P. 1
ITALIJANSKI JEZIK I

ITALIJANSKI JEZIK I

|Views: 338|Likes:

More info:

Published by: Marko Cika Mare Stojanovic on Jul 03, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/23/2014

pdf

text

original

UVOD MALA GRAMATIKA ITALIJANSKOG JEZIKA Svi se slažemo da je italijanski jezik veoma lep i melodičan.

To je jezik koji pripada romanskoj grupi kao i francuski, španski, portugalski i rumunski, a razvio se iz latinskog jezika, tako da mnoge reči u jezicima koji ne pripadaju pomenutoj grupi mogu da budu prepoznatlive po svojoj osnovi preuzetoj iz latinskog jezika. Melodičnost italijanskog jezika potiče i od toga što svaka reč praktično završava vokalom i što jezik ne poznaje slogove sa po nekoliko konzonanata bez vokala ( kao na pr. naše reči prst ili čvrst, grm, trn , vrh ili spremanje …). Italijanske reči se lako izgovaraju i nadovezuju, i u izgovoru se ne oseti nikakva prepreka (N.pr. Io studio l’ italiano ….) , tako da rečenice imaju tu posebnu melodiku i ritam. Italijanska gramatika, ipak, nije tako jednostavna i nije u potpunosti preuzela latinske konstrukcije, a osim toga, ima i dosta izuzetaka od pravila, i mada se konstrukcija rečenice ne razlikuje mnogo od naše, nije uvek moguće da se prevede kontekst kao u našem jeziku. Postoje veoma dobri udžbenici i gramatike koje detaljno obrađuju italijanski jezik a ova “mala gramatika” namenjena je studentima –početnicima, kao mala pomoć uz udžbenik “ Un giorno in Italia”. Olgica Kapetanić, Prof. Italijanskog jezika SADRŽAJ Uvod ITALIJANSKI JEZIK Abeceda Glasovi i znaci Samoglasnici (vokali) i suglasnici (konsonanti) Izgovor samoglasnika i suglasnika Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Izgovor slova Q,H,Z i kombinacije slova Kombinacija slova c, g sa vokalima E, i I - palatalizacija Izgovor: Ca, co, cu , che, chi - cia, cio, ciu, ce, ci Ga, go, gu, ghe, ghi - gia, gio, giu, ge, gi Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e 1

MORFOSINTAKSA ČLAN Određeni član - Oblici određenog člana Primeri Neodređeni član - Oblici neodređenog člana Primeri Upotreba određenog člana Primeri Upotreba partitivnog člana Primeri

IMENICE PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA PRIDEVI PRISVOJNI PRIDEVI KOMPARACIJA PRIDEVA GLAGOLI Konjugacije Način Vremena PREZENT Pravilni glagoli Nepravilni glagoli Inkoativni glagoli Pomoćni glagoli Prezent pomoćnih glagola ESSERE – AVERE IMPERATIV primeri PROŠLO SLOŽENO VREME PASSATO PROSSIMO Građenje participa Primeri Nepravilni participi Primeri

2

ABECEDA GLASOVI I ZNACI
ABECEDA, glasovi i znaci, izgovor Italijanska abeceda ima 21 slovni znak, iako u izgovoru ima više glasova tako da se koriste združena slova za dobijanje tih glasova koji odgovaraju i glasovima u našem jeziku. ABECEDA A B C D E F G a bi či di e effe dži H I L M N O P akka I elle emme enne o pi Q R S T U V Z ku erre esse ti u vu dzeta

SAMOGLASNICI (VOKALI) i SUGLASNICI (KONSONANTI)
Italijanski jezik ima 5 vokala (samoglasnika) i 16 konsonanata (suglasnika). Vokali – a, e, i, o, u izgovaraju se kao i u srpskom jeziku, s tim što postoje neznatne razlike u izgovoru zatvorenih vokala e, o kao i u izgovoru diftonga (dvoglasnik) i triftonga (troglasnik), tj. po dva ili tri vokala u kombinaciji i-a i-e, i-o, i-u (kada “i” dobija značenje poluvokala pa se izgovara kao naše J), ili prividnih dvoglasnika , kada se svaki vokal izgovara pojedinačno. Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Primeri: Diftong : piacere, piede, piove, piuma ( izgovor je najbliži našem pj – pjaćere, pjede, pjove, pjuma - zadovoljstvo, stopalo, pada kiša, pero ) Triftong: aiuola, piuolo, miei , tuoi ( izgovor: ajuola, pijuolo, mjei, tuoij – leja, kočić, moji, tvoji) Prividni dvoglasnik: violino, trionfo, patria, riunione, paura, aereo (violina, trijumf, domovina, sastanak, strah, avion ). Izgovor slova Q, H, Z i kombinacija slova

3

Za glasove č/ć i đ/dž ne postoji određeni samostalni znak . k . questo. Takođe. zanzara. devojka. izgovara većinom se kao “c”.pr. pogotovo u grupama kod združenih slova. requisito. zia. pietanza. posle koga mogu da slede svi ostali vokali. N. e. bioskop) 4 . Izgovara se kratko. delizioso. izvrstan. Venezia (hvala. Italijanko slovo “Z” izgovara se kao naše slovo “c” i kao “dz”. slovo “H” se koristi u pisanju ali se uglavnom ne izgovara. Venecija) izgovara se kao “C” . x. kultura) Ce. kao kue. šećer. U rečima gde je slovo “z” udvojeno i nalazi se između vokala. ci izgovara se kao če. obala.w-vu doppia. : cemento. zucchero. kui bez obzira da li se slog nalazi na početku reči. lj i nj za koje se koriste združena slova. komarac.u odnosu na naš jezik – nešto između. kuo. obliquo.Jesolo (mesto blizu Venecije) ili Jovanotti (prezime). N. polet. kua. čas. zio. Retki su italijanski nazivi u kojima se koristi slovo “j” . ko. N. costa. radi dobijanja određenih glasova (n. već se ti glasovi dobijaju tako što se koriste vokali I i E koji dovode do takozvane palataliazacije slova “C” i “G”. pr. pa se zato i naziva “nemo ili muklo H” ili “acca muto”. quello quanto. dž-đ. slova koja ne pripadaju italijanskoj abecedi (j – i lunga.cu izgovara se kao ka. či Prim.osim “u”) . Kada ne želimo palatalizaciju.g sa vokalima e. U italijanskom izgovoru ne postoji razlika u izgovoru između Č i Ć. Npr. palazzo. već je to . Ca. i i palatalizacija Ć/Č – DŽ/Đ Nešto složeniji za pisanje su glasovi kao što su naši č-ć. quota.co.pr. namirnica.pr.ics. kao što je i izgovor za Š nešto mekši u odnosu na naš. ragazza. Q ( koje izgovara se kao “ku” ali iza “q” uvek mora da sledi vokal “u”. cultura (papir.: carta. rečima stranog porekla i u nekim prezimenima. š. mladić. lezione.o . y-ipsilon) mogu da se upotrebljavaju jedino u stranim rečima. ku Prim.pr. N. Kod reči stranog porekla. kao slovo n.a. zoccolo (stric.U italijanskom jeziku postoje u pisanju i izgovoru neka slova koja mi nemamo u našoj abecedi. cinema (cement. chi – ki =ko). strina. ragazzo. i ubacujemo nemo H. quinto. prezir) iako u reči azzeccare (=potrefiti) izgovara se kao “dz”.pr. Kombinacija slova c. zelo. quadro. ali je značajno u pisanju kao pomoćno slovo. i . cokula) (na početku reči uglavnom se izgovara kao “dz”) U rečima grazie. postoji slovo H koje se nikada ne izgovara. . disprezzo (palata. Hotel (čita se otel) Drugi znaci tj.cappa. između slova C ili G i vokala e . DŽ i Đ. . u sredini ili na kraju.

Sciabola. takođe. governo. Botteghe. sciu izgovara se ša. farmacia . Za dobijanje glasa “Š” treba da se koriste združena slova sc+ vokal i ili e koji dovode do palatalizacije. Stanche. giovani. : Genova. kjuzo – zvati. Egipat. asciugamano ( sablja. ali u reči cielo – nebo – u izgovoru se čuje i nenaglašeno “i” – ćielo. girasole (Đenova. gio. chi izgovara se kao ke. auguri (mladić. gju Prim. kje. kju Prim. chiu izgovara se kao kja. “I” se izgovora kao “j” Chia. Scena.laži ) Da bi dobili zvuk K ili G uz vokale “e” i “i” moramo da koristimo nemo H. gjotto – led.farmaćia.* teoretski postoji kombinacija ghiu – ali nema reči sa takvom kombinacijom slogova) Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e Naše slovo “Š” dobija se kombinacijom nekoliko slova. ljudi. peškir) Sce. Camicia. đu Prim. đi Prim. šo. šu Prim. fanciullo (košulja. sci izgovara se še. go. ghirlanda (prodavnice. ši Prim. izlaziti) Ponekada se u reči sa glasom “š” koriste oba vokala: i i e: 5 . scio. gje. ghio. chiuso ( kjamare. ciu izgovara se kao ća.chio. trešnje) ( u ovom slučaju slovo “i” se praktično ne čuje – pa se reči izgovaraju kao kamiće. čestitke) Ge.ćo. Camicie. gi izgovara se kao đe. i u rečima koje u jednini završavaju na -cia. kjo. Scia. dete) Gia. Egitto.đe Prim. u množini . giu izgovara se kao đa.Ga.: ragazzo. pitati. koje se piše ali se ne izgovara. Chiamare. gente. prstenasti okov. alav . (umorne. buđie – laž. elenchi. inchiostro. gie izgovara se kao će . bugia – bugie . Kod izgovora slogova “ša. chie. bacio. kjedere. gu izgovara se kao ga. ki Prim. spiskovi) Ghe. chiedere. pa se shodno tome ni ne čuje. sudija) Cie. mastilo.ću Prim. pr. sciocco. Mangiare. šo. farmaćie – apoteka/e . -gie u izgovoru se čuju ova vokala: n. gi Prim. Che. gu Prim. šu ” vokal “i” ili “e” se jedva primetno čuju i praktično se ne naglašavaju u izgovoru. suncokret) Cia. venac) U slučaju gde imamo iza “i” još neki vokal. ghi izgovara se kao ge.farmacie . ghiu* izgovara se kao gja. uscire (scena. gjera. glup. poljubac. ghie. đo.cie. mladi. Ghiaccio. cio. vlada. -gia. ciliegie (košulje. inkjostro. čilieđe. go. ghiera. zatvoreno) Ghia. ghiotto (gjaćo. buđia . giudice (jesti. gjo.

Ostrvo Kapri je prelepo (poznato svima) I test sono difficili. (ova knjiga. gli amici le ragazze. Marijina mama je veoma ljubazna (poznajemo mamu) L’isola di Capri è bellissima. neko». određeni i neodređeni. ali nenaglašeno. Neodređeni član se takođe slaže u rodu sa imenicom . Student je zaboravio knjigu (malo pre pomenutu). je Ž. le amiche . Pravi prijatelj je pravo blago (jedan jedini je pravi) La mamma di Maria è molto gentile. scientifico. MORFOSINTAKSA ČLAN (L'ARTICOLO) U italijanskom jeziku.le primer: i ragazzi gli studenti . jedna. Testovi su teški ( .pr. za razliku od našeg. i slovo “i”. Tako razlikujemo dve vrste člana.testovi pred nama). postoji član koji služi za označavanje imenice po rodu i broju. naučni. Gli studenti al terzo anno sono molto bravi. Jedino slovo i zvuk koji ne postoji u italijanskom jeziku. o kojima smo govorili). Il libro di Umberto Eco è molto interessante. neka. Jednina Il Lo / l’ La/ l’ Primeri: Il ragazzo che vedi è mio fratello. o kojoj smo pričali) Lo studente ha dimenticato il libro. kao već poznate ili tačno određene. naučnik) i tada se u izgovoru čuje. scienziato (nauka. l’amica Množina I Gli – gli Le . iako. Studenti na trećoj godni su veoma dobri. ali se koristi 6 primer: il ragazzo lo studente. L’amico vero è un vero tesoro. Prijateljice mi pišu često (moje prijateljice. l’amico la ragazza. poznati studenti) Le amiche mi scrivono spesso. jedno» ili imenicu sa neodređenim značenjem «neki. ( naši studenti. u odnosu na naš. Mladić kojeg vidiš je moj brat (ovaj ovde). koristeći n. Knjiga Umberta Eka je veoma interesantna. stranu reč “garage”(garaža) i oni će izgovoriti “garaž”. Oblici određenog člana 1) ODREĐENI ČLAN (articolo determinativo) označava bliže predmet ili biće. Oblici neodređenog člana 2) NEODREĐENI ČLAN (articolo indeterminativo) označava imenicu koja se bliže određuje sa značenjem «jedan. i slaže se u rodu i broju sa imenicom. Scienze.Prim.

U rečenici. L’ombrello è di colore rosso. ili da koristimo partitivni član na sledeći način: Ho incontrato dei ragazzi. Upotreba partitivnog člana U množini možemo da izostavimo član. Našla sam jednu (neku) olovku. Kupila sam (jednu) tašnu. un’ una ragazza. (Taj) Student je italijan. (Ti) Studenti idu na predavanja. Sreo sam (neke) prijateljice. Videla sam (neke) nepoznate ljude. Množina primer: Dei dei ragazzi degli degli studenti. (Te) devojke su Markove sestre . Gli studenti vanno a lezione. Ho trovato delle matite. Srela sam jednog (nekog ) mladića. Našla sam (neki) kišobran. Jednina primer: un un ragazzo. pa može da se izostavi. Imam (neke) veoma simpatične stričeve. Našla sam (neke) olovke. Ho visto degli uomini sconosciuti. Ho visto un uomo sconosciuto. Uzela sam sladoled od jagode. Ho uno zio molto simpatico. Upoznala sam nekog stranog studenta. (Ta) tašna je od kože. Le ragazze sono le sorelle di Marco. Ho trovato una matita.predlog «di» spojen sa određenim oblicima člana. u množini kao oblik ne postoji. La borsa è di pelle. (Taj) Sladoled mi se veoma dopada. un anno uno uno studente ali un amico Una . Sreo sam jednu (neku) prijateljicu. Primeri: Ho comprato una borsa. Ho degli zii molto simpatici. Vidim neke lepe devojke. Imam (jednog) veoma simpatičnog strica. ili da se koristi partitivni član . Ho incontrato un’amica. Lo studente è italiano. Ho preso un gelato di fragola. Sreli smo (neke) studente. Ho incontrato delle amiche. kada prvi put pominjemo nešto tada koristimo neodređeni član a kada o tome ponovo govorimo onda koristimo određeni član. Ho conosciuto uno studente straniero. Vedo delle belle ragazze.delle amiche 7 . Abbiamo incontrato degli studenti. Videla sam jednog (nekog) nepoznatog čoveka. degli amici delle delle ragazze. Il gelato mi piace molto. un’amica Primeri: Ho incontrato un ragazzo. Ho trovato un ombrello. Srela sam (neke) mladiće. (Taj) Kišobran je crvene boje.samo za jedninu.

Il Caravaggio ha lasciato molti dipinti. / Ako ispred lićnog imena stoji atribut. Kod ženskih lica. Io mi chiamo Maria. (Te) knjige su na italijanskom. (Spisateljice) Deledda i Duse objavile su mnoge romane. Il buon Giovanni. Marco è tuo fratello. Marko je tvoj brat. Verdi je poznati italijanski kompozitor. a ako se koristi član ispred prezimena to onda označava da je ličnost poznata. UPOTREBA ODREĐENOG ČLANA Određeni član se redovno koristi ispred imenica. pr. Mediči.pr. osim kada je to sastavni deo njihovog imena. kada se pominje samo prezime a izostavlja ime. vredna Marija/ Član ispred ličnog imena može da se koristi ako se ime koristi u prenesenom smislu ili kada pominjeno izuzetno poznatu ličnost. jednog Rafaela ( = kupio sam Danteovu knjigu Božanstvena komedija. član se upotrebljava: N. jednu Rafaelovu sliku) . N. Slušala sam (poznatu pevačicu) Madonu. I Medici. ispred prezimena se koristi član “la” . un quadro di Raffaello) Kupio sam jednog Dantea. Doneli su (neke) nove knjige. Nazvao me Morandi ( naš poznanik). 3) Ispred imena gradova član se ne koristi.Hanno portato dei libri nuovi.pr. Srela sam (našu) Mariju. Mi ha chiamato il Morandi. la brava Maria /dobri Đovani. un Raffaello ( = un libro di Dante / Divina Commedia/. pr. Ho comprato un Dante . Ho ascoltato la Madonna. Najčešće se izostavlja. Primeri: Verdi è un celebre compositore italiano. Član se koristi ako ispred imena grada stoji jedan ili više atributa. ili da je mi poznajemo. La Deledda e la Duse hanno pubblicato molti romazi. gli Sforza e i Borgia sono famose famiglie medievali. ali se u nekim slučajevima izostavlja. ili nekoga ko nam je blizak i svima poznat. 2) Kod prezimena upotreba člana je promenljiva. Karavađo je ostavio mnogo slika. I libri sono in italiano. takođe kada pominjemo porodice po prezimenu možemo da koristimo član u množini. N. / Ja se zovem Marija. Milano è una grande città industriale. Najvažnija pravila o upotrebi članova: Ispred ličnih imena član se ne koristi N. Ho incontrato la Maria. Milano je veliki industrijski 8 . Sforza e Bordžija su poznate srednjevekovne porodice.

La Specija se nalazi u Liguriji. in Svizzera. dok je Kairo glavni grad Egipta. Toskana. la Serbia – Kanada. Idem u Pjemonte. u Francusku. kontinenata. I vini di Toscana e i formaggi d’Italia sono molto buoni. Napomena: upotreba člana u odgovorima Chi è quel ragazzo ? Ko je onaj mladić? E’ il figlio del dottore. 4) Ispred imena planina. la Toscana. in America. il Po. Vina iz Toskane i sirevi iz Italije su veoma dobri. Ho visitato Londra e Parigi. Egli è insegnate di scuola media. 5) Kada imenica stoji kao predikat. zemalja i pokrajina ženskog roda uz predlog «in» i «di» ne korsite se članovi. mentre Il Cairo è la capitale dell’Egitto. Po. Arno (reke) La Sicilia. l'Umbria – Pjemonte. L'Italia. Bila sam u Belgiji i u Kanadi. la Corsica – Sicilija. Ameriku. Primeri: Vado in Africa. To je doktorov sin. Srbija Il Piemonte . 9 . Idem u Afriku. Korzika (ostrva) L’Europa. in Francia. Rim je glavni grad Italije. Vado nel Piemonte. Posetila sam London i Pariz. zemalja i pokrajina stoje članovi: Primeri: L’Etna – Etna (vulkan) Il Monte Bianco – Monblan (planina) Gli Appennini – Apenini (planinski lanac) Il Tevere. Idem u Italiju. Bila sam u Toskani i u Umbriji. On je nastavnik u srednjoj školi. l’Arno – Tibar. famosa e romantica città di Venezia. Umbrija Kada su u pitanju imena kontinenata. po pravilu nema člana Primeri: Essi sono amici dall’Italia.grad. La Spezia si trova in Liguria. reka. Roma è la capitale dell’Italia. Ali: Sono stata nel Belgio e nel Canadà. l’Africa – Evropa. Sono stata in Toscana e in Umbria. La bella. Švajcarsku. Italija. poznat i romantičan grad Venecija. Lep. Afrika Il Canadà. Oni su prijatelji iz Italije. velikih ostrva. Vado in Italia.

Primeri: Tu sei un bravo ragazzo. “Božanstvena komedija”. bluza. U ovaj restoran često dolaze glumci. Rado jedem voće: jabuke. 6) Ispred imenice u funkciji apozicije ne stoji član. prestonica Italije. slikari i muzičari. narandže.Predgovor. pittori e musicisti. dok se u množini član izostavlja. In questo negozio ci sono bellissimi abiti. One su dobre devojke. scrittori. Prvo poglavlje Entrata – Uscita . Capitolo Primo . arancie. Foscolo. maj. Rim.Ulaz – izlaz Via Garibaldi – Ulica Garibaldi 9) Ispred imena dana i meseca član se ne koristi. U avgustu ćemo ići u Italiju. 18. 18 maggio. breskve i grožđe. ispred imenice se član se izostavlja: Primeri: In questo ristorante vengono spesso attori. Ti si dobar dečko. u jednini obično stoji neodređeni član. sukanja e majica. 10 . Esse sono brave ragazze . trešnje. gonne e magliette. Vi ste studenti. Domenica partiamo al mare. 7) Kada nabrajamo neodređeni broj lica ili navodimo neodređene količine predmeta. Danas je utorak. pisci . Primeri: Roma.Che cos’è quel giovane? Šta je onaj mladić? E’ studente di medicina. Ako je predikat bliže određen atributom. camicie. albicocche e uva. osim u slučaju kada prethodi atribut ( često i kada sledi) Primeri: Oggi è martedì. Marko dolazi sledećeg četvrtka. On je student medicine. Voi siete studenti universitari. “Divina commedia”. U ovoj radnji ima prelepih haljina. autore dei Sepolcri. U nedelju polazimo na more. 8) U nazivima dela i raznim natpisima član se ne koristi Primeri: Dizionario della lingua italiana – Rečnik italijanskog jezika Prefazione. In agosto andremo in Italia. Mangio volentieri la frutta: mele. Foskolo. autor “Grobova”. Danteovo delo. capitale dell’Italia. ciliege. opera di Dante. Marco arriva giovedì prossimo.

andare a casa. Oni studenti su Italijani. In quella via abita Giovanna. sastav. Pametan čovek. (Staklena vaza). restare a casa – ići kući. Quegli studenti sono italiani. Primeri: Carte da giuoco – karte za igranje.. Un uomo d'ingegno . Govorio sam ti o ovim mladićima. Il mulino a vento. ostati kod kuće andare in giardino – ići u baštu tornare in albergo – vratiti se u hotel stare in casa . Il vaso di vetro. Uzeo sam kartu od onog studenta.Ali: Il primo sabato del mese si lavora. Vaza od stakla . Ova knjiga je veoma interesantna. Napomena: Treba imati na umu da je u osnovi i određeni član (il. Kuća od kamena (kamena kuća) Un braccialetto d'argento. sredstvo 12) Primeri: Una casa di pietra. ni predlog sa članom : Primeri: Questo libro è molto interessante. Ti ho parlato di questi ragazzi.lo . Idućeg septembra idem u Francusku Era il triste novembre. Narukvica od srebra (srebrna narukvica). U onoj ulici stanuje Jovana. QUELLO/A ( i u množini) nikada ne stoji član. Voziti se biciklom. Vetrenjača.. Camera da letto – spavaća soba Sala da pranzo – trpezarija Abito da sera – večernje odelo Scarpe da tennis – sportske patike (doslovno: cipele za tenis) 14) Član se često izostavlja u poslovicama i izrekama: 11 . Andare in bicicletta. E' arrivato nel marzo del 2000. 13) Član se izostavlja ispred atributa koji označava svrhu.) pokazni pridev. 10) Ispred pokaznih prideva QUESTO/A.biti kod kuće venire in macchina (in treno) – doći kolima (doći vozom) Član se izostavlja ispred atributa koji označava materiju.lo. 11) Član se ne koristi ispred imenice u određenim predložnim izrazima kao što su na primer: . Ho dato le borse a queste ragazze. Došao je u martu 2000. Ho preso il biglietto da quello studente. Prve subote u mesecu se radi Nel prossimo settembre vado in Fracia. Bio je tužan novembar. Dala sam torbe ovim devojkama.

Ana i Marija). Pavle je pisao pisma. Pavle je napisao pisma.Primeri: Chi pecora si fa lupo lo mangia. pa prema tome ispravno je i kada se kaže: Ho comprato formaggio e frutta. degli. Primeri: Ho comprato il pane e la frutta. Prendo del vino. Ne budi med da se svet ne poliže. Paolo ha scritto le lettere. Zdravlje i sloboda vrede više od čitavog grada. Vedo campi e boschi. Vidim polja i šume. Ci sono sbagli. to znači da pominjemo stvari ili lica o kojima jeveć bilo govora. Napomena: Upotreba italijanskog člana može da se odrazi na glagolski vid u srpskom jeziku. hleb koji obično kupujemo i jabuke). Ho incontrato delle amiche. dei. dello. N. Upotreba partitivnog člana nije obavezna. Sono venute le ragazze. Potrebno je vreme (Treba vremena). Ci vuole tempo .pr. Srela sam (neke) drugarice. može da se koristi partitivni član: del. umire od gladi UPOTREBA PARTITIVNOG ČLANA Kada se gramatičkim subjektom ili objektom označava neodređena količina. delle Primeri: Ho comprato del formaggio e della frutta. Popiću malo vina. Kupila sam sir i voće. Kupila sam sir i voće. pr. Ko se nadom hrani. Ima (nekoliko) grešaka. (dosl. Chi si pasce di speranza muore di fame. vuk ga pojede) Sanità e libertà valgon più d’una città. Ima grešaka. Kupila sam hleb i voće ( n.pr. Paolo ha scritto (delle) lettere. della. Mi porti dei dolci? Hoćeš li mi doneti (malo) kolača? Ci vuole del tempo. Partitivni član ne sme da se koristi: a) u odrečnim rečenicama 12 . Došle su i devojke (n. Ko se ponaša kao ovca. Ako ispred imenice koristimo određeni član. Ci sono degli sbagli. Potrebno je neko (izvesno) vreme.

žurim (žuri mi se) Non ho tempo . Prendi tre metri di seta bianca. Nisu mi potrebni saveti. Ho fretta . u neko drugo vreme Abbiamo urgente bisogno di medicinali – hitno nam trebaju lekovi IMENICE (I nomi sostantivi) Imenica (il nome sostantivo) je reč koja označava živa bića (ljude i životinje). itd. Imenice se mogu razvrstati na : 1. Oggi abbiamo due lezioni di italiano. Vi pijete previše vina i previše piva. konkretne ili stvarne imenice (i nomi concreti) 13 . kao što su n. d) u nekim ustaljenim frazama. pr. Jedem mnogo voća i malo hleba Voi bevete troppo vino e troppa birra. b) kada se ispred imenice nalazi pridev za količinu: Primeri: Mangio molta frutta e poco pane.Primeri: Non ho comprato frutta. Kupi kilogram šećera.nemam vremena Ho fame e sete – gladan sam i žedan sam Ho sonno – spava mi se Abbiamo paura . stvari (predmete) i pojmove ( uključujući stanja . radnje. Non bevo vino. Uzmi tri metra bele svile.bojimo se Hanno bisogno di pace – potreban im je mir Hai ragione – imaš pravo NAPOMENA: Ako se u tim frazama uz imenicu nalazi atribut. Non ci sono errori. može da se koristi neodređeni član: Primeri: Ho una gran fretta – veoma mi se žuri Ho una fame da lupo – gladan sam kao vuk In un secondo tempo – kasnije. Danas imamo dva časa italijanskog. Ne pijem vino.). Non ho bisogno di consigli. korsiti se samo predlog DI: Primeri: Compra un chilo di zucchero. Nema grešaka. c) kada su količina broj i mera određeni. Nisam kupila voće.

apstraktne imenice (nomi astratti): l’idea. la parola (reč). koji po prirodi stvari označavaju muška ili ženska živa bića. tj. Imenice koje označavaju kompleksne (složene) pojmove L'autunno (jesen). planinske vence.sto il telefono – telefon 14 . una dozzina (tuce). il cane (pas). i Malavoglia (porodice). la costellazione (sazvežđe). Rea (imena pasa). il Vesuvio (imena planina. l’odore (miris) . porodična imena tj. U italijanskom jeziku postoje dva gramatička roda. Takođe odnose se i na grupe ljudi ili stvari. imena naroda. la felicità (sreća). Za predmete ili stvari teže je odrediti rod. koji pripadaju istoj vrsti: N. La dirigenza (rukovodstvo) = I dirigenti (rukovodioci) 2.drvo L'uomo – čovek il ragazzo . la sedia ( stolica). il pensiero (misao). pa se ti pojmovi mogu prepoznati po karakterističnim nastavcima. la linguistica (lingvistika). tj. i Serbi. apstraktne ili mislene imenice (nomi astratti): to su pojmovi. ROD IMENICA (GENERE) U italijanskom jeziku postoje dve vrste roda: prirodni rod ( il genere naturale) i gramatički rod (il genere grammatikale o formale). la grandezza (veličina). la moltitudine (mnoštvo). le Alpi. N. geografske lokacije . Paola (lična imena ljudi). gli Appennini (planinski venci). il concetto. i Francesi.knjiga L'albero. u ovu kategoriju spadaju i tzv. Catarina. il fiume (reka). il sogno.o: Primeri: Il libro . 1. il libro (knjiga). il cambiamento (promena). pr. pa apstraktni pojam može da bude personifikovan. A) Imenice MUŠKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo . Primeri: I Medici. gli Italiani (narodi). Granica između stvarnih i apstraktnih imenica nije uvek jasno razgraničena . il Monte Bianco. stvari koje realno ne postoje: il lavoro (rad). c) imena materija (I nomi di materie). la montagna (planina). Fido. d) zbirne imenice ( I nomi collettivi) koje označavaju celokupnost – grupu bića ili stvari iste vrste : il gregge (stado). one imenice koje pripadaju istoj vrsti ili kategoriji: l’uomo (čovek). il numero (broj). Pr. tj. prezimena. b) opšte imenice (I nomi comuni): bića ili stvari u opštem smislu. Aldo.označavaju bića i predmete u njihovoj individualnosti i dele se na: a) vlastite imenice ( i nomi propri) koje određuju pojedinačno bića ili stvari i predmete. tako da se ne menja njihova priroda: l’acqua (voda) il ferro (gvožđe). imenice koje se odnose na stvari deljive. vulkana). l’argento (srebro). l’aria (vazduh).mladić il tavolo . Marco. la musica (muzika) la letteratura (književnosti. Elena. MUŠKI i ŽENSKI. literatura). Fifi.

kafe-bar Il tram . l'auto i la moto su skraćeni oblici od reči fotografia. l'auto (automobil). la dinamo (dinamo – motor). automobile i motocicletta .pesnik . Primeri: Il bar .film lo sport – sport Imenice koje se završavaju na –e mogu da budu muškog ili ženskog roda. la foto (fotografija).poseta la mattina – jutro I ovde postoje izuzeci.kecelja Il portone – kapija il segnale – signal. one reči koje se završavaju na «o» a nisu muškog roda. To su po pravilu reči stranog porekla. (La foto.dijafragma il diagramma . tj. čamac la domanda . Il profeta – prorok.tema Il problema – problem Il programma – program Il dilemma .Postoje izuzeci od ovog pravila.kuća La ragazza – devojka La porta – vrata La borsa – tašna la barca – barka. la moto (motor). i ne menjaju oblik u množini. već se za množinu samo menja član. Primeri imenica muškog roda: Il latte – mleko l'animale . la radio (radio aparat) .životinja Il fiore – cvet il giornale .a to su imenice ženskog roda).novine Il motore – motor il televisore .televizor Il valore . reči koje se završavaju na –a.vrednost il grembiule .pitanje la visita . ili su naučni izrazi: Primeri: Il tema .tramvaj il film . koje su muškog roda . To su uglavnom neke imenice grčkog porekla. Takođe ima i nekoliko jednosložnih imenica koje završavaju na suglasnik. Il pilota – pilot Imenice koje završavaju na – i ( to su obično reči stranog porekla ili reči nastale iz latinskih složenica ) mogu da budu ženskog ili muškog roda: 15 .dijagram Muškog roda su takoše i sledeće imenice koje završavaju na –a: Il poeta .dilema Il telegramma – telegram il monarca .monarh il sistema .sistem il diaframma . tj. znak B) Imenice ŽENSKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo -a: Primeri: La casa . kao : La mano (ruka). a muškog su roda.

praksa (Muški rod) il lunedì .vokal la parete .Tibar il Garda – Garda (jezero) il Tricorno . PREMA ZNAČENJU: a) nazivi drveća i grmlja su muškog roda (a plodovi su ženskog roda) Primeri: L'abete – jela Il pino . ten l'azione – akcija l'abitudine .Triglav i Pirenei – Pirineji i Dolomiti – Dolomiti il ciliegio – trešnja (stablo) il prugno – šljiva (stablo) l'arancio – narandža (stablo) il faggio – bukva il tiglio – lipa 16 .kruška (stablo) Il noce . jezera i planina su muškog roda Primeri: Il Piave – Pjave (reka) Il Danubio – Dunav Il Volga – Volga Il Tevere . la betulla (breza) b) Imena reka. Primeri: La stagione .gione.orah (stablo) Izuzeci su sledeći: La palma (palma).zid la neve .bor Il melo .Primeri: (Ženski rod) La tesi – teza La crisi – kriza La metropoli – metropola La sintassi – sintaksa La prassi .vadičep il paraurti – branik (na autu) Neke od imenica koje završavaju na -e a ženskog su roda: Primeri: La capitale – prestonica La luce – svetlost La fine – kraj La cenere – pepeo la vocale .navika l'introduzione – uvod la similitudine .samoća la situazione – situacija la moltitudine – mnoštvo za neke imenice rod se utvrđuje na sledeći način: C. -udine su ženskog roda.sezona La ragione .utorak il venerdì – petal il cavatappi . la quercia (hrast).ponedeljak il martedì .jabuka (stablo) Il pero .sneg la pace.mir Imenice koje se završavaju na .razum La regione . -zione.sličnost la prestazione – usluga la solitudine .regija La carnagione – put.

Sicilija la Lombardia . il dattero – urma (plod. il cedro – kedar (plod i stablo) e) Apstraktne imenice su ženskog roda la bontà – dobrota la virtù – vrlina la facoltà – sposobnost la capacità . Imenice sa dva oblika (muški i ženski) Mnoge imenice u italijanskom jeziku.o ( muški rod) menjaju nastavak u –a (ženski rod) 17 .Napulj Serbia . le Alpi (Alpi). il Belgio (Belgija). ili životinje) imaju često dva oblika. država su ženskog roda Milano – Milano Napoli . stablo). ostrva. la Drava (Drava) la Senna (Sena). za muški i za ženski rod.Italija la Sicilia .Izuzeci od ovog pravila su: la Sava (Sava). kao i u našem.decembar Izuzetak je: la domenica (nedelja) d) Imena plodova (voća) su ženskog roda La mela – jabuka La pera – kruška La prugna – šljiva La ciliegia – trešnja La mandorla – badem Izuzeci su: Il limone – limun (plod i stablo).januar (il) febbraio . pokrajina. le Ande (Ande) c) Imena dana i meseca su muškog roda: Primeri: (il) gennaio . zanimanja itd. il Canadà (Kanada). il Brasile (Brazil).Lombardija l’Olanda – Holandija Izuzeci su: Il Cairo (Kairo).utorak il venerdì . a) Imenice na .Srbija Parigi – Pariz l’Italia . koje označavaju živa bića ( ljude – lična imena.kesten la noce .april (il) dicembre . februar (l') aprile .orah l'albicocca – kajsija la fragola – jagoda il lunedì . il Perù (Peru).sposobnost la tenacia – upornost l’audacia – odvažnost l'arancia . D.ponedeljak il martedì . il fico – smokva (plod i stablo) .narandža la castagna .petak il sabato – subota f) Imena gradova. il Piemonte (Pijemont).

sa kućom Množina 1. i to se mahom odnosi na zanimanja ili titute. imaju oblik u ženkom rodu sa sufiksom (nastavkom) . ujna) deda – baka b) Neke imenice koje u muškom rodu imaju nastavak –e. kuću 5.devojka stric (teča. u našem smislu. u kući 7. Menjanje imenice po padežima.devojčica mladić . kućo 6.gazdarica Cameriere .kćer dečak . u ženskom rodu su na -a Primeri : Signore .dottoressa Professore – professoressa Principe – principessa Barone – baronessa Poeta – poetessa student – studentkinja lekar – lekarka profesor – profesorka princ – princeza baron – baronica pesnik – pesnikinja PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI) Italijanski jezik nema padeže kao naš jezik. Primeri: Studente . sem što može da bude u jednini ili množini. je sledeće: Jednina 1. kuća 2.studentessa Dottore .cameriera konobar (sobar) – konobarica (sobarica) Portiere – portiera portir – portirka c) Neke imenice koje u muškom rodu završavaju na -e ili –a.Emilija učitelj .učiteljica sin . kuće la casa della casa (dalla casa) alla casa la casa (oh) casa nella casa con la casa le case 18 .Primeri: Emilio – Emilia Maestro – maestra Figlio – figlia Bambino – bambina Ragazzo – ragazza Zio – zia Nonno – nonna Emilio (Miloš) . kući 4. ujak) – strina (tetka.gospođa Padrone – padrona gazda .essa. tako da se koriste predlozi i predlozi sa članovima (padežni predlozi) ispred imenice koja ostaje nepromenjena. kuće (iz kuće) 3.signora gospodin .

2. 4. con l’aereo itd. 6. 7. pr. dell’uomo. 5. 6. 6. 8. 2. 7. 3. knjiga knjige (iz knjige) knjizi knjigu knjigo u knjizi sa knjigom il libro del libro (dal libro) al libro il libro libro! nel libro con il libro Množina 1. 3. 5. 5. 3. dell’amica. 6. 5. 2. i . nell’armadio. all’interno. 7. student studenta (od studenta) studentu studenta studentu u studentu sa studentom lo studente dello studente (dallo studente) allo studente lo studente studente ! nello studente con lo studente Množina 1. kuća (iz kuća) kućama kuće kuće u kućama sa kućama delle case (dalle case) alle case le case case! nelle case con le case Isto pravilo važi i za imenice muškog roda ( uz član il . 4. 4. 19 . 5.lo. all’amico. 7. 3. 3. 4. 6.gli) Jednina 1. 4. studenti gli studenti studenata (od studenata) degli studenti (dagli studenti) studentima agli studenti studente gli studenti studenti (oh) studenti u studentima negli studenti sa studentima con gli studenti Za imenice ženskog i muškog roda koje počinju vokalom važi pravilo kao i za upotrebu običnog člana: n.2. 7. knjige knjiga (iz knjiga) knjigama knjige knjige u knjigama sa knjigama i libri dei libri (dai libri) ai libri i libri libri! nei libri con i (coi) libri Jednina 2.

autom) SU odgovora predlogu na.odgovara predlogu sa nekim ili nečim N. ili gde. Porto il libro a Maria – nosim knjigu Mariji Vado a Roma. il libro di Marco. N. Ova knjiga je za tebe.pr. IN . Vado in Italia per studiare l’italiano – Idem u Italiju da učim italijanski. Pročitao sam članak o monetarnoj krizi.Idem u Rim.U kancelariji sam.odgovara dativu. TABELA PREDLOGA SPOJENIH SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI – PREPOSIZIONI ARTICOLATE) PREDLOZI + DI A DA SU CON* IL LO DELLO ALLO DALLO SULLO / LA I DELLA ALLA DALLA SULLA / 20 DEI AI DAI SUI COI GLI LE DEGLI AGLI DAGLI SUGLI / DELLE ALLE DALLE SULLE / DEL AL DAL SUL COL . iz. PER .pr. N.pr. pr. ali ima i duge mogućnosti uz glagole kretanja – odgovara na pitanje komečemu. pr. Ho letto un articolo sulla crisi monetaria. do . koga –čega . Sono in ufficio .odgovara genitivu. od. Vengo con te a Napoli – Idem sa tobom u Napulj. Questo libro è per te. Vado a Roma con l’aereo (con il treno. pr. ili odgovara na pitanje čije. Da luglio a settembre sono al mare – Od jula do septembra sam na moru Sono a lezione – Na času sam DA . pr.Od Milana do Rima je (ide se) pet sati vozom Costume da bagno – kostim za kupanje (kupaći kostim) CON . na .odgovara predlogu za . Il libro è sul tavolo.odgovara predlozima kod. Sulle montagne c’è molta neve. Vado da Marco – Idem kod Marka. a koristi se i uz glagole kretanja N.OSNOVNI PREDLOZI SU: DI . označava pripadnost.Markova knjiga A . Na planinama ima mnogo snega. – Knjiga je na stolu. con la macchina) Idem u Rim avionom (vozom. da (namensko) N.odgovara predlogu u . u ili o nečemu (uglavnom ide spojeno sa članom) N. Vado in Italia – Idem u Italiju. Vengo da Roma – Dolazim iz Rima Da Milano a Roma ci sono cinque ore in treno . za N.

Il suo lavoro è interessante.). mia Tuo. con il ragazzo. može da se naiđe na “Pel” = per il N. La tua ragazza è simpatica. osim sa il – i. buono. U italijanskom jeziku pridevi se mogu razvrstati u tri kategorije: 1. Ispred prisvojne zamenice stoji određeni član. Retko. Oni pripadaju poglavlju o brojevima. mio. nostra Vostro.questo. Brojni pridevi (aggettivi numerali) .PER* IN / NEL / NELLO / NELLA / NEI / NEGLI / NELLE Predlozi CON i PER najčešće se ne spajaju sa članom. Kvalifikativni ili opisni pridevi (aggettivi quaificativi) koji određuju neku osobinu (n. Ho visto la sua fotografia. rosso. Il nostro paese è molto bello.pr. bello. Jednina Mio. Per gli studenti.pr. itd. La nostra casa è grande. parecchio. quale . sua Nostro. To je najbrojnija kategorija prideva. quello. c) pokazne zamenice i pridevi. mie tuoi. per le sorelle itd. vostro. nostre vostri. koji se slaže u rodu i broju sa imenicom. b) povratno-prisvojne zamenice i pridevi. 2. brutto. n. položaj. con le amiche itd. upitni odnos ili neodređenu količinu i slični su zamenicama. Il tuo ragazzo è simpatico. cattivo.vostra Loro Primeri: Il mio amico è italiano. grande. Zajednički pridevi ili pridevske zamenice (aggettivi indicativi o pronominali) – to su pridevi koji označavaju pripadnost. tuo. tako da ostaju odvojeno. e) neodređene zamenice i pridevi 3.pr. quanto . PRISVOJNI PRIDEVI Prisvoji pridevi slažu se u rodu i briju sa imenicom. sue nostri. 21 Množina miei. vostre loro . La mia amica è italiana. u arhaičnim ili pesničkim oblicima. gentile. Ova kategorija prideva deli se na nekoliko podvrsta: a) prisvojne zamenice i pridevi. qualunque). tue suoi . tua Suo. alto. PRIDEVI Gli aggettivi Pridevi su reči koje pobliže označavaju ili određuju imenicu i koji se u rodu i broju uvek slažu sa iemnicom. d) upitne zamenice i pridevi.

. Je najbolja. Hanno dimenticato i loro libri.. G. Je najmanje lep. supruga. Superlativ relativni: il/la (i/le) più /meno . i na I. = naj. Primer: Carlo è il più bello. e mio nonno dorme.. Lucia è meno btava di M. stric).. M. tetka (ujna. Je bolja. mogu da se završavaju na O. Potete venire con i vostri ragazzi. u množini na I.. Tuo figlio studia ingegneria.. G.. Karlo je LEPŠI od G. deda.. E’ venuto con i suoi amici. Ha portato le sue poesie. Kada pominjemo najbliže rođake.. Lucia e Paolo sono tua sorella e tuo fratello. brat...Il vostro pranzo è pronto. Il loro appartamento è piccolo. Silvia è la meno brava. S.. Je manje vredna od M. Stasera vado a cena con mio marito e con sua sorella. belle Gentile gentili KOMPARACIJA PRIDEVA Pozitiv bello. teča (ujna. N. M. ne koristi se član. Marina è più brava di Lucia.... vrednija od L.. bella belli. suprug. kao i imenice. C. è il meno bello. Pridevi. Le tue idee sono creative. I tuoi libri sono interessanti. Mia nonna e mia zia sono molto gentili. Je najlepši Marina è la più brava. meno . Suo zio va con mio nonno alla partita di calcio. Takođe postoji i kategorija prideva koji se i u muškom i u ženskom rodu završavaju na E.sestra. A u jednini.. E u množini (za muški i ženski rod). Najmanje vredna. sin. L. bella Komparativ più . Superlativ (apsolutni) Pridev ( oduzme se zadnje slovo) + nastavak issimo/a. di. To se odnosi na rođake kao što su : majka... Siete invitati con le vostre fidanzate.. KOMPARACIJA (POREĐENJE) PRIDEVA Pridevi u italijanskom jeziku prate u rodu i broju imenicu. ispred prisvojne zamenice u jednini. Bello. Le mie amiche sono belle. issimi /e 22 .. otac. di Primer: Carlo è più bello di Giovanni.. I miei genitori vivono a Belgrado.. Sono venute con le loro macchine. strina)... La loro stanza è ordinata. kćer. Giovanni è meno bello di C. baka.. pr. G. La vostra collega è assente. Manje lep od C. mentre mia figlia studia lettere . Primeri: Mia madre e mio padre sono usciti..

Marco è più elegante di Marina. M. kao što su BUONO. I professori sono gentili. Primeri: Marco è elegante.bell+issimo = bellissimo (veoma lep) Primer: Marco è simpaticissimo. PICCOLO BUONO/A Più/meno buono/a di Il/la più buono/a Buonissimo/a (veoma dobar) migliore di il/la migliore ottimo/a (odličan.izvrstan) CATTIVO/A Più/meno cattivo/a di Il/la più (meno) cattivo/a Cattivissimo/a (veoma los) peggiore di il/la peggiore il/la pessimo/a (veona los) GRANDE più grande di il/la più/meno grande grandissimo/a (veoma velik) maggiore di (strariji od. manji) il minore (najmlađi. GLAGOLI 23 . Questi professori sono i più severi. M. Neki pridevi pridevi imaju pravilnu i nepravilnu komparaciju. je veoma elegantna. je veoma simpatičan. najmanji) il/la minimo/a (minimalni) NAPOMENA : voditi računa da se pridev kao i član uvek slažu u rodu i broju sa imenicom. Le professoresse sono meno severe dei professori. CATTIVO. I professori sono severissimi. I professori sono più severi delle professoresse. Quelle professoresse sono le meno severe. Marina è elegantissima. GRANDE . Isto je i za prideve koji se završavaju na -E. Le professoresse sono gentilissime . Marina è meno elegante di Marco. najveći) il/la massimo/a (maksimalan. veći od) il maggiore (najstariji. najveći) PICCOLO/A Più piccolo/a di Il/la più /meno piccolo/a Piccolissimo/a minore di (mlađi. Marco il più elegante (di tutti). Marco è elegantissimo.

naterati na smeh Glagolske odredbe (Determinazioni verbali) Jednim nastavkom glagol može da izrazi per odredbi: 1. imperativ (određeni glagolski način) 24 . pr. treće 2. Il vento soffia. N. biti imenovan). Sembri allegra. Postoje i glagoli bez potpunog značenja koji traže imensku ili pridevsku dopunu da bi se izrazilo puno značenje. essere nominato ( biti postavljen. L’Europa è un continente. pr. Sei diventata pallida. Predavanje je interesantno. E’ stato nominato direttore. Način : a) indikativ. koji sami grade predikat u rečenici – i to je glagolski predikat.nasmejati. Lice: prvo. Najvažniji kopulativni glagol je essere (biti) . diventare (postati). Možemo da pomenemo i sledeće glagole: sembrare (činiti se. Il film sembra interessante. I bambini dormono. Postavljen je za direktora.trebati nešto . N. Aver bisogno (di) Andare a cavallo Far sapere Far ridere .jahati . Mi pevamo. pr. Deca spavaju. izgledati).obavestiti. La lezione è interessante. Evropa je kontinent. Najveći deo glagola ima puno značenje i to su takozvani predikativni glagoli. poručiti . Postoje i brojni glagoski izrazi. konjunktiv. To su takozvani kopulativni glagoli. pr. U ovim primerima glagoli cantiamo. chiamarsi (zvati se). kondicional. Sono rimasto sorpreso. soffia su glagolski predikati. N. koji sa dopunom grade imenski predikat.(I verbi) Glagoli su reči koje označavaju radnju. Prebledela si. Izgledaš veselo (izgleda da si vesela). kao spoj dve ili više reči koje izražavaju jedinstveni glagolski pojam. N. stanje. Film deluje interesantno. Broj : jednina . javiti . Noi cantiamo. svojstvo ili samo postojanje subjekta. množina 3. zbivanje. dormono. Kopulativni glagoli služe kao veza – spona (kopula) između subjekta i imenskog dela predikata. Ostao sam iznanađen. Vetar duva. drugo.

Partiamo tra due ore.i povratne Direktno prelazni glagoli (verbi transitivi diretti) su glagoli koji imaju direktan ili bliži objekat u akuzativu ili u partitivnom genitivu. (Lo temono) Plaše ga se.neprelazne glagole . pr. Livade se zelene. N.pr. aorist. Jovana je stigla malo pre. Abbiamo comprato dei libri. Naleteli smo na njega. kao i glagoli kretanja. Polazimo za dva sata. naleteti na nekoga = incontrare qualcuno) Abbiamo incontrato lui.direktno prelazne glagole . (Il treno ha attraversato il ponte). Giovanna è arrivata poco fa. On je došao juče kod mene. pretprošlo složeno vreme II. pretprošlo složeno vreme I. Glagolsko stanje: aktiv i pasiv. Indirektno prelazni glagoli (verbi transitivi indiretti) su oni glagoli koji uvode dalji ili indirektni objekat: N. futur egzaktni (složena vremena) 5. futur I (prosta vremena) b) perfekt. (Voz je prešao most). Neprelazni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli iza kojih ne stoji objekat . Neki glagoli mogu da se upotrebljavaju i kao prelazni i kao neprelazni. pr. po pravilu. Ho letto un libro interessante. Voz je prešao preko mosta. (Sreli smo ga). Dalji objekat. Hanno paura di lui. Il treno è passato per il ponte. Aktiv se deli na : . Egli è venuto ieri da me.indirektno prelazne glagole . N. Pročitala sam interesantnu knjigu. može da se zameni akuzativom.pr.b) infinitiv. Vreme: a) prezent. gerundiv (neodređeni glagolski načini) 4. Kupili smo (neke) knjige. 25 . (imbattersi – sresti. N. I prati verdeggiano. imperfekt. Sreli smo njega. Ci siamo imbattuti in lui. particip.

Pevali smo jednu pesmu Hanno cantato a orecchio – Otpevali su po sluhu Povratni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli koji u infinitivu imaju povratnu zamenicu “si” ( u našem jeziku “se”). Oggi parto per la Svizzera. U kategoriju nepravilnih glagola spadaju i pomoćni glagoli essere (biti) i avere (imati). ali može da se koristi i za blisku budućnost. Pr.sramiti se .braniti Lavare – prati Alzare . za građenje raznih vremena. koji su izuzetno važni pošto se koriste i za građenje složenih vremena.Abbiamo cantato una canzone . koje se u infinitivu prepoznaju po glagolskim nastavcima . pa tako i u ovom slučaju ima odstupanja od pravila. Ti glagoli imaju glagolsku osnovu izvedenu iz latinskog oblika. primetiti nešto . Che cosa facciamo stasera? Šta ćemo da radimo večeras? Domani vado in viaggio.pokajati se Primer : (povratni glagoli) Difendersi . GLAGOLSKA VREMENA PREZENT – Sadašnje vreme Ovo vreme se koristi za iskazivanje radnje u sadašnjem vremenu i uglavnom se slaže sa upotrebom u našem jeziku. ire.ire Shodno tome. Primer : (apsolutno povratni glagoli) accorgersi vergognarsi pentirsi . koji potiču direktno iz latinskog oblika. Io lavoro in una libreria.podići U italijanskom postoje tri kategorije glagola – tri konjugacije. Ja radim u knjižari. ostali glagoli imaju uz redovan oblik (prelazni glagol) i mogućnost povratne forme (gde subjekat izvršava radnju na sebi). 26 . te da njihovi glagolski nastavci ne odgovaraju onoj konjugaciji kojoj nastavak pripada. da bismo dobili glagolsku osnovu. Danas putujem za Švajcarsku. u smislu da su neki glagoli u infinitivu. N. Postoje apsolutno povratni glagoli (riflessivi assoluti) koji se upotrebljavaju samo u povratnom obliku.umivati se Alzarsi – ustati Difendere . odbijemo karakteristične nastavke –are. na koju se dodaju lični nastavci. Sutra idem na put – Sutra ću ići na put. što se u srpskom iskazuje futurom . ere.braniti se Lavarsi .opaziti. U italijanskom jeziku ima dosta nepravilnih oblika kao i izuzetaka. s tim što se tada menja njihovo značenje. u sažetoj formi. Tako je za prvu konjugaciju karakterističan nastavak -are Za drugu konjugaciju je nastavak -ere Za treću konjugaciju je nastavak .

ali se koristi kada želimo nešto da naglasimo. a mama i tata su izašli. Sono a casa. pr. a prevodi se u našem jeziku kao “SE” ( iako bi doslovno značilo me. N. te se. Avete un po' di tempo? Da li imate malo vremena ? Noi abbiamo fretta. Kod povratnih glagola prezent se gradi na isti način. nas.lei. oni se umivaju.vas. ti se umivaš . njih). U italijanskom samo se u infinitivu povratna zamenica “si” spaja sa glagolom na kraju (lavarsi. Primeri: . Takođe.are PARL-ARE Io parl-o Tu parl-i Lui/lei parl-a Noi parl-iamo Voi parl-ate Essi/loro parl-ano Prezent pomoćnih glagola -ere VED-ERE ved-o ved-i ved-e ved-iamo ved-ete ved-ono ESSERE sono sei è siamo siete sono -ire PART-IRE part-o part-i part-e part-iamo part-ite part-ono AVERE ho hai ha abbiamo avete hanno (Io) (tu) (lui.essa) (noi) (voi) (essi. sedersi = sesti). ali oni mogu da ostanu. sedersi. pošto se po glagolskom nastavku razume koje lice je u pitanju. mamma e papà sono usciti. Mi žurimo..essa) si lava . esso. U našem jeziku se u svim licima koristi povratna zamenica “se” – ja se umivam. esse. loro) Lična zamenica ne mora da se koristi ispred glagolskog oblika. vestirsi) a kada se menja po licima tada se nalazi ispred glagolskog oblika.Gradi se tako što se na glagolsku osnovu dodaju lični nastavci. Kod kuće sam. ma essi possono restare..pr. Ja sam kod kuće. Primer: lavarsi (umivati se) sedersi (sesti) mi siedo ti siedi si siede 27 vestirsi (oblačiti se) mi vesto ti vesti si veste (Io) mi lavo (tu) ti lavi (lui. treba napomenuti da italijanski povratni glagoli ne odgovaraju uvek povratnim glagolima na srpskom (kao n.. s tim što se ispred glagolskog oblika nalaze nenaglašene lične zamenice (koje odgovaraju našem “se”). dok se u italijanskom taj oblik menja po licima. esso.lei. Io sono a casa.

rasturiti . esse.Prezent: Finire (završiti).činiti. disfare – razložiti. Primer: io tu Lui/lei FINIRE. capite finisce. preferirati) Tradire (izdati). CAPIRE finisco . Ribadire (ponoviti. capiscono PRIMERI NEKIH NEPRAVILNIH GLAGOLA (PREZENT) Fare ( od lat. loro) si lavano ci sediamo vi sedete si siedono ci vestiamo vi vestite si vestono Postoji takođe i kategorija glagola koji se zovu inkoativni (incoativi) koje karakteriše umetak – isc između glagolske osnove i glagolskog nastavka. dicere) II konj. zadovoljiti Dare I konj. io tu lui/lei bevo bevi beve Dire (od lat. capisco noi fniamo. . . kazati noi voi diciamo dite 28 beviamo bevete bevono Bere (od lat. preraditi . bevere) II konj. koji su uglavnom glagoli po trećoj konjugaciji. capiamo finisci. potvrditi) i drugi. Io Tu dico dici . Preferire (više voleti. Capire (razumeti). capisci voi finite. Primeri .(noi) ci laviamo (voi) vi lavate (essi. capisce essi/esse finiscono . io tu Lui/lei – dati (Prezent) do dai da noi diamo voi date essi/esse danno – piti noi voi essi/esse – reći. rifare – ponovo uraditi.savladati . facere) II konj. sopraffare . soddisfare – ispuniti. raditi io faccio noi facciamo tu fai voi fate Lui/lei fa essi/esse fanno Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od FARE.

preneti.rasporediti . proporre – predložiti . ardire . ponere) II konj. indurre – navesti.smanjiti . ali se to ne odnosi na glagole TRADIRE – izdati. imporre – nametnuti . contrapporre – suprotstaviti Condurre (conducere od ducere ) – voditi Io conduco Tu conduci Lui/lei conduce Noi conduciamo Voi conducete Essi/esse conducono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od – DUCERE (-DURRE). dedurre – izvesti ( zaključak) . deponovati . sedurre – zavesti .. ponovo reći . introdurre – uvesti.ponoviti. predisporre – preraspodeliti. izneveriti. trasporre – pomeriti.indire – zakazati ... deporre – odložiti. indisporre . apporre – položiti. pokazati .ribadire . riprodurre – reprodukovati..contraddire – suprotstaviti se Porre (od lat..disdire – otkazati . . upoznati . – staviti Io Tu Lui/lei pongo poni pone Noi Voi Essi/esse poniamo ponete pongono Po istoj analogiji menjaju se i svi glagoli izvedeni od PORRE. staviti .. comporre . transponovati . sottoporre – podneti (na uvid).) . addurre – izneti. ARDIRE – smeti.. supporre – pretpostaviti . nagovoriti. ardisci. koji spadaju u kategoriju inkoativnih glagola (tradisco.sastaviti. izvući Io traggo Noi traiamo 29 . komponovati . disporre . preneti Trarre (trahere) – izvlačiti. navesti .lui/lei dice essi/esse dicono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od DIRE. .. tradisci.. tradisce .predire –predskazati . ardisco. rasporediti .oneraspoložiti . ridurre . tradurre – prevesti .. indukovati .

Ja mogu da ostanem. . kojim se objašnjava radnja. Ja znam da sviram. Mi možemo da vozimo auto.trarre. Io so l’inglese. iza kojih može da stoji imenica kao objekat (osim kod potere i dovere) ili se koristi drugi glagol u infinitivu. Essi vogliono guardare la televisione. Voi dovete andare a casa. One moraju da se pojave na konkursu. pošto ovi glagoli ne mogu samostalno da stoje u rečenici jer njihovo značenje nije određeno.Tu trai Voi traete Lui/lei trae Essi/esse traggono Kao i drugi oblici izvedeni od latinskog glagola Trahere . Io voglio un caffè. Ti moraš da učiš. Esse devono presentarsi al concorso. ritrarre – naslikati . Ona želi da krene (da otputuje). želja ili neki podsticaj. Glagol SAPERE (znati) ne spada u modalne glagole. POTERE Io posso Tu puoi Lui/lei può Noi possiamo Voi potete Essi/loro possono VOLERE voglio vuoi vuole vogliamo volete vogliono DOVERE devo devi deve dobbiamo dovete devono SAPERE so sai sa sappiamo sapete sanno Primeri: Io posso restare. Oni žele da gledaju televiziju. sottrarre – oduzeti . Io so suonare. ali se koristi na sličan način. detrarre – oduzeti . Vi morate da idete kući. Lei vuole partire. Noi possiamo guidare la macchina. Tu devi studiare. DOVERE (moći. Ja znam engleski. hteti ili ùeleti . odugovlačiti Postoji i kategorija takozvanih modalnih ili načinskih glagola – to su POTERE. Voi potete andare. distrarre – odvući pažnju . Vi možete da idete. Ja hoću (želim) kafu. a u negativnom obliku može da označava i zabranu. morati) koji su nepravilni. VOLERE. contrarre – sklopiti . izvući . 30 . protrarre – produžiti. IMPERATIV Vreme kojim se izražava neka naredba. astrarre – abstrahovati . estrarre – izvaditi.

(noi) non diciamo bugie ! (Hajde) da ne govorimo laži! Ragazzi (voi) non dite bugie! Deco. Neka P. (ti) uzmi jabuku! Giorgio (egli) prenda una mela ! Neka Đorđe uzme jabuku! Maria (lei) porti il libro ! Neka Marija donese knjigu! Ragazzi (noi). (voi) studiate ! 4. Neka M. Giorgio (tu) . ne uzme knjige. /// 2. (tu) studia ! 3. lice jednine. Nastavci se razlikuju po konjugacijama (-are. OSIM ZA DRUGO LICE JEDNINE GDE SE KORISTI NON + infinitiv. (loro) studino ! SCRIVERE //// scrivi ! scriva ! scriviamo! scrivete! scrivano! USCIRE ///// esci ! esca ! Usciamo ! Uscite ! Escano ! INKOATIVNI GLAGOLI SE PONAŠAJU SLIČNO KAO I U PREZENTU. NON PRENDERE i dolci ! Đorđe. (noi) studiamo ! 3. lui/lei finisca! 1. POŠTO GLAGOLSKA OSNOVA UKLJUČUJE I UMETAK -ISCPrimer: FINIRE 1. voi finite ! 3. Primeri: Giorgio (tu) prendi una mela ! Đorđe. -ire) PRIMERI: STUDIARE 1. s tim što ne postoji oblik za 1. loro finiscano ! KADA SE RADI O ZABRANI. ISPRED GLAGOLSKOG OBLIKA STOJI NON.Gradi se od glagolske osnove + nastavaka po licima. nemojte da govorite laži! I ragazzi (essi) non dicano bugie ! Neka oni ne govore laži. Za učtivo obraćanje koristi se treće lice jednine u ženskom rodu: Lei signora. (tu) finisci! 3. Lui/lei studi ! 1. Maria (lei) non scriva il compito. Io ///// 2. noi finiamo ! 2. Ragazzi. -ere. prendiamo un caffe! Hajde da popijemo (mi) kafu! Ragazzi (voi) prendete un panino! Deco (vi) uzmite sendvič! Le ragazze (esse) prendano i dolci! Neka se devojke (one) posluže kolačima. nemoj da uzimaš slatkiše! (ZABRANA). Paolo (egli) non prenda i libri. Lei signore 31 . (ona) ne piše zadatak.

si accomodi ! Gospođo. non dica questo. vadano a casa! Gospodo . non venga domani. venga. U množini III lice: Signori (essi). uzmite kafu! Signora (Lei). Gospođo nemojte tako da govorite! Signore (Lei). Gospodine nemojte da dođete sutra. sedite! 32 . idite kući! Signore (esse). izvolite( raskomotite se)! Signore. prenda il caffe’! Gospodine. dođite.(Lei) Signora. si siedano! Gospođe.

33 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->