Panitikan ng Panahon ng Kastila

Maagang nagtatag ng mga paaralan ang simbahan. Sinumulan ito ng mga misyonaryo sapagkat ang pangunahing layunin ng mga kastila ay mapalaganap ng pananampalatayang katolisismo ang edukasyong ibinigay sa mga Pilipino ay balot ng mga araling panrelihiyon. Ang mga Imlpuwensiya ng Kastila sa Panitikang Pilipino 1. Ang pagkakapalit ngalib ata sa alpabetong Pilipino 2. Ang pagkakasulat ng aklat pambalarila sa iba¶t-ibang wikaing Pilipino gaya ng tagalong, ilukano, cebuano at hiligaynon. 3. Ang malaking ginawang pagtulong sa simbahan sa pagsulat ng iba¶t-ibang uri ng panitikan. 4. Ang pagkakaturo ng doctrina cristina. 5. Ang pagsisinop at pagkakasalin ng mga makalumang panitikan sa tagalong at sa ibang wikain. 6. Ang pagkakadala sa pilipinas ng mga alamat sa Europa at ng tradisyong Europeo na nagging bahagi ng panitikang Pilipino sa ngayon, gaya ng awit,corridor at moro-moro. 7. Ang wikaing kastila na siyang wika ng panitikan nang panahong yaon at marami sa mga salitang ito ang nagging bahagi na rin ng wikang Pilipino. Uri ng Panitikang Lumaganap

1. awit 2. corridor 3. duplo 4. karagatan 5. comedia 6. moro-moro 7. cenakuloi 8. saruwela Mga Unang Aklat

1. Doctrina Cristiana by: Padre juan de plasencia at padre domingo de nicua 2. Nuestra Señora del Rosario by: padre blancas de san jose at juan de vera 3. Ang Barlaan at Josaphat isinalin ni padre Antonio de borja 4. Ang Pasyon by: gaspar aquino de belen, don luis guian, padre aniceto de la merced at padre mariano pilapil 5. Ang Urbana at Felisa by: padre modesto de castro ay tinawag na ³ ama ng klasikong tuluyang tagalong´ Iba pang isinulat niya:

Panunuligsa.awit sa mga bata kung nagtutuksuhan 9. Mga Aklat Pangwika Upang ang mga pilipino¶y maturuan ng dasal.awit ng pag-ibig 3.awit ng mga binata sa dalagang pinipintuho.awit sa araw ng mga patay 10. Pangangaluluwa. Paghehele ng bata.flores de mayo by: padre mariano sevilla Mga Akdang Pangwika 1.awit sa pagtatrabaho 6. Nang dumating ang mga kastila¶y lalo pang nadagdagan ang mga kantahing bayan ng mga Pilipino.awit sa pagpapatulog sa bata 4. Ang Dalit kay Maria. Ang mga kantahing bayan ay bunga ng kulturang silangan at kanluran narito ang ilang halimbawa : 2. Paninitsit- 7. Kundiman. Pag-aaral ng Barirala sa Tagalong 2. Mga Barirala sa mga ibang Wikain Mga Kantahing Bayan Bago pa dumating nag mga kastila mayroon nang mga awiting bayan ang mga Pilipino at ang mga ito¶y isinalin nila sa mga sumusunod na salin lahi. Talasalitaan sa Tagalog 3. Colado. ang mga misyonaryo ay nagsulat ng mga aklat na pangwika gaya ng : .awit ng mga taong hindi inaanyayahan sa kainan 8.awit sa paghaharana 5. Paghahanapbuhay. Panunukso. Balitaw. Pananapatan.-coleccion de sermons tagalog -exposicion de las siete palabra en tagalog -novena de san isidro en tagalog 6.awit laban sa mga babaeng masasagwa 11.

Mga sinulat ni balagtas: ‡ La India elegante y el negrito amante ‡ Oarsman at zafira . dasal 5. Ang mga corridor ay: ‡ Ang ibong adarna by: Francisco balagtas ‡ Don juan tiñoso ‡ doce pares de francia ‡ Rodrigo de villa by: jose dela cruz ‡ Bernando del carpio by: jose dela cruz ‡ Doña ines by: ananias zorilla ‡ Ang haring patay ‡ Principe orentis Awit Ang corridor at awit ay magkatulad ng paksa. nobela 4. ananias zorilla at Francisco balagtas. ang pagkakaiba lamang ay ang awit ay binubuo ng 12 panting at ang corridor ay may 8 panting bawat taludtod. Ang mga manunulat ng corridor ay sina: jose de la cruz. bokabularyo 2. talambuhay ng mga santo 6. balirala 3. Karamihan sa mga corridor ay walang nakasulat ng may akda.1. Ang mga sumusunod ay mga popular na awit: ‡ Florante at laura ‡ Doce pares sa kaharian ng pransiya ‡ Salita at buhay ni segismundo ‡ Bernando carpio ‡ Principe florino by: ananias zorilla ‡ Se don juan tenorio ‡ Principe igminio Francisco Balagtas Wala pang makakapantay ng kalagayanginabot ni balagtas sa Panitikang Pilipino. misteryo Ang mga Awit at Corrido CorridoAng mga paksa ng corrido ay galing sa Europe na dinala sa Filipinas ng mga kastila. Ang corridor ay may 8 panting bawat taludtod.

Ito ay ginaganap sa buwan ng mayo. Dalawang uri ng cenaculo: ‡ Hablada. Dalawang uri ng seremonya: Karagatan Ang karagatan ay nanggaling sa isang alamat tungkol sa isang dalagang nawalan ng singsing.‡ Don nuno at zelinda ‡ Clara balmori ‡ Nudo gordeano ‡ Almonzar at rosemando ‡ Auredato at astrono ‡ Abdol at miserena ‡ Mahomet at constanza ‡ Bayaceto at dorlisca Ang mga dulang patula Hindi totoong ang pagpasok ng relihiyong katoliko sa pilipinas ay napawi dahil ang mga ritwal at seremonya sa pagkamatay ay isang tao ay nagpatuloy padin. Ito rin ang pasyon.hindi inaawit kung hindi patula ‡ Cantada ± ito ang inaawit katulad ng pasyon. Ito ay nag mula sa Europa. Ang Panubong Ay isang mahabang tulang paawit bilang handog at pagpaparangal sa isang dalagang mag kaarawan. Ang mga binatang maghahanap ng singsing dapat sasagot ng patula kapag nahanap ang singsing matutuloy ang kasalkasalan kapag hindi malulunod ang binata. Ang Tibag Pagsasadula ng paghahanap ng krus na pinagpakuan kay kristo nina reyna Elena at principe constantino. Isinasadula dito ang paghahanap ng habay na matutuluyan ni maria para sa nalalapit niyang panganganak. Ang Cenaculo Isang dulang naglalarawan ng buong buhay sa muling pagkabuhay n gating panginoon. Duplo Isang madulang pagtatalong patula karaniwang ginaganap sa maluluwang ang bakuran. mohamet at constanza . Ang Panunuluyan Isang prosisyong ginaganap kung bisperas ng pasko. Ang Moro-Moro Dula-dulaang ang usapan sa moro-moro ay patula at karaniwang matataas ang tono ng nagsasalita. Ang Karilyo Isang dulang ang mga nagsisiganap ay mga tautauhang karton. Ang mga banyagang pamagat ng mga moro-moro: ‡ Amedato at antone ‡ Adbal at miserena ‡ Rosalona.

Ito¶y naglalarawan din ng pang araw-araw na buhay ng mga pilipino. panibugho at paghihiganti. Sa makatuwid ang . Ang mga unang teatrong natatag ay: -teatro cornico -tondo teatro -primitivo teatro Ang manunulat ng moro-moro ay sina at ang kanilang mga naisulat: Jose dela cruz o huseng sisiw ‡ La Guerra civil de Granada ‡ Hernandez at galisandra ‡ Reyna encantada ‡ Rodrigo de vivar Honorato de Vera ‡ Doña ines cuello de garga y el principe nicanor Juan crisostomo o crisot na taga pampangga ‡ Ang sultana ‡ Parla ‡ Zafiro at rubi Padre Jorge fajardo kilala sa panitikang pampangga ‡ Vida de gonzalo de cordova Nicolas Serrano na taga bicol ‡ Pantinople at aduana ‡ Orentis orantias Eriberto gumban ama ng panitikang bisaya taga ilo-ilo ‡ Carmelina ‡ Felipe ‡ Cladones Zarzuela Isang dulang musical o isang melo dramang may tatlong yugto na ang mga paksa ay tungkol sa pag-ibig.‡ Doña ines cuello de garpa at principe nicanor ‡ Doña beatriz at haring ladislaw ‡ Cleodovas at felipe ‡ Arasnan at zafira ‡ Rodolfo at rosamunda ‡ Clavela at segismundo Lumaganap ang moro-moro kaya ang mga negosyante naman ay sinamantala ang pagkahilig na ito at nagpatayo ng mga teatro.

ang pag-ibig ang gumawa. ‡ Pahayag.ito¶y palatuntunang pansaligang-batas ng republican ng pilipinas.pamagat ng aklat na pinagtipunan niya ng kaniyang mga tula.salin sa tagalong ng kanyang ³El Verdadero Decalogo. ang tao magkakapantay.ibang paksa gaya ng ³ang ningning at liwanag. siya ang nagging utak ng himagsikan.isang manipestong humihikayat sa kaniyang mga kababayan upang ipaglaban ang kalayaan at humiwalay sa Espanya.nalathala sa pahayagang ³ El Liberal´ ito¶y tumutuligsa sa pamahalaang Amerikano at nagbigay diin sa karapatan ng tao. ang bayan at ang mga pinuno. ‡ Liwanag at Dilim.isang tulang nagpapahiwatig ng pangungulila sa minamahal. Katipunan ng mga sanaysay na may ibat. Iba pang mga manunulat ng Awit ‡ Julian Felipe ± Sa Biak na Bato ‡ Lucino Buenaventura ± Liwayway ‡ Pedro Paterno ± Himno de la Revolucion ‡ Domingo Enrile ± El Anilli de la Dalaga de Marmol ‡ Joaquin choco ± Pepita at Jocelynang Baliw.ang mga titik nito ang pinakadakila niyang ambag sa ating panitikan.and kodigo ng rebulusyon. Na nilapatan ng musika ni Jualin Felipe.zarzuela ay iba sa moro-moro sapagkat buhay Pilipino na ang tinatalakay. Upang lalong magustuhan ng mga manonood ang zarzuela ay may kasamang katatawanan na lagging ginagampanan ng mga katulong sa dula. ‡ De Mi Jardin. Ang mga pahayan sa panahon ng himagsikan ‡ Heraldo de la Revolucion . ang maling pananampalata ‡ Sa Anak ng Bayan. ‡ El Desarollo y Caida de la Republica Filipina. ‡ Programa Constitucional de la Republica Filipina.akoy umaasa . ‡ Himno Nacional Filipina. Jose Palma Kasama sa paghihimagsik laban sa mga amerikano tagalibang sa mga kasamahang kawal sa pamamagitan ng kaniyang mga kundiman.ito¶y naglalaman ng paliwanag tungkol sa pagtaas at pagbagsak ng republika ng Pilipino. ‡ El Simil de Alejandro. ‡ Melencholias. ‡ Ang Tunay na Sampung Utos ng Diyos. Apolinario Mabini Ang dating kasapi sa la liga na palihim na gumagawa upang magkaroon ng pagbabago sa pamahalaan. ‡ Sa Baying Filipino.salin niya buhat sa kaniyang akdang sinulat sa kastila ³ El Pueblo Filipino.kalayaan.isang tulang nagpapahayag ng pag-alaala sa mga kababayan. Nagmula sa Europa .

ang totooy maraming naniwalang higit na maraming nalimbag mula sa pagdating ng mga amerikano kaysa sa mahigit na tatlong daang taong pagkasskop ng mga kastila. sa p[ahayagan. Sa paglaya nila sa mga paraan ng pagsulat. kalikasaan at mga sanaysay na personal na ginamitasn ng kani kanilang istilo.‡ Indice Official ‡ Gaceta de Filipinas ‡ La Independencia ‡ La Republica Filipina ‡ La Libertad ‡ Ang Kaibigan ng Bayan ‡ La Oportunidad ‡ La Revolucion ‡ Kalayaan PANAHON NG AMERIKANO Isang mahalagang pangyayari sa panahong ito¶y ang mabilis na pagdami ng mga babasahim. Ito ang µbunga ng kalayaan sa pamamahayag. nobela. sa panahong ito dumami ang limbag na panitikan.ang pagkaakroon ng kalayaan sa pag sasalita. sa salita. at sa mga paksa ng relihiyon ang mga manunulat ay nagpasok ng mmga bagong panananaw at pakasa tulad ng sa pamahalaan.Ang mga moro moro at senakulo noong panahon ng kastila ay unting unting pinalitan ng mga makabagong dula at saesuwela. Mga katangian ng panitikan saq panahong ito: Una. at sa mga samahan. bukod sa mga . sa relihiyon. ng bagong panginoon ay malaking bagay sa kalingngan n gating panitikan. sa paniniwala at sa mga samahan ng ipinag utos sa panahon ng amerikano. paligsahang pampanitikan tungkol sa mga sanaysay. Ang mga samahang ito¶y may kani kanyuang saliganbatas at siyang nag pasimuno sa ibat ibang palatuntunan. ang pagdami ng mga samahan sa panitikan. dula at balagtasan.mga tula. Ang pagkakaroon ng ganitong kalayaan. Ikalawa. Ang pagdami ng mga samahan sa wika ay nakatulonh nang malakai sa paglinang sa panitikan.

³El Debate´ . Ang pinalagay na malaking tula ni Fernando Ma. Jesus Balmori (1886-1948) Ang unang aklat ng tula niyang pinamagatang ³Rimas Malaya´ ay lumabas noong 1904 nang siya¶y labing pitong taong gulang lamang. akademya ng wikang tagalong. Guerrero ay tinipon sa isang aklat na pinamagatang ³Crisalidas´ . lumitaw din ang makatotohanang panitikan. Sa larangan ng pagtula siya ay higit na nakilala. aklatang bayan. kapulungan balagtas. ‡ ³A RIZAL´ ‡ ³A Emilio Jacinto´ ‡ ³SOBRE EL PLINTO´ Fernando Maria Guerrero (1873-1899) Siya ay nnaging kinatawan sa kapulungan pambansa at patnugot ng ³La Opinion´ nagging kasama din siya ni Antonio Luna sa pahayagang ³La Independencia´ . Ikatlo. at nang bandang huli bapabilang siyang manunulat ng el Renacimiento. Ang sumusunod ay halimbawa ng tulang panghandog ni Apostol. Nag lingcod siya sa ibat ibang pahayagang kastila tulad ng ³La Vanguardia´.ang mga pinakilalay ang samahan ng mga Mananagalog. Si Guerrero¶y binawian ng buhay noong ika-12 ng hunyo. Nagging kilala rin ang mga aklat tungkol sa pulitika¶t lipunan at relihiyon. Panitikan sa kastila SA larangan ng panitikang Pilipino sa kastila naipakita ng mga manunulat natin ang likas na kakayahang sumulat sa banyagang wika. Ang mga sumusunod ay kinilala sa larangan ng pag tula. Siya ay sumulat ng tulang handog kina Gat. atbp. 1929. At sa lahat ng mga bayaning Pilipino.Jose rizal. Ang panitikang nagpapakita ng tunay na mga pangyayari sa mga tao ay nag mualt sa siglong ito. Lumitaw din ang mga satiriko at mga katatawanang tula sa mga pahayagan. Apolinario mabini. Cecilio Apostol(1877-1936) Naging mamahayag siya sa la union noong 1902. Sa paligsahang itinaguyod ng ³Club International´noong 1902. Emilio jacinto.bilang ng musikal. Ang mga nobela kahit na maromansa ay di nakaligtaang gawing makatotohanan. aklatang florante. siya ang nanalo ng unang gantingpala sa tula niyang ³mi Raza´. ilaw at panitik.

1938)nag tamo ng unang gantimpala sa timpalak ng komonwelt. ³El Volcan de Taal´. ³Buenaventuranza´. Si Balmori¶y nahirang maging kagawad ng Philippine Historical committee at katulong tekniko sa tanggapan ng pangulo hanggang siya¶y namatay noong ika-23 ng mayo. 1904) 2. ang dalawang tulang´A Nuestro Senior Don Quijote de la Mancha´ at ³Triptico Real´ ay kapawa nanalo sa paligsahang pinamamahalaan ng ³Caza Espania´. ³En el circo´. ³Balagtasan´(1937) 4. ³Vidas Manilenias´(buhay maynila. Ang mga sumusunod ay talaan ng kanyang mga sinulat: 1. Ilan sa pinakamasining niyang mga tula ang ³La Venganza de las Flores´. Sa tudling na ito¶y gumanit siya ng sagisag-panulat na ³BATIKULING´. ³Himno a rizal´(Awit kay Rizal) Mga Nobela. Sa ³la Vanguardia´ siya nag karoon ng tudling na pang araw-araw na may pamagat na ³Vida Manilenia´ na pawing tulang mapanudyo at mapagpatawa. sa pamamagitan ng isang huling tulang hinabi niya sa banig ng karamdaman. Nag wagi siya sa maraming paligsahan. ³Mi Casa de Nipa´(ang bahay kong pawid. ³ Rimas Malayas´(mga tugmang Malaya. Noonga1902. 1. ³Canto a Espania´. Mga tulang nagwagi sa timpalak-panitik ng ³El Renacimiento´. Noong 1908 ang kanyang ³Gloria!´ ay nanalo sa paligsahang inilunsad ng ³El Renacimiento´. ³La Suerte de la Fea´ Manuel Bernabe . ³Vae Victis´ (Pala ng natalo) 3. 1948. Ang tulang ito na pinamagatang ³A Cristo´ ay lumabas na ³Voz de Manila´ sa araw ng kanayang kamatayan. 1908: 1.at ³La Voz de Manila´. ³Specs´ (Mga pananaw) unang gantimpala 2. ³Se Deshojo la Illor´ 3. at iba pa. ³Bancarrote de Almas´ 2. 1928) 3.

Ang mahuhusay at kilalalang mga tula niya ay ang mga sumusunod. ³Blason´. Claro M. Nagging patnugot-tagapagmathala si Hukom Hilario ng ³New Day´. Mga sinulat ni Recto. ! Canta Poete!´ ³Soldado-Poerta´. Ang panig ng ³Gunita´ ay ipinagtanggol ni Balmori at ang ³Limot´ ay kay Bernabe. Ang hulinh aklat na ipinalimbag niya ay ang ³Bayung Sunis´ Creation of bicameral legislative body. ³No Mas Armor Que El Tuyo´ at sa kanyang natagpuan ni de la Camara ang isang karangalan ng pinakamagaling na makata sa kastila. Ang kanyang mga tula ay tinipon at ipinaaklat at pinamagatang ³Cantos del Tropico³. ³Castidad´. Hilario (1891-1963) Ang unang aklat ng tula na inalathala ni Hilario noong 1911 ay may pamagat na ³Adelfas´ sinundan ito ng ³Patria Y Redencion´ noong 1914. ³Mi Adios a Iloilo´. naputungan siya ng karangalan´makatang Laureado´ sa lalawigan ng pampanga noong 1917 sa kanyang tulang ³Almas Espaniola´ at ng sumunod na taoon pamuling pinarangalan siyang ³Makatang Laureado´ sa tulang ³Jardin de Epicureo´.Sa labanan nina Balmori at Bernabe sa isang balagtasan noong 1920 sa paksang ³El Recuerdo y el Olvido´ ay walang nahayag na nanalo sapagkat kapwa magaling ang dalawa. ³El Imposible´. Ayon sa ugong ng palakpakan pagkatapos ng balagtasan na si Bernabe ang nakaakit sa madla. ³Excelsitudes´. with the Philippine Commission as the upper house and a still-to-be-elected Philippine Assembly as the Lower House . Isa pang aklat na may pamagat na ³Perfil de cresta´ ay naglalaman ng salin niya sa ³Rubaiyat´ ni Omar Khayyam at prologo ng yumaong Claro M. Recto(1890-1960) Ang itinatag niyang partido Demokrata ay nagging subyang pamumuno ni Manuel L. quezon na noo¶y puno ng partidong nasyonalista at pangulo ng mataas na kapulunga(senado) ng pilipinas. ‡ ³ANG DAMPA KUNG PAWID´ ‡ ³ANINO AT PAG-ASA´ Zoilo J. ³Espania en Filipinas´. Recto.

1907 at the Manila Grand Opera House. It was the first official document that clearly promised the Philippine independence. with US secretary of War William Howard Taft as guest of honor. that met with partial success was the Os-Rox Mission. The Os-Rox Mission One delegation. Replace the Philippine bill of 1902 as the framework of the Philippine government.Retention of the executive powers of the civil governor. 1916. 1981. The Philippine Assembly The assembly was inaugurated on October 16. however. as soon as a stable government was established. Resident Commissioners Benito Legarda and Pablo Ocampo were the first commissioners. and Camilo Osias. Quezon and Sergio Osmeña. The Jones Law To further train the Filipinos in the art of government. Governor General Francis Burton Harrison issued an executive order on October 16. Creation of the Council of State Upon the recommendation of Manuel L. as stated in its preamble. Other Filipinos who occupied this position included Manuel Quezon. Congress enacted the Jones Law on August 29. Isaro Gabaldon.S. The Assembly functioned as the lower House. who was also president of the Philippine Commission Designation of the Philippine Commission as the legislating authority for non-Christian tribes Retention of the Judicial powers of the Supreme court and other lower courts Appointment of two Filipino resident commissioners who would represent the Philippines in the US Congress but would not enjoy voting rights Conservation of Philippine natural resources The bill contained 3 provisions that had to be fulfilled first before the Philippine Assembly could be establishing these were the: Complete restoration of peace and order in the Philippines Accomplishment of a Nationwide census Two years of peace and order after the publication of the census. creating the first Council of State in the Philippines. Teodoro Yangco. The Recognition of the Philippine Assembly paved the way for the establishment of the bicameral Philippine Legislature. The Jones Law or the Philippine Autonomy act. the U. Jaime de Veyra. while the Philippine Commission served as the upper house. so called ..

President Herbert Hoover did not sign the bill. The Hare-Hawes-Cutting Law provided for a 10-year transition period before the United States would recognize Philippine independence. Quezon returned to the Philippines from the United States with a slightly amended version of the Hare-Hawes-Cutting bill authored by Senator Milliard Tydings and representative McDuffie. R. 1934. and Senator Bronso Cutting. President Franklin Delano Roosevelt. president the right to maintain land and other properties reserved for military use. U.S.because it was headed by Sergio Osmeña and Manuel Roxas. The Tydings-McDuffie Act (officially the Philippine Independence Act of the United States Congress. Senator Henry Hawes. Ramos. but both Houses of Congress ratified it.Manila: National Bookstore. When the Os-Rox Mission presented the Hare-Hawes-Cutting Law to the Philippine Legislature.S. Santiago.S. signed it into law on March 24. M. M. Metro. The Tydings-McDuffie Law In December 1933. Metro Manila: National Bookstore.S. P. specifically the provision that gave the U. E. it was rejected by a the American High Commissioner representing the US president in the country and the Philippine Senate. president. Public Law 73-127) or more popularly known as the The Tydings-McDuffie Law provided for the establishment of the Commonwealth government for a period of ten years preparatory to the granting of Independence.etal (1989)Panitikang Filipino:Kasaysayan at pag-unlad.etal(1984)Panitikang Pilipino.independence bill by Representative Butter Hare.P. Congress to pass a pro. Internet: ‡ . etal. Reference Books: Pineda.B. See the full text of the Tydings-McDuffie Law.(1979)Ang Panitikan Pilipino sa Kaunlarang Bansa. Quezon City: Katha Publishing. Manuel L. The Os-Rox group went to the United States in 1931 and was able to influence the U. the new U.

org/philippine-commonwealth.http://www.wikipedia.philippine-history.htm ‡ http://en.org/wiki/Commonwealth_of_the_Philippines. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful