qiio

12,

el

\\n,

fuoral

biiptizalus.

Verver&xun crgo

non

47-50). Scd
el in

isli

snnt verc

cjeci

duccs cjicoruni,

potrs adornarc, quia

non

ci

ad ornaiiicntnni valorct
in fidc
:

numero suoriim tam nmllos

inalos vidcnl, ct

Sacr;imciitum qiiod acccporal,si
sisteroi, scd poiius

pcrversa por-1

ad snppliciiim
iii

ciim lamoii ipsiin»

Soi raineiiliim piT so, eli.mi

porvcrso «piem iioa

non videnl; cl ul sc noii ad sustinendum inviccm propicr unitatis vinculum.sed addividciidum ab inviocm propler scliismatis sacrilegium scquaiiliir
viani pacis

ori.nhal, soil judioiibal, iniogrnni
imlli)

pcrmancrcl; el idco

bomlnes, pcsuadcnt.

modo

esscl illius Sacnuncnli violanda sanctiilliiis

CArUT

XVIII.

37. At cnim
:

dictum cst per

las, oii;im
vcrsil;is.

cnni csset

lioiiiiiiis

corrigciula por-

rex Josaphat, si peccalorem tu adjuvas, aul cum quein Dominus odit tu ditigis, propterea fnit

propbcl.nm rogi Josaphal

('..\PrT XVII.
noliis

3G. .\iidoi

cnam

rarnioniantis

exompla divina propoiicro,qiiibns sc arbitratur
cssc linniincm sanclum,
Ipse, inqiiit,

struin dicit
iii

super le ira Domini. Quis enim ii:)pcccatorcm adjuvandum, ad lioc iili<pio
:

osieiidorc, qu.Tiendmn
qiio aocipi

a

quo peccarc vuli

sicul ipse

Acbab queni adjnvaprxlium,
ciiin
illc
t;i-

dcboni Sacramo:ilmn.

Z>et

bal* Josapbal, eundo cuni
Miclix'3t;

illo in

Filius, ipse DonHiius Jesvs CJirisSus, a

qno principium
vo-

proplietx vcracia verba conteninerol? Ki

spirilnahs Daplismi

exorium

est,

cum secundum

incn ncc sio obfuil innoccntioe rogis Josapb.il pcssiiiium

lunlalem Palris baptizandiis esset, utrumne ad Vliariicros perfidos

merilum

rogis

Acbab

:

quia illum

Dominus ad
ilium

atque profnuos, an ud sanclissimum Joansi lioc

se cxclamanicm a pcriculo bellico libcrjvit,

nein venisse monstrniur? Al

cviMnplo invilamur

aulem sacrilegum conlcmptorem
vciiire pcrmisit
(ill /?oji.

iti

manus boslium
si

ad nccipicndnm Baploimiim, inrcriorcm
li:iplizomur debcmi:s iiiqnircrc
iniiius
;

nobis a qiio

xxn). Et
ci

quid Josa|.li3i
iiulio.ii

qnandoqiiidom Uo-

periculi

expcrlus

est,

quod

rropbcta

ab
sod

ab eo bapli/atos

csl, qiii sc

ab ipso Domino

ira Dei fuissc,
qni:i .sicul ci

b;ipiizari
riL'i.im
111,

dobcre prcdixoral, ct qui se indignum corejiis

non alieno merucrai pcccalo, scd diclum cst, pcccantcm adjnvabal
caclcra
:

siio;
:

calceameiiti
II).

solvcrc lcsiabaliir {Matth.
iiiqnircrc dili-

apud
Sic

Deum

cjus bona

facia

pr:cv:ilucruiit.
ei

U.

Qninimo,

ut inlormittam

enim

dicilur ei

Pcccatorem

adjuvisti, el
te ira

contia

genlins cur ipse Salvalor nosier
quia cerlc aliqiia caiisa
voluil
;

I>;ipiizari volneril,

Dominum amicus

es, et in

hoc tupa-

a fncie

Do-

propterea

fortasse,

mini. Sermones Dti boni in universis sunt tccum, quo-

cuni sc ipse posset lingcre, qni eliam
lorcin poteral baplizarc, voiiiii
illc

suum baptizaDominns a scrvo, cl
illo

niam abstuUsti lucos de
requirendum
versaiur
in

lerra, ci purasli cor

titum

ud

Deum

(II

Paral. %\x, 2,

T>).
illi

Qni auleni
qni sua quwel

pcr qiicni

f:icia

snni oinnia ab

qui faclus est

Ecclesia Dci, ubi siinl ol
qiii

iiiler oiiiiiia, bapiizari, ul cl

docoroi humilitatcm, ct
a qiio baplizotur, duiii
b;ii)lizolur.
,

runt, non quiv Jcsu Chrisli,

per invidiam
;

con

ostciidcrct

non inicressc qnis

tcnlionrm Chrislum nnnuntiant, non casie

cl

dicit\

co Rapiismo qno baplizandns esl
r*barisa:is

Nec a

Sivc pcr occasioncm, sivc pcr verilalcm Christut an
nunlietiir
;

dedign;irolur

illo

bripiiz^iri

si

baberent

cl
1,

in

hoc gautteo, scd
:

et

rjaudibo (Fhilipp.

bnjnsmodi baplismum.

qiio ille ccrti sacramenti graot

n, 21, cl

i.j-18)

impidbitiis inler

cos atqiic in-

IM

voluil bapii/.:iri.

Nam

cum

ciroumcidoiidns esIloc ciiim a Ju-

tegcr pcrmanol, quia noii eis ad suj qti.norenda coii

set, niimquiii Joaniics qu:isilus esl?

Sic vaticaiii Mss.

M

cditi, si custodiunt.

dxis

ficri

]mc. colebal.

El CHin pro

illo

cssel offorcn-

In iisa.,p\auim.

non fncunus nwtla, sed etiam lum conscniicnlcs Fmcodaiilnr ox Mss. » sic Mss. F.diti v«?ro, qwnihndjurit. * inus iiivnuiensis codox, ut uii .ipostolus, siveper, clr.
' Kdiii,

79
sciilil,
ail

CONTFU r.riSTOLVM PA r.MRNIANf,
nim
lioc rnlpcl :\U\\ut
rr|'r<'!in.tl.il:
nii(ti:
(.'l

S.

AUCrSTlM
caus.tm non andicrml,
<^t

po dc
«jui-

ncc

0(is
l:t-

cjus

iii

cis

(|«j()riiiii

p)>ccaii<|iiin,

sod

:kI

iKK-piljiival,
liis

ClirisUis
f.icimil

biis niillo

rnodo judicarc poljicnint,

iiicrcdibili lcnic

lins |>r:i'ijicc!Jir, cl

ab

qiij :iii(liiihl

pcr

ritatc

impiclaiis cxsiinianl, rl sibi
sc (Jaoinalus
iii

audciit .irrogare
intcgris

cos
iii

r|ni (jnuil

(Jicunl

iiuii

ruiniil, (>lirisU> cri-<l:iUir,
(lilig:iMir.
:

qnod Dci est;a

borioiibus

(iliri^lo

spcrelur, C-lirisUne

Talilcjs c/iim

pro Donati pace rccipiunl, ci a sc inauditos conir?

pisuripit

idfiii

apeslolns diccnb

Nolile coiijwigi
jutliliiP
04!

cum
Quce
fideli

paccm Domiui dclcstinlur
ruin [wriilvis pcr
tcii/iunt, ct

;

Uaptisma

in

illis

lcrr:i-

itifiiielibun.

Qutc enini parJicipulio
conwiuuicuiio
et>t

{um

iuiqui-

Apostolos tradiliim

periisse

con-

late ?

QitcB

Inci
?

tenehrui ?
jiars

pcr Fclicianum apud .Maximi-inisias tra-

autem

coniientio Chrisli

ad iklinl

Aul quce

diUim non pcriisse conccdunl'? Jamvcro qiiomndo
Calbolici
iiuHis

cum
eaiin

infideli ?

Qui eulem con&ensus

tenipto Dci
vivi
'

cum
Dicit

non

clarilicant

Dcnm,
qiii

qui

promissa

cjtii

siuivla/cris ?
:

Vos euiin templum Dci
in eis, et
milti

c&iis.
;

bomintim sc«lcribus, quominiis iniplcreuinr.
jiossc

Qnia inhabitjibo
et

inambvLiho

ci

ero

impcdiri

coididniil

;

sucr.inicnla cjus
si

it.»

illurum Deus,
exile

ipn erunt

populut. Propter qued
et

dcbita vcneraiLone proscqnuntur, ut ca
indignis Iraclata fucrinl
nnlis
, ;

cliain

ab

de medip eornm,
;

dicil

Doininus,
i)©«, et

immundum
in

illis

siia

pcrversiiate d im-

ne IdlgcriUs
irem,
et

el

ego recipiain
*uil<i

ero vobis

pa-

illa

intcmer.Ua

sawctilate

pcrmancre

dc-

vos eritis

iu filios

el

lHias, dicil

Dominus
cania-

rrionstront ?

omnipolens (II Cor.
litcr sciUicai(.'S,

vi,

14-18). Qu:c vorb:i

isli

CAPDT XX. — 59.
est
:

<

Itcnim,

>

inniiiun(,< scriptum

per Inl divi&iojics sc ipsos

rHijiulatiirt

Nolile communicttre operibus infrucluosis lenebra,

in

ipsa utia Africa ctMiciduiit.
conjintgi

Non

onini
nisi

intclliguiU
(|ui
f:icit

rum

viagis

autem redarguile. Quoe enim
>

fiunt a'> ipsis

nciiirncfn

cuni

iotidclibus,

lutenler. lurpe esl et dizere

{lijtJies.

v,

U

,

12). J

im

poccata rag;iii(iruin\ vcl

lalia f:icicnlibns

favet; ncc

ipsa verba

quemadmoduni

intclligcnda sint diximu.s,
:

(|ucin(|u:iin Ticri parlicipein ini(piil;Ui^, nisi

qni iniqna

quia non communicare est non conseniire

qiiod

vcl agit vcl appiubat.
Iiris,

Quis autctu conimunicat lencsuae diiiifid(i-

propter Fcclesiae disciplinam paruni est, nisi ctiain
redargtiantiir, ut corrigi possint.

niM qui

per icnebr.ns consciisionis

Scd

hacc salva pace

missoClirislo seqnitur Celial? Quis ponit
libus

cum
fit

facicnda sunt

.

et

quantum admiltit ofiicinm conscrsiinnl cj-adicetur el triticum.

parlcm suain,
Iia
eiiirn

nisi qni cjus infidciilaiis
dcsiiiit,

parli-

vanilac unilaii«,

nc

ccps?

(^mpJom Dei essc

nec se

CAPUT
apostoliis,
te

XXI.
Ne,

40.

«

licrum ad Timoibeum idcm
alienis;

aliier siuinlacris adjungil.

Qui autcni sunt tcmplum

inqiiil,

commnnicaveris peccaiis

Dei vivi, ct in medio naliouiB lorlu()s:c ac perversae

ipsuni castum cuslodi

(I

Tim. V, 22).

Docuil ex

apparenl

sicut

luraiiiaria

in

uiimdo verlmm

vilac

conscquenti, qiicmadniodum qiiod prtus dixit, intcili-

habenles (Philipp. u, 15j,
loleranl inficil
cl deambiiJat
;

niliil

eos qnod pro unilalc
iu
illis

gepduin

sit.

Qui enim sc ipsum castiim scrvat

,

non

ncc anguslantur, quia
:

babilal

coiiimimical peccaiis alienis. Si
coiisenlit
:

enim commnnicat
:

Deus

ct

cxeunl

dt^

mcdio maJorum,

si

coiisenlit, corriiinpitnr

si

corniinpinir,
^iliiin.-xiulo

ai(|ue separaiUur

inleriiit

caide; ne fortc

cum

id
l>o-

casium sc non servai. Scd sane
scd frusira

laijdein

facere jtcr scdiiioaein scliismaiib voliiut, prins a
nis
sj.iiitualiicr,

evigilavii P;irniciiiaiius, et aticndit quid diccret Ticiioniiis,
:

quam
38.

a

inajis

torporaliler scpa-

sinliin

quippe auiore

seiit<Mili:p.
:

rcntur.

suse coiiira vcrilatcin oculos ciau>^it Aileniin

Nuni-

CAI'UT XIX.
dixisse,

Qnod crgo
11,

sfa-ipium csl

Demn
tiie

quiiJ, fraler cJjarlssirne, noii

poliuunl alios alicua pcc-

Eos qni me

clarificant, clari/icabo; ei qui
5(J)
;

oaia, et boc cst facinorosis
ciirn

non cominunlcarc
facta
e.%t

,

lict^t
»

sperntl, sptrnctur (I Recj.
iiilueri.

ipsi

niaxime nolimt

ipsis conveiiias

,

eorum

non fHccie?

Et

Qiionio<Jo

euim

clarificai4t

DeiuH, qui dicimt

taiucn non toiuin dixit. Paruni

enim eorum

f.icta

pcr orhem
qiiu; pioini.

lcrraiurn implcri non pogseejns jiromissa,
ll

non
iiisi

facere, nisi displiceani

:

panmjcsl

ut displict^aui,

palribus nostris, Abraliac, Isaac, et Jataiito

redar^'uani.ur. Aliud cnini cst noii faceic, alind
id csl,

cob; qu;c

pcr Propiietas

anle pr;cnnntians,
Cfcl

uon communicarc,

nnn consentirc

faciciitibus,
cocpei;»t.

exbibiiil pcr

Unicum

suuni, qui f:ictus
{ftom.
1,

ei

ex SO'
in

aliud etiam redargucrc.

Cur ergo ubi videre

miiie

David sccuudum canicin

2, 5), ut

sLiiim se averiit, et usquc iu lii^em noluit perveniiT,
et vix tricnlem
ceriiiil, et

i!lo, id c>l, in

scniine Abrab:c bcncdicercntur
i|isiiiii

omncs

de doto posuit? An sicut de populo

fis

gciitc»

:

(pii

dicunl

Dci Filiiun irustra dixisse,

sententiam veritalis pr:icfideiidam putavii>
facit malitin
, ,

Sinite ulraqui: crescere usque

ud messem {Mallh. xui,
ipsc fcftllorlt,

Nos dicimus, quod qui non
consenlit, et facicntem

noc faricnii

50)

:

quasi falsus lueiit, aut

cutn sola
pr:c-

argiiit

firmus atque intcgcr

zizania pcr
lcr

munduiu creverint; frumcnta vcro
Donavi, i» loto
scnlicnlcs glorificanl Dciim,
:

intcr iniqtios lanquain frumentuni iiiter paleas con-

partem

tcrrarum oibe dcftxcrint?

vcrsatur, Ule

autcm tanlummodo

ail,

«

eorum

facla

quiiiiiodo ista

cnm

scri-

non facere.

»

Et teriiam tarnen de lola

seiitcnli.i par-

pliinj sit, /n laiitudine gcntis ijloria regis

in ditninu-

liculam qucinadiuodum refellat videamus.
41.
«
«

tione

aulem poptdi

conlrilio primipis {Prov. xiv, "iS)'!

Qnod coutra legem
lcgem vcneraiur

Oiisc
,

divinam
»

.

>

inquit,

Aul quomodo
'

noii

spcrnnnl Deiun, qni Daiitismnm
templa
l)ei

iiiiUus qiii

ignikr:it.

vcrba conjniuuilcr dici possunl. l*otesl
!n Mss. Iiic ol intta,
' l-ulili,

Adhuc ista cnim ct alius

peccaiuin laganvnim.

via. Ai valicain Mss., peccata
*

l'ii.'fMieruin.

Gditi,

contendunl. Mclius Mss., conceduiu.

»

, :

:

-

LlBtR TF.UIIIIS.
81
ilHPrc
tjiii
,

8?
corroctiouis
csi

Quod

st'Cim(Juin

lcgcm csse

diviiia:ii

,

nulliis

iioiiniillus

gradus

'

;

quanlo

v.-riof

lcgpin veiicnilur, igiioial.

Sod opus

cst proharo,

pcifoclior(|ue correclio csl, ab ipsa pailc Doii.iii ad

iion dicere. Aliciidauiiis
«

ergo qiicni:\dinodiim probcl.
ii)i|iiil,
<

uiiilatcm calliolicam rcincnro? El Ticl.onius
niulla dixil, qu;v
illis

(iiiid

m
iio-

Qiiid ciiim prodcsl,
si

»

iiiiioccnlinm cusio»

lcmporibus, cl sioul inlcrior

d-soc,
ila csl,

cuin rcis mixlus esi cl obnoviis?

Snnc
scd

sl
iii-

vornl,

qnam

iion niodico, scd

multo fcrmcnto, toiani
qui lotiiiu or

iiinocenliam ciisiodissc iion prodosl
cuslodila non
cst.

',

siiam mass:)m

n<ille:)l falori (•'irriipiam,

iiocenlia

Mixlus enim

icis el oli-

bem lcnarum

pcccaiis .Afiorum

formcnlatiini
si :nll)uc

cssc

iioxiis, nisi

pcr coiisciinli einncul:ilam eoris<Misionc!i),
dici poiesl.
Qiii

criminareiilur. Scd cgo islos
cct li;rc aposiolica verba
»

mimr,

cis jila-

nunns rccie

vcro implit qiiod scri{Prov. xil
,

sic iiitfiligcre, ila
,

cos Oplaniodiciim

plum
Sfc.

OSl, Jiiilo

niliil pliirel

iuiquiDn

21

,

tuin Gild()iii:'iiiim vclle dofeiulcrc
fcniieiili
cediiiil,

ul iioc
si vol

I.\X);

nltililiclcuiii vcisari (|ii;vlii)(l iiCiirssilasco-

cnin luissc coiicodanl

'.

Qiiod

boc

coiiiil

gal, misciMi iiii(|uiJatibus
iiniiiil,
t

non

polcsl.

«

Vcliiuomod'.»,
,

quarw niagii:im pulant csse mass.iiH siinm,

iiicorrii|>lus polcris pcrmaiicrc
Ila |d;iiic, si
,

si

corruplis
aliiiuid
:

iion poluerit tola

corrumpi?

aiit

si

in

eis solis

lola

sociaris?

soriaUir, id osl,

si

in;(Ii

Cnrnipla cst

,

quibiis pbicel 0|.t;iiHs; cxpoiii discatil

cum
leiii

cis comniitiit

aut coiiuiiilk-ntibus

f;ivci

si
si

auad-

iiitelligcre qiiod lcgiint, qiiia iiicsl lota

massi

:id

qiios

nculnim
,

lacil,

niiliomodo socialtir. Porro
sil
iii

pcniiiel qiiod dicilur lotiim, sive

bonum,

sivc maluni

dal lcniinn

ul

non

vindioaMdo pigcr, sed vcl
,

ad eos pcrlinet qui consenliunt; ad cos
consenliunl, oniiiino noii periincl
ecclosiastica
*
:

aiilonf)

qut non

corripiat juslus in misericor-iia el arguat
si

vel etiam,

el iiFco disoiplina

eam pcisonam

gerii

,

ct

ralio

conservanda; pacis

corrigendiim

csl,

nc ad miillos |>ersuapcrmittil ralio
p:i( is,

admiltil, corani oiiinibiis pecc.mtcs arguat, ui c;ctcri

dciido pcrvciiiat; qiiod
ct

iibi ficri

limeanl; rcmoveat etiani vel ab aliqiio gradu
vel

lionoris,
el

non

fil,

ipsa ncgligonlia ciilpam (raliil, ci iu jicri-

ab ipsa commiinione Sacramenlorurn

,

h:vc

cnlo conscnticndi esl per dcsidiam conigeudi.

omnia cun) dilecironc corrigcndi, non ciim odio porseqiieiidi
((/)

C.^PUT XXIII.
esse scriptum

i3.

Ex

rjua regula ct illiid inlol-

;plciiissimumof(ici«m,iioiisoIumc:ifilissi-

ligciidum csl*,quod conse(|uenlcr opjionit, dicciis
:

ni:c iiiiioceiili;c,

sod cliam diligciilissima; severilalis
,

'

Sit vobis legilimum
iii

winnum

in proife-

implevit.

Ubi aulem c.xtera impcdiuiitiir

illa

duo
,

mes
rum,

vcslras, dividere
el in

medio sanctorum
el

el irretigioso-

scinper rclenla iiicorruptiim castumqiie cusiodiuiil
iil

medio mHndorum

imiinindonot, {Lcvit. x,

malum, nec approbcl factum. (.APUT XXII. — ii. Sed tamon videamus unde < Cuin scriplum sil, » inislc doccat quod affinnat quit < Modicum fcrmeiuum tolam massam corruinf/il »
n''C f.icial
: ,

9, iO).

Tanlo enim qiiisque
in

mcliiis itoc facii, quaiito

magis
ei

EccUisia profi(Mt. Citm cnim erevissel hnlfa.
fecissel,

fruclum

tunc apparucrHnt ziz'mi« Etqiiamjani scrvi palrisfamiiias cogniiioiie
ji^beiiliir

vis inler

ulrumquc

(1 Cor. V, 6). Dixil boc Parmcnianus

,

alqiie nbiil
,

dividerent aiquc disiingiiercnl;

lamcii ea si{ilatiii. xiii,

ncc
luin

ei

nunc ostcndi

polesi, in

p.irie Doiiaii

non soillis

nere crescere, et

lioc

usque ad mes-em
:

modiciim fermoiili, sed niulliim vcncni cx

26-50). Scd Ikcc haiicnus

ea

enim

(\»\v reslant, afi-

ovis aspiduin riiplis, ol iwacvalidis jani
(iro

seKpeiilbus

quaiilo diligeiilius ab alio cxordio coiisidcraiida atqiie
liaciaiida sunt.

Primiano damnalis
*.

,

ci

ad Primianum itcruni re

ocatis

Sed corrocli
non

sunt, inquil.

Dco

gralias. Si ve-

ruin est
Si

,

inviibso, ai.iuc iiiinaiii id

pcifocle Hat.

'

Editi,

eyt

uwdiiii. Noslri

aiitiMn

Callicaui

v;ss.

siinui

cnim a Maxiinianisiis rcdire ad parlcin Doujli
'

cum

Vaticanis haliciil, est qrudus. llaiic h-ctiouem iii inargine .'kmerbachtiiKC etlitioiiis ai.notaiam, cii^endaf)) rtucel)al liciirkus Giavius, si iiuhIo oxslaict iii niauu.sori|itis.
*

mm)niUirenttam ciatodisse rwn prode.U. lihTs Mss., severitus : stifiplc uuioc^niia; diliijenlissiina. » .Mii. fx. el ali(|aot Mss., cl ad prmiunim teninm recol''(irle,
!

*

,

»
<>

Mss., Iimc Kphiolw vertn. sic \!ss. Al edili, coiilfudant. E<i\i\y el idi'0 in diM'i;-lina eccd siuslica. XUvsi
Kdiii,

,

in

.•»
,

cntis.

rnaviW»:fii»rtH.

(«) Supi le, fnciat.

iuliinidnm est

:

inendosc.

LIBEn TERTIUS.
Helrqua tractantur loca Scriplurae

qwc

Parnienianui; olijcctabal.

CAPLT PRIMUM.
viuciilo pacis

i.

Cum

omHi:

pia

ratio

e4

suarum infirmas plcbes

jactantia sui nominis irrelilas,

KiOiiiis ecclesiaslicae disciplin:e

uiiiiatem spiriliiR in
A^r>sioI'is
iv,

vcl (otas irahcre, vel ccric dividereaffeclaui, siipor-

inaxime dobcat

ii.tueri, qnott

bia tnmidi, pervicacia vcsani, cabimniis irisidiosi, scdilioiiibos liirbulonli;

Sbflcrcndo inviccni pr.«cipil cuslodiie {Ephes.
4), cl
iiiin

3,

Mi Irce verifalis carere oslen
clqu;e

quo miu custodilo

incdicirta vindiche

non taunon

danliir,
in

iimbram

rigid;K severitatis oblendiint,

su|)erflua, sed

eliam jwrniciosa, el proplcrca j.»m
:

Scripturis sanclis salva dilectionis sinceril;ite ct
.

iiec nicditina

csse Convinciuir

illi

ftlit

mait.

qtii

Custi^dita pacis uiiilale

ad corrigenda fraicriia
li<*ri

Tiiia

udio
-

iiii(|u)taini.(

a.icDi^nim, scd sludio coi.tentionum

inordaciori
»

'

curaiioiie

pr;pcepla sunt, ad s;»criMss.,

sic M»^.

.\i

ctJiti,m4!Ji<.'ni(F xitidiclu.

Edili,

moderatioii.

.K[>i\\iz

mordaciori.

l>oqiiiiiir

;

85
lc{.Miiui scliisinatis

r.oNTRA KPisroLAM p.\umi:niam.
cl

s.

augustim
I

84

ad

occasiotiftni pMicisiniiis
;iil

uMir-

viiidic:iii

Qii.iJ ut silis aitpnrcil, loMiiii i|)Siini r.piloiiiii

p:inl

,

dicciilcs

;

«

Koce

ApnRtoIiis
iili(|uc

,

Aufcrte iniihnn
iiilf^ris,
• •

sliii.c 3ii(>sloii(.c

diligoiiliiis tracieniu:i.

ex

Vflbit iptis.
I

Quod

iiialuiii

si

mIII

5.

Qitid vullis,

iii(|iiil'

In virgn vtmiain nd vot
liic

,

un

quiuiil,

iioii

ohesset, nrc juhcielur aufcrri.

chuniiile et spiriln iiinnsueludinis ? J nii

"jpparci

i. Iiilcrim
rit

vidcamus

itc

fortc iion fruslr.i nuii dixe;

Ciiiii

ioqui dc viihlicia

,

:id CnjtiS

sigiiilicatioiiciii vir-

Aposloius, Aufcrle malos a congregntioiic veslra
,

gam

noiiiinavil. Nuiiii|uid

tamcn

ol virgn sinc ciiari-

scd

Auferte

malum ex

vobis ipsis

:

qiiia

ciim (iiiisque
lioinines

lale cst, quia ila (untcxuit,
in charitale?

In virgn venuni advos, un
,

iinpedilur ab Ecclesix congrogaiioiic

ni:\Ii)s

Sed

qiiod scqitiliir, spiriln ninnsiietudinis

scparare,

si

ex se ipso aufcr;!! inalum, noii cis cirde
;

admonet

inlcliigi, (|uia ct virg.i oliaritaloiii liabol.
,

Sod

nii.scctur (n)

at(|uc ila sp;ritu;»Wlcr

iioii

soluin conjiiii-

aliud esl ctiarilas sevcritaiis
tudinis.

aiiud rbarilas man.suc*
,

gitur boiiis, scd etiain scparalur a malis. Sic
illo

cnim

in

loco ad TiiTiothcum

cum
:

dixissel: Neque conimu-

vorsis

Una quidein «harilas esl sed divcrsa in iri(|iiii, opcratiir. Omnino audilur inler
,

di>

vot

nicaveris

peccalis alienis

taiiiiiiain

illedicerel,

fieri

fornicatio, et tnlis fornicaiio, qualis ncc in Uenllbus. ita
ut u.rorem patris

posse ul aliquos malos ab Ecclcsio; congregaliono separare no:i posscl,
el

sui quis liabeat.

De lam

iniinani fa-

ideo lolcrarc cogijretur

;

lan-

cto videamus quijiiijdinodtnn cos sxvirc pr:oci|iiMf.

quam

coiisiiiuin daiis
,

quemadinoduin peccalis

coruiii

Fa vos,
stis,

in(|uit, infliiti estis, et

non poltut luciuin hnbuilioc

iion comniunicarel

Te ipsum

,

iiuiuil,

caslum cuslodi
',

ut tolleretur

de nudio vesiruni qui
,

opus feal.

(ITim.y, 22

).

Naiii

malis malus niisceripoicsl
,

bo-

Qdare iuctum
uiiiim
(!

potius, et noii ir.nii
,

nisi (juia si paiitur

iius aiitctn nidlo

modo quamvis
liic
liis

(iim cis in una con.^d

iiiemliruni

conipaliunlur

oinnia

ii:ombra

gregatione vcrselur. lla cl
dixissel,

Curiiilliios

cnm

Cor. xn, 26)? et iion luclum, quia lollebatui
:

scd

Qno Nonnede his

eniin mihi de

qui foris sunl judicare?

luclum. inquit, ut toUcrctur

id cst, ut lngciiiiiim

do-

qui inlussunt vosjudicuUs?

ne

forte lur-

lor ad Douiii ascenderet. el ipse tollen.t lioc

opus de
liuiiia-

barcnliir aliqiia nialonim numerositatc, sic permixtis

mcdio coruin,

sicut ipse sciret,

nc forte

illi

por

frumentis, ut sine illorum vexationecolligi separariqiie

n:im iniperiliam cradicarenl et Irilicum. Cinnjergo

non posscnl;

Auferte, iitquil, tnalum ex vobis ifnis
:

ad talem viudiclam ncccssitas cogit, huinilitas liigenlium debet imperrare misericordiam
siiperbia s:cvicntium
*
:

(I Cor. V, 42, 43)

nt

si

forte
;

non posscnl auferie
ncc
eis ad pec-

,

quam n
qiii

poilit

inalos a congregaiione sua
jpsis, id est, non cum candum consenticndo

auferendo nialntn cx sc
,

nec

iilius

ipsius

de ineagcn-

eis

peccando

dio fratrum tollilur debet negligi salus; scd

ita

aui favendo, inlegcrrimi inter

dum
lest.

est,

ut ei
,

talis vindicta sit utilis
si

;

et

agendum

cos et incorruptissimi versarenliir. Quia per nialum

voto et precibus
ldeo(|ue
,

oorrigi

objurgationibus non po:

suum
ferat

malis quisque consentit. Si

autciii a se ip-o

au-

sequitnr el dioil

malum

,

alicno

malo non

cst iinde conseniiat.
F.cclesia; Dci

corpore

prccsens autem spiritu,

Kgo quidem absens jnm judicavi qnasi
uouiine

Quaproplcr quisquisetiam coiilcnipscril
disciplinam, ul malos

prasens

eum

qui sic operatus est, in

Domini

cum

quibiis
,

non peccat

ct qui-

noalri Jesu Christi congregatis vobis et vieo spintu, cuni
virtute Doniini nostri

bus non favct, dcsislat nionere
el
si

corrigere, argiiere,

Jesu
,

Cliristi,

tradere Inijusiiiodi
sit in

talcm gerit personani

,

ct jiax Ecclesiae patiiur,
;

Salanoi in inleritum curnis

ut spiritus snlvus

die

etiam a Sacramcntorum pariicipaiione separarcalieno

non

Domini

(/(/. iv,

il-v

,

5). Quid

ergo :igebat A|ios;ilu(i spiritiiali

malo peccal, sed suo.
auferai

ipsa quippe in irtnta rc
el ideo, sicut

sloius, nisi

ul

pcr iiitcritum carnis

ncgligentia gravc

monct,

si

malum esi maium a .se
:

Apusiolus

consuloiel

,

ul sive aliqiia fXEiia vel iiiMrte corporali,

ipso,

non solum aufercl

sicut Ananias et

uxor ejus anle pedos apostoli Poiri
,

audaciam commiltendi, aut pcsliicntiam conscnticndi
sed etiam pigritiam corrigendi, et negligeniiain vindicandi, adbibiia prudcntia ct obedienlia in co (|uod
'

ceciderunl

(

Acl. v

5,

10);
,

sive per pocnitentiani,

quoiiiamSalanrp liadiius erat

intcrimeret
i|»sft

iii

se scc-

leralain carnisconoiipisocntiam?Ouia

iicm dio>t,
:

prxcipit Dominus, ne frumcnta lacdantur {Maith.M»,

Morliftcatc
lor qu:c ct

mcmbra
,

vestra

qum

sunt super lerram
(

iiiiii,

29). Ea quippe intentione qiiisquis intor
xaiiia toleravcril,

triticu

m

zi-

fornicationem coiiimeiiiorat
:

Coloss.

aufcrendo a se ipso inaliim, nou

cis

5). Et iiertiin

Si enim secundum carnein
spiritu

vi.xeriiis,

communicat
diein
;

:

et ea distingnit ac jiidic:il inlerim ad
qiiid

moricmini

;

si

autem

facta carnis morlificaverilanioii

non cnim novit
,

cras

liil.iriim sii

:

cl ideo

tis, vivelis (

liom.

viii,

45). Noii

ab eo fralcrcongroga-

dilectioiie scrvata

non sine spe correciionis vindi-

naiii sppar.tlcliarilalcin, (|iioni

de

fr:i(erna

candum
•iui|i|»c

est, quidqtiid eliani cogit nccessaria suveriias

tione

*

prxcipilscparaii. IIoc cnini aperliws ad Tlios:

saloniciMiscs dicit
Scriplurie locis, qiiilnis acriorem vitiorum rorre|tlioiiein pr;eci|iionlilni.sal)ulcbaniur Ouiiatistce ad suadeiidain .se|iarutiijiieni a matis. ' oniacs Mss.: Nec enUn malis nisi malus misccri poiis

Si quis auleni nou obuudii vcrbo
,

de

noslro per epittolam

hunc uoate
:

,

cl

non commiscea-

mini

cum

illo,

ul erubcscat

ct

non ut inimicum cum

test.

vcro, si cliam tatem qent personam, et pax EcclesicK patilur, ul eliam a •sncrame.ntormn jmrticipatione quempium posdl sepaiare, uon ulieuo malo veccrU, su/ suo.
'

• sic Ms^, Editi

' Ita Mss. At ofliii, quidquid corriiji vel vindicaii nccc.-isnria severilas posluUit.

*

Vux,
2
,

.5ft'WtJi/it/)/i,

aliis (iiiil-usflam
ca|).
ti.

resiiUiilur p\ r(>ilicil«iis Vaiicaiii.s. in Mss. lci^uur , .superhirns utnmiis Vilc iiilr:i.
ul»i

5

,

riiisuin

huindilm

titijt'nti:.m

coiitra

Lov., (0

quod
,

;

omissa
17.

laiii.iila, in.

SHVcrbiam
'

savi. iiiium.

Am

Er. 01 Ms.».,
ci,:ii\r(

•nperniim sepaiiil ilia^tlutcm, qucind€

(fl) II

Relnici

caii.

siiperna

<:noHC.

85
Wiltinelis,

I.IDIU li:ilTiiS.
$ed corripile nt
fratrcm. Aiuliaiil
'\sU

8(j

aii-

lainoii^i^niiltiv ili|u.iii(.icl».irilate in qtioinque

lobcat

qiiaiuio, cl inlclliijaiit quciiiaiiiiiodmn
l.is a|

i>at;\L':U <li

u.-

o<Tl t-.si:i«.iioa
isli
ii-.-n

\,iidii.t.i

i>romlero.

Iloc

tsl

illini ipioiJ

oslolita,

iit

siilTcronios inviccin sliul.-aiiiiHcon
iii

iiitcllijiM.to-,
:

iidi-r c:iliiiiini:is siias

s.ili-nt

ii;i-

SiTvare
9,

iiiiilaloiii s|)iriliis

viiiotil'»
,

pat is

(

t^yhes. iv,

bere

pr;«.'oi|iiiiim

Kmciidnbii ine juslus in

mi^crtcor'

3

).

Nam

el liic cnni dixisscl
scil

F.l
;

ucn

ul ininiirnin

dia, ct iirtiucl

nw

;

olcam uitlcm pcautoiis non iinpinvoro
isli

eum

aslimetis,

corrijHteut fraircnt

taiiquaiii o>ioii-

ijucl ciiput tneiiin{Psul. c\i., 5). Qiiia

non

iu

(leiis ciir lioc

di\crit, conliiino snbjiiiixil, li>se iiulrm

inisericoidia

omcndaro noverunl

,

et C;ociliaiii iiiiiosiiiit, el Opt.iti

Deus

pacin

det vobis

pncem
Iia cl

sriiiiicr

in

onini

bouo
pa-

ceniiani sa:vis sns;iicioiiibtis inscctiti
Ciidoiii:ini

(11 Tltcss.

III,

14

!()).

dc

isto ipii «xorciii
iiKrK-il,

poteiiliain
si

fallacis olco adulationis

nnxe-

tris

sui iiubtiil,

liiclnni

potiiis
:

cl pacirKain

runi.

Nam

propier vincuiuin

pacis
,

iniquiiatcm

charilatcni iibiqiic comiHcii<1at

siciitcl

Jo scip-o

ait,

0|)lati ijomoiitos

Ingentesqiic tolei areiil

non
orbe
',

utiqiio

Neilcrum cum venero nd

vos

,

humilict nic Deus,

cl tu-

p:icoin cliiistianao.i aiipn;

calliolioam

iii

lorri-

geam mulios cx

his qui ante peccavcruiil el
,

non egerunt
el

runi, s:!iiclamquc nnilaicm disnimpcront

aiil

certe

panilculinm super immundilia
lione /jttam gesscrunl.
I£t

el

luxuria,
ait
:

fornica,

a iiiajoribiis stiis nefaria c;ecilato disruptain ila doieroiit. ui .saliom

panlo posl
et

Prccdixi
,

cl

apiid se exporti

quam mulios

inalos

prcedico sicut privsens secundo,

nunc abscns

his qui

fno p:ico

l)oii;ili

forio cogantur,

iiiipacatas iliorum

unlc pecaivernnl
ilerum, non

,

el cirtens
(

omnibus, quia
21
,

si

vencro
).

caltiniiijas p.ico sii:o correclioiiis o\stiiigucrent.

parcmn

i!

C.or. xii,

cl xiii,

2

Idco

5.

Sod

ol :hI

illins

prim;e

:id

Corintliios

Epislolx'
,

liigendo jtulicalKii ', nl Dci miscricotdia sinc corrii-

coiiscquentia

rodoaiiins.

Cnin dixisscl Aposloliis
,

ptionc

viiiciiii

pacis, ubi satiis lota consistic, conlero;

Trudere Itiijusmodi satnna in interitum carnis
riiiis

ut spi-

rol poccaiitos atcpio corrigerot
ciiiii

sicut ilc islo ipso <pii
,

salvns

sil ia

die

Dvmini Jcsu

:

oiiani atijue otiain

pains nxorc
.Naiii

fiieiat fornic.itus

focisse

inieiligi-

conimei.dan^
iion

iiuiniliiatc

hitioiilinni lioc
,

dcboie

li.

li,

tnr.

noii invcniliir

de quo

a!io sigiiificct in sc-

snporbia

s.ovienlunn
:

conliiiuo subjctit,

Non

ciiiida G|iist<)la
e.i

ad

eosiieii) Corintliios,
el anrjuslia

cum

.til

:

ISam

tonn

gloriiitiovcstra

vci per exproljialioncin

pronnn-

mullu iribulalione
,

ccrdis scripsi lobis pcr
,

tiationis,

Bona
ialiiii

gloiiuiio vesira. Sic ciiiin nonn!ilii, cl
iii

mnllus htfrymas
dilcclioncm

non ul contristemiin

sed ut scialis
vos. Hi

ni;i\ime

codicos habenl, cuin cadoui

utroqiio

uutem
ncn

contristavit,

quam hubeo ubundantius nou me co7itristavit
ei

in
,

quis

sentonlij

iciic:ilur.

Non

cnini

nielucndmn

e.^t

ne qnis
:

sedex parle,ut
fit

inlolligal lau.iando

eos dixisse, Uonu gloriatio Vislin

omrem

oinnes vos. Sufficil

eorrepiio hcec qucn
,

rum

cl siiporins dixerit, Influti esiis, el
ot

non polius
,

/i«-

u mnllis,

ila ul c

contrurio vos donelis
iristitia

el

consolemini,
est.

clitm habmslis;

hic continuo
lotuin

siibjungat

Ncscili.i

ne quando mnjvri

absorbeatur qui ejusmodi
in

qnia modicum

fermentuin
:

maasam
ii;aiiis

corrumpit
glori.il;onis

Proplcr quod ohi^ecro vos, ut confirmetis
IW.enx.

eum

chari-

(ICor.

v,

G)

qiiod

ad

ipsain

Ad

hnc enini
si

et scripsi

,

ut cognoscam probaiio-

corriiptioncin congruenlius roforri poiesl'. Snporbia
qiiippe

nem
vmi,

veslrmn,

in oninibus
ei

obaudienles eHis. Si cui
cgo.

cx

votusl:ite

^

piirui

lioininis,

qni buporbia
l:icit
*

aulcm nliquid donnveriiis,
projiler vos, in
:

Sam
,

et

rgo

si

cui do-

lapsuse.st, qiiasi

fcrmeniata ct corrupia iiiente
,

penonr. Chrislt

«/

non possidea-

elatos in uiiam conspeisioiiom

qiii

sibimet

in

cam

mnruSalnna
4-1
1

nun enim iyuorumus vienlcsejus (Id. n,

simili jactaiitiui vanilateconsciiliuiit.

Kl gtoriari

qiii-

).

Qtiid

modoiatius, quid

diiigciiliits,

quid sol-

deni, non depcccatis suis, sed snperalterius peccata,

liciiiidinc pia oi p:itorna
(iori

ac nialcnia cliarilaie pienius

tanquam

e.\

comparationc innoccntije

su:i:,

tnodicuni

aiildici potosl? Sicnt peccanti .•jdliihcl
sic

emenJa-

vidctur fermentum: quia do snis oliam
gloriari, innlluni

ini(|uit:ilii)iis
iiliid

lionom,

roircclo

,

el conterenli
,

atquo iMimiiianli

fcnncntum
ei

cst

:

scd ei

modi-

in pQMiitciitia

cor siiiim
,

vnll rcddi coiisoi:itionom *;
abtorbealur. Scd qiiid
,

cum

totani

inassam

corrtiin|iit. (^adit
iiicipii

rniin supcMbus

ne majori, iiiquit

tritlitia

illiid

morilo

stipori)i:e

stix\

cliani pfrccata

sua

qiio concliisii isiani sentrniiani

Ut

tion po.^isidcamur

delondeii(.l<. v

cghiriari.
,

Quod

pra>.v;dcns idoni

apo-

aSttUina? I\on enim
li'se
ti.s

,

itiquil,

ignoramui mentes
qit:isi

ejus.

sloins ail

:

Quapropler
x.

qui se puUil stare,
;

videat ne

csteniin qni

|iir

inKigincin

jusUo scNcrilaap|C!Ciis

cadat (Id.

12). Fa itoriim
,

Si

pra;occupalut

C!ud<-lotii s:cviti:iiii

pcrsuadcl,

niliii aliiid

fuerit hoino in uiiqiio delicto

vos qui spiriluaUs csiis,

vciioiiosissima veisnti:) su.i, nisi

ul cnrruinp.ii aiqtic

inslruile hujusniodi in spirilu tnatisneludinis, inlendens

disiumpal vinculnm
vato
(iiiiil

p.icis
,

ot cliaritalis,

qiio con^oriiiv.ili<l:o

leipsum, nc
el sic

cl tu

lenteris. Alter alterius oiiera portale,

inter

Clirislianos

vires rjiis

oinnos

ndlmnlehitis lcjcm Christi (Catnt. vi, 4, i).
Ciirisli
,

Omd
,

ad noccndum,

ei niiiscipul.o iiisidiaiiiin

conuni-

osl

lex

nisi: .W«ii(/i»/w»i
(

novum do
est

vobis

ut

ninintnr, et consiiia eversionis cvanosriint.

diligaiis invicetn
sti, nisi
:

Joan

xiii,

34)? yuid

iex (^iirivobit

C.\PDT

II.

4.

Sed

elsi

de

alitpio alio in sernnil;i
ibi

Pacem meum do

vobis,

paiem retinquo

ad Curinlbios Kpisttila loculns csi Aposiolus, ot
'

'

vaiicaiii Mss., in orbii terrarutn sanctii utiitale di.sruinsic \aiii-:iiiic(xlic03. At odili
iilili, '.'ctvtex

pcriiit.
F.»!iti,

indicabnt. Moiiiis mss., jvdvabal.

'

,

(/»ii/

ud

ipsnin

itffri

* Kilili,
ti

ndldbcl di.miiationi-.n.

.siV

correctoatque coiilrciiien\:iiicaiii cixficfs,

pfjlal ! iiijiiiisroclo.
•'

mit reddere

cor.Kolulioiinii. A|-liiis

vetuMute. r.xpun^iiltif, iclil, .nu lorii:jto
in

emead'lioiwin. fani caioii \lss. ciiin iimIcih lialifiu, riill rcldi ,on.',tilulioneni : cxcoj U" niu' uuiue romerriili IMvioiicus , qiu i.rx'lort, tttiii>e a>nvc>liit!i.
lidliilwt

oMliois
^

(.asaliiii.

iliirvs

Mss

,

uim

lonspenionc

,

qui

sibifjii

vi

ea.

x:
{Jean.
xiv,

CONTftA
27). Qiio<i <Tgo
,

EnSTOLXM
: ;

l»A

KMLNIA.NI, S.

ALCUSriM
:

W
'

Iric i\\\\l

Ittvicem ouera
Ikm.

«0« commisreri
(ornicator,

ii qttis

frater nontiualur

inier roa xul

vestra potldlc
aii<»

el

tic

atlimijUbilis tegam Cltrisii

aiit idolis <iut

seivieux, unlavurus, aut nmledirus,

loco

ail,

Snlfcrcntes inviccm

in dileclionc, sludcuies

aut ebriosits,

rapar,

cum

eJHiinoili nec
uiilii

cibum qni-

servare unilaiem spirilus in vinculo pnrit {Ephes. iv, 2,
3>. N:nii el
*ii>ol»;flur,
sct!
it»

dem
Itis

simul sumere.

Qno cnim

de hi: qui foris titnt
/><?

iil" l^liai

is;vo inoiikuin fcririoiilinu csse
H'tii

judicrri'?

Nonne de
(I

Inf qni inliis sunt vos jndicuiis ?

(juia

pcccaiiTCin

soliiin
ilis
,

iioii iloIcl):!i
iJ.

aulem qui

foris suut,

Deus judicubit. Auferte malum

siiper «jus jteecala «kbuis sc mei

exiollib

Scd

€x vohis ipsis
7.

Cor. v, 7-12).

(Iisscendilille coiifilieiis pccc.il.i sn.T
(^u;hi» illc 1'JiMfrisiKus
n'.

iu^lilic.-Jlus

ma^is
qiii

Kcce

qiiciiiarlrnodiim
Ciijiis

ad Iianc sciilenliam vcnil

pciaiis ineriU
,

Siia

:

qnoui'mi

Aposiolus,
didit

ultiniani p;>rtiCHlain ponend;iin crc,

(?iflr/M<,

humiliiibHur

cl

qui se kimilial, exallnbilnr
,

Parmcnianiis
ex vobis

dicens esse
(Qiiod,
i

scriptuin,
iuqiiil,
«

Anferte
si
>

{Luc. xvni, 10-14). Sctiuilur ergo Apnslohis

et dicil

malum
Qure

ipsis.

iilitpic

Expurgni^ velui fermentum
sient eslig atiimi.
fstis
;

,

ut iilis
iilis
;

nova couspersio,
oUjiiid tsl
ilii
,

boiiis cl inicgris

non

iioccict, iion juircrolur aufcrri.

Quitl

e>l,H/

»'t«<

aulciii

snpciius dida snnt, nndc ad
;

li'>c vciiiiiiii

nisi »)uiii tvJttti ibi lales, eraiil

noii lales, qiio<

cst, jiraitii inisit

'luilius nlitpio

ad

id qiirid pii--ii:;il(r(;
lieri

ul lalesessciil,
oiniies iu

exempic

laliuin coiiiiiioiiebal?laiueii
.-i(liiioiiel ,

cupielial

,

se|iar!ition(!in

a

inalis

corpuialitcr

uno lanquani eosdcin

nc

iili

«(ui

oporicre,
Itiijusmodi

poieral

ndjuvari

dicente Aposlolo,

Cum
iion

laleserant'» dcsperareiil, de
erSinl,

liis

qoi

noniiuni latcf

nec cibiim

snuul sumere.

Cur crgo

cteo3 ad (!ornpagein
;

sui corpoits

non fcrlinere

cofnincnioravil quod cjus intenlionein fnaxiine adjiiv;ire

arbitrartnldr
vi

lanquam eosdcin

adirionel fuin dicit,
et
illi

possc videbatur? Ciim eniin velicmcn:tr instel
niale vivcnlilriis
cssfc

silis sicut esli».

NoYeraiil enini

quj jarn sic

ul a

cnrporalem soparationein

fa-

erantj et admoiicnte Apostolortngis iiiagis!|oc nosse
»it'heb;rnt, snfTerrC
1(

cicndam

piTsnadcat, cur non aijhibct lestinio-

iHoS qur iHnvtrni sic
in

<

raiit

,

»1 suf-

niuin Apostoli diccnlis, Si qnis fratcr tiomiitattir fortiicator, aul idolis servicns
(lut
,

icndo invicern
ii»

dileciioncy

scrviueiit

unftntcin

aut avarus, aut maledicus
tiec

,

^pirilus

viiiculo pracij,

el inviccin oiicra sua por-

ebriosus, aut rapax,
:

cmn ejusmodi

cibiim simul
sihi re-

liiites, in»|ilcrenl

ulique

legfcin Clirisisi,

qua Doniiiius

sumcre

nisi qiiia vidil, si
,

hoc dicerel, pnssc

iMister Jesus Cliristiis
iiS({nca(l

ad docendam
irurniiiari

hunrilitaiis
{

viam
Phi-

sponderi

It.inc

vos eliam fornicatorcs et idolis scr-

mdrleni crucis

diguatuscsi

vienies aul noii habciis, aut eos ignoralis? Nulliim

lipp.

!!,

8), et tanquafii mediciis x.L^rolantes, ita culn
,

avaruin, aut nnilcdicum, aui ebrinsum, aut rapacem
inter \os videlis ct
coirtra
iiostis?

dilcciioiio perluiit pccc;intcs ,de<|»il)ns dtxcrat
est

Hon

Cur ergo ciim

l;ilibus

opus sanis mediCus, »ed (Cifroluniibm [Maltlt.
principalc

jx, 12).

pncccpinin Aposloli, non soluni ciburn inense
,

Siaiiinqui?

proposuri exernplurii dieens
innuoldltis
drs(«-rt:iil
ifi

vcslra; sumitis

sod eiiam ctKnam' mens.i; Doniiiiic;e
Iloc

FAenim puscha nostritm
taiit."B

est

Cliri$lus

:

ut

conimunic;itis?

ergo

l*armenianus
iie sibi

,

qnailiim

luiniilil:ilis

excmplo

cxpurgaro vclus
siipt'rl^r;c

aibitror, evil;ire conalus esl,
ui
id

respond^ rcliir;
v;ilidissiiiie

lerrnentiim, iJ esl,
teri lioiniiie

qui(h|uid

«^is

de ve-

non

po:ierel quO(i
:

pro

ejiis

cau;ia

remansissel. Ilnque, inquil, dietn fcitum
iion utiquc un;mfttiein, sed

souare

vi(ler;Uiir

nain boc Kpislobv aposlo!ic.c c;ipi,

cclebreims

;

lolam vitam

luliiin si
:

euin fngisset', el ci nonoccurrissct

non ex

non

in

fermento veteri, ueqiiein fermento malitiit

ct

cjns nltima parlc poneret, Auferte maluni cx vobis
ipsis.

nKtliynilatis, sed i»
iilia

usymii

sinceriiulis ci veritalis.

Map c-

qnippe esl et
,

iiiulignilas velut

do alieno

8.

Scd

niinc qnia

hoc diximus

,

fnriaspc
,

isli

aude,

calo gloriari
<^ne t^audeie,

«|uasi

lunc dcLeat de justilia sua quisjiistum cssc

bunl ncgare iiaberi inter se avaios
aiil

ant inalcdicns
,

cum

aliiirn

non coiispcxc-

ebii>»50s

,

aul r;ipaccs

;

et

ipsuiii Oiilalnni

(pti

lii. Sinc(>!iias

aulem

et veritas esl, etiain si profi<ii

universx Afric^e notissimus
tiilernnt
,

fnii,

quem

lanidiu pcr-

aliqtiis

,

jiieniiiiissc
:

qnid fuerii, et innito inagis miseipse ereclus est
a

quamdiu

tiniuerunt,' forlasse
si

dcfciidcre

reri

lapsoruin

quaiidoiiuideni

conabuntur.
at(pie

Dicanl ergo,

possunl,

mciidrcm se
,

iapsu

suo per Cinibii luiscricordiam,

qui

siiie

ullo

piirgiuiorem

habere nunc Ecclesiam

quim
qiii

suo pcccalo so pro peccaioriims
(i.

iMinniliavit '.

erat ipsa unitas bealissimi Cypriani tcinpoiibus,

Sed ne pKrniciose relinquantur,
ii(:^'li^'aiitur

el quasi dissi-

coUcg;is suos, a quibus

tamen

iiulla

corporali disjun-

luulanier
iiiiiioiis

aliena

peccaia, quod noii
illud superbiu^
,

al
for

clione soparalus est, nullum

corum nominatim ap-

cindeliiatis
:

,

quaim

seqitiliir

poilans,
d:icii;i(is

sed prudenter ae sobrie salubcrrim;e inorinfcrens
*

et dicil
niroifis
;

Scripsi vobis in epislola^

uon commisceri
,

medicinam, his vcrbis gravitcr

non fornuariis
,

hujiis

mundi
:

aul avaris, aiU

argdil, quia csuricntibus in Kcclesia frairibns babiTC

raploribns

aul idolis servieulibus

alioquitt ttcbuerntis
in

argeninm
'

largiier vellenl, fundos insidiosis

fr-<iu;lii>iis

de hcc mtindo exisse. OpuS enim vcsiruni
illiid ftsi, iil

hoc inuiido

Editi,

nominutur rtest. Male
.\|Kist(.li

addiMinci, ct est,qaiiti nosiri
,

peocatores

r.lirislo
,

ad saliitem iucrcmini.
colloquia convi,

oiniu» prope
slirius

Ciallicaui MaS. nierilo |ir.vii'rciinl

cum

,\Uj;ii-

t/iiod

(ieri

non polcrit

si

corum

clnmquc
'

fiigiatis,

Nuncattteni, inquil

scripsi vobis

sontentinni sic ir.ieriireteuir : Si (inis ri':ilcr in talilius sil viliis noniinaius el laitiosus. Vide inli a, n. 14; et ld>. <ic tide it()|ieribus, n.5. ^ Nalicaiii codiccs <riniuunt, cunam. ' sio |ii;cstaniiorc9 Mss- Abi quidam, si cum eo fuissel.
iiic

h

Juxfa

lCr.

posi, quia
*

Utgd. Ven. lov., quia uouduni tales erant. M.

tales ernnt

:

et

f

julo

Idiii aifl.in, si
^

ron.^iulni.-,.:''!

>io

Mv>
M.

d

iiin iain

cdiii

Sud

cditi

inulto plures,

fi/se-

liures Mss., sc peccaloiibux hwmliavit.

niV).

«??

LIBER TERT11J3.
,

91
,

nperenl
iil

usuri? iiuililplicniuilttis fcnns augpreni. Et
<

mnscuiorum concubitores
fieqiie ebriosi
,

neque furet
,

,

ncque avan
,

aiieriissinie
in

sten«l<;rct

de

liis

se iliccre

,

cun» ijui,

ncque maledici
I

ncque rapaces

reijnum

bus

unius Ecclesia» coiuiiumionc vivcbal
:

consi«-

Dei pnsstdchunt

(

Cor. vi, 9, 10).

Quomoilo ergo Cyilla Itinc
tiis

qiienler nniicxuil

«

Qwd iion
»

perpeli lales pro pcccalis
?

priai.us el alia similia frumciila doiiiinica iu
unilalis Ecclesia

liiijusmodi mcreiciiuir

(('iiprinnus.Setm. dc Lapsis)
<

cum

avaris el rapacibtts, cinn

Non enim ail, McrcrenUir; scd, ruillrt modo dixisscl, cuin inlis iitiquc

niercrcinnr
ipse

:

»

qnod

qui regniim Dci non possidebiiiil, non biicis vel qtii-

non essel,

buscum
Doiniiii

|ne

clcricis,

scd cl ipsis eprscopis
,

panem
el

nisi n»aiiifi'>lnre vellcl coruin facia se genicrc, qui ci

m.inducabanl

el

caliccm Domini Libcbanl;
,

non solum Eoclesi;u unilatc', scd cliam collcgii con<|iinmvis ab eis vita , n.milnis, sorlio jiingprenlur
,

ciim idcm aposlolus prapcipial non cis commisrirf

clamei cum ejusinodi ncc

cibiini

sumcre? An
,

qiiia

non

cordc, prof.o^ilodis(rcparcl. Dicanlcrgo
iiuiic

isli

incliorem

potcrant ab eis corporaliler scparari
dicarcnt cl trilictim
.sejiingi. vila
,

ite

simul cia-

csMj Ecclesiam
lialniil
;

suam

,

el iion sc liabeie laies,

stiniciebat cis a lalibus cOrilc

qualcs

iii

ipsa imilate Cypriamis. Crodant eis

moriiiasqtic disiingui, propter coinpen-

qiii vclirnl, ct

dvcrsiis ca

iii^iiiuii.ila fneriiil*, oculos claudaiit

mala qn.c dc ninrtbus eortim ^150 cos nd ilia
:

salioiicm ciistodictidiw pacis el uniiaiis, propler saIiilem

tnnrmornm
iic

ct t:inquam lactenlium fruinenlo-

ip^fa }>riora uiiilaiis

tempora revocabo,
t;«iiliis

el

ab

eis qti.e-

rum

,

nitMiibra

corporis

Cbristi

per

sacrilega

rain

,

itensis

innim quaiido illc Fcclcsiic Cypriamts dc
prodercnliir
noii

cpi>copii« C: rllragilant

scbisin.tta laniarcnt?

inalo

coHt^gio,
qi..o

10.

Sed eccc cgo non nrgco qticmqi:nm iUOrum
:

sic
|)0-

lesiiinoirio IibtT;c voris us<|»e ad ca scripta.

po-

rnfclligcrc
lucrit
illa

ipsi
liiiiC

cxplicenl

qticmadmodum
siiie

csse
ni;icuhi

stcrrs

«liain
.111

,

inatemiiit

,

eral

Ecdesia

Ecclcsia gloriosa

ct

Clirisii,

crai. Si crat,

qnaiio qtieinadmodnm

rnga (Eplies. v, 27), ubi esuncntibus
ffibfls

in

Ecclesia fra-

Cypri:in«s cl cxleri simliC'*
tvpit Aposlolus, Si
lor
,

cjtis

implcbanl

qiiotl pfyc-

babcre Inrgiter argctilum volebant, ubi fundos
rapiobanl, ubi usiiris niulU|iiican
iibi
-

qiiis

(rnter

nomhmtur aut
,

fornica-

ifisidiosis fraudibiis
tibiis feniis

aul aviniui, aul idoli» scrvieus
t

aul rtwledicus, aul

augebaiit,

tantis erant involuli iniqui11011

evhosiis
:

aul rttpax

,

cnm ejusmodi ncc cibum simul
«7111

latibus,

ul per illas

rcgnum Dci

possidcrent.

mmere inondo
ricmibns
giter vellcnt
irsiiris
,

cinn his avaris ct rapacibtis,

esu-

Qiiod
solis

si

gloriosa F.]cclcsia sinc inacula aut riiga in eis
illus
'

in Ecclesia

fratribns babcre aigcitinm lafif.sidiosis

compulabalur, qui moercliant el geinebanl
iii

fundos

fraudibns rapcrenl

iniquitalcs, qu;i; (icbanl

medio eorum

;

undecliam

muliipbonlihus feims

fiiigprenl,

panein

I>Ofiiini

sccundtim
signo
lioiie

saiicti Ezecliiclis

propbeii^im, lales proprio
et pcrdi-

mimbicabant, cl cabcetu
9.

liibeltani ?

sigiiari

meruerunt, ut a vastatioiie
ttitissiini

An

lorte

l>arva simi ista crimina, et parvi .rsii-

iniquorum

cvad<Tcnt

:

dcsitianl

ca-

tiianda? Solcnt
fta
iii

cnim

isti

efiam boc diccrc, pcns.ifitcs

Titmiiiaii bonis,

non <»peranlibus mala per morbidam

i!<m

iii

stalcra .rqua diviiiaritm Seriplufarnm, scd

cnpiditalcm, sed lolcraitlibus propier pacilicam cbariiatcm, quibus dicttim est, Bcati pacifici, quoniam
filii

st.iliTa

dolosa conSHeluiliniim suarum. Qtiidqnid
iniquitaiis

ouim

scelcris ct

inebrial

mulfiluiiiticm,

bei vocabunlur (Matth.
s;iiiclus

v, 9).

Nani propterca Spiritus

aiiiiitit

examtms

vertlalem. 9ed

idco sniit t.tnquam

per

memoratum

Ezccliielcin

propbetam

lali

sinccrissimiim spccttlnni pntposila hcmrnibtis ontctila
cfjirl

vcrbo designavit malos, qnos
iit

in unitalc

lolerml boni,
:

.«;rit»/»

p.tgiiiarom, ut ibi qi»isqiic vitlcal qtiodlibct
<i<i3nlutn
sii, qiiod fitrlc

eos in medio bonoiuni diccn^t consliltilos
boiios diccrct in

quia

peccatum

magnuin

osl

,

ct

si

medio malorum,

illi

qnasi o.xlrininqiiit
,

malc viventium ' Cicco xuOcc
gravins
diviiiis cloqitiis

cotileinnilur.

Piiliiilne

sccus cl forinsecus cssc vidcrentiir. Ocniunt,
et niocrent

at^ctrsari

avaritia

,

qtiain nl

iniqitilates
:

populi mei, qua; fiunl in

uiedio

idt)lolatrijR
:

dcm<)nsir;irpfiir rqwalis, el cjits noniiiic
dittiite Aprjstolo,

eorum

(Ezecli. ix, 4)

nt illos iniqttos non solum iion

ppellaretur,

Et nvaritia, qua;

csl

cx< Itisos, scd eliam inclusos cogit;irciiiti8.

idolorum servilus [Coloxs.
pceiia digr.a jiidirari
fterelrrr
, .

M,
tfl

5)? Poluilne mnjoii
inter
iFIa

11. Si vcro

jam

titnc

mm

crat Ecclcsia, qnia

Cy-

qunttt

crhniiin popossitle-

prianiis et ipiicnmqtic

cum eo

avaros

illos

rapaccsque

quibus nbM^s-i rcgHiun nei
,

n<ni

iiovcranl, qualos ipsi
sitnis

non erant, qttanivis eos gravis-

buiit? Apcriaitinr ocnli Conlis
nciili tvirpt^iis,
l.itis

nc

fru>iir.t

pnleanl

gcmitibus cl pricclnrissiinis vocihus accu^arcnt,

et lcgant pfrrdicnloiein

iibwtfm veriEpislol.i
,

iinam tamen

cum

eis

intnntes crclesiam,

et in

uti.t

in

eadem
:

ip?a

ptin.a
;

nd Corinlhios vcque
,

cO'.:grrg:ttionc

paria Sacrainciila traciaiites, pcr Ini*

Scrdtpnloiil

Kolile crrnre

fornicdrii

ncqnc
ueque

jusiiiodi conimunitincni
(piia

pnris

sorlis

e(ti cli

simt
tit
;

:

idulis servienles,

neque

aditlteri

neqne moltes

,

non oblcmpcrnveruitl Apostolo
ncc
cibuiii

jiibcnli,

ciim
ct

littjui^moili
»

qnidein siniul stimcrent
:

F/liii,

non

«0/(1,1«
li.

m Ec(lesia:unii,ite. p.irliculam,

w, noH

Anferte

malum
illis

c.t

vobis ipsis

qtiid aifbtic

btboramiis T

lial)cnl iiiitiuistTii
» vuiicaiii

dc moribus eornm fitcicm dissimuliinHinn fugi-rini, oi rdos rUmdnHt. Alii t|tiiil.iin ^iss. cinn Ain., qiitc dc moiibus ci» inn in fiiciem iimiilunliuni fucnnt,
coiliccs. q'HC

Quid se
si

ipsi jactant qtiod babeatil nliqtiam
t<!iiiporibiis

Ecclesiam,

jam

cssc do-lilil?

[)ic.ii)t

unde

ondoa
fcnoil

rlnuditid. RtMii^tiiinimscodcx, qiiic
tn ftiii,'m

de morilfus cormn

nalus csJ Majoriiins aul Donalus, ul pcr eos nnsccro'

siiwdinUiuni
.

,

oriilos chindnnl.

P'ii(lutii,

7t«r

di-

monbuseorum
quod
forlc ciim

Inrlp lefcrinnt fiiciemdissimiiiim-

Sic M^s. r.did vern,

imo

cluf>i.

Itiin, oi u'oi i-liiidniit
»

' valicaiit

codiccs

(mii.s.so

vorlxi, tractuntcs, foruni, por

ilurts

Xisb.,

mjgnnm

est,

ex male

vi-'

iculiuni.

hujnsmodi coinmunioiicm litdienles. Abi Mss., pro, contmu' uiouem, babcni, commutticatiunem.

91
liir

CONilU KIMSTOLAM
rarmoiii.miis
ali|iie

l'.\i

i\iENi\:M. s
sunt,
iildi s

\ui;«i>n.M
ti

n
nominatur forniiator, nut
iiut

Piimianus
ciiiii

(a).

Quiil

»i>

id

est,

ifnit frulcr

prodcsl qiKid avaros cl lapaccs,
sun>i

(|iiil)us <;il)iim

senienn, aul avarus, ant mnlcdicus,

ebnotin,

velal Aposloliis.
siia,

inodo sc
incognilos

vc.l
silji

iiuu lialicre

iii

anl rnp.ix, \ct.il cliaiii itmierc ciLum. IVrsnadcl ergu
aiite
si

congrcgaiionc
lur
;

vd

cssc mculiiuinnilalis

tcmpusnicssis

a riuiikcnlih zizania Hcparari. Qiiod

<|iiaiid(>i|iiKleiii

rucruiil (alcs in

illa

Kcsna

r.iccre

nulueriuius, (pioniam
c:i

Dominus

proliibel

,

clesia, iiiide isli

cxorlos sc sic jaclanl,
iii

iil

eain

iii

tolcraturi

sumiis, cl

iii

sula

cum
:

c\i

votuiilatis ct

sola socitMale, id esl,
.sisso
liiiin

coiniiiuiiionc Doiiati rcinaii?

cordis scp.ir.ilioiic jicrsovcialuii
cibitin

ac

p<'r

b

ic

tli.tm

pcrsiiaderc conciilnr

Si

cniin

dicunt

i»cr ta-

siiiucre

cuin lalibus, qu(>d quideni

piubibet

comiuunioncin pcrire

Ecclcsi;ini. cur eain

non

Aposloliis.

dicunt jam Cypriani periissc lcniporibiis? ac sic it

13. in linc ve!ut angiistia qtixstiouis

non

:iiiqitid

per se ipsos unde

exsliteriiil

non

invonieutcs, diccre

novuiuaul insoliiuni

dic.iiii,

sed

(|U(id

sanilas obscrvat
est Cbrislianoiii

dosinanl apud sc Eccicsiain rcinansissc, (juain Idtaiii prioribus periissc lcmiioribiis dicuiil. Si aulcni iii
boiiis

Ecclesij;, ut cuin qiiisqiie fralruin, id

ruin iiilus
qiio tali

iii

Eccle.^i:e ^ocictale coii^lilulorum,
riioril
fial

ali-

quilms

lalia displiccnl
:

scnip^r nniisil cl maiiel
isli

peccatt)

dcprclicnsiis, ul analliciuaie

01

manebil Kcclesia

discaiil

aliqtiaiido iion

sic

dignus liaboatur,
uulltitn esl,

hoc ubi

jicriciilum

scbistnali&
ijise

intclligere
ipsis
;

quod

ail

Apo^lobis, Auferleuialiim cxvobis
,

alqiie id ctiiu

ca dilcci.ionc, de qua

ul

per schismala conaiiles colligcre zizaiiia
ita

alibi jirancipil

diccns, Ul inimicum non cuincxisliinetis,
(II Tltess. iii,

eradicenl siniul el Irilicum. (>u;c oniiiia

dispula-

sed corripite ut fratrein

i^)

:

non ciiim
si

'

ums, ul

nicmiiicriiil qiii
iiiiqii:ini

Ircc legunl vel audiiml,

mm

aderadicandiim, sed ad currigendum. Quod
.ngiioveril,

sc

ituii

eos potuisse

deinonstr.iro, sive iilo

lempore

neque jKjenilendo correxoril,

ipso

foras

cnm

receMli^sima iKercsis crat, sive luiiiccuin uiullo
iiiiiocciUi;.c

exici, et per jiropriuu voluistatcm

ab Eccicsi;K com-

liriniore

conscicniia sibi

lotus

oibis iu

niuiiionc dirinielur

*.

Nam
;

cl ip-;e Duiiiiuus cuiit scrdixit,

c;illiolica Ei clesia clirisliana

pacc coniieciiiur, Ca;ci-

vis voleiilibiis zizaiiia colligcre

Sinitc utraque
:

lianuin vel eos
zizaiiia.
si;e

qiii ci

concorditor iiiliaTcbant, fuisse
in sanct.e Eccle-

crescerc usque

ad messent

prxmisit causaui, diceiis

Sed

ul

securus unusquisque

Ne

forle

cum

vuUis coltiycie zizania, eradicelis siinul

et

unitale permaneat, cl ejusdein

iiiiiialis

desei loivs
;

trilicum {ilitilh. xiii, 50, 29). Ubi salis ostendil, cuiu
ineltis isle

iur ciiin cis

percat nou

seqii:iiiir,

boc dioinms

quia

st

non subost, sed

oinniiio

de frumeiitoruui

Iriissenl

iili

zizania, tolerari polius usque ad incssem,

ceria slabilitate cerla secuiilas inaiict, id esi, qu;iniio
ila cujiisqiie

qiiam pernicie scbismalis cnidicalis fruinentis scparari

crinien notiiin csi, ei

omnibus exse»

la-

debuenmt.
Scd diccl
aliqiiis
:

bile ap|iarcl, ui vel nullos prorstis

vel iion tales Iia;

12.

Qnoinodo
(jiii

priecipienti

Apo-

beal defensoios, per qiios pussit schisma CAuliiijjcrc
iiou

siolo polcrimtis oliedirc,

velat cuiii ejiismodi noc
?

durmiat sevcritis

discipliu;c,

iti

qua lanln est
diligoniior
sliio

quidein cibuni sirnul suiiiere

Si

euim sol;im cordis

cfiicacior

cmeudatio
'

pravilalis,

qiiinlo
Iioc

separatioiiem ab cis rtciendun esse prxciporel, non
dicerel, Scripsi vobis in epistula
tariiSt tion
qiii

conscrvatio

charitolis.

Tunc

aiitoin

I.ibe
licri

non commisceri

foriii-

pacis^l!L iuii+aiis, ol sine
|)oiesl,

i.osioue fruiuer.lorum

uliqae fornicariis hujus

mundi

;

id esl, eis

cum

con^rcg:itionis Ecciesi.c niuliiiudo ab co
alieiia

cbristiani noii cs-;ent,
milii

de qnibus
siint
?

poste.i dicii,
?

Quo
liis

crimiue quod r.nalheiualur,
adjiivat pr.cpusitum
iitiiiosuin resistetitem

csl.

Tunc

eiiiui

enim
qui

de

liis

qui foris

judicarc

Nonue de

poiius coiripiciiteiu, quaui cii:

iitlus

snnl vos judictitis
jiidicabil.
qu;i;

Dc

liis

autein qui
tali

foiis

tunc be ab

ojiis

coiijmiciioiie
«

suiil,

Leus

Ciim crgo de
ab

scpiiMlioiic

saiiibriler conlinet,

ut uoc cibiuu i|iiisijttam
scii

um

eo

pncipiat,
suiil,

iion

(il

cis nialis qui ciirisliaui iion

sumal,

iioii

rabic inimica,
illo

cnercitioue fralerua

sed ab cis

qiii

obrisliani

snnl

:

cordis auioin
;

Tniic eiiam
tur, cuiii

et liiuore perculiiiir. et

pudorc sauavi-

s('|.;iraiio

ab

oiiinilius iiialis f;icieiida csl
iioii siiiit

ac pcr boc
oportcl nos

ab univcrsa Ecclosia se
cuiii qiia iu

:iiiatlienrtiiun

?t

ab

cis inalis qiii sciKirari
;

clirisli;»ni,

dcns, sociam turbam
cl boiiis insuliet,

dclictu suo g.iudeat

corde

<piiil

reslal, nisi nl iutcilig;iinu> noliis
'

non potcsl
el
ijise

iiiveiiire.

pcr Apost(duiii
nis, (|u;ilcs

jiiboii, ul (|iiibuslibcl
t;ili

ui;iiis clirislia-

\i.

Ad buc

eiiiin

Aposlolii:»
ait,

ait,

Si quis
;

ipse dosigiial, noc
coiijuiiclioiic

cooJHnclioiie niiin ipsius vil;c

fratcr nominatur.
bii :iliud
tali

In

eo quippe qnod

Si qnis

ni-

sccamur,

(juaii

I';ii;aiiis

videlur significarc voliiisse, nisi

cum

jiossc

biiniaii.c sociclaic

iniscemur

?

El ideo

alio loco dicit,

modo

salubriter corrigi, qui inler dissimilcs jiec-

Si quis vo$ vocavcrit ex infiddibHS,

et

volumlis
niliil

ire

,

cat, id esl, inter
leiitia

cosquos
Iii

pec('atoruin siinilium j)csliait.

oinnin (fuw oppoiiunlur vobis inanducate,
gatiles (1 Cor. x,

interro-

non corrumpit.

eo vcro quod

nominatur,
sil (jiiis-

11)

:

liic

aiilcin

ciiin

ejusmodi nec
id

lioc iiimiruiu intcliigi

voliiil,

jiarum esse ul
id

cibum quidern suincie pcrmitlil. Cuiu iididdibus,
ost, <pii

qtic

t.dis,

iiisi

eiiam nominctur,

est,

famo.-us
qii.ne

iiondum
e>se

iii

Christtim credidcnint, dicil inao-

apjiarcat,
in

ul po.ssit

omnibus

digiiissiiuu

videri,
Ila

d

H-aiiilmii

qiin>.

apposueiint,
:

(lc

ipiibus

qiioii:atn
iiilus

cum

rucril aiialhematis
AOii eniin cstis.

probla scnloulia.
j

cnim
inaiiii-

foris suiit,

Dcus judicubil

cuni his aUiUiu qui

Fditi

:

verbo, «^/s, careul

luros

soripli.
'

^alittavi»

Ms«., vt ipiibindiim.

«

sic

Maioriuns, 1)011 ilu>, l'arinciii;iiius, l'riiiii:i:iti.s, Donali^taruin iucra-it ex ordiuc Carlliagnicusos <-i'isci'pt.
{(i)

3 lii

oiimos Mss. .M edili, ab EcclesnP umlutc dinmetur. c\cUiis, con/inMn/Jo. .41 ia oumiJius Mss., ro.'i*Ci-

vutio.

m
Inr,
sciJ
iiMuiit;iii;iIil(>r
:.iii

LIBEU TKHTILS.
iiilcs

94

els^lvu [lacc corriyiliir, cl non iiilcrfoclorio pcrcnliiirUiir. {'riipleiru
i

pro peccalis litijnsiiwdi
lcstiiuoiiiiiin

mcrcremur? V\
:

dciiide
;«/u
,

«le

illo

ailliilwl

de rsaliuis diccns

(.111)1

di\il, qiiciii
ett

iiicdiciiia
(it

saiiari volucral, Satis Ituir

pridcin monnerit et dixcrit ccnsnra divin:t {Ciiprianus

cotrepiio ijuce

a

vmlds.

Ncqiic
iiisi

cniiii
ctii^)

polcsl

Scrin. de Lupsis
«

),

i

Si

dcr>'itqiti'rint

liHi

,jus
;

leijein
si

essti saliibrii» a iiiiiltis

corrcplio,
ii

illo

cur-

iiteain

,

et in

judiciis meis
,

non ambnlaverinl
el

ju-

lipiliiniui iiOM iiabot s ociaiu
iilcni iiiorliiis pliiiiiiios

uillitmrniciii.
,

Ciim \cro

t
I

stilius

incas profannvcrint
;

prwcepla uica non obeoruin
,

occnpavcril

iiiliil

aliiul lionis

sciviiverint
fldgcllis

visitabo in

virija ini'iiiiiaics
:

et tn

rcsUtl

qiiaiii

dolor

ct gciiiiliis, ul

pcr illnJ signiiai
illx'si
i.\,

i

dclicla eoruin

miscricordiam antcin mcani

quoil

Ezecliicli

sanclo revclaliir,

cvailcro
4).

ab

I

non dispergam ab

illoruiu vanlaiioijc incrcaiiiur (Ezech.

.\d chiu

eis » [Psal. Lxxwm, 3! 31). iS, Miscricorditcr igitur corripi;il tioiiio qiiod po:

«niin
iinptii

ipii
.

crrarc noii poli.st claiiiant
aiiiiiinin mcaiii
,

:

A'c pcidu$ cuin

lcst

qiiod
'

autcm non polcst
,

,

paiicntcr f.ral; et di-

Deus,

ei

cuin viiis sanfiuiiium

lcctioiie

gcmat atquc lugcai
ig;it
,

doncc aut

illc

dcsuper
dilTcral

vituiu iHeum(Pittl. .\\v, 0).
zizaiiia
,

Ne

cuin vohicrinl collii-cre

cmciidcl ct cori

aut

iisiiuc

ad mcsscm

cradiccul

siiniil cl Iriticiiio;

ncc pcr diligen-

cradicare zizani:i, cl palc.im vcniilarc :^ut tainen securi dc saiutc sua
ratos,

liain

scgclcin doiiiinic;iui |iurj;enl, scd pcr lcincriipsi

bonx

spci Ciiri liani intcr dcspevalciit
,

la;ein

potius

iatcr

piiigaiiicnla
j.iiii

ininicrciiiur.

quos corrijicre n;m
maluin a se
in

iii

iinilalc
iii

vcrscn-

IJcoquc idcin apostolus
itniiiuiid.t
Iii\iiria

cuiii

luultos cunipi rib^ct

lur, auferanl

ipsis, id esl, ul

ipsis

non
»4

cl

roriiicationibiis

inquinalus;
,

;id

invcnialur quod

moribus alioruin

eis displicet.
H»7/i ^/«

eosdcni Cnriiiiiiios in sccuiida Lpistolu scribcns
itidcin prvcipit ul ciim talilius
Bliilli

non

Cum enim
qui foris

dixisscl

Aposloius, Ouo cnfw

ncc cibiim sunicrcnl.
liis

sunl judicure ?

Nonnc

de

iis

qui intus sunt

eiii

II

cr:inl,iiic

di«:i

de

polcral

,

^'i 171(1«
,

vos judicalis ?

De

liis
:

autcm qui
illi

foris sunt

Deus

judi-

fialir noiiiiiuitur

fornicator, niU
;

ihlis serviais

aul

cubii (1 Cor. V, 12)

tanquam
in aliqua
,

rcspondcrcnl, Qnid

Mvarus,

aiil alii|iiid lalc
:

cuin ijhsinodi nec cibum qiiiail
,

agimiis,
ul

cum

ita

improboruin mulliiudine prcmiinur.
coercilione noii possi,

dcin siinul suincre
vos, linmiliel

sed

Ne

itcrum cuin venero ad

judicium nosinim

me
et

Deits, et lugeain multos

ex

iis tjui

anle

mus excrcere?
id est
,

Aufcrte

inquil

uiulutn ex vobis ipsis,
iiialos

piccaicrnnt
diiia
,

,

non
,

ccjerunt pceitilcnliam supcr

iinmun;

si

non

polcstis aufcire

cx incdio veipsis (a).

ei

luxuria
stiuiii

el

fornicalione

quam

gesserunt

pcr

strum, ipsum inaluni aufcrte ex vobis
si

Quod
sc-

liiciuni

piitius

eos divino ilagcllo
illaiii

cocrcciidos
,

quisquain vclit sic intelligere qiiod dictum est, yla-

iniiians ', qiiain pcr

correpiioiieni

ut

cuUcri

ferlc

malum

ex vobis ipsis

;

ut pcr

corrcptioneni

ab coriiin roiijiinciionc se conliucaut. Coiiscquciilcr
ciiiiii

paralionis de congregalioiic fratruui

inalus qiiisque
,

dicil

:

Ecce

teriio

lioc

leniuin

ud vos

:

in ore

aufcrendus

sit

:

sludio

lamen sauandi
,

non odio pe-

diwrnm
et

vcl Iriuin testium stabit
sicut

omne
,

verbuiu. Piwdi.ri,

rimendi esse faciendtim
adliibcndus
sit

ncino dubitaveril. El quis
iic

pradico

prtesens secundo

cl

nunc ubsens
si

,

iis

modus leinponque scrvanda,
in

pax

qui aitle peccaverunl, et catcris omnibus, quiu

venero

Ecclesix viulelur,
csi,

qua maxiiiic

irilico

parccndum
pr:c-

ilerum, non puicain
qni in

;

quia probalioncm quoeritis ejus
f 11

ne

simiil

cum
,

zizaniis eradicclur, qiiod in

me

loqnitur
dixil liic

Cltrit.tits
,

Cor.

xii

,

21-xiii

,

3).

senlia visum est nccessarium, dis&cruiinus
diligonler cogilat

Uxc

qui

Quid aliml
ai<
,

Non parcum;
:

nisi

quod

Siipcrius

ncc

in

conservaliouc unitalis ne,

Ei lugeam mulios

ut Iticlus ejus liupcli arel Oacorripcreiilur, qui

gligit discipliiia; sc\erilalcin

nec iininoderaliouc co-

f cliuin a Doniino

quo

illi

jam pro,

ercitionis disrumpit viiicuiuui bociclalis.

pter mtilliludinciii
eortiin

11011

polcrint
c.rteri

ita

corripi
,

ul

ab

16. Nain lioc ipsum quod ait Apostoius,
ntodi nec cibitm sintul sumerc
stiani ',
:

Cum

ejuscliri-

cnujiinctione se
,

coiitiiicreni

ct eos
si

ijiiam mulli boiii

erubcsccrc laccrent
fralcr
iii

sicut

f.icicuduiu

cst

,

quis

dc

iis

dc quibus r:imiliarius curain gcriint, ul
poiucriut scpnrarc
si-nliniil
iic
,
,

alii|uu c-ileris diieimiii crimiiie
si

nominclur?

a quoruni coiisortio sc

qtios

tali

Et revera
rit
,

coiitagio peccandi iniiilitiidiiicui invase-

corrcpiionc possc corrigi
corrigi

vcl

quos ouiniiio
iiia-

di\iiia: discipliiKC
:

scvcra iniscricordia ncccssaria

posse desper.uii

,

:»lios
,

colluiiuiorum

esj

iiam conbilia scparaiiuiiis cl iiiania siiut et pcraiqiic

lorum conlagionc corruinpaiil
sevcritate

iion dubilaiit faccrc ?

iiiciosa
(iiiiit,

saciilcga; qaia et

iinpia

cl

superba

Facit aiilcm lioc benc, id cst, buinili cliaritate uc
iiign.t
,

bc-

cl pliis ptMlurbani

iiinrnios lionos, quain corte-

qiii

sic )>r;ccst fralribii«, ut
,

corum
ipsius
,

ligiiiil

auiuiosos

nialo.s. Siciil * illc lidilissiiiius

scrviiin sc
Doiiiiiii ct

cssc nicniiiicrit

siciil

scse

lialiciil

stis avarili.i;
qii;c

collcgtirum, ciiiu ca niala tribiilaliiiniim
illo

prxcepliini cl cxciiipliiin (.Mnttli. xx
fit

20-

palicbalur
et

lciupore Ktclcsia
triliucrct
,

,

c<-nsurj;

di-

28). Tuiiccniin
ct
cilc

sine lyplio'

i:laliuiiis in

liominem,

vinir

discipIiiKC

coiiiinemoratis
qtii

qiios

cuin

liiclu

deprccationis ad nciiin. Scd quaiii fa:ib

noverat cpi^cDporum pcssiniis nioribus,
tibtis

c^uricuvellciit
,

de gradu cl'Ticornin ipiisquc

cpiscopo, vcl de
,

IVatnbus

liabcrc

argciiluni

largiler

nuincro ii.iupcrum (;uos pascil Ecclcsia
coiigrcg;itioiic

vel
,

de

ips.i

fiiiidns insidiosis fraudiliiis

rapcicnl, usuris miillipli-

laicortiui

,

sive
cl

ab cpiscopD
ifilniiimr.

sive

a

iaiililios

leuus augcrcnl

:

Qnid non

,

iiiqnil

,

pirpeti

\m.
lii

F.r.

ci ali.piol Vss

,

rum

'
"

cxiii>i-. pf-si,
,

»;j.'(/li

loni cliriMuni,

j,u;.<;rlluo atJJi-

vss

,

miii.itur.

f.iiii

tiicral

fMiunt.
I

* kji.111, i^iiuicniii.. r.xiiiHi\iir.:;>, '.'».«,

aucloriiaie iiiauii-

> l.ililio

\in., l>iiio.

sc'

iMoruia.

(<() 11

liclraci

lai. 17.

, ,

9S
clcro
v«:l

CONTIIA KPISTOLAM PAU.IIiMAM,
tmocuiiKjiie prxposilo,
ciii

S.

AUCUSilM
cum
cos vcrilas iirgerc

W
coeiteril ',

esl pole^liis, exi(|iiiljtisiioc pr:i;f;icile

verccuiidanlur,

iniltir, ila til ciiiii cjnsiiiodi a

colciis

qiiando iiilcrrogaiitur iiiruni non habcanl. ve! ulriiin
iioM siiit ipsi pccc;itor<'8 licd
:

cipi

poicsl

,

iicc cibiis

fiiim.Uur; lain

inaloiiim
poiesl a
el in

veruintaincn in lioc propbeniiiii:iiii

innlliliKlo

in

quoliliet

ordinc Ecclcsi;i! iion

tcstimosiio

inipiam vanilalem cl suain
;.rodidcruni.

lionorum commixlioue scciudi el cxpelli. Nani
liomibus Sdis
riim
rciil
((ui(|iit:

p.rversilatcm apcriissiine

(^uin

eniiii
,

lioni flJclcS ita (liscipliii.un

sun

Jeremias .sancius
eti;unsi
loiige

vcllci
sil

ostcndcre bonis

cl

ni:ili9

modeianlnr

ct nigiinl, ul ibi
,

(niof|uc oblcinpc-

ad

lcii)|ms

(ongregalionis una societis

Aposiolo pnccipienli
,

cuin ejusntodi nec ciOun

lamcn
:

disp.irii csse

inomenia moritin
inipiit,

(incniqiic

simul auniere

ctiin cl tlc liliis suis ct
(ieri

dc domo

pacis

'

nieritoriim
xxiii
,

Quid

juileis,

ad Iriticum [Jerem.
vcllctTiclioniiini

iioc faciunl vc!

juhent; ciim cos viilcnl
ra(Jeiidujn ij^sa qu.ini

iia vi-

28)?f'ariiicniaiiiis aiilein
,

cum

vcre, ul lioc eis
iii

csso

liabctur
,

refcllore dicenlcin

malos
,

a bonis iu imititc
iii

intciim
sep.v

cos charilas .suggeriiloTurba aiilcin ini(|Morum

pro jiacie lolcr:indos

el

niic

iilliiiii

jiidicii
.

cinn laculias esl in

pnpulis promeiidi sennoiicm, ge,

randos, posiiil Imc Jcrcinic

lesiinionium
ct

(pio pcr-

nerali olijurgalionc fcricnil;» cst

cl inaxiinc

si

ooca»

vcrsus aiqne crraiis pcrver.sos
lcntissimas et
iit

emitlcs ad turbn;

sioiiem al(iue opporluiiilalcni pi;cbiicnl aliipiod

Do-

scebralissiin;is scdilioiies innaiiinnt

quo eos apparcal pro suis merilis vapularc. Tiinc eiiiin aiires liumiles prxbct cmendalorio scrmoni calamit.is audilonim f;iciliusmini nagelltiin
(icsiipcr,
,

qiiisqiiis innal;i

menit; carnis Mi:e videtur sibi alisil

qiiid

esse

,

cuni nihil

(€alui. vi

,

3),se ac similes
,

bui lariqu:un

gnini puigalissinia ovislimans
,

ad Ecii

fiue in
siciidi

gcniilum
afflicia

confilcndi

qu

m

in

murinura
lunc

rcsi-

clcsi;e coiigregalioiium

in

qm
,

iioccssc esl

iil

qiii

corda

coiiipcllit(:
siiis

sicul
illa

b.atns

ad

\itani

actcniam pcrtinont
,

cos qui ad
ccrtiiin

igiicni

atcr-

(-yprianiis

de collcgis

fortasse

noii diccret

niim

pertinciil

usqiie ad

rmeni
sibi

laiiquam

iiisieumdesiipcrdiviHascverilas adjuvaret. E«» ([nippe

fniineiita

palcam suam

tolereiil,

jam
n.iiiis

acccdondiun

icmporc
<^iipie

illa

diccbat lam
,

niolcslo

,

lam calamilosu

esse

non puiet. Nullus

alius

de arca Christi

lucliiuso
,

iil

illi

non soluni succeiisere non
nulla ca-

icvissimam paleam
sit
;

aiite tcinpiis vcniilalionis cxciis'

aiidcrenl

sed cliam vix a succenscntibiis vcniam se
etsi

iiulla alia

pra^sumptio

sacrilega scliismala (jux-

posse iaipclrare scntirenljQuvtnquam
lamita» Iribulalionis

ciimquc, ubicumqiie Sunl,
18.

fecil.
,

prcmat

,

cum

faciiltas
:

daiur

Admonet

,

inqiiit,

Jeremias sauciissimus
turbn^.

infru-

utililer corripitur in miilliluilino

mulliludo

iiam sic-

cluosas

ei sleriles

peccantinm
,

ab honorata fruge
o,d

ut

sepanta

s.c\ire, sic

iii

iii

a coiigr»>gatione objur-

justorum discerni
tuba furoris
!

dicciis

:

Quid

paleis

Iriticum ?
!

gaia

gemcre

coiisiicvit. *Qiianiobreni et iilud
iiiillo

pricceciiin

o vox exsecrabilis pestilcnlix'
iil

Nuni-

plum Aposloli
siiie

iiioilo

iiegli.qcndum
ficii

est,
;

qnid forte sic erralgcnus hiimanum,
vcniilaiorcni

non agiioscat

periculo vichnid.e pacis
,

poie^i

qnia

ncc

Parmcitianum

?

ipse aliter ficri voluil

ul a c(>ngrog;ilionc bonortmi
illud

Dimaio,

et

ad piirgatam pcr
ille

An ol ipsc dal Idcuiii cum massain se venisse
lanqnam
iria corniia
,

Rcparclor malus

:

cl

ojiisdcin

prvrcijme aticii-

gb<rialiir? Nain

anle se M;ijorinmn ncscio utnim

dcnduin

esl

,

ul sulftireiitcs inviccm
spiritus
iu
in viiiculo

studeamus ser-

digncliir agnoscere.
cii]iiS(lam voiiliiabri

An
in

isti

Ires

vare uniislem

p.acis (Ep/fes. iv,
,

inanu

Doniini

fucruiil

por

% 5).
(luril
,

iKjm

Domtno

Evangclio diccnli

in iilo

ob-

(Hios iiicssis totiiis orbis miindarotur; et Africa elecla

lcniperare dcbemiia uhi ait, Si neque Ecclcsiam ansil libi

csl

,

«bi piirg:iia

massa

coiisisterel

,

c

i

lcram

auleiii

Inuqmnn elhnicm

et

fmhlicaniis

[MaHh.

onuicm terram palca separaia
laiiti

vestircl?

Uade ergo
sed
noii
?

wiii

,

17)

:

ef in illo ubi proliilmil colli^i ziz.^vnia, ne
ei

grcgos CirciimceliioniimVUiidcorg'» tantjc lurbae
ebriositriim
,

si;wul

er.adicclur

trilicum [Id.
cis

xiii

,

29). Polcst

coiiviv:irum

,

ct

iniiuplaruni

,

eiiiin ulruiiKpie

cusiudiri ab

qiiibiis dictiini est

incorrupianim

inuumoribilia

siupra

fciiiiuarum

Redli
V, 9).

\i(tcijici

,

quuitiqm

ftiii

Dci

vocabmtur

(

Id.

Undc lanla tiirba raplonini, avarorinn, feneratoriim V Unde lam mulii per suas quiqiie regiones nolissimi,
tnntuindcin voleiites, scd non

(/APUT
((iiibus

III.
,

— 17. Sed
le.sliinonia

jam

cactcra, quaj

Parmeoninia
niillo se

tautunidem valenlos,
isla ?

iiiauus posuit

vidcamus.

Inler

Oplati?Quid ad Ikcc rospondebiinl? Nnn sunt
Aii
,

corum

sacrilcgits
,

tumor
in

*

apparct,

El
,

Iioc

triiicum esl

?

V;c impiidciilis»im.'» ntgavo;

loco m.-xgis apcruit
iliud Ji'remi;c

qiiam

co quod aiisus estctitun
,

tidiii

si

apiid sc ista
si

non esse;

sccieratibsinue

propbcl:^ ponorc

unde

persuadcret

pcrvcrsilali,

fnimciila esse rcspondorint, Posirenio

c:Ktoris

Irominibns,

coininunioiiem
'
,

ponalistarum
scd cliam talem

inassam
id est
,

piirgali tritici post tant:i;aiicliiril;ilislricnicin,

noi»

solum Ecclcsiam verain cssc
,

M.iiorinum

,

Donaluin

,

rarmenianum
.Aii

,

etiani

};im lioc lenipore

qri;dis

post ultiin;tm ventilationcm
s;icrilcg;»;

Piimi.inus ilerum ausiis csl ventilare, nl Maxiiniaiii-

Ecclesia
plioni ct
F.l iiiullis

sancia fiitura est. Cui

pra^sum,

Mis de

siia

rosnmiiiiionesepararei.
Qiiid
?

forlc frunienl.i
siiis,
qiii
siitil

Dcfambc ehUioni

(|uid addi possil

ignoro.
aliud

piojccit?

esl eigo
ila

ipse

cuiii

lalia
,

tpiidcm locis sermoiiuni siioruin

iiiliil

|iM)|ccciuiit
si!

An

isla

friiineula piirgala
,

ut

(|iiam iir;osumcre inkdiiguntiir;

scd ;tliquaiido lamcn

iitvirem noii agnoscaiit

et sc iitvicciti

daninnndu

vciitilare concnliir? Potuitiic palea baplizaic ftuincu-

\(i\,;w(i>, a)>c5i 3 (::i-,aliii') Ms Casaliuocoilicc, (y/;i7/((.s iiacnl'' ii tHiiior. * 4):io Mss., Ecclemm velercin eime.
*

* In

Nnimulli Mss.,

cum

* Edili,

prxsumptionc. Metius

cos qnis iirqcrc nrperil. .Mss., pr(rsiimp/io

,

,

07

Ur.F.R Tl-UTIIS
Si
|><iliiii
,


qii.c
illc

U?

ciir erj?i)

»liiunl, Qui.t pniris
,

ad

iriii-

gcnda sunt,
(^iiiulom sui

siiniliict

non

iiilclligciis

,

ati

tum?

Si iiiilom »011

p

iliiil

<iir

relitiaims ciim inler
illc

paloa^ Mu\iini:uii>(ariim foras volas^^ol, qno((]iiot
liaplizavit,

cnoris soiiicniiam doioniuero con.Uur. Qtiid eiiim ail Isnha? li.ccditc rcccdile ; exite inde ,
,

cmnco
,

nirsusad massain illim pur^Mlissiomiics
iiiliis

ei

intmnitdum notitc tungcre
,

:

cxite

de niedio ejus
{Isni.
,

,

et

niMi) redicriinl
Sibi

el

eos luinc habcnt

,

ol

ti'iwramiiii

qui

fcrtis

lasa

Domini

lii

,

11).

non

diciinl,

QuiU

palcii

ad Iriticum?
,

Nnmqnid eadcm
iitlclligant

tolics rcpelciuh sunl
'

qnoiios quo-

19. Jiiin

crgn evifilenl

a!i>|iiaiulo
,

el

niodo

fiai

sepnralio
,

cordii a mnlis? Imniun.lnm eniin
nuili consciiiit.

qiioiiiaJmuUuin

Fru|ili<iLn «iixcril

Quid
,

paleit
si

ad

tri-

non

langil

(jui

ad pcccatum
sil

Kkh au.si

licum

?

Ubi

ciiiin

diciiUir

consiilerciU

eis

incst

lcm inde, ut salva

ejus causa a|nid

Dcum,

eli.un
iioii

ijiialis*

uini|ue sciisus

humanus. Nmmjuid
iriiicitm,

in

agro dici

disciplinam corripieiuli et argiiciuli salva paco

polost,

Quid

patcit

ad

qiiando eadcin radice
piri^cr (riluranlur?

negligat. N;iin qui vuli oorporaliier i|uasi manifostos

poiUnlur'^ Nimiquid iu nrca,

iibi

inalos dcsercrc

,

S|iiriliiali(or

dosorit

hitt-iiics

bonos

,

Scd

ulir|ue in
iliti

borrco, Quid pulcis ad iriiicum? Vcnict
ferens venlUubrum
;

qiios incxpcrUis el incttjruitos cogilnr accii.sare, diiin

cnim

palcrfaiBilias

in

mnuu

soparationom siiam con:itur dcfomlore.
21. Scd
isti

sua,et muiidabit aream tuam
horrewn
(Uullli.
,

frumcula reccyidct in

rospondennl, Si muiuliis cst Folirianiis,

pal^aai
,

vero

combtuet iqnc incxsUiKjiibiH

our

exiil

de

iiietlio

cnnmi
* ?

?

Si vcni iiiiiimndns
si

.

cnr
fnii
,

III

ii). Nain pcr aliam slmiiitudinom oHino

modo
qiiia

langit nuindimi

Qiiod

i»nc immuiidiis
,

triiicum uviiiHi niimine, el oninis pnlci lixdorum nonii-

Ciim foris csscl, quos

illic

bnpliitavit

imiiiutuli siini

ne

signi(tc;ilur, ((U;r diio

peoonim gcncra intcrim pcrvetiiel
,

ilii>Li iu\) iiiio pni^iorc

pascimtnr. Sed
et

inqiiil,

immmuluui tctigenmt. Aii omncs ciim illo remcando nui(id:ui siint? Pos-,unl cigo isti inuiiilari
b.i|)iizaii
'
,

tiliut

liuiuiiiJs CttiH

Angclii iuit,
,

cougregabuntur ante
,

foris

qiios

iii

siia

(ommimione
roli;i|iiizaiil?

noii
a

batie-

eum

oitmet

qKiilct

el

zeparabd cos ub invicem
Iteudts
:

ticut

pU/,avoruiii? Ciir ergo alios

An

pntlor feimrat uvcs ab

el

ovis

quidem ponet ad
iis

cc

lis

dcccm

B:igai
';

consid<niibiis

damnnri

aliqna

(Utieram, Itaulos unlein ad siuiilrum. Et dicet
dextrif ejus erunt
cipile rc^utim
Jltis
:

qui a
,

forlc dignalio esi

ct idco

de

tolo «nl.e qnisciiiis ad

Vciuic, bencdicii Pattit mei
vobis paraluin esl
,

per-

eos vtMU

ril

n-baplizatiir, qnin ikmi iiicniil Itilus orbis
,

qnod

ub

ittitio

ntuiidi.

\M:\m «•iii;na(ionom
U.r
»tl

iil

a Dngaiensi roncilio damiiartv-

aitteiu

qui

ad sinitlram
,

dicet:Ile, malcdicli
el

? Qtiitl

oigo *v

\

M.iximiaiio ei a ca'(riis sooiis ejus
* ni>ii

in

ignem cdernum

qui jtaratus est diabolo
).

ungelis

Piiniiani

rtinimunioncm
fiieriut
,
,

rodtuiilibiis qui-

ejus {Id.
tia
,

XXV

,

51-il

Tmic ergo implelur
?

proptie-

oumqiio bapiiznii

reLiajilixaninr? nn |iniciliir

Quid

piileis

ad tnticuin

qujiidu Ijxdis cl ovibiis

c\»? Si roiiapiizaiiliir
in

viol.itnr (lii;n:ilio

Bngaionsis

:

noii
buiii

polcsl pasciia essc comiminis. Si p(»ssunl pisccs

ea qnippc

eiiam

istitrnm

bipli/nlorcs

damiiali
,

piscibus malis
,

*

inlra

illam

sngcnain cui di\it

tunl. Si
Riiin

antom pnrciturcis,

ro!!;nndi siint isii

nl rnr-

Dominus
in

Simile
,

est

regnnm ceelorum sagcnw missa;
,

ad o|ipitbim Bigaionsc convoiiianl,

ot

si

forte illc
cst

mure

,

dici^rc

Uccediic a nobis

nut riccdomus a

nuiucrus liexvntnrum
totidom ctmveniaiit
orboin profefant
lidoriiui
,
,

dccom jam Cimsorrnlns
illic scntoiiiiaiii

vobis dontc oinncs cJucanluf ad lilUis, cl per Angclos biini

,

et

coilra (otuin

iuiuntilur in vasa
XIII
,

,

ntnli :<uie(U

piojicinntnr

sicul

ailvcrsus M:ai.i.iaiiisias pio,

r<uas ild.

47

,

k%)

:

potest hoc tcmporo iinplcii
paleis

iii

cimi voluorint alitiuem robaptiz^irc

c\

quod

dicliini

cst,CHid

ad

triticutn?

S<d

(|iii

aliqn;i parlo orliis voiiioiiicni, pari privilt^gio sc dcroii-

congr^gntioiieo)
lani, a
p.ilca

suam

jain

frumcnlum
sub uuo

|iuri;;i(iim ;>iipii.1.1

d i,

iii^scroiis

'

sibi i4a pnroi

oportoic
;

,

sinil oi jmici-

commixlione
volavcriinl
:

frumcnti et palo:c injuinaju
piisloir

liir i^vLt^ui

M.ikimiani.Nta b:ipii/;il
,

qnia j.«m noii solnin

ct qui se

non

Ma\iuiiniiisl.c
liu

sed

diam
,

(oUis oi-bis iHCfiicril coiici-

adliuc

(um

lucdis pasccre sentiiml, luporum ioiidi^s
suiit
:

nig.iiensi damnari. Doindo sc ipsos a tnm magiia

de groge Domini separaU

ct qui
,

ciiiii

nialis
soliiin

ijividij

libcrnbimt
iii

"

nt

cnm

ctrporinl jnni
,

iioii

leuateir.ns
,

piscibiis se congregatos csse non pulaiil
iiinli

lum

p

iz;irc

Ecclcsia bnpliz:ilos
,

qii;o

per omncs

pi^ccs sunl, sed eliain uniiati^ rctia diMiipcriml.
si

csl consiiUiia

si

qnis cis Uiovoril qii;vslionciii
qiiod

ciir
:

Qtiod

jan)

boc temporc inlelligamus
iiiliil

ficri (iiiod

Jorc-

jam no
*

1

fiiciaiit

anto faciobant

,

rospontloant

iiiias ait,

Quidpalcis ad tiilicum?

aliud iccte inSi^ M:jS.

lclligere possiimus,
g.uioiie suiil
ralilcr
,

nisiquod in min quidcm congrcin finc vciailalionis

uuo excei
,

to usalino,
fit

(iiii

oinitiH., qiiolies. Ftliii
>tlc.,

dnncc
;

eiiam corposursimi

voro
moilo.

sio b.iboia

///M;//e«

scpuratio,

ou.i\so, qitosi,

separcntnr

sed

(amen

trilito

*

cor
,

* Aliipiot

Mss., ciir mod'} tuntjuiil

immundum. {mod
castigaiitnr

cst, p.ilca^ vcro doorsnm.
noii qu:c J-su Cbrisii
(

Palea quipjie sua qu.xrit
)
:

cic. •Kiliii,
scxi|U.is.
* t

nutnduti foris b:'Vliz(ue.

a

inann-

Philipp. n, 21
;

trilicum ;iu-

lcin Ibcsaurizal (bcs;iuriim in coeio
rtis

el iibi cst ihisaii-

Ain. tx. et

quiJam e Mr^ ,(diqua fwte menierunl dignnVen.
\jo\. oii:iiimil,./;»fc/.

OUf'.
»

cjus, ibi el cor «jns {Mntlh. vi, 20, 21).

CAPUT

IV.

— 20.

Kr. I.uj-d.

M.

Sic cliam vcrba Isaix

» int<|li

*
'

rluros Mss.,
lrhi\,sc
;

(id 1'riniiini c(inintiiniciitiiiitein. dclitvtiint n\scrciitcs. mcIiiim M.ss., se

Jefenditt

ns!icren.s
* rosl,

is viJtlit:ottiiiciii

vdliiiTini

ii-l.aj li/,;tro.

nlitu tiwqnn

KJiU

:

stpasimt piaccs bnni
s«tLstiin

ctrni jnicibns mcdis. raviiiiiuriiiici ipiis.

iiitiqv.a cl

tum

tniri.bili
t.-ruiii
:

cida,

cmn,

coirninj

il,

ot alu'st a

ln:noii

iliiti si.-

a mortc liiin vorba uIimiiU a M^is., .; «iiiiImis intidc ipiiindtitm miK^uii ntinibHit
iitviiliu, oilili :iiUliiiil,
;

(ina;

BiliU, tiilici. Ai xaliiaiii \:ss,. tiviro.
iLsb., kic

• uailicani

etuan beuli iMtce ic>J>u.

Uibctu,bi>>, titcitin cii',ieiiiit, ••lc. 1'orro l.tjvaiiioiucs looo, /iberuiiiiit, losuaj.il, libcrini.

, ;

: !

fi^

coNTiu
isla
fncii'!».-»!!!!!;
.

r;i'is;oi,AM i'\r,\n :.\iA\(.
iVijj.iionsi
:

.s.

Mf.u^Ti.Ni
:ii

m
gonl'nm
miilibiis

Oiwntlo
loliim

ii0iiiliii:i

conciHn
rml.Mu

II

p^;

Clui->tus

i'(l

cxsuf-

orlifMii

lernniiii d.iiimiiv.rainiis
,

niiiic
tili

llili-.r ?

rogali misoriconlilcr comcssiinus
lio (Iiunii^irciiiiis
,

iil

cos

conci,

25. Scd iiicrodibilis c-i Ciucilas bomiMiHit, el (.m-

qiinli

Ma\iriii:inisl.is

(liinnavitims
ci{;o

nino iicacio qucm;iitmi>diim crcdi p(isstlcs>c
niliti-,

iii

lioim-

qiionmi napiisimim

iioii
,

repcliiniis.

QniJ

ma-

laiita

pcr\cisit;is,

iii,i

«'X|t.

limo, to vcrbi.rtmi
s.

gnuin csl
laiilam

,

(|niil

diKicilc

pncstarc nmnilius gculilms
'

suiiriiiii f.K ti.ruiiiqiic

palc-,ccrct iisqnc adi;.»
iit

cl.iusos

(ligiiatioiioiii

(laiimaliimis

?

Aii

ilcrarc l>a-

h;d)oic cordis ociilns,

cum coimucmorcnl
iii

saiu

t.e

piisnium (nbis tcriMniii)
orbis
li'rr;.niin

licol, cl ilcrarc

(lamn.itioncm
scciiri
siiii
,

Scripiurx-

(estimonia, non inlucaiilnr
,

faclis
suiit

Provcrba

non

liccl ?

Kiiam

liiiic

pbcl.irum

qucmndmodnm

inlcilijjcndj

non Mivenicnms qno

(oncilio tol gcnlcs provinciasqiic
in

Piopliotariim

Divit Joroinias,

Qnid

p>ilcis tid

Inlicnui?
qicis

damn.ivcrinl. 0;i(is<lain paiicos

Afiica

damnaxc{(i)
;

nui

'

ut
illa

ip^e reicdcrct a palois iiopuli sni, in

runt, a qnilins lotius orhis

jiid

cio supiirali suni

Unla
cxite
illo

vcra diccbal. Di\il Isaias, Kecedile, rciediic;
ct

ncc

.lusi

smil poslca danui.ire judiccs npud
:

qiii'S siiiii-

iride,

iinmundum

nolite Inngcre.

Cur

ipse in
iu

perali

siiiit

qniil

cnim cssct
partdms

im[)ii(lcnlius? quid
|iOlu< riitit
,

popuio iinmimditiam (|uam gravit(;r aiguebal,
cis

sanius? Mitllo miiins
Ccleris
tcrrariiin

(Iniiinarc

oiiam
qiii

in

una ciim
in

congrcgnlionc laiigebat' Logaiii qnaiila
siii,

consiiliitos

magis

maios pdpnii

el

quam

velicmcnlcr ac veracitcr
nulla
:

lalibus jiidicibiis ccclesi:^siicis credcic,
liligatdrilitis

qii:ini victis

dixcr.t, a qnibus sc

tamcn

corporali diremtedi

volucninl. Fl

tamcn Maximiaiiistaruin
concliio
,

ptioue

*

scparavcrit. Dixit David

Non

cum
:

couci-

qiios

treccnli

docctn

OonalisLc IJagaicnsi
agnoscilur
, ,

iio vaniUitit, et
l>i'i

cum

facinorosis non inlroibo
el

odio ha-

dimnavcrnnt,
miltiiur
:

!J.ii»iisnius

acccphilui
I14

ad-

cin-Kim

ncquissiinornm,

cum

inijhis

non scdebo

orliis

aiitcm icrraruin

pcr qiiem
cst,
iti

ledilas

{l'ial.

Cliristi sic cxbibila esl nt
aiitc

promiss»

qtia cl ipsi

in illo

x.w, 4, b). Lcgant (|ualcs ipsc tcmporibus suis populo toleravit ; qui unclionis mysiico sacra-

paucos annos

fiioruiit, qiicin
(

iiitlli)

jiire

damn:irc

nieiito tantiim

honorem

delulit, ut id

ncc

in scelcra-

potucrunl, ct nulbi sallcm
n.irunl, Bapiismiis
saiicta (lamualio

oiicilii

pcrvcr>ilalc dani,

lissimo Satile contemneret;
iit

improbalur, cxsnfflalur
,

iloraitir.

ampliiis

imo lantum vcnerarelur, oninino non posset. Nonne, si conim verba
re.epomleicnt nobis
:

quam

MaximiaiiisUc morucruiit
,

f;iclis

eorum objicercmus,
lalibiis nuIUiin

N(js

cl biboriosa innoceiilia gentium

qiia;
,

apud

ill(>«

pro-

pline ciim
tiiini,

li:il

uimiis in corde cousorubi potcsl coiii-

pleroa clirislianum nomcii amisit
lionis liicmn invciiirc iion poinit!

quia l:ilcm danina-

ncc laDgcbamus
(

immnndnm

quiji:iri

(>iit;iclus

;

id cst,

coiisensione alqnc placiio
cis, .pii

22. Si autcm

iiii

soli

a

Maximianistis vonionles
suis bapliz3lori!>usred-

conscionii;c

recedcbamiis, 01 exibainns, nb
lalia
Isli

non rebapti/.anlur
cunt
,

,

qni

cum

non solum
lacebaniiis?

sicul
:

hi

qui

cuin

Prictcxlato et

Fcliciano
(>jiisdem

non racicbamus, scd iiw racionlibns autem scdiliosi cl insani, qni dcfeuimpicintc
vcs;»iia

rcdierunl

primo videant qucniadmodum
cxtra eoriim
iii

sioiicm prxcisioiiis sua; qu.Triml ex oraciilis PniplK!lartiiu,

scbismatis Baplismum
foris
:rqiialilor
,

commmiionem
,

stipcresl ut

de v^rbis pro-

datum
rci

aliis
,

conlirmcnt
iii

in aliis

pheticis

morcs
uon

aigiiant Prnphclartim. Aii

hoc

(iiclni

i

exsnniotit

it!

partc bonorcnt
,

parie violcnl. Ita
.

sunl, qiiod
poptilo

iilis

lcmporibus rocodere jnsiis a mnlo
voro lcmporibns iicoi? Qnid
lcmjiorc non |iolui&sc bn-

etiim ubi violanl

sunl

*

:

ubi aiiiem coiinrmant
Si
ciiim
postc>a
;

licobal, islis
,

reatus sui

tcsies

iiiveiiiuiitnr.

sic

dici pcrv(^rsiiis polcsl

illo

connrm.ticiil, nt jaia violirc dcsincnMil

non

disiii

nos a maiis

cor|>cr.ilitcr scparari, qu;iii(lo

mnlta sa-

crepalio

,

scd

corrcclio

dicerclnr
in

:

cum

aiilcm
;

cramcnta corporaliicr obscrvari

videbantur; imuc

quibnsdau) improbant
his accusanlur, in
iliis

(|u*id

aliis

approbant

in

conira sc tcslinumium diouiit.

auicm n.ccssariain essc corporalcm .scpar.itioncm, quando jnm ilia spirilnalitcr obscr\;inliir ?
2-4.

Qu;cio cnim qiiare

noii bapti/es

eos quos
:

Fclici:iiius
B:i-

Va; raicis diiccntibus

cl

c.ccis

sequciiiibtis
t;.iit.im

in M:ixiiniani sdii.-^male

bapti/,avit

quia (.hristi
?

Itanc non limenl ista diconlos, ne forle por

plismum accoperunl, an quia Fcliciani
ciani;

Si qiiia Foli,

biiitudiiicm orbis tcrraruiii, tpia fidcs Clirisii iiimcn-

apnd .M;iximianisias cum dcdit damiKilic^

foris

quo dilTiisnm
qua
sinia
ti;c,

csl,

anlcquam

.se isli

separarenl,

in nli-

extia
iiliid

communioncm veslram
Baptisma
,

dcdil

eum

;

hoc csl

p:irte lerrariim

nb Africanis rcgionibus roniolis-

quod

el Salvii

Mcmbrcsitani ei alio-

jam

lioc jiisli foccrinl, cl
illi

adbuc

isii iii

immuiidi-

riiin

talium

:

si

antein qui;i Cliristi; pliis apiid to v:det
in Miisiitanis, (ptain
;

(|uam

fiigeranl, conlagione
',

vi>ebaiit? Qtiis
si

pro Baplismo Cbristi Felicianiis
ipse Cbrislus in

cniin cis cavcl

quis eos sccuros facil,

bujusmodi a
istis

omnibus

tcrris

plus apud tc valot
Inuin ct damiiaol

malis scparatio f.icicnda cst, h.iuc, aiiicqnam ab
iicrcl,

pro Biptismo Cbrisli sedciis ad
tus a te
,

bitiis

niiiupiam faoiam fuissc tam longe, ut Africa
'',

quam

ille

scdens ad dexleram Palris

oniiiino nesciict

sioul

iii

extnjinis illariiin parliunt

criicinxiis

pro le? Parcittir in paucissimis B;iplismo
:

Cbrisli
'

,

nc Fcliciaiius ollondatur
;

cl

nou parcilnr
,

,

(inaiii

iluros Mss., tantum dignationis

oinissa vocc

dumna-

tiunis.

Valioani Mss., rct fiuiU. (u) lloc lotiiis orhis juiiiciitni , qno Donalist.T. litiRalorcs jujieiau siiiil ab advcrsariis, noii alnKl qiiain ArtlJUiibO.

*

liic adjccimns cx Casalino mlire iiidcloro jilaoct, dclcnda sinml vidouir particnla, nt \cl i"jns loco loi,'on<liini, at. faiilo osl idom Ms. casjilmus lialioi, in qiias imtu iimciiva dicebut. ' .4111. elMss., diirplione : iilsn|ira, lib. 1, n. 8. * Stc \aiicaiii Mss. Alcdili, rosciwct. * 1 (liti, nl if itam oinmno rKscirent. cseudnm, vel oini
«

Parliculam ncjjanlcm

:

|

1

.

lEI»
loriis pnr-.
f>iiii;jii

i

ILS.

|i|2

pr. r iis is^noia

csl? Forl;"Ssc (liooni

rniilcr scpni:irciit, ct Inli sojinrntionc
iiiiiti

cnvcrcnl

In: };.-fi»

obossc
illis

sil)i

nmi poloissc

([iiod iijiiDniliiiiil.

Sic '"rgo cl
iii

'iuhiiii.

cl

cttm

!;!(

iiiiiiiis,<

wn

iiilioirciil, ciir

lerris

obesso non polosi

qiio.l

fcsliim

AlVira

lioc

nnn

fccit

apdsloliis iVn lns' Ati pnlcn

non crnnl

igiionn.l, clianisi vcra
crimiiiiliits monliiiiitiir

isti iliocrciil,

qu.c

ile

Arronim
non
orhis
csl

qui non cx viTilalo, scd c\
liab.inl?

iinidin Clirislnm antitinrr.ini tpii ni)n caslo r.vnnin iHins icnipiiiis

Si

nnlom

(liciiiil

Inlcrc sc
s

An

i:iiiiMindi

non
(pios
i,

poinissc,
ltTr:n

si

ficrci
i|tto(l
:

;

motlo «li(ani,
sclii^iiin

por onin

g'1iittii pr;c(licnl»nnt,

Kcclcsia

pnitcs

ricliini

sit. Niiiiiitni

fiiissc tcslnliir (/'//(/;/)/).

1,'i,

17),

..|

ciijtis

cvccllcn

(]iio(l iittcri-iigo

in ipsa Africn (iicunl
iii

Dnnnlislx Carcivilnlo r.nrtli:ifa-

li.ssiinani

cbnrilnlcm omnin loletniitcni

cti.ini

poslc'.

tii:igiiiriiscs. vcl (|iiictiin(pic siint

riorcs imii.iti sunl?

An

iinniundilin
iioii

non caavarilia
cl

ginis, qtiol pnrtcs pcr Niiniiclinm cl M^uitilnninin

qunm
..avaros
ccl
*

Cypri^itiiis
C(ill(>gns

corde

l(;iigii,
?

t;mcn

inicr

clx-sint
uiiipic

(lc

ipsn p;irlcl)iinnti, ipinriim
;

omitinm

cntis:is

pncntissinic vixil

Obsttriliicrnl vi.l.liiti

nnssc (lciiercnl
illis

ne forle

jiisii ali(|Ui

in rcgio-

advcrsus vcrbn Psnlmoriim, ut scdcrct

conodio

nibus

ninloruni suoriim sociclatcm congrcgniioct exicrinl indc,

venliculo vaiiilatis, cl

cum

f^icinorosis introircl

;

ncmqiic vitnverinl,
latigcrciit,
isti

nc immundtim
;

noii liabcrel ciiriani mari^iioiiiin, ct cimi im|iiis sedc-

ne

cum

fncinorosis inlroircnl

nc forle
Numidi.x

rel'? Annon crnt convcniiculim
csitrieiitibus
iii

vniiii:iiis

in

cis, qtii

jnm nntc

nliqiiot

annos

in aliqtio nngtilo

Kcclcsia finiribus

l:ir|,'issitno

nrgenio
rmid<).i

vcl Mntiriiani.nc scparantibns se fritmcnlis palea re-

nilcre ctipicbattt?
insidiosis

Annon

crant f.icinorosl, qni

manserint cl noscinnl
qnin cortiini liabont
niiilatc

*.

Scd undc sccuri

siint, nisi

frattdibus
nstiiis

iMpicbanl? Aii

noiptissimi
fcniis

iion

liotios

cssc non poluissc, qui sc ab

eran', qni
Illc

iiiiiliiplicnniilius

:iiigeltnni ?

commttiiionis Donati, qua: per lolain Africam scgrc};arnnl? Qnia
si

vero htvabnt mamis

sttas

ciim innoccniibtis, ci

tlifriindilttr,

malos aliquos

in

circumdabnl nllare noniini.

siia

vicinilnlc

paiicbnnlur

*,

qtios osicnderc

CTtcris

non

vnlebaiit, eos

lolcrare politis debucrunl,

quam

Idt^o qtii|)pc lolciabnl noccnles, ne desororcl innoconlcs, ctiin quibtis nianus lavabai, qiiia (lilig(;bat spccicm dotniis Oomini qtiac
,

dividere se a lot

innoccnlibns

',

qnibiis

persundcri
ipsi

spccicsin vnsis liOiiornbiIibtisornl(«). In magna aiilcm

non polcrnnl alicna pcrcata, clinmsi ea
nosseni.

optimc

domo non
gnea

siiliim

vn.^a

sunt ainca

cl argeiitca.

scd

ct li.

Cur crgo

li:rc

innoccnlia non Iribuilur orbi
iiqtic
sit,

et fictitia.

El

ilta

qitidem sunt in fwnorem

illa

lerraruin in laiiia mulliludinc gciitiiim, qnn
Clirisii li:credilas pnlci,
iil

vero in contumctiam. Va inundnlint scmclipsitm nb hu-

ccrla alqiic scciira

cos
se-

jusmodi,
ulile
ti,

tit

o.sscl

ctinm vas

in

lionorem sanclificaium,
(

qni sc bonos dicnnt, cl so ab omnis torrTC
jtingtini,

iiiiitale

Dnmino, ud omne opus bonum pnralum
:

II

Tim.

co ip-o dcmonslrarc qualcs sint'Sibi cnini spernnnt CTlcros
qtiia
*
;

jusli vidcntnr, cl
iniii cniilictim

el ideo

non canhomi-

(;na* cranl iii (•oniiime) liam sc a mngna doiuo sopnrabat; sed oos in uniiaic

20, 51

ncc proptcr \asn

novnm,

dc

stiperbia velcris

illiiisdomns argticns lolcrnbnl, a qnibiis se noii

iiiii-

nis CNinlltininr.
liir

Ab

ca

qitippc

commtinionc separnnnoviini;
si

lando

iiiitn(l:ibai

^
iiovil

cui (licliini csl, Canlate

Domino caniicum

CArilT
et

V.

—2G. Scd
dicciilis
:

poiiorc rarmcniatitis vcr-

rmitale fJomino, omnis terra {Psal. xcv, 1). Qui
jiisii

vcrc
(\s-

ba Proplicl.T,

!Snn sedi
:

cum

roncitio vnnitniis,

os;eiil, cl liiimilcs csscnl

;

si

atitcm liiimiles

ruin facinorosis iion inlruibo

odio liabui r.uriam nc-

sciil, clinnisi

vcrc malos

in snn; \icinilalis

con^rcgacxpcllorti

iiuissinioruni. Lnviibn runi nniocentibiis nianus

meas,

ct

lione p:ilcrenUir, quos

ab unilnle Chrisli

circuindabo allarc Doiiiini
cnarrein omuia mirubilia

:

ut

audiam
Domine,

voics

latidi.-i, et

non vnl<rcnt,charilaieChrisli lolernrodiligcrcnl. Qiioiiiodo :intcin possuiit

tiia.

dile.vi

.s/)cn<»i

dc

iis

ipsis qiios in

sua

viciiiit:ilc

domus

tua", et tocuni tabeniaruli clantatis

tua. i\e sict

ninlos nrgutint, jtistnm babcre judicitini, ciim tcmcraria c.Tcilate tain

niul pcrdideris

cum

pcccatoribus

ammam

me.am,

cnm

longc n se posiios ignotissimos crivcl

viris siniiiiinum licta

vitinn

vimni

:

in (iiiorvm

manibus de(fsal.

miiianlnr? Ltrutn cnim
qtios argiiunl,

civcs

stios

vol

vicinos
csi oibi

sunl

;

dcjlcra eoruiii iniplelu rsl

muiwnbus
vcrbis

malos csse novcrinl, inccrluni
\

XXV, i-lO). Novil hoc poncrc l\irmcnia;ms, el noti
citnii

ictTaritm

:

quia vero ab eis qiiorum

itam lotige posi-

advcrtcrc qnciitadiiiodiint
sacriic!:io

liis

sitie

iillo

lonim nosse non possunl, temcraria cnciinlc srparcnitir.

divi.'ionis iielari.i;

si'tvi:iliir.

Spei

ics

cnim

cerlnm csi orbi tcrrarum

;

cl

qnin

ctiiii

huide

doiniis cl lociis tabcrnaculi clariialis Dci in \asiscsl,
iit

paiicniix mali loicranlur, nc ignoli boiii d:imnenlnr,
cerltim cstorbi lcrrarum. Quaproplcr sccurtts judicai
oibis tcrrarnm
,

ili\i,

non

iit

oiiinibns,
iis(pi:i;

qii;\;

tamcn
in

iii

iiiia

domo ma-

giinsiint; scd in
IWitniiio iitilit,
Iii

sunt

liomirem

saticlilioatn,

bonos non essc qni >c
quacumqiic
si

dividniit

nb

ad oinito optis

boiitiin

sempcr parata.
locii;ii
iii

oibc icrrartim

in

p;irlc tonnrtitn.

liis qtiisiptis

iliicxorit Sjiccicni

domits Dci, cl

25. Posiremo,

rrophfl:c poslcros iitonnoriint,

lnlii;rn:iciilt cl:irit;ilis cjtis,

tolcrnt cn (prc sunl

coti.

ut sc anle^tcmpus ullimx vcniiliiionisa pdcis corpovaiicanis Mss., '{lica

lunicliain,

nec propl(>r
iii

li:cc

rclinqnii doiiiuin

,

iic li:ii

omnino ncxriret;
|

vcl,

Afriami omnino
scnifrira-

ipsc

non vas

cuiituiiicli.im, qitod tamcti

iti

doaiu

wsiinnl,
I

iili iii
:

:diis

leris(|ue ccxiiciluis siisi.iciiiiiir

liiin riiia.sc
. '

scd

qtiia v(x:alis i r;irelial. apicc, loto,

»1
el

|K:r|ioiaiii tcui u)j|>it,
fUisaliiiiLs

fkam.
ronalibtiC, iiotet lior rt<. "-nl iindc, <'lc.
<

<

I

(liii

:

.71

vnini nddii ? an etunn avaritta f casii^iiiur

t;(iacx,e< nc>ciiinl

arlhartincn es

ox
*

\:ss.

ronimii)nc(mt Ulii, el non
'

Mi! \iss. Ai cdiii
vin.r.t. ei
(',

,

\m

callitniii c(Hlices, iu siiu riritnlr piilit-liitiitiir

* rdiii, iion.u;deict.
*

^
'

\(>\, iiiiwfciUibus,
i)i\ioiu'ii:>i:>

ahcsl a
ibejiit.

(iiaiiij>ci!| li^.

(piiil;i.ii
I

cnim obsnrdiiernt adrersuv \\ivM, non, n Mss. sniieaiifi. \is., uon i.uiliaiito scnatiiU.
de
I

coikx,

((.1 ^\',r

,(

':iiiiiiii, '"criii.

apsis.

,

i03
lnl(T:\lur,
^'A siorcii-;

CONTHV riMSTOl.XM P\UMF.N!A\I.
qiKid
'

S.

AIT.rSTIN!
.Xposhdiim,
fliHipp.
iii,

<0i

tl-

(loiin)

[in.jicitnr
iii

;

cl

:iiilcm dicciilcm
lio

Sosha auiem
).

ciini,r*u-

ptoplor ipsaiu

icini-or.ilciii

fiini

m;ilis

iin:i

drinio

incfelisfM

(

^20

11)1

«^iim faciuorosis

(•oiii;ri>i,':ilimnMii oi;il

diiftiis, iVi; iimiil pcriliilrrix
el

rnm
vi-

1100 crii, ibi curi;iiii tici|iii^simorum

n'»ii

parKtlur.
',

ilii

pecc(Uoribu$
tiim vteam
:

animam infnm,
in iinimim

cutn

mit sungninum
siinl
;

ciim impiis non

scdi-bit.

Iii

tali

spo

baliilcl

nl ad

miinihus ildicln

ilexlera

rcm
riim

ciijus

liabctspcm

|icrvcii;ro aliiiuando mcrc;iliir.
siciit
;

eorum

repleitt est niuneyihns. lloc \ili(|ijc oral, iio siiniil
iis

Nonciiim jam rcsiirrcximus
ill>)

Clirisliis, aiil

jam

pcrcalciuii omni:i lolcrans lioikilnr, iMijns sacriliciiim pr^iniisil
(Jicfiis,

ciim

<|iiii»iis

ciiin

simul vivcrc

rh;iril;is

sod 'imis

iii

Cdlcsiibus

cl taiiicii quia

lalcm

spcm

iioliis

dcdil,

cl pcr ijis.mi

spcm jam qiiodam
:

Domine,

iUlexi

speeient doinus tu(r, el

locnm

modo

ibi

conversamur,

dicii Aposloliis

Si aulcm re-

iahernneuU

clariialis

lnce.

Qnia eiiim dilexi

spccictii

surrexisis
CJirislus

cum

(lliristo,

qum sursum
sedens
;

sunt qu(rrile, ubi
qurc

doimis
qii:c

Hi:f, cl

propler ips:mi diliclioncm lolcro vasa

est in ilextera l>ci

sursum suut
et vi-

smil
iic

in coiiliim» liam, tijiii cliariuis

omnia
pcr
o.l>

lole».

tapile.

non iiuw super tcrrnm. Mortui enim eni^,

rat,

siimil

ciiin

eis jicidida

U animam
qiii

mc;jm

tn veatra ubscoudiln esl
III,

cum

Clirisfo
qii;p

in

Deo

{< vluss.
ciiiii

Noiine nppnrel

in liis vcrbis

vox illorum,

P./Mjii|-

1-3). In
iii

illa \iia

iioslra

abscoiidila cst

diiclem

|)ropIiei:iii

siml gcmcrc
ricl>;iiil

ei m«'rcrc

CJirislo

Dco, non scilcmus
Aposlobis

in convciiliculo v:iiiiia:

quiUUcs

popiili qii;c
in

in iiwdio

cormn

;

cl qu'a

lis, qiiia, ^iciit (lirit

Simul noi excilumi.
{

el

eriiil vasa

lionor^m
ciim
illi

,

propriiiin

signum accipcre
aniiiius

timut

/los si'dere fccil in cccleslibus

Eplies.
ijua:

ii.

G

);

r.,-i\

nicriicriiiil, nl

omncs

iiicipcrciil v:istiri alijuc

iiispc,

nondiim

in rc.

Spcs auteni

videlur non est

dclcri, Ociis

non petderel cnm pcccatoiilms
ix,

spes

:

(fuod

enim quis

vid,;l, qiiid
,

spcrat ? Si autem quod

ooruin
Sft

(

Ezech.

4

)? Isli auieiii surjl infellccs, qui
'

non
(

iudeiniis,
VIII,

spernmus
2.")

per

patiiuHam exspeclamus
isli

ab omiii

iir.donini

congiegalionc taiKiuani

ti

iij-

Hom.

24,

).

Quam
e.<se

paticiitiam

mi>ci

i

per-

cuin a

p.ilcis

puigaloi csse pr.vsumiiiil. Pcr jstam
silii,

dideruiii, ct fcsinaiiles se aiite

tcmpus vclul

a |ialoa

coim
liiis

v:mit;iicm pnrjudJcaruiit

ul

iii

populis qiw-

scparare, se

ipsos

levissimatn

pdcam

vcnio
ail

pr.ismit,

iniqiihsiimis cl flagiliosi^simas lurbas

ablalam de arca rieinonsirarmit.
pieiUia loncamiis
spe,
1,
:

Quod crgo

Sain

noii audeiiil corriperc ul corrlgniiliir,
gaiiiiir coiifilcii

nc pcr

lioc
:

co-

Qui aulem me audit,

lutbiidbil
(

quia mali

siiul, et dic:ilur eis
lias

Ccr/^c

Cs
.

cbit sine

timore ab omni mnligiiittitc

Prov.
*

iriiico

purgalo loipiimini, cur pcr
'*? l':t

voccs lanlam

Dutn crgo babilomiis
criiiius»

in spe, cogil.iiiles
:

noii

foMuiiixMiram cssc falcmini
smit,
iioii

ideo quia ju&li non

qui()

sumus, sed quid

qiiia filii

qtiidem Dei
;

cmciidaiit ct argtuml

iii

misericordia

,

fkod

zmws.
iimii
li.Tec

sed nonduni appaniil quod erimiis
ci

quia

olco adulalionis impingiiaiil c;ipiia coruiii {Vsal. clx,
f)), <inilius ipsi capita

Hppnrueri{,$imiJes
eet {
I

erimus,

quoniqm

videhiinus

cum cum
•pii.i

cssc volunl; qiioniam sul) mio
iii

Jom.

lu.

2

)

:

in

Uli spe liab;l;(nlcs,
iioc

f.ipile (jiiod

iii

coelo esl,

nnilalc corporis
:

quod pcr
plebibus

lialMtalio *

non

liabct malos,

convoniidda
iiec

lol:im

lerram csi, es^e nohmt

nt nicrilo

vanilaiJs, hcjc faciiJOfosos,

uec
iii

iiiiquos.

iuipios
^

(•(M'um dicalur,

Qm

vos filires (liniul, in errurein vos
(

patiuiur p.itimur

;

cl

eos

Umon
iiii

nnn

spo

(pi;v noti

viJolm

miilunt
111,1^2).

,

el

ronturbani semilns pediim vestrorum

!siu.

iii

coiigrev;;ili'Mic calbolica lolo
p-.iljs,

orbc diifMsa,
inossisziiil

doucc
vnll sed ra in concilio vanitalis ",
s>iip

lr;»iiscal

doiicc
xiii,

toinp ir^

27. Qiii crgo non

zania

colliL'atiLiir

(

A^2/</i.

50), doni^c
(

iuio

iion cvaiicscat lyplio

'rbv.v,

qiucrcns convcniicula
iioii

vonliliiiro a frutueiilo p:ilca sepaicUir

Id.

iii,

12),
in'ra

jnsloriim a toliiisorbis uuilalc ;icparala, qiu;
tcst iiivciiirc. Jusli

po-

doiicc pisccs boui a

ptsoibus

iiialis, cuiii qiiil.us

autcm
1

siiiil

per niiivcrsam ci\isiipra nionTiii

cadom

tetia

congn^gati

siiut, in lilioro oii,miilur (/</.

lalem,

quji;

abscoiidi
(

non polcsl, quia
'•

vni, 48), dojicc b rdi ab

ovilius ciim qiiibus siib

uuo
tilli-

constilula esl
iiicUs,
el
iii

Maitli. v,

).

Moiilcm illumdicoDa"

paslore

in

eisdcni

pa-cois tamdiii pavorunl, in
(

quo

lapis ilic pnccisiis

sinc nviuibus, croxit,
ii,

nio ad sinistram sogrogonlnr

Id. xxv,

35

).

implevil universam

lenwn

{

Dnn.

Tii, 5.>

)

INt

28. Niilla esl

igilnr sccuiitas miil;iiis,
'

iiisi

cx pro-

toi;im igiliir islam civilalom lolo oriie

dilTiisain jusli
(iiiiit iii

missis Doi Ecclesi» ut diotuin
csl,

di

cl;ir:il;i

,

(luo supor

monlcm,
polost
:

gcinuiitel mutrcnt

olt iui'|'iilalcs

qu^e

mcdio
;

consiilula

abscondi nnu

ct

eorum. Nou ergo qua-raKpiis

scjiaratos ju^tos

scd

idco neccsse cst ui oiuoibiis lcrrariim
sit. liiconcu-^siim igiiur
®

panibiis

iio!:i

cmn

ipsis poiitis iu

n:;doruin lcmporali coiiiniiMiouc

(inoMmqiic tene;iii)os,
divitlorc, id

niil

coucordilcr gemal.
"laiiitalis
:

Non

eiiim scdchit

iii

couvciiiiculo
;

los

bonos ab

o;i

sc po*^sc

est, iiuilos boiibiciim-

quia

ilii

scdehit, ubi couvcrsalur

aud.cl

iios,

eliamsi cognitos silu

uialos paiianiiir,

qiie verscntur, proptcr cos se a lotigc posiiis et inco*
J

liHt»

M.SS., taleui.

giiilis b<Hiis
:

temerai

io soliisinatis

sacrilcgio sop:»rarc

;

» (;allicaiii

Mss. sic liaheiil

nor itnque orans

,

ne simul

pereiUcumHs, cum quViuseumsimul viocre cliiiiilwi qucc oiniiia tol^iiit competlit; vonne npmrel in liis vcrUis, cic;
cl pi(i|ic onmcs pia lcrciml scx illos vcrsits iiiterine lios itvens, Iioinine uiLinini ciijiis sitci.licium pnvinibit

ul in (iiiaciimquc ptrlo
\e! riiiul, \ol fiiUira

lorrarutn vel facia

suiil isla.

smil, cjctcris torrarum pariilius

mam.
* *

*

Sic Mss.

F.ilili

vcro, linbitniit.

rliircs S!ss.,

onntium

niuloriini.

* •{('

\aucaiii codiccs, (<Hit(»» pi/awH coinmi.ttam lemini. " Mss,, in fonveuliciilo vaiiititis. " \o.x, prwciiUf, dccsl in multis Mss.

esse

fn-

valioaiii ol (.illiaiii M.ss. Kdili vcro, «calticaiu \\>.A., liuHtiilio cnqituliouis
* \aiii
»
I

coqitcmus.

;iiii

Mss., (jUiv \ilc:ur

;

(jiiiisso,

»0«.
iqitur.

liiros Mss., ffclesiir.

* y.in.,

inconciissuni liimiiinque

;

omisso

,

105
loiige posilis, ol
tgiioraiilibiis, c(

LIBEU TERTIUS
iitrum
laiiicn

m
;

facta sinl vol
ciiiii

ciii

f.ul.i
iii

sinl

cutsi filios vcsiros
II
,

diiciiilinnm

non rccepcrunt (JeTciu.
poicstaics
miiii:

oiho tciT:in>m

iinila-

50).

Qiii

proptorci pcr

hiiiiiaii.->s

lisviiiciilo |icriiiaiiciuii)iis,
iioii
fiii

ca ipsa
iiisi

sil rniiia i^cciuiU'»,

inisciicoidilor admoiiol, no in

fiiic

sic vind.cel, ut iion

iioc

putiiissc

faccre,

aul snperbi.c

tunixrc

so possiiil sii|>eibi dc sua damnaiione jaciarc.

Sub

iosos, aiit invidciUia? iivoro ves;u)OS,

aiil sxciil.iri

viiidicta eniiii rcgiiin potcsl iioniiniim pcrtinacia falso

ioiniiioiliiaic

corniplos,

aiit

carnali

liin >rc

pcrviTl)Oiii
f.il-

noiniiic viriiilis

vellc laudari
crit,
illa

;

a:t(^rnis

auleni igniljus

sos.

(Jiiibiis oiiiiiibiis ctiisis efticiliir •il

vcl

concrcmaii,
cniiii

iiec

nec vtw^abitur forliludo. No.i

8is criininibus iiifaiiicntur, vcl

lcinurc de bonis falsn

erunl

in

die

qui caput uiiganl olco adulaiio

crcdaiiiiir. vci cliani lolcraii
iiiiiil

inaii

qui

pro

wiiitalis

vinculo
pai c

nis, aiii varia

deccpii failacia coronaios somoiciu

obstinl

bonis, di^nipla

boiiortiiii

daiiinatos, diccnle^, Euge, ciige;ct jiiranics pcrca-^
iios

pcrvcisis:>iinL' fu^iaiitiir, ciiin vcvalioiii
iioii

fniinciiloruiii

coruin, qui capul

sanuin non liabiierunl, cl pcr
pacis

pan

iliir,

usurpanlibiis sibi honiioibus anlc niessiiiil.

compagos

eoruin qui viam
isli

non

agiio\cruiii
cl ad

seiii qiiod

Angcli iiiinesse factuii

Qiiales turlias

CAl*LiT VI.

— 29. Qux cum

avorleiUos a

Cliristi

uiiilalc,

ila sini,

audcnl ctiain

sunni noiiicn convcrlcre cupicnies,
lia siipplici:i schisiiialis sui

ii.torini

leinpoiaT

£acrilcg.i scliisinaia vtl
11

li:crcscs iinpijc, si qiiando in

confonc

aiidoiil iiassioiu

igoiio ul se conig.iiit

admonciilnr

,

pocnas

fiiroris

bus martyruin, ul eis p<BHarum
lciirculur

si):iruin iiat:iiiiia

ce;

sui cliain

iiiter iHartyri.i depul.iro.
,

Qiiod cxistiinaiis

inagno coiivcntu
c iiumcro
ilii

hoiiiiiiuin
,

rui-iiiS(iruiii

eliain rarincniaiius

iii

rino cpislolj:

sux cxhuriaiur

quorum
qiicitle,
t:int,
iil

siiiit

qui

eii:in)

nullo pcr.sc-

Tithooiuni ul in parlc Donati perinanc.it cl pcrscculioiics

sc ipsos
inalaiii

iillro

pcr inotUiuni

:ibrupl:i pr.ciipi-

peiforat.dicens, nov. se dibcrc lolnnlatc coiijun;

vilam pcj«)re niortc coiisiimnuMii
ilia

gi cis, qitibus persecutione cogeuie iton juncli suut
liibciis cliain

adi-

Noii ciuiit in dic

siullJe

plobes quibus

diiaiU,
:

lestimoniiim Scriplurx dicciilis, Va: hii

Nos sunius

justi qui paliiiiur

persccuiioncm
lajiis

ci

(pii.»

qui perdiderunt sustinenliam, eldiverterunt in vias prav:ts.

bus cxcis vcnd:U(ir reprobus
iiosa, id cst, c.irnalis dnritia

pro

gcmma
is sui

prc-

Et quid
11,

fucieiit,

cuin inspicerc coeperit eos Doinimit

pro spiriinali patiuniia.
rcciicni

{ 1'ctU.
Itris

IC, 17 )? iiioro

suo

riii)cla

de divinis

I.i-

Noii cruiit

(|ui

noinina principum furoi

advoifius

sc ipsos

pro|V)iicns'. Qtii

cnim

susti-

ad allaria, vci qu:c ab uniute
qnx'
siib
iioiiiiiie

Citristi diviscruni, vol
*.

iicnliain pcrdidcnint, nisi (|ui oos

dc

criiniiiibus

qux

Chrisli conlra crcxcriinl

li:cc

«bjiciobanl convinccrc ncquivcrunt, quos
C.iirisli

pro pace

ciiim sunl preiia,

qux

isli

ul acci|)i:iiit

,

diiiii

viduiii

lolorarc noluoruiii
])arlciii
,

;

cl

scro poslea cogilantss,
paniciilas

haborc quod vciidanl, excitant advtr^uin sc polcsla*
luin sevcriialoMi per

ipsam

suain

non essc pcr mullas
sibi

animosam
,

pin voisiiaicni,

nc

illi

«lividend.im

eliam

inanirestissinios

sacrilcgos

qui ab eis scducuntur
taiit
,

lU

cos propiorca jtislos purcde.int ad
jnii
^\ii-

qiios ipsi daninarunl, rursus rcccplos pro falsa Doiiali

quia

iXBiias

iniquitalis cxsulvtmt,

pacc

tolcrarunl? Ll

jam nnnc laiidcm
quod se
suiil,

alitpiando

cor, elcoiisidcrcnlquarc paiiatilur qiiu: so

toijiioscant cicoriigaiil,

iinpie fccisse, cx co

nanlur
ionl

^. Qitaiiluin

eniin cral ut

p:iuliiliiiii

^tdvcrio-

saltcm qiiod a Maxiiniano passi
scilicol
rigi,
illa

didiccrunt. Scd

l:>lia

di(*crc

Pariiiciiianum Tiohiuiio do
ct gloria
qiiibiis

pcrlo-

orulicscuiit,

*

manifcsiissimis ralionibns correstiienjnl
,

i-(Midis

pcrsecuiionibiis

t()ioraiili:o, (jiiali.i

qiiia

inipcraloruin jnssionibiis
fiiissc

ne

dicunl oinnes hacrclici, dr

cocrcciidis vc!
;

pti-

qui' se con(|ucriiniur
:

per|)cssos,

corrocti
iila,

iiicndis similia rcguin jussa profornntur

qualia ccrto
,

pcrdidissc vidoanliir

quasi nnn
habeiil

inclius pcrduiit
*

Memhrcsitanis suis

dicil

ciiam S:ilvius

cui

taiii.is

quain pcn-nni.
<|iianivis

Si

ciiini

aliqiiam unibram,

Abitiiicnscs plagasetconliimeliasiitliilcrunl, pcr qiios
isti

falsain

atipie

fallaccm,

lanicn

noiintillain

inerucraiii

ul de

Eccicsia puiiorclur

*,

ut

cjus

iiiiagiiiem foililudinis, jnbctiti

non ccderciinporalori:
cst,

ccrvici ctiam n)ortiioruin caii(iiiica(i:ivei-acollig:irciit, ui postrcmo cuin
saliarcnt.
illo

tujus vclliumaiuc

laiidis

illeccbia

aperlissimjc

ad lurpcs vucos
,

cantattoiicst|iic
laiil:i

cuiitradicerc verilali?

Cur

clausis

oculis

tam inulla

Quent scinioncm

posicaqunm

pcr-

do Scripluris
qiio

loslinioiiia

proferunl, qnai inlellecta at-

pcssus osl,
iniscros

cum pulamus
dixil

liabuissc
sibi
,

cum

suis, (jnos
labiica-

contra so prolala re|)iulianl;
iiiiollociuin

qnx

si

seciinduin

dccepil ut aitcrani

b:isilicaiii

coium
sna

iccipiuiiiui

,

nihiloiiiinns cos

dc
csl,
Ciii

rcnt? Quanta

de

justilia

pro qua

tilia porpoii

pcrvcrsilale

convincunl? Nonnc scriplnin
iv,

Aoii contradiciis uUo uiodo verUuli (Id.
nulciii uibi vciilali coniradicitur, ciiin

30)?
rc^'i

cliani

cx

vaiicaiii codicos, vunn.

voritalo aliqiiid jitiionli rcsislilur?
ihin ilur vcl
iioii sic
i|iii

Sod rcx

lioiBO qiii
:

viiidnal,

ad tcmpiis

inolosliis csl
,

illc
jiii-i

R**x qui clium

Vcntas

diciliir

qiii

liuno

qu(>:iuc

per proplictain

cl.t.-ii:il,

Sine causa pcrsci-

Morol , tlenienl. Criiic, pag. IB-^, probat lcgenduin, conipaqos, id esl cpiscoi>oritiit calii^as. 11. ^ Aiii. ei lUss. vaticaai nc |)leri(jue (.alli^mni , contra Kcclcsium ercxerunt. \ oocm, J cclciiam , (piia a Bi^l^icis Mss. aiiiTat, ox|iuiixeruni t ovaiiicnscs , « ul sil sonsu^, » inqiiiutU, « (juic ox advor^o i-ioxcrunt. » • sic vaiiuani Mss. Aiii voro cutii odiiis, quare et qttcc st

*

Fjliti, propoHC)i/c.s.

Divioncnsis oodox, proponais
eriibescanl.

;

pali filoiiiintiir. ' Aiii. cl iT. , pr//<'rr»i/Hr.
iiccl >iss.
()iii

l.ovaaioti.sos,

rcclanianlilius

licot Pafinc.nijiitis.
*

rcvora
;

aiiliipiis odiiiuniixis asii|)ula:Uur,

cncn-

Edili

,

icd

si liVtt

icmoiidanlur a vaiicaiiis
, i

(lantiit, pcllncltir
<|i!aiii

<piia <Jc

>alMi

laiiuiiii cvjiiiUioiii^ •i,.''ii:,

ft!.ss.

i|si
lib.

Mctiihrosit.oii

nictiiis.so |>cr Al.iliiioiis.-sdicn..'.i*.K

* (iiiidain viss. oiniliiiiU

duni,

liiifirl.

rauld
il)

1'OSi

hnhriit Iocd, iioun
,

roqii:) vi:|.!iur 1i!;{<m,

lnr
r.

sii

iio.iira Crcs/nniuiii, n.

»

i

cr «lunni,
iii

ai!.
li

ln.in

reporianr-»

,

ntd-

ii\ila("'it MCiii.i:!! (|'iiM \lii:iii.-ii..ciii)
it.,'iii

jii iija;ii:ii
;

n?

liHll \a

MSo. Cl

oJlli) K^ Altl

-I'i>.l'.li;i.

vc.ilit

:uiil, " iili il:cita..oa s;ilc

cIIitciui

s.:iii'ia.

l>rROL. XLIJI.

f(Jua(re.J

\m
iiicrnil
«•st
;
:

lE n\PTIS\IO CONr.lA i)ON\TlST\?.
iilon

S.

AlJf;i;STi.Nl

m

sc

*nnoiimi

pcrsinilt.n'*,
,

t\»\n pjs^iis

iilco

Hliis iiii(|iiissi«nos

qni.i rccoruMt.
»iiii(|tia

Tlnisco,

otcinn passns cssct , nirii n iion iiii. isli inliT sanclos mariyrcs rccilarcnt? Gravinra cr^o passus csl
Silviiis cnni
(|ito s:ili.itiim est, r|iiam si vivus ar^issf!i. N;inisiciiiqnain coriiin li:rcdu<) proponcrftiiliir, ulruni niallcl, tion ipsc sali;trc, soil saltnri sccnm , qtiaiii

niiti

tyniuKiniii) (iDiniiicuioniiiir

crud^lil.is

qiii niorliia vivis. sc<l 4itiiii;iii;i liiiiniiiiis

jinig(!i).inl iVirfiil.
iiiiin

AJueid.
8«;

lib.

8,

Vi.rs.

rnrporn coii484-487) ca:

vcro

liniicinis, c» li:cc cnisco|>:ilil)iis
(|ntr,f|iiaiii

inoiiihris

,

iicsrio nUiini

\cl

ainlisvc

ijnqn.ini

vel

lcgisso conimeiitoriit.Noinm osl oinnilius, hu(;accset Uirpcs s.lli;ili(nics al» cpiscopis solcrc co(ii|)CSCi qnis
:

iini|iiaui

nicitiinil,

:il)

lioiiiinilnis

(|iiiis

iii

iiiiYiliiim

opiscopi pclicriiiii, cniii cpisci pis essc sallalnin ' An (orlc Sahins luiu; iion cial episcopiis , qiiia ti.tninalio cjiis iii Bagaicn-is concilii sciUcntia rcciialur? Qnid, si cl ipse posica rcconcilianlnr Piiiniano, sicul reconcilialns esl Fclicianus cjusdcin « plenarii 4 concilii vcridico orc > (Jainiialus, sicul ibi coriim vcrba rccilanUir, lunc cssel cpiscopus? An forlc j im non admiiicrclur, qnia sacrilcgiuni scliismalis qncin coinqiiinwcrit.polcsimiintJari, sicnt l-clicianus; qncm
,

essc rcspondcant* impclrassc a iiroconsiilo rriniiaiiistas, nisi iit pcr AbitineiisesSalvius dc basili^a |>cllereinr, illos .Tntoin sna spoiile fccissc quidqiii<l ei fKislca crudclitcr turpiter(|uc fcceninl cur iioii silii dicii sic etiam possc Calliolicos nihil aliud al» Impcraioribns petcrc, nisi ul isii dc basilicis qins iioinme sacrilego rclincnt cxcliidantur illos autom sua S|)Onlc rc<![ia poiesiatc et h^niestate scrvain iii sacrilegos multo riiiiius (|uam Abiiinenses nulin imSi aiitem
dicit
niliil
:i|iiid
:
,

viviis inrcnili, qiiiii (jnrn tlcciiirnin

,

,

judiciaria jtissione, in Mcinbrcsil;iiiiim Salvinm, viiulicassc ' ? Qiiibus rcbus considcratis, prius qui(l facianl , et poslc:i (|iiid patianlnr nd-

jtcriali lcgo, niilla

vcro c:mcs inortui collo suspcnsi iiniunnduin feccrinl, noii poicstexpiariV Vcllem scirc qiiid ad liacdiciiiii, laiii niamfcsia lam publica, l;m rcccnlia, qni noI)is .tnliqnas cnliniinias snns qnasi crirnina noslra ol>,

vcrtanl : nc cnm advcrsus facla sua ociilos clandiini, cl ad pa^nas snas ociiios npcjiuni, ct hic frustrn iciiipornlia patiantnr, cl in ulliino jutlicio Dci eliam pro iinc ipsi) qiind fruslra cos talibns molestiis ulemcn-

jicinut. {}iiiS'piis
«(iiiil

coriiin arliitnliir nic f.ilsa j;<ctare

,

magimin

csl, qniil diflicile, nl ;iniin;c sn.c ciip.ini

gerciis pcrgat Mcmlircs.im. i|ua:r:it an facla sinl ista , ei (fcfetidat, si potcst ? Si cniin dicit ista ri^clc sclii-

smalicis ficri, quos licceiui el dcccm Donatist;c episcopi damnavcrunl , non mnrniurcnt qnando aliqua
«( liisitia fccissc,

quos ab unitnlc Chri5,li non trcccntornm el dcccm, scd lolins^orbis anctoritalc convincimiis (n). Si anlcm dicil leyiacsse quuR passns cst Salviiis qii;L'ro ntrum si aliqiicin Donatistarnm episcopormii saltaie cogcrct Iinpcralor, clnoleiUi facere bcslias, igncsquc minarctur: non mallctilla perpcli quam illiid admillere;

p

itiunliir, qtianivis passi siiil,

darcl admonnit, ?eterno supplic'0 piiniaiitnr. Non vclcra rcplico, nlii falinnt qtios po-;siinl iircviler dico , prcscntia ingcro, digito osiciido. Dnmnaii M;ixirniajiist.c rccipiunlnr ; igiiot;K giiitcs argiinntnr. M.iximianisiaruin Bnplisnuis acccptalnr; orbis tcrrarum R:iplismiis cxsiiniainr. Ecce A-^snritani, eccc .Vfiislilani , ccce non longe inorluiis Pr.Ttextatus. eccendhnc vivus Fclicianus cccc iioinina eoriini intcr damiiat(.s Bagaiensi concilio giSlis |»roconsuhribus
:

,

allegata
qiiales

,

Inlibns recenlitiiis
inilio fucrint, salis

ci

;

,

ab

scntibtis r:ictis, imlicani. Si qnid pro
iialinn-

pn

Iinjiisniodi
ti-r,
^

pcrvcrsitalibus

'

cl iiii(|iiitalibus

,

si

nolunt corrigi, s:ilicm noii audeanl gloriari.
vindicayunl.
.*l

F.<Jiti,

Comiiinius valicaoi Mss.,

vindi-

(u) Concilio scilicct Arelatcnsi juaicium dieitur supra, n. 21.

primo, quotl lcHus orbix

casse.
«

hicon)nes Mss.

cdili, cctvertilalibtis.

verbis,

Jn subsequentcs libros seplcm vide tib. 2, cap. 18, Rctraclalionum, tom. 1, col. 0-37, a Contra Donatistas, usqiie ad col. 038, vcrbis, Advcrsus Epistolam Parmcniani. M.

^

?••

S.

AURELII AVQVSTUn
HIPPONENSIS EPISCOPI

I>E

BAPTISMO
%iM
$(ptm
<"'

CONTRA DONATISTAS
LIBER PRIMUS.
Protiat possc exira catholicam

conimtinioncm dari Da| lismum ab hxrcticis vcl sdiisinalicis, noa ah ncc in hacrcsi vcl schismaic qindquam prodesse.

iis

la:nca accipicndu^n,

CAPUT

PKIML'M.

1.

lii

cis lihris

quos advcrad Ticiio-

iiium, scrlpsimiis,

promisimus nos

diligentiiis

qn:c-

siis EpistKilain

Parmcniaiii,

quam

dedit

slionein Baptismi tractaluros {Conlra Episiolam

Pm-

ADMOITIO

rr. CKNEDICTIXOnUll.

De Daplismo coolra Donatislas lihri septeni rccensili sunl ad vetcres oodiccs, Corhciensem, nemigianuni , FJoriacensem, Bcccensem, rTatellcasem, Michaelionm, aa L.audunensis Ecclesia; tibrum, ad Georgiannni, idest, iltiistrissimi D.de S. ricorgcs a Hcge noiniiiati ad archiepiscopalum i^uroncnscin ; ad unum coliegii Bcrnardinoruni l^riMcnsimn, unuin itcin Aiignstincnsiuin m.ij«riS coavoiitus. unum Dominicanorum via.iacobxa, ad vaticanos .Mss. dnos; t:indcm ad ediUones Ain. F.r. c.i \x)s.y nccnon au variaalcs lectiones Lovanieasium opera coliectas es Bclgicis trihus nianuscrii tis.

Comparavimus
(rt)Scriviti

prceterea eas

omnes editiones

initio Rctr. ^(Confcss.,
Admonitiononi
in

(.

I,

memoratas.
Fpi.st<ilain

M.
Pariue-

arcilcr

rinum

rbrisU 400; qua dc

rc vide supra

lihros

oiiira

niaai.

,

{09
niciiiani, tib. 2, cflp

LIHER PRIMUS.
14), qiioil oii;»nisl
a
iioliis

II'»

non

ibi

promtl

sci, iiiMaximiani.schismaiL' haplixavit

Quaproplcr

fwv

rorcmiis, clebiliiin
Imis iiKMiiinimiis

laiii(!ii

llngitanlibus rriilri'

tiioriiiii:ihcisaccipcrcc.Ttcii,ctim ad
tiiim noii acccssi.sscnt,

nostrum

con!»'.i»

ot

a.,'iio

oimii<.

Qiiaproplcr

iu ln>c

qiod

illi

nonamiscrant, ciim

opnro adjiivaiue Domiiio
irfclicn^
ipiiC
;

sus(;c|>imiis,

non solnm ca
martyris

noslro consortio recessissont. Quibiis rcbus ostenditur.
et ipsos impie
f;»cere qui

dc hac rc
sod

ni>bis

I»onaiislx objcclare
l^calissimi

rebaptizare conantur orb.s

coiisiieiiHii

cliam

dc

iiniiatom, cl iios rccte facerc qui Dci

Sacramenta

ini-

Cypriani aucloritalc. uiidc
verilaiis impclii
niis

snam perversilalcm,
intelliganl

ne

pnibarc nec

in ipso

schismaie audcmus. In quo
eo eliam

ciiiin
:

cadal, fulciro cnnanlur, qiix Donii:

iit.-biscum senliunl, in

nobiscum sunl

in

donaverit diccre

iil

omnes

qui non
iioii

co auiem a
liunt. Noii

iiobis reccsscrunt, in

quo

a iiobis dissen

stiidio

parlium ca-cati judicanl, non soliim cos

cnim

accessiis isle atqiie

discessus coq^>-

adjnvari aiicloriiatc Cypriani, sed per ipsain masiine

convinci alqiic subveiti.
2.

non spiriliialibusesl nieliendus. Sicul ciiim conjnncUo corporum fil pnr continiiatioet

ralibus moiibus,

Jam

(|iiidcm in siipra

memoratis

libris

diclum
daii

ncm

locoruin,

sic

animorum quidam contactus
voliieril,

cst

est, iln

posse exlra calholicain

commimioncm
negat
liabere

conseusiovolunlatum. Si ergo qui recessil abuiiitaio,
aliquid aliud

Baplismiini,

qiicmadiiiodiiin el cttra cain potcst ct
aiitoin iilariiin

agerc

quam
uiiitatc

qiiod

in
:

unlquoil

babcri. Nullus
siiuiin c!iaiii

Bapli-

tate percopit, in co

rcccdit alqiie disjungiiur
in

npDSialAs, qiiilms ulique rcdt'i:iili!>us el

autem

ila

vull ngcrc sicut
didicit,
in

:igitiir,

uhi

per pfi^nilcnliam convorsis, (liim non rcddilnr, amilti

hoc accepit ci
gilur.

co manet aiquc

ciinjiin-

non potuisse
schisinaiis

judicatiir. Sic cl

illi

qiii

pcr sacrilegiiinn
Iia-

ab Ecclcsi:c coniinunione discedunt.

CAPUT
Proiiule

II.

3.

iLiqne

isli

in

quibusdam

rebiis

bcn: «liquo n.iplismntn, qoeni priiisquam discedorent

iiohisciim siinl, in qiiibusdam
illa in
:

veroa nobis exierunt.
siint,

acccponmt
viuiiir;

:

nain ct ipsis,

si

rctleaut,

non

cis iieriim

quihus nobiscum

cos .igerc non
ut

unde oslcndunjiir,
non poluisse

illiul

quod acceperant
'.

velanius
in

in qiiibus

aulcm

nobiscnin non simt,

uiiitalc positi,
si

ainilterc separali

Qiiod

voniendo

accipi.inl, vel

rcdeundo rccipianl, adlioriaid eli^anl c:iieii-

haberi for.s poicsl, cliain dari cur non potesi? Si
:

iiinr; ot (;iiibus

modis possumus, ul

dicis, .Non roclt; foris (laliir

rosponJcmns, Sioutnon
haboiiir; sic

dati atquo, correcti,

cnm

charilale salngimus.
:

pccio foris iKibeuir, ci lameii

non recie
qiiod

itaquc dicimus, Noiiiedare
dare.
litc
si

scd, nolite iu

Non cis schismaM
No"^

foris dalur, scd l:unon daliir. Sicut
tis

autcm per unilaiiabcri,

Ncc

cis
:

quos videntur

b;iplizaluri dicinius,

iccDuciliatioiicm

incipit

iitiliier
.

accipcrc

sed, Nolite in schismatc acciperc. Nani

extra uuilatcin

iiiiililiior

habobatiir

sic por

camdcm
oain

qiiem fortc cocgerii extrema necessitas, ubi catho-

reconciiialioncm
iniililiicr
iiiin

iiicipit

ulile essc, qiiod

exir.i

liciim

pcr

quem

accipiat

non

invenerit, et in aninK»

dalum

csl.

Non lamen
aiil

dioi rasest,

non da-

parecatholica cuslodila pcr aliqusm exlra unitatcm

osse qiiod daliim csl,

ut

non hoc dedisse
dcdisse quod
eiiiin

caihohcam posilum accepcrit, qiiod erat
liiolica

in ipsa ct

(liiisqiiain

cahimniclur, ciwh

Iioc

cum

iinitatc acccpliirus;

si

slalim etiam de hao
calholiciim deputa-

acoopcrat conllicliir. Sacrameulum

Baplismi

vita
cst*^
I

niigraverit,

non

eiiin

nisi

qnod hahcl qui
I5apli-mi cst
bapiiznliis,

bapiizaiiir

:

ei

Sacrainenliim

dandi

mus.

Si

auiem

fueril a corporali

morte

lilKraliis,

quod hahet qui ordinatur. Sicul autcm si ab unilale rccesscrit, sacramcnlum
si

cum

se calholica; congrcgationi cliam coiporali pra--

sciiiia rcddideril, uiitle

nuiiqiiam

corde disccsserni,
-

Bapiismi iion amitlil; sicctiam ordiiinlns,
tate

ab uni-

non solum non improbamns
curissiiiic

qtiod fccil, scd oliain so
;

rocosseril,

SacraincMuin dandi

B:iplismi

non
i

vorissirneque laiidainus

quia

pnTscntein
;

aiiiitlii. Niilli

enim Sacramciito

injnria f.iciend:» osl
;

Deum
in

credidit cordi suo, ubi unitatom servabat

ol

^i iliscedit

a malis,

ulrumque
pcrmanel.
noii potuit

discedit

si

pcimanet

sine sancli
invenit,

Bapiismi sacrameiito, qiiod ubicumqud
noluit

m.^lis.

ulruiiiqiie

Sicut

ergo acccpialur

non homintim, sed Dci cssc cognovit,

Baptismiis,
di.scossoral;

qucm
sic

amiltcrc qui ab unilale

ex hac vita migrarc. Si quis autem ciim possit

in ips;i

accoplandus e>t B^ijitismus, qiiem
noii

Caiholica accipere, per aliqiiam meiiiis pervcrsitaieia
cligit in

dodit

illo qiii

Sacramcntiim dandicunt discederet
siciil

schismaic baplizari

:

ctiamsi

postea vcnin'

nmiserat.

Nam

redeuntes,

qi»i

priiisqiiam recc:

ad Catholicam cogitnl,

qtiia ccrtiis

esi ibi

prodessc

tlorcni hapiizaii siinl,
tos,
qtii

nou rcbapiizaniur

ita

redeunitoii

Sacramcniiim
prodcssc
sus ct

,

(|iiod

alibi

accipi

quidcm potesi
quanto

priiisqiiam

reccdcront ordinati sunt,
;

aiitcin

non potest; procul dubio pcrvcret lanto

iitiipic rursiis

ordinanlur
si

scd aut adminislranl qiiod
utilitas

iniquus esi,

pcrniciosius
illic

ailministraliant,
si

hoc Ecclcsijc

postulat; aut

scienlius. Iia eniin

nnn dubilat recte
prodesse

accipi, sicui
alibi

non administrant, Sacramonium ordiiiniionis su:c lamen gcrunt el ideo eis maniis inter laicos iion im;

non dubiial
pcrit.

illic

ctiam quod

acce-

poiiilur.

Nam

neque

sacramentiim Baptismi, neque

C.SPUT
accipi

III.

i. Diio SHiit

eliam quae dicimus, et
el
illic

sacramentum

dandi Baptismi, quando ah eis ciim

csse in Caiholica Baptismum,
:

lantum reclc

Mjximiano

discessit, Fclicianiis amisit.

eum secum
'

habeiil

cum

eia ipsis, (iiios

Nunc enim cum foris cs-

utrumqiie

horum Donaiistx
apiid

negant. Iiem alia

diio dicimus, csse

Donatistas Bnplismmn, non
;

aiiicm
Hic edili addunt, abw,itale
;

iliic

rcotc

accipi

honiin diiorum

illi

unuiii
;

qtio<l

ahost a Mss.

inagnoporc

:if(irmaiit, id e»t, e.sse ihi

Bapiismiim

iion

'm
autuiii illic
i'i'i:to

!>K

IJAPIISMO
i'.il

«;0MI'..\

UONMISTAS,
li

S.

AfGUSTLNI
cnin
alibi

113
faecrc cogilai>at
',

aicipi, iiuluiil
iioslriu

ri.

M;iMiin

(|iiaiiiiir

ii-clc flcri, qiiia ct
Mii^ciiiKlniii

iiuc

flciilci.linniiu

Ircs

laiiliini

siint,

iiiiaiii

vcro

Cisc dccrcvcrat.

iilri(|ii(: (litiiiius.

Naiii cssc in

Calholica Ba|)tisinmii,
iioii

C\I'Lr
qiioinodo
iioii ibi

lY.
liori

').

Jain voro

i-i

qnis

non

inlclli^<i|
,

cl recie illicaooipi, cl apuiJ Donaiistas
<:i|>i,

rcctcac-

possil, ul qiiod
;

iiii

cSiC coiilrtciiiur

iios laiiliiiii

dii iiniis
iili

:

cssc vcro Ba|)lismum ct
cl nos conccdimiis.

rccic dari dicamns

ilhid aileiidal, qaia
ct
illi

ine
qiii

apiid Donatislas, ct
Quisijiiis

asscrimt,

rccle

ibi

esso diciincs

,

quod

dictuii

in

iii»
*

crgo

viili

bapiizari, et ccrlus cst

jam

silii

ab corum cominunione disceJuiil. Iiilucalur
siinililudnom
iii>i.c

eriaia

iiostram Kcclosiam ad chrisliaiiam salulcm cssc dcli-

iniliiaris

,

quia cvtia
pot(-sl
;

niilitiani

a

gcuJain

',*;t

in ca sola prodcssc baptisiiium Chrisli

dcscrtoribiis cl babcri cl accipl

sed tanieii
i^e-

cliamsi alihi acccptum fucrit; scd ideo in
i»at(

parlc Doiion
illi

exlra mililiam nec liabenda uec accipiend.i cst, et

vuit baplizari,

(jui.a

essc

ibi

Bapiismum
:

duclo vel perduclo ad miiiiiam
raiida est.

iiec

miilanda

iicc ito-

Roli

ncquc nos

soli,

scd utrique diciinus
iis

attciidal
illi

Yerumtamcii

aiia cau->a est coriiin
,

qui in

alia iria.
«licunl,
<|iiu;
illi

Si cnim nos clegil scqui in

quac

non
liis

istos li;ircticos
Cliri!>ti

imprudenior incurruiil
:

ipsam esse

ca vcro

qnx

ulriqiic dicimus,

prxponit

Ecoli;siam existiinaiiies

ulia

eoruni qui hovcqiijc,

nos

soli dicimiis; satis csl iiobis

quod cn qiix
Baplismuin,
in

runtiioncssecatiioiicani Ecclcsiam, cisioaiu
iil

wc-

non dicunt,
soli

el nos soli diciniiis, prx-ponit cis quoi
in Cailiolica

promissa

cst

,

toto lcrraruiii

orhe
i|uj;

diiruiniilur cl

illi

dicunt. Kssc autem

cxtendilnr

u.^qiio

ad lines tcrro,

orcscens

iiilcr

nos
lica

diciiiiiis, illi

non dicunt. Bcclc accipi
dicimus,
illi

Calho-

zizaiiia et in i:cdio

scandaloitim ro«|uiom fulinaiii do,

Baplisinum, nos

non

dicuiit.

Non

sideraiis, dicil

iii

Psalniis

A
iii

finibui
,

Una
jam

ad

le clti-

rccleactipi in parli^ Doiiali Baplismum, nos dicimus,
itli

tuavi;

dum
iii

tadcrcl anima

mea
:

in pclra exalluili
iios

me,

non dicunl. Siculcrgo
iiicimus

id
;

poiius credil quod nos
ila lioc

Pelra auteai oral Christus
los cl

quo

resu-cil.i-

.sali

essc

credcndum

potius

faci:it

cojlo coiisidciilos, dioil Apoato!us(£p/iC5.

u,

i|(it>d

nos

soli

dicimus essc faciciidum. Quod

8ut^'in

C), noiiduui in re, sed in spc.

Ideoque soqniiur

P.-<il-

t.lrique cssc

credcndum dicimus,

iioc, si

ila

puiai,

inus, el dicit

:

Drduxiili
o.

me

,

quia faclus ct ipcs hicn

robusbius crodat;

qnam

id

quod

a solis nobis dJcilur.

(urris forCitudinis
iiliiis ^
iii

fucie inimici

(Pml. lx

,

3

,

4).

Ex

iloi)ustius ciiim credilurus csi esse
iii-parle Dofiali,
<,uiini

Bapiismum

Cbrisli
dioilur,

qiiippc pnimissionibus lanqiiaiii lclis ct jaculis
niiinilissiiiia

quod ab ulrisque noslruin
in

liirii

constitnlis

,

noii soltim cavetur,
iiidiiciis
iil

essc Baplismum

Calholica, quod

a callioiicis

scd cliam expugnatur inimictis
pcllibus

,

lupos suos
,

lanlujHinodo dicitur. Sed riirsus magis crcditurus esl
esse Baptismum Christi etiam apud nos, quod nos
soli dicimiis,
(licnnt. Jaiti

ovium
,

(Malili.
illic

vu

,

1S)
,

,

dicant
;

F.cce

liic

csi C.lnisius

ecce

(Id. xxiv

23)

ct
,

ah

uiiivcri.i-

quam
iliis

iion esse

apud nos, qaod
csl, in

illi

soii

l»W

civiialjs siipcr iiionlom coiitiiiita;

ad particuias
ab-

enim dccrcvilet cerlus

quibus dis-

iiis:di:triiiu

siiarum miilios scparoiit
,

,

et juguiatos

seiiiinius,
iios seli

nos

esse prapponcndos.

Ita eigo, qiiod

suiiiaiit.

Et cuin Iioc noverinl
iinitaiis

eligunt exti-a comniu;iccipcre

dicimus, rcctc apud nos

acciiii, inai^iscredi-

nionein
Clirisli,

corporis

Chri.-,ti

Baptsmiim
aiibi

liirus esi,
illi

quam non
apud
iiii

recic apuil nosaccipi, quia iioc

ad caindein comiiiunioiiom cum eo quud
niigrattiri. S; iciiics ciiim

soli Uicunl. Eadcni regula, quod iiOi soii diciinns,

.icccpcrinl poslea
suiit

haijiiuri

iion

recie
id

iilos

accipi,

niagis crcdilurus csL,
iilos

advcrsus Ecclosiam Chii-ti

B:iptisinu:!i Ch;isti
si

quam

quod

soli diciint, id cst, reclc apiid

vei co ipsc die (|uo accipiiint. Qiiod

scelcratum est,

accipi. Fruslra ilaque sibi

vidctur

securus

ibi

acciibi

quis est

qtii

dicat, Pcrmitlatiir
cniiii

inilii

uno dio scolus
,

pcre, qiiod
«'ssc

essc qnidem

ibi utriqtie

dicimus, scd

admitlerc? Si

trniisilurus esl ad Qilliolicam

accipicndum non

utriiiue dicinins. Elcgil auicni

qiixro causani. Quid aliuJ rospousuriis csl, nisi quia

ip&e, in

co quod non utriquc dicimus, nobis potius
Ilic

matuai cst essc
lica uiiilalo?

iii

parte Donaii, et non esse

in

catho,

inhxrere.
recte

ergo securus accipiat, ubi ct cssc cl
corlns
csl
:

IIoc igitur nialuiii quot dicbiis fcccris
:

accipi
ibi

illic

aiiteiu
ibi

non

acci|iial,

lot

dicrum maliim faclurus cs
liori

el

ilici

poicst

,

iii;ijiis

quod csse
iion

quidem
si

dicuiit,

scd

accipieiiduin cssc

iisalum

pliirium dicniin, miiiusaulem
iiialnm
iioc
liora

paucorum;
Quid
inalum vci
eiiim
(|iii

dicunt,

quoruiu

sententiam dccrevil eligcrc.
iiabcret,

milium aulcni

fieii^dici non

poicsi.

Qiianquani ctiam
accipi

dubiuni

non

illic

iccte

aulom opus
iiiio

csl

Umi

cxsccrabile

quod

in Catliolica rcclc accipi

cerlum

liaberci,

die, vcl

una

coinmiiicre? Hoc
ali

graviter peccaret, in rebus ad salntem aiiima- perliiicnlibus, vel co solo

sibi

conccdi vull. potesi

Ecclesia vcl ab ipso Dco

quod

ceriis inccrla pra-poiicrel.

peiore, ut sihi vcl
ciir

uno

die aposiatarc conocdat. Nani

Ueclc qiiippe liominem in Ecclc&ia
zari

caibolica

bapli-

unius diei

e.ssc

aposiaia

limcal, ct

uiiiiis

dioi

co

ijiso

certus est,

qnod ctiam
sallem

alibi baplizalus

CKSC

schisniaticus
cst.

lia:relicusve

non

tiinoat,

nulla

Imc iransirc dccicvii. Noii recte auiein apud Donalistas

causa

bomiiieni baplizari,
illi

inccrtuni

h:ibc.il,

C.\PU
B.i|

T V.

G. Illic

,

iuqiiit

,

accipi-re maliii

,

ii!>i

(uin lioc
l

dicaiil, qiioruin scnlcnli

nn Donatisiis anct inccrti:-;

tismuin Christi essc ulri.pic coiiscj.liuni. St;d

illic

poiicndam

cssc

ccrtiim

liabct

.

cerla
'

j<r.cfcrciido hic baplizetur,

Mbl proitlcica ceriiis cst
dcli-

Kdili

,

allbi

alitcr

facere.

Ahosi,

iililcr

,

a nuiiiiscri-

jitiis.
«

F.dili,
:

diligendnm.
et sic

Mclius l.ovaniensiuin jndiiio,

lii

gindam

vetuscodcx nosicr noniiyiaiius

' .^ic

Mss., inlnermiur. ctJiti, tx MS6.

M

illis.

13
iioii

LIDEK PRl.MUS.
icclc
;»oi:ipi
,

144
proiiidc dispiiianiiis.

illi

ad
,

(liios

niigialuriis cs diriinl

:

bant, cxomplosuo oogenlc falcanlur. Scd adbin
ploroa diccie
tius
, ,

tecl3 vcro
iMiiit.

illic

nccipi

iili
iii

a quibiis misraUirui es
iliciiiit,

ili-

no

iili

sibi vidoanliir aliqiiiil
,

Illml ittiinc ipiod

quos ipsc

pr<slpoiiis

qiii

ncc

istis

cnmmnnicanl

qiii

apiid «c po-

ciiiilr;i(li»t;iil
«;5l
,

biis illis (pi<>s

ipsc aiilcponis, ant f.ilsiim
,

qiianlo paiioioros, lanlo sinccrioros Donalistas
si

aiil

,

nl iniliiis (liciliir

incortiim. Yora oigo falIllic

leniansissc coiitciidiiiit. Qui

Maximianistf

soli

cs-

sis

,

aiil inccrtis

ccrla pr.TiKtnc.
alibi

oniin

,

q.io

mi-

scnt.ncc

ip.soruin

^raliiriis cs

cum
,

accopcris, roclc pnssc aocipi
ijli

Qtianlo orgo inagis qiiia
miiniiissiina

sahKom contcuincrc (lebcrnmiis. cadcm pais Donaii in mnlta
,

qiuul dcsidcras

non

l:inuini

ad qtios

iraiisiliirus

frusta coucisa esl

qti;r

ontncs
,

ininiit.n

cs, sod tu ipse

qiii liaiisiuirus

es

coiililcri<;.
,

Si ciiiin
illtic

parlicuLr lianc iinam miillo graiidiorom

iii

qtia Priro-

utrum rccte
Donati

iliic

posscl aocipi diiltilaivs

clinm

mianuscst,
prebondiiiii

(lo
,

rccoptoMaxiniianistarinn Baptisnio

irair^eiindum csse dubilarcs. Accipcrc ilaqiic
,

in p:irtc

ol siiignl.o

conanUir asscrcrc

,

apiid so

si

iiicortum cst cssc pcccatiini
,

;

qnis dubiU-i
iibi

tanliiinniodo venini Baptisiniiin romaii.<iisse
iiiiio
si;i

,

ncc omRocloparlc

cortum csec pcrcatum certum
rantiaiii

non

ibi

polins acciporc,

Cbsc

;ilibi

,

iicc in tolo
,

oibc lcnartini

qiia

csl iion cssc
ibi

pcccatum

? Illi

vcro qni pcr

igiio-

oailiolic.i
,

cxpandilnr
iii

ncc

in ipsa gr.indiorc

baplizanlur, arbilranU's ipsani csse Ec-

Doiiali

iicc

oxlcris prrtcr sc tinam ox niinnlissi-

olcsiam

Cliiisti, in
:

islorum qiiidcm coinparatiunc
tanien
,

nii-

inis pariibiis?

Qtix omncs

parlio.ubft si
i|

advcrterc vo-

nus pcrcant
tur
:

sacrilt^gio

srhismalis vulncranalii

lucrint

voocm non bominis, scd
,

siiis

manircslissim.T
pcrvorsilalis
,

noii idoo

non gravilcr

qiiod

gravius. Ciini

voriiatis

cl

aiiiniostiin

spiritiim
p;irloiti
,

sii;c

enini dictnm cst (|uibu5dam, Tolcrabiliuscnt Sodoniis
in die judicii

cdomarc

,

iion iiliqiic

ad

Donali m;ijoiTm

dt;

quam

vobi$ {Mallh. xi, 2i)
noii

;

iioti

idco di-

qiia pra^oisa pr.t!cis;i; siinl

sod ad i[)sam viriditntcni
propiia rcvcrtcntur.
stiiit,

clumcst, quia Sodomitx
illi

torqnobunlur, scdqnia

ladicis ('alliolic;c

de

aiidilalc

graviiis torquobuiitur.
7.

Omiics qiiippe
fortassc

isli

ubi conlra nos noti

pro

iio-

Qiianquain boc
cl inccrtiim.

ftieral

occiillum
lii

ali-

bis

siiiit

:

ubi aiitcm nobisciini noii colligunt, sp:ir-

quando

Unde aulem
,

snnatilnr

qtii

ad-

giini.

verlunt cl corrigunlur,

indc gravanlur hi qui
in

cum

CAPUTVII.

9.

Jain

cnim ne vidoar bumanis
schisiiia

jam ignorarc
nim,

noii permiu.onliir

pcrnioiem su.un

argtimcntis id agcrc, quoniain qiixslionis bnjiis obscuritas prioribus L'cciesia;
n;ili

j>crlinacilor s.Tviunt.
et recepiio

Damnalio quippc MaxiinianisMhis

lcmporibusantc

Do-

damnalorum, cuni
,

quos cxlra coconcilimn (n)
isiain

magno:; viros, ct magna cbaritale pr.xdilos palrcs
iia

ruin coninuinionein in sacrilegio
coriirn clamat,
iii

siciit

cpiscopos

inlcr sc compiilii salva pace disccplarc
iil diti

schismalc baplizaruni, tolani
,

alqiie fltictuare,

conciliortim

iti

stiis

quibnsquc

solvil
hil

quxstioncm
iiitor

lotam contcntioncin

abslulil. Ni-

rogionibtis divcrsa staitila ntitavcrinl, doitcc plcnario
loiiiis
<

omnino

nos et cos Donatistas qui Priniiano

orbis concilio, quod saliiberrimc sonlicbalur,
,

coiniiiunicant dercliqtiit, uiidc dubiietur, non
iinbcri
cis qui
,

solum

liam rcmotis dtibitationibtis

finnareliir
,

(«)

:

cx

sod etiam dari posse Uaplismum Cbri^ii ab

Evangelio proforo ccrla documcnla
adjiivantt;

quibtts

Doniino

ab Ccclosia separaiilur. Sicul cnim
iii

ipsi

eos

dcmonsiro, qu.Tio rccte placucril
iit

cl verc so-

quos Fclicianus

schismalc baptizavit, vcrum Baplicogunlur, quia eos sccuin nnnc

cunilnm Deum,

lioc in

qnoqnani scbismalico

vol

snuim acccpissc
runl

fateri

hxMClico ccckbiastica mcdicina curarcl, in quo

viil-

liabent in ipso Baptismo
:

qucm

in

scbismate pcrccj)cClirisli cssc cliain
illi

ncrc scparabalur

'; illud

aiilcm qiiod saiiHm in;incrcl,
vtil-

sic

nos dicimus Dapiisntum

agiiitum potiiis approb;irclur, qiiain improbatnm
iiorareliir.
esl

cxlra commiinionem calbolicain, qiicm daiit

qtii
,

ab

Ccrtc Dominiis inKvangcIio dicit
csl
;

:

Quinon
colligit,^

cadem communionc

proccisi

snnt
F,t

,

qtiia

cnin
ipsi

ciim

mccum, ntlvnsum me
Tanion cnin ad

et

qui

mccum non

prxcidercntur, non aniiscriml.

qnod

sc pu-

spargit.

cnm

di.scipiili

retulissent, vi-

tant contulisse illisquosFelicianus iiiscbismate b.ipli-

dissc sc
iiia,

qucmdam

iii

cjus

nomine
illis

peilcnli^m d;uino-

zavii, ciim eos sibi reconoiliaverunt

;

id c.sl,

non

ul

ct proiiibuissc, quia c;im
:

eiim non scquclja-

acciperont qiiod nonhaltebaiil, scd ul prodcssct ois

liir

Nolilc, inquit, proliiheic. Qui contra vos nonest,
est.

quod

iiiuiililer in scliisin.atc

acccperanl

cl

luibcbant

:

pro vobis

ISon potesl enim quisquam in

meo nouiiue
ix,

lioc vcre coiiferl el pr.cslat

Dcus per conimiinioncni
sclii-

fiuerr. alkfuiJ, el
ei

mate loqui de me
iii

{

Marc.

38, 59
;

;

ratbolicam

illis qtii

vcniunl ab aliqiia hxresi vcl

Luc.

IX, 30). Si nibil

illo

corrigcndnm crat
iiominc

sc-

smaic, ubi Baptismuiu Cbri~li ncccpcrunt;
ut Baplisnii sacramcnluin
in(ipi:iiil

id cst, noii
iioii

curus oigosit qiiisquis oxtra coinmunioiicm
ooiisliliiUiS
colli-^il
iii

!Ccclc-«i;c
:i

habcrc quod

Clirisli
iia

,

dissuciatns
illtul,

babcbant
banl
*.

,

scd ul incipiat cis prodcssc quod habe-

chrisiiana sociotalc
iion est mectiin,

:

aic|iic

falsum

crit

0«»

advcrsum

nie esl; cl qtti

uon

colliyit

C.\PL'T VI.

8.

Qtiapropter intcr nos el ipsos

mccum,

spargit. Si atitom qtiod discipnli
,

Doniini per

quod.im mndocardin:ilcs Donaiistas, qnornin cpisco|ius apiul
iiiilla

igiioranliam farcrc volucruni
c^i; qiind dixil Doininii.=;
,

id

iii

co corrig-.-ndiim
;

Carthagincm

Pi iiniantis cst

ost controvo.rsij.

Volnil

Oiiini

jam dc Itac re Dcns per Maxi,

ISolite

yroliibcie

citr

boc

ipsc piobibcri probibuit? Ft qiioniodocrit

vcrum

qiiod

iniaiiisl:is

cam

finiri,

ut qiiod (bariliio suadcntc nolcilitrr li::lnbiv>t.

'

Ei'.

ot l.ov., qufld

iiiii

vli(|iiil

Mss.,

iiJ

<ii'0

vulucicbalitr.

(")

1'.;»{;;>i;aiMiiii

(/|)

M.lc iiira,

lii).

-, caj'. 9.

,

115
Ibi

DL UAl'TISMO rONTUA
aU, Qui contra vot uon «I, pro
faclo
ni>ii

DO.NA TISTAS, S. AUGLSTINI
iiiido iii(;isetiain saiiis
iiciiir

ni;
j-

vobii etl? \n

hoc

ca;tcri5 iinniinct, et nibi

«iiiiii

conlra cos

,

scd pro

vin eriit, «Iji \x r

advitniel.

Quid ergo

priub-si lioiiiini vcl
ftdoi

.sana

iiomcn Cbi

i&li

sanilalcs opcrabalur. Ut crgo titraqno

fidos, vcl

saniim rorLisso suluin

sacrainiiiilinn,
i>aiiiia!>

kvnleiitia vera »it, siculi vcra est, cl illa ubi ait,
tton est
tottigtl,

Qui

nbi

lelali

vulnere scliisinali» pcrenipta csl

memtn

,

adrersum

me

e$l
,

;

el

qui

wecum nun

cliarilaiis, per cujiis
';iicgra IralKinliir

solius [)or«;inplioiioih eiiain
iic (ial, iioii
1

illa
1;

tparfil; cl

illt ulii ait

Nolile prohibere; qui
esl :

ad iiiorloin? Oiiod

-

iiiim coiilra vot

non

est,

pro vobis
iii

quid restal in-

sal inisericordia Dci
i>ii:i:,

per nniialoin SjncUe Eoolesia: pcr nicdioauioiiiiiin ro-

irlligrnduin, nisi quin

ille

lanli nomiiiis veiicr-itione

nt venianl et cureniur

foiifirniandus fuil, ubi noii cral coiilra Ecclesiam, scd
l'io
iiiii

conciliationis, per viiiciiluin pacis.
saiiog essc, quia

Noc idco
.'iliqiiid

se piilonl

Kcclesia; et
si

illa

colligercl sparg»!rel
,

tamen scparalionc culpandns ct si forle venirel ad Ec;

dicinms cos liahcrc

saiium

:

nec rursus putont idoo curanduin cssc qiiod
esl, quia

saiiiiiii

4'iesiani
•|iio

non

illiid i|ii<)d

liabcbat ibi accipcrct, scd in

oslondiinns

:ili(|nid

vuliicralnni. Il^iqiie

in

aberravorat cinendarci?
YIII

Sacrainenti saiiilalc, quia coiilra nos non sunt, pro

CAPUT
iioiniiiis

iO. Ncjiuc
siiiii

enim

el Corneliigciililis

nobis suni

:

iii

soiiisniaiis
,

aulom

vuliiere,

quia

cum
sunl

oraliones non
:

cxatiditx, aut elecmosyii:c

Clirisio noii colligunt

spargunt.
taiitiiin

Non

cxtidluntur ex
qii:i:

iion sunt accepta:

iino et angcliini

ad sc

niitti

,

<'t

bis qiic habeiit. Qiiid

per ca

saiia

iuissuin mcrnii intucri, per qiiein posset uliqne

siii<:

superbos oculos ducunl? El
huinililer intucri,

vuliiiis siiuin
ad.sil
,

di;;nenlur

boininis alicujiis accessu ciiiicia nccessaria discorc.

ncc solum quid

sod eiiuni

Scd quoniain quidquid boni
iiiosynis habebat,

in
ilii

oraiionibus el clee-

quid

'lcsit

ailendant.
IX.

prodcsse

non

iiotcr.il,

iiisi

|M>r

CAPUT

— 12.
:

Videaiit qiiam mulia oi
si

quam
et

vinculnin (hrislianai sociclalis ct pacisiiicorpor.irclnr
Kcclesiae; jtibclur iiiillerc ad
iliscit

inngna nihil prosiiit,

uniiin qiiiddam

dcrui-^iit,

Pelnini

,

cl per

illiiin

videantquid

sit

ipsiim niinm.

Ncc mc

iii

!ioc audi.mt,
el

Cbristuiii;

pcr illuin eliain bapliziins, cbri-

scd .\poslolinii

Si

liiKjuis, iiiquil,

houiinim loqnar

^iiano popiilo coiisorlio qnoqiic coniniiiiiioDis ndjiiiil^ilur,

Augtlorum, cliarilalem aulem non liabeam, faclns sum
wraiiiciiluin
'

cui

sola bononini 0|)eruin siinililudinc

jiiiig<>.-

ionuns

,

(nil

njmbaluin

liiiiiiens.

Ei

si

ha-

Iialur {Acl. \). Pi;rni<ioseqtiipi>cconiciiii!ei'ct bdiiniii
iIIKmI

buero prophctiani,

ct sciero
si

omiiia sacramenta, el

om-

iiondum liabcbat, supcibiens cx
st:

ilto

quod

lialic-

nem
(I

scienliam

,

et

liabuero

oinnem

ftJcin ul nionies

bat. Sic cliani qui

ipsos a socictale c.clcroruin seviulala, nnilalis
viiicnlnni
illa

transferam, charitutem aiitein non
Cor.
\iii,

habcuin, nihil
si

sum

l>;iranlcs, cliaritalc
I

niiM:ic-

1-5). Quid ergo eis prodosl

ci liiiguain in

iiMt, si niliil faciiinl

eoruin qu;u in

suciciaie

sacris mystoriis

habeant aiigelicam

,

ei prophcliani
(I

«<'periint, in

oinnibussepanili sunf.el idco
vciiirc :id
(''.CLiesiain

(|uciii sibi
,

qiiciiiadiiiodum Caiphas (Joan. xi, 51) cl Saui

Rc(j.

Miciavcriiit, si
«Miinia quo:

volucril

(icbcl
c:i-

xviii, 10), utaliqiiaiido proplielciil. qiios riiissc

dani-

non acccpii non se

accijicre. Si

vcro noiinulla
,

nabilos saiicta Scriplina tostalur? Si sacrainoitla

m

n

licm

faciinit,

in

cis soparavcnint

cl e\ ca

landini sciant, sed ct habeanl, sioui habuilSiiuon
giis [Acl. viu, 13)
siiiil
:

mu-

pai te in tcsturx coinpagc dctincntur, in cx-lcra scissi
siint.

si fidcin,

sicut d.onionia conrcssa

I*rointlc si

(lucm

sibi sociavcrint,
illi

cx ea parle
:

Cliiisliim; neqiic eiiim iion crcdebani cuin di-

noctilur Ecclcsi:», in qna iicc
si

separati supt

otidco
iibi

c<'roiil,

QuiJ uobis
I,

el

libi Cbt.

Fili

D<i? sciiuus qui

sis

vcnire ad Ecclesiam.voliicril, in co sanalur

la-

{IHair.

2/.).

Si disprniaiil ipsi eliain siibstanliani
innll;,

iiialtis

errabat

:

nbi vcro sanus conncctcbatur,

non

siiam panporibus, sicnl

non

soliini

inCndioIioa,

riiratiir,
iMiis,

sed agrioscilur; ne

cum

sana curaic volu-

scd in diversis lixresibus facinni. Si aliqua iiigruciiie
pcrsccutioiic tradant ad

polius vulnercmus. Itaquc

illi

quos baplizant,
;

nainmas nobisium corpus
:

&;iiiaitt

a vuliicre idulolatria; vel inridclitalis

scd gra-

suum p:o
scjiaiali

fidc

quam

pariter confiteniur

laiiien quia
iii

vius feriiint vulnere .scbisinatis. Idololatras cniiii iu
|i()pulo

!i:i'c

agnnt, non sufforcn cs inviceni
sliidciitcs

dile-

Dei gladius inlercmil {Exod. xxxii), schisina(

ciione
iii

,

noquc

scrvarc unilatein

spiritiis

ticos auloin tcrra; biatiis absorbnil
.

Num.

xvi). Et
ul

viiiculo p icis (E/)/i«. iv, 2, 3), ohariialcm
ctiain cuin
illis

uliquc
eis

posloliis

:

^t Itabeam omneni, inquil,

(ide.m, ila
,

non habciido,

omnibus

qii:c nihil

Ty>ontet

iransferam, cltaritalem vero non liubeam

niliil

prnsunt, ad xiernam salutem pervonire non possunt.

Mim.

CAPUT
Si (|uis adducaiur ad inedicuin in aiiqiia neccs-

X.
«


,

13.

Sed videntnr
fitios

silii

argutis-^ime
Cliri;>ti in

H.
s)ri:i

qiixrcrc,
«

uiruin .^ciicrcl

Raplisinns
;

parte corporis giavi vtilncrosancialus,

si dixcrit
illi

parlc Doiiali

an

noii generet

i

ut

si

ronscnscriEccl(:si;iiii

nii:dicus, .Moiiiiir
<l«ii

indc nisi

ciirotiir

:

noii opiiior

inns qiiod ginorcl, suaiii cssc
itialrcm, (]ujc
lilios

;issov(i'eiil

cnin adduxeruiit,
nnnieralis

ila dfsipiiinl,

ul

coiisidoralis
,

potuit

dc Clnisli Bapiisiiiaio gc-

:<iqiie
lii-ant

(-JCieris

inoinbris ejus s:inis

rospon-

iiorarc; cl quia unaiii oportct osso Etclesiam, cx lioc
jaiii

inedico ei dic:inl, Crgone ista sana loi nionibra

noslram non csse Ecciesiain criinhicntur. Si auilixeiiiMn>, noii grnoral
:

n«>n valoiil :id ejus
v:ilcl

vilam

,

el

illiid

iininn vnliioi ainin
,

lcin
«

«

Ciir orgo

,

*

aiunt,

ad niiirloin? Nun
:

iilii|iio

lioc (liciinl
i|iiia

soii

cinati-

:ipiid v.is iiuii roiiasciiiilur pi r D.ipii:>iiiuin,

qui Iraiis

diini idforiiiil
riiiit,

ncc idoo

(:iini-n

cnrandiiin oHrqii.i;

niedioiini
illi

ro{;aiil, nl oii:iiii illi

s:uia

'

siinl

Sic ni.iniK'

i

i|'ii

-riliii,

^i<r-(i..\

M. i'ilili, .S(.'/r/.s. >(>' rrlu! •iranin,!i'>n
.\ii(;sio'i.

.^bcsi,

i'c.'((/

tutel; bcd

nni loco iMcdicinain instanlcr ailhibcal.

a

!naiius'.T!pl'8 ei

a i,rxc'J lc^iu

117
<

LIBER PRIMIIS.
iiobis

tiH
snii7(?".iii'

ennl a

ad vos, cuin .ipud nos
iiali

rucrint bap'.i-

tamencanidem bxrcdiiaien

u>'(/<f.

xxt, j).

«

zali.si nonduii)

sunl?

>

Qui aulom dc utcro ipsius inatris

fnl^ns in

nnilaic inii,

11. Quasi vcro ex lioc geircrt-t
ti iioii

unde sep^raia
Separaui esi
juiiciu

cst,

ncglignnl graliani quaiu acccpcrniil,siinilcs siiatEsaii
filio

vx

lioc uiitle co.ijuncia csi.

eiiiin

Isa.ic. qiii

rcprobalus csl,

Dry
uiio

a:tcslan»o cldi-

a viiiouli) cUariUilis cl patis, scd
I5;ipiisiii.il£. Ila(|ue

tsl in

iiim

Cc\\\o.,Jucob diU-xi,

Esuu autcin odtohultui; ciiinainbd
uiero nati siin

t^l

una Ecdeji;», qua; sola

C;-.lli<'-

cv uiu) conciibilu conccpli, c\
{.Malach.
i,

lici noiiuiialur; cl qutJi|ui(i

suum
i|is.i

liabei

iii

coniiim-

2, 5;

ei

Oen. xxv,24).

Miunibus ilivcrsoruin a
t\>H)il
ili

su.i iiniUilc

scpiralis, per lioc
gciicial,
iif>n

C.\PUT
rinnis

XI.

15. yu^^funt cliam, ulruiu peceaia
in parte
,

suuin

in

eis

li:ilicl,

ulique

dimiiiaiilur per
iliiiiii;i
,

Baplismum

Donali

:

til si

di\o-

f. Nei|ue

oiiiiii

scparalio
;

carmn
qiiod
ii

{.'Cicral, .scd (|iiod

respondcanl

Ei^'o cst
Doiiiiin)
;

iiiio

SpiiiHH

sicinii

dc

ist;»

leiniorunl

cl

boc

diiui.l;inl,

saiulus; quia cuni
di->cipulis,

iiisiiinanlc
;iil

d.U;i> osnci

uiniiiiKiiiongeiicranl. Ilxc ilaque iu iniinibus t^oncml,

lunc scculus cst ct
cl Filii ct

P.apliiale gentes in

cnjas Saciamcnla relinciiuir, unJc possil lalo aliqnid
nbiciiinque gcnerari
:

uoininc Pulris

Spirilus sancli [Mullh. x.\\iti.

qiiamvis non

omucs quns
u^quc
iii

gciic-

10)

:

si cui

dimiicrilis

peccula

,

dimiueiitur

ci

;

si

lui

ral nd ejns pcrliiicaiU unilalcni, qua:

in lincin

lcnueruis, tenebuntur (Joan.
iiiquiuiit,

w,

22,

2!j).

Ei

si ila
:

csl,

pcrscvci:inlcs salvabil.

Nequo

cniin

soli

ad eam

commiinio

iioslra cst Kcclesia Cbrisii

noii

non perlincnt, qui soparalionis aperlo
nircsli sunl
liler iiii.Mi
;

sacrilegio

ma-

cnini prxlcr Ecclcsi;\m dimissionem peccatorum Spirilus sancliis opcraiur.

scd cliain illiqui

iii

ojus unilalc corpora-

Et

si

iioslra

coinmuiiio cst

pcr viiain pcssnnnin separantnr. Lteniin
|)cr

EcclcsiaClirisii,

non cst

Eccli;sia Cbrisii vcsira

comqiia

Simonein maguni

B.iplisuia

ipsa pcpcrcrai

:

cui

muiiio.

Una
cst,

cst

cnim
est

,

qu:rcuinqiie
,

ill:i

sit,
cst

de

lamcndictum

csi,

quod

noii liabcrel

partem

in li;rrcei D:ipli-

diclum

Vna
:

columba mea

unn

mairi suw
,

dilale Cbrisli (Act.

\m,

13,

21).

iNumqiiid

{Cant. VI, 8)

ncc possiint Ecclcsiu:

tot
ibi

cssc

<|U0i

smus, nuniqiiid Lvaiigeliiim, MinnquidSacraineiilMdofueruiil?
oi

scliismata. Si aulcin dixcrimns

non

diiniili

pcc;

Sod

ciii

cbaritas dcfuil, frublia naliis csl, et

caia
01

:

Ergo, inqiiinnl,

noii csl illic

veius

I5,iptisiiiiis

cxpcdiobal foriassc non nasci. Nnniquid non oranl
quibU') Apnslulus dicit,
vobis

propierea quos a nobis snscipitis,
facitis, in

vos bapli/.arc
Clirisli vo.*

iiaii

Tanqimn
.'

parvulis in Chri-

debclis; quod qnia non

Ecdcsia

slo

liic

potnm dcdi, non escam
,

Eos tamcn

a sa-

non essc falcmini.
IC. Ilis ita rcsisiinins
iiitcrroganlcs
,

crilcgio scliismalis rcvocal

in qiiod

iJco irrucbant,

,

scciindum Soripiums

,

cos

quia cariialeseranl

:

Qiiasi parvults, inquit, inCfiristo

ul qiiod a nobis qiia;rtnit, sibi ipsi re-

lac vobis potui» dedi,
ralis

non escam

;

noiidum enim poie;

.^pondcant. Qtixro ciiiin ul dicant,

sed nec udhuc quidem polesiis

carnale.s
il

enim
con-

peccata ubi cbaritas non cst.
aiiiniai inii suiit. .\udinuis

utrum diiHillaDlur Pcccata cnim tcnebric
eat

esiis iidliitc.
leiilio,

Cuin ciiim

sinl

inler

x<os

ecmululio

qnippe Joaniirm (licenlem.
lencbrix
nsijve adliue
rareroiit,
si

uoniic Cdrnales estis, cl secunduin liomineni

umCor.

Qiii odil fratrem

suum,

in

butaiis?
ulius
III,

Cum

citim qiiis dical,
;

Ego quidem snin Pauli
cslis {
I

{] Joan.
rr:\loriio
iiii

II,

II). Niilli atucin

.scbism;Ua

aulem, Eijo ApnUo
Iiis ciiiin

nonne liomincs
:

odio iion cxca-caroiilur. Si crjto dicimus noii

1-4)? De

stipra dicil

ObseironHicm «ox,
,

dimitti pcccala;

qnoinodo
c:iiiii

rcn:i.Miliir

qiii

:i[)ii(l

fialres, per

uumen Domiiii
non

nostri Jesu Clirisli
siiil

ul idip;

cos bapliz:Uiir? Quid cst
siiinni,
iii>i

rciiasci

pcr

IJapli-

sum

dicatis oinnes, ct
pcrfecti in
est

in vubis scl;ismai:i
ct

silis

a votiisi:iu; icnovari ?

Quomodo
pr.-cierita

atilcin re-

oHleni

codem

scu.<iH

in
,

eadcin seulciilin.

novalnr a vclustatc, cui pcccala
tiiitliir?

non

diinitiiidiiil,

SuniiHiHm

enim mihi de lubis
,

(ratrcs mti, ab his
vubis.

Qiiod

si rcnatii<;

non

csl,

necCliristum

qui sunl Cliloes

quia contentiones sunt in

lloc

cx

tpio conficitur

ut

demto baplizandiis
Qiiolquol cnim in

vide:iHir.

auiem dico, quia

WHM.«/«i.y/«e veslrum dicil, Efjo

quidcm

Qtiia dicit
ziiii cslis.

.\|i()iioliis,

Cliri:,to
:

baptiille

sum

Pauli, ego auiem Apolio,

eqo Ceplto!, ego autem

Chiislnm induiStis {Gnlal. ui, 27)
iii

qiK in

Clirisli.

Divisus est Chiislus? Numqittd Paulus cruci-

si

non

iiiduit, iicc

(^luislo baplizains babcndtiscst.

(ixHS e$l pro vobis, aul in tioinine PhhIi bapttzatt estis

Porro
etim

qiiia

in

Cbrisio ilicimus bapti/ainin, f;itemtir
:

{Id.

I,

10-13)

? Isti

crgo

si

in

bar obslinatioiie et

|>er>

Cbrisiiiiii induisse

cl
ita

si

linc falcintir, rcgfiio,

versitite remanerenl, ccrte

quidem
dc
qn.-»

nnti craut,

ncc

ratuiii fatoiimr.

nm.d

si

est

ci pcccala dinii.ssi

tnmen ad ipsam

Lcc!o.>ian)

nati eranl, pcr

sunl.
sttum,

Qnoniodo crgo
itt

dicit

Joanncs, Qui odit fnilrcm

VKicis alqiie imilatts xi!ic)i<Mtn

pcrlinerent.

Ergo

ipea

tencbris

tnanct

vsqitc
?

adhuc

;

si
iii

jatn ficta

gcncral, cl pcrutcruni inuin, oi pcr uierossncillarum,

esl remlssio
oditini

poecalontm
qiiis

Anii.m csl
dixerit,
alia

scbisinaio
ori;.^ii

ex eisdcin S;icramcntis, tanqii:im o\
Noii oiiiin friislia dicil
giira
.Ap0i.l<)fus,
).

viri Siti scinine.
oiitni.i
illa
iii

fralcrr.inti?

b-ic

cniii el
,

fi-

et periinacia
IValris?

scbisin:Uis inilla sit

iiisi

odiiiiii

cssc gesta

(

//. x. 11

Sed

ijni

superbiiinl ol

legitim;n malri

nun
:

adjiiiiguiiliir, siniilossiinl I:>maoli,
l.jice

17.

U;iiic
:

illi

(puvstioDcin
ci,t

.solvcri"
r.

silii

videtitnf

de qun d'Cluin csi

ui.cH:um

ci

liiium ejus

;

non

cuiii diciinl

iVod

ergo in schismnlr

missio pecca

eiiiiu liivrcs erit filius anctlice

cum

ftlio

iuej Jsaac {Ccn.

loritm, et ideo nec regincralio novi homiitis, et proptercii
iicc

\\i, 10).
sui

Qu\

ai>'oiii

piciliccd.Iiguiil lc{,;iliiiiam palris
I

Ihpiismus Chrisfi

No.^ aiitcm

ipii.i

f;aeitiiir

ilii

conjiigom, ciijns
libii

•gitiino jiiro

generaii snnl,
a!iril.;s

.-i-

cfs.;

Baplismnin

Cl.risti,
:

lianc cis ([•irstioiuMn
il!c

.-.ci-

miles sunl

Jacob, ';uam".ii do

naus

.">ed

Y.iub.u

propouiiniis

.Magui

Sinvn,

ulriMi! vi.'iu

,, ,

; , ;

nfl
('lit isti
(|tii;i

DE RAPTISMO CONTIU DONVTISTAS,
n:i|iHsn>alc lin<liis
sil.

S.

ALGUSTINI
nndc
.sc

m
scparan"
li:-

Ilcsponili-lnnil

,

li.'i

;

cst coruin qni sc scparant, scd ejiis

saiicl.T

Scriplnrn aiKlorilalc c^Miiiliir.
l';ilr,->riinr

(^•i:»to

valct lanien ct .Tpnd cos

bncicnus, nl pcr cjns

iTjjo

nlriini

ci

dinnissa poccaia? Pn>f<'(l'»
ci

ccin IranBcanl ad disscnsionis siKetcncbrat, conlinuc
n^doiintibns
illo

laleliiiiiliir.

Iloiii

qinro, cnr
in soilc

dixcril fclriis

,

nnii

pcccalis,

qii.c

B.i|iti8iiialis

sanclittis

tn

cmn
l)('i,

li:tl)crc

p:irlt'iii

sanclonnn? Qm:\

,

in-

tcinpons

piincto diiniscrat,
liix
iii

lanquain rcdcniin;

(|iiinnl, poslc;)

p(ca\il, pccniib volcns ciiicrc
Aposlolos crcdidit.
,

(ioiiuin

o/)<-ctirit.ilc

quam

trrtnsilii

cxciis^crat.

ciijns vciidilorcs cssc

20.
ritas

CAPIjT
(icliis

XII.

Nam
non

rcdirc dimissa pcccal;i, nbi fraterna cliacsl, apcrlissiine Dominiis

18. Qnid

si

ad ipsinn Baplisinnm
,

doccl dc

illo

accossil? ditnissa snnl ci pcccaia

aii

non

siiiit
,

scrvo, qiiem

cum

invcnissot dobiloroin dcccin niillinm
llle

diniissa? Kliganl qiiod vo!niil; nlrnnilihct etcgcrinl
suffi<-il
ii*d)is.

talcntorum, dcprecanii oinniadimi<ii.
scrvitm sintin qni
ei

anlcincon,

Si diini-sa

discrint
cffiigiet

;

qnoinodo crgo
{Sap.
i,

dcbcbai cciilnin dciiaiies

cuin

SpHltis sniictHS dhciiilinai
si in islo (iclo

fictnin

5)

miseratns non fuissct, jussit cnni doininiis rcddcrc
qn.E
ei

rcinissioncni opcratiis csl pcccaiorinn ?
;

dimiserat. Tcinpiis ergo quo accipiiur indnl-

8i dixcrinl noii cssc diinissa

qnxro,

si post(,-a

ficlio,

gcnlia pcr

Caplismum, lanqnam tcmpiiscst reddcnil.c
invoiita fncrint diniit-

nem

stiatn

conlc conciisso cl vcro dolorc falorclur

rnlionis, ul oinnia dcbila qti.c
tantiir.

(lcniio

baplizniidns judicarcltir?
;

Qnod

si

dementissi-

Non

tainen

ille

servus postea dedit conservo
illc

iniim csl dicerc
jitizari

falcanlur vero Captismo Chrisli bacjiis in

»5110

mittnam pecnniam, rpiam cum
cjiis
cjtis,

non possci rcdci

posse bnmincMn, ct lanicn cor

maiitia

derc, non

niiscrins csi

:

scd j:im

debcl>;il

vcl

sacriicgio pcrsrverans,
lieri
:

pcccalorum aboiilioncm
inlclligant
iii

conscrvns

cnrn ipse

r.^^tioiicin

doiniiio sno rcd-

oon sinerc
iiibns

alqtio

ila

commimio,

dciis, tanti

nnmeri dcbito solvcrctiir; ncc dimiscral
vorl.a conscrvi

ab Ecclcsia scparalis possc lionilnes baplizari

coiiservo suo quod ei debcbat, et sic acccsserat nt ci
diniillcrct

libi Ciirisli

Bapiisintis eadcin sacramcnli cclcbrationc

dominus. Hoc indicant
el

«li-

'littnr

et suinitnr;

qni
,

laincn

innc

prosil ad reniis,

ccniis

:

Paiienlimn habe in me,

rcddam

tibi '.

Alio-

'•iioncin

pcccaiornm

cnm

qnis reconciiiatns unilaii

qnin diceret,
rcpelis?

Jam mihi hoc dimiscras, cur
ot ipsiiis
:

it'jrnin

sacrilcgio disseiisioiiis cxuilnr,

qno cjus pcccaia lene-

Hoc

Domini

verb:i maiiifcstius
ille,

apo-

bantnr, cl
i|ni

diinitli

non

sinebanliir. Sictit cnini in illo

riunt. Ail cniin

Egressus aniein servus
siiis

invenil

liclns acccsscral,

fil

ul non denno bapiizctnr, scd
piirgi^tur
,

unum

de conservis

qni debebat

ei

centnni dninrios
(icljitiim

ipsa pia

corredionc et veraci confessionc
iil

{Matlh. xviii, 25-55).

Non

dixit,

Cni jam
cniin

qnod non possel sine Baptismo,
csl,

quod anlc dalitm

cciitum dcnarioriim diniiscrat.

Si

dimiser.il

tnnc valerc incipiat ad salnlcm,
:

cnm

illa

nctio

non
esl

ei debeb.it. Qitia

cv^o di\\t,dcbebatei; itianircstnm Et mciius qnidcin lucrai,

veraci confessione rcccsscril

sic cliain

islc qui

Ba-

quod non

diniiscrat.

plisma Chrisii, qnod non amiscrunt qni sc scpiravclunt, inimicns cbarilalis cl pacis Cbrisli.
tiflcresi
iii

alque hoc polius congrncbat lanto dcbitori rcdililnro
ratioiicm, ct cxspeclanii niiseric(»rdiam doinini
ui prior ipse coitscrvo dimillerel

aliqiia

sui

,
,

ant scliismatc acccpit, qno sacrilcgo scclcre

qnod

ci

debebalnr

pcccata cjus iion diinillebantiir, cuin sc correxeril
ct ad E('clesia> socictatem

ct sic ;id
iHiiii

rationom rcddcndam

,

tibi

miscricordia do-

unilatcmque vcnerit, non
oi pocoiiciliationc

iniploranda crat,

accedcret.

Wcc lamcn

illtid

ilernin

bapiizandus esl; quia ipsa

qtiod iiondom conscrvo drmisorat,

impcdivil doini-

hc pacc pncsiatur, ul ad rcmissioncMn pcccalorura
fcjiis iii

nnm

cjns, (|noniititis

iii

ilio

(einporc »ccipiciid;c raqn.-c

unilalc

jam prodesse
in in

incipial SaciMincntutn

,

tioitis

ditnillcrct ci oinnia
in

dcbebil. Sod
cjiis

qnid

quod aceeplnm
19. Si

scbismatc prodesse non potcrat.
illo

profuit, qnandoqiiidem

capul

proplcr odiorcpiicala

aulcm dlxcFinl,

qni ficlus acccssit

nim pcpscveranliam
omnia pcccata
cjus
ciii

nirsiis

onmia conliiaio
,

pcr s:inolam viin lanli sacramcnli dimissa qiiidem illi cssc pcccala in ipso icmporis pnnclo scd per fictio,

sniil? Sic iion inipoditnr Haptismi gralia
diiniliat, ctiainsi odiiim

qiiomiiius

fraterntnn in
S'>lviiur

hem

ejus

rcdiissc

conlinuo

:

nl Spirilus sanclusel

ditnittnnlur

animo per-ovorat.

cnim

ndfueril bnplizato ul peccata reccdcrent, ct persevct-antiam
liclionis
, ;

bcsternus dics, el qnidqnid snjiia esl* solviinr, eiiani
ipsa

fiigcrit nt

redirent

;

ut el illud ve-

bora
'.

momcntuniquc ante Capiismnin

et in Ca-

t-um

sit

Qttotqitot in Chrislo

bapliznti eslis,

Chiistum
ef-

ptismo
pit,

Dcinceps anlem rens essc continno inci,

induistis
fiifjiet

cl illud,
:

Spiritus

enim sanctus discipUnw

fictum
,

id esl, nlcl indiialeum Christos:inciitas

non solum coDSeqiicnlliim sed etiam pr;i;loriloriitn dieriim , boraiam, momeiitonim, rcdcunlilnis
*"

Uaplismi
-vicut flt

cl

exuat eiim Christo penticies

fictionis

:

oinnibus i|ux dimissa sunl
in Ecclosia.

:

et ba;c s;cpc contin<:;iinl

cutn qnisqnea lcncbris per

liiccni transit

ad

iiincbras; oculi qiiidcm cjus in tencbr;»s pcrpctuo di!

CAPUT
>

XIII.

— 2!. Nain
libi.

plerumqnc

fit

ut lionio

iguntur, scd non polesl lux
:

'

nisi

pcrrundcre Iranscnnin cis ititolliEiWii, el

leirt

si lioc

crgo dixcrint, boc etiain
cxtra

onmia reiidam
Er., superest.
lK'Sl<:riiui»i
:

Abcst, onuiia, a mauu-

soriplis.
ficri,

•:ant

qui

Ecch^si.T. comiiiniiionoin,
baptiz^uilitr,
:

sed

»

Ain. Pl

Mclius Lov. et Mss., supra cst
(liciii.

Mincit
>

Caplismatc Ecclcsi;n

qiiod nbi-

id i;st,

aiito

tiitqiic fitcrit,

sancliim csl pcr sc ipsnni
llcganliivs

etidoo noii
oditi
alii

^ potenl eum liix. \.o\.,red 'Mhirl niaiiiis.ii('li oniisso, riim.

mn

<i

soiiilitr ctiam ipsa liora momcnti qnoe in /nplisnio. * Aiii. Ki-. oi |iluros Mss,, oinni.us qua: diinissn sunt pe.-rcti-:. roslca iideni Mss. sul>jii;iiiiil, et sa'pe cinilingit in IX3 \:ai(;iiii (.•(Klicob

unh' lUiptisinv.m

esl.

lU-siit.

;

,,

19.1

iJBEn pniMUS.
qiicin


seminc
viri sui
:

liabcat inimicnin

iiiiquissimc
iniinioos

odcril

:

qiian-

sivc estra sc dc
ancilla
'.

sivc

dc

«c,

sive de
fr;il(;r.

quain
o{

cliam

iniqiio>
eis.

diligcrC

jiibi-nmnr,

Scd

ct F.sau

do inorc

natiis, proplci

onre pro

Siibilo

aiiicm

poriciilo
.

morlis
l:ini.\

iiam discordiam scparaius cst a populo Dei. El Asir

Incipil perliirb.iri, cl (iO>-cil

Bnplisnuim

qnom

pcr iixoris quidem p<»tcstatem, sod ox anrilla nalns,
proplcr rraternam coiicordi;iu)
accepit.

fcslinationc accipil,

nt iieccssnri.im iiilcrroi^aiiomin

terram

proinissioiii^

paucormn vcrbormn
(qn.intn min-is

vix

pcririili

lcmpiis n(lmill:tl.
iil illiul

Undo

et Ismacli, ul sepanrctiir a

populo Dei,

sormoncin loiiKissimnm?)
ipsi si b.Tpli/nnli
:ip'i(l

(ulinm

nnn obfnil malor
dia
:

anoilla

,

scd obfuit fralorna discnrciijiis
iii

cordc poliatnr, eliam
r.ortc isla

sil eogniltiin.
a|iiid illos

ot

non profuil potcslas uxoris,

magis

(ilius

non sobim

no^, sed eliam

or;it,

quia por ipsins
er.it,

jiira oonjiigalia el

;inrilla

se-

evcnircnon rcssinl. Oind crgo diciinns? nimilliiiiinr
|)eceati biiic

luinatus

ctex ancilla siisccptus. Sicnl apud

istos

liomnii,

an nnn dimillnnlnr
Si

?

Prorsiis

Kcclcsi:e jnrc qiiod cst in

Baptismo, nasriinlur quiconoordont ciim
veiiiiint
,

qiioil voiniil cligaui.

eiiim dlmiltnnliir, conliino

ciimquc nasounliir

:

scd

si

frairibiis,

rcdcinil

:

l',v;iii^'clinni

loipiilnr, vcril.ns clanial. Sive

pcr iinilatem pacis ad torram
iion

promissionis
scd
in ptilorno

orsro dimillaiiliir,

sivc
:

non dimillantnr,
si

icccssaria
alqiic id
,

de matcriio

iiloro
:

rursns cjicicndi
aiitcm
in

esl posica nicdicina

ncc taincn

vixeril,

scniinc agnoseendi

si

discordia pcrscvc-

corrigeinlnm essc didiecril alipic correxcril
bnpliT.atnr, sivc
(fn;c

dciino
ct
illa

renl, ad Ismaolis riinicnluin pcrtinebnn'. rrioraulcni
fuit

apud

illos, sivc

apnd nos. Sic

Ismacl. poslca Isaac; et prior Ksau, posterior au:

srbismatici vcl bxrelici

non

aliter liabcnl,

nec

lcm Jacob

non

qiiia prior

pcpcrit b;ercsis

quam Kc,

;ililcr

agnnt (iiiam vora

FCccIcsi:i,

cum

ad

n<is

vcninnt,

clcsia, aut Ecclosia ipsa [irius carnalcs vol aiiiinalos

iKMi

cmcndamiis, scd potins approbainns.
dissontinnla nobis
,

Iii

quibns

ct postca spirilualcs
talis iiostne,

;

scd quia in ipsa sorlo

iviorlali-

eniin noii

in cis iion disjnngiin-

ex qiio de Ad;im nascimnr, non at prius
,

Inr a nobis.

Scd lamcii
v.;l

(piia iiibil cis

prosnnt qnanialia inqiii-

qnod Imle
Sii
,

sj)irilunle
( I

scd
,

qund
).

animale,
ipso

poslcn

spiri-

dinscbismalici

b.Ticlici

sunt, piopler

Cor.

xv

46

Ex

autem animali scn-

bns a veritaie
tionis

disscniiniil, el propler

ipsum separa-

qnia

homo

aniinnlis

non parcipil quw tunt Spi-

immanissimum
'

scclus, sive perm:iiiscrint ineis
iit

riius

Dci (Id.

ii,

14), oiiincsdissensioncsct sibismaia
scnsii porsovcrantos

pcccaia, sivc contiiuio dimissa redierint,
l;ilem pacis
lioii

;ul

soni-

gencraiitur. lu
(il

quo

Aposlidns di{(><tliit.

alqiie

cbaritalis

veniaiil

adborlainiir;

ad Vcius Tcstamoiiinm porlincrc

iv), id
iii

suluin ut aliquid babcant

qnod non babob.inl, sod
cigo nobis dicnnt
,

est,
biis

ad torrenoriim promi.ssoriim oiipidiiaieni,
qiiidem
spiriliialia

(jni-

Irtciseliam illud prodcssc incipiat qiiod babebant.

rignrantnr, scd (inimnlii lioino

CAPUT
<

XIV.

— 22.

Fruslra

:

non

pcrcipit qna: sunt Spiriliis Dci.

Si Baptisiiiiun

nostrnm acceptalis

qnid minns

lia-

24. Quooumqiic ergo lempoie t;dos liomines cs^^e
ooeperiiil

bcmus, ut nobis do vcstra coinmunioiic con;.ulciidiun
pulctis ?
.striim
*

in

bac

vila,

iit

jam

divinis pio

s;i

onlornui

Rcspniidcmus cnini
;

:

Noii IJapiismuin veille

dislribiitionc S:icranieiitis

inibiili, a.llinc

laim-ii

oar-

acceptaiuus

quia non est Ba|itisnius
,

sobi-

naiiler sipianl*, et canialia

de Deo, sive

in li:!r vil>,
aiii-

smaticorum vel bxretioorum
nliicuinquc
fiierit

scd Dei et Ecclcsiac,

sive post lianc vitam, speronl
inales

aiqne desiderciU,

invcnlus ct quocumipic Iranslaliis.
ct

snnt. Ecclosia voro

,

qiiod esl p pu!ii>Doi,

Vcstniin aulein non csi, nisi quod prave sentitis,
siciilegc agilis, et impic scparamini.

cti;»m in i;-tius vila; peregrinalione antiqna ros osl, iu
:ili:3

Nam

si

c;elcia

bominibiis babeiis animalem portionem,

iii

aliis

oinnia vcra vel scntialis vcl babcatis

', ct in

oadcni
fialcr,

aiitcm spiritiialcm. Adaiiimales perlinet Vclus Tcsla-

lamcn scparatione durctis advcrsus vincnlinn
nae pacis
,

meiitnm, ad spiniiialcsNoviim. Scd piimis tenipori-

advorsiis unitalcm omniiiin frairum

qui

bns ulriimipic occuUum

fiiit

ab .\d;im iisqnc ad Mny-

toto orbe lcrrarum, sicut promissi snnl, ita cxiiibili

ipiorum

omnium cansas

cl eorda nulb» niodo

nnquain
;

scii. A Moysc anlcm inanifcstatum ' c->i Vcius, ci iu qnia ocoulle sigiiilic;!00 ipso occultabalur Novuni
,

nosse aut di.scutcre poluislis, ut mcrito damnarotis
([ui iion

batur. Postca vero

quam
:

iii

cainc Dinniims venil, rc-

possiinl proptcica
potiiis

roi

csse

.

quia judicibus
:

vcbilum C5l Noviim

Vclcris aulem Saoramonl;! cosiioii

(ctlc->iaslicis
lioo

qiiam litigaloribiis crcdidcrunt
,

sarunt; scd concupiscenii;e lalos
illis

cessaverunt.

|i)

solum minus babciis

qnod minns babcl
(piid

qiii

enim

snnt, quos Apostoliis jain pcr
,

Sacramontum
dioit

cbaritatem non baber.

Jam

opns esl nt

iios resit

Novi Tcslainenli nalos

adbuc tamon

animales

lcxamus? Vos

ipsi in

Aposlolo inspioile, qnantum

non posse
euini in

iiercipcrc

qu.o siinl Spirltus Doi. Sioiit

(pK)d ininiis babclis.

Quid

aiiloin

inlcrcst

(jui

cbari-

Sarramentis Vetoris Teslainonli vivobant quiad

la;em non bahol, iitrum foras
lontaiionis ablutns,
aii

avolet aliquo vcnto

dain

spirilualcs,

Novum

sciliccl

Toslainonlnm
:

iiiiusdc

mcsse dominica

iion

quod
iiunc

tiinc oeculLibalur, ocoiille pertinciilcs
iii

sio cl

roccdal in ultiina vcnlilalionc separandiis? Kt laincn
oli;im lales,

Sacramciilo Novi Tcslamcuti qiiod jam reveprofico"C
.-i

jam somcl pcr naplismuni n;ili sunt, ilorum cos nasci non nporict. CAPCT XV. 2r«. Ecclciia qiiippc omnes pcr
si

latuin csi, pleriqiie vivunl aiiimales. Qui


,

Baplismum

parit

si\c apiid

.sc,

id

esl, ox nlcro suo;

> vorba illa, sir<? rfc xc , siv.' dc onrilla . riiin a ina tulovlii n. sciii lisaiisinl. viilciilnrdc iiarj:iii<' iiii;!ia.s.; i;i » Aio. Kr. cl pluros Mss. Iioo loi;.> r ( lcn ii.:l i arliciila n,
|

Aaliquiores cdilioiics Ain.
pacis.

F.r.

cl cninos M.ss.,
hitbccli^ rel

ad

salii-

ut

:

sed

i'.'fra

|>

sl

.

s rinnuiilv. in^l'

i.i

;

aJilii.i

|

arUcula

sic

Ifm
«

)r..v'>iiiiiiiliir..vi w.' /('.(

laini, oic

Alupioi Mos., ccrlcro oiiuiit

rd

seuiiAh.

'

\nli(piioros

V.:-s.,

iitw.i,cJi'.ni.

:

m
noluittail perci|iiemla
pertiiielMiiit.

DE BAPTISMO (ONTKA DONAllSTAS,
(|iia;

S.

AUCUSTINI
'

it

iiinl Si»iriius Di^i,

qiiocos

guniur, scd
taiis
iii

in soliJu uiiitatis

pelra furltstiiiH) cbariciiim pcrtioei

horlalur scniio aposlolicus, ad Velus Tcstainciilum
Si auleiii
proriciiinl
'

robore

radicaiitiir.

Ad

lioc

quod
divi-

,

ct anlcquaii)

ca-

illo

Abrahx

sacrilicio dicitur, Acci auietn

non

piant. ipso profeclu ct acccsbu
el
si priiisqiiain

ail
,

Novuin

iM^riiiiehi

sti

{Gett. XV, 10).

spiriluales

fiaiil

cx

liac vila rapiaii-

CAPUT
jam
,

XVIII.

—27. De

Bipiismi crgo qurestione
:

mr,

ciislodili

pcr Sacranicnli

saiiclilalem in

lcrra

quanlum arbitror,

satis dissciui

cl quia lioc

viveiilium compulanlur, ubi csl spes nosira ci ponio
Doininiis.

manifestissimum sciiisma csl quod Donalislartim nomiiie nuiicupaiur, reslal ul boc de Baplismo pic crc-

Nec invenio quid vcrius intcHigatur
,

in

eo

({uod scripluiii esl
lui
:

I mperfeclum

uteum xiderunl oculi

damus
lis alii

,

quod

uiiiversa Eccicsia a sacnlegio solr.smaIii

(iuandiKpiidem sequilur, Et in libio tuo omiics

remola cuslodit.

qua tamcn

si

aliud alii.et aliud

uribenlur (Ptal. cxxxviii, 10).

adhuc dc

isia

quxsiionc salva pace scnlircni, do-

CAPUTXVI. —25.
Giiocli el

Qiiac
,

aulem peperil

Alicl el
ct

ncc

uiiivcrsali concilio

unum

aliquid eliquaiuiii
iiifirmitalib

siii-

Noe

el Abialiaiii

ipsa pcpcrit Moyscti

corumqtic placuisscl, liumani;
coopcriict cbaritas unitaiis,
clturiins

crrorcni
,

rropliolas lempore posieriorcs ante advciitum Doiiiiiii
;

siciil

scripluin csl
(
I

Qnia
Pelr.

et qiiae

isios

,

ipsa el Aposlolos el
Cliristianos.
iiali

niarijres
ciiiiii

cooperit

niulliludinein

pcccalorunt

iiOblros Ct oiniics

Lonos

Ouincs

di-

IV

,

8
,

j.

Qiia

enim abscnle cclcra inaniicr
prx-scnie

liabcnb:i-

versis quiiicm lemporibus

apparucruul, scd su-

liir

eadem

quxdam

vciiialitcr

noii

cictale unius populi conliiicnUir; cl cjiisdcm civil:ilis

I>entur.

cives labores liujus percgrinationis expcrti suiit

,

ct

28. EKSlnni

iieali
,

niarlyris Cypriani in ejiis lilteiis

quidain

eorum nunc expcriunlur,

et iisquc

iii

(inom

magna docunienUi

ut ad illum

jam voniani
,

,

dc cujiis
ojns

ra'teri cxperieniur.

Ilem qiix peperit Cain el Ciiam
p<>pcrii el
;

sibi auciorilate isli

carnaliter blandiuniur

cum

et

Ismaelem el Esau, cadcm ipsa
in

Datban

chariiatc spiriltjaiiter pcrimantur.

Nam

illis

lemjMnili:ic

«t alios

cudcm popuio

simib-s

ci

qux

islos, ca-

bus

,

aniequam

plenarii coocilii seiitcntia qtiiJ in

dem

ipsa el

iii;iguiii,

ct Ciicloro.s usqiie
iii

Judum pseudoaposlolum , ct Simoncm ad hvc tcmpora pso«idoafreciiunc aiiimali pcrlinacilcr obdura
-

re sequeiidum esset, totiiis Ecciesi;u consensio con'ir-

inasscl (a)
!i>copts stiis

,

visum est

ei

cmn fcrme

ocloginLi cocpi,

rlirislianns

Afrioanantni Ecclesiaru^n

omiicni Iioiniiiicm

los, sive in iinilalc permixli siiit, sivo aperia
sio!ic dissciiliaiil.

pncci-

noiii qiii

cxlra luclosi.c (alliolic.e

coiiiiiniiii

ba

Sed ciim

tales a spiriluatibus evaii-

plizaltis fuisset,

oportere ad Ecclcsi;ini venicnlcni de(ieri

^clizaiilur, cl S.icramenlis
s<;

imbuiinlur, lanquam pcr
:

iuiobapliznri.QiKid non recte

lanto viro
ojiis

iiiiniriiin

ipsain licbecca cos parit, sicul Esaii
illus qiii

cum

aiiloin
(/'/<i-

proplerea Oominus nun apcruit, ul
litas elcliariias in

pia ct liumip;»-

per

noa casic
iii

aiuiiinliaMt

Evangclium

cuslodicnda salitbriler Erclcsi.c
illius

li\)\>.

1,17), l.lcs
,

Dei popiilo gciierahtnr; Sara qutboiii spirituaies
,

ce pat(»sccret, el non solum
sed
eliaiii

lcmporisChrisiianis,
,

di.iii

S(.'d

pcr Ag:ir. iiein

qiiaiido

pnslcris ad medicinalem

ut

ila
,

dicam

,

no-

cvaiigcii^aiiiibus vel
riiiitur,
l.i.i

bapii/.:inlibus carn;ilibiis gciic-

titiam signaretur.

Cum

cnini lanti mcriti

lantc Ec-

qtri(!c.ii

vci lt:icliel jiire coujugali

eos,

cicsix,

taiiti

pccloris, tanti oris, tanlx

virliitis ciii-

»eJ

jicr aiicilLintiii ^
iti

iilouim

^Kiril.

Cum

voro

|icr spi-

scopu.^i, aiiud

de Baptismo arbitrarelur, qunin eraldi-

iitiiaics
(

Evaii^elio gcneraiilnr boni fidelcs, qui vcl

iigcntius iiiquisila verilas firmaiura; multiqiiccjuscolIcg:e,

vadiinl ia spiiitii.iiis xtaii> tiffcctum, vci co lciiderc

quamvisnondiim iiquidomanifoslalum,
amplcxus
csi

id

lamcn

iiun desisluiu, vel ideo uoii faciunl quia iion
.••iciil

possunt,
i>i

lencienl tpiod el prjctcrita Ecclcsioe consiictiido, el posica tolus caihuiicus orbis
:

ex utero

Sai;i; Isa.io, vci |{el>ecc;c

Jacob,

no-

non sc

illc

vaiii viMiii et Noviiiii

Tesiaiiicntuin iiascuntur.

tamen a cxlerisdiverta seniienlibus separala communione disjunxit, et hoceiiam cxtcris persuadcre non
dcsiitil, ut sulTerrcnt

CAI'UT XVII.
csi

2i*.

Iiaque sivc intus vcrsari vi-

dcanltir, sivc :iperle iorissinl,
:

quod caro

esl, c:iro
,

invicem

in dilcclionc, sliidenles
iv
,

sive

iii

area in sua slerililatc pcrscvcreiil

sivc

servarc unilalcm spiritus in vinculo pacis (Eplm.

licca^iune lcniaiiiiiiis laiii|uam

vcnlo cxlra tollaulur,
iilius

2,

3). Ita

enim corporis manenic coinpage

,

si

quid

in

quod paiea
six' qiia;

csl, palea e«t.

El scmpcr ab

Ecclc-

quibusdam mcmbris inrirmaUaiur , ex eornm saniiate
coiivnlcscerct polius
,

sino iiiacnia et ni^a csl {a), iiniiate divisus
(jui

qiiam pri-cisioiie morliiiciliim
si s& ille quantum siiii

.

esl

,

etiam

congicg:itioiii

*

sanctorum

in caniali

diligcniiam nulltus curaiionis admitierel. Et

obduraiioiic miscelui.
ost, sive qui intiis talis

Dc nullo tanicn desporiiidutu
appaicl, sive
ipii

separassel,

quam

mulii sequercntur?

foris iiiani-

noincii ititcr liomincs
slcc qiiain

facerctTquam

laliiis

Cypriaiii-

reslius advorsaliir. Spiiilii;iles
.siii>i

autcm sivc aJ hoc
euiil ioras
:

ip-

Donatisl.c vocarcnlur? Sed non erat filins
,

piu Sludio proiioiciilcs,

ikiii

(jiiia

ct

pcrdilionis

dc qualibiis diclmn cst
,

.

Dcjecisli eos
filiiis

dum
paois

«iim aliqua vcl porvcrsiiaie vel necessitalc buininum
viilcnliir cx|)oIli
,

exloUerenlur {Ptal. lxxii

18)

:

scd crat

ibi

m:igis probuiitur, (|iiani

Ecclesiu^
si iiitiis

i|ui

tanla cordis illuminatioiie pr^rdtlus, pio,

pirmaiicanl

,

tum

advcrsus EoolCbiam

ptorca nnii vidit :iiiquid
iiitilatcniis cri-

ul pcr cnni aliud supcrcini'
inqiiit .Apostolns,
:

nentius viderctiir. tt odliuc,
*

super-

Aliqiint
I

Mss.,

iflao

profccio
ri»i.
<

urceciii.
ni.»iiiiMrt| !is.

emiiientioreiH viutn

vobis demoHtti o

st

linguis liom-

' r.r. i'l

liiros Mss.,

iV/.d,'»»

*Miti,
ti}
II

rtini\'.e(j:iHi>ne..

a-jii^aiilui

,.

vaiicani codicos
^i-lc iiilralili.

,

uiiitnle.

l.cln

!., K.\\'.

j>-;

(ri;

-J,

ca;

.

'J.

,

,

I05

LIBF.Il SI

l.LNDUS.
poslea pertractata ot diligciiiissima consiJeralione

m
fir-

num
nicns

loquar

,

ct

Angelorum

,

charitalem aulrm non
aitt

lntliii-

brcm, factus tum itramentum sonans
(I

eymbnltnn
ille

mala e>l,
iiboit:ile

in c:ilIiolica uiiil:ilc

pormansit

et cli.irit:iti»
ptir-

Cor.
iil

xii

,

7.1

,

ct xiii

,

\).

Miniis cigo

pc:

compensulum

esi

,

ot

passioms falce

iielnvii,

ccriifcrel

sccrclum

ab<litiiin
,

sncmmeiiii

gaitim.

scii si scieiis

oninin sacratnonO

cliariiatcm
ill>iil

non

li:>-

CAI'UT XIX.
li.ilionis caiisa

— 29. Scd
iioii ejtis,

ni;

videar doviiaiul% probcalissimi Martyris di
illiiis

Lerel, niliiHesscl.Cinn atitem
Jinnc

minus

perspioion'-",

ista in

laiidciii

lamen

linmililcr, (idilitcr,

fortilcr custodivit
:

ccro,

qii:i;

qiiidem

scd

esi, ciijiisgra-

ad mnrtyrii coionam moniil pervoniic
fjiis

iil si

(|n.i iii

tia l:>lis cvstilit;

jam dc

liitciis

cjus

documcnta piofeul se
fi-

iutidnm

menlom cx
fi

hiimaiiacoiiditiono riclmln

ir-

r:imiis, qniitus
Iliijus

maximo

Doiialislanim ora cl.iudantui'.
impcritis objiciuiit
,

repseral, gloriosa Perenilale folgenlis s:uiguiiiis fut^arelur.

eiiim

auciorilalcm

Non enim

uslra ipse [)oniintis Jesus Christus,
,

qiiasi rcf lc fnccrc osiond:itit,

quod ad sc

vciiicnlcs

rum
(

sc ipsum diccrci vitcm
.

suos auicm (aiiqiiam
dixit,
ct dt;

iii

dclfs dciiuo baptiz.eiit. Niminni
rigaiit a

iiiiscri, ct nisi

se corl:inlo

vile snrmciita

pr.vcidi oos

vilc :uircrri

somclipsis omiiino dainnali. qni lioc in
,

inqiiam

iiiutilia

sarmeiila
,

,

(\'\:v

Ihictiim non dnrcnt.
ille fetiis
,

viro cligtinl imilari
qtiia in

quod

illi

propicroa noii obruil
qui viam pnois

Quis esl

.'^ulcm friictus
:

iiisi

noviis

,

de quo

ea pace

nnde

isli :il>erraTcruiil,

itein dicil

Uuudainm uovum do
mii
,

vobis
illa

ut vos invicem

iion

cogoovcrunl (Pja/.

xiif,?>),

pcrsovcraiitissimisus-

diligntis {Joan.

34)

?

Ipsa csl

charitns
:

,

siiie

qiie in

Hnem

gressibiis ambulavil.

Esi qiiidem

(|ui)d

«lua c;ctern

iiiliil

prosiint. Dicil cl Aposioliis

Fruitiis

Christi Uaptisma ubique saiicltim cst, etqunnivisapud
hacrolicos ve! scbismaticos
,

autem

spni/tts esl, cliuritas, tjaifdiHm, pax,
fides,

louganimi-

ipsius tamoii b;i;rcsis vel

las, benujnilaSy bouitax,

luansueludo, coutinentia

scliismntistion est,ciidooncc ad ipsamCatliolicam in-

{Cnlut. V, 22, 23). Quoc oinnia incipiuiil a cliaritilc,
pl por c.Tteram
oiuiit. uttleni
iiii'us
iiisi
.'-iint
,

de vcnicnt»;s oporlct dentto bapli/nri
nliiid esf, aliud

:

scd tamcii lioc
iti

jiinriimm qnasi
fruslra

iioii

um

'

mirabilom

fa-

a calliolira pace devianle-i ci
,

iiofa-

Nec lameii

idom

noiiiiinis addidil,
,

Qutc
Puler

riam

pr.T;cisionis fovcani prjccipil;itos

robaptiznndos

sarmena in mc dnnl frnctum \»irgal ttl majorem frucluut aff.ranl {Joan.
aliqiiid lialiero
reliiiqiiil.

illa
,

insupcr jiidicarc.

w

Nam

illuin nncviiiii in c.iiidorcsnncine
ftili-

1-5)

:

aniina; cbarilalisiibcrn coiitcgcbani: baiic aiittMn

qiiia et ipsi qiii rruclu pr.tvalenl cliarilnlis.

pos-

ginem
tenlat.

in

istonim tartnroa
c.i qtia;

focilitale

vultns impacaitisos
be:ili ("ypriuiii

tnmcn

pnrgandtim, rpiod incullum
illc vir saiicliis
,

Sod

deiiiccps,
tractaturi

quod ad

ri-jricola noii

Qiiod ergo

de

auoioritalcin

.''.llincl,

sumus, ab

alio siimc-

n:«ptismo aliler sentiens
' Mss., etper cceieram q:asi.

qnam

sc res liabebat

qti:c

miis cxordio.

juncluram botrum, cic, omisso,

LIBER SEClTNDirS.
In qtio
•-ini

prrJal «ii^sliMus.au iOMlatomryi riani e| iscni
jtlvorsfiiir
1

i

el
siii

ii

};is (iiiain (^allioliois

uni

oiiiiii

I

r;o(!or(*ssoris

A};tiji|iiiii

art^ris rrtislra oliicdnri a tioiiatislis, qux illisiiiiiiiruin nia' scnioiitiaiii do liaTOlicis in c:illtoli("i Kx-closia,
sotilicnliltiis,

ad cam veiiiiinl, l>:i|:li/.aii(lis non cciisiiisso rocipicndjni, nisi co 1:10:0, ul ol |ax ciim aiilor ^crvurelur, ot F.ociosix unitas iiullu scbisiiiatcunquaiuruiiipcrottu.

soiiiiiur

CAPUT rUIMUM.
c-i,

i.

Quan:»m pro nobis, boc
nii-

snlius esi ciiim offerre liabeiiii, iiuam diiTorrc iion ba-

pro pnoe cniliulica facianiea qu,x tiiiquam cx

ijcnlcm.
2. Qiiid ergo
isti

olorilnle bcati Cypriani advcrsus nos a partc Donati
profcrtinliir
,

dicimt,

cum

veriiali.s viribiis prac-

el

quanlnm

sini adversus oos a quibus

focantur, cni consentirc nolunt? Ct/pn(i(ins. iiiqniunt,
ciijus

profcrunlnr, ndjiivantc Doiniiiodemoiislrarc proposni.
Si

tanlum meritum uovimus tantumque ducliinain

,

qna er^o

me

lospondondi iieccssiias ea qu;c jam

in

cum

muliis coepiscopis suis senlenlias proprias coufe,

^iiiis

libris posui, rtir^us
id

cnmmemorare coegeril (qiian,

renlibut

in concilio staluit hcerelicot vel scUismaticot

,

(|uam

modicc faciam)

bis qiii

jam
:

illa

kgeruiil el
qii:c in-

id est oinnes qui exlra uuius Etclcsia;

communiouem

xunl,
-

tcneiit,

onerosum esse non debel
sunt nocessaria
,

quia cl en

n<iptisuium non habcre
tut

;

el

ideo qnisquis ab eis bapiizn
in Ecclesiu
,

siructioiii

s:rpiiis

oportct insinuare

ad Eccicsinm

venerit,

esu

baptintudum.

tardioribus, el

cum

cadom muitipliciler variopic vcripsos qiioque capariore in-

Non mc

lerret aucloritas Cypriani

qiiia rclicil biinii-

smlur alquc Imclantur,

Iil.isCypriaiii. M;igiium

quidcm meritnm novimusCyDc quo
:

icii^eiilia prardiios adjiivanl ot
(

ad facililatcm scicndi

priani cpiboopi ct marlyris; scd luiinqnid m.ijiis qiniii
1*01 ri

i

nd copinm disserondi. Nuvi eliam qiiomndiiiodiim
coutrislnrc loctorem
in
maiiiliiis iiicidoril
,
,

aposloli ct martyris?

idcni Cypriantis

i:i

f-oloat
^< lit

.

cum ab

eo libro qiiom

eiiislola
iiiijiiil,

ad Quinliim

ila

loqiiitur

Knni nec Pelrus
,

,

,

qiinndo
aliuiii

iii

aiiqiiem nodtiiii qn.oitbi

slionis
licni

iii

millilnr
iion

ojtis

soliitio-

quem primum Doniinus elcfjit cl auper qucm adificavii r.cclesinin suam {Muilh. xvi, IS), ciiiu .%,cuiii l'iiulus

rcqnirai

quoin

forto

li.ilict.
,

Oii:i|)r(i|ilor
&i

de circnnicisiouc postinodum iHsr.cplnret

,

qn:>*cuniquc
l.is

iii

nliis libris jnni

dixiniiis

ncocssiooiii|iii:

viudiruril sibi aliiiuid iiisolcnter, nul unoijanler assuin
psii,
iii

prr-sentiitm qti:tslionum brcviier itcriic
,

diccrct se

primulum

teuere, cl obtcniperuri u my-

leril

i^^noscant scionies

,

nc olTcnditniur noscicnicb

vcllis et poileris sili

polius oportcre, uri despfxil

Pau

f«7
litir, q:it«l

OK n.prisMO roNir.
r.iilcsia' /»)/««
,

V

n:)N AilSrvS, S.
tiiciil
di-iii
:

AUGL.STIM
iudicit
ip iiis
i>i'fi

lU
priimis

prrscvulor fuh%.-l

:

s.v/ iiniiii-

qtiod

scimo

in

cju>-

•.IHM V rildlis ndinisil

el ratinni Irgiiiiufe qniiin 1'iiiiliti
;

(oiuilii, (|uod
:

ab

prorcttur, cvordi*». N:.ni

viudiriihiii fiirilc conscnsil

donimenUim
,

sciUrcl

iinlii*

et

ila

sc hahcl

vonccrdiir
xtrii

el fKiticnliiv
,

Irihucns

ut

non

pcrlinacilrr no-

CAPUT
pri>%'iiii ia

II.

Z.

«

('iiin

iii

umim

C:irihng;no ciwi|.'lurimi,ex
ciiin

awetnus

sed

qnm

nliiinundo a frnlribus et coHcgis

veiiis'ent c;dciidis

*fpl<irhris episcopi
,

noslris utiliier ct saliihrilcr
iegilinia, ipsa polius nostra

sugqrruntur

,

si

sint vern
,

ct

.\frica, Numidi:i, Mauritaiiia
,

prc^^hy-

ducawns

{Episl. 71

nd Qiiincliam

tcris cl-di:>coiiibiis

cliaiti

|)r;rsciiic
Jiih;ti:iiii

ph-his

niaiima

tuni).

Kccc

»1)1

conimcmriral Cypri.imis,

»m')(l

parte, ct

lcct.x-

cssciit liticr.c

aJ Cypriaiiiitu
ti
i

nos

iii

Scripttuis sanctisdidiciiniis.aposloltim Petruin

factT, ilem Cypriaui ad Jiihaiaiiiiui re.scripl c dc
rcticis baplizandis,

-

inqiiopriinntiisAposioIorimi lamcxccllcnligrotia prac-

quidque posim(Mliim (^ypriaiio JuCyprianus dixil
:

cminci,

alitcr

qinm

vcrilas posUiinbal dc circumci-

b;iianus

idcm

rescripserit,

Au.lislis,

«ionc agere soliUim, a poslcrioic ajioslolo Paiilo essc

C(>llcg;e dileclissinii,

quid mihi Jiibaianiis

coi-pi.sco|.iii

corrcclum. Si crgo poluit Pctriis non rcclc
iiigrcdj

in

aliqiio

iioslcr scripscril

,

consuleiis mediocrit;ilcm noMr^ini
qiiiilqiii;

ad vcriiatcm Evangclii

,

iia

ul Gcnles

cogcnl
,

dc

illicilo cl

profano bxrclicoruin Baplisino;
,

jiidaizarc, qiiod Paulus in ca scril)il Epislola

in qiia

ego

ei rcscrip^eriin

ccnscns

sciliccl qiiod
,

scmcl ai-

Deum
iat. I,

teslaliis csl non sc mcntiri

:

ail

cnim,

Quwau(Guterribi-

qnc

itcriim ct srrpc

ccnsuimws

ba-relicos ad Eccleb:ipli/.ari cl s.inrliiii

teni scribo vobis, ccce

coram Dco, quia non

nientior

feinin
lic:iii

vcnietilcs Ecclcsix'

Baplismo

20)

:

cl posl

banc

l.Tm

sanclam aique
liacc

o|)orlcrc. Ucni IccLc sunt vohisclalia; Jiihai:

tein allcstaiioncm Dci,
Uixil,

nanavil

oninia, in qiiibus

iiUcrx, quibiis prosiia sinccra et rcligiosa dcvolionc,

Cum

vldisscm quia non recle ingrediunlur ud vcri,

ad
sit

epistiil:im iiosrram rcscril>ciis,
,

non tanlum conscii'
Cijit.

lulem Kvangclii
sis

dixi Petio

coram omnibus

,

5i lu cuin

scd ct iustrucluin se csse gratias

Siiiicresl
;

Judwus

gcnliliter el iionjiidnicc vivis; qucmadniodiiin

ut de bac ipsa rc quid singiili senliamus proferainiis

iienles cogis judaizare [Id.

m,

M-U)?

Si poliiil,
,

in-

nemitiem judicaulos, aut
ti

a jiirc

communioiiis alii|uem,

qiiaiu

,

1'etriis

conlra vcriiatis rcgiilam

«luam pnsiea

diversuin scuscrit, amovcntcs.

Ncquc cnim quis-

Ixclesia lenuil, cogcre Geiilcs judaiznre; cur noii poiuil Cypriaiius coiilra rogtilam vcrilalis,

qiiain

noslrum cpiscopuin sc cssc cpi.scoporum contcnorc ad obseqiiendi nccessiadigit
,

quam

pcstiM

stituit, aiil lyrantiico

lota Kcclcsia loniiit

,

cogcrc I);erclicos vcl schismaii-

lalcm colicgas

siios

quaiido Iwihcal oiiiuis
sii;c

cos deniio liaplizari? Puto quod sinc ulla sui coiilii-

cpi.scopm pro licenlia liberlalis el potcstalis

ar-

mdia Cyprianus

episcopns Pctro aposlolo compar.i-

bilrium proprium, tamqiie jiidicari ah alio non possii,
qiiam nec ipse polcsl allertim jiidicarc
niiis iiiiiversi
iiiius ct
;

tur, (|uan(uin allinct ad marlyiii coronani. Calcniiu
luagis vercri dihco, nc in Pclruni coiiiiimclio^iis oxi

scd exspcclc-

jiidicium Doinini nostri Josii Chrisli, qui
'

^.tam.Quis
(Miilihel

eniiii

ncscil illiim AposlDlaliis princi|)atiim

solus habct potestatcin
su.tc

cl

pr.-rponcndi nos
aciii

episcop.Tlui

pncftrendum ? Scd
l:inicii

cl

si

dislal ca
:

in Ecclcsia!

guberuationc

,

ct

dc

nosiro

jti-

lliedrarum gratia ', una esl
cl
si

niarlyrum gloria

(Hcandi.

»

fortc sc
,

inviccm

iii

aliiiuo pr.Tccdiint

corda con-

CAPUT
litatcin

III.

4.

Nunc se,

si

audent,

si:perl);r.

cl

tileniium

ac pro vcra (idc

in ni)ilale charilalis niociijiis

tiimid;c ccrvices ba;rcticorum .tdvcrsus saiicl;im

humi,

ricntium

,

Doniinus novcril,

orculta cl miraliili

bujus scrmonis exlollanl, Insani Don;itislx

dispcnsationi) graliarum hilro iu crucc pciidcns scmcl

qiios ad

paccm aiquc unitatem

sancl;tt Ecclcsi.i; re-

ciim coiinielur, cl dic ipso
xxiii
,

iu i^ar.idisiim millitur

(Luc.

mcare,

al(|iie in

ca sanari cupimiis cl oplamus, quid

40-4?»)

,

Pclriis L)oii)iiiuni scqiious tcr
,

eum
'
:

ncno-

ad lixc

dicilis?
,

Vos certc nohis ohjiccre
Cypriani scnteniiam
,

soh-lis

Cy-

^.il {Miiilli.
i>is liinc

XXVI

09

7ij)

,

el a

corona diffcrlur

priani liilcras
liiim
:

Cypri;iiii coiici-

judicarc temcrariiim est. Vcrunr.lamen

si

quis-

cur auctorilaiem Cypriani pro vcstro scbistnate
cjiis

quam

nuiic cogatcireiimcidi

aliquem moie

jiidaico, cl

assumilis, et

oxemplum pio

llcclcsia;

pacc re-

sic bapti/ari;

mulio ainplius dcicstatur hoc genus busi aliiiuis

spuitis?Quis aulem ncsciat sanclain Scriplur.un cu-

niaiiuin, (|iiam
|)tcr cuiii

cog^iiur rchnptizari. Qiiapro-

nonicam,
siiis

tatn Vcleris qitam

Novi Tcsiamcnli, cerlis
posterioribiis
illa

Polrus

illud faciens a Paiilo poslcriorc

cor-

lcrminis contincri,

eamquc omnibus
pra^poni
,

rigilur, cl pacis atijiio unilalis
niarlyriiini provehilur;

viiiciilo ciist')ditus ^

ad

cpi.scoporum
diiliiiaii

litteris ita

ut dc
,

omiiino
vel.

(|iiaiilo

ricillusct forliiisqiind
uiiitis

et disccptari

non possil

utrum veriim

per univcrs.i;

Eccli'si;i' slaluia
,

lirmaliim cst, vcl

utriim rcctuin sit, quidqiiid in ca srripiiiiii «;sse coiiRtiicrit
:

epi^copi auctorilali

vcl

uniiis

provinci;v concilio

cpiscoporiim aitlcm liitcras

(luac

posl confir1

ur.i!fercndum est?
Kcril

Cum

ideni ipse Cyprianiis ita di,

quid
,

ci

viderelur

ul

iii

pa<is

uuilalc

essc

canoncm vcl scriptc sunl vel scribunlur, pcr scrmoncm fortc sapleiiliorem ciijuslibct in ca
iiiatmn
pcrilioris,
ct

ro

volucrit

cliam cuui cis

qiii

dc hac rc divcrsa scu-

pcr aliorum episcopdrutn graviorom
*

aiictoritalcm dociioreiiu|ue
cilia liceie

prudcntiam,

et

pcr con-

rcprchendi
:

,

si

quid in cis forte a verilaie
rc-

Belgici Mss. ij

ud

I,ov.,
i

principnfu rvjiixlibrt.
ct

dc\ialiiin csl
;

cl ipsa cuncilia qii;c p-^r siiigiilas

Vcx,

graliii,

«hcsl a

audiuiciiai Ms.

Am.
'I.

Kr.

el |tlurcs Mss.,

coioiia

diffcrliir

oinis'

SP.

Ant

rr. el Mss.,

» vaiicani Mss., cnslcdilo.

F.l |io.sli'a
,

rallii aii
.

qiiidam

cl

*

ir. ciiin uoiiiiuHis

miiscsl f.olti.t li/ihctis pnlr tatctn Mss , rfj< fior;o«,/«c. /.iu., (lociorum-

Bi <Ku:i, loco, prorcliitnry lijl)eiil

p'oiniii'iltn

qui

1-2!^

LIUKP.
plcnarioi
iiiu

SIXUNHUS.
iii".

130
>i

|;m>iiC5 vcI |)i-oviiiciu^ liuiit,
;iiii'torilati (|u.c riintt
iillis

coiicilioruni

aiiqiicm,

divoisuni scnsorit, aiiiovenlc>.

>

Al-

cx uiii\cr»o oilic cliristi:ino, sine
:

leruiii autoifi,
t.iteni
(

iil

esl, quiiniodo accipere potnerii veri-

aiiib:igibus

ccderc

ipsaquc

|iloiiaria s:r|)c

prinru

oiilr.i

id

quud

sciilicl):ii
si

iiivenlain

,

ctsi littene
iiiveiiilur.

|u>sicriorib'js oiiiciid:wi
I

;

cuin aliqiio expcriincnli» rc-

taceiil,

uierila

clainaiit;
;

(pisldla

iioii

tiiii

apcritur

qiiu<l

clau^uin

eml

,

et cogiiuscilur

quod

coiuiia lostJlui'

si

cunriiiiini

n

m

iiidicat

episcupoeiiiin

L-ilcbnl; sinc ullo lyplio sacrileg.c siipcrbi.L>, sitio iiHa
iiiflaia

ruin
Yuiii

,

consortiuin iiidical Aii^reloiuni.
csl

Noo

par-

ccrvice arrog^inli.ii,

siiic ulla

contcnlionc livido:

documentnn)

pacnlissime

aiiiiii:e, iii

ca uiii-

inviJiae, cuin s.incla huuiiliiatc, cuin
ruiii cliarilatc

pacc caidolica

,

laie ni.^rtyritim nioniissc, uiidc so dixeisinu scniien;»
iioiuil

christiana?

scpanirc. Iloniiiies enini Miniiis.

Undc

aliiiiiid

CAPUT
laiiio

IV.

5.

Ouaproplcr sanclus Cypiianus
liumilior,
<

,

aliier

sapcrc (|uani ics sc

liaiiet, liunuiiia lciil.itio cst.

excelsior, quaiito

qui docunicnlum
,

Niiiiis auleiii

ainando

seiilciiti.uii sij:iiii, vcl

invidenda

Teiri sic ainavit,

ut diccret,

Docuinentuin

scilicct

nielioi ibus

,

usque ad pr.ccidciuLe

cotuiiiuuioiiis ct

iKibis ct u>iicordi:c et p.ilientij; Iribuens, ut iioii

pcr-

coudendi
re
,

scliisinalis vel h;ei-csis sacrilcyiiun

porveuialitcr

linaciler no&tra ainemus, scd qiix nliquajido a rralribiis cl collegis noslris utililcr el salubriler

diaboiica pr.LSuniptio csl. In iiullo
qii;iiu

aulcm

soggcrunnoslra

sapcre

rcs sc liabot, angelica poiTcclio cst.

Quia
\xu,

inr,

bi

siiit
;

vera
satis

et

logilini.i

,

ipsa

polius

Ua(|ue boniiiies sumus, scd spe nugcli suinu-^, i|iiibus
.i-qiialcs
tii

ducaiiius

i

oslcndil facilliinc sc corrccluruin
,

ie.-<un-cctiono futiiri

siinius

(

Malili.

fuisse sciilcniiam suain

si

quis

ci

dcmonstrarcl Ua-

30),

qiuiiiidiii

perrcclionein angcli noii habemiis, pr:ciioii

plisinuiii Christi sic dari

posse ab cis qui foras exiepotuit

stiniplioiicni diaboli

liabeanius. Idco dicil Aposio-

runt, qucinadniodum amitli non
cxircnt
aliquid
:

cum

foras

lus

:

Tenlalio vos non apprcliendai uisi

humaua

{

1

Cor.

undc mulia jam

dixiinus.
iiisi

Ncc nus
cui
ct

ipsi l:ilc

X, 15). Iliinianum est

crgo aliquid aliter sapcre. Pro:

audcrcmus assercrc,
jain
illo

univcrsa: Eeciesiu^
;

plerea dicit alio loco

Quotquol

erijo

perfecii lioc sa-

concordisbima auctoriialc

(irniali

\\)'e

sine

piamus

;

cl si

quid

aliter snpiiis, lioc

quoque vobis Deus
,

dubio ccdcict,

si

tenipore qu:cslionis liujus

rcvelabil.

Quibus

auteiii lovolal ciiiii voiiierit

sivo

iii

vcrilas eliquala ct dcclarala per plciiarium cunciliuin

iiac vila sive po>t

hanc

vitani

,

nisi

aiiiliiilantiliiis

iu

solidarciur. Si cniin

Pctrum

lauJat ct prxdicat ab uno

via pac:s, cl

iii

nuUaiii prxcisiunoin doviaiiiibus?Noii
,

l>osteriore collcga patieiiter concorditerquc coiTOLtun»,
qiiaiilo citius ipse

qinlos

isli

suiit

qui

viain paiis

iion

cogiiovcrunl

cum

coiicilio provincio;

%ux

iiui-

(/*««/. Mii, 3),

iicc

proplcr aiiud uniialis viiiculiim
ICl si
;

versi

«rbis auctorilati

patcfaeta v<'ri!ale ccssigsct?
diccnti et demonslr;iiiii

disrupcnint. Mcoipic .^postoliis cutn dixisscl,

quia profcclo ct uni

vcrum

qnid alilcr sopilis

,

hoc quoque vobis Deus reveltwii

ne

possct racillimc consculirc tain sancla aniina, lain pacaia
:

pniarenl pr:elcr

viaiii

pacis qiiod aliicr sap;eb:ini sibi

et fortassc facluin esl (a), scd iicsi imus. Neqiic
illo

posse

revcl.iri, (oiiiinuo addidil,

Verumlamcn
iii,

in

quod
Iii

cnim omiiia qux
sunt,

tcmporc

inlcr

cpiscopos gcsla

pr-rveninms, in co

ombutemus{ Philipp.

llj,

10).

mcmorix

litlcrisque mandari polucrunt, aut

qiio aniliulans Cyprianus, pcrsevcraiitiasiuia tolerantia, iioii

omoia qux mandata sunt noviinus. Quomodo enim
l>otuit ista rcs laiitis allercalionum uebulis involuia
:.d
,

fuso sanguine', sed

iii

uiiitale fuso

(

<piia si

*y.'.Hrcl

corpus ^uuin

iil

ardcrol, ct

iioii Iialicrcl

clia-

plenarii concilii luculenlain illusirationem coii(irina-

rilAvtin, iiibil ci prodessct
tyrii
si

[i Cor. xiii, 3]),

per mai;

lionemqiie perduci, nisi primodiutiuspcr orbis lcrra-

eoiressioncin pcrvcnit ad
,

aiigo.Iic:im luccin
,

ut

rum

rcgioncs, muliis hinc aiqiic hinc disputaiionibus ct

iion atitei

ibi

ccrte rcveiatuin .ngnoscci cl

quod

collalionibus cpiscoporiiiii pertractala coristarcl? Iloc

ciiiu alitcr s:ipcict,

sciilenliam divcrsae opinioiiis vin-

aulcm

facil saniia-. pacis, ut

cuin diuiius aliqua obscu,

culo noii pnopo.suit unitalis.

riora quxruiitur, el propier invcnieiidi diriicullalcin

CA1'UT
li:oc

\1.

7.

Vos

itaqiie, Donaiislae

,

qiiid

ad

diversas pariunt in rralerna disccpiaiionc scnleiitias

,

diciiis?

Si

iioslia

scntciitia

do Daplisino vcra
iaiii

doncc ad vcruiii
inaiu-at

liiiuiduiii
,

pcrvenialur, viiiculum

ptii-

csi,

omiics

i|ui

alitcr

sapiebant Cypi

tempoiibus,

unilalis

ne

iii

parlc prxcisa icniancat

iiisa-

iioii suiil

ab

ncclosi:t! unii:ito separ:iti

,

doncc
:

illud

nabilc vuliiiis erroris.

C.\l'UT V.

quod

alitor saiieiont

Dcus

illis

i'cvel:irct

vos ergo

U.

Kl idco plcrum |uc doclioribus

qitarc scp;i!-a!ioiic

sacrilcga paois vinculuin disrupiitia

iiiinus ali(|uid revelalnr, ut

eurum
,

patieiis el liumiiis

siis? Si aulcin vcslia sciilc

de Bapl

siiio

vera cst,

eliaritas.

iii

qua fruclus

iimj ir csl

comprobetur,

vel

Cyprianiis cl c.iliMi cuni

r|iiibiis

oinn lalo oonciliuiu
:ililt;r

qiiomndo tencaiit

niiitaleiii,
,

ciim in rcbus obscuiioriaccipianl vcrilacs-jc

celcbrasse porbibctis
iii

,

eiiiii
:

ois qni

s;>picbanl,

bus divcrsa senliuiit
lein, cuin

vel

quoinodo

uiiitale

inaiiscruiit

(|uarc vos picis
clcgcrilis
,

vinculuin

contra id qiiod seniieb.7iit, declarat.im

distiipislis? Qiioillibct lionini

coiilr;!

veIlciii

(ogni)«eunt.
iiniiiii
iii

Quorum duorum
,

inanifestaliim teiicr.ius

slrain

praicisionem sciilonliam fcire

o()giii;iiii.

beato Cypriano

id csl,

qiioinddo

lci)iie:'it

spoiidoie, qiiarc vos sopiraslis'

Q.iarc ooiiira (nln

iinilalcii) cuin ois a quibiis divcisum scnlicbat. Ait

eniin

:

<

Neiiiiiicm judicanlcs

,

aut a jure coiiununio-

lcrr.runi all.ire ere\is:i.->? Qiiaro noii cojtiinunioalis missas lciiclis i:t( lcsiis , qulhus l.pislclas aposiolii as
ol
legili.-»,

01 scaiqduiii ip^as
arl;eiiia:)i
i

vo^ ViVerc diiilis? Ilc-

'

U)v., liquiduinve. Abesl,
ri|:iis.

ve, al)

Km.

V.r.

ct

|

lcriMpio

mauus^

iluc rc»()camus
'

ncgjuiciu qiiam expunxe-

((/) Id

rcii«a facluui asneril Bc Ja

i.i

l.bruR, q",csl.

!>.

r.ii-.l

r.

cl i.ov.

131

DE DAPTISMO
«jiiarc

OKMRN
,

DU.NATISTAS,
poinit.

S.

AliJlSTIM
iion tlico al)

ri
innocciiliijiis,

spondeic,

vos .«cparasli.s

?

rrof.lerct frrlc

ne

Qnarc cr^n vos.

maioruin co

nnijiic pcrirciis.
lol

Quoniodo

eri,'()iion

rpnxj prolKUnr, scl M) ipsis,
«liKT''»"» sep.-irrislis.' Aii,

qnod non probalur
,

Ira-

pcrieninl Cypri:»nns ol

collcgoi ipsiub ? Qui

cum

iildiccrr: (fKpcrar pcrarn
(piaiii
iihi

gra'

crcdtMcnl li.rrclicos
liabcrc
,

c(

schisinaticos Ua|itismum ikhi

viora suiitcriniina (raclilonim

schisninticorum

binc Baptismo (anicn rcccptis,

cum

pccc:ila

Non

airoraniiiSKlalerasdoiosas,
,

appcndamus

qiiod

eorum tam imniania tamque
tnidercnl
'
,

sncriiega super cos cssc
scj;:i!.'iri

volumus
viiiam

cl

quomodo

voliiinns

,

pro arhilrio n<.slro
:

cis

lamen comniunicarc, quam
diccnie Cyprian;<
,

dir(.Mites, lloc

gravc, Imc levc csl

scd air.;raiuus di-

ab unilaic

inaliierunt,

Nr.muian

siatcrain

dc Scriplnris snnclis
iii

tanqiiam do

judicantes, aut a jure communionii aliqHem, si diversum
tensertt,

Ihcsauris doniinicis, ct

illa

quid

sil

gravius appen-

amovcntes

damiis

,

jnio noii appcjodamiis, sed a

8. Si

crgo Uilicommnnioiie mnloriim pcrcunljnsli,
teinporibus
,

rccognoscamus.
<^clicta

Tenipore

illo

Domino app<^ns:i qno nominus priora
ct
,

jara

Ecclesia

Cyprinni

pcricral.

Unde
,

reccntihus poenarum cxcmplis cavenda nione.st

igitnr exslitit origo Donati

nhi catccliizalus esi
jnin

uIh

stravit, el idolurn fabricatum alque adoratiim

haptizalus, ubi ordinalns.

qnnndo
?

Kcclcsiam con-

proplicticns libcr ira rc^is contcmptoris incen.«(is

ci

lagio comniniiionis cxstiiixcrat
elesia
,

Si

auicin crat Ec(^(.minuni.tiic
in

schisma icnlatnm
xxxii),
vitato

;

idololairia gladio pimiiaest(£i(?r/.

niliil

ohcs.se niali boiiis in

iinn

cxnstio

libri bcllica
,

caede ct peregrina capiiscpiilii>«

polucnnt. Qiiare vos sepnrastis?
video Cyprianum el alios collcgas
cilio

Ecce

unilalo

(Jcm». xxxvi)

schisrnn hialu tcrrjc.

cjiis,

qni lacto con-

censncrnnt omnes qui extia Ecclcsia:
fiicrint baptizati
,

commu-

nntloribus vivis, el cxieris coilesii ignc consumpli, {Nuni. xvi). Qnis jamdubitavcrit lioc csse sceleratins
coinmissiim, qiiod est
sacrilcgis

nionem

Bnplismiim nnn h:ibcre,ct
vcninnl.

gr.oviiis

vindicaluin

?

A

inlibu^

ideo cis dandiim esse
in

cnm

Scd crce nirsus

cadein «nitaic vidco quo.sdain de hac rc alitcr sen-

Cy[)riainiin

sino naptismo, uldicitis,Ri , non conlaniinabant , fitiomodo vos conln»
,

venienles

lire, el

cos qni ah hn>reticis velschismniicis venerinl,

'"'"^'e poterani iion convicii

scd confini iradiio-

ngnilo in cis Baptismo Christi non audcre ilerum
Implizarc.

rcs? Qui
eos ipsi

Uos omites
,

catholica uniias

mnterno sinu
,

non Lihros inceiidendos trndidissenl. sc.l mnnihns snis inccndisscnt, minoris fnisseiil
si

coinplcclilnr

invicem oncra sua porianlcs

et .s.n-

uliqin'. scclcris, (|iiain si

scliismn coininitlerent
,

;

qiiia

deiites scrvare

unilnium spirilus
,

in

vinculo
,

pncis

illud miliiis,

illud

gravius vindicaium est

non hu-

{Ephes.

>v, 2, 3)

donec

altcris

eorum

si qiiid aliier

mnno

nrbitrio, scd divino jiidicio.

sapicbnnt, Dominiis revelaret. Si vcra

isti

senticbnnl,

CAPIJT

VII.

— iO. Quare vos ergo sepnrnsiis
vohi.s esl,
f)!Mi

?

Si

nb

illis

iion
illi

coiitaminabnnlur

,

an coiilaminabaiiliir?
conianiinnbnnlur,
Si con-

ulliis sensiis in

vidciis vos certe qiiid rc-

Si vera

seiiliebant,

ab

isiis iinn

spoiuleri posji.,
qiiiuiit,

iiivenirc.
,

Son

uique mtco

,

in-

an conlaminnbantiir? Qiiod
taininabantur,
dete,
sia
,

volucrilis cligile.
:

omnin
'.

(icfeccrunl
<

ul non ponsimns respondere,

jam

luiic

non cral Ecclcsia
Si

respoii-

Sic votumiii
Siio

Tuqui!ies,quijndices ailenumsemini?
,

unde buc cxislis?
nnllo

nuicm permanebnl Ecclclali

domino
iion

stat

anlcadit
,

»

{Tiom. xiv, 4).

Quod
(ie

cis

modo
:

boni a malis

communione con-

diclnm

iniclligiint

qui volebant lum

fnciis'

laminaiiliir
9.

rcs|>ondetc, quarc vincnlum disrupislis?

nianifcslis, scd dc cordiliiis alicnisjndicarc.

Nnmqiio-

An

forte schismatici siiie

Baplismo rcccpti non

niodo ipsc tam mnlln de sceleribiis scliisinntum el

conlaminanl, el iradilorcs snnctorum Libroriim conlaininanl? Vcstros
siissima

iKvrcsum

loqiiitur ?

Aiit

quomodo
,

canilur in Psalmis,
ftlii

qnidcm

fiiisse

traditorcs manifc-

Si vcre jnslitiani
(Psnl.
i.vii,

dilifiiiis

recte judicatc,

hominum

rerum gcsu\

icsiantur.
,

Et

si

lunc

in it!os

2)? Cur aiitcm ipse Doniinus dicit, NoHte
,

qiios argucbniis vcra dicerciis
inti
illi

causam vestrani uniiit

pcrsonaliter jvdicare

sed
licet

rectum jiidicium judieale

orbis tcrraium pci.suasissclis,

vobis rclcntis

(Jonn.
renio

vii,

-2'»)

;

si

non

de

aliqiio
djc

judicare? Postfalsa jiidi-

cvclndcrcnlur.

Qiiod

si

conati cslis fncere et iion
jiidici-

ipsi
,

de
ciir

illis

traditoribus

quihus

ol»iinui»iis,

innocens csl orbis tcmriim, qni

cavcnint

omnino
,

jiidicaverunt dc servis alienis?

lins ccclcsiaslicis poliiis
liidit
:

quam

viclis liligntoribiis

crc,

Siio doinino slnbanl

aut cadcbant.

Cnr

deniipie de

si

aulciii nolnislis

agere causam vcsiram
,

in-

recentibusMaximianisiis p/?nani

eoncilii,

siculdicunl,

nocc.is cst orbis tcrrnrnm
nniiditos.

qui daninnrc non poiuit
iiuioccntihiis scpiraslis?

orc veridico non dubilnvcrunt lale profirrc jndicium,
nt cos primis
biiil.
illis

Qunrc eigovos ab
omitto
,

schismalicis, quos vivos lerra sor,

Sncrilcgium schismalis vcstri dclendere non valelis.
S.'d brnc
:

compararcnt? Quorum quosdam tnmcn
possunt
,

quod
di-

boc dico
qiii
,

;

si

vos posscnt coniamia vobis coiivicti
,

ncgarc non
aiil

aul innocenles damnavcrunt,

naie Iraditorcs
qnibns vos

non sunl

ei a

not cntcs itcrum receperunt.

Sed cum verum
quis et

estis victi

multo inagis possciit sacriiegia

citiir ciii

rcspnndere non possnnt, rodunt murmura
^
;

schismnticornin ct h.Treticorum sinc Uapiismo seciai(iiiin

snlcbrusa

Sic volumus.

<

Tu

,

qm

iudicis

vesirHin sontcntiam rccepta contaminarc Cypria-

niiin.

Nim

sc

lamen

ilie

separavU.

El qnia p(<rm;tnc-

bal Ecclcsia*, inanilcstum cst quod contaniinari non

lioue, !«, quse ab Ani. et manuscriptis aberat. ' Air.. et |iluri's Mss., sacrileqiis. * (;allicai!i(]uidaiii Mss., non conjunrti.
> Aiii.

Am.
n.
\
;

F,r.

alii ciiiii l.ov.,

el plnres itss., suveresse crederent. Melius '<"j>i''° co-s : ul rursurn infra, n. II; lih. 5,
«, n. 2.>. in

liifiift

Mss , .<t volumus : Diinus recte, t Kr. 1 iiuiiuulli e\ proxiine subscquentihus , ei es n. 15, ubt verha
1

>

cl

lil».

Iwe
i.crpcrani adjecla frxpi;:.!*

ij.sa rei.ftuiilur.

» ti".

ei i.ov.,

l.alesin,

Aliijuol Mss.,

rodint nvirmnr ora leprosa.

;

.:U\DIS.
;iiicnti<n

,3,

xervum?

Siio doiiiinoslnt
iri

,

aul cndil.
iil)i

t

(Imn

so,

non
dc

oorrigi.

Irmenle

il;iqiiolam m:igiia qiixsiioue,

;iiilcm infirin:) ovis
i;iii

soii(ii(liiu; :is|ii(.iiur,

pnstor
friin-

cniii
iniiiis

reinissioiie

pecontoruni ol de jpiriluali bc
iilrinii

roclnmel nl>sons videliir, dcntcs cxscninlur,
invaliduin
:

ivgencrnlione,

possei apiid

iKorelicos

giliir giiltur

Bonu$ Uonwcsses,
;

ti

non

esses
iin-

vol
ct

npud schismalicos

(icri,

dinicile rnlio rodilcreiur,

{radilor.

Consule
!

aitinia! liies

eslo cliristianus.

pnccodcrot auctoriias Agrippini, et nonniilioriini
iii

|irolmm rnbiem

Ciim clirisiiano dicilur, Eslo

chrisiin"

qiii 01 oi.usoiiser.int liomiiiiiin

hac (|iixsti(mcdefi-

nus

;

qiiid nliiid

docelur, nisi ncgnre se clirisiianuin

?

cicniium, qui inaluerant aliquid novuin moliri,
teiieie

quam

iSuniqiiid aiiiid crat f)i>od

docere cupiebanl
qiii

ilii
,

CliriTacti

consuetudinem
;

ciijus deronsioneni

non

intelli-

stianorum perseciitorcs
suni mariyres?
iianie,

,

quibus

restilernnt

gebant

irruerunt in oculos animae verisimiles ralio-

An

levius putnlur

quod glndio mipcllibus

nos, el inicroliiseninl itor pervesiit'anda? verilaiis.

quam
isla

qiiod lingua insidiaiite committitur?

CAPUT

Vlll.

13.

H. Ad
liitcrns

Nec arbiiror bealum Cypria-

rcspondelc,

liipi

r.ipnccs,

qiii

ovinis indui cupien!es(-Wrt«/».

•?ii,

IS), bcati Cypriani

pro vubis csse

arbilr:iniiiii.

Conlaniiimbal
iion coii-

Cyprinnnm sicrijcgium schisninlicorum, an
Iniiiinnbnt? Si
sin,

conlrn CMisueludinein quid scniiiot libcrius cxpromj.sisse prioronui;ie dixisse , nisi ui .ihum, si ftirle cvisterei, cui essel molius rcvelatum, gratissinic accipcret; oi osiendorot imitniidam
ftliud
,

inim proptor

,

t\m

coniaminnbnt, jnoi tunc periit EccioSi aiitem noii

non cral uiidc propagnremini.
,

con-

soium doccndi diligeniiam, sed ciiamdiscendi modesliam si autom nullus existeret, qiii lale aliqiiid
:

alTer-

tniiiinabnt

quo scolerc alieno

*

possiml in uniLate

rei,unde

ill.-c

(.mncs verisimiles raiioiiosquibiismove-

conlniniiinri
possiiiii?
iu;c

innocentes, si scliismniis sncrilegio non Qnarc crgo vos scparasiis ? tjuare cum leviora rntgilis.fiigilis, ipsum sncri!cgiuinschismaiis,quod

eadem seniontin permanerei, benesibi coiiscius einon oocultatai qu;e puiabaiur ver:iaiis,elretenla;quneainabaluruniiaiis. Nam cl illud
sic intellexit

batur rcfollorentur, in

esi omnil»u-.gravius,
fnieri

commisisiis?An

forte

jam

placet

quod

aii

Aposlolus

n

non fnissc

Pyophela: autcn duo

jani illos vel scbismniicos vcl hajre-

ticos, qtii cxlrn

communionem
iii

Ecclcsiap, vel

in sclii-

aul tres loquaniur,el cceteri examinent; sinlii revelatum fueril scdenli, ille prior taceal i{\Cor.\]v, 29). Qua
ht

smale aliquo
»raii-;eiiiido

vel

hnnrcsi fueranl bapiizali', quia
,

ad Ecclesiain

et errores

suos pristinos

^arte. inqnit, docuit cl oslendil,mu!ln singulisin mctiui revelari, ct deberc unumquemque,

non pro eo quod semel

an.u!i'.niando, desiilcranl essc

quod eranl? Quomodo
eis

imbiberat

ci^o sinc B;iptismo non super cos remanserant scelera

corum? An

congredt; sed si quid mcliusel uliliusexsiitcru, libentcr amplecti (tJpist. 7i, ad

ct lencbal, pertinaciier

ille

Bnptismus Chrisli erat, sed

Quintum).

Ilisutiqiie verbis

c.\iia Ecclcsiae
cniii
iti

communionem prodesse
el

noii poierai

sibiooiiscniire, qui melius aliquid

auiem vcnerunt,

non soium eos adnionuil non viilebant scd
:

anathemato prxlcrito errorc
reccpti

Ecclcsi;c

pacem pcr ntanus imposilionem

etiam liorlaluscst, siqui pos.sent airerie nliqmd quo prior consucludo servanda potius firmarctur
:

ul

si lalc

siinl. tiiiic in

obariiaie rndicalis ei fundniis, sine qua

csset qiiod refelli

infnicinos.i suiil caciera, prodessccoepit el
si

non possct, eliam ipse osiendciei

ad rcmisviiae,

(luain veraciler dixeri|,«

)iiom

pcccaiorum

ad sanctificaiionein

quod

co quod

seiiiel
si

sine fniolu cilra porlabant?
42. Noliie crgo nobis aucioritaiem objiccreCypriaiii

grcdi; sed

debere ununiquemquc non pro imbiberai ei tencbai, pcninatitcrconquid meliusel ulilius exslitcril, hbcntcr

nmplecii.

;id n:ipiisnii

ropeliiionem

:

sed tencte nobiscum

o\omp!iiin Cypriniii ad iiniialis conservalionem.

» Sed quia lunc noh exstileranl, nisi qui ei oonsuetudinem opponerent dcfcnsiones autem ipsiiis
;

Non-

dnm

Ci:im cral diligeiiter

iila

Bapiismi quaestio pcr-

iraclaln,
iciiclial

seU

lamcn saliiberrimam
,

Ectlesia

in ipsis

consuetudinem qnoquc schismnticis ct hx-

anima gravisMmus raiiones suas, elsi non veris (quod enm Iateb;it), scd tamen non vicias, vemoveretur
:

consuetudinisuon tales
nolnil vir

aircrreiil, qiiibus illa lalis

raci qiiideiii,

sedtaiiicnnonduin asscrlac consuctudini

roilcis corr'gcrc quo<l iiravuinesl,
(laiuiii

non

iierarc

riuod

osl; saiiarc

qMod vnlnoratiim

cst,

non cnrare
^

qiiod saiiuiii esl.
siulion liailiiionc
iiivoniuiiliir
icrii-rniii. ct
iii

Qnam

consuoliidinem
(

crcdo cxapoqiipc

ooiisiictudineni nisi prior anlc Agrippinus, ct nonnulli por Alricam cocpiscopi ejus eiiam per concilii senlciitins desercre

cedore.

Quam tamcn

lcntavissent,

vcniciiieni

siciit

multn

non
pos-

noii

anderet

liticris

coium, neqiie

in conciliis

sed in

snltom ratiooinari ndvcrsus eam : lam obscura qu;csiione lurbatns, el iibique inistc

innion qnia per universam custodiuniiir

Ecclesinm
nc.biiiiiir

,

nonnisi ab ipsis iradita ct
:

commendaia
dicii

)

lianc ergo

salubcrrimam consucttidinem
sancliis

pcr Agrippiniim pr.X'deccssorem .suum

lucns universalem robuslanique consucludinem, conrctarct se poiius ct prcce el intcniione mentis ad Deum, ut qiiod postea plenario concilio visuin est, id

Cypriaiius qiiasi coupisse corrigi. Scd sirul diligcnlitis
iiuiu;.siia
iiis

verum esse pcrspiceret et doccret. Sed cura tnm prxcedenlis coiicilii quod pcr Agripjiiiium
est

faliga-

factuin

vcritas docnit, qiiae posl

magnos

dubitalio-

excepissei aucioriias

,

nialuii

prajdecessonm
inqnifine

Ouctiis ail plonnrii concilii

conrirmationcm perdiic-

suorum lanquam invcntum defendere, quain
rendo amplius laborarc
Qiiintom
ritalis
ita
'.

la est,
Sic

verius crcdilur pcr Agrippinom corrumpi cccpisI-ov.,

Nam

iii

epistola ad

»

Riot,

Am. Er. ei |.luresMiS. At yega le chrulumum ?

ttuid aliud

diiitur

oslendit, in

quo tanquam lectulo auttoAgripp^.

sir Ain. ei noslri

omnes

Mss. Al Er. ei Lov.,

quasi fessus acquieveril.
IX.

anomodo

Kelere alutio. * lA)v., fuermt baptizali.
'

CAPUT
'

14.

Quod

(lutdein, inquil, et

Miesl, quie,

ab Am.

Er. et pkirtmis manuscripiis.

Ms*

,

qwih

in qucciaui.o nniplius laborare.

,

.

, , ,

135
>iHS

OK D.VPTl^MO CONTIiX DU.NATISTAS.
bouo; n.
i>ior/>i' tir,
iit

S.

AKJlJSTINI

4r.«

cum

Civtiris

cocpiuopis suii

(ini

CAPUT

X.

l.i.

Qiiidautcin aguiit isli,cuni dorcinr
cliaiiisi noii adinisil in Ii;irc8i

Ulo lem\>orv

proviiicia

Africn et Naiiiidia Kcclei>i(un

saiiciusCypriaiins,

vc

Domini
ttis

(jubenuibiiiit, slaluit, cl librata coiicilii coiniiin:

scliisiiiaie liapii/.:iios, laiiw
lihiis,

n comiiiunicassc
:

iidinillc:»-

exiiiiinaliuiic finitavit
li(jiliiiiaiu,

(luorinn seiiteittiam rcliijio'

(piod
,

;i|H'r(issiiiic
(lul

dcclaiavil, Jiccns

yeniiuein
,

suin et

salntarein, lidiiel Kcclaia:
StCiili

catlioliciV

judicanles

u

jiire

coiiimunionis uluincin
(//i
.Si

kidivei-

toiigriwniein,
iialis

uos etiain

suinus.

ll:ic

uKcslaliorii:

suin settscril, umoventcs

concilio CurilfKjiucnsi meiiiacu-

o.-<U:u<li(, iii<il(o

magis so iuissc coinincnionaiilr:iiisin:ii'iniiMi \c.\ iinivcrs.ile

moriito suprn, cap. 2) ?
latiis cst,

tdium commiinione

ritii), si <|no<l <le

liac re

cur in iraciando IJaplisino cjus auc(ori(a(ciii
Uiliuni

roiiciiiiiin nicuiiii cssc(.

NoiiJuin niilcni

faLiiini cr:it,

&ect:iiitur? Si autcin
lioii cst,

coiiimiinioiic inaculalus
c.\ciiij)luiii

qnia consucluJiiiis roboic tencbaliir orbis tcrrarum,
ct Iixc sola
(atciii
,

cur

iii

uiii(a(c

ictincnda
,

cjus iion

opponcb:i(ur
niin

iiicliicerc

volentibtis novi-

iiiiilantur?
\

Nuinquid bic reslat

uisi

ut dicaiii, Sit

qiiia

potcranl apprchcndcrc veritalcin.
iihiIIos

oluiitus ?

Quid aliud scrnioni
flagitiobi

vcritatis jiisiiti^wpic re-

Puslc:i

lanicu

duin intcr

cx

ulraquo parlc

spondtnt oniiics
lu.vuriosi, ebriosi,

ot

faciiiorosi

lioniiiics,

Iractattir ct quaTitur, non.soUiin iiivcnla esl. sed cliain
:id i)lciiarii

aduKcri,

ct iiiodiS oiiiiiibus iinpu-

ooncilii auctorilatein

rol)ur(|uc perducla,

dici, fures, rapiorcs, bomicidj', latroncs, malefici
idololatra;, quid alitid rcspoiidcnt
guit, hisi, Iloc volo,
tiiicti
ciiirt

posl Cypriani i|uidem pa.ssioiic n, scd atslcquam iios
ii:iii

co, vcriUis arsi

cssoiuus(n). llaiic aulcin
,

fiiissc

consuetudincin

bnc iiicdelcclat? El
dicunt ctiam
, ,

cbrisiiano
,

Keciesi.f

qtnc postea

iiiullis

di-^cussis

anibagibns

suul nominc

,

Tu
?

(]uis es

ijui

ju-

pcrspei'lavcritaleplcnarioconciliocoiirirmaiaeat,6:ilis
i's;cnditurct ipsius bcati Cypriani vcrbis
iii

dices alicnuin seivuin {Uoat. xiv

4)

Vcrunilanicn co

eadein ad

snni

isii

modcsliorcs,

q^iia

cuin legibus divinisel bnsuis
pcrilitis

Jiib:iiaiiuinepis(ola,qiia.' in concilio lecta uicinoralur.

iiianis

aliquid

panarum pro
,

inoribus
:

Ait
iii

ciiiin

:

<

Sed

dicit aliqnis, Qiiid crgoficl
ii:cresi

dc

iis

qui

iactisquc patinnlur
lein

pr rlcriluin de

ad
>

Ecclcsiam vciiicnles,

siii.!

Baptisino aJiuissi suiil?

Ubi certc quid

fieri

so-

isli ausimul babcrc volunt ct sacrilcgorum vitam ei innoccniium faniam, cl iii scclciatis f.iclis iiult.iiu

noii sc niartyrcs

dicuut

lcrcl, clsi

non

licri vciicl,

saiis

ostendit; cl co ipso

pocnam

cl in pocnis justis niarlyruiii

gloriam

:

iiuasi

qiiod coiuiiiuin A^rippiia
c:il fiiisse

conimcmoral, npcrte indi-

non
lia

tai:to sil
,

crga

illos in:tjor

miscricordia ct patieit-

alianiconsiiettidincn) l^cc!esi:i>. Neqiie
liuc concilio
:

cnim

Dei

opus erat

vciic statucre, si jain
iii

consue-

cum

quanto m:igis eos partibus corripiens dat lopocniieiitia; {Sap. xn 10), cl iii liac viia fla^ciia
,

ludiiie tcncbatur
lcnti;)e

ct

ipso concilio iionnulljc scn-

ingeminarc non cessat; ul considcraiiics

(|u.e p.iti.ui:

oinnino declarant, cos coiilra Ecclcsiu! ccm-

tur cl qiiaic paiiantur, aliquando rcsipiscant
jaiii

cl qui

suctudiiicni dccrcvisse,quod dcceruenduin esse arbiirali
suiil.

pio uiiilatc Doiiati Maximiani taiuin Bipiisiiiuni

Quaproptcr
:

illud

uiiuin

isli

considcrent

receperui.t, iuo |iacc Ciiiisii orbis (erraruni Baptisnmiii

«pioJ oiniiibiis patcl

si

aiictoritas

Cypriani scqiicuda

potius aitiplcctaiitur, rcdJantur radici
uni(a(i
,

,

recoiiciienlur

cst, inagis eaiii scqucndaiii csse iu unilalc

servanda,
si

vidcant nibil sibi rcmansisse quod dicaiK
|ii'o

«juaiu

iii

liccicsi:e<:on$itctudinccoinn)utanda;
liuic

autcin

sed lanicii reiiiansissc (luoJ facianl, ut

(actis

co-

<o;:ciIiuni cjus atlcndilur,
61 e

essc univcrsae Eccle-

rum
bili

pr.i tcrilis

sacrificium dilcctionis oflcratur plara-

p.islcriusconciliuni praiponcndiim.cujus se meiii-

Deo,

ciijns uitiialcni ncfario scciere disruperiint

iiriiin

essc gaiidcbal; ct

iii

sc in loiius corporis coni-

cujus Sacramcntis lain diiKurnas iujurias irrogaruiit.
Miscricors cst
cniiii ct

I

a.;c rctiiicndac.i;teii

iinilarcntur.sarpius adinoncbal.
i

miscraior Dominiis

,

longani8).

>..uit ot
|.i
1

concilia posterior

prioribiis

apud postcros
scuiper jure

mis

ct miiltuin luiscricors cl
iii

vcrax {Psal.ui,

Ani-

pontnitur*, ei univcrsuin
iiiio

pariibiis

plcciaiiliir

prxscnti

vil;i

niiscriciirJcin

c( loiigaui-

<ij)

pra*ponitur.
Mss., lidei quii
Mss.,

mcni
lcctcdit. QuiJai», fidei Ec-

,

et timcanl in fulura
iiiipii,
:

ver:iccin. INoii

vuli ciiim

mortcm
»

quaiitum ut rcvcrlatur

ct vivai {lizrclt.

.\Ui.iiiol

dcMi'
^ \al,'<'ani
(ii)
i

XXXIII, II)
,

qiiia scntciKiaiii flccdt

adversus injurias

prwponenda.
I

irrogalas. l!;cc csl nostra cxlior(a(io.
auclorilatc nititur aul Nicueitum ; lioc
et sic atilcquam

leii:iriuai islu
lific iti

coiiciliuin, ciijiis

|.asMiu
t>

opcre,
1

aiil Art^laieiis.! esl,

CAI'(] T XI.
cos, qni:i veri
cess:irc
:ib

IG. Propier lioc cos habcinu.^ iniiui-

ilic>-l

oZJ,

illn

aiueiii 3i i Clti

isli aiiito,

diciiiiiis, qiiia

laccro inctuiiiius

,

quia
,

AiLiusii.ius

nasc(;rclur,

uliuiiii|ue

omiilii

iin-liciuiii (;(iinineiiil:il

('jusdeiu iu liliro sceiimlo (^onlra Par-

eeb;liialuiit.

inslaiKia (piaiila

pobSunius

foriiiiJ;i:iiiis

15, it. 50; itt lilnu de ll:cresil)us, liare.si t»!); »H in cpisiola i5, aJ ddrium ct Eliiusiuin, c:i|>.7. n. h). Iro ilia 0|iiiiiuiie qu:c Areblcnsi; coueiliuin seiuiicr iitleliigoiuluiu uial, pUu:el lo<;us iitJicare quusJain, iii ipsa qu:iu) Joaiiiies l.auuoitis supcr ca re luciileitlissiiitDnt cJidit. Jisscrlalionc iirailcriitissos, quilius laiuj^u locis .\u^usti!ius «|iiscii| ali cuiJ:ini ju liiao, quo Doiiaiista' Iraclalt ct Jiju tic.iia coruin lile sujieraii siiitt, tuliiis orbis ucloritatciu altiihitit. Iii libro conlra l>ariiieuijiiuiit terlio, cap. 4, n. 21, ati cs iii AlViL-a Jaiuiiaveruiil, a qiiilius I <}ii(isJani, )• ail, «
iiiciiiaiiuiit, (;a|i.
I
|

quia oblempciaiuus Apostolo diccnii,

riwdicavcr,

bnm

,

iiisla
{II

opportune
iv, 2).

,

imporlunc

;

(irguc

liortarc, inloipiitui',

crepa

Tim.

Scd, sicut Evangeliuiii

dilij^iuit gioi i:im

Iioiuinuni magis quaiii Doi {Joan. xii,
'

4^), cl

Jum

reprcliciidi

ad lciitpu.
relirri,

li:ticiil

,

d.imii:iii

piiiir» coiitra cunilciii,
teit.si

raj'. 0,

i|

sos,

r.clo .'.iclailii

jiiJicio, veiiissc rur.->iis

I

l(ili'js oriiis

X lalilttis
I

judiciu su| ei-a'^ siiitt » :iJ<lil((ue juJicihus cciiesiaslicis creJerc, (iiiani
:

aJ

loiislaiiliiiiiin, et

iiiisse

c:allioli(;os

« ultiiiio
\icli.s
5(1,
liii-

jiidieio»
;i I

;,rai(iriliiis

iiiuliiisse. I:i i-oJ.'iii

li:

ro, caji.

stol.i
li,
ii.

lis,
1

SU| :efai(\s; iJ <'Sl, M.-diulaiii, <•>: (.loiiuiii cl I huisiuii, c:\\\. 1, n. 20;
c.ip.

c|i:itiiio

ili:'ii
(

(|UoJ * ati 11 lilalc (.liri.sti si'liiS;iij tcc. riiil, noii » Irocciilontni el Jec.-iit » A'iiia.i!.i'iiiii ct C|'iscoi orini »('ij luiiis oiliii ;:U(.l')ril il'; c:i.i\i:i,'i. » l'i';cl •!(• !i ;u
i)u.:j|isU)S,
i i ;

Itris

3IG, uli cx lilro [osi Collalidueiii,

35,

iiilelr

Il.-illti
'

lii

\*s., cl tcpiiihcndi; ('inis.so, (/«j/j.

157
iii

LinnR
iiot,

si

CU.NOUS.
qnid in

fS8
.suo pos>iiil

seiii|)it<Tiiun)
'iciaiil
:

lliniMii.

Vidi-iU
qtiiii

cli^iiil i;<si

qiiid

mrdc

dioorc? QiiiJ ergo f.ioio)US,
r(l)npti7.avimus?
,

iiKiii

,

>itloiil Moii

csse

omniuo

rospnii-

intjniiuil,

do lii^quosjam
ris

ncspoii-

ilfaiil

scii

ncbiilas impcrilis ofriiiKliint, nini ip>i vi\i

dodir

:

IJcIitc omii

ml Kiclosi^im

mcdicamcnlo
,

Siirlionnliir, id csl,

sficnics cl agiiosccnlcs inlcitMii.

pnri.s olTcrle
t.ilis olTc.-ic

citrainlOs qiio-; viilncrnsli.'!

vit.c rliari-

VidcriJiilljorrcrc liomincs, cl gravilcr dclcsinri,
cti.ini
iii

qnod

siisritaiidostiuDs occidislis. Miiltiini valoL
Dciiiii fralcriia coiicordia. Siilnobuit

se ipsi inniii!tasciri$iiiQtndiviscrnnl,ctinaxinic
:

ad pn.pitinndiim
cx vobis,
prlinilis
iiiiiiiluis,

Afiic;c cnpilccl nolissima ci\it;«lc Carthagiiic (n)

ait
ficl

Doiiiiiiiis,

coiivcncril

in

tnra, qnidqnid

conali siinl rcsarcirc dcdccns paniiorum suornin.

I'ii-

vobis

(

ilallli.

xViii, 19). Si diiohiis lio?

lanlcs qiioil po^scnl Maximianistas aiifcrrc, ningno

qiianio

niagis
,

ditobus populis
pailicip.lmini

Siimil nos

ronndi

|icr

Oplatmn Gildoniannin
aruinos

forlilcr inslitcruiit,

Domii'o proslornanuis
lalem
,

nobistum uni,

niiilta illis
riNit.

niala cl pcrscculionos sx'vissin:ns iiitulciiidc
,

participcmiir vobiscum iltdorcm

ct clmrilas

Ilcocpcnint

pulaiilcs qiiod
:

pos-

cnopcrint iiiulijtiidincm pcctaiorum.

Ab

ipso bcato

scnl

omncs codcm

tcrrorc convcrll

liis
,

auteni qnos
iil

Cypriano consiliuin
nnit;itis boiio

qiirpfiic

,

ailondilc qiiniiliiin

de
:i

roccpcrnnt, miliicriinc facorc iiiinriam

ab

cis in

pra-siim|;scrit,
;

undc sc non

tlisriipit

scliisniatc baptizilos dcniio bapti/arcni, ^cl potins
liis

nb

divcrsa scnticntibds
c.\lra

ci

cuiii

nrbilrnrcliir

cos
,

qiii

ipsis icbap;irari

cos faccrciil inlus, a quibus balioc inoiio su;c ncf;!ri;i;

KccIcM.p comiininionom bnpliziriMilur
iioi!

Dapti-

plizati er.int foris,

atque

con-

smiim

Ii;ilicrc

,

orcdidil cos Liircn iu Ecclcsiam
i|

sueiudini jirxsoripscriint. Sci.tiunl
f.icijnt
,

quam

sccleratc
,

jam

simplicilcr adniissos proptcr

sitis iinitatis

viiiculiim

rcccplo Bapiismo Mnxiinionisiarum

violarc

possc ad veni.im perllnorc

'.

Siccnim

.solviiqirrstioiln

n.iptisinum orbis icrrarum. Sed timeni rebnptiznios
siios
,

ncm, qiinm
bciis
:

sibi ipsc

proposuil nd Jiibniannm

scri-

nc fortc non

cis parcant

,

si

ipsi

pcpcrocrinl
,

Scd

dicil aliifuis,

Quid ergo fel de
,

his qiii in
siiie

C;ctcris; ne

dc

illis

exiganl animas suas

si

auiinas

prwleriluiH de fiaresiad Ecclesiam venieiites
plisino adinissi siiut ?

Bfl-

alioritm irucidarc ccssnvcHnt.

Potcns
et

esi

Domims

miseiicordin
siniplici'

CAP13T
lcs

XII.
,

— 17. Quid dc rcccpiis .Maximianistis
non iuvcniunt. Si dixcrinl, Iiinoccn:

sna indufgcntiamdare,
ter ndinissi
,

cosqui ad Ecclesiam

rcspoiidcanl

in

Ecclesia dormierunt, ab Ecclesicc siuv

rcccpimus

rcspondctiir

cis

,

F.rgo

innocentcs
:

viuneribtis

non scpararc

damnavcralis. Si diiorint,

Ncsoicbainiis

Ergo

te-

CAPUT

XIV.

(

Epist. 73,
sit
aii

ad Jubaianum

).

19. Qiiid

aulcm perniciosiuR,
rcbnptizari, jiidicari

mcrc

judicastis (sic etiam

dc tradiioribus scntentiam

uirum omiiino non
difficilc est.

bapliznri,

lcmcmriam
tiiui

protulistis); falsumquc dixistis, Pleiiarii

Vidco

q.-iidom qiiid ainplius Iioinines
:

de-

coucilii ore veridico

damnaios
.

esie cognoscilc (In Bagai-'
iii-

tcstciitur alqiie liorroant
ilinni

verumtamcn iccurrcns ad

concilii seiilenlia)

'^c<\m ctiim ore vcridico
Si dixerint,

staicramdomiiiicam, ubi non cx bumaiio scnsu,

iiocciitcs

damnari polticrunt.
:

Non eos Non
csi

sed cx auclorilite divina rcrum
invciiio

momcnln

pciidutitnr,

damnavimus
«l

rccilntur concilium, rccitnnlur ndniina
civilatiim.
:

de utraqiic rc Dominl sctitentiam.
,

Nam

el

cpiscoporum el

Si dixcriiil,

Pelro dixit

Qui

lolus

est,

non habet neceshitatem
:

ipsum concilium nosirum
siit;)ria,
iil

recitnntur Gcsla procon-

iierum lavandi (Joan.
qiiis

xiii,

10)
et

ct

Nicodcmo, Nisi
,

iibi

non scmcl idcm c(mcilium allcgavcrunt,
l)asilicis

lenalus fueiit cx aqtia
(Id.
111,

Spiritn
Qiiid

iion iniiabit in

eosdcni Maximianistas dc

cxcludcrcnt, ct

regnum caelorum
dijiidicatio Doi,
ciie csl fortasse

Ji ).

babcal sccrotior
difli-

judiciQrum sircpitu aique auxilioriim impctu proturliareiil. Si

liominibus qiiales nos suinus,

dixerint

,

Fclicianum Mustiianuni el Prx-

cognosccrc

:

qiianlum lameii ad ipsa

icxUitum Assnrilnmim, quos posica rcccpcfiinl,
Maxiiiiinno noii fuissc
:

cum

veiba ntlincl

,

cuilibcl homiiii nmnifc^tuin cst(|uan-

rrcitantnr Gesta qtiibus eos

tum
non
sic

dislel inler,
iHlrabil in

non

liabet

necessilatem lav::ndi

;

cl,

de
siis

basilicis

cxcludendos cx concilio suo qiiod adverjiidiciis publicis poslii:

rcgnum caelorum. Ipsa deniquc Ecrlcsia
,

Maximiaiiistas fcccrunt, dc

iraditum lcnet

ut

hominem

siiio
;

Baptismo ad

al-

larnnt. Si dixcrint,
dctiir
,

Pro pacc susccpti sunl
cl

rcspon-

tnre pror^us noii possil admittcrc
toin

rcbnptizatutn nu-

Cur eigo vcram
Qiiis vos iiujiulit,

plcimm

lion ngnoi-citis pa-

oum

posl |H£nilentinm liccat admitti, quid aliud

ccin?
f

(|iiis

coegit pro pncc Doiinii
cl coiilrn

oslcndiiur nisi
prianiis

cum Baptismo non

carcre? Si crgo Cyarbitinbitiir, tanicii

cliismnliciiiii
Cliristi

rccipcrc dainiinluiii,

pnoxm

qnos csse siiieOaplismo
pnicns est Domiiius pe'

orlicm d:iiiinarc iiinuditum? Urgel eos undi-

proptcr «niiatis vinrulumad vciiiam pcrliiicrc prscsu-

quc

vcrilns; vidciit bc

non Imbcietjiiid respondcnnl,
'

mcbal

;

ipsuiii unilaiis vin-

Ct piitjnl

sc iion babcrc

qiiid f;iciaiit

:

qiiid loqiian;

culiin) cl pncis ciiain rcbnpti/.atis

placnri

,

ct

eis a

tur

iioii iiivcniiinl.

Taccrc non pcrniiltuntiir
rcluciari
,

mnliint

qnibiis rcbnpii/.ali sunt

,

ca ipsa pacis compciisaliorie
i:i

pcrversis vo^iibus vcritali eiToribus paci rcstitui.

111130) coiifessis

mitcsccrc
licla

,

ol

omnia

qii.T

crrorc cnmmiscrant dc,

donarc, oircrc.nlibus

snci-ificiuin cliaril:itis
;

qu»
sed
cuiiii

GAPUT

Xlli.


.

IS.

Qiiis

aulcm non

intclligat

cottperit

multitudiiicm pcccaloruin

iit

iioii .-.llcndat

ci Mss., uiiiiuc. • i-.diil, te hubeic uiiniinc cnsligandi, nisi noslri oninos nianuscripti niagiio conseiisu liic prajlvnciil, se tion

Am.

quain
qii.im

multi

coriim

disccssu
rcdiiu

vulnrrnii
Iii

siol,

plurcs

corum

liboiali.

qiio

kabeie. (fl) Maxiniianistarijm mcinorat ninximiini illiid scUisnia, (Jiiocj iii rK)o.iii |.ailc, ordiunlo i'Oiilr:i liiniia:iuin Cj iscopo Cariiiaginonsi Maxiniiano, coutigit.

'

rdili lantiiiii

b"c loo,

r.d

vcnim pcrvmire
cuin

:

scd

iii

hroxime
liabcut,

se<iuiMli ta| ilf convriiiiiilcs

uu.iUbCfii liS

ad

veiittim iH'itiiierc.

Patrol. XLUl.

fCing.)

;,

m
diaii»

HE nAPTlSMO
Dci
al> Kcclo^i.i;

COMRA

U-

)NATi5T\S.
cordi.i

.S.

ALGlJSriM
pncr:
,

ISO
i,

«iitciilo p.'»cis crodiilii (lyitrinmis

possc pcr miscricoriioii

non ropuinrrl amantibus

?

Ciir

crgo

niuiKMibiis

scparari

eos

cuni vcsiros rcbapli/.atos liinclis
liiiis

cl illis ct yibis s;i-

qiiob in Krclcsiaiii sinc

Bnpiismo cxislimabal

adiiiis-

adilus iiividctis? Fuit aliquando
:

dc Dnpiismo

sos

,

in

codem

vinculo pacis crcdimiis pcr cnriidcm

diibilulio
riiiit.

qui divcrsa sonseruiil, in nnilnte inanftc-

miscricordiam
tos.

Dci njcrcri vcuiain

possc rcLapiiza-

Ea

<liil>iialio
:

procf.dcnto lcmporc pcrspccla vcqiixslio qurc

rii.ile

sublala cst

nondum

liiiitn

Cyul

CAPUT XV.

20.

Ecclosia qnippc cailiolica cl
,

priaiium non

dcicrruit

ui rcccdorct, vos

rinita

iemporibiis bcali Cyprinnl

cl anic ips-um prxlcriio

rcdcatis invilnt. Vciiitc ad Cntliolicam concordantcin,

lempore, aut rcbapiizaios, aul napii.snuim iion iiabenlcs, unitalis

qnain Cyprianus non dosoruil fliiclunnloin
vobis

:

aui

si

grcmio conlincbat

:

aul

iiii,

aul

iili

sa!uSi

cxcm|dum Cypriani

j

iin

displicct

,

qiii

roinmii-

icm uon
niebanl,

niri unilatis ipsius merito conscculi

siiiil.

nicavil eisqui oiun Baplismalc
lianlnr, apcrlc diccns,

ha-rcticorum rccipicjudicantei, aul ajisre

eiiim noii habebanl B.iplismum qni ab b.crciicis vcsiciit

Ncminem
si

asscriiCyprianus; non reclc admiltecisdein ipse indnlgcntinm de
projiter unitatem
si

commuiiiotns aliquem

,

diversum $entcrit, amovenlet
fugite,
ci,

bnntur
niini

:

ct t.imcn

Do-

quo
quia

itis

,

miscri? quid agilis? Et vos ipsos
illc

miscricordia
Ila

Eccksix non
cadein uni-

iniie proceesiblis, nbi

pcrmansil. Si vcro

dcspcr.Tvil.

crgo
;

liabebaiit

Dapiismum, non
in

proplcr abuiidaiitium charitalis cl
lalis, et vinculuiii

amorcm

fratcrni-

rccic rcbiplizantur

quid ilaque
,

illos nisi

pncis, nec sua peccaia, ncc aiiona
,

lalis cbiiritas adjuvalial

ut

quod

Sacraincnlo Ira-

obessc potuerunt; huc rcditc

ubi ct nobis clvobis

clando laiebal hum.^.nam inlirmilatcin, divina iniscri-

multo minus obcrunt qu«c

vcsiri finxcrunt.

LIBER TERTlirS.
KcfcUenda ea suscipit
,

quae in Cypriani ad JalaiaBuni eilstola videnlur uon pcssc.

prdwxe

Christi Dai-tisraum

pcr hacrcticos fbn

CAPUT nUMUM.
csse omiiibus posse
reiiiieiidum
,

i

.

Arbitror jain manifesluin

non possc
sit ipse

;

in Ecclcsia
ctirr»

mancbo sccurus
silii

,

in

cnjiii

auclorilatcm beati Cypriani ad
p.icis
,

communione
3.

eis qui

non consenserani, mancnibolicam
si

vinculum

nulloquc

modo

violan,

Cyprianus.
si

dam

«nilatis Ecclcsiac saluhcrrimam cliaritalem

ma-

Qood

dicunl

,

proptcrca lunc
ibi

illani
,

gis pro nobis

quam pro

Doiiatistis esse

proponendam.
ad rebapti-

Ecclesiam fuisse, quia ernnt
lanl, etiam multi qni

pauci

vcl

lioc

pu-

Si eiiim Cypriani excmplo
zasidos c:»t!Md;cos
,

uii volucrini

Dnpiismum dnlum apud
a

haircli-

qiiia illc
;

ccnsuil in caliiolica bnpti-

cos improbabant, el bnpiizabant cos qui inde venicbant
qiiasi
:

c.indos lixretieos

nos potius ejus exemplo utimur , quo spcrtissime sialiiit a calholica cominunione, id csl, a Chrisliaiiis to:o orhc tcrrarum diffusis , cliam
nrdis
ci sacrilogis

Quid crgo

?

anlc Agrippinum

,

quo

ista coepii

iiova ratio

adversus consueiudinein dimicans
?

niimqiiid

non cral Eccicsia

Quid de.^ique post Agrip-

admissis, nullo

modo
,

pcr scpnraqijaiHloqtr;-

pinuin

,

quando

nisi

ad prisliiiam consuctiidinoin re-

lionein communiotiis essc

rcccdendum
,

ditum essct, allcrum moliri conciliuin non csicl ncccssc Cypriaiio,

dem nec
hanl
,

eos qui

,

ut

eidcm vidchatur

non bnpiizaiccipie-

numquid non eratEccIosia, quia
,

tnlis

los sacrilegos in
a juie

catbolicam communionem
voluil ainovere
,

por

oiniiia

consuctudo lcnebatur

ut ti;>ptismus Ctiri-

communionis
,

diccns

,

sli noniiisi

Chrisli Baptisinus haberctur, etiamsi

apud

Pieminem judicanlet
li

aut a jure commuuionis aiiqucm^

hjcicticos vcl schismaticos dalus Aiisse probaretur?

diverAum senserit

CAPUT U. —
,

,

amovenlet.

Quod

si

eratcliam lunc Ecciesia

,

et hxredilas Clirisii

sii inquiii

vi

S. Vidco lamen quid adimc a mc poslcliccl ot respondtam verisimilihus illis
vel aute
iii

noii inlcrrupta

pciierat, sed per

omnw

gentfts

augiii

mcnia capiens

pcrmancbat

;

lulissima rniio csl

ralionihus, quibus

Agrippinus

,

vcl ipse
,

Cyvel

cndem consucludinc
iiialos ur.a

pcrir.anere, qua) liinc bonos
'

eJ
,

prianus, vcl
si
tis

illi

qui cis

Africa conscnscrunt

coinplexione
,

portaliat. Si auieni lunc

no

lorlc aliqui cx Irnnsmarinis terris longeqiic discrc,

crat

Ecclcsia

quia sacriiegi hxreiici sine Baplisii.o
el

iiiillo
,

qnidcm

sivc plcnnrio sive sallem regionali

rccipicbaiitur

,

hoc univcrsa'i consueludine

tcnc-

concilio

scd cpislolari colloqnio
facieniluin

commoli sunt
et

,

ul

hatur

hoc csse

putnrcni

,

quod
,

consucludo

undc Dnnalus nppnruit? de qna tcrra germiu;»vii? dc quo mari emersit? dc quo calo cecidil? Nos
;

Eccicsix prislina non hahebat
orhis tcrrarum
diisil
:

et postca caiholicus

itaqiic, ul dicerc

cocpcram
,

,

in cjiis

Ecclcsia

commuid niiuc

r(ihusiis.siin.a

firmitatc oonsensionis ex-

nionc sccuri suuius
asitur,

per cujus unt\ersilalcin

i:l

quod

pcr dispui.ationcs cjusmodi in aIi(|iio,

(juod ci anle Agrippinum, cl iiitcr Agrippi-

nim mcntcs irropcre ca-pcrat
ilunc
it:<qiic

dc

saliitc

vcnicns uni-

niim

ei

Cyprinnum pcr
;

cjiis

liiiiversilatcm

siuiihicr

inlis potentior vcritns cl univcrsalis mcdicina s.iiiarot.

agcb.itur
scruit
,

el ciijus

iiiiivt rsilalciii
,

nequc Agrippinus deilii

scrmoncm
(ju.x

vido;int qunin sccurus nggrc-

neqiic Cypriaiius

neqiic

qui cis conscnse-

diar. Si assoqui ct oslciidcre nnn polucro, qiiomodo
v.foliaiitur
»;ij5

ca

de coiuilio (^ypiiani vcl opistolis

'F, iiii,
ptis.

in

vna complexione. ALcsl, «t,

a

naimscTi-

aflirmaut, Chrisli DaiHi^niUi!! por iKVTClioo.^ dnii

141
nuil
,

qii.innis :il.lcv (ii;.»m c.v\a\ s.>[>cro:il
,

,

sod niin

inqiiil

,

ci^iscofmm

sc episcojjonim

consiiluit

.

nul

ci/-

?is ipsis a (|uibiis tlivors:» soii^i-tiiitl
lis
Ulii

in c:ultMi> imi(;>Ciiiisitliiviil
tli

rauuico lcnoi-' tid ohscquciuli ucccttimtcin coUcqnt suo$
udiijii.

roiniiniiiionc in:uisermil.
siiil
,

liisi

aiiU'm

Qiiid

iiian^ucliiis ?

quiti liimiiliiis ?

NiilLi iios
vcriiiii sil.

<|»i

iicqiic unilo proj>.ngnli siinl |)oss:ml

corlc dclcrrcl :uic(oril:)s a qii.Trcntlo quitl
Qiiaiido luibenl
Hbcrlalis
ct
,

reie,
rtilici

si j.ii»i

Unic Ecclesi;>ni reccpii sinc B;»plisino lce-

iiiqnit

,

omuis

cpiscop-.s pro liccntia

clscliisnialici coiiiniuniimis ci.nwgionc pcnliilc

jwtcslalis

atia;

arbilriuin

proprinm, tmnque

r:»nl

:

ncqiic ipsi Cyprijiio coiiscnliunt

;

ille

cniin ciim
,

judican ab alio
judicare
:

uoii poasit,

qimm

ncc ipse polest altcriim

rcccploribus liccrciicorum el bcliismalicnnim
lioc

ac pcr

opinor nliqm;,

in liis

qiijeslionibusquc non-

ciiam

c«m
;

ipsis rcccpiis
isli

inancrc sc in coinniiinione

dum

cliquaiissimn pci fcclionc discussvo sniil.

Novent

profcssiis esl

aulcm proplcr nomen Iradiiornm
iransmarinojudicio
se ab orbis tcrrariim
cli;inisi

eniin qiianiam Sacramciiti profiindiialcm lunc oinnis

quos

in Africa iiifamavcninl. cl in
,

Ixclesia varia dispuiaiione vcrsalnU
cicbai qu.Trcndi aibilrium
dcrclur. iNcquc
,

,

libcrnmqiic fais

non coiiviccninl
spparariint
:

comnnmione
,

ul cx.nninaia vcril
,

pan-

cuin

vera crimina objiccrcnl

enim menticbalur
',

cl simpliciorcscol-

mnho
iinile

sinl

majora scclcra Ii3crcsum cl scliismatiim
sicul ipsc scnsit
,

,

lcgas in vorbo capcre cogitabal

ulcum

8o divcrsum

sinc Ibpiismo,

vcnicnlcs, cl

scQtire prodidisscnt, tuiic conlra qiiam proniiscral

non pcr Baplismuin rcin cepli. non poiuorunl macnlarc Cyprianum. Ncqne Cyprianum, iiivcniunl e.> ip&oinqiio scdicimt imitari
in c.-Mliolic.Tni conimunioni.Mn

cxcommunicandos cssc censerol. Absil ab aniina sinda isla sccleral.i perfidia qui lioc de Lili
:

laiii

viro

quasi

cum

ejiis

laudc scnliunl, nihil

quid respoiidcanl de rcccplo Baplisino Maxiinianislarum cnm cis quos ex corum nnmcro, quos conci.io
,
,

ipsos lales essc proniciilur.

rum cpiscopum
niagis

,

aliiid quam sc Ego Cyprianum c;>t!iolicailioliciim martyrem ci qiiaaio
, ,

suoplcnario danmatos, cliam lerrenaiom potesuiium
jndicio sunl pcrscculi
,

magnus
Doo

crat

lanio se In omnibiis liuiiiiliantem.

in

suam commnnioncm

,

in

ui cor.-.m

iiiveiiirct

graiiam (EccU.
, iii

iii.

20)

,

niillo

code:n ipso cpiscopatu in
runl. Qiiaproplcr
f lesiam
si

quo damn.ucrani revocavelcmporibus Cypriani pcrdidii Ec,

prorsus
cilio

modo

crcdidcrim

sancio piuscriim con«.

collcganim, allud ore protulissc qiiam cordo gc,
:

malorum conimnnio nou babeiit isli su.» commnnionis origincm si aulcm non pcrdidit non
;

stabat

,

pi:rscrtim cum addat ct dicai Sed exspeciemus mlverti judicium Domini nostriJcsu Cliristi, qiii

liabcnt

sii.x

prxcisionis aliquam dcfcnsioncm

,

:

insn-

unus

el

solus liabet poteslalem et prceponendi nos in Ec-

per ncc excmplum Cypriani sectanlur
vinculiim

quia imitalis
,

clesite su(b

guhernalione

,

et

de actu nostro judianids

disnincrunt

;

nec

i|

sum

coiicilium

quia

(Lx conciHo
gis

Cnrthaginensi).

Sub

lanli

*

ergo

ctiiiiinc-

Maiiml inislarum Daplismum rccepcrunt. 4. Niiiic crgo nos mancnies CAPUT III.

moraiione judicii, vcrum evspecians audirc a collcin

exem-

,

prior cis mcnliendi pnebcrcl excmpliim ? Avcr-

pli»

Cypriaiii,

cnnsidcrcmus ctiam concilium Cypriaiii.
ylitdis/ij, iiiqiiit, co//f3<P<ii/cc<is-

tcrit

Dcus Iianc deinenliam a
!

qiiolibct clirisii.ino

,

Qiiid ait Cyprianiis?

quanto magis a Cypriano
liberiim arbitrium
,

Ilabcmus crgo quxrcndi

«imi

,

quid mihi Jubaianus cocpiscopus noster scnpserU,
illicilo el

ipsius Cypriaiii nobis niiiissimu ct

coitsulcns mcdiocrilatem nostrnm de

profano
ei
,

vcracissimo scrnione conccssum.

hxrcticorum Baptismo

;

quidque ergo rescripserim

CAPUT

IV.

6.

Jam quidem
:

incipiuni ejus colle»

censnts scdicet qnod scniel atquc iterum el socpe ccnsui-

gHD propri.is proferre senieniias

sed ad Jubaianum

mus
smo
vobis

,

liceictiros

ad Ecclesiam vcnientes

Ecclesia: Bapti-

daias liiteras audieruni. Reciiaiac sunl cnm.siculin

baptiznri et sanctificari oporlerc. Item tectce sunt
cl

exordio

commemoratum
adjuvat,

csl.

EinobLs crgo rccitentur,

aH<v Jubaiani iiHerce, quibus pro sua sincera et

ut nos qiinquc inde quid sentire oportcat,

quantum
quis-

religiosa devotione ad epislolam noslram resn-ibens, non

Dominus
scripscrii

ind.igemus.

Dicit
qitid

forsiian

lanlum
flis

coiisentil

,

ted

el

inslructum te esse graiiat
,

egit.

piam, Quid ergo? lu tnodo dicis

ad Jnbaianum
el profccio

verbis bcati Cypriani
,

accepimus eum

a

Jubaiano

Cyprianus? Jam

legi, faicor;

esse cunstilium

ct

quod responderit

consiilenti, et

is&cm

in

eamdem

senienliam, nisi

mc

ad diligeniio-

quod

illc

instructum se essc gratias cgeril.
,

Numquid

rem consideraiionem revocarel
rum, quos vel pares
baras, cl ipsam
tassc doctiorcs, per tot

tania anctoriias alio-

jam pcrtinaccs cxistimari debeiuus
volucrimiiscamdcm ipsam

si

considerare

graiia doctrina;, vcl eiiam for-

cpist(d:im, qnalioc Jul>aia-

no pcrsuasuin esi? Doncc cnim pcrsuadcatur ct nobis
(si

genus Lalinas, Grxcas, Biir* Ucbrxam, Ecclesia toto orbc din'iis2i
ipsiini

lioc

pcrsuaderi vcris rationibus po;csl)
facit

,

sccuros
ijise

parere
iiullo

poliiit,

qux
:

quoqnc pcpcreral,

qtii

mibi

nos de jure caiholicx comniunionis
prianus.
5. Scqiiilur

Cy-

modo

vidcri pntiieninl fruslra iioluissc i?lam tciion quia fieri

ncrc sentenliain

non

potnit

ut

iti

cnim

,

cl dicit

:

Supcrcst ul
,

d--

hnc ipsa

obscurissima qiiTslione vcriiis pluribus uniis paucive
scntirvnt; sed qnia noii facile pro uno vel
vorsiis
p;>iicis

re quid singuli seiiiinmus,

pro\erumns

neimnem jndi,

ad-

cantet

,

aul a jnre ':on:iuunion:s aliqncm
,

si

diiCisum

iiinumorabiUs cjusdcin nlig onis ci

unii.itss

tenserii

amovcnlis.

Non

soliim rigo inibi s:ilvo jure
(|ii.Trerc, sotl ciiani

viros, ol
ni.^i

iiingnn ingciiio el ubcri doilrina prxdiio^.
jiro

commiinionisadliu.' voiiiin
Siim icnlire conccdit.

diver,

|ierirai;talis

viribus
It:fqi!c

aiqiic perspcciis

rehuS

ycquc

enini quisqii.dm

noslium

forciid.i
'

sc

iteiilia

cst.

solhciiius

inquireuti,

.sola «vlitio l.ov.,

cnpicbjt

bi B.. scclimles. Er. Lug.J.

vcn.

l-ov. sccuii

sumus.

m.

* Aliq.

ulUss

,

tali.

I

n:
qjM.l;.
ir.il.i

\>E

nArilSMO CONITA DJN \TISrAS,
litlcr.r.

S.

AUCCSMNI

1<4

ctiam ipsi.u Cypriani

v.ggcssft-

CAPUT
In

Vlil.

-- II. Iicm F.Iix a nushccni' dixiJ.

ri.X i)ro liac sci.lcr^lia, qii
l-jucl,
iil

.m fM.nc

F.ccVisin call.olica

liwrr.tids sine F.ccle.-,ia' Ilnpt.tmo adihiilendit,
cl

nemo
ralio,

Clirisli D..|.lismiis

non cx

incrilo coiiim pr-r

connucindinem ralioni
iurludincm ralio
si

vriitrili

prwponai

;

quia con-

qnos

(hliir, seJ

cx ipsius
i.

tlc qiio

diol.un csl. Hic rst

et

vcrilas

seinpr ixcludit. Si

i,m baptizat {Jonn.
sil,
iii

3->).

agi.osconJi.scl npi.roba...h.s

vcriu.s, opliinc

scd lioc niox vidt-bin.us.

I..icriin

ind.cabil. progrc^sii scrmoiiis noslri rcs ipsa

a!iaiii fui^sc consiici:idini:m cliain \crl/is

liiijns

ap-

Ari.ilicmiir iianue

jam

iibim cpislolam, qii;c ad Jucst, rccilaiain nobis. sicul in

parct.

baianum ab codcm daia
rus esl
l.a:c

CAPU

r IX.

12. llcm Moi.fualus a

Tucci

dixitr

concilio («) rccilala csl. L<^gal

cam
i.c

primo. qni lcclu-

Ciiin Clirislus verilas sit, uufgis veritatem

quam consuecsse

quoc diclun.s sum,

quid fortc ncccssa-

tudincm sequi debeinut.
raliir

Ilis

oinnibus scntcntiis dc( la-

rium
C5l,

mc

ncc ad

subiraxisse arbilrclur. Nimis enim lot.gnm cxplicaiioncm siisccpiae rei pcrii.ici, ul
liujiis

iion

cxlia Etcipsi;c

comn.unioncm

i.os

con

,lilulos,

doncc

vcriias, qiia.n dicunl l.uic consiioliiijido eltixcrit. Si
ill..

oiniiia
i.obis.

vciba

cpisiolx nunc

coinmcniorcnlur a

tudini cssc praponcnib.m.

aulcin

veriias id fipjruit csse retincndum, qiiod

consucfrii-

CAPUT

V.

—7.

Si qui.s

aulcm quxril, qnid
:

inlc-

ti.do pr;cscr»pscral;

nianifcsluni cril. iicc iliam

rim lcneam

dum

isla

pcrlraclo

re.spondco,

primum

stra fiiissc iiistitutam alque

roboratam,

cl \igilai.tii.s

quod lcneam, doinibi Cypriani lillcias suggessissc poslca dispulari. i.cc pcrspiciam qnalc sil qiiod ca-pil
Ail (luippc ipse Cypriauus
:

cliam posl

istas dispiitalioncs lai.ii

Sacr.in.citi saliic.il.olica iion

bcrrin.ain obscrvalionem in Kcclcsia

Scd

dicil
licercsi

ahquis, Quid
venientes ad

poluir^sc mul;iri, scd coiiciliorum ctiain lu.njori

robure

crgo pel de

iis

qni in prcvtcrilum de

conlirmaiam rcligiosissimc cusludiri.

Ecclesiam,

sitie

Diipti.mo admissi sunt {Episl. 73. ad

CAPUT X
ris

15. Scribit crgo ad Jub;iiaiium

Cy-

fucrinl; J ubaiamimy! \}[\um rcvora sinc Daplismo isli qui admillcbanl, cos illi M\ idco sinl adinissi. (ji.ia
liabcrc Daj.iismmn inlcliigcbanl,

priaiius, de liarclicorum Baptismo, qui vid(;nlur ci foposili, el cxlra
jiiris sui,

Ecclesiam consliluli

,

vindicare tibi
inqiiil,

niox considcrabi-

Tcm, nec

ncc polcstalis, qnod nos, putare
,

nec
lioc

Ecclcsi:c co.is:.einus. Ycruniiamcn qua^ snlerct essc
liido, saiis

rutum posstimus nec lcgitimuin

quaudo

idcm

Cypri;>n>is oslendil,qiii ait, in pioclcr-

apud
qni

cos esse coi.stel iliicitum.

Nec nos nbnui:nus ciim
ali(|iio

ilum dc

IiLcresi

ad Ecclesiam vcnicnles

siiic

Bai.li-

apud lixreliios vcl

iii

scliisniate

exlra

bmo

admissos.
S.cccnsis
:

coi.iniuiiioncm

Lct lcsiiC bajtizatur,

non

ci

prodes.so

8. Dicil eliara in ipso concilio Caslus

inquai.lum l.;crelicorum cl scbismnlicoriim pcrvcrsilati (.ciisei.lit
;

Qui conlempia
qui
.

veritaie

prwsumil consiieludinem
ci

se-

ncc

illos

qui bapiizant, quamvis ipstini

aiU

circa fralres invidus cst
;

malignus, qnibus
csl,

cl

veruin dcnl Baplismi sacramcnlum, rccle tanicii

vcrttas revelatur

aiU circa

Deum ingratus

cujus in-

facore. e.\iiaEcclcsiamcolligere, et conlra Ecclc&iam
sonlire.
jiire
i.iint

spiratione Ecclesia ejus instruitiir.
lala sii, inox

Ulrum vcrins icvcfuissc Ecclesia;

Scd aliud

esl

uon haberc
usurpare.

aliquid, aliud

non

quxrcmus

timcn a!iam

habcrc vcl

iilicilc

Nun

ilaque ideo

non

consiieuidinem, eliam iste confcssus c»t. 0. Dicil cl Libosus Vagcnsis C\PUT VI.

Sacramcnla Chrisli el Ecclesia;, quia
non hxTCiici solum, scd
eiiain

eis illicile

:

Jn

utiiniur,

omnes

iuiqu;
:

Evangclio Dominus
(Joan. XIV, 0)
:

Ego sum i inquil « veriius i non dixit, Ego sum consueludo. Iia,

<

,

,

cl im|iii.

Scd lamen

ilir

corrigcndi aul punicndi

illa

vero agnoscenda el veneranda suut.
14. Dicil sane dc liac re

qve

veritate

vianifcsluta

,

cedat

consueludo

verilati.

non unum, scd duo
,

vel

conPlane quis dubilct veritali manifeslal:c dcbere sueludinem ccdcre? Scd dc manifcslala veriiale mox
vidcbimus
:

amplius facla csse Nain el
fuisse

concilia

sed tamen Africana.

nu c lamcn cl isle aliam consiicladincm

fuisse mnnifeslat.

CAPUT
Pelrus
qiii

VII.

— 10.

Item Zosimus a Tbarassa dixit
:

:

in quodam septu:iginta et uiium episcopos commemoral , quorum omniiim auctoritati, uiiiver^oc Ecclesioe cum longe pluribus episcopis loto orbe diflusai auctoritalcm non dubilamus cum ipsi.is

nevelalione facla veyitatis, cedal crror veritati
prius circumcidcbal
,

quia

et

Cypriaiii

pace praiponere, cujus univcrsac Ecclcsi.x

cessil

Paulo veritatem

inevuisibile

mcnibrum

se essc gaudebal.
,

prHdicunti. Noluit qiiidcm islc dicerc consucludii.cm, vcriiinlamen cum dicit, Quia el Petrus M'd crrorein qui piius circnmcidebat, cessit Paulo veritatem pra;di:

15.
qiiain

Non csi autcin aqua profana cl adullera supcr nomcn Dei invocatur, cliamsi a prormis ct
invoceiur
:

adulicris

quia

iicc

ipsa

creatura

,

ncc

dicanli, salis indical
fieri

qnod aliuj

ciiani

de Baplismo
fuisse iinpos-

ipsum nomcn adultcrura

est.

Baptismus vcro Chrisii

solebal. Simul

cl

admonel nos, non

veibis evangelicis consocratus, et pcr adulteros cl in
adultcris sai.eltis csf ,

sibile

ulde Baplisuio Cyprianus
cl

aliqi.id aliler

sapcrel

quamvis

illi

sinl impudiri et iin-

qi.am vcrilas poslul.bal, qu;c
iiluin

ab Ecclcsia et anlc
si

niundi

:

qiiia ipsa ejus sanclitas polli.i noii potesl, et

posl illiim

rclcnia

esl;

pol.iil

aliqiiid

sacrameiito suo divina virtus assistit, sivc ad salulcm

ctiam Pcirns aliicr sapere qiiam verilas l.abcbal', quam Paulo aposlolo doclOJe didiciinus {Galat. ii,
11-14).
plurcs libri, qttod veritas {a) cavlhaginensi.
»

bene
vcro
'

uienliuir», sive

ad perniciein malc iitentium.

An

solis

vci

eii:im lucernjo lux,

cum

pcr cfleno^a

Alii

mi

liabebat.

priaiiiin.

n nnslacenis. At Mss., a nusltwcni , nt apud r.yvcl , fl imhKCcm. sic vcro auliquissiaius Corbciousis ccdex, cl l loriacensis.
r.diti ,
;

liS
dilTiiiiililiir, iiiliil indi; soriliiiin

LICER TERTIUS.
conlraliil, cH bnplisii-.iis

U6
aliud facere

ncndam, ac non polins dixcnint cos qui
vellciil, ct

(ihrisli
eiiiin

polCbl cujiisquain

scAlcribus

iiKiuinnri?

Si

tonira vcriiatom ct conlra coiisuciudincni

ad ipsas rcs visibilcs qniiius S.icr.nnent.i

lr.icl;\ii-

facorc

?

lur, aiiiiiium coiiferaiiius;

qnis ncscial fas csse corid

CA1'L'T XIII.
nini.
niilii
/(/'.

18.

De

rcinissionc aiiiem pcccatoapini lia-rolicos lial, (|uid

ru|.libilc>?
qi:is niin
iics

Si

aulcui ad

qucd per

illas

agiiur,

nlrnm pcr IJ.ipusmnni
\idirolur,
cap. 11

vidcai iion possc corrumpi, quanivis boiiii-

in alio jani voliiniiiic scripsi (Su^>rr»,
:

pcr qtios agilur, prosuis nioribus \cl prxmia pcrpojnas iiLnil?

1,

cl seiiij.)

scd ciiani

liic

brevitor coin|icr

cipiaiil, vcl

CAPUT
DUiii

Xl.

ntemon». Si
sanclitalcm
oVdUancnsis rcbnptiNccjiic cniin

(il illic

rcmissio dcbilorum

Baplisml
aiil

IG.

Ucclo auicm non movil Cypria,

;

i^iirsus

dcbita redcunl por hxivsis
:

quod

sci ipsil Jiibaiiiius

IS'

scbisinaiis obslinaiionem
liiijusmodi
iKvrciici

cl idco nccess.irinin liabcnt

tare cos

qtii

ad se cx CalltcUca venirent.

homincs

veiiire

ad calbulicun

paccrii, ui

qiiidqiild li.vrclici pcrvcrsc fucriiil iruilali,

proptoroa

ct schisniaiici cssc jain dcsinant, cl coruni
iii

racicndiim a Calholicis noii csl, quia
ciiiiil.

illi

simililer fa-

qiKC in illos rcdicranl, peccaloruiii pnigatii,i!ciii
uiiilalis

Scd

aliud csl cur hxrciici rebaptii.»rc

non dcsi

vinculo cliarilalcopcranle iiiorcanuir. Si au-

beant, aliud cur Catholica. ILcreiici

cnim ncc

in

tcm, quanivis apiid hxrelicos vcl schismaiicos idcni
sil

Catliolica facicndiim esset, facerc dcbcreiii;

quia in
ibi

Baplisnius Christi, non lamcii

ibi

oporatur rcinis-

Catbolicis lioc non essc dicunl,
sctit

quod

ipsi

cnm

cs-

sionein pcccaiorum propier eaindcm discordix fa'dilatcin cl disscnsionis iniquilatcm
:

accciieruiit,

el cuiii

disccdcreiil

abstulernnt:
ilcrare

tuiic incipit

valcre

Caiholica

vcro proplcrca

non dcbcl

Bapli-

idcm Baptismus ad dimillenda peocata, cuni ad Lcclcsix

smum,

qui apud hxrcticos dalus cst,

iie

judicarc vi-

paccm vcnerini;
;

noii
ille

'

ul

jam vcre

diiiii.ssa

deaiur iji5(irum cssc quod Cbrisli cst, aul eos non
lial>crc, qiiod iiitus ciiin acccpcriiil,

iion rciiiicantur

ncqiic ul

Bapiismus quasi alieuus
Irad.iiiir
:

aiiiillerc

ulique

aut alius improbelur, ul altcr

scd ut idem

foras cxouiido noii possuiU. Iloc
pi iaiius cuin c.clcrii sialuit, ut si
iiciit

cnim

ipse ollam

Cy-

ipsc qui propier discordiam foris opciabatur

morlem,

ab lixrcsibus rediii

propicr pacein

iiitns

opcretur sahilom.

Ideiii qiiii.pe

ad Ecclo.siam, quicuinqiic fucraiil

ca bapli-

odor cial de quo

dicil Aposiolus, Cliristi
;

bonns odor

zaii, non jam pcr Oaplisnnim, sed pcr paMiilenliarn

sumus

in

onmi loco*
iis

cl lameii ct in
:

iis

qui salvi fiunt,

reciperciiinr

:

uiido eoiisiai cos

non possc amiiicre
renieaiitcs.

inquit, el in
vilinn,
alijs

qui pereunt

aliis

quidem odorvilac in

rccedciilcs, (iuod iion

rc ipiunl

Noii au-

antcni odor morlis in
ctsi

mortem

(II

Cor.

ii,

lem

sicut hxrosis

ipsorum

cst, sicul

crror ipsoi

um

cst,

13, IG).

Quod

de

alia

rc

di.\it,

ad hoc cgo posui,

sicut sacrilcgiiiiii dissciisioiiis ipsoiuin est,

sic ctiain

ul iiitelligalur aiiquod boniim, noii

solum vitam

)iosse

Dapiismus qui Clnisli
cuiii illa

cst, dlci

dcbcl

i|isoruiii. Ilaqtic

opcraii bciie utcnlibus, scd ciiain iiiorlem male uicnlibns.

mala ipsorum qtiaiido rcdcunt corriguiitur,

io

coquodipsoiuinnoiicsl,ille cstagnosccndusctijuscst.

CAPliT

XII.

— 17.

CAPUT
inc:ili

XIV.

19.

Ncc

inlcrcsl

cmn dc

sacra-

Ideo auicm non sc iiovain aul

iiilcgritalc

et sanclitate iraciatur,
sil illc

quid cn-dal

repeii:iiiam rcin slatiiijSc bcalus

Cypriamis oslcndil,
i

el quali fide

imbuius

qui accipit sacramcntnm.

quia snb Agrippino
iiiqnit,
<

liori

jaiii coeiicral.

Anni

suiil, >

lulercst qiiidein

plurimuin ad salnlis viam, sod ad
iiiliil

mulii, ct longa xtas, ex

quo sub

Agrijipiiio
pluriiiil

sacianiciiti qux.slionem
tcsl ut lioino iiilegruin

iiilcrcst.

Ficri cniin

po-

lion.e

iiicmoria; viro
i

coiivcniciilcs

cpiscopi

habcat S.icramciiluin, el pcrpolesl
iii

lioc stilucrunl.

Proiiide ab ipso Agrippino rcs iiova
i
iii

vcrsani lidcm

:

siciil fieri

inlegra lciicai vcr«

faclu cst. Qiioiiiodo atilem dicat,

.\(qiic

exiiidc

iii

ba Symboli, et tamcii
Trinilale, sive

iioii

rccte credat, sivc de ipsa
vcl aliquid

Iiodicriium lot miliia brcrclicoriiiti

proviiiciisnosiris
siinl,

de

resiirroclionc,
iii

aliud.

ad tcclcsiDin convorsi,
rui.ctali,

noii

aspcniaii

iicque

Ncquo

ciiim parva rcs esl,
ila

ipsa intus Catbolica le-

imo ct

raiionabililcr ct libciilcr .liiiplexi sunl,

ncre intogram fidom,
crc.itura, scd

iil

omiiino

ii!'ii

do

aliqiia

ut luvacri vilalis cl salularis Uaptisiui graiiam coiisc-

do ipso

Dc(;

i.iliil

aliier^ crcdal quain
si in

qncrciilur,

i

non video
i

:

nisi

forlc

boc dicat,

«

cxqiiia

vcritas liabcl. Num(|uidiiam crgo
baiilizatus, postca Ic7cndo,

ipsa Catholica

inde in hodicrtinm
niilla

[Episl. 75,

ad Jubaimium)^

audicndo, ct pacifiec disuilft

de

illis

cx quo
,

in

Lcclcsia pcr Agripiiini concilium
uliciijus

Sercndo, ipso Domiiio rcvcl

cognovcril alilcr so

unptizati sunf

qii:cstio

cxcoiiiinnnicationis

aiitoa crcdidisso qiiaindeliuit, dciiuo ba{ili/aiidns cst?

exorta csl.Ca:lcrumsi pcnnancbal ab Agrippino usipic

Quis

aiiteiii

carnalis elaniiiialis lioiiio, non per pli.ui-

ad Cyprianum consucludo
NcuicntPS,
coiicilia ?

I

.iplizandi

ab luvrciicis

lasiiiata' cordis sui evagciiir, cl consliliial sibi

Dcuin
ila

nl(|nid

fari.i

stinl a

Cyiiriano de hac rc
dicit,

qnalis ci

pro sno scniii

cariiali placiicril

,

atqiie

Uiqnid cidom Jnbaiano
aiit

nnn sc

reiii iic-

crodal taiilum loiige alitcr iinani Dciis csl, qu.iiilum

vain f.iccrc
ttilain'?

rcpenlinnin, s^d ab Agrippiiio coiisli
iiovilaic lurbarclnr
'

Curcnim Jnbaiamis de

Uicuin pcr
.si.

auctoriialoiii Agiippini

sanaii opoilcrcl,
lciiebal

Ilic

particub negans oiniuiiiir
|

in odiiiorif^

Am.

aIjcsI a

|.luribus eliaiii Ikbs. i{ui

ostirj

loco,

luque

ul ille, bulieut,

ab Agiippino usqne nd Cjpriannni h^c
cjiis

mn
*

ui ilte.
r.dili,

EccU-sia? Ciir deniipio lol
disci
>•

coilcgv.

in

concilio

svmitn

Dcoinumni

loro.

\cx, Dco, iXtcX a Mss.

iMit

lationcni ct vcrita;cm

Ci n-jr.cliidini

pr.cpo-

el [irxlcriri .S'»l(*l. ab ^ Edili, idind. \:ss.
*

An;-'ii.sliiio.

vc'r.), r/(i/c/-.
.Viss.

sic Ani. Er. cl noslii
atwiut'.i%

Al

l.<iv

,

(tuts ni:li"n

miic

,i-

Gdiii» iitili:ul.r,n.

naiii et

hvmo

,

ycr

p'ian:u:,>iuita, cio.

:

|i7

DF.

BAPTISMU CONTRA OON AT»ST\S,
(nii|ip<;
:

S.

AUCUSTINl
:iliuil

148
qiiam cnlliDiici Ycrilas
iii

9 \piitale vanilns (IKTirl? Vcri>-s;iii3iii
ti.-.m

Sftniiu-

oisdem vcrbis

ujiiii.iiilis

dixil AjmsUiiiis,

plc-iitis

luniine vcrilalis

Atnnui-

doccl, noncssct intrgra, sed fibulosi^ ralbilalibus
quiiiala («).
Piitris el

lia, in.iuil,

homo
i'1).

rton

pcrcijut

qna

snnl SpiriUis hei
ilicoba»,

Nam

siihcisdeni verbis, id cst, lu nomine
soiiiin

(l

Cor.

II,

Ell;mi«'ii
i|>se

dc liishoc
maiiifcstal.

quosjam
nomi-

Fiinet Spiriius tancti, non

Marciun,
c.ir-

riiisse

l>a|tli£:ilos

Eis enim dicil

aul Valciitinus, aul Arius, aui Knnomius, scil ipsi

Numquid Paului

crucifixus ett pro vobit? aul in
i,

nales parvuli Eccle^ij:

(iiiiibiis

dicebat Apusiulus,

Non

m

Paulibap(izatiestis(ld.

15)? l!abob.inl ergfiisli

polui loqni vobis quosi xpiriiualibwi, sed qiiati carnalibus), si posseiit singnli diligcnlcr intcrrogari,
lul di-

Bipiismi sacraincnlum, cl tamcn carnalilcrsapiciido,
qiiid potcraiii

dc Dco crcJcre

carnis suae, ubi

secundum sciisum animuli$ liomo non pcrcipit qvw sunl
iiibi
:

vcrsitalcsupinioniini furtassis, qnut homiiies nuniernrcnliir
:

Animnlis eniin

liomo non pcrcipil quce tunt
taincii ideo

Spiriius J)ci? Talibus dicit
si

Non

polui vobisloquiqua-

Spirilus Dci.

Numquid

nOn iiilegrum Sa-

spiriiuatibus, sed quasi carnalibus.

Ckristo lac vobis
poteratis
<:siis
:

potum

dedi,

non escam

Quau parvulis in ; nondum enim
;

cianicniuiii accipiiint? nnt iiiimi|iiid ideu si profecc
rinl,

ctopiiiiunumcariialium vaiiilatcmenieiidaverini,
est?
Accipii
cnpit

sed nec adlinc quidem potcstis

adliuc

cnim

denuo quod acccpcraiit re|>eiendum
quisque

carnalcs [Id. ui, 1,2). Tales etiam circumferundoclrina; de qualibiis dicil'
jactati el
:

sccundum fidem suam, sed qunnlum
illa
'

liir

omni vento
sinms

Vtultra
venlo

gubernnnte

niisericurdia
:

Oei.dequ? iirrsumeiis
15).

v.on

piirculi,

circumlati

omni
isti si

idern aposlolus dicit
vobis

Si quid alikr sopiiis, id quoque
iii,

doctrina: [Eplies. iv, 14).

Numquid crgo

profe-

Dens

reveiubit {Pldtipp.

Lnquei

lamen

ccrintusqiie ad spirituaicm liominis iiilerioris xlatcm,
et inleliigcnli:c sinccrilatc cognovcriiit qiiam loiige
aliier pcr
fallaciani suoriim

hjcrcticorura et scliismalicurum proptcrca c.:rnalibus

nimium

pernicios:

suiit,

quia ipsc pruvcclus

corum

plianlasniaium

dc Deo

intcrcluditnr, conlirinata senlcnlia vaniiatis advcrsus

iredidcrikit, qiiani
zni:di siinl?
tici

veritas postniabal,
fieri

itcrum bapti-

catliolicam verilatem, ct conhrmala
sciisionis

animobilaiedis-

Sicctiam

potest ut in alicujus

bxre-

adversiis catholicam

paccm. Sacrnmcnla
siiiit,

libruni catliolicus

calcchumcnus

incidat, ct a ve-

lamen

si

eadcm

sunl, ut>iqwc inlcgra

cliainst
:

riiatc

ncscicns disccrnore errorcm, credat aliquid
;

prave iuielliguniur cl discordiose
scriptura ipsius Evangelii
si

tr.icLTniiir

sicut

coiilra caiiiolicam fidem

cui

tamcn

errori verba

Sym*

cadcm

ipsa cst, ubique

buli

non rcpugnant

:

sub eisdcin qiiippe vcrbis innucxorti sunl. Putans
ati|ue docii essc

intcgra est, etiamsi innumerabili falsarum opinionum

incrabilcs h.vrolicorum crrorcs

varieiaicasseralur.Nam quodaitJeremia.s, Uiquidqni
coittrislanl

crgo

istc

caliiolici

alicnjiis

magiii
in

me

prcevalenl ? Plaga
fit,

mea

solida est

;

unde

iUiim libruin,
ct

si tnlia

credcns

Calbulica baplizclur,

aanabor?

Dum

facta

est

mihi sicut aqua mendax
;

postcriorc

diligciitia

cognosc;it qiicmadmoduni

non habens fidem [Jerem. xv, 18)
allfgori<;a

si

fignrale atiitie

crcdcrc d«I>cal, at<|ue arrcpla (ide calbolica iliud ex
aiiiino rcspuat
;

locutionc proplietiae

nusqiiam

poncrctur

nuinquid

si si

hoc confossus
antequain

fucrit,

de-

aqua,

nisi

qua; Baptisnium signiricarci, laboraremus
:

nuo

bapii/.nniius cst?

Aul

di.scat ct

con-

quyerere quid sibi velinl h.TC verba Jcremicc

nuiic

fiicatur,

hoc

setilirc

invcniatur, et quid abjicerc dc(iat in

autcm cura apcrtissime

in

Apocalypsi expon.-iniur

licat, qiiidve
«:i

crcdorc doccatur, manifcsttiiiiquc
;

falsi(alc fidci b^iptixntiim fuissc

numquid dcnuo
S;icraintc-

aqux pro populis positoc {Apoc. xvii, 15), cur non poputum intellignni aquam mcndaccm ct sine iide
,

liaptiziindus csi?
iticiiti

Quid ita?

Q-.iia

ilia satictitas

mendacem

ac perfiditm, nescio.

\cibis cvaiigclicis consecrata supcr

cum

CAPUT

XVI.

— 2i.
,

SpirilHS atitcm

snnctus

quod

gia inaiicbal, sicut
i)>se
iii

cam

Iradiintn acccpcral;

quamvis

in sola Catholica

pcr

manus impositioncm

dari dici-

c:iriialis

mcntis vanitaie consiitutus, aliud
quain credere
ficri

cum

tur, niinirum hoc
qiiod Aposiolus ail

intclligi m.ijoics nostri voliierunt,
,

ba]>tiz:ireiur crodcrct,

dcbiiis.sct.

Qua-

Quonium
Ipsa
csl

cliaritas

Dci diffnsa
,

csi

pioptcr inanifcslum cst,

possc ut fidc non inicgru

tn cordibus nostris per Spirilum sanclum

qni datus cst
qiiain

iiitcgruiii iiiquoquaiit in:incal

Baptisinisacramcnlijm

:

nobis (fio.m. v, 5).

cnim

cliaritas,

cl idco ilkt (jiKC

de dfvcrsoruin ba^rcticuruin varietatc
quoistiunem non pcrtinent. Illud
ille
Illiid

non habcnt qui ab Ecclesia:
prxcisi suQl
cl
el
:

c:ilholira; coiiimuuioiie

dicunlur, ad
cniin
iii

istaiii

ac per

hoc ctiamsi linguis huniinuni
,

uiK»quoqne corrigenduni cst, quoJ
pravuin pssc perspexerit.
:

pcr
sa-

Angclorum loquaulur

si

sciant otniiia snoramcnia

qnciii corrigiur,
naiuliiiii
iiiin

omnem
,

scieiiliain

,

el si
,

habennl omnciii proplieut nionlcs traiisfcrant,
,

csl qiiud xgrut:it

i!lud daiidiiiii cst

quod

tiain

ct oniiicm fidcin

ila

liabctur, cl niaxiinc chariias pai is, siiie

qna c.cadsunt

cl dislribuani omiiia sua p:iupcribus

ct tradant cor( 1

ti.ra

prudessc

iion possiint.

Scd lamcn
siiiil;

ciini

pus siiuin ut ardcaiit
1-3).
fci.u

,

iiihil

cis prodcst

c.or.
qiii

xiii

,

iMiii (|(ia>i

dcsint tradondii

scd

iil

fiiictuosc, ct

Non

aulcni h:ibciit Dei charilalein
:

,

Ecclcintclli-

Moii pcrniciosc habfaiiliir, per ijisuin viiiculum pacis
cl ciuiiicnii:Mii charilatis

noii (liiigiiiit iinilalcni dici iion accipi
iiisi

ac per hoc rccic
Catholica

ngcnduin

cst.
si

(.:AI'UT
viTbis,
I

XV.
/>i

(tiiur

iii

S|iiritiis

san-

20.

Qunntolirein
cl Filii il

cvatigclicis
i

cliis. Nci|iie

eniin

lcniporalilMis cl scnsibilibiis niira-

nowine Patris

Spirilus suucli

culis

nii(!slniililnis

per

mnnus

iinf.osilioncm
n.l

inodo
cuni

{Mtitlli. xxviii, 19), Sldiriun liaptiniinni

consecrnbo!,

d.ilur Spiriliis sniiciiis, sicul

anlca dabiitur
cl
r.r.
,

inlcgniiii
>

cnU

S:iciainciiluin

;

'iii.iinvis

ijus fidcs snb
l.o\.,
(fj)

xUmn. Ncslii Vss. oum \m.

iUa.

yj6.

,

dc qr.ilm du IL

(uiilcr Loii.iliuiu .^i-tlauusj 1,

uiv

8.

U9
in«T\(l;tlioncm nidis
liiiila.

LIBER TF.IVriUS
fijoi
ol Eiclesioc

150
snriciorum oniio-

primorJia
,

tliia-

hx^rosi nul scbismnto consliluluin
:jcs
,

Qiiis ciiim

iiiinc Iidc

c\5potl:U

ul

ii

iiniijus
,

iil

esl,
;

iiliiis uiiic;'j

columl»:i' gon.itus |>oierunt
,

in:<iiu$

ad uccipioiKinm Spiriiun) saiiotdni itnponiiur
incipinnl linguis loqui
'

ailjiiv 110

sicul ncc intus pnstuiu pos.siint

si

adver

rcpciite

?

sed

iiivisibililcr

cl

sum
si

sc ipse por viinm

pcssimam teneat dobitn pecci-

laicnlcr iiilel!i^ilur propicr

vinculum pacis eoruin
,

torum

con.Iilius cliviiia ciinrilas inspiniri

ul possint liicoie
iii

,

non solum si per accipitrem , sed eiiam , pcr ipsius cclumb;c pium iniiiislerium biptiie Siculmisitme, inquit

Quonlum
:iu'.om

rltarittit

Dei dilfusa eH
,

coTctibtts noslris

tur.

per Spirilum tanclnm

qui

dalus

esl

nobis.
,

Mullx
iilcm

CAPUT XVm. -23.
ter
,

.

P.i,

sunt opcrationcs Sjtirilus snncli
ciiin
,

(|uns

et

ego millo vos. Iloc
:

cum

dixiitel
:

,

infpiravif

rt

apostolus

quoJnin loco

,

qiiaiiiuin siif(icore ar,

ait illis
riiis

Accipite Spiriium
,

sanctam
; si

si

cujus remise,

bilntus cst
nin aulem

commcmoriissct

iln

oonchjsil

:

Om,

peccatn
{

remitlenlnr ilH

cujus teuueritis

tcne-

lioec

operatur unus alque idevi Spirilus

di-

bttntur

videns propriaunicuiqveprouttuU{lCor. \n,i\).Cum

). si pci-sonam fforcbnnl Ecclesiic, ct sic cis hoc diclum cst . tanquam
;

Jonti.

xx, 22,

25

Ergo

eigo

sit

aliud

Sacramcnlum
mr.lis

,

quod h:(bore ciiam Si;

ipsi Ecclcsiae diccreiur

pnx Ecctosix dimidit pectcnct

mon

M.igus poluil
qiioc
iii

{Act. vni, 15)

aliud

operatio
solet,
;

cali, ct ab

Ecclcsian pncc alicnatio

pecctta

Spiriliis,

boininibus cliam

ficri

sicul Saul habuit proplictiam (I Reg. x, C,

10)

aliud

opcnitio ejusdcm

Si.iritui
fii;is

,

qunm
fide

nisi

boni babere

nou secundum arbitrium bominum, scd secunduiii arbilrium Dci ct orationes sanctorum spiritunlium, qui omnia judicani ipsi autcm a nemir.e judicaniur
,

i:on possnnt, sicul esi

pra)cepli cbarilas de cordc
cl

(|

Cur.

ii,

15). Pctra
,

cnim

tencl

,

pcfra dimitiit

:

co-

ptuo, ei consciciilia booa
I.

,

non

licia

(ITim.

lnmba lcnct
dimiliit.

columba

dimiltil

:

unitas lenct, unil.ns
iu solis

5)

:

quodlibet
qu;i;

ii;vrciici

ct scliisinutici

accipiant,

Pax autem

hiijiis uiiilalis

boni^ est,

rliaritas

coopeiil

mulliludinem

pcccatorum
et pacis
;

vcl

jam

spirilualibus, vel ad spiritualia conoonli obe-

proiiriiim
iicc ojus in

donuin csi catbolico!

unitatis

dientia
foris

prolicieniibus

:

in

malis aulem non csi

,

sive

omnibus

,

qiiia

nec ejus sunt omnes, sic-

tumullucnlur, sive intus

cum

gcniilo lolcrenlur.
isti

Dt
illa

suo

loco videbimus.

PraMcr ipsam tamcn esse
,

ct bnptizenl ct baptizont.ir. Sicut

autem

qui inttis

cliaritas

non poicst

siiie
,

qua cxtora ctiam
prodesse tamen et

si
li-

cum gemiiH
b;e imitatom

tolerantur, quamvis ad cam<!cm colum,

agnosci ct approbari possuiit

et

ad iliam gloriosnm Ecclcsiam non

berarc non possunt. .Maiius auiem imposiiio non sicut

Fiabcniem maculam aut rugam aut aliquid hnjusmodi
{Ephcs. V, 27
gantiir, et

Daptismus rcpcii
oratio siipcr

iion p:itosl.

Qnid

cst

enim ^liud

nisi

bomincm (a) ? C.vrUT XMI. —22. Nam quod
,

lamcn si corri(«) scpessimos ad Dapiismum accessissc fa)
,

non pertineant

;

in

tijpo

unilalis

teantur

,

non rcbaptizantur

,

sed incipiunt ad colum-

Petro Dominui. dedit polestatem
lcrris

ut id solveretur in
illa

Lam
tiu3

periinere, per cujus gemilus pcccata solvunlnr,
*
:

quod

ille solcisset

,

manifcstum cst quod
sit dicta.

uni-

a cujiis pace alienaiis lenebanlur
foris suni
,

sic ct qui

apcr-

tas eliam iinn

coluniba jiorfecta

Nuinquid

si

cndem Sncramonta sumpscrunt,
non
ite-

crgo ad cnnidcm colnmbam pertincnl omnes avari
ilc
iiiis

cum

correcti ad Ecclcsiue veniunl unitnlem,

qiiibus

in

endom Caibolica gnvilcr

id<Mn Cypria-

nilo Daptismo, sed

cadcm

chariiatis lege ct unilaiis

iiiscinuil?

Nnm,

tilopinor, taptor.s noiicoluinbso,

vinculo liborantur.
positis
,

Nam
;

si

non
ac

nisi in Ecclesia prae-

sed

acci|»itics dici
,

pnssunt.

Quomodo

crgo baptiza-

ct

cvangclica

lege

dominira ordinationa
talcs

bant

qoi fundos insidiosis frandibiis rripicbaiit, ct
muliiplicaiitibus
) ,

fundalis

licel

baptizare

numqiiid

crant

qiii

usuris

fcnus
illa

augebanl
columb;i
,

(

Lib.
cst
,

seu
,

fundos insidiosis fraudibus rnpiebani, et u-surls miilliplicnntibus fcnus

Epiit. deLnpsis

si

sola

id

illa

augebnnl? Arbilror euim quin
,

il!i

uniias qu;c

iiisi

in bonis

inleliigi

non potest
? .\n

sim-

dominica ordinatione* fundali smit

quibus ciim for-

plex et casta cl pcrfocLi bapiizat

forlc pcr orai;i

niain darcl Apostolus, ait, A'on avaru^n, non lurpHucruin
*

lioncs saiiclonim spiritualium qui sunl
lanqiiain pcr colunibje crehcrrimuin

Ecclcsin
,

{Tit.

i,

7).

Talcs tnmcii ipsius Cypriani tcmpo-

eomitum

ma-

ribus baplizubant. quos coopiscopos suos foisse ciim

giium gcrilur sacramcnlum
inisoricordix Pci, ut

,

ct occulta dispensalio

magno

geinitu confiiclur

,

cl

cum mngoa

tolcranti.i;

corum eliam pcccala bolvanlur,
,

mcrcede pcrpcliiur. Ucinissiin tamcn pcccafirum

qui noii pcr coliimbam
lur
,

sed pcracciptiiem bnptizaii-

non dabanl
ad

;

qu.x per or.iliono.s snnciorom
,

,

id ost,

si

nd illud Sacr:'monium cuin pnce cniholic.-B

per C'ilumb;T; goniiltis dntur
ejiis

qiiictiinque 'wpiizct, si

uiiilalis

accodunt

r

Ouod

si

ita cst

,

ciir

non crgo jer
c^clii-

pacem

illi

pcrtincnt qiiibus da"ur.

Non onim
Si cui

coruni orationcs tun> qiiis<|uc ab b.xresi aul
siiialc

rnploribiis et fcncratoribus dicorct [>omiiiu.s,
diiniserilis pcccnta
,

ad parem cnllioIi(am vcnii

,

cjus pcccaia sol-

dimiitcnlur iHi

;

si

cui lenueritis,

vniiiur ? Sacrainciiti niitein iniogi ilas iibiipie

cogno-

iMtebuntur. Eoris
solvi, ubi

quidcm

uec liqari

i.iifjuid
o.ul

polat uec
:

siiiur, sed ad pcc«nloriim iiiani irro\ocaI>iIoia rcniis-

non

sit

qui aut ligarc possit

iolverc

scd

siunoni cxtra utiitnlem Ecclcsix
Sic vss. Frliii aulc;n, pcr. (a) r.ilis illi esi iiia;!us iini^osiiir.,
»

nin

valcbil.

Mec

iti
*

t.ov., alit-niili

tcnrbmt

ir

:

iniii.is

lonc.
:

*
>l,i

lldilioDes lUue

Am.

cl tj.,
liicri
i|

tlomijiica oraiionc
.sic

inciv

qna

in^^ra.

lih.

,";,

d.ose.
*

cn|>. '25, li^siiuv
• tiir

:

nMiiiiis

nilom

iii|:<-s'.liD

m

noii n.llr.ix.Tc-

Md,.;ata rcrl,
;

ttir',iir,
.

ctpidiim

:

oiiani

fpiKljrn

t

vomi cjio 'uJuarelur. «
ai.
Ii;cri>si

nti, la:if]u.iiii

c.xUa

oiiiiioni .-iilj.a.u

EdiJ

al VS!>
.1

ol ali

loti.

so

'.uj;osiiiiiis.

turirilunum.

H.

{i)

:',cliai t-

oaj

18.

, ,

:, ,

m
kolvitini|iii

Dli
<i\ii

BAl»riSMO CO.MIIA DON \l
paccm
, ,

IST.\S,

S

AUGLS!
.\iii,

INI

152
ni'.iltii:M

CJin coliiiulja fcccril
iiun
liaiicl

cl lignlnr

rilris

{Hom.

10).

Qua

\igiiii r.ypri.inos,

ciitii

ctiiiiinba

pacciii

sivc ajicitu

ul

aliiiii

de iJapiismo
,

seiiticiis,

non tamen dcacrorcl
radicaliim sarpiir-

loris sit, sivciiiliis cssc viJe.itiir.

miitalcni
sibi Hciuiiiuni

ot csscl

iii

vitc doiiiinica

21. Dallian Vi'ro, Chorc elAbiiun, qni

nieiiiuiii friictuosiim,

quod ciiamfeiro passionis
,

suzrificandi usitrpare comli sunl conlru uuitalcm populi Oci, ei
filii

gaict cadcstis agricola
(

nl

m;ijoreiii

fiuctum darcl

Amon
1, 2).

qui ulicnum iynem altari iinpo-

Joan. XV
,

,

l-j).

IIujiis

aulcm
,

frateriiic cliarilali-> ini-

tueruut, iioxiiniiS qiiod iinpune non fecerrr,: {yuin.

mici
tur,
eiiiiii

sivc apcrle foris

siiil

sive inius essc videan<jt

XVI

;

el

LeiU. x,

Nec nos

lalia scelcra (licim-is
si

pseudochrisliani

siiiil

anlicliri.ii.
,

Inventis

impunila rcnianere, nWi se talos corrcxerint,
«ienlia

pa
-4)

occasionibiis loras cxount

siciil

scriptiim cst
{

Dei ad puinilciiliiin adduccns {fiom.
largiliir.
llij

ii,

Occasioues qiiarit qui vull disceJere ab aiuicit
xviii,
\ ).

Prov.

tcnipus coiriseiidi

Sed

ctianisi occasioncs dcsiiil

,

cuiii intiis

CAPLT
uon

XIX.

— 25.

saiicqui proplcrca dicunl

vidciitnr,

ab

illa invisibili

chaiitatis comp.igc sejiarali
:

esse ihraiiduin

liaptimum, quia vianus taniumquos Philippus diaconus baptizu-

sunt. Uiide Joanncs dicil
crant ex tiobis
:

Ex

nobis exicruiit

,

ted non

modo

iiiiposila esl eis

nain

si

fuissent cx uobis, mausistrnt uliait

venit {Acl. vni, 5-17), niliil ad
cl absit ut

rem

pcniiieiis dicunl:

que nobiscum

( 1

Joan. u, 19). Noti

quod cxcitndo
huc
de
fliit

cum

veiuin qurcrimus, lalibus argumcntis
hivrtticis

alicni facli sunt; scd qttod alicni eranl, projttcr

ulamur. Qiiapro|)ler magis
hi

non cedimus

(n),

cos exissc declataviu Dicil ct apostolus

1'aiilus
,

<|uod lobcnl dcCl^rii^i Ecclcsia,
iicc

non esse dicamus

quibusdam

,

qui circa vcriialcm aberravciaiit

ct

ipsorum,

piopler sc<'jcra descrlorum Impcratoris
:

dcm quorumdain
caiiccr scrpcbat,
in

subvertebanl, quorum scnno

noslri sigiia nulinius agno.^t^rc

magis quia
tv,

Domiim
ci

quos cum cvilaiidos essc diccrcl,
sigaificat
,

Deus

uoslcr

Deus

icluits

est

{Deut.
,

24), quidtjnid

una lamen domo inngiia cos fuisse

scd

ejus apud ali<iueni
ci.-dainus

agnoscimus
pr<»piiuin

nuUo modo
in

conIpse

l.in<{uam vasa in

conlumeliam. Credo qiiod nonduia
si

ui

suum

cssc arbilrelur.

foras exieranl.

Aut

jam cxierant quomodo eos
,

di:

cerle Dcus zelans
prx'varicaliicis
qiKi: ipsius

fornjcanli a sc fcniinx cl dicil
,

figura

cil in cadem m.igna nisi

domo cum

vasis honorabilibus
([aji

plebis exprobral,
,

quod ea
cl

furlc proplcr ipsa

Sacramcnta,

scparalis

csscnt

dabal amaioribus suis

ab eis

eiiam lixrciicoruni conventiculis non mutata sunt

riirsus arcipiebat, qua; noii illQrum, scd ipsius cranl.

ad unum magnani doinuni
ineritis pertinere,

dicit

Inter adiilK-ram f.niinani el adultcros amaiores doiia siia laiiicii Dcus taiiqu uii zclaiis iralus agnoscil
:

aiios

iii

omnes , sed diversis honorem alios iti conlu,

nicliam

?

Sic

cniiij

luquilurad Timotheum scril)ens:
etita
:

ct iios liarclicorqm csse

Daptismum
cotnmoti

diciiiius
faclis
,

Profanas autcm verborum novilates
proficieut
serpii
:

multum

eiiim

verbis cvangeiitis consccialum,
)

eo-

ad impielatem

;

et

sermo eoruin

sicut cavcer
,

uin cliam qiix Dei sunl cjs Irihncrc voliimiis
|'.olneritit
,

quasi
faccre

ex quibus

cst llymeiiceus el
,

Philetus

qui circa

ea coiilaminare
tjicii

aul

pi oi.lerca siia
?

verilatem aberraverunt

diceiV.es

rcsurrcciioncm

jam

fa-

D

i

siiiit,

quia ipsi Dei cssc noliicruiil
illa

clam

cssc

,

et

ftdcin

tfuorumdam subiertuul. Firiuum
stat
,

2G. Qii.c Cil

inulier

adnUcra, quam Oscc pro:

autem fundamenlum Dei

habens sijneiculuin hoc
;

:

pliela de.^ignal, <iu:c dixii

Ibo post oiiialoics meos

Novit Dominiis qni suut ejus

et rccedut

ub

iiijusiitia

quimihi

diiut

puues
,

iiieos et

aqnuin

mcam,
viilti

vesles

meas
{

et

omnis qui nominal nomen Domiiii. In mogna uulem
doino
,

liiileaiiiina
11,

mca

ct

uuiversa qua:

coudecent

O^ce

non solum aurca vasa sunl
(iciiliu ; et alia

vel arijentea

,

sed et
,

1-15)?Liccl(jiii>li;mljoccldepr:i:varicalncc.!ud:cogeiileinltlligcre
:

liguea cl

quidem sunl

in

honorcm

alia

iii:ii

i>ed

tamcn quos

alios imilanliir

vcro in contumeiiain.

Si quis ergo etnundavcrit seinet-

p>cndoc!irisiiaiii (iioconiinsunt omiicsIiaTclicietschibiiialiei
)
.

ipsum

ttb

istitismodi, eril vas in

honorcm

sanctificaluiit,
(il Tiin. ii,

nisi

pscudo-Iii aelilas ? Erant enim et vcri !sDoiiiiiiiis Nalliaiiacli

ulile Domijio,

ud oime opus bonum paraluin

laciiia', sicnl ipse

pcrhibel lesti-

il)-2l) Qiiid csl
iiisi (jitod
qijii

aulom muiidarc scmclipsutna
Rccedat ab
?

talibus,

iiioiiium, dicciis
esl

:

Ecce vere JsrueUla

in

quo dolus non

patilo aiilc dixil,

iiijusiilia oniiiis

(Joan.

i,

17 ).Quisiiiilauiem\cri Cliiisliani,niside
dicit
:

nomiual nQinen Doiniiu
iii

El ne qiiisqiiam

jniturci

(luiiiiis

idcm Doniinus

Qui

dilujil

mc maudata
,

tanijtiam

nna

domo

utagna pcrirc sc p

isse

rum

vwa

cusiodil {Id. \iv, 21 )? Qiiid cst
,

antem cu-lodiro
^

lalilms,
SHiit

vij^ilaiilissimc pixdi.vil,
:

Novil Dominut qui

ni.indala ejns

iii.si

in

dilcclionc porsislcre
vobis
,

Undi.

ejus

eos vidciicct qui rcccdctido ab iniijnilalc se
iii

«tiam

dicit,

MamUlum nommdo
iteruin
,

ut vos rnncev.i
qiiitt

miiiidaiil u vasis faclis
Iicro:iiil

coiitumeliam

,

nc

cum

ipsis

liiligulis : ct

lu hoc scieul omues

vm
5i,

dic>b.).

(juos

iii

iloinn

luagna lolciarccogiialur.
carnales, ;<nima!cs, dla-

uipuli

csiis, si

vos iiivicem dilcxeritis
,

(/</. xi:i,

27. Mali C!go cl
i).'lici,

f.icinoio.si,

Qiiis a;ueni dubilei

non

cis solis dicliim, qiii linic pcr

a soducloril;us suis sibi dari arbilrantur, qu;»

ejus
qiii

caincm

verli;»

prxscnlis aiidiobaiil, sed
iii

d

cis

noti

nisi

niuncra Dci sunt

,

sivc S.tcramoiUa
,

,

sivc
s:i-

mmc
(

j>er

Evangeliiini sedcnlis

coelo vciba co-

sjiirituaics ;iiii]iias opoi ationcs
liilcnt.

circa jincscntcm

piioscimi?

lile

cmm
v,

vciiil
).

noii legoiii

solverc, scd
legis

ISon

aitlciii

ii:ibotil isti
,

cliaritalem in

Dcum
quaui

miplere

Mutlh.

17

l'lctiitudo

aulcm

cha-

scd circa cos
cu:iiiir,

c>cciii):iii siiiit

qiioriim sujterbia si'duiiiiilicri,

ali.liiliaianunicon.icquciilci(«) Qiiia r.yprianusin ci:iM<'la c-it cigo , tValer cliari>Miiio, qiiod li.crcl ci.^ i(Til)it": »

cl

ctitiijMraiititr

furiiiciiiii
,

Mm

Pioplicl.i ciuiimeiiior.u tlicciiioiii
uic
-s
(/(./

Jbii

pasl

amatoris

r ccilcifliiiM

exijtimeimis,
\

iil i;a|ili

juij
j

*|ii<iti

iion

t;ibi iiiii

ct

i soli IxlJo-jIx il.uu;n ^il,

n dvnduni

ulcniu-,.

milii

d

:;it

v^nrs

i:icos

ci

rquani in.am, iciiCS

f

Jd

LIBER QlJAUilJS.
mca
el dettni

fs^
ill.T;

mciit el liiileiiiuina
iiiihi

meiim,

ei ttuivcrsa qtia:

vcrbj Liliroruni sancfoium. .Ncc lanienquia
gincs
fa!s:u

inia,

coiidcccnl. Sic

ciiiiii

nuiil lixrc.scs cl scliisnint:i
<;u.f in cli iritale
:

sunl

,

el doclrin.i; d:»>inoiiiornm
( I

siinl

iii

cuni dicil plcbs carnalis
iion Cbl, Ibo posl

Dei ruiidala

liypocrisi nicii;laciloqiioriim

Tiiii.

iv,

1,2),
s;c
:

pro-

amaluics meos
coriiipiiwiicin
liirpilcr

cuin i|uibus uliqiic
sivo

plcr ca ct

illa

sacMnicnla
iit

,

cl diviiia
illa

eioiiuia

cxcufn
vcsle

sivc

pcr

fidei

,

pcr

clalio-

hoiioraiid.i suiil,
Diiiiiiiiiis

coiuiii
intro

cssc dipiilcniur

ncin

siipcrbioj

foriiiciiUir.

Scd

propier
ci
iii-

dical

,

Dc

mco

cl

de argenlo mco

el

cos

qui

passi

diflicuUaies

cl

aiiguslias
'

mca

versicotoria, el oleo
.An qiiia
illi

mco

ct

incenso

et jmiiibtis

meis,

teriliisioncs

iiianis raiiocinalionis

coruin a quibiis

clca;lcra.
t:iiit

crraiitcs coruin cssc isla pu-

sedurunltir, conipungunliir tinioribus, ct rcdeunl ad
vi.iin

a qiiibiis

scdiirunlur, proplcrca
siiil;
ti

non dcbcnius
Et
,

pacis, ad quxrendiiin
(licil
:

'

sinccriicr

Dcum
,

;

iilco

agnosccre
cognovil
olitim
,

ciijiis

cum

ipsc dicat,

liwc

uon
et

sequiiur cl

Proplerea ccce ego scpio sudibiis
et

qiioU cgo
et

dederiin

frHmenlum
illi ?

vinum

viiim ilHus, el aedificabo in viu ipsins spiiias

trami,

pecuniam mutlipticnvi

Non
:

cniin dixil

tcm suuut
uec
(1

iiou

inieiiicl
,

:

et

persdiuetur amaioret suos

eam non
scd Dei
ril

liabiiissc ista,

quia fornicaria cral
iicc

scd cl ha-

itlos

npprehcndel
Jbo
et

et rcquirel cos,

nec invcniel eos prislinum
,

biiisse dicitiir,
,

ct

non sua suam,
,
,

nnialoruin suorutn,

dicel,

reverlar

ad virnm

mcum

<7iu'(i

cujus uiiius

ista suiil.
illa

Quanivis ergo liabue-

iene tunc milii fuil
lcnlur
taiis
illa

quam nunc.
per

Dciiidc nc ipsoruin pu-

fornicatioiicin

tnincn

quibus camdera
vcl

quac scduclores liabcnt intcgra cl dc vcri,

foriiicalioncm
ccn:<
,

ornabat

\cl

scdiicla
h.i-c

scdu-

duclrina venicntia
el

qii.T

scducunl ad
;

falsila-

non erani ejus
,

scd Dcl. Si

dc Juda:a

les

diigmaium

disscnsionum suaruni
ip<^oriiin

nc

illa

crgo

pente figurabantur

ulii

Scriba; ct Phaiisxi rejicie-

qu.u
liiiuo

babent inlcgra
:

pulcnlur, addidil conei

bant maiidaium Dci,ul tradilioncs suas conslilucrcnt,
ut

El
et

litcc

non cvgnovil quod ego
et

dcderim fru-

cum

plcbc Dciini rclinqucnle sic qiiodam moilo fortalis iUius

meniiim
illi ;

vinum

otettm

,

et

pecuniam mutiiplicavi
el
,

nicarcnlur; ncc lamcn
fornicaiio ut coriim

lemporis in populo

ipsa vero fecit vasa aurea

argcnlea Baal {Osee

II,

5-8).
,

Di.\crat eniin sii|:criiis

Ibo posl amalores

quam Dominus argucndo prodcbat, cffccil essciit sacramcnta, qux non craiit coriim
qui loqucns ad foriiicariam dicil
illa

meos

qui mihi daitl paius nieos, clc.,

non

uli(|uc in-

'cd Dci

,

oninia
le-

telligciis

bxc
ipsi

Dci cssc

,

noii

hominuin, quxcumque
lcgitiina
qiiasi

suacsse; unde ipse Dominus ciiamquosmiindavita
pra
,

ctiam scdiictores intcgra el
sibi

tenciil

:

ncc ca

ad cadem sacramcnia mijil, wl ofTerrent pro se

ctiam
,

arrognrcnt, ct

propria vindicj-

sacrilicium sacerdotibus; quia nonduin cis succcsscr.it

renl

nisi a

plcbibus scduclis \icissim scduccrciitur,

sacrificium

,

quod

ipsc posl in Ecclesia volnil ce,

ciim cis crcditiir, ct lalcs lionorcs dcfeninlur, ul per

lcbrari

pro

illis
:

omnibus

quia

illis

omnibus

ipsc

cos hiibcaiit potcstati-m lalia dicendi
vindicaiidi
;

,

cl sibi

ta!i."\

proenuniiabalnr

quanto magis nos Sacramcnta novi

ul crror

corum
,

vcritas appcllclur

,

el

Tcslamcn;i, apud qnoslibel liaTClicos
cos iuvcniontcs
quasi niin agnila
,

vd

schismati,

scclus coruin justitia pulcliir

projitcr S.icranicnla cl
,

non dclicmus
rt

ip^is

tribuere

ncc

Scripluras quas lciicnt ad spccicin
Idco.juc ct piT Ezcch:c!(.*nJ
I\l

iioii

ad

siiliitciii.
:

probarc

;

scd quamvis apud
Icgilinii

foriii,

eidcm
tiia:

fornic.Triac dicilur
,

cariam niuliercm dona
tcrbo
vcriialis
illain

viri

.ignosccrc

el

prolulisli

de vasis (jlorKC
,

de auro meo
;

ct

de

foriiicationcm

cmcndarc, qux
illa

argenlo mco

ex quibus dcdi
,

libi

et feci&li libi

iniagi-

propria csi iinpuiiicx mulieris, non

dona culparc,

nes masculinas
tlcni

el

fornicaUi ea in eis.
,

El accepisli vecl

qux

propriu

stiiit

Doiniiii iniscrantis ?

ineam versicotvriani

el

coopcruisli idola lita;

28. iiarum ct talium
nostri
,

olcnm

mcvm

,

el

incensum nteum posuisti unte faciem
el

non soluin

aiile

rerum consideraiione palrcs Cyprianum vcl Agrippinum ,
in aliqua

idolorum iiioriim,
l:gineet nielle
el

panet meos quos dali
;

libi; el simi-

scd ctiam postea saliibcrriinamconsuctudincm tcnucruiii, ul

otco cibavi lc
iii

ct posuisli liccc

anlc fu-

quidquid diviiium :>tqne Icgilinium

cicin idolortint luorunt
['cisli liwc

odorem brne

olcnlent. El periiiiagiiies

lixrcsi vei schismale
p!)liiis
<|iiaiii

intcgnim rcperirent, approbarenl
:

{Ezcch. xvi, 17-19).
suoriim,

Ad

cnim

negaicnt

(piiJqiiid

aulcm alicinim
,

,

cl

pli.Tiitasinaliiin
aiiiiiia

rniii qnilui.s voliii.iri cariialis
,

crroris illius vcl dissensinnis pnipriuni
gncroiit cl sanarciil.

vcMcilcr arilla

dclcclalur, convertit omnia sacraincnla
vmiis ratiorinalionibus. Pitircs
'

ct
in

Scd ca

qii.c

cx cpislola

qu;c

Ain. cl Kr., in
"'
» iii
.m'(

iMis.,

ad

Jiib:iianuni sciipla csl, C(insidcraiid;i rcinansorunt,
lnijiis

vants raliocinaltom.ins

Mss , cl redeunt ad ccrilcr Dl-wu.

tiam pacis

ct

qrwrendum

pr.iplir
liiin

voluniinis

nioduin

,

ab alio

,

(piaii-

cpiiior,

cxordio

siis« ipiciida alqiic tracU»iid:i

sunt.

LIBER QUARTUS.
In

quu

ira:ial

qux

subscquuiiUir iu caacni

ry|,riaiii c| i.slula

ad Juliaianum.

C.SPUT PRIMIJM.
rala (Cypr., cpist.

1.

Eccle>ia pnrarliso

compa-

vcl pcrcipcrc vc! loncrc.
radisi, siciil

N:im

ci

numina de fonlc
eliain

p.-»-

73, ad Jnbaianuni),

iiidic:il roliis

Snipiuia

lcslaiiir,

foras largilT
«'t

possc qiiidcin (ju; li.iiiliMnmn

hoiiiiiics

cllaiii

foris

ninnavcriinl. Noniinalim (piippe fomincinor*iitur,

/ccipcrc, scd saluicm lical.liiJniis cxiia

cam

iicm.iicin

p^r ijnas tcrras lluani, ci

«pii.i

cMia

paradisuin ccu-

f55
sliliila siuit, oimiiliiis

DE f.xPTISMO C'>NTr.\ DONMISFAS,
noHiin cnlUJcn. n, H
iii
1

S.

Al.CCSTlM
aiit :iliq<iid

i%
biijii.S;notli

i)

:

n":

bc >lcm

iriaciilaiii aiit rii;,Mni,
li iii

Miiicn

iii

M('S(>|Kii;miia vcl
('.•iicil.is
iit (11111

.'Eijyplo, iiiio

i!l;i

Himiua

(F.phci. V, 'iU, il). Oii"d

isia Ivxlesi.i iioii siiiil,

pcrvcncriiiil, c-l

viU

qn.t! in l>;\i;i.li.^o

romiia-

ad

«iijiis in(.'in!)r;i

nni pcitincnl,
ctt

iion siinl

iii

Kc< lusia

incnioninr.
ia«lisiiin,

Iia

Til

pimilisi a(nia sii ixira
iion sil
nisi

dc qua
{Cant.

diciliir,
VI,

Una

columba mru, nna
ciiiiii

ett tnalrituit

boaliludi»
ci!,'o

lamon

inlra pnaili-

8)

:

ipsa esi

sinc macula

et ruga.

Aut
qiii

Miin. Sic

naplisiniis Ecclcsiic

polcst cssc exl:a
iioii

asscrat qui polcst, bujns columbie
s:cciilo vcrbis,

membra

essc

r.cclcsiam, inimus aulcn» bfalic vil:c

nisi

iiilra

non

faclis teiiiiiili.inl.

Interiiii ali(|iiMl

Eoclcsi.im
<I;ila

rcpcriliir

:

qii:c siipcr

pciram

eliaiii riiii-

videinus

',

uiide diclnm arbitror, Qai sapit diem,
:

Do-

csl. qu:c iig.uidi el

Sdlvcmii clavcs acccpil {Mallli.
leiiet ct
:

mino
dicin.

snpit (liom. xiv, 0)

Dcus eiiim judicat omncrn
prjiscicnliam, qui nuvil
coiistitulioncm con-

XVI, 18, \9). Ilwc est una qucu

poisidel

omnetn

Sccundum auicm

rjiis

mi
8i si

spoini

et

Domini polestatcm

pcr

qnam

conjugalcni
:

qiios pr.rileslinavcrit antc

mundi

|K)tcslaiem cliain de anciilis

lilios

parere poiesl

qtii

formcs im:iginis

Filii sui*,

mulli etiam qui apcrle fo-

non siipcrbianl,

iii

sorlcm

li.iTcdilalis

vocabuulur;

ris sunt, cl hxrclici appellanltir, multis cl bonis
lliolicis nicliorcs

ca-

aulcm snpcibiaiit, cxlra rcinanebunl,

sunt.

QuiJ ciiim

sint hodio, vide-

CAPUT

II.

2.

Magis crgo quia pio Ecclesiaj

mus

;

qiiid

cras

fuliiri sint,

ignoramus. Et Dco quidem,

lionorc aiqiiC unilalc pugiiamus, non iribuamus Ux' scd eos reiicis qiiid(|uid apml eos cjus ngnoscimus
:

apinl qiicm sunl pr.Tsentia

qux ventura
:

sunt, eiiam
id

quud

fuluri sunl

jam sunt

nos auiem sccundum

«rguciilos (liccainus, qiiod ev uuilaie liabcnt

iioii

va-

qu(jd in pra:sciiti est

quisquc horninum,

quxrinius
culnmlia

lcrcad

s:iliiicm,

iiisi

ad camdcin vcncrini uniiatcm.
el

utrum

in

illis

Ecclesix mcmbris,
Christi sinc

qux una

Aipia cniin Ecdesia: ftdelis
uiciitilius.

salulam

et

sancla cst bcne

dicta est, et spoiisa

macula

ct ruga,

ho-

Ea vcro benc

uiicxlra Ecclesiam

nemo poad sup-

die dcputandi sint (a), de qiitbus dicii Cypriaiius in
epislola

tcsl.

Ma!e aulcm

utenlibiis cl foris ct Inlus,

quam commemoravi, quod viam Domini non
ad mlutem
roclesiia

plicium gerilur, noii ad pr.Tniium suirrag;»f.iir.

El ideo

tcncrent, nec dnla tibi

mandata
:

ser^

Baplismus corrumpi

el

adullerari non potest, clsi a cor:

varent,

quod non facerent Domini voluntatem

palrimo'

ruplis cl adulicris babc:itur

sicul cl ipsa Ecclesia in-

nio el lucro studentety tupcrbiam tectantes,

wmulaliom
unutquitaii

corrupta

el casln el

pudica est; ct idco non ad

cam

per-

et ditsensioni vacantes, simplicitatis ei fidci ncgligcntct,

lincnt avari, raptorcs, fcneralores: quosnoii tantum
foris, siid

S(eculo verbis solis et

non

faciis renuntiantes,

ciiam

intiis

csse multis littcrarum
et

suarum

que

sibi placenles, ct

omnibus displicentes {Epist. 11,
in suis
si

locis

Cyprianus ipse leslalur:

lamen non mulalo

Clericos).

Quod
;

si

eos

membris nec
in

illa

colum

cordc baplizantur ct baptizanl.

ba

crtgno.<;cit

ct

lalibus,

5

Nam

et Iioc in

quadam

cpislola sua dicil {Epist.

permanseriiil, diclurus csl

eadem pervcrsiiaie Dominus, Nou uovi vos;

11, «d Ckricos) ad Clcricos de piccando Oco, transfi-

rcccdile a nie, qui operamini iniquitatein {Mattli. vii, 25):

gurans in ?e sicut saiidus Danicl pcccata populi sui.

vidcnlur esse in Ecclcsi:i, sed non suiil; iinoctc<jH/ra

Nam
ait,

iiitcr niulta

ma!a qu;c commcinorat, ctiam
non
(uclis

Iioc

Ecclesiam faciunt.

Quomodo

ergo Buptismo EcclcsiiB

Swculo

verbis solis cl

renuntianks

:

sicul

baplizarc possunl {Episl. 73, ad
ipsis prodest

Jubmanum),
nisi

qiiod ncc

dc <iulbusdam
$c

dicil .\poslolu!», Confilenlur enini notsc

nec accipieiUibus,

inlrinsccus vora

Deum,
corde

factis

utUcni ncgant

{Tit.

1,

10). IIos crgo

conversione nmtcnlur, ut ipsum Sacranicntum, qiiod
cis accipientibus

bcaliis Cyprian-is in ipsa intus Eoclcsia vcrsari arguit,
(|ui

non proderat, quando

s.cciilo

vcibis

in inelius noii

mulato baptizantur, quando
faclis lenuiiliaiit,
ei

non

factis reuuatiabaiit,

prodesse incipiat, ciim el faiia et
iili

utiqiie S.TC11I0 vcrbis,

non

cum

di-

ctis coBperint renunliareV

quorum

cst aperta
ricc
lii

cat ;ipostoliis Pclrus,
facit litiptisma;

Quod

vos simili

forma

salvot

scpatalio; quia in

mcmbris
scd

illius

colunibx,

non carnis dcnositio sordium, scd conSa^culo verbis iolis
id agit

nec

iili

sunt hodic,

aliqiii

corum

forlassc fuluri

tciiulia; bona; inlerrogutio {l Pclr. iii,21);qiiainuliqiic
iioii

sunt.

b tbcbanl, dc qtiibus
factis

dicittir,

CAPUT

IV.

5.

Non

itaquc haerelicoruniBaplisina

et

uon

rcnHnivnUcs

:

iA

lamcn

iiicrepaiis

flrcrp/r/nms.quandoposicos non baplizamus :scdquod
Cbrisii essc cognoscimiis, ctiam in inalis boininibus.

cl aiguciis cos, ut a!iqu;indo auibulenl in via Chiidli, el cjiis :»inici nialint csse

quam

sxculi.

CAPUT

111.

sivc aperlc foris, sive intus occullc separaiis,

illis

in

Ciii si

oblcnipiMasscnt, cl rccic

jam

ca re in qua dcviabant correclis, dcbila veiicralionc
suscipimus. Siciil aulem urgcri vidoor cuin niibi dicilur,

\iv»rc, non ut pscudocbrisliani, scdutvcri clirisliani
fffipissonl, isuuiqoid
ulMjiic,

I

cos jubeiet u-nuoba|ilizari?Non

Ergo
dico,

lia:rciicus dimitlil

peccata? sic ct cgo iirgec

scd boc cis prxstaicl vcra coiivcrsio, ul Sa(Tauiciiluiii qiiod non mulalis v. lcbal aJ perniciom,
umlalis valorc incipcrct ad s;ilulem.
4.

rum
^,^^^^

Ergo

qiii

calcstii mandata non scrval, ava-

raptor, Jciicr;»tor, invidus, vcrbis iion faclis

sx

culo ronunii.ins, dimiltil pcccaia? Si pcr viin Sacramciili Doi, sicut
illc, ila

Qiiia

ncc

isti

Ecclesiie dcvoti

sunl {Ciji)r.,cpis(.
iiiliis,

ct illc

:

si

pcr mcrilum suum,
iii

75. ud Jubaianum), qui vidcntiir cssc

ol coiitra

ncc
'

illo,

ncc

ille. Illud ciiiin Sacianicnliim el

nialis

Cbrislum
ciiinl
catiili
:

viviint,
oiiiiiiiio

id

cst, coiitia Chiisli inaiulala faillani

ino

ad
sio

Eoolcsiain pcrlincrc jiidiI.ivncio
;viii

km.

Vr. oi Mss..

* Klili.

nd qiiod lulernus. coifonws ficiimigiiii. .\l>cs!, /urri,

1 Dianuscrt-

suiil, (|ii.im
111

ipsc iimutl.il

c
ii

\n
i-

vcrbo,

cxbibcal

sibi L;lorlosam

Ecclcsiam, iion

pl!S cl .» A\.vrr>. {u}li l;oi;act., cai'. l^.

: :

,

Ol
lioininibtis Clirisli esse

LiBi.a QUAnriis.
cognoscilur
:

m
scl ct
.iin

iii

corpi)ioaiil<M>i

docnis

,

duciliilis,

qnod

in

laiiJc

cpiscnpi

uiiicx

coluinlia',

incorru|)l.T,

saiicUt,

puiiicx, no-i

qiioin dcsigoal
II, -2

Aposiolns sic
t

iiiti>llc\it

ipso

(U Tim,

lialiorilis

n»3cu!\in aul nigani (Eplu-i. v, 27),
iiivcnilur
(n).
ci

noc

iliu

i),

iil

ilicori

i-iiam Ituc in

episcopo csse diliijcndunl,

ncc

ilie

El qoiiinodti

ncci|)ienti

non

vt non solum scieuler doceai, srd etiam paticnter discal
(Episi. iii
,

prodcsl Raplisinus
nuntiat; sic
sinnte
iioii

qui sxculo veibis non faclis rcci

ad Pompciuni); non dKbiio ipiod
iii

si

islani

prodesl
:

qui

iii

lurresi vcl sclii'

qiKcstionein

Ecclosia diu mulluin;;uo versatain ciiin
liactnrol
,

ba|)iii:itnr

ulriquc

auiem correcio prodtaincii

viris snnclissiinis doi tissiiiiisqiio

per qiioa

essc incipit, quud anic non prodcrat, scd
iiieral.

imslcn faciuin cst ui aiitiqua
plcnario cnncilio lirmarclur,

ili.i

consi:ctudo ctiain

siiic

dnbilaiinuc dcnion-

G.

BnpUzatus crgo

i:i

harcti non

fit

lemplum Dei
i.-st?

straret noii solnin qitatn docins cssct in his

qux

fir-

nninquid tainen idco pru baptizalo noii liabcndiis

missima vcrilalc pcrccpcrat, vcnini
bilis

ctiain qiiani doci-

Nam

ncc avarus inlus baptizntus
iion

lil

lempluin Dci,
fiunl

&i

in liis

quc
;

miiius advcrleral. El laincn cuui
sit,

»b avarilia

rcccsscrit

;

qui

enim

tcmplum

maiiircstissimum

multo

graviiis pcccarc scientcin

Dei, possidenl utique
dicit inlcr iiiulta,

rcgnum
avari,

Dci. Apostolus

Neque

autem neque rapuce» regnum

quain nescicniein
in

vcllcin mibi aliquis diccrct, si qiiis

bxrcsim incurral, ucscicns quantum
,

nialuni

si(,

Dei poxsidebunt

(I

Cor. vi, 10). Avariliam quippc ido-

ctalius ab avarilia iion reccdat

sciciis (|uaiituin ina-

loruin serviiuti alio luco

idem aposiolus compnrat
idolorum servitus (Eplies.
sic

iuin sil, qiiis coriim sit pcjor. Pussuni cliain iia pru-

El
V.

avaritia, iiiquil, qiice

esl

ponerc, Si aiius ncscicui»
alius
cil,

iii

lixrcsini irriiat, ct sciCHS

5).Qncni sensuni idem Cyprianus

cxaggeiavil

ab

idulolalria noii rcccdat, quia cl Aposioliis di-

in cpisiol.i

ad Anloniannm, ut corum pcccnloqiii lein.se

Avaritia

qua

cst

idolorum servitus
alilcr
,

:

cl ipsc

Cypria-

porc perseculionis per libcllos

thurificaturos pro'

nus eamdoin sciilcnliam non
dixi, ad Anioniannni siribcns

inicllosit, sicut

fossi erniil, avaros comparare non dubitarcl

(Cj;pr.

itbi ait

(Episl.

55, ad

Epist. 55,

ad Autonian.). Sic crgo

in liajresi bapiizafil

Anlonianum), Ncc
qitod se
siiiL cl

sibi

novi in hoc htvrctici blandiauturf
;

lus in noinine sanct;e Trinitalis, lanien non
))luin Dei, si

tein-

dicant idolclatris non communicare
illos adulieri, ct
t

quando

ab

liJiTosi
iii

non recesseril, quoniodo nebaplizatus
fit

cpud

fraudalores qni teneanlur
siilolc intellitjentes
,

qiic in nvaritia

codcm nominc
ci

tem-

idololalriw criniine.

IIoc
,

euim

p!uin Dci,

si

ab avarilia non recedat, qu;r e«l idolo-

quia omnis fornicator

aut

immundus aut
itertim

fraudalor,

rum

scivitus.

Nnm

hoc idcm apostolus dicil: Qua:

quod

est

idololinra

,

non

Itcbel
:

hwredilalem in rcgno
,

iompositio lenipio Dei

cum
non

idolis (11 Cor. vi,

IC)?
fiat^

Non

Cliristi et

Dei t(Epl.cs. v, 5)

et

<

Morlificale
;

crgo dc nobis qu:cratur cujus Dei lemplum
diciinus lcniplinn Dci
fieri.

qucm
sit

ilaque

membra

vestra qua: sunt supcr
et

Urram

fornicatio,

Ncc lanicn ideo non
clTicil ul

nem,immuudiliam
rilintn

concupiscentiam vialam

et

ava-

bapiizalur, ncc ejus crror itnniundus

non

qwc

csl idolorimi scrt<itusi (Coloss. iii, 5).
iii

Qu.xro

saiiclum Sacramentum, quod acccpil vcrbis cvangclicis

crgo qiiis peccct gravius, qui ncscicns

liaTcsini in-

consccruuin

:

sicut iicc illius avarilia

qnx

est ido-

currerit, an qul scicns ab avarilia, id cst, ab idololairia

lorum

<>crvilus, ei ni.igna ininiundilia potcst cfficercut

non rccesseril? Scciindiim

qiiidcni illain
igiiorjuitiiiin

rcgulam

non
alio

sil

sanciuin Diptisma
siniilitcr

qnoii acripit, ciiamsi

ab

qoa pcccata sciciilium peccalis
nunlur, avarus
fortc

prxpoScd ne

avaio

pcr

eadcm verba evangciica
inqnit, frustra

bapti-

cnm

scicnlia vincit in scclcrc.

zeiur.

hoc
facit

facial in
in

bxicsi sceicris ipsins niagniludo,
scicntis

C.VPUT V.

7.

Proinde
,

,

quidam

quod
iioc

avarilia

adinissio
:

,

liaTCiicus
iion

qui raiione vincuntur

consuetudinem uobis objiciunt,
sil
'

ncscicns avaro scicnii co.rqnclur

qtianquam

quasi consucludo niajor
spirilualibns

vcritale
in

;

nul uon id

stl

in

videalur ostcnilerc tcslinioiiiiirn, quod ipsc cx
ciiiiii

sequendum, qitod

mclius fueril a Spiritu
cst, quiaraiioct

Aposlolo posuil. Quid

in luiTCticis nisi iilasplic-

sanclo revdaliim. Iloc plaiic

verum

luias detesiainur? Yolens aulcin
cililalcin vciiia;
nioniiiiii

dcmonstrarc ad
'

fa-

vciiias coitsin-tudini pr.opoiiciida csl.
sneliidiiii

Scd cum

coii-

ignoranliani pcrlincrc poccati

lcsli-

vorilas

siifTrag:)ltir

,

iiiliil

oporlct firmius

posuil
cl

cx

Apostolo nbi ail, Qui prius fui
et iiijuriostis ;

rcliiieri. Dfiiidcscqiiilur, ct dicit

:

l ijnosci euini potest

blaspltemus,

perseculor,

sed misericor(I

siinpliciter errauti
lus,
i

,

sicut

de sn ipso

dicit

apostolus Pau,

dium conseculus

suni, quia ignorans

Jcd

Tint.

i,

13).

Qiti prius
;

fxti

bliisphenius, et pers/^culor
,

et

injufcci
i

Scd

si

pos^niit, nldixi,

ambonim

pcccala

,xi|iialitcr

riosus
(I

t<d misericordiain nierui
1,

qnia iguorans

appcndaiiliii, ii;noi.nitisblas|il)oiiiia, ci scionlis idololairia; ct cndcin scnlCDlia jiidiccnlnr
Sliini qu:«'rciiilo
,

Tiin.

io). Posl iuspirultonem vt;ro cl rcvelalionein

iilc ([ui

Chri-

(ttcliim,

qni in eo quod aravnul, pcrseverat prudeiis el
siite

in vcrisimiloin

scrinoiicm

falsitatis
1

sciens

,

vctiia

iqnoraniiie pcccat.
nililur
,

Privsumpiione
,

incurrit,el

illc
,

qni

scicns Cliri^lo rosislil

iqiiciili

enim alqne obilinalionc qitadain
superetur.
Iloc
vcrissiiiiuiii
qiii
o.>l

runt rtitione

pcr .\postoliim
uiitndus
halK-t
,

Quuuiam
,

ouinis fornicalor ,ntti
i-at

im,

li)ii;;c

giavins cssc
qui ncsoioiis

(lut

fivarus

quoU

idoioriim servilus

noH
illo

pcccrilnin ojns

sciciis,

(pnin ijns

Larediialem in r,gno

Clirisli et

Dei

:

ciir
,

iii

pcccavcril. Et idco vir baiiclis Cypriaiiiis,

non soluui
m\ii
ts

B;ipiisiiins ol cv.iiigclica
aiiiciii

vciba

iiiiprob;iiilnr

in isto

n|)pro!>noUir
llr.

;

ciini

ab

illis

roliiinbx> nicnibris

'

I

lur^^s

Mss
n

,

p^^rr../!

(vil

,

jycu-;/: n;

1

qi

u:<npttrar>\il)

in dibii.iriU

'

vin

ot qi:iJ.iin

tiss.,

iqnoriuitiuin

potincre

r-cc-

U

1

i;ll?>.l., ia)>.

is.

cata.

,

159

Dii

nArT;sMO co.ntra donmista^,
i|iii:\

s.
Iliic

ai.clsti.m
;icccdil
,

IGO
bcnc
p<.Mspccli£

iitcrqiic iiivciiialiir :'licti!is'' Aii
iiiij^aldr

illc

lo:!? a|)crliis
iiiius calli-

scijniintu ?
iilrcq:ie

qitod

ei

cst,

ric iiitioiiii(i:itiir

;

islc

vcro

lalcre dispiitalionis laiionibiis cl Scriptuia-

diis as>cnl:ilor, iic Inras piojlci^iuir ?
8. Qiiod CAI»LT \l. ilical QuoJ (iicci>iiuiis (ib
,

run
Scc quhquam
Kuiuimur
:

lcslimoiiii-:, potcsl

e:iam dici, Qnod vcrilas dc

aiiti:in

:iit,

(!:iiavit, lioc

sc(piimur.

Apostolis, hoc
r.citi-sinni

CAPLT
nii,

VII.

iO. Nani revcr;»

il!iid

qiiod qiiidnDi

(junudo A])oMoli nonwsi unain
et l{oj)tis)nn

tindiderunt
Ecclcsin

,

('\priani disp;iialionibus oppoiicbant,

quod Apostoliii

nniim
:

,

qtiod uonnisi in eitdcni

sil

Vcrunitnmcn omni modo
Cliritlus

,

sive pcr ocrnsioncm, $iv:
i,

fonniitntiiin

rion iiin

lantntn iiiovcl

,

iil

na|itisinuni

per vcrilatcm

annunlictur (Philipp.

1S),

Cliristi cliani apuil

h;ncticos iiivciiliim auilcniu rclilvaiigcliuin, cnin

rcclc Cyprianiis rcrellit, ostendens ad taiisain li:rrc-

Itroliarc (sicut ctiaiii ipsuin

apud
fuissc
coii-

ticorum non pcrlincre; quoniam dc bis diccbil Aposloliis, qui

eos invciiio

,

ncccssc cst

ift

approhciii

,

quainvis oo,

cnin maiovola invidia
:

,

sna qirrrcnles in«

riirn (icicslcr

crrorcm)

,

qnanuim adnioncl
tcinporibu^,

terius vcrsabantiir

Clirislum quidcm annuntinbanl
,

(]iiosilani cliain sancli Cypri:iiii
Siirliiiliiiciii

qiii

sicul sc habct vcrilas qtia Chrislo crcdiiiins

scJ iion

iilain

contra qtiam ficbanl ATricaiia con-

co animo qiio a bonis evangclislis
liliis

illius

columba

cilia,
(ftii

dc

(iiia

cl ipsc

paulo

aiilc dixit

,

Frustra quidain

anniintiabalur.

Keque enim de
ad hanc rem

liwrelicis, inqiiil

rntione vincunlur, consncludinein nobis opponunl,

aul de eoium Unptismo loquebatur in Epslola sua PauIns
,

diccroiil al» Aposlolis iraditani.

Ncc

invciiio

cur

istain

ut ulKjuid (jiiod

pcrlincat posuissi
tive

coiisnciudiiicni
lotiiis

,

qiix' jmisI

Cyprianuin cliam plcnario

oslendatur.

Loquebatur de fratribut

inordinale
,

orbis concilio conlirinata cst,
,

lam robustain

ct conlra ecclesiaslicmn disciplinam

ambutantibus
limore

sir«

ct nntca idcin Cyprianus invcncrit

ul

cum

cjus

mu-

evangclicam

veritatem
eis

de

Dei

servnnlibut.
alet

land.c nuctorilatcin
lia pi:i:dilus

qnam scqucrelur

vir lanla scicn-

Kt qiiosdam ex

potuit verbum
,

Dci conttanler
in

qux-rcrct, noiinisi in Africa sola faclnm

que inlrepide locutos
dissensione
versatos
;

quosdam vero quosdam
,

invidia
circa

paiicis

antc se annis Agri|)pini conciliuiu rcperiicl.

scrvasse

se

Utiod cnni sibi advcrsus toiius orbis niorcm iion suf(iccrc ccriici ct, lias rationos arr4puit, qu:is anliqijiialc

benevolnm

cltarilatem
:

ulios

vero

habiiisse

nhile-

modo nos

voiam dissensionem
tinere,

sed lamen omnia se palicnter sus-

ipsius ronsiicUidinis,

cl plciiarii postea

dnmmodo
Christi,

sive in vciilate, sivc pcr occasiortcm

coiicilii aiiclorilatc lirnirili, diligcnlins

coiisiJcranlcs,
:

nomen

quod Pautus prccdicabal, ad plnrimoruin
el

vcrisimiics polius quani vcras csse invcnimus
illi

quaj

noiiliam pervenirel,

nova adhuc ac rvdis sermonis seprcedicntione crebrescercl.

vcroD vis;c sunl in obscunssiina quocsiione labo-

minatio

loquentium

Purro

ranli, et
in

dc rcmissione peccaloriim flucluanli, utrum
lic ri
,

aliud est eos qui inlus in Ecclesia sunt, in nomine Chrisli

Baplisino Clirisli possit non
ficri
:

cl

ulrum possil

loqui

:

aliud eos qui foris sunt

,

el

conlra Ecclesiam

npud lijTClicos
iiim cst
,

ubi

si

niinus ci ;iliquid rcvcla-

fnciunt, in

nomine

Cliritti

baptizare (Epist.

73

,

ad Ju-

ut magniludo (bariialis cjus qua tinitaiem

baianum).
ttir, lil

Uxc

vcrba (lypriani admonere nos vidcnsiiiit,

noii dcscrnil probareJur,
cjiis firinaiiicntis

non ideo quisquam
ta!it.c

lanlis

distingnanius inlcr cos qni inali foris
intus maii snnt.

ct

nicritisque virtulum ct

copiu!

eos

qiii
,

Et

illos

dc quibus
ct

dicit

Apo-

graii:iriiin dc!)ct
lis

scaudcrc prjcponcre, quia universaqiiod

slolus

quod Evangelium non caslc
,

pcr

itividiani

conciiii adinoiiilus (irmitatc, vidct nliquid
vidit
,

anniiniiarenl

iiilus

fuisscdicil, ct veriiin dicit. IIoc
:

iilc iioii
iii'iidiiin

qiiia plcnariuin

de hac rc concilium

tamcn pulo

ine

non lcmcrc diccre

Si foris iicmo po-

habclia! Ecclcsia.

Sicut nec Pclri apostoli

test aiiqtiid liabcre

qnod

Clirisli cst,

nec

iiitus

quis-

iiicritis

quisquam

t:im

iiisanus cst ut sc pr.Tponat,

qnam
non

potcst aliquid liabcrc qiiod di:iboli cst. Si cniin

<|nia

Paiili

apostoli cdoclus Litleris,
,

cl ijisius

jam

liortus illc clausns poluit el exlra

haberc

spiiins diaholi
foiis

,

cnr

Lc» Icsia; CDnsiiCludinc roboratus
judaizarc,
11,14).
9.

iion cogit Gciilcs

hortum
,

potuil
iii

manarc
liis qiii

Cbristi ? Si

quod Pclrus aliquando cocgerat

{Galal.

aiitcin iion potuit

undc

intus ci-anl eliain

ipsius nposioli Pauli temporibiis laiilum maltiin iiivi'
di:c
,

Non crgo JHWHf J»(HS fl6 Apostolhnriquem, cum apud
bupllzntus csset, in eodcin Daptisino

ct malcvol.x dissensionis ? Ilu»c cniui vciba

Cy-

ha.'r>ticos

admissum

piiaiii sunt.

An

fortc

invidia

cl malcvola disscnsio

esse

et

coniinnnicasse.

Scd iiequc
,

lioc

invcnimus, ab
fuerit
iilu

h.i-rcticis art:|ucin

vcuicnlcm

qiii

nptid illos

parvum maluin cst? Quomodocrgo isti crant in uniqiii non ernnt in latc ace ? Vox cnim non inea nul
,
]

baptiKaiiis,

ab Apostolis dcnuo baplizaluni. Scd

aliciijiis

linminis, scd ipsius Doniini
n:»lo

;

nec per hoinines,
:

consiiciudo, qiiani cliani luiic ho:niiics sursuin vcrsus
resjiiciciitci^ iioii

scd pcr Angclos soiiuit

Chrislo

Gloiia in cxcetsit
(

vidcbant a postcrioribus
tradila

itistilittam,

Deo
11 ,

,

et
).

in lerra

pax

Itoininihus boncc voluntatis
iii

Luc.

rcctrt
sniit,

ab Aposlolis

C/cdilur.

Et

lalia

mtilt.)
si

14

Qiiod utiqiie iiato
,

lcrris Chrislo

non sona,

qiix iuiiguin esi repclere.

Quaproptcr
vistim csi
,

non

rcl orc aiigelico

iiisi

Deiis iioc vcllcl inlclligi
,

eos

nihil

diccbant, ()uibus

id

qiiod

ci

\o!ciis
,

c^sc in unilatc corporis Clirisii
Chrisii
:

qni suiil in pace

pcrsuadcrc Cyprianus,
accepimus ub Aposiolis
slius iiunc diciinus
|»cr lciiuil,
,

:iil,

Nc

quisiiiiiiin ilicat
:

Quod
i

cos aulcui essc

in

pacc Cluisti, qui sunl bnii;e
liencvolcntia bonn voluiitas,

,

lioc scqitiinur

qiianlo

i)bu-

volunlalis.

Porro

siciit in

Q;iod Ecclcsia; c(iiis;icluJo

sem!;oc

s c in nialcvoiciilia m:ila voli:ntns cst.

qiiod h.ic d spnlilio ilissiiadcrc non po-

CAPLT

VIII.


(lisi

II. J,ani
iii;;!cvoh

vcro ipsa invidij
,

,

qit;c

luil

,

cl

quod plcnariuin coiiciliim conliinviv:!,

noii polcst csiC

quaiitntn

fiialnni Csl?

.

; :

:

161
Noii qii.Tnnius alios losl«'S
ntii,
|>cr qiicin t:un imili;i
:

UBEr.
siinicil

QL' .\uTUs.
est,

m
sa!ii!»criima consiictiido.

nobis ipsc Cypria-

donoc procoNSn icmpori».

dc zclo cl livorc nomiruis

qiiuido Dcus volail, cliim dcclirnt.i vcriiaie plcnarid
coiicilio

veracissima inloimil, cl saluUria prxcopil. Legamiis

firmarclur; scd
<|ui iioii

cii:ini

m:il)s manifostos sibi-

crgo cpislolnni Cypriani
qiiantuiii

ilc

zcio ci livorc, el viJrainiis
,

quo nolisbimos,

ob.scuritalc ijua^stiiini^ nlili^r
vil;i!

mnluin

sil

inviilcrc molioribiis

cnjus mali

sapicbant, scd pordiLc

muribiH
dc

coiilia

qiiiin

origiiicin

(cl

:

Zilnie, imi»il, quod buiiuin vidcus
,

ab ipso di;ibolo cxslilissc nicmorabililcr iltel imidcre
,

pra«dic:iba'it, facicbaiil. siiul dicil

illis .\pOr>t:ilus,
ii,

Qui pradicas non fitruudum, furaris (Roin.
talibiis ciiim cl istc sui

:2l^,

Dc

welioiiOiit

leve apiid qiiosdiim

,

el

modicum crimcn

vi-

tcmporis ejiiscopis

siiis
iii

colle-

dfliir, friitrcs ditecliisiiiii.

Dciiide paiilo posl, ciim cjus
:

gis

,

cl

secum
:

in

commimionc mancntibiis

cpislol.i

mali ciipnC atqiic origincm qu:ircrcl
iiii|iiit. j/i/fr iiiilia

lliiic diubolits,

sua dicil

Esuricutibus in Ecclcsin fialribus hnbcre ar-

sltilim wtindi,
:

ct peiiit

primiis el pcr-

gcnlum

laryiler velle, fundos iusidiosis fiaudibns rupere,

dultt.

Kl paulo post
,

Quiile miilum est, ini|uil, [ratrcs
cecidit
,

usuris mutiipticaniibus fcnus nugcre (Scnn. do^ Lapsis).
llic oniiii iiiilla csl qiutstiunis

dileclistimi

quo angeliis

quo circumvcuiri

ci

obscurilas

;

apcrtc Scri-

tiibvcni

iilta itla el

prceclnra sublimilas poliiit, quo de?

ptiira

clamat, Neque avnri ueque rnpaccs regiium Dei
(l

c?plus est ipse qui dccepit
terris,

Exindc invidia

grussatitr in

possidcbuiit

Cor. vi
'

,

iO)

;

ci
li)

,

Qui pccuiiiam suam
cl
,

dum

livore pei \lurus mogistro pcrdilionis vbicqitiqiii

dedil in usurain
el

(Psal. xiv,

;

Omnis

fornicutor

tJtr,duin diaboluin
eit,
<

zclal

imitalur

,

sicul scripluin

iiiimuiidun cl avarus,

quod

est

idutorum scrvitus, non
ct

luviilia

diuboU mors inlravit in orbem lerrarum
ex parle ejns
iii
»

liabcl hwrcdilutein in

regno Christi

Dci {Eplics.

v, 5).

imituiitur eryo illuin qui sunt

(Sup.

ii,

Talcs crgo avaros

illc, ul iion

soluin sua cupidc llie-

2i, i.^). Ilxc vci ba Cypriani

cpislola popiiiis nol.i,

saurizaroiil, scd et aliciia fraudtiiciiter cripcicnt, talcs
id(iIo'alras sicul cl ipsc inlelligil

(|uam vcra,

quam

forlia sinl rccogiioscinius.

Vcrc dc-

alquc convinoil, noii

cuii Cypriaiiuin
cl inoncic, a

dc

zclo cl livore ct argucic graxiicr

uiiquc argiiorcl nisi nossct. Ncquc cnim advcisus co-

quo lam monifcio malocorojus ponilus
ciiaritalis

episcopos suos falsuin lcslimoiiiiim diccrct. £l lanien

nliciium

laiila

abundaniia

comprobaxil
iion

cos proplor CbrisliMi

qiii

pro infirmis niortiius cst,
simul cradicarctur

qiia vigilanlibsime cusiodila,

cum

collcgis suis
,

nc
cl

aiilc tcmpiis cradicalis zizauiis
trilii

nialcvolc de Daplismo divcrsa senlientibus
lualevola contcntioiic
,

ncc ip^c

uin (ilatlh.
visccribtis
,

xiii,

29), palcnix cl malcrnic cba:

scd liumana leniationc alitcr
iii

ritatis

loleravil

imitalus

uii(|iie

Paultim

sapicns,

quod

illi

'

Dcus

cbaritalc pcrsevoianli ciiin

aposioluin

qui inalovolos el invidos

sibi

,

cadom
i,

*

vellci posiea revclarcl (Philipp. iii, liS), in

commuiVe/HiHm
si

circa Lcclcsiam cbarilatc siisliiuiit (Phitipp.

IJi-IS).
iii

nionis uiiiiale perinansil, aperle dicciis
tiidicanles, necjue

:

13.

Sed Limcn
,

(|uia

invidia diuboti niors inlruvil

ajure commuiiionis nliqucm,

divcr-

orbem terrarum
ints

el imitantur ittum qui tuut ex partc il,

sum
rore

tcuscrit, te

amovcntet. Neque enim quisquam nostrum

(Snp.

II,

24, 25)
illiid

non pcr

illud i|tiod

a Dco creali

episcopum

episcoporum constiluil

,

aut ttjrannico tcriidigil
:

suiit,

sed per

qtiod a sc ipsis pcrvcrsi sunl; sic;

ad obscqnendi uecessitalem coilegns suos
El

ul

commcmorat
iii

ipse Cypriaiiiis
,

quia cl diabolus aiifuit

{Inconcitio Carllingiiienti).

in finc biijus cpislol.c

lcquam esscl
uiidc sunl

diaboliis

angcius
,

el

boniis fuit

llac

libi

breviler *, inqoit

,

pro nostra mediocrilate re-

iinitalc Cbiisli
^, sicut

qui sunl cx parte dia-

scripiimuty fratcr churissiine, uemini pieescribcnlcs aut
prcpjtidicnntcs, qitominus
pittitl

boli? Procul dubio

ipse Dominiis ail, Iniiuicut
xiil,

unusquisque episcoporuin quod

homo hoc
28
,

fecit,

qui superscmiitavil zizanin {ilullh.

facial, liabens arbilrii sui liberam poteslatcm. :\t)j,
in nobis est
,

2.')).

Siciit

crgo cl iutus qiiod

di:ibiili

cst argiicn-

quantum

proptcr liareticos cuin coltegis
,

cl

cocpiicopit nostrit non contendiinut

cum

quibus divi-

dmn est, sic ct foris qiiod Cbi isii cst ngiiosccinlimi cst. An cxtra unitatcm Lcclcsioi iion babci siia Cbristns,
et in iinilatc Rcclcsi.v

nnm concordimn ci domiuicnm paccm tcnemus ; inaxime cum et Apotlolut dicat « Si quis nulem putaveril con,

babcl sua di:iboIus? Iloc for,

lassc

de bominibus

dici potest

ut sic cxlra coniinu-

lentiosut esse

,

nos Inlcin consuetndinem non hnbcmus,
i

iiioncm Ecclcsi:v non babe:it Dctis aliqucm suornm,
sicut intcr

neqiie irctcsia Dei

(I

Cor. xi

,

10). Servalur a nobis
,

Angclos sanclos

iiuii

babct diabolus nliqiieni

palienler et lcnilcr chmilas aniini
fr;.';.jii

coltcgii lionor
lioc

,

vin-

stiorum. Ecclcsi:!! vcro iiuic qiuc adliuc carnis inorlalilalom

fidei

,

coucordin saccrdolii, Piopttr
'

ctiam

porLil, quaindiii

pcrogrinalur a Domiiio,

libetlum

niiiic

de Doito Paticnliw

,

quantum

vnlnit no-

licucril di:il)uli>

misocre

zizaiiia,

boc est

iiinlos iioini-

tlra meJiocrilas, pcriuitlente ct

inspirante Doniino con-

iics; el pcriiiissiis sii proplcr ipsiiis Ecclcsiac pcrcgri-

tcnpnimiit

,

71(01)1

ad

te

pro mutua dileclione transmisi-

naliiincm

,

ut roquios illius pati'i:c qiia sancti angoli
:

mut

(F.pitl.

75,
IX.

iid

J ubnianiim)
ii.

CAPIJT
loravil

pcrfiuunliir dosidcrarcttir ardcniius
cbaritalis palicnlia lo-

dc Sacraniriitis
lia-

Ihc

illc

atitom Iioc dici noii polcsl. Sicul eiiim ca possuiit
iicre

nnn soliim

in obsciira qiia.*slionc

bonos collcgas

atquc tractirc, noii ad salutcm, scd ad pcriiicicni
:

Buii

malovi4c alind
At

sciiticiitcs, sicul ct ipsc toleraiiis

siiam, in c^ia igni doslinaia sunt inleriura zizania
\.u^<\.\o.i\.: Qiii

sie

»Slc «ss,
,^j^

Am.
-

cl Er.,

quod

id

illi.

I.ov.,

ut id

^

F.r.

pieiminm siinm non dedit nd
Qiii

usu'-

rnm.
Rf.

l>ov.

el coni:ii

.\lss.:

peciuiuim suain dal

m

uw-

AiT.. ^^.,1'

1

ctJ^s,

brfridKs. SoIj

fore odilio

lov., tiv-

Aiiid I/.V.

omiililiir,

rumc. llabolur aiud

\m. cl

iii

M. rnin. * \.f}\.,ettn initdo.'i,siibcndem. * DL-l^-ioi (lui.lam Mss., unde non simt in unitule (hruli,

,;

m
cl

DF.
liz.uila

BAPTISMO CONrr.A DONMISTAS,
inlciiorilHis

S.

ALGLbTIM
ipsum, ncc
,

m
o\
p.iiic illoruin nialiiicni

nlcriora
;

qux ab

rwolriuiSus
Quoil siuc

snnrttiin pcr sc

ulla

acccpcruiit

qun

rcccilcnlia noii ainisortii:l.
reilcuiilil)us

lignilato violatiir
(Jiiofirca iios

in qiia

in

U5'nic prrduriiK.

dubio inanifc»U«lur curn
«lunndo forlc
luuUir.
liciil
:ili<|ui

non

rc-^liiuilur,

nlcin

lic.ilus

Cypiianus docul, pcr se
naplismiim
,

cx cis ipsis qui rcccsscranl nvcrilixcrii, Quiil

ipsurii ooii-ideraiiduiii cssc
liris
,

verliis cvaiigc,

Ncc quisqnain

ciiim frunicnii l.aiiiliis

siciii

acccpil Ecclosia

rou«iccrjlui(i

noii

ad-

zizania? Si cniin iioc ila csl, cl
coiidilio csl.

cl f<ris ad

jiincta iicque pcrniixia utla porvcrsilate

alquc

inrditia,

hoc duniax.a par

Ncque

ciiiin in zizaiiiis
fruiiu-iili
,

sivo

a<:cipieMtiiim

sivc

tradenliuiu
,

:

qiiandoi|ijidcin

cxicnoribns non invcniiiiitur graiia
iiiicrioribus
iuvcniuiitiir.

cl

iii

uli uiiiqiic

nos

ips*;

adinonct

cl inlus liiissc qiio^dain
,

Dc Sacramcnlo aulcni ciim
aliqitid frutncnli zizania
coeli
cuiii
:

Jion scrvantcs

hcncvolam

clinriialcin
,

scd

in

invida

<ju,iTiliir, iion

olruin halKanl

cl inalcvola disscnsione vcrsalos

dc

qiiibus Panlus

qtixritiir,

scd ulriim liaUoatil aliijuid
zizaniis
rfle'r«;li8

ct extcrio-

aposlolus loculus csl; ct ex pnrte
dos,
siciit in

di.ilioli

csse invi-

rilius cniin cl inlcrioriiius

ipso

liitico

epistola

quam de

zc!o ct livorc stripMl,
,

osl phivia conimiiiiis

,

qua-

cl dulcis csl ipsa,
:

apcrtissiina vocc tcslaliir. Qiiamobrcin
stuiii sit (ieri

cum

nianifc-

cliam

si

cx ca zizania

stcrililcr crcscniil

sic cl

cvancst,

posse ut
sil

in cis qtii

sunt cx pnrtc diaboli.

geliciiin Clirisli Sacraincnitiin

divinnm cl suave

sanclum lamcn
lulcni
,

Sacramcntiini Clirisii
,

,non ad
si

sa|io.,l

nequc propicr c<irum slcrili:atcm quos cliam
compluit, iniprobaiidum.

foris

scd ad jndicitim corum

non

stiinin si

acccpuim napiismum

pi-rvcrtantiir, scd cii:iin

lalcs

CAPUT
faciiiiis
iii

X. — 14.

Dixcril aliquis, itilcriora zizania

accipiunt, sicul idcin Cyprianus osiciidil, s;ccu!o vi-rbis solis et noii factis rcnuntianlcs {Episl.

fruiiicntum convcrli.

Conccdo

ita

csse

:

scd

M,

ad Ue-

quid lioc pcrlincl ad Baptismum itcrandum? Niimqtiid
si forte aliiiuis
sii.t:

rkos)

;

iicc

ideo

si

corrccti poslea fuerint, illud quoil
:

ab bxrel:<is convcrsus, conversionis

pcrvcrsi acccperoiit, itcrandum esl
iror
,

qiianliim arbi-

tc:npore ac facilitate pra-vcncrit Ciim qui lardius
,

jam

claret ct liquct

,

in ista qures.ionc
qtiis

dc Badcl

intus a malitia corrij;itur ct inutniur

ci

non

esl ile-

ptismo non csse cngitandum
aijl

dct, scd

qud

randum Baplisma

;

et

illi

qui prx'verilus cst ab eo qui
csl, itcran-

quis accipiai

,

sed qtiid accipial; aul quis

li:il>eat,
,

cx hxrclicis vcnil, quia t:irdius corrcclns

scd quid babe:il. Si cniin Iioinincs cx p rle diaboli
et idco

diim esl? Nibll crgo ad rem pcrtinel, dc qtia nunc
qu.xstio cst
,

ncquaquam ad cohitnbam uiiicam

porlincntcs,

quis scrius se lardiusvc convcrlat a pro,

possunl tamen accipcre ct Iiabcrc cl <Iaie Ba|ilisnii
sanctiialcm
sicul
,

pria pcrvcrsitale ad rcctitiidineni fidei
chariiatis.
(^tsi

vcl spci

,

vel

nuHo niodo sua
alicna ?

pervcrsiluto violatain

,

enim

iiitcriorcs

mali facilius possunt

cx ipsius Cypriani
h;ifreiicis

liltcris

admoncmur;

ulqiiid

boni

ficri

;

aliijuando

tumcn

cl

dc numcro extei ioriim

tribuimus

utqtiid

dicimus eoruin

qnid:im quosdam iiitcriores convcrsionc prajveniunt,
ct
i

esse quod Christi csi; ac nnn poiius in cis ei linpcraloris noslri signa cognoscimus, cl

lis

in

slcrililatc

niancntibus nniiati rcconciliati,
tolcrantia, sivc triccnum, sive
{ilailh. xiu
,

dcscriorum

facla

fructum

affcriint
,

cum

cmcndainus? Qnnproptcr
sanctus Cy|iriai»us
,

aliiid cst

qiiidcm, sicul dicil

scxageiHiiii
viii, 15).

sivc
si

ccntcnum

25,

el

Luc.

eos qui intns in Lcclesia sunt, in

Aul

zizania ca sola diccnda siinl, qtinB

nomine

Clirii>li

loqni; aliud eos qui foris
,

sw

t,

et
{

contra
Epist.

nsqne

in

lincm

in inaligno

errorc perduranl

;

ct foris

Ecclesiam fuciunl

in noniine Clnisii baptizare

luufin fruuicnla sunt, ct inlus mulla zizania.

75, ad Jidxiinnum).

Scd

ct miilii qiii intiis sunt, coiitra
,

45. At

cuim pejnrcs sunt cxtcriorcs qnam intc-

JCccIcsiam f:iciunt m.nle vivcndo
inliiinas aiiimas
siint, in Cbristi

ct

iii

suam

vilain
foris
qiia;

riorcs mali? Magiia qiiidcm quisiio csl, niruni pejor
fiicrit

traduccndo; ct nonniilli qui
noniinc loquunlur, ncc operari

Nicolau-s extciior

jam {Apoc.

ii,

6

)

,

quam
illc

Si-

moii adluic iiiicrior {Act.
ticus
,

vm, 9-24), quia
ipsa divisio
,

hvrc-

Cbrisli suui, sed foris essc probibcntur, qtiandocosul

istc niagiis.

Quod

si

,

qiiia

violatx

saneiitur vel corripinius

,

vcl argnimtis
disciptdis

,

vel

horlamur.

cliariLilis

ccrlissimum
ila

indiciiiin csl

gravius babelur

Nam cl illo foris erat,
Cbristum
,

qni

cum

non se<incbauir

malum

,

conccdo

cssc.

Scd

niulti auiissa cbarilatc

cl in

nominc

Chrisli expcllcbai d;cmoni:i,

[iroptcrea

nou cxcuiit

foras, qula s.x'Cularibus

cmoluJcsu
,

qiiod Doininus nc proIiibcHetur adinonuil(L«c. ix,49,
,')0 )
:

m»'iiiis lcnciiiiir, cl

sua quxTcntes, non
21
)
,

qu;ie

qu.imvis utiquc in quo sauciiis cral curaiKjiis
illis

Clirisli

(

Phllipp.

ii,

noii a Clirisii iiiiilate

sed

csset

verbis Domiiii, ubi ait, Qui non
rne est
;

esl mccur.i,

a snis

coiumodis iiolimt rcccdcrc. Uiide dicluin
cliaritalis
,

csl in
II

adversum
(MattU.
Chiisii,

et

qui
foris

mecum non
eigo
fiiiiit

colligit,

spargfi

lauJe
XIII,

Hon

qnaiil

fiHoe

sua

mul

(

^^r.

XII,

50). Et

aliqiia in

nomino

5).

non conlra Ecclcsiam;
Ecclcsiam.

cl intus

cx paric dia-

16. Ntinc crgo qiiaTiliir.qtiorr.odo pilcrat':homiurs

boli ronlia

cx parte

diaboli, pcrtiiicre ad E<"clcsiani, noii liabciiaiit

CAPIiT XI.
<|iiod

17.

Quid

,

quod ctiam mirum

csl
,

tom maculain
V,

rugam, aut aliqu.d cjiismodi {Kphcs.
csl, U»i<i est

accidcre posse invonit qni ddigonlcr .idvcrlil
cbaril.ilc

27

)

(fl),

dc qua rtiam diclum

rolnmba

qiiostlan* s:iha

dotcre

aliqiiid iniililc, sinil

mca
e-ii

{Cuiii. \i,

8).Qi:od

si

non

possuiil

,

niaiiifcsliiin

rctrus Goiiiob rogcbat

jiiit.iizire

{Colnl.

ii,

J4), sicut
utidc
iii

eam

inlcr alicnos

gcmcic, cl

iiilrinsccus insidia»-

ipsc Cypriaiiti» li.irctictis doiiuo b:iptizari

;

t:ili-

lcs, cl cxtriiiseciis oblairaiilcs.
iiiiiis

Tales laincn cti:im
,

biis boiiis tncinbris in cliai ilnlc .nidicatis, cl

aliqno

ci accipiiini

Bapiismum

,

et habciit

ei ti.-)duiii

non rocie iiigrodicnlibus
sapilis,

dioil

Apostolns

:

.Sj

qnid atiler
lu, ili]:

ia)

U RcUuct

,

cap. 18.

\d quoqne vobis Dens rcvilabil [Philipp.

,

105
el qno-d.im
lul)rc,

LIBLR QU
misus
sine rlinril.i'c tloccrc alii|uul sj-

\I\TL'S.
c!ili(i

IGG
e.t ferrca virgn {P^al. n,
ii;ilur

ub co cui dnln

9)

/"••;«-

do

(|ualibu.s
,

ifdenl. Qticv dicunt

Donnnus (acilc; quw

dicil, Cnllicdram Mdjsi

ginlur {Epiit. 55)? Sic
qiii

aigiu-ns Cypriaiius cos
,

anlcin faciuul

,

nolile

lanquam

in.iloruni
,

consorliiini devit.inlcs

sc ab
quaiii

fdcere

:

dicunt enim, et non fuciunl ()lalth. x\iii, 9,
illis

niiil'ilo

disriipcrant
,

osteiidit

niMgpam donium
non sc

3)

?

Oiuie cl Aposlolus do

iiividis cl m:ilc^oIis

,

dlxit

Apostolus

ubi csscnt non solnin vasa auroa el
ficiiiia
,

ciirislianam lanicn salnlpni fliiniinlianlibns, Sive occatuonc, inquit,
1,
jii't;

aigcntca, scd ct lignca ei
nisi

intollcxisso
in fine

leiitnte Christus annutilictur{Phili}>p.

Ecclosiam, ubi csscnl boni cl ma!i, doiicc
arca
,

i5). Quaproplcr cl inlus cl foris pcrvcrsiias Iiomi-

sicul

vciililaia piirgctur.
,

Quod

si ila est, in

ips

>

num

corrigcnda csl

,

divina vcro Sacramcnla ci clo-

Ecclesia

id ci>l

in ipsa

domo magna

eratil va.sa in

quia non hoininibus Iribucnda.
Inr iKPicticis, qiii

Non

itaqiic patrocinasi

contumcliam, rjuorum scrmo ul canccr scrpcbal.
cuni dc
illis

Nam
:

non

cis liibuil

quod

cl aptid eos,
concin/i,

Aposlolus loqucreiur,

lioc
;

docull

El

non lainon ipsorom csse cognoscil. Non nos
mii5 liocrctico

sermo,

inqiiit,
el

eoruin sicui cancer serpil
Pliiletus, qui

ex quibus est

Daptismtm
,

;

scd

illius

B.ip(isiiiuin
i.

dc
)

IIijma:ncu6

circa vcriiittcm abcrrnve-

quo
ct

dicliiin csl

Hic

est qni

boptizat [Joan.

33

runi, dicentes resurrcciionem

iibicumque invciicriinus, agiioscinins. Perfidus aiilom
blaspiiemus
ii in

quorumdum
Dci
slat

subvertunt.

jam Finnum

fnctuin esse,

rt

ftdem

culein

fundumcnlum

pcilidia cl

biasplicmia pcnnanse-

habens sitinacnluin hoc
c-

Nuoil Domiitus qui

ril,

ncc exlra Ecclesium, ncc iiilra Ectlcsia!!i reiuissioaccipit

sunt ejus;

reccdnl ab

iniquiiule

omnis qui noininat

nem

pcccaiorum

:

aul

si

proplcr vim Sacia,

noincn Domini. /n

moqna aulcm domo, non solum Msa
sed
isli

meiiti ad punclum lcmporis accipit

ct foris ci iiilus

auiea suul
11,

cl arrjnilea,

ct lignea ct ftcliUa

{ 11

Tim.

cadcm

vis

opcratur

,

sicut vis

nominis Chrisli cxpul-

17-iO). Si crgo el
,

quorum
iii

scrino

iil

caiiccr

sioncm dxnioiiionim
CAI*l]T XII.

foris ctiani operabalur.

scrpcb:\t

tanriuam vasa
,

cciitun;eliam

in

doino
ipsius

i8. Al eiiiin invenimus Apostolos in
et deleslari hcereticoriim

inagna evant

quain

domum
inlclligit,

inagnam Ecclesiaj
ergo ncc

omnibus Epistolis suis exsecrari

nnitalcm Cyprianiis

nuniquid islorum canccr
Ila

lacritegam pravilatem, ita ut dicanl scnnonein eoruni
ticul canccr
'

Bapttsmuni Chrisli violabal?

foris, sicut
,

scrpne. Quid
ei

eiiiin? ct illos qiii

diccbani,
,

ncc inlus, quisqiiam qui cx parle diaboli esl
vc! in se vel in

poicsl

Uunducemus
corniplorcs

bibamiis

,

rras

enim inorieinur

iionne

mori.m

bonoruin pcr roala colloquia

Chrisii est.

quoquam maculare Sacramenlum quod Non ilaque dat remissam pcccatorum scrmo
sed

Pauiuscsse manifeslal, conlinuo sulijungcns, Corrumpunt mores bonos colioquia niata; cl lamcn eos inlus
fuissc signilicavil, cuni ail,

qui ut cnncer serpit ad aures audienlium {Epist. 73,

ad Jubaiun.
daiur,

)

:

cum Baptisma
pervcrsilate

verbis cvangelicis
intclligat
illc

Quomodo

dicunt quidam in
cst (l

qualibet

ca
ille

pcr

vobis quia resurreclio

mortuorum non

Cor. xv,

quem

datur, vel

cui daiur, ijisum pcr se sanciuin

52, 53, 12)? Avaros aulcni ubi non detcslamr? Aul

cst propter illum cujus esi.

Et

si

quis yer horainem

veroquidquam
lorum scrviius
posiiil
(

dici potuil

vclicmcnrms, qiiani ul ido-

pervcrsum
bona

id

accipiens
,

,

non accipial lamcn minisin
inystcrii
saiictilaletn
,

avariiia diccrctur, sicut
:

idcm aposiolus
iniclle.\il,

pervcrsitaicm
fide
,

sed solam

iit

Ephcs. V, 5)

ncc Cyprianus aliler
iiiseruit; qui
liiissc

ct spc

Cl charitale

uniiali

compnginatua
;

ct litlcris suis ubi

opus cral

tamcn connon qualcs;

Ecclesi.x

ructur suis tcmporibus in Ecclesia

cunique avaros

,

sed raplorcs cl fcncraiores

nec

iioii por verba sicut cancer serpcnlia, sed per ovangclica Sacrameiita de c<£lesli (onie niananlia. Si autcin ip&o

reinissioncm aicipil pcccaloruni

quoslibci homincs, sed cpiscopos.

Quanquam
sicut

ci istos

qui accipil pcrvcrsus esl

,

ncc pcrveiso ad saluien»
laineii
iii

dc qnibiis
urpit,
ipse

ail

Aposiolus

,

Sermo eorum

cancer

prodesl quod datur; ct sauclum
maiict quod accipiiur
raiur.
,

eo per-

vcHcm

Inlclligere foris fuissc; scd

Cyprianus
scril>cn6

nec

ci si correcius fucrit ite-

mc non

siiiit.

Cum enim
modo

ad Aiilonianum

ostcndcrcl anle tcinpus ullimx separationis justorum
cl liiiqfioruin nullo

CAPUT
qua)

XIII.


;

19. Nul!a itaquc

partkipatio est
foris.

cssc pntpier

commixlionem
,

JHSiilia; et iniquitati
iiitus est.

lum soiuin qux

sed cliani
;

maloruin ab Ecdcsia} nnitale recedcndum
cl.iratqiiain sit sanctus
,

ubi dc-

Noiit cniin Dominus qui sunl cjut
qiti

et

ct

ilia
:

qnam

inijruit niarlyrii

rccedal ab iniquilatc omiiis

invocat

nomen

Duniini.

clari!ule dignissimus

,

ait

Qunnlus arrogantitc lucl

Nulla eliam commi:n'o
14)
Qiti
esl
;

cst

luci el

tciubris (II Cor. vi,

nior est, ifiumta huinililatis ct lenituiis obtivio,

arro-

non solinn

qiix- foris,

scd
,

cli.iin i\nT. iiiiiissiinl.

gnnlia inc <iuantn jaclatio, ul quis audcat aut jacere $c
puise credut,

enm

odil frnlrcm suuin
( I

ail
).

Joaiincs,
uiiqi:e

i:»

lencbiii

quod nce Apostolis

concesiit

Dominus
,

,

ut

usque adltuc

Joan. u, 9

El

iili

odcnuil

xixania a frumento pulel se possc discernere
ipsi

atit
tit,

quasi

r:iiilum, qui iuvidia el maicvola disscnsione' Christuin anniinlianlcs, arbilntbaulur sc triliul.ilionem cxcilare vini ulis
cjiis

palnm

ferre et

aream purgare conccssum
:

paias
dicut
,

conetur a tritico sepiirare
i

cumque Apotlolus
aurea
ficlilia

(PlnHpp.

i,

15, 17)

:

quos tamen
ergo non

In doino autcm inagiia
sed
el

,

non soluin tunl vasa aurca
i

intus fuissc idcin Cypri.iiius
possint
tenebi(F ittnininare
,

iiilclligil.

Cum

el argeiiiea,

lignea et fiiiilia;
,

cl

argenica

aut inniuitai

justiftcare

vasa vtdeaiur ctigere
el

'.ujnea vero et
,

conleinnere

sicul idcni dicit,

quxro

quciii:idiiioduiii poteraiil isii

ubjicere et

danmare

quando non

nisi in dic

Domihi
et (i• Am. Vx. cl nonnulli Mss., imidice malevotcnlii el dlssensiow. Ahi quiiJain vss., intHu, ri malcvoteniuL ci </uunitune.

vaia tignca divini ardoris incendio eoncrenuntur ,
*

soU

CvUiio liOT., sicut

cancrum.

;

107
in i|>sa
iiitu-.

n;:

n\rTiSM> contrx donvtistas,
.|ii<'iiifitliU')iii

s.

Ai;r.L'STiNi

itii

Kcdosin Itnplizan;? Qix-ni
iishi

»0.

qiiisqiK; :ib i*jii-.moili miiiid ifc d> brMl, pa:i!o siqu'-

duiii Viisi illn, qiia'

iu lioiiorciii.

scd

<Oiiliiiiic-

riii-.

ONlcndil (iicciis,
noiiien
(•iiiii

li.rcdit nb iniquitutv ouinii
(II Tiin.
ii,

'{ni

i|>s:Mii (loiiiimi liiiiu (loiinis iiiagiin cniliiict, iiitra

mr>-

uoniiiifii
(lt:ii
iii

Doiniiii

21, 10); nc
u me,

aii-

gn;>m
quoil

possini
s.Tiicliiiii

saiiCliliraiiJis

iKiiniiiiliiis

iiiini

Ir.uc

niK-

p:ilci, sivc ipi

c

aiil.-

dc arca volivil,

osl,

hi^^i

qni.T

ill:>

saiiclilis

S.-iCi.'iiiioiiti

siveqiKC in
nes
q\ii

iiiliiiio .scj):iiaiid;i

csl, lifccdile

om-

iiccaliiiiimuiiilis

|)oliiii

polcsl,sivccnini)cr cos
vila
iii

d.iiur,

opcinniiiii iniqiiil.itfin {ihitth. vii, i~j).

Undc

siVc cuin ai) cis
iiiulanliir
(

qui cordc cl
l).^

iiicliiis iioii c<

m-

a|)pai-cl (|uiilem,

sicut d.iil (iypriaiiiif, iion tn slnlim

nccipitnr?

qiiiliUs inlus positis, ipsc di-

sixispicnda
miite
qiie
,

el assiimeiidii

qufc jiiclnulnr in Chrisli no-

ii,

Swctilo Vi'ibis solis cl uoii ((iclis rcnuniiunlis {F.yitt.
arf

si'd qita:

gcruiiiuy in Chiititi v rilalc.

Scd

noii niifrjti-

11,

Clcricos).
Siiiil

iii

Cbiiili vcrilalc gciitnr, fiiiidos

insi(liit.->i.s

20.

crgo

cl iiiliis lioslcx Dei, et

qitonmi pecto-

dibus ra;crc, iisuiis muiiiplicaiitibus
(

foiiiis

aiigcrc

ru obscderit

sinrilils

Antithnsii

:

ct lamcii (jfninl spiii(iiia:

S<T»/i.

de Lapsix

),

s;cculo

solis

vcibis iciiiihliaie

tualia el diviiu {F.pist.

73, ad Julxiinn.).

ncc

ipsis

{Episl. II, r.d Cieyicon); qiix Oiiinia cliam iiilus gcri,
s.itis

possunl
ipsi

qii.anuliu lalcs suiilad saliilcm proiJcsse,

ncc
ila-

idoiicus tcsiis

i|)sc

dcclanl.

ea possunl sua immiindiiia inaculaic.

Qu

»(1

C.^PUT XV.
proscquiliir,

— 22

Jam vcro
in Chrislo
{

(|iiod miiliis v.-ibis

qiie dicil, nihii els

ad grali.im eciksiiislicam
'

el sfilula-

non posse

bnptiimi ros qui Pa-

rem Uccrc
aiilichrisli

,

qui spnrgcnles,

alijne iinpugiuinlcs

Eccle-

Irem Chritli blnsphemnnl

Episl.

75

,

nd Jubaiannm

)

iiain Chrisli, u Chrisio ipso ndveisarii, ub Apostolis ejus

cum

C()S

crrore blaspliciiinre mauiresiiim

sil (iion ciiiiti

uoiniiienlur

;

sic accipiciuluni
:

est

,

«juia cl

qui acccdit ad Dapiisnuim Cbrisii apiTlc bl;isi.licm;a
i'alroni Chrisli
,

foris ct iiiins invcniuniur lalos

separationem

tatneii

scd alind

(ju:iin

vcri;as doccl

dc
;

l'a-

corum

qui iutus sunl

,

ab

illius

columba^ pcrfcciionc
in qniliiisiiain,
iii

tie Clirisli scnlicndo blasplicmaic coitvincllur)
$aiis

jani

atqucunitale, noii soluni Dcus novil
scd cliam liomincs in quibiisdam
;

oslendimus nd Baplisiiium

qiii

vcrbis cv:ingclivel daniis

quornm

inani-

cis coiisccraiur,

iion periiocrc cnjiisijuam
,

(esio pessiinam viiam confirmaiamque iicquiiiani in-

vcl aci ipiontis

crrorcm

sive de Palrc, sive

dc

Filio,

luenies, ct

parantos,

eam pracccptorum divinorum rcguliscominlelligunl quam nuiUis zizaniis el palcissivc
,

sivc do Spiriiii saiicto aliter scntiat,

r,iiam coeiesiis

docirina insiniiat. Muiti ciiim carnalci ct nnimalcs

foris sive inius posiiis

sed lamen in fmc apciiissime
ine,

eliam intus bnptizantur,
Anitnalis

cum

aperte dicat Aposlobis.

separandis diclurus cst Dominus, [iecedile a
{iperamini iniiiuilalem {HHatth. vn, 23)
Oiternuin
,
;

qui

autem homo non
;

pcrcipit qiuv sunt

Spr.tus
dicil

el, Ilc in

ignem
(

bei

(I

Cor. n, 14)

et percepio

jam Baptismo
).

eos

qui paialus est diubolo el ungclis cjus

Id.

adhuc aniinnlcs essc

{Id.

m, 2
nisi

Sccundiim scnsuro

XXV, 41).

CAPUT

XIV.

— 21.

auiem cnrnalcm non polcsi

dc Dco (^irualilcr sa-

De convcrsionc aulcm

nuliius

pcre anima corporeis scnsibus dcdiUi. Unde muiii
posl napii.smum proficienlcs, et
vcl piicri bapiizali suitl, quniito

dcsperandum cst,

sivc foris sive inius constiiuti,

quam-

mnxime
mngis

qui infanies

diu paiicnlia Dci ad poenilcniiam
II,

cum

adducit {lioin.
,

iiilcllcclus

co-

4), ci visiiai in virga facinor.i

corum

el in flagel-

rum

sercualtir cl illiiminalur,

dum

inlcrior iiomo rc),

iis

pcccala corum. lioc enim
iioii

modo miscricoidiam
aniinx su;c
placcnpersc-

iiovaiur de die in

diem

( il

Cor. iv, !C

priorcs suas
suis pjiania-

suam
si

dispcrgit

ali

(is

(

Psal. lxxxvhi, 53, 54),
,

opiiiiones, quas

dc Deo habcbanl cum

cl ipsi aliqiiando miscreanlur

smalibus ludincarcninr, irrideulcs cl delcstaiitvs at-

lcs

Dco

{Eccti.

XXX, 24). Sicul eiiim

l»oiiu> qui

que

confitciiles abjiciunt.

Ncc inmcn idco non accccrror ipsnrum

veravcril usquc in fincm, hic salvus erii {ilaiih. xxiv,

pissc

Baptismum
Sacramenti

existimaitlur, aut tatein baplismiiiu
fiiit
:

13); sjc ei inalus sivc
luus quod ubicumquc

loris sivc iiitus, qii
crit.

pcisevera-

acccpissc dicuntur, qiialis
eis et
iiitas

scd

iii

vcril usqiic in fineiu salviis noii
et

Noqu.! nos dici-

inlcgritas bonDialur, ct lueniis va-

fiuoinodociimqne bnpiizuli grasi

cmendatur

;

eliam

si

confinnata, et forl;issc inul-

liam liapiismi coiiseriuunlur,
saliilc inlcliigilur, (\y\£

gialia Bapiismi in ipsa

lisconlcnlionibus dcfeiisa c:il!ucr;il Qiiaproptcr cliaia

pcr celobraiioiicm Sucramcnli

h

.

rcliciis qiii pcrspiciie foris est

,

si

napiismum

ill

c

coufcrtur

:

scd lianc saliilem multi nec inius-consc-

cvangcliciim acccpil, non lalom utiqiic b:iplismum acccpil
s<.oiis
qii.ili

qu:inlur, qiiamvis Sacrameniuni qtiod pcr sc
esi, fos liabcrc nianircsiiim
sil.
,

sanctum

crrorc c^ccatur. Et pioplcica

si

rc.^ipi-

Uecie ilaque, Doiniuc coitsenlidmns mnle

vidcril roltiiqticitdum cssc
ei

quod male tcnucral,
ncccpoproplcrca

Hus nos admonet in Evangrlio
swideitlibus {ilarc. xiii
,

noii
r:ii
:

simul

reliiiqticudum est bontim (|uiid

21)

,

sed sub Christi uomiiic
cl
foris
iiiveniiiiitiir,
;

iicc qiiia

crror

illius
iii

improbnndos
dc Dco

ost,

ambtilanlibus

:

scd

tii

ct iiilus
iiisi

Bii>lismus Christi

illo

cxsufllandus cst.
Hilsa

Jam cnim

quia

iiec foras

cxcmil
iii

prius iiitus m:ili fiierim

ct

cx

iis

(ptos inttis coiilingit
,

opinank^ baSairamei.ti

«liquc de vasis
stoliis,

di.mo magna posilis diccbal .\poiib islius-

plizari

satis

eluccl disccrncndain

es.se

Si

qitis

aulcni muiiduverit seiiieiitniiin

vcriiatem a malc crcdcntis crrore, qiiaiinis utnini(pic
iii

modi,
oiiine

eril

vasin honore sanctiftcalum, utHe Doiiiino, ad

homino nno

v;ilcal iiivcniri

;

el

ideo ciim

cli:iui

opus bowim stinpcr pfiraluin.
F-r.

Qnumodo

aiitcm
foiia in

cnoio

aliqiio constituliis,
,

vcro lamcii S;Kraiiiii-

.\jni.

tes. Alii

cuni cyprlum
|>rol>aE

cl aruiiiot Mss., et fid sahitem licere, spcrnertcililioiiilHis Itahciu, spargenics : scd imix"
i

inciitu fucrit b;iptizaltis
tati, sicitl
f.ils;u fidci

ciim Ecclcsi;c rcddiiur

qwdam

vcra succcdit, non sic polCbt
:

ro, rt siilulnrem

licere

,

leruiit, et fid

saluiarm

lieeic.

eiiam vcro Wapiisino vcrus B:>piismus succcdcrc

, ;

IKfl
iilcin

i.iKF/',

QUAnrrs.
li!ibci::)i,

no
KHiil
lio.'
ii.ilii

<ini;>

i|ue
|)(»l(*--l.
iil

silii

sn' CidiMi; iion

p

tli-sl

;

(pii.i

iii'c

piotlcsl

(I

Cor.

\iii,

5). Qi.od

s

(ieccdtr»;
r:iiii

Ad
(|ii(ul

lioc crijo Ii;irelici

atl

(".;iUio!i-

propti r

qiiia cliaiilas <I(!C-l, passio niliil
iii

prodcst

;

V(>Miti!il

,

(^oruni

in;i]iiiii

cst C()rrigat:ir,

ncc
s;ii.!

i!lis

protlesl qiios

iiividia inius ct

iiiali^voleiitit
:

11(111 (|ii ><l lioiiiiiii

D.

i

C!it ri^pel.ttiir.

clKirilatc xi\cir

Panlns

dicit,

Cypri.inus cxpoiiii
cl

C.MHIT XYI.
iiilcrcst, si diio

— 23.
crrorc
?

Oicit

arKiuis

:

Niliiliic

crgo

cl

laiiicn

vcriim
,

b;ipiisiiia

pussuiit

ardpcrc
iioii esl.

ci

iii

p;>ri .il^iuc in;(lili;i coiisliluli
,

Iradcrc. Snliis

iiinuil,

cxliu Fxrlesiuin

\)\ui

sini

,

tw.c viia

mc

cordc nmlalo

alius coruin
:

foris

ncgal? Fl idco

(pia;ciim(|iie ipsius Ercli;si;i!

babenlui,

aliiis

inlus l):ipliz(^lnr
«nii

Faloor inlercsse
iioii
(•iiiiii

iilc

ciiim
lia-

cxlra Kcclesiaiii noii v:iicnl ad sabiicni. Scd alind csl
iioii

pcjor cst
liz;iliir.
I

ciiain foris bnptiziiliir,
;

co (lood ctiam
:

liabcrc, alitid

non

nlilitiT liabcre.
:

Qui non babet.
noii
niiliicr

scd co qiiod foris Cst

cA

ijisiiis

cst

bapti/aiidiis ul liabcal
iit

qiii

;iiiloii)

divi^ioiiis iicc inilluin
illc

nco pjrvuin

maUim
csse

si (anicii

liabel,

iuililcr

liabcal corripendiis.
:

Ncc

i^dullera

qui

iiilns bapiizaliir, iioii

proptcr atiquod lcrreintiis
voliiit,

esl aqiia in
liira

linptismo liivreticonnn

quia

iicc ipsa

civa-

iiiim aiil (cinporalo

commodiim

scd

qunm Ocps
iii

rondidii, iinla est, ncc vcrba evaii-

qiiod imiialcni Ecclcsi.r^ lolo orbc dilTusa' scliisiintuin
concisioiiibiis prcUilit
()ni
;

gelica

quibiislibcl crrarlibiis rcprcl:(^ndciida miiiI,
iii

alioqtiiii cli.im

ipsc itilcr illos

sed crior ilbiriim

qno

adiilteia

cst

aniina,

olsi

a

foris

suiil

dcpul;tndiis
:

esl.

Conslitu.imiis crgo
,

legilimo viro Sacranicnii liaboat onianieutum. rolcsl
igilur ttobis et
(piibiis
liopreticis
'

diios aliqiios isto inodo
iil
iii

uiuim corum

virbi graiia,

Vnfiisma esse commuiu', ciim
coiuniune
:

scntirc de Clirislo
ejiis

quod

Pboliiius opinaliis esl, el

poiest

cl Evaiigcliiim essi;

,

qii;im-

b:crcsi
;

bapliiari
alitiiii

extra Ecclesix

caibolic:T>

vis a fide iioslra

eimr

disict

illonim

sivi*

;'liiitl

dc

(ommunioiiem
licain (idcm.

vero boc idem scnlire, sed in

Palre vel dc Filio vel dc
verilas liabel, sive
<^"">

Spiiiiii

sanrlo sciitianlqnaiii
iion
xii,

Calbolica baplizari, exisiiinanlem ips.im esse callio-

ab uniiale

prjccisi

oolligant

Isium ntinduni hxrcliciim dico,

nibi

ma-

Cbrislo, scd s|iargaiil (Maiili.
si

30)

:

quia

nifosiata sibi doctriiia callioIic?e fidei lesislcre
rit,
fiat
,

malue-

polest nobis,

frumciila dominica suiiins, eiiani inr.iploribtis, ctiin ebriosis, el ca:-

ct illud qtiod

tenebai clcgcrit
qiii

;

quod anlequain

tuscuin avaris, cuni
'cris
^<^'

nianife^tum cst illum

foris baplizalus esi*

ejusmodi

pestibiis,
(I

dc

(juibiis

dicitiir, i{c'^»ji(i)j

osse pt^jorcm.

Ilaqiie in lioc sola falsa opinio, in illo

"^" possidebunt

Cor. vi, !0),

ct Daplismaiis

aulcin eiiam ipsa divisio corrigenda est; scd in iicuIro

s.acramenlum essc commune, ct regno Dei scparaiilur non
essij

lanieii viiia

quibus a

ipsoniin Saciamenti vcriias repetcnda.

qiiisquain ideni scntial

qnod

illi,

cl esse noveiil

Quod si ha>

cominunia.
li;rresibtis

CAPUT XVMF. —25.
dicit

Neqneenimdcsolis
,

rcsim ab

uiiitalc calholica

separalam ubi hoc docetur

Apostolus

,

Qiioniam quitalia ayunt

regiium Dci

et disciiur, scd alicujtis s.cciilaris in calliolica

emolumenli cansa
vcl in ea ba-

"O" possidebunt. Sed non pigcal ]iaulultim ;idvcrlcrc
qu.TR
siniiil

uiiitaie baplizari volueril,

eniimerel
snnt

:

Manifestn,

inquii, sunt opcia
lu.xnriir,

ptizatus proptcr boc cxirc inde nolucril;

non soluin

cariiis,

qua

fornicalioncs,
,

iinmuntiiliiv,

scparatus liabendns est, veriim ctiam tanlo sccleratius,
lis

idolorum servilns, vcncficia
wmulationes
,

iiiimiciiitr,

ronteulioucs.

qiKinto magis crrori hpcrcsis cl divisioni uiiita-

animosilaics

,

dissensiones, harcscs, invi;

rallaciam simiilationis adjungil.
,

Qiiamobrem cu-

ditv, ebrielates,

comcssalioues, et his siniilia

quce pra-

jusque boininis praviias

qiianlo pcriculosior et tor-

dico

vobis,

sicut

prwdixi, quoniam qui

tiilia

aqunt,

liiosior cst, tanlo iiisiaiiiius cl

operosius corrigenda

rcgnuin Dci non possidebunl {Galat. v, i9-5!). Coiislilnanuis

ost

:

nec

idi^o

lainco
setl

si

quid babcl inlcgrum, pnrser-

ergo aliquem caslum
idolis

,

coniiiieiilcin
,

,

t.on

lim nmi siuiin,

Dei, propler pravilalem ejus vel

avarum, non

servientom, bos| iialcm
iion
ciijiiscinani
qiiiiliiro
,

indigeti-

nulliim putandiim csl,

velcodem modo viiuperaiidum,
non
illius

tibns niinislrantom,

inimicuin, noii
;i'iiiul:in-

vcl ejiis pravitaii liibuentbiin, ac
(pii

largitati,

contcntiosum, patientcm,
lein, nulli

luillnm

cliam foriiicanii a sc aniin.x, el eunli post annlo-

invidenlem, sobrium, fingalem, scd hrcn»dubiiim esi
rcgniim

res suns dedit

pancm suum,

cl

vinum suum,
ei

ct oleiini

ticiim

:

nulli utiqiic

pmpior hoo
iiiiniiindniii

solimi

siiuin, ct alia vcl

alimenla vel ornaniciita,
suiil,

qii;e

nco a
illo

qiiod h.xreticns esl,

Dei non [Hisscssnrum.
.

sc ipsa
qtii

,

iiec

ab

cjiis ani:tloribiis

scd ab

Constittiamus iilium fornicaloroin,
riosuoi,

Inxii-

o.un iniscrans iibi(|ue voluit ad qiiem redc;)t adii,

avantm,
,

vcl

ctiam a|u

liiiis

idolis dcditiim,

iiioiKTe (Osce

5-7).

veiieiicnm
iV«»»<7uJi ;)o/«r, iiiquit
,

discordiosiiin,

ooiileiiiiosinn,

armulum,

C\rUT
B:iplismi

XV!I.

— 21.

via

aiiimosiim, seditiosum, invidiim, cbriosiim, comossatoreiii,

mnjor

esse aut polior

quam

confessio ?

quam

scd catlioliciim

:

numqnid propler hoc

soluiii
la-

p.u^sio.' ut (juii
?<

coram

lioiuinihus

Christum confitenlur,
iiiqiiii,

quod
li
I

calliolicns est

regnnm Dei

possiilcMi, agens

siniquine svo bnp'ii*t\ir? Ei tumen;

ueque hoc

de qnibus

sic concludit Aposlobis,
tiilia

Quce prtcdx»
afjuni, regn

Hiipiisina hceyrtiro prodest,
r.vlrn
t'.crlcsiain fuerit

quamvis

Cliristiim confcisus

vobis, sicut prasdi.ti, qiioniam qiii

m

occisns.

Iloc vcrissimuin

csl

Dei non possidehuul
ciinus.

? Si

boc

di(

imus, nos ipsos sednqiii

evira Ec(lcsi;iiu qiiippe occistis, cbariialem
biiis<e roiiviiiciltir,

non basi

Nam

serino Dci nnti nos seducii,

nec

Inccl,
ipiip-

de qua
ut

.Aposloliis

dii;it,

Et

tra-

ncc

parcit,

nec

nlli ailiilalionc

nos d(;cipit.ldco

didcTO rorpus

meum

ardeam, churilatem autem non

pe cl

alibi dicil,

Hoc auiem

xcilolc cognotcentes,

quo-

i

\rrbuui,

lr,{)itialus.

jh»?i ab aiiquol M-$.

»

Ms. Ci)rl)cie:isis, pnto.

1^1. -.OL. XLlil.

(SixJ

,

ni
iiiiim oiuiiis foruiciilor,
fil

F)K

n\PT:sMo contr.v
iKcredilatcin

r ONATISTAS, S.
iiiimiciis ? J:ini
sil, difficile

AUClSTlNI
vcn»
:

1?3
i!t

niU iinniitndns, aui uvani», quod
iii

iii

ct /ornic:ilor

aihilier n»i]

idulorum tcivitus,

non habet

thjiio

est

polo^i

lannn non

css,c

h;rreii(iK;
',

Utrisliet I)ei:iiemo vos »educol inanibiit vcrbis {Kplta.
V, 5, G). Noti esl

siriit

ht

rclictis [)oiesl

non c*>e

«'hriosiis

n- c aiinl-

ergo

qiiod «lc s<;ruioiie t)oi
libtrc

roiiqms
eoa

lcr ;int fornicalor, iicc luxuriosiis aut :iiiialor |M;cuni e

raimir. Dicil onuiitio, ct nperte ac
t]iii

dlcil,

ani veiicficus, el siinu! ha;c uiiinia potest non

es-^e.

iti:\le

vivutil, atl rcgiiuin Dci iion perliiicre-

Ncque

eiiiin

iiiiuin .iliqiiod viliiini

oninia cstcr.i coii-

CAPUT
sopto

X1X.--2G.

Ilisigilur

omuibus

viiiiscirv-iin-

seq-niiilur.

Profiosiiis il.ique
viliis, alio

duobus, uno cilholico
harelico
sitie
iis

callitilico

non

aJnleiiiur, nec ei qnia c.lirislianaH
quiini

ciini his oiiiiiibiis

qrte

cwhoiicuscsl,

iinptiiiitatcHi

Scriplura
:

divina
aliquiJ

po.ssuiit iion csso in
iioii

iia:rciico,

quatnvis rontra fideiM

non

proinillil,

proniillere auileiiiius
(lict:i stiiil,

ncc

fii

uter(|ue disputi

l,

cl Liiiic!i coiilra

hdem

nlcrqtie

uiiuin liabcal cx iis tnia;

debcinus

ei socie-

vivat, ct spc vaiia (ilcrque f.illatur, et a cliaiiLilc spirittiali iitcrqtic

laieiu siipcrii» illius patriaj poiiiceri.

Ad

Corinlhios

disscniiai, et

oh

lioc iiterque
:

ab

illiut

enim singula eitumcral,
fHiod
errare
rcgnuiii
;

in c|uil)iis singulis

subaoditur,

unici; foiuiiibaiccrpore alieiiussil

cur
iii

iii

uiio eoruiii

Dci

niiii

possidcbiiiil

:

Nolilc, inqnil,

Sacraiiiciitum Christi ngiioscinius,
qtiasi

alio tioluiutis,

neque fornicalorcs, neque

idotis servienles,

neque

autbujus, aul hujus
Dci
sit, et

sit

;

ciiin in

utroque idein

adulieri, neqne moltcs, neqne maxculorain concubilores,

sit, et iioiiiiisi

qtiatnvis inpessimis, lH>niini

ncque fures, ueqnc avari, neque cbriosi, neque maledici,

sit? El si hoiniiium qui Iiuc liabciit, alitis est alio

dc-

uajue rapaces regiium Dei possidebunl (lCor. vi,9, 10).

lcrior, iion idoo illud qiiod liahcnt dctcriiis est in illo
qiiaiii

Non
Dci

ail,
iioti

Qui liacoiniiia \iiiasiinulliabuerint, regnum
possidcbuul
r

in ist«i

:

qiiia iiec in diiobits caiholicis

mahs,
gerit

si
:

sed,
,

Ncqnc
quod

iIU

,

nequc

illi

;

ul

uiius sil alio diHcrior, deterioretn
iiec si

Daplismum
malus,
;

in singtilis lioc

subaudias

nulli eoruin

regnum

unus eorum

sit boinis,
,

alius

in
iii

nialo

Dci possidcbunl. Sicul ergo
possitlobnnl
;

li:crelici

rcgnum Dei non
poenas,
qitibns

inalus est Daptisiniis

ct in

bono hoiius

sed

uiro-

sic avari rcgtiuin

Dei non possidebunl,
ipsas

que boniis
mclioribus

:

sicnl luineii solis vel etiam lucerna:

non
in

Nec

dtibitandiim
qtti

cst

quidcm

utique delerius est in oculis
;

deterioribus quani

ciuciabuniur
divci-siiate

rcgnuin Dei

non possidebunt, pro
aliis

sed idem

iii

utrisiiuc, qiiamvis eos divcrlaitificcl

criminum esse divcrsas, etalias

acrio-

sc pro iliorum diversitaie vei
ciel.

vel

cxcru-

rcs, nt

iti

ipso igne aileriio

pro disparibus pondcribiis

peccatoru.n sinl disparia lormenla pccnaruin. Neque
eniin fnislra ipse Domiiius dicil, Tolerabilius crit

CAPUT

XXI.

— 28.

lllud

sane qnod de calecbu-

So-

nietiis objiciehaiur Cypriaiio,

quod inmarlyrio dtpreeliam sine Daplitino
inlelli-

domis quam vobis

in die judicii {Mali.li. xi, 24).

Umeu

ad non pobsidcndum regiitini Dei,
ilJis

Sed tuilumdem

hensi, et pro Chrisli

nomiue

occisi,

coronarcniur

;

m\H\ ad rein pcrlineat, non satis
inulto

valel cx vitiis

quod elcgcris milios, quaiilum vel

go

:

iiisi

furle quia dicebaiit,

magis

lia:rciicus

quod perspexeris gravius. El quia de.Mcram illi possessuri stini res«ium Dei quos ail coiisliliict ille jtidex, nec eis qui ad dexlcram coiistiplura vcl ntuim
uii

cum Daptismo
quo
*

Chrisli posse ad

legnum
;

c-jus adtiiitli,

catcchunieni admittcreiitur
el

cum

ipsedixeiit,
,

Nisi quis renatus fuerit ex aqua
bil in

Spirilu

non inlraiii

non

iiierobuninr, aliquid aliud
;

esse rcmancbil

i»ul!a

reliqua

quam ad sinislram vox est, quam sicul

regnum cxlorum

(

Joan.

iii ,

5

) Qua

rc iiec

ego duhitu citochuniCMuni
tale

catliolicuin

diviiia chari-

UxAi

audiaiit ex ore pastoris, nisi, Ile in ignein wler-

nagraulem hxrelico bapti^alo antepoticre; sed
in

mm,

qui paralus est diaboto
:

el

angelis ejus {Id. xxv,
sicul
dixi,

cliam

ipsa intus Cathoiica boiiuin catechuincniiiii
:

32, 35, 41)

licet

cx

illo igne,

diversa

inalo baplizalo aiiteponiinus

nec ideo ianicn sacra,

possint disiribui pro criminum
tia.

diversitale suppli-

mciilo Baplisinalis

,

quo

iste
;

noudum

ille

jam

inibn-

lus est, facimus injnriam

aut caiechumcni sacrameii-

CAP13T XX.
id

— 27.
esi,

Uiruin

aulem caiholicum

tuin s.icramento Bapiismi

prxferendum puianms',cum

pessimis moribus, alicui iixrelico incujus vita pranter

aliqueni caiechiimenuin aiiquo ba piizalo fideliorem me-

non inveniunt homines quoii repreheiidant, prjcponerc debeamus, non audeo pncquod ha;reiicus
cipiiare senieniiain. Si auleni quisdicat, quia lixreli-

liorcmquecognosciinus.MelioreniniceiiturioGirnelius

nondum
atitc

baptizatus

Simone

bapiizato.

Isie ctiim ei
)

Dapiisinum sancto Spiritu implclus esi {Act. x
poslDnptismiim imiiMindo
spiritti

ous cst, noii poicsi hoc soliim esse
et a'mulus sit necesse
iiiiiiiicus ipsi vcrilali

,

quin el

alia coii-

illect

inflatusest(/^.

geqnanlur; cariialisesl enim et animalis, ac per hoc

viii, 13,18, 19).VerumtamenCorneIius si

eliam Spiritu

cm, et aniinosus,el

invidtis, ct
:

ab eaqtie dissenliens

intelligat,

ct dc iUism;tIis, qiind
iii

nnum
posr-c,
,

initius elegcril,

soluin

quoquatn esse

t.oii

ca sciliccl causa qiioniam

carnalis et animalis est

velui ebriositas,

quam non
iii

soliim

siiie

horrore nominarc.sed etiam ciiinhilariiaie

populi prKdicare jam consuevcruoi, numqiiid
fuciii, sola esse poterit?

quo

Quis enim ebriosus

noii ct

conleiiliosus, ci aiiimosus, el invidiis, el a pra-ccpto-

oonstanter Mss. At editi, post, difficHe est , bal>ent lum consequitur. roiest enim ebriotus esse, el ncn esse hwreticus : sicutpolest hfpreiicus esse, etmn esse ebriosus, nec aduUer aut fomicalor, elc. * Er., ([mtn. M. > Ara. Fr. el pauciores Mss., aul catechumeno sacrammtum uaplismi pra;ferendimi pulamus. ^ic male emendaral quis|ji;iin, cunri exislinaret non aliud i^raBler Bapiisuiuiii esse calechumeiii sacrainenlum. Scd hoc sacramentuin calecliumcni propnum, quod in concilio primo cariltap;ineiu>i sacraiucniuin salis vocalur, agnoscit Augusliiius in liliro ile (aiectiizandis uudibus, n. 50; el in Ubro 2 de l'cccaioruiii
1

ita

sic

:

i-ed

ruin saiiitaic dissciiiiciis, ei argucniibus

se graviter

Morilis, n. 4i.

, ,, ,,

,, :

LIUF.U
'ai.tiojam nccci>lobrvpiizari ijoluisset
!S.ciai»»«'">i»
iioti
,

OIAMIS.
p<isscl vid.Ti siipcrfliium nt aqiia

171
cliam tingcrciitur
,

coiitempii lanli
b;>prualiis esl Siiiioiiaccrpil
;

"'"^
tiiis

iinci. Cwin

;nileiii

10 qiiibiis jaiii doiiiim Spiriiiis sa:iiMi

qnod noimisi
,

H;n|iie i»(

Sacramoiiluiii

quam

baptiz:itos alios acccpissi* sancia Scriptiira lcstauir

S.icrainciili s.cd Jiversa luinininn nierila siib cjnsdoin iia iion auget aul niipari sai.ttiiaie liistincta sunl
:

ccno
bat
,

qiioqiic indicio qiiod

illis
,

lcmptiribus congruociiiiiiiiorai.

cum

liiiguis loqiicnntiir
:

Bapiiz:ni

iiiiil

Baplisnutis

s:iiiclilalcin

vcl Ix-mirn vel

maluin

SMiit laiiirn
t:is.

et

iii

lioc facto aposlolira cvslnl :iiii'loiiin

liiiiniiiis

nicrilinn.

Sicul aulem

bono caiechuineno
n^gniiin cocloruin
;

Ustiue adco ncniu dcbcl

ipiolibct

proveclu
.nii

Baplisnius deesl ad capesscndum
sic ninlo baplizaio vcra

intcriuris

hominis

,

si

forlc antc

Baptismuin usqiic
,

conversio. Qui cniin dixil
el

spiritiialcm

intcllccliim
,

pio

conlo profcccril
iiiinistrorum

con-

Nisi quis remlHS (utrit
in

ex mjua

Spiniu
,

,

tion iiitrakil

leinnere

Sacramcniiini
,

quod

opere

rcgnum coilorum
intrabilis in
,

;

ipsc cli.tm dixil

Nisi abuitdnverit

corporaliler adhibcliir

scd pcr hoc Dcus liomiiiiH

JHSlilia vestra ptus

quum Soibarnm
rigniim cwtorum
csscl

et
(

Pliarisaorum

,

consccraiioiicm spiriliialitcr opcratiir. Nec ob arnid

non

Hattlt.

v

,

20

).

cxistimo iniinus baptizaiidi Jounni iuissc attributiim
ila

,

Nainqiie

ne
,

socma

juslilia

catcclmmeni
,

ut Joannis
qiii

haplismus diccrctiir,
,

nisi

ut

Dominns

diclum cst

Aiji 71»« renalus fuerit ei aqua et Spiiitu
:

ipse

dedcrat
(

cum
111

scrvi ba|iiismum
,

non sprevi»

non inlrabil in rcgnnm coelonim
Baplismo

riirsiis

,

iie

pcrcopto
•,

sct .iccipcrc
tis viain
,

MaliU.

G

,

13

),

dcdicaret humilila-

scciira esscl iniqniias
,

baplizalorum

di-

el quanti

i^iidendum esscl suum Bapiisni.i
lali

clum

csl

Nisi
el

abundaverit juslilia vestra plus qunni
,

quo

ipsc

bnplizaturus crat,

facto

apcrtissinv

Seribarnm

Phaiisa'orum

non

intrabilis in

rrgniim

dcclaiaret. Yidcbat

enim lanquam

peritissimiis

mcdilu-

ciFlorum. Alterum siiie altero
perficit iilius possessionis

parum

est

:

ulrumqiie
iion

cus salulis icternx

,

quorumdam non dcfulurum
,

hxredem. Sicut eigo

morcm
.nlque

,

qiii

cum

intcllcctu vcritatis ct probabilibns

debcmiis improbarc juslitiim hominis , CGse coepit quam conjungcrctnr Ecclesix
coppcral
jiisiitia
:

qux
,

prius

nioribiis

ila

profccissent
sc
sibi

ut miiltis bapiizatis

vii:i

siciil

cse
in

doctrina

prxponcrc minime dubitarcnt
essc credcrent haplizari
,

Cornilii

priiisqnam ipse cssci
si

supcrvacaneum
qiicm

qinndo
,

*p\c\ie cliri^liana

qu c ncquc
*

improbareliir

,

dixis,

nd illum incnlis habitum se pcrvcnissc scnlircnt
miilli bnpiizati

ad

scl ei angelus

,

Accepla

sunt elecmostjna; lua
;

cl

adhuc asccndcrc conarenlur.
Qiiid

exnudilo! shhI oraiiones luie

iicqnc
,

si

SHfficeret

ad

CAPUTXXIII.
agnl
in

— 30.

aulcm valcat
adliibita

ct qiiid

capessendum regniim coeloruin
rcl
ni.iiicrclur
(

iiiad
,

Pelrum miile:

hominc corporaliler
(

&ancii(icali<>
fiiii
,

.\ct.

x

,

4

,

31

5

)

sic

noi»

csl

Sacrnmciili

sinc qita laincn

illc

latro
,

non

qiii

i

iinpiobandiim cvaiigelicum Biptismi sacnmonlum , qiiod cliamsi exira Ecclesiam fucril accepluin

non ojus accipiendai voliinlas dcfnil
picndix; necessilas

sed non acciNi.si

adfuit

),

diflicilc esl dicerc.

timcn quia
corrccia

iion

proficil

ad saliilcm
,

,

nisi

ille

qiii

tamen pliirimum valorct, nnn
rnnda cst
adhibctur

servi

baptismum Boipsa conside-

balicl inlcgril.ilem R;iplismi
,

sh:v
;

qiioqne pravitate
sic
,

miims acccpissei. Vcriim quia pcr se
,

ificor[iorcHir
,

Ecclcsi.T

h;ereticoriiin

cxccpla salutc hominis
satis indical
,

ciii

pcrricicnd:n
,

corrigamiis crrorcm
s«'d

nl qiiod in cis

non coritm

,

.

quod

el in m:ilis
,

et

iii

cis

Christi est

,

agiioscamiis.

qni s.Tciilo v<Tbis

non

fnclis rciiunliant
,

ipsa inte-

CAPUT XXII. — 29. Baplismi sane viceni aliqunndo
implorc passiunem
dicliim
xxiji
,
,

gra est

,

cuni

illi

nisi

corriganlur

snlutcm habere
,

de

lalroiic illo cni
eris

non

b:iptizalo
(

non

pos>.iiit.

Sicut aiitcm in tntrone
,

qui:i

pcr neccs,

cst

,

llodie

mecuin

in

jmradiso

Lvc.

siialcm i-orpornlitcr dcfuit

pcrrccUi salus cst
:

quia
ipsa

43

),

non leve documcnlum idcm beatus Cy:

pcr pielalcin

spiritiinlitcr
si

adfiiit

sic

et ciim

priaiius assuinil
riiis
,

quod cliam atqiie ctiani coiisidetiuliiin

pn'Slo cst
adfuit
silas
,

,

pef nccessiiaicm dcsit quod latroni

invciiio noii

passionem pro nomine
fortc

pcrlicilur snliis.
,

Quod iradilum
iiif.intcs

lciict

univer-

Clirisli id qiiod ex Baptismo dccrat posse supplcre
sc«l eiiuin lidein

Ecclcsix

coiiversioncinquc cordis

,

si

ad

qui ccriu

cum parvuli nondum pcssunl corde crcdcro ad
ad
sniiittiiii
,

baplizantur
jusli-

cclobnindiim mysterium Baplismi in angiistiislfmpo-

tiam
qiiin

,

et ore conflicri

quod

lalro potuil

rum

siiccurri

non poiest
Clirisli
:

(«).

Nequc
.

cnini

lalro illc

eliam
,

flciido ct v.agiendo ciirn in cis

mysterium
;

pro nomiiie
faciiionim

crucifixus csl

sed pro mcrilis
,

cclcbralur

ipsis

niyslicis vocilnis

ohstrcpunt

et

suonim

ncc quia crcdidii passus csl
Qiiantiim
il;»q'ie
,

sed

tamen nulhis Christianorum
baptiz.iri.

diicrit

eos inaniter

dnm
fiiiic

paliliir credidil.
visibili

valeal eliam
ait

sarramcnto Raplisini
,

quod

Aposio-

CAPUT XXIY.

— 31.
,
,

Et

si
,

quisquun

in

liac

lns
(ii

,

Corde credilnr ad justiliam
mtuieiii
(

ore autem confeuio

aucioritatcm divinam quncrat
vcrsa tenct Ecclcsia

quniiqiMm quod nni,

ad

i^liiiii csl.

10); iniUo latnmo dcclatuncimplelur iiivisibililcr,ciim miniSed

Uom. x

.

nec conciliis insliiiitum

swl

scmpcr rclenlum esl
cerc

nonnisi niictoritatc aposiolicn
:

sierium

Baplismi

non conlemptus

rcligionis,

»cd
in

tradilum recli»sime creditor

tanicn vcracitcr conji-

aniciilus neccssiUilis cxcludil.

Nam
qiiam

inullo
in
illo

mngis

possumus
,

,

quid valcnt in parvulis Baplisini
cariiis
,

Cornelio el in amicis ejus

,

lalronc

sacramenliim

cx circnmcisione

quam

prior

popnlus acccpil, qiinm prii>squam accipcret juslilica*

rl ircs Manuscripti oiniuunl lu Mss., Acceptalai. (u) l.Rclracl.,cap. 18.

,

baptiiatonm.

tus esl Abr.ibnm. Sicul Cornclius eliain

dono Spirilus
Oicit

sancii

,

priusqiinm baptiznrclur

,

diiaius est.

,

I7f)

lii;

ftMTKM:) CONTIU DO.N\TIST\S, S ALC.USI
.SiV/»ii((»i

l\l
litibtl

176
ijne pio
si:

l;imoii Apo,t(iliis di' i|Si>
rircun)ciniu)ii.'i
,

Al»rili:mi,
jiialirnc

arcritit
jaiit

r;iiilir

ufivcl

:

AClitU-iii
).

luifuiilur

sigitODilxni
,

(idii

;

qni

{.lo'in. i\ .'21

«•ordc crcilidfral
(

cl <lc(>til:»(iiin iii or:\l
C.iir

ad

jiisliliarn
iil

(;\fM!T

XXV.

-5:2. Qnihns
sacr:iniciiliiiii
;

r('lin.s

omniiias o-lcnaliuJ connlroiiiK!

IU>in. IV, 11

,

7i).

or-*»

«m

prrccplnin csl

dilnr aliiid cs^<^

nap:is!iii,

taniicm dciiiccps

iiirai.liiii
,

misfiiliiin dclavr» dic cir,

vcr^itiiiom cordis
<

scd

s:iliiu:in

hominis px
,

1'iiiiicidcrel ( 6'c»«. xvii

i)

1 i

), (|ni

nonilnm pnlcrat
;

oiii|;lcri

:

iicc ^i iiniim

lionim dclncril
iit

idco pnlarc
;

cordo crcticrc

,

iil

ci

(lcimlarcUir ad jnsliliani

nisi

dcbcinus cini.soqucns
ct
illiid

cs«-«

cl rillormn desil
,

qiiia

linia cl ipsutn pcr sc

ipsnm sacramciiliiin ninlliim
Mnysi pcr
ai>i;cliiin

sino isio potcsl csse in inranlc

ot

hoc sine
sivc
in
:

vnlehal? Qnod in

lilio

manifosia-

illo potiiit

ossc in latioiu», compleiile
,

Deo

inm
liir
(

csl
,

,

(ini

<

uiii

adlnic im iiciimci^iis a iiialrc for-

illo

,

sivc in istn

cpiod noii

ex volimlale dcfuisset
lioriiin

iciiir

pnvsciiti elcvidcnli pcricnlo nl ciiciiiriclilcrecsl
{ l\.tnil.

c.iin

vcro

cx volnntale al:oriim
El

dcfnciil

.

cxaclum
,

\\,

2i);

ct

cnm riclnm

rcatti lioiniiicin involvi.

l>:iptisiniis
:

quidcm

potcsl

sscl

(lopnlsa csl pcriiicics. Siciil ergo in Abraliain
,

incssc

ul)i

coiivorsio cordis dcfticrit

convcrsio auleiii
,

pr;vcessil lidci jiisiilia
ciiliim jiis!iii:c fidci
;

cl accessil circiimcisio signaiii

oordis |)o;cst (piidcm inrs.sc n'»n pcicoplo C;iplismo
S'(j

il;»

Cornclio prj fc*s^l sanclr,

tonicmplo
esi

noii

pdlc-t.

Nc(jii>i

eiiim
,

iillo

iikkIo

(icatio s(iirilua!"w in dmif> Spirilus sancli

el accossit

dioonila

oonvorsio cordis ad Ocunt
Jii-to,
,

cnni

Doi

Sarnimciitiim rcgencralinnis
sicHt in Isaac
ci^^iis
,

iii

hiv.aoro Ijapiismi.

K:

Sacramciitmn coiilcmiiiinr.
iiins
,

igiiiir

rcprelicndi-

qui oolavo sh:o naiiviialis dic cirrtimsignaciiliiiii
jiistili;o
,

.•in:'tlicui:imiis

,

dclosiamiir
:

ahoniinainitr pcr-

est

,

praccssil

ndei

;

ct

vcrsiiaiom cordis liicidiooruni
cvaiii^elioiim
iiliic

Sacramoiilum lainen
,

(|iioiii:'in

pairis

fidom
,

imiiatns

csl

sccnta

est

in

tinn

idco non

li;ibeiit

qnia

por qiiod
fidi'in

cresccntc

ip^-a jnstitia
:

cujus sigiiacnliim in inlante
inraiuiliiis

csl

non hahcnl. Qunpiopler cum ad
,

cl

pnvce.sscral

ila

in

haptizalis

pniccdit

veritatem veviitnl

c.l

agenies pmiilenlinni remilli sibi
oo.s

rcgcncralioiiis
Joiiiioriiit

Sacramcnliiiii;
,

cl

si

oliriHtianam

peccata deposciDit

,

imi

detipimus ueque fnliimns

pietalom

soqticlnr cli;im in cordc convcri» corporc.
Isl

cum
vati

correctos a nobis ac rcfornintos in eo
aiipic

quod dcpiasi<^

sio
iii

,

ciijiis

mysicrinm pnocessit

siciil

perxersi

sniil

,

ad regnuin coelorum
;

illo

latrone

quod ex

Raplisjtii

sior.tmonto dofuorat
,

disciplinis coelesiibns

prudimns

nt
,

qnod

in

cis inteliomiiiis
,

comidmil
liia

Oiiiiiipolcntis bcnignilas
,

qnia non

siipcr:

griim ost
viiinni
,

,

nullo

modo violcmns
iii

ncc piopicr

vol

conlempiu

sed

iicce.ssilalc
,

dcfucral

sic in

si

quid

liominc Dei cst, vcl iiullum

vol

infaiiliinis qiii bapiizati

moriiinlur
,

eaden^ grnlia Oin-

viiiisnm csse dioamto^.

iiipnicntis

impiore credcnda est
,

quod non ex impia
,

CAPUT XXVI.

— 53. Jam
:

paiica restant ex

cpi-

volnnialc

sod ex xtaiis indigciilia

nec corde cre-

slola ad Jubai:iimin

sed qnia in eiscl de pr.Ttorita
,

doic ad jnsliiiam possunl, nec ore conlileri ad sahilom. Idco
cii-a
c(>s

Ecclcsi;c coiisiiciudine dicitiir
ni<;
,

cl

de bapiisino Jonn(|U3CS!ionem ho-

cnm
c(

alii

pro eis respondent
Sjcrainenti
, ,

,

iit

impld;U»r
iirKpie

qiiod solct noii

parvam movore

icbnilio

valot

ad
iion

niinibus

rciii m;iiiil'cstam

pariim altetidcnlibns, quii
Clirisio haplizari
{A<r/.

ooniin
possuiit.

coiisccralicnem

quia

ipsi

rcspondere

jn.ssi siinl a!»

Apostolo

in

qui

b.i-

At

si

pro co qui respoiidere potcst alius

piismmn Joannis accepcrant
gligciiter traclanda siml
,

xix

,

3-o);non noaliiid

icspoiulc.il, iion ilidem valot.

Kx qua

regiila illiid
lcj];i!

iii

et in

vohimcn

dilTo

Evnn^.clio diotiim cst

,

qiiod oiniioscnm

ir

nnin-

retidn

no

liojtis

inodns immoderaliissil.

LIBER QirjJSTUS.
Po!.ireuiaui paileiu exaniinal e; islols

Qnriani ad Jubaianuni, neciion cpistolani ojusdcniad (juintum, synodiijam ad Numldas efiscopos, ei cpislolaui aJ oonipciuin.

>^.

CArUt

rlUMlJM.

~\.
,

Ecclosi;c calliolic.T ronsiic,

flictus cst, penilns

naufra.c;avil.

Si

eiiim

vorc

'

Hnil;i

Udinciii prisiinain niinc teoeri
scliismaiicis vcnicntcs
si

cum

abh;vrclicis vcl

ptismnm
ciim
raiit

lion habebaiil,qiil venieiilos abh:t'reiicis
,

evangclicis vcrbis consc-

sii.«<cipicbaiitiir

cl snper cos cranl pcccata eoruni cst
,

;

cralum Baptismum porcepcninl, deiino iion bapiiboato Cyprinno tesie iilimnr. Ipsc qiiippe sibi /.antiir
,

commimicalum
ante Cyin iannm
dic;iliir

lalibns, sive

ab

eis qui fm*-

siv<!

ab ipso Cypriano, ncccsae

qii;»stioiioi!i

prnposnii cx ore

iilicpie

fralrnni, sivc

osl

ntnnnm

cx duobns, ant pcriisse jamluiic
inacul:il;im, aiit

qiia;reiiliimi verilntcm, sive pro voriLite oerlnnliuni.
li

Ecolesi;ini t:iliimi

commiinione
iii

non

lor di^pnlalion^^s eniiii siias

,

qnihiis volchai oston-

ohcssc ciiiipinm
nota peccnta.

unitaic permanciiti alicna ctiani

(!c:edeiiuobnpti/,aiidos h:oroiiciis, di^ qiiihiis salis

pro
i>i'(/

Iliiid

aiilem qnia dicorc non possunt,

toniporc lihils snperioribus
tlica iiUqiiis
li<rresi tid
,

dissfriiimns,

:iil

:

pcriisse liinc E<;clcsiain coniaginiie

communionis eo-

q<iid

ergo ful de lih qni iu picrtrritHni dc
,

rum

qiii siiio

Dnptismo ad

caiii,

siculdicit Cyi>ri;iiius,

Kcctesimn venicnlrs

sine Btipiisti.o
Ilic lola

adinissi

admibsi siint; alioipiin

ncc originem suain poierunl

sunt [Kpist. 7o, ad Juhaitinum) ? iialislarum Ciini qnibus nobis dj
,

oaiHa

Do-

iiac qu:rsli'ine

cn-

'

Sic Mss. Al edili, vcrvnt.

«
,

177
;is«>ercre.

LIULIl
silunc piNiii F.cclosin
;

QUI.ML3.
j.mi
.

m
bi.T'»-,

(]noni;.!n

|'liisi|ii:iiii

m

c\

liis

qii:v;

iii

si"p';ii>ribii.s

libns
p>.r;

ijU^iJingiiila aiiiii >iUiU>tilnr
Aiiiorniii cotlicuTii
f.iiii

Cypriani

p.'tSNioi)Ci:i el >Iii.^li

diximiis, iii;mi!cslum
vcisilale poiosl cssc
si (l':i

e.^l)

ciiain

iii

Ii:iTclicorum

CMislioiu-m

(«), uitdo
,

(aliimiii:ifaciciiili
:

c!ir'isli;'ui

Bapiismi

intcjjiiias
l:im.'ii

siiariim

fiiinos jaciniilcs

occaNioiKvn

lfiii;ioribiisillis rrl»apli/a\irunt,

ncc

:i!i

scliismilis iijvemraiit, .sicnl CDiisnliinionlo tlecl:iial
rcsi.it ni falcaiitnr,
tati

u;:.lalis

compagino rc

cs,cnii,i

,

c:i'lciii

dib'cii.MM!

nnlla inalorinii «liaMi ''ogiiilormii

coniniiinioiic containiiiori unilalcin Cliri.slj. QiioU
fas^i

paris polucniiit aJ vciiiam pcrii.icrc, qiia Cyiuiaiios eiiam sine i;..plisnio admissos ab EccIeM;»: muiiciibui

cnm

fticrinl, iion

invoiiicnt caiisam

ctir

SC

al>

non

pi.luissc scparari

lcslalnr. I'i>rrn
noii
in

si

vcrum

cst

I'!cclcsiis or!:in lorr.irnni, (|uas

por AposiQJos

jiisiiln:

Jlpnd buTclicos 01 scliismaiicos
C.liristi,

ij.ssc

B;ip;l^niiim

las pariler lc{;iuius
«Itiia

,

soparare ilclmisbO
iii:iIoriiiu

c<))ilcit(J:U)l

quinlo
,

iniiius obess;'nl
si

uniiaie posiiis

neqne

illi

quorinnlihct
,

'Ct^inmiMioiie
i»(

aliena pcccala

ud uirKalom vcnicnlibns cl sine
oi

p>Tiie

pi)iiioriiiil

cl

isli ijiii

iion pcrirpiit
s>:

cun)

lilis

BaptiHiiio adinissis solvcreiilur

proprii. N:iiu

bi

.

jn iiuilaic nionsisscnl, separantlo

al)

ch.

et niin-

lcsu: Cypri;iiio, iiniiaiis viiiciiliim

lanlum
,

vab.'i, t|ii(,.

pciulo ^ijnnliim pncis, uiiijnc io Kcliisjnale ^''ricriinl.
A|)crli>iiiintnn ciMtn sacriicgimn
.\j

modo
priis

posseni

I

cdi alicuis peccaiis
si
,

qiii

im.IIohI :«b

emiiici sclHsmnlis

,

nnitaic recedcre,

eiiain
qiii

non

bapir/.ali pccvatis
cii

prn-

iiull.i

fuil

causn scparaiionis. NiiH.^in
si

voro fuisse

non perirenl
'?

ad eam velleiU

b:i

rcsi :tc-

C^iu-aMi

scparationis app»r>>l,

niali

eiiain cogniij

CCiloro

iioiios jn unii.iie

non

inaculaiit.

Non

aiiicni

macul

irj

flAPlJT
Cl dicit
,

III.

5. Q'ioiI anlCMi adjimjjil

Cyprianus,
esl
cl
,

inui.ilatcbonos, cliam acogoiiismalis docemns', losic

Non

tiimcn qiiin nliiinnndi) erraium
csl
.

idco

Cypriano, qui
sitnn venietitcs
,

dicil

,

in

pran rilum de liaresi ud Eccle:

sempcr crrtmdum
liineiitibtis

:

aim

inngis snpieiilibns
ct

heuin

sin<'

linptismo admisaos
,

quoriini la,

congrnul

palefticlK

pcrsprcla: veiunii li.
,

inen ncfaria sacrilcgia

qi!:r.
,

snpor cos caiil
si

qui:»

binlcr atfiue

incuncUintcr

obseqni

tjuam peninuciicr
Itn--

Baptismo dimissa

iion erant

polluerc e|

i

crdei

Olijtie obsliiiale

cowrn
;

fralrcs el

roimiccrdolcs pro
,

iion polucrtinl rxclcsiie saiiciitaiem, nulla

malormu
in

rcticis

rc/HC/rtii

veiissimc dicil

j,cc

alteri

polius

polcsl conlagione perire. Qiiapropier

si

Cyprianiim

qnam
lum

gibi advers:itiir, qiii rcsisiit

apcrlis^im:v; veri-

venini divisse consenliunl
criinine scliismatis
coniciiduiii,
'
:

,

eo

lesle

viiiciiiitnr

|:ai. .Scd

pcr

illa qii;e
,

lani

mulla jam diximus, qiiane*i
,

si

Cypiiannm

lalsuni divisse

arbilror

liquido apparot^ci cerlmii

Uaciim

eo lesie non

uiuiii,ur in qua;slioiie

Bapii-

ptismiini Cbristi ncc liaTelicoiuin pervcr.Miaie,
tipnd cos datur ct smiiitiir, potso violari.

smalis.

CAPIJT

II.

Scd ul cerdtibiimi
,

2.

Sed

mc

()ii()<J

ciim

licalo

Cy-

luni

iioitdiim

sit

;

s:illem

adliuc

esse

priiino lioiiiiiic paciiico scrmociii.Tri insiiluimus, pcr-

qiiisqiiis e;i tpi.i' dicia siiiit, otiaiii

reiiitcns co^itavo-

gamiis. Qni cnin
Iribiis novci:il,

sibi

opposuisset
ficl

,

rpiod dici

a

fra-

ril, coiifilclur.

Non

cr{«o apcriissim:e verilaii resisli
V( rilalc coiiai)iiis
,

Quidergo
liivresi
,

de

Itis
,

qui in praneritum

inus; sed aul pro manifesta

sicut

nd Ecdesiam de

veuiniles
iiiqnil,

Aine

Bnpiismo ad-

cgocxislimo;

aul cerle

,

siciil

iiosmit

piiiare qui

mis^i stinl ? Votens esl
jfcfl

Doniinus miseiicordia

noiidmn i$tam qu;cstioiiom solnlam csso arbitranlnr,
adliiic
ii:il)Cl

indiilgeiiliam duve, el cos qni

nd Ecclesium
,

ninipli-

qu;crinius vcriiaiem.
qirini iios

i:i id(>o

si

alilor so jcs

citcr ndiiiibsi in Ecclesia doTiiiicruitl

ab Eeclcsia: siim
,

dicimns

,

c.idi^in
,

simpliciialc suscipisnscipicb.int
'

inunciib'!S

uon sepainrc. Bcne qiiiJem praisumpsit

mus ab

liaTcticis

ba|>ti/. iios

qiui

ilii

quwl

cliaril:is iinilaiis
si

i)Ossclcoopcrirc miiltitudincin

quos propler uiiitaiem Cypi
pr.Tsiimp-it.
Si

ianiis

ad vcni;im pcfliucre
,

I^eccatormn. Qiiod
iioti

iiabcliani

Baplismiim

,

el

ab

liis

awfom

IJ.iptismns Clirisii

sicul ea
'

rccto

scritielialiir qiii
,

cosdcnuo

I)aj.li-/aiidos

cssc
,

qu.T jam multadicla sunt indicanf, ct
vcl vita, vcl /idc, sivc
IICC laiiien

in noii inlogr:»

ceiisi"baiit

id

crralum cooporiebat

iinitatisvcliaritas
,

cornm
sie
,

(iiii

viib-nlnr essc

inlii'^,

qiiamdiu incral isla,iion dialiolica disscnsio
iiiana icnlatio;

scdiiii,

ad uiiicx

illius r (ilum!>;e

menibra

pcrii
,

doncc

cis,

sicut dicit Aposiolus

si

ncnt, sive coriiin qui
cliam apcrle
iJIis

ad c:im non porimeiit
;

m

qnid alitcr sapicbanl Doniinus rcvolarei {1'liilipp.ut
4.S).

foris sint

polost c-.so inlocriT
,

qiii

cihm

El idcov;e islisqui pcr
,

saf'rileg:ini

prccisioncni

tcmponbns repeu banl

o

imdom

veiiiam proplor

ab nnitaie disrupli

si

ct opini
:

nos

i>i

apiid illos (St

cbarilatem

unil.Ttis iii('rcb:inliir, (|iiam

mciuisso prop(pi.
oi'{;
,

bapiismiis, rebaptizaiit
csl, iiec
haptizaiit.

si

anlem

in

Cathoiica sola

lcr cjusmo(|i cbariialcm crcJiilit

Cypriamis eos,
Isii

Sivc crgo rei^apti/cnt sive
in vinriilo

non

sine Baplismo admi^sos cssi; arbitntiis osl.
qui nulla exisionl" c^iusa (i|u;indoqiiidem
Cypri;iniis osleiidit
possiint)
,

>

biptizonl, non suni

paris

:

iiiide

ciiiliiiel

,

sioiil

idcin

istonim vulncri adliiboani inp(iicin:im. ISos
ad Ecclcsiam sinc Bapiismo ndmiitimus.

aiilcin si

mali bonis

iii

iniiiate

obcbsc tion

ii)

co

iiii-

seabcjiisdcm unilatiscbarilate
:

|iru'cidcruiit,

mcro

siimns

'

quibiis Cyprianiis proptcr unilatis cu-

lociim omnis vcni;e pcrdidoiiiiil
scbisnialis inlcrircnl
,

ct qoi ipsu scclore

Xodiiin

igiiosci

possc pncsrunp.sil.

Si

anlcm

(siciil

ctiam-i

pnst (;:ubolicam iion
di;^iii

rcbaplizarcnl

;

qnanio

sitpplici»

soiil, qiii vc|
,

quodeus non
«

baliorc Cvprianus

aniriii:i(

babcniibus

Aliqiiol M<w., dorcmiir.

* Edili,
ti.i.

co leste cnnrincnvtiir
ti,

c.<se

in

criminc .'cliimn'

At niai;iisori|

omi.sso,

e.w,

liaitcnl, vinciintiir.

lla

Mss.

M

cd.li. fhnciiirh

vlur.
in,

*

rbiD^s

M.S.S.,

el tn
lil».

corimi nnniK ro
7, cap. 2.

^iiinu^.

'

Kdili,

el iinn

i:il<<jrn: oiiiiss» larlicnla,

ipix cal ia

(a) \i>le iiifro,

manuscr.jtis.

;

, ,

m
c:ilhoIicis
sl.il,

Di:

UAITISMO COMR.V DONATISTAS.
ns
iiianifc-

S.

UKiUSTlM
(|iiia
si<;

180
hoinincs
,

(hrc

coii.iiiliir,
lialtciil,

vcl, siciil ipsn

0.

IldC accolil,
iiispiiMlioiii-

occiill.'»

ricsclo

qiiod ol

ijisi

iion liabcre Calliolicanuri-

qua

Dci

di

lc^iuiiur

si

nuis ilcruin hajniii

iiiinaiilur?

|itismiim accipial, queiii ubiciiiiif|uc iV.

acccpcrat
,

CAPLT
r.«ti,

4.

Scd quia

iiunc, nl diccrc ca-.jie-

nl

iidcm

ipsi

liaTCliti

cuni

indc

dispuianl

froii-

cum

Cypriani lillcris scrinocin.iri insliliiimiis;

lcm
apiid

coiifriceiil,

ct

prope oiiines corum
,

laici

qui

iioii, iil

ari)ilror,

eiiam

illi, si

adessel, vidcr(;r vertiel

eos

invcicravcrunt

cl

animosam
et mulii qui
,

pcrlina-

iiuciter

atque obstinate contro fralres
,

coiisacerdotct
isla

ciam advcrSHS Cailioliram
illic

coiiccf^erunl, lioc jolurn
:

f.ro hecrcticis rcluclari
II is

cuin .iccipercl

t:iiita

qu;e

sibi

displicerc laicanUir

propii r

inovciil, ciir etiani aptid lixreiicos in

sno maligno

adipisceiida aliqua

coinmoda

s.Tcularia

vcl iiicom-

crrorc perversos, Dapiisiiiuin (amcn Cliristi pcr se
i|tsiiin

moda

devitanda, ir.Tnsirc ad cos voluiit, occnliis co,

rcvcrcndissimiim

'

alijue

saiictissimum

csse

natibus ambiant

ul hoc eis qua.si pecwliari cl do-

|t<issc
liis

crcdamus.

Cumque
:

cl ipse icsietur, ciijus
,

no-

mesiico
nonnulli

benelicio prxstetur,
caclcris

ne rcbaplitcntur; cl
ct
fj!->is

lcslimonium pondcris inagni est

sic

cos admitti

corum vanis erroribus

in prxlerilum solilos

quisquis ejus scrmone coin-

criminalionibus advcrsus catbolicam F.tclesiain credenles, hoc uiio rcvocentur, «l eis sociari
rebaplizari coganlur. Qiiem scnsuni,
iioiinl, iia

tnotus
ist
;

,

lia^rcticos

denuo bapiizandos esse non dubiqiioe

cos qiiibus boc proptcr tania

contradicun-

lioniiniiiii oiniiia

lur, noiidtitn pcrsiiasum est, tales esse deputcl, qiia>

peniius corda occupaiitcin

isii

Donalistx inclucnlcs,

les

iii

pnvtcrilum fncruni, qui baplizatos

in

iiatresi

maiueruiit rccipere Baplisnium qui apud Maxiuiianistas

solo proprio errorc coirccio siinpliciler adiiiiseruht,
et cuin cis por uiiilJlis
Qiiisiiui*. aiiicp^ ct

quos damiiaverant datus

est, et
,

co tnodu

sibi lin-

viuculum

salvi cssc potuerunt.

giias pr.ccidere, et ora oppilare

quam dcnuo
Assuritanx
et

bnpiiali.i-

de

prx^icrita Ecclesioe constictudiiic,

zare tot Uomines

MusUlanx

'

cl

ct dc po.^tcriorc roborc plenarii coneilii, ei tot taiiiis-

riim plcbium, qnas
'

cum

Feliciano ct PraclcxLUo ct

qnc sanctarum Scripturaruin
verilaiis, inlclligit Cbristi
licis

lcslinioniis

,

et ipsius

&£ieri$ a se damnatis cl ad &c rcdeuntibus suscepernni.

Cypriani multis documentis, ei perspicuis rationibus

Bapiismum verbis evangecujuslibct hominis perverunitalis vinculo
intclligat
lis

CAPIJT
,

Vf.

— 7.

Cum enim
:

boc raro

fil

iii

siiigu-

consccraium non

fieri

inler multa spaiia

locorum ct leiiiponim
si

,

borror

sitatc
(ialvos

perversum

;

codem

ficii iion ita scniiiur

auicm

re|)enie con\eiiiren-

ossc poluisse, quibus aiiud salva charilaic tunc
:

tur <|uos pcr
ricuiis

tam longum icmpns,
,

sive iirgeniibus pe-

\isum est

ac per bocsiinul oportet inlclligal
,

,

cos

morlis

sivc per solemniUiles Pascbalcs
,

mc-

qiios nulla zizania, nulln palca

si ipsi

fruinenla cssc
diffus.T;

moraii Maximianisix baplizaveranl
iit

et cis diccretur

voluissent, in societate Ecclesiae loio orbc

itcriini

baptizarcntur, qnoiiiam

id
;

qood
id

in sacriic-

poternni macnlarc
vortii
*

,

et ideo nulia e\istcnie causa di-

gio scbismaiis acccperantnihil esscl

quidem dicc-

se nb

qiiodlibct illorain

eodem uniiatis vincuio disrupcrunt duorum vcrum sit, sivc quod Cyquod
Caiboiica', uiiiversitas
foris apertissinie coii-

rctur quod eos periinacia

siii

cri-oris

dicere c*ogerei

ut possciit qualicumqiie falsa «iiiibra coiisianiiio coiiira

priuius tunc
uiide ille

seiisit, sivc

calorem
:

vcriialis su:h duriii;i;

rigorcm glacicnique

non recessil oblinuit;

coiitcgere
qiiod in

sed qnia hoc

illi

ferrc

non
ncc

po.ssciu
ipsi

,

ct

£tilutos in maiiifeslo saci-ilogio schisnialis salvos Case

tam mukis homiipbus

(icrei,

posscnt

non possc,
sunt, ad
vaierc.

ct «minia qii» li.ihentde divinis

Sacramenlalcs

tolerare qui facercnl, prcscriiin qnia iidem ipsi eos
in

tis ct liberalitai^.

unius legilimi viri

,

quamdiu

parle Priiniani

rcbaptizarent

,

qoi cos in parl.:
csl Baplisiiiiis

corum confiisioncm
V.

poiius (juain ad salutcin

Maxiiiuani
illorum
,

jam baptizavcianl, receplus

el inlerccplus lypbiis i^ioruni.
licri, ni<>i

Quod

niillo

CAPLT

S. Qiiocirca eiiamsi

vere proptcrca

inodo etigcrcnl

ampliiis sibi advcrsari nrbiiterala

vcllent lixretici corrcclo errore venire ad Ecclesiam,

Irareniur liorrorem

homiiium de

t.nctiono

,

quia pularent se Captismum non habcrc nisi
tholica afciperenl
;

in

Ca-

quain considcratioiicm de perdil^ defcn ionc. Qiiod
iion ideo

nec

sic cis debci^cmiis

ad iteralio-

dixcrim
si

,

quia iiumano sensu dcterrcri do-

ncm
iiec

Daptismi conscnlire, scd |Wtius doccndi esscut,
iiilcgriiaicm
si

buimus,

ab
:

b:i*nuicis venienles

dcnuo

bapiiz^iri vcail
,

Raptismi
;

prodcsse

pcrversiiali

rilas cogcrel

scd

qiiia saiictiis

Cyfirianus

hoe
fto-'

eoriim,

corrigi nollcnl

ncc cnriim perversilalc vlo-

ipso

mugis haerelicos ad nrccuiuucm vcnieHdi adigi
;

lalum

fiiissc iiitrgriim
;

Baptisina,

quamdiu

corrigi no-

tuisse, si rtirsus in Calltolicu bupiizareiitur

pmpiciCii

lucrunt

ncc quia corrigi volunt, mcliiis
:

in eis Bapli,

commemorarc
biis hiijus facli

volui quantus peiie in omiiium nicii;i-

smn

ficii

sed ipsos a maligiiilale discedcre

illiid

borror

iiisideat

,

qiiein diviiiitiis iiifu-

autcm inciperc jam piodessc ad saluiom,
iiicrat
iii

qiiod prius

siim csse cr<;diderini, ul advcrsus qu:)slibet disputatioiics

ad perniricni. Ilxc cnim disccnlcs, ct salutcm

qiias iiilirmi discuiere ncqtieunt,

horrore ipso

catholica unilale dcsidcrabiinl, cl siium cssc

quod
nrm

Ecclesia munirctur.

Christi cst

non c\isliinabunt
po
ituiii,

,

ct vcrilatis

Sncramcn-

CAPUT
inlucor,

VII.

8.

Sine verba ipsa Cypriaiii cmn
diciTi^

lum,

qiiani\is in sc

ciim crrorc proprio

admoncor qu.xdam niultum ncccssaria

niiscibunt.
»

Am.
Vos,

ct Mss., reverpmissi
(livo:tii, alicst

*

a

i

nnm. rohx iiol;i;

Mss.

' rdili, Inco, Diuilitaiiiv, hahclianl, nimiicante ; ol ria\ex(tto, pio, rnrlcvtalo. (^aslij^ali iuiii cx Miis.

iiifia,

fitl

LIDER QUINTUS.
»i ridtri/il, initii

m
>/i

«lirimcnd.v bujusnioJi qinslioni. jVani
qiiil,

leyimui

Atiibns

ApoUolorum

{Acl.

\ix

,

o h); Mht

judicio

H

sententin noiliii id decerni et ttaiHi,
el

ol> ;iliiiJ, iiisi«|iiin Ji>aiiiiis linpiisinus iioii fuit f.'lihsli
H:iplis:iitis,
iiis
S''ii

Uaptisma justim

leifuiniKm conipnletuf. qno ilHc biel ca;l'-ra

Jo:iimi

,i

(Jlirislo

conccssus,

qi.i Jo:«»\-

ptitanlur; pu^abvnl ie Kccliiiam quoiive

wnfuet

pro|)iie tliccretiir, siciil

idrin Jo.inncs ditil,
uiti

Son
l*;i,

nera EccUiia: juste
l:il.iiiit

el lctjiiime

poaidcre.
;

Non
sctl
,

.lii,

polcst Itomo rtcfipere
coeio

quidqunm,
Ei ne

dulum

fuerit ei dt

sc nniiion Kccl.

si;c

jtossiilen;

jnfe

{Joan. in, tl)

forsil;in iioc sic a

Dco

Uyitime pcssidere. Nos nnlcii)
el Icgiiiii«« |)Ossiderc

CaiUi-mninooN
:

noii jnsti*

Ire accipcro Yidcirinr, ul a
i|

Filio iion
.lil,

:iC(ipcre«

ilc

ooncodiinus
.

iinn possiclcn'

an

soC.lirislo

id.

midcm

loqiictis
i,

Nus omnrs de

ple-

lcni

11011
iii

possiinuis «liccic

ciiin

S.-»»

r;Miirii4nni doini-

niindine cjns acccpiimts {Id.

JG). Accepil :iiilcin lioc

niciiin

evang<^licis vltIiIs cognoscinnis. lliplisminn
h;il)eiii,

Joannes

ccrl;r dispciSilionis grati:i,

non din mansu-

er^o lcgiliinuin

scd

min

kgilinie
,

lial)<ii!.

rum, scd quanliini
niiiio. ciijiis
illc

s;ili8csscl

ad parandam vi;un Do-

Qnisqiiis ciiim euin cl in unil:itc calliolica

cl

co di:

eiim esse pr;i'cursoicm oporlcb;it. Qu.im
,

gnc vivens
inixH

lialiet

,

Ct legilimuiu cl Ic;;iliiiic
iti

h;»lici

huniilitcr ingrcssurus

ci sc

linniilitcr S'-quciites

«luisquis :)nicm vel
fiunicii-.o
,

ipsa C:iiliolic;i sicui

|»alc.»

coni-

nd cxccllciilinm dcducturus, sicul servis pcdos
{Id. xiii, 4, 5),
111.
il:i

lavjt

ve! cxlra sicul palea vcnio suhlala

scrvi haptistno lingi vitlnit {Stadli.

lialMt, liunc Kai.tisinuni lcgiliinuin

quidem habei, scd
ulilur
ulitiir
:

13). Siciil cniin sc suiijecit podibiis cornni

quos

non

ic^iliine.

Iia

cnim

liabct

quemadmodum
eo coiilra legem

ipsc diri^rcbn), sic Jonniiis
rat
:

muncri quml ipse doiiavcsiipcrbi.i; s:Kri-

non .mioin

lcgitiine utiliir <|ui

;

iit

iiilclltgorciil

oinnes, qiianlo

quod

fucii oiiinis

qui baptizaliis pcrdite vivil, sive in-

logio ifiiisque coiKoniiicret baptistna qiiod a OoniiMO

tos, sive foris.

dcbcrcl accipere, quando ipsc Doniinus a<cepisset

CAPUT

Vlll.

9. Qu;ipropler siciil

dc lcgc

dixil

quod srrvo, nt pioprium dare possct, ipse
ral
:

pracsiiieiii

Aposlolus, Donaest lex, siquis ea leyilime ulatur
,

(1 7iHJ.

et cuiii

Joanncs, quo ncino c^surreiiit major
(/</.

Boiius n, 8); iia de BapUsnio rectc dicerc possumus sicul noii osl C.-»pt'isiinis, si quiseo lcgitinie utalur. El
facielwnl tunc ul lex b<»na noii esscl,
csscl, qui ca
facit ul

natis mulicruni

xi

,

11), lanlnm testimoiiituH

Ciirislo pcrbiberct, ut solvcnda: corrigi.-K calccamcnli
ejiis

aulomnino
;

nidla

se falerctur

indignum {Joan.

i ,

27). Cbrislus cl
iiilcr

non

legitiine

ntcbanlnr
sit
,

sic nnllo

modo

bapiismum ejus accipiendo humillimus
inveniretiir, el

hoinincs
'

K;iplismus bonus iion

aut ul omniiio Ca-

baptismo
,•

ejiis

lociun aiifcrcndo
*

Dcus

sive ptisiniis noii sil, quisqnis eo, sive quia in b.Tcresi,

altissimns croderetur
cclsiliidinis dator.

idcin

buniiliialis

doclor ct

quia in |>essimis moribus vivit, non legiliine utilur. Et

ideo

cum

vel ad «nitatcin caiholicaui

,

vel

ad vitam
aliiid

j|.

pjtilli

enim Prophelarum

,

niilli

prorsus homi-

unio Sacramcnlo dignam

converiilur
,

,

non

ba-

niiin in Scripiuris divinis

lcgimus concessuniessc.ba-

plisma incipit haberc legilimum scd lllud ipsum incipil babere legitiine. Nec remissio irrevocibilium
l>cccalorum consequitur Bapiisma,
nisi
:

piizare in aqua pflenitentix in rcniissionem peccalorui,i.

quod

Joaiini
iii

conccssum est

:

qita mirabili gralia
,

non soliim

lcsi

Kuspcn<lcns
jq ^js
illi

sc corda popiilonim

viam pra'pararel

gilimiim, sed ctiam legilime balieatur

nec tamcn

quem

se tanto praRtiicintl csse
lali

mnjorcm.

St

d

remittonlegitinie non habcbitar, el pcccata vel iion propterca ve! inaluni tiir, vel reinissa replicabuntur,
vel niillum eril in bapliz:»lo B:»ptismi

Dominus Jesus Christus
siiin, qiio
iios aiileiii tali

Bapiismo muiidat Ecc'e:

acccplo nulUnn alierum requimlnr
baptisino pr.ctingebat,

Jo.iii-

sacramcntum.

qno acccpto es;

Doniinus , Sicul eiiim Judas, cui buccellam tradidil male accipiendo locuin in non malum accipiendo, sed
sc diabolo |)r.cbnit {Jonu. xiii,
qiic sHinens

scl

Baplisma etiam
repcUtur,

doniiiiiciinv neccssaritim

non ul
.iccc-

illud

sed ul cis qui

baptismum Joannis

27); sic indigiic quisnoii cfficil
iil

porant, ctiam Cbristi Baptisnius, cni viam pi-x'parabal
ille,

dominicuin Sacramentum

traderelur. Si
noii esset,
si
iii

enim

Chrisii huniiliias coimncii:

quia ipse nialiis est, maluin sil, aut quia iion ad saDomiiii el lulcin ar.cipil, niliil .icccperit. Corp.is enim
8;ii»gHis

danda
rursuni
ciiri.sli

noc bapJisino Joannis opos cssel

Joaniie finis

esscl, posl Joannis baplisma
iion i^soi.

Domini nibilominus crat ciiam illis qnibus judicium dicebat Apostolus , Qui mnnducai indigne, Non ergo qu;etibi mandncat et bibil (I Cor. xi, 29).
raiit inC;»lliolicali:prclici

Baplismate opus
,

Scd qnia

(inis legis
:

ci,risius
j,jq

ad justitiam amni credenli {liom. x, i) ab demonsiraliim cst ad quem pcrgcrclur; aA liune
•.

qnod habent.sedquod iion quo multa sancia lialteiit. i«l est, fmcm pr.rcopli, sinc possunt. rinii «uliaberi possunl, sed pi .ndcsse non
lem
prcecepii etl cliarius
«t fide

^^^^ perventum fueril, pcrnianerciur
joa,,,,^^ et
^.^^^

Idcm

igilnr

cclsitudincm Domini
;

prx'dicavi(, oiim
,

eum
tan-

^^^^^^ prx-pogiiit

ct

humililatcm

ciim

cum

dc corde puro

,

el

contcienm

^^^^^^^
^^jjy,,,

infimum haplizavit.

Sed

si

Joaniics Cliristuni

bona,

non

ficla (l Tini. i, 5).

Livacri vero Sae<»dein

baptizasset ..melioris baptismi Joanncs dispen-

cramcnlum non
qiiainvis in
liab#>.ant
,

ul baboani,

si
;

jain

ipso

,

^^^^^^

^^^^^ puiaretur quo ipsc Cbristus
,

8.»lu> linclnS

hairesi, lincli

suiit

scd

nt

s:»!»ri»riier

e-scl

quam
$i

Chrisli esl

qno Chri^liani

lii.KUiilnr

:

ct

ad Cailiolicx uiiitaioin veriialcnviue fcsii-

rursus,

omiies prius baplismo Joainiis, ct dciiidc

iionl.

CAPIH
nis

IX.

10.

Imw nunc
iru;iliir.

ilo

Baplisnio
i

Ji»:in'

Fr., nffcrendo. I.iigd. cl Vcn.,
>ol.(

nuacmto.
,

N.

vidcn.Iuin csl qnid

Haplizalos

iiini

n
,

'

r.iH/o cos quijniii b iiiim

Jo

innii tniiiHiJii jniucnl

'

llTO <.llliM I ON , ADi. Fr. ol ah'iiiol

'(/

<

'»'

iiiaii«scrii>li

pcrnumelHr.

.

I«3
l.iii;>.ti

DI';

IlAITiJ^MO
niiinis

CONiaA DON ATI.ST.VS,
mimisqiic
rjni iioii

S.

.\LCUSTI.\I
ci:i

i«;

b.ipti/aii oportcrct,

|iU;inis

ct ille
sti

non pcrlinoi

pnlcsla» ipsa Domini Jcsu ClirVdi's(oiid.;iiie

|Hi ri''t:is
Mi!!iiM-i;l

Chnsli Bnpiismiis mnrito vidprelur, ad

pcr coluinb:c spctiiin Spirilii saiicto
iii,

Siliilcin. Qiiocirca cl bnplisino Jf);iiinis

rnr.nMnila est {Malth.
illi;

10, et Juiin. \, 53)?

Jmo scny
;.lioiei:;s

bn«;Ii/nliis i!.l

Dominiis,

iil

sopiTbas

lii.miiniiii
;

ccrvisoliis
illiid

iiiiiinc
,

jiortiiicl

,

isli

vcni vol orcasioiie

crs
i

;nl saiiil;nc siiiim ll:i|Misiiia .'lcclcrol
li;i|)lisiii:ilo

ol

iioii

soniidaii

vel

iilliina

voiiiil.iliouc a liiliro
:

soparaiidi

l,>

linclus cst, ne hoc ipso supcriiiS

iioqiiaqiiain portincnt

ot ijiiicn |iosl illum ba|.tiz:il!iiii

o-lciHlcr«'l,
iillrii
iiliiil

qnoJ eo solus ipse bnptizari meruisset; cl perscvcrarc non sivit, ne boc muim qiio

PS(
riisi

,

po^t

isl'is

nou bnplizalur.
iilos

Qiri'

i^;iliir caii<-a

osi,

qiiia Baptisiiia qiicd

jnssit P;inliis aioipcrr,

ipsc bnpliy.al, indiucre pnrccdi-nli': ;dioro vidr-relnr.

iioti

Iioc orai

quod por

Jo:iii;ioiu

daltatnr? El iiboiii

(^MUIT
•I

X.

— 12. Ou;rro

il.iqu»;, si

Impli^mo Jaanpoposl

cadom

ipsa unitalo Ecclesix-,

B

i|ilisiiiiis C!irit.li si

babrj.

s por.c.ila ijinilloliauliir. liuid Jinpliii-^ pr;<'Slnre

plizanle foncratorc Iradatnr, n-peti noii poiosi
plisriMim

liijl

I{;iplismus (;hrisii ois fpios riposlolos

l'.iii!iis

autem
XII.

Joiniiis eiiam

:ib

i[i<:o

Joaiinc aooio[iori-l.a'..

l.;tpliMmim Joannis

Cliristi l^ipiisino voluil liapii/;;iii?

picnics, postea Clirigti Baplismo b:'piizaii

^i aulciii Joaiiiiis liapiismo

nnn dimincb.iiiliirpcccala,

CAPUT

— 14.

Proindc possum et

e;;o

vcrbis

iilnimnain mclioros oranl Juanno Cypriani tomporibus, do quibiis ipse dicit «juod fuiidos insidiosis fiau.libiis

iilons ipsiiis beati

Cypriani ad cuJMsdain niiraculi onnsi

fiidcralionem aiidienlium corda coiiverf^re,

dicrim

:

rapiclKiiit, cl usuris mnlliplicanlibiis IVniis au-

]He Joanues vwjor
gralia
ct

inler

Prophetai hnb
:

liis; ilic

divina

gobant (Senn. de Lap&is), qiiibus lamcn liapliyaniibns
neb;il romissio
si;E

adhuc

in utero lualris impielus
,

iUe Htia; spiiilH
,

poccatoiuinV

An

quia cos iinilas EcdeiiO»»

virtute subnixits

qui non adversariur, Doinini
qiii

sed

lcnolval? Quid ergo? Joaniies
illesponi^i, viao

«n»t in imilate,
ipsiiis

prwcursor ac proidicalor fuit;
verbis prcciinnliavit
,

Domiuum uon
;

tanluir

amicus

dominio.T pnop:iralor, cl

.5f«/

et

oculis osleudii
ccelcri
,

qni ipsuir
;

Domini baptizalor? Quis lioc dcnicnlissimns dixciit?
Qii;»pioptcr
in

Christum per quem bapiiznntur
liaptizarc
iioii

baptizavii

sio

quanquam

ita

crodam baplizassc Joatiiicm
,

meruil,

m

pnst
:

eum

noii liapti/:iron;iir

aqna poeuiieniiic
liapti/alis in

iii

rcmissionom pcccatonim
.

ul

qui ab eo fueraut baptizali
ros, rapaccs, foneraiores,

ol posl avaros, lraiiilat()in f:otlcsia
ol:i-

ab co

spc romillcrenlur peccala
:

rcips;i

i.emoqnoniquam
li;oc

veio in llomini Baplismo id (ieict
«|u:ii!

sicul resurieciio
csl, sicul

baptizandum putabit? Noime oinu
iiiavcro, respondeliir iniiii
:

imidioso

cvspcctaiur
,

iii

rinem spe iu nobis lacla
uQs excilnvil
,

Qiiid

boc indignuui pntas,

dicit .^po^lolus

Quia emul

el siinul se-

quasi aut Joaiines exboiionitus sii, aut avarus iioiio-

dere

ftcil in coclestlbus

{Ephes. u, G);
{[ioiu.
•viii,

et idcin dioit,
:

ratus? Sod

illius Baptisiiiuni

nou oporiuil

ilcrari

,

de

Spe mini
Joaniics

salvi facli

sumus

2i)

n.'im ol ipse

qno idcm Joanncs
snnclo (Joan.
i,

ait,

Hic

esl qiti

bapliznt in Spiriui
miiiisiruiii

cum

dicat, Ef/o

quidem bnpiizo vos

in

aqua

in

53). Por qnenilibct cnini

pieuitenliam*, in rcmissiouem percnlorum {Maltli.

iii,

delnr

iilius est

Bapiismus de
ip.siiis

qiio dioliim ost,

Uic

esi

11); Dominum videns ail Ecce Aqnus Dei lamcn nc toUit peccata mundi ( Joan. i, 29 )
, ,
:

ccce qui

qui baptizal.

Sod nequc

Joannis baptismiH

\l'\-

qnisqiic

ralusest,

cum ah cn
,

bapiizaios baplizari in Cbrislo

f oiitoiidat

oliam

in

cala, sod ;iliquaiu
jiissil

baptismo Joaimis dimissa cssc pccampliorem sanctiricaliaiicm cisqnos
liapli/.ari {Act.

Paulus a|iob(olus

jussit.

Quod onim ab amico

spoui^i
-

non acoeperant
ninl
,

hoc ab ip-o spiuiso aoripcrc dcbiir
auiicus dixcr.il
,

Pauius donuo
r.lirisli

xix, o-5), por Ba-

do quo

illc

Ilic est qui bapliiiU

jilismmii

essc collalain, noii :igo pngnaciler.
Illud eniiii

in Spirilu snnclo.

C.^PllT XI. — 43.

quod ad rcm pr.rsoucsl (quoqiio

CAPUT
niiniis
!ili(|iiilius

XIII.

M). Poicrat cnim,

si

voluisset.

Do-

lem inaximc perlinet, iulucudum
fio

modo

Jcsus Bapiismi sui potcsiatcm d.iro alioui vel
pnocipuis sorvis suis, qnos jani frcissoi
aiiii-

liabeat iiaplisma Joamiis,

cum

ciim ad nnitatom

C!»ii>ti
iil

pcrlinerc maiiilestiim sit), qu:c caiisa foccril

cos

SUO.S, qiialibiis ail,
:

Jam
iil

non vos dicnm scrvoi, tcd
viigaiii
(

posl Joaiiiicm Baiictum baplizari bonrnics op'ir(uo-

amicos {Id., xv, 15)

quemadmodinu por
Aarou saccrdos

rit, el post episox)pos
<'uii« iiogal qiiod
iii

avaros iion oportuoril.

Nomo

floroiilcm demouslraliis est
XVII
,

!Sum.

agro dominico Joaniics
ii»

trilicuni
coiilcii.T.

8)

,

ili

iii

ojiis Ecclc:>ia iibi pliira el

m.ajnra

mi-

«rat

,

<.'(,

si

amplius uon pnicsl,

ubcrtaie

raciila (;icia
liir

sunt, pcr ali-piod signuin doiiionsiraionis ."^aiiclilalis

hm\ m\no

dul)il.i!,avaritiam, qua^ csi idolornm soriiilcr

cxcollentioi

ministri et dispciisalores
si

vltus, in mosse dominica

paleas numerari. Cur

mysieriorum, qui
ficret,

soli

bapiizarc «lohcrenl. Sod

hoc

«»rgo pnst triticnm ijaptiwitir, et jhisI paleain

nm

i>a-

quamvis

eis a Doniino allribulus,
j:iiii

tamcn

ipso

jitizntiii?Si proplcroa raulns post Joaniiom bapliza-

riim bapiismu>
iiis fiiil.

diccrolur, siciil bapiismiis Joaii-

Mi,

qitia Joaniie iuelior

orat; our iiou el CypiuMins

Ideo

Paiiliis gi;itias agit Do.o qiiod iioiuiiiom

pobt bNiei-aloressiios collogas liaplizavil, qiiibus ullra

ipsorum bapli/.averat, qui tanquam
miiie baptizaii ossoiii
,

obliii iu ciijus

no-

<;omparalinnein molior eral? Si proplcrca posl lalos

|ior hoiiiiiium

se iiomina diviv:ilot B.i-

«OllogasCypriamis non
illo orai.l
;

bapiiz:ivit, quia

iii

uuil:ito ciiiu

dobaul

(1

Cor.

i,

1215).

Cum

eiiini

lantiim
,

iicc

posl Joauneni dolmil Paiiins, qnia oa*.

plisnius por

bomincm

coiilompiibilom

qiiaiitnm pcr
c<'Siio-

dem

uiiilate ciiJilinclialur
coliiiub:ft iilius

Au

forle

liaudaiores ol
perlinrnl,

Aposloliim
Koiliir,

daiiis; ita iico illius, iioo
:

iiliiis os-,o

rapaoes ad
'

unico
(iq!:<i

iiicnilira

scd Cbrisli

quod

in ip>o Poiiiino

Joanncs por

illam colun.bu' spi»c;cm sc didioisse loslaliir. Na:u seslc i)leriquo M.ss. Al «dili, in
pa'nitcnlitr.
» Aitt.

elVi».. coiUincbmitu

cundum

qirui :ilii;d di.\( lii, F.i rgo ncsi::e'iavi

cum; nou

:

;

ISj
(il:\ne

iKltO

Si fiii:»

nr.w omi.i;iO noicirei

,

"«>

i

vi;-

CAPlJf XV.
i!on oral ideiii


(]iii
:

17.

Qui;i eifjo J atinis

l.."»!

ilsT.iis

i.ie.iii ail

baplisiiimii siiuiii ilinTCl,
iii.

Ego
esl

a te

(Lbco baa'l,

napiismus Clnisli,
ei

$:\\U arl-itror
illo

piiviri {Miitlh.

li). Qni«l

ei:;.»

(i>i.)il

Qaosed

essc (Jecluraliim
;tfl\.Tri

propicn a

iiiinl

UDcumciiii e\

ni,m
fVio,
qui

riili

Spiiiinin vdut colmnbjin descciutcnti-m de

polfsl, cv.r pr»>ii(er(ia posl Imti-pco* iiai.U/:i!;qiii.i

cl iiiniisil

snpcr euni. IJ

r<io
,

ncscicbam eiim
,

:

(I'mi sil,
Jnaiiiie-i

|t;ij»|izaliim

psl

posi .loaiiii(>m

:

<

iiki

me

misil bu}jtiztne in luitia

i/)5C milii dixit

Snper

liirnMicim
,

non

fncrit, el pr,(ii(>|ii
.

||,nl)cri;

lia-

(inpiii
l

videiis Spiiitum desrendiiitem dc coalo,
.

el

manfn-

plismiim

quiuiivis a Cliri^^lo conccssiim
.

nori (ameii
ii.irilnlfui
;

m

SM/'.T ,iiin
I,

Tj.sf cif

qiii

bfiplizal in

Spirilu sancto

riirisli iirnpriiim

ciim Mirisli

liithii.Til

i

(./i)(-i/.

52.

ZTi). Coliiiiiba nli |iif siipcr bapli/.aiiiai
.\.IIiiic

rl

p...s^ii

lnMolions lialnTO
di.boli,
siciit

n.ipt'siiiiim
iniiis
ali.is

Clnisilei pcrpo:c.<t

<I.;s«oiiiIlm.iI

:utlom vemciili ul

l>apli/..iietiir

^crsiiaicin

babcrc

ilixeral. /C</o a

cimi. 0"'<l
qiii

silii

le ddico biiptizari. Jam crgo scielial eum sei il;i<Itift ^"ll, t-ijo naciibam
:

n.ipiisinmn Cliristi cl iiividi.im dinboli.
18. Al

cnim

iniillo m.ncjis posl

hrreticiim lianiirnn,

me

misii b.plinire in

winn

,

ip$e milii dixit
el

,

Snper

duni est

;

qnla Jo.iimcs li;rrclicus nnn eral

cl laincn
iniiilit

(picin

videiis Spmitim dcsccndcntcm de cah,

manen'
:

posl euin bapliintum cst? Sic, dicil aliqnis,
inagis post

/i»j

super

cum

,

ipsc esl

qtii bniiliint

in Spiritu $ttncl<>
,

cbriusum baptiz:iiidum

cst, qni;i

Joaiines
c!it
:

cimi lioc postoafiiioin hnpliiaiiis csl
qiiia suciiiidiiiii aliquid

facluin sil, nisi
;iliqiiitl

sobriiis erat, el
qiiid

tamen posl ciim baptizalmti
ei,

ot

cutn sciob.i». sccumlmii
vidolicel sporisHin
:

rcspondcainiis

non

liabcbiiniis,

iiisi

li;.pli<;ilis

adl.tic

nesri.!ltnl?

Seiob.nl

iMliiim
(iiji.i

n Jo:iiine Bniiiismiim Cliri^ii iion liabcniiliii^i c-'ie Irndiliirn; in

Iki.

<lc ciijiis

plcnitu.rmc oniiu'S acciper.^iU

so.l

quibus aiilcm est Baptismiis
pcrversitaiilms millo

Clirisii

,

(pii-

ex

cjiis plciiiliitliiio
,

ipsc sic acccpiTal baplizaiuli

po-

buslijiet

cortim
iii

modo

rieri

ul

lesi;iioiit

iil

Ji.antti» baplisniiis

dicorclur; jieBciobal
aii

noii sit

cis

Bapiismns Christi.
Haptismi obqiiia

inrmit sic esscl (laimiis el ca^leris,

vero pr.tpriuin

19. Noii il:tque idcirco liarcliciis jus
tinere potuii
,

Capiismiiin sic Ii.ibiniriis

,

ul pcr qiicmlil)cl direlnr,
,

quia prior baplizavit
:

;

scd

iton

siio
,

sivo cxcclleiiliitris giali;p ntiiiislruio
.sive

sive inlerioris,

baptismo bapli/nvit

cl

«.i

jiis

bnpli/.nndi
ct
ille

non

liabnit

por

cciilciii friiciiis

Iiominem, 8ive scxaijcni, sive
noti
iiisi

lamcn
vcl

Christi

ost

quod do

lit.

Cbrisli esl qiii

(ricoiii,

sivc per

fiumciimm, sive pcr paleam,
:

accepit. Miilta
iiiilla

enim conlra
non dala

jiis

danliir,

ncc lamcn idco
cnitn cl
ilb^

iiliiis iiiiiiis

esse coj,'noscereliir

cl

Imc

(icr

Spirilnin

vel

diciiiitnr.

Noqno

didicit, vcliil colmiibain depcendeiilcin ci uiaiienicin siipcr eui».

qui

s:cciilo vcrbis solis el

non

fariis rciiiiiili:il, jiiro

accipit

Bnpli<;iniim

;

ct lainen arripit.

Nani
fiiisse

t;ileK

iii

C\IM'T XIV.
Apovjolis
visuli»|no
',
iii

16. Itnqne

invenimus diilnm ab
(I

Ecclesia ct Cyprinniis suis lcinpnribus
nioral, ct nns expeiiiniir, cl gcminius.

coniino-

el

gloriam

mam

Cor.

u,

15). quatn\i,

Domino;
Tim.

ct niin/sttTijiMj

maitm {llom.

20. Mirimi aulcin esl,
se
'

quomddo
posse,
iii

ilionliir .s^^wivrn
ci

«

13), el pnideiititim
iiuin ineiim (II

ineam {Ephes. iu, 4), el Evangeif.

el

dividi

omnino non

Baptisinum

Eccle-

8), qiiamvis utique a Dooiino
:

tiam. Si cniin B;iplisiiia

bapti/;it'i iiiscp:irai) lilcr
i

iinperlilmn aiqiie doitalmn

U:ipti&iniis anlcin meiis,

nianet
le-.l,

,

quomodo

bapti/alus scparai

:ib Eccb.'-i:i

pui«-

iicmo dixil eormn
icqunlis

oinoiuo.
iicc

^.oqiie

ciiMn

oiniiiuin

ct Baplismiis noii poiesi? In

bapti/,;ili> :tiiicin

esl

;,'!ori.n,

nunislianl Oiiines

acqiialilcr,

separabililer Baplisma
qiiiu
liel
iii

porniaiicro iiianifosltim cst

ncc

.T(pi;tli

priidcnlia sniit oiiincs pra^dili, cl in cvanalio

quodlilM>t profiindmn

malornm

et

in

qiiamii-

gcli/aiulo ulius

melins Dperalur, ct

ideo dici
*
:

liorribilcm voragincin
,

peccaiormn
,

irrii:tt b:ipti/..n-

potcsi alius alio doctior in ipsa docii-ina salniari
ali.is

tim

nsijne
:

aJ aposialicani rninam
|mt i.ocuitenliam
piituis:>e

n.m

c.iicl I>;tptir. d.liiiir,

aiilcin
,

alio in:tgis ntiiius\e
.

bupli/.aliis dtci

nmt

Sino

et idco

r.dcii;ili iinii

poiosl

sive ab inferiore

sivo n

majore

b.ipiizel«r.
tjua:

quia eo non

cnrcrc

jiidicatiir.
qiiis

li.ipii/atiim

Proiiide

cum

manifesta sinl opcra curnis,

sunl

auiom

pi>ssc

scpanri ab E(clesia
oniiies Ii.Trc.^es

(iHbitavenl?

(oriiicaiioncs,

iminunditio', luxuruv, idolorum fervilus,

Iiide qnip|K»

exieruiil, qii.c ^ocabulo

vencfnia, inimicitiH!, coitlctitionef, cemuUiliones, «Ji/masitalcs, dissensiunes,

cliiisiian.) docipiuiit.

hareset, iiividiau ebrietales, comet-

C.\I'LT XVI.
in liaplizato

Qdiinobiein

qni:i iiiaitifc-tnni cst

suiioiws, ct
diciiiir,

liis

siiuilia ((.'«/«<. V,
l)apli/.aii
:

19-21)

;

si

mirabiJiUT

csse Baptismtini. ciun bapiizaius ab F.c-

Pohl Jonmiein

sunl bomincs, ei post

fJesia scparntiir,

Bnptismus qui

iii

illo esl,
ipii

cum
(|tii

illti

li:crcliros iioii tnr, 1'osl

baplizantur

cur non mirabililer dici-

utiqHe scp:iralur. El idco non omiics

loiicnl

Balosi

Joaniicm

b.npti7,ali siinl
;

homincs,

cl po^i iniji-

plismmti, toiieiilE.cl.siam
iieiil

;

sicut

iioii

mnnes

vidos non bnptiz.tniur

ciiin

ex parie diaboli C6'0

Efclesiam,

lcitciit

ct

viiam ;cteriiam. Ant
iiisi

vidos ip-o Cypriarms in
tcsictur
,"

fCpisloU de Zelo et Livora

Ecclesiain lenire non dicimiis,
inaiidala

eos qni

divina

et in Kcclosia Cbiisti fuissc Jnvid<is Christi

cuslodiiml; ninltos j;im
t<nciit('S, ei

esse

conccdimus

amiuiitialores ipsis aposloiicis leniporibus
pri.imis
(^\

ipsd

Cy-

Baptisnmin
51.

Ecclcsiam

iion leiK.nics.
D<ii>ii|

apostido ranin, sicut jam docuimus, nia-

Qiiamobrcm
:

noii

prcroccupai liarcticut
suinpscril.
N. c

iurestel (E/.(4/. 73,

cd Jubnianum)'^
dictun nb apOito-

smiim

cmn cnm nb EcdoKia

tit

;imiltero cimi rcccdcrcl, qnciii j.tm tion h:dicre

EcrUv
.

F<lili

,

du:''Mn
ct

t;b

^poslnlo. Al Mss.

,

/•>.

Miis

,

ipsn doil.iiia s;d;ila'i. rlurfs, spiriluaii.

.•si. n ' lii odilio.ie t,ov. oiiiissnm libris rc|.(Tilur cl a, iil ( yi lianuiii.

•<

.

uod bn;

m

;cterii

W
s>am dicitniu,
tribuit
:

DE UAI'TISMO CONTUA DU.WriSTvS.
et lameii lialtere Dapiisniniii
iiOi dtnotjul, ct

S.

AffilsrNI
cpisco|»orum quod putal lacial.
libciain
iKilosialeni.

IH8

concediUarctico
iioii

qiiia uemiiii pr.t:sciib<'iis iicrpie prxjtidicaiis, qiiouiiiiiis uiiiisipii.si|iic

xnm. Nec pnmalum quiuiuam
quia

b;i-

cum

dicil sccimi al)sliilisse

(|Uod

Umh

arliiliti

siii

ctiam nobis
ista
li.i-

lcgilime darel, sCd

lamon

legiliiiiuiii

dnrci, iiec

jam

qii:ililiiisciJiiiipio locuiii

dcdit, pacilice

tecum
pcr

legiiime liabcrct, sed lcgilimiim
aiilcin

liatterct.

Primatus

claiidi.
stias.

rr.i;xoiis

cst ciiim,

non
iii

goIiiiii

liilci:is
vi^^iiit,

nnn esl

iii&i

in fiaiicla

couvcrsalioiie cl vila

scd cti:im pcr i|>s:imquji;
iiuni|uaiii poluit,
coiiglutiii:iri

illo

maxime

buna, qiio

per(iii>;nl
ilia

oinaes, cx quibus tanquam inem-

ct

moii

charitalcm. Iluict:rgo
si

iiib.x-

Lris coiistat

sponsa non iiabens maculam ncque

rcre et

dosidcrans,

non

iinpcdi:ir inrjiis

rugam

(Eplies. v, 27) («), et illa

columba
:

inlcr
nisi

mulforlc,

coiiveiiiciilia

peccaloinm mcoruin, oratiotiibus
si

loriim corvorum improbilatom gcmciis

adjutits,

disc:iiii

polcro per

litleras

ojtis

qiianUi

cnm
lum

lCsau proplcr leiilicnlx

concupisccntiam primateiierc

pace per cuni Ecclc^iam
sobilio gtibt- rii.ivcrit
visceribtis
;

siijni Duiniiius,

et

quanto

perdideril [Oen. xxv,

29 34),

prii»;Uum

cl pcr cjus seriitnnis

^ifrci liini

arbilraiidi sunt

fiaudaiorcs,

rapiorcs,

fcneratores,

liumililalis indulus, si qiiid vcrius sctitio
ei

invidi, ebriosi, el cxlcri hujiisniodi, quaies in
sia sui leniporis
inuil.

CccU:iiige-

cum
in

orbc icrrarum, iion

pmponam

cor

itii.-um, iioc

eiiMm pcr

littcras

Cyprianus

00 ipso quod

aliter senticiis iion

lamcn dircmpiiis
\ir-

Quapropter auiquod est lcncre l£cclesiam,

iion
qiil
illi

cst

ab oibe terrarum. Majus quippe in eo robur

lioc est in divinis lciiere
teiiet
iuiiiui

primaium; aut
primaium

si

omiiis

tiitis ctitinuit,

cum

ista

quxsliu uondiun discussa nu-

Ecclesiain

eliain

lenet,

omnes

larct, qiiod aliler scntiens
i:itn

quam

mulii coilegx,

inn-

Ecciesiam non

tcneiii, qui taincn

iiiliis

vidcii-

modoraiioncm

uLiinuit,

m ExclcH.e
ei

Uci «anciain
si

tur el

Baptismum darc,

ct

habere a nullo
diviiiis

iiusirtiiA

sociclatcm nulla scliismaiis lalw irancuet, i|uain

ucganiur.
dical,
iiisi

Nam

eos primaium in

habere quis

omnia
i>ta

iioii

solum vcrucitcr, sed eiiam pariicr sine

qui nibil divinum sapit?

virliite sctiiircl.

Nequc cnim

placco,

si

ejns

CAPUT
cifica

XVII. — 22.
,

Sed jam ad

illa

eloquia pa-

itigcnium facu!taiem4]uc sornionisel doarinx ubcria-

Cypriani

hoc csi ad Epistolo; fmcm omiiibus

icm sando concilio cuiictaram genlium
interfuit pcr spiriius uniialcin,

,

citi

profccio
:

coiisideratis pertractaiis(|ue

pervcntum

est

,
:

qu:e

me

prcponerc alTcctem

legeiilcm et sxpc repctentem tion saiiaiit
eis juciiiidilas fratcrni

tanta cx

pncscrtim jam

in lali veritatis lucc posito, ubi certisilla

amoris exhalat,
tibi,

laiita

dutccdo
pro no-

sime cernit qiiod bic pacati^sime requirebal. Es
ciiim ubcrlate
liaec

charilalis cxuberni. Hcec

iiiquit, breviler

nosira

qux

videolur cloquia, lan:

siru mediocritate rcicripititims, frater charissiiiie,

ncnmU
libe-

qiiara infantilia rudiiitenta dcridcl

ibi

videt
iti

qua rcEcclc!>ia

prceuribentci aut prtejudicantes, quoininus unusquistiue

gula pietatis hic egeril
cliarius unilale
:

,

ui

iiibil

cssct ci

episcoporum quod pulai (aciat, habens mbilrii sui

ibi

eliam

ineffabili ilclcctatione

con-

ram polestalem. Nos, quanlum
hierelicos

in nobis est, propter

tuetur quain provida et misericordissima dis(>cusa«lione

cum coUegis

el

coeptscopis noslris
et

noa conlente-

Dominus

ut

titmorcs no&irus curarci, btulta
* ;

diinus, citm quibus

concordiam
et

dominicnm pacem
<

mundi degit
dinibus

ul confunderet snpienics
Ecclei^ia!

at<|uc in or-

nemns; vwxime cum
tem pntuverit
'

Apostolus dicat,

5i

qiiis

au-

membrorum

siix
I

tiin

salnbriter

conlentiosus esse, nos ttilem consucludi>

omnia

coilocarct, ne de ingenio vel

tloiis snis, qti.is
,

nein non kiibemus, tieqne Ecclesia Dei

{lCor. xi, \Q].

Servaliir a nobis patientcr et leniter chaiitat aiiiini, hO'

adbuc ignornrenl cnjus muiiere babcrent cleciob se ad adjutoriuiu cvangclicum homincs dicerenl, aiquc
iiide

nor

collegii, viiinilmn fidei, coticordia sacerdotii.

Pro-

|tcslifera inibrciitur
!

supcrbia.
iti
i

quam gauJel

pter hoc cliam
vfiluit

Ubelum de Bono
quem ad
le

Paiientiaj,

qunnlum
et

Cypriamis

quanio sercnius

l:i

luceconlucinr, pro

nosira mediocritns, permitteiile

Domino

inspi-

quanta salute huniani gencris
liir

(actiiin sit ul inveiiia-

raiite

conscripsimus,

pro mutua dileclione

aiiquid

Iransmisimus.

christianis

quod mcrilo rcpreiicndalur, qiiamvis in et piis liiicris oratonim, et min inveniatur
Piscatorum? De
lioc
,

23.

Iti

his verbis

mulla considoranda sunt, qnibiis

in Liltcris
illius

ego

»

gaiidio saiicuc

in lioc viro qui dilexil
riiiii

dccorem domiis Domini
[Psal.
eliicot.

ct iu8),

auim.e omnino sccurus

neqiie ullo

modo

ir.cas

taberiiaculi

babilaiionis cjus

xxv,

iitleras

ab omni erralo libci^ audco
neque
iliius Iiuic sentenlije
.

vcl ptitare vol

ihrislianx charitalis fulgor
qiiod
sensit noii
lacuil
:

Primo, quia id

dicere

;

in qiia ei

visum

dciiide, qitia

tam munfuete

cst aliter suscipiendos ali baTClicis

venicn cs, qiiaiu

ei pacilicc protulit, quia

cum

bis qui aiiud .sciitiebaat
qiiia in

vel in pncleritum suscipiebanuir, sicut ipse ursiaiiir,

ccdesiasticam pacem

lciiiiil,

uuitatis vinciilo

vel

nunc suscipiuntur,

siciit

lotius

orbiscliristiaui

latitam saliibrilatem csse intulloxii, qiiia

eam

lanlmii

picnario cuncilio rationabilis conMicliido rirm:Ha csi,

dilexit, ct sobric ciislodivit, quia vidilel scnsil fliara

meam prapono
lliolicc,

scnientiaia

,

scd Ec(iesi:e

saiici:u caiii

dtviTsa sciiliciiics possc salva chariiatc sentirc
qiie ciiim citm

:

ne-

quain

sic ille dllexil cl diligit,
ailiilit
:

qiia

iain

m;iUs teiicic sc dicciel divtDain coii:

nborcm cum

tolcranlia fructnm

ctiJH?> iiiii-

oidiam

et

dominic.im p:uciii

boinis qiiippe habero
ci.s

versilas ipse noii fuil, sed

in ejiis univcrsiiato pcr-

cr};a niab)s pnceui polcst, teucic auloiii ctnn

pasicMss. Al odili, Peiis infirma mimdi eleffit.iu luiititn:^ sinosttos ciiraret ; infrina mimili eietfU, ii: conlitnileiei
'

tem

noti potcst, qiiam
rr. rt

ipsi

noi» tcnont

:

|

osirotini,

» «ilr liatiOiil

Aiii.

Vvv

H

lov., pnUilnr.

;;/.'H/c.<;.
'

(0) »ir.i;lrdil.,'..jp. 1-S.

ir. l.u-tl. \o!i. l.ov., crgo.

M.

,

,

m
inunsit; cujiis ratliccm nuiii|u:n)i Josoniil, sed
liiiiiee

LIREU QUINTUS
iii

i90
.

cujus

ovii

(i:ii

i;oii

lunc hapii/.aiidiis es!
,

,

si

:ipud cos

jam

rccundus ui esscl, recunJior nh agricula coelesii
;

oodem
non

Baplisnio h:)piizatus eral

quainvis adhuc ov.s
etiain

piiri^atus est

prn cujus pacc ac

saliite. iic siiiiul cuiii

eral.

Quaiuopier cuin onines
.

intus niali

lizaiiiis crailicarelur et tiiliciiin, lanti niala liiiininiini

avari, invidi

ebriosi

,

ct

conlra disci|.linani chrisiia-

sccuni

it:

liuilale

cuii!>iiliiloiuin ei

verilalis libcrt.ite

nam

viventcs, nierilo dici possint ct
,

mondac

s,

ct lc.
iaiiicu

rcJnrgiiii, cl charilalis virlute SMSliiiuil.

nebrosi, et iHoiliii, cl auiiclirisli

ninnquid

C.vrUT
.Mssiiiie

XVm.— 24.(rt)
,

llmlenos ideni ipse copioiii

proplcrea non baplizant

,

qiii.i
,

mi7»;7

potesi esse coni'
el

aJinoiiQt
,

innilos

deliclis suis el peccalis
S0('i< l:iteii)

mnne menlacio
iinmorlalitali
,

et veritati

tenebris

luci

,

moiii

el

inoriuos

(]uanivis

ad Christi
et

el nd

iliiiis

Aniiclirislc et Chrislo?
,

colunilia: uiiic.c iniioccniis

i>im|ili('is

nicniljra noii

27.

Non

ilaque de sola consuetitdine
,

sed otiain de

perliiieiite3((iua:si sola bapiizarcl,illiulii]iien(Hihapli-

vetiiatis

raiione pra:sumit

(pii

niiMtinim

hominiim
,

zarcnt), ^pccie lanicii inliis videri ei hapiizariet baplizare. £l
iii

perversilalc p>rv<risun)

ficri dicil

Oei S.ioranienlinn

eis ({uaiii vis niortuis,

iliiiis

tainen Daptisinum

quod ctiam
iies

in pervcr.->is

cssc diiclaiatiir. Ccrte Joaiidicit,

\ivcrc,

<|«ii

lion iiKintnr, ct iiuiis iTi

non
,

ullra doniiiia-

apostoliis apcrlissiine
,

Qui

odit
ii
,

ftairem
9)
;

Liliir. Ciini

ergo et inlus
iliis taiiia

i>inl

nioriui

iicqiie hiientes

suuin

in

lenebris est uaque adliuc (I
,

Joan.

el
iii,

(ii.im iion

dc

dicerel Cypi'i:nius),(|uivcl noii

ilcriiin,
1."))
:

Qui odil fratrem suum

liomicida est {Id.
,

|>eriii!caiitad illaiii vivaiii coliiinbani.vcl nondiiin pcriiiie.iiil;

curergo inlus

tales baplizant

quos

iii

m;ilcvola

et foris sini inortni

,

<|ui

iDnnifesiius ad
;

eam

vel
(|iiti

non perlineant,
sil iion
:

vel noiidiiin pf rlincanl

veruin-

iiividia fuisse Cyprianus ipsc coinnicniorai(/:pi5(. 73, ad Jubaianum).

posse ob eo vivi/iiaii allerum, qui ipte non
inliis

CAPUT XX. — ((i)Quomodo aquam
Si auieiii

mundai

ct

san-

tiiil

nianircsluni esl cos qui

a laiibiis bapii,

clificaihomicidaYqnoniodoliencdiciinloleuiDteiKibra!?

zaiilnr,

m

vera convcrsione cordis accedunl

ab eo

Dcus adost Sacrameniis

ct vci bis siiis

,

per

vivilicaii

cnjiis cst Baplisious. Si autcni s:cculo verfjciis reiiunliaiil, (|u;iles Cypriantis et inius

qiialeslibel adniinistroniur, ol Sncrauienta Dci ubiqiic

his ci

iioii

iCLla suiil, el niaJj

bominosquibus

niliil

prosuul, ubi-

«"sse tcsia;ur;

nec ipsos

vivificari nisi

convcrlanlur

,

qne perversi sunt."
28. Illud aiitoni quale cst
eus
,

cl

tamcn verum liaberc B:ipiisinum,
lliide eiiaui
,

eliainsi iioii
,

con-

ut idco

piiteliir liwreti-

veriaiiiiir.

exleriores moriuos
,

quamvis
Bavil:im
esi.

mn

Iwbere Baptismum, quin non hnbcl EccUsiain?
CKMi
baplixatnr, eliam

ueque vivaHi
|ilisinuin

neque
,

meificeni

liabere
prosit

laroen

Et

utiqiie

de sancla Eccletia
inlus
,

vivum

qui eis

tuiic
siuiiliier

ad

iiilerrogatur. Qiiasi

vero
,

illc qiii uoii faclis

sed

si coitveriaiiliir

ad p:)ccm,

manifcstum

C.^PUT XJX.
sibiis

— i5. Qu:*propier qui
iii

verbis saculo renuniiat

non hoc

ii)

Ba|iiismo inler-

lunc ab haere,

rogclur. Sicul crgo hujus falsa responsio non eriicit
ul Daptisinus
iioii

vciiieiitcs

eodem
sequi

Chrisli
,

Daplismo

quem
se vete-

sit

quem
:

percipit

;

sic ct illius

de

foris

acreperant

,

suscipieb:)nl
,

el dicebant

Ecclesia sancta faliu respoiisio noii
snius

cfficil

ut Dapti-

rem comueludinem
l^cclesia
:

sicut ctiam

nunc

siiscipil

non

sit

qucin percipit
respiindorat
,

cl sicut illc

si

postea
,

,

frustra coiura eos dicebalur,
sciiismala
'

apud

veieret
ul hi

quod
ci

fallacitcr

vcraciier iniplcal
vita
,

noii

hcereses el
illic

prioui adliuc fuisse

iiiilia,
liic

DapiisiDUS rcpclitur, sod

corri^iiur; sic cl

essent qui de Ecclesia recedebaul, et
,

baplizali
el

ille si

pustea vcnial ad Eocl!.'siani

de

qiia iiiterrnga,

prins fueranl

quos tunc ad

Ecclesiam reverlailes

tus faisuin

rcsponderat

,

quia eain sc haberc

duiii
d;i-

pa^niieiiliam ngenies, ncccsse

non eral baptiiori. Sialim
,

non haberel, pnlabai,
tur, iion

ipsa qiiain
iicraiui.

non Inbeh.it

ei

cniin ul uiiai|ua!(|iic h.i-resis existi^bat
galioiic c;>tlioIicc coniniuniotiis evihal
«lie,
,

et a

congrealio

quod acceperal

Cur aulen) ad
p:issit

vciiia

nou dlco
iii

qu£ procedunl cx
non
possit, iiescio

ore homicidx

taiiion

Deiis

sod el ipso dic poleral irrucnlcs
si

se aliquos
,

olfuin miixtificare, ct in aliari
:

quvd haretici posueiunt

haptizarc. Et idco
sic siisciperci:lur
(

vclns h cc erat consuctudo
ip>)i

ut

nisi fortc

quom

cnr

lioiiii .is

f:il-

(juod ncc
,

qui conlra disscre-

laciier coiiversuni inliis

non impeJit, lignum
,

failaci'
siiis

hanl

iieg:ire

polMcnint)

nulli

paulo alleiitius adver-

tcr positum iinpedit foris

quoniinus sacranicnlis
falsilaiibiis

icnii potcstcs^e duhiiini,
<|ui foris in

ciiam eos sic esse ^uscepios,

adesse

dignetur, nnllis

hominum

iinpe-

lccrcsibus bapiizati suiit.

diins. Si crgo ad

hoc valet quod dictiim csl

in

Evau-

iC.

Illiiii

nuicm qnid hahcat
ovis errans
,

ralionis

non vidco

,

nt

gciio

,

Deus peccaforem non nudil (Joun. ix, 51), ut
noii

7wnduin dicalur
clirisliaiiam
,

cui

quxrentt

saliileiii
,

per peccatorcm Sacraniciiia

celebrenlur; qiio,

in

ba>rclici>runi
bapliz:iri
,

incidere crrorem
ct oyis

el

inodo exaudit boniicidain deprecanteni
aipiam Daptisini
risliain
,

vol
r

su|i«r

apud cosconlingit

;

jam

facla d ca-

,

vcl supir oloum, vel snp

Eucliaiiii-

tur in ipsa intus Catholica
iion ficlis

qui sxculo vcrhis solis ct
cordis
fil
:

vel

sup^r cipila corum qnibus miiiiis
(iniit

renuntiavit

,

el in ca cl talii

falsiiaic

Da-

poiiiiiir?

Qua: omnia tamoii et
,

el valent ctiain
oderiiiit ri'alrc><,

plisniiiin accepil.
.'«e

Aut

si

non

uvis, iii.>icuin
siciit iste

per hoinicidas

id

cst pcr cos qni

ad

Deum
fit

\eraci corde convertcril
si

non

ciiam in ipsa inlus Ecclesia. Cuin dure nemo pos*il

qiiando
iivis
'

ovis baplizatiir,

jain b:iptizalus cral, scd

quod non hnbet; quoniodo
(n)

dal

homioida Spiiilum
yi riani

noiidnm

crat; sic ct ilie qui

venilab

h;crcticis ut

fon.e, iKrrcsix et .vliimudnm. M'<iiieiilil>iis(lu(ihu>. ci.ilihus e.xanniial (ypriaui c.]i^uiaiii 7-1 i(\ luiiiiuiiii.
'())

Tribus proximis
eic.

oa|iilil>us

«l(il;i'70, seii|>la; e.x carllui^iiieiibi
N:a.\i;i)Uiii,

rosjiondrl ( concilin ;mJ

<!r(-

^:iiiir:iiiiuiii,

; :

hV.

BAI'ilSMO CONlllA bO.NAHSTAS,
inlns

S. AIJ^-.l.STINI
si
ii'i;i

El
Ueiis
«;lUiii.
i

l;imcM
cliuin

i]iv<;
iji

cliam

haiil./.al.

c:i'a

dimissa sinl,
siinl,

in

inclius nintalo cordc ba:

r),'o il;it

o

li;j|jii/a;itc r5iiiriiii«n

san-

pti/.:iii

sivc coiiiinuo dini^si rcdicriiil

el \v:t

se ip-iim, qiiia Dci cst, srinrlu.n csse rogno-ciinns, cl

l.AI'UT X\l.
el

2;).

Qiifxl

veroail, liaplizmidns
vimit
,
,

.'•ivc

iraihiiiir

si\.;

;i(

cijii;'lur

a

laliliii'-,

itulla

ornm
Cv-

innovunciax

val

nm ad

Lcrlisiain
fpiitl

ul

titlus

p«!rv(rsilalc violari, sivc intus, sive foris.

pcr sducloi sanctificetiir;
itoii
ciil.'?

faciol

si

ol intU'^

in

C.\PI;T XXII.

50. ['roindc conscnlimus

saiicios iiiciirrcrilV

An

forlft

saticliis

csl liorni-

pnano,

li(t'rilicos

remissionem dnre non poste, Hapli-

El

si

proplcie» Jinpliinlur in Ecclesia, nl etiiim
,

snuini aiiteiiidarc jiosso, qiiod (piidcm illisddaulibirs
cl acripicnliljus

lioc ipsiiiu depoiuil

(inod liomo

ad Deiim

vcuieits

dum
iiifiis

valcai

.nd

peniiciem, "lanquam lanlo
:

i,merdoU:m qucciil,
rit ; iibi

m

saciilegum fraiide ciroiis incnrsi

nnincre Dci
invidi,

titale

utcnlibus
cssc

sicul cliam

ninli,:;ni el

poslca ilcposilurus csl,

foiic
,

iit

ipsa

quos

ct iiiliis

ip.se

leslatur, rcmis-ionein

Kcclcsia duin iioiiiinctn
frauilc crroris iiicunil? Si

Dci

(jiiarril

iii

lioinicidain

pect.Tloniin dare

non (lossum, cuni cos D.tpt;smuin
cniiii

iwu potcsl

in liomine. aliquid
iii

dare possc oniiics falc;imur. Si
pcccavcrinl, di'
Itcmiiiibus, ticc

de bis oui in

iioe

iiianc eisc, ct aliquid praiialcre; qiiurc poicsl

lu)njici<la

tum

cst,

.Sf

r.on

dlmiscrilii pcccaln

Sacraiiicntiini saiicluin csse, cl cor sancluni noii essc?
Si (luisquis Spiriluni sancinin darc

Patcr vcslcr dimiUcl robis peccata vcflra
:

uon

polesl, uec bapli-

[MuUli.

VI, ili)

(pianio m;igis

ficri iion

polesl ut ci«
diligiinlur
lanicii

i.irepolesl; cur inliis baplizal lnimiciilii^Aiit
Spiiiiuiii

qnoinoJo
i(ui

jcccata

(liiuitlantiir, qiii

fralrcs

a

(iuiltiis
;

sancluni

iinlict
li;ii)ct,

liomicid),

cum
;

oinnis
r/ui

oderunt, ct

in

i[.so

odio

b.iptizaiiliir

(|ii;biis

Spiriliim saiiciuin

iiluininaiiis sit

anlcin

poslca corrcclis
ip.sa

iitui

rursus naiilismus daliir, scd
in

vdil frairem, in teiicbris sil
enl liapiisiiius
ct

usqne adliuc

? Si

quia tinus
lia;

vcnia qiiani luuc acciperc non nicrucniiil,
pr.eg|;iiur.

unus spiriius, ideo non
iioii

post-uitt

veia conversione

Idcoqiic ciiani
illa (\»t.

illa

qiie

itcio

iiiiiiiii

[japlisina qiii

liabeiit

unum

spiriliitn

ad Quintum

scriliil

Cypriatius, et

ciim cdle-

cur inUis innucctis cl lioniicida niplisinuin unuin
Jteul, el

lia-

gis suis Ivii>crali, Caldoiiio, Jiinio, el ceicris, ad

S»-

cumdein

spiriluin noii liabcni? lla crgo

po-

lurninum, Maxinium, cl alios, bcne
niodo profercnda

coiigi(lcr;ila

nnllo

tcsi lia;rctic(is cl catiioiiciis Raptisuia
<

nnuiii haberu,
iii

suiit advcrsiis totiu.;
ilii

Ecclcsi.T,

ca-

l

uuain l.cclcMain

iioii

liabcic, siciil possunl

Ca-

tli(dic:econ.'.cnsionoin, ciijiis sc

nicnibra essc gnu-

l!ioiic;i

iniioccas cl lioniicid.i uiiiini lialicrc Ijaplistnn,
iioii

dcbnnl, ei niide sc nojpic
diversa

ipsi

pr;ccidcninl, ncqnc
suiil
;

el

(iiiiini spiiil(iii)

liabcrc

:

quia sicul

unum
l!;i

e>l
fii

scnlicnlcs pr.Tcidi

passi
p<:r

donec

ali-

U.ipli.sma, sic uiius cslSpirilus el

[iM
sit

Eccle:>i:i.

qiiando in Domiiii voluiilale
licet jiosl

plcitarium coiicilium,
cluccrcl,

ut lioc
ci

iii

quoijuc agnohcenduin
qiiod iKui
liabel.

qiiod

iiabct,

boo
cl

mullos annos, qnid
instituta,

es.scl rectius

d.tiiiliiin

Si

niliil

polcsi

rnlnm

i;on aliijua novilalc

sed antiquilalc robo-

firiiium esse
^

apud Domiinnn

(fuod Hli faciuiil, qtioa
;

Do-

rala.

juinus lioslcs et adversarios siios esse dicit
e.-.t

cur

firiaiis

CAPET
scribil

XXIII.

r»l.

((()

Ad Pompcium

ciiaro

[iapiisnKc^ (lucin traduiit boinicid.i'?

An

lio?.tcs el
Qi.<i

Cyprianus dc

liac

cadem

rc, ubi aperle iudi-

aii\crsai'ios l):>uiiiii noii dicinius boinicidas?

aii-

rat Slcpbnniim, qiicin
luiic

Roman;e
iioii

Ecclesijc episcopiim

lcjn oJil friiircm

suum, liomicida

est.

Qiioinodo ergo

fuissc didicimus,

soluni sibi ad isia non

liapt itabant, qui odcraiit P;iu!uiii

servuin Cbrisli Jcsti,

consensissc,

vcrum
Qi.i

etiain

conlra

scripsis.se

aiqiie

3C pcr
dixit,

lioc

«deraiil et Jesiun,
inc pcrsequcris (Acl.
:

quia ct
|\,

S;«ulo

iji.sc

piuxepisse.

ntiijuc

Sleplianus

non prnpicrea
Ciitiati (juod

Quid

i)? quaiido

cjiis

coiutnunicavil luvrclicis, qiiia
in

Ibptisma

Scrxos p-.MScijucicitur

ct

iii

fiiio

ipsc diclurus csl,

eornm

pcrvcrsil.iic

ii;tcgriuit

mansisse cognovii,
si

C.nm
siis

tuii

cx

uiiiiiniis

mcis nou

fccistis,

miln non feci-

iiiipiob;ire

non ausus

esl.

Nain

non
lioc

liabciil Bapli-

{Mdiih.

XXV,

4,'i)?

Qiiainobicm,

omnes
.sed
«loii

qiii

cx

sinum qui dc Dco pravn seniiunl,
accidete, jani
salis,

posse el

iiiius

iiobis cvciiiit,
qtii
nobi:t.ciiiii

i;oii
siiiil,

.siifit

ex nobis

;

oiiiii«8

ut

arbilnir,

dispulaium
:

esl

cx nobis sunt

:

sicut area
;

cum
scd

AposioU

atitein nihil
illa

(juidem e.xinde praceperuul
;ib

scd

lii(uraii;r, quidi|uid iiidc volat, noii csl Irilicuin

consueludo
Iradilioiie

qiix oppoiiebatur Cypriaiio,

eoruin

liou (jiiidqoid

ilii

cst, trilicnni esl. Idcoipjc

ot

Joan-

exordiiim sunipsisse credendj csl, sicul
univcrsa tenel Ecolesia, el ob boc ab

nes
his.

:

lix uobis. iiiqdif, exierunt, sed

non

eraiit

ex noulique

suni

iniiiia qu.x'

Si cuim fuissenl ex nobis, pcrmansissenl
(I

Aposlolis'- prxcepta Ijciie creduulur,
j)(a

quanquani scri-

uobisrum

Juan.

11,

19).

Quaproplcr Sacramenluin
;

non reperiandir.
Al
ciiiin .scripttim

grati.c dil Dciis cliain per inalos
iioii
iiisi

ipsani vcro gratiam
siios.

5!i.

csl

de

haprcticis

quod a

teilli

piM'

sc iiisnui vel per sancios

El idco

tnclipsis daniiiali sunl [Tit. lu, II). Qiiid ergo, ct

reini.s»ioiicm pcccatorutn vel per se

ipsum
:

lacit,

vd

noi) a

scmetijjsis

damnali

suiit,

quibus dicluni cst

per

illiiis

(oimiib;e
dimiilciHitr

incmbra,
;

(piibiis oil
lciiucrilis,

Si cui di-

In quo ciiim altcruin jtidicns, tcmelipstim coudemuns?
Ilis

tuiscritis,

si

ciii

lcncbuulur
csl

aiilcm dicil Aposloliis
(/ii)»i. 11, 1,

:

(}ui praidicas tion (itran-

(loiin. XX, 2T)).
iiii

CiptiMniiin vcro,

ipiml
qiiin
i|iii

Sariadiibiinii

diim, furiiris

21),

clc

El

lales profcclo

iituiit

rcniissioiii.)
cli 110

icccidonnn,

iiiiili

cst h ibcrc
siiiil iiiiii
i"N iiic
ii.ii.:.;i

boiniei(!;is
(|uia

possc.

in

lcmbris
'

;i(Ili(ic,

de coKiibus
csi
:

ir'\s

eoriini
niiil:i

fiti^-rIii)

(anliim Mss.. f/ Itoccl si'q>! •iitjiius
,

0/»

hor

<pn>lolis.

(;i(.iUlitis

cyiriaiii rcrcllil C|'islO'

ijoii

cxcltisiiiii

stvc

cis

pcc-

l:i.ii

~i.

al

i

(i.ii|>ciiiiii.

;

133
erinl
illi, qiii ciiin
iii

LWW.W (MINTIS.
o>sonl cpisonpi pi ruui
ip^')

194

O-

prinni)
!»is

nnilnti; o:Uli«>li(-a ci>nslitiili, fiin<los insitli<)-

S

hinpt» De: ruii idoHs? Si ni;l.-m n'>n b bcnl avari liriiiim l>ii. ci i;iiiicn bahonl l5.ip!iMiia poiesi esse
;

fraii(lil)iis

npioii.inl,
iliroiili^,

pi-:i;iii(;;in;cs

niiijiie

popnli»

siiii'S|Mriiii
3.").

B.iptisma.
f},-t>

Apo-lnli vcrhi
possidelmiil.
5."i.

Ncqtie rapuces reijnuin

Dei

Si prii|)li'ioa /ilios

(ii"iernrj

n„n potext /w;

(I

Cor. vi, 10).
oli.Tin ppislnl:«
scnleiiti.i'»

rcsis

per Clnii^luin, qiiin Chrirti spoiiui uo-i ctt
illa

iicc

Qin|>rnpU'r ipsins

qux

ad

Pnmmnnil-

(iirlia

m:i!oriitn

iiidis

consiiluioriiin

|

od-sl. (pun

rciiim srripU esl, c»»ler.is

ex eisilem re-

e( ipsa Chrisii
sli

sponsa nnii

esl. l)csi;,'ii:niir ciiim Cbriniijn (Kphes.
lilii

pnlis l)n*vitcr pcrcurrcre iinn ninriilior. Contrii

spDiisa
:iii(
(•(

siiie

mactila ei

v, "27) [a).
aii(

Hitivm l)A este. quod Vi-nientet ab
lic

Itivreiicis, si

JHm

lIlKO
(e-(

111)11

oiuncs

b.ipnz;ili

stiiil

l).'!,

po-

IhipiisniHm Chrisii accepernnt, non bnptiznniur, (pia

iioii

spoiisa

ffoiirniic lilios

Dci. Siriil aiildn
sil,

Scriplunirnm ancloiiiale snnctnruin nsiciidilnr? Scd
pl.tiio
iioii

qiiaTidir,
Cliri.\li

utruin spiriiutilitn- nalus
accepii
: ila

qui littplismum

nslcnilitiir ninlins pscinloclirisiiaiins, iiuaniris

apud liareiiciis

qti;rri polesl, ulriini

li;ilH>:nil
tiilii!

laindcm

cliarilalcin

cnin sanctis,

sitic

.'piriliKililcr ii;»liis sit, qtii n.iptiMiiiiin

Cbrisii noii

:ij

«pia

prn^iiii! 'ni.rcaiiwpie saiicia

inhcrcpolucrinl,
:

Deiiiii

vciaci conli' co ivotsns

in

C.nliolioa

accepii,

na|)livniiim
1]

lamcn

cniiiiniiiirin

liaUcrc ciim sniiclis

nec laincn ideo Daplisiiiiim

iiini :icci'pii.
i;i;i

iiij

jam

salis alipic iilMTrinic (loiiinnstrnlnin esl.

Ec-

CAPUT XXV.
niiin
irrilattis

')({.

J.iiii

(|iu.
;

in

Sdpbaiion

clttiiiin ei

Spiiiliim el nnptismn, dicil, nb inviccm noii
et

clTiidit,

rclraclaro iiolo

qiiia et

p< sse

sepmari,

ideo

ifni

ab F.rclcsin tepnruti
viill

sniit et

a

opus

csl.

Kndoin ipiippc ipsa
suiit; cl

diciintiir,

(pic

jam
Sleile

Spiriin miiclo,
rotoa. Qaiiil si
lica

etiuin
il.t

a Hnptismo

inuUiiji

scpa-

satis di.<ctissa

ea prctciirc

iiiclius csi, qii;c

csl, ciim

qiii«.<pii: iii

Kcclcsia cillioin
:

pcriculum

pcruiciiis:e

dissensinnis babiicruiit.

D.iptisiniiin
iii

.'^cccpcril,

lainJiii

co

inaiicl,
iinjc

pbanus aiilcm

eiiain ahsliiicndos piitaveral,

qui

(piaiiiiliti
iti

Ecclcsin
ilis''cdil
.t

ct ip^^c

in:iucl
;

si

aiilein

suscipiciidis bicrcticis priscam

cotisueiudiiicin

coii-

c -scrii,

Bapli^mo

(piod
(pii.')

non

\\n

csl.

vcllere conarciilur
licullalc pcriiiolus,
|.iri,'isvimc

:

iste

airem
nnilale

qiKcstionis ipsitis dif-

N.Tiii iilio iciicniili
it'l,

nnii n^ilililur,

cnin disccdc-

cl
in

sanclis cbaritaiis

viscciibus

nnii ai!ii>il. Qiiciiinilinndiiin aiiiem Spiritiim saii-

pr.cdiltis,

cum

cis

maneiidum

clum
niii.

sicui liaheiil
el

fitii

dilccii, iioii liabcnt
lialiciil
:

filii

mali-

qui divcrsa scn(ircnl. Iia qiiamvis coinmolius, scd

lamon

naplisnitiin

sic

cl

Ecclcsiam
el iniiicn

(amcn fra(erne
in

iiidigiiarc(ur, \ioil

(amcn pax Chrisli

siciil lialicnl C.alliiilici,

non habeiil
Spiriiiis
iicc

li:crclici,

cordibiis coriim,

nt in

tali

disccplalionc nulluiii
orircliir.

Uaplisniiim b:il)cnt.
(iinici

Nani
5),

snnctus disciplince

iiitcr
liiiic

cos

maliim scbismalis

Nou

aiilcin

ficium (Snp.

I,

taincn

cum

fugicl

Ba-

uberins ejcreveruti! liKreses

el scliismnta :

quia id

pliMniis.

Ilai|nc sicui pntcst D.ipliMiin ossc cl

unde

qiiod incis Cbri>iti es(, npprobalur; qtiod nulcin ipso-

se

:'.«foit

Spirilns saiicliis

;

ila |)olcsl

cssc Uapiisnia
si

rum

est, iinprobninr.

Magis cnim
iii

qiii

lianc

lcgem rcEpi-

nbi iKin esi F.cclc-in.

Unnus

anicin iuipositio,

nnn

b:ip(iz:indi (ciiiktiiuI,

plnra

adliibcreiur ub lnpresi venienti, taii(]iiain cvtra
ciilp.iin

omneni
aulcm
Spirittis

CAPIIT XXVI.


ille.

frtisla coiicisi siiii(.
:

57. J:imvero cuin di(i(
(\l

cssc jiidicaroiiir
qniid esl

:

pinplcr

cb:>.rit:iiis

tcopumdocibilem esse debere
gi(, Docibilis autcin
csl,

Tim.

ii.

24); c(

adjtiii-

copiilatiniiCMi,
h.iiii li,

niaxiiiiiini

dnniini

qui csl ad di.sceuduin pa-

sine qiin tion v;i|cnt ad saluicin qu.Tciiin(|uc
iii

tientia lenis el mitis : oporlcl

cmm

cpiscopum non

laii-

niia «^ancla

boiniiic ruci'int, m.iiiiis lixiclicis corrc-

lum docere, sed

el discere

;

quin el

ille niclius
:

dorti. qui
liis

clis iiiipnnitiir.

quotidie crcscil ct proficil discendn meiiora

u(iquc

C\I'L'T XXIV.

—54.
sil,

J.im de lemplo Dei, cl q<:oQiioiquot iu Cliiisio bnpiizdti
iii,

vcrbis sa(is iiidicat vir sniicius el pia cliariiate prx'diliis,

iiiodo accipioiidiim
etiit,

non csse mcliicndum
quid postca

sic cjiis cpisiolas legcro,
diiiliirniorihiiS
iiiqui.^i-

CltrisiHm induistit (Galnl.

27),

salis dissc-

ul

si

|iluribtis ct

riiissc
siiiil,

mc

iiiemini. Neqiic
sit,

cnim avari

leiii|iluin

Dci

tionibus

compcrtum

Ecclcsia coiilirmnverit, non ain-

ctnn scriptif.n

Q"^

tocielas tcmplo Dei

cum

bigamus;
iiiis

qiiia sicut mtilta

crant

qii:e docliis

Cyprin-

iihtis (II Cor. VI, l(J)?cl
(cstiiniiiiiuni
P.itili

avnriiinm idolnlntriam cssc,
Iiiduiiiil

docerci, sic erat ct aliqiiid quod Cypriaiitis dociQiind nutem mis adinoiicl, ut ad foulem
est,

r.yprianus asstiinpscril'.
iiiiipic

bilis disccrot.

aiilein

boinines Cbristtim, nliqtinndo

ad Sa-

reairramus, id

ad Aposioticam

Iradilioncni, eliiide

craiiienliporcfpliniicm,alii|uandoetusqiicad vil.rsnnctilicatii.nein
pi>lc>i
:

canatemin

ttostra lenipora

dirignmns, opliimiiii est, ct
csi

aique

itiiid
lioi;

priiiium ct boiiis el

ni.ilis

sinc dtihi(:itione facicndum. Jrniliiuiu
sicul ip-e

erqo nobis,
sii

cs-^e coniiitiiiic,

auiein

alli tiiiii

proprimu

comnicmoMi,
unus,
et

:ih

AposloIis, quod

unii$

esl

l)(iitoriitii

cl pioriini. Qiiaprtiptcr si

Dapiitmn e^se

Deus,

et Cliristns

unn

spes, el (ides una, ri
iv, i.
f»}.

uun

tine SpiiitH

non

potcst, li:ilK'n( ct Spiridiin brr^uici

Ecctiua,

et

liuplisnia

unum (Eplut.
li'iiip'>rit>us
h')ii

Cum

scd nd
(I

|)criiicieni,

nou

ail

s:iliiieni. sicitt b:)buil Saiil

crgo ipsis Apostobirnm
ipiiisduii,
Siiia

invciiianius Tiisse

Heg. \ix, 25). N:iin

|)cr

nnmcn

Cliristi

iii

Spirilii
(;!ii

quibus

iina

spcs

crnt, ct iinum Dapiiti(

saiiciu cjiciunliir da'iiioiii.i, qiiod

el

illc

{Milctal

crat; cx ipsn fonto
iiobis sic fieri

ila in

iins diiciliir vcrii:i8.
tii

cral cstra Koctesinni; do
gesscriiiil

(itto

di>cipiili

Doniiiio sitgqiii

ai'p;ireat
sia, siciil

possc

cum

sit
;

una Eiclts
babcanl
la-

I

(Marc.

ix, 57).

Sicul biliunl avari,
:

ta-

spcs

tiiia,

ct Daptisnia
qiii

nuuni

mcn
*

noii

sunl templiim Dci

qiioniain

(;ua!

socielns

nien uniim Dapiisin:i
((/)

non baben(

un:>.'ii

Ectlcsism:

Er.

1

ugd. Vcn., oi&umpsii.

m.

u noiract., c.ip.ia.

, :

: ( ;

^OR
siciit
iir<R

DE UAPTISMO CONTRA DONATISTAS, S AlT.U^TINI
elinm
lcin|)0ril)ii3
(ieri

ff>a

poinii ui lin[)tisnia

(i.iiit

idoiici,

sancloriim iny^lrriornm In«le iiiilrinnlur
fuipnlaii cliam juiiicio nia;

unii.n

habcmil, qui iinam spcin imn Iialxront. Qiioliabeltanl iiiiam

c.i qii.c

in

pnvis ntorihns

motlo Pnim
illi (]ui

spem
el

oiiin

sanrli» cl jinlis

iiilcsia siint, in

hei tiinnre devilnnt

ct

iit

niiniisnii-

diccbanl,

Manducemus
3"?),

bibaiuus, crat eiiim

mo-

iinsqne rchiis

lerrcnis ct

lciii(»oralil>iis

delcrlcniiir,
iii-

riemin{\Cor. xv,

dicenlcs quod non essct rc-

\igilaii|issime .satagunt;

rcgnlain (idei diligcnlcr
si

surreclio moriiionim? Et lamen in ipsiscrant, qnibus

qnisiUini (irinissime lcncnl, ct
cito
aiKliirilalc (uilholira
seiisii

quid ab ca dcvianl,
qnauivis
iii

idem aposlnius

dicil,

Numquid

Pnitlnt pro vobis crui,

rorrigiinlur,

eifixusesl?aulin nomiiie Pauli bapliznti ettitild.

13)?

ejus vcri^is pro

caniali, v irii»

adhuc

phaiila-

Ad

cos cnim aperii><sime

Rcriliii,

dicens

:

Qiiomodo

smnluiii concursihus nuctucnt. Snnt ctiam qnidain cx

quidam
est {Id.

in vobis dicunt quia resuircctio

morluorum non

eo nutiicro

qiii

adliuc nequiler vivant, ant eliani in
j.icf-ani

XV, 12)?

iixresihus vcl in Cenliinni supersiilinnibus

CAPUT

XXVII.

— 38.

Kl qiiod in Canliro canUllvrlut eonclusus, so-

ct

tamen

etiain

illic

novil

Duminus

qni sunl cjus. Nani,

corum Ecclesia ror mra sponsa,
disus
ligerc

sic dcscribilnr,

qnc

in ilia inonahili prxbcicntui

Dei

niu'ii

)|iii

loris
f.i-

fons signtitut, putrus nquce vivce,

parainlcl-

vidcnlur, inliissunt; ct

iniilli, qiii

intus vidcniur,

cum

fiuclu

pomoium
iiisi

{Canl. iv, 12)

:

hoc
in

rissnnt.

lCx illis

ergo omiiihus,

qiii,

ul

ita

dicain, inille

non audco

in sanctis ct jusiis,

non

ava-

Irinsecns cl in occullo inlus sunt, consial

liorins

ris el fraudaiorilxis, et

raiitorihns,

et

feneratoribiis,
justis Bapti-

conclusus, fons signatus, puteus uqute

virce,

pimidism

et tihriosis, et invidis,

quos tainen

cum

cumfruciu pomorum. Horuni mnncta conccssadiviniliis,

smiim

i)al)ui<ise

communem, cum
ch:)rilatcm
,

quibiis

communem

partim sunt propria,
in

siciil in iioc

lemporc

iiilali-

non babebanl uliqnc
lilleris, sicul

ex ipsius Cypriani

gabilis charilas, et

futuro sirculo viia

.'oicma
,

sa^pc commernor.ivi, uhcrius discimus,
dical mihi aliquis,

parlim
sicnt

vero

cum

m;dis pcrversisqne
in

rommnnia

et

doccmus.
iii

Nam

quomodo

irrepsr-

omnia

cactcra,

quihus sunt el sicmsancta

rint

liorlum conclusura el foulem signalum, quos sa--

niystcria.

rulu vcrhis solis ct noit factis rciuintiasse Cyprianus,

CAPUT XXVHI.
gnhernator
tur. Ail
luit

— 59.
:

Ilinc ilaqne

jam

farilior et

sllatnen inlus fuissc lestatur? Si cnimel ipsi ihisuiit,
el
ip^^i

expedilinr nohis arc;R

iilius, ciijus
el vii),

Noe

fabricator ci

sponsa Chrisli sunl

;

itanc vcro talis esl
illa

ilta

(6V«. vi

considcraiio proponietl,
:

sinc m.icnli ct riiga {Eplu-s. v, 27) («), et
ciosa coliiinha
Lili

spc-

enim

Petriis

In arca Noe pauci, id
factai sunt per

octo

inenibrorum parie lurpalur?
qiiarum medio est
iila

An
/t-

anintce

hominum snlva

aquam
;

qiiod el

istx' .suDl spinu),

in

sicul
ii,

vos simili forma Bnplisma salvos facit
posilio sordium, sed conscienliie

non carins dr(

Uuni

,

qiiod in

eodem Canlico
in

dicitur (Can(.

2)? In

bonce inlerrogaiio

qiianlum ergo iilium, in tantiun ct hortus conclusus et

Peir.

III,

20, 21). Qiiaproptorsi apparcnt boniinihiiR'

fom

signatus

:

illis vi<lelicct

jiislis,

qui in occuito
ii,

in uniiale calholica haptizali, qui

sx cuio

verhis soli^

Jiidxi sunl circuincisione cordis (/<om.
Ciiiin pulcliritudo

S9) (Omnts

el non faciis reniinliant;
jiis

quomndo
non

periinont ad hiiosl ronsriciiii;«:
salvi
(iunl

(Uim regis inlrinsecus [Psnl. XLiv,f 4]),

arcae

myslerium

,

in qnil)us Aiit

in qnihiis cst nnincrus ccrlus saiiciorum prscdesliiia-

bon»: inlerrogatio?

quomodo
in

por

lus anlc iniindi coiislidilioncin. llla vcro mulliludo

aquam, qui sancto Bapiismatc malc
deaniurcssc intus, usque
ct perdilis

nicnles, ouni viviia.'

spinarum, sive occidtis, sive apcriis separalionihus,
(orinscciis

(incm

in (lagitiosis

adjacet siipcr nuinerum. Annunliavi
;

,

in-

moribus pcrscverant? Ant quoniodo nnn
in

quit, ei locuttts sunt

multipUcati sunl super

nmnerum
qui se-

sunt pcr aqiiam salvali, qiios
Baplisinalc,

prancrilum

cuiii

eo

{Psal. XXXIX, 6).

Numcrns eigo

ille jiistoriim,

quod

in h:cresi

aoceperant,

in Er.clcsi:iiii
?

cunduin proposiluin vocali sunl
(piihus
II,

(/{o»i. viu,

28), de

simplicilcr .'tdniissos Cyprianns ipsc

connneinorat
fccit,

diclnm

ost, Novil

Dominus

quisuiit ejus (IITim.

Eudcinquippe
Poiens
et

arc:c unitas eos .salvos

in

qui

19); ipscest hortus conclusits, fons signuius, ptileus

iiemo nisi per aqiiam salvalus esl. Ipse cniin dicit
est

aqucevivie, paradisus
tiiero

cnm

fructu

pomorum. Ex boc nusupcreminen-

Dominus

misericordia sua indulgeniium dnrc,
w» Eirlesin

quidam

spiritualiter vivunt, el

eos

qiti

ad Ecclesiaiu timpliciier ndmissi,

tcm viam
luin

charilalis ingrcdinnlur; et ciim prxocciipain

dormierunl, ab ErcUiice sute mimeribus non separnrc

bominem

aliqno deliclo inslruuiil in spiritii

{Epistolal^, ad Jubiiianum). Si

iioii

per ^iqiiam, qiioin Ecelcsi.t?
si

lenitatis,intenduiit ne ctiiisi lenientnr {Calal. vi, 1);
ei

inodo in arca? Si non

in arca,

quomodn
:

cum

forte et ipsi prciiccnpantiir, rcprimilur in ois

Si antein in Ecclesia, uii(|iie in arca
ntiqite

et

in

arca,

aliqii:iniuluin, noii autiin exslingnitur cbarilatis alTecliis,

pcr aquani. Poiest crgo

fieri

ut et qnidain foris

rursusqiio insnrgens
reslituitiir.

et

inardesceiis

pri^ilino

luiplizati,

per Dei pr.oscictitiam verins intus haptizaii
illic

ciirsui

Norunt enim dicere, Dormitavit
in verbis tnis {Psnl.

depiiieiitur: quia

cis

nqna

incip't

prodesse ad
iii

anima mea pnv iwdio ; confirma me
cxviii, 28).

salulein; neque enini aliier dici possunt salvi facii

Cum

.-lutcni aliqnid aiiicr sapiunt, id

qnoncc

aica

nisi pcrai|iiain

:

el rursiis qiiidam, qui videb.in-

qiie

illis

in charitaii.s flagntnlin

pcrmancniihiis,

tiir inliis

baptizali,

percaindein prxscienliam Dci iodepulcnlur
:

rnmpeiitihusvincuUim pncis, Deus rcvelahii {Philipp.
III.

ris haplizati verius

niale quippe utente.s

IS).

Quidam vcro adhuc carnalcs ctanimales proAm.: sicut appnret iiomnes. Sic ctiam Fr.; seJ habel Er., baptizari. At ivUiS. plerM|U«, rwKi apptircnt hominibus bapiitmi.
»

vectiis
(A)

suus instantcr excrcent, et ut cibospiritualimn
Retract.
,

l-ililio

infra, loco, baplizali,

U

cap. 18.

, ,

!07
b:iplismo, per
cidit.
iii.^i

LIliF.i;

SFXTUS.
sod codcni
D:i|)llsiiio

rJ8
ct
lioiti

aqunm mnritnUur
praUor arcnm

;

qiiiHl nulli

tuiicac-

rnlholioi

s-ilvi

riuul,

t-i

qiii

fiiil.

Cerle inanifestiim
iti

m;>li cntliolici vel

li:rrotici

poronni. Qiid .lulem l>oa-

esl, id qiiod diciliir, in Ecclesia iiiliis el foris,

cor-

lissimiis Cypiiiiniis

dc

C:illMli«-a scii(i:)l, el
i,

(|uoniodo

de, nmi in corpore cogilandum
qiii

;

qu.inJoquidcin

omnes

ojiis aiicioril:«le iieiiiln^ oliierunliir li.crcti<

qii:iiiqu3in

cnrdc suut inius,
salvi
(iuiit,

iii

nrc:e nniiaie por

enindcm
non

nkiilln

dixerim, seorsuiii lanien,
nberius

si

Domino
qu.i*

placiicril,
slPtiii,

itquaiii

pcr

«itiaiti

onines qui cortle sunt
siiit,

aliquaiilo

alque

in.-iiiif)-stius

dicere

foris

,

sivQ ctiani corpore foris
uiiilatis

sive

siiit,

cum
piito,

priiis

de concilio cjus dixero
iii

debcri a nie

laiiquam
Moii alia,
fcril, ei

adversarii

moriuntur. Sicui

crgo

quod

Dei voluntate

seqiieiiti

volninnic aggre-

sed eadcin aqua el in arca posiios saivos

diur.

exlra .irc;im posiios inlereniil; sic non alio.

LIBEll
U\ q<io

SEXriK
ciira el auctoritaie Cypriani

Caribaginease oonciliumde bairelicorum BaiitisniAle,

celebralum, cxpenditur.

C.APUT PRIMUM.
cerc,

!.

Poicral jam forlasse sitm-

cuin clainat per simiies PliarisiKonim
cliim

,

dc quibus di-

quod

(olies repelilis railonibus, cl multiplicitor

csl,

Qiue

dicunt,

faciie

{Muilli.

x\m

,

3).

dispiiHiido versatis atquc

traclalis,

adjur.ctis etiam
ipsiiis

2. Siciit

enim
«on

lionio spirilualis halicns fincm prac-

diviu.nrum Scripluraruni dorumentis, ei
ui
lot

Cypria-

cepli, id csl, chariiatcm

do cordc puro ct coiiscienlia

leslimoniis
,

sulTraganlibus,

jam etiam cordc

bona

ct fide

(icla (I

Tim.

i, Ti),

polost aliijuid c»
et

lardiores

quanlum existimo,

intelligunl

Baptismnm
tem|>ori-

corpore qtiod adlnic corruinpitur

aggraval ani-

Christi nulia pervcrsilalc hominis, sivc daniis, sivo
accipienlis, posse violari.

main

(

Sap.

ix, \!i

),

minus

li(|uidc

cornorc, et alilor

Nec ob

aliud

illis

sa|)ere qiiod in cadeni charilate

permanenli Deiisciim 15
)
:

bus,
iiein

quando
*

ista

quxstio contra veierem consuetiidisalva charitate atque unilaie
,

volucrit revclabil

(

Philipp.

iii,

sic

in

hontiiMi et utilc
iil

dispuiationihus

carnali

atijiie

pcrvcrso

|M)test

aiiquod

bonum

alicrcintibiis

disrutiebatur
viris

visum est quibusdam
,

rcpcriri, qtiud aliuiide sil,

non ex

ipso. Nain

in

etiam egregiis

atttistilibus Cbrisli

inter qiins
po.sse

palmilc fructuoso invenitur
sit,

aliqiiid qiiod
;

purgaiidiim
sorili

prxcipuc bcatus Cyprianus cmincbal, non csse

ul m:ijorcm Irnclum feral

ila el in :iriindino

npiid huTelicos vel schismalicos liapti&nium Chrisli
nisi quia

atqiie arida velalligaia solel uva pcnderc. Et ideosic-

non distinguebalur Sacramontiim ab

elTectu,

ut
re,

stultum esl frucliferi palmitis purgamenta dilige-

vel

iisii

Sacramenii. Et quia ejus efTeclus atque nsus
pcrcatis et cordis recliiudine apnd

commodc auiein

f:icii
:

qni poina snavia ubicumqiie

in lilieratione a
h:crt;ticos

suspensa non respnit

ila

qnisqnis ab iinita;c pneci-

non invcniebalur, ipsum qiioque Sacramen-

sus propierca rebapii/at, quia Cypriano visnm est ab
h;ere(icis vcnienles

lum nou
los
iii

illicesse pulabaiur.

Sed convertentibiis
,

ocii-

denuo

bapiizari oporicre; latidau-

ad

interioris

palex muttitudincm

cum

et hi qui

da

in

lanto viro avcrsatiir, el emendaiula scciatiir,
seciatiir asseqnitiir.
.se

ijtsa uititate

perversi sunt et pcrdiic vivunt, appa-

ncc ea ipsa qiue

iile :>U

enini doni
unilatc so-

rani remissionem pcccaloruro nee dare posse ncc
baliore; qiiia

zclo Dei graviter detcslaliir eos qui

non

iiialignis,sed b«)iiis

fiiiis

dictum

est,

paraverunt, ctiam ab ipso B.ipiisnio soparatos esse arbitratus est
ipsi
:

Si cui diiuistritis peceata, dimillentur
lit, teiiebnniiir

ei

;

u

cui tenueri-

isli

aiiteju

panim

sccleris putantcs

,

qiind

(IJoan. xx, 23)

:

liabere tamcn, el dare,

a Christi uniialc scparati siinl, ctiam niptisninni

«l ac( ipcre B.ipiisnii Sacranienium, satis cluxil pasio-

ejiis illic

non esse,

et sccnni cxiisseconiciuluitl.
»it

Tani

ribus Ecclesix calii(dicae lolo orbe

diflrusaR

,

per qnos

crgo longe suiita focnnditateCypriani,
nieiitis cjus .r>queiilur.

iicc ptirg.')-

pfisica plenarii concilli aiioloriialc originalis coiisueiiido firinai:! esi
;

ctiam ovem,

qii:u foris

crrahai

,

ct

CAPUT

II.

3. Iletn quisqnis

non baltcns

oliariia-

«touiinicuni characlercm a

f;illacibus

dcpnE(l.il(>ribus

lcm, el perditas vias niornm itigiodions prssiniorinn,
intus videtur essectiin foris
sil,

^uis foiis accepcrat, venientcm ad christiana: unilatis
saliitein, ab errore corrigi, a caplivilate
libcr:iri
,

ol D:t|)iisinuni (^lirisli
sleriiil:i-

a

nec in ha'relicis repclit;
jgn,
^

iiiiiii

ojijs :idjiivai

vubiere sanari
agiiosci potius

,

cbaractcrem lainen
improlKiri
:

in

ca dnminicum
ipsuin

q,„xl

non lecund.iiur

siio, scd fiuclii

onorainr

quam

quandoquidem

alicno. Fieri

autcm poiest

ut aliquis vigeat in radioe
alilcr sapiiil rociivsiit e
in

cbaracterem

inulti el lupi et lupis infigunl,

qui viden-

chaiilalis, ct in

qno Cyprianus

tuf quideni inlns esse, vcruniUimen ad illam ovein, qu;e eiiain ex inuttis iina est, non perlinere , moruin

s;,piai, el lainen in

Cypriano quam

istn plura fcpiii-

cunda gauda
,„q,Io

sinl

,

ei in islo

quam

in

Cypriano plnra

suonim

fructibiis
:

convincuntur, in quibus in finem
qnia

sint. Noii soliim itjque inaios cailtolicos niilli»

u<qiic perduranl
siciit

secundum

pracscieniiam Dei

comparanius

,

sod

iiec Iionos f icile

eoaqiiauins

niulUB ovcs errant cxtcrius, sic mulli tupi insi-

Iioalo Cypri:ino,

qncni inlcr raios ct paucos excetlcn
viios
iiittni

diantur iiitcrius; inier quos

umen

novit Doininus

qiii

lisbima; grati;e
qit;»invi3 isti ct
Clii isti,
illi

rat

pia

m:iler Koclesia

:

sunt ejus, qui non aiidiunt vocem
*

nisi pasloris, oiiani

apud luorelioos cogno^cml Baptismuni
sil
;

Ani. Ef

el Hss., cotUraulilein comutludinem.

aitiom aliicr visiini

ul pcr cuin iniuus

: ,

m
Miqiiiil xitlciilcm, cl
iii

I)K

nAlTiSMO CONifU

01

>.N\TIS!\S,
cnr noii
pol(;vt

S.

ALCl^STiM
cti:ini

?i)0

iinit.ilc (iriiiisiiiiic [)Ctrii;iiicnli;»!rciici.s,
(|ii:iiii

pii.^ijit iii.ihii

iraJerc

Bapii-.iiiinii

,

if

i

lein, manifi^slius dcinonslr;»reliir

s;i-

lial»!

10

;

cl siciil

pcniicio-c

iMbct

.

ila cti:iiii
,

crilegosc<'lt'reiiiin|M;r('liirvinculiiin piicis. Nc(|Ut;cniin
riiaris;»>i

porniciose liadcrc; non
(piii talis liadit
liis
,

qni:i lalc aiiipiid Iradit
lali
iii

in-i'

crri, qii.iinvisiliccntcs

;ilii|iiaii(lo

(luoil ficri

s<'(l (pii.i

indit

'.

Nain

cinii nia-

(Jci)cb;il, coiiipaniiiili «Tatil

nposlolo Pclro,
(lclii;bal.

(|iianivi>>

di

tr.idit

bono,

id

est,

uiiilaiis

\iiicijlo, vci;«ci

conli ali(]iianilo (piod ncri noii

Noii soliim au-

conversionc miitato, inlcr
(radilur, ct
lilia
iioii

Imiuuiii S.icraincnluiii i|Uiid
iii;i-

lcm

isioriim aridilas

iliiiis

viridilali conrcrciida iioii Ciit

booum

ntlciciii cui iradilur, tiadcntifi

scd n(;c alionirn

rriictiis illiiis

ubcrtati ad;i>(|iianilus cst.

Kcparai*. El

cum

illi

vci.iciler

ad Dcuin

Gcntcscnim ncmojinlaizarc
qiiisqii.in)

iiiinccogii,

nccidcoiamcti
profcccni,

coiivcr.so

pcccaia
*

diiiiiltiuiiiir,

ab

cis

diinitliiiiiiir,

nunc

in iLCclcsiaquaniunilibcl

qiiibus

ipsa

vcraci

coiivcrs;0(ic conjungitiir.
diiniilit,

IJcni

relri a|iostolal(ii coiifcrendiis csl. Qiiapropler reddciis

qiiippc Spiritus sanctus ca

qui

dalus CnI

dcbilam rovTrcntiain, dignnn)(|uc lionorcm, quaiiliim
valco, per>oivcns pacilico (piscopoclgliiriosi)
iii;irlyi
t

oinnibus sanclis sibi cliarilate colia-rcniibus, mvc se
iio\ciiiit

ciirponiliicr,
iijus

.sivc

non novcrinl.

Siinilitcr
iciicii-

Cypriaiio, audco tamcii diccrc eiim aliicr scnsissc de
scliisiiaticis vel hsercticis baplizandis
,

cuin
tiir,

:ili(

pcccata tcncntur, ab cis utiiiuc
ciii

qcam

postca

a qiiibiis se ille,

tciiciiiur, vitxdissiinililudiiiliini

vcrilas prodidit, iion cx
si.c

mca, scd c\ «niversae Eccle-

nc

ct

pra\i coidis aversione disjuiigit, sive

cor-

senlcntia

,

pienarii concitii aiicloritatc
siciit

mborata

poraliicr novcrini, sive noii novcrinl.

atqiic lirmala

:

vciicrans pro sui mcriio Pctriim

CAPLT

V.

7.

Qit.-iprnpicr

oinncs
:

m:ili

spi-

primUm
aiid<'o

Aposioloriim ct cmineiilissimum mariyriim,

rilualitcr a bonis

scjiincli

snnl

.si

aulcm

cliain

lamcn diccie, non
;

cum
lioc

rccic fccissc utGcnt(?s

corpuralilcr apcrla dis.sensionc
fiuiit.

scparcnlur,

pcjorcs

jiidaizarc cogerct

eliam

cnim dico, non cx
doclriiia,

nica,

Scd, ut dictum csl,

niliii

inicrcsi ad Baptismi
lialic.it,

scd ex aposioli Panli

s;ilulari

pcr Eocleii,

sanctitatcm, rpianl()quisi|i!c pcjorid

et quaiilo

siiim uiiivcrsam rclciiia atqiic scrvaia (Cnlat. 4. Dispiitans crgo

14).

pejor

id tradat

:

[xilcst t:iiiicn tr.idon; .soparalus, sicut

dc scnienlia Cypriani

infra iiicriia positiis Cypi-iaiii,

muitum dico sacramcnlum Da, ,

potcst iiaiicre scparatiis;

scd

i|ii:iin

pcriiicio.se

In-

bcre, lam perniciosc tradcrc.
polest salubriicr acciperc,
cipiat
:

lllc

aiitcm cui iradil,
iioii

plismi cl boiios el malos possc liabcrc

posse darc
ac salubriciim
atqiic

si

ipsc

separaiiis ac-

possc accipcrc

:

el

bonos qnidcm

nlilitcr

sicul plerisqiie accidil ul catholico aiii-iio ct
iiuiiate pacis
iii

lcr, iiialos nulcin pcruiciosc
iiliHi
liiliil

alqiic

pocnaliter;

corde ab

non

aliciiato, aiiqua

ncccssi-

tamcn

in ulrisqiic sit :rqiiaiitcr
cjiis

inlcgrum

:

lale niorlis ui-gcnlis
el

aliipicm li:crcticuni irrucicnt,
siiic illius

intorcssc ad

.Tqnalein in

omnibus

intcgri-

ab co

Ciiristi

baptismuiu
defiiiicti,

pcrvcrsilalo
iicqiia-

latem.qttanio pejor

id

habcal intcr malos,

siciit nibii

pcrciperent, et sivc
qiiani

sivc

libcrati,

inlercsl qnaiilo mclior id liabcat inlcr bonos.

Ac pcr
intcrcst

apud eos rcmanercnt, ad quos nunqiiam coidc

boc ctiam
niliil

n.hil inlcrcsl qii:«nt(> pcjor id tradat, sicut
:

transicranl. Si

autem

eliani ipse soparaliis acccpcril,

inicrcsl qnrtnio rnclior

atijiic ila
iiiliil

niliii

lanto pcrniciosius accipit, quiiilomajus^ lionuin c>l

qtianto pcjor id accipiat,

siciil
i;isiiin

iiilcrcst
iii

quanlo

quod
tiiim

iion

bcnc accipil

:

ct taiito

magis valct ad cxi-

mclior.
:i

iiliid eiiini

pcr se

.

ct

cis qni

non

scparato, quaitto magis possei ad s:iiiiicm vasi

qii;ili(cr jiisti sitnl, el iu cis ijci

non

;vqiialilcr iniqui

iere conjinicto. Et idco
tiiis, ct a

ab

illa

pcrversit.ile ciutc-

suiit, :c<juaii(cr

S^Miclum csi.
5.

CAPIJT
dcre
,

III.


de

separilionc coiivcrsus vciicrii adoatiiolioam
cjiis

nabcrcaiiiem BapliMnum, ettrani i]H;i(Hi;iiii in

pacem, snb codcm Baptismatc quod accepcrat,
|)cccal;i (liuiiiliintur

cl accipcrc malos cl

mciius comcl

proptcr viiicidum charilaiis, sub
leiicliaiiliir
iii

ninlalos,

Scriiilnris
iit

c:iiionicis,

dc

Ipsiiis
:

qiio Bapiisiiialc pcccata ejiis

propler

sri-

Cy|iri;i!ii lilloris, satis,

arbilrof. d(;nionstravim!is

crilcgium divisionis
iii

:

quia illud cl

liominc

jtisio el

(juos iion pcrlincrc

ad

s:iiieiani Ec«lcs-i:iin

Dci,

quam-

lioiiiiiic iiijiisio

scnipcr s.mcium csl, qiiod ncqiic

vis inlns cssc vitleanlur, cx boc apcrtissimc apparet,
(juia isli

a;i)uilaic
iniiiiiiiur.

alicujus

augctur,

iicqiic alictijus

iiiiqiiitato

sunl
ot

:ivari,

raplorcs, rcnciMloies, iuvidi, nialinjiismodi;
illa

lcvoli

,

c;t;icra

anlciii

columba
siiie ni:i-

X. Qii;c cuni ita siiil, qiiid buic
rilali

tam porspicuc vciii

niiita {Canl. vi, 8),
ciila cl
foiis

pudica ct casta, sponsa

onicil, qiiod miilti cocpiscopi CYpri:iiio

ili;ini

riiga

(

Eplicfi. v,

27

)

(«)

,

borlns conciiisus

scniciiiiani cdnscnscrimt, suasqiic in idein coiivciiiciiics
illius

signalus, paradisu^
io), cl cirlcra

ciiiii

rniciii

poinonim {Caut.
dicla siint:

proprias protulirimt,

nisi ul niagis iiiagis()ue

IV. l"i,

qii;i;

dc

illa .siniiliter

viricrgaunilatcinCIirisiicbarilas innotcscvt? Si
soliis isla scnlieiis iiuIId

(liiod iioii iiitclligiliir nisi in

boniscl

saiiciis ct jiislis,

enim

conscniicntc rcmanc-

id cst,

non tanluin scciindnin opcraliones muncriim
ciiiiiiniiiics
<

rct, vidcrctiir proptcrca icfriguissc

ab

S(.'cli'rc
:

scli'iiiiil-

Dci iionis malisqiie
iiiliniaiii
Cliiiii

,

S(.'d

ctiam secundiim

smalis,quia sooios noii invcnicbal crroris

tain

ct siipcrcminciilcni

liaritatcni Spiritiim saii*

liabciilibus, qiiiliiis Doininiis dicil, Si cui diini-

lovanicnses

libris

omnibus

edilis

ct nianustrii

lis

ir-

seriiis peccala,

dimiilentur

ci ; et si

cui lenucrilis

,

leiie-

luctaiitibus correxcruul, uec quia tuli Irudil, sed iiitialalis
Irudit.
»

bitnlur {Joan. xx. 23).

CAPUT

IV.

6.

Ac pcr

lii»c

niiiil

itloncum

dlci

perdliv
* .A(

omiics Mss., rttuliliu suAin., rmtiliu separatur. rr. ; oinissa ncyante particila.

n

ud

t.ov., ipsc.
i;s:).,

(a) liuclracl., cap. 1«.

* Au». et

nuujis.

:

Wl
lis

LlliEil

SEXTIS
quisque cpiscoporum quod putat ficiat,
sui tiberam poteslalem. Ei

m
habem
si

aiilem

silii

roii«ciilieiililnis,
iii

iiiuhI

ciim canleri*

mini prascribentcs, aut prxjudicanles, quominux unutarbilni

divers.i ^cnlicnlibiis

iiniiale

peiniunsil, calholica;

uiiivcrsitalis «tanciissimuin vinciiliim, iion
iiiiklinis,

limorc so-

ne quisi|iiam,

bac eadrin

sed pacis amore scrvavit. Quapropier posvideri siipcrflmim, c;cleiorum erunn
singul:is

libeiM potesiatc divcrsa scnliret, pellcndus a cacicro-

6cl

quidem jam

luin consorlio viderclur, sequilur cl ditii, i\ot,quun-

illius coiicilii

episcoporuiii

relraciarc scn-

tum

in nobis est, propler litcreiicos

tenlias: scd qnoiiiam cordc lardiorcs noii piilanl esse

episcopit uostris non contendimus,

cum cotlcyit el cO' cum quibus diviuam
:

resiioiisum,

si alicui

loco cujusque sermonis non

ibi

concordiam
I

el

doniinicam

pacem teuemus
vincutum

ei

panlo

scd alibi respoiidealiir, qnod iliuc ctiam possil adbibcri
iiir,
;

Osl, Servatur, inqiiil, n nobis palienler et teniler cha-

mclius muluini Icgendo altcrunlnr ul acuaninlciiigcndo conqueruntur ut red-

rilas

aninii cotlegii, honor,

fidei,

concordia

quam parum
VI.

sncerdolii (Epitt. 73). Sic et in epislol.i qtiain scrip^it

arginnuir.

CAPUT
d.ins

ad Magiiiim, cuin de Baptisnio linrloruin el
9.

iiorfii-

Piiinum crgo ipsius Cypriani

sornm qua-rcrctur, utrnm
judicnt,
et

aliquid inlorcssel

;

Qua

tn

consuluiiinnem, qiia indicatur aiiiina pacifica et cxiin-

parie, inquit, nemini verecundia et modestia nostra pris-

nbcrc

ch.iritalis, iindc cnnsiliuin

ipsum

incipit,

quominus unusquisque quod putaveril
senserit faciai (Episl. Gd).
illo

scnliuit

ilcrum consideratidam commemoreiiuis. Audislit, inquit, colleijce dilectissimi, quid milii Jubaiauus

quod

Quibus ejus scrinoeis ista essc tra-

coepi-

nibus salis apparet,
ctata,

lcmpoic ab

Sfopvs noslcr scripserit, consulens
tlrani

mediocrittitem

uo;

de

illicilo ei

el

profnuo hccrcliconm Baptismo
scilicet

el

quid ego

reseiipserim, censeus
et

quod

seniet

quo nondum dcclarata sine ambagine hanriebaiitur, scd adbuc claiisa magno molimine quxrebiiniur. Nos ergo jam de Baptismi simpliciiate ubiqiic
si.x',

alque iterum

s(epe censuimus, Itccrcticos

ad Ecclesinm
ct

agnoscendam' consuelndinem universa; Eccleeiiam conciliis universalibus roboralam leiienaccepia quoqiic ex vcrbisCypriani inajore flducia,

tmientes, Ecclesiw

Daplismo bapliznri

tauclificari

oporlcre. Item icta: sunl vobis et alia; Jubaiani liiterce,

los,

quibus pro sua sinrera

et

religiosa devotione,

ad epi'
hae

per

qux mibi ciiam

lunc liccret salvo jure comninpra;!;\l;i

stoiim nustrani rescribens, non tantum conscnsil, sed
el

ir.onis

divcrsa sciitire, unilale quidem

alqnc

instrvctum te esse gratias

egit.

Superest ul de
;

laudala, qiialein bealus Cyprianus et cjus collog.ie,

ipsa re singuli quid tentiamus proferamus
judicantes, aut

neminem
diversmn

qui

cum eo

concilium

illud

feccrunl,

cuin diver^a

ajurecommunionisaliquemy

si

scntrentibus lenuerunt, bajrelicorum el sciiisnialico-ruin
sediliosas calumnias

$ensmt

,

amovenles.

Neque

enini

quisquam noshnm

protuibanles aique ever-

episcopuin se episcoporum constituil, aut tyrannico lerrore ad obscquendi necessiluiem collegns suos ndigit

leiiies in

nomine Uomiiii

nostri Jcsu Cbristi, qui per
ait.

Ai>oslolum siium loqnens
dilectione
;

Suffercntes invicem in
tpirilus in

^uando habeut omnis episcoput pro
poiestatis suce arbitrium
alio

licenlia Ubertalis et

sludenles servare unitaleni
;

vin-

proprium, lamque judicari ab

culo pncis {Eplies. iv, 2, 3)

pcr qiiem eliam

ait,

Si

non

possii,

quam

nec ipse potcsl atteram jiidicare;
)iOstri

quid atiler sapitis, id quoque vobis Deus revelabit {Vlntipp.
II,

tcd exspectcnius universi judiciuni Domini
Clirisli,

Jesu

15)

:

sancloium episcoporum

senleiili;(S,

qui unus

et

sotut hubet potcsluiem

et

prxpo-

saUo cum

cis vinciilo unitatis et pacis, in

quo

ret>-

nendi nos in

Ecclesioi tuce

gubeniatione^ et de actu

iicndo eos, qiianlum ipsc Doiniiius adjnvat, imilamur,

nostro jiidicnndi (In concilio Carlhaqinensi).

considerandas ct perlraclandas aggredimur.

C.\PLT

VII.

40. Jaiii saiis, quaiitum arbitror,
qiiain

non soliim ad episluhim
eliam ad iliam

Jubaiano

scripsil,

scd

C.\PUT VIII. unum Baptismum
ccrla.
(

H.

Cacilins a nilLi dixit

:

Ego

in Ecclesia sola scio, el extra Eccleerit

quam ad Quinlum
collegis ad

dcdit, et ad

illam

siam nntluni. Uic

ununi, ubi spes vera est
est
: «

et fides

qnam

ciim

quibusdam

quosdam

coilega^,

Sic enim scriptum
>

IJna fides, una spes,

et ad iliam (|uam ad Pumpeium, quantum poluimus,

unum Uaplisma

{Ephet.

iv, i, 5).

Non apnd hwomnia per

pro iinivorsilate calbolicx conseiisionis aUiuc coiicilii,

rclicos, ubi spes nulta est ct fides fatsa, ubi

in ciijus unilate isli

lanqiiam pia meinbra

man-

mendacium ayuntur,

vbi exorcizai dwmoniacut, Saera-

serunt, libris superioribtis dispulaviinus. Quaproptcr

mentum
et in

interrogat cujus os et verba caucer emitluut,

jam opportiinuin viddur, quid cliam
lim censuerint considerare ea
eli

cscleri siiijjiiia-

fidcin dal infidetis, veiiiam deliclorum Inbuil tcelcratus,

lilxTUile,

im ipsc

n<;n

abrog.ivit, ilicens,

quam noLis Neminem judicanti

vomine

Cliristi tingil antidirittus, benedicit

nialedictus, vitam potlicelur morluut,
cificus,

a Deo pacem dat impaodmi'
omnia

let,

uul n jure conimuniouit atiqnem,

diversum ten^

Dvum

invccal btatphemus, sacerdotium

tcrit,

amoventes.

Qnod

ciim

non

'

proplorr.i dixissc,

nistral profnnus, ponil atlure sncrilcgus.

Ad

h(gc

tilC(>gil;iliones lacilas

collegarum, lanqtiain deabdiio

accedit et itlud matuin, ut antislct

diaboti

audeat £ii>

criiias lali sccurilalc caplaret, sed

qnod revera pasiniilibus videre

chnrisliam fucere. Aul qui

iltis

adtittunl, diranl Inre

ccm

iiiiilaloniqiie diligcrcl,

cx

aliis

omnia* fatsa

esse de harreticis.

Ecce ad quatia cogilur
et

facilliniiim

e^t

,

ubi ad singulos
libi,

scripsil,

sicul

ad
pio

Ecclcsia contcnlire, et

sine Buptitmo

venia deticio-

ipsum Jnb:iianuin. Ilwc

iiiquil,

brevissime

notlra iitediocrilatc rcscripstmus, frater charissinie, ne• fai ixliiis:

I

Am.

vbiqiie

cl F.r., ublque ad nqnoscendam. Aliqnot Mss. , uqnoscenda : non n.alo, si Jungilur ciim, simyduioi

a

Uliliir
!i.s.

bic, pi.7o,

quod vorlHitu r'vJimdat, noc

tiilr.

esl ya uu:iii-

:'l,

* Ain.

Mss

oiiiiuu.kt,

oiwdj

iAiiioL.

\Lin.

(SqH.I

;, ' :

,

m
rum
fjere
ct

hE UAlTiSMO (:ONTU\
coinmHuiciire cunifcHilur.

I>ON \TISi.\S,

S.

Aijr.USTlNI

20i
:

Quam
toli

rcm, {mlrei, (uSi

14. A(l ca qii:c Fclit a Migirp.! dinil, liTCd>ciiiiu$
iioii

ac viture dcbcmus,

ct

a luuto icetfre nox acpaiure,
ICccletiiie

csscl

U.ipli.siiia uiiiiiii cl veiuitt uisi in Kccle->ia,

uitum Dupiiiim tenerc, qttod
ett.

coucet-

iioti

itlique esscl in ois qui
itoii

ab

uiiilale disccdiiul. Kst

ium

auleni incis; ttam td
lia*c

rccipiunt rcdeunles, noii

12.
iiilus

Ad

rcspondco, qi)Oitiam quisqiiis Cliam

ob

uliud
aii

iiisi
,

quia non ainiseraiit reccdentci.
qua: foris exercenlur
con.soiilio,
iioii ibi
,

Quod
luibent

couHlolur su Dcuin iiossc, racits autciu ncgai,
iiiTidli,

aulmi

Num

huHum

qualcs situl avari cl

ei qui

i>i-0|ilcr

rralcrnura

sdluiis effectum;

ei omniito

verum cssc

odium,

iioi)

mco,
quia

sed sancli Joaiiitis apostoli lesiiJoan.
iii,

crcdo. Aliud cst euim

ossc, aliud nuiiuni ba-

inoiiio (licbiilur iiomicidoc (I
i)(>!i

15)

;

cl

spcm
;

bere saluli» eflccluin. VciticnlJbusenim ad cailiolicam

liubcnl,

malam
non
id
fnl^.a

coiiscieitiiain

geruni

cl

pacem prodcsse
piodcrant.

iucipiuitl qu;c foris incraiil

,

sod iton

poiJidi suiil, quia

agunt quod Oco vovcruni;

cl mciidaccs, quia

prolitciiUir; ct da^moiiiaci,

CArUT
quoniam

X.


,

15. I'olycarpo aiilcni

Adrumciino,

quia diabolo cl angclis cjus in suo cordc lucutu prjc-

dikii

Qui hairelicorum Ihptnmum probunt
:

corum pulrcdincm operanlur, cum cl voirumpunl botios morcs pcr coUoquin iiiala
Lciti
;

cl vcrba

tioslrum evacuaut

rcfcpondcmus

,

Si ii.Trclicortim csi
ilatiir;

;

Baplismus

,

qiti

pcr iiiorcticos
,

avaroruin et

iiiliilelcs

sunt, quoiiiaiii

quod Dcus
Cliii. lo

lalibus
;

tiiinalur

iioiiucidantrt) csi
lioc

qiti iiitus a
,

lalibus daiiir, Si autfin
;

iiiidcnl; cl sccicraii, quia iicfaric vivunl
«'hristi,
:i

ct anli'-

islorum non csi

iicc illud illonitn cst
sit, Cbristi csl.

ac pcr

qula inorcs

corum

advcr»antur; cl

hoc npud quoscuniqtie

l>co tualcdicii, quia

ubii|uc lalcs saticia Scrijitura
;

CACUT

XI.

16.

Novalus

a Tliaiiiugadc di.vii

:

cs;s(;cralur;

el moitui, quia caicnl vila jusiitijc

cl

Licet sciamus oiiinem Scripturam testinionium reddtre

iinpacati,

quia conliariis ruclis cuin
cl

Dci

sertiioiic

dc iulaturi Baptismo
cxprimere. Utereticot

,

debemus tamen fidem nostram
schiimalicot ad Ecclesiam ve-

Ciinfligunt;

biasplicuti,

quia pcr corutn pcidilus
;

el

iiclus iioitiiiii cliribiiaiio

dcrogalur

el proruii,

quia

Hienles, qui pscudobafUitati videnlur, debere cos in fontc
pereiini baplixari
: ct

ab

ilio
;

Dci saitcluario .spiiilualitcr ititeriore

sectiisi

ideo tecundum testimanium Scri-

8iint

cl sacrilcgi, quia in sc ipsis
;

tcmpium Dci

ntaie

pturarum

,

et

sccundHm decrelunt coilegarttm uostrorum
',

'vtvcndo ccrnimpunt

cl aulislitcs diaboli, quia rraudi

tanciisiimornm viroruni
iicos
((tii

omnet schismalicos ethwrc* ;

et avariiia.', qiia; cst idololatria, scrviuiit. Talcs auicin
iHiiiiiuitos, iinc |)liit'iiiios, cl ajiuslolub

ad Kccletiam conversi sunl baplizari

ted cl
*.

Paulus et cpilosianlur.

qmumque ordinuli
autem

vidcbanlur, iiner luicos recipi

^coptis Cypriaiiits
et'g)> isii

ciiain

inlus cssc

Cur

17. Movutus a Thainugade
aliquid aiiulit
fccit.

baplizaiit? Ciir cliaiii
iion factis rciiuiiliaiit,
niulati

iiuidain

qui

£>:cculo

vciiiis cl
bits
iioii

ab

iiiijiisimKli

mori-

buisse quod
plururtim
proiulii
et

qiiid fcceril dixit non unde se osicndcret faccre deNominavit enim lesiimonium Scri,

bapiizaulitr,

el qu:'.iidu

uiulnnlur

dccretum coUegarum, sed non

iiide aliijuid

iton icbaplizantur?

Jamvcro

qiiod iiidigiKiltir cl dicil,
cl sinc

quod coiiiidcrare possemus.

Ecce ad qualia Ecclesia cogilur coHsenlirc,
plismo
itisi

Ua-

C.\1'UT XII.


duitt

18. NiJincsianus a

Tubnnit
,

disil

:

el

venia dcliclorum

coiiiinunicare

compclliliir
isla coiiipel-

Duplisma quod

hardici

cl

schismalici

non

esse
est
:

cssctil cxtcii cpiscopi i|ui alios

ad

verum, ubique in ScriiUuris sanaig declarutnm

lcrciti, iioii

ulique

itx-c dicctcl.

Uiide cliaui ostendi-

quoniam
propheiai

ipsi
,

prKposid eorum

falsi christi

snnl

,

ei fulsi
<

iur illos tunc veriora scasissc, qui

noa

iccesseruiil

dicente
,

Domino per Salomoitcnt
hic paacil venios
;

:

Qui
ipse vias

a ptisiina coiisucludine, qua; pOitea concilii univorsiiaie flrmaia esi.
dicit,

fidens est in fai*is

idem autem enim

Quid

csi

auiem quod
Si eniiii lioc

adjiingii ct

sequilur uves volanles {Prov.
vineCB sute,

x,

4). Deserit

Quam

rem, [rutres,

fiigcre ac viture
?

debemus,
ita dicil,
:

cl

a

semitis

vao

agelli lui erruvii.

Jiigreditur
siti,
:

u tanio scelere nos separare
i^ta lioit
iii

ul

atilem per avia loca atque ariila et tcrram des'inatam

faciat iicc

approbct, aliu res csl

si

auleni

consequilur anlem manibus infrHcttiota

^.

»

Et

iteruin

divcrsa sculieiiies dainiiel ci scgregel, priortbus

resislil vcibis
1'antes,

Cyp!

iaiii

,

quibus

ail,

Neminent judisi

aut a jure coinmunioms uliiiucm,

diversum

nenserit,

amoventesIX.

CAPUT


,

cta ex Cypriauo, ex quo eliam crcdlnius Irauslatum biic iioincn, ifjmiis, quod omnino aberat ab Aug.usltao. Cypriaaus auletn tacUo telicis nomiuc liatiel ; j'iiiiius u tiii^ girrHi dixit. » Ai»ud Cvprianitm, stmclissiina; mentorin' virortan : q«|
sciliccl

13.

Prinms Feiix a Mitfirpa
puKit se cssc btiplizutum
in Ecctesin
,

dixil

de Lac re aulea cuiu

Agri|piiio conciliuni liaitnc-

Censeo omneni hominem ab liwreti vcnieiiiem bapiiium-

dum. Frustra
Hon
sit

eniin

illic
iiisi

,

cum
:

Baplisma

nuum

el

verum

apud Er. clCyiirianum. Al l.ovanicnses moiie.nl |.er se, quanquaio exenij<Iaril>us niauus.(^iptis (Joslilulos, oiiieiidaiiiin esso, baptii'ivi : ct iiilta, iiuor, Uiicos rccef.i, liia
\

rant. * Sic

(|uia Aiigustiiius sic re.six>iidcl

:

homlus a
I

ihcnnuijade, (luiJ

qiiia et

VI

quH

stai

Dominm unus, et (idcs iina, et una unum liuplisma, el sanciitas, et

Ecclcsia est
ccetera.

feceiil di.tit.
> iiaitc

Nam

lolam Kovati se.Ue:il!a:n

rxHercuiil

Am.

el nia-

nusciii'li.

quai foris cxercenlur, nullum habenl salutis effcctum*.
ia Mss., prior islud ; /'ftirt/i* hetix a Sligirpa dixit, cl quaD SHbscquiMir ipsius Velicis senlenlia, abci>t oinniuo ab .^meiliacljiaHa quihus iii coiiifjtbus •lilione el ab omnibus tnaiiusciiiHis ammentes ; coulinuo (i..iilo sujtei lorc capilulo, posl verlmm, ..iibjuiiyilur ; ^d caquoe yelixa Migiipa (li.xit, liac duimns.
»

*

ilam bic Nonu^siani vi^rba, quae in F.rasnii eililione cuiii rcs| inibione .Mii^usiuii, inulala suut ))cr l*vauiei!beset a<((:v|piiaui eveiiiilar ciisiigala. «caploruin loU li;i-c seitleulia, lanquain cx Adduiil Ix)v. « balouioue cilata, nou exslai liodie iiec in liebraicis, n>'C
*
(^)uii

haud

salis quailrabanl

:

:

« graeci-3,
» (/»1

noc
.

lutiiiis

jideus.
:

exciii| lariius. l'rin:a v(;ro ejub ars, rolautcs, cxsiai irovcrb. x, .se.l obelo iraus|

« fixa
«

iiaquc i^ebcis verba Lovaaiease» i-uiant

i

er traiinjiui adje-

uiide susincio esi, scfiiieniia (nuKiue verba in Alricanis olini cxcii.i 'aiil)u.s ibi.J.',ui lccla luisse. » M.

.

,

205
«

LlllER SEXTL'S.
ulieiiii abt,uiii: le,

t06

Ab uifUH

d

Jc

foiite

nliaio

iie

b:bens,
vila;.

til

inlroire in
.«d id

regnum Dei (Joau.

iii,

,'>),

qiiid

euni adjinci
est ciiini,

loiiguin
F.l

viMi

leiupiii, nrtjiciaiilur

eliiiiit tibi

aimi

>

qiiod puint, oinnino
in

non vidfo. Aliud

JH Evmujiiio shii voce Douiinus noslei Jcsus Chriitus
:
t

Oinnisqui inlrabit

rcgnum

cor^lorum prius renaui-

locHiut est Jiceiis
ei

^tsi ijuis rciialus fuent ex
potcsl

oqm
»

lur cx aqua et Spiritii, qnia nisi reiiatus fuerit ex uqua
e( Spiritu
,

Spiritu
lii.

umcto
5).

,

iioii

iniroire in regmiiii Dei

non

intr.ibil

iii

regnum
:

coelortim

;

qund

(Joan.

Ilic eat Spiiiliis, qitiabinilio ferebatur
t,

Dominus

dixit, ct

verum

cst

.iliud

autem, Omiiis qui

tuper

aquam {Cen.

2).

Neque

eiiiin

Spiritut sine

iiascilur ex aqiia ct Sjiiritu inlrabit In

rcKnum

coelo-

iiqua operari polest,
iibi

ueque aqua sine Spiritu. ilcle ergo
,

riim; quod utique ralsuni est.
n.ilus crai cx

Nam

el Siinon ille
,

magiis

qmdam
;

iiilerpretanlur

ut

dicant

,

quod per mauut
,

aqaa

el Spiritn {Xct. viii

15), et taincn
licri |t)tcst

tiupotitionem Spiritum sanclMiu accipiaiil

et sic reci-

non

intravil in

rcgnnm coRlorum. Sic

«l

pianinr

cum mauifestum

sit

utroque sacramculo debere

lixreticis eiiam coniingal. AiitsJ noii nabciiurcx Spirilu nisi qsil veraci
s.TDCulo verbis ct

eot rcnasci in Fcctesia cnllioUcn.
(ilii

Tunc quippe poterunt
Cuiantes servaie uni:

conrcrsionc nintatur
f;iclis

,

omnrs

qwi

Dei esse, diceule Aposlolo,
spiriius in conjunctioue
,

i

non

rcnnntinn:, non uliquc do
:

lalcin

piicis

uuuui corpus

et

Spirilu

,

scd ex aqna sola nascuntnr

qui Uiinen ct

Mii<« spiiilus

sicul vocati eslit in

una spe

vocatioiiis

liiUis tesle

Cypriano sunl. Necc.^sc cst
;

eiiiiii

ul bmhiii

vesirtc; uiius Domiiius,

unn

fides,

unum
dicil

fiaplisma, ttnus

dc diiobus eoiiccdaiur
reiinM(i:int, nasciinnir

aiit

iili

q«i fallaciter sxculo

Dau
cst

»

{Ephes.
I.t

iv, 3-5). Iltec

omnia Ecclcsia catholica
,

dc Spiritu, quanivis ad perniita

loqititur.

ilcriim iu Epangelio
,

<

Quod nalnm
de spiritu
,

cicin,

non ad silntcm, aique

possunl

cl li;rrc(rci

:

de rariie

caro ett
iii.

;

ct
:

quod natum

est

aiit si illiid

qiKul .«H^riptnm cst, Sanctus enim Spiritvt

spiritus esl {Jcan.

C)

quoninm

spirilus

Deus

est, et

discipliuee cffugiel ficittm
lci
lic
,

{Sap.

i,

5),

Ctiam

.id lioc

va-

de Deo ualus
ichismnlici
diceiiie

ett

i

{Id. iv, 2i}.

Ergo omnes

Itceretici el

ut fallacitcr sa^culo renuntiantes noii ii.tscantur
;

omnia quafcumque faciunl carnalia sunt
,

Spirilu

potcst quis baplieari aqiia
ci fruslra

,

ct

non nasci

Apottolo

<

Manifesia »uut enim opera carnis
,

,

dc Spiritu
tine

;

Ncmcsianus

ail,

Neqite Spiiitut

quce sunt foniicaiioues
triae,

iinmunditice
,

,

ineeslus, idohla-

uqua operari

polest, nec mftta tine Spiritu.
csi,

iamvero

veneficKi, iniinicitim
liis

eerlamina, zelus, rra^ divi;

ot alibi s.xpe

dictum

qnumodo
iicri

fici'i

possii ut lia-

sionet, liareses, et
siciit

similia

de quitut prtedixi vobis,
hccc facimt,
,

beant communiter unuin Baptisma

,

qiii

Ecclcsiam

prtedico, qitoniam
>

quicumque
{i^alat. v

regnum

nou

liabent

unam

:

sicut

potosi hi ipsa inlus

/»ei

Hou hoerediiubunl

49-21). Condemnat
eos qui divisionem

Ecclesia ut noa liabcant
justitiam et

unnm

Spirilum

sni;cti

per

«eqiie

Aposiolus cuin omnibus
,

iiialis et

fnauiit

lioc est

,

uhisinalicos

et

harelicos. Niti ergo

immundi per av.iritiam, cl taincn habcant nniim Baptisina. Sic cnim dictniii cst tinum eorpus ,
,

accrpeiiiil Dnptitina uilulare in Eccletia catholica qiHC

id est, Ecclcsia

;

sicut, unus Spiritus, ct

,

iiuum Unassertesli
-

vnu

t'il

,

salvi csse

non

postuiit
'.

,

sed cuin airnalibus in

plisma.
tinni

Jam cxtera

qu.x dixit

,

iiOKlr.T |ioiins

iudiiiu

Domini dainuabunlur

sufTragaulur. Posuit
eit

cnim ex Ev.ingelio
de earne
,

f9. Ncincsianiis a Tubuiiis
liia

* iiiulla

posuil tcstimo«iiiani

monium, Quod natim
uatuin est de spirim
,

eoro

cst
,

;

ct
;

quod
qnia
:

SciipUiraruiii

:

scd pro

!iCtitciil'a

Calliolicx,
,

tpiiilus esl {ioan.

iii

(!)

<iecl >raiid:im cl

cotninciulAiHbui susccpimus
|iiilaitdiiiii

inultn
fidil in

Deut

sinrilus est, el ex

Dco nalus

esl {Id.

iv

,

2i)

ol

kK-nlus esl. Nrsi fortc
fuUis qui
ridit
iii

cst,

quia iiun

intiilil,

Ergo omnet
enim

liccretici et schisnuitici oiniiia ijihi,

spc rcniiii
,

l(;iiipor;iliuin, sicut

omiics
,

cumque
nifesta

faciunt carnalia sunt
stint

diceule Aposlolo,

<

liln-

ovari aiqiie npiores
verbis rciiuiitiaiit
b.i[4i<iri
,

ct qni

sunuIo non
iiitus

fjclis

scd

opera carnis,

quw

suut fornicolioiies,

qii.ilcs

Limcn

ct bapiizarc ct

inmuudilia:;»el crftera
li;rrc.ses

qnx
isle

ibi dicit Ap.ibloliis, iibi rt

eiiam, Cypriainis csl

tcslis {Ejrisl.

13,

<i(/

comnicnioravit,
facitinl,

cxseculus csl

:

tQuouinin

CUricot). Ipsi seqiiuntur etinm ave» volaHtcs {Prov.

x,

quicunique hae

regnum Dci non iKeredilabuni*
,

4), quia noii apprclieiidunt qiix conciipiscunl. Drseril

{Galat. v,19 21). Deindc adjccit
itaque Aposlolus

el dixit
cl eos

:

Comleinnat
qui divitio-

auieni vias vinea: sute

,

et

a semila agclli sui errat

;

ct

eum

otnnibus malis
et

iugisdilur per avia loca atqtie arida et teriain dcsliuaiam
siii
,

nem

faciunt, hoc esl, ichismaikos

luvreticos. Uciie,

conscquitiir attlcm maiiibus iiifiucluosa,
,

iioii

iiJC-

ijwod cnunierans opcra carnis, inlcr qnac et ba;rcses

rciicus lanluni

scd oninis

qiii

inalc vivil

:

quia oiH-

sunt, invenit et dixit siniul oninia dnmnanleni
stolutn. Inlcrroget crgo ipsuin

Apo,

iiisjuslilial^ruciiiOS.iCbt.ctuiiinisiiiiquilasiiifructnosa.
Q'ii

sanctum Cypriannin

vero aquam nlienam de fonlc eziranco 6iYiuiu,non

et audiat

ab eo

qiiain niulli

cliam inlus •-ccunduni
bxrcsibiis

ii.iTCiici ciiiuliini

lanlum

snirt, sed

omiies qui aon viviini se-

opera mala carnis vivunt,
Apostolus ergo
soli
,

qux cum

daumat
C.or

ea qu.c doicl Dcu>*,
di:)l)<i|iis.

!

vivunl sociindnm t»
iion

et

lamen

bapiiz.int et baptizanlur.

qtia:

docet

Nam

si

dc napiisino dirercl,
;

h.vretici

dicHnliir Daptismiiin liabcre
sncii dainnalionis i|>soruin ?

non

diccret, Nec

d-:

fonte e.rlriiueo biberis

sed, De fonlc

posse,

qucm babcnl

edranoo

dhii le iiblueris. Jani

voro
el

qiuiil

Doininus

ail,

CArUT Xm. — iO.
no
hceretiros

J.»u.iriusa

Lambe^e
et tic

'

dixil

:

Aisi quis rcnutus fuait ex aqua
'

Spiritu, nou polest

SecunduiH ScriplniarHiu sauclarum auctoritatein dccvrouiurs bnptiuindos
,

in

LccUsiniH

Uxc

toia

Ncmnsiani scntcutia
;

aiiust

ab Am. ct atUem a

maiiii:'i,bu-

icrii lia.
*

sniicnm adinitlendns.
> Am. Fr. ct lov., lanAise. veieres nostri Cyj riaiiuui, iaiiiba::.c.

\et«is

nis.

codex Corbeiensis Vox, aulem, esi in alii»

^eiiusf^iatius

qiuiqiic ina.Ki^rifUs cl

t^uJ

um.

uia^

Aii

; : :

,

1(»7

DE
IIiii(i"Cfipoiu!i.liir
:

I}\I'TIS.M<)

CONTIl.V

l);

)N.\TI.ST.\S, S.

.MCLSIIN!
i

?<)S

21.

ScciiiMliimSnipttiraniin sniicciK-iliiiiii
<:itli<ili''iiiii

$ini;fial siciit scriptum esl,
dibeitl emundnlioiiein.
>

D 'Uiis

rontr<tr\orum

leijit

('(ariiin

ancloriliitcni dccirvil
iri

/'"/

cnusrijncnt

at

,\\\i\\\\\

,fus qiii
et

orliis

lcrrnrum, cii.un

li.crelicis

iiivoiiluiii Clirisli

n contranis baplizuli, infiuinali lunt,
et tuiic deiiiuin baptiiari.

priiiio

purynri,

Uiiplisiniiin iion essc iinprobniKluin. Si aiitcin

ponorct

Quid

crgi»,

raplorcs ct lioiui-

leslimonia Scripluraruin, aut conlra iios iion cssc,
.1111

cid;e

non

siint ronirarii li:gis diccnlis,

Non

occides.

cliani pro nol/is csse Jcnionslraroiiiiis
.scqiiilur.

:

siciil

cccc

non

fiiraberii (l.xod. xx, 13, 1*»)?
:

Dcbcnt crgo emun-

qni cuni

dationcm

quis lioc ncjr.ivcrit? El tanicn iion
,

solum
qui
piir^n-

CArirr XIV.
.(litm

— 22.

Lucius a f.asiro Gaibu;
<

ilixil

quicuiitquc a talibiis inlus bapiizaiitur
lalcs

scd

cliaiii

Domiuits in EvangcUo suo dixeiily
;

Vos

estis

sal

non

niutali baplizanlur,
iil

quamvis adbnc

terra:

s/

anlem sul

iiiftituatum fueiit
nisi

,

id ijHod salietur

tioncm debcant
muiaii fuerinl

niutcntiir,

non lamen anipliiiscu;n
vis csl in sacraiiicn-

tx €0

,

ad

ntfiihtm valcbii,

nt projiciulur foras el

baplizririliir.
,

Tania

conculcelur ab hoiuiuibust {Matlli.y, 13); et ileritm post

to simplicis Baptisini

ut

cum

fatcatnur aliqncm ba-

remrreclionein

suam

millcns Apostolos suos mnnduverit,

ptizatuin et adliiic niale vivenlcm dcbcre niundari

dicen$, iDotaest miUi omnis polestas in coelo et in terra
ili:

vetemus lanien ullerius baplizari.

ergp,

el

doecte omnes gentes, baptizantes eos in not

CAPLT XV. —24.
coetu
pritnii

Crcscens

a Cirta divil
lectis
,

:

In lanto

miiie Patriset Filii el Sfiiritus sancti

(Id.

xxvm,

18,

sanctissimorum consacerdotnm
dilectissimi
nostri

liiteris

Cy-

19)
."i/i,

:

cum ergo manifeslum sit

licereticos, idest, liostesCliri:

ad Julmiunnm

ilemque ud

non inlfgramSacramenti confessionem kubere

item

Stephanum, quai tantum

in se sauctissimorum ex Scri•

scltismnticos
ipsi

non posse condire sapientia

spiriluuli,

cum

pturis deiftcis desccndentium teslimoniorum
ut

continent,

nb Ecclcsia,

qua

vna esl, rccedendo infaluati conscriptum
esl, «
>

meiito omnes pcr Dei gratiam adunati consentire
:

iiarU [acti sini;

fxat sicut

Domns

conlra9,s<?c.

dcbeamus

censeo ego omnes hcereticos sive sclusmalicos,
,

rlorum

lcgis debcnt
:

emundationem
qtii

{Prov. xiv,

qui ad catholicam Eccl.csiam venire voluerint

non anle
liis

I,XX)

et

coiisegucns est eos

a contrariii baplizal:

ingredi nisi exorcixali

el baptizati fuerint

;

exceptit

inquinnti suitt priino purgari,

el tiim
'

demum

baplizari

'.

sane qui in Ecclcsia catholica fuerint ante baptizali,
titmen ut per

iia

25. Lucius

a

Casiio Galba!

ex Evangclio posuil
eslis sal

mamts impositionem

in poenitentiam

Ec-

icstinioiMiim, dicciilc

Domino, Vos
fiieril,

taroi

; si

clcsice reconciHenlitr.

autcm

sal infatualum
,

id

quod

salietur ex eo,

ad

25.

Ilic

adiiionemur ilerum quxrerc, cur dixeril,

nihil valcbit

nisi ut projiciatur foras el

conculcetur ab

exceptis his sane qui in Ecclcsia cathotica fuerinl anle
baplizati.

hominibiis

:

quasi nos dicamus lioniines ipsos foras

An

quia non amiseranl qiiod iutus acccpe-

isrojecios aliquid valcre, vel

ad suam vcl ad aliorum
,

rant? Ergo quod habere foris poteranl, cur non cl
Iradere polcrant?

salutcm. Sed ct qui lales videiilur intus

non soium
nec

An

illicite foris

Iraditur?
:

Sed

iie-

spiiituaiitcr foris suiit, scd eliam corporaiiter in fine

que
furis

licitc

forisliabeiur,el

lamen habeuir

sic illiciic

scparabunlur.

Omnes

eiiim talcs ad

niliil

valenl

,

datur, sed lamen datur. Quod

aiitcrn pra.'Sl.iliir

idoo lamen sacramcntnni Baplisniatis
iiihil

quod

in cis est,
si

rcdeunti qui inlus acceperal, hoc prxsl;ilur venicnti
qui roris acceperal
;

esl.

Nam

cl in ipsis qui

prcjiciuntur foras,

id

cst, ut licite intiis hnbcal,

icsipiscani el rcdcani, salus eis qnae rocesseral redil
D;\pti5iiia

qiiod illicite foris habebai.

Sed aiiquis

forsitan qii?eial,

vcro quia non rccesscral non

rcdii.

El

illud

qnid dc hac rc

'

beati Cypriani cpislola ad

Slcphanum

quod
li's

ail Doiniiius, Ite eigo, ei docele gentes, baplizanct

dixerit, cujus in liac senlentia
cst
,

eos in nomine Patris

FiUi
:

cl

Spirilus sancti,

non

cum
in

in

cxordio concilii

commemoralio facta non sii commemorata ,

porinisii b:iplizare nisi

bonos

qui;i inalis
ei
;

non diceret,
si

credo quia non pulatum cst necessariuui.
s;im
islo

Nam

ct ip:

Si cui dimiseritis peccala, diiHiltentur
ritis
,

cui leiiue-

coelu consaccrdotuin lectam ci^sc dixil

leiicbinilur (!oan.
,

xx

,

93). Qiioniodo ergo intiis

hapliziUil niali

qui dinullcre |»eccata

non possunt

?

qund faclum omiiino non dubilo, qiianlum arbilror, ut licri sulct, quo posscnt jam congregaii episcopi eiiam
de
illa

Qiiomodo
rtiui

eliain

baplizant

iiialoi

non

niulalos, qiio-

causa

siiiiul nliqiiid

cognoscere, quar

illa

epi-

pcceaia adhnc

siipcr cos sunl, sicut

Joaimes diudliuc

slula contiiieliir.

Nam
; ,

prorsus ad qii:rstioiiem pi;Bel

cil, Qtti odil
( I

fratrcm suum, in tencbris

est usgiie
,

sciitcm iion pertinet

magis miror cui cam
cur
iii

iste

Joan. u

,

9

) ? Si

autcm lunc dimiltunlur

cum

sc

coinmeinorare volucril

qunm

cxordio concilii
Qiiod
si

bonis el

jiislis,

per quos in Ecclesia dimillunlur,
,

comniemoralio cjus pralermissa
quani arbitratur
lci

sil.

qiiis-

qiiaiiivis a malis baplizali sint

iiilima cliarilate
,

con-

mc

aliqiiid

noluisse in mcditim propra^seiili caiisai

juiigimt

;

sic cl

illis

qui forinsccus veniunl
Clirisii
,

cl

ad

re

,

qnod

in ea

positum cst

ncces:

eaindcm tompaginem corporis

iiilerno viniilris-

snrium, lcgal
si

cam
,

el sciat veiuiti csse t|iiod dico

anl

culo pacis accedunt; Baptismns lamcnCliristi in

alind iiivenerit

rcdnrguat. Prorsus cnim
liicrelicos

illa

cpi-

que agiioscendus, ct in nullis iinprobaiidiis csi; sive
anleqiiMm convcrtanlur, quamvis cis
ciiin convcrHinlur, ul piosil,
niliil

st')la

dc Baptismo apud

vo!

schismalic<»s

prosil, sivc

daio, uiidc iiunc agiinus, nihil habci (a).

Cum

ipsi

ab

F.cclesia
facli
*

qia una

est, iiKpiil,

rccedendo infaluati contiarii
iii

Antiqiiidri^s

rum.
lllc

I'hircs alii halienl, tcstiinouiorum

Mss. omitlunl, descendentiitm leslinu)'ii<h ; scd cuui Ain. clfr.
rlclKir re liabciU; oniissD postea, dixerit. 'ifih al ; np<;, di.Xirit. i:(".', liabout

adjecta
i':r.
<

fuere
qiia;
sciileiii

iiliris
«

viTba

l.iicii,
<;i

Aui.

Frasini cdilione el poslfirioribus ante abc^raiit ab Am. <•! viss. M.ss., a caslra culba. \cius>:s. cor-

circni verlio. itcsccndeniiitm.
* .vliqiiol "\I'>s.,

beiensis, a

«i(.''« f.atl'Oc.

Abi M^s. mnlruiii (a) lUKC cx.siaiil

<

ji ria

li

aJ ^lqhaiiui» Cjisloljf

:

alten

, :

299

MDi U SK \I13S.

910
foxenm cadunt
(

C\PL'T XVI

—26.
til
,

NicomeJcs

a

Segennis

'

dixii

:

ca:cus ccccuin ducens simul in

Mnlih.
simiii

Mea

senleiiliu
;

«< iKvrclici

ad Eccleiinn

vciiieules

XV,

H)

,

ilu

liarclicus

harcticum

bnpiiznns

bii])tizentiir

eo

qiioit

nullnm

foiis

apud peccatores

rc-

in inortcm
7>T),

cadunt.
,

viixsioncm peccatoruin conaequanlur.

IIoc vcrtim esl
;idjiingit
:

scd non proptcrca vernm csi

27. Cui rcspoiuiclur
scnltnli.-t li:ic esl,
f.Iirisii
iil

:

ljiiivcrs:u Ecclosi;r ralluilicc

qnud
cl

El ideo, inqnit, hcerelicus bapiizundut
nc nos vivi morluis coinuiuniccniii.%.

liivrclici (inanivis in
ail

luTrsi jnm
veiiiontes

viiificandas,

ftiplismo

lcqilizali

Ixclesiain

Nonne

mortiii crant qni diccbanl,
(I

Mavducemus

et tr-

non

b:ipliroiilur.

Si eiiini
,

nnll.i

est apud pcccaloros
|iccc.ti.t

bnmus, cras cnim moricmur
orcdebaiit rcsnrrcciioncm

Cor.

xv,52)? non enini
isto-

roini^sio
iliniiitunl

pcccatorum
:

nec inlus peccalores
baplizati

mortuorum Qni crgo

cl

lamea

;ib cis

non rcliaplizanF.c-

nim

colloquiis malis corruinpcbaniur cl cos sc(|iie-

inr.

banlur, nonnc pariler

cum
isti

eis in fovcain c;idebaiit?

CAPUT

XYII.

— 28

Monnulns

a Girba dixit

:

l'A in

cis tanicn

oranl

qnibiis scrib(^b:it Aposlolus
si

(lex:<e catlioUca: matris nosli(V verilas

apud

nos, frnlres,

jam

bnptizalis, nec

lamen idco

corrigereiitnr,(lonu(»
ait, .S(jpcr<? so?

seinper niansit
tate
,

el

manel, vel niaxime in Daptisini Trini-

Pomiiio noslro dicente ,i Ite, baplizale gcntei in
»

Nonnc idcm aposlolus cundum carnem mors est (I\om. viii, G)
b:jptizarcnlur.
r;'s,

Kl

iili(nio s<^-

Hoiniiie Patrisel Filii et Spiritussancti

(Ma<//i.xxviii,

cundiim carnem sapiebanl avari, frandaioros,
inlcr

r;ipta-

non 10). Cni» ergo manifcsto, iiiqnit, sciamus liicrciicos
liabere nec

quosgemcbat
Cbrisli

ipsc Cyprianus. Quid crgo iCi

Patrnn, ncc Filium, nec Spirilum sanctum,

in unilile vivcnli

obcrant

morlui

?

Aul qnis dical
vcl

debeut veiiientes
uasri et

ad Ecctcsiam mairem nostram vcre re,

bapiismum

quod

talcs

liabercnt
?

darcnl,

bapiizioi, ut cancer quod hubebant
*,

et

damna-

eorum

iniqnitaiibus fuissc violatum

tionis iia, el eiroris offeclura

pe»

sanclum

el coclesle

CAPDT XX.
sluin etl

— 34.
Juslum

Polianns

a

Milco

'

dix

l

.•

Jil-

tiivacrnm sanctificetiir.

hmrelieum baplizari

in Ecctesia snncta
dici poluil
.

*.

29

Hnic rcspoiulcmus, P;ilrcm el Filium cl Spiriin Sacrair.ento ilunlnxai liabere

35.

Niliil

quidem brcvius
:

So«]

pnto et

inm sanctnm
rpii

omncs
qul

hoc brcve esl

c-t

Bapiismum

Ciirisii

non

iu-

D.ipiismo vcrbis cvangcttv.is consccrato baplizan:

sulflari in Ecclesia Cbristi.

lur

iii

cordc autoin

cl in vita

ncc

illos Iiabcre

,

CAPUT
dixit
:

XXI.

— 36.
,

Theogenes ab Ilippone rcgio
De.i^ gratia'
esl
iii

niius pcnlilc cl c\sc< rabilitor viviint.

Secundum sacramcntum

rcRleslis

C.VPliT XVill.— 50. Sor.r idinus a Cedias

»

dixil

quod accepimus'
sancta credimuf,

uwtun Baptisnium quod

Eaksia
liiirata

Cum Dominus
esi,

noster ChrisLu^ dical,

t

Qui mechni non

odversum

nie estt {Id. xii,30); et Joanites apostolut
anlicliristos dicat
(I

3^. Polest et
est

mea

essc scnlcniia. Sic

cnim

eos qni ab Ecclesiu excunl

Joan.

ii,

ul nihil iiabcat conlra vcritalcm. Nain

ot

nns

iS)

:

iudnbilanter hostes Chiisli, quiquc nnlichrisli no,

unum
Si

JJaptisma quod est in Ecclcsia sancia orcdinius.
dixisset,
;

minali sunt

grntiam Bnptisiui salutnris ininistrnre non

autem

Qnod

csl in sola

Ecclesi;i s;mot:>

possunt

;

et

idco censco eos qui de hccrcticoruni insidiis

credimus
vero quia

respondendum
dictum esl
,

eral sicul cxtcris.

Ninic
esl

confugiunl ad Ecctcsiani, baplizandos csse u nobis, qui

sic

Vnuni Baptisma quod

in

amici nppcllati sumus Dei
51. Ciii rcspondoliir
,

*

de ejus dignalione.

Ecctesia sancta credimus; ul essc

qnidom

iii

Ecc!csi;i
:

Clirisii

advcrsarios

omncs

sancta diccrelnr, scd cl alibi cssc non

ncgaicliir

essc, quibu.5 dicenlibns, Dominc, nonne in nomiiie tuo
tirlules niullas feciinus ? ol aiia qux* ibi
liiie

qnodlibel

ille

senscrit

,

contra

bxc verba

di-pntarfl

dicunlur

;

iii

non opns

cst. Si

enim dc

me
,

singula qnxreicniur.

dioliirus cst,

Non

novi vos

;

recediic a
,

me
,

,

omnes
:

ulrum
csse.

esscl

unum Bapiisma;
si
;

rcspondorcni

iiiinni

qni opernmini iniquitalem (Malth. vii
Uila
bit
,

22

23)

(iu:t;

Doindc

intcrrog.ncr

ulrum

iioc

ossot

in

palea

si

nsqnc nd iillimuin

in nialiti.T porsevcr.'»-

sive anle vonlilationcm cjns alir|uid Toras volcl

Ecclesia sancta rcspondercm boc cssc Terlio si qn.vrcrelnr, utrum bocBaptisma crcdcrcm rcsponilc;"^ m
:

sive intns essc vidcalur, igni dosiiinta est. Si crgo

ita
iii

mc

crcderc

;

ac per boc

unum BipiismaqnoJest
EocloMa
,

propicroa
li.irolici,

baptizandi

sntit

.id

licclcsi:un
;

vonionlcs
ilii

Ecclcsia sancia

mc
in

crcdcrc rcspondcrcm. Si aiitcni
sola sanct.i cssct ot

ut ab ;imicls Doi bapii/onlur
li<iniicid:c
.

iiunu|uid

qiKorciclur,

utrum

av:tii,

raplores,

aniiti Dci siint, aul

qnos

apuil Iixrclicosvcl schismaticos iion cssot;

non

iiic i'a
lioo.

baptiz:ivoriiit

CAPUT

XIX. — 32.

donuo

bn|'>tiz:iiidi

sunl '

credcrccum
dixil
:

lola Ecclc?ia

rospondcrcm. Scd qnia
,

Fdix

a Bagai

Sicui

illi;

iii

sciilcnlin sua
iili

non posull

pnto cssc iinprobum

ulc|;o
niinc eit online l>8 : allcra qua; syinKlica.osl liaclans omiiiiK» de lia|)liz;mdis liiurcliLis fl 1(1 uiiijc agilur arnuinenuiin s diisoalici.s. iTiorcui taiiluiu viJeral \u^usliiius, non |;o-

aJilam vcrba conlra qu:c dispuloni. qn.o ibi
si

de llarciano Arcblensi

cpiscopo aoiovendo

,

qu»

non

invoiii. Iia ciiim
fliiininis
,

diccrel,

Una

rst

:i(|u.i

l.n-

pliralu
diccrel.

qii.c esl in

paradiso; voriim niiipio

Sod

si

inlerrogarciur, ulrnm in solo paradis.»
,

si/enoiem.
'

esscl ista aqua

et

ila

csse diccret

,

f.ilsuin diocret.

^'5.

rjirbciensis,
i-l

« ycqcrms.
;

ir., offocatiim. Nr,n:inUi vss , offinsa nOjUO, olfectwn. Aj.ud Cyi riaiinin. ffeclnni.
» Aiii.
.

sed

|

lcfl

'

Am.

F.r.

iiulii

haliont,

ot no.siri oninos Mss., rollinuus. Kx !iis noHu ,Mileu ; cl (luidain, a J.itiii. Ain. m.mo clKr.,

* vctii.-,

Am.

Kr. ji

Ms. (Uiiliiieir.is ol unus hires Mss , a cliezas.
1

xalicanis, a cezas.

Milen.

MC
el IT.,

iii

aiilinuis M.ss. nl
/
(

aimd Cyiriaunni. Al

in editi5

Am.

» ^i!\,

l-ei, .ibosl ati Ain.

t:r.

ol

Mss
".s.

i»i

ci/Jii:» Cliristi. (ir.;c 'li

•ihnc<
giii.

Mss.

,

i;

.'...'/'•

V"iUs

(Xil-oiciiys, «

i

a-

'

\iix, nci,

Er. cl l.ov.

cx|uncta fucrai,

n.-slilni-

lur CX MbS.

(.;l

AIU.

2t|
Tsi
eiiiiii

DE
ei prj^iciillo

nAl'TISM()
l»is

LOmiW
iii

l)ON\TIir\S,

S.

AUCL.VIINI
t.ilia

2!1
dc
lta|tli/aiidis

jiaiadisum in

lein*,

qnis

iiiiqno bapiizahant. Friisira crj;')
li;crt.lit is ilicla

ab

fonlc pcrinaiial.

Scd

(itiis

csl

lam icmenriws,
qiioil
fai.siiiii

siiiil,

qui dical lioc ciim rcsponsinuin

fiiissc

CAI'liT XXIV.
di,\it
:


,

42.

F..rlnii:.tus

a

Tliucrahori

Wl. cuin

jio8S4'l

(tMlassc lioc respomlcre qiioU veruiii

Jesus Cbrislui Dominusct Deus nosler, D>i PuFiliut

esl ? Qua|iro|a<r vcrba Iinjiis

scnlcnli;c nmi (lebcnl
iiiliil

trit et CTcntorit

super pflram
:

'

adipcavit Krcle-

haberu couirudictioiieai
icin.

,

quia

iini>C4ltuiii vcriia-

tittin,

non

txiper liKiesnn
,

et

poliilutem biipiniuidt
qni
,

cpiicupis dedil

non

liareticit.

Qnm e

'

extrn

Edle-

CAPIJT XXII.

— 38
,

Dalivusa Badis

«lixil

:

Nos,
,

tiam tnnl

,

et

contra Chrislum tlantct
,

ovet

ejiit et (jre-

quanlttm in nobitest

haerelico
,

non commuuicainni

uiti

gcm tpargunt
iZ.

baplizare.