I

Digitized by the Internet Archive
in

2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/patrologiaecursu70mign

PATROLOGIJ^
CURSUS COMPLETUS,

mmm ss. patrim, mmim mivmmm mmamMm,
>i\i

SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA. IMKORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

i.AH.NoHLM,

j^ivi.

i.i,.4;(.ui;i:m,

(JUI Al!
I:T AI)

HVO APOSTOLICO

Al>

AiTATEM INyOCE\TlI
.lAiV.
U.!!)!

II f i.4iVjV.

lilfi)

COyciLII rLOIlESTIM TEMPOIIA

PIIO GH/ECIS

PKO LATLMS, ELORUEIIUNT
:

KECUSIU
JU.\r.\
Ti;it

CHRONOLOGICA

OMNIUM QU.E EXSTITEHR MONUMENTOUUM CATHOIJC.K TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIORA
ECCLESI.E S.KCULA,
SK CU.MQUb: NON.NUH.IS CODICIBUS .MANU.^CRIPTIS GOLLATAS, PKItQl-AM DILIGKNcastigata; dissertatiomuus, gomment.\riis varusquk LEcrioNiuus coNTi.NENTER illusirata; OMNIBIJS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONKS QUjE TRIBLS .NOVISSIMIS S/ECULIS DEUENTUR ARSOLUTAS, DKTICCTIS AUCTA INDICIBUS ORDl.NAltllS VKL KTIAM ANALYTICIS, SINGI LOS SIVK TOMOS, SIVE AUCTORES ALICUJdS MOMENTI SUBSKQUKNTIBUS, DO.N ATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TE.^tTUM ItlTK DISPOSITIS, NKCNON KT TITULIS SI.NGULAUUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGIJKNTIBUS SUBJECTAMQUE MATKRIaM SIGNIFICANITBUS, ADORNATa; OPKRIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VKRO AUCTORITATE IN OIJDINE AD TBADITIONEM ECGLESIASTICAM POLLENI IBUS, AMPLIFICATa; DUt:ENTlS FT QUADRAGINTA INDICIBUS SLB OMM RESPECTU, SCILIGKT, ALPHABETICO, CHBONOLOGICO, ANALYTIGU, ANALOGICO, HES ET AUGTORES KXHIBKNTIBUS, ITA UT NON SOLUM STUDIOSO, SED STATISTICO, SYNTHETICO, ETC.,, NEGOTIIS IMPLICATO, KT Sl FOHTK SINT, PICRIS ETIAM ET IMPERITIS PATEANT OMNKS SS. PATHES, LUCUPLKTATA SED UUOBI.S IMMKNSIS ET GENERALIBUS INDICIBUS, AL IKItO SCILICET UEU UM, QIOCONSULTO, QUIDQUID PR/ESERTIM NON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, ABSQUE ULLA EXCKPTIO.NE, IN QrODLIBET THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR ALTERO St^H IPTU H/ll] SACHyE, EX QUO LECTORI COMPKRIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUOHUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTUR.*; VERSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOEblTIO.NKS ACCrR.\Tl.s.<IM.\S, INTKl!
; ; ;

CALYPSI.S,

COMMKNTATI SINT

:

KDITIO

ACCURATISSIMA, C-«rERlSQUE OMNIBUS FaCILE aNTKPONENDA, SI PERPENKAN TUH CHARACTEHU.M NIIIDHas, CHART.« QUALIIAS, INTKGRITAS TK.XTUS, CORRKCTIONIS PKRFKCTIO, OPERUM RECUSORUM TUM VABIKIAS TUM NUMEBUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN 1010 PATK0L0(;I^ DECURSU CONSrANTKH SIMILI3, PRETII EXIGUITAS, PRiESERTIMQUE ISIA COLLECTIO UNA, METHOIJICA ET CHRONOLOGICA, =5KXCEN'I0RUM FHAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIG ILLIC SPARSORUM, VEL ETIAM INEDITORUM, PHIMUM AUTEM IN NOSTBA BIBLIOTHECA, KX OPKRIBUS ET MSS. AD OMNES vETATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PKRTI N EN IT BUS, (;0 A DUN ATORUM KT KX INNUMERIS OPERIBUS TRADITIONEM C.VTIIOLICAM CONFLANTIBUS, OPUS UNICUM MIRABILITER EFFICIENTIUM.
,

SERIES LATINA
IN QV.\

PROUEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTOUESQUK ECCLESI.E
A TERTULLIANO AD INN(K:ENTIUM
III.

LATIN.^i:

ACCURANTE
SIVK
PATROLOf.IA,

.I.-P.
SCIKNTI/E

MIGNE,
KCCLKSIASTIC^

IKililiotliccii' clcri iinivcrsse;,

C.UIiSLUM

CO.MPLKTOIiUM

l.\

SINGULOS

HAMUS EDITORK.

AD INSTAR IPSIUS ECI^LESIA;, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIAM NEMPE LATINAM, ALIAM GR/ECO-LATIN AM, PENE JAM INIEGRE EXARAT.E SLNT. LATINA, DUCENTIS ET VIGINTI DUOBUS VOLUMINIBUS MOLE SUA STANS, DECEM ET CENTUM SUPRA UILLE FRAN(;1S VENIT GRyKCA DUPLICI EDITIONF. TYPIS MANDATA EST. PRIOII GRyKCUM TEXTUM UNA CUM VERSIONE LATINA LATERALI COMPI.KCTITLR, NOVEMQUK ET CENTUM VOLLMINA, PRO PRI.MA SERIE GRyECA, NON EXCEDIT. POSTERIOR AUTEM VERSIONEM LATINAM TANTUM EXIIIBET, lUEOQUE INTRA QIJINQUE ET QUINQUAGINIA VOLUMINA IlKTlNETril. SECt NDA SKRIKS (.II.ECO-LA TI N A SKXA(;INTA VOLIMINA PltOBABlLHKU NON SUI>KRABIT; DUM III.JLS VKRSIO .MKRK I.ATINA TRIGINTA VOH.MINIBUS AliSOI.VKTUR. U.NUMQIJODQUE VOI.UMKN GHytCO-L ATINUM OCTO, LNUMQUODQCE MERE LATINU.M QUINQUE FRANCIS SOLUMMODO EMIIUR UTROBIQUE VERO. UT PRETII IIUJUS BENEFICIO FRUATUIl KMPTOl:, (JOLI.KC IIONEM LNTEGRAM, SIVE LATINAM, SIVE GR>eCAM COMPARET NE(;ES8E ERIT, SECUS ENIM CUJUSQI E VOLUMINIS A MPLITU DINEM NECNON KT 1)1 FFICULTATKS VARIA PRETIA ^QUABUNT. ATTAMKN, SI QUIS EMAT INTEGHK ETSEOIISIM COLLE(;TIONKM GR/ECO-LATINAM, VSL KAMDKM EX (ill-«CU LATINE VERSAM, TUM QUODQUE VOLUMEN PIIO NOVE.M

AMB^

P.VISTES

;

:

VEL PIIO SKX FIIAN(;iS SOI.IIM OHTINKIllT. KAS T^ IMS MANDANDI NOS NolllS Illi;si.

IST.t;

(;()N Iiiri'i\

KS FITI

l!IS

P ATItOLOGI/^;

SKRIERUS APPI.IC:aNIUI!,

SI

IKMPUS

IWTItOI.OGLI^:
.MAIICI S

LATIN/E TOMUS

l.\X.

.MIIKL.

CASSIODOIUS
.i.-i>.

I.N

M\

i:\(:ri)i:i{ATi i; i:r DICT.V rilllLiUT, 0\AM lt\\}llU>ISE,

vkmt

apui»

MKiNi:, ki)IToi;i:\i,
l>'ICNFEll

PKOPL POllTAM l.l TETI.K PAKISIORI.M VULGO NOMINVTAM, SEU PETlT-MomiiOVGE, NUNC VEKO INTRA MOI-NI.V P\KISL\A.
I,S(m

ih.

T.-HONTO

6.

cAfjAL.

.

^yjs iMPORTANT.

AOia

D'apr6s une des lois providentielles qui regissent le monde, rarement ies ceuvres au-dessus de l'ordinaire se font sans contradictions plus ou moins fortes et noiiibreiises. Les Ateliers Catlioliques ne pouvaient guere echapper a ce cachetdivin de leur utilite. Tanl6t on a nie leur exislence ou leur importaiice; tantot on a dit qirils etaient fermes ou qu'ils allaieiit r^trc. Cependant ils poursuivent leur carriere depiiis 27 ans, et les productions qui en sortent deviennent de plus en plus {Jraves et soi^nees aussi parait-il certaiii qu'a moins d'evenements qu'aucune prudence humaine ne saurait prevoir iii empecher, ces Ateliers iic se fermeroiit que quand la Hibliotheque du Clergt' sera terminee eii ses 2,000 volumes in-4°. Le passe parail un sur gaiant de i'avenir, pour ce qifil y a a esperer ou k craiiidre. Cependant, parmi les calomnies auxquelles ils se sont trouves en butte, il en est deux qui oiit ete coiitinuellemcnt repetees, parce riiretant plus capitales, leur effet entrainait plus de conseqiiences. De petits et ignares concurreiits se sont cloiic achariies, par leur correspoiidance ou lcurs voyajfeurs, a repeter partoiit que nos Kditions etaient mal corrigces et mal imprimees. Ne pouvant attaquer ie foiid des Ouvrai,'es, (jiii, pour la pluparl, ne sont que les chefs-d'(jRiivre du (Jatholicisme reconnus pour tels daiis tous les temps etdans tous les pays, il fallait bien se rejeter snr la forme daiis ce qu'elle a de plus s6rieux, la correction et rimpression; en efifet, les chefs-d'<euvre meme n'auraient qii'une demi-valeur, si letexte en etait inexact oii illisible. 11 est Ires vrai que. dans le principe, un succcs inoui dans les fastes de la Typographie ayant force TEditeur de recourir aux mecaiiiques, afin de marcher pliis rapidement et de doniier les ouvra^es amoindrepnx, quatre volumes du AonhXe Cours d' Ecrilure sainte et de Th('ologie fiirenttires avec la correction insuffisante doiineedans lcs imprimeries a presqiie toiit ce qui s'edite; il est vrai aiissi qu'un certaiii iiombre d'autres volumes, appartenant a diverses Publications, fiirent iniprimes ou trop noir ou trop blaiic. Mais depuis ces temps eloignes, les mecaiiiques ont cede loiravail aux presses a hras, et rimpression qiii en sort, sans elre dii luxe, attendu que ie luxejurerait dans des oiivrages d'iine telle natiire, est pariaitement coiivenable sous tous les rapporls. Quant a la correction, il est defait qiTelle n'a jamais ete porlee si loin dans aucuiie edilion ancienne ou contemporaine. Et commeiit en serait-il autrement, apres toutes les peines et toules les depenses que nous subissons poiir arriver purger nos epreuves de toutes fautos? L'habitude, en typographie, m6ine daiis les meilleures maisons, est de ne corriger que deux epreuves et d'en confercr une troisieme avec la secoiide, saiis avoir prepare eii rien le maniiscrit de Tauteur. Daiis le.s Ateliers Catlioliques la difTerenceest prcsqiie incominensiirable. Au inoyen de correcteurs blanchis sous le harnais et doiit le coupd^wi! typographique est saiis pitie pour lesfaiiles, on commcnce par preparer la copie d'un bout a rautre sairs en excepter uii seul mot. On lil ensuite en premiere epreuve avec lacopie ainsi preparee. On lit en seconde de la meme maniere, mais en collalionnant avec la premiere. Oii fait la meme chose en tierce, en collationnantavec la secondo. On agit de meme en quarte, en collationnaiit avec la tierce. On renouvelle la meme operatioii en quinte, en collationiianl avec la quarte. (]es collatioiinemeiits ont poiir but de voir si aucune des fautes signalees au bureaii par MM. les correcteurs, sur la marge des epreuves, n'a echappe a MM. ies corrigeurs sur le marbre et le melal. Apres ces cinq lectures entieies contr6lees Tune par rautre, et en dehors de la preparation ci-dessus meiitionnee, vient unerevision, et souvent il en vient deuxou trois; puis Ton cliche. Le clichage opere, par conseqiient la purete du texte se trouvant immobilisee, on fait, avec la copie, une iiouveile lecture d'u'n bout de fepreuve a Tautre, on se livre a iine nouvelle revision, et le tirage n'arrivij qu'apres ces iniiombrables precautioiis. Aussi y a-t-il h Montrouge des correcteurs do loutes les nationa et en plus grand nombre que dans vingt-cinq imprimeries de Paris reunies! Aussiencore, lacoriection y coute-t-elle aulant que la composition, tandis qu'aiileurs Aiissi enfin, bien que Tassertion puisse paraitre temeraire, rexactilude obteiiue par elle ne coute que le dixieme taiit de frais el de soins, fait-elle que la plupart des Editions des Ateliers Catholiques laissent bien loin derriere elles colles meme des celebres Benediclins Mabillon et Montfaucoii et des celobres Jesuites Petau et Sirmond. Que Ton compare, eii eflet, n'importe quelles feuilles do leurs editions avec celles des notres qui leur correspondent, en grec, comme en lalin, oii se convaincra que riiivraisembiable est une realite. D'ail!eurs, ces savants eminents, plus preoccupes du sens des textes que de la parlie typographique et n'etaDt Koint correeleurs de profession, lisaient. non ce que portaient les epreuves, mais ce qiii devait s'y Irouver. leur aute intelligenco siippleant aux faiites de Tedition. De phis les Benedictins, comme les Jesuites, operaient piesqiie toujours sur des manuscrits, cause perpetueile de la multiplicit^ des fautes, pendant (lue les Ateliers Catholiqnes, dont le propre est surtout de ressusciter la Tradition, n'operent le pliis souveat que sur des imprimes. Le R. P. De Huch, Jesuite Boilandiste de Bruxelles, nous ecrivait, il y a quelque temps, n'avoir pu trouver en dix-huit mois d'etude, une seule faute dans notre Patrologie latine. M. Denzinger, professeiir de Tlieologie a l'Universite de Wurzbourg, et M. Reissmanii, Vicaire General de la meme ville, nous maiidaient, a la date du 19jui!let, n'avoir pu 6galemeiit surprendre une seule faute, soit dans le latin soit dans le grec de notre double Palrologie. Enlin, le savaiit P. Pitra, Beiiedictiii de Solesme, et M. Bonetty, directeur des Annales de philosopliie chretienne, mis au defi de nous convaincre d'une seule errour typographique, ont ete forces d'avouer que iious n'avioiis guere irop presumc de notre parfaite correction, Dans le Glerge se trouveiit de bons latinistes et de bons hellenistes, et, ce qui est pliis raro, des hoinmes tres positifs et tres pratiqiies, eh bien bous leiir promeltons une prime de 10 ceiitimes par chaque faule veritable qirils decouvriront dans ifimporte lequel de nos volumes, surtout dans les grecs. Malgre ce qui precede, rhditeur des Cours complets, seiitant de plus eii pliis rimportaiice et meiiie la necessite d'une correction parfaite pour qu'un ouvrage soit veritablement utile et estimable, se livre depuis plus dun an, et est resolu de se livrer jusnii'a la fin a iine operation longue, peiiible et couteuse, savoir. la revision entiere et universelle de ses iniiombraules cliches. Ainsi chacun de ses volumes, au furet a mesure qiTil lcs remet sous presse, est corrige mot pour inot d'un bout a raiitre. Qiiarante liommes y soiit ou y seront occiipes peiidaiit 10 ans, et une somme qui ne saiirait etre moindre d'iiii demi-million de francs est coiisacree a cet impnrtaiit controle. De cette manifere, les Publications des Atfliers Catholir/ues, qiii d(>ja se distiiiguaient entrc toiites jiar la superiorile de lonr correction, n'aiiroiit do rivales, sous ce rapport, dans aiiciin temps ni daiis auciiii pays; car qiiel esl Tediieur qui pourrail et voiidrait se livrer APRIiS (^OIJP a des travaux si gigantesqiies et duii prix si exorbiiant ? II faut oertes etre bien peiietre d'uiic vocatiuii diviiie a cet effet, pour ne reculer ni devant la peine iii dcvant la depense, surtoiit lorsque rEiirope savante prodame (jue jamais volumes n'oiit ote edites avec tant d'exactitii(ie qiie ceux de la Ilihliotlitique universelle dn Clergi'. Le present volume cst du nombro dc ceux revises, et tous ceux (jui leseront k ravenir porteront cctte iiote. Eii cons(?quence, nour jiiger ios prodiictioiis des Ateliers Catholiques sous le rapport de la correction, il ne faiidra prendre que ceux qui portcroiit eii tete l'avis ici trace. Aoiis nc reconnaissons que cettc edition et celles qui siiivroiit sur nos planclies ae mclal aiiisi corrigees. On croyait autrcfois (iiic la slereotypie immobilisait lcs faiiles, attendu qirun cliche de metal n'cst point elastiqiie; pas du tout, il introduit la perfection, car on a troiivi^ le moyeii de le corriger jiisqu'a extinction de fautes. L'Ht'l)rcii a ett:^ revii p.ir M. Drach. le Grec par des Grecs, lo i,atiii etle Fraii(;ais par les preniiers correclcurs de la capitalo en ces langucs. Nous avons la consolation do pouvoir linir cet avis par les reflexions suivanies Entin, notro exemple a liiii par dbranler los graiides pnblications cn Italie, en Allemagno, on Belgique el en France, par \es Cauons (jrees i^c Rnme, le Cerdil de Naples, le Sainl-Thomas dc Parine, V Kncifclopedie religieuse dc Munich le reciieil des d^claralious des rites de Rruxolles, les liollandistes, le Suarez et le SpiciU^ge de Paris. Jusquici, oii navait su reiniprimer tpie des ouvragps do Cdiirte haleinc. Les in-4°, oii s'eiis;|()utisseiit lcs in-folio, faisaient iieur, el oii n"osait y toucher, par crainte de se noyer d.ins ces ahimes sans fond et sans rives; mais on a lini par sc risqiier a iious iiniter Bioii pliis, sous notreimtiilsion, d'autres Editeurssc prcpareiit. sous notre patronage et notre direction. au liullaire universel, aux l>i'cisions do toutesles Coivgr^gations, a iine liiographie et a une Histoire geiuTale de tous les conciles ei a une Histoire universclle, elc. Malheureuseiiieiit, la iiliipart des (^ditioiis deja f.iites ou (lui se fonl. sont saiis autoriti), parce (iu'eiles sont saiis exactitiitle; la corrcrtion scnible eii avoirett' faite par des aveiigles. soil qu'on iren ait pas senti la gravitij, soit qu'on ait reculii dHvant les frais; mais patienco! une reproduction correcte surgira bientdt, ne ful-ce qu'a la iumiere des ecoles qui se sont faites et qui se feront enroie.
:

;i

!

!

:

TRADITIO CATHOLICA.
SAXLLUM
1/,

ANmS

560.

ma(;m aurjxii

CASSIODORI
SENATORIS,
\

llil

FATIiKill, t:0\SULAIilS.

KT VIVAIIIKNSIS

AltllATIS

OPERA OMNIA,
L\

DUOS TOMOS DISTRIBUTA,

AD FIDEM MANUSCRIPTORUM CODICUM EMENDATA ET ACCTA,
NOTIS, OBSERVATIONIBUS ET INDICIBUS

LOCIPLETATA,
PRECEDENTE AUCTORIS
VITA, QU.E

NUNC PRIMUM IN LUCEM PRODIT CUM DISSERTATIONE DE EJUS MONACHATU.

OPERA ET STUDIO
MO.NACHI

.1.

GARETII
SANCTI
Alllll.

ORDI.MS

SANCTI

IIENKDK.TI

E

CONGUEGATIONK

NOBIS AUTEM GURANTIBUS
ACCESSERUNT

COMPLEXIOXES
QUAS
EDIDIT

I\
ET

EPISTOLAS
SCIPIO

H.

PAULI

ANNOTAVIT

MAFIEU.S.

ACCURA.NTE

J.-P.

MIGNE,

BIBLIOTHKC.i: CLEKI IJ.\IVERS/K,
.SIVE

CURSUU.M CO.MPLETORU.M

IN

SINGULOS

.SCICNTI K

ECCI.KSIASTIC K

IIAMOS,

KDITOKb;.

TOMi:s

posTi<:ivM()ii.

VKNKINT 2 VOI.IMJNA

14

KIIAMMS (IM.UC.IS.
.1.-1».

EXCl DKHATlll ET VE.MT APIID

.MI(;.\E

EDITOKEVI,

IN MA DICTA THniiiT, OLIM l)'.iMli()ISK, PHOPK PORTAM I.UTKTI.E PARISIORIM \ ULr.O D'EyFEIi .NOMI.NATAM, SEU 1>ETIT-)U)STIU)IU:E, NUNC VKRO LNTRA MOENIA P.VRISLNA.
i«(i:i

TRADITTO
SJECVLVM

CATIIOLICA.
VI,

AAAi

:\m.

ELE^CHUS
AVCTOKUfl ET OPERUIVI QUl
IIV

HOU

TO]?I«» li^lLX

UOSiTI^ EATUR

MARCUS AUKKLIUS CASSIODORUS.
(Openim cnntinuatio.)
Expositio
iii

Psalterium.

(ol.

9

Expositio in Cantica ('anticorum Cassiodoro attriluila.

lOoo

De

institulione divinarum liltorarum.
disciplinis liberahuni liHeranjm.

-llOo
1149 1219
1239

De artibns ac

Commentanus de De orthog^raphia.
De schematibm
in

oralione et de octo partibus orationis Cassiodoro altributus.

et tropis,

necnon
in

ei

quibusdam

locis rheioricis S.

Scripturm quce pasaim

Commentario Cassiodori

Psalmos reperiuntur.

1269
1279

Cassiodoii liber de anima.

Appkmihx

.vd

Ki)nio.NEM G.\m<;Ti.\^.\M.

Scipionis Mafjeii Pra^fatio in opus suhsequens.

1309 1321

Complexiones

in

Epistolas apostolorum.

Lectionis varieias ad. cap.

16

iib.

1

Institutionum

divinarum litterurum, ex codice
1421

Vaticano skcuU xn, Langobardici^i

iitleris scripto.

l»arisiis.

Kx

l

ypi^

J.

l'.

Mii.sfc;

,,

M. AURELII CASSIOUORI
IN

PSALTEUIUM PR.EFA TIO.
;^

\

UepuIsisaliquanJo

in

Ravennafi urbe sclliciiudisxcularibus noxio sapore
aiiiindruin
inella

dis

,

favus inicrioris hominis,
liiigua
<",

pinax spiriiualiiiin
virluium, quse incli-

nibiis digniialuni, et onris

pcrsonarum, occnltarum
nai sujicrbos huiniliatis
afl^abiliiatc

condiiis,

cuiu Psalttirii
,

coelostis

reges pauperibus subdit,

gusiassem
avidus

id

quod soient desidcranies

cfficcrc

parvulos nutrit.
ei

Tanta eniin

illic

est

mc

pcr^cruiaior immersi, ut dicta salutaria

pulchriiudo sen^uum

siilianlium medicina verbo-

«uaviter imbiberem post amarissimas aciiones.
f.miiliaris inclioaiiiibus occiirrif.
riis

Scd

rum,
ilixit

ut
iii

merilo hic illud Salomonis aplelur, quod
Caniico canucoruin
, :

obscuriias, qusc va-

2

florius conclusus, el

esi iniexia personis, ct velala parabolis. H;cc in

funs

sigrifitus

dictis viialibus

noxia dissimulatione prxlcritiir, dimi

{Cant.
tari

IV, \i).

ommum pomorum Modo enim quidam psalinorum saluparadisus plenus
furmaii,
in

sxpe

illuil

rcpcriri soiet

ambiguum, quod

niagni sa-

instiliitionc

(urbiiios ct

(empesluosos

cramcnti geslat arcaiium.

aninios

declinanl

limpidam

et Iranquillissiinani

Tunc ad Augusiini
coogesta dictorum

lacundissiini Patris
",

conrugi

viiam;

modo

promilieiitcs

Dcum
;

proptcr saluiem
ct

opinatissimam ieciionera
,

in

qua tanta erat copia
possit re.leclum

credenlium visualiter humananilum,

ad judicanla-

ul relineri vix

dum orbem
j^

csse venturum

modo commoncnt
;

quod abunde vidclur expositum.

Credo,

cum

nimii

crymis** peccata diluere, eleemosynis delicta curare;

avidos populos ecclesiasticis dapibus explere cupit, necessario flucnta (am magnse prxdicalionis emanavil.

modo

sacris

oraiionibus rcverenter attoniti
;

modo
pas-

Hebr.Tci

alpbabeli viriute profundi

modo de
piissimi
;

Quocirca

memor

infirmitalis meae,

mare

ipsius

sione el rcsurrectione Domini salitaria pra;dicantes;

quorumdam psalmorum
misericorilia

fontibus

profusum, divina

modo

l.imcniiinlium

deploralione

modo

largienie, in rivulos vadosos
:

diosa brevitate deduxi
pieciens,

compenuno codicc tam dilTusa comde Homcro
:

versiium repelilione qujedam nobis sacramenia pan-

dcnies;
ratiiles;

modo canticorum graduum
postremo snpcrnis laudibus

ascensione niifelicitcr

qux

ille

in

decadas quiudecim mirabililcr
ait

inhx-

explicavil.
bius, lib. Mt

Sed

ul quidani

{Mnao-

rentes, beata copia, inexplicabile desiderium, stu-

Salurn»!.,

cap. 5)
qiialc

Tale est de ejns

penda prcfunditas. Non potesianimus fidclisexpleri,
qiii

sensu aliquid subripere,

Herculi

clavam de

ca?perii inde satiari.
siint

manu

tollere.

Est
el,

enim litterarum omnium magiquod
in

Psalmi
vigilias,

dcniquc, qui nobis gratas faciunl esse
silenti

ster egiegius;

ubcriale

rarum

esl

quando

nocte psalicntibus choris

caulissimus disputator.

Decurrit quippe lanquam

humana vox crumpit
modiilalis

in

musicam, verbisque aile
facii,

fons purissimu», nulla fiece poUuius; sed in integrilate lidei perseverans, nescit hajreticis dare

ad illum redire

a

quo pro salute
vox una psal-

iinde se

humani gcneiis divinum

venit eloquium. Cantus qui
iit

possint aliqua colluctatione defendere
iicus, totus

:

toius caiho-

Q

aurcs oMectat el animas ins(ruit,
lentium, e(

orthodoxus invenitur;

ct in Ecclesia

Do-

cum

angeiis Dei, quos audire non possusciliccl

niini suaTissimo nitore resplendens, snperni luminis
clariiate radiaiur.

mus, laudum verba miscemus, per ilium
venit ex semine David,

qui

Dominum Jesum
:

Cliristum,
et

Quxdam vero noviter inventa, post lam mirabilem magistrum sola Domini praesumplionc subjeci, qwi
parvulis confidentiam,
caecis

sicut ipse in Apocalypsi dicit

Ego sum radix

orifo

David {Apoc.

xxii, IG).

A quo

ei religionem saluta-

visu.n

,

mulis sermo-

rem
lata

siisi;epimu&, et sanciae Trinitatis mysteria revo-

nem, surdis

prsestat audilum.

etiam per quinquagenos

Quem lamen codiceni psalmos cum pra;fationibus
til

cognoscimus.
sancti,

Undc mcriio

eis Patris, et Fiiii,

et Siiiriius

una gloria sociatur, ui peifecia

luis trina suni divisione parlilus;
lerae senioribus oculis ^ se

el cbriias

lil-

eortim priuconia comprobentur. Ipsi
turuin mauilina

cnim diem ven-

pulchrius aperiret, el dc-

cxsultaiione conciiianl, ipsi nobis

siderio legentium frairuin

numerosi codicis corpora

prxsiareniur.
derelicius

Iia et

ad biblioihecx cauielam uniis

primam diei horamr dedicant, ipsi nobis teriiain boram consecrant, ipsi sextam in panis confractione
Lrdficatit,
ipsi

est , et propier congregationis studium commodissiine forsitan noscilur esse divisus.

nobis

;i:)Ha

jejunia

rcsolvunl,

ipsi

diii

posiri^ma concluduni, ipsi noctis adventu, ne
ipsi

Qiiapropter mandaio Domiai confidenies, coulcstis
niystcrii
claiisira
floriferits

D

irens nosira tcnebrctur efficiunt, sicul
A'o.T illuminatio

diount

:

piilscmiis,

ul aperiat
in
illo

sensibiis
coelesii

mea

in deliciis
te,

meis

:

quonium tencbra

nosiris

scdes

;

qnaienus

non lenebrabuntur abs

Domine

(Psa/. cxxxviii, II,

par.idiso salutariler iniroducli, spiritaiia
aliqiia priiiii

poma

sine

li); ui merito se a vcra viia ciedat aiienum, quis-

hominis iransgrcssione carpamus. Vere

quis liujus muneris jucunditate non fiuilur.
virtutes

Quorum
iit

coruscus liber, sermo lampabilis, cnra sauciali tor"

ut breviier divinus

sermo concluderei,

Ms. S. Gcrmani a Pratis, discr tUsimntn
Edil., sn)iio)'hus oculis,

leruo-

«

nem.
'

^

Mss.S.

Mss., incUnal sup, fiumiliiali. Aiid., Bec, el Fisc, commnvi>nl tacrijmis.

Patrol. I.XX,

3

f

M3y

D

:

II

M.
S^i)

AUUKfJI CASSIODORI
:

M
:

scptungeslmo psalmo (Vert.

dicturus c>l

Ego
ca-

A

l«i'is.

Quario

quid
:

sit

psaltcrium, vel qnare psalmi
sii

aulem confitebor
luain.

libi

iti

vasis

pfalmortm verilatem
(lune

dicMilur.
sil

Qiiiiiti)

qiiid
:

psalraus.
sii
|

Scxto

:

quid

Hevcra vasa

veritaiis,

ipl

viriutes

caiilicum.
:

Se|)linio
sit

qtiid

saln:o-caiilicum.
:

piunt, lot diviuis
C0B!estil)US

odorihus farciuiilur, tol tliesanris
Ilydria; qu.T,
in novitate

Oclavo

quid

canlicumpsalmum. Nono

de quin-

cumulantnr.

vinum

coeleste

quelaria

divisione.

Decimo
:

:

de unila
sii

inscriplione

recipieiites,
diuiil.

puritalem ejus

semper cuslo-

titulorum.
cinio
:

Liideciino
in

quid

diapsalina.

Duode-

ulrum

quinque voiuminibus psa!moruiii
an cerle unus liber debeal
:

Dulcedo mirabilis, qunc

.sacculi

corrupiioi»ibus non

sil.secajida

coiiiexiio;

acescil; sed in sua pcrraanens dignitaie, graiia

sem-

nuncupai
sit

i.

Terliodecimo

quemadmodum

in

psalmis

per purissimae

suaviiatis

aiigelur.

Apotheca valde

de Cliristo Dotnino seniiendum.
sit

3

Quariodecimo:
psaitnoruin.
legis

copiosa, de qua

cum

bibant lam magni terrarum

queinadmodum
Quiaiodeciino
:

exposiiio

digesia
toitus

popiili, ubertas ejus ncscil

expendi.
ipsis

de eloquentia

divinoB.

Quani mirabiiis

autein ex

profluit suavilas

Sextodccirao
iiioilecirao
:

:

de propria clof|uentia Psallerii. Sepii-

adcanenduinl dulcisonum organum bumanis vocibus lemulaniur; tubarum sonilus grandiloquis clamoribus reddunt
:

laus Eccle.^ix.

Nunc ad pr^missum ordinem, Domuto

prx^taiite,

vjcalem ciiharam viveniium cborcoinponunt; et quidquid ante
probatur

B

veiiianiiiS

darum

pern>ixlione

CAPUT
De
Propheiia

PUIMIJM.

inslriinieniis

musicis videbatur agi, niinc

prophetia.

per raiionales substantias explicari.

Verumiamen

esi aspiratio divina, quae

eventus

remm,
dixil

nequaquara nobis, ut

psiitacis

merulisque vernitn-

aut per facta, aut per dicta
veritate

quorumdam

iinmobili

dum
rare.

est,

qui

dum

verba nostra conantur imitari,

pronuniiat.
I

De

qiia

bcne quidam

quid lamen canant, noscuntur modis oranibus igno-

Propheii

est suavis dictio coelestis

docirin» favos
el
di-

Melos siquidem blandum animos obleciat, sed non compellii ad lacrymas frurtuosas permnlcet aures, scd non ad superna erigil audientes. Corde
;

ct dulcia divini eloquii melia

componens. Unde

ipse David in centesimo octavo

decimo p^almo

cturus est

:

Quam duUia
favum
ori

faudbus meis etoquia tun,
ll.i3)
!

auiem compungimur,
populus qui

si

quod ore dicimus, aniniad:

super mel
aiitem

el

meo {PsaL cx\ iii,
istius

Muliis

vertere valeamus, sicui in Psalterio legitur
intelligil

Bealus

modis gratix

munera prxstabantur.

jubilationem {Psal. lxxxvhi, i6).
lerrce

Sed ut de piurimis pauca complectar, acta est per
operaiiones

El iterum
(Act.

;

Quoniam rex omnis
28), cum

Deus

:

psallite

hominum,

ut fuit arca Noe, et sacrili-

sapieiiier (Psal. xlvi, 8). Pbilippus
Tiii,

quoque apostolus
ei

cium Abrahae,

et transitus

maris Rubri

;

per naliTi-

reginae Candacis

isaiam legere coRnovisset, Scriptiiras

eunucbum C ,3(^5 q^j^que geminorum Esau elJacob, qui futura sanctas comrum rerura sacramenta gestabani; per angelos, sicul
locuti sunl

petcnter exposuit; qui posiquam quoJ lejrelwt advertU, suitim graliam haptismatis exquisivit, et

Abrahae vel Loih, Zacharix et Mariae;
,

mox
non

per Tisiones

sicnt Isaiae
siciit

et Ezechieli

,

ct

coeteris

perrecl* manera salntis accepit. In Evangelio etiam

sanctis; per somnia,

Saloraoni et Danieli; per

Oomiaus
tntelligit,

ail

:

Omnis qui audil verbum
malus
et rapit

regni, et

nubem

et vocera

de

coelo, sicut Moysi.

Unde

constat

venit

quod semmatum

est in

corde ejus {Uatlh.
lelligi

xiii,

19).

Unde congrue dalur
:

in-

sanctum David non per operaiiones hominum, noo per nativitates geminorum , non per angelos, non
per visiones
et voceni
,

hxc

il

is

provenire non posse qui Scripturas

non per somnium

,

non per nubem

ejnctas puro corde merentur advertere

de quo
forari •

de coelo, nec per alios quoscunque modos,

pulchre Pater Hieronymus
«si Scripiura divina, et

aii

:

Margaritum quoddam

sed coelesii aspiratione fuisse completum; sicut de
ipso legiiur in primo Regtim volumine
est Spiritui
:

ex multis pariibus

Et direciut

potest.

Domini

in

David a

die illa, et deinceps
in

Qiiocirca, Pater apostolice

^»,

qui coelestes litteras

(/ lieg. XVI, 13). Ipse

quoque Dominus

Evangelio

«anciis moribus reddidisii, praestante

Deo tua

invi:

dicit

:

Si David in Spir\tu vocat
dicitis

cvm Dominum, quo-

latione provocatus «, abyssos divinas ingrediar

qui

^ modo
Quo

clemens errata corrigis, nec severus imputas, quod

dicto

quod (ilius ejus est {Matth. xxii, 4^)? recognoscimus evidenter per Sp ritum
fuisse prophelatos.

cmendas. Sed anieqtiam enihecas spirituales

attin-

sanctum psalmos
de

Sciendum

esi

gam, quxdam

divisis

capitibiis,

qu;e sunt
;

numero

sane quod omnis propheiia, ant de prxter
piacsenti,

to, aui

deccm et septem, sesiimo pr.negustanda ut cum earum rcrum locus se inlulerit, magni nectaris polus
suavissimis deleclationibus haurialur.

aut de futuro lempore loquatur, aut

agat aliqiiid.

Primo

:

dc

Aniinadvertendun\ est quoque Spirilum sanctura
sic fuisse

prophcliac diversis speniebus nihilominus est dicen«luin,
irt

prophetis sanctissiinis aiiribuium, ut lamen

qux

sit

isia
:

Davidica possinnis disiinciius
in

ad tempus pro infirmitate carnis ei conirarietate
peccati ab ipsis offensus absccderei, ei iterum pla-

edoceri. Secundo

ciir

psairaorum

titulis, quasi
:

auciorum diversa nninina reperiantnr. Terlio
signilicel, in finem,

quid
in
li-

cauis sub opportunilate lemporis uiivenirei.
saiictus

Unde

ct

qnud frequenter invenilur

Uieronymus evponens evangclisiaui
pr.Tfaliono nosln.

Marcttiii

• Ms. Sanger., (ormuri. ^ Dubiuiu csi ad quein speclcni hoec verba.

fiisius in

De

his

"=

Edil., tua iiuilaiiouc prcvjcatiis.

:

,; :

IS
iiiloco ubi nil de
riliim
in ipso

IN

rSALTERIUM PR/EFATIO.

14

Joaimc

:

Vidil aperlos arios, et Spiet

A

cn»

proplieia David dcvoin

Doiuno

.vtdle seiiuisset,
*!

taiiquam c-jlumbnm descendentem
(^farc. i, iO)
:

maucniem

quatiiur mlllia juvcniiiii c\ Iscier.iico populu

Iv;-

il:»

evideiili ralioiie iraciavit,

gisse qui

psalm

s

,

quos ipsc Donrni

a<piia'ioiii;

ui ueiiio conira ipsius scnieniiain
In psalino

venire pricsumai,

protuleial, organis, ciiliaris, nabiis, lympanis,
balis, Inlis,

cym-

quoque quiiiquagesiino piophela posl pec:

propriaque voce

in

magnain jucundilaQuic suavis adii:

caliim rogat
{Psal.
L.
(

Spirilum sanctum tiium ne auferas a vie

lein supcriKe graiiae personarcnl.

15).

Nam
,

si

semper, ul
1 ),

aii

bcaius IJiero-

nalio tribiis
periiiiebai ad
sti

|

arlibus divisa constabut

rntionabi'is

nymus

In

Ezech. xxxv,
el

in

propbetis cssCl

bumanam vocem;
musica
;
;

inatioiiiibilis

ad in-

scrmo divinus
liospilium,

jnge

iii

peciore

eorum

bal erol
:

umeiiia

4

communis auicm dc

uirisqii

fnctus est sermo

nunqnam crcbro Domhii ad me

Ezccliicl

ponercl

llt

pariibus apiabatur

nt ci vo\ bominis ceriis n o>lu-

dicens. In libro quin-

lationibus cderelur, ct instrumcntoruin iiulos con-

cliam
filius

Regum

Eliseus prophcla dicii dc mnlicre cujus
:

sona sc

v-cii.iiatc

conjungerel. Sic siiavis
lali

illa

ct j;i-

exlreinum clauseiat diem
esl, el

Dimitle eam, quia in

cunda musica Ecclesiam calholicam

aciu prx'd;iii

amayttudinc
lit

Dominus
ly,

celavit

me,

ci noii

iudicndicit

c.bai, quyc ex"divcrsis linguis, vaiioiuc conceniu

mihi ilV Heg.

11).

Aposiolus qnoquc

unam
B

lidei

concordiam crat

,

Domino p

ajstanle.

De

virginitus prtcceplum

Domini non habeo,
Iiem ipse

consi'iuin

crcditura.

autem do

(/ Cor. vii, 25).

commemorat

Ex quo numcro

indiia

nomina

rici]iienlcr in liiulis

Uoc ego pnvcipo, non Dominus
loco sic

{Ibid m, 10). El a io

inveniiniis, ut Idithun,

Asaph,

fili

Core, ct hissi

iiilia.

meminit

:

Qu(C loquor, non loquor secundum
17).

Non quia

ipsi,

ui

qiiiiiam

volnnt, auctores

liicrc

Deum
ei

{II

Cor.w,

leris propbeiis

aliqi-a

Undc eiiam simililor i.i cxquidem Dominus loculns csi,
non

psalmorum, sed quoniain

praeposiii ariificibus, ad-

non prophelae,

et aliqua propliclce, ei

Dom

-

nl

mnistraores eanim rerurn probabiles exstiterunt, bonorcm de tali commemoraiione suinerent, qiii
sancio devolis meniibus serviebanl; maxiine
quia et nomina
indicare

nus.

Nec

illud

specialitcr
:

de Domino

.les.i

Cbris:o

ofiieio

dicerel Joannes Baptisla
dixit mihi
:

Qui miwf me baplizare, ipte sanctum
in

Super quem

videris Spiriium
et

noscunlur.

eorum inlcllectus rerum congiuos Non cnim siipradicti viri ad

specie columboB desccndi ntem
est

manentevi in eo, hic
r,

psalmos faciendos

qui bapdzat in Spirilu sanclo {Joan.
eiiim proprium essft
:

53). Nu'.i-

elecli snnl, sed eos congregatos tanlum legimus ad canendum; psaimograph^s auiem

quam

in

Domino Cbrisio quod
nisi

fuisse hisioria nulla lcsiatur; et

prasumptuosnm

es;

addilur

Ei maneniem

in eo,

ab

aliis

nonniin-

dicere qnod nulla possit auctoritate fiimari. Psalinos

qnam
sit,

reccderc probarctur. !n Chrisio eiiim perman-

quia petcaium non habuii; abaliis jurediscessit,

C

quia pollulionis

sanclo non potest esse
sic

macnlam perreperunt, commnnio rum
in libro Sapientiae

Spiritui
deliclis
:

enim

autem ad solum prophetam David periiuere ceriis '''^^'«^'^^"•" indiciis. Denique in Apocalypsi volens opis islud intelligi, solius David meminil dicens
Ilivc dicit

nam
S;ii-

sanclus el verus qui habel clavem David^

scriptum est

Salomonis

:

qui aperil et nenio claudit; claudit et
In

nemo

aperit.

rituB

enim sanctus

di^ciplince e/fugiet (icium, et auferet

Evangelio quoque Phirisitis ipse Duminus dicii:
crgo David in Spiritu voat

se a cogitationibus

quw

tunt sine intetlcclu {Sap.

i,

b).

Quomodo
dicens
:

cum Dominum

Est aiiicm propbelia magnificum nimis et verilo-

Dixil Dominits

Domino mco

{ilatth. xxii, 45,

quuin dicendi genus, noii
sltum, sed diviiia

bumana

voluniaie

compoait

4i), etc.

ins; iraiione

pnjfusum, sicut

Unde probalur universos psalmos non mulioium
cxistere
,

Pelrus aposlolus
ett

:

Non enim

volunlate

humana
i,

aliata

scJ tanlum ipsins

quem

a

Doinino conslat
caihclicse

aliqnando prophelia; «ed Spirilu sancio inspiraii,
Dei homines {II
dicil
:

esse nominaium.

Usus quoque Ecclesia)

locuii .'UHt sancii

l'elr.

21). Narn et
lo-

Spiritus saiicti inspiralione generaliier ei immobitiler

Paulus aposiolus

Qui prophelal hominibus

tenet

,

ul quicunque

quitur ad ccdifxcalionem, eteshorlalionein, et consolatio-

qui divi rso

eorum caniandns ruerit nomine prxnotantur, le tor aliud prjenisi

nem

(/ Cor. xiv, 5).

El paulo post
:

:

Qui prophetat

dirarc

non andeat,

Psalmos David.

(juod

si

Eccle»iamacdi/ical (Ibidem, 4)

xdificat plane, ipian-

q

<^ssent proprii, id est,aut Idithun, aul filiorum Core,
aiii

do res iocognitas nimisqiie necessarias pr^elocuiionis
Iicncfitio (acil csse noii-siinas.

,\saph, aui Moysi,
sicut
et in

Nam

el

quibus data

careniur;

corum nomina utique prjpdlEvangeliis fit, quando aut

esi faciilias

Lene intelligendi
a

vel interprL-tandi .^cii-

Marci, aui Luc», ant Mattlicei, aut Joannis vocaltuo

piuras
exccpti,

divinas,
sii

rounere proplioiix' non vidcniur

pronuniir.mur.

Quod

eiiain seculus Paier Augiisiinui
Civst-

ut Aposiolus ait in Eiiistoia ad Coriniiiios
:

congnienier omnes psalmos dicit {Lib. xvii
Dei, cap. 14) Cs^e D.»vidicos.

prinia (Cap. xiv, 52)

Spirilus proplelnrum propheiis

subjecius eti.

Sed quoniam de propbeiiae muneribus

coinpeienier forsitan

qux

iegiiiitiir

agnoviams, nuiic
Quid
siqnificel

CAPUT
in

III.

qu.c restant solliciie perscruleraur.

fincm

,

quod frequenler invenilur in

tiiulit.

CAPUT
Cur
in

If.

Finern
cominiiiiis

duobus dicinnis modis
aiqiic
iiior;ilis
,

:

psatmorum

primus cst
rcs

iste

quasi auclorum nomina diverta reperiantur.
tilulis

(piando

aliqua

ad

exiremiiin
In

dcdncia piMvencrit, ncc ullciius
sui

potc.^l

primo

libro

Parajipomenon (Cap.x\m,

5) legilnr,

prodire,

qux motus

tcrtninum probatur accipcre.

;

-j^j

TB.
(liiimtis (Inilum

AUr\EL[l CASSIODORl

fC

Sic cnlm

cibum

,

qui scdula comes-

A
Canlicum
cst

quae docelioue consumptus est, fiiiiiam pecuniam,
lnr expcflsa, ei ca;lera
edtcA.

5 CAPIT Vf. Qmd sil cauticum.
quod ad
lionorem
Hii
canitur,

quae lioc

modo prcbaniur

Secundus diciiur fims perfedns ?ique perpepronnis, quom modo qu^rimus; qui lunc nobis dilatiri iiicipit, quando ad cum mens tendi magis ac
pervenerii.
Fir.is

qjiando quis libertjtc vocis propriac utiiur, ncc loquaci instrutiiento cuiquaro musico consona
laiione sociaiur, hoc est
tatis

modu-

quod eliam nunc

in D.vini-

dcvota

ergo

legis

ac

pleniludo

laudibus agiiur.

Domimis noslcr
fiiiis

esl Christus, sicui

Aposlolus dicit.

cApur
Quid
sit

\ii.

cnim

legis Christut

nd jusliliam omni crede»l%
conlenli,

psaltnocanticum.

{liom. x,4).

Adqu
scd

irtdum pervenprimus, ndiil ulira
ipso
beatiludiuis
finc

Psalmocanticum erat, cum, inslnimenio musico
prgpcinente, canens chorus sociaiis vocibus acclaniabai, divmis

pen|uiremus;

p'emssima jucunditate peilruemur;

cujus

ian!uu>

amor

proficit,

quonium

iiitellectus

noster,

Domino
psal-

duntaxat sermonibus obsecuius.

prastante, clarescii. El ideo quoiies in

tiiuiis

CAP13T
Quid
sit

VIII.

morum

in

finem

rcperis,

ad

Dominum Salvaiorem
fiiiis

canticumpsalmum.
eral, cura,

aciem mcniis intende, qui esl
tiorum omnium

sir.e fine,

et bo-

B

Caniicum psalmum

choro anie canenle,

compleiivn perfeciio.

ars insirumenti musici in

unam convenientiam comhymni
divini suavis

CAPUT
Quid
sit

IV.

muiiiier aptabatur »; verbaque

psalteiium, vel psalmi quare dicantur.
esl,

copula pcrsonabat.

Psaltcrium
dclt.'>: liltcra?

ut

Hieronymus

ait,

in

modura a

CAPUT
De

IX.

lormati ligni sonora concaviias,

obesum
lila

quinquefaria divisione.

vcnirem

in superioribas

habens, ubi chord irum

TCligaia disciplinabiliter plectro percussa, snavissi-

Hanc autem, quam diximus, quinquefariam divisionem, prout unaquaeiue earum psalmorum liiulis
potuerit inveniri, locis aptissimis

inam dicuniur redderc

canlilcnain.

Huic

ciliiarae

admonebo

:

ubi

positio videtur esse contraria,

dum quod

ista

m

«ontinet, illud conversa vice geslat in capiie.

imo Hoc

significantiam

quamdam

subscquenlibus rebus

my-

stica interpreiatione
aliae

conlradunt. Sed quia

sunt ei

aulem genus organi canorum aique singulare apialur corpori Doraini Salvatoris ; quoniam sicul isiud
de altioribus sonat,
Qui
sic cl illud gloriosac institutionis

esst

muliifari® superscripiiones, quas praetereundas non arbitror, breviter in unam conclusionero
;

aestimo coUigendas

ut

nec fasiidium lecior incurrat,
necessaria forle prse-

supcrfle concelebrai;
dicit
:

sicut etiara ipse in Evangelio ^. nec in
est, e(

damno

inlelligentiae

esl

de lerra, de terra

de terra loqui-

lereat.

tur

,

qui autem de coclo vcnit,

quw

lidit et audivit testa-

CAPUT
De

X.

tur {Joan.

m,

ol).

Unde

quidara et lioc opus Davidi-

unita inseriptione titulorum.

cum Psalmos dictos esse praefiniunt, quia de soperno ^ulmine reson.irc noscuniur Cognosce vero quod isii tantum pro excellentia sui
dicantur

Quasdam
qui»
si

snperscriptiones
conslit

psalmorum per

allusio;

nem consimilem

spirilualiler

iutuendas

liticram consideras, exiraneum esl,

cum non
si

Psalmi,

qui hoc

voluraine

coniinentar.

Nam
4ub;c,

ct

psalterium genus

esse musicorum
iii,

ea invenias in psalmis quae conlinentur in litulis;

Daniel

propheta tesiatur, inquiens {Dan.
fistulie,

5, 15)

vocem
et

vivcro tr.ihanlur ad tropicum intellectura, nimis

deniur accommodae, ut esl

illud ubi res gcstae signi-

sambucae, citharae, psalierii, el syras

phonix, omiiisque gener

musicorum.

Nam

Pa-

ficaniur, ut est

:

cum

fugil a

facie

Absalom

;

ubi lo-

ralipomenon exponit {Cup. ix, 4i), cum dicit de iiguis thyinis, quae vulgo cbeua vocantur, gradus
factos in

cus, ut est

:

cum

esset in deserto

Idnmev;

ubi

dies

ul est
est
:

domo Domini,

et in

domo

prima sabbati; ubi Hebrara nomina, sicul hdiihwt ; ubi facia est comparatio gestoruin,
.

in

regla, cilharss
ul esl
:

qiioque et psaltcria cantoribusdicitiir

Hoc apud Ilebrxos
Ipsum vero psal-

cum

mutavit vultum

tuum coram Abimelech
,

D

^el

spccierum cousimiliura

ut

esl

:

pro torcuta'

iiablum, quod tamen in suprascripio libro
ribus.

Ircquenii repciilibne vulgatum est.

Grjecum constat esse vocabulum, qucm dictum quidam voluni aTri tou -^l-KUEtv, hoc est, a tangeiido.

mum
Nam

ct psaiirias ciiharoedas

vocamus, docto pollicc

Quapropter m superscriptionibus litulorum, sive psnlmum, sive cantcim, sive psalmumcanticum, sive canlicumpsalmum, sive in finem, sive aliquid de sexla,

luodulationes musicas expnmentes.

quam diximus
sigillaiim, aut
eis

,

unum, duo,

complexione reperire potueris, aui vel iria, sive quatuor cx
ad
:

CAPUT
Quid
sit

V.

insena cognoveris

illas virtutes

trahe, quas

psalmus.

unicuique inesse dicemus

quia rerum istarum coni-

Ps ilmus

est

cum

cx ipso solo insirumenio musiro,

mcmoratio ad
posila

similitudinem occuUx inielligenii.p
iuvcuilur.
Ista

id esi psalteiio,

modulatio

quxdum

dulcis et cauora

subtiliier

enira

anle

forcs

profuiidilur.

psulmorum, tanquam sacrata vela peudoni, per qui-,

* Mss. Aud.,Dec.,Fisc., comitcm raptabatur.

E\iit.,

comiur rap'abatur.

,7
si

IN

rSALTLUllM

lMt;*:bATlO.
""t
labiorum
rjits

13

blis,

aciem mcnlis intcndas rarcscenlibus qnibusJam Qiiis cnim facilf! coruni pcnelralin conlueris.
divcrsiiales

A

non fraudusil enm (Piat. \x,

5).

Socniido qiiodjcqiialis ci cojelcrmis osicndiUir ralii,
ul csl illud

lot causas, lot

nomimim

|iulcl

oliosas,

cju^dcm secuiidi psahni

:

Uoniinus dixil
ii,

cum

sunefas sil crcderc Scriptnras divinas aliquid
:

ud me: Filius meus
7).

es lu, ego hodie geniii le {Psal,
:

pcrvacuum conlinere? Legilur enim Amen, amen non prW' dico vvbit, ^uia iola unuw, aut unus apex
v,i8). Uribil a lege, donec omnia compleanlur{MaUh.

Ei in ceiilcsimo nono

Tecum principium
:

in die

virlutis Ina; in

splendoribus sanclurum
le

cx ulero anle

Luciferum genui

{Pu^al.

cu,
cl

o).

Tertio a meinbiis

CAPUT
Quid
Iiiler
$it

XI.

Ecclesiae, cujus ipse
est illul vigesinii

dux

capui esl Ciirislus, ut
:

diapsalma.

primi psalmi

Longe a

salule
i"!!

mea
sexaet

verha deliclorum

mcorum
Dcus, lu

{Psal. xxi, 2); el
scis

exposilores

Psalmorum de hoc nomine quae-

gesluio octavo
delicta

:

insipicniiam

meam,

dam

braicx

nosciiur provenisse diversiias. Hicronymus, Helinguae doclissimus inquisilor, Spirilus sancii

mea

a te non sunt abscundita [Ps.l. ixviii, C).

Quod
pore.
alieiia

dictuni pro

unoquoque

lidcliuiu

dtbemus acci.
lalius di-

coniiiiualionem esse confirmal {Epist. 158), ob lioc
qnia diapsalma significel semper. Bealus aulem Augiislinus.rerumobscurarum subiilissimus indagator,
psal. iv), Inier ardiia sine offchsione discurrens (/« cognoscilur, ul magis lianc potius pariem clegisse discuiiens quadivisio esse videalur, nominis ipsius

Csierum
:

delicla a Chrisio probantnr fundilus
ii;

unde Tichonius
"5')).

libris

Rogularum

^

ijjrenierquedissrruil (VideZ). Augusi.lib.

m dc Doctr.
nulK:

Ch.,

cap.

Iloc

si

aiiiino lecoiidimus,

confusione

lurbamur, quia error maximus nasciiur
rcddiiur al.bi, qiuid di-

iiide, ([uaiido iiiconvcnicatcr

iiiatcm.

ciuin conslat ad aliud.
diciiur

Sympsalma qulppe

Grxco vocabulo vocum

ISam
nani

>i

uno modo

fuissel locutns, quis ejns

gemi-

adunata copulalio; diapsalma vero sernionum rupia continuaiio ; docen-i ubicunque reperium luerit, aut Meiiio |)crsonarum, aut rerum fieri permulationem.
ergo lale

subslaniiam poiuissei agnobcore,

cuin eii;un

niiiic in

tam

eviJcii:issiina dslinctione,

naturam

di-

Vinitatis et humanilatis

Domini Cbrisii

aliqui nitaii-

nomen

illic

inierponitur, ubi velsensus, vel

lur sacrilega voluntaie confundore? Mnita

personae dividi comprobanlur.

Unde

ci

nos divisiones

cuudum

congrue facicnius, ubicunque iii psalmis diapsalma daium fuepitueril inveniri; reliquas autem, prout indag^biinus, ubi tamen auctoriias hujus nomirii,

quoque secommonet,muita spiritualiier jdbel, personas subito deccnler immutat : ut nunc Clirisius Deus, Verbum incaiuilum ei homo factus, caput t'clitleram
clesia;;

uunc

ipsa

Ecclcsia

,

niini:

liomj
oiiinia

jusius

,

nis poluerit invcniri.

nuac poeniiens
XII.

luqui

vidcaiur,

ut

necos-

CAPUT
VtTum

Q

saria
coel

langai alque concludai.

Ubiqne pienissiimim

in quinque volHminibus Psalmoruvi $it secanda contextio, «« cerle unus liber dcbeat nuncupari.

siium rerum sanctnm

vibr-il cloqiiiuiii"; et iiiii!-

tiplici

diveisitaie virluium propter

humani generis

Bealus

llieronymus

prophetiaai

Psalinorura
{Prccfal,

in in

largiendam salutem,rcgiiisui adoraiida mysioria pius

q.iinque l.bros putavil Cssc dividendam

Uedemptor

insinuai.

quarlo p.al. ad Sophron.), quia in leklu operis bujus dum hoc verbo iniercedcnle, nonk-siiur, Qai, fiat;
nulla se videaiur aperire divisio. Huic favel assensa
pi.steritas.

Hxc
ad ioca

ideo prxfaii snmus, ui
talia, intrepidus leclor

cum ventum

fucrit

audire possit quod se
lilud ihimen

jain salubriler didicisse cognoverit.

au-

Credo

dum

sibi

consullum judicavit,

cioriiaie
inis.-.ima

Palrum

el veriialis ipsius

aiiestaiione fir-

quod

in

mulias parles coarctabalur isediosa longinHilarius auiem, Pictaviensis episcopus, divi-

credulitjie

tenendum

est, uiium dc Tri-

qiiiias.

nitate, sive

unam

ex Triniiaie pcr^onam, Deuiu Ver-

iiarum rerum acuiissimus et profundissimus exquisiPsil.) lor, cont;rucnlius librum cesiimai {Prolog. in
dici

bum

miseratioiic

monalium cx Maria
sux

Virginc homi-

nuni facinra sponlanca virlulc, non ministialoria nec<'ssilate
:

deberc Pbalinorum
esl; el maxinie

:

quia
in
:

in llebraio

unum

vo-

quia nec naturx
r.cc

ullani rautabi!ii:item

lumen
(Cap.

cum

Iei;alur dictum I, tU) Quapropler merilo unus liber dicilur, qui lanta au-

6

Atibus Apostolorutu /« libro Psalmorum.

sus^inuit,

assumpiionc carnis augmenluin TiiSed, sicut quidam
ait
:

p

niiaiis effccit.
sir.is lavil in

Miiculji>

iio-

sangnine, rugas eliam telendil in crucc.
spei no&!ru:
siiigularc pr.Tsidiuin,
be.i-

ciuriiaie firmaiur.

Hoc cum

sit

CAPUT
Quemadmodum
in

Xlll.
Clirisfo

tiludo

credonlium,

feliciias

inagiva

jnstoruni, iion

paalmis $it de senliendum.

Domino

desinunt haeretici impij volnni.ilc corronore, qihul

humanogeneri

.salulis

cjusaincognoscilur pr.isiii.s^o.

Triltus modis psalnii loquunlur de persona Domini

CAI-IT XIV.
Quemadinoduin
sit

Jesu Cliristi pro
id

iniruciione lidelium. rriiiimn

p< r

expositio ditjesa pnHlnK.rum.

quod ad huraanitaiem ejns noscilur
iiUid

perliiiere, ut
el
el

rrimo
laf

itobis

de lilulorum inscriplionc, Doiniiio jn-

ist

becundi psa'mr: Astilcrunl reges terrx,
conienerunl in

vunic, diceiidiim est,

undc

vclut

ubcribus ex|ircs>is

princip.'s

uuum

adiersus Dominiini

teus sciisu"?divinai pr.cdicalioni.s

cmanel.Socundo,
(livi.iciulns

adversus Christuin ejus (Psal.

ii,

2); el in v.eesinio
(liluislici, cl volun-

unusqtiisquc psalmos pro sua
cst
,

(inaliiale

pialmo

:

Desiderium aninia ejns

iic iiobio iiile!lecliim

I

crmistcai au' occuli.» uia-

Mss. AuJ., Dcc. ei Fisc,

Itbrul elcrintum.

,

10
la:i(*

M. AUUELIl
reruni.aul vurieUs inUoducla luqueiilium.Terpsalnii, pariin)

CASSlODOm
^P»(i

20
rliytlimo,

A

liebra:os aut

aul

melrica

constal

lio,

arcanum

sccundum

spiritualera
leciiosuli-

lege composila, quae, ut ipsi

diciiiit,

fasluciis conii-

iiilelligentiam, parlirn

secundum

iii&toric^m

neiur. Faslucium cnitn est per

commata procedens

ncin, pariim
lililales

secunUum inystioum seiisum, reruin
fuerit,

ad depromendum sensum, naviier explicaia conccpiio.

discntiens proprielalesque verborum,

prout
lo-

Cujus

si

virluiem lector diligens pcrscruiaris,

concessuo)

conabor aperire. Quario, proui
cjus

audi Apostolum ad

Hcbraeos dicentcm
et

:

Vivus eit

CU8 cxcgerii,

virtutetn

breviier demonstrare

cnim Dci sermo
pti
,

et efficax,

acrior

omni gladio ancispi-

conteniii^m, qualenus intentio digcsti carminis divino

el

periingens us:]ue

ad divisionem anim(B uc
et

muneie
tiii

oculis interioribus elnccscat. Virtulem psaliiis[iir.itioiiem

rilus,

compagnm
el

quoqite

medutlarum,

et discretor
iv, 12).

dico

divinam, qua nobis intcntio
jcrnione

cogitationum
Scripturoc

inlentionum cordis {llebr.
divinae sani ta

superna rcseraiur,

ei

Davidito a

viiiis

nos

autem

p ofunditas^adeo
universi iiicunveritatis

reinovet, el n.cle nobis viveie persuadet. Quinlo, de

comriiunes sermones liabei, ut
clanter adnilttant. Scnsus

eam

ordine numeri psalmorum,
rabiinus, qul

cum

res exegerit,

memo-

autem recondil

reverendissimarum rerum lionorc sa-

arcano, ut

iii

ipsa sludiosissime vitatis sententia de-

cralus esl.

Hoc enim per singulos quosque psalmos
reliquil

beat indagari.

Nam eam
iiitelligi,

revera esse divinam

binc

faccre nobis difncilc fuisse profiiemur, quod inde-

B maxime

dalur

quod

indocii siibiilissima.

lerminalum alque suspensum Palrum etiam
auc oritas. lleliquos autem
scruialor exquirat,
in

temporales aeterna nonnisi divino repleti Spiritu potuisse tradere sentiuntur.

sibi calculos diligens

per-

quoniam mulla accessu lemporis Scripturis divinis fiunt clara, quae nunc videnlur

Postremo quol miracula jugiter
Scriptura ipsa mundi
sicut scriptum est
:

facta sunt,

donec

ambitum divulgata comp!eret?

abscondita. In conc'usionibus vero aul
lius

summam

to-

/n

omnem
pertinct

terram exivit tonus eo-

psalmi sub breviiale complectimur, aut contra

rum,

et in finis

orbis terrw verba

eorum [Psul.

xviii, 5).

haercses aliquid dicimus deslruendas. Ipsa est

enim

Unde ad probaiionein
^usccpta. Ilacc

maximam,

quia lex

Oooiini siiicera diJeciio, adversarios ejus odio habere

divina per cunctas muiidi partcs cognoscitur fuisse

pcrr cto.

muUis modis genera sux locutionis
scliematibus de,

CAI'IJT XV.

exercet
cora,

,

dcflniiionibus succincta,

De

eloquentia lotius le^is divimt.

verborum proprieialc signata
ah
eis accipiens

syllogisniernm
:

Eloquentja legis divinse hutnanis non est formala sermonibus, neque confusis inceria fertur ambagihus,
ut aut a rebus prseieritis oblivione discedai,

complexionibus cxpedita, disciplinis irrutilans
taiiicn

nou extraneum decorem, sed po-

tius iliis

propriam conrerciis dignita;em.

aut prapseiiliura confnsione turbeiur, aut futurorum
dubiis casibus eludatur; sed cordi, non corporalibus

C

lixc enini quanJo in divinis Scripturis splendent,
certa aiqiie purissima sunt; cuin vero ad opiniones

auribus loquens,
lirmitaie
coasisii!,

magna

veriiate,

magna

prsesciontiae
sui

hominum

et quxsiiones inanissimas veniunt,

ambiliic

cuncia dijudicans,

auctoris

veritaie

guis altercationuin fluctibus agitanlur; ut (|uod
ost firmibsime

Sic cnim in Evangclio de Domini Christi
:

semper verum,

frequeiiteralibi redda-

praedicatione dictura cst

Loquebalur aulem sicut poscribce

tur incerlum. Sic el lingua nostra
canit,
iiobiliiate verilalis

dum
;

psalmrKiiara

isnatem hubins, non sicut
(ilattli. VII,

eorum

el

Phariscti

ornatur

cuin ad f.ibulas

19)

.

nie enim^indubitala ioqmlur, cui
ei

ineptas ei blasplicma se verba converterit,

ab ho-

omnia praesentia suni,
sultjectus.

rerum exitus

proiiatur esse

nore probiiatis excludiliir; sicui apostolus Jacobus
dicil
:

Ex

ip-.o

or° benedinmns

D: uni

et

Patrem,

el

Eloqucntia siquidem csi ad

unamquamque
niniis

7

rem
lix.i,

c.t

ip%o

ore vialedicinms

hominem, qui ad imaginem
iii, 9).

(ompelensei decora
vcrax et
eloqiiio,
ap.ierna

locutio. Ilnec igitur casla,

ct

simititudinem Del faclus esl [Jac.
Ilacc

praedicalio,

purissimo

nitet

mundannrum

ariiiim periii,

quos tamen mullo
exslilisse

CDJus

utilitas lucet,

maguificetitia
;

virtulis

poslerius ab

exordio

divinomm librorum

appaiet, operaiio salulis arrldel

sicut ei in
:

ccnlesimo

inanifoslum est, ad cilleciionc^s argiimeniorum,

qu*

ociavo deoimo psalmo dlcturus esl
<«Mrn vivificabit

Quia eloquium
:

Cracci topica dicuni, et ad artem dialeciicam et rlielorirani transtulerunl
;

me

(Psal. cxviii). Et ilerum

Lu-

ul cunctis evidenlcr appareat,
vcriiateiii jusiis

cerna pedibus

rniis

verbum luum, Domine,

et

iHmen

prius ad

cxprimendam

meutibus da-

semilismcis. lievcra lunien, quia

scmpcr

vitalia jubet,

tiim, qu'Hi poslea gcnlilcs

bumanaD sapicnli;« apiant

noxia proliibei, lerrena rcmovet, cceleslia pcrsuadet.
llinc

dum

csse puiavcruiit. ILec in leciiouibus sacris
sidera

m-

et Doctor gcntiiim
:

in Epistola
est

ad Corinihios
in

quain clarissima

relucent,

et

significantias

scribit

A'on enim in scrmone

rcqnum Dci, sed

rerum
QuTC

utilissiinis
iios

compciidiis
locis

decenier illuminaBl.

virtuie (/ Cor. iv,'20).liem ad

Timoiheum insecunda

breviter
rcs
ipsae

apii^simis

adraoncbimus,
dciiucentur

incminil diccns

:

Oftmjs scnplura dtviniiu^ impirala

quoniain

conimo-iissime

ad

uHlis cslad docenditm, ad

arguendum, ad erudiemium,
:il

mcdiuni, pcr quas concepli
hU!ll.

scnsus clarius

cluce-

rd corrigendum
fectus
sit

in disciplina qua; isi justilia;^

per-

homo Dci ad
iii,

onine

opus bonum instrurtus

Nam
auicm

et Pater

Augusiinus
ila

in libro lertio

de Do:

(II

Tim.

16).

cuina Clirisiiana [Cap. 29)
iilterail

profcssus est

Scianl
,

Hacc, sicui Patris Hicronymi icstaiur aucioriias

inodis

oniniuiu

iocuiionum

quos

;

21
grainnialici Gra'Co

LN

P^ALTERILM PR/EFATIO.
auclores
:

22
lamiiin iicscii

iiDinuic liopos vocaiil,
K.l

A

qiiaunini assiduo consiai hauriri,

cx-

noslros

usos

fuis)>e.

paulo

posl

soquilur

pendi.

Quos lameu
ecieniia
ail

Iropos,

id

e>l

moJos

lociiiionuin.

qui
lia

Ac

iic Jiuliiis in

gcneralibus

rcmorcmiir,
:

sp(-ci.)<

noveruMl agnoscunl in

litieris

sanclis,

eorumque
adjuvaneviden-

Psalierii, Domiiio

juvante, lang.Tmvis
qiiac

quoiii;iin

eas intclligenclas aliquaniu'un)

ipsa res evidenter agnnsciiur,
biis

conimunibus ro-

lur. Cujiis rei el in aliis codicilius 8uis fecil lissiraarn
vil

prxmissis, poslca sub aliqua proprielate doscri-

menlionein. Iu

libris

qnippe quOs appella-

Liiur.

de Modis Locuiionum diversa scheraala saeculaprobavii in
in
litleris sacris

CAPLT
De
rria.uiii esl

XYI.
Pialterii.

riura lilierarura inveniri
alios aiilcm

propiirt eloquenlia

proprios

mudus
lioc

divinis eloquiis essc

deciiravit, quos grammaiici sive rhel ailigcrunt.

Tes nullaionus
et
nlii

quod

ipsi laiituin

psalmi sini^ulaii
linjiis

iiii-

Dixerunl
id esi

apud nos

d'iciis-

inero vociianiur,
peritissiiiiis

quos nos adhibitis

liiigum^

simiPaires,
rius; ul

Hieronymus, Ambrosius, Hilarei,

ctim eoruin volumine conferenies, seisuis
in

nequaquam pr.TSumpiores hnjus

sed

vaio usu

psallenliiim,
:

vcribus X!ilim:tvimus

pedisequi esse videamur.

csse reddei)do>
cl riias
a'iiiJ

ne se

pnesnmpluni ordinem au-

Sed

dicit aiiquis:

Nec parles ipsx syUo^ismnrmn, B
disciplin.i-

permixta confunderel. Dcinde qnod nulluin

nec nomina scbtimalum, nec vocabu'a

opus auctorilatis divinx cenluin quinquagitita
;

lum, ncc

alia

huju^ceinodi ullatcnus inveniunlur in

seclioiiibus coniinctur

iibi

enim

tol

liluli

divcrst

psaliois; invcniuntur p'ane in virtulc sciisuum,
in ciTatiune

non

iegunliir varietate conscripti? Ilic illud
nieri

volivum noHic

verborum

:

sic

enim vlna
iii

in

vilibus,

aUeluia in supcrscriptionibus

incboavit.

niesseiD in scmine, fronde^

racidibus,

fruclus in

cummeiiior.itio bistorix de Reguin tracia voluinine,
in ipso limine posita virlules noscitur indicare psal-

rami<, arboros ipsas sensu conicmplamur iu nucieis.

Nain cl de proiundissima abysso deliciosus
ritigitur,

pisi is ai-

niorum.

Hic etiam

diapsalma^a tantum

inlerjecta

qui tamen ante cjpiioiiem suain

bumanis

monstraniur.

Hic psalmi

secundum

viiiuics

sua&

oculis noii videtur.

Merilo crgo

ef^sc

diciinus,
el

qux

numerorum
teiis

ordincs tenent.
a

inesse iiiliilominus virtule sentiinus.
lus veial (/ Cor.
iii,

Nam
in
,

Apostosapien-

Liber inclioans

beaiiiudine Cbrisii, Novi ei Ye-

IS) nos seduci per

vanam

Tesiamenii

sacromciila

pcicurrcns,

laudibus
ut nteriia

tiam mundi

:

isia

vero non abnegit

lilleris

essc

sacris

et sancta jubilalionc concluditur;

diviuis. Certc

acoedamus ad psalmos

el inierrogc,

se

tali

munere consokiur

E( clesia,

qux

hic mult»-

mus
Is
iiis

,

qii.c

omni disputaiione

majur csi

rcrum

kiim caiamitaium cognoscilur arnicti(<uibus sauciari.

lidem.

C Nout
u.ijiis

eniin bcnencio Domirii tiiiinipliare dc suiscla-

uJ ergo primipale virtuium ei salulare locutioreFert, ei

ingravaa

;

perseculionibus si(}uiJem prolic
,

i,

gcnus [Vcrunique res aliquas

sapc longe
xlii),

aflliclioi.ibus

seiuper augeiur

sanguiiie

m;»rlyruin

alia

qnain a;idiunlur, cxpcnil. Simpliciias, duplex ct
;

lig.uur,
tlciibus

irisiilia

magis

eii^ilitr, :tngiistia

diUiaiur,
poiius

iine dolo bilingiiitas

sicul

fccil

Josepb {Ven.

pascitiir,

j^-juniis

rcficilur,

ct

iiiac

qui

dnm

fraires suos a.t^pectu ipso et
ita

scrmone

paiiio

crcscit,

unuo

nttiiiJus dericii.

cognovissct,

eis

viJcbaiur

loqui, ut

nuilatcnus

Qaid cnim

in iito liiiro

non invenies

uiiJc se bu-

poiuissel agnosci.

diiim
taiis

sumptuin
effectuin.

,

Quod non c^t aJ Jccepiionis stuseJ ad commudinn magnx tililiscnnoncs adbibci,
cau-

iniinum genus dcbcat suaviter consolari? Tbesaurus
in

peclore

mundo semper excrescens
suflngium
,

,

consol.iiio
pericliiaii-

Heltrocos

niagna lugcnliura, spos beata jusloruni,
liiiin

$as profuiidiss!m;is innuentes.
iii

Cnam rcm

bono

plcruiiiqiic

ponit,

ut

in malo et quoJ noniine videlur

ulile

nnde semper quod cxpedit
perennitate servalur.
civit.itisepi-

lollilur, ejiisqiie funs indefecla
i^i.-alus

essc commiino,

g

proLieiur qualiiaiibus

discrepare.

quoque Aliianasius, Aiexandriiioi

Ca;'e4ia terrcnis comparal,
siliilis

utqaod incornprebenper nolissimas
si-

scopus, in libro
slinavii

quem

Marcellino suo ch.irissimo de,

m.igniiU(1o

velai

ii.ielligi,

de proprielale Psallerii
dicil
:

ul verbis

ipsius

iniliiudines possit aJverli. In verbis auiera
inira

serendis

D

ular,

ita

Qnicunquc

Psalterii

verba iccitat,

potentia est; ut subiio

immcnsa nobis atquc
irildsque

quasi propria verba decantat, el tanqu;)m a seinelipso coiiscripla unus psallit, ct non tanqiiain
:ilio

iiicoinprehcnsibi'ia

duobus

sermonibus

di-

explicentur.

ccnie, aut Je alio siguiftcanic sumii cl iegit; sed
ciiaiii
uii:i

Quid brevius dicam, freqiicnter
i.ielT.ibilem
Iiid
:

syliaba
esl
il-

tanquam

ipsc
;

de semelipso loquens,
et

sic

bnjusinodi
t.-Jia

Domini naluram dcmonsiral; ul
tnisii

verba prufert

qualia suiit

qux

dicunuir,

Quiesi

»ie

{Exod.

iii

,

15).

Cujus

omne

\c!uiipse agcDS, ck scmc ipso loqucns, Deo videtur
oircrrc sermones.
I'salierii

vcrbuin subiililcr inquisiium copiosis siJnsibus sealiirit.

Nam
cum

sicul fecunJis^iimus agcr oJorilens hcr-

quoquc propriura

cst (]uod per ip&uiii

leiri-

bas

6;iluti

nostrx producit accoiiiinoJ;ts
per singula

,

s c lectio

gis Jivinx saiiclilas iniruilur.
cIio:itit

Noii cniin

tirones
inter
;

divina
illlc

verba

rcquiritur,

cura mcntis

saucix repcrilur.

semper De cujus elo-

a Geiicsi,

nun ab Apustolo, non
cixlex

ipsa

inilia aiic(oril:is ev:iiigclica saucla iHjls;iiur

sed licet

qtienti.x
riiiii,

modis multi Palies
notniiut
iii

latius prolixiiisqtie dixe-

Psalleiiuin quarlus
priinntii
ii.Jc
1'

sil

diviii;e

auctorilalis,

qnoMim

libris iiilruJiicioriis

com-

l.iiiirii

lirorics iiscliuaiites

Scripluras s.mctas,

Dienioranda

pcrspcxiinus.

ScJ funs

ibio

caksiis

geiidi raciiinl Jcccnier initiiiin.

, ,

:

M.

m\EU\
A

CASSIODORI
itillaus

24
(ua, spousa,
).

cAPur
Laus
v<

xvii

labia
IV,

md

et

lac

sub Uugua (ua

EcclesicE'

{Cant.
perfecia maler

10, 11

Quae mereris denique osculari

Clirislum, el decus illud perenn.ler cuslodire virgi-

re sancla, o

immaciilala, o

lar^'iei>le, sola vivificas, hcclesia, qu3D, d.vii.a gratia insliluel perdiium propriis culpis sola sanclilicas,

neum

;

libi

enim

dicilur

:

Osculelur

me

osculo oris

sui, quia meliora sunl ubera tua vino, fragrantia un-

lione »ua iiuniauuin genus iuslauras
fessioni nihil addi
,

:

cujus piac con-

guentis optimis

{

Canl.

i,

1 );

el cxiera quae liber ille

niliil

minui polcsi. Per omnesquippe

divinus myslica praedicaiione complcclilur.

psaimos, per omnia
latis iniersei is
;

caniica, pra-Citnia sanclae Trini-

Quapropier

faciis audiloribus

per

quamdam

isagocofr-

ul cujus sunl sacrala verba

quM

lo-

gen, quae est scquenlis operis inlroduciio, index

lestium mysieriorum, et sacrae praenunlia diciionis
ut opinor, sufficienler ationilis et desiderio superno

quimur, eislaus seinper
lur.

el dulcissima gloria reddere-

Qnai salum

ssevissa-culi liujus, el liaitciicorum
in arcae illius

simas procellas

Noe

simililiidine, quaj

divina

largiiaie flammaiis
,

,

nunc ad solvenda qux
,

luam
fidci

evidei.ler ponavit

imaginem, sola inoffenso

promissa suni

Christo juvanle
est
,

veniamus. Praes a

cursu sine pericnlo diluvii consianier enavigas; erroribusacquiescis,quamvis «dhuc inler ver praviiaies Iiujiis saeculi gravissiraa necessiiate

Domine, cujus
ler, ui Iibenter

omne quod

expedit, ut inielligenaudiri. Tuis

ui proficue

mereamur
.

nec

ullis

^ ^^.^

adjutoriis

omnimodis indigemus

ui >a»eamus

siris.

Quidquid enim reperiiur praeter vitalegremium luiim, mortiferum consiat esse naufragium.

concesso sermone aiiquatenus verba tux majesiatis
exponere. Ainen.

Nam cum

Sabellius

detesiabilis
in
alii

erret in

Palrc,

ORDO DICENDORUll.
Prolcgomeiia,
lesiis Psalterii

demens Arius delinquat
neget Spiritum sanclum,

Fiiio,

Manes sacrilegus

id

es(, praecedeniia
,

anlequam

c<b*

scclcrali Veieri Tesia-

mella degustem

et

campos

illos glo-

mento derogeni. nonnulli Novi Teslaroenii graiiam lu lantum devolione Gdeli, pr.xnon sequaiitur complecteris. PaBtantc Domino, inoffense cuncla
;

riosissimae passionis,

Domino

praestanle, contingam,
capiiulis
,

quacdam
ipsius

milii

videntur, divisis

de textu

carminis intimaie, ut et legentes disiinctius
et nos ordines ipsos sine aliqua

irem quippe doccns ingeniium, Filiura genilum, Spiritum sanclum de Palre et Filio procedeniem,

debeamus edoeere,
In

oiTensione curramus.

unum Deum, sanctam pr.Edicans Trin.taiem, coaeternam sibi et aeqiialiler omnipotenlem, Dominumquc
Chrislum maneniem
in diviniiaic

prima itaque parte Domini carnalis

vila descri-

biiur.

sua el carne hu-

In secunda

,

natura deitatis ipsius subiiliier indi-

nianiiatis assumpiae, salva uniuscujusque proprietaie

catur.

naturae, unamconfileris esse

personam. Veieri Tesia-

^

Tertia, multiphcalos dicit populos, qui
baiilur exstinguere.

eum

nite-

mento de Novo Udem
ciar, ncscis loqui, nisi

faciens,

Novum

a \elcri exor-

lurn esse cognoscens.

Et ui breviier cuncta comple-

Quarta, propheia

in iisdeiu

moniiis perscverai, ut
:

quodexpedit credi.Nam quam-

desinant Judaei mala cogitare, vei facere
se noverint divinis viriutibus destruendos.
In quinta

quoniam
ul

vis diversis hic afficiaris angustiis, et

9 dolosi

hoslis
cir-

conirarietate quatiaris,

tamcn de
in

tolius

mundi

Dominus Christus clamai ad Patrem

,

culo

congregala

resplendens

modum

pulcher-

ejus audiaiur oratio, ei in resurrectione ipsius

mundo

r.mae pyraniidis ad aiierna regna perduceris.

profulura concedai.
,

Qua; huic scheraati non

iminerilo coiiipararis

Sexta,
tis, cui

per toiuio

psalmum vcrba sunt
alii

poeniten-

quoniam de univeisis geniibus extollens verlicem pretiosum jnslorum aiiimas quasi luraen cximium
,

Junguntur ejusdem modi

sex, qui tamen

in conclui^ionc

quinquagcsimi psalmi descripii sunt.
partc Chrisius bumiiiter quidem petit

ad suporna rtgna transmitiis

:

meta

fruincntis plcna

In scplitna

ccelcstibu^, de divcrsis gentibus
lalio,
hilis

sanctorum beata col-

ut ci subvcuiatur a Paire, sed habet fuluciam rectae

serenaruin meniium lampabilis coeius, insolucoiisiruciio

conversationis, quod raagis perlinet ad ejus deitatem

de

vivis lapidibus fabricala, bcaio-

sed more humaniialis assumpix
:

sibi postulat

subve-

ruin

omnium

aeicroa felicitas, sole lucidior, nivc can- *' niri

ne diabolus animara ejus iniqua praesuinpiione

didior, sine niacula, sine ruga.
in Caolico canticorum
;

De qua scriptura

esl

diripiat, e( gloria ipsius in pulverem deducia dispereat.

Qucc

est i)>ta

qucc progredilur

quasi aurora consur<;cns, pulchra vt luna, elccla ut sol,
terribilis ut

In octava, parabolisellropicis allusionibus congregaiis,

castrorum acies vrdimta{Cant.
:

vi,

9)? El

subsequens drama decurritur,

ei

per allego-

paiilo ante

Oculi
:

tui

columbarum absque co omnes

qnoil in-

ricas similiiudines

omnia referuntur ad Doroinum

trinsccus lalel

cujus dentcs sicul greges tonsnrum quce
gcinclt s fclibns, ct stc-

Christum. Qua; schemaia nos locis aptissimis reddenies evidentissime commonebimus, ui lectori studioso ambiguiias cuncta (oilaiur.

'jscendcrunl de lavacro,
ri/(«
i

non al

inter eas.

Sicut vilia coccinca labia tua
el virgo, fcla ci inlcgra, ge-

Canl.

IV. 1, 2),

maier

niirix ct incorrupta, ciijus cs

viriutum
dicil

omnium
Odor
:

fra-

taie,

Nona, post muliiplicia praeconia, quae modo a deimodo ab bumaniiaie ipsius incipiunt, muiatis
litu is

gral iidoril)US
liicKt

:

dc qua sponsiis
Cnni.
vii,

oris tui

pcrsonis ct

poniiur Ailcluia

,

quod

significai

lualoium

{

S). El post

pauiulum

Odor
rfi-

Lnudate Dcuiinum.
Dccim;i, Hquuiitui gradalcs, qui aiiinium noslrum

ungucHtoruin (uorum snper omnia aromata. 1'aius

,, ,

,

EXrOSITlO
ad Doniiiuim Salvaloreni pura el
perducunt.
liuiiiili

IN rSAl.TE[iItM.

PSAL.

(.

2C

salisriciione

A

lexlus loiius Psalierii

duodecim parlibus divisus
quod

in

apostolorum numcro mirabili laiideconcludilnr, quateiius et iste illud agat
Cltrisii discipiilos fecisse

Undecima, variatis verbis, iterum laudes Domini
liymnidica exsuliaiione concelebral
:

raodo Patris

cognovimus. Est etiam ojusdcm
sacrain«;nium
,

rei aliud

cvidentius

modo
lem
;

Filii,

inodo Spiriius sancii prjedicans majcsia-

quod cenium

quii)qu.iginia diebus di:

ut nulii sit

dubium sanctaro Triniialem singuvult facere in coelo et in

luvio superducto criminiluis suis lerra dilula est
et
Iii

sic

lariter

omnipotentem, qux

psalmi

tali

numero producii, genus bumanum

terra.

pcccaiis suis pollutum convenienier reddunt aiisoluin fine,

Duodecima, seplem psalmi relinquuniur
Triiiiiatis generaliter

tum. Nuiic roinutatiro ad exponenda Psallerii veiba

qui exsultalionibus hymnidicis lotam gloriam sanclx

veniamus.

devoia mente concelebrant. Sic

M. AURELII GASSIODORI IN PSALTERIUM EXPOSITIO.
PRIMA PARS.
EXPOSJTIO
IN

PSALMUM PUIMUM.
liabet titulum.

B

in

cathedra pestilentice non sedit

{

Psal.

i,

2

),

elc. Mi-

Quare primui psalmus non

rabilis

ordo, coelesiis revera dispositio, ut ab ipso
,

W
piii

P^almus bic ideo non babet titulum, quia ca-

nobis psalmorum provenirei iiiiiium

quem

saluta-

nostro

Domino Salvalori, de quo absolulc diciurus
prxponi;

rcm januam

coiistat esse cceloriim.

ebl, niliil debuit

dum ipsum rerum oinnium
quod
alii

Quapropter intrare

cum summo gaudio
Apo&tolus
:

foslinemus,

constat esse principium, sicut ipse in Evangelio dicit
:

ubi patcntem januam, ipsum

Advocatum nosirura esse

Ego sum
VIII,

principium:_ propter

et

loquor vohis

cognoscimus, sicut

ail

Non enim habemus
fiducitt

{Joan.

25).

Nam

licei et

psalmi de ipso

Pontificem qui non possit compatiinfirmilalibus nostris;
et paulo post
:

multa diiant,

nemo tamen de

ejus quae fuit in terris

Adeamus ergo cum

ad thronum
graliam

conversatione sic loquiiur. Et quoniam ad bunc quae

gratice ejus, ut misericordiam consequamtir, et

dicenda sunl cuncta respiciunt, meriio caput
operis

inveniamus
saiicii

in avtilio

opportuno(Hebr.

iv, 15, 1(J).

Nunc

ponitur, qui princeps rerum omnium esse monsiraiur. Quidquid enim aut de praeieritis inslruil,

claves psalmorum rescrabilos apponainus, ut, praesianle

Domino, Regis

nosiri palatia inlniire

merea-

aut de prasentibus monet, aut de futuris efficit cautlores,

mur. El ideo,
cst,

sicut praefati

sumus

,

divisio facienda

omnia ad institutionem

beati viri periinent

qux

si

recte adliibeatur, ila illustrem et perspiefficit

qu3e liber isie dicturus est. Nara

dam

praefationls

quidam tituli, quilocum euni lenere dixerunt. Sed
nulli

C cuam

nobis

diclionem

,

ut priusquam

lega-

tur oraliouis texlus, ante nobis ejus
inteiitio.

relucere possit

licei a

quibusdam omYii justo videatur apiatus,
praiier

l.imen

Domino

Cliristo

polesi veracissime

Divixio psalmi.

conveiiire.

Unlversus

lexiiis

psalmi hujus propbeta referenie

Nam
jara

si

dixerimus omni bealo posse congruere,
illud

narratur. In prima parte vitam

sancix incarnaiionis

non consiat
{

quod

dicitur in

psalmo

homo mendax
meminit
verilate
:

Psal. cxv, 11); vel illud
te,

Omnis quod Job
:

exponit
velis
iiire.

:

quoninm

si

ad m.ijestaiem Christi soiam
dicuniur, nequeunt convein

referre

qux de eo
reciporc

Nullus mundus ante

nec infons cujus
:

esl

Secunda vero peccaiorum nequiiias

futuro
ut

uniiis diei vita

super terram {Job xiv, 4); et alibi

In

judicio debiias

commemorat

uiiiones;

genitis est qiiinon impie gessit, et de confidcntibus qui « non deliquil; vel isiud Ju:

nemo de

pr.xmissa graiiiis possemus accipcrc, ciijus videbaniiir

subsoqiieniia formidari. Res|iice
ojiis, qiiain

quoque

intentio-

stitia justi

sic est

apud

te

sicut

pannus menatruatce

ncm
jj
iit

constat inaximc peiquireiuiam. Ideo

{Isai. i.xiv, 6).

scnteiiiia

ra dicit

:

Quapropier non omni beaio poiest bxc nisi ilii tantum de quo ScriptuQui peccaium non fecit, ncc iwentus est dolus
convenire,
{
:

in priiicipiis bcatitudo

12

Domini Salvatori.sedicilur,

liumano generi

vilalia

exempla prxsteniur; qua-

tenns sicul nobis
iia ccelestis
fiiit

homo

terrenus contulit niorlem

in ore ejus

I Peir.

ii,

22

).

Et ipse dc se in Evan-

veaiens darct salutem. In principiis enini

gelio dicit

Ecce

veniet princeps

mundi

hvju.*, el in

durissinia condiiio doccpto, scd pust advenii Iio-

me non invcwet quidquam >> { Joan. xiv, ,>() ). Morito ergo ad Chrisium Dominnra refcriur, Qui iwn ai^itt in consilio impiorum, txc in via peccatorum sletit, el

qui,

r.iini

gloriosa redemptio. iVimc illata est igiiominiosa

caplivitafi,deinucsccutaehi vutiva libcr^as. ExpuUiis
iijoino

de

par-..!iiso,

scd rcceptus esi
ct

in

coclum. Perditne

Mss. Aud., Dec. et Fisc.

,

ei

de confiieniibus

*>

Mss. Aud.

,

Ucc

FiiC.

,

et

in

non haUcl

qnidquam.

27
<Jii

M.

AURELn CASSIODORI
lia-


:

m

lerra beaiiludiucni, sed angelos mercbiiur

A

virum subjuiixii egrqgie

wr

eiiiH»

vocatuf a viribus.

Uere cousorios. Lucius ex diabolo, gaudiuin proveiiit ex Chrisio. Lnde et Apostolus
dicit
:

qui nescil toierando delicere, an: in jirospcris aiiqiia
se elatione
j

Sicut enim.per.
«iiwl

ctare; sed animo siabili deliius, et coe-

utobedientiam uniui hominis peccatores conttiluti
f»i«//t
,

Icstium rerum conteniplalione flrmaius, mancl sem-

ita el per

unius obedien:iam jusii comlitueHlur

per impavidus. lioc eiiam veriioquium appeliavere
majores. Elymologia eniin esi oraiio brevis, per certas assonaiiones
qu;i riiur veneril

multi

(

iiom. \

10

).

In ipso iiaquc cipite psaimi hujus, definiiio beati
viri

ostendens ex quo iiomine

id

qund

lanquam puicherriinum nobis
sil

gioriosi regis dia,

dema

resplondel. Oraiio brevis et iucida

quae

rem
comdi-

pellat

nomen. Nec dubites quod virum apDoniiiium Salvalorem de quo ei Zachari.ns
,
:

propositain diversis modi^ quid

osicndii.

Sed hoc

propheia dicit
VI, 12).

Ecee

vir

Oriens

est

nomen
vir

ejus (Zach.
sic pnnitur,

priiicipium daas species deiinilionum cvidenter
plectitur. In prioribus quip;ie versibus

Sed mcmento quod ubicunqne

duobus qui

assumpia ejus humanitas indicatur;
est rarnis, qui
iii

enim

&c:^us

cunt

:

Non

abiit,

non

stelil,

non

sedit,

ociava species
«(faipstnv

divitiitaie nullatcnus invenitur.

Sed

definiiionis est,

qux Grxce

dicilur xot

quoniam nalura humaniiatis a Domino
nosira redcmptione

fueiai pro

ToO evKVTiou, Lailne per privanliam contrarii.

Ait

sumenda

,

competenier posuii

enim quid non
ciiinis esi es
(
:

faciaJ, sicut ei in

quinto psalmo di-

B mrum,
sona.

ui uiriusque iiaiurae una credereiur esse per-

Quoniam non
).

volcns Deus iniquiialem tu

Psal. V, 5

In tcrtio

autem versu qui
: el

dicit

:

Sed

Qui non

abiit in consitio

impiorum,

et in

via peccu'

in lege

Domini volunlas ejns

in lege ejus meditabi'

torum non

stelil, el in catliedra pestilentice

non

tedit.

tur die ac nocte,

secunda esl species deiiniiionis quae

Posito igitur beato viro, id esi Doinino Christo, ah
illa

Grxce
ll.x'C

kvvon(ia.Ttm dicitur, Latiiie notio nuncupatur.
dicit

dispensaiione qua passus est, utile fuerat ut euni
aciiis

non

quid

sit,

sed per hoc quod agit, res
specialitcr indicatur; sicut
:

per

suos conseqneniereKponerei; alioquin mifuerii in cxpliciiia propositione

illa

quam quxrimus nobis
Dominus Deus
(

nus docet, quod
relictum.

de-

et in scpiuagesiino

primo psalmo dicturus est

Be-

Tribus ilaque modis provenire humanos

nedictus

Israel, qui facit mirabilia

ma-

consiat errores, cogitaiione, facio, et dicto, quos hic

giia solus

PsaL lxxi, 18). Memenioautemquod omnisdeiiniiior.utex materia nascitur, quod esl corpus aui ex specie, quod esl q<ialiias; aut cerle de uiroque, sioul esi bomo, mi:

per ordinem abnegat dicens

:

Non

abiit

in

consHio

impiorum. Primiim deieslablle-; denegai cogitationes

quas

sibi

fdmDiariter viiidieat genus humiinum, quas

rabili

ordine prolata disponens.
cral,

Nam

si

prius posuis-

Dominus Chrisius omnino nun liabuit. blt ne extraneis uiamnr exemplis, hoc dcbere inteiligi de Domino

sel

qudd
erat.

necessarium

iioii

fuerat dixisse

quod

^

Salvatore triccsiinus nonus psalmus absoluie tcsiaiur

non
fecil

Hoc

iinitatus convciso ordine geomelricus
(

dicens
est

:

Tunc d
(

xi, ecce

venio; in capite

libri

scriplum

Euclides dicens

Lib.

i

Llemenior., in

iniiio

)

:

de
via

mc
r.

Pial. \xxix, 8). Abiit

enim

significal

quod

Liuea cst longiiodo sine latitudine. Prius enim dixit
qiiod est, et

a

cta

disceden'^, in calles labitur toriuosos.

subjunxit poslea

quod non

esl

;

sicut

Deii:de actus viiiosae conversationis cxcluilit dicen-

facere consueverunt qui priorum dicia a!iqua diversitate

do
in

:

El in via peccaforum non

stelit

i

ulique quia venit
ibi iion stetit,

commutanl, ut se

in eis

inentiantur :<uctores.
:

mundum,

qui est via pcccalorum; sed

Nunc ad perscruianda verlia vcniamns quoiiiam in interioribus eorum quasi in quibusdam nucleis fi uctus
du'cissiinus inveniiur.

quoniam
vil.

ejus vitia

immaculaia conversatione transi-

Poneiulo aulcm viam peuatoium latam vult in:

telligi

quoniam angustain constat essc justornra.
:

Expositio psalmi.
Ycrs.
qiie
1.

Tertio loco subjunxil
sed:t.

Et

in

cathedra peslilentice non

Deaitis tjr.

Nimis piilchruin comraodum-

Ad

doclrinas hoc videtur abominabiles pcrii-

principium; ut quouiam erat Spiritus sancius
g<

nere, quai pesiilentis dogmniis venena disseminant.

hum:ini

neris imbecilla
iniliiim
;

monilurus, a beaiitudine
ut

HaiC mcrito negantur in Christo, qui loiius mundi

swmcre vidtTCtur
animos
inviiarot,
diiccreiit. Qiiis
l!ir,

hac spc Ircpidaniium
friigiiia

vulnera medicabili
vero hunc locum

^

pra;dicatiooe salvavii.

Quidam
esl,

ne se morlalinin

corda

sub- *'

tali disiinctiinie

complexus
:

im-

enim ad qualibot ardua

noii incite-

iibi

fftlix

bcaliludo pr.TdiciliirV Ucal its er^o vir

pium dicens euin qui peccat in Deum peccatorem vero qui in semetipsum delinquii pestileniem bcili;

dicitiir, sicut

nobis mnjonim tradil aucioritas, qna>i

cei, qui
laedit.

proximum suiim depopulalur,

opprini

l

atqiie

hiMieaptiis, cui
diiiibiis psiiliiio

omnia dcsiderala surccdiint. Scd hunc
Beatum dixe-

Sed quodvis horiim rccipias, nihil
fuisse cognoscis. Caihedra esl

niodis dici in ccntesimo quadraj;o<iino tertio

nrmo

Doenim ex aliqua
tale in

propheta coiDinemorat ponoiis
cui
:

*.

inateria coinposila forma sedibilis, qiiae nos curvatos
niolliter a

rtinl

populum

h(rc sunl

{

Psal. cxi.iii, 1.)); iteest
,

dorso susiipit, siioque gremio deinissos

r.imque subjiingil

Bealut populus cujus

Dominus
qiii
,

velut habilis theca complectiiur.

Hac
:

proprie docio-

Dius

ejus.

Quapropter sxculi bcalus esl
,

itt

ribusdalur, sicut

ail in

Evangelio

Stipcr cathedram

piitat, sumiiia i.ecuriiaie siiITuilus
lilia et miinilaiiis copii.s

in

conlinuata

lai-

Mcysi sederuni

scribcE tl Pharisiii
,

(Mallh. xxiii, t).

perscvcral.

Isti .lulcin

bcaio,

Sic tli;im juilicum inbonal

cl

solium reguin pro-

qui a

proposilo suo nulla conlrariotatc rcmovctur.
uicdicindu

prium essc memoramus. Consideraudus

13 estctiam

Edit.

,

:

13

EXPOSITIO

IN

PSALTERIIM. PSAL.
lo:

I.

30

hic ordo diciorum, qiiemailinoduin conira
lis aptelur
sleiil, cuiii
:

Adam

A

dicluiusesl
volui, el
D). Sic

:

Ut faciam volunlaUm luain, Deus m^ii»,

abiii

cum

recessil a

pracepio Domini

legem tuamin medio cordis m-^^Psal. \\x\\,
est, qiio-

deleilalus esl pecc3t(»,

quando acquibitu-

de uno psnlmo ulruniqne pro! atnm
principium
libri

ruinsescienliam boni elmali, deceptus arbiterajsiiniavil; cathedram vero pestilenticE iedit,c\l\n posteris

niam

el

de ipso debet

intcllii-i.

ei

mandaia Domini scmper eum conslat
Loquar propositiones ab
inilio {Psal.

fuissc meiiladicit
:

perniciosae

ductrinse

excmpla

deroliqnit.

Ei noia

tum. In seplnagesimo septimo quoque psalmo

qu&m
xis,

piilclire siiigula
stelii

vcrba rebus singulis dedil; id

eslabiit,

et sedit.

Qux

figura dicitur

bypozeu-

cum

dicii,

Loquar ab

imtio,
;

quando diversa verba singulis apia clausulis ap-

.Mlicubi

forlasse

prxieriri

nxvii, 2) sed non vult porsonam snam nos lamen diversorum
qnosque homines,
eviden-

poiiuniur. Quapropter gener.ilis complexio peccato-

Pairuro auctoritatem secuti, et Eccl«!si3e verba de«li-

rum merito

in

Domino Salvalore denegala
:

est

:

sicut

mus

et prophet e

,

et justissimos

ipsa Yeritas in Evangolio dicil

Ecce

vcniei princcpt

vel peccatores

diximus
ut

loiiui, qiios suis locis

mtmdi hujus,
xiv, 30).

ei

in me uon inveniet quidquam (Joan.

ler osiendimns,

varieias

Ipsa

rerum oblectTe

possit auditnm.

Vers. 2. Sed in lege Domini fuii volunlas eju$.

Non

Die ac nocte.

Hxc
.id

complexio conlinuum tempiis

magna gloria fuerat declinasse viiiosa, nisi ei dicesicul ct alibi docet, Declina a rei omnino laudanda malo, el fac bonum {Psal. xxxvi, 27). Lex ergo Do,

B

Obiendit; quod

si

liiteram iniendas,

omnino

iion

convenit, ut die ac nocte jngiier legem Oomini aliquis

aut legat aut pra«dicet,

dnm

relicicndi

lempus corpnqui

mini esl

in

declinandis peccaiis sancia praccfitio,
Siiia

ribusdeiur, eicapiendisomninecessiias afferalur.Sed
iHe

quam
CJl
:

in

monte

Muysen accepisse manifestnm
ille

probulur legem

conlinue

meilil.iri,

omnia

io

qua toia mentis inleniione
liabuii;

vere

fuii,

qui

peccau non

nos enim

eisi

ad

momenium
enim
la-

legis praecepia

cogiiamus, delicti lamen lempore vo-

secundum sanciiiaiem gerens, coelosii se in omnibus puriiate traciavit. Hoc revera ipsi capiii Domino Chrisio certum esl convcnire, quaravis ad exemplum
sanclilatis ejus,
et

lunias noslra in Icge non permanet. Volunias

dccenier esl posiia, ul consianliam continuai
lioois osleuderet, qu^.

med

praiceptum, sicut ditit Apostolus
/«^«•''S

membris quoqne videalur esse Omina quwcunque
:

dum

perseveranler assumitur,

in

verbo aut faclo,

omnia

in gloria

Dei ficite

laborls lajdia

nesciunlur. Sed ne ipsam voluntatem

(l Cor. x, 31). Esl et alibi prj^dicala ista continuiias,

pulares otiosam, sequitur operaiionis effectus, quia

sicul

iii

centesimo decimo oclavo psalmo legitur:
et

sanclo proposiio non sufficiebal lantura bona velie,
nisi etiain

Testimonia tua doce me, Domine,
<^'

mandaia tua

in

desiderium suum couiinuo pioque labore

''^^

'»«« «^'"P^'" exquiram.

Dies pagaiil dixerunt a

satiarel. llic potest syllogismus caiegoricus inveniri,

G

quem
Cnjus

prstermiitere non debemus, ne qui intellectus
,

numinibus suis, id esi a diis, a quibus eos etiam nom'nasse noscuniur. Nox auicm dicta est , eo quod
«oceai aspcciibus sive actionibus nostris.
Vers. o» Ei
erit

esl primus

incorapetenier videatur esse prajierilus.

definitionem
riihil

pariesque dicemus

,

ui rudibus

tanquam lignum quod pU.ntatum

e$t

earum rcrum
lcgoricus

remanere possit arnbiguum. Caqiiem
dialeciici

secus decursus aquarum. Ilincjam prx'di«iiur gloriosa

iiaque

syllogismus esl,
:

nimis, singularisque feliciias; ut sicut aclio miranda

summa

laude concelebrant
,

oratio, in

qua

posiiis

descripla est,

ita et

cjns prospera magnifica simililu,

q libusdam

alia

quaedam ex necessiiaie veniunt pcr
sicui
:

(line relerantur.

ea quai posiia sunt. Isle ex duabus propositionibus
ct

comparatus

esl

ut arbilror, ligno fruciilcro Bcne Dominus Chri^tns, propier crucem
salute suscepit. Qnac meriio
et
ibi

conclusione formatur

,

Iiic

constat effcctum.

quam

pro

hominum

lig-

Cnjns prima proposiiio est
in

Eeaius vircujus volunias
:

Dum
dem

viiae dicilur,

qnando

Dominus
dico

Chris'.us,

bge Domini

esi.

Secunda proposiiio

Nullus cujns

qni est viia noslra, suspensus esl, et
confitcnli dictiim esl
:

latroiii in
tibi,

ca-

voluiitas in lcge

Domini esl,

abiit in consilio
:

impio-

Amen

hodieme-

rum.

Provenit exspcciala conclusio

Nullus igilur
in

fidn erii i» paradixo (Lhc. xxiu, 43).
oniiiis in

Deniqueel Imdie

beatus vir abiil in consilio impiorum.
diversislocis diligens
ni>s
tibi

Hocquidem

ea credens,

rriiernae vitac
,

dona oonsciinitur.
inobcdieniia nrn
si

perscruiator invenies, qnod *^ Sive, ut hisloria refert

ligniim revera luil in para-

rarius

ponendum

esse

perspcximus, quoniain
disoiplinis
suiit.

diso perennis vii:B,
fni^set.

si

dciesiabilis
h.iliuis-ot
?

nobis ex diversis

arliljiiB alqiie

tum

ex-

Lnde enim mors

inlroilnm,

Adam
Dcdii
,

po>iii(inc proposita

mulia dicenda

monsir;t6-et

devoiionis affeciiim

Hinc sanciissimi
:

Ei in lege ejus mediiabitur die ac nocte. Inlcndendum

Palres suavissima mclla su.laveruni, dicentes

quod secundo

dicil

:

Inlege, non sub lege, quia

in

maudalum,
faceret

ut invenirel arbilrinm;
ille

fixii

legem

ul

lege fnit qni pcccata contempsil. Kcli jui autein nrortales

canliorem. Scd

improvide sccutus ost

merilo sub lege

siinl

,

qui dfcKciis oneranlibiis

hostcni, et infeliriter vitae
l.imentabili sorte

rclicjttil

auctorcm

*.

Tunc
non

iiitlinaniur.

Lex enim

dicitur cx

eo quod aniinos

deceplus, viiam perpciuam, q lam
ct
in

noslros ligel, suisque icneat obnoxios constitulis.

p(»sseisiiru8 eral amisit,
lial-cb.il,

morlcm,

qii.Tin

Verum
ctitaie

ille

lcgem non medilabaiur
;

iilteris, seil saii-

incurril.

Scd

ut ad cfmccpi.c similitudinis
6\c\l,

proposili

sicut in

triccsimo iiono

psalmo

jiisliluta

redeamus, quod

plantatum

ett, \d ti-l

Mss. Aud.,

Bcc,

Fisc.. ct felicem reti luil

viice

auctorcm.

:

Sl
ii.siiltiluin csl

.M.

ALRKLII CASSIODOUl
in

52
El in Apocalypsi Joannis
ita le-

lignum crucis a Dco, quod sempLr

A

"""
gilur

(Ptiilip. ii, 0).
.

Hde

viieret accresccret. Iloc

schema parabola

dici-

El

vidi, et audivi
v-

vocem

magnam augelorum
el

tur, id esi

genere dissimtiium comparalio. Sic eniin

muUorum
cl

hUu

tlironi, et

animalium

seniorum

:

in siibsequeiitibus el raonti, ei leoni,

elvermi cuin-

eral

numerus eorum dena milia denornm millium.

paraius esl Chrislus.

miltia

miUium dicentium voce magna
occisus esl accipere virtutem
el
,

:

Dignus
,

esl
et

Secus (kcursus aquurum. In comparationis gratia
perseverat. N^ra sicui terresiris aqua decurrens viia

Agnus qui

et divitia$

tapientiam,

fortiludinem, et hnnorem, ei gloriam ei

esi iignorum vireniium, sic aqua spiritalis sigiium
crucis inundat,

benedictionem. Et
et in terra, et

omnem
el
:

crealurain, quce esl in eoelo,
tn niari, el quee tunt in eis,

qux

salus essc fidelium cognoscitur

tub terra,

animartim.
gclio dicitur

Hxc ergo aqua
:

14

^s'-

^^ ^^^
te

^^

Evanpelit^

universot atulivi dicentes

Sedenti tn ihrono,

et

Agno^

St scires quis est qui a

aquam

benedictio, et honor, et gloria, et poteniia in tcecula

petissrs ab eo

,

w

daret

libi

aquam vivam

(Joan, iT,

saiculorum. Et quatuor animalia dicebanl
tenioret ceciderunt,
teq.)., elc.

:

.imen. Et
v, 11 e(

10), cic. Oiicrsc prctium est

quoque perpendere quare
scilicel

et

adoraverunl (Apoc.

dixcrit

:

$ecu$

decursus aquarum;

ut

nec

Plena est
siciil
iii

remm

lalium Scripiura divina,
fuit

niinia inundatio

lignum l3Rderet, nec iterum irrigatio

quoniam

assumpio corpore

hiimilias,

procul consiiiiiia siccaret.
Y«:rs. 4.

B
dabit in lempore suo.

iiaest post resurrectioiiem Doinini Clnisti decla^ata
uiajf slas.

Quod fruclum suum
,

Nunc ad

reliqua v<:niamus.

iruciitm dabit

id

esi Ecclesias constiluet

lempore
Lu-

Vers. 6.

Non

sic impii,

non

sic.

Venit ad secundam

competcnti, hoc est, quando boalse incarnationis sa-

c:amcnia suscepit.

Iructus

il!c

mirabilis

,

qiii
!

pariem,ubi meroorat quse impii cum peccatoribus susiinebunt, ut eorum artus refugiatur, quorum poena
cognoscitur.
autein

manum

genus dulcissima credulitaic

saiiavil

Unde
di-

QuoJ schema
esl

dicitur

paradigma. Schcma

iion gusiare

peccare est; ei potiusgenus est prfeva-

esi figura

dictionis in ordiae

ricationis a cibis tilibus abstinere. Fruclus

enim

decore composita;

Terborum cum enim paradigma narratio per
tir,

ciiur a fruendo.

Et nolandum quia dabit
,

dixit,

qnod
iufe-

esempla, horians aliquem, aut deterrens. Inviiavil

ad raiiooabilem sensum
volimlaiem.
rani fructus
prx-mi.T

et

ad offerentis pertinei

autum cum
aiiteitt

dixit
ait
:

:

Beafus

et retiqua

;

deterruit

Nam
,

licei el alia ligna

erumpenles
,

cum

Non
;

lic impii,
,

non

tic, eic. Efficacis-

hoc recte dare dicilur

quia

aeterna

simum
iibris iv,

plane doctrinx genus
siciit

et iovitare prosperis,

donare moiistratur,
'5.

et lerrere contrariis

et

Paler Augusiinus in

Vers.

El folium ejus non decidet. Id esl sermo
,

de Docirina Christiana meinorat dicens {Lib.
:

ipsius nullo casu a veriiate discedit

sed tanquam in

cnp. 4)

Debet

igitur

divinarum Scriplurarum

arbore

pr^ltnai folia

maneiitia sunt, ita et ista infixa

C

iraciaior ct doclor, defensor reclae fidei, ac debellator erroris, et
in.si.'

vetiiaii - ceriis proraissionibus perseverant, sicut in

bona docere,

et

mala dedocere. Quod
quarto, ei in triceet in

Evangelio icgilur
(lulem

:

Caelum

et

leira

transibunt, verba

•tionis

genus et
et in

in decinio

mea non prwleribuni (Multh.
verba
foliis

xxrv,

!;>;.

Ei in-

simu sexto,

cenlesimo deooio,

centcsimo
di.^tiii-

luere I>omir(i
sicut
<

arboris comparala, quia

decimo octavo psalmo poienter essequitur, ut
ctio sii in

i!la

frucius tegunt, sic promissiones suas ei ista

comminatione supplicii, magnitudo sem:

ubtodiunt. Haj suai aquae spiriiuales, haec folia sa-

per in prxmiis. Dicit ergo
qiiooiara

Non

sie impii,

non

sic

,

luiaria.

de (|uibus

in

Apocalypsi beaius Joannes dicit

non

eril sic impiis, ut

superius dixit. Et ut

Ei oslcndit mihi flumen aqua; vivw splendidum, tan-

immoblliter crederes, firroiiatera negationis iterando
nionstravit. Nara
aiiiji

qnam

cryxiailum, e.xiens de throno Dei
ejus.^ el

et

Agui;

in

si

locuin

eorum

diligcnier inquiras,
:

vicdiij filatex

ex ulraque parle fluminis, arbo-

Apocalypsim Joannis dicentem

Et diabolus,
tiit-

rein vitw

,

qnw

facit

fructum duodecies, sinyutis men-

qui seducetat eos, taissut est in stagnum ignis ei
plittris, tibt illa beslia

sibus rcddens fruclum suurn; et folia arboris iltius suni

et

pseudopropheta

,

quod videitlic

udsnnilaiem genttum depulata {Apoc. xxii
Et,

,

1, 2).

licei

ad onincs pertinet impios, cruciabuntur
,

die

omnm

(luacunque faciet prosperabunlur. Aptisillud

ac nocte

in tcncula sceculorum {Apoc. xx, 9, 10).
projicit

sime conlra

Ada; ponitur, cujus Ijcia nobis adsiciil

D

Sed tanquam pulvis quem
taioi.

ventus a facie

veisa pcpcrerunt. Nain

Domiiius Christus dulila i!ie

Congrua nimis

facia comparaiio. Pulvis

euim

ccdinem
f;eneri

saluiis

mundo

prxsiitit,

humano
(ic</,o

est resolutio terrae. Et quia liomo terrenus,

quandu

aniarliiuliiicni
li;fcc

morlis

indixit.

Tribus

innaiurscdiictorio vento superbi:e, desoliditate terrje

modis

p^-iiilicatioiu!-

forina consirucia

est,

di-

vivcnlium quasi pulvis abjicitur, quia sua levilaie

tciido qnid vidaverii, referendo qiiid Oi^crit, lerlio ad

ad fiMNamentuin (itandaioruin se lenere non potuii,
ineriio p'iivis dicitur, qui

qucin (inem Iriicias ipse pervcneri;. Sed hoc breviler atqiie inctliovriler
tein

tanquam substantia tenuis
huliliriis coinaiir:»s a;tl»e-

posilum est propicr humilila-

Tiliorum flalibus veniilatur. Sed hanc danuKitioneiu
gravissiinain

humaiiitaiis assuinpine. C;eterum si magnificcntiam cjusvclisadvcricre. audi Apostolum dicentcm
:

non puieinus venturum

paratam, qua» corpora
reas lndivaga

facilc mobilia in

Pfopler quod
tiomcn quod

tt

Dcus
super

illuin

ex(i!larit
;

,

et

donavil

itli

conipnlsione transponunt.

Mic

enim

Cit

omnc nomcn

ui iu

nomine Jrsu

faciiiloicm cxpulsiunis viilt ostendere,

non accrbiia-

vmne genu
• Mss.

p,;clatur, cidesiium, lerreslrtum et infernoIJec. ct

tein dijcriiiiinis kvigare. Facies vero lerra' signilicat

Aud.,

Fibc,

ita cl isla ui

[ixa icrilalc.

5,

EXPOSITIO
Hanc

IN

PSALTERIUM PSAL.

I.

^*

.upernncm
simus

lelluris ubi revera potesl polvis lenu.sC.rapci

A

iiisidere.

epiphaniam vocanl, quu;
baec prob.v

paradiso eum es»« {(\en. n. . 9) Y non quia Deus in noverat, sed indignus divina cognitione. eo iion

«o)am

colol«>ngiui«lincm ei lali;u(lincm babel. Ilaec
:

res susripiidiversa qnalilale disiinctos
lur rccipere liguras ilias

quod ceciderit increpatur. Et iter i»ipiorj.m peribit. Nam sicHl bealoriim via est Dominus, iia peccatorum
iier

geomeiricae disciplinae; in

diabolus csse cognoscitur

:

qui sine dubio penbif,

corporeis ca denique daiur conspici, quidquid potest
oculis iiitueri.
imiJti in judicio.

Ver«. 7. Ideo non resurgunt

Impii

quando cum seqnacibiis suis aeterna pcena damnaunusquisque bitur. Via enim dicitur, quod per eam vialur. Itcr, quasi iterum acius, quod iranscuniium
agcndo
iteratur.

• nulsunl qui saoclam Triniiatem crudeliiaie neulis confitentur, ncc Veleris aui No\i Tfslasiionli laienus

Qnod tamen uirumque pro
esse

locoruni
ei

qualilaiibos

reperis

variaium;

nam

viam
quo

parerc
lus
:

reg'ilis

yrquiesounl; vel, snut dicit AposlO'
faclis

Qui vcrbis confilentur Deum,
I
,

aiUem neganl

e^t, sicul

peccatorum superius iii alio psalmo
ostendam
propheia
illi

dixii, el iier in
ait
:

bono positum
iler esi, in

Ei Hitc

{Til.

IG); et hi in iudtcio non resurgunt, qnia jain

salutare
:

Dd

{Psal.

sua

inridcliia

edamnali sunt,

in

Evangelio dicenle Do-

dicil

Pri/?ci;;iwm

\ux,25). iiem Isaias Sion dabo, et hrusalem

miiio:

Quiautemnon \^credilin Filio,jamcondemnaiii,

consoiabor in iiinere {Isai. xli, 27).

Nunc ad concluut nobis toiius

tut est^ {Jor.n.

i8).

Nam

si

adjuuicium rcsurgere

g

sionis

quoddam specislum veniamus,
Conciuiio psalmi.

esiprosuis raciisquempiam reddere raiioncm, meriio
illi

psalmi pulcherrima facies eluccscat.

dicunlur in judicium non resuigere, quos jam co-

gnoscitur senleniia divina danmafese. Ouuies resurgtMe
lidescaiholica conrueiur.sicut dicit Aposiolus: Onines

Tolus hic psalmus ad moraleni periinet discipli-

nam, de qno

el

bonus imbuitur,

et

peccaiorum mena

resurgemus

,

sed non omnet immulabunur (/

C

u. xv

,

sctleraia terretur.

Nec vacatquod DominusChristus

51). Resurgpt

enim

justus,

ut judicet; peccatDf, ut

est posiius in principio

numerorum. Unitas quippe
a

judicelur; iropius, ut sine judicio puniitur.

specialis, simplex atque perfecta est, nullius indiga,
in seipsa

jSeque peccatores in consilio juslur

tn.

1'eccalorcs

perenniier

manens

:

quo fontc multitudo

sunt proressione quidem
peccaiis

Chrisiiani, seJ Hiinoiiijtis»

numerorum

sic egreditur, nl ad
:

cam semper, quamqua suppuiaiio nec
quia,

ubnoxii, quibiis dominica datur uralio, ut

vis muliiplicata, revocetur

sine

se exuani a delictis; impii

auicm suiu qui suuni ne-

inchoare quidquam praevalel, ncc prodire. Merito
ergo in

scienics auclorem diversis sccleribus poliuunlur, ul

hoc

iniiio

calculi
:

poiiilur

Cliristus

:

blasphcmi, impoenitenies, culiores idoiorum, et principalibus vitiis obligaii. Quapropter duo sunt genera
nulla pkcabili

sicut dicil Aposlolus
in ipso sunt

Ex

ipso enim,tl per ipsum, et
xi,

omnia {Rom.
vocant.

50). Ilanc Trinitatem
si

peccanlium

:

primum, quod

saii^fa-

^

Graeci

monadem
et

Nam

incorporatis et
si

ira

ciione compleia rcmanei in deliciis; aliud csi cui per
graiiain confessionis leccaia donanlur,

mulabilis esi substanii.t, intelligitur Deus;
poralis

incor-

scui

lej;iinr

mutabilis, iniettigitur anima;

i-i

vero et

Bcaii

quorum

remitsCB sunt iniquiiutes, ct quoruni tecla

corporaiis et mutabilis, intelligitur corpus. Ista crgo

sunt pcccata {Psal. xxxi, \). \n

quo numero

ci sancti

monas

tali

complexione, sicut dictuin

est,

ab

aritii-

suni, quia niillus sine peccato est, sicLi beatus Joan-

nieiicis explicalur.

Memenlo autem quod mouas,
\p>OL

licet

nes aposlolus dicit

:

Si dixerimus quia peccutum non
et
illo

fons atque initium numeii csse vidcatur,

tamen

habemut, notmelipsos seducimus,

reriias iu nobis

non pote^t niimerus
est, sicut ait

dici.

Quidqutd eniin ab uno ptus
jain
fit

non

ett {I

Joan.

i,

8).

Ergo de

inui

iiuinero

Nicomachus,
c;
1

numerabile.

Nume-

peccantium
salvari. Hi

dicit qui nulla fuerunt dig

misera!ione

rus iMiim esl unitalis

ectio, vel

quantilaiis accr-

enim cum

jusiis miniine judicabuni, qiiod
sui.<i

vu^

e>.

Mnitaiibus piofusiis. IIoc

enim quod diciinns
iiulicio.

cvangelica voce sotis Gdetibus

Doimons

in

prx-

nominis quoqiie ipsius declaratiir
quippe a nuinerosiiaie vucaius

Numerus

mium poilicetur. In consilio enim, iu jntii io dicit, quia omne rectum judicium in consilioc^t. (.onsilium
enim
liura

est.

Qux* disciplina

nec a Patribus nostris praecipilur negligenda; est

dictura est a consulendo.

Nam
est
.

suporiu> consi-

enim verax

et immutjbitis, et per oiniies creatiir.is

impiorum abnsive posiium

quoniain ei

ipsi

pro modulo sux quantilatis elTusa.

I.egiiur
et

enim

in

putaot consulere, quamvis cognoscaiiMir

unamquamj^itforum, et

Salomone

:

Omnia

in

mensura, nume o

pondere

que rem noxia
Vcrs. 8.
iler

sibi

macbinatione traciarc.
novit

{Sap. XI, 21)

Deum

fccissc.

Illud otiain arbitror in-

Quoniam

Dominus

vto.ii

luendum, quod mirabili dispositione consequentia
cuncta conscendant. In primo siiiuidcin
;)salinu

impiorum

peribit.

Bonorum

vtani dixit

Dominum
:

Du-

nosi«; i(^ auiem impiorum perire ccnfinnai

quasi
di-

mni
tio

Cliristi carnalis vita descriltiiur
siibiiliier

;

deiiido

omni-

Dominus ulrumque non
cium
est, ut
:

noveril.

Sed allegorice
iu
nit.

poiens natiira deiiaiis ejus
muliipticatos d cit

indicaiur. Ter-

hoc

sciai

Dominus, quod

'itcdinc

populos, qui

cum

iiiieb:intiir
liile-

permanebit

lioc ncsciai

quod

pcribit. .Naiii et ip-e

exstinguere; deinde seplem poeniienf
iioiu

um

psalmi

ilicturus est in juilicio suo jicccaloribus

ye.scio vos

onia

puriflcanl; posio;i

paialipjis cl lrO|iicis

{Muuli. XIV, li).

Qii(»(]

si

boc ad

tilieraiu veiis ad-

allusionibus subsoqiicns

dram:i

deciinitur, et prr

verlerc, qnoinodo ignorare
el

poicrii qiius (.rejivii? Sic
.

allegoricas siiiiililudincs peiie oiiinia rcferuittur ad

Adx

locutus est posi peccatum

Vbi

es,

Adam

Satvatorem Doniinum, quod
^

siiis

loci:>

commonere
est.

Hss. Aud., Bec, et Fisc. credulUatc

Mss. Aud.,

liec. et

Fisc, jain judicatui

55

M. AI1RE1.1I CASSIODOIII

ciirablnius, Posi Iisec latides Chrisii Doniini mi/abili

A

pier passionero Clirisii. Secundo vcrba sunl demeii-

varieLite propheta concelebnns, usquc ad linem
desiiiit

non

lium Jtidxornm. Terlio dicta

siint

Domini Salvatoris

ejus

pr.Tcconia

sancliialis edicere. Sic igiiur

de omnipolenti regno
sua
,

el

de incnarrabili generatione
parviias

iiniversa

de ipso prolata noscuntur, cujus hxc causa

quaniiim

potest

humana

recipere.

suscepia sunt.

Quarlo propheia luquitur commonens populos ut ad
IN

EXPOSITIO

PSALMUM SFXUNDUM.
iste

fidem
niant
:

Cliristiaii.im, agn''^

Domini majesiate, convese esse

scientes de via

<ita

periiuros, nisi

Psalmus David.

apprehenderint rcligioms catholicae verissimam di-

Ouamvis

in

quibn<;dam codicihiis nec

psalmus
Aclibus

sciplinam

;

quod eiiam aliorum prophetarum cieber-

habere titnlum comprobelur, propter qnod

in

rimo sermone narratur.
Expositlo
psalmi.
el

apostolorum
est
:

legitur, sicnt

in

primo psalmo dictuin
:

Qnare fremuerunt

gentes, elc.

lainen

si

dili-

genter inlendas, non videlur esse coBtrarium. Dicitur

Vers. 1. Qunre fremucrnnt gentes,

pipuli medita'i

enim

in prifho
lituli

psalino

posiium, sel qui per iu-

sunt inania? Hx-c figura Gricce dicilur erotema, Laline inlerrogatio; quac muliis

scriptioiiem

primus liabendus est; est enim ipsc
iii

quidem modis

fit

:

sed
ali-

\Q

alque idem secundus

ordinc, primus in.tilulo.
dicta sunt,

ut de his |)auca ponantur, interrogamus

quando
quando

^

Uuo exemplo quamplurima
ad litteram discrepenl,

quaccum

quid scire voliimus qiiod nesciebamus, ul est illud in
ftiluro psalino
:

sibi

dilig-^ntius inquisiia,

unuin

Quot sunt dies

servi tui,

facies

e^se monslranlUr, utesi dc concordia.Evangeliorum

de persequentibus

campus
incipiai

il!e

laiissimus. Qii:ipropler Ecclesiarum cunest, ut

me judicium [Psal, cxviir, 84)? Interrogamus etiam qux certe novimu<i, ut esi illud
:

ciarum probabili usu receptum

binc magis

Nunquid

ett in idolis

genlium qui pluat, aut

cceli t/a-

exordium titulorum, qunndo

iiiclioat

ab

bunlpluviam,
in-

nisi tu volueris {Jer. xiv,

22)?Est qnoque

crepatione Judseorum. Et ideo conseqnens

interrogalio argucndi, sicut hic posita est; corripit
fuit

ba-

bere causam titulum suuin, quoniam a priore teslu
noscilur segregata. Sed

euim populos propheta, cur fremuerint conira Domiiium Salvalorem,

quoniam dictum

est

quare
reni. Fremiiiis
ipsius,

cum

causas iracundiifi non habeest,

lilulum receperit

is(a divisio,

nunc de verbis

enim proprie ferarura

qui ju-te

praesiante Doinino, disseramiss. Psaimus est

bymnus

furentibus datus est, quando, ratione postposila, he!luiiio

alicujus mciri lege compositus, qui ad similitudinetn

furore succensi sunt. El quoniam nobis fre-

supernam nobis cognoscitur indicare viriutem. David aiitem, quamvis conditor bujus uniprxdicti organi
versi operis inspiraiione divina esse videatur, cerlis
(]

queiitcr ligurse ponendse sunt, oportet in ips s pri-

mordiis ejus
fuerit,

rei definitionem dare, ut

cum nomin^ia
sicut

valeat evidenter agnosci. Figura est,
ipso daiur intelligi,
a

lamen

locis

congruenter apponitur.

interpretaiio
iiius
,

Sed quoniam nominum, quemadmodum prxfati susecreliores

nomine
dictionis

quxdam communiore remota, qu%
semper
et

conformaiio
intcrior^bus

res nobis

oculis veiut aliquid vulluosum

olTertur, quani

indicare

monsiratur,
traditione
nia-

sicut interprttes

Hebr.Torum nominum tradere

majorum ostentationem
Ilas

habitum possu-

luerunt
Lilis,

:

David signiiicat
nulli

manu

mus nuncupare.
illud

eiiam Pater Augustinus pul-

fortis, sive

desidera-

quod

potesl apiius convenire

quam om-

cherrime inler locutionum modos annumerat. Nec
nos moveat,

cum apud

Judccos ageretur, cur

nipotemi Chrislo, qui est vcraciter foriissimus, et

summo
lo(|uitnr
riis

pluraliter gentes et

populi posiii esse
:

videantur

:

desiderio requirendus; quapropier David hic

legitur

enim
in

in

Actibus aposlolorum
civitate

ConveneruHt

intclligendus est

Dominu^ Chrisius, de cujus passione
:

enim vere

hac

adversus sanctum Filiam
et

propheia

el ipse Doininus sua

verba dictu-

tuum, quem unxisli, Herodes
bus
et

Pilatus

cum

nationi-

esi;

qiod

in subseqiieniibus psalmis

creberrime
possil

populis Israel (Act, iv, 27). Meditati tunl quo-

repcritur, ul in appclluiiune David
Clirislu'^
Cliri>ti:ini

Dominus

que enim

iiia;ita,

quia

Scripturas divinas sine fructu initerabaiit.

inielligi.

Et ne per hxreiicas conieutiones

lelligenticc
in

frequenier

Propbelaium

esl

aiiimus ibicluct,

qucm

oporlet omnia ve-

innumeris locis de Doiuino Salvatore Messiam

racitcr lixeque crcdere,

nominis ipsius defiiiiiionem
satisractione concludimus.

D

csse venlurum,
veiiisse,

quem

illi

inaximo errore dcccp'! non

auctorilate

Patrum bre\i

sed adhuc venturum esse confidunt. Meriio

Audiamus ergo beaium ac doctibsimuin Augustinuiu
in cvangtilistaj Joaniiis exposilionc

ergo inania medilabantur qui cjus adventum fructuo-

dicenlem (Tracl.

sum ncquaquain
nerunt in

iiitelligcre

poiucrunt.
terra:, et

78,

in

Juaii.)

:

Agnoscanius geminam subslantiam
scilicel,

Vcrs. 2. Aslitcrunt reges

principes conveet

Clirisii,

divinam

qua

aequalis cst Patri

;

hu-

unum

adversns

Dominum

advcrsus Chri~
significat.

nianam, qua major ost Paier; utrumqueauiem
noii diio, sed

siiiiul,

stiim ejus. AstUerunt,
voluiiialeiii.

non prxsentiam

unus
;

sed

cst

Cluislus, nc

t>it

•luaternitas,

Nam

passioncm

Doiiiini consiat coraui

non Triniias Deus
aiiiina

ac per hoc Christus esi Deus,
caro.

regibus

omnimodo non

ruissc. licges aulera tcrrce llero-

ralionalis, ct

Qua

verilate

rccogiiiia,

liem vult inlelligi, qui jicrsequendo Doniinum necavit
infanles;

compcteulcr morliferos vitamus crrores.
Divisio
iisiiliiii,

aUeruin vcro Ilerodem ni'polein ejus, qui
in

Poulio Pilato

Salvatoris nece consensit.

M

rito

Quatuor membrispsalmi

biijus spcoies

decdra for-

ergo

as//(iss(.'

dicii sunl, qui sncri!egis

menlibus con-

mala

esl. In

primo loquiiur propbcia de Judaeis pro-

seiiiienies in

uuo sceKre convcncruiil. Priucipcs au-

57

EXrOSmO
dicii.

IN

rSALTERIUM. ISAL.

II.

5.^

lem de riiarisxis
reges,

Scrino

eiiiuo

isie

iiilcriJuiii

A

leinpus

sigiiilicat,

ciim juilicarc vcncril

muniiuni.

inierduni

signilical

piiores.

Piiiiceps
in

enim
unum,
:

Mei

ilo

ergo

ira el luror dicilur,

qu:uido omi.ia pec-

diclus esl (juari pi iiiu capiens.
in

Comenerunl Ifgumur

ctloriljus obsliiiaiis, suis incritis apt:) reddiiiilur.

unain volunlalt-ni, noii in uiiuin conventum

nam

Vt:s. 0.

tyo

uuicKi cons ilulus sutn rex ah eo sn-

diversis con( iliabulis lioc scclus
cliiiiali.

fuis>e nia-

per Sion moHie.n sonctiun ejn». ILicienus cx su^i pei-

ScJ

ul iiilelligorcs

iijuriani
:

filii

Patnin

sona proplicia lucuius c^t
Crrcce diciiur cxallagc,
rcferl

;

nunc per figunm, q<i£
veiba
coii-

posse respiccrc, uliunu|ue posuil

adversus

Domihoc

Latine permut;>lio,

num,

id esl

Pairem;

et

adversus
in

C.lirisluni
dii il
:

ejus,

Domini Salvaloris, qui sc llogeni a Palrc

esl Filium, sicnt ipse
honoTilic:
t

Evangt-Iio

Qni uon
misil

siiiuluin esse les aiur. (Jund eiiain

scripium cst de
xix,

tilium, non lionorifical Palrcni qui

ipso

in

tilulo pa->siouis

:

Hcx Judteoruin {Joan.

itlutn {Joon. v,

23K
Dicei)aiit vincuta,

19). Iloc

nec Pilaius delcri p:issus

est, qui euin Ju-

Vcrs. 3. Disrumiiamus vinruln cGrum. Yerba sunt
i.-la

dx'is cruci tiadidii affigi-inlum. IIoc

eliam Magi in-

dcmenllum Jiida:orum.

qux

qiiirendo professi sunt

:

Lbi

csl

qui naius cst liex Ju-

potius pcccala solvebant. Sic cniin
lincula ista disrumpere,
si

putaverunt sc
lcgis et

dworum

{Matlh.

ii,

2)? Senuitur, super Sion monlini
islud

in

prxccpiorem

sancluin ejus.

Nomcn enim

mullarum quidom

apostolos ipsius

scelc.ia voluntate

17

prosilirent.

»
-

'"crum absolut- fecundum est. .Mcdo enim signilicat

Lorum niimque ad Cbrislum
ejus, qui sub iiumcro plurali

periinei el ad apoMolos

Ecclesiam,

modo ipsum Dominum Salvatorcm, •nodo
fre lucii
l<ica

Domini reguia proba-

Jorusalem futuram. Lt quia verbum hoc
lcr iieraiidum esl,

bantur aslringi.

convcnii magis ui pcr

sin-

Kl projiciamus a nobit iuijum ipsorum. In jumen-

gula congruis saiisfaciionibiis explicctiir. i^ion hic

lorum insipieriiium digna
runi, qui non projlciunl
ciila di-^ruperint,

sibi

comparaiione maiiseiiisi

Ecclesiam debemus acciperc, quam
propler emiiientiam

montem

appcllat
liile
.

jugum,

honoris

prius ejus vin-

el

firmiialein

in

toium vaniss ma voluniale de-

Sion enim Ilcbnia

liiigua di<ilur spocul.i, qujc

com-

cepli.
et

Nam cum jii^Km
levc

Dumini Salvatoris

sii

siiace,

potenler aptatur Ecclesiac; quoniam ad futuras jpes
suflicienler inslructa,

onus ejut

(Malth. xi, 50), dominalionem ejus

promissiones Domiui meniis

graviss

mam

provideniia

putaverunt. iia quod eos continerc ac

contuetur;

nec

lanium

pixsenlibus
Mcrito

quanliim

regeie puierat, boc infeliciter nbjicere restioabant.

fuluris beneficiis

gloriaiur.

er^o
illu

Sion Ecclesia dicilur, quia

speculaiio cjus in

Qui

liabitat

in cittis irridebit eos, el

Dominus subqloriam Dei

contemplativa viriute defigitur.

Super cam revcra

tannabit eos. Coelos hic viros sanclos signilicat, sicut
ei ipse al.bi diciurus esl
:

Christus est Rex, quoniam ab ipso regiiur aiquedispoiiiiur.

Ccsli enarrant

{Psal.

xviii,

2),

quos apiissime commemorandos

^

Proedicans prwccpium Domiui.

QuoJ

fecii

elegil, ui

amplius impiorum eiationem niatiiiamque
et

Evange-

Hum

docens. ut

prajdicaiionem

confunderet. Irridebit

prophetarum sua
Filius

subsannabil,

ei his similia,

manifesiatione compleret.

ex Dostro usu accipienda sunt. Caeterum Dominus

Vers.

7.

Dominus
tc.

dixil

ad me

:

mens

es tu,

nec splene

ridet,

nec vultu subsannat; sed virtuie

ego Iwdie genui
el ipse

Domiimm
:

siijnilicat

Patrein, sed

Boa spirituuliier piTagit quxcunque disponit. Hacc
ligora Crarce dicitur raeionymia, Laline

quoque Dominus

esi, sicut in ceniesimo

iransnomi-

psalnio diciuriis

ca

Dixil

naiio, quoiies intellecium rei diversis modis, verbis
alienis ac translaiitiis

Sede a dextris meis (Psal.
etiam
lius
III,

nono Dominus Domino mee^ cix, 1). Inlendamus aulem
Filius vicus es lu
:

indicamus. Justc igiiur pro-

quod pnsuit: Dixit ad me,
ei dictiirus

pheia Judacorum perfldiam asserit irridendam, qui
falsos

;

qnod
Fi-

crat post baplisnium

llic est

testcs

conira veritaiem
gloriae

adduceie

tcntave-

meus
17).

dilfclus, in
iit

quo

inilii

runi, qui

Domimim

bena conplacui {Mallli.
id est
:

cruciligcre

malucrunl,
sepul-

Et

Chrislum unam personam,

Ver-

qui

resurreciuri omnipoicnlis Chrisli stulie

Lum carnem
die qenui
tcris,
te.

factum essc scniires, adjecit

Fijo

hoc.«-

eri receptacula signaveruni. Taiitj^

siquidem scele-

Hoc jam

niliil

h;ibet

rum
qnc

molcs, conlrs potcntiam Domini dcmenicr atinaiiiter

commime cum

probaniur assumpt.T.
et in fu-

Vers. 5. Tunc loqueiur ad eos in ira tua,
rore suo conturbabit eos.

sed totum est unigeniii Filii proprium, quod ipsum designare atque inculcare reiuin potuisset

auctorem. Dicendo enim, hodie, coietcrniiatem suje
majcstatii osiendil. Ilod.e
initio
ibi,
cniiri

Sed ne irridendos lanium

apiid

impios puiaremiis, nuiic eos graviier
arguendns. Ira vero et furor similia
cedeniibus.

Deum
esl

nullo

commemoiai
verba prx-

incipit, nullo

fiiic

coiicluiliiiir.

Non

enim

siint

fiiie,

neque, ert;

Nam Deus

et

cum
:

jcd scm|ier manct, scmpcr
ille

iranquilliiate judicat,
iii

est;

et

quidquid dixcris,

hodie e.t,
:

sicut

ei servata pietaie coniurbat

non
ab

malos motu

m

ali-

Exodo Moysi
quil, et dic misil

prrnccpil ut dc ipso dii crel

Yade, inel

qiio surgente candescens, Sed

eis suae gratiae

mo-

filiis

hracl

:

Kgo sum
iii,

qui

sum;

meiita suspendens. Ira ergo Dei vocainr

qui esi

n

tribuiio

peccaiomm; nam molus
erat. Sed
lail,

Divinilas bcata non poiilor,

mc ad tatcm suam

vos {Kxod.

l-i).

Oniipnipier aeiernipi.eseniis lcmporis
t,

voluit appcllaiione

quae seroper eadem, acierna, aique immobilis perseista

Indicari.

Pnesens enim lempus, qnod a

hudie,

conversio hum;»ii;e convenit Iragili-

ut de Ireio quis tristis, de placato iracundus, de bcnevolo reddatur olTensus. Tunc loquctur, illud

pro pcr|.ctuiiaie poni, Scripliira-um divin rum propriom esse cognosciliir. Cenui (e, nalixiialem illain
signilicat

de qua Isaias

dic.l

;

Geneialionem auunt

;

:

50
ejui quit enarrabit (Isai. t\u, 8)?

M. AURELII CASSIODORI

40

Lumen

ex lumine,

A auicm

sigaiflcat naiiones lolo

orbe divisas, qiiaa dis-

oranipotens de

omnipotente, Deits verus de

vero

:

Ex

ijuo

omnia, per quem omnia, in

Dco quo omnia
ait

linctas atque separatas sanguis ampleciitur *.

Gens

enim a gencre

vocitatur.

Sequitur,

Ucereditatem

(liom. XI, 51)); de

quo ad Ilebrxos
,

scribens,

tuam. Cuni dicit, tuam, naturam illam in Chrisio
perleitx deitaiis osiendit. Mjin hoc ipsum quod
ait,

Aposloius

:

Splendor ylorim

et

figura

substantioe

ejus, gercns

quoque omnia verbo

virlutis

suw, purgn-

tnam, incarnationem Verbi csse demonstrat, ut nihil

tionem peccatorum faciens, sedet ad dexteram majestotis fn excelsis
:

intclligatur essc divisum, quaiido

una majestaio

tunto melior angelis effecius, quanto

oninia pussidenlur;

sicul ipse in

Evangelio dicit

differentius prce

iltis

nomen
:

kteredilavit.

Cui enim

fln-

gelorum dixit aliquundo
genui
te

Filius

meus

es tu, eyo

hodie

{Hebr.

i,

5, 4, ij)?

cl CKtcra,

quse de ma-

Omnia quas Pater liabel, mea sunt, et omnia Patris mea sunt {Joan. xvi, 15). Hoeredilas vero ab hero dicia est, id Cbt domino, quod in ea potestale libera
dominelur. Ei possessionem tuam terminot
stiitur
terrce.

gniGceniia Domini Chrisii

icxtus

ille

proJoquitur.
,

Quapropier

cesscnt

vaniloquse

dispulaliones

el

Hic manife-

Ariani dugmalis periidin conquiescat. IIoc fides caiholica, lioc
Filiiis

universas gcntes in Chrisii

nu:nine creditu-

sanitas mcntis intelligil, ut unigenilus

rus,

per

qucm

mundits, explosis supersiitionibus,

a Patre, nec natura, nec tempore debeat, nec
separari.
Ot^erae
in

B

reconcilialus est Deo.

Nam cum
majestaii

et hic d cit, postcs-

potestate

quoque preiium
iiis

esl per-

sioneni tuam, natura humanitatis accepit,

quod semnon
est,

pendere

quemadmodum

duobus versibus per

per diviiia possedit

:

enim

ipsius dari

verba Patris h miaihus voluerit declarare quod est.

poterat quod habebat.
ul

Terminus autem dictus

Non enim
reiitias

poierat substantialitcr per genus el dille,

quidam

volueruiit

quod

lapis ipse a tribus pedibus
terrce

ad ejus proprium perveiiire

quod magis
congruere.
ali-

aliqtiid

minus habel. Sed termines

non otiosc
sunt qui

crcKturis

quam

Crealori videtur pos-e

xsiimo Iranseundum. Termini enim
tellurein cingunt atque concludunt,

terra;

Nain quemadmodtmi supra ejus naturam genus

ut non solum

qnod

praevalel reperiri,

cum ipsum rerum omnium
dissimiiis

arida, veruin etiam lutius aeris circumjecta substantia, el

constei

Ig

esse auctoreiu? Quapropter
illi

omnium creaturarum
:

signiQcareiur integri»

cst isla definitio

detinitioni quse subsiantialis

vo-

tas; sicut et ipse in
sil,

Evangelio sub brevitate conclu-

catur, quae per babitas diirereniias desccndit ad pro-

dicens

Dala

est milii

omnit potestas in
:

coelo et in

prium. Siibstanlialis enim

ista dici

non

potest,

quo-

terra {Matth. xxvui, 18); ei Apostolus

Ut

in

nomine
et in-

niam quid

sit

Dei substantia nullatenus

prxvalet

Jesu omne genu flectatur coslestium, terrcstrium

comprehcndi. Potest lamen, sicut quibusdam visum
cst, definiri taliier

fernorum (Phitip. n, 10).

Deus

:

Deiis est substantia incor-

^

Vers. 0.

Heges eos

in

virga ferrea.
:

Modo
si

regni

porea, simplex et incommutabilis.
finiiionis istius miiiutissirao

Nunc membra derex ab eo. Sed

ejus consueludo describitur

quoniam

ad litieram

perquiramus. Dicitenim

intendalur, parvac ulilitatis est confringenda atque

printum

:

Ego autem

constitnlus

sum

imminuenda percipere. Scd respice primum quod
dicil
:

et reges terrarum consliiuunltir a

Domino. Addidit,

Reges eos, ut poteslatem tyrannicae dominaIlli

Super Sion monlem sanclum

ejus, prcedicans prcece-

tionis auferret.

en

m

reguniur,

qui ad salutis

ptum Domini.
meus
es lu

Elecii sunt ei prophctse, Ecclesiae prae:

dona perveniunt. Yirga vero potosias regalis signiGcatur,

dicalores. Sequilur
:

Dominus
esi
:

dixil

ad

rne,
,

Filius
in

qua peccatoribus correciionis su£ vindicta
sed duriiia

dictus

et

fllius
libi,

Israel

sicut

promitlilur. Ferrea, non quia Deus ad ullionem ntitur virga metallica,
feiri, rigori

Exodo

IMiaraoni diciliir

Dixi

Dimille

prmogeiv,

xquita-

nitum filium

meum

Israel,

el notuisti

{Exod.

25),

tisdeceiiteraptaia est. Ipsa lir^a est de qua in qua-

Noa

est

ergo quod personam unigeniti

Filii

adhuc
:

dragesimo quario psalmo dicturus
est,

est
:

:

\irga recia

evidenter designare potuissct. Addilmn esi autem

virga regni tui

[Psal.

xnv,

7)

sed quid

cum

Ego hodie
ctum
;

gertui

te,

quod

nulli alieri

probatur

.edi-

ista virga laciat,

subsequenter explanat. Hisc virga
:

scd solus
creata

quem
qiiam

hoc baculum, quod ille sine temporc genitus est, per est, qua; confringit ad vitam consiant universa. Sic istam verilo- *' continet inibecilles boc scepirum, quod de mortuis
.

pulcherrimamque deniiiiionem

ad scholas

vivos

facit.

Virga enim usu humano dicta

est,

quod
per

suas traxit doctrina sa^cularis, dicens
lialem, supra

eam

substan-

vi sua rcgat, ei vergere

non sinat innitentes.
confringes
eos. id cst,

quam genus
ci

poierai inveniri.

El tanquam vat

figuli

Vers. 8. Poslula n me,

dabo

tibi

genles haredila-

convcrsionis studium rontercs in eis terrenas cupidilates, eiAreteris

tcm tuam. IIoc per habitum dicilur formamque servilem, ex eo quod Filius cst Virginis. Quidquid enim
iii

hominis coeno siinilcm vitam. Et re-

spicc in ipsis comparaiionibus, singjilis verbis re-

lempore acccpit

Cliristns,

secundum hominein ca

rum
dixit

causas decenter expressas. Potestaiem Domini

quaj nou habebat acquirit. Hic cnim jiibclur nt petal

rirgam ferream; superbos poptilos tas

figuli,

secundum naiuram iiileriorem, el accepta possideal namsecunduin polcii!i;iin Verbi, indiflerenler omnia
qiiae

quod

mox

ut percussum fucrii, in parics minuiissi-

nias dissipalur. IJene crgo peccalor vasi luteo

eom-

habet rater, liabet ot

Fil us

;

ncc

illi

nccesse

paraiur,

ut et confractio

ejus facilis,

el viia lutea

cst pelcrc
» .Mss.,

qu* simul
quas

cognoscilur possidere. Cenies

moiisiraretiir.

Sed tuncin meiius rcformaior, quando

distinctits

alque separaius sanguis ampleciitur.

. : :

u
iii

EXPOSITIU
sjiiriliia'er»i

IN

PSALTKR-LM. PSAL.
A
tioiicin,

II.

lioiniiidi),

(.livina gin.iia

siiCfr^i^^aule,

per qiiara

lioiiis

vivendi pix'bel exempliiin
Yita proptcr doilaieiii.

,

piTiliiciiitr.

Veritas proplcr jiidicum;
iiuitc, ie:i^<,
i
i

Vers. \0. Et
liinii

inteHiijiiL'.

Viiiil

.itl

lertit

Vers. 15.
la

Cum

e.jart.eril in
;

brevi ira ejus. .MeUip!iottiiic

incmlirtiit),

qno

jnin

propliela coinindiiet

ab iiicondio

facia

qMod

magis

iiiurdescit,

jacraineiiiis lerril)ilil)us palcfaciis, liuinaiuiin
luiniiliicr

;^oiitis

qiiji.do pabnluMi
Cii

cunsu;rplioiiis
c;:iii

acccpcril. In

Orcii

obedial Cieaiori. Ubi

oriiiir pulcliiMrimuii»
taii

mdixit.quia

dLMreveril viiidical.Neque enir.i

delibcrativum dicendi genus.

Nain cuin

sacraniorlaI,

illiugalia dispo>i.io, a!ia

probalur npcratin, sed simtil

menio vulgato
liuin,

obslnpefa; la fucrinl corda

(pix deccrnil et facit. Cl r.ola qiiud supcrius in hcc
sa;<M>li)

saliiberrimus ac iiccessarius suasor acced

nt

ad susLinondum posnil, nequando
i

:

in l'utiiiH>
uiiiiii

cum limore
oslendens ab

ac

tremore

vero

Domino

seiviaitir,
in

V'

ro ad jiidiiandiiin, dixi:, /« bievi;

l

niodo

uiili et

boneblo, id quod

dulibcra-

potcniis doclarelur pieias, lunc potcsl.is.
iii

Non
simiil

est cniin

lionibus pluriinum valet, expedire
Utile egl eiiiin
reiilis
:

qux

dicia sunt.
et

illo

judiciosingMl.irumhoininum vicissiin operand;\
;

Nequando

iraicalur
:

Dominus,

pe-

disciissic

sed

mumenlanco
jam

discur.-u

oinnii,
:

de via jmla. Honesium

Deali otnncs qui con-

sicui fcLii

ci judical.

Cene aiitcm diclum

cst

Cun

fidunl in eo. Sic deliberativum dicendi geiitis pcrl\i-

cxarserit, qiiia

inagiix' palicntiyc fiiiis illc dctl.i-

cia disceptatione coinp'clum esi. Niinc ad

cxponeuda
a.I-

B

ratur, siipra

qucm

nuili aliquid

spcrare conccdilui

verba rcdeamus.

Ueges, dominatores debeiniis

Deati omnes qui confidunt in eo. Dec ra concluia^

vertere viiiurnin, qui b;cc ei inlelligere possini, ci

posi nmliadicerc ad quod quis dcbeat fesiinare. Confidere cniiii de illo
ii

jmplcre

,

Domino
ei

prnestanle

,

pr;uvaleanl.

Neque
e^i.

j-m pracmiuin

esl

:

quia ip-aci'ii-

enim semper purpuratos reges alverli necesse
Dicuntur reges
ait

!e;i\ia |^er

Dei grai'am venil, sicui Aposl dus dicit
ii,

quibus privaia condilio
sine nobis rrgnatis,
el

e-^t,

sicul

A

qiio est el velle et perfi.ere {Pliil

i3).

Aposlolus
il

:

Jam

utinain rciv, 8).

Conclnsio p-aiini.

gnaretis, ut

nos vobiscum reijneiiius^ (/ Cor.
,

Nunc

in

mediuni breviter coplosuin sacranicntis
,

Erudimini qui judicatis terrain. Erudire
€Si;

dooere

coeestibuspsalinuin.peraclaexposiiione ifiv^ennis

nain et ipsum
:

Domen

significat

apprctiensam

ut cjus virlus cvidcnler possil intelligi, ciim ipsiu>

scieiitiam

rudis

enim

dicitur novus. Erudiius, qiiasi
id

valuerint mcnibra cognosci.Respii; anius Psalinistam,

a rudc [ed., a rure] sublatus,

esi

ab ignor;iniia
illis

quanu)

sil

gratia

Divinitaiis ornains.

Anie Doinini

divisus, ei in doctrinoc finibns collocalus. Qiiod

verba prjcdicavit, iierunj posl cjms dicia rcloquitur.

bene
ipsi

dicilur,

qni

jam carnalia
favenle

delic a

d^mueruni;

Com

prxcedii prophetaest,

cum

seqnitur aposiolus
pro5ei|ui-.iis

eniin

bene judicant lcrram, iiuando repressis

quia ei venlura integra fide prxdixit, el

viiiis,

corporibiis suis,

Domino, pxcepta
est a le

C

p^^f^,,,^ ^.g,.^^^^ consonuit. Ipse

auiem Don.inus da
poteiitia:
sii.e

legis

imponunt.

13

Tcrra aulem dicia

inedio,

tanquam de

coelo reionans,
;

rendo, quod coninieanliiim gressibus allcratiir.
Vers. li. Serviie Domino inliinore. Bievis ei plena

nobisa;cana patefecit
ei incarnaiionis
rilcr

ut et diviiiiialis ejus gloriant,

mysleria pro inodulo nosiro saluiaqiii

commonitio, qua Duinino Deoamabili timore-erviiur.

Nam
Dei

disceremus. In hoc autem secundo numero,

sicut rcmissa ^ccuritas culpas admitiit,

iia

limor

ex duabiis monadibus puicbre compositus cst, apiissinie duae naiur.c

desiderabilis delicta sfinper excludil. El ne ser\itiiini
diirissi.i

inconfusa; alque perfeci.-E in una
:

um
ci

aul

triiiissimuin

forle

pu|areiur,

persona

Siint

positx Doinini Cbrisli

qu;irum cst

tin.i

subjunxit:
qiia regnat, ot

alirrjqua minisirat
;

El extultate
lioii

cwn

;

piiina creairix,

tremore. Qui.i

tiinor

Doinini
qui

posterior creata
lis
;

ct ideo qua) assumpsil, impassibi-

ad iniseriam, scd ad gandinm ducit;
ellicil, et

<juipi>e

quae vero esi assnmpta, passibilis. jMain, sicut
,

beatos

sanctus operainr.

F.l

iierum, ne Inec

Patresinonent

demiis

injiirias

fami, miracula
natur.is,

d;-

exsult.iiio negligens rcdderetur, addidit, cuin treino-

viniiali; discernanius intcllcclu

et noxios

re; ut utraque soci;ita ccElestem rcvcrenliam couipctenter expriincrent.

Yileinus errores. Divinitas ciiiin sic sibi liiimanilatrni

adunavit,
Vers. i2. Apprelieiidiie diiciplinam, neijuando
ira-

tit

nullaicnui

cum

liiimanitate

coiiniiuU

^

possil. sed ulraijue inconfiisa el

adunata perinancal

$catur Dominus, el pereatis de via juita. Magnilicuni

(juia
iicni

1

C' t

incariiationis dispensiiio post reuiTeciiosii,

verbnm, apprehendde duciplinani,
lacli liujiis

qiiasi

!iiiiniin«

n

glorilicata

tainen in

Iiunianiiaiis ve

iiat'.^

clypci coiitra vilia iioxia prolutiiriim. l

t.liialeiii

vero
:

pemiansit.
noiii

Nam cum
Thoma;
et

ipse dixeril pnst
;

restirrcciinel

pulobiMriini proplitla suhjiinxit ilicondo
irascatur

aiObtolo

Mite manum

t.iam,

vitle,

Nequando

Dominus,

et pereatis

de viajusfa.
diii

quia spiri ut carncm
linbere {Joan.

ossa non liabel, sicut

me
rit,

videtii

Ncquaiidui\\x'\i, propler pa.ienliam Diuiiini, qii;e
siihliiiei

xx, 27); cnni paitein

piscis as>i,

cl

exce

loiiics.

Et pcreaiis de via justa,

id esl a

lavum
legitur

iiirllis

pobl resui

recdoncm

suinps>

ati|ii<:

coele^ii Ilegc (^liiia o, qni Via cst rccic ainl)ul.inli;iin

coinedcrii (Luc. x\iv,\^); et in Aciibus apostolurum
:

ad viiain, Dux euiaiiim, iter ad bealiiudinem festin;iniiuni; situl ipse dicil in
vcit^as, et vita {Joaa. xiv,

Sic venicl quemiidmodumv:distis
i,

eum

enntcin

Kvangelio

:

Ego sum

via,

in ccclum (Act.

il); cuin dical cliain propheia do
in

(>).

Via, pioptor incarna-

peccaloribus

:

Vidtbunl

quem

conipuiixertinl (Zacli.

M«8. A..

\\.,

F., rrnnnre posiiinns.

rATROL

I.XX.

,

i: XII.

M. alri':lii cassiodori
10), qtjia

M
i

mnjiislalcnicjns ne<iiiOimt idhicri:
iii

ill(i'l

A

nie? Seciiiuli psalmi hoc qiia

siiuilc viili-liir iiiit;i:iu.

eiiiiii

solis hcatis daliitnr, sictil

Kvani^clio

(iicitiir

:

Sed

illic

inlcrrogalio iiicrcpaiilis csl, h;c

aulem aJ-

fnalimundocorde, quoniamiiisi
V, 8), nimis exili;ile
csrl

Dcum

vidcbuni

(.!/«//'/.

miraiiir confra se populos c\C'taios, qui ad eos lognosciitir venisse salvandos.

(iun^ n:aiirns pcr(ocl;'S aiiine

Diccndo, TribnlMnt me,

adunatas
cxcmplis

in Clirislo noii
voliiil

crcdcre p(M tuanore, qiias lol
Ilfic

ostendiiur de ampiiiis illoium caecitaic doiuisse, qui
saluiare situm obstinalis mentibus rcspucruni, sicui
in

dc scipsa Vcrilas pracditare.

Pater Ailianasius Alexandriniis,
viciisis, lioc

lioc Ililarius Picla-

Irigcsimoqnarto psalmo dicturusesi

:

nelribuebaut

Ambrosius Mcdiolauensis, hoc

Augiisli-

mihi mala pro bonis, slerilitalem amma;
XXXIV, 12).

mem

{Ptal.

iiusetllicronytnus, hocCyrilliis, hoc
atl

alii miilli

Palrcs,

lollciidam qiioi|uc runititusoccasioDcm inaiiissiiii:c
Il<

Mnlli insurgunl adversum

me

;

miilli dicunt

animce

ild.Tstioni-i, aflirniant.

c papa

Lco cum sancla
coiislitiiit

sy-

mea.

In taiitum mulli ruerunl, ul eliam

de numert

nodo Chalcedoncnsi decrevil atquc
II,

{Pnrie

disiipiilorum
lil

tradiior Judas

illis

rueril aggrcgatus.

actione

2),

ut

cx duabus,

ct

in

duabns noturis

cmn

rcpclitur s:rpius, mulii,
qiii a

osienditur accrha

adunatis atqui' pcrfectis, unuin prxdicct Clirisiutn,

niimerosiias impiorum,

conspiratione dcnsissiIla-c figura lo-

quicunquc vult esse

catliolicus.
iii

Qii»^ si

mcmoria*.

mi nequaquam

rarcscere poiuerunt.

prxstanle Domiiio, recondimus,
pcr
re.^uiis

ecclcsiasiicis

sem- B cuiionis dicitur
nicntiim.

epembasis,
rei

enumeraiionis

siudio

ambulainus.

verba repetens, ul
IN

dc qua loquiiur procurct aig-

EXPOSmO
Vialnvts David

PSALMUM

ill.
fitii

cum

fugerel a facic Abessalom

sui.

Non
perlinet

cst snlus

illi

in

Deo

ejus.
:

Hoc ad

illas

voces

Jndxorum dicenlium
potesl

Alios salvos fecit,

w-

Abcssalom diim patrem siium David
seqiiereliir,

crud';liler in-

ipsum von

salvum fao-re [Malth. xsvii, 42).
Filii,

inulx impelu

pcrductiis in

condfnsain
in acris su-

Putabatur ciiim Pater dilectionem non liahere
qtiem cariialiier permiliebat occidi.
sliiltissimura

qiierciim, ramis ejus c<)lla necientibus,
lilimitate

nefariae lurhae
iii-

siispensus e>t,

quadam

prxrigtiraliune do-

dtctum

!

nunquid redemptio inundi

minici Iraditoiis; ut sicut Jud:is

imiodaius laqueo
faii-

firmilali debuit applicari?
aliter poteral

Non enim

insatiabilis

mors

viiam

finivii, ita et

peisecutor David constrictis

vinci, nisi viia

lyrannidis ejus januas

cibus expiraret. Testante autem

Rcgum

historia psal:

itiioisset. Sic

tenebrx pcrmancre nequcuni, cura
autew, Domine, suscfplor meus

inus islc quinquagcsimo actu posicrior csi

qunniam
(ilii

prxscnlia luminis exctuduntiir.
Vers. 2.
rC
r formam

poslculpas aduMciii et homicidii Abessaiom

cjus

Tu
•.

es, glo-

jcrsccuiio nosciiur cotiligissc; scd pro virlule sua

rii tnea el cxaltans caput

compctcnti numcro probaiur aptalus. Tencre enim ' ' *
illum locum lcrlium oporliicral, qui cl sanctfle Trini' .'
'

dicitur servi
r
.

i-

„ Vcrbiim
,
, .

caro faciuin.

tatis poienliain, ei iridiiatix rcsurrectiunis
.^tcri.i

i;i

se uiv^

C0iilineb;ii.

Nam

cxaliationcmcipitis
iiipoiciis

..... .....
;
.

meum. Svsceptor secuiidum hominis cnim snscepiio, est f\ Qiiaproptcr gloriam suam ct
i

siii

carod

cil,

qiiam susccpil oinstibstantia

per libcralioncm David resi.^niflcatur
, ;

Verbum, «t divina liumanaquc
aliiiiia

surrcctiu

Domini congrue
UV\

iit

aitimi
titia

essct siiie

confusione jier-ona. iloc etiain
qiii

Cliristianorum

cxcmplo ruborali

in

adversis

ad Pelagianos pertinet destruondos,

putanl ho-

casibus consiauter crigantur. Similc esl el

20

>""^

minem

aliquid per se efdccre posse ijnod biuinm cst.

quod Oct.ilcuchus
aiuios

legilur " ante Job, ctim posl miillus

Nam

quis, rogo, sibi ad

bene agendum sine divinx

Moyses

exsiitissc noscaiur.

Quapropter non

graiia)

largitate snfficial,

cum buinana
in

natuia per

sccimdutn existentiam lemiiorum, scd pro qualitatc

graliam, qua uniia csl Deo, ad Patris
collocala ?

sit

dexicram
Encliiridio

diclorum ordo plerumquc pouitiir lectionum. Memeiito atilem alios cssc psalmos,
qui passioncm
;

Quod beatns Angnstinus
liic

et

more suo
Grace
per
[)

laiiuseiuiirtier evplicavii (Cnp.

55

ei

scq.).

rcsurreclionem Domini brevitiM- langiinl
<iui

alios

vero

Factiim est autcm

pulclierrimum schcma, q^nd

disliiKtiiis .ipcriiti^qiie dcclaranl,
(|ui li.cc

sed prycsens,

diciiur auxesis,qu.xadilendo qtiscdam

eorutn primus esi,

brcvitcr dicunt.

mcmbra
cnim
:

singula

reium

aiigincnla

nomina congcm nat.

Divisio psatnii.

Dicil

Tu aulem, Domine,
exnllans cr.put
:

susceplor

m

us

cs,

Tolus hic psalmus ad pcrsotiain
compclciilcr apiaiiir.

Clirisii

Domiiii

gloria mea,

e!

mcum.

Iloc elinm latins

Pcrsona vcro ejus cst virins

dosignat Apostoius dicciis
rilale Uiristi?

Qnis nos spparabil a eha'
angustia, an perseculio,

omiiipotcnt:S'imnc Dcilatis, ct humililas liuuiaiiiiaiis
assiimpta;, noii sub permixlione ronfusa, scd iinlivisibili

tibulalio, an

an

faiuen,

an nudilas, an periculum, an gladius {Hom.
ctc. Iluic vicina est ligiira qu.-e diriiiir cHj

adimali

iiie

siibsislciis.

Primo ifaque modo ad

viti,

55)?

Laircm

loquilnr, pcrsecutoiibiis cxprobr.»n.«, qui ir-

max, Latine gradatio, qiiando
accrcscit.

osilis

quibusdam gra-

icligiosa coiiira ipsuin
liico (idelis

vcrba loquebantur. Seciindo

dibus, sive in laiide, sive in viiujieratione

semper
inicrcst,

popuUis, ne

morlcm formidei,

instrttilur

,

Sed inler utraqiie schcmata hoc
sine ulla
in

quando cum cxemplo aucloris
certissinix consulattir.

sui spc rcsurrcctionis

qiiod

aiixcsis

iicraliiMic

nominis,

renini

procurai

;.tignionla,

climace vcro ncccsse esi ui

F..xpr}siiio psalnii.

poorcmnm vprhum,
siiiim, in scquetiti

qiiod cst in primo
iiioiiis

commaic puiierciur

Vcrs. i. Doniinc, q^iid nwltiplicali sunt qni Iribulant
.M^s. S.,

menibro

omnibus

Aud.,

lk'C. cl Fisc.

renta;e'tc'ius

leg'tiir, e!c.

<5
siciit

F.XPOSiTlO LN VS.\U KKIL.M. PSAL.
est
illiiil

III.

sO
ii.

Apo-t;>ri

:

Sciint:s qnnvaiH

tribulatio

\

ineiiilain

cauSMin per Iropolni^iam c\

siia

ronsne(ii-

patienliam operalur, paiieniiit probalionem,

probatio

ludinc
4

uliqiiid

de Deo diceie. Troj.us auleiu cst
iii

tpem, $pes vero non confundit (/fo»«.
Vers. ". Yoce mea ad
dhit

v, 4, 5).
et

tio

ab co loco
in

qiio propria cst, translata ia ennt
fae,

Dominum

clamavi,

exau-

locum

quo propria non al. Salvum me

Deut

me

de moiite iancto tuo. Ciiin

iJi.\ii,

mca, deiiion-

visus. Iluc

de rcsurrcctione diciiur; non cnini dc-

sirat orationis

proprix

satiolissiniaiii
ali(|iia iiiiago

puritalcm.

Non

rlinaie vii;c linjus paticbalur

occasum

,

qui erat bu-

eiiim illius iiil<'griiaiein

phantasix po-

luano generi
soluin ad

prufulums.

Advenanies autero, non

leral iinpeilire, ut cu:tcri$ ninrtalilnis indrmitate car-

morlem

periinet, sed ctiaat ad bxreiicas

nis pliTiinique

suliripitur.

Qiiod autem dicil
lioc

:

Voce

quxstion3s, qui sine veriiatis siudio (aitiolicas r£giilas pravis

mea ad Dominum clamavi,
clai aiit, ubi ail Filius
:

ovangelica veiba dc-

dogmatihiis insequuiitiir. El mcrilo

taj<>s

Pater, glorifica Filium luum •

CLCcitale

mcntis perculiuntur, qui sc pei versis d.esU

{Joan. XVII, 1),

eic.

Mam quod

di.vil,

mca, indical

detiis niiscucrnnt.

quod ip^e

locntiis est
ei

eiiam per nroplicias. lllud vero

Denies peccatornm conlrivisti. Id est dctrahenUuai

quod soquilur,
El

exaudivil

me de monle

tanclo suo,

verba mordacia, qui poicslati divin;c nefan
guiaiibus obloquuntur.

lis

dodc-

et lioc Kvangeiii textus expoiiit, ubi vox adeuiii facia
est
:

Denlcs enim

dicti siini a

ctari/icavi, et

iterum clarificabo {Joan.
ct

xil,

29).

B

mciido

^.

Ei ideu puichrc nimis lingux dcirahcntium
illi

Per moiiiem siquidem

ipse

Dominus,

et

sancii

dcntes vocaniur; quia sicui

ciborum parlcs dcet ad Jud:oos possit

ejns, ct Ecclcsia divcrsis
gniricaiitur. llic lainen

quidem

locis aptissime si-

munt,

ita ct isti

opiniones honiinnm adhibiia detra-

dictiun inlelligeiidum est de
c.xcelleniissima suminidicil
:

ctione corrodunt.

Quamvis hoc
:

monie,

id

est

de

divinilaiis

aptaii, qui dicebant

Si rex Israel est, descendal de

taie; sicui el alius

psalmus
7).

Jusiitia luaiicul

ernce, el credimus ei {)latlh.
lioc esl

xxvn,

-42).

ConlTm$ti^

montet Dei {Psal. xxxv,

iC^uiim enim fuerat ut

ad nihihim perduxisii.

Nam
in

revcra contriii
glori

natura bumaniiaiis assumpto;, quxii terris singulare
palientiu: roonstravii

snni

,

quando ipsnm cognoverunl

im resur-

exemplum,

in

coeiis

acciperet

rexissc, quein nisi sunt,

humanitaie dcspecta, Iru-

creaiurarum oninium principatiim.
Vers. 4.

cidaie.
et

Ego dormivi

et

soporalut snm,

exsurrexi,

Yers. 7. Domini est salus, et super populum
bcnediciio lua. Conira illos bicc sententia

tuum

quia Dominut'fuscepil

r/je.Yciiil

ad secundam pariein,

profertur,

in qua dubitaniium corda roborantur, ut crederent
eiini

qiiorum denles snpcriiis dixil csse coniriios. Pronuniiaii.io

confestim resurrecturum,

quem

visuri orant

im-

enim, Domin'

est

srdu^,

illos

conrundil

pioriira m;)nilius cruciliMim. Dormivi, dixit, qnia celcriier resurrexit
;

qui

puiaverunt, salutcm Cinisto, ta:iq;iam

tcrreno
^rc.

quod

lil

in soiiiiio isio viiali, ubi

^

liomini, conlemptibili

pncsumplione dccerp

Quid

non vitx

lerininus, sed icmporalis requies invenitur.
sigiiificat

inaailcr,impii,Iaboralis?Quomodo potest aul .Tlcrna
vili

Soporaiussum, securam
sicul impii
jiigiier

paiisationem; non

qni in morte qiiatiuniur, quos in ;uiet:U

inicrimi, aiit Salvaiori salus ullaleiius anipuiMi? Super populum luuin benediciio lua. Una scnct quid
el
qtiid

conscientia

peccatomm

:

ye.i

soporaiio isla

leiitia,

debeanl credcre, liominibus pr.c-

biit sacri c^.rporis

beata dormilio. Exsuryerc aiiiem,
;

cipii,
niisii.

ab ipso

pos>int rccipere

compro^

est ciim al:icriiate resurgere
taliiaie deposiia,

quippe

qiiia

caro, moiei gloiiaih

immortaliiaiem sumpsit,

Conclusio psalmi.
Brevis quidcm psalmus, sed roaximam paginoruni

senipilernam. ScJ quare exsurrex.:rit, cvidenter cxponil,

Quoniam Domiiius

suscepil

me. ^alnra cnim

destrnens pravitaiem,

qux

humanitalis per se iion potiiisset propria virluie rcsurgere, nisi

majestatis, ad iiuinilitatem
passionis. Insipientes,
diiur,
iiiide

putat gloriam supernx non putuisse de-ccndcrc
in lc

eam
:

di\ina oninipoieutia siiscepiisei,

quorum sensus

confun-

sicul ipse dicil

Potetialem hnbeo

21

poncnti ani-

:nundiis
:

noseiiur csse liberatu^, sicnt

mnm meam,
Vers. 5.

el potett

Uem hubco

ilerum iumendi eaiu

dicit .\postolus

Chritlus Jesus venit in hunc

mundum
sim
(i

{Joan. X, 18).

peccalores snUos facere,

quorum primus

ccjo

Non

timebo millia populi circumdantis

nic.

^

Tini.
lesiis

1

,

15). Niinc

considercmus qnemadiiioduin

(<B-

Tiniere non poiuit iniquum
sua diviniiate

populnm, cui erat
esl

in
in

philosophix verus ordo prolalus csi, ut piipsalmiis Chrisii Domini

praesidium; scripiuin

(niin
i

mus

moralem, secnndus
toqucns, inspo:

Evangelio, qnia in passioiie niagiia e :m popu
litud.)

mul-

naiuralem,
tis; tcriiiis

id est siib^lanliam litinKiniiaiis ct deiia-

circumdcdit.

N.im quod

dicit

:

Non
,

timcbo,

de resurreclione

ijisius

non

>ignilical se

non esse morituruni, sed moricin
ci nuindo

ctivam quodanimodo contineai parlcm

qu.ic

raii.i

formidare non poterat, qiiam triduanain

per oraiies Scriptiiras divinas decurrii. Indc
pairiar.

ct Isaac

profuiuinm esse iri-sciebtt.
Yers. G. Kxsurge,

ha trcs puteos fodit, dcinons:rjns prxcepta
triptici
iit

Dominc

;

salvum me

fac,

Deus
milii

Doiiiini doctrina
iiioiici

conlincri. Sic cl Sapicnlia

meiu

:

quoniam

tu percussi>ti
(|iiia

omnes itdvcnanles

{Prov. XXII, 20)
iripticiier, et

describainus oa nobis in

tine cauta. .Non

Dcus dormiens aul

reciibaiis

conle

retiqua.
facile
cl

Quas parlcs

in

subse-

exciiatur, sel Scripiuris divinis
"

mos

est ad

expri-

queniibus psalmis
^

poleris, aut

roixias, aut
di.ii

Edil., P(i[rr, cla ifica

Filum.

Mss. Aiid., Bec.

Fisc, DenUs eniiH

tvnt

ab edy-ndo.

,

,

47
.sigillalirn

M. AURELII CASSIODORI
posiias, eii >in

48
Expoiilio pialmi.

non

a Imoiiiliis lecior apnoisla

A
Vors.
I.

Bjcre.
<iiiibus

A

nobis enim
inulia

rie|ueiiter

noii

exigas,

Cum
'',

invocarem

te,

exaudisli me, Deu-s jnmilii.

noviier

dicentla

simt.

Hojus autcm

sfiiia; vi (e

t;j

liibulatione dilalasli

Miserere

lisalini

caicuiiim

edoccl sancta Trinitas,

qux

Ijc- 1

mci, Domine,
nr.is

ct

exaudi oralionem mer.m. Cons.itIcre-

niilurani

liabcai inseparahilis unitati>, tribus tameri

q«'d

sil lioc,
,

quoj inaier

Eccltjsia in

uno <oiicru
«i

cam

inaoifcslum est constare personls.

demiiue versu
dopieceiiir
IV.

el exauJiiani
:

se

dioat, et

audiri

si^nincans

EXPOSmO

perfeclae

oraionis

IN

PSALMUM

liiiiic e.^se

modum,

ul licel nobis poslulata dcsideria

Jn fincm psalmus David cnnlicum.
Subtilifer perscrulcnnir qnid nobis sigillalim ser-

concedantnr, probabili semper nmbilione aud.ri. Nos

tamcn

jiigitcr

posuilemiis,

siciil

dicil

Apostolns

:

mones

isli

(Uiniiilient

,

qiios

prajfali

sumus vera-

Sine iulermissione orale. In omnilus ipaliaa ajiic {I
77/c5i. V, 17,

cissimos
sigiiifiirat

iiidiccs

csse
rci

ps.ilmorum. Finis

modo non
ditil

18).

Deus aulein

jus'Aice

viea',

recte
«ini-

diril

alicnjus

con^umplionem, scd perfctritcin

Ecrlesia, quae scnsii oitiiodoxo Triuilaiis
et

(tioiicm spiritualium
sioius
.
,

rerniii. iNain
.

,

sicul

Apo.

onini|iolciiliarn coitliiaur. ^'aiii ct nicnihra

:

tinis leqis
..

,...,.
X,

csi

-• ,,, .. tlinstus ad jus'iiium ojnm cre.

cjiis sigtllaiim
~, If
.

dicerc simiii.i, sacra lcciione
-

«ompellcd-

.

.

,

denti

{Ilom.

A),

,,

qiii

csl

oinnium bonorum

,

riiiiiis,

sicul

in

Job

.

,

|pg tur

:

Alt.ndc iuHoceniium
:

jjlo-

nosa pcrfeciio. Et iJeo quod posiiura esl, In finem
;id

meam
in

(Job xxvti, 5); et Paulns aposloliis ait

Christum Duminuin (omiiioiici esse rerercnduni

det milii
:

coronam

justitice

{U Tim.iv,
e-it
:

8); pri>pli;(a
iniquiras
in

quibusdam placei, nro nobis dicuim essc crcdcndum esl, In qnibus, sccundum ciimdcm ap >sivc, ut

seplimo psalmo diclurus
miis {Pial.
vii
,

Si

esl

mmibus
nindis

4).

Non qnia

sine

peccaio

slolum, t<eculorum

finis

advenit {I Cor. x, II). Itlud

omn.bu>

fnerniil, sed sunt operationes a iqiis
bo.niines

lamen sciendum
(

est,

ad lerminum refcrri non posse,

in qiiiliiis

lidtles

cvilenler appart-ant

in-

uin adliuc opi-ris ipsius i/uia esse videautur. Ps.ilc^t

nocenlcs. Seqnitur, in tribulaime dilatasti mihi. T<i-Jjul.itio

iiiiis

aulcm

,

sicni diximus,

organum musicum

est

cnim quuj

dilaiat

semper Ecclesi mi
fiuut,

c:ipiic

soiiorum, q<io divina prxconia cauebanlur;
aiilein
,

qua;idii

eodem tempore confe»sores
loiai|;ie

martyrcs

canticnin

quoil

supernas landes humanis
lisc

conmantnr,

turba

jiistornm coniritioiiibus

votibui
sociata
,

porsonabit. Sed
(|iiia

ideo

videnlur csse
,

scmpcr

aut<eiur. .\djocil; Miaererc mei,

Djminc,

el

ct

iiislriimcntis

musicis

el

clioris

exaudi oralioneni m:am. Pia mal-T sibi misercndum
esse dicebal,
si

{!s:irciiliu II, sacriliciis
liitiie

coeleslibus coiisona vociferaistis

pro

(iliis

ejus a idiretnr oralio
tnbuiltir, loli

:

quo-

cancbanlur. Sic

verbis

omnibus comm

-ni.im qiiidqiiid
t-

membris

torpori sine

iicmiir,

de Domino Clirislo canlicuin isiud esse di-

C

dubilatione piaslalur.

Vers. 2.
ciiiniin.

Filii

hominum

,

usqucquo gravi cordc,

u<-

^quid diligilis vanitalem, et qiuxrilis

mendacium

?

Cun)

Divisio psalmi.
Pi-r l

superiori versu pro nobis oraverit, hic per energiam

itum psalinum verba sniii sanclrc matris Ec-

alloquidir g«nus

hiim iniim, ne ia

culturia djcuio-

(^lcsix, qiix
(:inatioiie

non

in cordibiis nostris

phantastica imavel

nioruin gravissiino errore permaiieat; quatenu> pro
ipso cxaudiri
possit
v<tia

furmauir,
simile,

sicut

pairia

,

civiias,

vel

fusa

precatio
,

:

alioqiii;!

irriia

aiiquid

eorum
:

q

lod

personam

iion liabel c.\i-

pro se rcddit
lii|nerit

snpplicantium

qiiis |nis

nun reusqueqita

sicnlem

sed Ecclesia cst collectio lidclium sanclo-

consortia
;

pcccatorum.
eos

S<M|iiit<ir,

Tum

omniuin., anima el cor
fnluri

unum

,

sponsa
in

Clirisii,

^ravi corde
dixit
,

niciito

diuliiis g";ives

corde tnisse
,

Jerusalem

sxciili;

de qua
:

dicit

Cantico

qui

posl

vcrilalis

predicaliouein

adorana
t

canlicorum Dominus Jesus
:,ui

Osculetur

me

osculo * oris

magis elegcrunl idola

falsilatis; sicui est illud

van-

{Cant. I, 1); et

:ilibi
;

:

Quo)
el

est ista
:

quce ascendil
est

gelicum

:

Scrvus sciens voluntatem
p{aqis vapulabtl

domim

sui

,

ct

non
<i7).

dealbaia {Cant. viii, u)

iliuJ

Unn

columba

faciens diijiia,

muUis (Luc. xu,

}uea,una
iief.is

Cht

sfonsa mea (Crtni. vi, 8). Quapropter

2Si hic ali juod

diibium imroduccre, ubi lanta

D

Primo cnim mundus juste lligelilus esl paiKcis, qiiia guum Domi:ium ignorare probaios est. Post atlven-

veriias cognoscilur lot lestimonia perhibere. Et ideo

tum veio Creatoris
quid
las
diliijiiis

sui

juslis>iinc

vapnlabit inuliis,

sub iigura m^tliopoeia, Ecclesiam dicamus loqui,
persoiiis
In priina
iio
:

qux

qni adhuc idoleruin naenias inqtiirebot. Seq litur: L't-

scmpcr cognoscilur ccrlissimis

appiicari.

vanilalem

et

quwriiis

mendacium? Vanl;

siquidem parie rogat ut cjus audiaiur ora-

qiiidem

nomen

est geneiale vitiiruin

sed

illiid

iiiciepans

22

inndcles, qnia culentcs

falsos

jiroprie
liuin.

vaniim dicilur, qiioJ a Dei)

prob:itiir

alie-

deos, culluram veri Dei negligebant. In secunJa vero
coinntoiiet
ial!aci
,

Nam

sicul in Diviuitaic conlideie fiuctuosa fir-

geneialilatem

,

nl relicia

sujicrsiiiione
iit

iniias est, iia

ab eadem doviare \anitas csi caJu;:a,
:

s.icri(iciuin

justitix debe;it

immolarc. Et

sicul l^aias dicit

Adoranles lana

et

falsa, misericori)).

i;enlilinm

mcnles faca promissioiic convoilercl,
pr;osiilisse

in-

diain tuam dercliqueiuni
ilaqiio
iili

(/sa. ii,8,

Argiiuiitiir
flj^f^rabant,

HCntia

comincmoral

Doiiiinuui

bcncli.ia

qui iJolorutn liir|iissimo

amorc
;

Cl(;ialianis.
* \U. Sanj., oi:hicLir ni'

ct

sub iticrcpatione pronnn;i3ndum csi

ac

si

dice*

cb osculo.

Edii.,
i:ifa:

Cum

inioc':rem, exnudivit tnc Dcus

/«a-

iice

:

.

Jit\

LXPO^rriO
:

LN

rSALltRit.M. rSAL.
A
U.r a
rul...:..I,..

IV.
npt<- .l.ca

ra

Q.Dro

vnn:L,te.n d,l;ji

i^

qM;.
i.:oxi:.

pc.ilis? O.l b'e'e
;

Fcr..cinm er^o co^;(.'.lm»cs

enim ilebcmns

priificui,

110:1
i-

qna

poiins c\
cl:ii..-

ci.bil ;i, (piatiivis lioc
le^jaiiir a-siii>ii>tiim;

inlerdnm
ut cst

01

in

bnm,

aluisive

s.cr:.>e coi.vfi.il, per
lislinnis
iiflli;;il.

qn

uus

\kvm

illiid
(

dc s;iiclis. Latn
,

pcrpclii;f
,

biinlur in

Quxiilis tncndaciuni

«inoil

iilitjnc

23

cubilibus suis

Psa/. CXLix
.njcile
;

.")).

(-oi'i-

noii

.'.ppelcr»',

scil

rcnigorc dcl.erclis. hluJ aiiicin
(]\\tB

pniKjimini,

siL;i.ifica«,

poeniteiiliam
fil

nam

coui•

nienducium

i.lola sigiiificat,

tale nnincii

mcrilo

p:iiiclione (iii.daiii

ai.ii.iarnm

(>pl:)la

coiiveisio

ac

si

dicerel

,

de>erit.; pravas fOgil..lioiies veslra:>
di.i-

susfo,icrunl, quia conlra dignilalom verilatis crccia
snnl.

aiU''ipiam scelera perpcirctis. Seqiiilur qu'>f|ne
psalnialis
silenliuin
:

ubi incrito divisioncni

posi:iL'.-

Vcrs. 3.
sanciunt
r.d

Sdlote qujninm magiiificaiil
cnin

Doiiiinus

inus, qiioi.ia.Ti res al^ca cognoscilnr

iii'li'aii.
iii

suum; Uominus exaudiet ne
reii.ianci in

clamavcro
,

po>ito eiiim

vctcri lioiniiic, iios ipsi nos

iioviiiii

enni.

incrcpDlione salulari
,

ut

ad

sacrificinm salulariler jul.emiir olTerre.

v.'r;r

reli^iouis

afTeclnm
:

corda dementium ex{>!osa
illis

Vcrs. 5. Sacrificate sacrificium
in

jusiitio',

cl

.'pcclc
ni:il.;r
>

piavii.iie
nuii.
,

convcrial

pronunlians

voriialis arca-

Domino. Quoniain supcriiis clcmeniissiina

ut ii.C3rii:>tion.in s;.iictnni veiier;.biliier siisci-

adiiionuil ab ai.li(|uis sii[iersi tionibiis dsccdeiidnui

peic nnii rccuscnl. Sanclim suuin, dicil Doininum
C:iiisiuin; sicui ct alibi dc seipsa Ycriias proliiciur

B

in

secunda posiiionc dncei

,

ui

renaii

hofniiics

ikh

victimis

CuModi nnimam meavi, quoniain sanclus sum
Lxxxv, 2). Adjecil
:

{l'sat.

cium coneniur
pertiis offcrre.

peeorum studcani, scd seipsos Oeo sacrilioflerre qiiia non e-l lalr Domino ju;

Doniinus exaudiel

me cum
,

claqiio-

niciitorum victimam dare, qiiale liomimim dcvoiiin.

n-BvcTo nd cum. Merilo se exaudiri coiifi.lebat
niain

Nain

si

ipse pro noliis

immola-us
ei

osi

Doininum

s:inctuin

iiiagnificandum

popnlis

Christus, quanto nrgis convenit s:u:rilicium

ncs-

pra'di»:abai. Cuhi clamavcro, dicit, id esi

cuin bonis

melipsns olTerre

,

ut possimus Regis

nostri

iinilaiiiltjl
i;l

operibus
est qui
c<>s (jui
t

divinilaii

supplicavcro. Ipse ei.im

ciamor
f;>cit

tione gaudere! Dixii
ligeres pecudcs,
est,

cnim

:

Sucrificate; et ne

citus

a.l

l.cum pervenii, ct exaudiri

subjunxit
et

:

Sacrificinm jusiiiia',

bonis npcribus conslanier insislunt.
el

recic viviie,

conla vestra diviniiati n.ui;da
:

Vcrs. i. Irascimini,
jii

nolile peccare;

q. ce

dicilis

seniper offerle. Addidit quoqne

Et speraie

in

Do-

cordibus ves'ris, el in cubilibus vestris compunyisi

mino, ut vitain bonaiii spcs fclicior sub^equaliir. No'i
eniin
liic

mini. lloc bene trabitur ad Judjcos, ut
conligerit, saltcni sc ab
q.io.l •«! lllVia \rf» laiiicn el
II tlV/*(

eos irasci

pleiie recipcrc

possumus

,

eiiainsi boi.o.s
.«e.l

illicilis

ausibus abst nercnt;

acius divinis conspeciibus offeramus;
ilUVl •lUI in doccniur «'•
Q,

>.pci(ir,'

«jVll^^l^tlHWi geneialiier

*»vit»|»^»\^i»*^« compeienter

accipimns

w\^v.«|-'aaaa<«v*

ut Domino, Ufc
«.'Vl*l»»»V.

in futuro proniisa •^i'iuti>ii>.> iw».**»»* |>iw<>((v^*< saluiaris
i-ta

Veiiialis e-t eiiim

Ira

quj; ad cffecium indignaiionis
scriptiim est
:

eoiisequamur. St:d
lalis

s

es

non

decijiit

,

voliin!.;>
:

5UJ» i.on pprviMiit;

.'.icut

Melior

esi qni
,

non pcrvenii ad reatuin,
rton confundil
Iris
:

sicui dicit Aposiolus

vincil irain, qiiam qui capil civilatem {Prov. xvi

o^).

Spcs aulem
enl in

quia cliarilns Dei difjufn

Et ideo pra'Cep'um cuiatiouis adUibetur, nt,
irasciuiur, noii inconsulla tcmerilatc
inin

si

jam

cordibus no

per Spirilum stinclum, qni datua

peccemus. Mo-

esl nobis

{Rom.
t>.

v, o).
,

siqiiidem

aiiimi

fervidiim

propter

hnmaiiam
:

Yers.

Mutli dicunt

Qiiis ostendit nobis

bonn

?'

fiagiliiaicm iu polcsi.ile liabcre
lra;;anie
l:im.

non po«suiniis

snf-

Signalum at snper nos luvten vullus
Ccrtaniine

iui

,

Dominr.
fidel

n

Dei

grilia

,

raiione
,

disciplinaiiili

quodam

faclo

pariium

,

corda

\m

coiiiinciiiu<. Ll idt:o bealii.s Proplicla

([uod cst qni-

salutariter construnntur.

Dicunt enim mulii adln.c

dcm
tiiiiie

consueiudiiiis pcrnti^it
N..IH
bi

,

quo.l vero culp.ic

pru-

carnaliier sapienies,

quod nec pauci dicore debuisllla <cilicel

liibuil.

iiascamur, nec Domii.i considcrased a
,

sent

:

Quis ostendil nobis bonn?

q»x

\n^.-

relrLM.emiir,

vuto
tuiic

iiostro

impcdiamur

dicai
I

scmper EcileiJa
qua
jusii

,

resurreciionen. esse vrntu-

ali.pio neccssilalis (d>jeclu
lacti

utiquc coi.stat uoi
110:1

ain, in

oinnes aclerna pr.emia coiiscquenl:!)
:

ciii.icn

porian»,

etia nsi

possi nus

i|u:e
(ira>-

Iloc inipulalive
iiillitnr iioliis

vul<:banius eflicore. hivc, ut qu.bu^-dam placot,
iprilis

[irolegendum esl, qnasi dicant quod penilus non videmus; desi.li r;i

peccalis irasci
posbiii.us
iioi>

del.einns, ul
;

pr.i

seiilcm

nc-

inns

qu:K

liic

conscqui non valcmus.

Is is

respni)-

quiiiaui

cffugorc

dclicta

eniin

recenii.i

iciido iiidicalur bencficium, qiiod
t.otiilo

eliam

in pr.Tscnii
luiur.n

detbnare
cr..iiL>ne

po.ssumus, ni;i vctus.a laudaliiti o.\seQiiid
isi

[lOS^iiUMiiiH.

Siqnatum

csl

supcr uos

damnenius.

enim
quod

aliud
fecil
,

piti.i-

vidius tui,

Dvinine, Quia sicnt niiinmus in.per:iloris
fiilclibiis sigiia coelcslis

lero, nisi irasci sibi, ul li.irrc.it
(i.iliis

ct cruallligai ?

portat imngiaen), iia el
ci|.is

Priuiiiii|;i-

a se cxigit,
:

ne jndex polius
in

iraliis

iinpiimunlur

:

hoc

miiiiiiniite di:il>olus

A.ldidit
tib-is

Quce

t/ii ili.\

cord bus veslris,

el in

cubise:

lorniis

cxpelliiui, el

fraudulenia

inacliinaiioiie ii.m
ii..-

vcstiis

compunjimiiii, uslendens

Domi.

um

prajvalci superare tcntatuni, qnc:n babuil [irimi
iiiiiiis

cioLis iiominum c.gilationiS aguosccre; ait oniiu

su;isioiie

caplivum. Crux cit

eiiiin

buni

iiiiii

Qnw
cl
i

dicilis in

cordc, usiqiie quod non pulaiis

aii.liri

;

iiivicla tuiiio,

supcrboriim

d«'jeclii», vicloria (^liri^:i,

loo crcdliis oicullu.ii, qiiia
viil[>;iliiiii.

non est vorbi

alT;»-

per.lilio

diaboli,

initTii.inim

deslniclio,

coi;los'i.H»:

liuiic

.Sei|ui(ur

:

/m cubilibus vislris com-

oiiliriiialio,
loc.i

inors infitblinir-, v.la jiislnriim.
ConslaiiiiiioiiOlii.iiKO

Dc

f;«

)

pumjimini.
*>

Fcrurum

doiiiirilium pro|iric cnbile dicic

Joanncs

civiial:s antisir.*.

Mss. Aiid., ncc, Fisc Cl edil., quonin:n mirilicavif.

,,

,

Sf
(|fjnsi

H.
miillifiirias (lefTnritronilm

AUREUI CASSIODORI
A
nicriic

Bi
:

stellas
:

\n

crucis de-

non

liiigat

sed in nomini beacnciis perscpcrfrniliir.

rlamalionc I:tmpavit [sk]. dicens
iiOrum
si*cs.

Crux

esl Cljrisiia-

vcrans amoena tranquilliiale

De

ipsa dicil

Crux Komanorum

vicioria,

crux m-r-

Dominus
ist:im

in

Evangclio

:

Pacem inram do

vobis,
iic

pacem
paci-ra

(norum

rcsiirrcciio,

crux cacorum dux, crux con-

ttieam relinquo vohis

(Joan. xiv, 27).
:

Sed
iii idi

vcrsornru via, crux claudorum baculiis, crux paupe-

leinpnralcm piilares, addidil
et

psim dor'

rum

consol.iiio,

cic, qna)

al»

Ci"!

iii

liu

c

modum

di,

tniam
niilla

requiescam. In idipsum qui|'pe dicilnr, quo«l

vina aspiratione profusa suni. Ecce vera

munera

reruin vicissiiuJine

commutaiur; sed ipsum
re^niejcain,

iii

ccce dona

prajseniia,

quibus maledicorum lingu;c
H;bc figura diciiur
ei in-

sc prrmanens iocommutabili

perenniiate consisii'.
;

«iainnalis faucibns obslniuniur.

Dormiam, finem vit»

vull

iiitclligi

fii-

Crxce
jcrit

pe:isis,

Laiine aulem penunctatio, ubi

taram bealitudinem indicare motisiraiur, quando jam
requies dabilur sanclis, et gloriosa pausalio. bcquitur cau-^a quare requie^cat
:

lcrrogalio Hl^ cl rcsponsio parala subsequiiur.
:

Ad-

Lnmen

vul ns tui, t)omine.
:

\\\

crucis

cnJm impr.iviiate

Quoniam
sui.s,

tu,

Pomine,

prcssionc, himcn csl dii/.ms Dci
iioscitur radiarc, qui se

quia sempcr in eis

singulariler in spe consliluisti
Sjies est Ecclesiu:

me. Singubris iiaque
quia soli rc-

nnn
quo

aliqiia etigunt
:

24

^^

membris

polluere

,

sicut dicit

Aposiohis
in
,

Nolile

conirhlare
die re-

cipiat regniim Dei,

quod Babylonix poputus n<m pndicit
:

&piritum sancium Dei,
dempiionis {Epkes. iv

tifinali es.is in

B

'«sl adipisci.

Et cum

Conslituisti

me, signidcat
hic halietiinc rcfieri

50).

Quid enim

efrtcial ista

dignam deliberataraque senlentiam, qiiam
nius iu spe,
ibi

rrux, in alio loco Aposiolus puichra brcviiaie
plextis cst, dicens
:

com-

aulem possideiur

in re.

Sed

rbum

enim, crucis pereuntibus
talvi
fiunt, virins

vera illud muniis quietis merebimiir, sr hoc

Do-

quidem
Dei

stnUitia est

;

liis

autem qui

mini jjivamine conlidamus.
Cnnctusio psalmi.

esi (/

C-r.

i,

18).
ot

Qnapropier voccs

sacrileg.is

respuamus. Magna

compcicntia sunl dona Doniini
,

Decurso

igllur

maternae

praedicationis
,

eloquio
,

conira principem tenebrarura

lumen nobis adesse

considercmus canlici

hii]:is princiitia
t:inti

media

ci

li-

dominicum.
Vers. 7. Dedisti lcctiliam
B., F.,
iiij

nnm,
in

ct

intenlionem

inyslerii

reverendissimis

corde

meo

:

a

[ms^

A.,

indigalionibus
agnoscilur,
si

invenimiis.

Sic euim psalini virtus
lali

lcmpcre frumcnii,

vini, el olcisui

muUipliculi

circunislantia diciionis

ordine per-

niut. Adliuc beiiclicia
hi.

numcrat qua;
dicit

possideiil Cln istia-

q'iisiia Iracictur.

Primo vcrsu exaudiri se pro mem;

Non

citi

n istam Ixliliam
laeiil

qiiam cacliinno vocis
fidei, qiiara

bris suis sancla ex^icavit Ecclesia
refiir or.itio,

el

r.l

(jus auiliui ab

cxprimiiiius; scd

am

rectce

bon;c
cnini

humaniim genus admonuit,
di.-,ctfderet
h.-ce
:

ido-

conscienliae prxsiarc

Dominus consucvif. Tuhc

liirnm

Teiicralione

sciens

se

hribcre

tcraciter laeiamur,
jiitorio

quamlo

cl recie crediaiQs, ei ad-

C DominumSilvaiorcm.cm
tiir.

vcr.-MiiiercuIiuradcbo

Domini, probabili nos oonversalione tra<ta,

Dtiiide populum, quema-^niodum sacrificare dc:

nms. Brevis sermo
ctiim

scd pcrfecta complexio. Qoi\l
qiiu;ritnr
,

buisset, instruxii

qnid ctiam LIa.->plicm;s rcspomic-

amplius a dubitantibus

qiiam quixi

reuir admonuil.

Posi siiignlarcm bcotiludineni di\it,

cl signo crucis Rcgi nosiro milit:ire cognos< imur, el
rte

quam

saiictis suis

Dnminus cninpromisit. Sic

lotiiis

perfccia ijde
:

Domino prastante gaudemus? Sefmmenii
,

Chrislianoe disci|Iin3e institulio sancia cnmplela csi j
ul et quid agercnt homines, ei quid

qiiitur

<i

t.'mpore

vini et

olei tui

,

mulii-

«pcMre debuis-

p'icati sunt.

R"dii ad eos
,

qiii

rebus carnalibus prohis tribus
,

fcnl, cvidt nlcr agnosccronl. Adnn.nel otiam r.ume-

hantur inlenti. Nec vacal
frumenti
Dditiiiii
,

quod

id est

rus iste quali;itiar;us

vini ei

olei

,

ndilitiim est sui. Esi
(

caim

ct

luie cvangelica senliamus.

uteum mundo prjcdicalum virCongrunm siquidcm fiiit,
qiia-

panit vicus qui de ccclo descendil
viiiuni
:

Joan.

vi

ut cunctus terrarum ambiius, in quaiuor cardinihus
constiiutiis, salutari

4^

).

Esl ct

Pociilum tiium inebrians
:

quam
cnt
vi-

Domino crcdercmonereiiir
el qiialuor

;

praclarttm est {Psal. xxii, 5)! Esl et oleuiu
tjHutii in oleo

Impinli:>l

tonus de divcrsi'; gentibus advocata, una Hcret tilins
orbis Eiclcsia.

capul

meum. Ergo
i<l

isla

Dei non

Nam
;

lemporibus annns

pcooalorcs
vat,
ii

:

sed sua,

cst icricn;i,

umle corpns

ipsc disiinguitur

qualunr vcniis cardnalihns lotius
;

non auinia perfruaiur. Frumenium

cnitn diotuin

^

oibis inane pcrflalur

quatiior

diam

virtulibus aniini

rrumiiie, id est a suiiima parie

gnlx; antiqui enim

digniias compuraiur, id cst, irudentia, iusiiiia, forlitudine, ct tempcraniia.
t:in'a l.iudo
rcii ur.

caput gulrc frumen vocab:inl.
pessiniis aclibu^, id osl,
Iiiplatc]

ilnliiplicati snnt

cnim
vo-

mutidana voinniaie
iii

\cd.,

prosccnli

siint, ui

Quem Cilculum Pyihagorici cum sacrum essc faierS.\EMlM
V.

complcii, lloc est enim qiiod

pr,X'falione

dix iBu», in uiio

scrmonc pleriimquc
positum,

o;uis:is profiin-

EXPOSITIO

IN

di>siiiias indic;iri, ulCist hic

sii.
rt

Vcrs.

<S.

In pace in
,

idipsum dorniin n
,

refuie-

In fincm pro ca quiv iKerfdl.itein cunscqHitur psulntut Duvid.
Oiiar»>

tcam. Quoniam tu
tdiliiiiti

Dumine

singularli-r in spe <unct
li'lii;it,il<'S

ponalur

in fincm,

supcrii rc p~almo nupor

mc.

C'iiiira

liumanos tumiillus
asliai;ibat csse

o.Iiotnm csl,

Pro ra vero qucc harcJitatem conscquisii;.:i!;C.il.

«•aduoa-;,

qiia>iimdus

praM'ipii:>s

tur, liccl«'s;am
iiilro.lncitur
x.tloris a<lil

cujiis

j

cisona

iii

hoc psalino
S;ilIr^u.t.

pijlchcrrimc

paocm cordis
.«-.T<iilaril»iis
l

ohjeoil, qttam

habcre non
/'.

ad

litijnoi

.Imn. Il.fo

boniDomiiii

possunl
t

,

qiii
li

aciibus

iniplioantiir.

x

ao possidgl. ILcicdilat.Mii vcrn idco
,

i'im iila

ib(

traii'|niriisi.i;r,;iiii vi!.\n?, qii.o

cum

sua

a Doo] conse.ini diciliir

quia Cln ialo ivrurgc^itc ad

:

fj5

nXPOSlTlO
;

IN

rSALTLJUliM. PSAL.

Y.
,

-^
sc.l

CJiu bona snrilualii pcivti.Ciiinl
pcrabiie fuiiil;imciilum,

iJ esi, riJci iiisii-

A

mm
inlro

s-cnsiis
l.

i^los disccrnil

mia \irlwlo

.

iii.rn

Sj)ci ccilissiiiniiii
:

pr.riuiimi

pcrng

Ilie

enim qmc

.i

noltis vidcnliir, rm.lil; ol qn.i!
;

suave vinculim»

cliariliiiis, cli-.

quartim rcrum omic

a iiol.is .-mJinnlur, vidcl
iiispiril;

ol quoe a nobis
qii

co;,'ii

uilm

,

teiici iiii.igiins, cl in

fuluio esi peroiiiiilci josscssura
in Evaiii;elio
lii

noc esl qiiidipnin,

d tjus

iuniini

>iriulos.

De
,

qii.i

liu^rcdiialc
ipii

iiiir

:

sc po5sil ahscondere. lloc sciicma diciinr melabole,
id csi ilcialio

Dcali milcs
(JUuiili. V,

(juia
').

hivndi

ac po&iJebunl Lnani
iir
:

unins

rei

sub variolalc vcrborum

:

Iriiri
:

Ilursum Lcclosia bcmini vocn
iu secuiulo

h.c-

rnimropornionennum idomqucsiguifical.
fliimorem
qiioj

Di\ilcni..i
:

rctlila^, ^iciil
vie, el

psaimn d.ciuni c^l

I\te a

Verba mca auiibus pcrcipe, Domi^tc; doindo

in'il>i

i

daho

libi

geiites lt(Vicdilal<m tuaui, et ycssessiotios lerra- (/'jrt/.
iliciiiir,

meum ;

tcrlio

:

intende vo>i craliunis ntr(e
;

Hrmcnnm

lerm

v, 8). Qtiic nicrilo ipsaiigiiitie

loluni ad
:

niiam respicii petiiioncm

ac

si
:

di

sius lij'redilas

ciijus prclioso
i

coni,

cciol

Exaiidi oralionem
ct
:id

25

>»''2i"'-

Sequiiur
ornbo
,

llcx

pnrala nionsir. lur.

QuoJ

oii

piilosc sc conliarium
divi;r.-.i

m-us

,

Dcus mcas

:

quonium ad

le

Domine.

quia rnei
iii

iii

Scripinris divinis

csse vilc. nlur,

Mcriio
in
1

inquijciidu:!! aliquos

permovcrc
l.iilio
:

soloi, cur

unam

lanicn inlc'ii^i'nii;c cnncoidiam v-rilalom-

nioir.o

vcr^icnlo

bcaia Eccl.^ia
il

cuclctiein

(jiio

coiivouiunl.

rsiliuum vcro cl

ipsi

Divid

,

!-i'nt
15

tiiiiiiiavcril

prir.cipalinn? Vn
:

c

.i:ii

Itcx

mcuscl
Dcmiinc.
<"«-

Mipcrins exposuimus, lororro
Cliris'um.

doliciiuis

ad D.m.iiium

^'^"* '•'^"«. ^ ji> icns

Quoiihun ad
r.un dixis
calliolic.i

lc o^c.io.

Sod
Di
isio
ji>' /tiii.

his
:

Irbus

|;Ci;.i'iiis

in.ndiic, scd

tiude
clain

qu niam Eccloia

unnm Denm,
ul

san-

prxdic.a Tr:iiiij;em;

non

SabcUius con-

Tolus bic

psn'niiis

a

|C!.io:ia
i

t

rilboli.

.i;

prorcilnr
po-ti

fuse, scd distincic aufiio perfcclc. raicr
Filiiis

cnim Dous,
snl uims

Ecclesia', qu;o piima stdiDnt;
aiidiri
niiiii
,

ralioncm siiam

li.orornos

d

Dcus,

S[iiril!is

.^p.i!

lus

D.n>;
non
plius

cl lamoii Paicr,
t'ii,

sclii-iutiicos

p^-ivdicans a Dncl Filius, cl Siiiriii;s
[

saiictus
ii»i

ires

innnoribus exclnici dos. Socuinla soclioi.c

cr
csl Dous. Nihii
;ii

aiilcin
,

a;i

niiiiu-ve cst, nisi

iiitclieclum dnir.Drnni Scriiiluraium reclo irainilo dirigi ^e

Ariana pravilaie

qn:c sc lnl sa-culis adl.uc noi
clia'.ii

ad

ili:uii

foliceni piiiri.^^m il.viiio n uiiore
li.-ri l'uinlil:.!S
i:i

dop rc-

co^noscit errare. InUiorc

ipSDium voc^ibiilurnu
i:c(i.:r,i
:

calur,

poi(i'i.'S iinio a.^-bOions

:ilieiios.

AJ
una

niir.ibilem dispeii-alioiiom. Prius |ionii

<iiio

poslrfniiim

ooiiiiin:ii orau^; pi.tvi

lieilt^riiu',

nt

pxdicalio c

ci

m

nominoScriptur»
iium Christuni
lcstaliir,
:

(!i\iii.i:

freqiicntor apiclhuiL

P

uiiii;

Ion pr.pdicla pce:ia lonverioiel, ct
l.

buiic cniiii ordincin in Evani^ciio
:

se

jiistos prnniis-a piiciuia coiniiarci

cum

dicit

Dcr

nie ti.ir

ad Palrcm [Jonn.
;

Lxjiosilio psaiii

i.

xiv, C). DciuJedicii P.itrem
l)or'.ine; inle'-

Deum

lertio Do:iii:iuni

Vers.

1.

Verba mta auribus ycrc.pe,

Q

S.iiriinii

sancium.

L'bi

lioclnomina propter perstnas
,

liijfclamvreiH n:eum. P.t
in

(ijruraiii niyi.i ipceiain, .^u.im

ex| riineudas

vide:nU:r csse discicla

uiius
;

lamon
Audi.
vi,
:

qnarto p-aliiio
;

j nii

diximns, aplis>i;iie

Iia;c

vorba

perlecie crcJilur ao d oiiur Deus, sicul lcgitur
iiracl,

daiitur Eoi lesix

ni

amata Dominun) cxspeotrt, ao-

Dominus Dcus luus Deus unus
personis

est

[Dcut.

cersila k-sliuet; qiia eiiiis siccoli Iiiijus nei|ui ias cotlcni

4

.

Quaproplor
i.i

lig:ilur aniniis salularis ista sonteiilia
,

jinanle ptTlrans cns, Spoiiso suo immaculata

,

di>tiiiclio
li.ra.

uiiitas

bcnc crcdaiur

in

na-

el sine rupa seniper aiih:orcai. tbi priina Iroiiic per
p.iitcs
<|u:tlciii

Iriiia: oratioiiis

,

vir'(us

Tnnil.ais e.vponiliir

,

Vers. 5. ilane exaudies loccm

meam. Mane

asliibo

babiTe saiiclam
Verba mea
aiirib,is

dccol Ecclesiiin. Dicoiitlo
p>rfipe,
:

ubiet videbo. Aslabo
jiingenduin,

,

ulristiuc parl.bus conatal es>e

enim

;

Domine, oris

si-

nl perlccta

possil scnlcniia

leporiri.

giiiliial

psalmoiiiam.

Sc.|iiiinr

//.'(e//t9':

clamorem

Quapropter

niaHt; dc|iieoatur, q;ii

in lucida

dcgerc

mcum,
10-»

ul :ilTeciuoi coidib apcriret; sicul el Aposlo:

couversalione dignosciiur.

Tunc enim
,

viane dicinujs
adsoniu.s

ail

Misil

Deus Spniinnt

I''ilii

sui in

corda unst>a,
(i).

quando discussis lencbris
infnlseril. Ecclesia

clart

lumiiiis

in

quo clamamutf Abba,

1'atcr {Gulat. iv,

Aurcs

enim, qux se cognoscil babuissc

ai.iiin Divinilalis
iiir,
111«;.

ad similitudinoin corporalem (licun-

lonebras pcccatorum, el do iiocie iniindi isiius con-

|»or

ipias aerc verborato lioiniiiibus iiilral audi-

D

gregaiain

,

tuiic se exaiidiri

merilo

crotlil, cuia

iii

.\uris

enim ab

ainliiu dioia osl.

El con-idera quo-

lucom ecelesiisonversalionis erupcrii. Repelilqu»t|',io,

I

iain

clainorcm suum

iieiivii inlclligi.

Vox

cnini isla
[ed.

mane, qnia ncccs^ario nientein Incidani bcne-

ii'm cial

labionim ciopiuis, scd cordis afTatMS

licio

Domini astarc

suis

sempcr

(iralionibtis seutio,

aQccin-|, qni nou atiribus .nidiri, sed mcntis luniinc

bal. Et iuiuero. q aie uiimc tliotuni c^l
iii

sc:licel

cum

cnnsncvil
Ver*.

inlolliji.

ipso exordio bonor-jm aciuuin
claiificala
ficri
,

vorilalem cu'p rd
p<'oca!:i
cliii
I

'2.

huciide voci vralionis mete
:

,

rcx mens
Sii|

el

mons

cognoscere

;

ne pnlares post
au.liii,

Deu» meus
di\il
:

quoiiinm

a.l

le

orabo

,

Domine.
:

ra

mor:im

qua poUiisscl
:

sicul

Ez

httclii ;e

ctamorcm mevm;

ii.odo dicil

hilcnde

prt>plicia dicit

Impius quamnqHe die
ctu:es

se av^ricrit ah
tniv.i in
»/;,•-

voci oritUoiiis mc<r, ul tlociararcl oralionein liatic ossC

impictatc

r.ua,

omues imp

cjm nou

poiroiiam,

qiniiii aiT.cliis inoiilis

i.

r.,ir,;iii:il.

Qu.i|iro-

jHortVj (L'si'c/j. xviii, -21,

22).

Astrre, osi

c
i

i.n

pr.cr< -

plcr discnlienJuni
no<N'ro-.

cst

«piare innt.itis vcibi^
,

sci.sus
stdol

sontciii
ligios.T,

semper

assislero. Per
ei>iitiniiii:\i

huc

.i

lein v^;:'Uiii
ii;

imiir.si e.!l ?

hitcndc

dicil

,

voci

,

qii.e

devolionis
d.ci ur

iinlicitiiir.

siqii-

auliri

:

pro,i:crca quia

De

is

iion

parlibns mcnibro-

dem benc

Doo

«v'(ir.

qui dijjnus p -lesl ejus

;

55
c-i!!>pc<l hiis npiKiK.ro; blcil E\l>?>
rjt
<l<'.

>1.

ALTiRl.ll r.ASSiOnOP.I
:

sfi

sc

.lisii

Vi-

A

ajiicni iilo> sigoifien^

qui

sciiMii.-^;

innlijrp,
:

slienum"
,

Domntis,

in cujus

cunnpe In aslo {III Ufij. wii,
;

opcrai

iilluiitiir

oxiiiimi.

Diim dioil

aboiniiiablhir

\). Supra (iixil,

c.t./»rf/f>

iiic

.'uldiliir,

l.i

vldcbo
,

,

s-^^tiific.il

omnos qnos

su|>orins dixil a rogno Doiiiini
fiiini qi:i

rinoniam

in

ill

i

re^nirecliinc

i|'.siim cori."^picicl

<i>\

redilcndos e.trancos. IUi enim abfimiinndi

liic sanclisi oralionllr.is sii|ip'i -avil.

ejns pru'mi.i rotisoqui non mcrcnlur. C<>ni;ilci;p suni
al)

Vors. i. Quoniam non Deus volens iniqiiiialem tu
es.

nlraine parte cnnocmali

a; de(in:lioiios,

qiac

en-

Non
Vcr.s,

habilabil juxla

lc

niaUjnus

;

neque f)crmanc-

lonlioc in

magnam

uliliiilem lioniinnm vi 'enlur c.\pe<oa'.r,rcs
,

bunt injusti anle ocvAos
5. Odisli

Itios.
:

prcssye;

ut breviicr inleHgcre;;!
cl abjicii.
in

q'Jos

onnics qni opeiantitr iniquitalem

Dominiis ejsecraiur
Ver';. 7.

p:rdes eos (niss. A., H., F., omnc^) qvi loquunturmcn(liicinm.

F.go

autem

multiludinc nmericordia

tu(c. Introibo in
''i.

doinuin l>iam.

Quoniam malos

d»:;e-

Vcis.

Viiuni sauijuinum

et ilulo

nm

aboniinnbiltir

rat aLiominandos, conseqiions eral ul se per

divinam

Dominus.

In ptinio psaiiiu) (lisimiis

eniicemarfu? dc-

graliam

(inilioiiis liiuic

csse virimcitt, ul licgando qmul n:)n
;

ciim ipsa Ecclesia
losl

c-t, lioc (|i;od iiitondll doclarare vidcalnr

el

ilonim

domo Domini tcstaretiir admitti. Nain liic domns sil Domini, t;imcn popeninumqiiomque bcTiiim d^ccie, qni <]'i<i mcmin
;

(licendo

quod proponit, evidenlor pnss t B 1»^ siini, Jorusalem fuluram se niliilomimis iniiaii: el ram. Sic enim dicimns et pa;riam, el oiviiaie:» osiendi. 0"oJ in bis iribiis veisibus utrumquc prolamen bis rcbiis vciba damiis qitac ai| civcs cainm enim Tu cs Deus, qni iniq!iilialur clTcclum. Dicit

quoJ

csl, id

:

,

laiem

n

lle

cogiio-ccris.

De;is vclle. nisi

nt Isaias ail
et

:

Quid enim aliiid poiosi quod probalur ipse pr.ociporc? SicEjo snm Domhius, qui loqnor jnsii i^im
(

noviiiius
la|»idil)iis

pfrlincre.
vivis

Se

I

qii a

illa

fuliira Jcri>sa'em

sancoru

n crcililur
:

muliitndine coii-

struenda,
quasi in

2Q

apic dixit

lutroibo in dcmHin

tunm

:

dnnuniio rccta

Lai. xlv, 19). Scqnilur

:

»;o)i

lu-

illius

fabricp perfecta sndificaiione conclnd

il.

bilabit

juxta

le

miiHg.ius. Hic peccalo.-^Ci a
,

regno Dci
liiuiari

Vors. 8.

Adoabo nd lemplnm sanclnm luum
Considorandum
;

in ti:

6'"nilicat

cxchidendos

qui nulla convcr.-ione
la!itii:n
:

mcre

tuo.

esl <,iiod
n»^c

iion

dixit

in

£unt. Nain liceleum carnaliler

vidoant, (pios
i
i

templo, sed ad tcmplum

quia

syllaiias ipsas a

re.Uus involvil,

."ionl sorii)lnrii est
xi:
,

Vidcbnnl

quem
l.imets

sacran;enlis vacaro prrcilicium

esi.Templum sandum,
sic en.ni
lioc. et
:

cowpunxerunl {Zacli.

l');jux(a ipsnin

cnrpus csl Domini Salv.iloris, quoJ jure adorat Rcclcsia.
\\)^c

liatilare neq'icunt, qni
iiandi
stini.

g(lienn.x' crnciaii-.n^

d.mi-

per qnod mernit
t\>Ti\l
:

esse revercnd.i

;

Ad

lidil

:

w(?7«e

pcrma:te'unt. Osicndit
iier CS e voilii os
;

de suo corpnre

Destruie templum
ii,

(os in jiidioio Domini gwier.i
;<rite
<ti>i

sod

in triduo

adificabo illud {Joan.

19). Scqniior

in

oculos Doinini merito
in

i

crm:uierc nnn

diciinliir,

q

timore tuo. Ui cordis cotnpunclionoin declaraiel, li-

perpelua toim^nta millendi suul.
Dou'^ noii

Nibii
|

cl

moris

iniulit

mcnlionem

:

quia tunc fides solida e>l,
adliibetiir.
:

ciiibi qiiod

vidoal,

diiin tibi(;ue

r.cso:r>
c><s

(;u:indo

nmori caslo formido Divinitaiis

el tolus cssc noscaiur.

Sod

i!li

rectc

co:am ipo

Vers. 9. Deduc me, Domine, injusiiiia tua
inimicos meos dirige
in

propler

iniiiime
V.Midi
(iiciuir

dicunlnr,

qiii

ab ojns gratia

dotioque pri-

conspeclu tuo

viam mcam.

sunt.
id

Ilacienu^ indicatus esi Dnmimis,

cnm

Puslquam oralionem suam dixit matnlinis lcmpor!biis

quod

iioo

csi

:

nniic
es!.
;

ali'.s

Iribns niodis
ciiiiii
:

audiendam

,

pcccalorum quoqoe
,

comm

iiiorans

oslenditiir af!irinando q loJ

D cil

Odisti

e:^iiiabilem

repulsam

hinc

secunlam

ing^eililnr

vinnes qui opcranlnr iniqnilaleni
'laii
(|ui

iion dixit qiii

ope-

scciioiiem,

porlnlans Doininu;u ul jam ad acler..a
(juia

sunl,
usqiic

qiiia

illi

tanluni in juJicio ilamnabuniur,
vitue

gaudia dediicaiur,
giisliis.

bic diversis fal gabalur an-

ad

finein

su:c

crimine sc nef.uulo

Ail

cnim

:

in tuajustiiia, id esl,

dum
qiii

conli-

fommaculant. Sed
iniiiuin, congriie

inier .«peci iles cniimeraiionf-s cii-

tenlibus parcis, seque poenitendo daninaRies, a;q:iissinia polcntia.lurn
pietalis absolvis.

nomen gencrale
,

pnsiluin est,
iiilolligis

iJ

Nam
li;c

aljicit

Cal, opcratores
»|Uid

iniquitalOm

iit

ibi

qnid:

robellcs,

justnm ost ut
,

velii rocipere
id est

snpplic.iiiies.

divinis iTiandalis conslat a'ienu.ti. Adjccit

Propier inimicos mcos

proplor

eiicos

et

pevdes cos qni loquuniur mendacium. V dcnliir
sciiientiae

ista;

D

pa,;anos.
ler
iii

Unus

cniin pravo

dogmite

cnntrariiis, al-

nonnullam rccipcre
vero loTue
,

(}ii.xsiioncm

,

ut ini:

non credendoscmper advcrsns
Domini
jiislitia

esl.

Piopicr qiins
(piia

quiiaiem opcrantes odisse lantum Dominiim dicat
iiiciiJ.icium
itcs

se pctil csse

diiigondam,
advorsilas.
,

pcrirc coiilinnct

;

dum

si

pr.-edicationibus ojns noiv crodil
in conspcciu

Dirigs

litlcram intondas

g^avius videalur csscTigcre
iiic

iiii-

tuo viam

nieam

,

id e>l

viiani

meain
not

quilatcm qiiam loqut mcoJacium. SeJ
lucrelico*, qui loiincnies
iiias

signincat
ani-

pcrdiic ad-'tiiK seronilatis aspccluin.

Non

eiiun
(pii

mendacium, seqnaoium
po^sil

stra facnltatc ad
tuosis

eum

pervcnirc possumus,

r-

perdidcrunl.QiiiJ enim polcst esse graviiis
errarc, ubi
ct alii>nim
:

ibi

qutm exslingnerc ? Ad
ct

semper somiiis ambulamns. Vers. 10. Quoniam non eu in orc toium
cst.

verlia^, ccr

p.islrenium dicit
viinabilur

virum ianiininum

dulosum aboipii

corum vanum

Cnin siiperins

peiieiil

ad a>pcciiiiii
ut

Dominus. Vir quideni sanjuinum est
et
ilie qiii

Domini, perejns insiiiiam se dxduci,
lain

p.uicm
,

ii-

liumauo criiore pnlluilur, scd

dccipit vi-

beatorum

ejiis

munerc

possit

adi, isri

niuic

Vum. Addidil
finM,

,

el

dolo.^um.

Mulla

cnim perperam
3;;iir.us.

liuiiianas
(l.it

cognoscitur incrcparc

f;ill.icias,

ut

oslonp sse

qu.r> pr.ipiia

voUinla e non

Dolosns

obsiiualiones pcitinacium Ijxrci oiTum

tioii

! , ;

.57
;

EXroSlnO
;/<ad
:v."ni;i
l>

JN

rSALTRRIUM. PSAL.

V.
(juaiii

:>ii

(J

pcivii.ir^

.

i|i!;t

snis fidelibin Donii:

A

sil i>la

p.dliriiarK»

supcrins iU\il
:

:

./«

/r^cmyii

hii^ pi:i-p.ira^i«. Iicclc iiou rssi^
l.i»;;!ia

Ciiiin dicilur

irt

ore ipsorum
posbiiiel):il.

cxs)tl!abuiii ?

audi

dicMim Im-.vicr
cl
iiiefT^ibilis

rt

iulicbiuibix

vcritatoi

,

i;ii(>rnni

cor

v.Tiiilas

in

eis.

inagn.»

l;>rgil:is

doiinori^
rerun»
n-il

ciiii
«'j

si qiiitiir

iiieiilis ai l)iiriii:ii,

iinpciioqiio

yiiid siinile p<»ti>sl diiri, qiiod ibi

cogii(>sciliir

c^mlis

s iiioliiliias iinlurali

online

f;iiiin!ali:r.

Domiiius ipse ronc.di?
linilia

Naiii (|uilibet iiinnincuN d

Vers. II. Sepulcrttin pnlens
guin sits
niis
c:iiiii

est (jultur

coruiii

,

qui^
,

I

ovsidol

;

Deiis
iii

au:ein,

qiii

c>l

iiielT.tiiilo

noUsc

ngebaiii.
f;icia

Per ngiir;im parabolen niir
;illub)ii).

bciiuin

sc largitiir

pr.Tiiiio.

El quid lain

potc-l

cn;iipcleiis
ii:oiiiii.

iirobnl

Sepulcrum
qn.Tinialum

csse sinii!e
ril

qiinm

cum

nos b norum omniuiii coppe:

giUiur esl me:ilic:ilis,
iii

qiiaiido cxiliil,

auclor iinpiere? Gloridbuntur, divil
oplnlo. in
le
:

qii a cffeciii

|ii!eiu sibi

v^iniMiein

f:incibns revoiv

1'Crfriiiintiir

qiiia tu c>

p

o:i>issa iHi>

iHiiriis iiiflig;!. IJ:'i!C

ame

n

a'lilidi'

,

pff^r»'!; (iiiod si

lixrcditas; ct .Tlerno

ideo in a'lernuin e.\st(l!abnnl, qui:i de
(//or.flfrM/rur.
il'a

clnisum essei, miiins feicrci. luUMide quoil
liiigiiis

dixii

:

Domino

Onincs qui
,

itilignnt

no-

svis

doloie agelniil. Frequenler cuiin did-is

nien tuum. Sigiiilica; in

pUri:i felici
;

o:i;ut'S qiiiiiieira-

t;ii)liiin lo.iiiiintiir, ei

balnMe

iioii

probanUirelTiClum;
siddidii,

dem
bili

Domiiii

parl'oipi!i(inc glori.iri

quamvis

sed

liic

ul

{,'raviura

peccata

nion^lraret,

di-pcn?alione pro mcrilorum qualitale

u;iicui(|i>c

.Ajebnnt, ul malilia noii
iii

solum

io liiiguis, scd

ciam g

sc vid(Miur inajcslas

samli concidcre.
Mapiiiilii;

aciu cxsccrab:li es-e prob;ireiur.
Vers. 12. Jiidi a Hlos, Dcus. Dectdanl a cogilatio-

Quonimn
diiic
qii:ire

lu

,

D.ininc, b.ncdkcs justum.

|>r;ciiiii

cl gaiidmriiin

immciisi:a;c pr;eiiiis<a
liuii!:i(ii!as
siii^
,

nibus

stiis.

l'ropIieliai

mos

est fuluia prccdicere. .^on
,

hinlo bouo iiiJcIiilc re|>leaiiir

bre-

cniin maletliciionis voto talia oplavil Ecrlesi:i
ipsi

ciiiu

viler

doccmur

:

ne

liuis

asiribai nie^ils

quud

probcliir addi, quidiiuid

bonorum

nuir.cro videcilius cl \)rx-

IribiiUim benediclioiii; coiislat aiicloris.
Doiiiine, ut scuto boncc volunlaiis liue coronasti nos,

lur acqiiiri.

Scd necesse erat dc perlin

s ilisdicere, qiins

noviTal Doniinum imssc (himiiiic.
,

Considcrcniiis
ps
liiius

quam

su;ivi

ac decoro

(ine

praescns

Decidnnl u cogilalionibus suis
r.>iipi.-ci,

rum
siijc

se

iioii

videiiiil

conclusus csl,

uiio

verbo indicans benelioxpli-

qiiod

(

rcdcbiiit posse promereri. ncti.leic

cia Doniiiii, qu.T iiulis jiossunl voliiminibiis c
ri.

ciiiin pr')pr;e dicitur, (jni sjici
(!;ihir.

am

ssioiie

fiau-

B(

na

si(|ui(lciii

voliinlas Crc.nloris

,

qiia:

nos

inciraliilibiis

iinincril.iis

rcplct,
,

dic:a
<='

cst

scnlnin

Vers.

13. Scc-Hi/irm

mn't';udiiieni itnpietriltitii
le,

CO''-

qiiod

icvcr:i

1105 jirolCL^il

27

pra;mia dec-ira

rum exp'Uc

eon

:

nuuniain e.rnccrba erunt
d;S'iiiiiis,

Doinine.
iiiiiis-

C')n'Cdit. Clyjiciis
n[)lalus (oidi
,

cnim imposiliis
Ilic csl

c.ipiii,
<:iii

corona

(;sl

Pcr \\r\- seiilcn iam
li.iisijuca Bivi
(iimiilaiiliir
ii:iic

quod tanliim

dcfciibio.

oniiies

fidelcs

repcllilur, qiiaiiium cjiis j^eccaia

C

prolegit

:

ipsc opcril Ecclc^i.im tuio orbc (liflusam;
iiiii-

Q<ianiiias ciiini delicli mciiMira rcpu'Jii
i.Io rciis

ipse (iiioqiic ampleciitur ei caBtiim, qiio cclaniiir

esi

:

diim t.inliim ab

tongior rcd.lilur, qiian-

vcrsa
qii:c

:

muninicn

qiiod luilius

icliis

irfumpat;
potiiis

ar.iia

iiim

mimcro

o criminc

(lilalaliir.
:

ExpcUc

,

priplcr

nulliim

inlrcl
ci

exittim; pcr

qnx

inors

rngiia:ioii('S prasiim|)tas, (iicitiir

q-iia j:im ;eiii(.ra-

Victa

i^^m ciibiiii,

salus liominis de-perata siirrcxii.
iiic-

ria voliiniiiicdccept', vidcliai.liir silii

bocis omnibiis

Doniv voliofatis. Qiioiiiam vocatio Domioi oiniie
ritiim jiryccdli, iiec tnvenit digiium, scd
ciiiii graiiiita, alio |uin jiisla di
f:icil
;

iiilromissi. Expiilsos c:)iin illos diciiiius, qi:i
aliijuo inleriore jaciantur.
ti

de loco

idco

Exacetbuverunt cniin ;rgro,

ereiur. Iljec csi crgo
aili:ili.t
;

niali

mediciim

b 'iium

qui rcmcdia

saliiiis scj}

bona
qii;im

voIii?!l:is, ijiiic iioij
I

vocat ct

n(C(|uid-

riisciisibili

durilia respiierunt.
le
:

roncuum

v.ileinus

cogiiarc vcl laccre,

n

si

Vcrs.

14. El lcctentnr omnes qui spcrant in

in

lioc accipi:initis a buniliitis aiictore, siciil Apostoliis

(rtcrnum cxsuUabunt.
icnibiii oiics asseriiil,

I'ostqu;im

impioium debilas

dicit

:

Non enim possumus
ex nobis
111,
;

cogiinre aUquid a iiobii

,

nimc Ectlesia redil ad san:

quasi

sed

sufftcientia

noslra

cx Deo

est
,

rlos, qiioium
silcrel

cojigrcgnlionc bc.la digiiosciliir

iie

{II Cor.
iic

5). Qiiicscat

ergo

l'clag.aiia

dcmeniia

bonorum pajinia qux novcral cssc veiiiiira. i.ou^idera quod ca qux in cipile veisus supplicans
p' lit,

ciim sibi aiiqiiid bini faUo applicare niiilur, vero

t^

i^.oiiiis

donatorc fraudclur
Coiiclusio psaUni.

scquonli parlc cailem promillil

:

ne pitarctiir
veiilii,

^iiibigiiiim
iiiiii.

qiiod ccrlissimc spernbalnr essc

Et ne crcderclur lempoialis esse
esl
:

la^liiia

di,

Quarn suavis oraiio s.^nclx
nos tl
fidc

inairis andita csi,
iiis:i'.iitioiie

qux

(tiiiii

in

wlcinum

:

ubi gaudii nulliis est Hnis

gcncial, ct icligiosa

confor-

iliiin

contimic pcr. epta prxinia possidcmiir. IntucrQ
i/i

mai. Ignaros docel, paiviilos fovel,
el
illos

allliclos n^leval,

q dl

(cle:iiuni
iii

exsuUare

dicil

spcranles in Domiiio,
gaiideic
vi.lcMtor cl

ad

propria

iilicra

niiliie.idos colligil, qiios

liuoiiiam
iiitpii;
iii

isla t.mipor.ilii.ilc

sui dognialis esse cogiiOscit.

J-upplicat eitini, ni ro

fiiliiro

aiiicin

sola

cxsnltibil

seni|Cr F>c-

garc disc;imus
luiir
;

;

rnalos relngil, ut pessimos cxst-cieDimiiiio,
iit

cl.-^ia.

conlldit in

ct

nos de ipso
iiia

|:r;(:>ii-

Vcrs.

l'i.

hiluibitabis in cis.

Ei gloria!iun'u)' in

tc

iiic

c dcl cainiis. Sic taiiqiiam vciicranda

cr,

veiba

omnes qui diUgnni nomen tunin.

I)e supciiiiri vcr.su

iniilil p:ir\ iilis

ad loqi.eiiilum
lii-i,
(;t

;

iil

iii

noliis coale cciis
lium:iiiis

pciidel isia i-eiiliii:ia, qii:« langi (jiiiiem |>ole.-l, scd

or:iiioiiis

affci
c;

ps.iln.odiam |)i;cslel

ad liiiuidum uon vaet

c.vi I.i.-uri.

N.im

«i

qurcias

'.jur

aci.hus

iisolaJri.cm, cl

consniciitcm divinis j«s-

;

M. AURi
bioiiibiis

Lll

CASSiODORI

G)
<.\in\

ariioncm. Loqiiniuur ergo qiiod
(jiioil

a(lii;o:i«'i,
ililii^ii,

A

cnr (hil)ilemns exaiidiri,

nb ipso, cl aJ ipswin

s:i|)i;uiMis
III

creJil,

.iincnuis 0(;rlc

quoii

veniainus insliucli? Dnn.i, Doniine, in saiisraclione
iiosiia lola

cuiii ejiib aniiiiiiiu seqtiiiniir, tiinc
re(liJ:iniiir.

ipMiis

fliii

siiie

nos

(

li;.rilsl(!

conipnngi,

qiii nnliis s.ilula-

diiliiialioiic

Qiiinius

»iiteiii

.niui>eMis, in

reio siipplic.uidi

rcgulam

pr^tslii sli. Mcineiiio

auiem

quo

li'C ps:i!iiiiis nitscitiir coii->l liilns, iriliiieiKfiis
Ii(t,(]ii0(l so|:i

est

quud

iiic

pdniteiilium ptimusest psalmus, se(|uiiur

reiilaieiK
ligii, qii
(;

Efcles'a catliolica vere inlelal [Uj ex<;pectalam

iricosimus primus, Iriresimus st^plimiis, quiiiquagcsinius, cenlesimus priinus, cciiiesimus vicesiiuu» n©jnis,

proMiit-sani

plcuiludi-

iieiu legis aci^cpii.

codlesirnus qnailragcsimiis socundus.De

(piibn!»,

ul datuin fuerit, suo loco dicciinis. Qiios iiou iredas

EXrOSITIO

IN

PSALMUM

\\.

incassum ad septcnarium numeruiii
quaniio el majdres nosiri septeni
bis diinilti po>sc dixcrunt
:

ftiisse

peniucios,
peccala
iio;

In fincm in lnjmnit pro octnva psatmus Dnvld,

iiiodis

priino per

baptisinnm

Jn (inem jnui nolmn
tatis,

est.

thjmnus est laus

Diviiii-

secundo per passionem marlyiii,
synani
;

mclri

terlio per

clcemo-

.'ilicMJtis

lcgc composila.

Vro octava \cro,
adv;.'Ulus,

quarlo per

lioc

qiod remitiimus

pecc.ila fra-

«t qiiitiain

voluiit,

Doniini sigiiificalur

quaiulo
norii

hibus noslris; quiuio ciim converterit quis pcccaoj}

finila sxciili
:

iic.bdomada, ad judi(^aiidnin vcipse

mundnin

rcni .b errore vi.e

sux

;

sexlo per abundanliau clia-

iinde el psalmus
dici^ns
:

cumtrcmore
r.e

maximo

riiaiis; sopliiiio perpocniienlia.u

:addendaqiMqiic csl

fccil inilium
in

Domine,

in ira tua

arguas me, neqne

fnrorc Iho corripius vic.

Nam

C(/mi!iiinicaiio [m.M.

/4.,C, F., pcrceptid] corporis et

cl

sanclus Ililartus in prologo Psalmorum, el siuctus
llicronyiiius in cxpositione libri Ecciesiasles (/» Ecclet.

sangwiuis Domini nosiri Je>uCliri5.ti,cum tamen dignc
suscipiliir. Invcniiintiir ci alii forlassc

modi remissio-

num

;

congruit cnim ut iitimcriiin supplicationis no-

cap. xi), ct sancius

Ambrosius
i,
;

iu

exposilionc
i:i

Lucx

siise indulgcnCia divina transccndat.

evangelisl;c (Lib.

cap. 0)

,

ubi Doininus

monle traiisligurnius est ci sanclus Augusiinus de Sermonc Doniini in moiilc, ubi de octo bcaliludinibiis
dispuiavit, de
loculi sunl.
liac

Divisio psalmi.

Qualuor modis
iigiosus exoral. In

in

hoc psalmo vir confitcns
slbi

cl re-

oclnva die laiius diligenieique
lcclori piacuerit, eligcrc suf-

exoidio benevolum

judican

Undc quod

facieiis. i>xordiuui esl aiitoin oralio auditoris aiiiiiiiini

fragatur. Q^ocirca
ciai
,

lales -viros

commeuiorassc

siifd-

iduiiee

comparans ad rcliquam diciionem,

id cst

,

a

qiiando dicia coriim,

si jn

unani serieni collivoliir.iine

poiesiate jiidicis, qiiia solus esi cujiis coiisiiiut:i serrat :iteriiitas.

Kanlur,vix possunl
Iicndi.

lon^jissiiiio

coinprecoucu<^

Ab

infirmilate sua
pr.i valel

,

quoiiiani quantuui

Oequa

die

Amos

propbela dict:
«<<?'n^/

V'(B

nierelur iuere, non
luj,,,.

susiinere.

A 2t5conuedivisione

p:icenl:busdiemDomini;
ICt

to6;s rfim

OoMmi/?

p.rccn li,quoniam nonsc vulta im.riuisro.^^

ipse est dies leucbra; et

non Inx [Amos
:

v, 18). Idein

scd a vivis bouiinibus conliicri. Secunda nariai

ct Soplioni.is prophcla dicil
et

amara {Soplion.

i,

li).

Yox diei Domini dura Undc nu;ic inlrndiicHis poe-

xrumuas

proprias, qiiibus arilicius ct coniriiiis

es c cogiiuscitur. Narraiio vero est ad cau>am

p:o-

uiiens disiribuiis p;irlibiis oraiiop.is veiiciiicnler e\orat, iie in iilo die judicii

babiiom facieiidam rcrum gcsiaiiim clara el diiigcns
exposiiio. Sciiuitur saliilariscl nimis piofuiura correclio. Se^iucsir.it

gtialur.
nisi

uc propiiis facinoribus arQuid cnini salnb'ius, quidve pro\idcnli;is,
qi:i in

enim se

a maiis,
iit

quod b

-no jndici

ul

meritis

siiis

non polcrat babcrc

s|)cin

noveral esse gralissiinum;
tnr aliena,quil>us et

ab

illis

mens reddere«licitnr,

pro perpetraiis
p(Knitcnlia;

deliciis, in

hoc iiiwndo positus. ubi

i|)sa justiiia

probabatur adversa.

locus cst, divinam cligcret exorare pie-

Superest conclusio.iibi jain delinitive aliquid
post(]uam
niiiii

latem?

ampiius desidcrelur.Coiitiirbit enim
,

Verum istum diem
post

a condillont^ inuiidi,

alii (lioiiiii

et repiidial

omncs iniquos

qiioniam

cum

ipsi<
!i;is

ba-

annorum scx

miiii.i

cssc vcntiirtim; propiorca
'ib
:

beie nolcbat ullatenus portionem. Sic pcr

pa; ics

quod sepiiino die Doniinus,

ojiere suo legiiur in

proficux poenitentiic causa peragiiur. Aplatur autein
Ikcc

ila rcnnii coiidiii .ne quicviise

milieanuos pcr dies
:

Deo per biimanam consuciudinem
:

transiaiivis
in-

singuios computanies, quia Icgi.ar

A.vie ron..,icr/i<m I> vorbis
i

ut quasi

ji.dcx

a.id.at,

quasi cognilor

eju$ mille anni sicul dies unus {Psal.

xxxix,

4). Alii

elrualiir, quasi nescius, qu;e

suiit facia

cognoscai.
iii

puiant post aiinonim scpte.n miilii, id(!si, ir:in>aota
isiius

Quiid goniis sciiemaiis multis locis repsries
sacris.
cii

lilicris

srculi scptimana, ociavo die ilbim octcrnani
;

Tolus autein bic ps ilmus propler fuluri judi-

lucem posse dcclarari

sictil

cl

Dcmini

noslri lesur-

rcciio iiabiia fuisse cognosciliir.

Dominus
!^i),

in

Scd cum dicat ipse Evaitgoiio [Matili. xmv, 7>0; l\!a:c. xiii,
uiitiis

roctnc

timorem noscitur essc con^crip'.us; quod utiqiie nieinis est imminenics mot.uerc cilamit ile^,
timero quod mcrclur cxcipere.
lial(e;imiis

ct iliud
aiite

Nam

si ilind

bunc diein,necKilium nossc,

iinpnrltinum

oculos

quod

in

Mai.icbia pro|diCia
recii;riiiuis. et

e>t ilUid stiidiosc q.i;crcr(;,
proviilcnlia noluit
iicin tiluli

qiod nobis

tilililcr diviiia
ail

Icgitur, sciiipor

ad

vias

rcc^as

nos

rcvclare. Q.iiprnpicr
iiosse
s.ifr.ciat.

scrmoli.ij is

prorici.o tiinore corrigiiinir. Aii

enim: Quis

lolerabit

derlarandnm

posl

diem

inlroitus cjus, aut quis su.UiHtbit in aspectu cjus?
ipse injredilur sicut ignis Patura', cl itcut .^r/uuHia
ct $c lcbii

s;i Tuli fiiieiii,

illiim dieiii cs^^c vcniiiriim.
siiii'

qua
d.in:)ia,

Nunc ad

iiilebigcnd.i vcilia qii.v nobis
si

Idvantium,

ad conjhiitdum,
-?,

el

ad

repuri]iin:

veiocilcr fcsiiucmus. N.im

puro corde

pt.tiiuus,

ditm

arjcmvm

(.Vu/.i-i,

3). Siinilitcrei

Saloiujn

81

Exposirio

iN i'SALTnn:cM. rsAi.. vi.

C2
cos {Pinl.
ii,

Kcclcsiaslico prnemDnens dirii: Anle oralionem prcc-

A

el

ii

furore suo coiiluibrJit

ti)

;

dc

(jiki

pira animani luam; ct paulo pos(
die contummationis,
el

:

Memento inv

in

ef alius

prophcta

dicil

:

Dic$

illa, dles ira'. diis iribiti,
1.')).

tempits rctributionis in conver-

latiunis et angustiie {Soplion.

salione faciei (Eccle. xviii, 23, 21.)

Yers. 2. -Miserere mei, Dominc, quoniam infniuus

tum. Inrirmitniis confossin ca-lcsl
Expositio pialini.

s iMrdici

mi^n

in>r-

diam
me. Primuni

iiiovcl, a

quo

f.icilc

inrpetr.mtur rciiicdi;i, ciim

Vcrs.

1.

Domine, ne

in ira Itio arijiias

osifndunmr
non valeo.
petcre,

vulircra

iniinifcsia.

Nou

eniin dixii

:

nosse debemus omiiipoleniiain Domini, eluqncniijm
>uara i(a variis disciplinis atqiie artibus plenissiine
dilasse, ut ct ipsa

qiioniam incrcor. sed,

qiiia jiistitiam

tuam
!

.susiintTi^

clcmpniia
rei

magna

Creatoris

a jndic»!
|iit'-

mirabilitcr exquirentihus ornnia

percipimus quid
taiein
iie

diccre dehcahins;
jusiiiia

docomnr

resplendeat, et scmina diversaruni doctrinarum dili-

nos

possii ab-iunerc. ()u:s
:

gentar reiraciata concedai. Ilinc cst enim quod in
ipsa reperiuntur,

qux

magistri

sxcubrium

liuera-

cnim jun dubilet eum vcrba sua audirc possc si lamen talissit precantis animus, qualcm ipsecst juberc dignatus?
Vcrs. 3. Sana me, Domine, quoniam conlurbala $uut
\i

ru.n aJ sua post
alios staius,

volumina tran&iuleruni. Naoa inler

quos oratores causis cmcigentibus indi-

deninl, concessivam deprecaiioncm esse diieruni;

omnin

^m^.a

mec. In deprccaiionc eadcm pcrscvcrai.
iliciuir, ,T;;ritiidincm

eum

reus non id quoU factuni cst dcfoQlit, sed

til

Lio Medico

labi.iam usque

aii

igno catur exposiulat. Qui staius licel iiicrmis apiid
tcrrcna jiidicia vi>luatur, liumaui:»qiic viiibus destilulus
,

iiileriyra vcnissc, nediiTerrot aiixilium,cui

immincrc

CogiiosccJtal cxitiiim. Ossn hic per :ilb*goriaiii, f<irliitidiiiem iMctiiis

invicta ta.men

apud Dcum munitione prxcin-

dcbcmiis advertcre,

qii;v

cuin deficit,

giiur, ut qiiPin nulla pr.cvalenl

argumcna

dcfendcre,

vigtir omiiis e];ibitiir, siciil

ei ossibiis quassaiis cor-

sola p(»sii fidelis confessio vindicarc. IIoc vere poe-

put miiiimc continctur.
Yors. 4. El an'ma uica lurbdiaeA valde
niine, vsiiHcquo ?
noiiii:iavil,
:

niieniibus ditur, qui
pntiiis

dum

sc cupiunt :ibso!vorc, ipsi
i.ire.

el tu,

Dc(»ssa

propria niluntur facta d.im
:

Sic et Isaias

Nc

corpiis int.:IIigeres,
siiaiii

qiioil

monet

Dic tu iniquilales iuas

priiis, ut juslificerit
e.^t

animain

di\it cssc lurbaiam.

Rene

{liui. XLiii, 26). Nuiic

considerantluin
saliiiarisqtie

qnam

sil

aulcm

xaUle

addiium

csi, iie
.si

clemcns andiior pate-

tcrborum istorum congrua
ut
tiir

posiiio. Ndii
cst,

rclur diiiiius tlinercndum,
sccret fu sse
dilTors, qni

nimis

cnm

iion

cgnonoii
ista

enim supplicat Doniino Palri,-lrut etaliis visum
non argiiaiur
:

lnrbalum.

Utquequo

siibiiiiditMKltini,

,

sed ne in

jiriicii

scveritate ciilpe-

iisqiie

ad linem preccs suppiiciim
Supplicilio

quia bic muliis argui Salus cst, sicut in Apoca:

so'cs

iil!:iiciius

oblivisci?

qnippc

lypsi Joannis legitur

Ego quos

ariio

redurguo

et

e~s-

C

niagnrs commc:id;itur angusllis; ul rcccpia saniias
preliosior possit agnosci. Et inlucre. quia
jnsiili:iiii

txgo{Apoc.

III,

19).

Nam

ita ct ipsi

DaviJ conligit,

cnin eiiin propbciica correxit invectio. Argu;! cl Filius, sicul in allo

Doinini seinper poenitons isie refugil, ct coiiSDClutJi-

ps:ilmo legitur

:

Arguam
xux,

le, et sta-

nem
me

cjus licnignitaiis cxposcit.
ct

luam

iila

anle facieni tuani {Psal.

21). Arguil
:

Vers. 5. Converlere,

eiipc

eiiam Spiritus sancius, sioul scripium est
ntril Spirilus Paraclctus, ipie arguel

Cum vemundum de pec^
iibi

fac propler Diisericordiam luam. Ciim

animnm nieam ; salvtm Deo dicilnr,

ConverlerCf viiidictaE relaxatio postulatur, ut dibilas
i;j^iiis ju^^lilia

rato
liic

{Joitn. XVI, 8). Dicitc

iiiinc,

pervcrsi,

esl
ipsa
:

dc nobis

noii cxigattiliioces.Sive

more

naluroe potestatisque dislaniia,

quindo nec

r.o4;o dicilur Deo,
lciil iOi;ari
:

29

Convcriere

,

siciit
atii

aversi sosubveiiiro

discrepanl verba? Conlicescit Ari.ina nequilia
qiii

iic

qni

aiit

rcsplccre noluiii,

volunt in sancla Trinilaie sacrilegis divisiones
se a regno Doroini p:obentur abscin-

CiMiicn.nunt.
Ecilicct
eiMiii

Eripc

aniniam

meam
cum

,

ab iniminenti

iiiferre, ipsi

npplicio,

quod debctur crraniibus. Avcrtit
eas rela.\avcrit be-

dcre.

a iiobis dcbiias poenas,
reiiiis«io.

Neque
cis

in furore tuo corripias

me. Ira ct furor
efTec.us est;
id

jitdi»

iiigna

conir.i

reum damnationis
coiicit.itiis

csi,
iiife-

motiis

a: iini

ad poenam provocans
:

^

Congrue vero, convertere, in poenitnlis prece ponitur; quod satisfacicntibus Dominiis ConveriimiHt ad me, dego converpolliceiur dieens
:

rciidain.Scd
lina
livis

ira long:»

indignatio csl

furor rcpen-

lar

nd voi {Zach.

i,

3).

Sahum me fac

proptir miaeii'

meniis arcensio. ILcc aiiiem allegTice iranslavcrbis ed cia

cordiain
priis

{uatn.Quam pulchcrrime
iion

isia supplicalio
!

pro-

sunt. Cjcicrum
li!rb:ilur:

Donilnus noc

ira

ac proficuis sermonibus cxplicalur
scciindiim
,

Salvum sc
poni-

coiifiinditur,
qiie
liler

nrc fuiore

sed in nna eatlcni-

peiii/ifi",

nieit»

sna, sed propicr
(ixa spcs

scmper

glorioc siine traiiqtnlli^ate coiisislil.
dicil
:

Simiccdifi-

divinam misericordiam
tiir,

in

qua

dum

eiMoyses

Sieut la-ialus cst

Dnnrnus

venia

f.icilius

impelraiur.

cans vot,

et crescere faciens, sic la-labilur

nffiigens tos
tui

Vcrs. 6. Quoniam non esl in morle qui
:

alque subverient {Deut. xxviii,(i3). Pelit crgo ut anle

in inferno

aulem quis conftlcb

tttr libi ?

memor tit Movcrc

jndicium, non
.nrgiiiiiir,

in

jndicio corripinlur

:

qnia

qui

ilii

potosiqiiarc dicai, inmorie, iiullnm (;<se meiiiorein
Dci,
sci ?
(Itiin

sine diibilalionc daninaMir. Et

mcnic coninagiiiliidi-

vicinn prt«sit ampiiiis ira judicis roiuremibeiic pcrliJos dii:imu^
l.«;ai;is

dendiim
11

cst, (|n>>d dies ju'!icii
ira

pro liinore
;

Scd
is

iiniiicmor<*s Dci,
in infcrno

do

s sii.x

cl fiiror voc.iinr
:

siciit

et

in

sccnndo

qnib

cl

ait

:

A'o»i

enim qui
moriui

tuul
te

p almi) dictuni csi

Tunc loquctnr ad

co; in ira stia,

Utudttbiiut lc

;

neqnc qui

stint

bcnedicrnt

.

C3
{hai.
xxJiv:ii, IS).

M. .\UIIF.LII CASsionor.i
N:iin
<

64
i,;.'a

Ujii

(li<if

.\po-ioliis

t

/;«

A

vc^tiiuii vc!is nilvftilore,
qii;i'

impassiliilitas occiiriil
fi;ru-

nnmne Jesu omue
el
:»c

ijein fle.iWiir cail<"ii'nin,
ii,

lcnealnuin
iiiliili

ilc lecli

l:ivilioiie
ic:i

surrexit. Sivc lioc pcr

iiifernonim {PliiHp.
|)(Mliiiaciliiis

lUj,

li

c

Ue

s()li.s

liijus
(i-

ram
qiia

liypeiln
iii

polest accipi, per

quam

solcnl ali-

dcliel

:icriiii

(Jiciiiin,

qui

iiiji!:iiii

inagiiiiiKliiiem e.\a!.'^eralinnis cxlciidi: sicut

de

(iticiiiin

coiifesMohis
fes
iii:ii

su.x' linliero proiiierciiuir. MtJiito
liiinitli
:

iiavigaiilibus in ccnlcsiino sexto

psalmo dic

uriis rst

erzo

liic sibi
!ii

i\un

posl IiKis ocia-

.Xiccndunl u^ifne

ad

coelos

,

el

dicendmt

unqne ad
\>

.sum, n

rcsla' insi so!:» rcirilniio

moriliirnm.

//i

uhjssos (Ps.il. cvi,

"iii).

Et

in (|uiiiqiiagesiiiio

al^iio

;

infenio aulem quis
.^(1

conliicbilur

libi ?

Sulitui !ieii(liim
:

Lavubis me,

el

^upiT nivcm dealbnbor (Ptnl. l, 9); cuin
c:iiidi(liiis.
:

veiii.iiii

;

siciii cl

Salomoii

(l(i

iiupiis dicil

Quia

nive

niiiil

pussit csse

Et

in D< iilcrouoiuio

n.cfiit
i-l>iii

iwer

se. iKrniien!

am

lnbenlct, el proe anijuslia

Moy-.e- Jesu
cediit

Nave
lua
:

pricreiiil
el

Liber hic igis non reii

un

ijeincnics
\iiloli:il

(Sap. v, 5), clc. iN;im el divesqiii
iii

de

munu

medilubcri-i ii eo diebus uc

>-

Li:trii;n

miiiie coiistiliiliim, rnalJ
iLuc. xvi, 23),
seil

su:i

ciibns, ul scias incjredi v

am

lunin (Josue

l,

8). Simili
p<'a

pi()l>i;iir c:isc ciiiifo-siis
iul

non

esl

modo

ei alicr
:

pceiiilens in ceniesiino

primo

mo
et

viilmri stqHilicalioiiis

auiitns

:

ipiia in iioc

mundo
deliea-

dictnrus cst

Cinerem
flelu

siciU

panem manducabam,
ci,

pi();'.rle

conlos^io

dii iliir, nbi ct
liis

venia rcperilur. El

potum meum cum
h'S similia.

leinpcrabam (Pnat.

10), el

Ht aliipKim divisioiiein in
niii-, in

verliis iiilel:i;;i
vilae
siiis
;

morle significal

tr.insiiiim
(piaii»

in inferno
aiii-

Vcrs. 8. Turbatus

est prce ira

ocnlus mcus.

Cum

su-

vcio cuslodi.im locoriMU
ir.T Mistiiicrc

pro

mevilis

perius et gcmuissc se asserat, et plorasse coiifirmei,

nosriiiUiir. In

ulroq.ic laiiicn negatiir

ineplum csl ul subilo indignalionc propria piiiclur
esse corjfiisus
:

alisoUr.e susci|>ieiid.i confosio. Ilactciius dictuni cst

sed

propter iram

Uoinini

,

oculuin
fjr-

de principiis;

iihisc

dc

n.i>Ta ione

vidcamus.

cordis sui profitelur csse turbatum.

Q
n

lid

enim

Vers. 7. LuiHtravi in gsmitu mco. Bcnevolentia igiiur in exordio dilir;eiil:s>iiiie comp:iraia
ruri.it(()ii('m acliiiiin
siia.-n
,

midolosius qiinm illum irasci, qui

si

m

misereatur

vcnil

ad

exstingiiil? Ociilus eiiiin dicius csl, qua>i oci.ir lux,

sitoMim, asscrens pasnilcniiam
fuisse complelain
a('nicti«>iie
:

qnoJ

cito in:eirata

respiciat

:

sive quod palpebris

m:»gi;is

ciiicia ibus

quia

ociMiIeniibus probaiur occultus.
Inveleravi inier

rion laniimi verliis otiiisis, sod

probabiti

omnes inimicos meos.
Ad.e
aiitiqiiiiale

Inveteravi.^

maxime

venialis

e^iicilur poeniludo.

Gemitns itaque

id est, in velcris homiiiis

permaiisi,

et isle diciiur, qtii aui
viiiiicre saiiciaiis

poiidere niniio curvalis, aul

qui aJ diirercniiam novi hoiniiiis, id cst,
liistiis

(ilir sii,

ve-

eveiicril.

Sed

ille

qturcidus

est

mcrito niiiicupalur. Intcr omnes iiimicos nuos:

Chii-ti.inis, qii (ordis conijiuiiciione periigltnr,

cum

siveiiiier spiriitis diabulicos, sive intcr no-tra p:*c-

etmaloriim n strorun nMniuiiciniur,
n:i>

el futurx' |(K-

C

(,3,,,

jj.g.^ 5,,,,,

g„i,n yeraciter alversa, <\».n
,

:»ii>ii>as

coKsidcra

i

):ie

leremiir. Gemitus eiiim diclis esl

in

lartarum dediiciint

et adliiic

feralitcr blanditiit-

gemin.itiis

lucius.

Qiiem mcrilo

tidiles

apjictiint

,

liir.

Ctir.pleia cst prouiissa narratio:esi

enim, sicil
ira-

iHioiii;im '.ugeiiies coii>ol:ttur, pt^iiiletfcs

e^tiundat,
diilcis,

pr*ripitiir, brcvis et
ciiiidiani judi< is
t<

lucida, id mea quoqiie ad
<le

dialiolum (cgat,

(

hristo

i

oncili

l

;

amaritiido

mperandani. Nunc

sabiberriiiia

lacryma^ felices, sahi aris
Joaniics duibus libris
Cra;c()s
.'ijiei

afrt.clio.

De

qiia re

bcatus

corrcctiyne diceiidum esl,
Vers. 9. Discedite a
quilitlem,

ita

disscruil,

ul mcrito

apud
aj

me

,

omnes

<jui

operamini

ini-

cris

n..men acceperil.

quoniam cxandivit Dominus locem
afnictionibus
,

fleius m€i, itigredit-ir

Lavabo pcr

singitlas noctes leclum v.cum. Si lioc

Eiitimt^ratis

emendationis

lilteram vclis accijM.Te, nierilo
nuttibtis pol!ui.'rat
impoisiliilitas, ut
(|u:e itoii .>-(Jjm
fai
,

quidem lcctum, quem
lacrymaruin

pariem

;

iit

qui m.il.iriim collcgio peccaverat, fugatis

lacrymis abluebat. Sed occurrit
fui^sct copia
,

a se talibus, mandaiis Diimini devutissimus ajipirerel.

laiiia

Quod a^gumcnlum ab

allribulis personariim tra-

iem, scJ eliam lectuin lavisse di/(«c/cii
,

cium, dicitur a victu. Eo

q^:iippe
,

modn
(|iiid

se probat aj

rercliir.

Qu;ipropler niclius

dclcciationcm

plenam correctionem venisse

(jno se vi)luil a m:;lo-

corporis iiitelligamus: in qtia velul in cubili noslro
iiiarcente \mss. A., B.,
niiiliniur
;

rum

societale divi.lere.

Nam

vile

sequilur.

/•'.,

iiiaiilesccnie] voiupiaie rc-

Vers. 10. Iixaudivit

Dominus deprecaiionem meai»,
assuinpsit.
D.-prcCiit o c<l

quam
si

potest
cuiii

liomo

lacrymis

,

quamvis

Doininus oralionem

meam

paucis lavare,
dcllere.

conlingat ccelcrti iitspiratione

ciim piclatc frcqueiis oralio, cl sola e>t qia*

30

''*

Lecius .iiilcm ab cieclis ac mollibtts hcrbis
:

mia decet,

ct importuiia concilial. Assumpsit, sus. c-

liicius csi

siipra qiias antiqtiilus quicsccnliutii coriii

pit vult iiiiclligi,

taiKiuam aliquid niaiiibus acceptuui.
exsullationis arcaiiu:n
;

jf ra reiiiiili'b:iii!tir

.«soiiiiiiiiu.

Et
nbcr
iis

inliicre

magnum

ut ora-

Lncrtim.s slrinnm

meum
(jti.ire

riijabo. R/jjnrr

ali-

lionem
tioncin

siiain Cl auribtis dical audilan), cl quasi

obia-

quil siguilicai
liits lecniiii
;.trniuji'.'

(pi.tii.

hnaic. Scd vileaiiiis,

ctiin siipe-

aliqtiam ftiisse susceptam. Sic cuiiii raccrc

divissel,

ilenim rcjicieie viilui^^pt

hrtaiites solent, ul diversis moilis

cadcin repeiaiit

,

Sirnluin eni.n signiliiat cuuiiiliim

pcccalo

iinde

magno impctu
iii

gr:iiiilaiionis exstiilani. iSec

va-

niiii

;

qiiod idco lacrymis rigat, nl

eodem
essem
c\
I

saltilxTrimo
virMilis

cat, qiiod

uiio miincte tcriio sibi dicit

noniinum

inibre re^olulo. lioiiio in iiovam n
lcScal, (i.ilqiie e\ peci atore

adous,

piwstilissc

;

srilicel nt !.upplicali •nibus stiis saitctain

jii-ti!-i,

ig. iiti' li-

Trinil.itcm iidfnissc monciiarel.

Ci irjirolo

saiiissiiiius.

Naiii

m

.'jafMii

cii!!c( i;on"i!i

Vers. !l. F.r.Jusciuit

ct

conliirbentu:

amnes

•n' nicl

, ,

, ,

jr,

Kxposmo
:

in r.sAi.TKUiuM.
velo-

i's.vl.

vii.

«o
piclas
:

niei

mrtaulHr rftrorfum,

el

eruln-scant xalde

A

I;«i-

imvslimabilis
dici lccil

CrcaMi^! Ucns
i[)sc

pro se

chff. Tribus
roiiciiisioni^m.

parlibus decursis, venit nd

nliimam

scnleMliiiiii
.nc(iis:ivil.

quoniam

sc veliCHicniiii!*

Conclusio esi cnim oxiius ei (leicr:

Scd

iici]iia'|ii:>m r|Uilibet callidu.s
,

oraloruin

nuiiaiio

torus oralionis

ubi

jam,
ista

iil

cxandiliim de-

lixc a jiid.fc obiiiK re pdiuit
ploiius a Doiiiin: pieiaie
iii

(\\\:v.

isie siiiiplicii;>ii;

ccbat, la-lus exsullal.

Ouoniom

(juxdam fi)rmula
i-l

proincriut.

Ncc vacil

qii<ul

pajiiilciilium esl, ul inclioenl a l.icryinis,
iii

(lisiuat.l

calculo scuario, qnein

in d sr ipliiia

iiumeroniiu

Ixiitia

;

qiinienus

la!i
:

exomplo poss
Qui
El

l

ag-iosci Viin

coiisi.Ti
vii.

csse perfectum, por.^oimm poeiiiloniis apladie
boinii

rum

csse quod legilur

tem':na:il in lacryir.is,
iniiicri* (jiiod

Ip-o enim

cm
:

crcavil:

ip>a

eiinn

gauiHo m^^teni {Fsal. cxsv,

5).

sancla

al:iie€lirislus

Domiuus ad liberandiim

ciim, in

huuc
i-

civiscieniia pienilcniis, a pcicalis siiis facia
eoclesiaslicis reguiis obsecuii<laiis,
.siiis.

Ibera,
iiiiinit is

nuindiim veniic dignslus csl
ligi

sexlo il a-n die crui

mox

|iro

pro liumi iim saluie decrcvil; ul b.ic
litiininis

5.uppiil:i!ii»

ul converl.iniur, ex >ral;
ii'a

iil,

siciil il!e

su:C(p:l
|.t.i-

cl

iuilitim

,

ei absululioncin

po('cal:>riiiii

^ciiiiiii,

el inimicos (jiis c;iriiales ad

Domini
pro

a(iiissiiiie

coiilinere

videalur.

N;»:n
,

de

poenileii!i;e

iiam lediic conliiigat.
vuli eos lania

Nam

ciim dic\l

.

Erubescaut
liis

nliiiiale

et

virlule alque gralia

beatus Augiistintis
ubi
;

compuiKlionc

il!umiiiari, ut
,

inter copiosos libros,

de bac

ro,

lo(

iim rcpcril

qiix.igel.aul, ipsi poiius erubescant
I

el iniellii-aul

B

"'S''.^''"^'"'"
iiiine

^"sse

uon crcdidil
el

lan.cn
vi

nno vo!u
:uii

criiiciosos aciiis

,

quos pridom

sibi

pulabanl csse
,

mirabilitcr

breviler

snliia

ue

l-a

prolicuos.
fiiliiri

Con:u.jentur auicm dicluiu est

limure

cla^il«

juJicii, el

Scripturarum prxdicalione

lcrribili:
,

EXPOSmO
Psulmus David
,

IN rSAL.ML'.U Vll.
lertib

ne

in illas

poenas iiiiserrimi homiiium

cailaiii

q as

qnem cantnvH Domino pio
lilii

pcccatoribus lex

divina prununtiat csse vcnturas.

Ciusi

Jcmini.
libro nejii n {Ciip.

C'in) dicit, mei, relavavit

doiiaia
ui noii

cul|»arum.

Sequitur

odium cui multituJo lucr.ii AverlaUur relrorsum
:
,

Quamvii

Ii.ic

causa
,

in

sccundo

xv) lalius indicelur
1

propier explauaiionein tainoii

permittantur ire quo tendunt

;

sed

cuiii

rctuii
lilio

deunt, ab inferni fovea liberentur. lloc enim ci Pctro dictiim est
(J/flrc. VIII,

breviler cxponenda coguosoiinr.

Cum

David a

bumana

cogitanti: Rediretro, Satnnas

suo Abftssalom crudeli bello premerolur, auisuuni Cbusi fecit pro diguosccndo cousiiio
;

33); sciliccl

ne sapias

illa

qux

sapis.

cum

a«l

Maluseniin, cum retrorsum redit, eniendatur; cuin
jii>tus, on°eudii.

ejus casira migrare

ul qu diiuid ailversus

eum

age-

Sed quoniaiu bic
illis

d<;

pecc^ioribus

reiur, sibimel sccretius iudicirei. N:im et ipsiun no-

agobatur,

l.e:.e
.

opiaa
,,

esl voiiva convorsio.
..
,

Kt
,.,

nien prxdic:am iiidical cau^am. Cliusi euim, ratre

11« eos diulius jiidcarel forsilan diueiendos, aJd.dil;

...

,

...

,

.,

,

L

/-,

Aiigusiino docente (£)<ar. iM pso/. ^
.

.

Et erubescaiii

vaiJe velocilcr.
in

des:ucriiiiii

saucix
ain|ilius

silentium
illi

:

quod rcvcra
dextcrx

fiJelis ejn.s excrcuit, (luand:»

...
VII ),

interprelalnr

menlis eximiumlQuis enim
pclcre potnit
iiiis

causa

siia

secreiius profuiura mandavi'. Filius aiiiem Je,

quam

isie qui

pro inimicis suis acerri-

miui

lilius

iulerpreiaiur. Qiiod

beiie

al

posiubv.i'? Taiium iiaquc Doinimus miserelur

ipsum rcfertur, quia
consuluit. Sic

saluti ejus necessaria proditioiie
in

qiii

miserioorilix inomenia non negligHnt
:

Dominus nuster

niedio Judxoruii

;

sicul

in

Cvangelio scriptum est
ipti

Beali m!seri,ordes, quoniam

6i'entium misii, cuin mysleria sancix iucarna'ioni:i

agsumpsii. Pcrfidis enim

tanquam siienlium
Ciiusi

fuit

mitericordiam contequenlur {Multh. v, 7).
qiiod lidelibus probatur esse prxiicaiun». Iliiiicergo

Conclnsio psalmi.
Licct
iti

psalmum ad simiUtudiucm
st;uliiim

oinnib^JS

psahnis

de fuiuro mystenu
lilii

iiilellignntix

adliibere debcainii'.,
liiiia

quoniam inde viix no^irx lua,

Doniini propliota eantavit, quia sicut David

sui

Abcssalum

a se geniii
,

sulisi«lia

conquiruntur

ci eductii iiijusiam pcrseculiberaii a se populi
at-

ta i.en

paetiitctuium

csiiiiio iii.ignupere

perbCruiaiidos qui
incdiciua

bumano

lioncin pertulit

ita

Domiiius

geqiie nulriii,

neri
eiiiin
.

velut compeieiis

pr:i.-st.intur.

Inde
liiiuit.
,
,
,

furorem detestabilis prxsumplionis susauiern
in
.

auimarum
,
,.

Scirc

saluberrima lavacra suscipimus
. .

inile pcccatis

,

nioriui revivisciinus, lude liig«nies

...

,

,

r^

^*i

^

psalinum eoruin,
,

3>teriia

gaudia pervenimus. Est enim quodd im
in

f c t cantur rs. Domini fulura \. mysteria. Subsequuntur
.

^-

debeiniis primum ... per buiic David quibus artus
,

es>e
.

signilleiiitii

ju>li

ciale geiius,

quo leus conspectibiis judicis prxpeccalum suum lacrymis diluens,

liiijusoemodi vicesimus sexius, tricesimtis tetlius, ei
ceiiicsimtis

Eciitaius assisit,

quadragesimus tertius, qiiibus convenil

ei conritondu dissolvens,

summum

genus defensionis

sclicma quod dicitur alicgoria, id cst inversio, aliud
dicens, aliud significans.

afferens,

quo se ipse condcmnat.

Ilic

non

est accu-

M'or

exiraiicus, sed

ipse impugiiaior est suus.
;

Me-

31
Causam

Divisio ptalmi.

relur vcuiain quia sc noii exciisil a ctilpi
talitiT agi siih
lel
l:ili

nec potcsl

Siiam propheti tralicus in fiiliirnm inysleipsiiiii

judice, cui p8cc:iia nuiliis pr;cv.i.

rium Domini Salvaioris, cui etiam nomen

abnegare.

Ilio coiijeclura

cessat

:

bic ruiis

non

qii o-

David myslicis inlerpretationibus congriionler ascnbiliir
:

ritiir:

hiccaierx

qualitalis spccies dcsuiit, qiioni.iui

in

prima divisione ex sua per-ona Doniinuni
:ib

emni.i lucida verilale pauduutur. Sola esl erj;o ne<e$s:iria

dcprccaliir ut
liitc liberotitr.

(imnibiis perscruioribus cjus vir-

qiix dicilur conccssio
c.-t

,

cuin

reus non

id

Peisona voro bomiuis e-l substanlia
suis

quod

rict'im

defcndit, sjd ui igiiosca-ur oxjiostu-

ratioiialis,

iiidividua,

propiiclaiibus a consub-

,

M. AIRLLII
B!ai»tia!ii)ii5

CASSICDORI

«S

oxtci

is

segrogaia. SccuiiJ;» «cclione idcm

A

Vers. 4. Si reddidi relribucntibia m;hi mala, deci-

|ti(iplieta

rogii, ul resiirreclionis fjus gloria mani-

dam

merilo ab inimici$ meii innnis. Secunduni caput
:

fcsittasulivciiia». Terlia Ljisum iiiiroducil
|.(r id qiiod facnis est liuuiilis;
iil

loqnenlem
juslilii>ne

esi aiitcfai.c paiienliae

quia de perscqncniibus se
et

sccundum
:

noluit

vindicare.

Nain

Saiilcm

sumnia pietate

liain

suain veritateimiue ju.licenir
lionis
parlo.

malos u

traclavit, ut irnditum sibi sa'pius in

mnrlem,

illt;

(leierrens,
In
qii.irla

graluila

praemia compromilleiis.

rcmiscrit ad sahitem.
staiur. lielribuebunl
luni,

Quod idem

lectio aniefaia te-

iterum proplieia reloquilur,

com-

enim

Saiil .itque

Abessalom maante percepil.

iiKinens Judios, ut meiii
iiiiquitale
(iisc<

iulori judicii a proposita
susliiiere merilas

qui ab ipso prius acceperanl piclatis ofncium.
retribuit
,

dant
iiiinc

:

nc possini
convenii

Neino eiiim

nisi qni aliqnid

uliiones.
qdiri,
11

Ilac
vitiiiti

soUiciia

meiiie per-

Sed

isie vir

Deo plenus,

et palicniioe virtute firmis-

iii

m

psalmi divino muncre inirospicere

simus, perfectae benevoleniioe se conditione consiringit, ut
si

ereimiir.

malum

pro malo reddidit, decidal ab inimicia

SHisinanis; iJ est, friictu mansiicludinis

magnx

va-

Exposiio psalmi.
Vers. i. Doiiiine Detit mcus, in tesperavi, lihcra

ciialiis
illi

;

nec de hoc ceriamine referal, qnod Dominus

ajiplicet ad

(onmam. Quae

si

aliius inteiidas, do,

me ab omnbus
proplicta,
proj.osita
,

persequeHiibus
filii

me

el

eripe me.

Q\iam\h

I>

miiiicai pissionis dcclarantnr indicia
Jiid;t:is nialaretribnii,

cum

perliJus

Al).s-.a!oin

sui

cansa videatar essc

quamvis

incflabilia

bona a«uo

«leliere libcrari,
<iu.is

dc universis tamen inimicis sc supplicat ab spiiitualibus maxiinc nequitiis,
:

jngiter auctore percepcrit.

Vers. 5. Persequatur iiiimicus

conveuil sludiosissime praecaveri

quia carna-

comprehendal eam,
el (jloriam

et

cmculcci in terra liia-n

animam meam el meam
,

les liosies

corpus impetunt, spirituiles vcro animas

mcam

in pulve

em

deducal. Iniuiicum dia-

nccare conteiidunt. Libera a peccato, cripc a diabolo.

bolnm

dicit, qui aniiniis (|iias (oinprebciiilii conlerit.

Ab

ipsius

enim potestate toIlimQr, quando
sordibus expiamur.
,

Snp^rior enim faclus datinieriluni,

iion

salulem. 8ie

misericordia Doniini delictornm
S<;d

enim de animabus
ul aclus

efficit,

quas crudclissimus viocii.
contagione macnlari.
:

cur dcbeai a pcrsequcntibui- erui
:

praemipsa

earum terrena
fuit ut

faciat

rationc deiaonsirat
coiifirinat.

quoniam ss
leo

in ipso spera.se

Quapropier congruus est positus ordo verborum
prius

enim

comprebcnderet, postea ut con-

Vcrs.

"2.

Neqitando rapiat

tit

animam menm,

cuicaret.

Et gloriam

meam

in
,

pulv«rem deducat

;

id

dum non

esl qui

redimal, nrque qui salvum faciat.

ect siiscepii boniiiiis honorein

qui ad imaginein et
i'!iira

Leoui coiifertur diabolus, leoni froquentcr comparalur ct Christiis
qiiod eripi
siiis
»1
:

similitudinem Doi conslai elfecius. Deducat in

iltc

quod ad

inierituni rapiat,

iste

C

pulue.em
sibi

quem

projicit vciilus a facie tcrrx. iia
|

dum
ibus

ad

.saluiein.
:

Pulcbre vcro propria verba
nc

conditionem pimit,

cccaniium ruinain mirabili
t

auctoribus dedit
Sulijunxit

Doiiiiiinin rogat ut cripiat,
:

iiarra!ioiic descri|iS!t.

llis igitiir sujterioribiis

leo rapiai.

Dum

non

cst

qui rediniat, ne-

vcrsibus ctpianaiis, diccriduin iiobis esl qucmailnio-

que qui salvuin faciut
cc^saveris,
ilio

;

id e>t, cuin tu a sub>ciiiciid<»

duin

iii

eis

bypotlietici

sylloglsini
licri

secundns modiis

cnim tcmpore
Ipsc

pra>valet diabolus ra-

app:;reat,

qui

lioc

mod:»

posse dignoscilur.
syllogismus

pore, cuin nobis peccatis nosiris ob^aniibus Creaior
4lis:ulori(

Ilypoilieticiis auteni, id esi condiiionalis

subvenirc.

enim

fidelfs rcdimit,
iii.i>st'm3bi!c

qui

est,

qiii

cx coiidltionali, aui Cdndiiionalibus pio|)o-

^uiim

Filiiiiii

pro

liiiin;ii!<i

gencre

prea

slioiiibxs accipiens

assumpiionem,
talis est,

colligil conclii-

tiiim deJit.

Nec ab

a!io p^ilest salus

venire,

iii^i

sioncm. Cnjus propositio
pcrtinet diciioiiein:
si cst
iiiiqtiiias in

qiiannm ad islam
si

saluiis aucioie. Sic Doininuin Clirisiuin per h:i:c rc-

Dom.ne Deus
nianibus meis
,

nicu-:, si feci isiud;
;

lucentia verba dcclaravi'.

reddidi

reiii-

Vers. 3. Doniine Deus nmis,
iniquitas in miiuibus mcis.

si

feci ii^tud,
:

si

est

bcentibiis

inihi
:

iiiala

decitlain luoriio

ab

iniinicis

llic •[iiidtiiii dicil

Si feci
:

meis inanis
et

perscquatur iniinicus aniinam
,

meam.
Isiius

htud

:

bcd iiiferius qiiid

sit, ii>tud,

cxpoiiil ciim ail
figtira

comprtbendat eam

et conculcel
in

in

terra vitam

Siesl iuiquitas in manibus meis. Quaj
cpcxogesis,
id

dicitiir

D

moatti, et gloriam

nuam
:

pulvercm deducai.

e>l cxplaiijtio dicii supcriuris.
inlelligi
:

Se

I

aultMii propositionis secundiira

regulas di?.lecticoruni

hoc non debct gcncraliter

«|iiia

non

£sl

iii

rcciprocaiio lalis est

homine
lialiere.

aliipiam iniquiiatem

in

suis

inanib:is

noo
ili-

inimlcis meis inanis;

Scd
a

istud
(|U(>

ad persecuiioncm Abessalom

n m docidam merilo ab non pcrseqtiatnr initnicns aniinam nieam, ct comprehendat eam; si non consi si

citur

filii,

prop!ieia injnse vidclialur aflligi.
vel

ciilcet in tcrra viiain

ineam;

si

non gloriam

meam
feci

Nam quemadinodum
gum
lexlus ostcn
lit

inimicum traciavcrii, Kc-

in piilverem deducai;

Doininc Deus mciii, iion
in

(// Iteg, xviii, 5); ut

tempore
snis

istud

;

non

cst

iiii(|iiitas

nianibiis meis;

non rcdab

quo contra eum excrciium destinabal, duribus
pratccperit ut maxiine
debuisseiit;

didi retribucniilius mibi mala.
fil

Cnjiis rcciprocaiionis

Abessalom

saluti

pro.«picere

lalis as.suinpiio

•.

auatucn

tiou decida:n

nieriio

quem

eiiarn

mortuuin gravissinio dolore
liac

iiiimicis nicis iiiatiis;
iiiiciis
iioii

aitatnen non perse ;ueiur

iiii-

deOevit.
tliiiitaxat

Merito ergo dicit iniquilaiem in
in suis nianibus

causa

aiiitnam

inc.iiii,

32

ci

comprcbetriel eain;

non

fuissc, ruin

sibi

cum

conciilrabit in terra viiain
in pulvercui dcducct.

nioam;
II.inc

noii glori.im
a;saii>ptio<'

tiiain supeistilem rclinquerc voluissct.

nieam

vero

:

,

ixposino
ne:ii

iN

ivsAi/rrnuM. psal.

\ii.

70 suum
(/•««/. \vi,,

>t |iiiMir ii(n coiirliisio.
nni: frci istiiJ
:

Igiliir,

l)t)ntiiie

Pimis

A

loittm
II).

:

et

posuil tenebras lalibulnin

mcns,
nicis;

iion

esl

iiii<|ii:l;>s iii

nianibiis
ll.cc iios

non

rciMi<ii relribiicmibiis nijlii

mala.

Vors. 8.
trtine,

Domine, judica populos. Jndica me, Do,

fiiinmntiin nlqiie simplicilcr cniisa breTliatis aiiiginiiis.

secundtm jutliiiam mcam

et

tecundum innoti'rti.iiii

Si i|uis autcni

,

sivc
,

ile

scliemaiibiis

,

sivc de

Cintiam

manuum weurum

tupcr me. Vcnil ad
ioqnilnr Cln
i:>lus,

midis syllogisinoruiu

sivc quid s nl simpiices, sive
(ii-sidcrai,

parlcin, ubi

jam Domiims

ex ea
:

cnipositi plenissimc nosse

Arisioidein

iii

dispensalione qua pas^us est.

Nam
:

ciim dicil
l*:ifris

Do-

Gr

i-ci^i,

Victoriiium auieni Mariuiii lecliiei in L:itinis,
qiia?

mine, judica populos
oslendilur.

,

omiii|)o;ciuis

mnjestas

ei faiile sibi i|iii8quc t:ilia coiifirinat,
fic 1:1

nunc

dif-

Cum

vero ponilur
et
,

Judica me, Domine,

fiiiiasse dijiidicnt.
li.

tecundtun juttitiam ineam,
iii

sccundum innocciiliam
liiiiiiili(:ts

Vers.
in

Exiuigi', DoiHittt,

ira lita,

el

exaltare

inanuum nicnrum super mc
exprimitur, quse de sanctx

l>Uiii:iiiilaiis

fm bui iniinicorum luoriim. Etsurge, Domir.e Deui w.v/j, in pra!cepto quod mnndasti. Venil ad secundam
divisioiieni, in

Marijc
in

virginali

uicru

assumpta esse monstraiur. Sic

uuo vcrsu tam
Ei respicc
Prius
in uiia

qua

tr.insituni facit

ad ilhin simililu-

iiigeniium rerum secreta conciusa sunt.

diiiem qiiJin feccrat D.>mini Salvaloris.

Sed
iil

tiibus

qucinadmodiiiii totius vcriiaiis ordo serveiiir.

grudibus ascer.dit
id esi
iii

isla |ieiilio.

Primus

est,

in iru, j^ ciiim

prophcla innocentiam manuuui suarum
:

viiidicta

consurgat;

scJ noii ad iram pro-

dixeral causa

nunc auiem a per.^ona Doniini Saha-

vocai Deiim,

quem

sciebat esse miiissimum; maxinic
:

toris generaliter pronuntiatur, «]uoiiiam

consiaieum

cum

superiiis
:

de se dixcrit

Si reddidi retribuentibtn

peccatitm nulialenus habuissc. Mcrito sii|uidcin peiit

mihi mata

sed humanis et translatitiis vcrbis talia

scctindum jnstitiam
iiiiaiis

suam

sc debcre ;u(/urtn, qni divi-

referuniur. Verurn hcec vindicla

qux
qiii

diciiur ira,
toiics

ia

sua; pcrfcciissimus doctor praRccpla

com|de-

diabolum
qiioties ;ib

poliiis

debet adverti

,

pu' ilur

vii: qui

malum pro malo non
ci

reddidit; qui piop.er

eo pcccaior subjiignlus
,

eripiliir.

Exallare

alioruin dclicla
dil
:

uccin sanclus [ed., s.nctain] a.scn-

in (inibus iniinicorum

id esl in

posscssione dtaboli
Iii

qiii

|»ro
;

perseculoribus ina^slimabili gratia pieet
cartcr.i
,

ningnificare, qiiam in peccatori!:us tcnet.
etiiin

ipsis

lalis

oravit

qiia; vorissimiis r.vangclil

exaliatur

Dominus, quando
Secuiidus

a

coiiverientibiis
esi
:

lexius eloqiiiiur.
l(?rapplicclur
mar.tiuin
riiin
,

Sed cum

iiiiDteiiiia conli spciiuli-

confcssio lnu.lis offertur.
turgt,

gndus
in ira

Et-

liic

dicluin est,

Sccuudum

iiinoc,

ntiam

Dnmine

Deiit

mnts, in pracrpio qund mtnidiinii
,

mearum. (^md

gcniis loiMiiionis Scriplura-

ipsum

est enitii qiiod snpcrius d xit,

nt co-

diviiiarum

proprium esse cognoscitiir, .Mguisicut in

gnoscasvindictain esse potius, non fnrorem.

MandarU

ficaniias

mntare verborum;
:

dccimo psalmo

enim Doininus

in
:

prcecepto,

quando

io
et

Evan^(;lio

Q

dictnrus est

l*atpebi(V ejns interroganl filios hoinisil

dixit discipulis suis

Tertia dit resnryam,

preBcednm

ntim {Psal. x, 5), cuiii pa'pebrarum nou
gare, sed [ingu;c.

inierro-

roi

iii

Calilivam {Uattli. xxvi, 32).
cxaliaiiis est in loto

Ilx'C

dum
in

facta

Riiiit,

orbe li;rrarum,
;

qiieni pocuiii
,

Vers. 9. Consumclnr nequitia pcccatorum,

et dirige

teslas
qii.Mibi

diab di

possidebat
abstiilii

et

vindiQavit

ab eo

qnud tenebat. Ct iutoerc
dicit
:

qiiia

morc prophelijc futura pro prxierilis
eepto qtiod mandatti
,

In pnc-

justum. Peiit accelerari mortis advcntum, ul cito suus clarificetur ascensiis. Complela esi cnim ncqitilia peccatoruin, quando crucilixus est Dotiiinuj.
Nibil eiiim potuerunl
iillra

iitiqiic

qiiod adiiuc matidatiirus

facere, qiiamvis crudeliter
el ipse posiiiis in oruce

erat; ut csl
«nan- s

iliud vicebimi
ei

piimi psalini

:

Fod>n-unt

insanissent.
dixit
:

Quod verbum
est

meas

pedes meoi, dinumeraLerunt omnia osna

Consutnmaiuin

{Joan.xiK, 3!). Directus

mi-a{l*%al. \\\, 18), elc.

c>t autein;ui/«$, quaiido resiirrexit a mortuis, el ad
te :

Vcrs. 7.
el

I'.t

stjnayoga poputorum circumdabit

coiloiuni regna conscendit. Sic pielaiis sliidio videtur
cxpeii, per (|uod viia

propter hanc in altuin regredere. Su|>erius peiiil ut
in

omtiinm probaltir implcri.
et

vciiircl, nuiic aiileni qiiid
pi'>8il,

adventu
:

ejiis

cmergcrc

Vcrs. 10. Scnilans cordn
propria
viitiis csl

renes Dciis justus, IIjcc

ostendit; ac

si

diciret

Tii (|uideiii vtnliirus

Dci, ct coida iioslra disculcre, ct

es ad iiberandum, sed pojiuii Jud:eoriim insani» te animi noslri vigorcm potcnlia: sua; liice p iiclraie. [> niciiiibus perseqiientur. Synagoga hic colleclioneni Nam licet nobis ninllo celsiorcs sinl potcUates ca:lofcigiiilicat

improboruni,
si in

iioii

itlinios.irnni

nicniiuiii

ruiu, nulli

lamcn crcalurarum datuin
pleiiissiine

cst cogitatioimm

ceiuin.

Nam

euin crcdidissctuniver-a Jiidiorum

nostrarum

sccnta coguo ccrc. .Agnoscit
qiii

plcb», devoiis menlibus utiqiic susccpisscl. Et propter

autein perfecte in nobis sohis ipse
plcr (|uod dictuin
;cstiiiio
:

judical;
es

pro-

kanc

in

go^'ani,

aUum regrederc. Proplcr hanc, id Csl synaquM tamcn fuit ob:>linatis moriLus indevoia
:

quis

qui jndiiat

iuqna babitare non poiuil, dum se ab ejus iiindcliUie sulHJuxit. 7n a/(uirt regr.deie : propier illiid
Evangclii
:

tervum alienum (liom. xiv, 4) ? id est, qui cogitationes ojiis non intell gis. N.un nec iios ipsi noliis sic

m iiiif

sli

csse possitmus, qiicmadinodum divinis con-

Nemo

ascendit in c(e'uni, nisi gui de ccelo

sppclibus

apparoinus
inlelli/jit

:

(um dc
{Ptal.

liomine

legatur

dcuendil {Joan. ni, lo). Hegrtdi eniin csl, unde vcneris iicrau via rcvcrii. Nam de liac Asccnsione
gioriosa, iu alio psaimo dicturus cst
:

Peccalu quis

xviii,

13)? Considc:

Et ascendil
penuas len-

rciiius eliam curda ad cogitationcs posita renes ad animi consianlissi.mum vigorem, sivo ad corporcag
(li.loclaiioncs.

tmper cherubiin

el voliitit,

vo!avii svpcr

, ,

:

fi

M.
Ycrs. II. Ailjutorium

AUREUI CASSIODORI
ijui

7i
e/fecit.

meim

a Doimii<\
illa

salvos

A

iuas ardentibui
sl:);is

HiC

(]isliil)U[io
:

tlivlnae

majeiJ esi,

facil rcctos ccrde.

Fncyrnalio

qii.c

priipler

nos
liccl

[ed

,

logis] osienditur

quia pcr arcuin,

suscopl:» e.^t,
istiii.1

ad nosloquiliir animaiidos.
id

Nain

per VLtiis et

Novum

Tesiatneiiiuin,

biciil jini dirluiii

de sc dicerc \ldealur.per
,

quod subjecius e-t

est, ei eiTccius moriis vcnil, el sagittis ipsius
pnciit.itur.

viia

l'alii

speiii

l;imen

in se

credcnlibus in?eslimal)ili
iina

Egressx

siint auie.nfi

de isio arcu tanquain

pieiale hrgitiir.
nis(|ue pcrsona

Nam cum
suum

eadcmque

Dei lioini-

sagi'.tw, id est, apostoli, qui arileiit.bus,

boc

esl,

de-

><\i,

bunianilas dicit adjuiorium
trib;;il

sideraiitibiis aniinis, in iiiodiiiii

sagiuarum

pix-c<|;ia

potenliam Veriji, quod recliscorde cl veniam
cl saiulem.
pro|'lR-ta

salularia Iransmiserunt,

unde

ct iinpii

sauciareiiiur,

intuere cliam
^''

qnod

in

parie snperiori

et (idelibus tllicax cura provcnirel. Effccit aiileni si-

33
sibi
:

pctiil iiberari: liic

untem adjuioriiim
qui
dicit

gnilicat operalus esi;

quod verbum
seminavit.

l'aier llicrot y-

nomini

Clirislns

ipse

promiltil,

in

mus
rem
,

c!i.i!n in aucti>rilate

Evaiiguiio

Oiiinia (jtuv Vuter liabel

mea

suut, ct inea

Vers. \o. Ecce parturiil injuslitinm
el

,

concept doloiiiqiiiramiis
Jii-

Patris
lus
:

sml
1^2.

{Jomi. xvi, 15).

lile eiiiin pclil

ul famu-

peperit iniquitatem.

Subiiliier

islc prOniiltil sibi ut Dominiis.

verba qu:e dicia sunt. Parturivit injusliiiam pK bs
et

Vcrs.

Dcus judcx judnsjoitis

lcnijunimis est

:

daica

,

(uin viderel Dominiun

pro salutc huuiai a
cngiUivil.

uunfiuiil irafceiur pcr singulos

dies? Venluiii
,

ad

B

"'ii-TuIa facieiitem,

etde cjus poliusexitip

quarlam

n

liiloiiiiiiiis

seciioiicm

in

(|ua

projilieia

Concepit diAorem

,

quando eos
iilos

diversis parabolis in-

cx sua persoiia laudem cdiicincns Pa'iri,el vebeDicnlor Juilseos lcrrificat obslinatos,
el

crepabal

,

ut

a

sua

perversilale convcrifrcl.
:

spcm

eis,

Peperit iniquitatem, quando dixit

Crucilige, crvcifiae
,

qui ad euin reJire cupiunt, pidlicclui. Justus dicilur
Dctts, quia iribuitiiiiicui iiiciii (liiequod gi sscrii.
lis,

[Luc. XXIII, 21). Et merito posuit
qiiasi (ilios
siinilis

peperit,

id esl,
fiuctiis
:

For^

nequissimos edidil. Omnis enim
alibi

quia
,

niilliis piitcrl

re^is ere vulunlali ejus.

Longa,

probalur auctori, sicul

dictum
vii,

cst

Ex

tiiiiiis

ul Iiolieqiic sd poenilcntiain exsi.cctet

qiios
t.

fiuaibus eorum cognoscetis eos [Matth.
ciiin

20 j. Sed
,

lerdere pro

sccl

rmn suorcm
?

ciualitate

poliiissi

prius

sit

concipere

,

el posiea pariurire
itt

nieriio

Kunquid
est
,

irascclur

Sidi adiniralioiic proiiuiilianduiii
iicgaiiva
e.-l.

iinleriori loco partorire posiiit,

isla neqiiiiia

non

quia impiitiitio isia

Irasci autein

ex alieno malo concepla, scd fuisse propria mon&tia»
retur.

more
giinl.

judi' uiii dicilur, qiii qu:>n.io \iiiilicaie delicta

cupiunt in ^enienliam severa iiidignalioiie consur-

Vers. IG.

Lacum
fec.t.

aperuit el effodit eum^ et incidil
cujiis

i/i

Sed

istud in Diviuiiate noii convenit, qnia ubi

fovcam quam
diiio in

Lacus dicitur

iundus

latel,

est ferviila vindicta,
«iii^u/os
(/)(;;;

non

esl

lempcrata

jusiilia.

Per

unam foveam circumdatus
tergo
:

includiiur.

Hic

id

em,

cunctis niimcntis, qucmadnioiibi

C

pl"'iio

iiituenlium

oculis
sil

falsa

iranquillilaie

dum
sam?

et

pcccalum omiic commilliliir. Nain
palicnlia
,

essct

blandiliir
T:ilis

sed quanlum
fuii
:

proftin !us absconilitur.

gloriosa

si

poena

mox

se |uereiur

oHen-

ergo cl isie

lacus iniquitalis,

quem

Ju():b
iii-

pravitas excavavit
A'jsi coin'ertaimn'>,

aperuil, quia primiis

nequ tcr

Vers. \Z.

gludiuni suuinvibrabil

cboavil
cil
:

:

effodit

,

dum

euin in sua damnalione pcrfi'fecii
,

arcum snum
culturis

tetendil

el

paratit illum.

Conlumaccs

incidit in

foveam quam

in

mortis scilicei

lerrel Jiidieos qtii,

Doiniiii lcgc coniein|ila, iiioloriim
eiiiin
;

lacuin. Qiiod

vcrbum

ct

ad latum
siciit

et

ad

scj>ulctuiii
:

nefamlissimis scrviebanl. Ipsis

dici-

poiesl aptissime convenire, parat fovrum ai.eri, ipse in

Salomon

lur

:

Nisi eonverlamini, gladium

suum

vibrabit

id est,

eam

incidet

dicil Uui {Prov.xwi, 27).

unicum Filium suuin sub luiCnle
est. Vjfcrflrgenim illud dicinuis,

claritate missnrus

A

se eniin incboat traclalus malus; et anlequani Ijc-

quod niodo lumeii
ostendere. Iloc con:

daiallcruin, sibi prius operalur exiliiim.

inodo umbras Iremubis prob

iiiir

\ers. 17. Converletur dolor ejns
gd., in capitc] ejus
: el in

in

captU [ms.

C

et

siat incarnatione Cbiisli Domiiii provcnisse

quaiido
Deilalis
«licii,

terticem

ejus iuiquiics

ejus
a.ci-

perlidis lenebras, fidclibiis

auiem lumefl

siiae

desccndei. Ilic capul nostram

animam debemiis

oslendit.

Cladiiim vero

vcrbum

et Apostolus
ef,t

pcre, qna parle
suiit
si

sumus
,

sine dubio celsiores. Iluic sub-

cum

ait

:

t/ jf/adJuHi spiritus quod
Aicitm

Verbum £eil>jecia
Novi
(|ni

percata
ci

quando rerrcnanlur obnoxia.

{Ephes.

\i, il).

ii.que Kcripiiiram

el

Qnod

d.liclis

niingat

animam

viiici

,

siipra

eam

Vcleris Tcstameini concrneiiier accii>inius,

diio-

necesse cst emincant, quoe multitudino
exiiiidant. Vcrtex qiioquc di. tus csl
,

pra^ilatis

bus qiiodammodo
comploclitur.

ctirvatis (lexibus

devolorum colla
:

qu' d dextra Ir-

Ilic titlelibiis siiavc jigiiin osiendiiiir

vaijue vcrtai cnpillos, qui sigiii(ioat c.ipitis
teni.

summita,

ConMimacibiis auloin atma lerribiiia doclaranlur. Tetendit adjoctuin osl
reliir. Ail
:

Quain rationom esse non imineiio

discriniiis

iie

ejns palenlia reinissa piiia:

quia contemplaiivo: an
uiide
si

mx

culnien cxcelsiim

esl;

po^tieiniim posuil

parav

l

illuin, ui iiios

eti

im gloriosi Creaioris portai ima^incin. H;oc
.

ipse

sagitlantiuin

plenissimc viderelur cxpressus

pcccjtis obruentibus iiiolinetur
id

necesse est ut

iii

qiii po.st<|iiam icl<'iidiM'iiit

arcum

coiiira

sigiiiiiii.

iiia-

venicem,

esi,

siipra

rationom doscend.il, qnoJ

iium coliocanl
les.

in

sag itandi operc bracbia pr:rparaiiisle prae|

aiigineiilo iniqoitatis evcrevii.
si consideroiiiiis, qi;:ini

N im

ei

i|suin

vcrbmu

Sed videamus, arcus

araius qiias

s 'gil-

luagnoruin sccrcioriim signi

las >niiseiil.

ficans iiivciiilurl rriiiiuin csl quia iniqiiiia-:, duni cx
iv.«/

Vcrs. 14. Et in ipso paraii;

morlis

:

sa;;it!as

alto prxcipiiJia dcsccndit,

TioKn'cr pcrcut

i.

De

iidc

,

'^

EVPJSITIO
propria

IN
;

rSALTLKlLM. PS\L. ViU.
ii.im
,

Ti
,

u.leiilor qiio.nodo iinpii ior;iiieanliir exponil

A

P"rliia
laritfcr

,

pr .ssura i.ocnilcni;:r

sii«.(;«v ;;.c,tyiii.r

sain-

«.im siipra eos
m;ilis,
liir.

pctoala descondoiii»
dt

sitis

e.vpiiinunlur. Tal.s

ilii

eii nii

sinnl.ui.lj »i ni

snisque sceleribus in pocnas
eiiiin

bl.is

de.sliit.iii-

areis d.nur, uhi sub assidua irtiira paltaj snpies.i.iiilur a iiiiico.

Dolor

dioUis esl, (|uasi domabilis [mss. A,

Quapropier

Crnvfc..ii ut bnn.;

p almiim

B., F., d.Miiiiiabilisj horror.

ex persona
lurn
:

priscap.

Ecclesia: iinclligamus e^so prol.et lorcular tst ijui.Ieoi

Vers.
ejitt,
el

18.

Coiifitcbtr
uoiniiii
fjii

Doiiiuo sccuiidum jnsliliain
Duniini
Jniiai.
altiibinii.

in

qua revera

corpornm,
Voliis oi
nniiis

ysatlam
Palris,

Liposilis
iiiii.ini-

sed frucltis

salutaris

a:iim..rmii.

iNam

si

vlit'iiibiis

hus

u n |0|'iiluui
iii

Novum
l.

rei le dicitur

Testaiiirnlnm,

com laimn

itiuiu sigiiilicaiinni i».Miu.ral,
ilhi

siiiniiiani

coiligens

X e^se (Uiceaiur,

cur a.sserorc (lnbiunius
c.^-se Doiii;iii

ai:tii|naiii

qiiai

dixii,

ahicri

mcine

ppilil.lur se D<>mi::o
:

clnov;.m Ecclcaiain i;nam

Cbiisli spon-

nMifiieri.
iinii!*

Confilcri
I

nireiii

dnobiis nntdis diciimis
liiiiiiili
.«a

sain prelioso sangnine conquisiiam?
Dviitio psnlmi.

csl qiiaiid
iil

pc ca'a iioslra

isf;icii.>it<^
:

damiiainiis;

e>l illud proplicia^ Danielis
e'

Coiifiie-

bnr pcccnta mea.

peccuiu

S cundus,
li'gliir

uiide iitnic

popuU mci (Diniel. sermo esi, cum lamles

Kcc!esiavc!ns,qu.i'nobis prr
ix,

£0j.

l.>rni!.iria piil.

btrrinie

Doniiiii
Ij

(leclaraia e^l. piiino ingr. ^sq latides Christi

Djmini
cl o|ii--

iiiagMa cxsnlialion.' cciebranlur, si.iil in liivaiigelio
:

l:Ma decaiiial

:

majcslatem

cjiis

p a;dicans

,

CviifiteoT tibi

,

PuWr

,

Doniinc. cirli el lcrix
ct

raliones cvcel-as. Se iindo a|wiiiiis \cnii ad homi:

qui fibicondiili
r.velusii

hax a sapicnltbus
(

piiidemibits

nis iia:iiram, qiiam
,

cl

de cnidilione pravi^sima,

([:<y>

ea panulis

Matih.

xi,

"ibK

Non enim

Ad.itii fiiorat
ibi

percanle viliala, ad
fasiigia.

qiiidiuam
inom;'iila

de perralo
rererunliir.
,

34
|;a

dirii
dici "r,
se.l s

da graiia;

cnvi^^se
iii

Sic

magnarum reruiii Damimis Cbrislus cx

Imc

coii!e^sio praeconialis
iili-

dii.biis el

dnabiis naluvis iiiroirnsis a.qne disiin-

acci|.ifnila est
biis cjlnbeliir.

qiinR

gandenti aniiiio Oomini vir
rjus
:

ciis, iiiia per.sona salutaiitrr cl i:idiibiianti r ag:iu.s( iliir.

Secnndum jiuliliam

qiifMii.tin ct

Meiile tinoqne ciiiidendum csi. q.iol hic p^aiiiius

snperhos

facil

sna ciimiiia susiinerc, cl l.nmiles di-

a Cbrislo
taiila

Doniino naliiram bniirjiiiatis assmnplam

gnaiiir ah.soJvere.
••i.ii n.aiid.iln

VnUcre vero
,

evt el operihus

Docl

laude concelebr.oi, qt

eam

s:ipra
;

omnem

cie.i-

pcrag rc

cl

byinnos voce ctiam

rord

.

ca,iia:e; (|u<>d sc promiUil projibela cssc
qiiia

inram clarissimc le>teiur evectam Ins aFl Cui enim dijcit angeloru n
:

sicnl ci
:

Aposio-

f.ictii-

Scde a d.xiris

rum,
piutn.

boc revora Donii o cognoscebat arce-

meis, doiiec ponam
tucru
;i

iitiniicos

tuos scabellum
:

pcdum
Dei

{Uebr.

i,

15)? Lt alibi

Qui cuin

in form:i

Condusio psalml.
Magiiifica iiob s psaiini bujus
,

essel

,

non rapinam arbitralus
II,

esl esse se

wq alem D,o
csi

si

studiose con-ide

Q

(

Phitip.

0,9):

et

paulo

posl
illi

:

Prop:er qund et
«a-

rnius, 'acramenia paiuerunt. Prima parle fru luosain pitieiitiain docet,
q-i.ie

Deus ilum

exnllavit, el donnvil

nom u qnod

per oinne nomen, etc.
!

per^^ectos

prob.'»lur erfi-

«ere Cbtisiianos.

Putientia esl

enim

relgio.si

xposiiio paaliui.
ile

viri

Ijborum ac dolorum omiium, spe rniun.iim reriiin el ainore Domini, grala loleraniia. Setniid parle sai

Yers. 1. Dominey Domniis nosler, quani adnii.a

eslnomen tuum

in universa lerral

liiieni

leciis (ordt; ip>e Doo.inu,

pollicetur.

Tenia
erranlion vis

casus vocalivus, conlra
nomiiiativus, videiur
jyHepsis, quoties
<

Cum sil, Domne, usum illi Dumnus qui est
Qua) figura diciiur
nnani
signifi(iii:u

lcrr.
I;

niur inipii

ne

in i:io jiidicio

da

iinciitur
!

a<liuTicliis.

s

pieias opiimi rcvera Creal-.ris
i.osii

qui

asiis discrejianles in

dereliiiqiie-equos
el imiiiensE
cjs, libi
j

al

Uiuiii jiidicium conve.-.iie;

caniiam congregauius. Yeraciicr
dcit,
noster.

itaqu^; g.iu.Iet,

ie alis

arca.io,

dum

coifiei.tibu^
Jiis it

par-'

Necesse

esi

eniin ut ln jus buiiis e\
r

nos

ipse subducis. Quis eniio
i.isi

.m eva-

snltare
dixil.

derel luam,

prcniissa p eias subvenir. t? Si-pic-

dcbeamus, cnjus nos esse profiiemur. Scd um quam, non poiesl explicare qiiod seniii. Q is
aul or-

narius quoque
a'terna

adiiionet nos de illa requie ad qiiam nos spem ra; eiis psalmus extondii ;ui meriio tali numero recepins, juciinda
co^'iiire,
|

numcrus

enim aut creaturas lerrenarum reruin, aut maris
a.<ibiium, aut inanis bujus aeris ddfusionem,

^

Dubium quippe iion est, quod peractis sex diebusqui ad aciivam pcrtinent panem, sepiimiis rcp.usati.irii deputelur, q>ii
coniemplationi
ibeologic;!' noscitiir adliaerere.

exsuliationecantelur.

"""'" rcruin coelesiium siilficicnier poshii agnosceie. qu;e Dominu^ incomprebensibili s;»pieiitja; suae virtote ilisposuit?

liMiens ac delent

chimal
Vlll.
d.

:

omnia Kcclcsia considerans , eanim rcrum exiilicatione proQuam admirabilc est nomen luum, elc. InuniIlaic
i

in

EXPO

ITIO

I.N

PSALMLM

vcrsa vero

ten-ti,

quia louim per iniindum ejus religio

Infinem pro lorcularibus psulinns Dav
In finem, signilicarc
liluli

sai.cia dilalai.ir; iiec eiil aliqu:i pairia, ubi catholica
iion bet.tur Kcclesia.

Quiprnp

tu

d sina

t

Judici vel

Dominum

S:iIvatorem, quaiti

Donatisl.r sibi

specialucr vindicare quod ad univer-

cxpositione jam
is

uhi

mul

notum est. Torcular vero c i pondcribus pressop uv.e durissimis gig ti s
,

silalem magis pervenisse cognoscunl.
Vcrs. 2.
coclox.

Quumam

etevuta est ma.in fccntia lua tuper
fccil,

cnmii.inulis

lollih.jsqne

vacuaiis
vi.leliir

,

dulcissiina vina

Supeiioie versu pcrquiri

pro un.lunt. Oiio-I Kcclesi;e

quod

hic coin-

npiissime convc,

pelenler e.vpos^iil.
iuca.'ii;itiin s

Mugnificeiwu cst cnim

Dumini

« re, qu.indo dc obstinaiis moribus

tuniiiaq.ie su-

arcanum;

PAriiui.

LX\.

inter ciijus divcrsa miracu a

3

7",

M.

AlTiR;

II

CVsSlODOlll

TG
coTpcr^iJionc s neljc Tiioiia
sicut
is

lioc
t]ii<)J

obis snpcr
Dens

om;iia

oogno^ciiiir cssc colla^um

,

\

ni libros

iIivin-''S

icr:

(iign.itus cst

liomo

ricii

,

ri

crurom pro

f.cios (nidciitcr osteiiderel;

et alibi legifjr

omiiium
c(tl<)$
iiu<;

saluiesusliiuiil.

h^a

oj\;o mitgniftcentia tuprr
:

Appcndi: tribus
siioili

d'gilis

molemleTrce{hai. xl, 12). Qiioil
csl. Digitus

omncsque crc.ilmns
rcsurgens
cl

elevulu <st

q laiido
;i(J

Domi-

sacraincnto rccipieiidum

cnim Dti

Cliribliis
<>icut

a

mordiis, sodci
:

dextcrain

dicitur divin.x o;ieraiioiiis clTectus, (luod potest Palri
cl rilio, el

Paris,
catos
,

alius (Siiimii-. dicit

ExiiUare super
Iva {Psal.

Spiiiiui

sando,
:

id est oni
et

Deoapii^sime
/"uii-

Dciii, et super

omnem

terram

(jloria

convenire. Sequilur
dasli.

Lunam

slcUas quas tu

c\\i, G).

A gmcnia
sc visiiram

el

imminulioncs suas,
Ecclesia
:

qiias paiilur

Vcrs. 3

Fx

ore infanlium
pro[»lu>lia
iii

et

lactcntium perferi^li
,

liMia,

dicii

ut

roodo crescat
aliqdibus inimi-

latdem. U;cc
«loretiir

tvnngclio
J.iJxis

oic

Doniini
iii-

fide

multoium, modo marlyrum

riiie

cxposita;
iie

cum
Dumi
,

a
i

proliiLcrenlur
,

nuta videstiir. Quse simililudiiies

propler ripiniones

r:iu;e3

tatuics

personarent

iintaiiiibtis

liominiim frequenler d.mlur Ecclcsi;e.
afflictioiiibiis

Crlcrum

illa

aiiqui(i

puerilitcr iicri

(\y\od a laii
:

alale vidcltatur

crescit, el contrilionibiis
rebii.s

sempcr augeDo-

assiimi.
fantiitm

Tunc
el

illc

rcspomiil

P^um

legis'is,

ex ore in?

tur,

Luna enim multis
:

a

se discrcpaniibiis
:

l(icientiitmper[ccis!i taudem(M(itili. x\i, iG)

ciunparatur

modo omni

Ecclesi,p, nt est illud

ScJ ne

illiis

laclcntes iiilclligas

,

(^1 adliuc matcrno

g

iK-c

extoltatur luna

{Psal.
hic;

lxxi, 7);

modo mcmbro
ail

ulicre nuliiimlur, ul lau.lis
potui^^-cnt
,

Uomini iiiinimc oaiitare

cjiis liicidissiino, ul esl

modo

stulto, ul

Sa-

cliam proveclos X'latc moicl .ipostoius
:

loinon

:

Slullus ut tuna mulatur

{Eccle. xxvii, 12).

l't;,riis (lu'OiiS

Tauquam modo
'^*^

geiiili

i^ifanles,

n

lio-

Siiljunx.l qiioque slellas, jiisios liomines ei rcigiosos,
dti

iiabilc,
scatis

35 ^'
illi

^'"^ '^^'^

concupiscile, ut in «o creii,

tiuibus scriplum cst

:

Sicut sulta ab slelit

in saluiem

(l

Pelr.

2). IJiiiIc
(iiii

irifaiilcs

ei

differt in claritate, itact retnrrectio

morvorum

\ICor.

lacleii!e>

iniclligoiidi sjiil,

projiicr riuliiiieiila
i<
i

XV, 41, 42). .\ddidii

:

quat lu fundatii, ul cogiioscccjiis fiiiidata
liiiet

el iiirantiam fidci
(l.)Clrina
1

cscam non capinnl
iiiilriiiiitiir.
L'i

liorein, sed
sit
s;cii~u>i
:

remus omnia
cio.

in
;id
iila

prxdestinaiionis

judi-

lcmTioti

i

te

Sive hoc
,

dcilalem Vcrbi pc
condilione

exprinieiifecisse

011

solum

a perfoclis, rjui
:tb

lc

nmino

iiitelligniil,

es

dam

ul

in

nnim

omnia

budabilts, sed etiam

ii.ciiicniinm et |iarvuIoniin

crcderelur. Fn bis enim iribus \idelur univcrsa
llexiis, sicui esi illud
:

comcaS'

ore pracdicaris.
Vers.
4.


L'bi

principio fecit

D,ui

Propler inimicos

tiios

:

ut

destruas iai'

lum

el

lcrrain (Gen.

i,

!).

cum

du.is res posucrii,

viicum

et

def)i>,orem. Propter inimicos,

paganos dc-

cuiicla

conoplexus esl, mir.ibili ordine prxJicanda
p< si

signal et

blasphemos,

ne diccrcnt

sacrileiji, idco

(iisponens; ut, qiiia crat

de sanca incamatione

docti laiidant

Deum,

quia librorum modiiaii> niUis
(pii

Q

lociiturus

,

prius

cjiis

dcila

cm

el

omiiipotenliam

iinbuuntiir. Piofcssns cst ct Infanlcs pr;c(l,( are,

oslendere debuis>ct.
Yeis. 6. Quid
filius

veniie ad

Dominum

fidei

novilate coRpcrunl; ut

li;cc

est

liomo qnod

sapicniia divinilus m;i^is tradita,
liore vidcaiur essc coUccla.

qtrnii iium.uio laei

hominis quoniaih visitas
ubi

memor es ejus aut eum? Vciiit ad iugn-s,

Inimicum veio

defen-

snm sccundum,
li 'ne.:

nno vcrsn pcr

dii.is

interroga-

torem, Judxiim per(idiim

spcci. liier dicit,

qut (lum

01

icsponsione- lioino cl txgniis ci poicnii
,

Donm

P;ilrcm se putat dcrcndirp, Filio cxislil ini-

.simu- [ed
peiisis,

potis imus]

approl;;iliir.
:

Qtixfigura dicilur
iibi

niicns. Ila

faclum esl ul

f)ci i,iiasi

dcfcii^or
(juia

apcrn<

laiiiic

aulem pcrcunclalio

el liilerroga-

lissimus,

Dco ptobarelur

adkcrsu-.
ei

;

Palrem

n

lio fii, ei

rcsponsio pniata suliscquitur; qiiam jain

vcncratiir, nisi qui

lionoral

Filiiim; siciit ipsc in
lio-

ci in qiiario

psalmo posuimiis. Qitid

cst

liome?

Com

Ev
ad

iiiLjclio dicit

:

Qui non honorificnt Filium, nim
li

dcspectu iirominliandum
cns, AdiE sequax
,

csi, id csi, fiagilis cl cad'i-

nori(i(r.t

Palrem, q

niisit

eiim {.loan. v, 2.>). lloc ei
apiaiiir, qiii

qni

iii

vclcii

pcccai

>

permixlus,
esl

0'iiiies

hapreiicos coinpelcnicr

diim

socia pravitatc con lusus est. IIiijus

memor

Do-

se putaiii

Striplnras
aiiimo

maia

ii

terpici:itione

defeii-

mimis, qnaiido

ci
,

peccata dimiliit el
sicut in aiio

misericordix
diciiirus esl:

iJere, iiimico

sanciis probaniur

dogmatibus

suse doiia largilir
Filii

psa!mo

obviare.

auiem h>niinum
iiit ;

in proteciione

alnrum tusrum

Ver*. 5. (Juoniam v''debo ccclos opera diijilorum luc-

sperab

iuibr abuntur nb
tuce

ubertate

domus

tucB,

ct

rum;
de

lunu-t

tt siellas,

quas tu fundasli. Merilo

isliid

torrente votuptalis

potnbis eot

{Psal.

xxxv,

8).

fnftiio {^l-riosi dicit Eccicsia, qu.Tc antc
;;.dliuc in

advcnium
li'iini-

Iloc esl ergo esse
biis taiit;ic gr:it:.T

memorem,

conferre delinqueniifilius

Doniini crat

patri irctiis ct

iii

sanclis
id

Sovpitatcm. AiU

hominis, quocst, i,uia
tit

lobc.s Coii>liuita. Ait
liios
iLv.sng licos,

enim, Vidcho
C(Bli

cirlos,

esl

li-

niam

viiiias

cu n. Ilac

jam voce sur^cndum
qui
iion
nalu.s est,

qiii

nicrito dicunlur, qiioqiii

Do.iiinuiii signilicat

S.ilvatorem,

cxtcri

iiiam fiiMi.riii

Domiiinm SaIv;iiorem,
lcrra

dixil

:

mortales e\ duobiis bominibus
rilii

scd e\ Spiuiero Et
il

CceUini mihi sedfs est;

aulan scatcllnm pcduin
caii, liieviu:r

sincio, et bcatac M.iriae seiiiper virginis

meorum
in

{Isni. xt, 12).

Scd

qiii siiit isii
;

la-

qii;>m s|'on ns

dc glorioso
dixil

tli.ilainn
:

priicossii.

dclinivii opcra digitorum luoriim

iiam ciim lcgalur

coiiMdca quia
aulcm
:

siipcrins

Memor

es; snbje

Kxodo {Cap

x\\\, 18), digiio Duiiini le-cm lu:sse
miilli

Visilas.
;

Menior

ftiil

cum
i,

p.itri ^rcliis

de cair)
c»,*,

con^cjiptam,

quem
.

Spiriium s;uiciiim

:uoi-

miserlus cst
ff

i'iM',ari/,

cum

Vcr^iiin caro factum
ii).

pfte voliicnmt

Iiic Id.''>

positiim ^r^limo, di(ji!orum,

habitaiit in

nobit (Joan.

Nam

vii^itare \i.c,-

77

rxrosiTio
rcvea
.'

in

rsM.Tti.irM. rs\i,.
iii

v:ii.

"i
i

mus, quaiiJo iuodiiU-.ad indrmos iiigrcJiUir;
advt-iilu Doiniiii
coiisi.ii

quDcl

A

i.'!ibus

m ijore

glori

lriuinii!i..l

DoKiinus ChrisUis.

imploUim.
euin

Paoro
yaulo
enni.
cl

ciiiin siiiit, diini

in

(ani|>on:m iibertale, id
pa-ci^iuur
;

Y(MS.
n.inus
Iliiic

7.

iliiiHuli
aiitjelis

[i-d.,
el

!Hin\>ratti\

est in mu:idi isiius volnpiaie

ovei

bU:ii,

nb

gloria

lionore coronasti
liiimil las

cnm

jiin intra scpta Doinini clni !u;iiur.
coEii el

jam

D»iiiini

Silvatoris

narramr

Vers. iO. Volucri'S
bulanl scniilat nutris.
tnines,
qiii
infl^tli

piijcei viaris,
ca'li

qni pcra\n-

gloria.
toria,

Hinoiatus esi enim iion necos^ilaie miiiislra.scd

Volunrei

sii|>erhi
i.u.isi

SMnl hop' r

picliiis
ail
:

siix

sponl:>ii< a \(iliii)iaie,

^icut
scrvi

vcnlo

j.ioiaiiu o,

inane

Ap'>slolus

Semeiipyum etinanivit formnm
ii,

aeris cfloruntnr,

ct hinuilia
.i

(lo<|iiciuiii,

ciim aliius

accipens {Philip.
aiigetis;
qiiia

7).

Sciiuiiur

:

Paulo minus nb
saluie snscopil.
iiiiiior

oievanlur. Fo/mctcs enim
Pisces \cro maris

volalu trobn) diciaB siinl.
foitisse
signilicuil
,

rruccm pro onin um
parte

pliiiosoplios

Kx
qiii;i

ca

8iquidoni

Crenor

;ingi,'|orum
:

qui hiijns

miindi naiuram
sioni
iili

crra;io,;i

(urio-iiiale
i

porsi!»i

Tictu» esl augclis.
elsi morl;»le

Ocne autein
corpiis

dixil
,

Paulo minns,
laiueii

iraciant. Naoi
reseraiit
iicl.igi

po-it.i

rronte

i

lera

;i.ssiiinp>il

pcccali
esl,

inuuil.nione coi;fiiSa,

ita ei isii

capiie

iion h.biiil. C.loria
pii.^i

vero

e'.

honore coronaius

cum

demisso

ve:ins

ronim

r;ilionR liiimana, assidiio laboel fliiininum,

le^iirrei

lionem nimis mitahilLin, toiins
iii

inuuili

re per(|iiiruui.

Scd ciim sml pisces
posuit,

non
silii

crcdiiliiatem D.u-,
laiiii

eo qiiod lioiu) csl facius exal-

B

vac:il

qucd

liic

maris, propter eos qui

ac epit. Corona eiiim oibis cinuio compeiei •

videntnr esse sapicnl"s.

Vemm

ivii
<-ulij

lalcs,

oorumquc
qtnndo

ter aplainr, (|Unni:im
iiinudi exlroniilas

ad ojus sim.lilu iinom unversa
osi.

similos Domini pedibiis fciicitcr

cinntur,

formala

ad Glirislianne
licot
iilos
illi

venerinl

religionis

afl^.-clum.

Nam
sint
.

Vcrs. 8. Ei consdluisli

eum super opsra manunm
nnnc ponitnr
maj'Slaiis

omiiia

jure

doiniMaiionis

iiiclinaia
qiii

.

tuarum.

Oninii subjecisli sib pedibui cjus. Siiperiiis
:

tainen

dicimus proprie subjectos,

aJ

/i!»

dc gloiia ojiiset honore narratnm cst
pt

oniis love et jugiim suave pervenire

merucrunt.

pol sia>, nt ngnoscatiir Ciiristi

Domni

Vors. 11. Domine,

Dominus

nostcr,

qnam admirabne
inc-arna-

perf. ciissinia pieniiudo. Dii e.ido

enim, Super ope.a
subjecia
iiihil

mr/nMMiH
slratiir
;

/«mnm
iioc

,

«minis

il:i

creaiura

monexce-

nomen tuum tioncm Domini
est

in universa lerra!

Pustquam

Clirisli,

ei

resurreciionis gloriaiii

quia sicui a Domini opcre

est

sancta Ecclesia

loela caniavi», illiim

versum de
qui
,

lau 'e

iiim
I

,

ia

a

poi.s ato

Cliri.^li

aliqiid proba ur

Domini repetil qnein

dixil

iii

capile.
et

Congrne siquide se

esse d vi

um,

qiiippc qui

judicaiunis esi muiidum.

dem
dixil

prinvjipiiim ip>i dcputaliir
:

fluis,
i

Dcendo
noc

enini omnia,
sicui de
:

nec lcrrena vidclur excejiisse boc
loco
in
ei
iesl:iliir

Ego sum
ei linis. alia nobis

alf^lia et

omega {Apoc.

8), id e I

siipcra;

Apostolus

initium

Sed quoniam divini verba fecnnd:»
sacramenta prcgeneraiit. Signihcanl
vita divinis
,

tORlosti- expositor
cit,
nili
l

In eo cnim

quo

ei

omniasitbje
ii,

G

suiit

,

dimi

ic

non subjcilum
'''C'l
'

(llcbr.

8).

Nam

eniin ei illos

qnorum

muucribiis ct

r<:!i-

et

.nlio l<ico

36

Adorale eum, omnes angeli ejus
:

giosis auspiciis inchoaia
luansit.
bis

in

Domini credutitatc pcr^
est

{Psal. xcvi, i). Addidit

sub pedibus ejus, ut omnis
aiqii,i

Unde mente condendum
qui
se
iteiaiione

hunc esse ck

froatura ineiiu) i[isiim colero

adoiare videaitir
locis

priinum psalmum

repciiiione vcr^utiiii

auciorem. Ei
vata.
niiiius

le^pice oninii suis

fuisse

ser-

sacrameniali
aliis loco siio

coiigemin:int;

quoJ

et

du

Qucm
ab

prius propit^r humililaicin carnis paiilo

competeiiler edicemus.
Conclusio psalmi.

aiigclis

dixcrat

essc
cjiis

minoratum

;

post

ascensiunem
cta,
ul
isia

dicil pedibiis

omnia

fuisse subjo-

divtinclio,

cl

dubictatcm tilubanlibus

De duabus
qii

nituris

Doinini Chrisii, et secundus
:

aufor.ii, et gloriam sanctae incirnaiionis ONlen.lat.

psalm:is, ci iste iocuii sunt
tninr
:

((uamvis ct

alii

subse-

Vers. 9. Oves
lioc ct alio
dicittir

et

boves, insnper
scqiiitiir,

el

pecora campi. In
esl qtiod
alia

id esi

,

vi^cs'iniis

,

scptuagcsimns

priraiis,

versu qui

per enumcrationcm.
quae
seqiiiiiiliir,

niina

,

argnm nliim Vorum ha;c ct ailegoricc dcta

o( logesimiis piiinns, cciil<-.-iiiiiis
iioiius,
riiin

piimus, ccute^imui
oct:iviis;

no-

et

cen esimus trioesimus
hiijiis

utolscupliiritnis

deliomtis
I)

iler

^xculi ^radicnics,

quasi

accipere, nc post raii^.nales creaiuras

incompctomer
Evangelio

lam;>adibus inceiisis, in h:i!reticas cauics ininime valoatnns iiiciderc. Qiiapropier tanii boncncii co;,'nosc;i-

pccora vcl jiimenla posnis^^c videalur. Oves electnm populiim 6ii;ni(i.ani (ibrisii:inum,
siciit in

mus aucloiem. Unus
gi

cst

cnim

D.jiii nu-.

Cliris'us,

Doiniiins Polrodicii apo>tiilo: Pasce oves
x\i, 18). Qni

meas (Joan.

niius ox Palre

sinc

lein(inrc,

nalus e\ niairc sul>

ideo coinpirantur o\ibu-, qiion ain sc,
,

tonipore. Prius

innndum

creavii cx niliilo, povt in-

pracstante
tiir
;

Domino

iunoxia convcrsationc inoderan-

genli libcravii cxitio. Talis csi c.<im
lacla

D

i

ci liominis

ileiiid; qiiia

inuiidi

exuvias sine aliipio soumi
ovis

coniiexio, ut
siiic

utruiiii;ii(!

inio^rum^ ulrumi|u<>
Nci(iii;
aii*

do|iir:s

amillunt.
iia

Nam

siciil

londenlem se

iiou

pcrmaneal
cniui
atil

aliqua conlusione (lialinclum.

iiicrcp:il,

nec

jiistus ciipiditalein

ve evspoliaiitis
(lcsignant
,

divinitas inipassibilis luiuari
iiisi
iit

poluil,

accnsai.

Loves

aiilem

pr.i-dicalores

qni

hiim:iniias aliiid,
accoiiii, S;(: eniiu

nieliora a
iitqiio
I).

sompor
crat

iii:iiierol,

iiuniana pocuira mand.ilis C(cle>tilius exaranlos, virtiitiim

vorns
iii

(.iniiipiiens
i

iiicilialcr
a'(|ii:il:s
Iii

inesseni gerin.nare
i|iiia

foc riinl. N.'C vac.il qiio

I

cffccuis c-l,

111

qni

fornia

P.iiri

dicil. iiisuper,

iio.i

soltim

illi

sancii snbjccii
ilo

lierol ol iioliis caiiiis
ciiiii)

assiiinptionc

coii>)inii!is.

s.-

snni, scl (liaii' p.Mcai

rcj. S.c,)e

i.-niiii

onn criis

iicrinauorc

fccil

jiinrl:), iuy.v v- luit

cssc lar;-

79
lica.

M. ALUi.Ln c.vs^ioDoui
lloc
(Sl
sp.'i

sa
,

iioslrr siugularf^ prjcsi.liuin, re-

A

aiiveniiis

siii

i.i

J.>|.etis dioiid

<lt;

lr*ixit.

Snui.l:»

d.mp'ioriis iiKlebilMin inunus.

monis exilium, v.U
genus e^l
piel.ilis,

c..iiin.onel n.JeIes ui

ps.lbM

D..ii.ino, (jui i.al.i.ii in

sii.cloium.
ui
ille

Ouile

ei.im. rogo,

Slon, qui v.ndirai sni.gnihe.n |.au|.cruin ei exallai
eos de porlis Mionis. Teriia reccat..ril.u5 cuni Aomcliiislo

aii^eloiiim
vciiirc

Dmninus
ul

usijue ad fonriam scrvi
ni..rs

f.iprii

dign.itus,

cuin auclore suo
vi.icuiis lene-

maloruni

(inen) d cii

es?e veniuru.n. Quarta

«liiibolo v;i.c..'rctur,
l.at

qui iimiulum suis

Mialorum ipsorum nimieiaie pcrmolus c«.nversus ad

obiioxium? Tiide l.ea.us Amhrosius liymnum N;«lalis D..mini eloquenliJK snye pulcherrimo flore compiiixil

Dominiim,
p.MiptTiim,

qu;isi

.ecessisse ilium dicil a defcn>ion«

cum

malis dalur liceniia prxsumplionis
ju.licii

taiUic digiium
ile

{Tcm.y, hyiH. ^24), ul pius sarerdos feslivil..ti mmins offerei. Aii eiiim Procedens
:

sux. Qiiinia deprccaiur ul treniendi IHius
leinpus adveniai,
transig:inlur
:

qu:ilc. us
ciijuslibi^l

hy.c omiiia fine cclfi
lioininis

tlialamo suo

i.ndoris

aul.i

rcgia,

geminyc gigas
su-

ne

iniquiliS ullra

siibslanti;r,

abcris ui uinai viain,
II

eicxtera qux
excoluil.

prucvale;it. lalis ci.im maligiiitas illius teniporiserii,
iii

pra hum;inu

ii.geoiuin

vir sai cius

Nam
Oiio

nfcmo

fideliiim optct niiindi

lcmpora

diircrii, in

«•lipsenumeiub
niiii

fig<lo;» lis in

ScriplnMsdivinis n.agnadignosciliir.

qi.o lanla

mala cogn.iveril

aciilnri.

rerum

saciitiiieiila contiiieie

Expositio pnalmi

»;tonim

nMima;
T

ii.gre>sic

sunl in
siuil
:

nicam Noe, qi.x
l.lius
;

B

^..rs. \. Confit^bor tib>,

Domine^imolo corde meo
fO;;ilaiiniiibiis

:

^niindo

creonie salvalx

ocl:wus

Jesse,
oc!:'vo

„^„.„1-0

omniu mirabHia
ipii

lua.

In loto ccrde confHetur
fluq.;i

Divid
<

liiii,

qucm

a romiii')

constat eleclu;fi
;

Doniinum,
cliial;qiiod

nullis

mnnlanis
e^se

li;iiii

dic circuii.cisso purilicabal nebru.'Os

octavo,

perfccloruin
p.crati

noii

d.ib^nm esl,

1(1

es» doiiiinico die Duminiis

sutrexil a morluis, iu
iii

ei origiiKiliR

vitia et

'upgesiiones perversas
pr:cvlanlp. viierunf.

q:io liumaiii generis spes

ab impioruin infeiiio

spiriiuimi

nialomn, Dojnino

.(iluriim csle'avata lasiigiim. Llo
.

aulcm numerus

Sequitor,

narrabo omnia mrabilia tua. Quis, rog",

st.iiiem arilliiiieiici aclu

l;.iii,

quem

IMiiiolaus ryihagoricus

primum quidianial app.lharmoniam geoomnes
in
ij.so

poiest omnia inirabilia divjna narr;ire, qurc qnolid e
in cielo et in lerra virius
5(.,.ip,„,...uj„

ejus operaiur?

Sed usus
si

iiuiricam vocai; eo qnod
l..irinon:c3e

videanlur
gnifioat a

pst per synrc.Iochi-n figiira;n, qu.r

tonvcnir^

r.itioiie-.

inlo par

em, dic

ro

omnia,
ui

dum cnmprciiniim
caliite
;.ni

EXPOSITIO
„.

IN

PSALMtiM
-

iX.

bendi ne.pieani nnivpr-a. Scd

de mul:is

In finem pro occuHis /iliipsalmus Daoid.
.

d cere videamiir, quid mi.ah.li.is qM;i!n
.

.

,

,.

,

j.

Finis
«011

isii; q-.uu
.

sigoilicel
.

^acpe

m

quodeficii, scd

roj arauuir, qui itohi^ initium
iiia'ur(iin
;

......

n qiio
,

lam dicium cst, cresciiur, cx quo vere
.

.

Iiuniaiii

r

et

qui hic jiidic:Uus esl, ii.suni
«

......

ecneris

Dcum

iiitonfuMhililor
, ,

l.ii:i:anaiiiiii,

a-l

orhHH» iiidicaiioiim

boncrum, terrainus
Prooccuhis

esl

,

esse venturum?

ad qiiem Jiidxi non pcrveniiint, qnoniam

Vcrs. 2. Lwldbor
l.ifl,

el exsulliibo in le

;

ptnllnm nomini
le
liif<

sua incrednl laie deficinnl.
soiiam
^igiiifitat

37

Altissime.

Non
in

in Iioc s

1

culo,

tihi

ra

|:i-ii

filil,

pertia

Domini Salvaloris.

Nam cum nomen

est;

non

ambitionibus

iiion.ii,

i;bi

pccca!

1

aliquoJ ad
iit

quem

perlineat non ponitir, iiecesse est
siiiniiiil;>ic

amara suavia snni; sed
s

in le, uhi .'-ecuruin gaudiiiiu est eniin exsuliare el corpori^

lioc

diclum de

aliqua senliatur. Siipra
,

mper

suuiii

augmenium. Plns

cniin ubi

vuluii Ahb.aIoin, iiitelligi

pronuiitiavil
referri

qnam
fil.i

lcelari.

Ex>,ultare cst etiim animi

Mii; hic vcro

quod ad unigenili Verbi

desi-

majore molu jucundis-ima libertale gaiidero. Graiijs

deiavit cxcc!Ieniis>i.iiain summitatcm, Ft7it liintum
divil, qni
«'sl

qioque se aoiurum
oiiiira

poIl:ceiiir

Alii^simo,
euiii

qiii

snpra

prohatur cxcelsns qiiod

ah inimicis suis,

oinniput. us atque inenarrabiiilor Fiiiiis,
facicns qua; vultin ca>Io et
iii

co;i'lcriiiis Pairi,

lcrra.

^ive oaiitalihiis, sive spirilualibus, liherjre diguaiiis
o>it
:

Sim

li

inudo in Kvangel

diclum est
(

:

Si vos Filins

promitiens,

sicnt

dicium

e>i,

ci

oporibus se

iiberaveii!, tnnc vere liberi eriiis

'oan. viii, 36).
taiil.im

Non

Don.iiio, et vocc cantare.

eiiim

il.i

sccu

um

csl,

Dci, sed

vocabilnni
l'ro r\

Vers. 5. /n comertendo

immicum meum retrorsum,
Quamvis multos
Saulo.m convcquia noii
ilte

ipsiim
occui'(is
iiiiuin,

pnrum

sine aliqiia

adjectionc

inlirmnbunlur
sufficit.

et

pcrienl a facie tua.

ininiioos hahueril,

tameii

hic

modo

uuicin positiim e^l iiimi.ro |lurali, ipiia noii

n'enter advertimiis.

Hetrorsum
voluil;
t:iiiio

eiiiin dixit,

sod duple.x hic
eniin
,

c.

gnoscuiir csse

mysierium;
et

potuii obiiiiore quod

scd magis qiianio

«ignificai

incarnitionem

Dimini
isio

iitlurum

ncqullor pcrseqii. batiir,
jiidicium

isle toleiau.lo iinpropriiis

de quibus p^aimus
Clirisli

diolnrus esi

Sod
hiiin ju tior
1

apparohal. Et

cum

inimicum dixeril
:

jain hiiniaiiilas
jiis

nKiniicstaia dig.iosciiiir, cu-

unicro

siiigiilari, l.io
i|iii

dhii infirmabuntur

ruia rex
famiil n*

adhuc judicium sustinctur. Sod cuin audiinus pio

perseciitor crut,

volimiales siias

iiiuliis

occnUis, pra'here
III
:

dchemus

inlcnluin

animum

leciio-

lihus evorob.il. Q:iapro|«ler 00. grne
litniabuniur,

tlictMiii

cst in-

ut noliis, juvaiilc

Domino, rcsercniur,

qii;c

pr

s

-

qnia

Dci

voliinuiie

omnos

du

incllicaces
duiii

uiiliir occiill;..

gcnoraliier exsiilorunt.
niiinio
Totiis
i.»r.

Et perient a facie tua,

jnnlmi.

ogo ad
faciein

le

dcvola mon'.e runlugio. Iniqutis eiiim an e
i
l

liic

p^almus a persona prophoce dcpromi-

luam.

osl ai>ic grat ani

luum,

i.oii

venil.

Priina profcssi oe I.T|iim se diiil

D

nii;io pval<

((nia peisoqiiiiur iiniiifcnlon..

liturum, qiicniam cohfudn dialiolsim, ciijus

iili'ir;iiii

Vors.

l.

Qnonituv

feci

li

jidicinm

m.-;iin el c

ut:im

Sl

EXroSlTlO
:

l.\

rSALTERll.M. ISVL.

IX.
Jialjulus
iii

r2
tioc

vienm

stlti

sifer thronim qui
|aiie

judha

cequiiaieiii.

\ feslarone conviclos, qiioruin peclora
s.rculo, laiiquam
Periit
sux>
civitatis

Cuiii diio

ex Jiversa

coiifliguni, necesse e^t

moenin,
sonilu.
;

possidehal.

iMium otreiideie,

cum alierum
c.ius.t,
pi

cohtigerii

obtinere.

aulem memeria eonim cum

Cum

sonUii

r:oba!a erg'> proplietc
sdvcrsi
:

odium

fuisse const.it

vero,

cum

claiiiorc

maxiino

diclt

quod Ueri solet

qtua

noii

lural persecutor i.lacere, cuin

quaiido res prosperx gravlssiino iine cljudiinlur, ut
iie>-

(iecreverii Uiiiiiiitus euni qui iiiipie

premebalur
et

eri-

poiestas

eotum videalur rcmnnere, ncc nonicn.

pere Sed

cum

dail, judic
losiaiur

um mcum
fuisse

causam meam,
Sic el

Inluere queina.V.indum in puliliernina coinparaiione

prosperam
iinvigiiiics

sibi

!.cnlenii:)iii.

pennansit, ut civiiatei quas destrucias dixLrai, eas

sunm venlnm

dicuiit,

quando

illis
:

eventus

cum

soiiitn lcsl;irelur evcrsas.

piosp«ritiiis arri>eiil. Stdcs super

thronum

Doinino
Pa:ri.<,

Vers. 7. El Dominvs in alerniim yerwanet. Parnrit
in judicio

d ciiur Cl risio, qui luinc sedei ad deiterani

scdem suam. Dccora

niinis apiaqiie diver-

uitde vciilurus esi judicarc vivus ei niortuos. S.des

siias. Qiiia dixer:ii iinpios perire,

dicilnunc
audire

in ccler-

aulcm, proplieiia; virtuie, pra-scns diciiim csl pro
ftiitiro.

num Dowinum permanere
Creal
gi nl
ri

;

qiiod

noluiil qni

Nain se>sii)i)cm

i£l:tni

ad incariiationem Do-

suo piavis ausibus resiileruni. Sed coiifu-

niini

peninere itiamfcstum
cfl"ecia.

cs',

qux

adliuc

illu

lemibu-

ad

Dominum

inisericordem,
Paravii,

iic

palianlur di<
iit

pore iion videlialnr
iial fiiluri

7/ironum significal

ti

jj siriciuin jiidicem.
qiii
liic

hoc csl Deus honio;

judic

i,

in

quo DoininU) Chrislus

niMJcsl.nis

in huniililatc judicattis est,

ibi in ni»|e:>iaiu

su;r hoiioraliiii poleslate scssuius est. Juihcas auiui-

sui judioaluriis adveniitt. IIkc sunl
xit. o.culla
filii ;

qn;T;

liuilns di-

lalem.

El

liii

tt-inpus piaseiis

pio fuiurv» dixil.

i>

di-

quia iitefl^tbde doniiin esl, ni huniin^iluiain

caiur< s est

cniin xquit:itein,

cnm ad
o< ulis

diace(.l'>iidiini

liaiain

liominis

aiquc deinersain devtera

posl Itiiem miindi rcluxcrii.

Qux

lignr;)

dicimr idea,

su.-c [lolen iac

ad coeicslia regna levaverit.

cnin spi cirin rei
tiini aiiinii

fii!ur:B velut

on^eronles, ni')-

Vcrs. 8. Et ipse judicabit orbcm ience in aquilaie,

coiic lainus. lloc e!iain in subsoqneiuilius

jud

cabii

populos cum justilia. Ipsc
qui
liic

utii|itc
ibi

Dominiis
impiis vc-

lat iis exp!ic:ibiiur.

C.iiistU!!,
et periil

palieiido iiijusLliiim,

Yers. 5. lncrepasli genies,

impius

:

nomen

raciter (licilur denionslrare justiliam. Orbeni terra',
saiicios

eorum

deles'i tn

cciernum

el in

sccculum s(rculi. liinc

viros

debcmus accipere,
suiil,
itii

qiti

de iiinversali
Isii

jam sairatissimus Domini secundus advcntus e.xpoiiitur,

Ecclesja, quasi do(o:t.nx tircnlo coiigrtgaiiiur.
in

quaitdo

incrcpab:.niur gcities

incredul
iii

r,

et

xquiiaie judicandi

quiiius

jiropier fidei et

liijbdlus cuin

muchinaiioiiibus suis peribit

aeter*

humilit:itis su:i!

bonunt

ericonlia cofdosa pri siaVeiiiie, b

i:um. Tiinc eniin

non remancbil ejus lempes/uosa
Dontino pri slanle,
aiit

bilur, i(Ui audilnri sutil

:

nedici Putrii mci

pi r\ers:ias, (|uaiido erutit ontni:i,

p

{Maitli.

\\\,

3

),

elc.

Uiiiie

Scdebunl super scdcs
iribns Isra
l

Ir:inquiila.

Naiii qiiis

nlierius in rcgno Doniini
rjiis

duodcciiH juiicanles d.odccim

{\lath.

diabolum nomiiiet, aut

scquac

s,

cuin Douiin:-

XIX, 28). Populi anie.m deboiil acci|)i pccc;ilnres, qui

c>m

civiiaicm

nec adver^iias conciitial, nec uilus

opcribus diabolicis iion
slilia judicaitdi

videiiltir

e\u

i.

Isli

cuni

j;i-

hoslis iiivadal?

Quid

sit

i|UOque cpiernum dccenlcr
sa;cult.

sunt, qui pru factuiuin siiorum
:

.^cc-

ixpDfilum est. scrculum

Scveutnm fulurnm

lorc damnabuiilur, qtiilius diceii(hiiii csl

lie in i,jnem
niMiuiiibiis

D

'ini:ii

sigiiirical

regnum, quod nulla

38

^^'^^^*

ceternum

{Mulih. xxv, 41).
jiistitix,

Sic

liuobus

iiulto

tcinporc

finietur.

£t ne possit aliqua (crniixid

xquitaiis et
blli

quaruaiem i'lam

judicii

inira-

lioi.e confuniii, diciuin est, swculi,
iiuiic iiliinur

esl hujus
sibi

quo

Lrcvitaiedescripsit.
esl

sub equiuin. Islud eniin

redeiindo

Vers, 9, El faclns

Dominus refugiwn paupeium,
tribuluiione.

fiiccciiit, et teinporibiis
iiilius iicr;tiiir; illud

exemplis, annuis levoltnin-

adjulor in opporlunitatibun in

Copinsa

auiein non ad initium redil, sed
jugiter pcrseverat. Quapropti r

»pes paiiperuin el inagna cogitatio giudioriiin, ip>uin
refigiura
rciti,

siiie

alqua

iitiii;iiioiie

halieie quein judiiein.

Audivimus paujicillo

licsinant

l.xreiici
siiis

dicerc,

aliqiiando diaboiiiin

cum

^ed iion oiiuiein puleiims inopem. Pauper
qiii terrco.i

si-quacibus

ad gruliain posse revucari, qiiundo
tn

Dci esi,

eupiditate vaciialns, ooe
IJl

('sii

desii:i

^ic evidcnler
ta-culi

nudiunt eos

wternum,

et

in sceculum

sidcrai brgiiaic dilescere.

iie

iinbecillilate
in.tpiii

e*se damnandos, ut ncc nominis

eurum

pnssil

pavescerenl curda lidelium, scquiiiir
lirina

aiixilii
:

icinaiieie vesiigium.

primiis^ii»

:

Adjutor

in

oppiiriui:iiaii'vi

i|iii:i

Vcrs. 6. Inimici defecerunt framcai in finem,
tifalcs dcslruxisii.

el ci'

ii:nd est :idjiUi>ri(>ui diilcis^iiimm, qtiod in nercssiiatc
|iia?staiiir.

Peri.t

memoria eornm cum

sonilu.

Ip^aii)(|ue
:

iicniiii ('ppoiiuiii!ali.'iii

evidci-

Jnimici,

;;cniti\iis

casus est, id cst diaboli, ciijus

lor cxprcssit, diceiis
a-flicloinni
i:iiur,

In iribulaliunc, (|uaiido ;iniiiiui

franieiH defecissc

leslaiur.

Framea
quo

eitini

llebraicns

ad coiitpuncliDnis siudium avidius inciin

fcernio e>l sigiiificans gljdiiim

Itostis illc b,tcciia-

sicut

alio

psalmo dic;urus

cst

:

Invocu vie
glvrijicabis

lur. Qiiod ;iuiem dixil, in fineni, coiiKuinm.itio'sxculi

in

die

tribulalionis tuT, et eripiam

te, et

datur
illo
iiio

inleiligi

:

qtiaiido

virtus diaboli

itmnipotcitti

mc

(i*sul. XLix, 13).

gladio prob.itiir
p^alnio
(Psa!.
|i(
:

iiileriini,

dc qiiu

dixit in ^epli-

Vrrs. 10. Et spereni in
luuin
:

te

omncs

(jui

noicrunl nomen
le,

A'isi

ccnverlamiui, tjLidium

suum
r ati

ribra-

quonumnon
in
ic
:

derelinquis quceienles
saiculi

Dominc.
spit iaiii,

h:t

VII,

13), etc.

Civitules aiiieni dicil (lcslrit-

Sp-rcui
bcJ
III

iion

Id.indimciita

n

Ci.i-,

piiloj

i!i!'de'cs u'i nia

Doinini C'

nirini-

luapr^iini siune conriduni. Qui i^ieiunt uoinen

M. AlKEI.Il r.ASSIO[)Gftl
iMi.fTt.
i.l

84
iDarlyros
Clirlsli,

est, t;ui

riiajesl'lc;n

iii:iiii

saiictissima de-

A

carnalilM

liurTiilia;ilur

quanli.m
i.

\oiione vciierarilur. Audieruiil enin» noriien D.miini,
il
illi

pc.rsccii!ore<

corum

leinpnral.ler
,

videmur cxtol

qiii miiiiitic

crcduril; scJ lanlum

ilii

noverunt,

Pvita vcru
sxcularis
:

inorlis

est diabolus

vel

omnis

illecebia

({ui iiiaiKialis

ejus supplicilcr obscquuriliir. Sci|uilur
Doiiiirio dcbraiil

quuniaio per Imc ad :cieriium exiiiiim
Exatiat

ciusa cur
liiur C08

ii»

sperare

:

«luia'

non pa-

iurdiciter introilur.
facis a l.ilibus.

me

di<il, id est,
sit

loii^e

doscrcrc qiios ad se persi exeril coiifugisse.
csl cniiii
(ali

Nam cum
,

porla mortii

conversatio

Cerlum
iiiiin,

praienlcm seniper

Iial

crc Doini-

scclerala

nmlioruin

jiire sc

ab ea

dicil

exattatum

:

qui

prxdiUis duceiiir arbitrio.

quia prxccplis vitalibus adlixrcb.it.

Vers. II. Ptntlile

Domno,

qui habilal in Sion; an-

Vers
fiiice

li.

Ut unnuntieoi omnes laudes lunt

in porlis

r.untiaieinter gentes miraliilia cju$.

Veniiad sccundain
lemporisel fuiuri

Sion. Exsuliabo in saluiari luo. Craiissima est
ista repelilio,

scciionein,
Lcaiiis

i:bi beticricia priL-scniis

porlaruiii

ubi

ulmm quidem
illis

iiomen

,

pruphcla respiciens, ad p<;almodiain pruvocat
:

Std res omiiiito diversx suiit; in
tus
:

mortis est adiLiberaius

populos devolos

no

cum

tania cis conrcrinilur pr.e-

in

istis
illis

viiaiis

reporilur

introitus.
iii

niia, aliquo torp .re lcnicscaiit.

Primum

dixii, pnallUc

ergo c%
six,
]}
qii;i;

porlis m(«rialibus,

isiis

portis Eccle-

Domiiio; el ne
1'iilaret

in

suis supersiilioiiibiis

psulleudunt

beatiludiiiem

tribuunl scmpiternam, propoliicelur; per qnas

cssc gcnlii tas, adtlidit, qui

liabiiat in

Sion

:

nmiliatiirutn se laudes Domiiii

Hi dcsignaret
libus
loliiis

Dominum
ambilum

Salvaiorcin. qui in

i!lis

par-

iKimen cjus eximium toto orbe cclebratur. Sion eniin
reliijuas

corporaliier

apparcti<, rclgione sui nominis
com|ii-chcnilii. lioc eiiim
ille

mundi gcneravil Ecclesias

,

quia

ibi

n;i<

muiidi

de

inm
qiiod

est

undo hdei noslrx venisse conslal exordiimi,
laliiis in
t

Kaiicia iiicaiii:i!itiiiedicitur; iiam
qiit

ubi iion habital,

manavit

l<ito

orbe lerrarum. Saluiure
ejii<i,

nbique toius esi?

Verum

ut nominis hiijns

my-

P.iiris
q;ii

Christus e

Domiiius, virtuset sapientia

Mtenum etiam

spiritualiier pcrscriiiemur, Sion spe-

nobis xiernain

reqnicm
iii

tribuit et salulem.

Me-

rnlaiio diciiitr, qiiia revcra

Deiis in coniemplaliouc
ibi

r;to

ergo proplieia

ipsu

se exsuiiare dicii, ubi

piissima rcperitur.
iiir,

E)i

jnsf
i

nobis habiiarc dicigrali» cuntiiemur.

y:iu>lii nulliis

est lin s.

ubi

enm
illi

illumina

calosti

Vers. 13. InfiiK sunl yenles in interi n
riini.

quem

fe.ce-

Kxponit ctiam q<iod
est revera

siiperiiis dixit, paallile,

quia hoc

In lnqueo

isto,

quem

occullftverunt,

comprehen-

psallere, miiversis geni bus cjus mirn-

stti es'

pes eorum. In hoc el alio versu, qui sequitur,

hilia iiuntiare.
^iciu

Unde

ititcl!i[;;i;i'c

pussumus

.n

oiniii

reiributio

peccalonim potenter exponiiur

:

quia pro-

ps.^ItiKidiam coinpi tenlcr dici, quidquid potcst

pria unusquisque iniquitate lorqiietur. Infixas eiiini
dicit genles
,

tiomini landibus applicari. liittienilum esi cliam quia
h'>c
piM-

qux timore Domini

iion teneiilur

:

sed

definiiioncm deconier explicatum csi; dicit
psallcrelur, id
csi, qut
liabilat

r

quibiisdani clavis peccatoruin probantur esse cunlixae, ut se

«nim coi Domino
Sion.

in

non valeant excuiere, quas dura viden-

tur ligaraina coliibere.

Quod ad Judxos non

improiic

Vrrs. 12.

Quoniam
non

requirens sanguinem

eorum me^
eo-

didmnspertinere, ut

ita sint

malis suis arnxi,qitcminfi;;ere

moratus

est :

e>l obliius
:

ora ionem pauperum. Quia
et nuil os

admodum
veruiil.

in cruce clavis

Dominum

dccre-

siipcrius dixcrat

Gentibus pnidicale,
:

rum

constat occisos

iic

quis putarel iniiUum esse

Laqueum vero rum dlcitiir votum
;

uccuttauerunt,

quantumad eonil

mm
est

Christo celaiura e«se

qiiod geslum est, sequilur sanguinein

inartyrnm ab

potuii,

qiii

passioiiem

suam innumera denuniiiiione
pe» eorum. Perseveravit
dixil.

impiis perseCHtoribits e.*se requirendum. ut in xier-

pra^dixit.
in

Comprehmsus

itum recpant (|uod icnipor;iIiter effeternnl.
laius
cst, miialiil (er

Memo:

meiaphora laquei, quem superius
Pes auien^ signifn

Comprecotv-

ad uinimque positum esl
et

ut et

iiensos cniin illos dicimus, quos captio
siringit.
al

nodosa

|;orsociit<ir''S

vinduta lerrerei,

mariyros promissio
ad conqucrenlium
propler lon-

gressus animi, ei desifacit

Itoiiigna rcficeret.

Non

esl obruiis,

derium pravum, quod eos ambularc
sicul Salomoii in

ad vitium

;

i.ilirmiiatcm diciiiir rol)orund.vm, qui
i;i!iquitaicm
iiiant

Proverbiis dicil
cl

:

Pedes eorum in

fuluri

judioii retriimtiones

Dcnm

xsli-

maliliam currunt,

velocea sunl

ad effundendum san-

aliqualcnus obl.visci.

33

Orulionem pauperum,
siia

p

guinem (Prov.

i,

16).
:

pet;ti(inein dicil jiistorum,

q;iam e\

persona subinlclligas,

Yers. 1G. Cognoscetkr Dominus judicia foeiens

in

tcr .'idjungit, ut

de unoquoqiie

lideli

hoc

opeiibus manunin su.irum comprehensus esl pecialor.

quodsibi prophcta posiulat largicndum.
Vers. 13. Misercre mci, Domine
,

Vora nimis

el absoliita sentoiilia

:

quoniam tunc
facere
,

ina-

vide humilitalein
porlis mortis.

nifeste cognoscelur

Dominus judicia

quaiido

meam dc

inimicis meis, qui exaltas

me de

pecc;>toribus dabiuir ;cierna cruciatione torqneri. Hic

Jsta cst oraiio

cunciorum pauperum ad

singtilarein
in

enim quia sunl
ftirsiian

eis libera scelera, relinqui creduriinr
;

iiuitierum compeienier adducia, qiiia

sempcr

nnisibi
:

impunita

sed ubi dies

ille

manife^talioiiis

t.Teni sancioriim lu-c turba pcrducitiir. Sic

onim

ailvenerit, et Ihrono

majesuuis siix Dominns Salv.njii,

pus.utat siibvcniri, ut a clcmcntissimo

Hege vidcatur
,

tor inscderit, tunc genoralilor a^^nosceiur oper.iri

quia revera conspccius cjus aiixiliuui est
hrusa protinus dispercunt,

cl teiie-

dicia sua,

quando hunianum
fiieril

goiius, sive a siiiisiris

cum

se

lariii

lumiiiis seiiiiii:i-

sivc a dexlris, cjus
est
sii

arbiuio scgregilum.
,

ll'>c

rena concedunt. Humilital<'m
coFUin
siipcrliia

igiiiir

suam dc
,

onim

}:idicia

vpre fncere

nnitisciijusqne

merila

snpplicat

xsiiinati

i|iiia

t.iniiiin

c aliq'ia

confu«ionc discernerc. Scipiiiur seDicri-

8:
li.r

EXPOSniO
hiijiis

?N

PSALTEnilM. PSAL

IX.
;

80
iiam
si

.iperla ilcdaraiio

:

ilioit

eniiM uiuie cogna;

A

(ideiissimos

coronal

r,niliu>Ilb(t

xrumiiis

tcitur boiiiinuni verc [erf., vcra] j-idicia faceie

stilii

ol

desii paiicniia,

anima non pntcsi c>se

perfecta.

^ua

(inaiiJo nexiiosis e( &ocuiid;ii.')

operibus suis pcccai
qii:>lilntein
ille

)r

asiriiigiiiir,

propier paiienlia e>l in'cr anxias
usqiie ad fincm inorlis

tribiibilioiies

sxcnli

actu.in
sensiis

ilignam

rccipil nl-

in tiniore Unniini
;

graiiarum

lionem.

Nim

oiniiinn vilatidns csl, qni

nriio jiigiter observasa

sicut

Dominus

in nvflngelio

poMi
lioiie

pi'ccaloicin
crut iaiidiiin;
:

sola

di-licinruin
si

suonim recordasufficeret,

d

cil

:

/n patienlia rcslra possidebitis

animi.'i lesfras

nam

licc

tniilum

(Lur. XXI, 19). Ciijns
ipse DiMiiinus
qiii

rn

linla virlus

est

,

ul cliain

qnirc dicereliir
ei(

lle in iijiicm

cct.rhuni, qui paraius
:

iiilnl

paiilur, patiens dicaiur.
;

diubolo

et

angelis ejus (Matth. xxv, 41 ), el illud
,

Vers.
jitdi

it).

Exsurge, Domine

non prcevaleal lionw

.

Yermis eoruin non morielur

et

ignis

eorum non ex-

entur geiites in conspectu tno.

Cum

de

fine sanculi
iliii-

Singnetvr (Isai. Lxvi, 2-4)? Non enim hic loca lornieiiioruin iicgal pcccaloribus dari. scd perqiialiiates

propbeia traciaret, advcninm Anlicliristi cordis

ininalione prospexil, ei pei iculi in.igiiiiiidine pertcrritus,

opernm snoruin eos

dicii esse

lorqnendos. Scntiamus
:

magna voce proclamavit: Ex
piiiest

urge,

Domine; non
in

cco
raiis

iocuin peccaiorum snppliciis esse prafpiralum

prwvaleat liomo, Ipsc esi enim lionio pe^simus qiieni

iiiiclii^^anins

cxtrinsccus poenalc malum, quod scele-

liumana non

snsiinere condiiio

:

qno lania

lcgimus Imminerc. N.im ul revera cognosca-

B

erit versiiiia vel poicsias, ni

sob Domini

virtus, ejns

inus bk'ut>ludinem a d.imnaiionibus

qnibusdam

ler-

pnssilsnperare neqniliam. CeiUes cliain petil cclernnio advcnln judicari,
qiise ciiin

m

n.s

csse divisam

,

recorderaur divitem
in sinii

oculos
Abraliac

ipso sTvissimo sccleia
occulla potestnte
liic

sublevasse,

panperemque Lazarnm
Luc. xvi
23).
si

fuisse con<:pecium, ?e

anlem nammis
pcccatores

uliricibiis

dc-

magna omnia

facturoR siint.

Nam dum
,

Doniiniis adminisiret

ibi

l.;men pal.im

jijdi-

puiaium

{

,

nulbilcnus dicenlur,
diiio snla lorqnercl.
lulus pra^dixit.

Undc ordo isle vcrilalis malurum recoisiint occulta ftlii^ qiiu: li-

car^^pclitnr^nbi -npcrbi nocerculierinsnonsintnlur.

Vcrs. 20. CoHS/i/ue, Domine, legislalorem super eo$:
Ht scianl gentes

H;ec

quoniam homines

sunt. Evidentius

j

)in

de ipso dicit Aniicbrisio, nt

lalis

princeps delnr pcc-

catiMibus, non qui eos legat, sed qui

cum

ipsis

una

Ccnticum diapsalmalis.
Novnin diapsalma, cui snperposilum probaiur el

depereat. Deniqne sequilur, ul uiant gentes quoniam

homines suni. lloc anlem diclum minantis est, ut aJ

nniicum

:

uiide nonnullos bai-c res fecit adveriere,
aiiirit

ronversionem

poliii- inclinentur, qiii

de sceleris

sui

diapsalmi sib-iilium non piitare;

enim

fiori

non
isia

liberiate pra^siimunl. Legis
lus esl Deus.

enim verissimus
ut eis

lalor so-

p«is«e ut (anticuin sileniii es^e vidcaiiir,

Sed res

Etquia

ille

cunlra praecepta Doniini mulla

ileierininalionein
>i;nn nil

qii.-c
:

in proefaiionc posila est,

om- q

jiissurus est, in

maledxlo poailur,
ruinam.

pravx

Icgis

impcdit

bic

cnim canticum non inierrused
fuiurani videtur indi-

condiior iribuaiur; quod non ad .salutem sccleraiis
proficiat, se.l
.id

piioiiem

verbnrum

toilii,

carc

bclitiaiii.
:

Vers. 21. Uiguid, Domine, recessisti longe, deapiiis

Vcrs. 17. Convertantnr peicatires in infernum

om-

in opportunitatibus in tribul tione? Inierjecio diapsal-

ncs geiitis quoc oblivhcuntur Domiitum. Venil ad tcr-

niaic,
illius

vcnit ad qiiariuin
mal:< pcrtraciaiis
dicit
,

membrum

:

ubi

lenipoiis

liam scciioiicm
critatc

,

in

qua peccaioribus finem

siib ala-

afniclorum consider.itioit;
:

animi proiiiinliatesse vcrinirnin.Cfnver/rtnrwr,

Domino

more

inlirmilalis liumanae
ille

Cur nces,

dicit; :ib liujus niiindi deleciaiione to I.iiitur,
I

ne

diii-

iisti loiige?

non quod

lucum dorcliiiquat
ijui

ci
,

ad
scd

iis

possinl in sna voluptaie g.mderc. Seqiiitur, in

aliud spaiiiini tranbfeiMttir

uijique totiis csi

itiferuum,

ne se credercnt

alibi

esse initcndos. Inillic

quasi reccssisse credilnr,

ciini
:

subvenirc tanl jvcrit.
d.iclinijiies

{crnum anlcm d cluai est ab co quod
gitcr iiiferantiir
foriore.
:

anim.TC ju-

Scd dnin superius
quwrentes
tunitatibus
(iiiiiive,
le,
;

dixerit

Quoiiinm non

sive, ul

qnidam
viill

voluiit, a parle ininieiligi

Doniine, bic scquiur, despicis in oppori

Sed bic infernum

pcrpeliiam
qiii

scd

lud ciuisial dicl

m

vtr.iciler ei i.epifr-

ironcm, ad qiiam

sine dubio pervenluri siinl

istud

aueni pro gemciiiiinn anxclaic

Drtmini prjecepia contomnunl. Oft/ioisci

auicm Domi-

D

lalum

est. Despici

enm
;

nos creJiinus,
scd
ilie

si

vcl in n

mo

niim, est crroribns siiporsiiiionum, ei coeno voliipl;iiis iiiv .Ivi;

tcmpore differamur
taiis) iiobis solalia

tunc
(iiis».

mai^is

iibciins
/•'.

nam

ecdiitrario illius incinores suiil, qui

pncslat, cuin inagnac palienli:c

A.,

£>.,

,pio-

Lilia

non rcquirunl.

subminisirat.

Vers. 18.

Quouiam non

in

finem oblivio

erit

paupeVident
pnufinem

Vcrs.

2-2.

Dum

superbil impiiis, inccnditnr puupcr^

ris: pntienlia pauperuin

non

peribil in fincm.

coniprekenduntur in cogitationibus suit quns cogilnnl.

propliet.i in lioc inund') diviiibus

despeclui

e.^se
,

Sln iioMUS esi

bxc

snnicniia perscrutanda
,

:

ne pute-

peres

,

cl ob'ivioiii

crudclissinui; dopiitaii

in

tur cxinde juslus

uri

quii peccalor in isio sa-cnlo

*aecu!i,qu:iiido nDniiuus ad judic:iiidum vcncril inun-

videtur cxtolli. Scd sic poliiii intclligomliim cst, supcibit inipius
,

dum,

paiipc es

40 """

^'t'''

cssc contemiu ndis
iilos

;

scd

ciiin cfl"cciiim

malignx
ad

volunt.iiis

ex-

tunc magis iu incinoriani Doinini
'livi:es

veuiic,

qnando

plcvcrit.

Tiinc

niagis

paujicr
vitlorit

studium

virlulii

Imjus

s.T;ciili
illi

a icgiii cjus

miinfribus cxchi-

accenditur,
latiim,

(luia

duin

pcccatorcm

iiiinis cx:i|-'

duiilur. Et
rcniiir

qnare
l.

pauperes

a

Doniino

expun

Dicil eniiii

palitintia

commcmopniipe'um, qwT

fic le novii cs<c

ca-nrum;

cl avH!i'.i5

ai iin-

iuil a lciKlii,

iindc sc cxall

mJum

poiiiis cs.>c coiifi.lil.

:

£7
Sfcd lili,
iil

M. AUULLll CASSIOIXJRI
iii:i.iis

S8
aul pcr forniara descr.bimr, aui p r

ac

btip.

iLis provenii

illa

ilamnaiio,

A

«inamlo

:.Ii(|iiis

dfbilis pceriis, quasi quil)U>tlaiB
:

nncis apprelieiiqiii let

acius proprios indicalur.
Vers. tO. Oixit enim in corde

iliutiir

ne

ill.>s

in

luccin prudirt) liceal,

e-

mo Son
:

niovebor de

Lr<:sis

aciilius

('OnlraJuulur,

Dcus bane, qnanliis

generdlione in gencrationem $ine malo.

llis

verbis

^\

liorror est limere quae noi»
(1

valemus eirugire! sed

proprie cogiialioncm Anliclirisli dcsiguai, vel eoruin
qui
pjiis

nihicillaod Sbe.quxiuopraecepiojubimurevilare.
Vers.
'23.

faiuubnlur

:<rbitrio,

quoniain sciipluin csl
ii,

Qno>:iam lnudaiur peccator in desideriis
,

Imilantur ergo illum, qui sunl ex parle ipsius (Sap.
2t). Qiii sibi ip>i maliiia
i.tiii

atfirtKV

suWt el qni iniqiia gerit Dominumjteccator. Reddim esl
co.iHaliOMibu^ suii
lira!dic:ilui(;ici:il

benedicetnr. Irritnvil
caiisft

facieiiie d.ciurus esi, nul'
:

q»;c pecraiores

gcntein iniactain lelinquain

sed de

isla n:iiioi.tf

illigari.

M.iliis

enim

diiin
ciii

ine ulcisccns, ad atiiim

gcntcm

itcruiii

iranbferar v.n-

cx olliinr; n c do correi tione cogilal,

dicandu
qui ejus

;

ut

oniiies studio

prav.) possii aflligere,

lauda'or

bhndiciis invenitnr. Sequiliir ex:iggeralio
ui
ille lieiiedic;iiur
,

visi

sunt nisibus obviare. Actus vcro euos
siite

iniqiiiiaiis;

qni

iiialc

poiius ar>

u :<> vcrbo definivit, qu.indo se
csse r.iclurum.

inalo nibil dicil

»ilaie cngnoscilur.

Verum
.
.

isle qiii

adulaniiura falsi-

laiedecopiiis, in niagnam se supcrbiam
,

dommaiionis
.

Vcrs. 27. Chjus os maledictione
t{ numesl " ...

evi^xiTii,
qiii

ouod proprie de Aniichristo datur
c:«!ei vis

,

»

L

,

j

luteliigi,

.

11

:

sub Imgua ejus labor etdolor. Pieq'

...

el
.

amariiudine p'e»,

,

-•
iiia

fallentium

eousque pcrducitur, ut se nou
,

duulifi pervcrsiatc describr.iir;

...

ejos
.

in

ore quippe naFiliuin

8iilnni

regeiu

tcri
;

eiium

sed cliam rerum ouiniiim
:

Iiebil
iii!;i

blaspbemam malcdiciionem, cum sc Uci
;

pr.TdicCt deuiu
j'lo

sicul Aposl(i'us dicil
ex'ollat se viper
ti,

lia ui in

t

m-

tietur

amariltidinem, qiiando re>uUaloriIius suis
ia
j>

Dei iedeal,
lur

et

omne quod
Scd

p<>^ujm morlis indicet, ei ad snpplii
colilu>\

bcbil perB», F.,
l

ttquoddic
ticiiinl

Deua {II The^.

4).

isla dli

pro,

veniie,

qui

euin lanqnam nunieii [mss.

.4.,

ad riiinam;

irriiat cniiii

verun Dnnmviin

ut

nomeu
in

inane] coiitempscrint

adorare. ilxc tiab b

falsus deiis flauMuis ut ricibii> aildiolnr.

orc

qux

locuturus esl publice.

Sub Ungua vero,
fe:

quo.i ail,

designal euin c gitaiioiies liabere sxTissiipse
sil

Vers, 24. Si^cundam inuttitnUin^m irw

sua.'

non

in~

mas

;

nt fuin

perdlus, pedere cuncia
ei

quWtt.

Non
s«a

est

Deus

in rouspeclu ejus. In

exponend:)

stMict.

Quaruin rerum dennili» labor

dolor esi
;

voluntaie
ppcraia

Aniicliristi

per-evcral

:

quia

secundum

tabor

cum

diversis ctadibiis affligil innoxios
facil,

dolur

D>>iniiium

non requirel. Dicendo eniin
iro' su(e,

cum mariyres
ciirj.oiis

quoniain siue labore et doioio
noii

iiciindinn mnltiludinem
rurb;i'enta crudeliaque
1]

oslendil

omnia iriim
islius ne-

consummari

poipst coron.i

maiiyrii.

f;.cturum.

Ve

uro

Sic iiiiivcisa

qmc

lo jUilur

vd

C(),;il:U,

pari fj:ce pid-

uii;c redilita esl causa conveniens, quia in coiispectu
1

Kii'i iio

b ibei Deuin.

quam

f

lula siuit.

profutida carcita*; e^i,

Vcrs. 28. Sedel in insidiis cuin divitibus tn occullit,
vl inlerficiul innocentcm.
spiciiint.

Dcum
him
iiis

anle oculos non baberc!
Iiimina

Nam

si

ullimutn

in

-

Oculi

ejits in

pauperem

re-

crcditiir sii'is
iiifcriia

DOiiviilcrc, no ne

.ipiid

Cum

dicii,

Sedel in insidHs,

acnis Aniiqiii

Miperos

patiuuiur, qui auciurem sacri luini>

ciiristi lalronuiii
i<is

consueiudini coinpiiravii,
ut

occul-

pro sua minime eseciiate respiciuut? Dc ipso

vias

iiisident,

iniCiflc ant tn locetiies. qu.ilics iu concipiendis

Qhx
fu-

«;noqi:e nequis

imo Oaniel projdieta

lestaiur diccns
et

:

tigura dicitur pbanlavia,
tiiris

Et exlollelur rer uilversus cmi'ein Dcum,
bitur iuper

magnifira-

visiunibus
Antichrisii

aiiiiiiiis

perdutitur uudientis. Tale
dicit
luturiiiit,

omnein

Deum

,

et

ad Deuni deornm loque-

cniiii

regniiin
el

qiioJ

ad

lur superbi

m

[Dan.

xi, 56).

marlyrum c rouam,
omniuni inim.corum
cst
:

iiilideliuin
:

ruinaiu

c^uisiel

Vers

?'i.

Polluunttir vicc ijus in oinni lemporc; au:

e>sc permissum. Seqwiuii
ficai

Ciuu divitibut.

Ilic signi-

f\ru7tlur judicia tua a facie ejus

muliitudinem malorutu. Sjepe
iii

eniiii in

Scriptu-

:uoruin

daininabilur. Siciit

dc justis diitiirus

rii diviuis diviies
iii

ma

o

.

ccipiu lur, sicut p:iuper s

Ueali iminacolati in via, qui an.bulant in lege Domini
(

bono. Jnterficere voro innocen:cm esi de religioso
perpelua murt^
in

Pial. cxMii,

1

)

:

ila

nunc de Aaticbrislo
pollutiis, id

diciliir

,

fjccre sacrilcgutn, ejusque auiuiaui

omncs

seniiias

bubcre

osi cogitaiiuufs r\
-inl

damuare.
respicere,

Nam
iion

cuin dicit,
rcspicil,

oculos ejus
;

paupeteni
lioc

i:ict;ique s<»rdeniii.

Ncccsse cst euiin ul
,

coiita-

ut prospiciat

sed ad

ii.iuata :itqiic poiluta
.«•otdidaiiiur.

qua^ diic.ilu peslifcii diaboli
nef.iriiim srelus,
iii

iiileudil, ui peiim:it.

Addilur eiiam

cuiii

Vers. 13. Insidialur in occulto, sicul leo in cutii
5(10.

vindiiiain

iii

se respicil esse dilaiam,

Dcum non

pu-

Leo:)(m

in cubili

suo aiilefa:utu

dtcii .\itlicbri-

l.t cxerci re velle jnsiiiiam. Sic ctiiui
ri.v.ft

auferunlur ju-

stum, qui atrociler ct du'o$e laceiatiirus est populum
Christi. Iiiler initia
eiii:ii

Dii a corde iuipii, qu.indo vidcl lardiiis veuiie,

pers

iii

i.>

blcclesix vio eiita

i-,nod

cexrilor in^ rueia! sus!i;icre.

I'.t

quod

illi

aii^el

tantuui fuit,

iit

a pnganis, proscript unibus, toruienni

iiil.ri:iiui,ciim\i; iisscrvi.it,

omiiium mimicorum suo-

tls, ca;)ibii.>, Cliristi

ad iduldrnm

s:)crilicia co;;e'

nini obtiuere dicitiir priucipaium.

Qua

feliciiatc

sub-

ren'ur.
et

.\liera fiaudiile ita, qu:c nuiic
agiliir

per h:ereiic(is
supcresi,
:

veclusadscelrra proiiiorerit, cuiu iinlum sibiobviiiu ire po«se coijnoverit. Qni t.iiila inferius pro| riel;ili*
di^scribitU'-,
c-.it

falsos

Clirisli.inus.

Novissiina

qux
iiibil

per .Xiiiichrislum pr:rJi. tlnr cssc veulura
periciilusius,
qitnniii:)

qiii

ul

jam non

fuluitis,

scd qu:isi pr.iscns
(.'-"^tclr-rVjiius,

cr.t violciita
cl d

iruii:>

ex

v,^:. .iiur.

Q

a-

f^.! n

tiiu:nr

putesl.ile

regiii 5iiiu;Mlj.is,

Cfptina

iiiir.icu!i*i"

s

;

81
u/, ^i(Ul DoiiiiiiiiS
iii

F.xiosnio
Evaiigciio
-ii

iN
»i

rsA LTERIUM.
(ieri

[

S.VL.

IX.
qir.tl

»0
inilnvt
impi::.%

ii

,

seduc.it,

A

Veis. 54. Proptcr

Drum

[<> s-^.,

poietl,

etiam clcctoi {Mattk. xxiv, 'H).

ProiniJe ad
qii

Dominiim yeccat

r] ?

Di.xlt

enim

m

contc iuo,

tion

vim
ait,
giilis

pcrtiiicl qiiod
in cubili tuo.

positum

esl, leo

;

ad dolos,

d

rcquirel. !n lioc vi rsu ii;i'abi|i Irrv laie el siisrilaiio
piiiiiilliiur,

Sic ulrxquu

iiiiquilalcs ejus

siii-

cl respon- o apl:i roiixO(|iiiliir. Inicrn»:

soniionilius iiiiiinaiilur.
Iiititlinlur
aliraliit

gative enini p^oiiunliaiiiliini osl

Prop.er

qiiid
:

irril)i.rit

VtTs. 30.
pnHpeiYHi,
bil

ul

rapiat

paupeiem

:

rapere

laiil inipius

Deum

? Dciiiilc

n-sponile

silinn cst
ipiii

dum

eum.

In laqneo suo
,

liuinilia-

enim

in corde suo,

uou requirel. Con^tat

pc, id o

eum.

Ileraiio

iiisiJiaruin

iiiiiiiet:iton)

(allidi
s'\^u'..'.cf.in-

Duiiiiiium irrilaliiin,
noii pul;ib:it
(|ueiii
lil
iii

qioniam eum
Scd

iiii|'i<is

liida <-ui

perscciitoris
lii-al

o lcndit.
n'iiiii

liapere vero
aiiini.i',

paupercm
<|ii"d ille

possc

rc(|ii:re;e.

iii\ciiiel iiicinoieni,
iiitini

s*i!.i(um [erii

:d

spembal

obt;liim, cl iisque ad
iiintiiiiidiiie

nsiiin

sca»

di>>iiiius

(ralierc nili ur iiiiiocentrs.

Deiiide ai exre|ioiiiio
;

lecij-i,

quu> pr:B
n'<ii

delidorum crcdeliai
ilolorcm ro

posilioiiem prionini sequilur
ut
iiun piilares

decon

inni
hilo,

incmorin

icncri.

|)nu|)erem rapiiim
c;»iiS3C

nul

fisci

il'

Vcrs. 53. Videa qnon
siilcrns, nl lri<da< co.s in
l)at;i
f{

am

lu

Utborem

et

i-

aut interiellaiione

civilis,

geiniiiiivit

rapere

rnanus luas.

IsIik!

j.iiii42!"**'
diSii-

paupfrem

;

el

mnx

c:iusam

perseciilidnis aiincciil,
illiiin

re [ed., probaioiij Doniino ciiin
:

f!r;»!t.la(ioiii'
il

dum
El

attraliit

eum,

id esl,

duin

a

veril;ile ciil-

c«riidiim csi
peiiiis

Vtdes <|noniaiii
dix(!ral
:

iiiilliis libi

iidci.

lurx ad iiominis sui vcneralionein nioliiur addnccre. n<> adliiic istud, altraliit eum, diiliiiim iiaberc poadd
dii
:

enim

Suh Ungua
:

ejus lubor el dolo,-

b.xc iinnc vcrba repclit

Vides quia laborem ei dnloperndiis

lu sse>,

In laqueo suo hiimiHabit ev.m.
dolniii,

La-

rcm consideras, qiix
811.1

ei illo

dom

snb

lingiia

queut

iiignilical

qiin siiiipl.ciiim cnrila

ca-

baberet,

id est in rogilalioiie re\o!vrret,

cogio-

pitinliir,

ct velut

nodo

perversil;itis

I

>meiiiabiliier
e^t
:

sci penilns nonciedel);il.
iii

Cousideia> profccl', quando
cvadii
;

ai.igantur. Ilumiliabit

auiem, benc diclum

i|ii >-

liiis

ntaiiibus,

id esi jiidicio ir;id liis noii

iiium de vera
iiis;)n.i

religione

snc dubio
eadel

cadunl, qni ad

icd digiia ractis rccipil, qui
iion
ptiiavit.

vacandum ab
pciies

sceieiilius

dogiiiata perducnniur.
se, et

Sc

omiis poicstas

D 'um

c>sc

Vers. 'i. Iiiclinabit

dum

dom-.nubilur
tur,
i|ui

deilaratiir, qui

pecc tores

i|)sesilii ei lr:uiil ct ptinit.
ij-isn

pauperum. Hic jam de ipso lyramio dic
Dei servos
|ieriiiiss;i

in

Nam

qitod per niinistros (jus gciidir,

s virtnle

poleslaie {;rass;»bitur.

JncUna-

s'ne diiliiia;ione compieliir.

Qiio fugiat,

qnciii lania

bii ie, id est,

ciim animuin suiiin nimia perditoium
ct qiiasi iiia'ornm
co{iin crn-

V r(U5 iiisequiiur ? Coiiiniiiial lieel s<elera, el divcr-

acqiiisilione re.iiseril,
ptihitiis,

sortim liom
Crrii

num

siibvcrsione pasc;ili:r

;

qnidij

id U'-

in

aliqiiod

olium posl

s.inrlornm

popnas

non

ciii impiinittim,

cum

a:ieriia

daiiiiiaiitnifi

ainici one^^que perveiieril.

ptione neqiiissimus cadet,
quacibiis

Tunc ergo de sua pr;v.siini- C quando illi cuin snis se-

torqi.ie! ilur.

Vcr
lu
eris

.

oG. Tibi eniin dcrelictus esl pauper
adjutor.
in

:

pup.llo
afo^ue
tai
ii.s

superveueril rppeiilinws imcriius. Finein

nicdium (Jednciis
jiislns
;

inip.is
dt»;n

quippe sa-culi ncscit, (|uoniam
polesiaie constituit.

eum
:

Durainus

in

sua

coiivii lis, redii

ad
isti
:

ul sicut

il!i

recipiuiit,

iia

pnmiissa prsemia conse^iian.ir.
osie»
lil

Ver». o2. Dixit enim in corde luo
averii!
ftiilia
<iii

Ohlilut est

Deus:
N'iiiis

Nam
lur,

ciim dcit

Tibi dcriliitus ist pauper,
dereliiiquitur,
iiiilla

faciem suam, ne videat vsque in (inem.
cogiiatio.

qiioniam qui

iili

niililate

framta-

Crediiiirus

est

Deum

dissimulare,

qunniam boc

esi pio piincipi ditnitii, .|iiod

bo-

iionorem sacrilegns conaiur eriperc, piitans
suos nolle rcspicere,

eum

nis omiiibus iradi.
lare.

Pauper
dicil

ciiiin

diclus csl a pauln o ul
iies

fideles

cnm
;

propler ipsnm doIgnariis Vi-ri(alis
inteiligel
in

Uclicium ergo

pau, ereni Deo,

ceaniur oinnia

poeiialia siislinere.

videaiit quaj binia possini

de cjus leptirlaie

jiidicio.

contraiia susp:ci(iiic movebilur
Seqiiitur
:

nec

quod
t\ni\

PupHium vero

di( il,

iion ciijus gi;iiilor

canialis oo-

iVf oblinuaris
niliil

pauperum

finem.

cu! uit, sed cuip;itcrseputtusesliitiindus.

Nam

n.ulios
siinl

eniin

dicil
in

eos esse passu;os, scd nultale:ins

pupillos invenies
bl.isplicmi,

orbitos
et

paire
»|ii0(l
tii

visibili,

el

usque

finem esse deserendos.
'iO.

abli^uritores,

in

itla

;ctalc c c-

Yers.
tur

Exsurge, Domii e Deus meus,
:

el

exulie

I)

bcniiniim cst,
nlie:ii. Se.l

liixuri.isi, et
iltis

a D(»miii0 proliaiiinr
:!djiii<>-

manut lua

ne obliviscaris paupcritm in fincm.

ab

pupillis di\idi iion poie>t

i)ccursis q :atuir parlibns, niinc exaltaiive proplieia

riiim Dci, (i:;oruii» paier diabolus in
I

aeiione btc
dicii
:

iio-

Mconvcnii ad

qiiintam

:

supplicans

lieri

qnod lamcu
tua

iiiii

probalur

ex>liiicliis.

El iuleiide (piod


nim

sciebal csse vciiiuriiin. Exsurije diciliir, tiliiis snr^e,
lioc esl celcr.ter veni.

eris

adjulor; iilcuiii cain;ililer
cssc tiberaiidus.

affligi vi.!cas

eos,

Eialtelur
:

mnnus

:

w<in'
jiidiIllinl

iluiiiie-

operaiioiiem s gnilical
ciuni csi,
(^iiod

scd isla Dei operaiio
vciiiiinnn.
siipci biis

Vi-rs. 57.

Conlcre brachium pe culoris
nec invenieiur.
;

et

maligni

;

exspeciniiiiis c>se

reiuiiclur dcticlum ejus,

Aiite K-cutcs

enini

de.Mder.ibal

vcni e, nbi islc

possct
r.im-

p.-ophcl.e Aiiliclirisii nei|uilia redil

ci

rogai ne

illi

occunibrre.
11.'«

^e

obliiiicaris

paupenim

in finem.

baccliaii diijlius liceat in sac.gdinc bealorimi. Coulere,
id est
li

fjiiO-.

inipiiis

dicebal

:

Avertit faciem sitam,
i;e

ne

vi-

ad

niliiliim redigf.

Ihahium
nomcn

<jtis di.
:

ii

p.

lcn-

deai vsqu,' in fniem.
.Aiiiitliriiii

NuiiC n>ga(

sccuiidum

vclu.ii
iilii

iin (jua

pcccaiorcs malc uiebaniur
;

i|nia insii^niier

vbUvitc.tur yaiprrum in

fmcn

sa;ciili,

inipia

facieba;

ct
i:i

lioc

a'->

en

»iii|;u!aiiier

fk>iuiJc-,( icliibuii'! nioril":u!U.

iiicniit, ([«' ni

im

.-cciciibii.- siJi:il(ni iiou

babtbil.

ri
iliilicjnus,

M.
quia
iirKiniis

AIR
p

Lll

CASSiOnoiU

disMi^sor oril

;

iii

«iuo« terr rio»l;c
l

A

ola Imi.in»,
ics
c-si-

|liiiiina cl lucnlcnla
si illa

dixerunl

:

jndican-

inre imn polobl pci vcriere,
xiu pr.iin a
coniiiii-sa

s llem Cdrieinr

iicfariuin,

oinnipolens Verlii hurr.a-

declinaf'-.
;

Uelicluni uiilein

fju$,

i..-)lii(

ali(|ii<>d

de

fiituris

i^norasse putareliir,

quoJ

|ierper.an

qodd
l.a

licel

sinj;iil.uiler

pr

>-

r.ilrcin sciro pradicavil.
g<; io

Nain

cum

Feirus in Evanlu scis quia
:

iiiiii.iaiuiii fiil,

iiinnmcral)

laincn cjus eKSlalnini

dical
te

:

Domiue, lu omnia
:

nosli,

sine
iphiiis

diibiialionc

pcccala.

Omnia
,

>i

|nideiu

(avV\

amo

{Joan. xxi, 17)
quce liabet Palcr,

ilein ipse

Doininns dicit
xvi,
1.'5)

ac ditla jec>al;i sunt

cujiis

u.;iversa vila

Oniwa
set,

mea sunt (Joan.
ila

;

dciiciiiin vocatur. Addli,
iioii

n^-c i/ir^/iictur,

qnia diibium

iiiiquc 1'atris
ille

omnia

noii iiaberel, si

quod Pater nos-

est perire scclcslatn poicstalein, cujiis daniH:in-

nesciret.

Scd

salutariter ac veraciter
ui

duni coiiNiai auriori m.
Vers. 38. Hegnabil Dominus
Ivni sccculi
:

credendum essc docuerunt,
in

pcr figuram meioquoe
io Scri-

(eternum

el in sa'cU'

iiymiam,

id

esl Iransnominationem,

peribids, (jenlrs,

<le

lerra ill.us. Exsiincta

pliiris s;icris sa'pins
iililiier

invcnilur, d< hcai

iiilulligi,

qiiod

riailc gincrafi,
(|iioni;iin

ad fulnraniin

reruiii

ordinem

veiiii

:

suos faciat nesoire subjectos. Nani

in

Genesi

inlDrfcclo Anticliristo, Dotnini

regnum

acier-

Al»r;ili;im

Deus

dicil

:

Nunc
liic

cognovi quoniam lim^s
id e-l liunc l^ id est

iimn, pium, muniricurnque venturiiiii esl.
lir

Perinilliiil

i>orrtiiium

Deum luum

[Ccn. xxii, 12),

enim

niniis

prxciirrcre

sccicslnm nialuin,

g

ccg' o-cere (eci. Sic »1

positum esl, nescio,

gratius regnuin Doniini
jaiii

buscipialur

oplalum

:

iibi

nescire
dicil
:

vi>£ f.cio.

Nam
(iJai-.li.

ip^e

Dominu>
;

alihi similiier

bealnrtiin adepia securilas conquic^cal. n c ulqiias

Nescio vos

xxv, 12)

cuin iitiquc qusis

tcrius formidenuir insidirc,
iii

magi$ sanctus

vir

daninabal ignniare
liis

noii poieiat.
:

Denique inierrogaveslrum srire temdixil.
:

lioc niuiido cogilnr snstinere.

Gentes anlcin posiiil
vivnnt,

de ipso

firlii

ulo dicit

Non
7);

est

pi'CC;itores el iinpios, qi*' feraliler

nec Do-

pora velviometilu [Aci.
esi

i,

non eiiim

imn

mini legibns obscqunninr.
Kignifical D;imini Salvatoris,

De quo

terra illius,

regnnm
per-

ineuni,

Viil

iion

e>l iioslrnm, $ed ail

Non eW
ho-

soli bcalissiini

vesl iim scire.
iiiines

Sic

utrnmque servatuni

est, ui et

(niuntnr.

ignorareiit

qnx

43

'"^s

i^oii

opnriebat agno-

Vcr-.o9. Desiderium paitperum exanclivil Dominn^,
concupisccntiam
cordis

scere,

el boc Dei Filiiis iiei|uaquam carnis infirmi-

eorum exaudiiil

auris

lua.

iate nescircl.
fas csl,

Quod

si niaj<

st:item illam, •luod dici ne<

llene vola justorum vcrbis congruis
Dicit

oxpriiniiiilnr.
lit

lexiaseignoraniiam Mispicemnr, fortior utiquc

enim, ftesiderium pauperum, qnod
praeinisso,

sempcr

invenircliir ignurantia
sluite

quam

diviiia nainra,

qux, ut
per

amnre
|)i

ul

iilic

eu

u evidenier

videre cu-

dicam,

oppriniere valuil

pn.vidcnliam,

int,

ubi

nunc

eli^im

meniis iumine iraiisrcriiniur.

quain omnia sunt crc.ila. Sed

cum

liac niiiiisdoccan-

Sequitur, concupucentiam cordis eorum. Ilnc

verbnm
ild

C

'<" abiUrda, cni

credere di.nnm esi loiain Tr;iii:aiein,

conslal es&e violenlius. Concupiscentia
ciiur,

ciiiin

di-

uua

at'|ue omnipoleiis tiatura est, oiiintuni rciuin

ubi conjuralis

quodamniodo animx

viriiius

indefcctam scinper habere nutiiiam.
Conclusio psulmi.

nliquid ardoie menlis appeiitnr.
auris tua.
in

Seiiuiiur, exaudivil
nibil

Qnod regubr.lcr debemiis adverteic,
se<l
;

Dco cor(>oraruin esse meinbrornni,
qua audit, auris voc;ilnr
nianus.

virliilis

Coinplela esl p^almograplii deiiunli;ita promissie,
re^craia sunl Ftlii occuUa
adiiiirabilcs
iiiir;iciiia.

ejus elTectus,
ociilus
;

qua videt,
ba-c
dicla

ingenies cl

qua perGcil,
memoria?,
iie,

Veruni

causx, qux quanuis c\posilx vidcanliir,
.^ne
dubitaiiDn*!
sccieisp.

coiiilanliir

quia crebro repclenda sunt,

adliuc tanien

sunt
;

!

Nani
dnui

los ipsa rcpeiendo faslidium facere videauiur.
^crs. 40. Judicare pupiUo
tiat
el

(uni

prsediciiniur, iion

habentu'' incngnil;c
adii ic
est

liumiii,

utnon appolerram.
V.cce
.soluni

igiioraiilur,

quando vcniau',
Sic et

obsirus;c cs<e

ullra

maynijicare se ho.uo super

inonslranliir.

secrclniit

qnod

diciiur, el

aucloril.ilc
qiieiiil

prophelica

coininoneniur
piipillum
:

,

non

qu.crenlibns iion lacclur. Qnai.ropier cifusius Doini110
111

bet

pup.llum, scd

et

liumilem Deo
,,

su|)pi.ceinus, ul nobis
iin

cnieiidaiioneui

salubcrri-

es c giaiissiinum.
*i i,u»,iii ei nuniiii,

Nam
...,>

cuin dicil
;..-.> f...,;

Judicare pupJlo
.

coiifcrre

digiicliir

;

qult siue cxcusaiionc pec-

c;nr.;(;,..»i S'gnilicat

pio

ip-^o

Sed cum hunulis

diciiiir,

„^ lern posse scnlcniiain. 1) justissimus approbalur.

caW

cui rclribulio peccaloriim rr;cdicitur esse vcn
.

lnr:i.

Mente qiioqne retinenduin

esi,

hnnc

ps;ilinu:ii
.'Xnlii.lui-

Seqnilur quoque deliniiiva proinissio,
dict;i siiiit fieri,
iil

ideo

illa

qii;«

es-e priinuin in qno advcnlns pKiplielatur
Sli.

ulteri;is a i>ulio

hoininnm
n!;i'a

|)cnn;t-

Numerus qnoque prascns

et illnd uccullititi pro-

litnr snni,

cxccdi.

Tuiic

siqniuom

ciiiiiia

(inicnda

balnr :iperiie, qno.i hor;i iiona Doiiiinus emisii spiriliitii.

qiiando aiiclor omniinii pecca'nri)ui

cum

siia

Nam cnm
'^»^*-

intor

alia

el

de passionc
,

ip^^iits

plcbed.imnrtbilur. lI.ccsuntocr.,//a///ii. qujcpsaliiii
hiijus
tituliis canil.

P-''"'^-*

'"C"ins

sil,

tihiilo

cl per
,

calcu'nm
eii..m

Nam

licct

per qu.iMlam imlicia

'^'""" ir'"-^'!"* <'i"s lif>ruin
<^'"'^'=*

:.uminti.t

quando

ficqncnter vidoanlur cdid:). quamlo tamen vcniani,
huminiiius incognila
li;il.cnlnr.

'P^'"* "^^<^'^"'" 'laiTasiC ii.y:.lcw3.

Dc
die.

ipso

eniiii
illa

die
et

t.XPOSinO
7//

IN

PSALMUU

X.

Dominus
M/ji

in tvan;;elio
scit,

dicl

:

De

(lutem

hora nemo

[inein piainius Uuvid.
lilulis
inciil s

neque angcli ca;lorum, Htv/Kc
\n'.,

/'"j/i.-j.'»,

Pater solus (Marc.
Paires llilanus

oi

.

De q

<•

!uc.>

bea-

Ciim frcqnenlci
::>i,

i:i

lO

i:niii

\

ihilir.
,ii

/p
i

/i.\
I

li'kiini

cl

.\ir.;ns iiuiN

Kcitbic sui-

01

iiiienii.iiii in

noj

i.c d;i.

sc

.

:

ExrosiTio IN rsAi/ri:RiiM.
Ootiiinum CIiris;um
((ibititin

rs\f..

x,
r
ii,

94
nicria ui morlem,
ItJ).

tarnon pr."»pler iliver^a inir.jcuh
ost.
,

A

^lHs q)titlem simntsod
vilwiii vilam
(

nliis

odor

csse iion

(Ititiimn

Mudo

eniiii

indicai
et

// Cor.

glorJDS

ssimam

passi >iiein

niodu

triiinnplialcra
:

Vcr-. 5. Paraveriinl
sagiileiil
iii

stitjiiias

s las

in

pliar irn^
iii

u(

.iilmirHb lein cnDclis gfiitibus
aiiiein

resurreciioncm
qii:>

niiiic.

obscuro reclos corde. l'erm;iiict
isle

ronipa-

sanctain (iilem (lccliirat, in

liserciici
ita

diglulii,

raiiime s:>gillarii; nani sicut
pliaretr'1, iia

liabel

sogiitas in

di.inliir

conlra (idelissiiiris Clnislianos;

ut

iUe {icslai in (ordo
riiin

veba

vcniMiosa. In

jiigiter leiidal .id

Cliris uin, quanivis diversis
:ij<iut<itn.

sii;niiii

obsciiro vero, sive

persccuiionibiis

pirluibatur

(ici'ionibus inveni:iliir
qiiis |i$a'niis,
si

Qiiod ciiain
i

reli-

Ecdcsia, qiiando liniore periculi carnales hoinincs
creiliiiilur facilius
sili
',

aciem

ineiilis

•lciid:)'^,

co-inuscis
111.1

immulari

:

sivc in abscomliio con-

esse racieiiduin.

De Pa/i/io aiilem
htinc psalmuin

cl

David

mcad

(iiin

opportiinius pulaiii Cbristianos drcipere,
jii

niiiiissc siifliciat, qiiae gupi^rins dixiss<;

cognoscimur.
i-ssc

qiiaiiilooos
ilicil,

licai:i

sua consilia non vlder(^. Scd

cum

8<-ienduin tainen
li.vrciicos

|irol3ltiin

reclos corde, insidias
/{«'c.'i

eorum

oslcndit inanes el
nisi qiii iiulla iiii-

deslruendos.
Divibio

vaciias.
qiia

enim corde non sunt,

d (ipi piMsiiasione poiuorunt.
i.

psalmi.

Vcrs.

Qnoninm

(incB

perfecisli

destruxerunt

Psalmus
dtis e-t.
cis, qiii

fersonam propliele referen- ^ juslus autem quidfecit? Idein de ipsis h.Tpreticis dicit. desiruxissc illos lcginn Domini, cum inierpretalioPriinocapiie de insidialoribus dicit lueretiliic

lotus ad

nAuolur catholicos

in

suam

coiiveriere praet

niliiis

f:dsis Scripiiiras saiictas
iii

lacerare moliiiniiir
qiije

:

viiatcm.
qiiid

Secundo Domini judiciuni comniinatur,

ConvcriciHes

quorumdam necem,
ad salulem.
:

a

Domiiio

in illa retribuiione

suslinere possint, evidenter
,

pr^pheiata
reiisio

siinl

Subjungitur etiam desi

osiendii, ut jusiiiiam
tii

Domini metiienies

supersii-

Domini Christi

dicit eniiii,

homines vo-

sas deseraiit ralsiiaies.

liieruntaequitatem iiiiqua interprelaiione subverlcre,

cur accusant
Exposilio psalmi.
Ciiim

eum

qui

juste locutus

est ? Errores

non de prsccpto trahunt, sed de nequissima

Vers.

\.

/n

Domino

coufido

:

quomodo

dicilis

anima;

sua

voliiiitate concipiiint.
;

mtce: Transmi.jra in monlem sicut passer?
dicitur ccpnonrnia, id esl
fil

Hoc scbema
;

Vers. 5. Dominus in lemplo sanclo suo
III

Domimis

tommunicatio

consilii

qiiod

[^EifCoelo sedes ejus.
r<

Exprobratis
;id

iiis

qui falsa sen-

frei|ucnier qiiando aul

cnm

adversariis, aui

juloribus [ed., audiioribus! verba niisceiniis.

cum adAd per-

tiunl do
I

Igione verissima,

secundinn capul pro-

bela jervcnit, in quo
;

jam

judicia

Domini

dicit esse

suasores qiiippe
voiiint
V is

hxreiicos

liic

seimo

dirigitur, qni

veiitura

ui liumana perversiias salicin

se consideiit

liiqiii

quod impium

est, ut

contenlionibus pra-

q

raia
leni
dicit

Domini dislriciione recorrigai. Lt
dcoipi aliquis
iii

innocen-

feditcanl »iiiiiias itinocenies.

His eigo vir

lideiis

noii

pulaict

impune, Dominuiii
;

dicii:

D;im cgo

siin in relig

onis lixo

cacumine con,

unoqiioque religioso coiisistcre
:

sicul ait

stiiutiis,
iit

quemadinodum mibi
id e»t

snadetis

Transmigra
:

Aposlolus
illum

Si

qttis

templum Dei
Ui

violaveiil, disperdet
esl,

monlem,

ad hxreticain pravitalem

men-

Dcus.Templum enim Dei simclum
III,

quol

ettis

ticiites ibi
liir liiibere

esse Cliristum, ubi vciitas nullum probavcsligittin.

vos {l Cor.
disperdi, a
j.ossideri.

17).

sciat bairelicus a

Deo

se pos-e

Mons

eiiiin

iii

Scripturis dlviti s

quo noscunuir coida recte ciedentium
Diviniias insiderc dignatur.

orqiiivocus cst, qi!od

dissimilibus

rebus

pro aliqua
eniin
buiio
ei in

Coelum cnim sanctos viros signilicat, quos
sti?e

cimparatione deputatur.
bono, et
iii

Frcqucnlcr
;

pracseniia majestatis

malo ponilur

nam

cuin

in

mons
sii-

quam pulcbre
eiiim liouor,

suborilur laus

re

ill.rsa

!

Qtialis

dicilur, nrmilas ejiis consideralur,
altiiiido;

ct

bonorabilis

qu.ilis esl gloria

suscipere Creatorem,

cum

in

malo, slupor menlis, elelexaia

quem nnn
Vers.
().

est

dubium bonos somper invisere?
pauperem respiiiunt
;

peibia. Sic untini
qiiaiitaiibits,

nomen
alii

diversis rebus, coiisideratis

Ociili ijusin

palpebrce

congruenier aptalur. Passerum quoquc
:

ejus iuterroganl (ilios

liominum

Sicut inrelices sutil a

plura sunt geucra

gaudent ad foramina paric-

quibus avcrtltur,
p.ij,,^

iia beaii
:

redduniur, ad qiios pro-

lum,

alii

valles roscidas requirunt, nonniili
illis

mmites ^
ad

respicil

Deus

quoni

m
Nam

inluilus cjus bencfi-

appetnnt squalenles. Sed nunc de
aiii^siiiia loca

dicil qui

ciotn esl, qiiia
i|U. laiila

peccalorum
liisti aitir.

teiicbris

nuu

ullunditur,.

lerrarnm levissima vo!u:itate rapiuiisimiles

clarilatc

el bipsus I'eirus re-

tur

;

iit

his nieriio

oestimentur, qui

;id

ue.iiiii

diie iiinc incruil, qiiaiido a-pexil. Et iiileude
ver.) pat))rbras.

eum

clemcntia Divinitaii»

qiiissi iias

pnedieaiiones, lcvilate

iiicoiisiaiitis a

Iraiisleriiiilur.

quod prins posuit oculot ; posl Palpebrx dict.e suiit a pjlpilando,
luiiiintim tlieco^, et

Quoniam tcce peccaiorei inlendervnt areum. Arcum, mamlala divina debemiis aJveilcre,
Vers. 2.
qiix haTeiicus trar.tuus, et in
su;i

Suiit eniin
0:

qua:djm

quasi folles
f.iligatutii

ttlorum, quosclaudimus dorinieiites, ul

praviiaic coinpuiit

ncns, ad vulne.s

;iiiim-j:

lendit operaiidniii,

non ad

corpuscuium leparare possimus. Erj^o <iuia in Doniiiiomembrortim minisieria pcr allcgoriam frequeui

salutcm compuiigat, sed a>lcrna inorte

haiisfotlial.
:

r aplaiitiir,

d;cit

cum,

iioti

sultini

quandu

intendil

Il beiie arcut ponitiir in sacratissimis Scripturis
qnia in

ociilis,
lilios

sed cliam lunc requirere,

id esl

considerare
doriii

unum

diio Teslanienta conjiiucens,

aut

dc:

bomiiium, cuin ca ncglig.-re qu

isi

eiw

feii:>iuncin Iribuii, aiit luiiiaiii; sicut .\u slola-

dicU

ae^i.inattir.

,

95
Vers. 7. Dominus inienngat juntum
el

M.

AUniiLH CASSIODOni
;


lio

impium

qui

\

el in

Evang*

{Lnc.

\]\),

honus

serfiis

oOeroRs
Utt-

aulem

diligit

iuiquiiatcm

,

esi impri.ljonini dorog:»lio
luis jiislnm

auimam suam. Non cogilinda, qiiando Domiodit

decein laieiHa iaudaliis est, cl polcsiaiem snpra

cein civilaes accepil in prjpminm. Aposiolns qno-

rcquirit el i.npiini, qiii

omnia sub

veii-

qne

magniim sacramenHim, VerlMimDominideicin
:

l:,ic (lisceriiit.

Qnod ideo

dici nr, ul hoiniiiuin
;

desi-

scripsil Kcclesiis

significans sacrae doclrin» pleni-

dtiiia. oitiiiioiiis

famaB non sediicant

sed unusiuis-

iiidinem, hanc coinplecli numeri quanlilatem. Nain
cl

qiirciixumsinciai coiiscieniiaiii suam, de qua novil
boluin Doiiiiiium forre judicinin. Sequilnr brcvis cl
inaiiifesta

minierus ipse

in

inagnam Tlrlulcm

laud. m(|iie
infi-

cidlecitis esl; qni

licel in

exicnsum calcnluin,
iii

sentcmia. Qnid est
Sic ciiim
diiiii

diliijere

iniquilatem 7

niiumqiie lcndalur, ipse laincn
crescenii snmnia revoiviiur
lecipi
il
;

semelipso semiier
niliil

oditae

animam snam.
seniilnr,

se perscquilur,
seinllas

qui

el

probe, ul cuin

diaboiiiin

ilias

commeare
:

exlraneum, inagnjiii de se ficere videalur

vult,

qu

I!

ad

|>arnariiiii l«»ca

lngienda perilucunl.
icjnis et

anginentuin. Ilicciiain inerilodicilur decus, q luniaRi
a decore

Vers. 8. Phiii super
silpliur ci
ipirilus

peccaiores laqucos

nomen

accepit.
I.N

proccllurum pirs

calicis

eoium.
i/i

EXPOSITIO
p
sexto

PS.\LMUM
jam

Xf.

Pluil,

;i(l

vcrb.i pt:rdiciniiuiii reliilit

C(i'l()

niananlia,

(inem pro octaca die psalmus David.
ut
in

qii.TB jiiissiinis

iiiibics siinl; pcrli^lis .inicm igniii la-

Ociaoa,

psalrao
;

dicliimesi, ad
dieni

«|iiei.

lili

citini

bcne inlclligcndo, inde fiuclilicant;
aniii

ajiernam

periinei

rejiiiem

nam ociavnm
diebtis

isii

male tiacliHido

as snas

iiodi»

iiervcrsilaiis

niundiis iste noii recipii, sed

fi.iiio

sepiimo setnper
pluralis est
qiii

st aiignlant. Iijnis esl

qiiando eos flaininea
cogiiaiiones

ciira coii-

rcdil ad priniuin.
siiniil;

Iii

istis

enim

snlpliin; qui.i
;

eiiriiin deiestabiii

nuincrus:
feiore saidciscunl
spiri us proccltitrum, duiii
;

ilie

aiitcm singularis accipiiur,

nullo

se

lii-

niiilluosa lueiiie ciihfuiiduiil
e&i

pars calicis ceiwn, id

succedenle mutatur. Quapropl-T dicenda virtus esl
psalnii, ul

jerejos inienlioneiii inscripcio

tiiiili

laci-

mciisnra qtia
iii

{xillsiiis

aclibns clirianlnr.
:

Cnlic
litis

autein ci

bono

diiilur, ni est

Calix luuo inebrians
!

pussit iiitelligi. Petil itaiine
istiiis

prophem

ini'(Uilaietii

ntiiiidi

desirui

,

ut ad illam vcrilalem futurx

quam
q\iod

praclnrus

e»l

[Psal. xxii,5}

Ca/ix cniin nienproiiiissii:n:s

debeai perveiiiri. Sic illud imperturbaqiiaiido cjus bcaiitudo

&ura est qua

piil:iiiliiraiiitii:r.

€al'X aiitein dictus,

t-.o

bile rcgniiin sij^itilicalin',

in-

assidue caiidnn
i

sol.at

suscipere poiioiieni.
in

Marrobi;iS q»o(|i:c

he idosius

quodain opere
jiixta

desineiiier expeiiur. Meriio
stio

45

^^o^

''"'*^

psalnio

octaMis dies aplalns e^l,
^eikteni dicil Cvlicranoruin

iibi

sxculi islius

consne-

fuisse

ileracleain
itido xiini^a de^eriUir, e( illius

consl'lnlan>, coin^ usilo
|)uvuli

nomen

venire innocenlia po-

axto toj Y^Ayj.i, qiio

I

sinlaiur.

Cxtera vero hujus

liluli

verba praecedi-n-

gcnns uua

litlvra

ininiiil;iia

caiicem di\il.

(]

Lrde hoc noineu n>eMion:f conslai inlixnni. Vers. 9. Quufifm justus D miinis el jnsticas
lcsil
:

ubiis expnsitionibus proliamur esse noiiisiata.
Oiritio ps
./nii.

di-

(Tfttiia^em nil

l

ruUusejtis. Fit ((uoqne dex:|ui-

Prima parte propheta a mun«l:
s.ilvnin se petil fieri
,

isiiiis

perversitale
al'|uc su|>erbi

l;iie;il>riui K»*^ts dt^corj

couclu^io. Ju^ium
qtiia ne^cit aiios

«!icil

Du-

qnoiiiain dolosi

miunm aniarejiMi iam.
11 si

respicere,

poicntiam Doinini sceleralis oblocntiouibus ahnegabaiil.

qiii

iiurunl cosiodtie jusliiiain.
''jits :

Adjecit, arquiiu.i^tiniiateoi

Secunda prontissionem

Patris
:

per oinnip iencloquia Doniiiti
iinpins

tim V

dil vultKS

lUin

scilicirt

qumi

tein Fi*iuin prxdicai esse faciendani

lamen
rx se

|ut>pil »•, tp<^;
|ii'<:bi

conce^bl.

Non
nisi

eniiu qiiid'|tMU)
qiftd a

sub brevitate collaudans, sicut
ai;;u:-bal.

priii&

sermones

hiiiiiaiiit.is

bahei,

Dnminn
iii

iiontvmin nniuiiun st's«vpt>ril bigil ire.

Yullus vero
alio

Etpositio p^almi.
Ver>. 1. Solium
sancius
)iu'ii.
:

hic propit a.iiwie » D.nntni
I>si|
i

.si.^Mniicii.

N-mi et

me

fac

,

Domine, quoniam
veriiati-s

dcfecil

o

Ifgitiir

:

Yn!l:is

awati Uoiuin' super
q>ioiii:iiii

fiui^nici

quonium diminuice sant

a

filiis

homi'

ni^i/a (/*{«/.

xxMii. iTj. Sed
I

lnc dixil, iiquiitt-

Stiidtuse discuiiainiis

hoc priacipium

pf aluiesi.
d<t

l-ihin
lcUii;i.

vidi,

er :rq.i.iatciit giaiiain ips u> fecil

i|iioni.iiii

iingiKiiuiit sclieiiiauitn
iin

d corerorin:<tnin
pr>>|iheia
liiilo.
,

^
Coii(lu\',o

Kxc'ainal e
ipsa

ad Doininuin subilo

iii

psaimi.

loiinidiiie

appareat |icritui inagn
,

Deiinle

Qtiam hcHe
Cfriiin
iil
I

ver.-utiis liiiriMicnrnin ei

icrilnniones

p.T

ligurani

syiiailiroesinns

usqtie

ad divisioncn^
iuliT

saliiiits tslo sicriiiili
rii:iir:is
|i3'

b evi:ait! c nn le.vis e l!
:igiiO!>cinii)s
eiiiiit
,

cotigregai

iiiulia,

qu:e liinuil.

Quod scheina
Nain

qiKiriiin

>as

:il)

eoiiiin
el

vii.lcnlis.siiiias ligiiras

acipiiur, quindo

pluriin:i: res

)

r-iviia',ibus arceitiiiir.

Est
i|ui

in iiiiiiicro ipsii
vii:i'

io uiiiiiii, el ntiiiia cr;iiiii a colligiiutur.
s,i'( iiliiiii

rum boe

vjiius siiicla
glDrio^issiiniis
Viiia

D'ca'o^;i,

liiiiiiaii;e

|»i(tv< iiii

res|ticcrel anim^is inuhiroKtiiler
a Doiiiiiio/ic^n,
:

iug'avarc,

inslitiiior.

Nain

siciil

ille

lioiiiiiiiini

silvum se peiit
iliciiiani

apud qucm verain mo-

rondemnai,
iiiipugnal
:

sic el islc sensiiin iiiiqune pr.vdi':i-

noverai inveniri
iibi

sancium diient abesse de
iiiesse cogii>,<M

l oitis

lanl ta

iit;ijore

peiiciiio

Itberaiis,

ti.uiido,
littiilo.

laiila

itt:iloriiiti

lur niiii,

qii.iiilo pliis esl in li.le dcliiiqnerfi,

tjiKnn carnis Ir;!liio

Iloc,

quaniiim ad

lioiiiines

pertiuel

diciuir;

pilitaif

|»<'cc.iie.

Merilo cijio
<|iti

ei

|is:iliiius

biiiic

<;i'ieroio illo iibiquc
li

prxsciis esse coiinosciiur. Et ne
sanctu^, con»

iiiiinf^Miiii

ifiie',

S'iiscs

nosifos

in

(uiliodox.i

ilier.iitr anibigiiiim, iju-id dixil, tlefccit

(icdiiiMale p'

rl' (.li.>

iiti/*

iiiJi.iii

ioiie coiilifcii:!!. Naisi

scqn lor dun nu

m

ffse icrtul.s

-i

fliis licminnni. ,\li-

,

EXPOSITiO
i-T PMi;!» i«T
lioini
.-.'i;).*/i:«

IN

PSAI.TrRlUM. PSAL.
.V niiint, cl

X!.
jiiiio.^i

ni
iie
.

d ficere n'>n poicrai.

ni»i fnissfii in-

ponuiil in pr(p:ij

(jti

ui

<o

il«!-

es voiiMs imniiinra.

Qiuid argnmciiiimi
(]iioil

iiicnies a

Deo
qu

11011 iiiiell-giin

iiccejiissc.

II

s paiili-;p(;r

ili'iiiir a
liltir,

i«MS(>qiien'ibui5. qiiniijo illiid

(ir;iviiii-

inlcrrojjo,
t.b.is

irc

non

stiiit {^nrriili,

(iiio Mtp(Tve:rK!i»-

orqiienti diciin»; lirmniur.
(Irp^-avaia
O^^i

Venun

(•ii;ii

dicii

,

cniis stiipidi lacii.urn.i.iie co^isirioli s iniY

Do-

</iiN ;Ri<f(75.

ninnera
sibi

ciiipis

lioiiiiiiiim

flueiites

enim vnllus

in terrain,

cl:! idiini

os
sic

i.i

Idro-

rviiii-ntcr nsicndll. qiii collat.i

beiielicia

propr a
plii-

ruin; cl lanq ;ain liiignam peiiji lerinl,

co.irisi>

|»crvcrsiiaie
r.ili

c<>(iitnui'iil:inl.

El intucndiin quod

menlibcs

ohmuiescunt.

Ad

le

a;gr,liiili'min
iiloneiis

varins

oiimero

siint iio-iiljc i'eri/,7;«,

cum

niia

.sit

veri-

casus; ul fre<iiieiitT non
re
,

sit

cibiim pet
poiesriie

>

l:is.

Sed

(11111 virliis ojiis

p r

tiiiiim'|iK'iii'|iu^

Inmiiiein

qni

vid<^liaiiir

dc

labionim
,

se
:

ja-

<'(Klesli dispeiis:itione iriliiniiir, miillis
l)i

esse leslainiir.

ciare.

Tunc
:

ipsi, si

possunl
est
."

dic;uii

Labiii noslrii a

dicere solemiis proplietia David, prophelia JcreEvaiigeriiim

nobis sunt

Quis nosier

doniitus? Islnd aniem,
vcrba repc-

ini.K,

M

iiih.ci,

Evangelium

Juaiinis
:

,

cir-

Quis

nosier est

Dom-XH

Sat^rileg iriim

liM'4-t(|ii(!,

qtii liujiis i'oi

hoiiore lloruerunl

iia e(

vc-

luitiur.

Ouai

ligiira

dit itur

anlisngoge,

id esl coiilra-

rii.iies
vi,lii:is

eniinii.iiiiiis,

quando q^iaiias ejis per
nientibtis

iniii-

diciio.

partes

huminis

Domini

iargilaic

Vers. 5.

Propter miseriam inopuin

,

et

oemindit
liis dii
<•

pni-stalur. Potcst eliani el

ad Judacum popnlum comvacii:i;tis

B

pnup-rim, minc
bits

exswqm,
iiobis

dicit

Donvnus.
el
Filii

In

petenter a|)iari,
<1ere

qiii

donis ca^lesiibus

cretiirlia

ver^ibus

subiililer
iit

P.ilris

ins.iciend.fi
it

non

vuluii,

quciD tanloriim

vidi>iitium

p(MS()ii:v stinl,
.inferii.

inlelligcnti.i;

fonfnsio pos
(jui

prrphetavii.
Vers. i.

Nain

pnst(|u:iin

aij^int

eos

de

iioiiiini

Vana
;

lociiti siinl

nnusqtdsiue nd

pro.ri-

fu.nlciiJo
pai't(>m.

s:ing'.iiiii'
i;i

iniclivcruni,

\ciiii

ad scciiiidain
urric:i>ii(!nj
ni vcriia

mmii snHin
tiiv.tii.

labia dolosa in corde, et cordc loculi suitt
jiixl;i i!Iud

(pi:i

(iroplieta

vice iMni-, re
Aliena en

\aiia, falsa signiticat,

qood

supeii:i-;
>

piomiiiii Doiiiini
ferrc possiimus,

SiiIv;iioris.
t:iineii

ro-

d

\il,

dinuunla: sunt veriiates a ftlHs hoininum, ijuaud

cum

personac nostra; non
qii:n
sil

mnhic

roiiira Dttniiiiuni

CbiiNtum lesiiinooia qnxiebun',

ct

lanins eloquiuni.

Inielliganuis :iutcm

jenielipsos pravis snsurrationibiis excilabant. Pro.ri-

pietas Crealoris, (|i:and.> pyopter miseriam inopum, el
(ie:iiilum
iie

mos aniein
eorde

sigiiificat,

non lam cognaiione

gi^neris
d'-

pnuperum

cl.irifu;ii(is esl

D/iininu» Chri>lii5

:

qtiipi sceleris
cil, in
,

particpatione suciat'>s.
et

Nam quod
;

ejus fidclcs diulina thbnlal.one grav;iieiitur.
c.^l

£r-

cordc

:

qiiolies

volnmns dolosxs exdcclaraiiius
sicut
esl

sHigam, metiiphorice diclum
(|ni

iilnm

exsurgerfj

prim re, dnplicia eoruni
Jacohiis dicil
:

C(>rd.i

nescit
dicil,

bnmana
el

imbecilliiale recnb.ire.

Sid exsnt•

\ir du\ilex tniim) inconslons
I,
^'.

in

gam

apparebo, et

inani.^^cslab^ir in Filio. Uii

o/nnJtKi
cu|tiniiis

fjjj

«ujs (Jflf.

).

Qnand'» .lUlem
iu eis csse
:

siinpii es

C

cnim

virttis,

indiscret.i

mnje
in

tas

e-t.

Appar;ji
ipse
i 1

inJicare,

linum cor

tcslamur,

enim

el

iiiaiiirest.tnr
:

Patcr
Q-.ii

Filio,

sicul

sicnt in

Actibus ap istolorum lcgi.ur

ilnUiindinis
(

46

Evaii;;elio d cil
'I

me

videt, videl et

Pwr.ni

aiitem credentinm eral cor
IV,

unum

et

anima una
una

Act.

(Jo.tn. \iv,

).

32). Sic et

bi!iiigties dicim-JS, qnl in

3'jnteii-

Vcrs. G.

Ponam

snper sulnlari

meo

:

fiduiiatiler

lia inininie

pcrseverant.
secuia

El rcspice prsedictas rcs,
:

acjam in eo. Snluiare suiim dicil P.iler Vc.rlnini siniin,

qu.ilis ftierii

senietiti.i

Lncuii sunt mala. Ne-

qndJ

esl caro f.ictum, per qtiod viia morlaiibus venir,

cesse esi euim ui mala toquercntur, qui duplicia
c<>r<.'a

dnni oinnis credens salnteni copio^a largi aie cmisequiliir

gesiabaiit.
3.

Et quid sttper

cum

ponit? Consoialionein

S( i-

Vers*
/(

Disperdat

Dominus universa

tabia dolosn

licel.
,

qtiam ^uperitis

(lixil

inopiirn et

paup rnni

:

quod

tinguam inagnitoqiiain. Seqtiitur sententia gcncrasolet lcge sanciri, qiiando

Doniino

Salvatore rcsiirgenle,

fiilelibuS
:

provenissO

I'$; sicul

unus peccat, el

m^inifesiuin est. Fiduciatiler
tc!ili:e

ayam

po^cstas
illo

onmipofidncia-

iiniversale m:ilum scvcrilas
Di'pi'rdni
,

promnigala condemnat.
dicitiir

pa'ern:B diiclaralur, qiiij rcvera

contra adtinationem
qtii
iii

Jud.coruin;

tit.r nijit, Cii;us

volnntali ntillus pr.x>vab;l ohviare. Sio
:

nt

passim |>ereant,

una sc

prjvitat*' roilegeqii.c

el dc

Christo in Evanje'io dicinin est
:

Erat gniin

r.ui».

Lingua vero mngnilotfua cst

sibi

aliqnid J) do ens eos tinquain
sciiiiai

o'esiatcm habens
(

,

non lanquam
).

magti» poKsiatis assnmil; nec

inle'li!iit a

('rc^ilore
;

eorun
,

tl

pliaii$<fi
i

Mat.h. vii, 29
esi
;

SeJ poJi

datom,

diin:

eventus n rum

sibi piitai dicit

es^e snbjectos
:

tcslis P.ilr s

Fil.i lidtK

I

siciil

Fiiii

liiria

,

fiinl Apoc.ilypsis
itl
)

de Antichrislo

\idi in cornn
(

p.icstas
iiiittr.p

cst

P:itris;
csi

quod

toli Trinitati

pro

uiiit:ite

quod
elc.

ertit

ex etsius, os toqmns

mngua

Aaoc.

xii

cenntn

ctiremre.
etoq>ii:i

5),

Et ne in bono tinrfnnm ningniloqtuim p-dtii-la^^^ia

\ers. 7. Elof]iiia Domini
dixil verba
.

casta.

Postqnaiu
;

se» accip4>re, pra>misii,
piclai
II)

doln:.a. C:):isiil'Ta

vcn»

I

;i:ris,

cadetii ip-a

landanilo cniifirmat

d.ceiiti.s,

quod non

hoiiiinib.is, qnia inulti
is

n sic

oiiiiiia

coniigernnt,

quemadmodum promissi

tx ip>i8 Citiivertendi crant, sed ip

viliis

inipre-

n.

scnnlnr. Qnid sint ergo eloquia Doniini, siib b-evi,

clir.
Vers. 4. Qiii dixerunt
fnbiiniiK^
l

late dcfinitnr
:

id est

eloquia cnsta, videliccl virginali
,

Liiig;iain
:

nostram mnfjnifi-

inlcgritalc purissiiiia
ruiiipjt,

qiia;

niilliim niendiciniii
inficia'.

corsiciil

ibia

nostra a no6is sunt

qm^ uoder bominimit
p';«;sii-

nu'!a
igiionil

maciil.i

f.ilsii:itis
it.i

Nam
c
iifJii

n
I"

.s

c*t? Iluts
itat".'

expo

lii

qui in pn-peris lebtis
1:11

casliias

pollutionem,

eluquia Domiai ne\i

lu

ltii;;c;iies, g'o:i

s:ij:ii

cxallarc

sciniit ciini al (pia

sorde inisccri. Sed

oii i^e

;

C

; ;

99
accipias, quia conlra illuJ
(lirluiii

M.
poiiilur,

AUUEUI CASSlOhOUl
suporiiis

1'0
cnniprelieriderc

qiiod

A

«lici:i!iis qi!0tl

nnn vnlcimis.

Siib nion-

esi

dc

ini(|iiis
,

:

Vuna

tocuti sunl unuiquisque

siira

eniin

(

rralor iion e^l qu3C cre;iiuris omnibns

ai vroximum suum
irsiqiia

ul

iiispecla

reriim

vai

irftas

ab

dala csi; nec aliqua in eo polesl esse diniensio, a
qiio

nos

coitsiictu

liiie

reinovenl. Qiiod scliema
Laline collalio, qiiando

rebus oninibus numeriis, pondns, ipensiiraque

Gra!ce syiiiiesmos

iliciliir,

pra'sialur. i1/?//n'p/jfas<i
ill:im

aulem

filius

hominum

,

ad
:

sihi, aut persoii;!', aiii causac, sivc

ex ronlrario,

s

ve

promissioiiem respicit Abrahu; in qua dicil

ex

siiEiili
:

compiraninr.

Ilic

enini eloquia divina lau-

MullipUcaiis ntultipUcabo semen tuum sicut stellat
(

caeii

daiidir

supcriiis vero seriiio

hnmaniis arguilur.

Gcn. XVI, 10

).

Qiiod

cuiii

iii

sai;ciis siiis ei fecisse,

Vers. 8. Ar^jentum igne exnmin(ituni,"teri(^ ])UT.,a-

ei qiiolidic faccrc maiiiresliiin esi.

lum septupluni. Adluic
lalli

deliiiil

pcr siiniliiiidinem inc-

Couclusio psalnii.

raiididi qiiid

siiil

eloquia casia. Argentum tarce
S'

igne

examnatum,

Considercmus bunc psalmum
Siicramenta declarasse. Dixitenim

iiimis utilia

nobis

qiiod

lel

esse piirissiinuiii,

qii.tii-

d» rieqnenli

qiiaiii vani.s el sii-

fiieril

decoclione iniindaiiini. Exaniina-

lum
de El

qiiippc vel purgulum, coiiiia i!lud poniliir,
:

quod
corde.

pcrnnis liomines loculionibus occupenuir; nt n')n
veritalem qua vivant, sed quo

pcccattirildis ail

Labia dulvsa in corde

moriuninr, velint
sil

et

ul

quampliirimiiin dislaret agitosccrcs, addidil,

alTeciare

B

mcndacinm, Dcinde qnale
;

ebiquium Do-

purgntum septuplum. Qui niimcrus ad seplifdrmom

mini coiiseqiienlcr ex|.osuii
siia

iit

saliilarilor nriicui :iie

Sp

riluin vidctiir posse ros^.icere, u\ csi, linioreni Dei,

sordcanl

,

si

qunnlum

sint muniii^sima

Doinini

Ikietatem, scienliaiii, rorli>udinem. cunsiliuin, inlelli'

verb:i

cognoscint. Qitibus rcbus illud reniedium daquoiii;im sccundiim polenliim

gentiani, Siipieiiliam; per qiix

Verbum

Inr,

Domini

lilios

bo-

diviniim

lati-

quam

in

snccensis fornacibus mancns, veiiiaiis rutila

iii iiiin
iiicri

constat posse libcrari. Et quia Uiidecimi nuin qiio

toniscatione respfcndei.
Vers. 9.
7'«,

viriiis,

bic psalmus

est consi tulu-»,

Domine, servabis nos,

cv;ingeliciiin nobis cognoscilur indicare mysleriuni
et

cuslodirs nos
P.>lril.iinilias
:

a geiieialioni; hac in ateinum. Siciit sup"iiiis dixit
l)ispei-dnl

suppl cemus, ut

in

vineam suam*saUein

Dominus univcrsa
Domiiiiim

vcl
liibiu

dolosa,

undecima nos hora cleinenlissimus inlromitut

ila

liicconqiiaieiius

scrvatiiruni

promittit,

qui elo ;uiis ejus

mercedem opcribus non debiiam,

sed dt-

pura iiienlc ciediderunt. Kt vide, sanctne regula;, qua
iiiodcraiioiie
(/iVs
,

giiciur d>>n:tre graluitam.

Nam

el

beatus Prosper in

servalx snnt.

Dnm

secunda paite
dicit, lu nos cusio-

libri qiii inscribiuir,

Ante legcm, sub
sic
ail
;

pracsumptionein caduca: liiimanilalis abscidil;

lege, et snb graiia;

de undecimo cab ulo

ne quis de sc conlideiidinn u!bilcnus xslimnrel.
«-../».^/./...» A../. geueralwne nac
.

A

Ne>|ue sine boc myslerio undccim velis cilicinis ta/^

:

^:.,« i..,i./^^ »ive Juda'0s, sive niuniii istius si1-

^-

.•

bernaciibim

desuper operiebatur, quo reum r r
» i

e=se

gnilicat pcccaiores, a quibus nosira virlute iion pos-

osicndat toiuui

mundum

Deo, ac sub pocniieniia dc:

sumus

custodiri, nisi lllius iniscralione
in (eiernum, qiiia liic
ibi in .-eierna

protegamnr.
in Iribulalio-

gere. Ipsius enim numeri psalmus babcl priucipiiini

Addidit eliam,

nos

Salviim

me

fac,

Domine, quoniam

defecit sancirs,

nibns oonsolatur,
hic adjuvat,
illic

sccuritate conslituit

quoniain diminutcE sunt veritates a

filiis

hominum.
XII.

glorilicat ct coronat. Iia iios piissi-

47
Cum

EXPOSITIO
7)1

IN

PSALMUM

mus Creator

et bic

conservat,

nc percamus; et

ibi

finem psalmus David.

beatiricat, ut nulbiienus niiseri esse possitnus.

lituli biijus

verba

|irxceilciili

cxposiiione jim

Vers. 10. In circuitu impii ambulant
titudincin tuain muttiplicasti filios

:

sccundum

al'

nota sint, convenit ut de conrmeiiiia
aliqnid

magis psalnii
cliaritalo
sita

hominum. Poslquam

dicere delie.imus.
sti,
iti

T

lus eniin de

scriiiones imiiinrum in prinia parlc comiictcnti cxsecraiioiie rcdirguit, ei
iii

loqui:ur Duiniui Clir
pcrfeclio, quatn
si

qua

esl toius Ic^is

secunda parie eloquia Dolaud.ivii, venil

qiiis

babei, omnia

mundt

islins

mini mirabili pra:dicatione

ad

coiiclti-

bland.menta posipoitit; nain

dum

ipsa sola

ex loto

sionem

psalini, in

qua singulis partibus sub uuo vorsu
:

corde rcquiritur, ejus conirarium non amatiir. Charitas ciiim Dei

digna resliluit. Dicit enim sub brevissima seiiienlia

quxdam
:

vernalis est pbivia viriiilum,
et

In circuitu impios ambulare ; ui nunqiiam ad reclam possmt seniitam pervcnire. Toriuosa; siqnidem \'m
malis semper inoribus applicantur, sicul Salomoii de impiis dicit Dereliquerunt vias rrctas , ut ambuta:

D

sub qna et bcala volumas germinat,
cta Iruciilicat

oprraiio san-

paiicns

liic

in advt-rsis,
,

tcmpera

a in

prospcris,
iiiiinicis

humilitate potens
siiis

arUiclione Ixiissiina,

bcncvola, bonis

snperans inalos. D- qna

rent in vias pravas {Prov.
ftd

ii

,

13). Lt ideo pervenire
qiii

etiani

supernx
refirinis,

crc:itura;

i.emper

accensx sunl

:

requiem octavae

dici

ncqueunt,

rolarum more

naioma
(

drsiderium salulariter cresccns
:

iu siia seinper te ga

vertuniur. Seqniiur, secundum
ftlos

l

ul aposloli

vocc cuncia compicciar
iv,
1(3).

Deus ipse

fiUitudincm tumi, muliiplicasti

hominnm.
Domini

IIoc

cSarilas esl {l Joait.
detfll expeiere,

Qiiapropler ipsam nos
;

ad

illos periiiiet

qui sincere eloquiis

casiis
illis

ipsam sine

fine dt^siderarc

ut qiiiu
in
f.i-

purissimisquc crediderunt. Et vido qiiaittnm islo verbo promiliilnr; dicil enim secundum
,

in

bic ini'e cxpleri

non possumus,

sa!lein ex ea

aliitn-

tiia re!r.''nti<>ne saiietnnr, sicul in c niesimo

dccimo

dinem tuam

muttiplicasti /ilios hominuin; non seciindiim meriiuin snum, sed stcitndum illud qiiod liumi
i:is

ociavo ps;!!*^» 'egilur

:

Defct

in

salutari lno anim.t

mea

(Ps.i/.

cx "«. ^1)« l-ind enim delicce, Mici cit
ci^ii^^i-^^re.

nescit

angiisiias

susiinere.

AUum

eiiim

s;rpc

po;cnniiaic

it'l

EXlOSmO
/yuhio
iia'mi.

IN

PSA I.TIJUI.M. 1S.\L

.\il.
ii:a\iiiii:.s

iOi
scniiainr
;

A
parie
gciuis

cxciiat s
quatiilo

Joliir
Id:

q>iod

ul qiie
nti'U> :

fit

Oum

respicLTCl

pr>|)licla

proxima

spi;:i

g

i

proiraliitnr. IniniiiUS
aiiio

d

i

iiiitiiaiiuiii

iiiuriileris

supersliuoinbiis occupnri, nec

dialiolo

di(.il,

(\n\

advonitim Doniini exaltaiiis
sti-

ad culinraiii veri Duiuini
creJnl.Uteiii
su:ifti

puris sciisibus
s:)iirt.c

restinaro,

biim:ina caiilivitnle g:iudcbat. Super me, Uoc est

adventu

incariialionis

pcr crcdnlilatctn moain

,

qnia

ille

lolo orlxi colc-

niagno desiiieiio deprecalur explcii;

ul

vil

innc
c-

bainr iusiaiiicr, cnin devoiionem

ftJei

divina rcli^io

coBfnsa geniiiilas saliiaritcr dcvios t-rr-Tes
rel.

non

lia'erct.
t>.

aliji'

Sccui.ilo menibio, ad
itisl.

noslras peiiiiiincs olficaftiliMn sn:iin
i

Vers.

rirsjiicc

cl

cxandi
ti

ine

,

Doinine

Di'us
in

rilcr

uenilas iiiuniin.iri
:

velieiiirMicr

mcus. Illuinina
vioce. Yenil ad
sn;E. Si'd

nlos tneos,

niKjunm obdormiam

tiposlulal
i|ui

nu

iininiii a'i<|ii

lr.inil(;

siiccninlxro',

sccnndiini incnibniin ileprccationii
i'ialcoi cjns l.icrymas

seiii;iersc in cj s dicil

inisciiior,li;i luis^e Ciiii-

quas bic p
,

profndisse

I.SUili.

crcilamus
Eiposil
psahui.
,

ne

dilalifnic (lni ina totiis mtin.lns captits

eiTOiibns inlcriicl?

Me
t,

ciiiiii

rnin dicit,

non

sibi

innliiin singtil iriicr ptv.
iii

se

I

uniersis
ii»iii;

litle'.il:U> S'tpti

Vers.

!.

Usiiuequo, Doniine
|ir"plM'!a, nl

obiiisceris tue

fir>

plieal snbveniri,

qii()ni;n

ililci

rcmiMtiu

gene-

ttim'.' I*li:iiiiS

tiieLitin i'Sl,

Diitn ni ri.aii-

lale |)elebilnr. liespice, ad iilud rclcrenduiti esl qno.j

l.iie ci>pi<>sa,

qiia ejur^ liuina: atioticm

nvidc

sn>t:iic-

snpcrins

ail

:

IJsqiuquo
illiid

averiis

facinn tuam a
in

me

?
:

liai,

ciinliilenicr

ernclans d;cil dilTerri se
:

diniiii'»

ab

exaudi vcro, ad

qtiod

dicil

cnpili^

psalini

f\sp>-ciniione sua
iiiolcsla dilalio

«piainlii

oinni
lic^t
d);

desidi-ranli valdc
illuiiiin:ilinne
ii

Usqnequo, Domiiie,
aiiieni cordis bic

oblivisceris

me

in finem ? dciilos
qtii in

e^l.

Qucin

lei

debcmns advericre,
fidei

inortcni

ciedebal

essc vcntnriiiii,
citjiis adliiic

ejns

Intiicn

l

id tale ine-

obdonninnl, qu;indo

luinino

scptibo,

cnrnali
<li;

(unqueriliir,

S|m ralnni

cornerc

n<)ii

dcleciatioiie claudtinttir.

Ipsc est cnim

somnn>

ieb;tlur adventuin. N<in

cnni

obliviscitur Dcns,
<

^cd

quo

l;rtatur iiiiinicif*.
G.

ab co
dilTerl

<|ni

ilesidcral, olilivion in
itliinr.

rcdi ur paii, qtiando

Vers.

Nequando
diib

dic&l inimicus

mns,
dicil,

vra^valui
ti nio.'MS

donnre quod

In fmcyn, bic tcinpus
prx'videli;il
i

adversus eum. Qui Iribnlant me, exsultabunt
/'u£ro. Iloc <Ie
ilo et

si-juilicai

quo incamaii nein Doinini

csse

nngelis

ejus

quilnis

veiiiiirain. Talis enini

qnercia fiduics ani
ile

ns piilsai,
<>cni-

talis

consuetndo

est,

insnliare

dum

capinnt, victo:

ut et sine line coelesiia cupi.inl, et

Domini

rias

suis putanies seinacium ruinas. Dicit eniin
le fiiero,
illis

pcr pri tnissione cimii lanl. Va inucndiiin, qnod pcr

sidivisusa
bi
i

gaiidiuni

dabo qui dclestn-

hos qiiatuor ver^us ubiquc
tii-nlije

v<

rba conbiantissiiiix pa-

consneludine tnnc
n se

cfriciitntur lacli,

quando

<Ie-

ponit;dicit

eiiiin

:

(J

qnequo, quousque, quan-

C

ceplos

cngnovcrint possideri.

Nam

qtiod dicit,

ditt,

repclens ctinm

usqtiequo.
dicl;i

Que

ligiira

dicitnr

51 tnolus

fuero, signilicat infidclis

animx

mntabilit?-

epiinone, quandu sini.iia
tninatitnr.

crebra repelitione gi>

tein

:

qiiia

necesse csl ut in

la |u

nm

diaboli pedcni
fir-

iniit't, si i.e qiiispiam vestigio

mentis a Dainini

Vers. 2. Qiiousqne
paritioncin
pr.Tvidelial.
p()Slu'al

avenh fuciem tuam a me?
Cbrisii,

\[)j kii

miiale subducat.
Vers. 7. Ego au!em inmisericordiatuasperavi. E.tsult bit

quain

iii

S|iirilti

Ipsa esl eniin facies
piiiiiii

cjtis,
ille

qux
vir

caniali
s mclns
<in.c

cor me:im in saUUari

luo.

Qnamvis

desidft-

bus ocuiis
aiTi'Cln

;ipp;ircre

:

q ain
<

rio

43

"i3gno raporelnr, palienii;e sii« tamon mi)dicens
:

gencralilalis
(Jignaia est

mcriio
coelesii

itiiiebai

aspiccre,
salvarc.

inciita dcclaravit

qiiia etsi

adliuc coniingat

iiiu •iiittn

xisiiaiione

Sc

propria vota

iliffcrri,

ipse

tainen,

snperna miseri-

ct desiilerinin divini atnnris ostensuin
iiin tliar.t ilem c.msta!
iu

est, et

iiii|)!<>-

cordia sifTragante, in spc cjus^pos-il linnissiinus inveniri, sicui. Aposioliis dicit
:

proximis

:

quando jngiier
cog;iov(T.i'.
;

Spes autein non

cott'

expctebat

<|uod

oinnilnis

proilcjse

fundii

[Rotn. v,

r>).

In tua eniin tnisericordia

dicit,

tliuniqne cniin lOiijnnciiim, u:ruinqiie soci.ilnni

nl

quDirtani qni
l:it

alilcr pntnt,

omnem

speui

ncc Deus

siiie

proximo atnetur, nec proximiis sinc

sevaiuat.
!

virtuslidei, el firmii;>s

sux crcdulimagna credenei

Divinitate d.Ii^ntiir.

1) iis

Cniidcbal ad praeseiitis

absentiam,

interior

Ver>.
Ilic

7j,

Qiiandiu
niaxintus

ponam consilium
snstiiK^niis
nl

in aiiinia nieci.

boino Dei saluiare jain conspcxerat,

qnem

adiiuc c\-

anlor

exprimilur.

Dicit

tcrior carnalibus oculis cernere cupiebal.

sibi
fi

deesse consilintn,
:

videndi possit tnitigare af>bilis

Vcs.
et

8. Ca.it ibo

Domino, qui

bitta Iribwt

mihi

:

Lliini

qiiando

in.i

stim

anxiclas csl concupi-

psallam nomini Domini aliissimi.

Cum

se in priiici-

scere bonuin, et diulin^ snsiincru ventuntm.

piis

crcbra conqucsiione a dcsidcrio suo dicat csse
Iiic sibi
;

ViTs. 4. Dolorem in corde meo p r iliem. isqrcq o
exaltabitur iuimicus

dilalum.

bcnefieia

Di>iiiini j.iin l;e:us

asscril

meus super me

?

Adlinc super piis
cniin
:

'ci:ntiibuta

sivc quia per propbcti;B viituiem acce-

conancsiionibus pcisevent.

Su'.;aiidilur

ile

pisse se d cit,

MTSU superiore ponam, ui sii plcna sciileiuia Dolorem in cordf. meo ponain pcr diem, id est pcr singnlos di('S, nt absolnic coiitinuitii) tc.nporis possil
lelligi.
j:i!n

rum;
liitn

sivc (|uia

quod manirosle noverat esse venluboc ipsuiii crcdidisse jam pr.cminiii
:

eral, siciit lcgitnr
est illi

Credidit

AbTaham Deo,
xv,
(>).

ct rcpiila-

iti-

ad justiliam [Gen.

Meiilo ergn

Et respice versus

isliirs

priinum verbun,

ul

accopisse sc
triljitta.

dicit, cni iniria fidei fuerat firmitas coii.

iiun

desiderium, scd dccoro trcsccntc

ainbitu

Kl

intndc qn d prius

dixit, cantabo

;

dciiulo

;

!0:>

M. AlT.KI.n C\S.SI<)DOni
;

!0I

psailiwi

caiUabo

citrxic,

uhi

iii.nia lajlilia

compleb.i-

A

Vitl^iH

|»(ipu!iis

JnJ c

iiiin

C:.ri^iu:«

lii;n;il.ler
;

in

\:iT[ms.(i., conirniplahaiuri; p,,a//am op>ribiis bonis,

asMiiiip*..!

carne vcnisse, insipie ucr divil
iniellcx
t

.Vcn c.t
er.il

«HHxl intxiiii!* Di\iii
:i(l

l:»s

(i!u>ril

;

ul canlabo perlinoat

I)
;i

m.

.N'cc

ip

mii osse

(|

i

pr.idi ins
s'"»!

Cinitrtinp! uiviiii,

psalldm aJ acliiaieni.
lit

Quje

dii

>

p;opliel;s. Idco giavius qiiia

nfii blii s,
r

cHiit

l;uii|it:iiii
'i!

gcmiiii ticnli p

lierriine

so

i;tla,

reJdunl

iii

corde; ul
iir.

iii:ilo

volo

p<'j

i;icredu!il:is

juii^e-

r.iiiiatishiiiujin

(^!ir sii:iniiin.

le

Coiulnsio pmlnii.
Rf~|iici:uniis pii»))!)(;i;rn
pos;(iiin,
(i(i:i'iJ(>
iii

Vi ri. 2.

Corr)ipli swil el

ab^min

ib 'es facli

innt iu

volnnialibu-^ suis;

non at qui
sinit,

coiitempbitione beata
tiyiue

f cuil

ionum, uon et
Scri|itiir
riiiii
i

ad unnm. Corr.ipi
recedeiiics,
iii

diim ab

dcsiil 'rio
<:i

glorio-.ain
ai!v«^r

iiicarnaiioiiein
s.uiii.ilc

sitn^us

probai

suiil inci

se

Doini»! s»siineb;»l;

liiiio

ainns

q'i;tle

iniiniu
viiio>os.

Sc

piiuir ueiiidc, ixcna pecc;ri, ut ncfatiili-j-

iiule siisccpiiiuis qiiod rc„M;in

polenlem, ct sanct.iin
si;i!a

incredulitale

inacuiaii,

abominibilcs

D

niiiiro

proplieiain lanio

smdio ronspicere
csl,

vttbiis-c
<Ji;ibo!o

senlimns.
IraJal sub

suis erroiiijtis redderenlur. Volunlas eniin di. la est
a volnlu,

Sed Dontino sniiplieandiun
«leserlione lenianlos, el

ne

quoni:im aninius qiio vnll nimia velocitate
Seqiiilur,

l;'li

iienericio

nns redilat inIraiisforlur.

non

est

qui

factat

bonu}!t.
fe-

digi.os; nl
l;.l.alur,

ciii

ille

adh-ic ventnro devolis.ime

famu-

j^ ^^^^j^, ^^.^^ ^.^.^^^.^^

j^ pa-riarclii,? Nonne bonum

nos

ei,

qui

jam

vei.it, Jidelitcr

Sfrvi:.miis.

^j^ ^^^^^ ^,^,^ ^,,,^.,,,1

prxccpiis obcdiens, in nrr.,m
i

Admonct eliam duodenarius
II

iiiimeriis

apostolonim

s;ilv.uidus intravit?
li.im,

N.inite

iein

bonum fediAbrafecit

s recolero qnuilit.itcm, qiii doctiina perreciissima

cum

filiiim

s;ium obediens d.vinis jiissioiiibus
boiiiim

maiid:«torum, ct

Dom

iiiim

supra omnia ddexerusil,
siinl

obliilit

immolaiidum? Noniie

Job,

qiii

Cl proximo.i ca lcm nt se cbaiitile complexi

Jiira pissidiie percussus, in

omiiibus Dcnino gra.ias
ei apostolis,

nl

mer
Iii

liic
li

psalmns

talia

noliis

sacramenta con-

actilavit?

QuiJ dicam de proplielis

qui

cesseril, q
liis.

aixisiolirum noscildr
ino |ue
triiiiis

numero consecrajii-

DtanJaiis Domini famulaiitcs, seipsos gloriosis mortibiis oblulcrun'. ?

duodccim

liebr.cirum popiiliiin

Fiunt bodiei|ue, Djinino lurgi<mic,
qu:c bona sinit. Sei,
ut

(•(iiisiai

esse divisum. D;iodecim eiiam sediis in

jiisioruin operaiione
iiegatio
qii

h.vc

dicio vcnturo D.»minus promiltit apostolis. Duoilecim

verissime

t.bi
esl

Jebcal

elucere,

con-iJera

quoqiie
liiijii

iiieii->ibus
!i

amuis

ijise

pa-tiius est.

Sed
ul

et alia
liniic

d sequilur, non
Cbri^tus, sinc

usque ad unum. Revera solus
boiiu:i)

1110

pl ira

ddgcits leclor

invenies,

est

quo

aliquod Yel inciperA
prxvalet. Qua»
ni^i

c;ib n!iim mulli^

mystcriis rcrcrinm esse cognose:ts.
IN

vcl implere imbccillitas

hnmana nnn

tXPOSlTIO
In
linciti

PSALMIJM

XIII.

propterjure nigaliim est ullu n facere bonum,

pnalinits

Daiid.

Q
omnino
frequen-

usqiie ad

ipsum

fuerit ejiis

miserarion;> pervciiuin.
i;«so

Cum

verba
siiit,

ista

pr;cmissis exposilionibus
polius

Nam
ergo

cu n aJ eiim acceditiir, ncc ab
boniini sine
(iiu>,
qiii

reccdiuir,
Iste

jam nota

mcmoria
ut

de bis qu;un sermo
ftnis

omne
titu4>.

diibitiliine

pTagiHir.

est
in

noslcr leqtiiraiur. In
ler rcpctitur,
aiidicniis

liiulis

aulem juste

est

promissus \ed.,

prxmissus]

semper ad omnipotenlem Cbristuin
erig;tiur,

animus
variis

S''d

(tiiis

isle,

sicul di-

49
terel

Vers. 3. Dominus de ccelo prospeiil sup r

/i/io«

cliim

e>l,

s gnilicationilus
:

sensum nosiriim
nunc doccniis

litminutn.

Qunmodo

prospexit? Scilicet
,

tit

mJ)

s mil-

ir.uismiilil ad
i;iniie,

Dominiim

nuiic tribulaMlium confes-

Dnigeniium

Filiiim suiim

per

qucm

vera fiJes

iiuiic cxsuIl:»»ione lacianlium,

CTiJenliiis potiiisset agnasc..

Super

(ilios honiinintt ^

alTcclii,

liuiic

comminatione

judicii.

Modo lamcn
ii

de Jod.eis poiest
tius a;t
:

iiileHigi

,

sicut
nisi
,

m

F.vangeiio

Domi-

psalmus bic Jud«orum ves;iniam vebemenii
lione ca ligal
nis,
:

crepa-

Non

suin missus

,

ad oves ^idf

periera-.t

asper inveciioiiibus, lerribilis profah.-cc

domus

lsra?l [Matlli. xv, 14)

ul lionoratiu» e s :tp-

amariis

increJulis; ut
Ecclcsi.Te
|.r:t\as
,

increpalio meriio

pellaverit (ilios hoittinum prop er uniu- Dei culitini ct
in compnralioiie ge;ililium.
liter
Illi

s.-»itcl:u

detnr

coiitra

cnjns

proposilum
exciiare.

eidm

popiilo specia-

dcincns perlidia

inlcn iones
pnalnii.
iii

iiititiir

cognoscilur i'aium

,

iiuod rcp' llcodo sacrilc^.;us

Ditaio
Facies
illa

a se reJJil aiiemim.

Domitii, qu e

di.oJecimo psalmo dehic
j

Vcrs.

*i.

Vt videat
,

si

esl intelli,jens

,

aut Ter\uiren$
dici:ur liy-

sidcrabili stipplicatioiic pitcbaiur, Ciiur

im i.lroJucrc-

Deuni. Videal

videri

fai iat.

QuoJ scbema
in

a.lveois'. Ei iJeo primo moJo increpal Eccieviso Cbristo
Jicil inani

palage

,

id cst

pcrmntai o, qiotics
tlicia

alium inielle;

sia caibolica JtiJ;vos, qui
tliJcruitt.

minime

ctnm

vt

rba qune

sunl traiisleruntur
,

iil

dcaMir

SecunJo modo

cos trepiJatione

e\ lompore nos-c

qii ilpi:im

qui anteqiiam fiant,
locutiis est

conlaitJi, qui

frucluosiim

timorem Doinini cognoriiiem

novit miivcsa. Sic ct

Abrab*

Doininus

:

sccrc
ciili

iioltier.ini.

praulicitur

Ad postremum, corum in eveiiire coiivcrsio, cum
sa>culis exspeclata
in eis pro.li ur,

s*-

Nunc

cognovi quoniam times
,

Dominum Deum
1

lutim

plciiiiuJo
;

(Gen. XXII

i2)

;

sic dicliirU'. esl in jud.cio siio
),

pec-

g.Miiiutn

longis

provcnerit

tit

caioiibiis: yescio vos (}[atth.\x\,

ci

iiis

similia.

vum

Doiiiini

pielas

aj confossionis

Quo

I

gcnus

locitlionis in

Scr

piiiris diviuis

reperis

romcJia

(aciliiis iaviiciiior.

frctiucnler in.-erlum. Iittelligens

anicm
D,-ns

dixil propicr
iiilelligi

Exyositio psnlmi.

assumplicneaj hiimauilaiis,

(pi:a

d«-

\crs.

1.

Dixii n ip'cn< <n cerdc

s>.io :

Son

ett

Deus.

buissct,

t{tii

muliis tnirai^ulis

a'lvi.':i|u:u

s;ix

J.viiii'*

,, , ;:

EXPOS TIO
l.iiis

IN

PSAI.TF.UHJM. PSVI..
nian-

XIll.

100
diiin
it
;

o^lcnJil. nejuirnis
III''

\or.->

po>uil,
re ,uril

si

cjms
,

A

?"is
e>i
,

i<;i(«

.\;jiii

iinmanilali

n

liiliris
niiii

rlTusjis

iliia 8ei|iicn>ntur.

eniin

Deuiu

lyu

.\b

fiiinis
,

eos criiniiiosos
hcaliiuiliiii

iIVhi

scii

ad

iius

pjns volniilaiti noii iii>(re|ial. Sic
iiiiii

uno vcr^u niysieei

})ervonil

coixHT.nii.
iufcliciias
i:t

sancix'

incarn;il!onis o>lensiiin esl, nl pt-r lioc
fides polnissel
inti'Hi;;i
,

Vers.

!».

Coiitrilio et

viis
vi.i

eorutn

,

ei

rt

iioniiniiin

remedinin

vinm pmis
inipioiniii
,

nort
(iii.c

cogiiovirunt. 0,>linie
contrilio csl
'|iiia
,

(JcscriliiUir

niiia ei

leril ol leriliir.
,

il.bui^sel opiaii niuneiis inveniri.

Vers. o.

Omnes
esi

declinavennil, iiwul

inulilci;

facli

Jiifehcitas
i-.»aiisia

(To,

miin|iiam pcr ipsam

nisi

acl

,unl:

nort

qui

facal

tomm

,

non

cst

us^m ad

supplici.-.

pfrvenilnr. Sc.l p
el
.

.lesi al

qn.s el
r(.d.re

unvm. Omne, dicnnlur declinasse, cnn, lan.en ex eis non minima lutba credidcit. Sed a parie lotum ac-

in

vi.i

p.cclornn. csse
Il.c
,

ad v.a.n uc.nm
a!..,.ia

j"snln-.
lil^eralos

aiiicm n(.gai illos
dicit,

conve.sione

np.cndum

esl

;

tanli

enim impii fucrunl
putnreniur.

,

ul
Isti

pene
ergo

cum

viam paas non cognovcrunl
,

otni.es perlidi esse ac per.isse

qoand. ipsnm Dominnm
corde
Vers.

(,ui esl

via

pacs

,

cscaU
eorum.

d,ulinacerunl a gralia Dci

,

cl f.cti sunt uiutiles sibi.
est

nullalenns inlelligere
10.

meraerunt.

V.TS. 6.

SepuUrum

patens

guttur

eorum

.

linguis

^on

est

timor Dex ante ocnlos
est

suis dolose agebant. lli nuin.iue

versus nsque ad dir.on

rrxcedenfbus nbns subjuncta

senieniia qua.
.lli

visioncm sccnndam
lialieiiiiir.

in

Hebr.Tis exen.plarihus
in

B

pulcUrc cuncla concluderei. Ideo enim
runi, qiiia

t.nia fece-

Sed quoniam
expoiiemus.

usum

Ecclesiie consuelu
furtril,

timorem Dei antc eculos non babebaiit
gloriic crucifixisi^ent (/ tor.

tline

longa

rccepli siint,

proul ci»n(ess.iin

sicut de ipsis dicii Aposlolus: Si eniin cngnovisscnlt

singiilos

Pr;c?ens itaque ver-us et in

nun<iuam Donvnum
Sic vere
«li.

il

,

8)

quinlo psalmo jam

dictus e^l.
,

Vcrum

quia eadcii»

crai fjcns, ei cansa coiisimilis

apie in illos repetiia

Dnmi um glorirr ciihlet an.s lanlum , tamim cum
iiiiu>
.

crucilixiim
lion

,

cum

eliani divi-

probaiur csse snivcniia. Meriio crpo scpuUrum diI

nitaiis i.aiiira lui^se triicidainm.

ium

pst qullur
i'la

corum

,

*\m\

moiiilera loquobrmlur

;

Vers.

1 1

.

jVtnin^

cognoscent omnes qni operanlur

uaio sicul
ila

cu.n ,)auni fetidos odores exhalani,
yuilur pestiferos

in^quitutem

,

qni devora^t plebcm

meam

sicut

escam

cl islorun.
;

sermones profcre-

panis? Dominum non nirocafeiunL Sancia F.cclcsia
ciijus persoi.a
i..

bat

et

ne

suli

pereani,

lin;;uis suis ilolusa

disc

i

i-

Ikc psalmo loquiiur, venii ad senbi
:

i.ant.

Mciiienlo aulem

qnod

in

his qnin.iue

vi rsi-

cundnm moih.m

,

omnibus impiis diviniim judiin illa

bus, p^T sccundam specicm
diciiur cniicemaiice
in«.ipicnies
,

deliniiionis, qiia^

Grxce
ilios

cium comminatur

diccns

reiribulionc gene-

Laline notio nunciipaiur,

rai cognosccre vindiciam, qni nunc operaninr sub
libcriaie n.al liim.

designarit

de

quibus superius

ait,

in

Ordo autem verb.trnm
jutigendnm
est.

laiis est

cord.bns suis cogilare sacrikg..
tubsianiialiter qeid sit designat
iii8
,

Qiiae species

non

C Nonne
Ei de
i,(

coqnosceut omnes qui operantnr iniquilaiem:
se(]i:enti versti

sed eos evidciiler

esi

,

quo iam Dcua
in fultiro

unat

p»'r

suorum aciuum

qu.ilitalem.
:

generntione jusia

Utique cognoscent

Vers. 7,

Venenum

aspitlum sub labiis eorum

quo-

judicio, qiiando viderinl b nos ad aelcrna pra:mia
divinitns (niss. A, B, F. divinitati^) invilari, se vero

Tum

oj malediclione et

amaritudine plenum

est.
,

Aspi-

dum immane genus
iiaturali obsiinaiiune

consiat esse serpenliuin

quod

ad supplicia nunquaiii (inienda transmitti. Qui devo'
rani plebem

vcrba incantantium non perbi-

meam. De

illis

dicii, qui

dogmaie

ferali

betnr admiiiere,

nec a voio suo poiesl renioveri,
!lui<:

absorbenl simp!iccs Christianos.
u(

Nam

qiiod ail, «icapl.-^lum
;

quud nullo
sirne

valct carmii.e miligari.

Judiei aptisin-

escam panis, animo peccintium videtnr

comparaniur, qui advcrsi.m verba salularia
uiiseri

q.iia sicul esiirientes

fainem suain puiant dulcissimo
el isti
fesiiiianl

duxerunt

Idbileram snrdiiiiiem

;

et elogerunt

cibo paiiis cxpleri,

iia

Chrisiianoillis

inagis consilia venenosa 8e(|ui,
ii.sliluta

qnam ad
illis

salntiria

rtim deceptione satiari.

Additum
dcsperala

esl

unde

au-

perdnri

;

ul nicriio do
...aiyis

diciiim esse vi-

geilnr inteiilns
ISeoessc

:

qiiia

Dominum

invocare nohiernnt.

deatur: Elegerunt
ni,
!!>)•

tenebrns
.iitinn!

quam luccm {Joan.
esi ab eo

cnim cral

illos

gerere,

qui

Do-

yenenum enim

quod per
£)

miiiiim Silvaiorem noluerunl superbis nientibus in-

vcii:is

serpat. Sic tl voia

mai.gnorum oiculla cogila-

vorare.

lio.ic

grassanlur. Seqiipmi.'! qiioque pulchre nimis in

gQ Vers.
linior,

1

2. Illic

trepidaverunt timore, ubi non erat
in

ttspidis

comparatione mansenint,
illa

ciii

dnm

blanda
:

qnoniam Dcus

(leneratione jukta est.

Sicut

c.irmina dic.inliir,
et 01

semper niinalur exilium ila Judiporum male.diclione el amaritudine pltnum
liiiando pro bonis

opponuiio lemporc

lin.cre

irovidcntia cst
,

,

ita

de^

nienli.c probalnr csse ooiijnncium

iiiepla se qiiadar.i

erul
l.i.it

,

adinoniionibus b)asplieni:i,

ircpida:ione fonfiin.lere.

Illic

cnim conslat essc rauignavia.
qi.i

DoniiniimCl.rist..m

et (lc ejiis

neoe iraciabant.

lohnn
inai.i

,

bic

arguiiiir

somiier

Meriio erg.»

ViTs. S, Vdorefi pedcs eorum nd elJnnilendKm snn-

tremoic c.imussi sunt,

timfir.-m
nioi.lilnis

Domini

yuin m. Pedct appellat

con.>ilii

proc;ressus
rer-.m.

,

quibus

saliiiarom in

hnc sapculo de suis
Jnd.ici
,
:

abjce-

de incopio movfiniir ad
dixit
,

cxitiis

Nnn quod
i!lis

nmi. Dicebant enim
i

Si credinius in

eum, jto
no'

icloces

,

osleniiii

mo.lerationis

ciinsiii.\

[•sa

ni<\\[n[e

cnllurx
el

venient

Romaui

,

el tolieni

defuisse.

Ad effundendnm
;

langiiinem
ceierilale

,

subaudicn(

his ci
lil

locum

qenlem (Joan. xi,48).

Ita

fartiim rst
Irepi.lalioiilin

('nm

,

Domini SaWaioris
)

iit

niss. et ed.,

iion limcnilo

l)omi..uni snperv.in.is

S(Clerat3B

rei

,

crescal inimanilas aclioi!is. lla

s:ui

bus .inj;eren!ur, Aldilil,

quoniam Deus

gencr,-

Patrol.

LXX.

4

:,

,

i'!7

M. AUJiELII
csl
,

CASSIODORI

m
festinct ex'liuin
:

tione iuila esl. Seiilcmia sc(ula
infid'^ies, ul
latis

qu.c cori

ijjcrel

A

m

ad suiim non

qu..lcnus

|.ravi-

lucmincrinl cominculiani sibi

Di\ini-

laie dejiosit;»

nnn niorctur

alijicere,

undc polest mo-

abf^sc, ciim sc \idcanl vcnlosa felicilale conpi:>
(

d^s omnibiis inicrire.

Quapropter ei nos, prout da-

Rurgcre. Qnoti tolnni

incnlc pr.tdicitur, ul improorrig.ilur.

tum

fiierit

,

scqiiamur insiitnta rcvcrenda. Snadta-

boruin rnci
Vcrs.

s sacrile;r:t

mus
,

lixreiicis

ledam

liiiem

,

su[ierl>is

pnodiccmits
conferimiis,

13.
s^pes

Cout.lium

inopis

cotifudhli

quojiimn
Juiiiif

sai)Cl:im liuniiliiatcm.
si

Nobis potins

isia

Dominus

pjus cst. Invcclio (lirigilnr
:

;ui

um
vc-

lalibus prodcssc mcre.Tmur.

ScirenulciM ilelicmis

pojiiilum, cui iliciiur fcnigmalice
ci)}i{i.di.sli
,

Clnisli coi:si!ium
(jui
ail

primuin buiic esse psakuum eurum qui deJud:coruni

iii

cst
;

su-cipcrc noluisli,

te

neral liljcranduni
j^alulcm
tlicitur
,

ul qui dan! disposueral crcdilus

coiUcinptus ing' rat (iltioncm. Inopis auli'm
Salvatorc, qni de suo dives, pro-

convesione conscripti sunl. De numcro qiioque linjus ps;ilmi sic conjicerrf doii putaniiis absurdum ut quia saiicia Ec< lesia introiuclii
incrc|ialione et
:

dc Domino

esi nd

loqucndum

,

qu;e et qi:inq\ie

I

bios Moysi, et

pler nos facius ost pauper (// Cor. v.u, 9). El tolus
liic

ocio dierum pro domiuica rcsurrectione recipit mysteria, mcrito pcrsona cjiis terliiim
tent^ro vidnatur, qnia
jj

vcrsus sub admiralione lcf^ondus esl. Condiium
;

(lerimumcalculum
Tesiamenli sa-

inopis confudiiii, (inoniam Domiiius spei, ejus esl

iit

Novi

et Veli^ri^

unde magis debuil rcvcrciiiior exihlere, indc poiius
videiciur contcmpliis opiuobiia sustinere.
veal qiiod a parlc assum;
t:c

"^""«"'a ctMnplectiur. Sive qnod
illiid

islc

nnmerus
atl

r.d

Nec mo-

aplari pilcst, ([uod a natali

Dominl usqu<j

cjos

biimani;alis spes sanct.^e

appariiionem ire^lecim dies e^se nofcuniur. Merito

incarnalinnis dicitur Dciis. Alilcr eniin humililas liuinanitaiis cjus oslendi

ergo

coeles!iI.us

rebus sup|iuMtio
IN

ista

completa

cs?.

non potuit, qunm pro bominum
psaltno dxturus est
:

EXPOSITIO

PSALMUM

XIV.

salute susccpit

:

siciii ct in alio

Dcus, Deus meiis, rcspice
(/'Srt/.

in nie

quareme

In finem psalmus David.
dereliquisli

xxi,^)?

Cuin

titu'us iste
,

nos solemniier remiilat ad Do-

Vcrs. 14. Quis dabil cx Sion salutare hrael?
merterit Dominus eaptivitatem plcbis suce.

cum

niinum

ncc

sit
,

aliqnid novi

qnod de cjns

veibi-> di-

roslquam

cere debeamus

dc lextu potius psalmi quoe suni

dc Domini adventu Ecclesia sancia locuta est, nunc ad admiralioncm
lanti

aptissima penjuiramus.

Non enim,

ut aliqui
;

psalmo-

bcncficii

redit diccns
dicil
:

:

Quis

rum
ticae

,

quadam

profundiiate velaius est

sed propbe-

dabil ex Sion talutarc
luiii

hrael? Ciim

0«»«, nulqiii

interrogationi
,

vnlt in!cll'gi
in

,

nisi

D-uniniim Palrcm,
id cst
iii

Domi-

exGinpliim
airia

iium (niiislum

Sion,

Jirusalem mittore

ac pracstare dignatiis csl. Ipse est uliqiie Saluiaris
isracl,
infiniia

G

^^^

'

respondel Dominus in Deculogi decem viriulibus ad beatitudiiiis sux pervcniri. Quas non per singulos ver»us qii.Bn"""'^»» singu!.i; et binae et tcrn* per anum.

hoc

csl

,

lene (redonlium scterna salus
Scquitur,

(t

qucinque versiculum coniiiuntur. Sed nos opportunis&imis locis
,

securitas.

tuptitilatem pUbis

suw

,

id cst

cum uverleril Dominus cum damnaveril dia-

quemadmodum

dividi ct intelligi dcinstitulnr

beant

,

admonebimus. Rt nota quod hlc

bolum, qui Dci plcbcm impia crndcliiaie persequitur et capiivare ftislinai.

fldelium sccundus est psalmus. In primo eniin b a-

lum
et cxsultel Israel.

viriim quinaria divisione coniplcxiis est

,

dicenpec-

Vcrs. 15. Lwtetur Jacob,
riori
iil

Supe-

do

:

Qui non

abiil in consilio
stetil
,

iinpiorum

,

et in via

inicrrogaiioni

jiins;iliir
e.^t

consolativa

responsio;

caiorum non
dil
:

et in

caihcdra pcfitenlice uon seet
,

Imtetnr Jacob, id

Jnd;coruin et gcntium popu-

sed in tege Domini fuil votunias ejus,
medilabitur
die

in leyt

liis

per grati.T iiiuncra collcclus sive colligendus,

ejus

ac

nocte.

(

Ps/i/. i, 1

2). Hic

qui aliqujndo sua iiindelitaic vagatus cst. liic eniin

auiem lalom virum decom
viriutibu^.

dicit sanciis

praeemincre

Jacob

,

Judxoiiim antiquus popidus debct imelligi

Sic et

ibi

Pci.l.aeucbi, ei hic Decalugi

;

tiiiamvis cjns

nomcn

niorc Scrijiturarun) ct novo po-

virlus ostenditur.
Diiisio pscitini.

pnlo

in subscqueiitibiis

dalum esse videalur. h^aet
jiar])

mtoin univcrsalcm Fccle^riain do cunclis miiutii

Divisio psalini hiijus tota

iii

inierrogaiione et

re-

libus aggrcg:ilam congruenler ativertimus, qua; nc-

sj.onsione nosciliir constiiut:i; sed iutcrrogatio consiai iino vcrsitulo, rospoui-io

cesse esl ul exsulut, tiuaiulo ad lei^uuni oadoriini
noniini causis

vero sex versibus con-

niisenUione

porvcnorit.

Et

vitb;
!

,

divcrsis

linctur. Niinc ad expoiienda vcrba vcnian)us.

quam

propria vorba triluila sint
ni giiscopil

Lwtnbilur

51
Vors.
aut
i.

Exposiii^ psulmi.
in labernaculo tuo,

Jacob, quia non speral
sullabit

nictlic.ii:iin.

£i-

Dominc,quis hubiiabit

hracl

,

id

esl

inenarrabili g:iu(liu cumiila-

qui$ rcquiescel in

monte sancto luo? Dosidorans

liiur, (piando vidcrit ro, qiiod aidcnlissiine
r.ibal spe.

desidc-

propbcta nossequos digoos Ecobsiasna Doininusjiidiiaret, lanqu.im piiis saceitlos anle kuioin ejuS as.^i-

Conclusio psalmi.
Si pio aniino
diol:i

sicns responsa pelit, et de ^ciscildliouc sua cupii S9
nidiib virtus in
fioii

cogitemus,

ill.t

ceiiioroin. Quic (igura diciiur eroieina, quaiido
lii

lioc psalino [•)rxdicita cst, ul iniinivis nol&tris,

qnanne

inle;r()gaiiti
in

apia responsio. Inlorrogat enim, quis

tiim

iii

nobis ost, mcntc l;ci)Cvola

consu'ainiis,

cjns tabernaculo p^^ssil hubitari'?

Sod cur vooeiiir

r.Toa ob^tiiiaiiono diiraii, insdjiiliili inandpoiitnr crrori. l!iorep:U ciiiiu

luhcnia.uuin paiilo dili^iniius porscrtUomiir. Mijoros
nobiri
doiiii.is

Eoclcjia populuiii

poocatoioui

panperuin

t.ibernas

ap|icilaverunl

r-j
|irf>p'prea qnia
li'g<'h:>ntiir,
1

EXf^OSITI') IN PSVl.TKilir.M. I»SAL. XIV.
ia;>»iim
tialtil:«is, tion

m
peivo-

tfX.wr ic;-n'is
il>i

A

!ai ',

•'»<l

aiircs liominiim inlc}?ril.'»lc p fissiiiia

'lutisi

H<lliCrn:!S.
anliqiii<;

tl

({iii^

li:iliit:ili:iiil

iinrr'
Vors. G. Sec
(ccil

1

cfli'ii.iliaiil,

sicist

^nniiTt', e\ (iiinlins iiomiiiiliiis
»'4se vocal>i\!iiin,
(iu:'si

mos erU somol cilmm nnnm lr:vl tin fariiiiii
latnTii.T

priximo

mo m
iii

ilmn.

Qiiintam

i'ij;re<sii< ost, qii.x' itcni

probatiir

D

.mino, qni non
cniicia siisiia

id

esl

cx

ei

i

w

:i(nli»,

s

liiiii

mili'iiii licsit,

scd e inm
dixii

|i.iiieiilir

ir.ilic;:iacnliim.
ilici:i

Iliiio

jnm

t:ibci'ii:icul:«

c n^o-

imit.
fliio

1'roximHm

vft;o

popnlian
•s

JmKxorum,
eiiam
,

iMnler

se;ilimtis oxpediiionalc^ et sul>il:is h.ibiin

trasii caniis originem, pro qnib
(licciis
:

iii

crnCT
7ie-

taii(>n' s.

N:un et

Vcleri TestaiiK^nto
fi.Mi

jiissil siiii

l>o-

posilns crivit
scintil

P
:

ler

,

icjno^ce. iilis
,

qnia

niiiiU'

titbernaculnm

(Exod. xwi), nini Isncli(ina.'(I.im

qmd

ficiint [Luc.

xx!!i

~.'i).

Mika pioximo
ci«

licus
iniis

juipnhis esscl in rastiis, ul veliil
(li\i:ia

(io-

nnlitin

nnn fniise facium

qi);;ii.io

pro

ciiam, nt

siinul ino^eroliir
fa<

cum

niansionilius iiccalliolica,
(in;«

:ibsolvcroniiir

nrainm

ost.

liroorun».

Unde

Inm

cst ul

fi'li's

Vcrs. 7. hl oi>prob:ium uon nccrpii adverrus proxi-

per Eclesi.is loio orbe
ininctipclnr.

(lifTnsa est,

Dei labnnaculnm

tnum sunm. Ilirc^oxia
sign.-il.

esi, qii.T .liul.iin Sc.rioth (]«ii

Dc qnn

etiani el Joscphiis in lihro Ai.ti-

Nam dnm

se nossol aU ip-o

.tdciKlum. niilla
iid» rc,

iiuilalum teilo, liiula sopiimo, d ligenii narraiione
dis^eriiil,

eum
g
tiim

voluit pnblica incropaiinnc cciif.

sci

i;iii-

qiiod

iniS

ficimiis pTigi

,

el in

pandeciis

generaliler dixit
ipae

:

Qui mccim maniim

mitiii in

inajoris cajii c collocari. Monicnt voro
lic;il

sanclnm signi-

paropside,

me
iii

tradilurus es! {Mi.ttli. \xvi, 2").
diviiiit;uis siia; viriiiicm ir.iol-

Jerusalcm ruiiiram. Scd
\arios
.(.c

iiiluoro qiiaai pi.Ichcr-

Ita f.icium cs^t,
I

nec
ct

liiiie

sensiis apla vi rbi disiiiigiiani. In la,

gcnliiMis rc!arot,

proxinii f.im
,

m
i.J

niordaci
esi

l;ice-

bernaculo divilur
liiijii-

^iiis
'

habil.l ?

de

illo qiii

adhuc

in

r;iii

»ne n o carperel. i\on accepH

gratum non
nobis graia

s.icn'i

ag ip
ju:ii

conlemlil. In inonle ouis requic'
ridclinin |;o^l
i

halitiii.

Acceita

eniiii illa dlciiniis, ipi.x'

ic/<.'

quaiido

unus:|iiisiinc

bores

esso mnnsir.nius.
Ver-. 8.

hiijiis

sxTuli,

u' criij!

pui-

scciiritale re^icilnr.
s<'-

Ad

nlh-lnm deduttns

cst in

conspectu ejus

Vers. 2. Qui inirediiur
Ciiiid.tm p;iriem, uii.ie j.im

sne macula. Venil ad
qiusi e\ adylis resj

maHfjnns

:

timcntcs i;u!em

Dominnm

tndqnificant. Ihcc
in
:

oii!;:i

cst rosp-nsii) seprnna,

nlti di

.buium muUgnuin

con'

tiibuniilnr;

el

ex porsona

Dui.ini Chri^li dicitnr,

tpecin sno deduxit ud nJtUuin, <|uaiido ei dixil
reiro, Sr.tnnas,

Redi

q.iod ei de.^iderio sal.sf.iciai postn!:iiitis, et

incama-

non lentabis

Dominuin Deum luum

tioni!iejusador.ibile revtlelarcanum. rrinia siqu.doin
gloria ipsius fnil

(Matth. IV,
nisi qiiciii

7), lloc eniiU cui poiest alleri coiigruere,

ingredi

lalieri.:i(;uluiii

iim macula,

ccnstal virlute propria cunctis spiriiibus
?

i|uando
Naiii

lemplum
alii

Jcriis:ilem a pcic;Uis liber inir.ibnt.

imperarc

Sequilur

etiam

alierius

partis

decora

cum

domiim Dei puriHcalionis causa
t

fwerinl

C

'•'''J""Ciio,

ul sicul vi

conspeclu ejus nialigtms ad

ingressi,

iKe solus

diter inlroivit,

ut $ine macula
nt

n.liilum
seiiipcr

anle

conspecluin

Pa-iis assis:erol,

nnn

illi

lcx

a"i>|ni.i

dircl, sod ipbc poiin- legciii,

sictit

(.pi iiiiis

deduclus esl, iia qiii Dominum liincnt,eum puro corde miujnificeul. Qir d clioma dicilur paradigma, sicut ei in priino ps ilnio j:mi dictuni esl.

lcgisl.ilor,

implerci.
11

Iiiviiai

enim nos

prospo.iis, ei leriei adversls.
stio ei

Vers. 3. Ei operwur justitiam.
qii;im

.c scciuida esi

Vers. 9. Qui jural proximo
Oci.iva virius
aposloiis
suis

non decipit eum.
.'"ecii

Doniinus
ejccit
,

fetil,

cnin de syiiagog:i ve: denies el
leo plo

edicitur

,

quam Domiiius

quando
:

inieiiles

in

divino

lium;!num prchi-

cetissima veriiate promisii dioens
etlis «• fecerilis qtia:

bens esse com:i;erc
ornlionit

um;
los

rocnbitur

;

Domut mea domus autem (ecislis eam tpduncum
;iit

cnim

Vos amici mei

ego prtscipio vobis.

:

Jam non

dico vos servos (Jcan. xv, .4]. Iiispiciamus
isia

iilronum (Matilt. \xi, 15).
Vers. 4. Qiii loquitur veritalemin corde suo. Torlia
csl oiiani

auiem qnid

sonieniia

in

principio siio dicll

:

singnhiit

r

Silv.ilor n.islcr implevil. Vt^iliier

Qui jural proximo suo? Jiirnre cnim esi hominum suh atleslalione (iivina ali.|iiid polliicii. S'd (um cl

riat esi
fi

Deus ipse piomiscrit,
juralum. Jurare
T^ ^
oiijin

apiiiis diciii:r

eiiiin rcs

qua; nullaionus
fii,

qiiiiii

ccn-

codem p
quiisi

.lliconio

diclum

m;iveriiiius, aut
.

esl

aiii fact;i csl, ;iut

fjcicnda essc

,

jnre orai(i,

m.insiraiur. Loquebnlur cniin laciins in corde suo verilaiem
,

.

I

L

qiiando dolose perquiic.ilihns scrinonis

'*' loqni. Iimca t ni nuisiiiam i isio loqut <l"i»,'-im j .sit hxnii lur quaiido ca qn.Tc proniittii inipleninr. Jurare ergo

esl jiiste
,

,

siii

mysioria
lihiis

mm
ci

Deiimproniiiiero
Jttravit

;it

prodehal.

Nam cnm

.uccnnipicre

Jiid.i

orum

esl, sicnlalibi dicit
et

:

f:ilsi:a-

el

voce prassidis urgerelur, ailmiranlibus ccn-

Dominiis Daiid veritiilem,

n n f.mtiabilut

eum
f/

ciis,

respondii ullum vorbum; seJ in 6ua conscionlia loquehalur qno.l digni non ,

non

sania
or.int

(Ps'd. cvxxi, II). Et itcrnni : jM.s;ur«m/H»i od jurwn ud AWalinm pa-rem iiostruin (Luc. i, 75).
locis in
diviii;i

aidirequi
Vers.
.*;.

i

um

Quod muliis
Vers.
11).

fraudnlenter

leciione reperies.
I

viilo!i:iiiliir

iiKpiircrc.

Qui pecuniam siinm uun d dv a

El non'egit dolumin liugua sua.
sine dolo

usuram.

Vcmtad

Nona jam
lolligi

i|uarlam.

Nam

omnia so
di.;ii
;

fuisse

loculiiin in

Kv.ingeIio leslaiur ipse duin

Omma

langilnr qiiani snbiilins indaKemns. Diiobiis modis in Sori tiiris sanolis pecunin prol-atur inuiia csi isia meiallica qn;im aJ tisnrnmdati omniiio proliibclur, qnoniam viliiim' cnpiditalis esl exigcre vclic qnod le nescias ci.mmodasse.
:

quie aitdivi
ciiiin

a Patre

meo

tiola feci vobis

(Joan. xv, iS). Qnid
,

munilius, qnidve simplicius

niM ut veritas
vel

ilia

in-

toininuubilis nulla adjocti

lI.uKi

i

e

snppressionc vio-

quidcm hab,iil52'>

niin

s

Cl.rislis.

qnam Jud«

!!l
iradidil jiritiperibus crogaiidjiu
,

.M.

ArilEUl CASSIODOni
deiiit

\{l
Ki'liiu'mii«
iliiiluin

qiiaiii

nou

ad

.\

dcchr.tlnr.

inim,

r,i

ai.^lo

osl

Doiniiius

unurani
iios
()i.>

,

qmrido

ilhmi

iiidi.^enliliiis :id

iiiroriiiaiid<>s

passus, liunc
plnui
19).
piira
,

snpra onpni

••jus (ni^ic c- ii>icri-

l:«igilnle conc(!Ssil.
,

Allera vero cst
,

qnam

;id

J,'sns
I

^'(ixarcuus

Rex Juiiivorwn
ramnlaniiir.

iJouit. x\x

,

usurain dari

Evaiigclio diciMite
sanctissirn:is ct

snadcmur,
austerum

id esi,

Se

ipsi

voriiciier iiilelligeiidi siini Jii !;ci,

(|im

pndicaiiones

insliluta
el

divma. Ait
:

Chri:to

dcvoiione

Et

qiiia

Rex

enim

:

Sciebas
le

me homitein duruni

non-

nosler Salvalor de sua pnssione ei resurreclione lociitunis esl, mcriio liujus inscrijitionis
lio facia osi
,

ne oportuerat
riii, el

committere pecuniam

ego veniens cxecjissem uiiquequod

mnam nummulameum esl cum
islud

commemoratitiili

qunc

tanlis posl

um[Oiiljus crat, Doiiiscri-

nsuris

{Matlh, \xv, 27)? Sic eniin

vcrburn

miiio dispeiisaiile, serulura. Ei ul lianc

:rqiiivociiiii

pto locorum qnalitate suscipittir.

plionem, non ad

(|ii;imlibet

aliam pirsonam, sed ad
tlebnisse

Vers. 11. Et muncrn super innocenlcs non acccpil.
Virtns dccima, qu c restabat,
innoccntes, cot;tra

Doiiiiniim Chrisium

rcferri

cognosceres.

implela esl.

Ilic
;

«wp^r
qiiod

adjecium

est,

ipsi

David; q'iod ad DoiBinuin Salva-

innoceiiles

datur

inlelligi
,

lorem coinpelenter rcferri crebra exposilioiie inonslrovimus.

non solnm Driminnm constat non
Evan^clio

fecisse

sed etiam

Scienilum est autem quod

liic

psalmiis

ipse se proliaiiis est pro silule gencr.liiaiis oiTerre,
sicul
iti

secundus esi eorum qui passionem el resurrecl o-

ilicil

:

Pastor bonus animum suain

B nem Domini

breviief tangunt.
Divisio psalmi.

ponil
iiiiigis

pro ovibus

suis (Joan. x, 12). Arcepil

enim

a

munera

,

sed non super innoccnies. Snmit etiaii
s

quolidic

quc

saer

allaribus

ofrenintnr,

sed

non

Per tctum psalmiim iutroducitur persona Domini
Salvaioris.

snper innocenlcs. Quaproplcr inlelligamuspias et parvusolilatiou s charilaii'; slmlio

Prima posilione secundum consueiudinem

non essc nmnimodis
abjici voliii.sset,

suam ex
per

liumaniiale snscepia, vcrba facit ad Patrem,

rcspucndas.

Nam

si

omnt^

munns

conscrvari se leiens, quia spera
in eo, iion Deilalis suae

suam

posuerii sein-

ncquaquam
Exposltis
Clirislo

tuisset :idiiriiim, super inuoccntes.
fncii fiwc

quidqoam minuens, sed
vigoremque snbstantiiC,
sancti cjus
noii

Vers. 12. Qui

von movebilur
,

in

atcrnum.

nalnrain liuinanitaiis oslendens. Natnrain dico, origii;em uiiiuscujut.que
Siilijnng
t

dccem

virinlibiis

quc de Uomino Jesu
,

rei,

non iiicongrne
brcviicr
facit

e(i:im

i|uemadmodum
,

seiitiunlur

inierrogalioni
cariialibus

dcsidcriis

sed spir.lualibus
perlulil

virtulibus

pruplielicx'

daia est
,

absoluta
in

responsio

:

qiKmiam qui
Domini,
eidera
et

eligantur;
hoec

omnia quoc
fiiisse

ad hsereditaiis suse

ipse habiial

tahernacui<>

in sanclo

monte ejus

gloriam assercns
requiescit. Se(i coniios

perducta. Secunda posiiione
iJli

i]<iia

/Vicinlixit,

non cantat, ut

idetn Patri grnlias refort, qui

adexiris appareiKlo,

ad actuainiquit:iiem hiijiis sxculi, omiiipoientix
,

lem viriutem interposiia lege constringeret
crela
tanii niysterii, intenti

sux

virtute
asserit

ne se-

Q,

superavit.

Unde animam

suaBi

de

iiirerno

solis oaniibus inaniter

psallereuius.

Non

movebiiur, id est ab ipso non

mo-

esse libcraiam, et post resurreciionis gloriani in delectaiionib^s dextcrue ipsius se meraorat collocatuin.

velur,

quod
ilto

solis sanctis beaiisque

prxsiaiur.

Nam

omni< ab
ejus regiii
tur

impius dimovebitur

in

aelernum, quando
Vorfi. 1
.

Exposilio Psalmi.

communione
id esi

privabit.nr.

zeugma,
1)110

conjunclio,

Hoc sclieina diciquando mull.:i pendenin

Qonserva me, Domine, quoniam

in te

spc'

ravi.

Inter pericula

humana veniurus,
,

et iudaicae

tia atil

vcrbo aut una seiitentia concluduiitur.

obsiiiialionis impios sensus
suiupl.i conservari

natur.i bumanitatis as-

Scd

hic in senleniia facium est;
fuerit

vcrboaniem ubi

se paierna

proteciione depreca-

invenium

non silcbimus.
Conclusio psalmi

lur; el quo facilius ojus rei sequeretur cffectus, spe-

rasse se dicii scmpcr in Domino.

Hxo

figura dicitur

ethopoeia, quoties datiir locuiio cerlx personap. Perllicest ccelesiisille Decalogus,

hoc decem chordaqoi

rum
fialis

sona esl enim hic Dotnini Salvatoris ex duabus distinciis perfeclisqne naturis

spiriiuale
i|U(Mn

ps:iltcrium
ille

:

hic vere nuiuerus coro,

bonio [»mi.

i4.,

B., .F.

solus

complerc potuil

mundi

pcrlecius
j) Chri8lu<.

homo]

,

idemque Deub

viiia cuiii

suo auetore prostravii. Sed preci
ejiis
,

mur
,

unus permaiiens

ju-

giter

omnipoicnliam

ui

qui lalia per nojstncisuiit
ej <s

Vcrs. 2. Dixi Domino, Deut meut et tu, quoniam

ipdos iiiiplere non
dilali

pos.sumus qua^ jussa

bonorum meorum non
cordis
afft^ctu
;

inoncre fuciamus. Calculi quoque ipsius
;

uon
-

est consideralio nogligfiid.i

nani (pnrta decinia ge
Uabylotiii',

indiges. Dixii, nou labiis, sed unde sancla conscicnlia loquebalur.

Deus mcus
iil

es lu, a

iiernliooe

a

iranstingralioiie

ndventus

forma servi Filius
iii

dicit

ad Patiem,
Salv:itoris

duas n:)luras

una persona lomiiii

Domiiii Salvatoris eluxit, ut uieriio ot hic ipse vievidciilcr ai^uosccres.

deiiur locuius,
.idveiiire

qiii

iii

ojusdcm nuiucro gcneralionis
bumilis, altera cx
siia

53

^ia ex

iiosira iiifirniilate

dignatus csl.

polcstate mirabilis, ut inteili-

gDS (luod passus est, fuisse carnis; quod rosurrexil,

EXPOSITIO
TiluU

IN

PSALMUM

XV.

poieniissimoe m:(jebtalis.

Ad

deslrtiendain

quoque
quoniam

iiiscriplio ipsi

David.
titulorum
qui

arroganiiam htiinani
qiiid

gi^neris, qnae

snis viribus ali<

Dum omnes
<

dicanlur inscriplioncs

honi so facere posse conlidil,

adlidit,

psalmoruin frnntibiis affiguntur,

ncscio qnid tnysii'

i;()ni,rum

meorum non

indiges. .\iidiaiil hnc Pclagiani,

uni isie desigvans., Iioc specialiicr priinus cuntioere

qui aliqua boiia

piiiaiit suis

virihus app*icaiida. Cla-

Hiiial liiiinaiiil;\s

FAPt)SlTIO iN I>SALTEIiIL'M. PS.\L. XY.
Vcfbi
Iviitis

?

1

siiU-

Domiii poiiitiis

ium

A

vcnlis d sciirionrihiis
rcilitliii
et

«iiui;<.:!»

vilm

:

J!':(C

pan-

/..j-

egoro,
vil,
II

ail i|tsuiii

refercns

niniii.i .;iii [cd.,

i\uv,

doiu-

culicis
liibi:!
,

iJcmnus

c^'.

HiViidtus

|)erl;iicl

u

:id

sc

(|iii

oil.ila snsc'|>ii.
ijui

ad ^oii inm
qiii

culiX ad vo.n-i. b.linn passloiioiii,
c>

Vers. 3. Sinctii

in
iiiltr
,

leiva iunl ryn.s, miiificiiit
illos.

so!<riu

pociiiis

idcrt

i;loii()si.ssiiii;i(ii

rosurro-

omiifi ioluulitli:s mens
riiin iirdo

FMms

in»l»i>

voi; a-

cli:iiie:ii.

F.l iiiluendiiiii

qiiod vulmitas ac distr bniio
iioii;ilur.

poiicadws cs'

ul

serinomiiii oli^cmilaio

Dom.iii fioi|iiiiilcrc.ilix
d.cius e^l
I

Ca/a;

cir.in a calid.i

Siibmoi.i, scnsus iiobis faciliiis elncescai. Sanctis (,ui

olioiie; iinoiiiati)

sic:it

ilie

cor

iioiii>iii^

iuiU in lerraejus,
luiilittes

wirificavil, id

esl Paler om/j«?s

ro-

evl.iiaial bibitus, ila el
jucni.d.il li.insliis.

hic sancins aiiimas poriCluo

mcas. Lt

cognosceres Clirislnin Dominiiin
,

^«.

Scrvalo oliseqiiio
iioti

cliarii;ili.s,

ab

eleclis es^e

diligeniiiim

addi'lil, inier illos
;

,

Imc
iiiier

F

lins d.cil

ad l'airom,
,

deilaie miiior,
el

sed
:

lni-

csl sanclos qni

sunl
se

\

>

lcrra viveiitium

non

manitaic

snlijc' ins

siciii
,

Aposlolus
ex lns

ail

(^i.'(iii-

qnoslibel saeculi
illus

ambilione jacianles, sed inier
a.l

quQm

iss-l Filius
cl

Dei

diiiicit

iiuce fiassus esl

lanluin

qui

prxdesliiiali sunt

regna codIoir.i-

obcdicniinm,

pnficius

(actiis est

umnibus vbuuU-enliest.liui
gonii-,

rum; rx
iliis

signilicans innorentos et jnstos, iiiler(|uos

tibui sibi causa salutis inerna;

{Ilehc. v, 8).

faciaj sunl voluiilalcs

Dom
i|is
.

ni Salvaioris,
r.iciontibiis,

quaiido

auiein dixit, qiioi.i.mi

raciciit-e
ii»-!

dialndo perieral

obcdieiilibus et jns a

us

de mor-

B bumuium.
collala.

Ll revera

rcsiitnla esl luvieditas, cni
fi;cral in

lalibus iTjlernos reddidil
nelicio

ot

de lerionis coelesies be-

anie coiidlioncin

roruin

pr.ideslinaliiui.;
id

sux

pieiaiis effticii.
:

Hcerediias eniin

ab

liero

,

c»t

a doiiiim.

Vers. 4. Mulliylicatce sunl enim inftrmilutcs eorum
fo%iea

dicta

c.si.

acrclcravenini.

.Voji

congrcgabo convnticula
dicil,

Vers. 7.

Funes cecidcrunl

milii in

praclaris

:

et

eorum de sanguinibns. Dc sanclis
prosjicionlo [»u.s.
/1., li.,

qui

Doinino

CHim hare-litas mea
funibus
l

jtra^clara est m>hi.

Prisco

moro
uiius-

f

.,

propiti.inle], affliclir.ne
li-

rrarum dividobalur hvredilas, ut
lclluris

saluberrima dc inundi iiujus dcceptiosa \olnpiaic
berali suiit. Prius cniin

qnisque ad incnsuram spaiia
tributi el personoe
siiae

pro qnanlit;iie
;

inuUiplicaia Csl

illis

p

r

se-

qualilale

perci;>orol

.sicut

veriiaioin le^is inririnilascariialis, ut ad Novi Teslanieiili

Moyses
pis.^^e

lcgilnr in

Volori Toslanienio Josue

pr;ece-

liber.itricein
(|iios dicil

gra^iam desiderabilius per enivicliina-

ut funibus disinbuerel bsereditatem (erroe proliliis

renl

:

non sanguine pecuduni ani
cun^iegaiidus
;

missionis

israel. IJnde niinc
su.ii

mcrito

fun culos

runi consneiudine

se

I

innnolatione

dixn,

<iui:i

li.nercdinilis

laiiliidinein

glorianiqufl
sa:culi

scilicel corporis cl san.^uinis sni, qux. ]ium;.nun) ge-

meino.avil.
Irislitia;

Possunt
;

el fiines

accipi

biijus

ims tulo crbeceicbrala salvavii.
dicil,

Nam
(|iii

oi ipsuiu
(|ui

quod

nexuos.e

nam
siiie

cl ipsi fiines a funcribus di-

de sanguinibus, pocudnni de>ign:.t,
in saciificiis

lunc co-

C

cti

snnt, qiiod in
;

moduin coreonitn ante cadavera
dubio
i/i

in-

piosus

luiidcbatiir;
,

r

lus posiea,
iL c aiiiein

cenilob:.iitiir

(|iii

prceclaris couversi

Cbrislo Doinino vonienie
iionien
ftiat
,

iniilaius esi.

sunl, diiin ad lesnrrociioiiis a'teni;! niiiucra pervonc-

de san'juinibits

,

contr:i artein
,

posilum conpluralis liUjUS

runl. IlterfiiHds aulein Clirisli cbt prjfdeslinala niulliludo saiicioruin. Ubi ideo

essu gr;iiiiniaiicain

apud qnam

addiluin

esl mihi
iii

,

quia

verbi
id est

numerus non

li.ibciur; et ideo iiilcr idiomala,

non

iii

se secuinluiit liuinaniiatem, scd

Patrcglopolesl cur

propria Scriptur;e divino? numeraiidum est.
.5.

riatur. Seci cuin dixcril,

prwclnram,

qiijiri

Scc memor iro nominum ecrum per labia mea. Nomina illa ai:tiqua qiix iidideles habucrunt, «equenli dicii gratia coii.muiata. Prius enim dicii
Veri.

hserediiatem istam

sibi occidisse dica: ?

Quod vorbum
Aciibus apo;,

adversis solet cisibus appiicari. Sed hoc eloqiieniia
dlviiia et
in
;

bonis uiiiur;

ait

enim

in

sunl

fiiii

iroc, liiii

diaboli,

filii

c.irnis; posi
,

advcnlum
siiiit

stoiorum

Sors

cecidil super ilatiliiam {Acl.
illi

20),

vero Doinini, sacris
Cliristiani,
li'ii

roiitibus reiiati
i

appollali
luii

utiqne cuin honor
judicio roferaiur.

aposloiatus nrovenisse divin.j

Dei, aniii

Sponsi.

Non

ergo me-

mornominum
duo
liic

illorum,

quando novis bominibus nov.i
Lafcia

Vers. 8. Bcnedicam

Dominum

,

qui iribuit milii in-

vocabula consial

iiii|>osita.

voro Itegis
\)tir

Cliiisli,
i\iix

teUeclum

:

insuper

et utifue

ad noctein increpncrunt
est seciio-

dcbemus accip

rc Te.-lamciita,

yO'

^

me

renes mri.

Ad secundam pervoniuin

liintaies

ejus eniiiilialas esse cognosciinus. Pulclire

neiii, in

(^na siiblilins iiiiciiigend:i est

sancla pro^di-

aulera dicta sunt lubia,

quando

uir.ique regniiiu Dei
,

catic. Quaiila providontia jani tuiic liaercses veiUiiras

prxdicant, el in unius
leinpcrantur
,

soni concordia
sit

sicul

labia
liic
:

excluserit

,

ui

incarnaiio dominica inicllectum sibi

dum

cordis

inemoria. Dicit

pronuiitiassel a Doniino

coniribulum
ccrnebat
:

;

iiltim scilicol (juid ^ibi lui-

Aec mimor
sicut

cro

nominum eorum

per lubia incu. (Jiiod

quo cmiiia vora

saiicl;tque

ne

inlcr propria
el
iii

Scripliirai
,

divinx debcinus accipere,
psalino
j^tni

mana

inlirmili^s applicarcl, cuin nullis

meritis pr;c-

scpiimo

ct in decinio

di-

ccdomibus, sed

graii.o largiia'o prolulnra pr;<;slo/) ur.
reue.s

rium

csi.

Sequitur, inrrcpucrnnt me
mecc
ei ralicis

imi

,

ac

si

dio.ircl

:

Vors. C. Dominus pars hcrreditaiis
n'ei: tues qui resiilues milii

siijna
riiiii
;

ma!a

qii.i;

iiiil:i

fcc!!

omiiis ci^giialio Juda-oi:

hcerediialemmeam. Pi atuin

iiisiipcr oi

dc Iribu

Jii.l

nie

iir

ropa^se no-

revera niagisl.-riumilludeligere,quod nnnquarn novil
ali

scuiilur, iiiide Donrniis

Cliri«lirs

socundnm ciriicm
e'n,:i'\

lua
:

pennntaiione Iransire. Tale estonim ac sidiEli;j:int sibi ali.

trahere probilur

ori^.iiioin.

isijpe ai noc
ji:irciii'.l

hhm--

ccrei

miindanj^

coii(.iipisceiilia«, el

lcm

irignifica».

/».)its

^..lo

in

locl.Tn ::l

; ;

:

!!
[n.r

M. ACftELII CASSIOOOKI
(juosolciiiiiiit r

{16

^^
ii

gujicrjlio

liutiiaiia sciiii-

A

<y"f '" f^ncm. Cuiii ou:iiia f.oiiiiilesiel
s:ii)Clilu:e, veisiis iblo
iii

Je

ii»;

c-riHiriR

iKitiir.

coiiclusioneiii dciJuctii» e6(,
,

Vers. 9. 1'rovidfha
tev,i]m\

Domvium
rin
e>,i

in

conspeclu nieo
tie

licriiiieMis

ctiam ad

jiisios

qui ejus eliguni ol)ed re

quouiam a dcx

tnilii,

ccmmovear.

niaiidDlis.
ri;tisii

ISotas mihi ('ciili liasiilcp, id esl

periiie

Lxpoitciido quid fcccril, iradil
diuni

iioLiis

singclarc rcineiii-

liuiiianuin

^cnus

iier viiale co^iiii&core, ul in
,

quo peccala

viienius. Nani qiii illiim seiniier

iiiandalis luis iiuinililer an^ibuhinlrs
[>iTl)i;c

nioniferx su*
.

iiiclur acie

mcntis, nuLatcnus ad dclicia convertiiur.

vciicna

dcclinarent. Adimphbii nte
I

id esi

Sic quandu voritas cor iiihabitai, introiluni falsilalis

val.lo

iiii|ileliis.

ius

ei,t

<

niiii

u

|ileiio

adiniplere:
i.x:lilia

enicndai. Dicii ctiain causam qiia mottis

non

esi

iiic qiii niillii

in pleiiu fundii. Illa aiilein

sic

Domiiio siquidein a deiiris opilu'aiite, sinislra non
prxvalenl; scd aiiiinus
iitissimus pcrscvcral.
(luciii
illc

ailitiiple.l
jii>>t(is
iii

,

ul seiiipcr icia (eneatur. Signilicat cliana
iii

cusloJii, in eo lirsit:i

oiiini^s

illa

beatiliidinc la-iiiia viiltus
:

Dumi'

Congnie autein
i|uia si illc

Domiuum

csse coinpleiidos

in

qiiihiis,

quia ipse est, se

a dcxiris c.^se dict-bai,
toiiue,rit,

lianc

panein non

adiniplcri

posse lestatur. Sed paulultiin pcrscniie-

statim

eani insid aiis dialiohis occupabit
:

miir

sfll

icitius quid

silqund

liic in

dextera Palris di,

bicul

de Juda scriptuni C3t

Cousoiue

su;»er

eum

pec-

cat se d Jcclalionibus adimploi.duiii

cum

superiiii

ciilorem, el diabuU<s stel a dexiris ejus (Psul. cviii, C).

U

dixerit
i^lo

:

Qnoniam a

deitris est milti ne
iibi

commovear. In

Vers. 10. Propter
exsultalil liiigua

fioc

delictalum

est

cur

meum,

el

quippc saeculo,

caine siiscepla, flagella pas-

mca;

itisuper et

caro mra

requiescet

siis, aliipii

Ciesus, S|>u:isquc coinplutus est,
ej'is

cum

ta-

in spe. Propter lioc,
ttl iii

quod
siiis

dlc sciliccl a dexlris astiiil,

men

nullis

adversiiaiihus
siia

vincerelur, congruo
ruissc

cogitalionibus

)uciindi(atcin et

cxsuUalioeiiiiii

diciuin est a dextcra

semper Dumiitum

nem

liiigua; uburlaiii sibi
hctiti:», qit;i: oi

csse tcslaiur. Ipsaest
liilari

coiispectum. Sic enim ninndi contraria siipcravit,
qiioniaiii
cciisii.

pcrlecia

corde

concipitur, ei

iiullatenus a

palerna cniiteinpliitioiic dis-

alacri &crmoiie proleitur.

Mam

sicut dixil de maiis,
cl in bonis
iteravit,

Sed posi resurrectionis gloriam proprie se
delcciaium, ubi j>in muiidi

insuper, iti

seimoncm
gaudia

ipsuin,

dicit in 1'atris dextera
isiiu> adversit:ite
iiiiijestatis

ui i-ccunduin inciisiiram moles(i;irum liunianitas ipsius
coele^iia

deposiia,

humaniias ejus lotius

recepisse crcdereiiir.

Supra

clarincaiione coinpleta est, legnans uiiita
ei Spiriiu

ex>i:lialiiiiiv)s

quippe
i

suas sibi adhuc dicil cnivisse
la

V»rbo cum Patrc
lorum. Lsque
.iiernitaicin
:

sincto per saecula

80C<'U-

l;Kliti;im

;

qu dcaro

passibilis, quani pro no<!ra

in ftnetn significai

perfectionem atque
iii

ii.iiiiium saltitc

siiscepit,

vcrilaleui j;lorio^a; resurQiiae

quia gluriae

ejus

sua perreciiuue

rcciiotiis iiicornipta
»cli()lugia,

proiiicruit.

ligura dicittir

iiiuiicns, nullis erit litiicnda

lempuiibus.

id est caus;e rcdditio,

(luoiics prx'itiiss.X'

G
satutis inrormct
in
:

Concliisio psaimi.

lei raliu

dccora bubjungiiiir.

Considcrcinus hiinc psalinuin,

(|uaiito

Vers. il.
iti

Quoniam

nos munere

tion

dereHiiqnes

animam menm
opin.inies

iii

passionibiis cunfiJentiam tradii.
ut doceiido quae

infcrno, nec dabis i^anclum
suiil

luum

vidcre corrupllo,

spe aiternam gloriam poiticctur,

ucm. Ubi
qui dicunt

Apolliiiaristae

fiillaciler

ftiiura

sunt pro.spera, pra<senii:i non

timeamus adquaj diinaniiim

Doii-iiniiui

Cliri-ltim .iiiiinam

rationalem

versa. Scliula coclestis, eruditio vitalis, audidiriuiii
vcritaiis, disciplina certissime singularis
,

i;on liahuisse?
ai^il,

Ecce ipse clamai, ipse Pairi graiias
sit

quia ejus aiiima non

more coinmuni
sirul in
:

iii

iu-

scipuios occupal

sciiiiibii»

rrucluosis,

non

fcriiodeielicta; sed ccleri

lesurreclioue ciarilicaia,
;

lcnocinati^ne
qiiid sibi vclit

verborum.

Convenit elium conlueri
niimcrus; signiGcal

ad coeloruin
creberrlm.i
viea Hsque

regna perveinrii
profcssioiie

Evangi^lio
est auiimi
:

quintiis decinuis

te.staiur

Trihlis

ciiim, ul pulamus, quindccim gradus, quihiis lcmpli

ad

mortcm

{Maillt. xxvi, 58). Ei alibi

Jcrosolymiiaiii coiisceiidehaiur mirabilis ainplitudo;
di,>sigiians

Polestatem hubco ponendi uiiimam

mcam,

el

ilerum su-

mendi eam
,

quinque scnsihus corporeis per Trin:iaiis
fclici

{.loan. x, 18).

Nec

dabis sanclum

tnum

gratiam supcratis, ad airia sanciai Ecclesi;e
I)

videre corrupliomtn. IIoc noii facile jiidices transeun-

di.m; ,.am eu.n

niuiicie perveiiiri. Qiiod et per istum quoqiie dahilur
ps,,,,,^,,,^
g-,

:n

v.ges.mo nono psalmo rcperias
meo,

:

ejus saluberrimam prxdicationcm
S(^rvem,is.

Domi-

Quce

utiltla, ,n sattguine

dum

d.^scendo in corru-

yUonem

„„ proiegeiite

{Psal.

xxix,
lali

10;? i$lud quasi videtur esse
raiionedlssolviiur
:

coiitiarium.

Quod
III

ibi

se dicit

EXPOSITIO
Ciim
tioiies,

IN

PSAI.MUM XVI.
suo linbeant omtalem posucril
iii

liesccndcre

coriuptiotiein, ciiiu alngcntiiim clavo-

Uraiio David.
miilti p.silmoriiin
in testu
liic

rum

ct lancea; irrupiioiie

pcnelraiiir
noii
Ilic

:

quia

ct ipsa

Kolidi corporis

transverbeiatio

imnierito (\ivxrniin rorrnpiio-

dam
nem,

probalur dicia corruptio.
id

movere videtur cor Miiplionem? Scd quamvis
pcne
go
loia

alii cuiii

rcbiis divcrsii

est

putiefactioncm

jiisu;

negal

(ieri,

(iu,;;

hroxiter mixlas (ontineanl dcprcc:itio.ies, iste laiiicn
siii

genera'iter

carnem

vabial liuiiianain.

Terlio
,

cin

ii

coniexiinnc

.s.ipplicalio cst.

Mcrilo

cr-

die ciim rcvivilicari provciierii cariiem
iioii poiiiissi;

pn

bala Cvt

sic prapiioiaius cst,

quaiulo inlenlio ejus ad

j^re-

corniiiipi.

ciim sludiiim tota porrigitur. Quaj lamen
feritli vids
vito' ;

sic oratlo

Vers.

\2,

Nolaxmihi

adimpUbis

diceiiiia est,
r.'i'.i

ut

psalnii

nnnicn dcbcat continerc
(pi
<!

melwlUia cutn vuliu luo ; dilcclaiiones

in

dcxtera tua us-

iiih'!

iii

hoc hli-n po«lnni rrp.'ri;pus

i.ili

:

t'
i.iMi tlclic.il

EXrOS.TIO

IN

rSALIERllM.

I'S.VI..

Wt.
ci icvcin piovci
ii

ilR
it,

nomiiie nnnciipnii, in.tyiinc c.nn Itgaliir
:

A

spici-iis, siciil

i>c«" ali

niacii!:)n»

libcr Ps;ilino un». Orniio .mUMii tlut»biis dit iuir iiiotlis
lia-c
(iiiii aijiliir

iion lialiort;!. Sif ciia
csl
:

iii

siipLiioii |>s;il.no
iii

j:iiii

diciipri

55

^l""' l'<>mines,

oiis ralio
ilit»

rmus.i-

l^rovidebam Donuiiim
a ilcxtiis est mlii

c-

us-rect^i

nieo sr.np.T
i) aspcctiiiii

cupaliirj ctmi m:!Jisi:iii fnndilnr, snpplic
liibris el vil;tlis liiiniililas.

est

q:;oiii(iin
illuiii

iie

comnorenr.

Et iiola quoil isle el oclo,

s;iliilarcm.

o piiri-simos odilo';,

<jui

ilhmi

;c-

ge.<imiis fjninlus, cl orii gfsiiniis ikii.us

el cenlesi-

qui'aicm

\il('iii! Nc-ciiiiil
qiii

profoco Injns

inninli te-

miis priinus,
oraliojiis

cl ceiiie^inm.s

qnatjragfsiniiis primiis
:

nchris objcurari,
pleri.

niereiiiur lar.ta

ciarit;iie c-

m-

iiiscripiione pr3ci!0!en!ur

quoruin dislin-

rtiones alqiic pinpriclalosin ccntcsimo (juadr.Tgesimo

Yeis.

i.

Prob:Sti cor

meum

et visiia&ti

nocle

; ijiic
:

primo psaimo,

(pii

lionim ultimiis esl, convcn cntiT
vcro,
siciil dictuiii

tue e.iamina:>ti, et

nai

esl iir.enla in

me

iniquitas

ut

cdicemiis. iDatirf

est

,

S'gnific.il

non loqnalur os mcum. Ordiiicm
Friiis

s>erv;it

egrcgiuin.
vibiialuiii
,

Doniiniim Chiistum ad

iiistiliiiionem

humani gcnc-

sc dicit

prubaluiii,

deiiide

fiiisse

hs, ex cujus persona lotus psalmus isto prolains est.
Divisio piulmi.
Trifaria oratio
ali litiiii:iiiilaie Clirisii
iii

sed probatio signific^it passioncm, visitatio rcburrc-

tlioncm.
lioc

Ibi

enim p obalui

cst, uiti iiiter miiilas

Ju-

psalmo

d;eorum iuiqui:atcs
lienliie

ct pcricula mojlis, iiiiraiida; j>a-

dipninniiir. l'rinia est, ubi secuinluiii jti&litiam
»ibi pelil

suam "

docunienla monslravit.

Visiiutui
iii

esl aiiicin

debeie

rcsiitui.

Socimtla, ut a Juduiorum
Iii

vocte, qiiaiido aiiiina ojus iion csl
cta, scd
iid illaiii

iiilorno dereli-

iiisidis ejus piiriias libcct (ur.

lertia, rcsurrociio-

iniraliilom resirrcclionciii, a.icin;R

nem
liccat
cjiis

velocissimam deprcc:itiir, no diu ius insuliare

gioiijc (larilicationc pcivoiiit. Iijnc tne examinasli, el
iion tsi inventa in tne iniijuilas. .Mciaplioia introduci-

pervcrso poyulo Jud.oorum. Et ne
mnje:-tale

alii|uid

de

turba lidclium

l.aLercl ambiguiim,

lur ftirnacium igiic ll.igiaii ium, q ue iiiclalloium vitia

lirofilciur se iu

xierna beaiiUidiiic csse nian&iirum.
Kxpoiiiio
})salnti.

solenl purgare, ac dcco; tione con^iiiin rc, ct

iii

naiur;t' piirit:it

m

miiinla.a revocare. Sic ergo ci tii-

bulationibus
Vcrs.
1,

igiiilis

examinalus est

D;)iiiiiiiis

Ciiri-

Exaw.li,

Dctts, jusliii.im

meam;

intende
sliis;

sed non

esl h\ illo

invcnta iniqiiiias,
eiii

(|iiain adii:

dcprecationi
iiitiam

mca. Apud Dfiimi cortum est liahcrc;nvocem siiam, qui res tacitas iiiielligcntiae

siio ulli

docoquoiel. riiichrc au
os

siibjtiiixil

i't
tii

non loquniur

meum,

id csl,

clsi

cgo

taceaiii,

su.e virtule lognoscit. Ip-iiis csl

cnim or.Uio

pcifc-

nie puriim esse perpeiidis. Qaid

cnim

"piis

eratcum
cer-

«ia, nijiis ct causa clamal el lingin, arius el
viii'

sermo,
in-

ct coj;i atio.

Intcnde deprecutioni

m

de prob.tate moruiii suorum
tu
II

ali^[iiiJ bi(]iii, duiii

ce.

Non

sii

a

palerna miijc^tate

cuiici;i

cogiiosci ?

cassum
siint;

Huau-

disso aiit.biis

rcbus

verba

isia

copiilaia

C

niaiia iiJdoiMiitia vcibis iiibiriicnd.i cst, Diviniias

iiam iircn.lere oculoriim e^t, preccs admitleic
isia sociati suiit,
iit

icm ccniasime
ii:i^>sa.

iiovii oniiiia, otiaiii

Ciim taceiilur ad-

aurinm. Sed idco veiba

amba-

rum
enim

rcriim
vcl

uiius

intoliigcreiur eHtxliis.
vcl ociilus v dct,
vt

Qiiidquid
I

auris

audit,

manus
I)eo

V(!rs.

f>.

Opera hominum

:

propter verba Inbiorum

palpai, vel palatus guslat, vel nasus

odoratiir,

ittornm ego cuslodivi vias duras. Ordin;
pi)scii

m

vcrboniin
est vlas

sola (•oiilempl.«lionis virtuie notissima sunt.

isle vcrsiciilus

;

Opera liominum,
qrie

id

Vcrs. 2.
labiis

Auribns pcTcipe orati nein mcam, non
l£xco
it

in

duias cgo cuslodivi propter vcrha bibioriim liioiim.

dolotis.

(juod siipeiiiis dixil. Percipere
al i|Uid

Rrev
I

ti

r dclinita sunt,

.sinl

opera liominnin, scidit it
:

est eiiim

non transitoiie

simicrc, scd |)rcccs

cel via; durce; sicul bcalus
et

Job

Avis nnscitur

liominiiin

copio.-a di,^naiionc rccipere.

Non

m

labiis

ad volatum,
poccata

liomo ad Inborem {Job \,1).

Nam

cuni

dol sfs;sicut a

Ji'd;i'is nian;ivit f;iba sciitoii'ia,
1

apnd

vilaiiliir,

iirduns callis cst, dificilisqnc sciiiviiia

qiios iiiiiocciis d.iii.iiatus esl, cl
boliitiis.

Iro

(

ogiioscilnr a!)-

pcr ascensiis;

ciim vero ad

prolabimiir,

Ii!V'!

iitTest ac declivum. Sod quia
3.

Dominus

(Jiristus in

Vers.

De

vul:u

tuo jndiciuin

mcum
et

piodeni;

boc miiiido visualiler posilus, lotius mansiietudinis
I) cl coiilineiiliao jiir.j

ocnli tui videanl (vijuitntem.
d.'C/M/H
;

Dc

vnliii

Xno pri.den! jn-

monsiravit; mcrilo sc

dicil

pro-

propria
csl,

S

ripiuiu;

di>iii;c,

iiDbs

iiiiisi-

picc
liiis

mandala Domiiii durns
pcdibiis
:

vias hoir.iniini iminacii-

laia lo' utio

qnia de

nicnlc solei nia;iaro sciij.er triipicas

anibulassc.
qiio in

Non

(|uod

illi

dtiriv

esse

tentia
coiiler

:

scd hoc
aptaliir,

Domino
qnii
siii;

clociuiones devidct, tliim
tcsii-

potcraiit
osi
:

de

nonagcsimo psdino scriptum
de
te,
til

illc

qii(;d

jndical

Quoniutn
le in

nncjelis snis tnmidnvit
viis

custo-

leslis csl

cxamiiiis
qurrrii,

ncc dc faclo

iilicnjiis

diimt

otnnibus

tuis,

ne unquam ojfendas ud
1"2)
;

moniiim

qni

solus oiniiinm vcracissinic sc»
vullu ergo dicit, id csl dc aspeilla

lipidem prdem
pcncri

iiniin

{Psnl. xc,

sed qnia linmaiic
dilficilcs,
itlet

crcla cognoscil.

ctu tuo,

De secimdum

ad imit;M)dum prtdtantiir esse

qua; in

mc

rcs|>icis
li

at<jni'

vix (/H/trsunl nuiicupatu;. Qui versu.s liguram
nei pnrenlhesiii, id cst iiitcrposilioncm
sensii
;

coiiliiii

cogiiostis.
Ver.it

lloc aulcin

illi^

rccic pticbal, q

sc no:

qiioniam

pollmionom non

halM>re

pcccali.

Sei|iiiiiir

mcdio, sicutdictum

esl, rccipit verb.i

(|u;rdam

0<ru/i tui videant (e:]uitalcm. Ilic

nqnilatem,
iit

ipsaiii di-

qnsR ordincin seiitonlia; viilcanlur po-sft dividore.
Vers. 6. Vcrficc qrenus mecs in scmitis,
titis,

vinit ilcin dcbciniis accip^Tc,

qiiam orat

s'nc aliillaui

ut
iii

ncn
(i«

qtiu inlervallo <^cm]>cr iiitendat;

(piatcnus

ic-

muicw

lur ves^igia

H:cn.

Vcificc, dixit, usi|Ui>

:

;

150
nein conserva
:

M.
iibi

ArUELU CASSSODOKI
tolu
\)H)

^''O
:

e^l

iiioritoMim
iJuiu
iii

ac
lioi;

|.r.r...ii

A

(iiialiiHtc .lisceiniimis
qti.i
i

dicla a pTvilalc

siii

piipilla,

perfeclio. Iiiclioaiiins
babili coiivcrsalioiie

e.iiiii,

m

nido
(ii.eiii
il)i

piisilla.

lloic

coiivsiiienier
iii

(«inparanis

esl

dcginms; sed uhi
ibi

;hI

perloia

Clin^lii^, cui d;»iuiu esl

siio

judicio j.rtos a pncil;ir|iie

veneril rcligiosa consl.niia,

pe. lici.imr,

ralorihiis 8('grcg;irc. Aplissiii.e

pcl

l

cusoJiri
rci viprjc-

inteKhlale coiiiplciniir;
perieveiaverit
X, ^22).

siciil

;iii

Kvaiig.

111101

:

Qni

se ul pupillam oculi,

q!i;'.nilo
iii

el p<T ip>aiii

mque

in

finem,

liic

salvus erit (Mallh.
.>ig

snales dibceiniiinis, ei

iii»slio

c rpou:

i.ili.l

Greaus aiium
in lioc

liuniaiias

ilinal

actiones,

slaiiiius inveailur. Senuilur,

sub umbra alurum tuainirodncilnr

qnibus

niundo cradiniur, el

qiiasi qiiib.isdain
scili« et in
si

rum

prot.ye

nic.

llic

aliiid

sihema,

p

.ssibiis aiiibulamiis.
:

56 ^" iemitis,

mandevoii

dats mis
Sed qnid

ubi revcra reciae suni vi:c, quas

quod Grapce parabole, Laline comparalio dicilur, qoando sibi gcnns di:,simile in aliqna commuiii.ne
socialnr.

sequimur, ad coeeslis paliia; rnnntira pervenimns.
csi

Palernis

enim proteclionibus

al(B

sunt

boc quod prius

(^»«4shs dixil,

staiimqne

comparatae.
alae

Mi-eri. ordia quippe el cbariias, qnasl

i)«l;(/ia siibJMngiir

Cressns dicimns, quibns

movedu-

sunt Pairis, quii.ns sc p)ok'gi congruenier cxp(>«

mnr de

loco ad

locnm

:

bis

inerilo

comparantiir
in

slulal. II;kc

anlem comparaiio ven

l

ab avibns,

(lu.e

aciiis huinani, i|ui

nos de uiio negolio

aliud

ch;iros lilios alaruin

suaium

exlei.sione ciisiodiuni.

cunt, el per lompora vil;c

noslra^ diversa qnaliiaie

B

^'«'"S-

transponunl. Vestigia veio dicui.lur signa pl.iiilarnm,

«"«'«'C'

^^- * f""^ impiorum, qui me alJlixciunt: mei animam meam circumdederunt. Versns bi«
diiigenlius intuciidns.

qux

relinquiinus transeunles.

Peiit ergo Doininiis

csl

omnino

A

facie

impiorum,
Judaeo-

Chrisliis cl gressus

suos, id est

actus bumanos, et

dynmones
ruin in

signilicat, qui txci aluin pi«pi)luiii

sua vestigia cusiodiri,
gruenter

quae fidelos aposiolos con-

necem
eiiiin

Doniini ardore

prxc

piti

coinpulerunt.
fuii

accipimus

,

in

quibus

posl

ascetisionem

Facies
sicnl in

ipsorum, iruculenta
dicil
:

pr.iseniia
7iirra(t(

gtoriosam, roligionis calholicaR signa dereliqnit. Talis

Evangclio de Juda
[Joan.

vi

illum

ergo sensus est

:

Cuslodi inc

iii

mand
le.

ais tnis, ut

Saimas
ipsius,

iniitai.tes

me, ininime tnovcaiilur Ays
ubi ille qui

Hene

siqiii-

sligalio e

xm, 27). Sii ergo aciuin est, ut indxinonnm ii.imici ejus Jud:iM ai.iinani
temporalei.i eripere volitisseni.

dein Sfquax peigil,
rectiis incesserit.

excmplnm

prajbet

id esl vilain

Nain el ipsum verbnm

circumdederunt

evangelic:G
gladiis

Vers. 7. Ego clamaii, quoninm emudisii me, Peus

narralionis exprimit verila
ei fuslibus

cm, qnnndo cuin
concluserunt
0$

incUna aurem luum mibi,

el

exavdi verba mea. Secuniii

eum

iiisanorum lurba circuindedit.

dain seciioneni sancia; oraiionis
scriitandiiin esi. cuin dii
i

riditnr.

Sed pernie,

Vcrs.

11.

Ailipem

suum

;

eorum

soleai

:

Exaudisli

nuia

locuiuin esl superbinm. Concludunt adipem, qui n.ulia

c'nmavi

;

cur

b;.'c se.itciKia

ordinem

vid.-alitr
liir,

babere
uiique

C

^oracllaie pin^uesc.nt; sic Judaei sceleruni nimietate
^agiiiaii,

conversum? Qni
puriis
,

clam;>i,

quoniam exaud

verx

inlclligcntix
i|iti

acnn.iiia

perdidcrunt.

innooens cl immaci.latns
oravit,

;ipi.oscitur.

Nain

Resiabal anlcm ut
inucrunt,

pinguissima iinnianitate (uliic

r:i)nli(leiiler
]&•

qnoniam

se aiidiri posse d« conIiilelligainus
:

supcrba loqueieniur. Ei beiie

dix.t

iciiti:*;

pnritaie
:

pr.n03;in)psit.

aiilem
eiini

lanluni ore,

non

cliani corde locuii suii .qiiia sceleilla

qiiod dicil

lnclma aurem tuam

qiioi.iaui

ad

ratoiuin nios est

freqiienier sernione defeiidere,

per se non valei hnmaiia i.dirmiias porvei.ire. Sic
eniin exaudit

qiuc noscuninr coiiscienlia tcsle dami.aie.
^«^''s*

cum

se henignus

indnlserit, et cle-

^^- Projirient^s

me nunc ciicumdederunt me:

mentiain suam anlc largilur, ul pussit supplicanliuin
vola suicipeie.
Vers. 8. Mirifica miser cordias luas, qui salvos facis

ocidos snos stalueruul declinare in terram. i^rojicientes,

exlra cixitaiein ejiticnles; nunc circumdederuit

speranles in
et

ie

a rcsisleniibus dextcia: tum. M;igniiii

non obscquio, scd furore, qnando cruci eum constat aflixum. ynnc auteui quod dictuni esl, pra^sens lempus posuit pro
scitnr
fiiiiiro,

tudincm
licri

excellenliam niiscricordi;iriiin

se jusie

quod apnd prophelas es-e no:

d(;precunr, quia inirnin csse iion polerat, nisi
fuisset noviialc coiispcctuin. Signiqu.-B

usit.iliim.

Sei|uilur

Oculos suos staturrunt

quod sub aliqna
fical
eniiii

dectinare in lerram. Dicit coiisiieMidinom perdilonim,

niirabilia,

in

carne

facturns erai,

D

qi>>

lerrani

rcspiciuHt,

qnando

iii

mala cogilationd
ad

qiix Jiida;n6

populus,

cisi

univorsus non crodidii,
fiitis

vilvuntur.
Vcrs. 13. Su;>crperH>tt

lamcn
ranles

siil;

adm.ratione couspexit. Sulvos
1.'.

spe-

me

sicul lco paratus

vrcS'

in

id

est in

;»lcrna viia (?.)iisiitues.

Nani
stini,
;

dam,

et sicut

catnlus leouis habilans ni abditis. Susce-

fre<pieiiler

illi

inagis in

hoc iiiiMdo trncidati

pirunl me, boc csl Juda;i a Pilaio, q'iandu

cs

dixii

:

qni ejus non.iiii credidorcnt. Hulchre aiilcin dicit
resisieniibns
Filins,
Uexle.rce
tuie.

A

ToHite eum,

et

secundum legem veslram

cruci/igite

Dexiera

(;iiiin

Patris ost

eum
sii;c

[Joan. xix,C), (|Uod avide suscipieiiles, et vitinin
crndelitalis iiuplenies,

cni Jiid.ci re|)iigiiare nisi

snnl qii^mdo einn

tnerilo feraruin s;i;viii;e
cl di .holuin dici, et

crucifigere (l<;(;rcvciuiit.
Ver.s.

comp:iranlur. L'.'onein dixinius,

9.

Cusiodi me,

Domiiw,

ul pnptl!«m oculi

C.bri-^lo
;

scpius coiiipara

i.

Qiii

inodus locmioiiis inrecipieiidus esl
;

tub umbra alarnm tnarum poieije me. W-v
icon, qnae Latit.c dicilur iinaginiiio, pnpiliv
(>0'trnu!- cunp.Travit.
/'K;i.'i//a

Mhcma
s-e

lcr

propria Si-npiiir;!; div njc
e\ideiili'.r di

tiic

ocnli

lamcn

ibiduin designai.

Ipsi cnini jnste

csi ciiiin

iii

mcdio p.isia

coiiip;tr.ui

siinl
;

principos Jnddiornm,

qno

aiitture

j;erspicua

pars

ociiii,

(jiia

cunMiMiin colurcs varia

ricinuei

j;il

cl taiiicn iiuih.j pcjores c!rcv.ii Min", sj-

:

1*1

EXPOSITIO
dijiliolus

IN

rSALTCRILM. rS\L. \VL
anlem
/t'o-

i2?
,

qnidem
i

notiiinuiii

lenl;ivif,

criiri

A

|»eccaniin

ilU :.b(»miiial)i e

al<iiie

a

conspcclii ejus

titnim

ins.iiiia cuiiL-li»

^ilfivil.

Cutulum aulem
ijiii

cxiiaiuMim esi, quanivis
g* rc vi<l«Mtur
;

ejiis

noliliaiti

miiiimc

ieru-<

vif dicil

reri|<Miro

|topiiliiii)

Jml rnrum,

se dia-

sicui in
te

qu nio ps

boli filios elTectTuiii. Sic
liiciliir;

eiiiiii

de ip^s in Etangelio
viil,

yoit hahittibit juxta
ittjusli

jam di< tum esl maf^gnus, neqne permambwit
lino
(»)
;

Yos ex

patri' diaboU) etlit (Joan.
:

4i).

anlc oculos luot (Piat. v,
:

siriil et

de

C.ain

Ilabitans in abdtis

piTinaiiens

iii

iiisiiliis.

Deiosia-

Scriplura dicil
tavit

Egrtssus Cain a fade Oomini, kabiiv,
i'i).

bilium Bii|uidcm lii>niinum consiieludo esl mala vota
(fgere, ut iatenter ad efTectum possiiit eornni consilia

in lerra

profujns (Geu.

Saluralot ergi»

Judneosdicil de imiiiundiliis, qnoi a Doniino ab^Cindiia, id csl

pprveoire. Vers. 14.

noscunlur esse

proliibita. Si vcr<»

iii

bo:

Exiurge,
eripe

Domine;

prceveiii

eot,eltnp-

nani paricm hoc pcsiium Itcior accipias, ui est

illiht

planla

eot

:

animam meam ab
q'iem

impio,

frameam

Qnam
in
le

niagna mulliludo dulcedinifi
te,
!

tu(e,

Uomine,

qii>.m

luam. Tenia seciio beatx oraiionis iiilraiur. Exsurge
in peccatorcs
dicit,
;

absconditi timentibus

et perfecisli

eam

tperaniibus

posse quiescere

ui

morc liumano cognoscani vigilare, dnm cornm
illi

pulnnt

(Psal. xxx, i2U)

Ei uineranlur

benifficia, ui

major ingratorum
luis, id est

osieiid.iiur olTensa.

Dt

abtcondilit

non permitlunlur

ini^inilates

excrescere. Prccveni au-

de lege Yeleris Testamenii, el de miraCbrislus iu eis erai gloriosa dis-

lcm

dikit, ul aiiie

suliverianlur

quam

peccatst pcrfi-

cul.s

qux Dominus

ciant.

Exposiiimus cnim in ^uperioribus hunc seO'

pensatione facinrus.
gnificat

VeiUrem ipsorum, seiisum
,

si«

6uni bene apiari
permilliiniur
ler,

57

^celt^rai s,

dum

se miscere
ei
ilii

non

omnino carnalem
cst

in

quo mandata Domini
si>n

iilicitis.

Snbverluniur enim

felici-

iani|iiain in

ven>re recondila sunt. El benc
ventri,
|

us

qui

de pravig

vitiis

ad reciam seiniiam

redu-

enrum comparatus

nnde

cibi

spiritnalrs

cunlnr. Eripe
bulo,

animam nieam
iiupius

ab inipio; ut qnc a din-

ve nt vilissiuia purg

iiiienta

rojecii sunt, duiii

ub cis

qui

nierilo

diciiur, qiiia piis
;

semper
lire-

coirupta mente dilabnntnr. Scd hi
cce esiibus iiniileii, ut
nitiil

cum

ess< nl rebiis

conirarius

ipiin^batiir.

Eripe

fac

resurgere, quoJ

torrenum cajiere debui»-

implrtiim e^se ra;uiifesium csl.

Frameam tuam.

senl, animadverte quid sequilur, saiurati sunl porci-

viier coiiciusum est qiiid sit aniiua Domiiii
r s;

Sa'vato-

na.

ii>ii]uitas

exsecranda
c(
illi

!

Audiidial sensus eoriim

(ramra esl

eiiirn Patris,

qnaiido

pcr ipsani dia-

mandata Dei,
niiii,

saiurabaniur sordihns peccntobonis coelesiihus pasii, nialoruiii

boliini vicii; per

ipsam miin<1um

a sordida siipersti-

novoqiie

modo

lione piirgivil;

per ipsam debeliata

est ca|ilivila!:,

fxcibus explcbantur. Porcina eniin ad p<dlula respicit, qu.T,

qiue

huiiani gfneris soholem pnssidebai.

Framenm
:

iiiier caBlera

Veieiis

Testamenii

pr;i'cep!.i

verodiximiis iuuiiarum esse significaiionuin

moiio

immunda prxnoiatur. Transmiseruiit auiem

rcl

contum, modo luricara, inodo gladium

significal bis

^

qiiias

peccatonim

tiliis

sois

:

quando cLimabanl
filios

acutum
CrTtum

;

quue tainen oinnia ad in^trumeiila

armornm
in

Sanguis ejus super nos
xx\ii,25j.
V»TS. 17.

et

super

noslros

(

Matih,

esi perlinere.

Memenio autem
d.Tiniiionis

qiiod

hoc

vcrsu, qiiinia species

esi, quoe

Graece

Ego

auleni

cum

jnstilia

apparebo

m

con-

xura

vi-^ >i;ev,

Laliiie
sii

ad verbum dicilnr; uno enim
aniinu Chri^>(i, id est framea

spectu luo

;

saiiabor,

dum

manifesabitur gloria tua.
dii it

verbo dcfiuivit quid
Fairis.

In conspcrtu Pairis apparere se
qiioniam
ejiis

cum

jitslitia

voliiniaiiMn impleverat,

quanJo miin-

Vers. 15. Ab inimicis

manus tua. Domine, a peucit
siipplanla eot in vita eorum.

diiin
vil.

db

inlerilu morlis sanguinis sui elTusiiine salv.i:

a terrt disperlire eo«,

et

Saiiabor

senno

isle

aptissime vi ielur iieralns.
id cvt

Item

lii

oraiio pro Judaeis, qui diaholi poiesiate connefariis

Superius enim Judjcos dixil taturari porcinuy

ilricti,

iTant aiisibus imilaiidi.
liiim

D?emones

immundiiia sua
ris

8

ml enim

conlraria

inimici manus Domini, qui Domino son-per voluniate
id esi

muin

gcniis

autem salnrari de humaiiigenC' ceduiiiate suscepta, qnando numerus sancioruni
;

se

dilacerani. I*re-

b<aia adiuMtioiie supplendus e^l. Patris anlem
manifeslabitur in jndicio Doniini Saivaioris,

(jl(*ria

caiur eiiam, ut a paucis,
(ur increduti
rali
, :

ab apostoiis dividan-

cum

uiius-

duni

a terr;i

hujus inundi vitiosa sepa-

quisque recipiel pro aclilms

suis, sicui ipse

Dominns

coiiveriuiilur ad

Dominum. Loruin quippe,
factumest, ut tim
iniquilale
divisi,
,

D

apostoiis diiil
Pfiire, el

:

/n

tlla

die

cognoscetis quia ego in

juvanie Douiino,
israeli.x

prstdicaiinne

Pater in
Filii,

me

est

(Joan. xiv, 10, 2)). Sic ergo

quam gcntes
csl
;

a lerrena

Pairis.ei

ei Spiritus sancii

una natura, una

Clirislum sei|ueroiilur auctorcin. SuppLiuta eos
in

hic

potcstas, una gloria dcclaraiur.

bonn positum

siipplant;iti

enim

et

illi

acci-

piendi sunt qui

dammlis crroribus ad
duni
vivunt
iibi

Conclusio psalmi.
recias seniilas

(ransferuntur. In vita
in

ipscrum qiiod addidit, hoc est
:

Considcremus, dilectissimi

,

quam

inagna s.icra-

mundo

islo,

pocniteniix locus

mimla
qiii

fidci

nosirrc

|>salmus isie complexus es(; ut

est; ubi clamaiur ad
niente
;

Dominum, non lam ore quain

andit supplicantcm hominein,
debe-it advertere

eumdcm

et confi-

ubi recipiuniur piirissimosupplicanles.

lendum

Creatorem. Du;is eniin na-

Vers. 16.

De

(ibsconditis tuis udimpletus ett venler

Inras inconfusas alqiic incommulabiles qui in Christo

eorum

;

tuturati suni pcrcina, ei rctiquer^mt qurr. svpe.r-

Doinino hodioque mavoll crpdcre, non pntest
decipi falsitalc.

aliiiH.i

fuerunt parvulis suis. Ahicunflila Dei el in
iu

maio,

ot

Undc

mirabiliter bi^atus Cyrillu.s In
ar/i<.

bono possnmus congrneiiter accipore

:

quia omiie

quodam

loco breviterquc disscruil dicens(Li^. v

,

U^
t<ci'orvtm)
:

M. AUiini.!!
Ailvcrlcnlcsigiliir nioiluiii incarnationis,
tliix'
,

A

(leliiiitioiiis

cst,qiire

Cr.rcc

diciinr, m-c' tr.u.fv»,

vutciiins qui»

n:iliiru:

pcr

iiiiiividiiniu

iiiiiiateni

Laliiic per

laudcm. Singulis ciiim diversisque verbis
dcclarat
({iiid

iiiiunruse :iii|ue iiuli-nWUaiiililer iiivicein sibi
iierint.

convclicel

pndicando

sit

Duminus, niodo

virtus,

Caru nanu|ue ciro
sil

osi, et
ciiiini

non Dcitas,
YerUuin D us

inodo (irmamenlum, iiiodo rcfvijinm, niodo liberalw,
iiiolu adjutor
II:cc eniin
,

Dui r.Mta
ei

(aro. hiniili cr

est,

modo

proiecior

,

modo

cornu

salii;is.

non caro,

licet (Jispcnsalorie
siiie

piopriau» fecerit cnrdcciirrit, qiii niiKa

omiiia pulcbrc usleiidunt, quis

ejiis

cst

nein. ilx>c aulcni
silii

oHVns ono

Dominus.
Vers. 2. Dominns

proprii ci loris liganiciita rcpcrcril. linjiis eliam

fnmamentum meum,
meus
;

et

refugium

psaliiii iiiiir.eruin el qiiantitas propiietalis

ornavil, ul

vieum,

el

liberutor

Deus meus adjulor mcus.
quoniaiii

nicrilo

iii

i

oc nuincro

iuc:iriialio

Doniini rebta csse
ciiorus convcnissc

Justc dicit

Dominum firmamenium suum,
iniiirK is suis in

vidcaliir, nbi eti:iin

proplielalis

ab ipso concessum esi ui
assistcrel,
et vivaci

acic firmiis

cognoicitur.

an-mosilale

piigr.arct.
fnii

Et refu-

EXl>OSiriO IN

rSALMUM

XVII.

gium msum. Ulique, quando, cuin

opus ronsilio,

lu fiuem purro Ihmini havid, qui IgcuIus est ad Do' uuuum viiba fanlici huius, in riie (jua eripuit euin Ihiniuwi de ma u oniiiinm ininiicoruni ejus, et de

relugil ad trartalum, et invcnii Divinilale monstranle,
[j

quod cum poieral adjuvare. Merilo

auieiii liberadij

torcm

sumn Doininum

profilclur, qui

cum

s.xvis-

mauH
In

Stiul,

et

dixtt.

simi regis Saulis ira (anqu:im de inferni ore libera-

fineni, puero, cl

Duvid,

iij-c iria

verba ad Re-

vii.

Deus meus adjutor meus. Praes-iilorum
iit

siiavitaia
:

geni nosirnin Sa'valorcm rcfcrri
est. Naiii et

possc non duliium
:

pellecius,
qui:i
iiiiiie

suitimam repelit siipcriora quae dixit

puer legilur

iit

propliela

58

^*"*^''

"'*'

ubiqiie ipse adruil, eumqiie virtutis suse niunicusiodi\ii.
stiis

tus est nobis {Isa.ix, G).

Qni locutus

est

ad Dominum
iit

Scd considera quod
nicritis iion

iia

pcrcuiril

verba canlici liujus
sil

;

posl
el

Uxc

ali.i

dcputanda sunt,

siiigula, ut cul ata.

piaesumat applicare

verboruin plenior

absoluia

coiiti xli'i.

Qiiod au-

tein (lictuni esl cantici, :id cotiteinplalioneni

constat

Vcrs. 3. Et sperabo in eum
salulis
qiii

:

protectrr mctis,

et

cornu

rcrutncu kstiuni pcrtinere
inodo
ijua
lii.ttoii:t

:

iicregisin David laiiiiini-

mew, adjutor meus. Confideiilcr jam

posiuhit,
pr;E,

nicntis noslrae lixrerct intuitits. In die

de Doniini gratia post beneliciorum exeinpla

eripnit
ejus,

rum

eum Domiuus de mauu omnium inimicoet de manu Saul, et diiil. Ilic actns I4('f,'iim
;

sumil.
qiii

Kam
in

de futuro

fi.lucialiier

sperarc se dicit

cum

pncteritis senseral adjulorem.

Viotector
,

lcctionc niitissiiiius cst
i|«ieiiiadiiioduin

ibi

cnim

laliiis

dcscribiiur
siioiiim

mcus. IIoc ad

eum

pertinel custodicnduai
insidiis.

qui adhic

David fucrit de inlinicorum

veisariorum appeiebatur
dixit. forwM salutis suoe

Quod

aiilein

(lilione liberatiis.
Dontiiii
,

Ad

ctijus similiiiidincni rcstirreciio

el iiieiiibroruin cjus

abiubuiu dc potcstalc

(liabolica dcclaraitur.

Dominum, ad inimicos perQ tincidissipandos. Coinua cniin sunl arma bclluarum, quibus salutem suam solerii coiicertatione delendunt.
Adjutormeus. Dulcedo
beiicficii

Divisio psalmi.

repetitionem fecitessc

verborum; supra eiiim eodem voc.ibulo nuncupavil,
Psalmus bic
Bonnp. Nain
agi-ns
iini

tantuin non polcsl ronvenire pcrloi|iiitiir

quem

bic iterum noniinat adjulorem.
et

primo ordine proplicta

gratias

quod eum de gravibus

Vcrs. 4. Laudans invocabo Dominum,

ab inimicis

pcriculis divina pictas

meis salvus ero. rosl virlnles peracias, vir sanclus
loquiiur, quce

liberare dignata est.

Secundo Ecclcsia

nulla se elaiione jictavit; sed qiiia cral rcruni ipsa-

anlc advenluni Doinini innunieras perlulit c:ilauiilales, posteaqiie
iiatioiiis

miscrlus

ei, iiieiliciiiani saiicl;c

incar-

rum bilaritaie gaudeiidum, Dominum, ct ipsi universa
faciciidum, quia vicloriain

/auc/ans se dixit

invocare

tribucre, qui dignatus esl
iuiiricis
sibi

indiiUil, et baptismaiis beiiiTicio Cbristia-

cuucta pracstare. Lt ideo se ditit ub

salvum

niim poptilum
in

dcoibis

uiiivcrsilule culle^^it. Tcrlio

suam

iion

vidcbatur

rurem

iniscriconliac

vox

Doii.iiii

Salvaloris illabi-

tur, ubi

pulclicrriiiiis allusionibiis virlus cjus

polc-

applicasse, sed

Domino. Naiu qui

alitcr facit, viliis suis

captivus rcdditur, quamvis bostes supcrassc videa'ur.

6tas(|iie describiiur. Qu^irio ilcriim

ludcsia) calbolicxsultationc
fj

vx

Vers.

f).

Circumdederunt me fjemitus mortis,

et tor~

(lii

la

profiMiiiitiir, el

cuin

innu;na

renies iuii}uittiiis conturbuverunt me. l*ost exsultatiO'

Divii.itatis iituncia conc(;^sa

laudantur. lein prophei;e
,

quam

sancla pictate conccpit, ven-

Exposilio psalmi.

lu

II

est

ad oidinem
,

secunilum,

ul>i

pro cl.idibus

Virs.

I.
,

Dititjum te,

Domhie

,

vtrlus

men.

Diligit

generis huiiiani

qtix a'nte a.iveiiliim Domini gras-

D
en,

itiinum

qui iiiandatis ejus devolus ubtemperat
Lvuii);cliu
dilitfit
:

sabaiiiur, intiodiicia
lciiipo:c
oxiirat.

una pcrsoiia jusloruin,

(|uos illo

bii iil ait

in

Qui audil vcrba mea,
\\\, 2l).

ct facil

fuissc

non dubiuin csi, pius deprec^tor
isle

liic c.s( (/ui

me{Joan,

Oi/>r/(; eniiit

Nam

merito ju^lus

circuindatiim se g»>
essel superstiiiunum

(licilur, qitasi

dc oniiubiis digo. Kl

const(lcr:i qiio-

mii.bus asserebat, quia
itiiiiimera
iic

dum

iiiam lijc dilcciio sic dc liiluro promiitititr, ul iiun-

mtilliludo,

fiJclium erat rnra dcvotio. Kl
jiotiira
faciill.^tiis,

quam

tanieii di fecissc vidcutur. Virtus
siiis

mcu. 1'ropbeta

piitarcs gemtius

de

aut de re
;

libcralus ab hostibus

rcclc Doiiiiniini conliteiur
lioiiatiic
llic
f.ii

liiijuscemoiii cssc

profiisos. a. Ididit »Hor(is

quia re-

fmani esse virliitcni; qiio

tiitn cst,

ui ini-

vcra morscrat, ubi diaboli po^se

r«';:nabat. 7"tirrr»;/«

uiicis suis forliur apparcrcl.

dMudociitta spccies

autcm

s;vpc di.xiuius lluvios «ssc bibeinis inibribus

«15
ixeiialiis.
Bitiiiliiiidu
uiixiiiiii {>ulii>iie

Exro.^iiio
Hic
cr^:i)
iu;>|ii laliliu!»
iil

i.N

isvi.T.: •.ILM. rsU.. XVI!.
esl ^\ luiscere pcciatores.
osi(iideii;t

m
Scrvavii ordineiii rei
,

rajiiJio

data

ut prius

lorreiiiitim,

liierilo

coiitiirhaverinl

inoiam, postca diccrct cssc iremcraciai».
veio mo;iItuHi,
iilcst,
ilii

|).)|iulutn, cuiii Uiidjruiii

iiiinaciuiii coiicre-

l' undjincula

siijiiilicat

pr;esumplioiicS

IreiiMiisscut.

siiperborum,

divnias, Ikiiioics, ca;lcrique Im-

Vers, C. Dolurcs iufcrni chcumdeJerunt

me

:

prcu-

iiiaiia,quilius

dctcnli, vclul ruiidamcntis coiistan-

veneruntme laquei morlis. Fial
^'iialio

liujiis
iil

versiculi coiiipaiiicliu» liic s iisiis

libusiiiiiituntur. Uo^.c oninia ttirbatasiin), quia
f.ilsi

mundi

|>ra>po6toiala voilioriuii,

spcs, vcro DomiiiO vciiictilc, snblala esl. Niiiiis
:

iiib s po^sil

apeiiri. C^rcuindedirunl
(|ui

me

(lolorcs

111-

aple posil;i vcrba desceinluiu
est

firni: de pagauis ditil,
u&t

eniiii dolores iiifcrni, id

primo fundamcnla, id supciborum spcs lurb.itacsi; posiea liicit cssc
et

qui

iti

iiircriio

debilu

dolore

loti|iiciiJi

suiii.

commolain. Subjunxil

causam

iiuarc commoi.a suiit

Piwvenki vero

diciiiius,
iit

quatido aliquid nus anliciilt<;

fundamenta, quoniam iratus
silia

esl eis

Deus;
,

ulii|uc,

quia

|iare dignoscilur,
qiii

Cbl

rcaius oii^inalis peccaii

btimana Domino prubniutr exosa
llinc

el iraius est

nus,

aiite(|u.iiii
:

luiscaniur,

ab ipso conccptureddit
psalino propbela

iUis.

oslenditur

,

qiioiiiain

scquaces eoruiii

ohnoxios

uiide in (|uiii(|ua|;csiino
:

constal esse puniendos.

diclurus est
in

Ecce

m

iniquilaiibus conceplus

sum,
"i).

el

Vcrs. 10. Ascendit fumiis in iraejus,

et

ignisafaci
liic

deliclit

pcp.rit

mc malcr mca

{Psal.

l,

Vir

g

ejus exarsit, carboncs succensi sunt ab eo. riiinus
iii

eitim Jii%tusmerito se prxvcnliini dicebat, qui realuni

boiio

postus

esi

:

quia sicul isle lerrenus inutiles
iilc

buuin aiiteccssisse cognovcrat. Scd quemadiuoduin ab
liis

lacrymas movet,
rciisiis,

iia el

pocniieiiliu; calore

suc-

ruerii

bberalus subtcr cxponii.

frucluosa profundii nucnia lacryinarum. In
:

Vers. 7. Ei in tnbulaiionc mcainvocavi
cl

Dominum,
inu:ia
qiiu;
:

ira ejns

leiiipore

quo

bic peccalores fuluri jndicii

ad

Deum mcum

clamavi.

!iil(.T

iikiI.i

rui.orc coiituibal, ut cos ad reniediuin conversionis

dixcrai,

tniocare

unumet singulare proliieliiresse reniedium Dominum in tribtilaiiowbus suis, qiiando
quod tcmpore ncccssilatis
:

adiiucai.

/{/riis

aulein cstcliantas Dci, viriutum pio-

jjiessionibus crescetis,

qme

(|u:uiio in;igis coiiciipi-

coiistat totis viribus peti,
u, tatur.
iie

scilur, tanto e'licacius ampliaiur.
facie ejus
:

Dene auiem

dixil,

a

Lt vide qiia prius dixit ad Doniiiiuni

sed
:

qtioniani ipsius illumi.uiti ne cliaiilasco.iqiii

putarcs

59

ad ulienum dominum,

sulijiinxii
pliis esi,

Ad

ceditur cis

poccala dcreliiniutint. Carbones vcro

Deuni

meum

clamavi. Clainarc
scriiio

auicm

ab in-

succensfs pi'ccalores dicl, qui velul carbones inortui,
in

vucarc. Cicvii

pn-gredienie dfsiderio, cl acprosilivii

mumli

istius

cx*citaic

lcnebrantur, sed
et cx

ileruin
m'iiliiis
i.iin

iciuus aninius ad orationcin

uvidus

in

pQeiiilciilia

iKflammaiile reviviscunt,
esse carboncs.
,

tlamorem.
Veis. 8. Ei exaudivil de templo sancto suo vocem

pruiiis vivi incipiunt

Sci|uilur e

r quomodo

succensi

sunt

vcniciitc scil.ccl

Doaiiiiu

meum
in

;

el

ctamor meus in conspeciu

ejus

inirotv,i
i>o:uiiii,

Iledeiiipiore.

aures eju%. Sive de C(bIo, sive de corpore
leiiipliiin

Vcrs. 11.

E

incflnavil cxlos et descendit; et raiija

quod veniurum csse pncvidebat,

coinpesu.iiii,

sub fcdibus ejus.

Magnum sacramentum
tamcn

in li.ic ser<

lemer advcniinus. txuudiiam cigo
fccrutandum esl
L)ii

dicii

voccm

iiionc reposiiuiii cst. liuiniiiavit

secn.m Verbum, ut
siini iiu.iincm carn.s
ilb fuit,

quani de advenlu Diimini jugiier ofleiebai. Sed per-

sine pcccato quidcin, sed

quomodo clumor
/

ipslns in conspeclu

peccali suniciet. Descendcre

auiem
:

ad

iios
,

valuerit i/i/roire
ulii|ue ad

Cljiiior iste, causx' justilia esl,

vcnire, sicul dicit Aposlolus

Scmetipsum
11,

cxinanivit

qux
IIoc

Deum

inliare poi»Tal, <|uia pro

iiiiuidi

formain servi accipiens [Philip.

7j. CuVujo

vero

liic

cladibub siip|ilicubai. Si:(|uilur, inlioivii in auresejus.

diaboiusest, qui homiiium nienics innubilat,
veritaiis

diiiu

de coii^ueiudine noslia

(iguialiler dicitur,

quod

splendorcm
ejus
:

iion facii vidcre

quos possidci.

tlamor ejus

(|uasi ali<|iiid coriioiale in uuies

Uoininiet

Hub pedibus

quia sinc dubiu majesiate Domiiii

cas iulroissci,

cuiii ilic loiuin spiiiiualilcr sciiual,
liii

Salvaiofis conculcattir da:moiiiim cxsecranda ncquilia
,

aiite(|uaiii li.tni, iiiii\cr&a cngii< scai.

eiiiiii

aciiium

sictil

Cl

in
el

nonagesimo p^alnio dicturus

est

:

liostrorumqualilas, quasi i|uibusdatii vullibus seuii.cr
a.sfcislit;

Super afpidem

basitiscum ambutabis, et concutcabit
ir>).

et

quod apud nos occulium,
El conmola

:lli

iiodcioir e^se

^

teunein

el

draconein {Vsat. xc,

ii..in:lc.^ium.

Vcrs. 12.
est
,

Et asccndit supcr cherubiin
ventorum.
supcrlaiio,

et volavit

:

Ncrs. y.

et

coutrcmuil lerra;
cl

rt

roluvil

super pcnnas
,

Hjjc liguia dicitur
ciim aliqiiani

fundamenlu moniiuin conlurbula sunl

cumm

tu suitt,
,

liypertbcsis

id

esl

rem

quoniam iralus

est eis

Ueus. Dccursa

irislilia

qu.iin
,

op nione omriium noiain,
ciiiiteiidimiis.

sciilenlia nostra
ei
iliud

exsupcrare

de adventu Domiiii bealus
pbetijc spirilu

popiiliis susiiiicbat

pro-

Talc est
cl

in

quinquagesimo

ad iiicarnaiionis ejus secreta
iitirabili
,

perveiiil,
.bil.

psalnKi

:

Larabis me,

super niveni dculbabor {Pnat,

unlineiiKiue ipsum

narratioiie (lesci

lloc

L, '). Clierubim inierprctaiur miiliitudo .scienti», ant
sciciitia iiiuliiplii ata. Alibi eiiiiii icgitur
:

scbema

dicitur idea

cum

specicin rei futura;, vclul
el

Qui scdes

ociilis olTercriles,

inolum aiiimi citiuilamiis; quod

super clierubim appare [Pt^al i.xxix,
, .

:2).

Ascendit ergo
ail C(clO'*
,

Lic et in sul»sei|iioiiiilius versibus ccnst.il elT

ctiiiii.

sup
riiii)

r clierubiin,i\w\udo

videntibus ajiostolis
iiiitic

ti ideo

tiuiic aiidi ^imis
;itl

saor.imena Domiiii S

Ivato. is.

regna consceiidil. Sodet

siipcr clieriibiin

Coogrue siquidem
tf»l,

aJveiilum

C

irisii terrn
f.i;l

comnioia
contro-

a.l

Palnsdcxiraii; collocaiiis, in ciido el in lcrra cuin
ii;ii>J

quoniam

prx-sc.ilia ju^Iicis diijiiiiwi

r;iire n'gnal el S''iritii s:;nc'(»;

oliiiinquc uni/

427
versuni moJuin
scienliac

Mvel a(]mir,.iii>iii3

ALT.r.MI CASSl )OI3Rl
|ir(i!..uiir

\?.%

A

niiiics

qii;(;

aqiian) conlineni Dei,

i.l

est cloqiiij

<ll-

excedcre. Oaaecniin creatura pr:i-va'e3i lanli scccii
allingere sunicienicr

vina, sicul in lioc acie tonebrosj^, lioc csl obsciir.Tc
videniiir,
ita in

arcannm
iii

,

q iod oarnciii tcne-

confpcrtu

D.-i

prcefuhjora: si:nt,

ulii

iiam alquc inortalem

aDlcrna ca;!oriiin ^lorin collr).

siiiipor viuilas !>aiel.
iici
Ist.ne

Ncc

praep<>>^ilionil)iis

cxqoirilnr,

cavil.ci

fecil

eam

crealuris

omnihns

ailur3l>ilcm,

p:ir.iboIis legilur,

qnod

inani^^esla lucedeclar.iliir.

qu.-etcnenasperlnlitpassiones?

Seqiiiliir,

elvoUail,

ergo nubes,

id est pr.Tdicaiores,
;

ad gcnlesrelii

i<»

volavil iuper pennas ventorum. IIa'e ropetilo ce!t'ril:i-

Isr )cliiico

populo transiernnt
iiia

sicut coiislat cfToctum

.

lem nimiam

(lecenier osiendil
,

,

id

est

jier
iii

niiindi

qnando
venerat
poiiit

dti
i

non meruit Jiidaeorum, quod ad
6'r«;i(/o
illap

ip^r-;

spalia velociier cucurrit

quando

ijiSf)

ciinahiilis

slruendns.

el

carbonet ignin.

E^-

jaccnle, magis eiim siell* claritas nunliavil. Qiiid

pcr :illcgoriam quid

nubes haboanl; alind

enim

dici

polesl veloc us, qui niox

iit

natiis

iii

alia

enim

dicii, el aliud vult iiiielligi.

Unde scbcmat

biis
i.

mundi larie

csnspccliis est?

Tonc

erj;o siiperaia esl
niliil eis

crcbris

elof|ucniia divina probalur esse
eiiiin
,

plcnissim

cclcriias veiit"ruiii,qinmvis in

mundo

0(ius

Grando

id est

objurgaliones figuralx' quilnis

esse monsireiur.

Quod aulem

rcpeiii sine inierjefigiira esi

Jud.iorum corda durissima tundebantur. Carbones
ignis, cliariiatis incendia,

ciione allerins verbi, volavit, volavii,

epi-

qiiibus

mentis
,

fideii.im

rcuxis, qu3e Lntine coi jiinciio diciiur, sicul el in
Buhseniienlibus dicturns
esl
:

B

coBlesii igne reviviscunt. Ilaec ad

genies

sicui di\i

Dies diei eructai ver-

mus,
dedit

in niihibus, idest in

prxdicatoribustranseriini.

bum

(Pn-ilm. xviii, rj);et,

Deus Deus meus.

Vers. 15. El intonuil de ccrAo Dominus,el Allitsimut

Vers. 13.

El poauit

tenebras latibulum

suum

:

in

vocem suam. Quippe qui erat ingcntia sacra-

fircuituejus tobernaculum ejus; lenebrosa aqua in n«bibus aeris. Tenebras
,

nienla locuturus. Aii enim in Evangelio vox omnipotcnlis

incarniUionis ejus

mysteridin

Palris

:

Et

clarificavi

,

el

ilerum

clarificabo

dicil, ul qnl in naliira deilalis su.-e videri noii poierat,

{Joan. XII, 19).
truura
fuisse

Unde

multi, sicut ibi legitur, lon-

iiicarnalionis

vel.imine humanis

consicclibiis

Re-

crediderunt.

Altissimus
:

auiem

dedit

demplor piissimns apparerel. Unde bealus Joannes
Consianlinopolilanus episcopus niinhiii er el calliolice dixil
:

vocem suam, quando dictum esi
dilerlus, in

Hic

esl Filiut metit
iii,

quo miki bene complacui [Matlh.
et dissipavit

17).

lllnm

qucm,
,

si niid

i

dcit.ilc vftni-sel,

non

Vers. 16. Misit sagittas suas,

eos; ful

coelum,n(»n terra

non maria, non
lenebras, ct in

ulia

creaiura

gura multiplicavil,
listas dicit,

et

conturbavil eos. Sayiltas evangc-

su^ilinerc pninissel, illwsa Virginis viscera portave-

virtutum pennis, non suis, sed ejus a qiio
dissiparit

runt.

Memenlo auiem

br>no poni

,

ut

missi sunt, recla iiinera transvolantes. Et
eos, scilicet

est illud in Proverbiis

Salomonis

:

Jntelligil

quoque

ad quos missi sunt,

fideles
:

recipicndo.

parabolam.etlcnel>rosumsermonem(Prov.i, 6).

Ommn C
id esl

impios abjiciendo, sicul dlcit Apostolos
cdorvii(P in vilam; atiisodor morlit in
11,

Atiissumui
(// Cor.

enim

divina,

qiiae

ignoramns, nohis lencbrosa,

morlem

profunda :itque ohscura

^Q

siiiil;

qii:imvis continro

10).

Fulgura multiplicavit

,

id

esi miracula

mulla

luinine perfrnanlur. l.alibulumsuum, id csl sicretiim

fecil,

qu3e siccorda videniium

permoverum, qiiemadvisa terrere. Coniuiba-

majestalis ejns, qiiod lunc revelal
facic

jiislis,

qnaiido eis

modiim crebra solent fulgura
vit

ad faciem divinilatis ipsius gloriam contigerit /m circuitu ejus labernaculum
,

eos

:

de his dicit qui

tiinc conturbaii sunt,

quando

iiiiueri.

ejus. Ilic digni-

eum
runt.

resurrcxisse manire.slis probationibus agnove-

lasexponitur gloriosa bealorum

ul juxia ipsum ba-

Lilenl qui in ejus Ecciesia fideliier perseverant. /n
circuilu

Vers. 17. Et apparuerunt fontes aquarum.

el

revelaia

autem

cjus proximiiaiein s<gni[icat. Ille

enim

sunl fundamenta orbis terrce. Id esl, veriias praidican-

circuil ac penetrat

omnia, non circunidauir ab aiiquo,
i

lium, qui fonles aeternx vitx sanctitatis

snx ore

fun-

qnia looo inamplexibilis esi. Potcst ol
in circuilu ejus
,

lud inlelligi,
,

debaiu. Ipso enim venionle
divini

patiiii,

quod ohscnriias
fundamcnla
l:i-

ul

non ad

loci designaiioiiem

sed

Ipgehat eloquii. Et revelala sunt
:

ad defensionem tahernaculi cuslodiamque respiciat.

orbis terrce

manifesiati sunl prophetx, qni non
:

Aquamy^iTo

dicit,

oloquiuni Domiiii, quod lenebrosum

p

teiiigebiniiir

siipra

quos orbis lerrarum

in

Ecclesix

esl in nubibus acris, id est in propbelis pr:eiiical< rihus

faciem sanoia aedificaiione consiruclus est. Et

melerra

verbi

:

quia quamvis sc

.iliqnis

piilcl

diota eoruin

mento

hic tellurem

in

bono posiiam, qu.e

esl

intelligcre,
in

ad ipsam, sicuii est, virtuiem dictonim
dicit

viveiitium

toium vix pole^t pervenire; sicut
in

Aposiohis

:

Vers. 18.
tione

.\b

increpulione tua,

Domine

;

ab insprn,

Videmus nnnc per speculum
facie

aniymaic, tunc autem

spirilus ir(e tufc.

Ab

increpalione

ttia

indical

ad fncicm
,

(l

Cor.

xiii,

12),

quaiidoipsum vidct

verba proplieiariim, qui increpalionibus

jiislis

peccairce

qu<id oredidit

ipsum cognoscitur rcspicere qnod
in conspecni ejus

tores popiilos arjzuchant; ab inspiratione siirilut
lute,

speravit.

osiendii pr;wtiicatores verbi, qui a sancloSpirilu
incrcp^ibani.

Vcrs 14. Prn'fuUjQra'
ierunt, grando
ct

uubes Irans-

intlamma:! deliiiquentes populos
lias
i;;ilur

IVr

carboncs ignis.

Non
,

est iste

versus

parabolas suhliicenics

proposilioncsqne
.

facilc iransetindiis. est, idesl

Prwfulgonv

iina

pars orationis

vcrborum bucusque prophoiicc
pulis
,

spiritii
,

fidcliiim

po-

m

iiiinaiiviis pliiralis,
sioiit

eiicspondol ad niibos.
csl, prjcdicaiores
lalis cst
.

qui csl saiicla

Ecclesla

advcntum Domiiii

fiubes antcm,

snporins dirtum

nnnliavil.

diviiii vcrhi inteili^ondi suiit.

Et scibus

ilJic

Vers. 19. Misi: de

summo

et

accciit n:e: assumfisit

!

IS9

r.xiosirio in rsALiEKiUM. ps.xl. wii.
de mul:ituditie aqiiaruiu.
ile

i.-io

me

VuncjMu iwMkt
Misit
\\l

Ectlesin
iili iiic

A

prius
Hif
;

i\i\h

aiitequam as-iimereliir, «^Momarn
:

wluit

itM|iiiliir

iein|ioiil)iis

(^liiisli:iiii-i.

et Diiiic dicil
,

Hetriburt mihi secun

lum jusiit-am
qiiain

Viilcr DoMiiiiiin Silvaioreiii de siimiuo,
lioiiiincs qtiia '{uoii

iiiiellig:inl

mo.mi

id

esl

sccuiiiiuiii

volunialem

incaii),

dc bUinnio venil,
ilixil E<(:|rsi:i,

liiviiia ptitesl.ilc

post bcneficia ipsius sanctu cordo gesiabat. Innocen-

ploriatiir.

Apte voru

u ccpii nic

,

qu.T

tuim nuicni

mnuunm, opcrain
!i;oiiiiMaitiiii

vuli si^iiificare pieliUis,
virtiis e.xercet. Seil

Sponso Clinslo
ti</i(<ir«iH
,

juik:i:i

laMalur. Muliiiudines atilein
},'tMitcs

qnain divino niunore haiictdruni

sixe

innuiiior;!'

inli

lli^^i

|>o-siiiii;

boc redibucl
nc
t^ibi

sollicile

recip.ciiditm est,

unile Kcclesiaiii,S|)ieti& Jiidxis iiidevotis, do fido itins

aliqiiid l:illaritcr
eioiiini

Fclagiaiia bjere^io baiidiaett
illa

consial essecollciain; sicul in Aeiibus aposiolonim
beaiissiinus

lur. Dicil

Aposl<dus: De reliquo reposita

Paulus conir^diccnlibus

JiitUcis cl
:

bta-

mihi rorona

justil (V,

qunm

reddet mihi Dominiis in

spiteinaniibtis, evenl eiis vestJinnia stia divil

Snnad

die juslusjudex
ivioriiis

{H

Tiin. \\\ 8). Noii qiiia sui^ alii|tiij

guis

m/cr
.sacris

super capiit leitium
{Ail.

;

mnndus

kjo, cx Iioc

humil s npplicabai, sed quia

prcBinissis be-

gentea

vadnm
,

.x\m,

(i)

Sive boc dicil de

foiili-

iieficiis Doiitini

jam deberi posse prxmiuii)
aposlolus dicil
:

coiiliJe-

bus

qnando

Ecclc->ia cailioiica tiiultiliidiiicin

bai. Idipsiim JacolHis

Omxt^ duliim
est^

filioruiii

baplismati-i retreiieratinne cotiquirii.

oplimnm
^

,

et

omne

doniitn

perfecum desursum
i,

Vers. iO. Eiipuii
et

me de

iuiuiicis

meis foriissimis

h

descendens a Pulie tuminum {Jac.
Vers.,

17).

ab his qui oderuut me, quouiam ronjoriuli snut super
,

24.

Quia cuslodivi vias Domini, nee impit

me. Forii>simos inimicos
cnuiilial,

persccitl<ires

liuculciilos

gessi

a

Deo meo.

Viw sunt

Domini

,

dilcctio

Dei,

qui

Cliristianum
et

populuin

tormenlis

ct

ci cliariias proximi, ipias

consiai eos sludiosissiino

cxdibus
quia

alfliijebaiil;

ideo hC

ina;;is dicil
iisaiii.

f;replam,

cuslodirc, qui nolunl mandala Domiiii deserere. Subjuii.\il
:

iiiitiiici

confoi

laii

sunl supt^r

1'unc

cnim

JSec impie

ijessi

a Deo mco. linpiclaiis verlio
decliiiare praosuiiiiini,

Ecclesia crescere meriiii, qnaiido cain
poieslaie inimicus
ui suis
iiisibtis alilixii.

daia de^uper

miiati sunt, qui jtissa

Domini
lilcclosi.ie

vcrc diviiu providenlia,

Qitod ar.imiis dcvotus
uiidt;

meriiodicit relugisse,

desiruatur itiimicus, ct quanio se
,

se CreaiDrcm sciebat uircndere.
2.^.

pHiat amplius la.-dere

tinto euiu iiece&sc sit sa:vis-

\ers.

Quoniam

omiiia jndicia ejus in conspeclu

sima iiisecuiione prxslare
Vers. il. Praetenerunt
et faclut est

me

in die afflictionis mcce

:

meo tunt sempcr, et ju^iilias ejus non repuli a me. Nunc dicit causas qiiare vias Domini custodierii, auf
impie non gesscrit,
giter judicia
juslitias ejus
si<'iit

Dominut

protector meus. lllud sigiiitical,

supcrius posuii
cogitab:it.

:

quia

jii'^

quando pseudoapoiioli veros pra^dicalores pi^venire
nilebaiilur,

ojus

terribiiia

Addidit,

et

conan'cssubvericre corda siinplicium. Serfiea/yiii;/ioni«,

mn

repuli a me.

Uiiod

faciunt

carnis

quilur :In

quandoCiirislianoruin mar-

C

fragiliiale supcrali, qtii loriga
tes,

observatione

deliciiMi"

tyria celebrabaniur. El factut esl

Dominus

proiec.or

sequiiaiem

inierdum deserunt, quam coeperant

meus. Ideo Deus protecior, quia

iioiiio exsiitit

impu-

custodire. ilic
juBiitiam
niansii.

enim beatus popalus nunquam

repulit

gnaior. Sed ulraqne simui longe sibi dissimitia eoii-

Doiniai, quia

scinper in ejus corde per«

veneruQi, impugnaliotemporalis.eixlcnia protectio.
Vers.
'ii.

Et pr»duxit [mss. A., B., F., eduxit] me
;

Vers. 26. Et ero immaculatut corom [mss. A., B.,
F.,

in latitudincm

taloum

me

fecit,

quoniam

voluil

me. In

cum] io

:

et

obtervabo

me

ab iniquitate mea. Fru-

Ecclesia caibulica butic e&se morcin (idelium nullus
ignurat, ut quanto plus persecutioniuus constringitiir,

ctum

lieaiitutliiiis

sn e reddidit, et quid proliciat si
rcpcllat, scilicei ut sit
ilte

jusiliias

Domini non

immapeccatsi

laBto, >icul diciuai est, ampl.us lidei augmeiilo
dilaietur.

culatus.

Veruin non ut

Duuunus, qui

QX
viix

Tunc

e<iim per graiium Dei exsurgunt

iion habuii; sed ut isie

invicii aninti, (unc

incendium

cliariialLs ardescit, ct

contractis sordibus abtuerunt. Sed

facto

agmine

in gladios suaviicr ruuiit,
est

quia a:leinx

illum

qucm lacrymx siipplices a hxc ouinia in modum accipienda suni, quem superius expoait,

prxmia concupiscunt. Producta

ergo tCcclesia

suimus, ubi verbo gemiuato

reiribuei

:

ne quid
seJ do
:

in latitudincm,

quando per sa;viliam persecuiorum,

sancta buiniliias, non dc supernis

lieiieliciis,

Duroerum
dixit,

ei

conNiai crevis-e (ideiium. (ju d auiem
a<l

D

se,

quod

absil,

praesumere viJeattir. Siiquilur
iniquilate

Et

talvum mefecit, non inoveai, qnia

inasculi-

observabo

me ab

mea. Subiiiiter bcati viia

num

gciius deducta ct>t;
ei

quoniam non vijeiur absur-

describitur, qui quando ad aliquain se graliam Doinini
tis

duxn lioc

numen

aptari,

qux

consiai cx populo.

pervenisse cognuscit, cavet ne itorum

iiiiqiiita-

Ueriio ergo beaioruiu i^aud aguien exsulians i«/vuin
se
dicit

aiitiqoie caiamiiaiibus iunodeiur.
^27.

fnctum,

quod ad

Chri.vtiana: iidei
td

meruit
csi <|uo-

Vers.
stitiam

Ei reiribuet mihi Dominut seeundum ju"
el

pcrveuire fastigium. Queniam voluit me,
iiiaui

meam,
Ei
cro

seciind>im innocentiam

manuummea-

lue elegit, qui gralis vocal universus; nec priiis

rum
illud

m ronspfctu or.uLirum ejus.
:

benefieiuni accipil
iii

Evangelio

dicit

quam pra^stare dignclur; sicut Non vos me elegistit, sed
:

ipse
e>jo

dixit

Exponitquod supcrius immaculatus coram eo. Mani qiiaiido
tuiic
i.xtiid

e.sse

conligerit,

sine

dubitatioiie

tlegi vot (Joan. xv, 16).

subseqtiilur, ut

secundum justilium suam, quam ipse
acliiuin

Vers. 23. El retribuet mihi
l(t<iain

Dominus seciindum ju-

tamen donarc
dtim
reslitual.

digi>aiur, uniciiique roddat, et sccuii-

meam;

el

tccundum innoccntiam manuum mea-

piiritaicm

digiiam

cumpensatioiiein
csi, in

rutH Teiril'uet

mihi.

Oplimc utrumque scr/avil. Et

Pulchre aulein addiium

coinpectit

151
ociilorum ejus, qiioJ
eveiiirp; ul
iiiique

M.
iton
pi>

ALP.EUi
i.euiis

(:\s-^!o;>()[r

m
por v.iliuni iiluminationis
illiimin.irc

cst, niai

A

diliiiqucntbiis daiur, nt
(iigiant
liic

sicul

il!i

semper cordo
erit\ ct

Doniifiiim con-

lencb^osa pcccati. Quapropitr mcme;itoquod
Patrcin;
:

lueiilur, ila eos jiigiler viiliis diviiia resjiiciat.
V<:;s, 28.

dicilur
iii

illiiininat et Filius,
el

Cuin Aantlo iunclui

cum

vlro ivno-

sicul

alio

psalmo logitur
;

Dcus Dominus

illniit

cnilc innocens eris. Et

cum

elt'Cl<*

eleclus eris, ei

cum

nobis {Ps. c\\u,^l' )
siciit

iHuminat eliain Spirtus simcus,
:

lervcrso nubverleris. (!uin
icliir,

«Je

juslilia

superna

lofjtie-

proptiela dicil

Non abscondam
illuxil
<

ultra

fuciein

quia

)iiiic<.i({iio

reddiiseciiniJiiin siioruin acluiiin
l

iveam ab ds, pro eo quo.l
n liversam dothnm Isiaei
ita

Spiritus

meus super

«|iialiiateiii,

iiunc expoiiil qiiemaiJiiiodum poss

iin-

Ezecli. xxxix, 29). Quis ergo

pleri

quod

lcx pix-cipil oliservari. Coiiversalio enin»
sui->

niibilo

corde obscurus cst, ut sanct£ Triniiatia
coueiernitatein,

iiostra

ex prioriiius aul ducibu-i
lialiit;

inaxitne ."imilaii

unam

natur.uii, una:n

unam non

in-

liludincm

duin

uiiusquisqne

iiigenio

tcJig.1t esse

potenliam?

gaudel quali

rucril prxditiis ille qiicin se |uitiir. Ilinc
c-t,

est qiiod nohis sidiituris el nioralis rc;^ula data

Vers. 51. Qnoniam a le eripiar a tentatione, elin Deo meo transjrediar muntm. Iiisigiiiler ducuit regii-

qiiod ciiin saiictu viro, id csi Doinino Salvatore, ipso
pra;!>tanle,

iam

lidci.

A

le dixit eriplur,

non a me. Trnialio vero

sancli

essc

possinins; sicut ip^c dicil:

diabolum
ui a

si;.;niricat,

qui

n)onien(is

omnibus

tental,

Saricti eslote, qnoiiiain

ego sanctus

sum Dominus Deus B

bona conreisaiioDe nos abslrab^t. Jn Deo mco,
ejns virlute robor.mte, obst;iculiiin Iransgre-

vester{Lev. xix, 2). Pr;tcipilureii;iin iilcuininnocenlia

id esl

ejui

iiinocentes esse
cst
:

increamur. Sic eniin de ipso
et

diar pcccalorum,

quod

inler Deuin et boinincs

mor*

iam dictuin

Innoccns manibus

(Vsul. XXIII, 4). Additur lcrtiiiin, ut
ipsius
Elecltis

mundo corde cum eicciionc
dicit
:

tulium coiistruxere neqniiix. Qui murus inoriis est,

non

salutis,

nec ad munimcn erigitur, scd ad aelerquia murus cutn

eligamur.

Ita

quippe de ipso laaias
coiiiplacuit

num

interilnm pTxparalur. Bene dixit, iransgreltiar^
:

meus,

in

quo

anima mea {Isi.

non irrumpam.non diruam
gcneri

ille

buinami
$anctii>

XMi,
cjiis

1).

Quod

lunc nobis acddit, quando pia'C;'piis

immobilis manet, etiam

eum
;

saluiaiiter cbedimus.

Sequilur,

cum

perverso

lenencio
Vers.
Doinini

Divinit:ilis transiliie conligerit.
S"!.

subverteris, id csl ci;m diabolo subverteris, qiii pro-

Deus meus, impoiluia
examinaia
;

via ejus

eloquin

pria iniqnitale pcrversus esi. Illos

cnim iniqni.^simos

igiic

proteclor est
isie

omninm

speran-

reddii quus ad

sux

oljedienii:c juia convertit.
diciliir in

Quod

tium in se. Aliud
junxisi^e scniiiur.

vcrsus

inchoasse, aliud subesl dicere

ar^unieotuin nobiiissiinnin

toplcis a per-

Deus meus, aggressus

sona cxiriiisecus aiiributa, qiundo quis aut de iinprobis ainicis aiguilur, au. dc boiioruni coiijunctione
luudaiur.
Yeis.
et
ti''.

n.scio qnid exorativuin, et ^ubjunxit ei exitum ino-

pinatum, impoUuta via ejus.

Nam

si

proposiiio scer.tt,

C
Quoniani populutn

qiienlilius

concordard, Dei mei diciurus

non

humiUm salvum
rcspun^um

facies,

Deus mcus,

Qux

(igur.i

dicitur paraprosdoxiu, Latine

oculos

superborun

liumiliabis.

Respicc qiieinudest, (|ui

inopiiKitus cxitus, ciim uliud proponitur, aliud expli-

uiodiiin prioribiis vcisiculis apic

calur. Impjlhitn via ejus significat seinitam cjus esse

sunclilati vcl innoccnii:»,
sit

nec non clcciioni Dotnini

purissimain.

Sive

hoc ud in;arn.ilionein

periinet

devctus; et

liic

salvus racieiidns est,

cum

in diu

Vcrbi,

quam

crnstat p >lluiionein non habuisse pec-

judicii

ad di;xteram coliocahiuir. Oculi autem superliumiliundi sunt,
(\v\\
i

cnli.Sequitur, eloquiit Domini igneexaminata. Flainma
fidci. Icx

borum

um

perverso auciore suo
posiii, in

snpeniu discutitur, quando scicndi desiperquiritntiir.

diabolo subvertentur, duin
a?lernain cruciationcm

ad sinislram

dciio divina eloquia

Sic et Jeremias

niiilcndi snnt. Dccenter an-

prophoia eloquia Domini mirifica definilione conclusil

lein posit-um est econtru, ocu/o$ superbi>rum humiliabis,

d:ccns

:

Nonne

verba

mea

sicut ignis, dicit

Dominiu,

quia lanto arrogantes in

liruirj

profunditatcm
puiave-

el sicul

securis concidens pe'ram {Jer. xxiii, 29)?

Adnon

dcsccndunt, quanto se aitiora
runt.

coiiiingcro

dita esi qnoiiuc generalis promissio, ul

animos rele-

varet

biimunos
a

:

nc

puiaretiir

protectionein

Vers. 50.

Quoniam

lu illuminas

lucernam meam,

mereri, qni

pcccalo non fuisset immunis. Dicendo
sp.rnnti^^m in se
,

Domine; Ueus meus, illumina lenebrus meas. Loquiliir adlmc sive Ecclesia, sive populiis ille bcatorum,
niirabili

D

eiiim,
iiisi

omnium

nuiius cxceptus e>t,

qiii in eiiin

spcrure neglexerii. Qui vcrsus bre-

decore vcrboruni. Lucernn euini Kcclesi;c

vissimiis hiidiim dciinitionibus explicatiir.

U;iptisia
dicil
:

Joannes

est,

de

qiio

Doininus
et

in Evai.gelio

Yers. 55. Quoniam quis deus prccter Domiiium, aut
qnis deus prwter

lUc erat lucerna ardens,
5.*»).

vos voluistis exsuUare

Deum noslrim? Hoc

c^mtra

p.ig:ino.

in lumine ejus. {Joati. v,
t;elio dicit
:

Idcm

62

'l*sc

ii»

Evan-

rum (lcmentiam
iiitate

dicilnr, qiii deos s;bi multiruria va-

Nemo
XI,
:

accendit tucernam ct ponil 55).

eam sub
:

(inxerunt. Dominutn p isuii, quia ipsius

stwi

iuodio {Luc.

Scnsus crgo

l;»lis

esi

P;iiri

sunins;
colimiis.

Dcim
Sed

,

qnia

eum

justissime adoramus el

Doniino dicil

Quoniam

tu lucernam meain iUumiitas,

iste

Deus Trinitas est inscparabilis,
substaniiie

iU est Jo:ini;cin Uapiistain et Cictcros

apostolos vcl

personarum
discreta.

tanium, non

disiinctione

eos qui
tenebras

coBJcsti

lumine radiaie noscuntur. Illumina

Convoiiicntcr autero laus Dnmini breviicr
est,

m

a»,

hoc est per cos reliqua niembra creadliuc in carnis obscuiilale vcrsan-

prxmissa
locuturiis.

quoniam

ipse erai in subsequcnti parit!

dcntiuin,
lur.

qii;c

Lucerna cirm noctis esl

lumen, qnac mcrito

Virs. 54.

Peus qui

priTcinxil

me

virlule, et posuit

,

:

\:

EXPOSiriO
vii
ii

IN

rSALTrRUM.

r.r\L.

XVII.
ir>iiieii

I?.'»

immaculautm
irriium,
poniC.
ul)i

lurani.

Vtjniiiin

esl aJ ordincin

A

coinmoveril, cjus

vesligia nv vcro
in
ni.iri

non

poliijt.

|>oie:i'.i:»n»
:

mkuii Doniinus S.ilvalor cxnit'

G3

1'i->'

"*' 06

Petrits

incigiioiur

l.xa

Quoii ail

1'vircinxil

lirlule, ol digiiil ileni

soli(l;ivit.

8igni(ic'al et r>riiiu<iincm.

Q.nxl iiininiqne ipsi conpoiosiale
viilutis sunc

Vers.
(iam eoi

r;9.
;

Pcr$etiu':r iiiimic s

mcns,

et

comprcliCt'

venin; inaniresluin
j)iili(alurus c
i)M lur,
t

fSl, qni

ct iion
'lO.

coinunar doiicc
illos
,

deliciant.
siari' :

niiiiiduin.

Convciiie!ite''
e.-l

aiilcm

so-

Vers.
denl
sitb

\ffliijam

ncc pourunt
vcr.<ii>

ca^

posuit viam incum, id

conslabilivil

al<|ii(;

pcdihus mcis. Islos diios
qni

de

illis in-

(irmnvil, ul nulla s.xvnli

ambilionc inoverelur. Jmvilam

li>lligi

noii diibiuin cst

piiino conira

()oniiniiiii
;

maculatam voro viam
torJe dclicli, qiiain

dicit,

puiissimam

sific

erigiinlur, posiea conversi ejiis poJibiis ini-linanlur
ei vifani iiiereiit'ir snbJili
,

ille soiiis

ambnl.ivii, qui peci;iia
allogoric.is
qii.i;

qni nioricm iiiciirror;ini
iuimicos

non

liabuii.

Sed
qujc

Inis

oiiinc.^

Iropieastpie

conlumacos.

Ver$i"]ui:itr cniin

suos

afili-

locutioncs

dicl.e

sunt sive

scqucn!Ui', ad

ctionmn divcrsa chnlc
qiios

f.iiig:iios, ct

compreficudit cos
('ci.\

incarnalioncm Domini convcnienler aptanius.
Vers. 00.
fl iiiper

ab

s

udio porvciso imiiavor.i. Sed
capitur, fclix qni
iilas

c^t
iion

Qui perfecit pede» meos tan']imm ccivi

omiiino

q<ti

manus cvadcie
,

excelta $tatuit me. Frcqnenier lior animal in
iii

morctur;
li
^'>'''«-'

liinc m;igis iibcr

rcdditur

cnm

fucrit tali

Scripturis divinis

boiio ponilur, ul csl

illiid

:

Sicul
:

capiivus.

S

quilur

:

lU non convertar donec dc-

cervus dc$idcrat ad fontcs aqu :rum (Psal. xli, 2)

ibi,

ficlaiit.

Ciim

x\<H\

cnnverliliir
stiidi')
:

Dominus

,

prueda
,

tuoc

quia

nimiuin

sitiiiiil;

iiic,

quia vclociier currunt.

(ajiiiur; el a

pravo

sio desinit
nec

qui vincilur
]~,oieriinl

Nurunt cnim

saliibiis

spjiosa iraiiscendcre, et toca
ille

ad

siilincni.

Addidii

Ajjli:jain illos,

stu'

pericnlosc iiianlia transilire, sicui

delicta s.Yculi

re. A^flidi qii |>pe diveisis r;ilamitatibos. in ^ua pcrtiii.^icia

bumaiiam saiuicm pungentia,
inas

ct fovous

piofundissi-

starc iion possuni,

qinndo

vircs ncqniM.i;
fil

iii

peccaiornin sanciis grcssibus

transmca\it. FA

suis

ausiliis
:

perd.dcrunl.
.sub

Tnnc

illud

qnod sc-

in eiide

qneniadmodnm
qiii

in

comparaiione cervoru^ii
fugiunt,

quifur
cadit

Cadrnl

jwdihiis

iiieis.

Qui sub pedibut
iion p:ititor,

pcrniancai,

qnaiido

p\Am
auiem

montium

c Isa

Domini, advcrsiim iihim nllra
;

cu-

lonscendiiiit. Signilical

se siipcr

omnem

crea-

jus j.im luilioiie vallatiir

scd

recins tiuic rcddiiur,

lurarum cmineniiam conslitutnm,
lus
:

sicuf dicit

Aposto-

quando

illi

fuiril

liunii'."

saiisfaclione subjeclus.

Et donavit

illi

nomen quod

est

super oiime iiomenf

Vors. 41. E/ pr(rcinxiti
planlasli insurgcnlcs in

h( in

nomine Jesu omne genu
el

fltctiiiur ccclestium, ter-

mc virtute ad bellum : SMpme subtus me. IIoc jam de
qui
ei

reslrium

infernorum (Philip. u, 9, 10).

spirilibus
jj-rcclium, el

immnndis

dititnr,

per contradi-

Vers. 50.
potuil
ui

Qui docei nmuus meas ad

ctionfes

Judxonim

iniqua cerlamina

commovcrunl.

arcum ccreum brachia mca. Doceri

esl

ab

C

^''i^cinctus csl eiiim virlutey

(juando patienli.c forti-

imiuiiieiilibu» insidiis

caulum

fieri.

Manut

Ojieralio-

ludine iniqiiorum adversa superavil. Ipsi lamen qui contra

nes significant; prcnlium, diaboli ccrlanien
>li;it,

demonUracliia

cum

insana conspiraiione tumucriint,
,

ejus

cum quo

splriiualiter coiilligitur

;

quia inces-

sunt jiidicio sine dubitaiioiic subdendi
iiisiigaiore

ut ciim suo

b.>biiibus collu tationibus

sempcr armatur.

pereanl, qui auctori suo credere nobic-

vero Cbri^li pr.ipbciae .suntet aposioli, per quos dc-

iMnt.

Mdcrium
ar.

i>ux

volunlalts opcralus esl.
nesriuiit Dci

iiis

compaiat

Vers. i2. El inim'coriim

meorum

dedisti mihi dorlegis sa-

um

fl)fu-«, qiiia

servi

pracdicaudo

sum,

tt

odientes

me

disjicrdidisli. Diiplicia

in.dle-core, sed in cflclesti

fortiiudine

permanenlcs,
sagiitis eminiis

cranienta vcrsus istc
({uod

coinplexus est.

Primum

est

\cibis sjluiaribus emissis,
jaciilaiis
,

tanquam

dorsum conversioncm eorum
,

significai qui

cx

devotorum
Et dcd sH

hominum
milii

corda

compun-

resistcniibus ejus nomini
fugati,

iti

salutiferam vlctoriain

gunt.

emersenmt

suliitoCbriAtiani, ut Paulus apo-

Vers. 3'.
ci

proiectionem salutis tuce;
el

stolus de persecutore sxvissimo,.posi

Domiui incre-

dcxlera lua suscepil

me ;

discipUna tua ipsa

me

pationem apparuit rcpiMiic discipulus. Secundum est
qiiod odientes sc disperdcndos esse dcnuntiat,
qiii

docebit.
ciioiiis,

Protcctio s,duiis gloriam

signiflcal resurre,

in

qiiando mortali carne deposita

eamdcm
Dextcra
iiumanitadicit

D

[icrfidix suje

obstiiiationc manseruiit

;

siciit

dc Ju-

iiicorrupiibilem cl glorilicatam resumpsit.

dx'is aniinadvcriciidtim cs', qui

impia voce dixerunt
(ilios

potcntia Diviniiaiis esi, quae assumpt;im
lein in
cj>$e

Sanguis

ejiis

supcr uos,

et

supcr

uostros {Malth.

xierna m.ijesiaie constiiuii. Et bcne se

xxvii, 23).

doceniiijm, ui veri bominis cxprimeret

quali-

Vers. 43. Clumavcrunl, uec

eriit

qui salvos faeeret,

t.ilcm.

ad Dominum
et

,

vec exaudivit cos. Ciamorcs dicil irriiii

Vcrs. 38. Dilutasti gre:>sjs meos sublus me,
jiini infirmiittt vestiijia

uon

tos,

quos

inipii
lio

illa

judioaiione ntissuri sunt
ait
:

;

sic-

meu. Incjrnat onis

si:2c

glorio-

ut in

Evan^<

dc damnandis

Ibi trit flelus et
isti

sissimos acliis,

q;ii

monstr^indi cranl (onver^atione
Ve>.ii'jia

slridor deul'um (Muith. xiii, 42).

Clamoics cnini
aiictnrein erat qni

sanciissima, dicii csse d;l;itaios.
iiiforniaiionis

vero viam

salvos

faccre ncipicuiit,

qui

saliitia

bic

oslcndun',

quam

firmissiiiiam rcliqiiil

temnendum
facercl
;

esse dccrevcriini.

Nec

ialvos

• postdlis, ubi ijisc

grossus iinprinieiis siinclis actibus
ves:i(jin a!) iniiiiicis inliriiKOida

proplcr diabolum dicil, quo imniitlcnle delalcs f;ictiirus cst salvos
sit
,

auiiiulivil.

Iljec

crgo

liqiicriint. Qiiis cnirn

cum

jure Joiicgavii, quia llcot sc vciiloba uiundi prucclla

iiittigaior ci

princcps coniin

primus ipte daiQ*

, , ,

155
ii.in

M. AtHELIl
lus?

CASSIODORI
^^ss^
•'

r,C
(ilii

Scd

lii

euin vidcriiil Rponi
itd

sji.iiii

'\n

cliabolo

A

T''^

Domiiii

rccii^

gressilius

ambulare

coiriiisse,

ctamubunt quitlcm
: (|iioiii iiii

Dominutn, scd non
ill

iio?ciinliir.

Nam
,

clanJicme propri;; diciinus eoi qui
Qiiod

etaudie'. eos

inrriKiuosa
jiisiii

c

a^nosc ilur

uno pcde
ii<f(tsiuiii

suiit ileliiie.s.

Judx

s

accidisse m;iic-

Iiaeniiii lo, ul>i j;t(n

est

(liiinnaiio.

est

qiii

Veius Tcsiaincntiini camalitcr
;

Vers. 44. Et

comminn
li:tu>n

m
«;l

eox

ut ptilverrm tinte

(a-

iieiiies,

^ovi gr;Uiani rcspneruiit
p:ir

ol liinc faciiini osl,

ciem venti

;

ut

plaledTum delrbo eof.

Utii est

ut

una

c de'iles uieiilis su.e gres>ibiis

cUiidica-

ila lin^iia graiulilyfiua
ail

venlos^ suiteiljia? Usque
(jni

renl. Ilm' ciiain inilia angelica concerialione

palnar-

piilvercm se conunlnucndos intolligani;

Do-

cbo! J.icob (GVr. wxii, ^4), qnidani as>eruiit pr:e^a-

iniiio pravis

menl bis conlradicere moliiinlur. Et ne
posse qiiiesrere, addidit
ut quiescere

gUu!ii,

quaudo incto

iicrvo

,

utio

pede cl.iudu»

elT(;-

puleiit sc (juauivi.s (.'elrilos
(inle
riiii

cius esl. Nec

ilind vacat

quod addidil
suis

$uit, quia
oiiiluis

fnci^m venli

;

non

possiiit, cuin fue-

deserenles inlellecmm lcgis,
a;;el!iiilur
;

sup^ rslit

iniininiili. [5eiie

aulein lulo plutearHm coiuparal

ut
,

non recipiente» proinissiim Duiniiiuin

peccaiorcs,
iiec

quod

felidissimis sordil)US iiiquinalur

Salvatorein

excipiiur a conculcaiione populi,
,

utscmper

ejus
,

iiisanas calumnia-i
iion
laii

de lavandis munibus el calicibus Q^, cominoverenl; revera sordidi, scd

fetor il'Teiur. Delebo eos

id

ost dc

mcdio lollam

ob^-ervaiione
,

mundanli. Poluerani eniin
si

quod pertincl ndlulum plalearum Viin quoqiie ipsam comparationis iu(cHige:ait enim, ul lutum pi.alearnm, qund
facile lollilU", quia mollissiivum

B

propria laice purgari
expeiiisseul.

lavacrum

sacri

b;ipl sm.tiis

comprobatur.
ei

Vcrs. 48. Vivi! Dominus, et bencdiciua Deus meus
exaltelur

;

Vers. 45.

Eripies

me

de conlradictionibus popud^
:

Deus salulismeat. Quarli ordinis juiua,
:

fonsti!ues vie in caput (jenlium

populus quem non

qjHP siipetesl, apcrilur

ul

i

iterum Ecclosia caibo,

cognovi servivil milii. Erep.us cst plane de conlradiciionibus

bca
bent

Inquiiiir toio
(icia reriTt

orbe diltlata

qux summaiim

et

popui

:

quando explosis

perfidis Judjeis ad

Doinini, et

bymnuin suavi delecta:

gentium lidem devttiionemque translutus esl. Contradieiiones vero liias dicit, quas ei scelerata turba
mulliplicitcr ingerebat.
in capul

lione prohi.ulit. Uecledicebal
in
siio

\ini Dominus,

qiiein

corde
,

jiigi

oonfjderatidne cernebit.

Vivit

Nam

qiiod ait
(idei

,

constitues
:

me

eniro, dixii

pra^sens cst (iroia credulitate conspe»

gentium, signiim dicil

Chrislianae

ipiia

clus. Benedicitis autctn dicilur Deus, cuin ei iaus ce-

in (ronle genlium, crucis babuerunt vexilla radiare. J>o;)tt/Mrrt quem non cognovi, id esi ad quem non veni,
tiuvuin, rndein, alque anie;i

leberrima dcvoiionc inenlis olTeriur; sicut et alibi
legitur
:

Benedicius qui venil in nomine Domin'>, kosan-

non receplum.

Servivit

na

in excelsis (ilatili. xxi, 10). iiiti'liigi:ur eiijin pro<
,

auiem, credidl dicit, quoniam quicunque credil et servit quod factuiu est a gentibus, qux non fuerant 8 Cbristo cariiaruer inquisii.i". Nnn quid esl quod
;

prie benedicius

quod ipse oiunia propitius benediDominus, quod ipse
vivificct.

G

cat

:

sicut ct vivit

tixc
al«

autem

et bissimilia, sicut s:>-pe

diximus, tropicis

ille

non cognoscat, qui renes hominuni pcrscrulatur
1
;

lusionibus probantur edici. Exalletur vero posuit, loto

ei

corda

orbe credatur. Nain quemadmodum
filii

aliter

exaltari

Vers. 46. Obuuditu auris olaudivit milii

alieni

poterat, qui proprie vocatur .Mtissimus?

menlilisunt mihi. Laus isia geniiuin, exprobratio est

Vers. 49. Deus qui das vindictam mihi,

el tubdidisti

magna Jud»;oruin;
audirent qiiibus

ut seivirent qui

non viderunt

;

ut

(mss. A., B.

,

F.,

et

tubdis) populo*

subme.

In isto

ex ore ejus

sacratisi^iuia
:

mniime
est

mundo

prseconialiter

viudiiaiur Ecclesia,

qiiandu

verba sonuerunt; sicul scriptum est
nunliatum de eo videbunt
;

Quibusnon

bluspbemi et inlideles ad verx religiunis peneiralia
perducuntur; ut qui ante contuinaces exsiiierunt,
fiant
illi

el

qui iion audierunt cou-

lemplabuntur (/sa. lh, 45). Sed intellectus trabit
ut adjiciamus. tlebrxi autem qui viderunt et audieriint, sicui inferius dicit
,

proficua devoiioue subjecti. Ecce vere
,

ritt-

dicta pia

salutaris poena, ultio gloriosa. Ipsi eiiini
liberi

totum conlraria voluntate
Isaias
,
:

Ecclesi* subduniur, qui

probantur a

viiiis

;

fecerunt.

Quod idem
,

prsedicii

Excccca cor
oculot ejus
sitis
,

nam
''

qui ab ipsa deviaiit,

mox biqueum noxix

c«-

popnli hujus

et

aures ejus uggrava
,

et

piivitaiis incurrunt.

ciiude

:

ne forte videant oculis suis
,

aul auribus

Yers. 50. Liberator meut de gentibut iracundis
insurgcntibus in

:

ab

audiani, vel corde suo intelligant

et

converlanlur

et

me

erailabis me, a viro iniquo eripic4

sanem eos

(Isa. vi, 10).

Qux

figura

diciiur aposioIit-

me. Addidit liberatori laudem,

dum

dicii,

i

acundis.
le-

pcsis, id csl diclio cujus (inis reticetur; ut aut
reatiir,
alieni,

Minus
pidis,

est eniui periclitantem liberare

ab inimicis

aul ad desiderium provocctiir auditor. FtVti
filii

sed muliogloriosius a fervida malignitate sucut quvinto alt<us

diaboli,

quibus ipse in Cvangelio
{Joan.
:

dicit

:

censis. Sequitur decora diver^itas,
in

Vo« Deo

ex patre

d'tabolo eslis

viii,

44), mentiti

iram surrexeruni inimici, lanto ainplius exalia-

$unl milii,

quando dieebant

Magisicr, scimus quia a
xxii.

relur illa,qux perlulit. Iniquum virum, scbismaticiiiu

tenisti, et in vcritaie

viam Dei doces {Matih.

designai, qui perversi dt^ginaiis iiiiqu>lale grassatur.

f G). Meniiri

lingua

mentem loqui , prumcrc quod unumquemque constat
enim
est conlra
et

et illud
in

Vers. 51. Proplerea con/iiebor

libi in

populis, Do^
,

ani-

miue,

et

psalmuni dicam
iila

libi

inlcr gentes. Piop'erea
suiil.

nio non liaberc.

proptcr
claudi.nveclaudiid Cil

qux

siiperius

dicu

Confitcbor

tibi,

Vers. 47. Filii alieni inveteraverunt,
runt a semitis
su'is.

laudcm

lc

pcr populos Cbristi.inos, quoruni

Benc

dixil

aUenos

filios

u(i*iue lingua Ecclesiiu

vox

esi.

Ptaimut auteni,

sicul

,

^37

EXPOSITIO
:

IN

PSAITKRILM. PSAL. XVIIL

i3i
Per
qiiaj

(liciuiA esl, optis bigiiifical acluale

uiiile

per opera no-

A

faciai csse psalmisiain.

iiilelligiinus
iiui

illos
ti>

rulclium l>eo dicii graiias
scilur esauJire quain

,

quas plus

Diviiiitas

solos revera Doinini laudes canerc,

ab ejuB

voces. Inter

gentes designat
iiu-

scimil prxiiicaiionibus discrepaie.

universiiaicni

,

quoniam eral Ecclesia geiUiura

Expositto psalmi.
luerusitate dilol:iiula.

ciins misericurdiam Cliristo suo

Vers. 52. Magnificans salutare reyls ipsius , et faDavid , et semini ejus

Vers.

i.

Coeli

enarrant gloriam Dei

,

el

opera

ma-

nunm

ejus

annuntiat firmamentum. Quamvis et ad

usque in sa^culum. Exponit qualem psalinuin superius
iJi\crit, (jui niaguificoi filiuni ipsius toto

liiteram possit intelligi, coelos enarrasse gloriam Dei,

orbe lerrain

cum Magos
cesserit
,

ad Bellileem venienies dux siella pra^,

luni. Chrisius anicdicebatur
kicut el de Saule

omnis uncius
:

regem

;

qnse slaus supra cunabuia ejus
ii,

osteiidii
,

dictum est

Cur ausus

fuisti infcrre

Domini Salvatoris advenlum [Matih.
hoc meiius ad apostolos convertimus
qui de adventu ipsius disserendo,

iO)

lanien
,

manum

in

christum Domini {11 lieg.i, li)? In David

ei propiietas

ergo />d< miitricordiam, quia eum,utlitulusdixit,de
porsequeniiuui ferocitaia liberavii.

orbem lerrarum
quibus Deus

Et semini ejus,

sanciis admonitionibus impleveruni. In

Dominuni

signilicai

Salvatorcm, qui secundum car-

lanquam

in coelis habitavit, qui cuncla laic

complesed
:

nciu ab ipsius generaiione descendit. Dicitergo tunc

B

ciiiJr,non exparte.sed lota

eosGS

plenitudine suai
est,

misericordiam faclam semini ejus

,

quando post

tri

niajestalis ingrediens. Pars eiiim in

Deo non

duuiii resurrexii a moriuis, ascendit in coeios, sedel

ubique totus et plenus

est.

Impio quippe dicitur

Tu
qui

ad dexleram Pairis. Utque in sa^rulum accipilur in
.litcrmim;
sieul
:

quis es, quienarras gloriam

meam

(Pj.xlix, 16)? Se-

iu

si.periore

psaUno dicium est,
signilicant,
vi-

quilur,

et

opera

manuum
cum
sui

ejus, id cst, ipse

homo

vsiiue in finem

bxc enim verba idipsum

Hianibus ejus faclus cst. Sed hoc ad

laudem

diciiur

quamvis propler graiiara novilatis variata essc
doanlur.

propbetarum, ut

sint

opera ejus, annuntiaru

mereaniurCrtaioris
Conclutio psatmi.
mirabili contextione

reverenda mysteria. AddiJii,

annuntial firmamenttim, praedicaliones scilicei incariiaiionis ejus,

Quam
nii

verborum hujus psalsernio

per

quam

fidei nostrae soiidiias
liic
:

inconDci

drama dccursuin esl, quod variaiione personnefficltur
,

cissa proveiiit. Et nota quia

dicilur,

homo

rum sempcr
lenitra

dum

vicarius sibi
l

ah

manibus

faclus.

liein legilur

Et aridam manus ejus
Iioc

permuiaiione
sii

succedit

Sed

inlelligamus
;

ftnxenmt {Pial. xciv,
1116

U).

Sed

humau;c operalioaliqnid

quanta

hujus chori gioriosa socielas

ul et iisc
,

allusio esi, qu3C sine

manibus

fabricare
suai
facta
).

quoque Doininus simul dignaias fueril salutaria verba
miscere
,

non prxvalet. Cseterum omnia Deus voluniaiis
creavil

pro quibus

noii

aspernalus

esi

humili-

'

imperio,

sicut
ct

legiiur

:

Ipse dixit
(

et

tatem incarnaiion^s a?sumere. Nain el numerus ipse niagna legissncramenta concludit. Denarius pertinet
ad Dccalogiim Yeieris Testamenli, septenarius ad
{ed., Spiritus graiiam);

sunt, ipse mandavil

creata stint

Psal. cxlviii, 5
et

Vers. 2. Dies diei eructat verbum,
dical icientiam.

nox nocti in-

Dies diei eructabat verbum,
apostolis. Ipse

quando

sepiirormem Spiritum

qui in

Dominus loquebatur
ritale irradians,

enim divinaclaverbum,

unam socictaiem

deducii, efficiunl

decem

et

septem.

corde purissimis verba coeleslis iueniin
in

Sic prxcipua inysieria sanctae legis psaimi istius nu-

minis intimabai. Eructabai
imis penetralibus

cum de
nutiiiant

mero conlinentur.

sermones

sancturum
indicabat

EXPOSITIO

IN

PSALMUM

XVIII-

perduccbat.

Nox autem

nocii

seientium

In ftnem psalmus David
Inscriplio ista
dicta referens

quando Judas Cbristum
esl,

Judiieis prodidit

ac Iradidit

frequenter cxposiia

psalmi

occidendum

{Matili. xxvi, 4S). I ndicare eiiiiu perli-

ad Domiiium Christum
est,

de cujus pri-

net ad proditionem. Tale

enim

inter se feceranttonfuissei sceleraiis-

mo

adveniii

propbeta diciurus
et

unde suscepit
singul.irepra;religatiis ingeqiii

slilulum, ut illum lenereni,

quem

iniinicus

occasum,

bumanunigenus
ille

simus oscuiatus.

nefandissimum proditorem, ct
per quod humani ge-

sidium. Per hunc enim lyraiinus
niiiit, et

D juste

a

beatorum socieiaie discreium! Pcr osculimi
fecil

absolutus est liomo poliiis,

mortiferis

causam

venire

iiiterilus,

vinculis tenebatur obnoxius.

Meniento vero quia de

neris declaraiur affcclus.

Nam

quod

diein diei

ei

no-

eadem
alii

re hic prinuis est psalmus; seiiuuniur

autem

ctem nocii comparavit, argumenlum esi quod dicilur
a pari; sicut et in quadragesimo primo
cluriisest
;

qiiatuor, id est, septuagesimus noiuis, octoge,

psalmo

di-

simus quartus
bcpiinius.

nonagesimus scxtus,

et

nonagesimus

Abytsus abyssum invocat, in voce catarO'
,

clarum tuaruni {Psal. XLi
Divisio psalmi.

8).

Vers. 3.

Son

sunt loquela: neque sermones,

quorum
illud

Per totum psalmum proplietse

verba sunt. Prima

uon atidiantur voces eorum. Negando nullos csse ser-

narraiio ejus laiidal Domini prcdicalores, ipse qnoqiie

de ejus incirnaiione speciosissimis comparatio-

mones noqiie loquelas quas apo^toli retiruissent, vidctiir prj;dicarc quod linguis erant omniiim
litim

geii-

nibus verba subjungens.

Secunda laudal pr.tcepla
aU occuliis
viiiib
silii iligiiuii!

divina inspiraiione locuturi. Sermones quippe
loquelcs per

N.ivi ct Vcteris Tesiamciili. Terlia

ipsorum et
iiib

orbem tcrrarum
Scrmoues

prujdicatio-

purgari sc a Doin

iio

ilpprecaiiir; ui euiii

libcrtate sonuerunl.

|)crlinciil

ad coin»

Patrol. LX.X..

i:,0

M. AURI.MI al pubiicns
fi\3<\oncs
\

CASSIODORl
ej^is,

f.O
Iiernm secundum

iiiunes narraiioncs /o^we/a;
(|U(»d

Aocmrnl. Ihque ad anmnum
dciiaiem, qiia
1*

utrum(]ue aposiolos lccisse c(*riissimuiii est.
i.

tii

Filius sem[)('r .Tqualis cst.
in nullo

Nam
rcdiit

Vors.
fiiiei

In

omiem

terram exivit

sonua eonim,

el in

orbs lernr vcrbn eorum;
Iiic

in sole pouiil

taberna-

cum veiiil a summo, ad summum, Deus
siibhiaiitia, sicui

minor

fuit;

cum

liomo xqualis Pairi in dciiaiis
jiersever.it,

culum suum. Terram
qiii et

liomincm debemus accipere,
noviiate per gcnles

vencrat,

cui nihil hu:

audire possii el credore. Sonus vero niiracuesi, quae

mana

detraxil humililas.

Nam quod

aii

Ncc

est

qui

lorum lama

pro

ipsa
le

se abscondal a calore cjus, signilicarc,

Spirilum sanctum videtar

^.ngulas exceliciili opinio
terrce

cnrrebat. Fines autem

quem

posi ascensionem discipulis misil.
legitur
{.\ct.
ii,

suni reges,

<iui

quasi tcrmini agrorum sua re-

In

Aciibus enini "apostolorum

5)

gua custodiuni;

ut

nou

solum ad

humiles,

Terum

ignem apparuisse, qui supra unumquemque eorum
insidens, geiitium variis linguis eos laciebai effari.

ciiam ad priucipes gentium Evingelii verba pervenissc declareuiur. Sequitur de incarnatioue Verbi
proplic.tae .«aucla

Ipse ergo calor cst, a quo
deitalis sure poientia
Iia

nemo

possit abscondi, qui

praidicatio; ul hoc quod
ipse

alios ges-

uniuscuju^que corda cognoscil.

sisse

laudavii,

quoque

fecisse vidcrctur.

Ab

hoc uno versiculo, sanctae Triniiaiis ingeniia sa-

aposiolis quippe traiisiit ad

personam Domini. Quae

cramenta declarantur. Ki intuere

quemadmodum

li-

Ii"ura diciiur exallage, id esl pcrmutalio. In sole, iu

B

cet de iribus pcrsonis

dicatur, consubstaiitialcm ta-

niauifeslalione

mundi

dicil.
sui.

Tabernaculum id est
,

iii-

men
ejus,

servavii unilatem. Sic

enim loquiiur diccudo,

habiiaculum corporis

Quod ideo

arbiiror diclum,
purissi-

tanquam de uno
,

:

quia saiicia Trinilas unus esl

m

sole positum, ut qui

oculum cordis habel

Deus
tuus,

sicut

lcgilur

:

Audi, Israel,
{Deul. vi, 4).

Dominus Deut
conprrtens
:

mum,

sacramenii
;

illius

claritatem et forre possit et

Dominus unus

est

crnere

qui vero hxretica pravitate

confusus esi,

Vers. 7. Lex Domini iireprehensibil's,

incarnaiionis ejus fulgore percussus, erroris sui iip-

animas.

Ventum

est ad

secundam narraiionem

ubi

pitudiue sanctum lumen Domiui non praevalcat
tiieri.

i:i-

per sex versus singul» res diversa laudc dcGniuniur.
l\jic.

septima est species definilionis

qnam Graci

Vers. 5. El ipse

lanquam sponsus procedens de
qui

iha-

xocxa (Jitxufopav, Laiini per

iranslationem dicunt, cuin

lamo suo,
ipse,
I

exsultaeil vt gigas

ad cmrendam viam. Et

rem aliquam sub

brevi prxconio quae sit ostendiinus.

Ciiristum

Dominum
processil

dicit,

tmquam
id

sponsus
est

Nunc ad

singula

66

veniamus. Lcx cnim ilb, qu:im
est,

ccie&iaj suse,

de tlialamo suo,

de

per Moysen dedil, nrepre/tensibilis
veriiate consistil, quai per

quia perfccia

utcro virginali.

M»goa similitudiue sacramcntum

Dominum Salvaiorem non
;

ejus iiicarualionis exposuii.

Ob hoc enim de
ul

intacio

rcprebcnsa, sed potius

probaiur impiel:i

ait euiui

uicro processit

di-positione mirabili,

mu

d im

C

'"

Evangelio

:

yonveni legem

solvere, sed
cjtis

implere

Deitati rcconcilians,

Ecclesiam sibi sponsi charilaie
est,

{ilatth. V, 17). Et

ne esset nobis rigoiis

pcrn>
et ad

sociaret. Quapropler merito de Yirginc naius

ciosa desperaiio, adjunxit, convertens animas. lliius
cniiu
districtionis

qui Virgini erat sancia copulaiione jungendus. Coji-

meius erraniem
recurrere,

corrigit,

grue namqiie sponsus

a

spoiidendo dicilur Clirisius,
per proplietas. Ei bcne Chri-

Christi gratiam

facii

cum

spera in

suis

qui toties proinissus cst
Blus nosier

coeperint meritis nnn Iiabere.

nuuc

giganti

comparatur, quia huiiianaui

Vcrs.

8.

Teslimonium Dom>ni
de Palre
dedit populo

(idile,
:

snpienliain

iiatiiram poienti» suae magnitudiiie superaiis,

omnia

prcei,tans piirvuds. Ilic

dicit

quoniain omnia

muudivitia
vit.
iii

cum suo

truculenlissimo auclore proslra-

testimonia

qux

l^r.ieli ico, fidelia iitique
:

Uicendo eiiim, ad cnrrendam viam, scrvavil quod primo psaluio dixit, et in via p^ccatorum non steiit
\,

fucruni, quia plenissima verilate recognita sunl

ct

sapientiam parvulis prcesiiterunt,
bis,

non utique superiuuocentes,
effici

{Vsul.
quaiii

\).

Ilaic via

cursum ejus
boc

vitae

significai,

nec tumida se elalione jactantibus, seJ purvulis.
auteiu

Damimis

cgii liomo natus,

est, quia nutus

Parvuli

sunl humiies
:

ei

sicut

cst, crcvit, docuil,

passus esi, rcsurrexit, asccndit in
l*atris.

Aposlolus raonct

Nolite

pueri

sensibus,

sed

ccelos, scdet

ad dcxteram

Merilo ergo dixit.
poUiit

maiuia piriuli

cstote

(/ Cor. xiv, 20).

Te,timonium
ait

riitm cucurrit, cujus in nulia

mundi ambitione

D

quoquc dai
lus
:

Filius, sicui
libi

ad Timoiheum
,

Aposioet

icius hxsiiare. Haic perallcgoricas similiiudines de-

Prwcipio

coram Deo

qui vivifical omnia,
sttb

ceuter exprcs-a suni, quae aliud dicentes, aliud intelligi pcrsuadeiit.

Cliristo Jesu, qui
ttito

teslimouium reddidil
11). Ide:n
et

Pontio Pi-

(i

Tim.
:

VI,

Vers. C.
ejus usque

A summo cxlo egressio ejus, et occursus ad summum ejus; nec est qui se abscondat
diligoiiliiis

Apostoliis

Nam

ipse Spir.tus
viii,

de Spiritu ^anclo dicii letlimonum perhiIG). Vides in
illa

bel spirilui uoslro

{Rom.

san-

a calore ejus. Si

iiitucair.ur,

totius

hic

cla

Trinil:ile, (juani nibil Scriiilura divina

velit

mi-

nia>slas

Triiiitalis osienditur.
;

Asummo

cxlo, Paler

nus majusvc
divisa.

seniiri, ut

ncc ipsa nomina paiiatur esso

sigiiificatur

egressio ejus, nalivitatis Filii,

non lemprin-

poralis, scd coxterna Palri, qu:c cst ante

omne

Vers. 9. Jusliiia: Domini

rectcc, leclificantes

corda.
fecisse
est,

cipium, (luiipe

cum ipsum

Filiura coustct essc prindicilur,

Uovcra
qnain
qiiibiis

recla-.,

quia
:

non

aliter cognoscitur

cipium. Occursus ejus secundum houiincm
quij posi assumplioncm ciruis, in ulraque
Clirisius

docuit
aliii
I

quia

illorum justitia recla
in

non

n;iiura

esi iu orc, :il!ud

opere. Lcctificanics
Ixiili-

pcrnuuens, ad scilem palorn;c majcsiaiis

e-jrda,

subaudi juslorum, qui dc jiidicio Dci

f;i

EXrOSlTIJ
:

IN

rSALTLH.LM. PSAL.
prxmia A inargarito
re-

XVIII.
vaict,
ei

Ul
cxiguo melalli ponncciinia quaniitalcm. SeJ

rantur

qnia norunt se miseii(ordi:c
,

l)o;i)iin
:

pluriinuiu

couseculuros

sical

ilicii

ApOotolns

De reHqno
iv, 8).

dore, ingenicm

siippr;»l

yoiilu etl vtihi corona

jitfitiliw,

qunin rcddcl milii Do-

quoniam

invcniri

pi.ieraiit

coniiiKntes,

(jui cupiil:*
,

niinus in illa die justux

judex

[H Tim.
sincere

latcm noxiam

Iju;I.(l)ili

parcilatc calcarent

addidit
et

Vers.
oculos.

9.

Pra:cep:um Uomini
qui;»

hiridum, illuuiinans

ciiam sapores prx-cipna snaviiaie j.icundo-;, mel

Rovora lucidum,

punnn

el im-

/«uum. Unde hofiio nullus

i

xcipiiiir, <iiiamvis

conii-

roacu'aium,

quale a Palrc lumiuum prodire docet.

nens esse vidcatur

:

qma

propier Vctus Testamcnvincil favum.
h[:\

Hoc
cor.i

iliuminat oeulos,

non

istos carnales qiios ct

peillos

tum superat mel, propler Nuvum
ciiim Taucibus tantum sapiiiiit,
illa

nobiscnm possunt habcre communcs, sod

monlibus

absolut-.;

utiqiic inieriores qui

divino muiicre spiritual.ter cla-

dulcescuni.
Laliiu;

rincaniur.

Qiiod schema Grxce diciiur anxesis, angmcnKim; paubiim enim .tdsuperiora con-

Vers. 10. Timor Doviiui, sanctus permanens in scP'

crescit.

culum sxculi. Vidcainus quid
iii>.

silii

velii i^ta

deHni-

YciS.
stodiendo

m. Nam
illd

et

servus luus custodiet ea; in cu-

Dcum

limerc iion

irepiJa confusio, scd imptr-

relributio

multa. Ctmi

dicit

:

Servi^s
ea, diil-

lurbata conslaiiiia cst,

cujus staius nulla tcmporali

tuus, jusiiim significai et

dcvoimn. Custodiet

conversione

mulalur,

sed

iii

idipsiim

siiicerita'e

B

codine sciliccl
tihus judicia

illa

pellecins, quia nequissimis nicn-

boi'3e conscientio; perseverat.
ciiin

Nam humana
nun

firmido

Domini scmper amara sunl. Et inspice
csl, custodiet ea; ut

teiiipore

commutatur,
Nara

ei

esi sancta, qitta
nihil per-

quod dictum

non solum ad

tein-

«011 potesl cssc proficua; linior iiirhationis liabet.
licet

auiem Dei

recie auc

orcm suum
esse,
qiii

pus earum rcrum suscipi videaiur affectus, sed usquc in uliimum vilac spatium in tali dcvoiionc versetiir.

limeat, scii verc supplicaniihus niiscricordem
qui
judicai. !n

Post obedienliam prx>mia subsequuntur, id cst

omni crgo
dilectio,

snnctiiaie versalur

reliibutio mutta.

Tanta enim divinx clcmeniia dona

suiiin

jud.cem

et timere cognosciiur et

amnre. Mixia
qiii

sunt, qurc ncqueont comprehendi. Sic

enim de

his

eiiim

cum pavoie

timor esi Domini,

Aposiolus dicit

:

Quod

nee oculua tidii, nee uuiis

usu sx'culari revcrcntia nuncnpainr.
Vers. iO. Judicia Dci lera, justificala in semeiipsa.

audivii, nec in cor Lominis ascendit, qucc prcepuravit

Dcus

diligenlibus se (I Cvr. ii, 9). Merilo

ergo

dicl;;

Judifia Dei dicit, ul arhilror,
icri

mandata quce
:

in

Ye-

sunl muiia, quia comprehendi non
versa.

poteranl

uni-

cl

Novo Ttsiamento conscripta suni
judicio sunl

quia re-

vera ex
tingulari
tur.
illud

prolata. Illud

enim judicium

Vers. iZ. DeLcla quis intelligit? ab occuUis meis

numero

(liciiur,
:

ubi boni malique dividunDesiderabilia, prohibet ad

nninda me, Dominc. Lcce janua

lertiae

narratiunis

Nam quod
illis

sequitiir

C

apcriiur, in

qua proph.

ta

dcprecatur, ut umnia cjus
oris
sui

tempus futurx judiraiionis aptari, quia iegitur
qui concvpiscunt diem

peccata

mundentur, quatcnus eloquia

io
iri-

\(B

Domni {Amos
ei

v, 18)1

conspeclu Domini rcdd.intur accepla. Scd cuin

l!a:c

aulem judicia utriusque Testainenii, qute dicta
tanlum in

hiismodis humanis crroribusexccdatur, cogiiatione,

suni, veriiale immuiabili perseverant;
illis

dclo, et facto

,

immensum

iliud

dclictorum mare

ost

bonum,

ut ciim

n piis

mentibus recipiunlur,

sub brevitate constricium, duubus foniibus cmanare
tcstaliir.

veraces faciant ct beaios. IIoc rnim dant, quod ha-

OccuUume&l quod
id esl,

oiiginaie dicilur, in

quo

bent

:

quia

necesse esi ut jiisiificatione plcnum

sit,

67

concipimur, nascimur, ci secreta voliiniate pec-

qiiod juslos facil. Peraria esi proposita; laudis scnaria divers;taie

camus,

cum rcm

|

roximi

com

upiscimiis;

conclusio, pntdicando legem
;

Dom

ni,

cum nos de

advt rsariis desidiramus

ukisci;

cum

testimoniuin Doinini, jndicia Dei

qui

numcrus

in

caeieris praestaniiores cffici

volumus; cum cibos apIta pulliilant
iiiuliis

aiiihmeiica
giilis

discipliia nosciiur
qiiasi
1

essc perfectus. Sin-

petimus dulciores; ct his similin, qu.e
atque sunipiunl, ui anic efTaium lei
videantur.

enim vcr^ihus,

quiliusdam calamis comstu.lio

celaia

pactis,

opera Domini

nidis

prohantur cssc

caiiiala; ul docercl

pcrfeclioiicm
tali

iilqne

convcnicncs.-e

liam eorum
praedicata.

qua;

sub

calcnlo

noscunlur

D

Quod si h.TC alicui manifosia reddantur, moiienie Salomone Non eas post concupiscentias ,„^5 {Eccle. wvi, 30), illud lamcn debemus advi
:

ingcmium rerum slnpcnda profundilas!
pr;cdirarc
ponisi

terc,

CJuis aut suflicienler distingucre aut

ignoramiis,

quoniam multa peccata sunt qiiaj omnimodia quorum nec origines possumus, ncc sub-

tuisset

opera Domini,

de Spiritu s.incio proha-

repiiones agnoscorc.
cta
qiiin

Unde subaudiendum

est,

deli-

rcntur edici? Sohis cnim praevaict digiie dc se diccre,
qiii
I

omnia qws

inteUigit?
:

Nam cum
:

diciurus sit in
cflnlra

ctiam

f.Q

potesl nnsse plcnissimc.
Desider.ibilia
el

uagesimo psalmo
i.,
,'>) ;

Deliclum

meum

me est
co-

VcrS. 11.

supcr

aurum

et

lapidem
el favuiii.

scmper (Pial.
(inilum
ii''i

el alibi

DeUcliim
«luoiiiodo

mtum
si

pretiutum mullum,

duUiora super mcl

feci [Psal. xxxi, 5),

non poitst
ad-

DetiderubiHa siinl jiidicia Doniini, sicul diciiim csl, niandata Novi oi Vclcris Tcslamcnli. snper nurum,
qtiod hiimana
ciipidilas a(Tt'cat

inicUigi,

quod peccans cogitur conliicri?Sed
liscc

jcreiis oiiiiiia, lunc

qiiassiio probatui* exdiisa.

ardentissiuie possicil

Vers.

U.

Et ab alienis parce scrvo tuo. Si mei noti

dcre, piopli
aiiiin.iniiii.
ji

r ijtiod
iiiiia

froqnentor desp
Ir.c
l;iiil.c

etiam salules
addi-

fnirint domiiiati, lunc immiiculutus ero, ei
a delicto
cu'.ii(iii,

emundabor
,

Sod

roi parii:ii cst,
i\u\

miiimo. Posiium

csl siiperiore vorsii
;

or-

dil

l.iipi lein

ptcti^siim

mulium,

m

i»;trvi^ ,iiiio

qood oiiginal: dicimus

iiiiiie

dicciidti n isl

:

, ,

U5
M^id
sil

M. AUilELIl CASSIODORl

144
:

alknum Alienum

esl, quo.I in;ilis liomiiiiluis,
(il

A

aliriuid iliss<!ramii5

ul gra!itjs possit accipi,

quanJo
opia-

sive (li;tbolo suadeaic comniiuiiur, seJ
qiiia

proprium,
iila

brcviier cjus inlcnlio probauir agnosci. Fiituroruni
igiiur iliuiuinalionc

coiiseiisus

pleclibilis

adhiljciur.

Ex

eniiii

proplicla completns,

[>er

uadiice mortalium massa cornipia, ab hosie spiriluaii eiiie divina gr.itia velociier subverlitur, quia
iii

tivum inoduin evcnire prospera sanctae dcprecatur
Ecclesiae, quae
illi

per adventura Domini ccrtiisiiiie
;

primo

liomiiie per inobedieiiliain viiiala
fa( iie

monslra-

noverat cssc ventura
illi

et nimi.i cl.aritale

com^iktus,
e-se nosce-

lnr.

Nam quam
<al!idil;ite

est anliquo insidialori infeclis

opiai prospera

,

cujus se

membrum

v«;i.i;i
t,u;i

suadere, qui poiuit liberos aique incorruptos
decipere
:»d
!

bat. Talia

siquidem desideria beaii sempcr appeiuni,
ibi

Quapioplcr ab

oiiginali

ut bona sua

posiia indicent, ubi bene neriioruui

pecc;ito,

unde usque

saecuii

linem vivens nullus
pelit
,

voia congaudenf.
DivisiG psalmi.

excipiiur, propheia

mundari se

quasi adbuc

carnalibus
cii,

viliis

non omnino purgalus, Sed cum di-

jam se ostendil lcgi dominicae jure fainulari. Dominaniur autem errores, cum in cis fallaci \oluntale pri-sumilur; tuuc vero imperium perduni,
scrvo tuo,

siae

Primo JDgrcssu propheta deprecniur sanclrc Eccleui diversa mundi tribulaiionc bona succedere
,

fatigaia,

Christum Dominum exaudita su-cipiat. Se-

cundo deprecaiur ut omne consilium ejus reciamque

quando ab
tiir.

homines per Dei ^ratiam sublrahunJure ergo propbHita immaculatum se cohfidit
ipsis

B

fidem Doniiuus omnipotenliae suae pielaie confirmei,

promitiens fidelem populum non raagnificandum potcsiate

fieri,

cuin

eum jam

contigeritab

eorum donnnatioae

mundana, sed divina

polentia.

liberari.

Maximiim vero
Quantu.m eiiim
,

delictura esi superbia, qua

Exposilio psatmi.
Vers. 1. Exaudial
te

ct diabuluscecidii, el
slravii).

bomineni traxii[ms. A.,B.,F.,
in inalo

magna

Dominus

in die

iribulationis

:

sil,

hinc daprotegat
te

lur inlelligi

quae ex angelo
iniulii, et

diabolum

nom.m Dei Jacob. Per figuram prolepsin
,

fecit,

quae

quje Laiine diciiur praeoccupatio

propheia studlo

homini moricm
cuavii.

concessa beatliudine va,

Omnium

malorurn maier

niagnae chariiaiis accensus, optal Ecclesiae caiholica
sfelerura fons
: ,

vena neiuitia; scriplum est enim
omnis superbia {Ecde. x, 15),
vcniens sua humilitate dejecit.

provenire, quoe longo post tempore
nebal. Audiri cognoscimur
,

fieri

posse cerali-

Jnilium peccati

quam tamen Dominus

quando omnimodis
quo

quid oblinemus.

Dicendo vero,in die

tribulalionis

tempus gravissimae
desiderio
labiis,

afOictionis ostendii,

inagiio

Vers. 15. Et erunt vt complaceant eloquia oris mei
el

medilalio cordis

mel in conspectu tuo semper. Doet

Dominum deprecamur. Non enim extremis sed mundo cordc tunc petiraus qu3 nobis tri.

mine, adiutor meus '
' eloquia oris '
licet, si a

rcdemptor meus. Dicit quando '^ ^
-,

.

.

bui
.

„ « ~ ..^. ^ .„-0. posiulamus. n Perscruiandiim est quo'|ue quare
i
.

i

ejus '

Domino

placere praevaleant: vide*^

viiiisquac supcriusdixil, reddatur alienus;

....

Vi

,

patriarcbse patnarch3e

Jacob
frairi

.

nomen
,

videtur
,

-,

.

annexuin

.,

/

„•_ Wte

enim majori
nis graiiam

subripiens

totius
illi

benedictioreliquo

proptL-r

illild

quod dicilur peccatori

:

Quare tu enarras

conquisivit

ut et ipse

cum

jus:itiasmeas (Psal. XLiX,lG)?Qu3e esiaulem medilaiio
corrf s, qu.-e
i

populo subderelur. Quac

polesi ad

Domiiium pervenire? Spes
uiique digna sunl Deo.
,

QS similitudobenedictionis,

,

Chrisiiano popu!o congruenter aplalur, qui genteia

charitas

,

et tides,
in

que

Illa

subsequens Jud;Foram, eam devotae meniis religiono
superavit, nt gratiae

enim niereniur
ipse

conspectu ojus ascendero

quaj

cognosciiur approbare. Adju:orem vero
bonis
,

dieil in

redemptorcm. a nialis

,

ut

suum nemo suis

redderelur.

Nam cum

muncre primus donanle Domino dicit protegat te nomen Dei
,

Jacob, hujusmodi similitudinem a
ligi, et

Domino

vuli iutel-

meritis applicet

quod

coele-ti

largitate susceperit.

novo populo concedendam,

qn.'tm ille ia pr.e-

Cunclutio psalmi,

figurationc s.inctus patriarcha percepit.

Qiiam mirabili ordine totum psalmum gloriosissi-

Vers. 2.
tueaiur
te.

ititlat

tibi

auxilium dc sanctOf
miitat,

et

de Sinn

nms propheta
tores
lionis
;

caniavil

!

Laudavit Doinini praedica-

Optando

ait

ut osteiidat a Patre
cluiriiaiis

ipse qu ique

advcntnm sacratlssimae incarnavaria

Filium missum. Sed hoc verbum
subjeciionis
I>
;

esi,

non

edocuit

,

magnalia cjus

definitionum
in

sicul ei ipse

in

Evangelio de Spiritu
;

qualiiate

commendans. Reversusque

memoriara

ganclo dicit

:

Expedit vobis ni ego vadam
teniet

si

enim ego
si

fiagiliiaiis suae, a deliciis petiii

debere se mundaTi;

non abiero, Paraclitus non
abiero, mittam

ad vos;

aulem

ut lanioruin saci-amentoruin relaior digiius exisieret,

qui docuit Soripiuras Domini a purissimn conscienlia

dcbere narrari. Numerus quoquo praisens, virtutem
psalmi declarare sentitur. Nani sicut in Evangelio
,

eum ad vos (Joan. xvi, 7). Sion enim, sicut sxpe diximus, mons est, significans speculaiio* nem, quoe convenit Divinitati: quoniam illi orania,
non ut nobis ex eventu nota sunt, sed cx glorioso
suae dispositionis arcano,

dcciino oclavo anno ciirvalu mulicr, jubente Cii.-isio,
a sua innrmilale salvala est {Luc. xiii, 11)
:

ita

se in

Vers. 3. ilemor

sit

omnis

sacri/icii lui

,

et

holocau-

boc psalmo
\H'.r

pctiit pccc.uis propriis

prophcta libirui,

stum tuum pingue

fiat.

Sacriftcium sancl.% Eccle^i.T,
iste ritus

ijuo cl isle

bnnc calcu'um significans tcmpus aplissimum in Domini .salutifcra benolicia mererelur.

non

liostia

pecudum, scd

accipicndus esi.

qui nuiic agitur corporis ct sanguinis
solcmiii
,

immoI.Uione
,

EXPOSmO
Jam
quia
lituli

IN

PSALMUM
,

XIX.

quem venturum
tuum pingui

praevidebai

non quem
et

In fincm psalmus David.

prxtermilleiiduin

esse cognove-at. S«quitiir,
fitU.

hoiu

veiba noia suut

do lextu psalmi

locuustum

Holocausii nomine

,

;

LXrOSlTIO IN PSALTERIt:.:. rSAL. XIX.
!.a

;r>

prioris s:vcrilitii

siniililii>liiit!

jicrM-NCiai.
;

Uu!onur.c

A

ejus. Salus]g\{UT,

i\\i:\n\ \\>sc
:

c^ihUiWi. fioiciilalin v.oi

.ivslum Liiim loluin dKti)aiiir iiicensuin

iiux'

slcr esse dignoscilur
aflicitur,
clficil,

qnaiulo

!a srt/ns

noc inorbis
polenles
inis

«feiemla suiiiad conuuuiiioni* iiosirx sanciissiin.nu
luriialcn».

nec doloiibus sauciaiiir, sed
ciistoilil.

Uolocaustuin cniin per se combusluin «l
:

ciim in sua pereimitale

Sonsiis eigo

ridun» csl

sed pingue

fit

aiquc jucnndum, quand
[niss. .1.,

»

lalis esl:

ExauJiet Filiuin Patcr de
ej<is

corlo savclo

sno

:

gralia Diviniialis asauiuilur
uinilur
].

C, F.,ab-

(|uia in

dexicra

est salus, babcns e\ piopria

deiiaic,
iibi

quod peiere videiiirex carne.
et
lii

Yers. 4. Tribual
t

Dominns secundum cor luum,
in

Vers. 8. Ui in c.rribus,

in equis

:

nos atiian

omne consilium tuum confirmct. Posl diapsalma poiiuin, venit ad ingr. ssum sccuiidum, adhuQ optans
bona,

nomine Domini Dei

nostri

wagnilicabimur. Fidei
muiiciibus eial Do<lcspiciens illos
di-

suae sinceriiaie confidens, qnae

DcclesiiC

quam

sciebal con^lanieriii orihodoxa
:

mini
qui

coitlribiita

,

propbeia

lu^iatisr,

eligione maiisuram. Dicil enim
iMi

Tiiltuat tibi

Domi-

pomposis curribus cvecli,

in teii porali potitis

secundum cor luum,

id

eA secundum
;

iulellecium

gnilale praesumunt.

Duo enim apud anliquos crant
:

|ucm Uabes de Domino Salvatore ul eum credas inum ex Trinitale p.issum carne, et pro niundi iiitraiioue in crucis palibulo

genera triumpborum

unum mnjus
ista

in curribus, qiiixl

laureaium dicebalur; aliud minus

in eqnis,

quod ova,

pepcndisse

,

ipsum

re-

B

lio

nuncupabaiur. Sed

sxcularibus relinqncns

mrrexisse, ipsum sedcre ad dexieram Patris, ipsum
id jiidicanduin

esse venlurum.

Addidil quoque
,

mne
slius

lonsilium
iilecebras,

tuum confmnel
coniemplalj

scilicet ul

Et mundi
:

nomine Domini se magnificalum essc confirmat. Non enira currus aut equus magnificani, qnamvis iii
in

hoc mundo exiollere videantur honoribus

;

setl

no-

Domini promissionc
non pavescas,

men Domini, quod ad praemia
figura Graece dicitui-

aelerna

ponlucil. Qii;«

lespicias, el per.cula prxscnlis sxculi

syncrisis, Laiinc

comparaiio,

lum futur*
ilesijn,

resurrcclionis praemia Ixia

semper ex-

dum

comparaiione qiiadam jusliorcin causam no-

eimn consilium sanctje niatris EcPaliem,el Filium et Spiriium sanclum , a quo creata sunl omnia, el uiium crcd.re Deum
specias. IIoc esl
, ,

slram,

quam

adversarii dcmonstramns.

Vers. 9. /p«i obligali sunt elceciderunl; nos av(

m

iurrexiimts, et erecii sumus. Potenter apeniit frutnuiu

jispmiuniur univcrsa. Haec bene confirmari propbeta
iJeprecatur in populo
jclcrna
lideli
,

praecedentium rerum.

Nam bumanis

bonnribus prajin

per qu9i novll

eum ad
nomine bona

sumentes, laqucaii pravis desideriis suis

moriij

prxmia esse vcntnrum.
l).

foveam corruertint. Etquia diciurus
tuo', et
iti

erat, ceciderunt,
i'lis

Vers.

Lwlubimur

in

salulari
.

praemisit, obligaii,

quod necesse

est

contingero,

Dei nostri magnificabimur
peiiiiones tuas.

Jmpleat Dominus omnes

qui se videnlur nexuosis erroribus obligare. Resiir-

Cum
,

vir sanciistimus spiriiualia

C

opiarcl Ecclesix
nionstraret
scuit.
,

ut se

onum

ex ejus corpore esse

gere eniin duobusmodis dicilur Chrislianus: qiiando a viliorum morte in hoc mundo pcr graliam liberatus, in divinis justificationibus perseverat, sicnt

Nam
,

suam quoque personam decenter admiin saluiari Ecc'esix, quod est Dominus
magnificandum
fueranl
ficri,

sa,

pienlissimus
resurgit

Salomon diciu

Sepiies cadit jui*us

et

Cbrisius
iiomiiie

lceiaiurum se esse declaravil, et in ipsius

se

esse

tesiatur

,

quia ex

(Prov. xxiv, 16). Dicitur et generalis illa resurreciio, in qua justi pra-mia xlerna consequcnlur.

Chrislo Cbrisliani
csi

nuncupandi. Magnificari
cofi'

Sed hic ulramque convenire manifesium esl
ci ad diin to-

enim

magnum
nomen

quippe curn ex vocabulo

ubi ideo posuil, erecti sumus, quia in qualibet resurrectione, fideles ab humilitate consurgunt
,

lesti)

Regis

esl

impositum

scrvienti. Sequitur,

impUat Dominus omnet

peiiiiones tuas. Fil
ui

ilerum ad

vina iirxmia snblevantur.
picis

Quod argumentum
,

Ecclesiam graia conversio,

ex tam frequenli voto

dicitur a rebus

ipsis

quando et advcr.sarios
regem
eraudi

probaretur nimix bencvoleniix magniiudo.

corruisse dicimus, et nos ercclos esse lestamur.

Nunc cognovi qnoniam salvum fecii Dominus chrislum suum. Hxc jam usqiie ad finem psalmi
Vers. 6.

Vers.

10.

Domine, salvum

fae
le.

;

ei

09 ""' "^ ^'^ 9"° invocaverimus
derio propbeta pellectus,
illa

Futuroriim desi-

cx persona loquiinr sua. Qua: figura dicitur apostrophe, idest conversio,

petit

iierum

fieri

qu.-e

quolies ad diversas personas
,

D

noverai essc ventura. Dicitur Pairi: Salvum fac rc-

trebro verba converlimus. Dicendo

nunc cognovi
in pr.i^-

gem,

id cst

Chrislus
,

Dominus resurgal

a

mortuis

,

magnam

virtutem propbetaliinis osiendil; ut

ascendal

in coelos

imcrpcllet pro nobis, ne diuiius

seiiiise diceretcognovisse,

quod post muUa sxiula
Pater Christum Kiliuin
in

nosira vacillel oralio, sed ipso Advocalo prxsuma-

potuil approbari.

Salvum
,

fecil

mus orare

,

qni nos Pairi docuit supplicare
possii astringerc.

,

ne nos

resurrectione
coelos.

gloriosa

quando ciiam ascendii

inortis I.iqucus

Denique boc sele;

qnitur, exaudi nos in die qua invocaverimns
;

qiiod

Vers. 7. Exaudiel ttlum de coelo sancto suo
leniatibus

in po-

tnnc biimano geiieri provenil,

(jii.indo

restirreciio-

snlus dexlerce ejus. Exaudivii Filium Pater
,

iicm Domini iiiinc credidit et lauaiiler aspexit.

ib incarnaiione susccpta

post resurreciionem vidcr-jelo inisit

Condiisio psalmi.
Diictiit

nel, quando Spiiiuiin sanclum dc
jiolis,
it

apo1103

quem
,

iii

tenis millendum esse promiscrat. Et
iii

proplieta

sanctissimus
:

qiiali

p-elaie
iiuna

ipsnm quo(|ue

deitaic sua
,

omnipoientcin cssc
(iexieix

dcbeanius (Mnisto
qii.c

Domiiio scrvire

opl.it

liii

iionsiraret

scquilur

in polenlatilus talui

novcrat cssc vriilura, quia bcnc crcdeniium

, ,

547
inas est ilh orare
el in

M. ACRELSl CASSIODJUI

143
tribuisti

qux

desiJeraiil enwrgcre. Sic

A

Vers

2.

Deiiderium ai.im(E ejus

ei,elvo-

domiiiici

oriiioiie

prxmoiienuir

:

Moemal
ed., devo-

luntate labiorum ejus

non frauda$ti eum. Enumerai
,

rei^nnm tuum {Matth.\i, 10);

quod eiiamsi non
et

prophela (Uirislo Doraino secundum carncm
ingciitia, qiiain gloriusa

quam

«iremus advcniet. Sed devolas [ms. G.

coHaia

sint.
:

Desidcrium ejnt
Deiidirio deti'

tiim] non vult de5;iiierc, fiuoe vcnlura credii oplare. yuapropier aflligamur in cjus pabsione, gaudeamus
in

ftnimw fuit, sicut io Evan^elio dicii
deravi 15).

manducare vobitcum

lioc

puscha {Luc.xxu,

cjus
,

resnrreeiioiic.

Sic

enim

ipsius

possumus
apiari.

Quod scliema
ileralio
;

dicitur tauio'og:a, id esl ejusdein

dici

si

ojus

dispensationibus

mereamiir

sernujnis

sicut

est

,

Benedicens benedicam

PiaB^ciiiis aiiiem

numcri sacramenta sub una sunima iiequaquani poluimus inveiiire, scd forle nobis poicrunt divisa consiare. Duodenarius iiaque calculus

te; et, niultipUcans

muUiplicubo xemen tuum [Gen. xvi,
est

10).

Sed
,

ille

solus
se pro

qui desiderio

desideravit

mori

quando

omnium
ejus

salutc offerebai nccidi;

ad apostolos esi vidclicet applicaiidus. Seplcnarius

ut prcliosiis sanguis

mundum

redioKTct, ne

vcro signidcat hebdffinadam
periinei sine dubilatiune

,

quue ad

primam
Ilxc in

illam

diabolus

eum adbuc

iniqua praesumplione vaslaret.

cuiluram.

unum

folunl.is vero

labiorum ejus luit, quando spirilibus

^ociata, iitriusquc lcgis sa ramenta cuncludunt. Sic
et istius

imperabat immundis, languores divcrsos sermunis

psalmi ad Patrcm dicta precaiio, Novi ei

B

sui sanabal imperio, praedicationes

quoque

su;is

de-

Veleris Tesiamenli coniiiiet reverenda mysleria.

voiis

mentibus inserebat. Constat eniin
ejus fuisse

in

nultu

EXPOSITIO IN PSALMIM XX.
In finem psalnius David.
Ideo
tituliis

wluntalem
fieri

fraudalam

:

quando omnia qux
:

jussit implela sunt; sicut

scriptuin csl

Omniu
in terra

bic

aiam

et iste quidein

decimo nono psalmo par est, quode Domino Salvaiore, sed sub

quKCunque

voluil,

Dominus

fecil in cielo el

{Psal. cxxxiv, 0).

aliqua diversilate diciurus csi. Superior namque

Vers. 5. Quoniam prcevenisti
dutcedinis
;

eum

in benedictiont

posuiili in capite ejus

coronam de lapide

coniinei oraiiunem propbeix, ct confidentiain qua
tiberaiidus est a cladibus hujiis saeculi populus Cbri-

pretioso. Tosl

diapsalmatis silentium, yeuil ad se:

siianus.

Nunc quidam panegyricus de incarnaiione
intelligant

cundum modum

ubi incarnationis

ejiis

potentiara
:

ipsiusdicitur, ci posiea deitatiscjus facta narranlur;
ut ontnes
Virj^inis

mirabili fulgore describit. Diceodo eaiin

Quoniam
divi'.

eunidem csse Mariae semper

prieocnisti, signilicit liuinaniiatom anticipaote

Filium, quod Patris Verbum. Duas enini
iii

niaiis graiia scmper ornari

:

quia nuUus
cst, nisi

illi

qiiid*

iiaturas

Cbrisio

Domino

salutariter

crcdimus,

quam primus

blTert,

quod bonuin

hoc

co;-

Deitaiis et bumr<nita',is, qu3e in iinam
iftfiniia saeciila

pcrsonam per

C

lesti

niunere coneedatur. Crubcscat Pelagianus boc
Verbi

inconmiulabililcr perscveraiii.

Quod
et

proprium boniinis dicerc, quod immaculala
incarnalio cvidenter
legiiur

ideo ficquenier repetendum est, quia
auditor

accepisse.
esl
:

Benedictia
est

viialiter

semper

dulccdinis fuit,
et creJitur.

quando dictum

Uic

Filius

vitus dileclus, in quo mihi bene complacui (Mailh. ui,
Divisio psalmi.

i7).

Posuisti niet.ipboricc dicitur

ab his qui posi

In prima narraiione psainii bujus, verba prophei;iR

laburcs inaximos praeniio digno coronantur.
toluin ad
iiitatc

Quod
di\i-

sunt aJ

Deum Patiem
partc qiia

de incarr.aiionc dominica.

naiuram peninct bumaniiaiis, qux a

Scc;iiida diversas virluics ejiis

gloriamque dcscribil,
ad

quud non liabebat accepii. In

cupite vero idein

ilcclaians a

passus,

quam suinmam

dictuin debcnius adverterc,
r.ttiaet

quanlum ad subsianiiam

reruin apiccmqiie

ipso largicnte pervenerit. Tcrtia

corporalcm. Cxtcrum deitas non babel
perfecla esl.

memvi-

iJcm prophcia converii'i!r ad Dominiim Chrislum
«bi more dcsideranlium optat qup n )vit esse vcniura.
illa in

bra, quae ubiquc lota aiquo

Coroiiu

judicio ejus

fieri

enim non improbe circumcuniium di&cipul runi
dciur sigiiilicare conveuium, (|uia

ipsum duccuicin

Exposilio psalmi.

desideraniiuin aposiolurum circuiius ainbiebai. il.cc

Vcr-. 1. Domine, in virtute tua Lvlabitur rex, et super sahttare tunm exsultabit vehcmenler, Domine,

D erat

coroaa capitis, hoc regale diadcma, quod uon

ornarel iiiiposilum, scd de (ihrisio Doniinu po ius
orniirclu!'.
Iii

propheta ad Pairem
oinnipoieniia

dicit,

i/i

viriutc tua,

iJ CjI in

bac cnim corona et loiiu>
in

70
quo

'"Uidi
geiie-

majcsiaiis turc, in qua et Filius reipse dicit
:

circukim inerilo poierimus aJvertore;
ralis significaiur Ecclesia.

gnat

sicut

Omnia

Patris

mea

sunt

,

et

Quod scliema

dicilur cha-

omnia mea Patris sunt {Joan.

xvii, 10).
:

Lauabitur
alio

racierismos, id csi iuformatio vel dtsscripiio, qu.e
sive

rex, id cst gaudebit Jcsus Clirisliis

dc

qiio in
,

rcm abscnteni,

sive prjcscniem

personam spi-

psalmo
sliiinm

legilur

:

Deus, judicium luum da rrgi
regis
:

cl

ju-

rilualibus ociilis subminisirat. Iloc et in lauJe, el in

tuam

ftlio

{Psal. lxxi, 2); ct

In titulo

vituperaiiono

lieri solct.

passionis scriptum cst
57). Scquilur, et

Rex Juda:orum {Matih. xxvii super salulare lunm exsullabit ve-

Vers. 4. Vitam

petiit,

et

tribuisti ei

longiludincm

dierum

in

sa:culum sxculi.
ille

Yitam

,

rcsurrcclioneiii
:

iMmenler, id est in eo quod per cuin salvasti liomiiies, Filius tuus,
(]

signilicat, qiiaiii
fica

pclivil

dicendo

Pater, clnri-

qui Saivalor est, eisullnbil. .\dJiJit
iii

FiHum tuum
(lu.c

{Joan. xvii, 1). Loigitudinem dit'

iiqne vehementcr, ut quania est copia
si( ci

beiieficio,

ruinin sa\ulum sa\-uli,\d est inJcfcciain pcreniiitalciii.
iiiillo
liiic

la:i!.i

gaudii ni:>gniluJo.

conciiilil'ir.

SeJ lucincnio

,

liO
quoil cl

EXrOSlTIO IN PSALTF.RIlJSl.
bxc
ci liis
siiiiiii.i

rSAl..

XX.
ciiiin

150
sacris

a!) ii:a

Jicanlur p»rtc

qiia

A

pr:i'dica;ionibus

argiimenUitn

(|(iiJeiii

passiis cst.

ipsum
cst ijloria

|.oniliir,

sed sub

Lbcrlale

\erborutii. Mod>>

Vers. 5. Slaijna

ejm

in saluliyi tuo

;

g'o-

ri;liq!ia viiicainus.

riam

ei

tnagnum decorcm impones

sui'Cr

eum.

lii

ca-

Virs. o.
luis
;

IhvcHidiur ntanus

tua

ontnibus

inimins

pite vtTSUs seQtenliam po^iiil, quain subler cxponit.

dexicra tun iuveniui c.nncs qui le cderunt. Vfiiil

Sanclx siquidem incarnaiionis magna
salntari, id esl in
iioo poieiai

cst

gloria in

a<i tert-ai!)

d visio.em,

i.i

qiia

optal Doniiiiuin CliriDicii

Yerbo Patris. Sed isiam giorijin
iiisi

stuin faccre
eiiiiii
:

quod cum

uover.it ct.so gcsiuruin.
id csl

liumaniis sciisus atlingere,

eam

in

Inve:iia:Hr
:

mauus tuu,
convcrla^

operatio tua requi
:

subsequcnlibus mirabiii cxposilio:ie deciararel. iloc
scheina diciiur epexegcsis, Lalinc cxplanalio. Nani
(jloria ei

peiiatur
regulis
:>il

arilicios

iniinicos,

a

liiis

inundi delecl.ilione di^sentiunt
:

de quibus
esseejus,

magnum

decus, lenipus vidclur

signilicarc

Aposiolus

Qi:oniam

si

cum adUuc immici

judicii

:

ubi in dcilatc siia apparcbit AItis.>iiuus, ba-

vius, reconciUati

sumus Deo p.r mortem FiHi
,

bens gloiiam de judicio, decorem dc majesiaie.
Vcrs. 6.

nmUo
Scd

viags reconciliali

sahi eiimus (Rom. v, 1U).

Quoniam
;

dutis

eum

in benedictione in *a'-

isii

landiu dicutitur iuimici, donec diaboli sua-

culum

soeculi

lcetificabis eiun in

gaudio cuni vultu tuo.
gloiiam declarandam
a

sioiiibus inducunlur;

cxtirum quai^do ad Chiistum
et ainici.
te

Gradaiiin desccndii nd

illain

Dominum

rcdeunt, el servi ei nru vocaiiliir
tua inveniat omnes qui

quani Christus Doraimis secundiim carnem
clarilicatus accepil. Dicit
dictioiie, qnnn

Paire

Seqiiiliir, dextera
Ilic illud jndicii

oderunt.

enm dandunt

esse in bene-

lempus aJvcniur, qnartdo dextera
judicatiirus cst iniin-

nullo possit fine concludi.

Verum

ba;c

Patris, id esi

Dpminus Salvaior

verba pia

<'xaniiiiaLioiie
p.;ssil

pensanda sunt, ui

taiiice rci

dum;

ct qui

eum

oderunl pocn^e pcrpetwiiatc dani-

nobis elucere

arcanuin. Miiliis locis jam dixi-

naiidi sunl.

nius suscipi-ndum csse pro partc
ipsi

mcmbrorum

,

quod
i^icul

Vers. 9. Pones eos ut clibannm ignis in tempore
vuiius
cnli
tui.

Domino

Salvnlori non

polcsl convenire;

Ctibanus esi coqucndis panibus

.icnci

vas-

ci Palres noslri simi^ia

loca cxpo<uisse dcclaranliir.
in gaudio

deducta rctundiias, quu; sub iircntibu^ nammis

Qiiaproptcr Lilifxcahis

eum

cum

vultu tuo,

afiei iniriusecus. In qua similili d ne meiilo pcccalorcs

suscijHfndiini esi de unoqiioque fideliuin, de quibus
el

ponuiitur, qui in

fiituro judicio, et

n a*roro

alltT psalmiis

dicturus esl

:

Et liabiiabuni

reiti

aiiimi, ct poenali cxcruciaiione lorqucndi sunt, quia

tum

vultu tuo {Psal.

cxxxix, li). LKlificari enim de
personse;

vultu Doinini, alierius cognosciiur csse

onira rcgulas Doinini obsiinata mcnte vixcrunf. Tempus vcro vultus Domiiii dies esl judicii, quLuido

qnoJ dc Cbrislo
clesia
,

inielligi catliolica

non permitiit Eciil

C

Filiiis

bominis videbitur ab omiiibus; sed
siise

soli

cnm

qiioe sic

unili Verbo cognoscitur,

una sine

Justietiam divinitatis

coniemplaiione resiicient.
in

dubio intelli^alur e^se persona,
Vers. 7.

Memento
Domino,
quia
el

aiiteni

quod superius

laude Domini
,

Quoniam rex

spcravit in

in

Cfiris'i

characterisrnon schema posucrit
ejiis et

por qiiod

msericordia AUiiy.mi tion rommoveb.tnr. Dicil caukain quaie
qiii in

honorem
dicil

gloriam diversa qualiiate graiiafum
iniinicos ipsius
illa

tantum rmniiis acrep>Tit
siia inbiis lingnis

:

rex isie

descripsil.

Nunc per eamdem figuram
tanium
isti

passiono

lcgebainr ascripius,

variis suppliciis

afdigendos, ut quanlum

Kcnndum
sramus,

hoin

nem

spcravU in Domino, nl agno-

iHM-abilis,

redderentur horribiles.
ct

iiisi

siippliciter

poslulando, ad ejus

noii

Yers. iO. Doniinus in ira sua conturhcbit co<,
d-erorabit

posse nos misericordiam perveniri'. Se|iiitiir cliam
scterniiaiis
iris

eos ignis.

Oido

judicii

pulchcrrima narra-

hujus causa piobaiii

is

:

qiiia negcil a

Paejus

tione descrii)itur. Illos

inisericordia

submoveri

,

qiii

sperare
:

iii

nciiium

enim peccaores qui sc pro suorum malignilate discruoianl, ira Doinini
tuibandos, qn.indo audienl
(Mailli. xxv, 41); et ist.im
;

gloria persev rat, sicul

Salomon
e$t

dicil

Quis spera-

dicii esse

Ite in

ignem

vU

in

Domino,
psalmo

et

con(usus
:

[Eccle.

ii,

11)? Ll

in

aeternutn

sentenliam con-

aiio

dicit

Prolerlor esl

omninm speramium
primo psalmo,
hypolhelico,

sequciilur,

in se [Psa!. xvii, 31). Posito igiiur in

D juss,onem
ut

calegorico syllogisino, ct in sepiimo,
reaiat

ni perpeiiia flamma devoreniur. Naiu Domini milla mora snbsequiiur, sed mox discernii, impleium est. Isie tamen ignis sic absic servat, ut cruciei;

nunc ul eniliymeina demonsirarc debeamus. Eiithymenia, quod Laiine iiilcrprclatur menlis conuna
pi oposilione

sumii, ni scrvi;t;

dabiturque

miseiis vita morlalis, et poena servairix.

ccptio, syll i^ismiis esi constaiis ex
et conclusioue,

Vcrs. 11. Frucliim eorum de lerra ptirdes,

et

semcn

qucm dialecticidicunirhetoricumsylIsic lalii<T e.vplicalnr

eorum a

/5/iis

hotninum. Fructus eorum

fiierai in terr.i

logismiim, quia eo rre.|ueuicr ntuniur oraiores pro

viveniiiim,
d.ilis

si

Filio Dei credidissent; scd quia inan-

compendio suo.
r.ins in

:

Omnis spemiseri-

ejiisfonlumaci spiritu rcslitcnint, merilo frnillum
boatiliidinis

Domino
ego

cxsullabil el lyelabiliir in misericor-

cum
iii

perdidenmt. Seinen eoruin

diiejiis;

igiiur exsultabo el

Ixlabor

iti

est vota vel lacia pcccaniium. Itene aiiiem dicini-

cordia ejus. Ista est teriia

species syllogismonim

tur scmina,

nnde nascitur
fiUis

unicuiqiic retrihiitio disna

per qiios dialectici snblilissimis disputationibus quac
proliarcnitnnliir osicinluut. .\cc
p.irlihus iion siint

gestorum.
sanclis,

A

hominum
iii

enicies alienos,

id cst
tii.i;

a

movoal

qiiod in islis

71
1:2

1 '^s

ha;rcililalcm iclcrnain

n i-

eadem voiba qnx

diaicclici

ad
;

iii-

Fcricordix
Vcrs.

I.Tigil.ile

missiiruses.
in lc
:::ii!:r

«lrucndi'8 rudos long.) posl

lemporo liMini.viiiml

in

QiiOiiiuind.:clii!arcrunl

c

:m a-

;

;;

m
rerunt contilia

51.

AlinELII CASSIODOni

159

qum non

potuerunt slabilire. Declinare
pendentia, in aiio loco sine

A

fil»^'

J

vos quia

Vcrbum

Palri potesl csse subjeclum,

dicimus mala supra
iniqnitaiis caus:\

alii)s

quamvis

aliqui Patres (lliristi

membris hoc aptanduin
libi

reiidere,

quod

in

passione Doaiini

esse putaveriut. Quocirca
esi

paium

forlasse visiim
nisi
t<:

roDStatefTeclum.

Nam cum

putarenl Judaci imperium
si

quod Euiyciiis errore tenebaris obnoxius,

Romanorum sibi lorem Dominum

fore perniciosum,

Regem

Salva-

el Ariana calainiias juncio fasce

deprimerel? Aucto:

suscepissent,

in

ipsum

visi

sunt

res suos errores singuli

damnaverunt

de te auiem

niala decUnarey quae sibi credebant

Romanis

ulciscen:

quid faciant,
ftd

quem duplex

culpa condemnat?

Mox

ul

libus evenire. Cogtaverunl

enim consilium dicendo

conflictum veneris, statim Nestorianum vocas orte judicia tua
;

klxpedil unutn pro omnibus mori [Joan. \\, 50).

Qaod

Ihodoxum. Habemus contra
pro crimiiie
ris.

hoc

aliia

non poluerunt
ecre.

stabilire, id est

ad volum suum perda-

dicis,

quod

tu tibi persuasisse cognosce;

Nam

nescienies vera dixerunt, oporiuit

unum

Exstat hic denarii numeri duplicata societas

ut

pro omnibus mori.

Verum quidem

dictum, sed malo
subiiurisunl

sicut

hxc
iste

parilitas

voto prolaturn esl; el ideo de

lali facto

mus

ulriusque

onam summam designat, ita psattegis unum Dominuu proclamcl
in istis

poenam, quia non habuerunt sinceram conscientiam.

auctorem. Est enim

decadibus virtus eximia

Quod scltema dicitur amphibologia, id est dictio ambigua, dubiam faciens pendere sententiam. Consi/ium
>>st

ct quoiies se geminant, toties ingentiam

rerum

sa-

B

cramenta declaranl.

eniro aliquid aut faciendi, aut

non faciendi

ratio

EXPOSITIO IN PSALMUM XXI.
In (inem pro suscepiione malutina psalmus David.
Sive in finem, sive pialmus, sive David quid significet,

deliberata.

Vers. 15. Quoniam pones eo» deorsum, in reliquii$
tuis

proeparabii vullum

eorim. Posili sunt deorsum

Judaei,

quando

vitio

suo lerrena sapientes, non meid est

frequenter expositiim est. Resiat ut pro suscc'

piione matutina,

quod adhuc novum esse cogno^ciiur,

ruerunt coelestia contueri. Sed vultus eorum,
uiala intentio ipsorum,

espianare debeamus. Susceptio matuiina esi tempus
resurrectionis, sicut dicitur in Evangelio
:

ad reliquias Domini, hoc csl

ad passionem aplata cst; ut

cum

Una

sab-

iili

se iiifcrre cre-

derent dispendium mortis, salus fieret absolute generalis.

baiorum valde diluculo,

venit

Maria ed monumentutn
fuit,

{Joan. XX, 1), etc. Suscepiio cnim

qiiando Do-

Vers. 14. Exallare, Domine, in virtute lua

miiius Christus morlale corpus veleris hominis coii;

cantadilione deposiia, in
sunipsit :cui

bimus

magnam
ii,

gloriam clarificalus ascoelestium, lerrestrium^

et

psaltemus virtuies tuas. Exaltare dicilur, id

est resurrcciione magnificare.
litate

suscepta exaltalus

Tunc enim ab humicognoscilur, qnando in gloest.

omne genu flectitur

et

infernorum {Philip.

10). Malutinum

aulem

diin-

ria

sua resurrexisse probatus
Deitale Verbi, per

In

virtute lua, id
:

C

ctuin est, quasi

mane primitivum, quod tempus

est in

quam
el

numeris
dixisli

locis ad resurreciionem

Domini consiai apia-

Potestatem
ite-

babeo ponendi animam meam,

potestatem liabeo

tum. Sed cum in hoc psalmo multa de sua passiond
constet esse loculurum, videamus cur ejus
tiiuius

rum sumendi eam

{Joan. x, 18).

Cantare veru cst

vcrba Domini ore proferre, Psallere auiem, mandata
divina bonis operationibus consian'er implcre. Hccc

solam resurrectioncm commemorare

volueril.
illud

Sypo
inti I-

enim
quod

significaiur per id

quod sequitur,

scilicct

enim duo sunt qux a nobis omiiimodisexpeluntur, ut
laudes Doraini fideliier ore cantemus, et opere noslro
Ipsius

praecessil

;

ut

cum

dioinius majie factum,
;

ligaraus

nociem quoque prajcessisse

similiter

cum

mandata faciamus.
Conclusio psalmi,

dicimus manumissum,
el bis similia.

inlelligamus servum fuisse

Quae figura dicitur synecdoche, cuin
inielligere

per

id

quod sequitur possumus

quod pvx'
et beatis-

Ostensa nobis est imago coelestis Regis mirabili
descriptione veriiatis, ui

cedit.

Unde dubium non

est

commemoraiioncin
virlus et

quem

Judsei non meruerunt

factam resurrectionis indicare niliilominus

praeseniem cognoscere, audilu auris raundus

eum

simam passionemo Hinc autem qux
ritas psalmi, absolute

sit

cb'
ina-

crederet advenisse. Mcminerimus autem quod psal-

dalur

intelligi,
:

mus

iste

leriius est ex

his

quos

'le

duabus naluris
Flanc tamen rc;

D

quod eum

tutinx

liicis

nomine prxnotavit

quoniam passionem

evidentius locutos esse collcgimus.

gulam noveris

Dommi

Chrisii,

quam

narrat, saluli generis

humaui

in

omnibus custoditam

ut in eis psal-

constat esse concessam,
Divisio psalmi.

mis, ct dua; naiuraB et una persona esse declaretur

quatenus saluiari brevissimoque compendio,
destruantur qui duos
filios

el

illi
illi

esse meniiuntur, et

Per totuin
Christus
;

quidem

psalmum

loquitur

Dominus

qui iinam nalurani in Christo

Domino

callida pcrver-

sed primo capiie

derelicium se clainat a

sitate confingunt. Dit itc, qui vos puiaiis sapienlissi-

Patre, ui dispensaiam scilicet suscoperii passioiieui,

mos
ait

viros, quid esi illud
:

quod ad Coriiuhios scribens
ipke Filius snhjectus ent
sit ei,

potentissimam humiliiaiein fuaiu liominis subjeciionc
[ms. G.
el ed.,

Apostolus

Tunc

el

hoiuinuiii

abjectione]

commendaiis.

qui sibi suhjtclt omnia, ut
(/ Cor. XV, 28)
'!

Deus omnia

in

omnibns

Seciuuio loco passiouem sacr.TUi

diversis

comparaiiii-

Nam

si

ex deitate ci huinaniiate uiia

tionibus prophctavit, de|irocaiis ul a sxnicuiibiis

nalura facta csset, ut crediiis, qualis, rogo, subsiaulia in

micis suis, divina proiociioiio libcreiur. Tcriio coiu-

aoiernum Pairi potcsl esso biibjccia? Rosint ut
ciiiin

nionct

Dominiiiu

l;uid.ire

Clirisiianos,

72

T''^
;

'••

vos Ariauus error ibsorbcat. Nccesse csi

cou-

rcsurreciioiic sua caiboiicam reapexii Ecclesiani

ui

?

:

153
audilo lanlo rairaculo
iii

EXPOSmO
:

hN

PSALTLRILM. PSAL- XXL

15i

salubcrrima fidei consianiia
proplielal.i,

\

longe

a

se

fieri

verba quae delicta pariuriunt. Salus
si

permaiierent
eilia

ne passione lanlum

imbc-

enini erat sanctse animae,

sormoncs delinquenlimn

sc

homiuum conla

lurharenl.

Quem psalmum
coniem-

non haberet; sed
qiiod

virtule patienlix lubenssu>tinerei,

paulo sollicitius audiamus, esl enim ingentium rerum

divina dispensatione p^itcrelur; sicut ipse in
dicit
:

admiralione plenissiinus; ui quid in hac vita
nenduu),
ipsius
ct

Evangelio

Paier,

si fieri poiest,
;

transeai a vie
:

quid

in alia esset

sperandura, capitis

calix isle {Maltlt. xxvi, 39)

et subjunxil
tu.

Verumta-

commonitionibus nosceremus.

Nam cum

multi

psalraorum breviter dc Domiiii passione meminennt,

men non membris

sicut

ego
:

volo, sed sicui

Dicit eliam a
Ille ergci

suis

Verba delictorum meorum.
habuit,

nemo lamea

eani lanta proprietale dcscripsit, ut

non

qui pcccatura non

nosira delicia sua dicit

lam propbelia quam bisioria esse videatur.
Expotiiio psalmi.
Vers. 1. Deus^

esse peccaia
est
ie
:

;

sicut et in alio
scis

psalmo ipse diclurus
el dclicta

Deus, tu

insipentiam menm,

mea a

non sunt abscondita {Psal.

lxviii,

6).

Audiainus

dereliquisli ? longe a salute

Deus meus, retpicein me:quare me mea verba delictorum meo-

ergo vocem

membrorum ex

ore capiiis, et intelliga-

mus ex

nostra persona merito fuisse locutum, qni se
:

rum. Dominus Cbristus omnia prxvideus atqiie dispensans, cui fulur.x cuncta prajsenlia sunt, quasi jam
vicina

hostiam obtulii pro salute cunctorum

unde Apostoel in ipsa lege

B

lus dicit

:

Eum
fecii

qui

non noverat peccalumy pro nobis

passionepermolus exclamat :Dews, Deus meus.
accipienda
sunt ab humanitatis
viriiitcm vi-

peccatum

{II Cor. v, 21).

Nam

Haec tamen verba
ipsius natura.

peccata appellabanlur quse pro peccatis olTtTebaiitnr.

Naturam autera dico esse

Vers. 'i.Deus meus, clamabo per dicm,nec exaudies;
ei 7:octe, et

goremque

substaniiae.

Nam

et repetiiio ipsa affeclum

non ad instpienliam mihi. Per diem clama-

necessariaj oratioms osiondit; ul illum
raine cbarissimus Filius

geminato nosibi

bai

humanitas Yerbi, quam non circumdabant tene;

invocaret,

qucm

non

brae peccalorum

nec tamen conslat audilam, cui
(|iic-

mundanam salutem.sedclaritatem
qui
iror,

xlernse majestat^s

nulla praepedire vidcbatur offensio. Audiai hoc

hoverat uiique praistaturom. Aeo? sermo Graecus est,
Latine inierpretatur timor. Pro qua re, ut arbi-

rulum genus humanum, quod

petitiones suas deside-

rat siiie dilaiione ccmpleri. Peiil, sicut dicium est,

majores nosiri
:

Deum

a timore appellandum esse
ait

humanilas Yerbi, quje merebatur audiri
ideo

;

quain lainon

volueruni

unde quidam

genlilium

poelarum
dicil
:

:

non constat auditam, ul ejus sacro sanguino

Primus
tpice in

in orbe deos fecit timor.

Nam cum

lie-

probrosa

mundi crimina lavarenlur. Hoc

eliani
xii,

et

me, celerrimum

sibi resurrectionis

provenire

aliisdoceturexemplis. Paulus peiit (//Cor.

7,8)

deprccatur auxilium. Sequilur, quareme dereliquisli
Istud quare,

ut ab eo carnis slimulus tolleictur, ncc larticn audi-

nonnullam afferre cognoscitur quxstiosapieuliae Magister consubslantialis [ms.
iia sit

tur a

Domino. Diabolus precaiur [Job

ii,

5) ui Joh

nem

;

ul

ille

C.consubslantialis Patrij el enarrator Palris,
vicina carnis
sune

sanclum virum sjevissima calamitaie pcrcellercf, il constat ei mox fuisse concessum. Sed Apostolo voinni
SHura implere ncgabalur ad gloriam,
diabolo vero

morie lurbaius, ut

qua.«i nescius

Interroget Pairem,

quareab eo

fuerit derclictus?

Sed

dabatur ad poenara.Sic iionaudire frequenler expcdit,

Lsc

et his similia

ad humaniialem respiciuni expriin ipsa

quamvis nos desderia

dilala contrisicnt.

Addidilquoriiiii

niendara.

Cxierum nec

passiune absens

ilii
:

que clamasse se

nocie,

id est in iribulaiione,

credenda esi fuisse divinitas,
Si cognovissent,
lent (/

cum nunquam Dominum

dicat Aposiolus

ftiiam peccaloressoicanl frequenier audiri. Subjunxil

ylorice crucifixis-

Ei non ad insipieniiamnuln, subaudiendum repntab

s.

Cor.

ii,

8).

Sed passus est impassibilis per
;

Duo suni enim genera pelilionum

:

quando potimus

passibilem
lis

quam

suscepit humaniiatem

et

immorta-

honores, divilias, iniraicorum vindiclam, et caetera

mortuus

est, el qui

nunquam morilur
ita
;

resurrexit

hujusmodi, insipienter petimus, quia mundana desi-

De quo loco Pater
oranibus guslavil
pus,

Cyrillus

pulchre loculus est
Gralia vero Dei pro
ei

deramus; quando autem pobtulamus

tit

a periculis

{Lib. IV adv. Nestor., pag. 107)

libcremur, ut nobis vila concedalur aterna, non slulle

mortem, Iradens
et beatus
:

quamvis naiuralilcr ipbC

viia sit ei lesurrectio

propriuin cor- j) peiimus, sed convenienter oramus. Pcttbal ergo Medialor Dei et hominiim Christiis non insipienior. sed
{Lib.

mortnorum. Similiier
Incarn.

Ambrosius

de

prudenler; ct lamen non conslal

eum

audilnin, quia

Dom.,

cap.'o)

Idem paiiebatur,
;

el noiipalie-

mundi redemptio
tura.

sic erat

Domino dispensantc vca-

balur
ct

;

luoriebatur, el non moriebalur

sepeliebalur,

non sepeliebatiir; resurrexii, el non rcsurrexit.
nullo hiie claudalur. Quaprolestalur, quia
iiisi

Vers. 3. Tu autem in sancto habitas, laus Isracl.
Posiqiiara
piiiaret

Sic ct hominein ditin-.us hodieque paii, mori, sepeliri,

se dixeral audiium

non

fnisse

:

nc quis

cum lamen
revera

aniina

ejiis

Ocuin Palrem propriuin

Filiuin

non amare,
b.ne comiii-

pter dereliclum se h\xh inierrogationc

qnia

eum

dissimnlavit audire, de qun ipse lestitus

manilnis

inipiorijin

tradi
(ieri

non polerat,
pcrmisissel
;

esl: Hic est Filius

meus
17)
;

dilcctus, in

quo

niilii

majesiatis ejus poieniia talia
iii

sicul

ptacui {Matlh.

iii,
:

adjecil inagna; dilcclioiiis

Evangclio diclum est
tibi

:

?^on liaberes in

me

polestai I).

diiiiim, diceiido
rael.
vil
;

T« autem

in sanclo habitus, laus Is-

lem, niti
nial

data fuissct desuper {Joan. xix,
palitiir liuinaiia

Cla-

In sancio

linbitas, iniainatioiiciii sii.im d<'clara-

eliainqux

susceplio, bl.ispliomas
dicit cniin

siout ct in alio loco dicit: Cuslod.

animum mcnm,
Laus Isrnely

vix.es, cl

impiasmurmuriiiioiies abjiciens;

quoniam smnlus smn [Ptnl. lxxxv,

2).

;:

,

i:,5

M. ALRELII CASSIUDORI.
bil

IL'fi

per inodiim definilivuiu dic.lur quid

Patrr, id est

A

liumiliat, tanlo

amplius ex:tUeliir

ad glit.inn. iNun
iu
illo

taus Itrnd. Denin quipiie videnliuin ipse ircvera laus
est, qni sanclib oiiinia gloriosa concedit J-l esl lertia
dc(initio;»is species,

//omo

,

id esl

non peccator,

quod

esse n

iis

potuit.

Ilomo orgo

dioinir, quaiitum periinel ad

huquia

qnx

Grwct!

Trotorrjf ,

Laline quasit,

manain naturam. quod
et
illud

Mem

non hotno appcll.ilur

:

iilaliva

diciiur.

lixc dicendo quid, (pialc
sil

lioc

est

proprium boininis, peccata non babuit.

Nam

utide ."gilur, quid

evidcnler ostendit.

diabotus in Evangelio diotns cst
:

Vers. 4. In
ei liberasti

le

speiavcrunl patres noslri;speraverunt^

Initnicus

eos.

Ne

diiriliani

quisqiiann se Filius

pularel

73

xiJi,55).

bomo, nt est homo superscminacit zizania (Uatlh. Lnde boc nomen esse conslat bomonynium.
fuit

rairi-, siciit diciuin est,
aiidiitiin,
stiiii.

qnod

non profitelur
illa

Opprobiium aulem liominum
innumoris compluebint,
baiit. Abjeciio

qnando eum

spuiis

tangnnlur ab ipso brcviier
oniiii

quce gesia

et alapis sacrilegis verbera-

Eripuii

populuin Israel de lcrra iEgypii;
;

p^ebis

fiiit,

qiiando Ponlius

Pilatus

eiuil

ties pueios de caininn

libeiavit

Danielem de
qiuc legun-

(ilalth. xxvii,

27) dedit turbis potestatem,
:

quern
Cliri-

lacu

leomim

;

el alia seu qiiae liunl, seu

vellent sibi diiniili

illi

Barabbam

eligenles,

tnr

innumera. Sed

cum

h?ee lanta

supplicantibus
Filio proprio
tradidil

stum Dominum potius abjccerant.
Vers. 7. Omnes qui videbant

si»c praisiiierit,

sive praeslct,

la;iieii

me

aspernabantur

me

;

non pepcrdt, std pro nobis
{liom.
viii, .>2),
i!l

oiiinibus

illum

B

loculi sun'. labiis, et

moierunl capul. Omnet, de malis
est;

implerenlur videiicel Scripturx,

tatitum suscipiendum

ei saius inundi ipLMus passiiuic provenirel. Palres autcin suos qiiod Cbristus

non polest siare sententia.

nam si misccas Qu« ligiira Grsece

ndelcs,
dicitur

Dominus

dicit,

ck

illa

parie

synecdocbe, Latine a (oto pars. Aspemabanlur crgo

debfl
8'cui

intcllia'i, qiia ei
iii

fratres si>os aposiolos vocavii

Judxi Dominum Salvutorem, qiiando dicebani
:

:

Alios

Evangelio post resurrcclioncin
fralies
el te

suam
:

dixil

salvos fcit, seipsum non pote xxvii, 42), et c*tera. Proprle

t

salvum facere (Uattli.
labiis

Vnde ad

meo$,

et

dices

ad

eos

Ascendo ad

autcm posuii

eos

Pafrem nieum,
Vcrs. 5.
te

Palrem vesirum
clamaverunt,
el

{.loan. xx, 17).
satvi facti sunl
;

fuisse locuios. Tales eniin ore, noii

corde fabulanlur,
sciilonlij.
est

Ad

in

quibu:) noii

provenit firma
isli lubiis

deUbcraiionc

sperawrunl,

et

non

siinl

confusi.

Cerlissima est

Quid lamen

loqnebantur? Si Fitius hei
Isiud oiiim

seiiicntia qiiae
ni

domonslraleficclum.Necessecslenim

descendal dc critce (IbiJem, 40).

animo

ad iiiiliiaiem suam audiatur qui clam^i ad DonRi-

discrcpante videbantnr tanlum labia pei sonare. Nani
ut

iiiim. Qtianli

enim martyres ab

infi^rolibus

non cre-

per iracundiam

,

non

pcr raiionem

probaros
fa-

tU'l>ai!iiir aiiiliii.

dum

eos corporalis pocnaconsume-

dicium, adjeclt, m;i'^r«n/ capui, quod miuanl^s
ciuni,

roi; sed
lyrii

illi

poieniius auditi suiii, qui

coronam

niar-

non juJicanles.

pciciporc imTueiunt.
cxandii, scd

soiiipci'

Dominus ergo jusios suos qiiemadmodum illis expedire
quod speraverunt frequenler

Vcrs. 8. Sperar.l in Doinino, eripiat
faciat

enm; talvum
diolum

rognoscil.
Iteravii
sis,
;

^ec vacat

eum, quoniamvult eum. IIoc per

figiir.iin

figiira esi

eniin quse Gr.pce diciiur
siiigiila

Latinc itcraiio, qtioiies per

epembacommata ad

esi a Jud.cis, qu.-c Graece dicitur ironia, Latine irri-

sio, riliui qiiam conalur
ista speciatitcr

o (endens. Yerba siquiJem
Speravit

dccon-m maximum vorba geminnnlur. Non sunt confusi, qiios uli.|uc

Evangelii suiit; dicebaut eitim Judji,
:

venturos consl;»! ad pr;Tmium.

Non
adi-

quaiido pendebai in ciuce
berel nunc, si vull,

in

Uomino,
cad

/i-

ciiim confundiiur, qui
pisci

bonum desiderium suum
vermis, el non liomo
;

eum (Malth.xwu,

45).

siIjj

poBSC monstralur.
(».

integritas

!

Vers.

Ego autem sum
el

op-

recensore

Nonne vidcmur hic potius Evangelium quam psalmum, quando tania veri aie
vi
-

probiium hominum

abjeciio plcbis. Iloc

per figu-

complcta simt, ul non futura, sed transjcli esse

ram

dicilur tapinosin, qune Latinc liumilialio

nun-

deaniur? Merilo, ne quid aut excusabile
fidelibus relinqueretur

perfidis, aul

cui<atnr, quoiies

magniludo mirabilis
;

rebiis humilii-

ambiguum.

mis comparatu?livjus elegil, ut

sicul Aposlolus ait

:

Jnfirma mundi
i,

Ver<. 9.

Quoniam

tu es qui abstraxisti

me

devenlre:
utiqiie
vili<i

confundat forlin (/ Cor.

27).

Yerm
,

s,

Q

spes niea ab
viigiiia'i, qiii

ubcribus matris

mea. De

ventre

nimla quidcm videlur abjectionc temnibilis
magiii coniincl sacramenla mystcrii
concubitii, repit bumilis,
si
:

sed

jam tunc ab
Iiide

originalis pcccaii

nascitur absqiie

sequeslratus, lanqitam sponsus j-ruccssil de
(Psal. xviii,
(').

lhala-::i}

movetur sine soniiu. Qusc

sc dicit abstractum, undo builltid

coiisidcrcs,

non imineriioDi)miiiiim Clirisinm verqiiia

maniias lincl>:uur obiiu\ia. Sivc
esl, qiioiii;iiii

accipienduiu

iiicm appoliatiim esse cognosccs. Vennis crgo

do

iilero
; iit

nvilris jiire se a

Domino

di-

mortalis, quia de carne sinc permixtioiic iiumani se-

cebal

abstraclum

oslenderet naliviiatcm
:

illam

minis natus cst, qnia vix ipsius sileniiosx el bumiles

dominica viriule perfeciam
lur virginis

iie

incred^bilis viderc-

exsiilerunt.

Comparat

cniin se Crcalor liumilli-

parius

,

dum

essei Doiniiii operatifln«)

niis orcatiiris siiis,

ne qnid ;cslimares abjocUim, quod

complctiis. El ul declararel

peirctam

liuuianita'em,

ipso nosi-iiur anciore formaliim, sciil scriptum osl
Fcfii fteus

qu;»m assunicre atijuo monstiarc dign;Uuscst,
iiiilio

ab

omnia lalde bonn

(G'«?'/.

i,

51).

Sc

ct ipsc

viiac su:e sponi
liic

smm

tliii'

iii

Domiiio po-uisse.
s:iiiotit;is. ct

David

ilo

torom
/{i'(/.

5ooii!us, mimiiis^iiiio

se pulici oo-

Vcrtiin

quoqiic

iiii

omprcliei.siliil s

30i|iia\il (/
»iis,
iil

xxvi^^uO). Ipsa
plii-^

cnim

virliis osl religio-

siiigiilaris ostetuliuir

m^tgniiudo. iNam cuialii datuiu

i|i!.iiU'>

se

tMiiif;q!iis'iuc

cxcoipUi CrealLTiii

esl

l>i\i!iiialom

.ig::C£CCio, ijiKiii auliuc pt,tui-iai:t

, : ;

\:,i
ulitT.i

Exrosmo
miliTin lactarc?
:iliririiin

in rs.ViLTEr.lUM. PS.VL. X\I.
diceliai,

i

3

Inripioiis

crgo

i

tas

A

lauri muliliam superliiamqiic siiam creciis cervicib'is

uJ

(4ii'i(l

vis potcrat pervenire iiiulurilas.

intlaverunt, ot iiuioceniis sanguincin trucitlcntis ror-

Vers. 10. In
niatris
est.

fe

juctans

siim ex utero
L'l

;

de venlre
locntus

nibus elTuderunl.

Apie vero addidit

ptngues. luiiR

meiv Dcns ntcus es In.
ciiin

himo
iii

isla

cnim ipsum animal nimis rcdditur inquietuai, quaiido
pingiicdine mulia rcfertum esi
effK itur,
;

N.MU

se dicit jnciaium

Doinino, dslendit

ei

de mansncti» fcrox

al» liuinaiiji iiiiqiiiiatc

se

ftiisse

discrelinn.

Quod aucoiibiat

ciimprxsumptione
si

luxuri.tniis corporis ain-

lein sei]uiliir

:

l'lx

ulero inalris,
pertidia

ad errorcm pertiiict

matur. Qiiod

adliuc allius aucioritalis vcrba pen-

Syiiagog:!;,

undc cuin

JudxMimin

espu!>uiii. Caeleriiin siiie
ce|iii
>.

Dco

iion fuit

nec ipsa roii-

scmus, circumdidctunl, polcsl Irahi ad cos <|iiiillum cum gladiis el fuslibus ambierunt obscderunl an:

iNim sicut
iiii

homo

in iniquilulihus ooncipilur,

tem, ad

illos

qui sepulcnini ejus cusiodicrunt.

n« a

sic in ips^i

nrnalionis ori^ine Doiuiiii Cliri^li, diviliuuianiiaii jiincia

discipulis occultc raperctur. Ob!>idio

cnim

dicla csi,

iia sul>staiitia

3ii]ue

adunata de-

quasi hostium inscssio, id esl hostilis circuiudaiio.

c!aralur; sicut
propli'
el

ci
:

ab iingelo M;iiiie seinper virgini

Vers. 13. Aperuerunl in nie os suum, sicut teo rupiens
et

tatum csl

SpirVus sanclns snpcivcniel
obumbrabil
libi
:

in ICy

rugiens.

Meiaphora introducta est

a coiisuc-

virlus

Allissimi
le

proptcrea qiiod

ludiiic

fcrarum,

qux

avide os aperiunt qiianilo ali-

uascclur ex
I,

snnctumy vocabilur Fitiut Dei (Luc.

quid deglutire contendunt. In
nic,

me

aulein dixil contia
:

55).
Vcrs. II.

cum

detestabili adiniatione diccbant

Crucifiye,
«mui/i,

Ne

discesseris

a

me

:

quoniam

iribulnlio

cruciftge

(Lnc.
illis

xxiii

,

21).

Os svum, rcvcra
,

proxinia
ei
i^ta

est, et

non

esl qui
:

adjuvel. Mclu moilis
:

74
si

quod non

sapienlia aperuii

sed cogiiaiio scele-

prolala sunl
transeal a

quia diclurus oiai

Paier,

raia reseravit.

Audiant utrumque Pelagiani, quando
loculi suiit, ipsi os
:

fieri poiest,

me

catix iste {Matlh, xxvi, 59).
,

Judxi nequiiiara
iu

suum apenteruni.

Tribulationem vero dicil mortis cogilalioiiem
longe post sxculis iinniincbat. Quain
idov>

quae

bono autem

legitur

Domine,

lubia nieaaperies, et
l, 17j.
:

denuntiat
oslen"

os

meum

ar.Huiitiabit

landem luain (Psal.
leo rapiens
et

Quod

proximmn, ut assumpiio verx caniis
derel pr«ssionis
:

trisiiiiani

aulcin

dixil,

slut

ru(jiens
,

rapiens

sivequia

illi

viciniim est
:

omne quod
milte

pcrlinot ad insanissimam

setlitionem

qiiando euni

vcnturuin est

,

sicul propheta dicit

Qucniam

raptum traxcruni ad iribunal prxsidis aiidicndum
rugiens ad bl3s;>bemas voces,
quibiis clamavcrunt
fcris

anni ante cculos luos, sicut dics hesicrmts qui
ivil

prwter-

{Psal. Lxxxix,

-4).

Slvc iributalionem dicil proii-

Cruci^gc, crucifige.

Quod utrumqne

merilo comralio-

mant, quia cral in sua carne passurus.
qiie

Nam

quicun-

paiatum

csi,

quando insani populi consilium

damna

faculialiim
ve!

,

orbitates fiiiorum, amissiones
susliucl, longinqua

C

nabile perdidcrunt.

boiioriMii,
sibi m.ila

a!ia lii.j'isccmoili
:

Yers. li. Sicut aqua effusasvnl[ed., efftisus snml,
et

cognovciiur susliiicrc
iili

cum vero

in

carnc

dispcrsa

smi omnia
id
:

ossa mea. Comparatio

i.sia

sua qu s patitur, liinc
lur.

proxima
esi

tributatio copula-

minimum
quando

continet sacramentum. Dispcrsa snni
,

non om-

Quod aulcm
ei

dicil

:

Et non

qui adjuvct, put iias
:

nia ossa cjus

est

firmi

ac

Hdeles
vos

apostoli

pcleniis,

virlus

Divinit;ilis

oslendiliir

quia

si

dlxit cis

Ecce ego

ir.ilto
:

vclut agnos
illi

m

Dcus non

adjiivet, nullus est qui
si

cripiat periclilan-

mcdio tuporim (Malih.
effusi sunt.

x, IG)

tunc

sicul

aqua

lem. Considcicmiis crgo
ipso diviiii
,

dcbcmns

arniuaiido ub

qui ni.llius

,

nisi ipsius

tantum possunius

nbluit
tcs,

:

sic

Aqua enim quando fuiiditnr, el rigat el illi orbem terrarum divino imbre sutian-

nii>traiione salvari.

peccalorum sordibiis abluerunt.
15.

Vers.

\2. C.ircumdcderunt

me

vituli

muUi;

tauri

Yers.

Factum

est

cor

meum tanquam

cern

pinijues obsederunt

mc. Orat'one decursa,

passionibus suis scmpcr prxmitiii, sicut

quam in eum fecisse
iiico'!Siilie
,

tiquesccns in medio veatris mei.

Cor suum, voliintatem

suam

dicit, qiix in Scripturis divinis clausa legeba-

tcinpore liadiiiunis, EvaiijjeliNlarum dicla t<stantiir,
iic

lur; sed impleia passione,
ejus prumi^isa revelala esi.

omnis veritus de adventu

sc fiilelium vota prx-cipiiare forsitan

Bene auii-m

lcgis

myste-

prxsuincrcnt,

vcnii ad

sccundain

partein

ubi pcr

D

ria
dit,

comparaia sunt

cerce,

qux

lunc splendorem redcalore liquefacia disdicit

allegoricas comparaliones

crucilixionis

sux

rcvelat

qnando
ubi

in

usum luminis
vcrba

arc.innm. El nol.i quia fulura pro prxterilis ponit, ut
duri>>>iiiia

solvitur.

Ventrem vcro stium
lerta

Ecclesiam cailm,

corda Jiid.coiuin

,

qiKisi

peracta veritate

licam

:

prxdicaniiiim

vcniciite

cunviiicerct.

Qmx

(\-^\ir.\

dicilur

prolepsis,

Laline

tcmporis plenitudiiie, patueruni. Inde esi ctillud,

pra."Occtijiaiio,

(piando

rcfcrtur aliquid

per icmpus

quod velum templi

in

passione Domini consiat sc stali

|.rx!eriiuin, qiiod adiiuc» rcdiiur csse
luin facluin (sl,
exsiiiii rctis,

venturum. To-

sum;

revclaia

suntcnim

faclo

illa

qux
mca
non
,

icgebaii-

ne pcrircl incredulus; sed ipsc sibi

lur occulta.

qui srqtii toiics coiiiempsit admonitus.
poptili
>,

Vers. 16. F.xaruil
mco.
adliivsit

veliit
,

lcsta virlus
et in

et tin

ua

Viluli

niutii,

suiit

\idciiccl

Jtidccofum

,

qui

faucibus meis

pulvcrem mirrlis detesta:

ignoralo Dei jug
viiiiil,

inconsidi^rata
ct
fatui
,

procacitale lasciqiii

duxcrunt me. Viriutm
iiic

Cliri3'i

put<!iiius

siinul

p.ituiai.tes

grcssus .suos

iiignic

compar.Tlam, quia scut

illa

firn.tcedu.e

nullainodcrai

onciiislin;^titii)t,

scd vngi ac pciiluli ad

ic^cil, ol fortior rcdilittir
i).>miiii tirius

ignc dccocia, sic passio
(|ii;isi

iiiiqna coiisilia

quibuslam

^aliibtis circruiiiiir.
-;i;jiiat,

Tauros

cjus solidala cst, qii.c |rius

liitc;»

pi:.jues, p>:nCijcs Jml;c 'nMii d'

(ini

iii

viccm

vidcbaiur

incrciliilis. Linju.i

voro

siia sijjuilicat

prx-

:

159
ili^-alores
diiiti <>jus

M.

ALRLLII CASsiODoni
,

m
mnlli.-;,

aposlolos, Qui ndhaserunl faucibus Clirisli

A

conligeietur, vidcrciur a
niis.

Ciedctctur a pluiiin

maiidata ciisiodierunl.

Ille eiiiiii

iii

f<iiicil)us

Ll ne

Deum

quispiam dubilarei,

ciijns p:is-

Domiiiicis inanet, qui diviiio adjutorio

iiisiiis
i)i

prcdi-

fiine tot

et

tanta iiiiracula convenissent, l'er uui'

caiionem

cu^rlodil.

Scd qtiomoJo sc

dicil

pulverem

versum
petne

mundum

lenebra facta: sunl,

lerra iremuit,

dednclum,

cujus caro

non

pcrlulil

corruplioneni?
Jii-

seissce

$unl {Matlh.

xxvii, 45); ut orbis pas-

Sed

!ioc

ad volum inlelii^endum esl iminanium
sc
in

sum

evi ienler

suum

lcslaretur auctorem. Sic isiam
decuil,

dx'oruin, qui

pulabanl Glirislo mor^cm dedissc

crucifixioncm totum mirabile babere

quae

tommuncm,
ab
Ecclcsi;»

qua credcrelur usque
:

in

pulvcrem

lempium
rilo

pii

Rcdemploris excepit. Quapropter

me-

fuissc perduclus

sive niagis a inemLris ;uis, id est

a Cbrisio clecta est crux, in qua ei singulariter
et

dicai se

usque ad pulverem fuisse per-

occumberet,

commnni

sorte morereiur.

ducium; dum sors
csse communis.

ista

humanx

condiiioni videbatur

£t quamvis passionis domiiiicx ad liiteram simplex bic videaturessc narraiio, tamen aliquid nobis

Vers. 17. Quoniam circnmdederunt

me

canes

muUi;

et

spiritualiier

senliendum

actus

iste

significai.

contilium malignanlium obsedil me. Hic miiabili propricia:e passioiiis suae sacramenta describii.
igitur nal<ira lalis cst, ut ignotis

Manus

Cbristi Judxi viobverunt,

quandoejus mira-

Cunum

culis iiullatenus credere inaluerunt.

Manus enim
eorum

si-

bominibus Du!lalela-

B

gnifieant operaiiones

quas

in

diversorum languoriobstinata

nus acquicscant, scd imporiunis atque assiduis
tionis ignorat. llis ergo Jud;i'i justissime
lur,

bus medicus

ccelesiis exercuit, ut

traiibus arceanl, quos notiiia domeslicae conversa-

durilia sigiiorum
qiie foderuni,

virlutibus

moUiretur. Pedet quo«
per quos fides

comparanrecipienies,

durn

ejus aposiolos,

quinovamdocirinam bomini minime
cut Lvangelisla dicit

Cltristiana

iii

gentibus

ambulavit, lacerandos esse
isia

coiilra

eumferocissimis vocibus oblalrabant. Dociris

puiaverunt. Sic futurse causx in

Domini cruci-

na vero nova est,

Mandalum
Velera

fixione pruodictcc sunt. Foderunt auiem,
toi ie

non

transi-

novum do
quod

vobis, ul vos

imicem

diligatis (Jort«.xni,54);

debeiuus accipere, quia terra tunc varios fctus

eiiain

Isaias proplieia

leslalur dicens

:

germinat, quando
raia.

bominnm
in

studio cognoscitur exa-

transierunt, ecce nova (acla sunl omnia [Jsai. xlv, 19).

Quod

conti^it

corpore Domini Sahatoris;

Palcnler autetn describiiur acius
eiiim conailium matignantium,

ille

Judaicus;

fiiit

illud eiiim clavis

affixum,lancea perforatum, fructum
fine

quando cogilabanl Do-

nobis

intulit siiie

mansurum. Quaproptcr

jaio

Jcsum dolo lcnere, moriique tradere. 75 Malignanfum quippe dicit maligna cogitanlium. Et
nrmiiin
,

nonperiime ciinusdiccre Deum carne passi>tD,Deuni
nioriuuin

pro salule cunciorura. Unde Paier Au-

merito se faletur obiessum, quia
Jerusaleni, (juam bostes
obsidere videbantur.
fidei

in ipso ijrat civiias

gusiinus niirabiliieret solilo
:

more

declaravit, dicens

Cbrisiianae in

eodem C (Seim. 39 de Temp.) Res
facta esi ut

veiusla eral ut

homo

nio-

rereiur; quod ne scmper valeret iu homine, res nova

Vers. 18. Fodcrunt manus meas el pedes nieos. Sed anlequam ad Passionis ips;us veniaoius exordium, perscrutandum esl cur lalem sibi clegeiil niortem
qui dixit
et
:

Deus moreretur;
Et ne

sicut et Apostolus ait;
et

Nos aulem prxdicamus
(/ Cor.
I,

Cliristum,

hunc crucifixum

23).

filiuii)

Yirginis (ul

quidam dequia
;

1'oteslalem liabco ponendi

animam nieam,
x, 18) ?
est, ut

nienlium

piitant) aliura

fortasse sentires, adjecii
:

poteslatem knbeo tlerum snmendi

eam (Joan.
lalis

C'ri${i<m utique Dei virtulem, et Dei sapientiam

Primuin, quod crucis ipsa positio
ejus superior coelos pciat,
rat, fixa

pars

quod slultum

ett
est

Dei, sapientius est
Dei,
fortius
est

howinibus

el

inferior terras non deseinfcrnorum ima conlingat, el velut quibus-

quod infirmum

liominibus.

Quid

cnim tam slultum, tam infirmum videtur

increduli.s

datn bracliiis

extensis,

laiiludo ejns

totius parles

quam cum audiunt Deum,
pariler et sepultum?
prcedicationis

Dei Filium crucifixuin
placuit

appetat mundi, jacens vero qualuor
designat. Sic in

cardines orbis

Sed

Deo

per stuititian

parvo posiia,

cuncta videlur esse

salvos facere

credentes

(Ibidem, 21).

complexa. De cruce Domini dico, qua; de poenali nialo peccatorum, facla cst beata redemplio postea
:

Incamatio siquidem Doniini, misericordix ipsiusest
yv

mirabilis
hensibile

aliitudo,

tna;siimabile
:

donum, incompremenlibus pro-

iribucns salulis bonum,

qux pridem dabat
;

intcri-

mysterium

unde aut

reciis

palibulum saliU:ue, mors indicans viiam, buniilitas divinam proclamans summitatem ut Clirislum
:

lum

venii salus,
riius.

aut perversis sensibus generatur inie-

Sn coelo,

Christum

in

terra, Clirislum per

cuncium
cis

Vers. 10.

Dinumeraverunt omnia ossa mea;
et

ipsi

orbem, Christum quoquc ad infcrna per figuram crucis esse cognoscas. Quod si aut ferro truncains, aut jgnibns fuisset absumplus, aul Inpidibus opprcssus, aut fluciibus demersus. aut alia qualibet moMe pr.x-

vero consideraverunt

conspexerunt mc. Fornia cru-

mira proprietaie depicla est; ut omne corpus in
niimerabilia vidcrcniur; ut qnod caro siiper-

ea sic dicatur exlcnsum, quaienus ejus ossa luimanis
oculis

ventiis,

quo signo, rogo, diabolus pellerciur? Quo
frons
Clirisiianortim
tuta

ducta cclaverai, nimia lensione

corporis appareret.
sit,

vexillo

inansissei?
?

Qua
iNulla

Sed vidcamus uirum poena dicenda
damnatio, an disccptatio
:

an tribunal;

fignra corporis ei animae firmarctur inlirmiias

ubi quasi in regali solio

mors

lanlx» majeslati
ll-ciii;

melius convenirc

potuit, nisi

conslilutus, increpanlom reliquit roum, conriienipra
rcddidil prolinus absolutuni.

qnx

noliis pci

salulis iiidicia dercliquil. Provi-

Quo

faclo

ille

iiumaiii

6uni esl ciiam ad creduliialcm

nosiram, ul aliius

gcneris Mibcraior eximius, quid sanciis suis praesla-

:

;

i;;|

EXPOSir.O
ii»

IN

fSALTERIUM. PSAL. XXL

162
pelilione supplici

uirus es el,
vil.

L^^lronis
snrit

suMia confesiionc

in

inslra-

A

moii&lrnlum, quod incns dcvola
postiilavii.

Dinuwerala

eu.un ossn ejns,

id csl aposloli,

sive reliqui Ciirisliaiii,

quando persecuiione
ne
in

facla

Vcrs. -I.
liuvi

truculeiitium Judseoruii),

majorcm numerum

Tu (intcin, Doniine, ne longe liinmame; ad defmsionev} mcam
mala crednliias
siipervciiionli

facins a: xi^

aspice.

Ilic

convalescerent

,

quxrebanlur exsiingui. Sequilur

jain resurrectionem celerrintam deprocalur, ul

pcr-

oiiam incrcduliiaiis eorum deleslabiiis obstiiiatio; ut
iionaliquid transitorie aui casualiier fecisse videanInr
:

fidorum

tali

gloria

deftruainr.

sed dicit eos contideraise
loi

el

conspcxis$e ; el cor

(.onini lapidiMim

miraculis non fulsse moHilum.

AuxHium enim i|isam significat resurrecii.inem, qux uliqnc longe facla non est, quaiido tridnana proxenit. Seqiiilur Al defeiisionem niemii
:

Petrcc scisssc sunt, lerra iremuit, sol amiciu se tene-

aspicc.

Sed,

qux

sit

ista

dcfensio,

consequenter

broso, ne lantum scelus videret, abscondit; el (preli

exponit.
Vers. 22.
/iii/jc
(i

didor

!)

iiiiquiias in

ipsorum oculis denxa,

in sacrilc-

framca, Deus, animam meam, et

gio suo inansii iuimobiiis.

de vianu canis nuicavi meam. Liberari se poslulavita

Vcrs. 20.
tettem
Domiiii

Diviseruiil sibi vestivteiita niea, et supcr

morie

quiini

subiturus erat, collato scilicet resur-

meam

miseruni sorlem. Quamvis lota passio
liic

rectionis aiixilio.

Framea enim sjnonymuin

est

no

magna sacramenla contineai, tamen ncscio quod majus parturitur arcanum, quod
sorlem nihilominus perducendam.
qvxdivisa sunl, Scripluras
vel reliqunrura coelestiuin

men,signilic;(ns sive hastam, sivegladium, sive qurclibct

alia

arma, per quae voluit fuluruin crucis exitium
rti
:

tesiimenta sua dicil esse dividenda, aliam vesiem ad

compeieiiter adv»

quia per ipsam mors plerumdixil,

Vetlimenta

illa,

que succedit, Sed primo

Eripe animam
illi

mrum

;

sigiiificant

propheiarum,

modo

petit liberari Eccicsiam, qnse esl
;

unica,

id

lcciionuin, quas haireiici

est catholica

ut intelligalur doclrinas novas ei coiiuniiatis

prava iiiterpretaiione dividintes, Piiali miliiibus scelerala se divisione conjungunt.
veiiit

ciliabula

perditorum

vocabnlo rc>-puisse

:

Tunica vero illa.quji

h.eretiios hic cauibus comparans, qui domesiicaqiia-

ad sortein, qu3C ejus saucliiatem corporis ain-

dam

fcriiate alrociter

mansueli,

cumde

peneiralibus

biebat, quaiii dicit evangelista {Joan. xix, 25)

desu-

noslris eseiiiit, Ecclesiam Dei

mordcre ac lacerare
dixit, (|i!od iiilquo

per fuisse contexiain per totura, caiholica probaiur
Ecciesia, quae nullatenus
arbitrio
;

festiuant. El ut scias canes lalibus hoininibus aptis-

humano

disccrpeiida datur

sime comparatos, de manu canis
hoiiio,

sed integra atquc inviolabilis, quasi ex sorie

non canis habet. Sive, ut quidam volunt, maraundi
i.-iiins,

unicuique divina semper largilate prreslalur. Ipsa esi
contexta dcsnper,
pii; sed

nus canis significat poiestaiem
Dei lacerare

qn;o

quam

nerao dividit,

nemo di&rnm- q EccUsiain
uiiitaii

pcrpetna sabiliiaie firmissima, in

iniquitate fe-linat.

mordaci ac subdola scniper Canes autem non in malo lan-

suK robore perseverat; de

qua ipsa Veriias

dicil

lum, sed eti:im in bono poni frequentia exempla
lestantur.

Tn

es

Pctrus, et snper hanc
el

petram adificabo Eccle-

t:am mcam,

porlce inferi

non prcevalebunt adversus
el evangelisla

Vers. 23. Libera

me

de.

ore leonis,

et

a eornibus uni-

eam {Maiih.

xvi,
:

iS).

Quod facium

cornuortim humililatem tneam.
lestate diaboli dicii, qui

De

ore leonis, de po-

lesialnr, dicens

Poslquam

crucifixerunt

cum,

divi-

$ rniil vetlimenta ejus, sortem mitlenles [Mallh. xxvii,

Biiim

Lene comparatur fcris, quohumanis semper delectatur exiiiis. Sed iie forle
quare frequciiler
et oi>liniis

35).

sxpius

Verum isla 76 iors in Scripluris divinis tara commemoratur.utmagnum nescioquid divini
arcaniim. Scriptum cstenim

aliquibus scrupulus inde nascaiur,

una res

personis apiatur ei pes.simis. disiraiies partes

judicii gestare videatur

cendurn esi quod ad

debeai applioari.
esi

in Leviiico

unam

sortera
8),

Domino
id

dari, el

unam apoItem

Lnamquamque
litates, ut leo,

rera diversas

certum

habere qua-

pnnipxo {Lev.

xvi,

est

transmissori.

de quo nunc sermo

est,

babet fortiiuappellaiur

lloyses quibusdam tribubus trans Jordanem, terram
•orte div.sit. Jesus
ini-sioris
(iliis

dinem,

propter

quam beliuarum

rex

quoque

filius

Nave terram repro-

Israel

sortc missa distribuit (Josue,

D

habet et truculentam sacviiiam, propter quod ferox dicilur. Quapropter forlitudo ejusot potestas Chrisio
merito comparatur, ul est
illud
:

xviii, IC).

Sors quoque Jonara prodidil lalcniem
Ei in Salomone legitur
:

Vicit

Leo de

tribu

{Jon.

1,

7).

Coniiadiciiones

Jnda{Apoc.
Sobrii eslote
lus
(/

v, 5). Ferocia

vero ipsius diabolocoin-

cohibel tors, etinler potentet definil [Prov.

XMU,

{^).

pctenler adjungitur,

sicut

Pelrus

aposiolus dicil

:

In

Novo quoque Tesiamenio,
,

id est in

Aclibus apoaposlolura

et vigilate,

quia adversariut vesier diaboqucerent

stiiloruin

sors

Maiihiara

designavil

sicut

leo

rugiens circuil,
fit

quem devorct

[Act.

I,

26). Paulus etiam ipse apostolus scribens ad

Peir.

v,

8). lia

ut

unum

animal, consideraiis

Epliesios, Sorle se dicil vocalnm

tecundum propo^iColosscnses

ejns qualitaiibus, rebus a se discrepantibus ratioii.tbiliier

lum
taiis

ejus qui

omnia operalur tecundum consilium voluni,

comparelur. Quod geiins locutionis Scnpturaj

sua (Ephes.
:

\i);

nec non ad
inquit,

divinx forsilan

propnum non immerilo

riixeriinus.
pransoiitis
-

scribens dicil

Gralias,

agenlet

Deo

Palri,

Sic ct rcliqnas cnmparalinncs

hujusmodi

qui idoiieos nos fecil in parte torlis sanctorum in tu-

CX| osilionis ralio comprelicndit.

A

cornibus, id est a
ferieniiid est

mine {Coloi.

i,

12).

Veleri i|uam in
visa, iiemo

Sed cuni multa lcgaiitur lam in Novo Testamento soriiijus luisse di-

supcrbis, de suminitatnm
bus. Scd inspice

snarnm pnicsiatc
:

»|iiod addiilit

Vnicornuorum,

ausus esi nogarc per

eam

diuii lus cssc

se singnlaiiler erigoniiuin,

qui iiimia elaiione sur-

g4'ntes, coiisorlos rcrro.
iliini

non

possi!!ii,-lmu soli
T:ilia
.

f:i(;iori-

A

Deiim qni
sccloiaui

IiaTcticn

praviL.io

cxcm\

s-int, vcl idolis

piitaiil quo»Jcunt|tic

lil)iieril.

uii» aniniasiinl

mente

<lcsorvi;iiii.

ivi, (|ua;iH!o
liis (iiiibiis

(ornii arnianlur,
Irilttiiiiiltir,

innlo fortiora
(]iia!

ab

Vers. 27. Quoniar} non sprcvil nequedespezit pre-

Juplitia

Gr.tti p.ovozT/iwf
iion

cem paup^^rum. Quod
nore gloriantes
plicantes
,
,

?ok'iil

r.cere mtiitdi istius

lio-

appcllant.
!«ren(la

Ab

illa eniiii

unicornuorum snpcrliia

sperncre paui.crcs, despicere suphabittis qu;ililaie
,

liumiliiaicm

suain, ({ux licsMuta

oppriini

cansamquc de
n tidus

mcliri

;

facilc possct, eripi postulavit.

ut

si sii

vestibiis

verax puietur;

si aiiiiciu

Vers.

'ii.

Narrabo

nortien
te.

tuum

fratribus meis

;

in

sordidus, inendacissimus babeatur. Scd apud

Dcum
,

medio Eccletia: laudnbo
dicil gloriain

Tost sacrani p;issioncin

longe divcrsnm esi

,

qui de

voste noii judicai
ille

(|ui

Div nilulis loto orbe vulgaiulam. Nar-

opulcnliam noii bonorai; sed

preces tideliuni
illi

rabo enim dicit, id cst narrare faciam. Fratr^» aulem

pauperuin
est, qui

eTiaiulil ol

adjuvat. Egenus

preiiusus

dicunlur qui diiigunt et dilignnliir. Nain qui pali veneral pro ga'ntecuncior»m,
rcl fralrcm?

tamcn

lueril sanctiiate dilissimus.

qiiom corum non dicepytcnlcr
aii

Vers. 28. Neque averiit (aciem

suam a me;
possumus

ei

cum

De quo

loco

Apostoius
el

clamarem ad eum exaudiiit me. Inleiligamus bunc ver:

Decebal

emm eum

proplcr
ftlios in

quem omnia,

per

quem

stim, ct

Deo

gratias, in quaniuin

,

devoia

omnia, qui multos

gloriam addtixerat, auclo-

B

inente rcfcramus.

Nam cum
,

diceret ^oneraliler agoii-

rem

eorum per passionem (imsummari. Qui enim sanctiftcal, ct qui sunclificantur ab vno omnes. Vropter quam causam non confundimr (ratres eos vosalutis
,

das essc gratias

quia paupores Divinitas exaudire

dignatur, se intnlit

Dominus

Cliristus dicendo

:

Ne-

que

averlil

faciem a me. Sic ergo causam umitium

ca e diccus
{llebr.
II,

:

Nunti^bo nomen tuum frutribus meis
aii

suam

fecil, sic

peccata inundi corpor s sui sauciiiaie

10,11). Sic
:

ct

in Evangelio postresur-

dele\it, ut duin ad se inlirmitaiem

humanam

traxit,

loclioiicin

Dicite (rulribus mcis {Uultli. xxviii, 10);
(eceril

diabolus ainiuorct

quod

tciiebat.

Quid auiem c'a-

et alibi

:

Qui

voluntalnn Palris mci,
el

qui in

inavii, quid se dicii auditum'/

Uiique, ul mors no-

cu: is csl, hic

meus

paier,

iuatcr, cl (latcr est

[Mailh.

stra ejus cxitio fiitirdnr

,

iil

peccatum veteris boiui-

\\\, 50).
qiii ^^e

hi medio vero Ecclcsiw laudat Dominum,
conversaiione
ttactavcrit.

nis redimereiur preiio sanriis^imae Passionis.

pia

Ipsius eiiini

Vers. 29.
rnea

Apvd

lc

!aus viea in Ecclesia

mugua ;

vola

praconiuin ost
itiiiil

ir.oruni sanctitas
boiti

cuslodita,
ni>i
csii

qnando
divina

valet aliquid

caro lacere,

Domino rcddam coram timenlibus eum. Apud te siginncat de le. In Ecclesia magna, caibolica scilio-t,
qu3c Hniverso terrarum orbe diffusa est.
ei amplitudinc recte diciiur
el

iiijsoricordia

pntbilalem iioscilur prirslilisso.
et
iii

Inme-

Magna
el

eiiiui

dio auleiii dicit, palain

convorsniione Riuilofidelibus

bonore. Vota vero
sanguii.is
ei sai.clo

lum, ubi reci* mcuiis operalio roliquis
pra>siat

^

•"•''^"!'

'"^^"'g' s.'crameo.la
iliis

corporis
,

exeinitum.

sui, quse

pracsentibus redduntur

qui

limore subjccii sunt. Deni-jne vidc
Vers.2t>. Qui limetis
vcrsuni tcmen JaC' b,

qiiid

scq dtur.

Domnun, laudaleeum;
eum.
iic

:ini-

Vers. 30. Edenl paupcres,

et

saturabunlur. Ilaec sunt

mafjnificnlc

Paulo lalius
longa

TOla qu3B superius dixil. El coosidera quia pauperet

liomini passione

ni»rr:iia,

cirtia

lidolium

lantum posuil qui muiidi
ditissimo respuerunl
feliciiaie referli
;

istiiis

illecebras conleinpiii

irislilia lurbarcntr.r,

vcitil

ad

tcriiuiii

parieiii, ubi

non
,

divites qni SiCouli bujus
id esi

devotos alioqiiitur, ul

Doinini

disponsaii'>ne reco-

stmt

sed pauperes,
el

regnum
;

guiia laudculcuin, ct pr.Tconia ipsiiis gcnendi exsullaiione concelebronl
:

Dei esurienles. Idoo eiiim addidit,
taturari

salurabuniur

qiioniam per ojus pas-ioncm

enim non poierant,

nisi

quos

talis

po-sidebat

proveiiil saliis ridoliiim et vita j(i»loriMii.
(laimis

Nuno

iiiteii-

esuries.

quam

suavis
eniin
:

in

liniorc

Doinini

doolarelur

Vers. 31. El laudabunl

Domitaim
tii'c.i<

qui

requirunt

:ir[ecius.

Timor

humanus

noii i;uidom |iartii-iii,

eum
Nain

:

vivil

cor fmss. A., B., F.,

corda] eorum

m

sed viiuperaiionem
ri'Ciiis esl,

Dei aulem tiinor, quni jusiusot
tribuil,

sacutum
I^

soccuii.

Permansii

in

superiunbus

dictis.

landom gcneral, amorcin
inflammat. Laudatc orgo,

ardoiem

cum

salnraii pauperes fucriut,
laudaiit

budabuni Itomi,

cliarilatis

dicil, qui timeiis
;

num. Pauperes Dominum
ipsos exallani
illi
:

diviies

semet-

Deunt,

id est

qui revcrentiam babelis noii.inib ejus
iiisi (]ui

isli

ibesauraria terrena
:

cnng.trunl,

quiacum non mereiur prxdicare,
qiiia illos

cognosci-

coelesti ubertaie ditescunt
;

faculns dispar, sed

lur cl limcre. Vniversum in partem bonoriini nccipe:

conscieiitia longe dissiniilis
suiit

isii

denique locupleies
longe dissimilia

tantum mavnli

intclligi qui

77

'"'*^'

^(icob

de mundo,

illi

dc Doo.

quam

devolioiiiquc fonsoniiiint,

supeianies pcr rcligionis
naliviiatoin.
Israel.

vota sorlili sunt

!

Pauperes possideni quod nunquam
ViriJ cor

afTcctum vcieris bominis
Vers. 26. Timeat

primam

peidenl; divites tcnenl quod non >oluiu morini, sed

eum omne semen

Semen
,

etijHi vivi

frequcnier ainitlunt. Sequitur

;

hrael non unius nationis populus

signiliLniiir

sed

eorum

in

sa:culum sooculi. Vivit cor, id cst spcs eorun»
lllud oniin veraciler rirtrc di-

cunciaritm gciilium coguoscilur plcniludo, uiulc con6lal Ecclcsi;iin colligciulam. El qiiia suporius dixer.il
:

immobilis vegetalur.
cimus, qiiod
iii

Divinitalis gralia persevoral.
ei

Laudale, qni limciis Dominum, nuiio ad quos

Vcrs. 52. lieminisccntur,

conrcrtenlur

a~i

Domi-

liinor periinere possii cd:oiiur; ad Israeliias uiiquc,
id

num

uHivors» fmcs icrrw
.|iios

lieminisii proprie

illos di-

e-t

vi.lciiics

D

>iiiiiiiiiti

;

quia

ncscitiiil

lliucro

oiiiiiis

ptibl

obiivioiiis

iujuiiam

ad

mcniuri.c

, ,

,

t'':

Exrosmo

in

rsALTrniiM. psal. xxi.
quo-

lUti

consial rciliissc m2ilitiii?iii. Sei! linc

(1« p.ig.inis

A

litaie desceiuiuiil

,

el liiuiiiirhus

.ip;nrcie noii
i

j.os-

litoJo po^>'l iiitclligi, qiii null.i sucrameiila lulei niite

sunl.

neneauiem Jioium
onmes

esi rftsf »,/;(jir, qui
»r.

onnie

coijvcrs on-^m

suam

ullalenus susce|icriinl? SeJ el
:

pccc.Tlum pars probauir inleri
lus Ecclesiae

Na

n

dum conven-

cos beiic dicimus rfniinrsrt
fibi conliielur

quia omnis

homo Dcum

indiscrele siiscipial, ip-.ius coii-

auciorem. Sed quando Deus oranipoagnosLiiur, recte ab eis diciiur

speciui

iioii

sunt, qui se

merilorum qualilate discer-

icns esse fidcliter

iiimi. -4Himrtm vero

suamdicit Deo vivere, qiioni:un
Iransivit.

reniinisci, ut ad illum vcraciler redeanl,

qnom
:

prius

hiinc

mundum

immnculaia conversniione

perversa voluniate iieglexeraiit. Sequiiur
tenlur ad

Cotivct'

Vers. 57. El scmen
lur

meum

serviet

illi ;

annuntuibidicil, qiiae

Dominum

vnivcrsi ftnes terrce. Propliclia est

Domino

generntio ventura.

Semen opera

universalis Ecclesix,
difTiisam.

quam nunc
in

consliit

loio orbe

lcinpoie iiicarnalionis suae manifesta fecit in lcrris,
ui populos instrueret
,

secrela religionis apcrirci
,

Vers. 33. Et adorabunt

conspectu ejus omnei pa-

praedicaiores apostolos instituerei

qui religioneiu

triagentium. Ne quis puiarel dubium, qiiomodo essei
abuniversisgeiitibusadoiaiidus, interposuit, in conspectu
fide

sanclam sincera

fide praedicarenl.

Annuntiabitur Do-

mino

fj«j, ubi

nuIUis adorat, nisi qui de sinccra
iHitis

irTSumpscrit. Conspeclus eniin

non

est

(ul quidam volunt), qui preces Doniinum referre mcmorantur. Scri pluni esteiiim in libro Tobiie Ego obiuli memoriam
dicil,

ab angclis

•'Uinanas ad

:

nisi siipra fiJelissimos cl
tri.T

bcalos. Dicendo, cmnes pa;

oraiionii vestra;

ante
:

Dnminum {Tob.

xii, 12).
,

SeJ

gen inm

.

niliil

exccpit qui cuncia conclusil

ut

figuraliler dicitur

Annuntiabitur Domino

scienli

per iiidigcnas suos ct ipsoe quoque pairiw creJanliir
esse devoiae
Vers.
-Vi.

quippe, el omnia praBvidenii; scriptuni est eniin : Noviteuim Paler vester , ait Dominus, quid vobis uecessarium
sil,

Quoniam Domini
comp.
Ilat

cst

regnum,

ct

ipse do-

priusquam

pelatis ab eo {ilatth. vi, 8).

mimibitur geniium. IntenJninns quiJ isle versus pra;posier.-^tus
inlelligi
est
:

Annuiiiiant ergo angeli

Domino pro

ministeiio, non
dicit
,

Dcus duminabiiur
:

pro insiructione.

Generationem venturam

qu;¥
,

geutium, quoniam Doniini

regnum

quia non suiit

ex aijua et Spirilu sanclo erat

i;entium rcgna, sed Domini, qni potesiate sua ei niutat

procreanda. Et ui

Domino ostenderet eam jusiam
,

iargieiilc
,

dicii

Dosibi

reges et cont.uei.
coli,

Ei necesse est ipsum Jebcre

mino esse venluram

;

generalio enim

malorum

ubique

quem rerum Dominum

consiat intelligi.

videtur venire, non Domiiio.

De quo

loco Pater Augnstinus in libro ad

Honoratum
dereiicius
et Patri

Vers. 38. Annuntiabunt
qni uascetur,

coeli

justitiam ejns populc
Id est

presbylerum more suo mirabiliier Jixit (Episi. 120,
eap. 27)
:

qucm

fecit

Donvnus.

evangel
justiiia
qiii

stai

llle irrisns

,

ille

crucifixus

,

ille

q

praedicjbunt
tiis. Illi

Fii:um Dei; ipse enim esi

Paorc-

hic re$;niim acquiiit, et Iradet

in fine in fide

Deo

ergo popnlo pra-dicanda e^ljustitia,

non ut ipse amitiat, sed quod
venit

seminavii

cum

diturus esl Deo, qui peccatorum
nit

monc

derelictn ve,

minor Patre

,

lioc

perducat in speciem in qua
est hls dictis

aJ viiam, qui sic beneficio Dei ex fide nascittir
iii

3ei|iialis

non reccssil a Palre. Probata

ut

seteriium

vivere mereiitur. Quaprojtter nimis

universalis Ecclesia. Desinant
vaniiaie confundi.

homines Donatistarum
Necessarium est
:

apte dicluin esl Christianum
ci.sse;

populum Doininuin
peccatis
liberuni

fe-

Non

potest prxvalere plus fraus

creavit enim, qiiando illuin de venlre inaiiis

diabolica

quam

religio Christiana.

eJuxit;

sed

tunc

eum

a

fiMit,

rnjin invento loco lixreiicorum confuiare nequrtias

quoniam dum
CJtliolictB fidei

illos,

Domino prxstante, dcstruimus,
et

quando Christianum per aquam regeneraiionis insiiluit. Animo vero condcndniu est , quod iste et alii
psalmi, qui de Passione Domiiii loquuniur, in spe Christianorum maxime terminaniur; ut hac disposilione miraliili

sensa firmamiis.

Vcrs. 35. Manducaverunt,
rites terre.

adoraverunl omnes di-

Quid

esi

hoc quod supcrius de corpore
cssc s:tturatos
et
,

cognoscamus salutetu credeiitibus

tali

Doniiiii paiipcres dicit
niles terrcB

liic

auiem

di-

my^lerio contributam.
Conctusio psalmi.

lantum manducassst.

adorassc confirmat?

Scilicei, ut inielligas iion hnniiles,
iion

sed supcrbos,

qiii
,

j) Iste psalmus esi quem nobis paschali mnnere solemnter decanlat Ecclesia; ut salutariter instruainnr in humanis rebus eliam beatos lemporaliter ev ali-

haben!

iii

mansueludine spem prxdic:itionum

s«J in diviiiis pnesumpiionem.

Nam

licct

eadem

prae-

dicalionum sarranienta susceperini,
est
iii

lamen par non
saiurita:

nirisqiie devoiio.

Illi

enim osque ad
aJ perfectionem

qua parie

a

Domino

derclinqui

,

cnni

tamen eos aJ
rcfici,

lem conieduni,

id est usqiie

isii sic

bona ?ntcrna
liciier
si

luitionis suae virtutc perduoat. Ilunc fe-

manducani
Aliiid est cl aliiid

,

ui

non niagnis desideriis expleantur.
aliijuid vclle
;

nenles audimus, per qiiein sic p 'Ssumi^ks

enim mediocriier

percipcrc,
ei ideo hi

defixo aniriio in

eodem merearour
Noniie hic
soliis

ainigi.

dura
oiii-

loio

mentis ardore perqiiirere

corda JuJccorum! o inscnsatae menies
iiiiio

nunquam

non dicuniur paupcres Chrisli, sed
descendunt in terram

divites ten-fe.

credcn

iiiin!

psalmtis ad Pas-

Vers. 56. In conspectu ejus procident universi qui
;

sioncm crcdenilam sufficcre

do.buiss.t,

nnam

siceviali

et

animn mea

ipsi

v.vet.

Qiiia

denlerJe se Voritas ipsa praJicavil? Et ne
tiir

;ua

mperiiis dixeral, divites lerrar esse lepiJos Chrislianos,

corJibiis Jiirissimis cxcusatio rdinquerctur, seqniiiiinler rilios de
li:'.o

78

"""C
iii

dicil q-ii arile

Dcuin procilant,

l\ cst

re ps:ilmi

,

cvidi'iiti
,

ct

innni-

aJani.qiii

tcrrenas conctipiscenlias carnis Iragi-

fcsiissiiiia

propiioialionc conscripii

ij esi, trigcsi-

: :

107
rmis quarlus, qiiir»f|iiagfislmus

M.
quartus
,

AURrXIl c.^s^MODOivi

m
ihi

scxaijesimus

\

!n loco po^cuce

me

collocavit.

Piim.Tm pariem

oclavus, ei cenlesimus ociavus; ul uulli esse deberet

inunerum
nit»

(i

Jelis isie

qne/n dixiinus gralanter expMisti

ambiguum,qu()d

taniis praiconibus cognoscitur luisse

quod (amen ad uniYitrsnlcm Chi

li>.clcsiain

vnlgaliiin. Coniinet
ei nlia

autem prjcscntis

psalmi nnmerus

meritocognoscimus perlinere. Asscrit se ergoin
pascucB conslilutum,

lotit

reium sacramcnta c(eleslium. Nam cum propheli Daniel tnhus bebdomadibus oraiioncm suam

non undecaro corpu-que

sagi-

nelur, sed unde aiiima coelesii pabulo refecia, spirilualis laeiiliae

Domino
est
,

jugiler i'nmi)lasscl, ul qu;e cs:,enl Israeliiico
,

nitore pingue^cat.

Illa

enim Dei sunt
sed

populo fulura cognosceret
ad

angcli voce responsura

pascua,
uLi

qu£ non

ventris digestionibus diiabuntur,

primas pieces se fuisse iransmissum , sed diabolica reluciaiione lardatuiii; vicesimo primo die

iierura

importuna

non

succedil esuries;

anima cum semei
cojiesii

coeperil esse satuiata, in idipsum
iste qui di-

ad

eum

poiuisse der-.ceiidere, ui volis ejus saiisfacere

munere perseverai. Locus auiem
iectio est.

poluisset (Dan. \, ll). Uuapropter ct bic psalmus

citur

pabulorum, divina

Nara sicut pe-

non immerilo

lali

calculo

noscitur coUocalus
,

:

qui

diaboli pcrversitate deslnicia

mcdicinalis passionis

dona reseravil; cujus benelicio humauum geuus ab aeierna morte iiberaiura , ad pcrpeluae salulis dona
perveiiit.

cudum corporibus pinguedinem praesiai ager depastus, iia ei sermo divinus animam novii fideliter saginare mediiatus. De bis pascuis saturatus eru-

^

ctavit iiie

qui dixit
!

Dco
il

:

Quam

dulcia faucibva tneit

eloquia lua

super mel

favum

ori

meo

{Psal. cxviii,

EXPOSITIO IN PSALMUM XXII.
Psalmus David.
Aple praMermiltilur , ubi novi
qniratur. lloc lanium
nihil

105)

,

et bis siniilia.

Ycrs. 2. Super aquam rcfeclionis educavil me. Se«

cundum munus
est

suae proveciionis o&tendit,

dona

di-

quod reno-

vina comparans amoenitatibus hujus saeculi, quibui

commemorandum

cst, ut

multum humana gaudere

soiet infirmitas.

Sed consi-

mina

liluli

hujus ad spiritualera, siculprafati suraus,

inielligentiim perducere debeamus.
|.cr
sii;i,

Loquilur enim

deremus per islas comparationes, quid magis velil intelligi. Aqua refectionis est baplismi lavacrum, quo
anima
sicrilis ariditaiepcccali

loium psalmuiii, prinii hominis vctuslaie deporegeneraius ex aqna el Spirilu sanclo
Cbristianus
:

ad bonos frucius infe-

lideijssi-

rendos divinis muneribus irrigalur. Et bene addidii
Educavit, id est paulaiim nutrivil, quasi parvulos et
renalos, sicut I^elrus apostoius dicit
genili infantes, rulionabiles ct
scite, ut in
:

mus

gratiis ngcns quoniara

de

aridi-

laie pcccaii ad loca pascuse, et ad

aquam
F.i

rcfectionis

Tanquam modo

Domino
fiicut

sit

largienie perductus.

noiandura quia
,

sine dolo lac concupi'

aniea Dccalogum legis accepii
;

\va hic

decem p

eo cresculis in salutem [I Peir. u, 2).
convertit.

beneficiis se gaudet esse ditalum

quod non

singulis

Animam meam

Ad graliam

lertiam

veiili,

versibus dicitur, sed per

commata succiucic

narralur.

ubi aniniam suani diviiio beneficio asseril esse con-

Dtvhio psalini.

versam. Scd conversam dicil, quia post baplismuiu

Parvus quidem psalmiis est
partibus
(

,

sed raultis noscilur
in

de peccairice Vt exhiberet

facta est justa,

de faeculenta uiundisdicit

oniineri

,

qui divisioncm

pcrsonis non

sim», de contracla sine ruga; sicut Apostoius
sibi

babei, sed in rcbui. Ideoque nos non divisiones, ul
in uliis psalmis, scd certas

ipse gloriosam

Eccltsiam, non ha'
aliquid

numeri persingulas quas-

benlem maculam aut rugam,
{Ephes. v, 27).
Merilo ergo

aul

liujusmudi
gloriaiur

que parles forsitan cumpctenler afiiximus.
Exposilio psalmi.

animam suam
duduni
esi

ad Christum
Vers.
ille

esse conversam, q\ix

siib diabolo

piobatur esse
Vir
conversio,
si

captiva.

Sed lunc

saiubris isia

1.

Dominus

regil

me,

el niliil milii deeril.

non iterum inceniivis
istara

vitiis in

peccata
sc-

sai«clissimus, qui per graliani baplismatis inno-

reiabamur.
quitur.

Verum

conversionem viJe quid

vains,

paupercm se Domini

aifjecia

sxculi

pompa
,

nobcebat, in conscieniioe cubiii iaiius exsuitat

et a

Vcrs. 3. Deduxit

me

super semilas justitice pTopler
est

Domino
Dicil

se prolegi jucunditale dulcissiraa profilelur,
regi se a

enim

Domino,

D

nomen suum. Quartum bencficium memorai, quod
soliicitius

ubi est defensio forlis
,

indagandura.

Nam
sit,

cura super jusiitice se-

et magna sccuriias, ubi nemo mcluit inimicum ubi jam nullus sua imbcciilitate lurbaiur. Addendo au-

mitas ambulare superbiac

cur sanctus vir

illuc se

gaudct eise perduclum, quod dominicis
dcbatur esse conirarium? Sed
liic si

regiiiis vi-

tem,

niliil

mlii deoii, divitias suas pauper
sibi a

il!e

no-

«wp.r laliu-r acci-

scebat,

cum

Domino substantiam spirituaiem
conferendam. Sed audiamus
sit

piendum

est,

quemadmodum

dicaiur, posiius

ot

crederet

nihiiominus

snpcr populum corrigendum, quos dcbeat;usM/ia'iemitas edocere; sicul ot alius prophela diiit
:

in ^uliseqiieiitibus,
lantia

quam

dives

ista

pauperias. qua;

Supcr

bonis repleiur qu:inta conliiierc

rogum

llie-

excclsn slatnii me, ul vincam in claritule ipsius {Uub.ic.
111, 10). (^hio.l aiilem aii Proplev nomen suum, famulus Chrisii gaudebai se ad illam scieniiain per:

saur;iria

non

nicrentui-.

Quj) (igura Gryece dicitur

synathroisnios, Laiine toiigicgaiio, qiiolies mulia in
utiuin colligtinuir, et vciul poiidere lacio audientitim

veiiisse, ul possul Doniini jussa vulgare.
jus/j.'i(f

Scmila en.in
quihus lcx

aniinis oirerunlur.

Ilocschcma sive
,

79

i» laudibus,

sunl duo pr;vcc,iia salulaiia,

in

sivc iu viiupcrationibus

inter ora ores

violontissi-

et proplicialis

sormo coMcIudilur
cl

:

Diliijcs

Dominum
el

luum habfri

suict.

Dcum luum

cx toto cordc tuo,

cx ;ota aHima tua,

oy

EXPOSITIO
vi, ".).

IN

rSM/lKUILM. PSAL.

X\l(.

i"0

troximum luum ikul leipium{Di'Ht.
Kjjcr semi^ds juslitia; ('.cilucium
liiiiii

Merilo ergo

A

meo.
\iilel

iil

.:.-.t

|TX.!esiii!:i5ii :.iinro s.intMiini, quo.l oiuhla

-.o

essc i;aitdobai, qni

Kcclesia, (luod (ircunidal popnliis Cliristianu?.
enini a nicnse
rilu
(!ict,i

cintemplalione profccerat. A.hiidil, propier

Mcnsa
vivi;i

est

,

qnia eodein die conEcilesiae
f.

uimen sunm, ut

nemo
etsi

dioerel

iiioiitis stiis

collaluin,

gonliuin

oxcrC' hanciir.

veru

|Uod diviiia graiia jirobahal csse conccssuiii.

iiicnsa
lidei,

csl

bcala lonvivalio, c|iuIalio

lix, saluriias

Veis. 4.

Nam

ambulcm

in

mcdio umbrcc mortis,
es.

esca ccelesiis.

Vcruin isiani mensam adversiis
in

\on liwebo mala, quoniam tu
lil(;raiia,

mecum

Quinla sncce-

eos ptiratam esse nianifestum est, qui
versiiale demersi, Ecclesiam
cuiilrislaiil
:

aliqua per-

quani rcvera ronstat

iiriicni^iiie ririJiissimo

Dei suo graviter errore
.licit
:

;3llioli(0

contnbuiain. Dicil cnini,

ol>i iiitor li.i-reii-

de qiiibus Apostolus

Qni mandnnon gf)
di-

:os et sciiisinalicos nnibulein, (jui
iz

rcclc umbra; mor-

cat iiidigne, judicitun siii mandural

cl bibil,

esse dicuniur,

qnoniam

cxilii

fipuram porlant,

judicans corpjis Domini {I €or.
licet

xi,

29); dalum

soi-

;iim

ad

iiiforiia
;

perdiicunt, non timebo

corum piavas
/»'

ad rcmissioncni pcccatorum, cl vitam perpcct

iuasiones

qnia lu pntseniia; tuce ttiilionc nie defeii:

luam possidendain. .Moinento autem quod mcnsa
in honi) et
i:i

Jis; sicut sciiptuni esl In prcpiieia

lYon

descram,

inalo poniiur

;

sicut dicit Aposiohis
et

:

.Yd»i

10« te derelinqunn {Jos.

i,

5). In islo

quippc

mundo
;

polestis co-yimunicare

meusie Domini

mensa' dcpvio-

Ecclcsia inter iniqiios
i.oruin

ambulat,donec
soqiicsir.iior

judicii dies bo-

b viorum
poiiiliir

(J Cor. x, 21).

malorumque
:

advenerit

sicut

Vers. 7. Jwpinguasti in olto caput
raiiniliceniia.

mcum. Ootava
ClirisUis
est

[rophota didl

Spiritus, inqiiit, vuliiis nostri Clirislus
inter

Caput

fidelium

Dominut, sub cujus velamevlo vivimus
[Tliren. iv, -20).
cst,

grnics

Dominns, qui rccte
iiiam

diciiur impinguatus in oleo, quo-

Slve umlira morlis, absohite diabolus

nulla sicciiate poccaioris exaniit. Caput crgo

qui obscure uobis laqucos ponit, ui per nebula»
iii

Siium in o/eo asseril impingualum, videlicet uiideca!tora

ipsius doce.iti,

actornje

moriis proecipiiia corruaa

membra Kxtueniur. Sed

quid est hoc, quoil

mus. Sod

lia'C

non tinientur

vcro

fuleli,

etsi

in

specios ipsa benedictionis sanctoc frequenter adliibctur, unxil proplietas, consecravit
rito,

ipsorum inedio divina misoricordia frotus anshulare
praesumpserit.

reges?Non immeesse

Cur enim

vir juslus ilios iime;it
illis

qiii

quoniam arbor
,

ipsa pacis etiam praeslabat indi-

sanctos timenl, ei invita

voluntale deserviunt?

cium

quod ejus
:

specialiter niunus nnscitur

Vors. o.Vir^^a lun el baculus tuus ipsa
tunt.

mc

consolata

divinum

liquor arhoreus, pingiicdo Ixtilicans, inain viriditalis

Jum

sexta largiiale laitaiur.

Virga enim perti-

gnarum

gratia dignitatum, ciijus folia

nei ad jus;iiiam et forlitudinem Domiui Salvatoris,
sicut
iii

suae pulchritudine perseverant.

Uxc

ctiam Noe per

alio psalino dicit

:

Virga aquitaiis,virga regni

lui {Pial. TLiv, 7). Baculus ad a Ijiitorium

bumannm q

respicit,

quo

et pes

ipse cante

dcngitur, et loium

columbam ntintiavit lerrisredditam sospiiatem {Gcn. vim, H), ut mcrilo l;inl;¥ benedictionis capax esse vidcatur, qua; fructiis sui magno deoore simu! et iililila:e perfruitur.

cnrpiis nisu disiipcr

|icuiiibeiilium sustinetur. Iloc

De
te

ipso eniin et alius psalmus dicit:

usi sunt patriarchx*; dicit

cnim Jacob, In baculo meo
xxsii,
:

Proplerea unxil

Deus Deus tuus oleo extullalionis

transiii

Jcrdancm istum {Gen.
a
l

10). Ilein

iii

prce consorlibus luis {Psal. XLiv, 8)
l-A

Exodo

Doniinus

(iiiis

Isracl

Henes vestros a.cinel

poculum tuinn

incbriaiis,

qnam praclarum
sic

esl !

gelts, tenentes buculos in

manibus,

comedi-iis

fesii-

Nontim munus esl sanguinis Doniini, quod
hrlal,
iit

inC'

nantet {Kxod. xii, II).

Quod

inullis locis roperios in

meniem

saiict, a deliciis
llicc

prohibens, non ad
reddi',

auctoriiate diviiia. Isiis ergo
assoril cciisolatiim
:

duabus rebus

fidclis se

pec(;tta

pcrdncens.
ir.alis

vinolenlia sohrios
ei qui illo

una cst

dislriclio quse conleril

ha;c plenitndo

cvaoual;

poculo noi»

viiiosos; allera ^ubernalio, qna; sustinet lidclissiinos
Christi.inos. Ipsa

luerit replelus, .Tterna reddituregesiate jejiinus. In-

vero duin ponit

numero

plurali,

venilur

etiaiii

et in inalo posilum, ut Isaias ait

:

Et

tirgam

el

baculum, significal qua; superius

di\ii.

Scd

accepi de

mauu

tua calicem ruina:, poculum irw et %nli,

videanuis queniadinodum utraque nos consolari poleniiit, cuiii
iioii

dignalionis wcce {Isa.

17). Addidit,

quam

pracla-

ros oiniii"io divers:e sint.

Baculum

quip|io

rum
Qui
sed

esl! uliiiue cuin lalia

couferai, ut ad coelorum
iii

est duhiiim consolari, qiii ad
illitati

opem lcrondam

liu- [> rcgiia perdiicat.

De

(luo

poculo

Evangelio diciiur
siliet

:

inana; inihe(

semper assiimiiur. De

virga quid

biberii
ficl

ex uqua
fons

quam ego

do, non
in

unquam,

dicenius, qu.e

perciilil, aldigii, et

vilia noslr.i jndi-

in eo
IV,

aquie salientis

vilam wlcrnam

ciaria severilate casiigal?
tidelo^,

Consolalur j.lane el ipsa
Domiiii adliibiia eineudiciiiius

{Joan.

15, li).
tiia

quando eos ud

vi.iin

Vcrs. 8. Et misertcordia
diebus
vitCB

subsequclur

me omnibus
desid.Tii

datiuiie pcrdiitil.

Nain recie consolari
ad leinpusnos pro

oinne

mcie.

Docinia pars promiss;^ divisioiiis
li lili»*.

ipiod a.ljuval
roiitristat.

;

etsi

siia disliiciione
:

implola

cst,

ubi ad cumiihim se

Un.Ic

tlicit

iVpostoliis ;id llchrjcop

Quo-

iii;igiiiiudi»

saiiavit.

Nam

ciim

n.istricordia Domiiii
:

niam ownis disciplma ad pra:sens nun giudii lidclur
et%e, scd Iristitios
affert
;

soniper priecedal,
(|uitur utique

liic dioit,

subsqudur mc

siihse-

in

posterum aulcm niullum fruclum

ad ouslodiam, sed

pra^cc.lit :id gratiaiti

(Hcbr.
li.

xii, II).

coiif.Teiidain.

Nam
;

si

solum

si.'(|iierciur, iietuo d.i-

Vcrs.

Pariisli in co'>spcc!H niro

mensaui, ndvcrlui-

ii:ii;«

p»roipei'et

si

laiilum pra;cederel, iiulius potc-

%Hs ecs qui liibulnnl

me. Sopliin
dioil
:

c

^ratulilioiiis
in

idt oollal;i scrv;'.r.'.Gra>iores siiiit eniiii a lcrgii d;ab
'lii-

inWdi

i:

(|ii:tS

menis

adliibetur, cuin

Para-,li

conspccla

piral,

ol

niisi

Diiniiii Hiispr.ccrdlii

riT-uiL.

I.XX.

U

,

n
v.bs:'.jH(i!ttr,

M. Ai:ni Lii cAs^sioDor»!
fac":lirnc
(jna;i(J<<

ir-i

fr.tgililai

lr.:maiia

(lociitilur.

A

stiiioiift l;.l)or.ihrii.

Prinn pnilc ilcfmiensDnmi:-.!
,

iiiii-

T;iuc enim
credii,
iiiniis

se

aliqiiis

vitium

iraiisiihse

versiiiii
eju-i

oibein esse lerrr.rum

ui sicut
ila

sc nui-us ab

iiic;ii!ia

ma.^^is

ignoraiioni! dccipiiur.
ul

necc^sariiMn csl

scin|)cr nos

et

f^^rjlia

Dudc Dc-

imperio probarct excepUKn,
Seciindo
sint
in

iicc a fitle crc-

derct alicnum.
virlulihus

loco
ejiis

delerminans quibiis

miiii pranceda', el iiii-.cri<'orilia siiljsciiiialur.

prsc.;ili

Kcchsia constituli.

Vcrs. 9. Ki ui inliabiiein

lu

d

mo Dom

ni

ir,

lougi-

Terlio demenlissiinos SDpersliliosos alloquilur, ut

tudiuem ri.erum.
(liciis.

Fiiiis
illa

isin

pcndcl dc suporioribus
csse conper-

vero Domino famulanlcs, a noxia
disccdaiit.

sihi

pei vcrsitaie

Idco cnim
rid

pri fessiis esl silii

cessa, ut

habilandum

in

domo

cji;s glorioc

Expoiilio psa!mi.

venirct. Ips.i osl

enim honoriim

oiniiiuin
:

comideliva

Q\

Vers.

1.

Do r.ini
in

esl

lerra,

ct

plcnifudo ejus

perfeclio, si<iil in alio ps.'iUno dicit
tanl in

Beuli qui liabilm:d(ibunl le

oriis terraium, etuniversi qui hubiianl in ea. Qiiarnvis

domo :ua!
i.xxxiii,
r)).

in sa;cnla s(rculonim

terram et in bono el
liic

malo poni

Siflpc

nove;imu.c,

(Psal.

Domus

(iui|ipc

Domini fiiluram
ilicrum

signilicnl .lerus.ilem,

qujc in longiludiiiem
Ipsa esl

tamen F.ccksam dcbcmus advcrtere, qu.e Domiiio specialiier pura menle famulaiur. Nam licot
iiso
siiit

binc ambiguilalc consisiil.
perj eiua, ei
in

cnim

ho.T.iiiido

omnia ab
\i

condila, tamen illud ipsius

essfi

sine rmc

hetiii.i.

Memen',0

auicii!

quod
me,

propiie dicimus, quod
ideo Ecclesia

priorc vcrsu psalmi
milii

liujiis, id csl

Domiuus
qno!]

iei/u

eum vcncraiur auctorem. F.t non immc ito fruciifera bonorum lerra
est

ti niliil

dceril,

breviter dixii,

in

siiLse-

snscipitur, quia nutrit et conlinei populuni Chrisli.

quenlibus laiius enumeravii.
irocliasmos,
id

Que
,

figura dicitur epi-

Soquilur,

et

plenitudo cjus, id

muliitudo sancta,

est dicli rot:ui,>

cum

fuccinclc ea
lioc

qiia rcplelur Ecclesia.

Sed ne terram, quam superius

qiire siint effusii s

diccnda pcrslringit. In
inliiibitcm in

aulom

d.xii,

aaguslam pniares aliqu
lerrarum,

m

rirlasse

regioncm,

vorsu

finali,

id csl, IJl

domu Domini,
id

rniiic dicit, orbis

lioc est

universalem Ec-

in tr,ng'.tndir,em

dicrum, epiphonema,

esl a;cla-

ch^siam, quaitolius niundiaiiibituconlinclur. Inlcnde

mnlio, nohilissiina iiimis ligura posita est, quiC posl
Jiarralas res
poi^t

vo

quod

dicil,
ct

qui habitant in ea;

id

cst,

non

qui

hreviler

cum

acclamalioiie

prorumpil,

conveniunt
t.iic

reccdunt, sed qui
/Iflfci/are

fixa

mcniis

stabili-

omiiia desincns in e.xaggeralissiinam sunnnitapjaliiii islins

perduraot.

euim m.nnere

dicimii?,

unod

lem. Sic

principia, mc^lia, ei fniis, de-

erraiiiiiim iion

esi, qiiod

mulabilitaii non convenii.

co a diversorum sclv^matuir. lucc raJianiur.
Cnnclusio psUiiii.

Sed

ille

solus Ecclesiam habitat, qui
fide

usquead
;

ohiuiin
alius

Sinim
illi

iii

reciissima pcrseverat

siciil

ct

psalmus

dicil:

Ut inhobilemindomo Domini omnibu»

Mente reponamus quid cceUsiis
virlulibus

fi>iula

decem

compacla ceciniril

:

q

am

^

^.^^^^ ^.^^ ^^^^^ ^^^^^ ^^^^ ^^^

dulce melos

Vers. 2.

Ipse super tnaria fundavit enm,
(?«»».

et

super

nnimx
las

salulari delect.aitmc cainaverii; ui in liac fe-

flumina pra^paraiil
nisi

Qiiid esl super maria fundare,

«liviiatc niy^lcrii, noii voluplas

aurium, sed salubri-

supra vilinruin

liujus

ssculi

tremulos nuctiis

acqnisila cognoscaliir animariim. Nuincrus quohujiis signilioat pcrfei

Ecclesiam firini-silua<;redu!ilate solidare, ui anchnra
(idei fiindiila,

qiic psalmi

tionem sap entire;
scal?

proceMas cujuslihet p-riculi non pavcApostolus
dicil
:

siqnidem viginti diio lihMS csse rognoscimus Velciis
Tc--!amonli .seciindum
I

Undc

el

Qunm

iicul anchoratn
vi,

iioras

Hchrxoruin,

qiias

ad

hahemus animiB lutam atque
Siuiili

fixam {Uebr.

|M).

pleniiHdinem divinnc scieniiae coitiprchcndendam constat hiim:ino goneri confrihsilas.

modo

et

super flumini dicil essc prcrparatam,
turbu'e;ilas
;

Quaproplor diversis
fonvenire mys-

quoniani

ad voluntatcs

per.<;cciitorum

modis
r«ria.

(.saliQo

\>,li

supcrna

nor.ciiiilur

aiilaiam con?lal Ecclcsiain
iiocore r.on v;ile.int,

ut ei pravse voluiitaios
coiitra

quamvis

eam

insana

lucii-

EXPOSmo
Vclum
lcscaiil.

I.N

P3ALMUM

XX,Ii:.

lium pr.Ecipiiaiione consurgant.
Vers. 5. Qnis asccndei in montem Domini? aut quit
tliibil in

Psalmus David prima
pr.isciitis liluli,

subhnii.

juv.inlo Di miiio, al;;crilcr
cl.iri;:s iiino-

loco scnclo ejus ?

Postquam docuil brovitcr

subicvciiius, ul nubis ponclralia ps:ilnii
Priir.a

D

univorsa Domini esse qu:t coniiidil, nunc por inler-

sabbini s gnificai
iiii
>

diom
dic

do:iiinic'iin,

rogationem,scciindam ingredilur partem. re^roiide;:s
qualos cssc debcanl qui se ipsius de^idpare. Qii;e
lio,
fij^iira

qua;

pi

ima

csi posi sabbaiiim,

D)m"nus reco

raiit nii

cii-

furrexit a mnrluis. Qui propier
miraciili propric

dicilnr cxelasmos,

iti

csi rxqiiiM-

exet.llciiti.ini lanli
iii

Domini

niinciipatur, s.vo q^iia

cum

re- compliircs

divisas

cum
ut

inlcrio^aii nc

immdiim

condiiiii.

Eo siquidem

die

ijii

s.cculo rc-

exquiieutcs,

singulis quic convcniunt
intcrrog.iliones,

applicainos.

suigendo Doiuinus subvciiisse coi^nosi
cui.i cl fecissc

itur,

qiniido
psaliiius

Praemillil ert;o

npta responsio

dociaralur.

Scd qnia louis

subsequaiur.
rem,
id csl

Oiits asctudet ? Qiiia

diciurus crai monvirlutos
,

posi rcsurrcclioiicm c:inilur, idco
iiiissus cst,iilcorda lidclium

justiliam

caiierasque

ad quas

ei lilidus isle pr;ci:iilicio.

congruo inouoiol

inagno nisu lcndinui.^, qiioniain pecoiis obvijntihns

impedimur. Sed postqnam dix
Diriaio psalmi.
dicil, slabit
i

l,

Quis asccndct, nunc
osi in
.uiuclo lcco

,

qiiia

inullo

iilii'iis

Posl rcsiirr.clii):icm Diaiiiii

projilic:
ijiioil

hvi or clTeva.i.i sojjer-

stiirc

quam ad
'4.

cju'< lasiij;iu:n

|;crvcnre.
cl

ctds, liuniaiiirii gciris a!!o;iuiJiir,

Vcis.

liinoccns m.iniius

ikUKdo co'de,

itni

ncn

;

17.'.

ixrosmu
in
:

IN i'Svi.TKi;ii:\i. rs.xi,. wiii.

ITI

rcepil

vano

aii.mam iuam.
e:

Is!n cst

cxf^^iflMi
iil
(>.<il

\

rcquiyenlluni faricm Dei Jarob.
pcrii;s dixernt
:

Quia singuiariler

.S'i-

ro<j)nnsio

/Hni.e.vs runnihus

nvmdo
Sf^il

cnrde,

Qnii ascnidel

•njiis opcr.nlin

iieiiiinem laedit,

qmniiim pojest
pdsse
;

piitarcs lioc ad Ciiristuin

montem Domini? Ne Dominuni solnmmodo csse
in

idjiMaie

coiiioiiilii.

Et ne puiarc>
liil

siif(icerc

refercndiim, nunc ci peneralioni Ciirisiiann! Iioc co-

nnocens wtntibns, add
|iieiil<-r

et

mundnccrde
jiiv.iiiuis

qnia

frc;

gno«cilnr applicire. N.im
ficat,talis

cum

dicit,

llac es\

sij^ni-

d.sp

>nlniiis I.odc.i', scil

iiolciitos

esl

illa

fjcHrrrt/io

qune Doininum rrquiril,

fl

i'criun bon.i

volnmin,

soil

al)

eorum operaiione
asrcudere,
nisi in

id cst qiiac sacri

bnpii^maiis fonto rcn.isciiiir, el fidem

ressainiis. Idec^iiC
rpio

non

dicil, illuc

siiain

pia operaiioue

commen.i

it.

Sequitur,

reqtti-

inniqiic pi>liicrint itivcniri. In
,

vano voro occipit
sunl vvl

ren:ium jaciem DeiJacob. Qnid csl Iioc, qiiod cl ipsiim

animam >,uam
Ir.Tiisiior a
\\>u

qiii

pilnl (lesiderimda qu c

vfrhiim rcpolii, et
tl.xor.ilfjencrrililfr
ainliiiinl

aliiid

snbjiinxit

iii

fino?
qiii

Prins
se

vol rnducn, lllc

anirm

in

vano

noii acceiiil,

quTrentinm Dominnw,

non
con-

se novil ad Diviniialis iiiiellipeiiliam ruissc pro-

pr.Tponi
iii

;

S"d suo orlinc siioque finc

LTcaiuni, ad Icgcni noniiiti
lioiics vil;c jRlerii.T, ei
ti;im

rusiodiendam, ad

rojiiia-

tenii siini,

vel

miuimam paricm
Scd quia
qui

in Clirisli rcp^no

qu d.iuui poiesi buperiiam gra-

mcrcfliilur acoipere.

siint eialii

nim o

fid.i

proniiTcri

caloic forveritos,
juruiii in dolo proximn suo. Dicomlo
s.icranicnla permisisse
:

§2

oporum

lionitate nonuuliis
iit

Vors. 5.
01

^ec

B

prspponi se voluni, addidit Dei Jacob;
faciai
naiiis,

lioc in illis

ddo,

vi.lelur

simplici:t

;

quod

in

Jacob fccissc dcclaraliir, qni posterius
fratris senioris acccpii.

scriptiimcsl

enim

Juravil
le}ciinus

Dominus

ei

non

pfrnilebit

primaium
parlem

eum

{Psa!.

cn,i)

:

eliam patriarciia^ jnr.isse
iii

Vers.8. Tolltle porias, principes, vesiras. Venitad
lerli.im
:

Miiclisimos. Et quarc dioii
rabiM

Lvaiigelio

:

y<jn ju-

iibi

proplicta, Chrisliana roligione

neque per

caelum,

neque per

lerram [Mallh.v,

dcclarata,

cum magna

exsultatione imperat diversis

54)?e"c. Vcraciler jurtire in Veleri Testamcnlo proliibiium

erraiuibus, qualcnus prioribus clausiris coiigrua fide
paiefaclis
,

quidom non

esi; ^cd quia

liumano gcncri de

ipMim regom Doininnm
Aiiferro

in suis peeioribus

iiiOrmiiaie nicniis frequcniLT nascitur caus:i perjurii,
in

admittere mereanlur.

enim

prsccipit portas

Novo Tesiamcnlo

uiilius dicil esse
sin)i;in quap.
Iti

ouinimodis non

inoriis, qii3ca principe dial)olo posiice

comprobanlur.
per
ips.is

jurandum, sicui

01 al:a

non conlraria,

Qiiae idco por/<r suntappellaia^, quia

Irans-

ped coguoscimuscaiiiiora.

Evangelio quippe ipsc

euni liomines
siii

siia

facia porianies, et res

viciuales

homimis

ail

:

Diclum

csl anliquii,

OLulum pro oculo
mulo
[Jbid., 38,

liosissiine deferentcs.
et introibit

tqo nulem dico vobifi, non resistcre
o9).
rst

Etetevamini, porlce cnlernalefy

Rex

glortr.

Per dolum ilaque
quani proiniitii
:

jurrtf quisquis aliler

facturus
esso,

Coiilra porlas moriis decenicr porice a:iernn'es swiu

ciedons perjiirinm

noii

C

posita^, ui istas

caducas oslenderet.

illas

.sine fine

derepisse iiequilor crcdenlis crrareni.
Vers. 6. Ilic auipiet

mansuras. N;tm qiiod

Adam

diaboio

f;»cieiile,

lcgem
logem
a-ier-

benedictionem a

Domino,
pi:is

ci

transgrcdieiido

pcrdidit,

Dominiis

Cliristiis

mnericcrdiam a Deo snlutnri suo. PrTmisil
.'iervniiftiio.s,

ob-

complcndo
nales, id est

rcparavii. Elevatcp, suni

tnm

voriK

nunc

dioit et prcemin.
al)

Accipict

bcnediIp«;c

baptismatis
s.tIus,

gialia, cbrismaiis lionor,

citouem, non a quolihel alo, sed

ipso Domiiio.
qiii

praedicationis

c;i'ieraqiio (pue

Cbrisio

Domino

bencd:cil qui jiidicoturus cst, ipse f»bsolvil
iiiuialMliier
ficii

iiiconi-

venieiile conoessa ^nnl.Merito aiitem appellata^ sunl

d.imnan: poluissot. Morittim ergo lionovoluit conoedentis ngnosci.

p^ria (tterncles, perqiias Rex
Iroire.

ijloria

dignalusesl in-

por in.igiiiiiHlinoin

y.iod

argumeninm

inier

eratores dicilur a pe:sr.na.
illa

Vers. 9. Quis
el

esl

if.te

Re.x gioria ?

Dominus

foitis

beqiiilur, miiericordiam, ul

benedictio niin

pcr

polens,

Dominus polcns
gloricv?

in prcelio. 1 ilerrogat
:

proQiiis

mtriia, sed por indiilgeniiam
lur.

Doniini veni^ise videa-

pliela
esi isie

ad cnnvincendam

perfidiaui Jijd.TCOriim

Nullus quippc lioininiim est qiii sibi misoreri non ogeat, Donantur delicia, ui veniatcorona sicut dari non poiesl liberl.is, nisi priir, servilus fuerit
:

Hex

Respondelur per leriiam spccicin
po'cns,

dcfinilionis, qua; Grocce dicitur roeoTr;,-, Latine qiialilaiiva
:

Domiuus fcrvs

cl

Dowinus potens

in

absolui.1. i^aluiaris
stiis, a

ergo nosler cst
iriliuilur,

Donio.is

Ci.ri- j) p',rUo.
lax.in

Q.od

si

disoulias, soli Cbrislo prol.:.bi.ur

quo

ei lioaiiliido

ttp

cc:iia

Mir,

Mpc

m

convenire. Gloiiosi cnim
cipes dici
:

posMinl cl lcrrarnm piiuni^i solus Altis^.i-

.vcai qiioJ p'iu5 ditii,

Uic ac.iplel bcnect

liex glorice

ncmopoiesl

dic ioucm a

Domiuo

;

cl pos;ea suhj.iiixil,
;

miseri-

mus
giilis

iiiveniri.

Ilnic igilur interrogaiioni,
s::l

rordiam a Deo salutari u/o

sicut

ja'ii siii-

dum

in

ordii.e

rerum

diciiim

e>i,

junoia rcsjonsio esi
.lud.iiol

:

priino j.arcal pcoc.-ili< nosiris, ci poslo;i be^:ediciioni$
ipsiii^

ubi beiic

vcrbis nr^iiilur

ii.unern siibscquauliir. IIoc eniiii frequcnler in-

populi ndand.i pr.x'sum.

piio.

vciiis
iil

Foriis cniin conlr,» illud dii.i;ur, qui.i Ciim ciim
i

c-sc variatujn, ut priuio misericordia pon.iiur
illiid,

;

gladiis ot fii-libus lenendiim esse

ulncrunt. Dotcus,
Pilalo tradidoin pralif),

csi

Dciis

misere:Uur nobis

ct
:

hencdiccl nos

qucin
ruiil.

.lli

qii.isi

itnpote itom

Pontio

[Psal.

nvi,2); iicrnmqiic co.ivcrlil Illuminet vnl^"m tuum supcr .los, et mnerentur nobic. Qu.c figura
l.citur .nnasiioplie, id est

Add;iuin csl quoqiie potens
aliquid

no

illi

ii,

conoe.laii(,iie sua
Dctiiqiic ciim
rui.l
:

prievaluisse rrcderciitiir.

p.:rvcrsio, qiiando proini-

ad
cl

eum Irncndum
omnes,
tcsie

nus ordino convcrso sontcnliam.
Vers.7.
I

vonissetn, audieflvrin^^eli.i;!,

Ego snm,

Joaimo
(Jofin.

llitc

nt gtnernio ijutErenlium Domijium

,

relforinm proimux corriicrnnt

iviii, 9;.

J^jc

i'''j

M. AlllFJ.II

CASSIODOIU

1^6

Dmiiiiius S.tlvalor per virtules suas nobis cviilciiier
oJic.ius est,

A

csi conlesimus

decimus, ceuiesimtis undecimus,
f;ui

et
iii-

ac

<i

proprio vocabulo parjdereliir.
ct

ceiitfsimus dcciimis oclaviis,

juilo

•,

ul pulo,

Veis. 10. Tollitc portas,priiicipes, vcstrnx,
viini,

dcavir-

dirant laiidcs Diimini, ipso largicnle,

perfecla meri,

portw octeriwles,

et introibit liex glvriee.

lorum devolione caniare

;

iii

fuit Niuhaiiael
:

de quo

Vers.

H.

Quis

esl isle

Hcx

gloricn?

Dominus

Dominus
la,

dicii

in
est

Evangelio
{Joan.
i,

Ecce vere hraelita i«
;

iulum

ipse esl licx glorice. Hic eliarn sclicina pnlcherest,

quo dolus non
de
(luo

47)
ail
:

et

Jeremias propbeventre maliis tuce

rimurn faclum
plosis,

quod apud Gry.cos diciuir anadidiciioiiis,

idem Doininus

De
te

apud

Laiinos congeminatio
in rcpeiliione

quac

fit

vocavi

te, et in

vulva sanctificavi

(Jerem.

i,

5).

Job

aulinversu, aut

vcrboruin. Et quo-

qiioque similiter Domini voce laudatus est,

ail eiiiin:
s:l
/i-

niam eadcm revoluia sunt,
abunde
sufiiciat.

c.\posiiio superior cl liic

Nuuquid
niens

considerasli servum

meum
et

Job, quod non
el

Nam

ut Judaeos confundere',
singiiiatirn, ul

ma-

ei similis in terra, vir

justus

timplex

reetus

,

gnificcnliain

Domini superius

compe-

Deum,

ac recedens a malo (Job v, 3)? Et cscipsi soli

lebat, exposuit;

nunc auiem brcvitcr
in prselio

culiiien lolius

tcri qui

tantum

Deo sunl

noli.

Sed cum

aii

laudis ct veritatis adjecii;

jam non solum forlem,

eos pervcDtum fuerii, evidentius etplanabitur.

Aliinl

non poienlcm, non
ipsarum

magnum, sed Dominum
/?cx

genus

est,

quod

sublraclis

quibusdam

litteris,

oslcn-

dicit esse viriutum.

auicm

est

gtoricc, jj dit taiesin

Ecclesia psallere, quibusnon

adeoomniuni

qui facit te glorificaiiles ulique gloriosos,

siciit

per

bonorum operum

arridet integriias, ut est praescns

Domiiium
(/

dicilur

:

Glorificames

me

cgo glorificabo
viituicni

psaliDus. irigesimus lertius, trigesimns sexlus, et

83
nou

Rcg.

II,

30). Qiii unicuique polcsJatem,
iit

centesimus quadragesimus quartus, de quibus suo
loco latius distinctiusque diceiur.

caileraque donairibuif,
cc'ebre praiconium,
ct

vull.

Gloriu cnim dicitur
landaiio. Sunt

Nunc aulem noveliiteras

fiequciil;iia

rimus bunc sextam et decimam nonam

quidem, donaiileDomino,
ics,

et aiigeli glorlosi, rotosti,

habere; reliquas vero

in

lextu Psalterii minio pin-

Throni,

Oominationes

et

aliae

poienlissimoe
ipsas

gendasesse judicavi, ne qua legeniibus confusa nasceretur obscuritas.
quac verb.i

creaiuroe; sed nullus cst

liex gtoria;, nisi qui

Hse autcm

alphabeii

lilterj',

condidit et coniinet summitates. Surpenda laus, mi-

significent,
;

Hieronymi Patris

breviti r divinis

rauda conclusio! Necpotuii ab alioqiiidqiiamdiguum
dici, nisi

labore coilectae sunt

quod tamen Scripturis

ubipsoqui solus suam

priievalet

enarrare

non cognoscilur insuetum.

Nam

et

Jeremias capiivi-

potentiam. Cognoscitc, magislri sseculariiim lillera-

tatera Jerusaleni quadruplici
deflevit,

alphabeti lameniaiione

rum,

hinc schemata, binc diversi generis arguraendisciplinarura

docens lilierarum sacramenta, etiam reruir

la, hiiic definltiones, bitic

omnium

pro-

nobis coelestium indicare mysteria.

ntixissedoctrinas,
sciiis

quandoin

hislitteris posita

cogno-

Q

Divisio psalmi,

qu;c

antc scholas

vestras

longe prius dicta

Toto psalrao per figuram ethopoeian, mirabiii sup<
plicatione deprecatur Ecclesia, ne ante conspectum

fuisse sentitis^

Conctusio psatmi.

Doraini contempiibilisappareatinimicis.Primo menv*
discipli-

Totus hic psalmus ad moralem pcriinet
nara
;

bro deposcit ul instituta Doraini viasquc cognoscr>i.
Quae sectio continet supra memorati alpb<beii
ras quinque.
lat,
liiie-

commonetenim, utsuperstilionibus derelictis, vcioetpo Domino fideliter serviatur. Quid enira

Secundo membro

beneficia ejus postu.
;

jiisliusquam cuin deserereqiii nosiii

Adam

fecit

esse

qux

sanctis Patribus a sxculo condonavit

liuc

morlales

?

Quid beatius quam

illuin
fecit

sequi qui

bumalavacro

etiani

continet sequentes litteras scx.

Teriio luco

iium genus inllictam
sta,

mortem

evadere? Sed prseiu;ie

dicit custodientes

prxcepta Domiiii aterna prxmia
jiigiier

Doinine, ut qui portas inisericordiK

promereri, prolestans se in eadem volunliite
perinanere
totus
;

sanctat rcgcneraiionis iiilravimus, nullis iiide peccalis

ubi rcliquas habet liiteras

novcm.

Sic

impcHeniibus exeamus.

Numerus autem hujus
Latinorum foriasse
apud Latinos, unde
apud Groficos
viginti

psalmus memoratarura litterarumconscripliune

psalmi

ad

viginti

ires

lillcras

depictus est.
Expositio psatmi.

perlineat,

qux

eloqueiiiiae propriMdicia concludunt.
viginli du;c,

Ut apud llebrasos
iiuiic

scrmo

Vers. 1. Aleph.

Ad
in te

te,

Domine,

lecavi

aniinam
:

esi, viginti trcs;
:

quatuorbabeanlur

meam

:

Deus meus,

conpdo, non erubctcam

ne-

tamcn

in

un;iquaque

lingiia

coni-

quc irridcant
erigcrc.

me

inimici mci. Levare dicimus, sursiim
viiiisque

prelicndenda compelens adbiltctur qiiantilas litteraruin
;

Ergo de terrena conversaiione,

sic et in isto

psalmi calculo redolct bcala per-

carnalibus ad

Deum

dicii

Ecc'esiam

/ei'nss«nni/na.ii

feclio.

suam, ad conicinplalioiiem

scilicet ccelostium rcruni,

EXPOSITIO IN PSALMI.M XXIV.
In ftnem psalmus David.

qua semper Dominum
faciie

pitis

animns

iiitiiclur

:

qiii«

humaua

despicil. qui diviiia conspeseril. Eruaiiimi perturbalionecon»

Quoniam

lituli

verba jam

iioia

sunl, vi psalmus

bescere est
fundi,

autem rcpentina

isie llobr;t;orum priinus alpliabclo descriptiis est, ile

subiloijue

aliud respicerc

quam

credebatur

ejus inagis viruitc dioendum
iiliium,

Cst.

Per tolum
:

igitur
uiiuii)

cvenire. Pciii crgo ne minor

effici

lur in conspeclu

duo islorum genera siml psalmnnim

ejus, quoc dc ipsius pictaie confisa cs(. Irridait TCio

quod

iiitcijrum r.l|ihabcium continere moirslratur, ul

inimici, quanJv<

i^storum confidcnliain

n d vident

:

117
psse

KXrOSlTlO IN rSALTERILM. PSAL. XXIV.
cmpleinm,
el
>i

alitcr cedai

(iiiam

secnluriim
iit

A

niillus

suis

meriiis ad

cjiis

graliam venil

Dicendo
qui

rsse pra>iliccbaiit.

Sporai ergo inaler Ecclcsia,

cniin

misericordite

tuce, quce

a sxculo suni, scinper

promissa
uiide

siia pra-sici

Dominus; qualcnus adversarii,
non habeant. Ridcre eniin

Dominum miscricordiarum approballargiion^m,
non anle hominura merila
suscipit,

eam

hridere

po>isiiit,

sed prius sua

plerumquc benigni, »rridtTcaiilemsemper adversicst. Vers. 2. Betu. Eunim uuiversi qui suslineni te non
confundenlnr
fpcciare
<
;

co)i[unda>itur iniqui facienles vana.

tx-

dona conccdil. Omnes qnidem bicreses dclcsiabili cogiiJlione rcpertae sunl Pelagianum vero nialnm quara sil perniciosum, hinc dalur intelligi, quod
:

esl
;

sub malorum paiienlia
vcniens
iii

Deum

viriliier

tanla cognoscilur assiduilalc redargui.

A

sccculo di-

ttittere

ut ille

judicio suo reddat

quod
cor

devoii aiiinius cxpeicbai. Sic et alius psalmus dicil
t.i^pecta
ittum,
i|uia
el

cit.cum coeperit cssc saeculuro, q>'ando ailminislrari ccrplus est mundus. Sccculum esl enim mnndi ordo
decurrens, qui ad fulura tcndens, pnterita deserit.
Haec aliqui
in

Dominum,
susline

virililer aije,

cl

conforlclur

Dominum

(Psal. xxvi, 14). Et respice

per

liguram

anadiplosin,

qux
in

Latine diciiur

annis dcterminanda esse pulaverunt.
cula dicia esse voluerunt,

hebdomadis simililudiuem, septenis Alii onim sie-

cimgeminatio dictioni?, sermoiiem gcminat ad decorem. \n supcriore quidcm i^salmo
vcrsibus
facta

qnod

iii

se jugiter

revol-

vanl lempora. Et ne dislinctiones vcrborum pralcr-

ol. hic auiem
confuudantur
linc
:

in

solis

verbis e,i posita. Addidii;
in
;

B

millerc vidcamur, miseraiiones allinent ad operalio-

ipsum vcrbum quod pro fidelibus
in

nes pias, misericordicc vero perlinent ad clenienteni

posiium est,

parte iniqiiorum fecit iniiium

naturam. Undo rogatut ulrarumque rerum suarnm

Si'd illic

opialur ne vcniat: hic pclitur ut emergat.

memor
Vers.

sil
f>.

Doniinus.
Zain. Delicla iuvenluds
;

Fiicientes vana, id csl qiinc a

Domino probanlur

alie-

cl

ignoranlia;

riiea-

in.

Vanum

ciiim dicinius infruciuosum aique va-

ne meniiiieris

ciiuni.

memor
iiolas fac

eSto

sccundum magnain miscricordiam liunn mei, Deus. Dclictum quidam voluiit lcvius

Vers. 3. Gimcl. Vias :uas, Domine,
ct

miln,

esbcquani peccatum, dictumque ab
linqual ;rqnilalis, non
pravila'.e vcrsolnr.

eo84 '1"

-^ v'^"'

temiiat luas edoce

vie.

Inier vias el f.emi as iion
ei)iin

tamcn

in siiinnia

crimiiiuni

p:ir\a di^-taniia est.

Vias

dicimus, quas

comcalle
itine-

Deliclum est enim avidius cibuni

meanlium generaliler
diriguntur, nec vulgo

licenlia pcrv.ngainr, qurc diclic

suinere,
verbis

cachinno

incompetenrer

resolvi,

oliosis

suiita vehcndo. Semita; vero

suntqux angusio

operam dare,

el caetera inijnscemodi, qiiaegra,

nolx sunt, scd occuliis
ordinem

vissima non videnlur esse peccaia
slant csse
proliibita.

sed tamen con-

ribus anibulantur. Dicta est
via.

cnim semiia, quasi semiviiac

Juventuiem

vero non lanluns

Quapropter

vias

dicamus ad

perti-

floridamxlatemposuit, sed praccipitationisaudaciam,

nere, in quo ambulat et dociorum conversaiio, et

C qux

in illa aetate facillima est,

dum

caloraniini

mo-

siinpliciummuitiludo. Semiias n^ilatu logis inlelligentiam debemus occiperc,
Jiouliaie

quoe el paucis notx, eidilangusi;\;.

destiam conversationis excedit. Nam multi juvencs morum gravitalcmaturi sunt; ccontra quidain sencs
levitalis criminomacuIantur./gf/iurfl«<?Vp

sui
;

probanlur

Sequilur

eniin

antcm

dixit,

,

edoce

mc

qui

sermo non ad callem, sed ad

legera

quia multa faciuius

qux

raala csse

nescimus; damus
;

niagis uosciiiir perlinere.

Vers. 4. Dalktu. Dirigc

me

in verilale tua et doce
et tt susiinui tota

plerumque ignari consilium, quod hvdal altcrum damus vclut pro remedio argrolo cibos qui vehemcntor
affligaiil.

me, quia

lu cs

Dcus

<aluiaris

meut,

Ipsam quoque lcgem

fro<iiienier odeiuli-

die. Singulis

sermonibus superiores sensusliic versus

mus
quc

ignoranles,

quam non
a

liccl ignorari,

dum

eani

amplcciiiur. Dirige

me ad

vitain pertinet, doce

ad

voluerit Diviniias
retineri.
Alii

goncralitate cognosci semperdelicla

scicniiam. Sequilur, quia tu es Deus satutari$ meus,
ei le

aulem dicunt
originali

ignoranliie

tuMnui
Duae

tola die

;

perleclc

breviterque nos im-

eiiam ad parvulos pertinere, qui
sopili sinl,

licet invalido

scn^u

hnit.

siqnidem rcs sunl qux> boiios cfficiunl
:

tamcn

peccato

prob.niur ob-

<>hristianos

prinia,

ut Deiun

nobis saluiarem cre-

noxii. iVtit ergo ut delicla juvenlulis et ignoranlne

ad

daihus

;

secunda, ui sub lulius vilx palicnlin retridebeanius.
Toia
(i;'e ;

vindiciam rescrvare non

velit,

sed lanijuam cxcidant

hiiiioiieni ipsius cxs|)eciare
si

ac

D

illi,

ila

ad judioinm

iion

patiaUir adduci. Ideoque
m.jmiiirrit,

diccrei, omiii die, scilicet

non inlcrpolaio tempoprolainm
esi.

precatur Ecolcsia ne delicta

sed

poli

!S

re, sed coniinua viuv. significaii .ne

viemor

iil

cius

secundnin

vunjnam misericuidiam

Vers. 5. IIe.

Hcminiscere misera.ionum

tuarum,

suam.
Propler bonilalem luam, Domiiic. Diceiido
boniialcm tuam, Domint,
f<( ii inlclligi
;

Domine,

el

misericoidiiirum

luarum, qua: a socculo
liuini-

Proptcr

tunt. Veiiit
litate

ad secuiuJuni monibiuin, piissiina

non propier

sua pelens, quatoi.us

socundum coiisueliidinem
consequalur. Iluniano
qiii

mcrilum incum. L'nde
mere,
nisi

nulii f's est

alHiuando pra-su{)\\x
:

ejus,

niisericoidiam

Doinini

queni graviler coniingil errare.
id
o.>l

li-

usu

illi

dicitur remmiscere,

nunquain potcsl

ati-

pura dicilur cnipliasis,
illn

oxaggeratio

sed

liic

qiiid oblivisci.

Nam

qui sibi dcsidtra!. SDbveniri, iar-

ojus spocies esl, quae sigiiilical id qiiod nori dicii.
illius

gitorem

henclio.ii inilat obliluin,

quando

aliqua fuoril

Merilo ergo

bonilas

vcracilor

pra.'dir..tlur,
D,-i::;

do

dilalionc tard.ilus. Siibjunxit, et misericordiaruin lua-

qno

scriplii.n csl

^cmo

i>vnui, n'si i>olus

\^Luc.

riim,qu,v a lcccuIo shuI.
ci

lii

liis

vtrbis pr.cclora n'niis
sentcnii.)
;

xviii,

V.)\
7.

ngul.iris nobis reluccrc \id.lur

quia

\'jrs.

IL-!!;

Duid.') ci

rcd^i» Dnntir.ui

:

jnylei

179
hoc legem slatuel delmquentibus in
lii.

.M.

Alllhl.II
cnl
,
,

CASSIODLTiI
eral,
Nuiiii
II

i''(i

UalLii

ho- A
coii-

(jiiod

iingiia

ii0slr;i

Salvalor
i

iiilirjireial-ii.

HJi/iHs ; (|iiiu (Juiii cuiiclos beoelici.s picCVLiiiai

si-jiiideni ipsinis

salalis
cst

ilci;igili)r

es>e p:o-

vers'oneai lamcn dcliuqncnlis exspcctat.

1'tuil eniiii

(essio.

Sequilur, copiusum

euim,

id

csl cui
l li

non

iitperjHsios ei iujusios {Mauli. v, ili), vilaui iribuens
liisqui merebatilur txsliii[;!ii. Meriio ergo diilcis
cilur, a
lii-

poisis parccre projilcr se, :?cJ propicr
sanctilaleiii.

nor.unis

SeJ

du.n

ropiosum Jiciiur peccaluiii,
:

quo suavi»
:

doiia pruislaiilur
et

:

sicut ul alius
esl

aliiindaniissimum e-se moiistralur

(juoniam cursu

psaliiius dicil

Custute

vidctc

auoniam suavis
cniiii

lemporis scinper angclur

;

il nisi

fueril divina niibClaii-

Vominus

{l*sal,

xxMii, 9). Dulcis

diclus csl ad

ratione subven uni, quaiiliim vita prolendiiur,

siiiiilituJincui dulciuui escaruni,

quibus inaxiinc de-

tum liumani
conde
piosa sua

fragililale

pcccalur. El

niemona

re-

leclalur huinaiilias.
tes iiicrcpaiiones ct
felil
1

liectus csl

quandoposl frequcn-

ijuod Ecclesii dici» pro parle inembroruin, corss;i

ngissiinas e.vspeciationes ob^.i-

pecuaia;

iil

qui

sc praedicanl

Cjse

uiaLs,

huiiiilial

supeibos
ci

el iinpios, ul

ta:idcni

inundos, s.cul Calliarisla;, inlelliganl

se portionem

aliquando sapiant,

se

errasse

pc£iiiieani.

Quod
iiis

cum

sancta Eccle:>ij

iiuii

liabcre.
esl

auiem legcm
fuil; (|ua!ido

slutuil, uliijue
iii-liiil

daLcdiiiis el reciitud
inaluii
lc^is

Vers.

W.

La«eii. Quis
staluil
ei

liomo qui timeal Domi-

enare quos

pro-

num

?

Lcgem
timeul

in via

quam

eteyit.

Venil ad

inuigalioiiecurrigcre.

Sed ne quishanc

dialriclioiiein
lalcc

B

lertiiim
sit tjui

membnim,

ubi specialilcr dcmon^lraiur qui

crcderct ex asperiiaie venissc, consiliuia
cipoiiil, id est bonitalis et dulcedinis.
iii

Icgis

Dominum,

aul quali

munere

gratuletur.

In

via, id est

Sed more suo iiiterrogationcin
(jiiae

pr.nniilit, rc.«.ponsura

praiseiiti

viia,ulii icx poniiur, in

qua recte vivere

compclunt

:

Legem
Dicit

staluit ei. Isie cst

quem

vo-

cuininoneinur.
Vers.
8.

lebat
in judicin: docebit
A{\

cxjirimcre.

liomincin

accjiisse legcin,

Thetii. Diriget miies
IJ csl

cui idco voliiii

metum

adjicere, ne posscl sub igno-

inansuelos vias suas.

aniino placidos

pro-

raniije securilate peccare.
iii

In lia

quam

elegit,

id esl

iiiissam la:il bcaiiuidincm pcrveiiire. Direclus ([uippe

sanciitalc projiositi.

diciiur

(pii

de curvo redns

efficiiur. Dicciido auteiii
;

Vers. 12. .Mcm.

Anunu

ejus in bonis demorabilur, et

miies, cxcliidil supcibus cl clatus

si>

ui in

Evangclio

semcn cjas

hicredituie puss debit

lcrram. ^uia jusiis
sialiiii

dicit: Deali viil(S,(iuia ipsi possidebunl terram {Mati/i. V, 4). Slansuetos

liomiiiibus cxulis

corpmc,

iioii

perfecta hea-

utiquc,

iion

supcrbos, qui contra
sibi libcriaie reralci-

liludo datur, (juje sancl;S in lesurrectione promillilur
,

juguin lenc ci oiius leve noxia
iranl
;

animum lamen
n<.c

cjus dicil

;?i

bonis posse
illa

remo-

scd

illos

doccbit qui siiie niurnuiralioiic

fa-

ruri, qiioniaiii cisi adliuc

pr;vmia

sujpensa suui,

ciunl

qux

jussa coQ^nuscunl. Inieimansuctos ciiim ct
:

P

qute

ocnlus vidit, nec auris audivit, nec in cor Iwii,

mitcs lixc videlur es^e Jistanlia

mites suni qui nulla
Icnilate aiiimi

minh
inii
ci

ascend:i (/ Cor.
i.i)ei

9)

;

modo
;

tainc» fuluri pra:'

furoris accensione turbanlur, scd in
jugitcr perscvcraiil
inaiiu consueti,
;

cerli-sima
cjus

dclcclalioiie

asCuiitur.Sequilur,
Islud
jaiii

mansueti aulem dicunliir, quasi
iiijurias,
:

semen

liaiedilale pOi.sidcbit terrim.
significat,
'"

hoc cst toleranies

non rcdsed qua;

fulurum prcinium :tbsolute
ejus, id est

quando scmcn
reci-

denles malurn pro malo.
hiiil vice Ddiiiini

Vias suas dixit

operabona

§5

^terna sccuritate

subsequcnter exponit.
vice

pientur, et posscssio ejiis luilla ulterius
et

evpulsiouc

Vcrs. 9. JoD. Universiv

Domini misericurdiu

lurbabitnr. Qui
lirmissaiia
p'

enim

aliijuid

(x luircditjte tenel,

vcrilui, requircnlibus leslume.Juin

ejus et tcstimoniu

sscs^ioiu; glori.itur.

ejus. Dunisinl iiicomprelierisibiles vice Domini, aplis-

Vcis. 13. NcN.
libus
lii

Firmamenlum

est

Buminm

limenillii,

simc eas suh hrevitaie
cjus enarraic su liccrct
,

coliigit.

Quis cnim oocra
potentia coclfbtia
illu;

eum,

el

tesianentum ii^sus

ut

incnijesteiur

quania

lioc vcr^iculo diiigen;er creJe:ili

im aniinos nien-

lcrreiiaque iiiod.-ivtur? Scd

cum

non potuisscnt
Unirersw

tcsqne robcravil.

I'riino

qiiia

I

(•iiumeiaii, ^ullRiciiler coiiipreliciisiim cst,
viiv

n;uiabi!is cst, firmanitnium ejus

umanu coii^ueiudD Dominum dicit fulul.ili

Domi::i uiuericordiu

et verilas.
;

Miscricurdta, (juia

rnm,
pv sioir;

ut dc se duliilare

iu»;i

debcat, cu.n

proiiib-

pranenii cuiicia boniiale

vcriias, (juia

oinn,a suh

solidalur.

Scd vide quoJ

d;cil tinwiilttus

eum.

iiilcgritale dijudical. S. d iie l.oc

pularcs coinmuiii-

Uta ciiim sujicrbis cl
iiUucrc

auil.ifib:is

non

proniiilii. tl

lcr

conleiendum, se
;

|(iilnr,

(juibus possiiit lalia

conel

quam

\iiii

liaboanl verba disposila. ll>!iii;mus
,

veiiire

scilicei,
cju.i.

rcq^iircniibus tcsl.unenlum

ejus

timor diiTuIeiuiam iribuii

liiviniis autf.iii

spei

liriiia-

lesiimonia

(Juaiido

siiigulari

iiumfro
aiil

dicitiir
llic

menla

c(::ici-dil.

Sccunduiii istud csi ampiecteuduiii,
ul
(jiio

Tesluntcnlum,

aiil

Yctus signihcaUir,

Novum.
;

iiiniisiliic niccssariiiiii,

lcx ejus ipsius nohis

iiiu-

er^o Te&timenlum d hemcs accijierc
jfiojjm
eiiiiii
iiiis

Novum
,

testi-

nere dcclareiiir, sine

iicc inleliigerc ijuiJiiuani

vcio prxcedeiiliuin dicta projihelarum, lcsics
fuerunt sacrarum promissioiium
(iu.is

boni possuniiis, nec pcrticerc lauJanda prxvaleiiius.
Vcrs.
1 i.

DvUii-

S.vMEca. Uculi mci senipjr ad

Dominum,
aiilc-

advenius sui manifc&iaiioiie complevii.
iO.

quonium
f.ita

iy.se eveltel

de laqueo pcdes meos. Posi

Ver.-..

Capu.
pcccaio

1'ropter

nomen tnum, Domine,
copiosum
est

jtr.emia be.>t<>ruin, nuiic toiile v.plalionem

suam
auleitt

fropitiaberis

meo

;

cnini.

Iloc

fu.sse Jicil

M inper aJ Dom.iium. Pulciierrime
diver&iias. Suiel ei
,

heiic aJ

pcrsonaiii rc!ertiir Eccle>i;e, cujtis congrc-

c.(i^i;:iscitiir iia^c faci.i

im qui antq
aul iu

({.ilioiitm c.\ (livciMS i,ec(Hi(>ribiis

cmistal

evciii.-.sc.

peJcs

siios

noii iiitiutur
l;i

iii

Ia:]iicos irriierc,
.

Vicplcr

hudxn

luui:\

Dom

;;c

.

qu,a JCiiiS

diceiiJus

fovcaiuiii

iius i-.cidcrc

Ucc

utcui aiirabililcf Cl

,

,

U\
vcracilcr diclum
ilcsiiue iiosiros

EXPOSITIO IN
csl,

quia
,

;i

caiiic ;)iiil)u'oiiins,
;id

PSU TERIUM. PSAL. XXV. pe- A oiroradir. Sdbjupgitur
iios

1?9
cn;isa probabiiis

qua pelitioinvocnvif
,

d^iiij^iiiius

si

DDiiiiiium

jiit^ii.T

oculos elfvemus, quouiani
oflcn^ioiie reddil a'ivuos
Vor.-i.

ille

rcsiieclus ab

oiiiiii

ncm si am Dominum.
sp
ni S'i;iin
Ip"-"!!!!»

coiisoqai

dobuissot

,

(luoniain

IVcvera

non

inorciur crubescere
iii

quK

C();;iios'itii

l;inla
qiii

virliite

posuisse.

i3. AiN. liifspice in

i/j

,

cl

miscreie

itwi, i]no-

cnim

e'o;jil

invocarc,

nescit pie su|iplican-

uiam

uiiicut et

vauper mnn
quia

eijo.

Egro^i:! sibi couipadisil,
Octili

los ^ilijicoro.
Voi.s. 20.

ratione respondel,
tetnpei

siiperius

mei

Tau. Innoccnlcs
te
,

cl rccti

adhwseru;
,

l

inilii,

ad Domiuum, nunc

dicil, liespice in

me, quciiiqni

qn uinm snstinui
iiiiolliijiinl

Domim.

Innocentcs

quidain
,

zd.iioiiuiu

ego

in le, cl

miserere

mei.

Naiu

ad

narvulos sacro
nullis

baplismate regeneratos

iliuin scinper res|ticit, exigii ui euiii

iiiisciaius ip^e

qiii ad!ii;c

mundanis coiivcisalionibus polluun-

rcspicial. Addidit quoqiie inisericoidi.c aniplissiiD.^is

lur, sed in ipsa sanctitaic iranscuiit,

quam

suscipere

caubas, quando unints plus air.alur, paupcrriniui
dolelur.

pliis

merueriinl. Pieaos auteni illos accipi voliint, qui jain

Quod de person»
,

Ciiri>li:ii;i

popidi conveei,

maiura

a-talo conversi, divino

nninere a peccatorum

nienler dicil Ecclesia

qui unicus

cA

quia snius
qiioiiiaui
|>

suiil Iaq;:cis absoluli.

Sed cum dixerimus Ecclesiam

teracis fidei sacramenta cuslodil.

Paupcr,

variis boiiiinura moribiis esse couiplei:im,

quomodo

aniundi illecebris
rcrerliis csl.

Stijjrcgatus, nulla

sxculi ain! iiiunc

bic dicit lantiim, innocsnles et recti adli(vserunt milii

q
Tribulalioncs cordis

'.asi

el illos

non liabcat pcrmi.\los qui improbis

Vers. 16. Phe.
tunt
:

mei ddulatcc
Dilalata
csl

moribus piUuuntur? Sed considcra poiidus vcrbi
istius,

de

neccssilaiil^^us

meis

eripc

vie.

ut iu/joceij/cs
il!i

ei

recios adlnvsisse

sibi
,

dicat,

Ecclesia^lribulaiio,

dum

cogitr.Lones suas per
di>(endil.

mundi

tanquaui

fuerinl sociaii atque conglutinaii

quod

calami'aies,
cst

uhi

e-i

seminaia,

Keoessc

ab uiraque parte
Reliqui aiitem

morum piobUas

vidolur eflicere.

enim

ul copiii^o fasce depriinalur, qui

pro mullis

cum

labore loleraii snnt poiius (|uaui

a^fligilur.

De

ncccsv.tdlibus

enim

dicil,

quas perseiiisidiis. Ili

adhicseruni. Su5<mui vero dicii, viriliter pa>sa suni
in
fuit

cutoinm alque buTeiicorum pilicbalur
suiit

h(ic

inundo fiequeiiies angusiias; sed una
te

milti

eniin

qui

necein inferrc cupiuui Cbrisiiaiiis.
diceljat
,

consolalio,
,

Dominum

n.stinere. El iiispicc
el

vim

Sua^ eniiu rccle
tumpserti.

quas sludio

ciiaiilalis as-

vcrsus islius

qnia innoceiites

rcctos ideo sibi ad'

hwsisse dicil, quoniiiu susliuuit Diminiini; alioquiu
et
,

Vcrs. 17. Zade. Vide liuinililatcm meani
vieuin
,

luborcm
id

non poterai lales amarc,
Vers. 21. Redtme

nisi cl ipsa

de lania vide-

et

dimiite

omnia peccuta mea. V.de
Humiliiat est autem
et

est

rctur lirniitate praesumere.

propiliiis

respice.

Ecclesijc
siisliiict,

me, Dens

Isract, ex

omuibus an-

quando indisciplinalos

pravos docendo

G

^«snis

»i(?js.

Cum

dicit

Redime me,

.".dvc^ntnm Ooniini

el tecios aiqiie latentes patitur diviiio roservari jiiUi-

^^^a'vaioiis

exposcit, ciijus sanguine

redempla, de

cio.

Lcbor enim ipius cst
niiiiiaquc

,

quia mullis perseculiofaiigaiur;
,

diabolica esi captiviiate liberaia. Dcus Israel, id est,

nibus

conlentioiie

et

i.emper

Leus
q;.ibu3

le

vidcniium,

qiiia

ipsos

revera graios babet
indulget.

pravorum objectionibis
pai is re(|uie conquiescil

laoc^sita

iiulla

bic o, lala»
laiita qiiae
,

conspeclum

suie

contcmplalionis

Meriio ergo posi

Subj ingeudo enim,
in se

Ex omn.bus anqustiis
inv. nlri,

meis, nuliam
aliter

patilu-. lemilii sibi peccata oiiinia deprecai-ir
piaE io!er;iniiae

qula

inaculam desideiat

quoniam

duri simus Ijbor clemenliam judicis
it.

Cbriiio iion potest conjungi sancta

.'iponsa, nisi

fue-

icmpcr cxspcct
Vers.
18.

ni, ut dicluui est, sine inacula el riiga.
,

Res. Rcspice iitimicos meos

qmniam
redcaiil
niun;ii posila
,

Conclwio psalmi.

muliiplicali sunt, et odio iiiinuo oderunl

me. Dicciido,
ut

Hespice ininiicos meos
(m.s./l.,/}.,

,

pro ipsis oral,

Audiamus qiicipadinudum

aJIiuc in angiisuis

luijiis

r.,rrcd,

iill

:qi,ia qiios ille respicit, siiie

pcr lotum psalmuin
ct

nd liberalorein
tiibulaiiones
coiislel

dilaiione converlit, siciiL in Lvangi:lio Pctiuin Doininiis re-pi;xit ut flerel

suum

ciainel Ecclesia;

desin;imu;

(Luc.
:

x.vii,

Gl). Addidit caus..m
multiplicali sunl. jj

noslra-, iinpalio-nlcr ferr.-, cuin ipsain

inilrem

qiia

i

enrc non debeant

Quoniam

p:o nobis
t'jiiiiis

8S [jravissimas an^Mistias
Domino juvante,
,

susli'icre.

Por-

Piiuci cniin

crederenlur fortasse coniemni, muilorum

advoisi,

viriliicr;
^i

sporemus
iii

vero perdiiio sine maxiu.o dolore ao:i poierai sustineri. Scquilur, (juia odio
siain rcvcra inlqno odio

d'

(jiis

piciaie (onstaiitcr

quia

nos

Spjins.T..

inujuo oderunl me. F.ocle,

p:ir;iiiiis pcriiiiin
:id

mus, Deo

birgieiiie,

cum ipsasimul
bis

odtranl

qua dum

xleiiia

luo

gaudia
iiiysliTia

i|

sls
diiodciiiis

icrveiiicmu-;.
iiobib

Niiinerus isie
,

oiaiioiicin fundeiet,

illi

laiuen cJin per.-equi nulla
iiiiijtto,

suporna diiclarat
iiidefossis

quod

interinissione ccssabant. El ideo addidit odio

viginli

qiiatuor senii-res
siia vi

vocibus, laudcs

quia esse videtur et jusiiim

,

sicui et illu

1

:

P.rfccio

Domiiio
ul

niodulalionc coiioelebrcnt,

commonons

odio oderum illos {Psal. cx.\.\vui, 2'2i.

ad

siiiiiiitiidiiiom

corum

,

ct

nos psalmuiu isluin

Vers. 19.

Si-s.

Cusludi animain incam
te.

frc(;iioii!ata
el

eripe inc
sti;»iii

dc\otione Cjntcmus.
IN

:

nonconfundar, quoniam invocavi

Kidcm

pel.t

EXPUSlilO
i^uu)

PSALMUI XXV.
in

Ecclesia rectissiinam cuslodiri, ul servaia a sclti>iiiaticis.

Psaimni Davul.
psalmus sigiiirKCl
aolibiis
,

nulla

qucal

pcrvcrsiiate

confundi, scl
lidci

siiie

noslris conve-

macula

el ruga

Sponso suo oinala

viriuiil.u:)

niculiam spiriUialiuuj rcrum

Daiid autcm u);uiu

i«3
foriis

M.
aqiie desiJctabilis,
loiiis
,

AtUKUr CASSIODOK»
A
crecis menlibiis iiiducamur.

184

liic

lexius ad por-

Bene crgo prophcla
el

petii

reclum ajilandus csl Clnisliariiun
{jienle

qiii
iii

Doniino larEccifsia cjns
se bcncficiis

dicens

:

Prcbn me, Domine,
iil

tenta

me,

in ista pnrle

divcrsorum laudc nierildriim

(|ux Domini est,

non

in iilam

tcitalioncm diabu:

ronstanti

animo pcrsevcrnns

,

divinis

licam

induceretur;

ubi sequilur

Sed

libera

nos a

consolatur. Sed lamcn
<

esse est ui ad

cum lalis liymnusdicitur, neChrisiuni DominMm intelligenliui virDivmo
psulmi.
priir.o

malo {Manh.

vi, 13), id est

ab ipso diabolo.
m.eot

Vers.5. Quoniam misericoidia tua anle oculos
est, et

luic reftraiur.

complucui

in veritale lua.

Hoc

erat

unde

lcnta-

tionum peiicula

iion

timebat, quia mir.ericordiim

Sanctus

iste

qucm

dixiinus,

modo
qiiia

ejiis

psalmi
i'ni-

non poicrat

oblivisci. Jugiter

enim

sibi

subve-

innocentiam suam respici deprecatur,
(|uis

cuin

niri facit, cui collalura beneficiuin

anle oculos scra-

lioininibus

non habuit poriionem. Secuiido sopin judicio

pcr

assisiit.

Qna de

re
est

eliam
aiitem

Domino complacuiste

plicat

ne hxreiicis aut schismaiicis

Domini

sc dicit. Complacere
aettriiam

cum
via,

sanclis Domini
,

niisceatur,
tiis cst.

quoniam

domum

ejus se dilexisse tesla-

graliam

promercri. In verilate
ail
:

id

est

in

Christo tuo, qui
Expositio psalmi.

Ego sum

vcrilas

el vita

(Joan. XIV, 6). Aliter enim Fatri non polesl coni-

B
in inno-

placere, nisi qui

tali fuerit

creduiitate lirmatus.

Vers.
centia

i.

Judicame, Chmine, quoniamego
ingressas

Vers. 4.

Non

sedi in concilio vanitatis, et
introibo.

cum

ini'

mea

sum;

et

in

Domino spcrans non
judicii videtur esse
,

qua gercntibus non

Complacuisse sc Domino

infirmubor.
peiitio,

Fericulosa

quidem

egregia nirais narraiione declarai. Imioccnliam qiiippe

sed sequeslralio raaioruin

qu«

(it

in

exa-

suam
siini.
riis.

niiitur

ostendeie, duobus vcrsibus rcJiigiendo
;

ininc Doinini, cognoscitur a
oplari.

benemeritocompetenler
delestabiiis arrogantia
fideliier servieniis
,

quai prava sunt

aliis

vero duobus ageudo quse rccia
in topit is diciiur

Quapropler non
,

esl

liic

Quod argumenium

ex coiitraiiino-

ineritorum

sed justa petitio

ut

Conci/i«m enim ranirafjs, ot congrci:atio

sequestretur a pessimis, ne

cum
sicut

malis habeat porlio,

centium oninino conlraria sunt. Cnumerat e;iim nunc
qu3c,

nem. Postulat enim
canero repoiita
niiki
est

vir sanctus judicia
,

quia certus
:

Domino

largiente

,

peregerit, unde se compla«
sedit

crai de ejus niisericordia

ail

Apostolus
,

De

cuisse icstatus est.

Non

in concilio vanitatis,

mihi corona jusliiia

quam

reddet
iv, b).

qui tractatibus iniquorum nulla consiiii sui pariici-

Dominus

in itla die juslus

judex (II Tim.

patione conseniit. Fieri enim poten ut honio sanciui

In innocenlia vero sua inyrediiur, qui, sicut inferius
(licit,

casu aliquo ad concilium veniat iniquorum, ubi

vcl

sperat in Domino,

ncc de suis quidquam

viri-

incongrua vel vana referunlur. Sed diim

lalia

cogno-

bus, sed de divina largiiaie pioisuniit. Sequiiur hujiis
rei

Q

verii,

neque cuui

eis sedet,

neque deleciaiione aliqua

decora probalio

,

qtiia

in

Domino confidendo

in-

commoramr,

sed

pra\um siudium aut dissuadet,

firraatum se esse non asserit. Ilaec csi

enim innocentia,

aul descrit. Qnapropler cuin se prius negasset sedisse cuin nialis,

(juam supcrius dixii,
dcrc, ne
possit

id

estin Domini virlule confi-

modo

se proli clur

non

inlroi>se

cum

aliqua

pcccaiorum infirmitas

cum
ctim

pcs^imis. Anie e:iiin tractaium ipsorum viiavii,

ingravare.

posl ei facia deseruit. Iniroiius csl
et

enim ad scelus,

Vers. 2. Proba me, Domine,
vieos
et

tenta

me

:

ure renes

fteri

aliquid audacler incipitur. liilroiius eiiini

cor

meum. Pruba
ille

et tenta,

non praesumplive
fieri postiilatur,
,

iniliuni signiQcat opcrationis, ipiod vir saiictus a sua

liicinir,

sed hoc einendationis gralia

conscientia profiielur aiienum.

Nam

qiiando

perscrutaiur et leniat

facil

nos

Vers. 5. Odivi conijregaiwnem malignorum,
impiis non

et

cum

peccaium
tcnii.TC

inielligere nostruni, et ad

fructum poeninos in hoc
relin-

sedebo.

Minus fuerat sanclo viro
congregaiwnem

inaluin

pervenire.

Alioquiii

si

nulla

vitasscconcilium,

nisi cl

odissct oinni-

saeculo adversitate

commoncat, sub neglecto

modis subdoloruin. Odiuni cnim
sicul esl
dixeril
iii

signilicat divisionem,

quimus ea pro quibus saiisfacere dcbereraus. Ipse onim bubscquenier exponit, cur se probari et tentari
desiderarct,
utique ul urerentur reucs
et

amorc collegium. Et cum superius
vaniiaiis concilio

se
se

in

non scdisse, mddo
vani

cor cjiis; £) profilctur

CMm

inipiis

non sedcrc. Clruniqiie
alii

qiiidein
,

qiiatenus delectaiiones et cogiiaiiones humanne verbi

crat oninino
iinpii.

dcserendum. Sed

siini

alii

Domini calore purgarcntur
viliorum

,

(|iii

more fornacinm,
homiiium
adducii.

Vani suiitqiii caducis iiiquisiiionibus occupaosiiperflua

sorJcs absumens

,

aninias

ad

tur,
inipii

et in

lempus narratione consumunt.
i)iii

eimr.dalioncin

perfeclissimi decoris

Por-

autcm,

h.irelici,

quxslion bus

§7

pclidis
,

scruiandum

est aiiiem cur hic pelat se
sil
vi,

debore
;

teniari,

Scripluras

divinas
ait
:

dcpravare

ciuvenduiit
er.s a.i

sicul
inltri-

cum

in

evangelica oraiionc
tentaliuncm {Malih.
:

posilum
13).

ydwiucas
suiit igilur

Pctrus apostolus

Dcprnvanics
iii,

sunm

nos in

Dua»

tuni ct pcrdiiioncm (11 Petr.
qiie jure

lC).Hos cr^o
iia illi

ulros-

tcntationcs

uiia Doiniiii,
eriuli.it,

qoa bonos lentat, ut cos
:

nionei esse fugi.ndos, q
isli

superfluitales

compclcntcr
vil

sicil lcgiiur in Gcoesi

Tenta-

diligunl,

icla pervcrsilatis

infiuunt.

Dominus Abrahum^Cen. xxn, 1); vcl iil.id qiiod dicil Moyses Tcmat vos Domin^s /),«« vcsicr (nent.
:

Vers. 6. L.ival o
circuriiibo altare

inter

innoccnlci

mauus mcas,

et

(uum, Domine. Potcst

lalia loir.i, qui

Jiil,

5). .^licra
:

\ero diaboli csl,
qiia

(|ikc

scmpcr

Miicit

capiit

suum

sequilur Chii.suim, qui ttrrcna despicil,
coiuupi^cit
,

»d morlcin

dc

prccamur no

in

•jus parii^s

c! ropicstia

<:cul AposL.lus

nA

:

Sostrs

m
tiuletncouversatio
in coelis

ExrosiTio iN rsALTnRiLM.
est (Pliilip.
v.i
,

rs\t-.

x\v.
pccui.iariim
li;i:c

m
ol)l;jlionc

^O). Jntcr
facta

A

(\\\oA
k-l

uwMarum

{^Mval,»

sit.

innocentes

eniin

lavut

manits

siias,

qni>quis

(oiisidcra

<iiiO(i

nccipicnlcs judices univcret qui justiliain vendit,

propria stndio bonx» conversaiionis cmundal. Ei Itone
addidil, inler innocentes, quia possunl /o."«re
eliain qni

saliicr

cssccntur.

Nam
;

mu-

wanut

ncribus dcilcrani rcplcl

ct

qiii

nocenlcs absolvil,
comiilc.vii.

nocentos sunt, sicul

fecll

Ponlius riaiiis

idem suam dcxleram n.uncrum acceplione
gru''nler aptandtini cst.

[Miitlh.

XXVII, 24), qui duni animain

suam

ncfaiuia

Sic uirnmque, ut arbilror, ad viriiin s.inguinum con-

[>omini iradilione pollucret, maiius suas sacculi islius liquore mundabal.
qiiis

Sed

spirilualiler

manus

taval quisdilueri!.

Vers.
suin
:

1!.

Ego anlem
,

in

innoccntia

mca

ingresstts

acius

suos Ijciyni.^bili
dixii.id

saiisfatMione
frei|iiei)ler

redime »te

ct

misercrc niei. S( beina syncrisis
advers;iriis suis nililur

Circnmifro vero

e^

iicrabo,

nl

est, curn

causam siiam quis ab

assiduiiaicin sanciissinuc devoiinnis os.cnderct. Altnre

efiiccre mclioreni. ^ani

cum

ilii

accipiendo fallaciler

enim ab aUiludine diciuni

csi

,

qnasi

allac ar;v,

gaudoant dexierain suam muneribus fuisse completam,
sus
.<;e

ubi

Domino

sacrilicatur
ips
iis

,

ul conspeciibus

p^pulorum

riicii

ad innoceniioe introissediviiias. Jnyres^
spiiilualcs
iili

misev'Cord
Vcrs. 7.

X

dona pandantur.
laudis
/lia",

enim

in lliesauros

mullD verius so
niundanis
divitiis
lui

Vtaudxamvocan

etcnarrem uniidco illnd

consolatus

esi,

quam

siiper

versa mirabilia tua.
spirituali

Provecus ad

cocleslia
,

B

gaiidcre poluissent.

liidime me,

id esi

adventus

animo circumibal

aliare

ut

concentum
quod co-

sangiiine prelioso liberum redde,

quo

absoliilus esl

doininica; laudis audiret. Forte illud dicit,
:

mundus,

qui peccaris tenebatur obnoxius. Et mise-

ram ipsoindcfessa voce prxcinilur Sanctus, sancius, tanclus Dominus De s Sabaoth [Isa. vi, 5 ). Qu;e

rere mei, scilicel in Iioc muiido, ubi fidcli er siippli-

caniibus parcis.
Vcrs. 12. Pes enim mcus
cccleiiis
steiil

cum audirei, el devotionc maxima cognovissel, narrarei popnlis universa mirabilia qua; bodieqne in sanciarum celebralionc missaium beaia canii Kcclesia. Vcrs. 8. Domine, dilcxi decorem domus lua el lo-

in

via

recla;

i.n

benedicam

Dominum.

Iiiter

ronrulientes

liacreses el niundi gravitcr

sxvienles an^'Uslias, boc
ycs
ejiis iinino-

benc
bilis

vir calholicus profiielur, quia

aim

habiiationis glorice

tua'.

Beatissimus

ille

quem

perduravii; qui liccl importnnis iribulalionibos
(iilei

divinius,

Biipplicans ul,
illis qiii

sccundum moduni oraiionis ingrediinr, cum decorem domus Domini dilererit,
domus
dicit,

flnctuet, in parte

nescil qnibuslibet nccessilatitales
,

bus commoveri. Po^sunl eniin
Iioc

el bis similes

ab eodem alioni sunt nullatenus misceatur,

diccre

,

de quibus ipse Dominus lestimoniuin
illud
:

sed in cjus Ecclesia perseveret. Decorem
noii

pcrbibct,

ut esl

iJe/i^ui

mihi stptem millia

pulcbritudinem parietum aut ministeriorum pre-

virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal{JIl Reg.

liosibSimos apparalus, sed ipsorum

actuum

beatissi,

C

xix, 18). In via rccta, id csl in mandalis tnis

,

qune

inam qualiiaiem,
id est,

in

quibus cuncla gaudcl Ecclesia
in

recia sunt, el reclos faciuut obedienics.
pliirali

Nam

quoties
isiiiis

in

psalmorum jubilaiione,
dixit

precum

sancti-

numero

dicnntur ecclesise
(pii

,

mundi

lale, in Christiani

populi humillima devoiione. Prius
Ecclesia,

Clirisiiani populi significantur,
libiis

dc diversis gen-

onim de universali
Miicio«,
iii

nnnc venil ad
:

probaiitnr cise collecli. Fuiura csl enim una

quibus gloria Dei Iiabitarc cognoscilur
dicil
:

ei perfecta Jerus;ilcm, qux-

de qiiibus Apo-lolus

Templum enim Dci
iii,

san-

purgabilur. Dicil erg.) beatiis isie
in Ecclesia, sed

malorum scqueslraiione qucm dixinms, noii
Doinino caniaiuruni,
conslai esso

ctum

est,

quod

estis vos (/

Cor.

17).

Diceudo cnim

m

ecclesiis sc

habitalionis locum, Iiuniaiii pecloris signilicavit aica-

quia per univer.sum

mundum nomen

iium

;

mirabiliier subjungens
iiabiiat,

,

gloricn tuae, qiiia ubieflicit

catholicum.
Conclusio psalmi.

cunqne

g'oria

cst.

Gloriosum cnim

quidijuid iiilnbitarj dignatur,
crescit Iiospiiii magnitudo.

et ab bospitis mcrito

Cunsidcrcnius qualem nobis formam
sus isic trndiderii.
Dicil

vii.TC

rcligio-

Vers. 9.
et

Ne

cum viris cum impiis aiiima
quibus
Iiic

cum impiis animam meam, sanguinum vitam menm. Jusie rogai iie
simul perdas
ejiis

enim ideo sc

bic viiasse

pe.simos, ne

in juciicio Doniini cuin ni dis possit essc
f.igienti^s,

pcreat in fuluro jiidicio, ciiin *^ socialus, adinoncnsu» iniqiioriini consoriia
iiabuit

communem non
ibi

actionem. Mciiio

jidelibus Cliristi spiriiuali seinper charilalc junganiiir,

enim abcis
ipse divisil.

se seq.iestrari pctiil, a qnibus bic se
viii suiit, qiii

quia

ex diutina

hominiira

convcrsatione

,

inorum

Sanguinum enim

cainalilcr

sempcr conirahinius qualitalem.
psalmus admonei, cum
dicil
;

IIoc cnini el scxiiis

vivnnt, ct nulla jiissa coeleslia conciipiscuiit. Pereuiit
erf;o lales

D.scedile a

me omnes
et

de futura Jcrusalem, qui pro sua iinpielaift

qui operainini inujuitutem {Psal. vi, 9); hoc el deci-

damnandi sunl.
Vers.
10.

inns
iniquiiates

scpliuius

qui

ait

:

Cvm

sinicto
,

sunclus eris,

In quorum manihus
e.^l

sunt

:

cuin viro innocenie innoccns cris
eris, et

cl

cum

clccto electus

deitcra eorum rcpleta
viri santjuiiium,
iii

mnnenbus. Exjionil

tjiii siiiil

cnm

prrveiso subvcrlcris {Psal. xvii, 2G). Ue-

qiioriiin

consuctudine videmiis esse
eniin no.-lrj! i.ignificaiil
iiac

vcra ut co^noscerctiir

ingcns

inaluin

,

qiiod

lam

neqiiissimas acliont^s.

Manus

crebro moncbalut csse fugiendum. Quapropler studio^c

generalcs opcrallones, quas gerimus in
geiiles.
Ilic

luce dc-

quajrainus gioriosnm

iiiniis

aptiimqiie

coII«di\iiia;

dexlcrn sprciali'cr judici;

veiialil;ilcin
.

gium, 'juod

iios virlulibiiseruilia', ei
iic iii

dcMlcrio

iiriMiBiiliat, fjuain

ideo dicil icpUtam es,c 'uuneribus

(harl.iiis arccnd.l,

rc(ribulioi;c

gg

inalorutn

;

137
ineritOjung.imm" pcjsimis, qni
voluinuis cnin
loniur, ncc
iirili;,'ni<.

M. AlRriLII CASSIODOni
cti!lL-;,'iii.'H

m
niei,

liic

lnbere

A

Q'» tribtdanl me inhnid
cecidenint.

ip^i infiimali

iunl

et

QuoJ

si

(lili^entius

pciscni-

Sic islius epicliircmalis brevilcr fornu
Niiiic
atl

q<iaiilil:i!> ipsitis iiiiMicri

vacil.

N:)iii (jniii-

[lerrecla cst.

cxponeiida verba redeamus.

<]ue porlicus
tiuni
turl):i

fiiis^e S.iloinoiis, in (|iiil)us pericl.laii-

l'rii|)licta «^r;,'o dicil
iiiiiii

exsiillans, se

qiiernquam honii-

ln[igu.'b;il

,

ivoiigr! ca

iiobis

(Jcsi;iiat
iii

iioii

liiiicre,

qMoniain a Deo fuerat illuininalus,

aiiotorilas (Joan. v, 2). Q'ii calctilus ipiiiupiii;:»

se

oslcndeiis forinidincm

sempcr

li;iber(;

lonebras suas,

icduetiis,

in

xicesiuia

(|iiiiit:i

suiiiniu
;

pr<);;reclitu(',

qu:uido ccnlra

cam

[loiiiiur
Iii

illuminaiio s^uperna.

Seet

ul sicC'.i(J;i rKJeliu'ii psf.lmi istius
s cul in
il!is

byssj rccrccntur,
[•isciiix'

qiiiiur, rt sulus ntea.

(juo

vcrLo cuncia condudit,

porlicihns j;uciilitiin {uob:ilicu;

v.ilcliidiiiein C(irpo,i<i, el

animac sospilalem. Llraqiio
,

lavacr.i u'gi!i corpora s.inabaiiiiir.

enim

.siinl iiidicia s.^liilis

quando
eniiii

snsliiieni videlicet
li

gravissimas passioiies.

Quem

timebo?

esl nulluin

i:XI>OSlilO IN

VSALMUM

XXYI.

liomiiium

f jrmiilabi).

Timor

fecerat Oomini, ne

Vialinus Daiid priusquani linirelur.
Tiliili liujus

quemqiiam alium timere
nu$ (lcfensor liUe

pot'iis-el.

Seqniiur

:

Dumi-

liibloiiallegum qiiidcm valiiminelatiiis

mew

,

a tjuo iripidabo? Muiii por

iiulicalur (/ lieg. xvi, l.j).

Nain cuni Saul peccassel

aclus iniquos accepta Dei muiiera peidiilerunt, Quo-

Deo, per snnclum Sa.nuelem |Topliciam David apud
pairoiti

B

'""»

'-»"1«'" ^*'/^"*^'- ^"''^

I>oiu.'m,, ni.llalenus aliqiiid
?

i^uum esl uiicius in regem.

Verum
illani

hic

litiilus

aiiiiseruiit.

A quo

trcpidabo

Inlerrngative pronunlian-

de ipsa unclione non loquitur, sed
ineiiKirare

polius

com-

dum

cst, id e^^l

a nullo, sicul et supcrius posuil,

quem

dignosciiur,

quando post perscculiones

timebo/ Tales quippe iiilerrngaliones pro abiieg:itionibus accipiendjs
csse noii

Saulis, volo populi esl pcrd;icltiS ad
V, 5),

regnum

(// Reg.

dubium
ut

cst.

Addidil:

cum el istum psalinum rcrutn ipsaruni teslilisalione cum con§cripsisse manifeslum sil. Nam si
priinam
sinie
illjin

Dum

appropianl super

me

nocenles,

cdant carncs

meus. Truculciiliuni iniinicorum hic vota pandunlur,
qui non solum exsiingucre, sed
roris, ipsas qiioque
liler

uiiciionem velis advertere

,

niiUum

eiiam aviditate fu-

ijisam psalmura legitur effecisse.

Resial ergo

humanas carnes cupiunt crudcQui

ui istam

secundam unclioncm
Divisio

inieiligerc

debeamus.

devorjre. Et idco inimicorum lania ferilas pro:

ditur, ut libcralionis gralia duplicetur. Adjecil
p:alrta.

tribulanl

me

inlmici tnei, ipsi infirmati sunt
iste

el

cecide-

Cum

frequenier anic rcgnum liberarelur ab ininia-

runt.

Versus

pcndel de superiore sentenlia
dcbuisset.

£i6 suis accrrimis,

per lotum psalmuni loquiiurproposilione

probaiio esi enim

quomodo nulUim timerc
ti;iior erit,

phcta. In prima

Dominum

se dicens

mead,

Nara

si

persecutores qui formidari potcrant, subruO'
rogo,

luere, et nullum alierum formidare.

Sed

iiiler

Q

runt, quis,

quando potius

illi

ca«

versa saeculi

unum

sibi tesiatur

esse suflfugium
ipse in

ut,

dunt,
tein

qiii

iinpugiiare videbanlur? Cunsequenicr ausuiil
posii.i;
priiis

licet periculis

corporalibus jaclaretur,

domo
Se-

vcrba

fuil

infirmarif

pos(

Domini firmissima devoiione menlis
tundu pDsitione, muliiplici
inod:s
gratias agit,

liabitarei.

cadere. Ei intuc^c

(|iion:ani
,

hic ndeliuin

beneflcia

cl.ide liberaius, diversis

breviter exponunlur

ul

nou

il!i

qtii

passionibus

et proplieiiae spiritu

futura; beatitudinis pollicelur.

spem sibi Sciendum sanc hunc
qui per actus Uavid

premuiitur, sed

illi

m:igis curru:iiit qui innocentium

sangiiinem devorare feslin:int.
Vers. 4. Si conssiant
timebit cor

psalmum secundum esse illorum
b5gnilicant Clirisli

adversum me castra, non

Domini futura mysicria.
Expositio pyalmi.

meum.

Salutari probalione coniplela, pro-

pheta
salus

ijL-tus

exsultat,

dccoram
si

ein|ihasini,

id

est

Vers.

l.

Dominus
?

illuininaliQ

tnea et

mea,

cxaggcraliuneui faciens, ul

adversus ipsum soluin
noii

q'(cm liiucbv

castrorum coeat muilil.ido, stabiLlas mcnlis ejus
vita;

Yers. 2. Dominus defensor

mece, a quo Irepiul

debc:Ucoiiiinoveri, dutn soleaiit hominespliirimoruin
0|iptigtialione lerreri.
csl,

d :lo?

Dum

appropiani super

mz mcentes,

edanl

Caslra eniin

v;ilidi

munilio
ir-

carncs mc:-s.

quam

cxpugiiare facile non poiesi iinpetus

Vers. 5. Qui tnbulanl
sunt
el

me

inimiri mei, ipd in/irmati

D

rueniis.

Sodh.ec omiiia sibidicit esse conlcmplibilia,

cecidouut. lios ires versus paulo sollicilius

cuin valleiur auxiliaitonc divica.
Vcrs. 5. Si exsurgnt in
sperabo.

auiianius, sunteniia magitxargumentalioiiisformula

me

prceliutn
,

,

in
in

hoc ego
pr.Tlia

coniprchensi,

quam

Graeci epichiretna, Lalini cxse-

Poiueranl castra consistere

el

culioncs vcl approbaliones vocare

maluerunt. IIoc
qtia

non

coire.

Sed nunc ipsum sxvuiu
est

cerl.iincii ailjicil,

arguinenio utimur quolie^

rom de
el semi

agilur per

ul niliil eoruiii

mcluere viderelur qux
id
si

terribilia puiat

exein[)'uin aliquod probarc conlen liinus.
liic

Causa enim
Dixit

humanilas. Si exsnrrjat,

suliiia

in
,

me
in

con-

proposiia
:

cst

in

uno

vcrsicu'o.

certatio, quasi fervens procella prosilial
tius sperabo

eo po-

Ciiim

Dominus

illuininalio

mea

et suliis

men

,

quem

vicluriam.

In

praeliis

cniiu

coitcilalis

timebo? Dominus dcfinsor vilw nu/r, a quo trepid..bo?
Iii

gloria vinccntis
lalerc,

semper apparet. Nain
fucrit exploraia

virius probalur

alio

scmis ct uno veisicu'o suiijunxit excnipluni,
ili

qu:e

noii
:

ceri.imine, sicul
dilutasti
isle

quia ii.inime trepidare debuisset, qiiando
csduiil
(|ui

m.igis
:

supcriiis

dixil

Jn

tr:bulationibus

miki

pctsequi probabanttir. Ait cnim

Dum

{Psul. IV, i).
sic

Et rcspiciendum quod et
capiio,

versus
ligura

(ifproviunl sui cr inc nuc<:iitcs,

ui cdunt C(irnes i/uas.

habct

in

g^

.-icnl ille

prior.

Qux

,

1J.3
tt.citiir r^ii:S.!i'-r.i.
lii!!i

EXPUSIilO
h:o::lS uii:i:n vcihu:»
,

IN rS\!TL-.r.il

^:.

!'S\f.
^"'i'>

X\M.
':'=os
i;i:

*'f'

|»»"rc-»!i:ii;:i
iis;ilii!i

Al'"-.
(]u
iiiili)

iiS

imslra

.iiceiilrr

Ciii-r.rr,

priii;

i,..;i

reiKliltii'

«inoil

el

iii

c;»p:lo

iiuiiio Iteiiolitio piiia serva'.ur.
cl

itjiisUil il!"<-fUiiii, iJ

c.-i,

Dj:ninus, Diin.n^s.

Vois. tO. tuciiii:tb'j
tioaliam
in

imnto
cl

iii<o

in labcnacuto cjus

Vois.G. r';.cm jciiia Duinino,hcuc Teiin:rni:K Itiani
rt."ni i|itiJoiii
j)

juiHmio

i^;

ninubo
qua;

psalnmni dirnm

Dw
-

li.sse

se

vlicil
si

a Domino,

({11:11»

cxp-mil
011111:1.

no. Deinrsij bei

oli.iis

el

de

f

ilnro Ct i» prj

iiilorius. Siil

viJoiinus

ununi, cl iion inagis csl, sed
,

sciili

se ciKnovoiai :u(cpis.»e,

ininc gaiuiinin suiini
dicii,

Oalculo

qiji.iein

siiiguiaris

rerum

uliliUile

niira'.iili

na>ralionft

dosorilii. 'JiicH»ii.'M

hot;

ininifros;»; aiii^iisla prec;uio

laluin

pra;niinn.; broli-.nioruni
iii

esl aiiinio jersinil.bor
sl(;!l:is

qua poten.ia

coelos Itjcerii,

viler ijtix-rilur, suJ

granditcr

impcirauir.

lun.l.ivcril, innria det.Tniinavcrit, l.rr.iri sl:-

tigo nu'S esl doiniini D.iinini solani cxpelerc,
I

qua

b'!ivor:t,

ti»lunn|uc

iiiiiiiduia
1ij,'C

varia virluiuin Uuidd

ona

oiiinia coiilitieiilur. Jlali

autem

i

rrciia

voiuniac
tlivil'.'is

coinpleverit. Lt ciiin

oiniiia jiiinio circuinivcni,

iliscissi, iluin

s.mitJieni cor;ioiis polnnl, ciiin

immoliire
tionis,
li.udis.

i*i

iikii tu tabcrnaculo
cst in

ejus

ho!>Lum j-Jila^
sadiiicinni
no.i
jii-

piecaiiiiir, cuin iiiiinicoru.ii ilcjeciiooes c.\pn&iu!ani

id

Ecclosia
ijnipiie

cjus Oireric

leio.ido fiiigaiiiur, ci iiitc-rduni periiura coHi|ir.runt.

Jubilnlioncm

dicimus ex 00 ipod
11

Vers. 7.
iiliv n::a'
:

L

,.

iuhubilem indomo Domiai onmibiisiiicbm

j,:val

biudarc

:

'.luaido dokcl.-^.nlos tu
s

snc.inu

ul iirfcnin

icluntutem Djni:,:i,

el

prolegar a
qiiaiii

R

cnnditate grati

rolerre coniend.nius. DiNiinui su-

lempto samlo cjus.
biiperiiis

l\xc csi una bupplicalin,
«juia
lali

perius aiiud cssc cantare, aliud psalmiui dicere. t'cn.
/rtic

expelcbat. El vido

nul a caslra,

niilUiiii

esl sola

voco laudos cancre
gi^iriam

;

psu.'m«»i dicere^

pra?liuin

metueredobuil, qui

scmunilionc\aliavii.
ijui

bonis opcribus
eiiiin ct

Domini
ipsa osl

pra;di.'.ti(:.
lio lia

C.antare

Quo;

suiit ciiini civitaies siinilos,

sunl oxciciuis
,

psalmum

diccre

,

j^ibilationis.

lorli.iics,

qiiam habilare in
,

domo Domini
cerlum

iibi

iiiliil

Vors. 11. E.':aHdi, Dominc, vocem

meam qua

cla-

bunianuiii

niliil

d.aboiiciiin

osl poriiinosci?
litcc

muvi nd

le

:

miicrerc mei

el

exaudi

mc

\cnit ad SC'

El

lioc iion

parv> teinpore, sed omnibus dicbus

cundiim posiiiDiiem, in qua por graiiarum actioncm
psaliiKidi-je

suce. Qiiaiido,

mgo, mctnat,
tjiii

cui

omnis
,

vila

socura

mniius, (juod promisoral, exbiheiot,
jungt-ns.

jTa.'-

esl? Virftf ejus

eliam voluntatem Domini

qni

inxcepla

seiilia

superioribus
:

Clmnavit

cirtm.cmii

inielliijil,

pnritali ipsius tola so iiienlo subei;i:n

diccrel

Vt inhubilem in

dono

D.>mini omnibns dlel-us

;lidcril.

Pri'plicia

poslulal

yrut gi
fiilei

u corporis
,

tita tnccc. El

cum

supciius dixerii, liosliain sc jubila.
sit

Cbrisli templo, iinde et firmaineiUum
ciuiii

cl iiivi-

lioiiis ofTcrre,
iiniic

quia divcrsa

inuneia con.-ccuins,

ribur dofons onis accipilur.

Ad

illiid

oiiim perin

iteriim i(tg;U nl

exaudiatur.

Nec dosidcrio suo
nuila saiirtas
.s

venerat aniini
specic.
Vor.-..
iS.

viiiute, (juod adhuc nun vidobal

adliuc sali^-facit, nisi Iioc frcqucnti snpnlicalione ro-

C
Quoniam
abscoiidit

ga\orit, Siilicet quia divinaruin
csi
:

rerum

mc

in

labcrnaculo

mo,
dili-

sed quanlo gnsiatur Doininus ian;u siiavi
in alio psiliiio dicit
:

ap-

in die

mulorum

pivlexil

me

in

abscondito
Iiuiic

tabentacuii

pcliiur; sicul el

Cusiiit

c: fi-

sui

:

in

p<tra txaltatil

me. Voisuin
:

panio

dcle

quoniam suaiiscsl
T>bi dit.l

D:jmi:iii.> {l^iul.

xxmj,
dc

D).

gfiitius pers'

rutemur. Aitenim

Quoniam

abicondit

Ve?.S. i2.
tuur.i;

cor
,

meum

:

Lnjuisivi
L't»

lullum

mc

in tabernaculo

suo in dic ma,'orum,

sigiii(ic;iiis illud

vultum luum, Dcminc
qiio;!

requiram.

lidoi iuni
|

lempns (piando Saulc persoiiuenle muiiis
6<|ualeiiles speluiicas el

locis

ppr

laciuim prudit,

jdus

:iiidil

Divinilas

(|iian!
:

ojiu-

inoniium secrola
qui;i

laliiabat.

luruin tonanlissimas voccs; sicutMoysi

d:. itoi

Quid

Quud
t'X

illi

revera tabernaculum W.l,

incns ipsius
iniiiir,

clamas ad me (Exod. xiv, 15)?
i.oii

cum

lnciiui.s

^.ii.juid
1

iiiin(|iiain a
l

rcligionis piolatc di-ce5.sii.

Se

pro-

legatur. Fidelis ilaque vir cor siiUi» dixil ad
qii

o-

mc

iii

abscGudiio taiernnculi sui. Suporins dixit,
quatroii,

ininuni loqui, <|uoniam boc vidobalur
ollerre.

d

i

();.M;ii)aL
;-a::cl.i
.

ubACondii; iiunc d.cit, prolexil. Al scondi esi
tiiim ocul s

YHllum aulcm Domini quiiit,
dc qiiibus

tjiii

.-,0

noa pr.fberi

;

pro:e<ji

autoin

ali

on

ni

ronvorsjtiime traclavorii;

(li(Uiin

sl

:

nielu peiiciiloqiic
sui, dit
ii,

Ib

rari.

In ubscond

to tnbernaculi
1

hentimundo cordc,quonium ipsiDeum

iidi:bt:ni{Mi'.ltlt.
;

id esl in Divinitatis

secreio, a
,

qu.id .-em-

v,S).Ceiiiinal quoqueijtiud dictu:n csi, vuituni

.uni.

pcr dovoius aiiimus festiiribat
dfbaiur, ubi ejus iitlenlio
dicii: 7/1 petra exaltavii
jici liiiet
ijiii
;

dum

ibi sil.i

(Sso vi-

D

Ouinwe

,

rcqniram. Una tiiiidom rcs, sod

lioijUi-nl.iia

p.

rdurabal. Quo.l

autcin

piicaiio; s iobal

cnim qu.im prolu

sii.n

csl

,

<|iii;d

me, ad incaniationem Domini
scmi.ie nalns esi
s angularis.
{Jlirisiiis
,

nrdeiili studio tolios c.poudiat.

(jiKiiiiam

de

cjiis

Vors. 1".

.Vt'

(ivcil:i..

luciciu tua:n u

me

,

ucqi.e dc-

osl lap.s

adunans popul

cltnes in iio a scivo luo. iJcsiderij
ty

sua caule docontc»'vcisu priJossiisest

Vers. y. Sui.c aulem exaltavii cnput iiwum snper
inimicos inros. Pcstiiuam dixil pra^niiaqiix do Doniini

M

o\seqiii:iir. h:i|ioriore

(|(ii| |:e

viillum
iii.iiii

Domiiii
cst
iii

se

dcsidoranior cxqiiir. ic; lI qiioboininis su:iin
.'..i
<

Ciant
cniii

iiicyriiaiionc

ventura

,

ininc dicii

praLscnlia,

noii

p:itosiale
t;

bl:i:i'io

eiim ab inimicis suis, sivc carnalibiis. sive spi,

dosidoiium, proo:iUir»t'«
(•uain
csl
,

(acic:n

sii:iiii

Doiiiiii.js,

riiualibus ct.nsiai ossc l:bcr;ilu:n. Caput nu i:m
iiieiili.->

Ixne
capiit

illc

in.igiiopcrc posiulab.il. Ijisius
lidolis.->iiiiis

eiiiiii i;iiiiicrii

ocnluni vidomur accipeie,
cst
,

(joi

rcvera

sc pricsiarc

conMicndum. Stijuitur:

nustrum

iiuo

vogt lantc

iiossunins

coiUiiori.

?ic'i;c delii^cs in ira a seivo tiio.
jioni jiidicii
lilis
toiii|'.i<><,

Sipc

dixiiuii>

i»vj/;i

^am plcrumqno

illud

dicimus c.ipu^, qiiod ciiiinoK!
vilj'jsos 5i;:iiilica! ajipc-

ciiin

(r.->(crnet
'{iii

in.il.s a b.iias.
EcjjiCi;..'!!!'!!!-

miT.Jiraliir. Suj^fy iiunJLCS,

cnii'1

iraMi (icdilnr,

iiifLiici

,

m
ilaiiiiiandi

M. ALRFILI! CASSIODORI
sunl. Rog:U crgo no tunc
;ib

139.
IhLi-li

ip-o dccHnct

\

lesies crgo iniqui fiipioni
biniik-s, qui cuiii

Idumaeus, eju8<iU«
propheta Achiilli

Dominus, quando
•iiilserit.

sanciis vullum

sux

iinijesiuiis iu-

prodiderunl

Saiili a

Ilomo carnalis

Dcum

linict,

ne pccottis
liiios aniii-

melecli fuisse susccplum, etgladiiim

sumptusquc

iiigrav;»nlibusaul subslanliam penial, aul
t;ii,

daios; qiiod
reseravii.

rt;x

sacerdoiis aique liliorum ejus morte
siint

QQ

aul copia auri argentique niinnatur: santlus

Mt'n.'j(i

enim diccntcs contra regem
lalius

aulcin vir boc lanium meluit,
daliir aliciius.
\iiTS.

nca

vultu

Oomini red-

Saulem Da\id
fiiisse

con^iiia fuissedala,

dcprecatum; qiiod

Dcumque Kegum textus

pro eo
eloqui-

H.

Adjutor meus

eslo,

ne derclinquas

me

turf

i lierj. xxii).

Pulclierrime aulem dixit sibi, quia

n que despicias
qui bumaiiis

me

,

Deus

saluturis mcus. Ubi sunt

mendacii sui pocnas recipii qui falsum tcstimoniuro
proferre conieiidii. Sive, ui
alii

merilis

dicunl

aliquid

applicandum?

dicuni,

idioma esi

relil lex ei proplieia, plcnus gralia el bonediciiOMe
toclesli,

Scriplurse diviiia;, ui pro singiilari pluralis

numerus

ne deseratura Domino.Scii enim quia

si

ille

apponaiur; ei itcrum pluratis pro singulari numero
inveniatiir adjuncfis; sicut

rebquerit, nulla se polesias rcgere pra'valebit. Kec

de llerode niortuo legitur

semel

ei peliisse sulTicit, iiisi

boc i|)sum sub refeli-

dicluru
(}Ia'ith.

:

Mortui sunt qui qiioertbanl
II,

animam

pueri

lionegimiiiarel. DLspici en\m scmper addicii cs', nec

^O); vcl Moysi de Pliaraonc pronunliaiucn

sccurus reddi polesl,
lus intuciur.

nisi

(luem judicis sereiius ocu-

g

esl

:

Quia mortui sunl qui qvcorebant animam tuam
IV, 19).

{Exod.

Vers. 15.

Qnoniam
:

paler

meus

et

mater mea dercU-

Vers. 18. Credo videre bona Domini in lerra viventium. Exspecla

auerunt
fiuiini

me

Adaiii piimuni iKunineiii dicit,

Dominus anl.m assumpsil me. Patrem malrem uxorem
i^ciicraiio

Dominum. Postquam muilis modis
est ne perse(|ueniibus irndcredit auxilium, sibique ipsi
siia;

Dominum
promillit

deprccatus

ejus

E\am, undo

bumana
,

descendil.

Isti

retur, ad confldenti.e

ergo rcliipieruui condilione mortali
islud de ejiis gcnitonbus pos!>it
l»atris sui
lis

nec

eiiutrire

quod bona
,

videal in lerra vivenlium, id est

valueruiit, quaiido de liac luce iransla.i sunt.
iiitelligi
:

Quamvis

in fulura viiu

ubi bona sunt sempilerna. El propric
ista

quia

domum
a

diclum est terram illam esse vivenlium, quoniam

iiialnsquc luiic dereliquil,

quando

popu-

morientiumest. Qui status apud oratores dicltur collectivus,

llcbrais ad rcgni culuien

evectus est. Sequitiir,
in loco scilicet veri

quando ex scripio coUigilur
est, ut

id

quod
si

scri-

Dominus aulem assumpsii mc,
j.areiilis.

ptum non

pcr id doceatur esse ac

scriptum

Pater c&[ quia condidit, quia regil; mater

fuisset. Ila et bic

fulura pra;mia ex antecedentibus

quiu fovei, quia inlirmos ct parvulos laclat. Assumfsit

beneliciis sibi ciediiesse venlura.

Tcrram aulem

ri-

vero d.xit,

lioc

est,

dc privala coudilione

in

ventium, proprie Scriptura conimemorat divitia. Ad«

regno posuii.
Vers. 10. Legem mihi conslitue, Domine, in via lua,
et

p
meos. Le-

ditum esi
tendo non

:

Exspecia Dominum, sciiicet qui promitfaltit,

qui prsesiando
ait
:

non imputat,

sicul

dirige

me

in Sfmita recta propler inimicos

Jacobus apostolus

Qui dat omnibus
5),
et

a/Jluenler, ti

yem

sibi stalui illam poiius

Dumini deprccatur Salvaper graliam.

non improperat (Jac.

i ,

«oris,

qua dcbiiorcs
le.v illo

iioscii.ur liberasse

Vers. 19. Virililer age,
susline

conforletur cor

tuum

,

et

Moysi enim
aiitem

lcmpore jam dala erat; Doiniui
in Cbristo tuo
(J).

Dominum. Quoniam

superiori versu crediderat

s[ierabatur esse ventura, quam. sibi posiulat
cotislitui.

videre &e bona Domini, nunc dicii
viderepossit.

quemadmoduoi
nonsoluin

debere

In via tua, id cst

,

qui

Hoc autern verbum,

viriliter,

csi via, veritas, el

viicr{Joan. xiv,

llb)

eiiim ve-

viris, sed et fcminis

credamus esse tnandatum. Nain

nicnte juste prxsumebat, quia eain et docere poteral,
el
iiiiplcri

et viri cuin mollescuiit,

animo fcminco sunt;
et

et mulie<

possc prxstabat. Scmilam vero

jam

dixi-

rcs viriles efficiunlur, cuiu in

bono proposito mentis
confortetur cor luum,
la;dio

inus ad

Scriptiirarum inlelligenliam perlinere. Pre-

robore perseverant. Sequitur,

calur ergo propbcta ut VelorisTe-tameuli rccle libros
iiilelligat, el

nc quasi lassus immurmures, et

faliganle de:

veniurum

iii

c\> Doniiiiuiu
ilicit,

esse cogno-

speres. Scd confidenli aniiiio aique securo dicii
specta

Ex-

scat. /'rtfjjttr iHJniicos

autem

id

est baiielicos.

Dominum,

qui ncsc.t subilucere qua' promiltit.

sivc iiiccdulos Judx'os

qui eos nitcbantur prava in- j) Snstine vero et e.xspecla, perfecto dicilur Cbrisliano:

tenlione subvcrlere.

ac

si

admoncret, sustine quod paieris,

et

quod creJis

Vers. 17. iVc irudideris

me

iii

animas persequcnlium

exspecta.

me

:

qnoniam

iiisnrrexerunl in

tiia csl iniquitas sibi.
lclligi

me testes iniqui, et menSccundum bisloriam potcsl incuiii

Conclusio psalini.
Iiiier

muliipliccs et saevientes angusiias, quid spc-

de Saule, qui

accrrimo odio perseque,

cialiler
fecit,

desidcremus reverendissimus propbeta paie-

batur. Sed quoniain rcx erat
(juod jubebat, aple
Siiiiili

nec potcrat solus agere
pluralis bic posilus csl.

ut inb.ibiiare Chrisii Eccle>iam modis

omnibus
qiiid-

numeius

appelamus. Hoc patulis aitribus audientes, assidua
supplicaiione deprecemnr
;

modo cum Doech Idumojus cum
numero posuii,
eiiin rcgi

prodidisse
iniqui. Fieri

quia

nec brcvius

legaiur, plurali
ciiim potuit ut

testes

quain poluit dici

,

nec

laiiiis

impolrari. In

nnincio

quando

accusavii, per lcotes

aulciu pricseniis psalini,

et qiioruuiilam qui .suliie-

alios (licla .Mia piob.uc voluis>ct.

Quapropicr cuiigruo

quunlur, nequaquam poiiiinius

catouloruiii
qiiaiis
i.o,

siiigu-

pitsiius pliiralis iiuincrus adverliuir,
lalis

quando

po.r^oiia

laiem reperire ralioncin
vi^icsi-.iio

;

scilic.l

creaiura

per uiuuii

lamuin

ujii poi.

r.it

facilo atuisari.

scxio, au;

\ii;csimo scfii

aui vigcsiiro

1C5
0,

F.xrosiTia iN rsALTERiiM. rs.\L.
stUili >sis relinqiii,

xwiL
in

m
liicum.

lavoiiuinero lcgaiur aptiia. Scil
.sccuiuitiin

A

t't 5;hii/»s cro dciCi-ndciti.btis

M

esl,

si

iiHis, ul

c\oinpla
in

qiiu: ilicl.i suiit

quuiido

silucris, cro >imilis in inundi liiijus |irofiindiiali.'

wr(i'.ii

non

iiiveiiiuiii

raiiooem
iii

numero

sin!;ulari,
,

tunc

saniibus. Lacus

enim qniJani boc sx'cuium Cbl,

>Ii(|uas siinililuJiiies

pnr;i(o calculo

sive bi>, sivc

quasi delcctabilis ac iranquillus crcditur, sed qnas
profunditaies el mcrsuras

lerlio

dcbeant indagarc. Vcrbi

gralia, ul viginli

scx

lubcai ignoratur. Lncus

pariiaiilur in

vigesimum

el

scnarinni

nuiiiciiui), ct

quippc diciiur, quod
cr;^'0

siib ipso terra lateat,

Precaiur

licrinn viginii sepiera in tcr
culis divisis, fortassc
niii.

novem. Tunc

lacilius cal-

humanilas Verbi, ne
:

iimilis

esset liominihus

compeicns
si biiias

raiio pnteril
.iiil

inve-

cxteris

quia etsi

comnmiicm conJiiionem

carnis

Quid cnini inleresl

teriias

mclrcias
aliquid
coeli

assumpail, extellenliam tamcn

omninm crealuranim
:

capiant v.isa

psalmorum?

Si

vcro nec

ibi

Deo

uiiita

proincruit; de qua dicil Aposlolus
dixit
i
,

Cui

convcnienter agnovcris, (Tcdcre

91

convcnit

aulcm atiquando angetorum
ego hodie genui
te ( llebr.

:

Fitius

meus

es tu,

ti^rrxqne Creatorem, operaliones ei dicla sua per di-

5 )? Sive lacum scpul-

versorum
vTtiiles,

calculorom tiisiribnise
qiii oiiinia
,

siiie

ainbi-^nitaie

crum

dicit, ubi peracla passionc reposiius est.

sicisl

Icgitur (Sap. xi, '21), in
pcrfecit.

Vers. 2. Exaudi, Domine, vocem deprecnliimis mcce

pondere

,

numero, incnsuraque
p!uvi.irum,
st^ll.-e

Keque

ciiim

dum

oro ad te,

dum

extolto vianus lueas

ud templum

quia guitue

cocli, vel

arcna maris

15 srt«c;'.;m /««;7j.

Tenipus

significat sacralissimx' passio-

nobis nikmerabilis nou

esl,
elsi

apud illum non constal
nobis probanlur occulla,
illud

iis, ei

oratulcjusaiidiaiuroratio.quod fccitaiilequ.im
;

csse >ub nuinero.

Nam

iraderetur

re!icus eniiii discipulis secessii ei oravii
si fieri

dve-

divinx sunt lamen nola polcnlix. Rcsiai ut

quod

cens

:

Paler,

potesl, Iranseal a

me

calix is!e
vis
(

;

dictum csl definitione majorum crcdcre debcamus,
iii

rumtiimen non sicut ego volo, $ed sicul lu

M.ltli.
\H

numeris

positis

alque dcfinil s virtulcs oniniuni

XX vj, 59). Quod autem
lassc

dicit,

nd templum sancium,
!lobra.'i

convenire psalraorum.

mibi videtur, illam consuetudinem

populi foriii

Exrosmo

ln

psal.mlm xxvii.
ipsi

inavult ineiligi,

cui pr.cccplum fueiai ui

Psalmus

Uavid.

qualibet essel positus rcgione, ad iilam partem semi cr

oraret ubi Jerusalcm noverat consiilulara

;

sicut et D,.(

Diximus David significare manu fortem. Et quando
tale

nielem apud Babjionem
VI,

teriio in die

legimus

Dau.

nomen dcbuit

poni, nisi

cum

passionis

dominicx
,

gloriosa ccrtamina leferuntur? Foiiis

mique manu

quoJ nccesse erai Chrisium Dominum facere, qui non venerai tegem solvere, sed implere
10
)

cffccissc;

qui per lolerantiam

brarum

,

suam prosiravit piincipem tencqui mortem moriendo soperavit, qui liumacuicifixionis suae dispensatione
diciiur,

(

Malth. V, 17). Sive ad temptum sanctum^ ad coeluiu

vult inteIligi,'quod orantes

homines facere consuevelicct ubi-

num genus captivum
liberavit.
inlelligi

Q

funt.

Nam

dcsiderium posiulaniium esi, ui

Jpti

aulem cum

nultum alterum
niediatorein

que Deuiu esse non anibigant, de

ccelo sibi anxiliuni

posse dcclaratur, oisi

ipsum

venire confidant. Ui:dc cl in Dominica oralione dici-

Chrislum Dominum, qui per hunc tolum psalmum
loquitur
:

mns

:

Patcr nosier, qui es in

coctis

(

Malili. vi
,

,

9). Noii

orans ab humilitate susceptse carnis, perdcbit.is indicans poenas

est ergo

nbsurdum temptum
iccii;

accipi coelum
iiioiistratur.

(]uoniaiii

(ecutorum

non studio inale-

Domini sedes divina
Vt rs. 5.

ne

volentiae, sed contestaiione vindici*. igitur

Nolandum

est

Ne

simut irudas

cum

peccaloribus

unimam
infe-

hunc psalmum
et

tertiura esse

horura qui passio-

meam

,

et

cum

operuntibus iniquitatem ne perdas mc.

nem

rcsurrcctiooem Dominicam

sub brcvitate

Quia morituruin se novcrat, oiciito pctebat ne
ris tradita ejus

commcmorant.
Divisio psalmi.

aniina

cum

peccaloribus miscerelur,

aiit

cum operantibus

iniquitatem haberct aliquam poiillo

Prima sectione orat Dominus Christus per

id

quod
pasest

tiuncm. Scd omnino salutaritcr i^ta discreiio ab
peiitur, ut nostra spes ad vota talia conciictur
;

homo
in

est ut ejus audiatur oratio futuro tcrapore

quuU
alie-

sionis.

Secundo

gratias agit,

quoniam exauditus
fiiie

rcvcra impleus,
nuin. Ubi sunt

hominem

a se

fieri

deprccatur

his quae Ueri posiulabat. In

psalini subjun-

illi

qui Clirislum putant
videntiir aut

animam

noii

gens, ut sicul ipse susciiatus esi polesi.iio diviniiatis

D

habuisse? Scd
qi:ai lc^crint

li;fc inilii

non legere, aut

sujc,

ila

salvus

fiat

populus

ejiis

nomini crcdi-

oninimodis oblivisci.
Itis

tnrus.

Vers. 4.
Exposilio psalmi.

Cum
,

qui loquuntur

pacem cum proxiScimus

mo
;

suo, mala autem suni ia cordibus eorum. Juda^os
ci di(

Vcrs. 1.

Ad

te,

Domine, ctamavi

Deus mcus, ne

coinmemoral qni

ebaul leiilanles
iii, '2).

:

iiuia

ideas a me. Cliristus Do;ninus claraat ad Pairein
lenipore passionis, ne ab ipso sileat, lioc est
tenti [ed.
,
,

a Deo venisli magislcr {Jonn.
labiis crat pax, scd in

In isloruin

crgo

r.c

pe-

corJe malilia.

(Jua! figura di-

patientij

iioii

annuat, sed magis responcsl lacta divcr-

cilur

ir inia, id cst irrisio,
,

qnolies aliqnid quod suli

deat. Pulclierrima
sitas.

quoque verboruin

laude dicilur
straiur.

inlclli^clum viluper.lionis li;ibere iiiondicit, quia cis carnis

Ctamai

homo

ne tileal Dcus, quia ncstro silcn-

Proximo suo, de se

lio ilie tacet, et

nobis negligentibus iu mcnioria non
si,

originc jungcbalur. Qui juste malcdiccbanlur, quia

liabemur.

Contia

Domino

praestanle
si

,

rcspici-

proxiinum maliliosc pcrdcrc
Vcrs. 5,
l)a ittis

fe-.tin;ili;int.

ii.us. r.spicit; si
a:i:

clumamus, exaudil;

diligimus,

sicunduni opera
ipsorum.

emum

,

ct

sccun-

uiiur.

dum

ncjuiliam

studioruni

Judxi Yolcntes

;

iiperaii
lii'tiurn
;

soni qulden» m:iluin, scd
JK morlein

fccmuw
qua

uoU-fwe^i

A

liciiruii

.'id

cnrrtCiioiiein.
,

alios <hji<-it

ad

riiiii.<i:i.
,

infcrrcnt Clirislo,

itiors ipsa

rauluin de.-lruxii

ul in

jnciii:s coiislrucrei

ei

do

fiirretiir; sanguiricun liinderenl, qtio nuiiuii

criniiiiu

pcrsccutorc apostoli!;!! facerei; scd i.npium Pliaraoiiciii

Javareiitiir.

Idco

[>;

lil

itlis

dari secunduin opcra ipso-

cum

(•itili.<;

luiiabllibus

nou crcderet, demersil
t.V.s;rui
,
,

nnn,

U\ cst

voluntalem

;

quia unii-qiiisqiie iioc ope-

Alti>siintis

ul.

pCiircl. Sic

er;,'o iilos dicil

ut

ra:ur qnod vult.
«:erc

Nam

frcqncMtcr cl prjcssant qui nof;\cil,

noii

ilijriini

dcbeanl .Tddicaii. Qnod

di( tuiii

sicut

'onitndunt, ul diaboius

qui diim innocen-

sx'pe inonuimus, ad proplieii:im poiius \ideiur perliiiere

libiib iiiReri} inorlis

poenns, iransniiiiii ninrtyresadc-')-

quani ad iracundiu;

qii:iiil:ilem.

ronas. Kxi.rossii i^uoqiie (iu;o supcriiis dixii, d
Secunditiii ncgiii:i(un

cendo,

Yers. 8. Dci:fdicl'S

Dominus, qnoniam
Sciciis

e.randivil

ftudiorum ip&irurn,

\1 csl

ambi-

vocem deprecoiionis mccc.
iiia

co

i

p'.enda es-e oiniiiscre<

tum

P!alii:ii,

ul iniioxio noocrent; et qui ad eos sal-

qure pelcbal, par:em serunda; setli-uiis
:

•vaiidns veiieiai, uiorii iradere ina!uiss-iii.

dilur
siii.*,

graiias a^ens

quod vindicitus

sii

de

iiijin

is

92

Vers.

(».

Secuiidum operaiionem luar.uum eoru:n

duin adiitic nuliaicuus cxslilissent.

IJa^c (ignra
'luaiid')

rctriluc iUis; rcdde relributi^ncin eoruin ipsis.
suiii Sjiecies

Quatuor

dicinir prolcpsi-i,

Latinc pr;eoccupalio,

res

reiribuiiiuium

:

q-iaruni uua est,

cum
H

seculur;c pro piaeicrilis p'inunlur. Sed liiscul-.imus
qiiid
sibi

irihuuilur ab homiiiibus raala pro bonis, sicul Judaej

velil

(iispo>jiio

ist.i

verLoruni
e.-t

,

Ben.dictut
,

Ciu
scl,

isio retribueruni, qui cuni
illi

ad e

;S

salvaudos venis-

Dominut, (ivoniam exaudivit; qui
exaudi;il,
benediclus.

uiiqiie

elsi

non
ci-

ciim crucirigircdccreverunt. Aliera
boiiuiu

cum

re,'ri-

Sed benediclum proprie d
id est

/ii')j(ir

pro bono, qu-uido dicel Deus

elficlis

mu«,

ciii grati;».^.

nsimu*,

quando

illi

bencdlci-

suis

:

Venite, bcnedicti

Patrismei,
ab

percipile rcijnum
{

mus. Apie
Vors. 9.

evg')

posilum est, benedicius, qui exaiidire
'

(jnod robis
r»/*

paratum

eiil

imio mundi

MaHh. xxv,

dignaius cst.
Dominr.-'s

),

Tcrtia

tum

retribuet
:

niahim pro maio, quyiido

ndjulor meus

et

yrolector

meua

dicturus esl impiis
t'is

Jle in ignein a:lernum, qni para{

el in ipio fperaiit

cor

memn,

et

adjutus sum.

est
,

diaboi) cl angeiis cjns

Ibidcm, 41
,

)

;

seciiiidum

Yers.

10.

ICi

rcf:oruit caro

mca

,

el

ez volnnlati
vit;e perlinct, (juia

jllud

Me:i&urn qna mensi fiurilis
(

in cadein rctribuil

remc

-

mea

confiiebor

illi.

Adjulor ad pericula

tietur vobis

Luc. vj, 58

).

Quarla

cum

quod

i|H3R ijtso
.ib

adjuvante super;ivii. P,o'ector,
diaboiicis siia

esim
Sc-d

hic dicit,
8i:tenini,

binum pro malo,
li.<nt

ut qui pe.-secutores exlaud.itores.
pr.xdicit,

insidiis

defeusione
.se

v.ilLiv.l.

coaversi

,

poste:x

Yerum
£:int
in

postquam
Doii^ino.

ista f.icfa

sunt

,

fidelilcr

dicil sperasse

de

ista omiiia

qux dc
dicit
:

inimici.s suis

non

Nnm
,

cuin dicit. cor

meum,

atiimre designai

vola

inaliti.T,

sed prxscieniia futurorum.

Nam

arcaiiHm

quod sacrinciuin

coiist;il

esse justilisp. .\d-

Evangdio
(juid

Paier, dimitlc iUis, non enim sciunt
xxiii,

G

didil

quoque

ilcrum,ftrf;H<»«s isum; ut

quanlum impen*

(iiciunl
liic

[Luc

5i

).

Scd ulrumque pium
,

ilehatur purn devoiio, t;uitum et adjuiorii cre>cerei m.i-

rs';

ciiim comtniiiatur ut terrcal

ne scelera Mia
ibi

gniUido. Rene autem ditit
et

:

Refloruit caro mea, qui.i
f-

pr.esumplions dfSpiTata pcrficiant;
patitiir, orat ut ni\
ca».

autein

cnm

primo

floriiit

;

quippe qux cx Virgine sine p

poeniludincm eorum corda perdutolies seiitt^nliam ipsius lerroris

calo iDnquam pulclierrimi floris singnlare decus eniicuit, sicul Isaias dicit
:

Nec vacal quod
iit

Et

flos

dc radice rjn$

asdndA

ilcravit,

cordi lapidea maguae comminaiionis in-

{Isa.

x\,

\

).

RefJoruil ergo si;:ni(icai resurrexit:

ccmiio salvareniur.
Yers. 7. Quoniani tion inletlexerunl opera
ei in
i

qiiasi in rtthere;isaurasadmirabili

dccorepronipit. Sc*
ilti
,

Domni,
;

qiiilur, et

cx votunlate

mea

confttebor

post resurv
i

opcra

mcnuum
ideii

ejus

noa consideruveiunt

deslrucs
seiisuin,

rcolioiicm .scilicct,

quando humana

naitira fucrat

loi, nec a:dificab\i eos.

Superiorem excolit
illis ied»!i,

corruplione
perm;tnens,

lib

rala, ct ad in.Tslini;ibilom gloriam
iinitale pcrdiicia.
pi.'bi$

Dicitciiim,

debere

quia nouintellefuit,
iit

In

Verbi

xcrunt opera Domini.
iloccrct po4)uliiin

Opzra siquidem ejus

Ycrs. \\. Dominus forlitudi

.«t,

et

pmicdcfi-

viam

veritatis et (idei, el ex saorce

ctor sttlutarium Clirisii sui esr. Brcvis
iiitio.

magnaque

incar;»ationii
:|'i:iieiius
iilii

artano retonciliaret

homiaem Dco
l)
P'.t i»«!

Quid

esi

Dom-inus?

fortiiiido plebis sua:. Merilo,

iiou poteral viiiala iia:nra consceiidtTc,

qiiando advcrsa cuncta
Proicctor esl e iam.
iiii:iiini'n'iilitis

ipso noxiIia:iie
!•

siipcranliir.

Dniiiiiiica! vifilationis

muiicrc pcrvenlrel.
(

Fdio
iioc
til

quouiam cos

gil

el l.bcrit ab

Dci

vca

doceiili

mciis obstinata iiou

ri ii;*rcl,

malis. Salutnr u:n,

.-c si

diccn-l, ju<tii-

<inn |no iiiir::culorum
ipiiid

ingenlium viriule liima\it;
ciimmuneiii homiiieoi

niiu. (|Uoriiin s;^lus esi Dominiis.
dil, Chrisii sui,
Clnisii cni;ii
n'f;al;s,
iil

iJe.ic

aulOMi addi-

iiitoir.gcrcut Jiidaii
ra<t're,
li

ii.')^

Fiiiuin
ci

Dei dclmissos advcrteri'.
c:elcri
i

posse

-c

evidcnter agnosccrenl
ilii

pihoiiam

diccliaiitMr

.

liiios

aut unolio

l>iviiiii:iiis

implcic. Scd

tlemeiitcs

.

tlum iri.ilum-

aul sucriiolalis glori
ii. Siilcum fac

dccorabal.
,

m

ido

homiiiem

crcdiiiil, Filiiim

Dei dici iiidignissime

V. rs.
l'e:ic (ic
i.s/]::c

populum luum
;

Domii.e

,

ft

pcriulerutil.

S

quilnr, et in opera
si

manHum
quam

ejus

non

IhTrediUUem tnam

el

reqe eos

,

cl

exiot-e eos

cvnsidernvcrun!. Liiipic
poliiis
(iiiaiii

roMsider.isseol, c\;ia\isS'nl

in a'icrnnm.

Oial luimanilns Verbi pro populo
prob.-ilur
in

sprevis^Ciil, plorassen'

coiispuisin

Cbrisiiaiio, |.ropier qiicin el
satislict

assii;rpt.i; nl
iiiido, iibi

sriil,

adorasscnl qnani crucirixisscnt. T;ile eo
aliis

sa-

oue

lideli

snlvis

lial

hoc n

e^-

crih-giuin

p:oveiiire

nou potuil

.

nisi

illis q-ii

posiia Jud.coriun

probabalur csse

pcrictilis.

Beaedic
perli-

\"crit.His iiUelii.;f'nt!;iin

perdidcmnt. Octis euiiu alios

ajiem hxrcditatem tuam, ad fiilurum jiidicium

i.7
ii?t, qi-.aiulo

ExrosiTio
tlicenil.im

iN

r?\LTF.niuM. PSAL. xxv;ii.

'i:>^

csl
'

;

Veit te,

b.nrd ci Pnliis
»':

\

litpr

petlincre

rrer]iienli ifcioisc

<I

fl.irnliir.

Sed

iit

»«(i, percipi!'; ri'iiiiuui {JHO

vohls prr.liint esl

intio

niiain

polenlimn Palris,

11

filii, cl
»

Sp

riliis

sancii

mundi

{

il.llli. \x\-

,

7)i,).

Kl ut

oh:irii:jloin
,

sinm.
pciit

csse co.:nv)Sccr.s, lerlio loc

inlMliiiare dicit Triiii"

qu.im pr:vcipit, cvidcniiiij; nj^pnjbarel
ol
iii

i'oiu:n

laicm
nciu

in

sanclo

b.ijitisniato, el virtuten» ot b-Miodiclio-

Imc miindo dcvoios
iie

;

opulos rcgai,
>o.:\

iie i.Trn;ilin

(l.ire

Dominum.

qni cx co rcn.Tliis

fiiciit,

popiilo

Co;)Ciipiscanl,

vias prav.is eliganl;

ipf-ius rogi-

Clirisiiano.
Erpos>:'.o psahni,

iiiine illuniinali,

n^scianl ollcgiijin

li

ilirr.i

ciim ics-

siinis. Aiididit, exlolle cos, ul in inleiicclu S'ripliir:i-

Vors.
fiUo%

1.

Aifeitc Dontinn,
;

ji ii

Dci

;

aljcrlc
et

Domi:\o

riim
ciaiti

,

et in
;

optre sancto,

I.iikI .bili

inic:ilionc profi;ul

arielum

nlferle

Domin') (jlrian
,

lionoiem.

qu.iienus a lorrciiis viliis

pnr,-;:!!!.

;clerna
Jieri

ciini muUil:.iliiicoi giMiiiiiin

siciil pr.i^diclnni

ct,

:iil

prxmi.T pcrducanliir cvccli. Ki hoc pciiii ilebcre

crcdiilitile:!! rcct;c frloi .spiriiii:i!il.'r
raiii

proplila

v-iil'.!i

usquc

in

sxculum

,

s iliccl pcr toluin liiinc inwn(!iim,
illiii s:r.. n!!iin

cssc rcspi(cr;t,

toiiusiuo

in!i;»i!i

<o:i-oi

md

i

ubi sxcula sunt iisqiic ad

X'tcrn;im

ciii

ilii^csset

adunala conlosjio, di.innni
popnluni c(uiinnr.e;e, ul

fiiil

jain qua^i

nullum aliud pro sua pcrrnniiale succedit,
Conclusio psalmi,
Audislis

crc;lciiic;ii

lidei

suae nfTt^cinin
filios

pcr sacrincia dcvoia inonslrarel. Inviiat cniin
concliisn.^

psalmus

isle

qua pielalc

cst.

l3

Oci
fil.i

,

iii

csi qiii per rcgc:ioraiioiiis graiinni facii siint
(ii

cjiis,

ait Jo:iniies

Rogavit pro nobis, qui onuur ab

Evangclisia

:

Dedit

eis potes:a-

.;n:;elis.
;

Jiidi-x oin-

te.n

fiiios
1,

Dei
1-2).

nium creaturarnm advocaiiis
potuisscmus
esl in
lioc
eri|ii
,

esi nosier

cl ui a

morle
{Joaii.

fieri,

liis

qai credunt in noiuiijc eius
«ii

Sed

licciO:nr:is Trinitas nniis
ni:iios!.'»t(;

ipse magis clegu occidi. Impleia

Dci~,

ncc

aliiiua
,

csl in

psalmo

93

ipsius ant in inliirn di-

pr:rdicla

regiila
:

Dominic.T
slanli:\

divtrsis (.innMi locis diciliir, quo,l ad pcr>oSj-iritini

passionis.

Oravit nuie tradiiionem su:)m

dc cruc;-

nas singu!as probetnr npiaiidnm. Hic auicm

fuione propria, el de resurrectione loculus cst; po-

sanctum speciaiiter

D.iminuin

dciicmus
la

siremo pro

accipTe,
d;ire. lu-

fiiielibus exoravit, ut qui ei

nterucrunt

qucin inslituit de tabernaculi pcrfectione

credere, perpeiua debeani bencdictione gaudere.

tendc aiiiem quod impriinis non d cenlo qnid
rant, ipsi se jubentur oITerre,
piirilate luccnlia,
iviino
filios
iil

aife-

EXPOSITIO

IN P5ALMU.\1

XXVIIL

cst

corda

s:ia sarici;»

Psaliimt David in consnmmatione labernaCHli.

quod supra oninc

sicrificiinn

Do-

Quoniam pr.Tcedenlia verbi jam noia sunl,
quirerc debeamus.
ciionein
significat

re.^i.Tt

probalur acccptum. Scqniiur, ajerte Dsniina
arietum.
Arielcs aposloli accipiendi sunt, qMJ

ul conitimmationein tabcnmculi paiiio diiige;ilius per-

Consumma:io

taiiernaculi

pQrfe
^-

tanquani duces gregiiin in caulas

D

inii:ii

per:lu\eriiii;
uic.i,
({'.ii

Ecchsiae caiholicai, quae jam per

POP"'"™ Chrisiiar.um.

ri/io.s anY-/«f«

onerendos

totum orbcm probaiur essc construcia. Taberiiacu'i

q:ios aposloli recia pr.vdicatione

genuerunl,
.Arieics

iion

enim noinine
sia, qua!

in

boc

mundo

posita decl.iraiur Ecclcc.v-

pravo dogmate probaiiUir extranei.

autciu
ip<.i

contra carnalia vitia bella gercns, mciilo
habitaculi

bene suni aposiolis comparati, qr.oniam aninnlia

peditionalis

nomon

acccpil.

Quajiropter

plurimum fronie valcnt

,

et

objecia
»

scniper impinrecisse coiis ai

bun,^ psahniiin Ciirisiiani

dogmatis bonore pollcniem,
EccIesi.T;,

gcndo

dejiciiint

;

qiiod

pr.rdic;^nd

posi

pcrfectione.m

geoeralis

in

laudcin
ania les

apostolos, qui diversns

superbtitiones ct idola firfroiite

Spiriius sancii proplicta dccanlai; ut qnia

wissima

coeleslis verbi

quadam

niperunt. Arici

per prophcias ct aposlolos beati procJicatione
pleia est,

com-

enim dictus

cst, quasi a fronte rnons. Addidit, affcrie

competenter ejus laudibus ornarctur. Esi
sa.ncti Ia:ide

Domino

(iloriam et

honorem. Hic spcciaiilor c mino-

enim loius psalmus Spiriius
et

plenissimus,

nemur

ut nsillam Spiritus sanctiis patialur ii»ju;i.»:n.

per varias allusiones pr.xconia ejus maj.-^stiiis ex-

N iin
illi

qui

eum

niinore:;! Palre vel Fi!io di<ii, ijlorium
afferre. .'^wWt

snlvens. Iloc est qiiod oratores dicunt
geniis,

dcmonstrativum

non probatur

enim

gIorii)su;n psi

quando per

Iiiijiisinodi

di'Scripl;oncin oslen-

audire, quia minor cst. OITorimus ergo

Domin

)

Dco

diiur

aliquis atpie cognoscitur.

Sed qiid do

illo a

noslro, id cst Spiriliii sanct.o g!oriam piira;n, plenam.

qa.»quam congnie polcral dici, nisi qiiod de se ipse
dignatiir clT.iri?

^

^cram

,

cum eum

ct consiibstantialem Patii
.ntq;i:!

ac FiLo

(i.cnnus, ei
Divisio

cOTicrnnn,
loca

omnipotcntem sine
Sic oir.^ics liTre.^cs
Spiritu-;

psalmi.
,

ali.i:n

sepnrai,iO!ie pr.T licanui-.

Cum

pcr
beiiiis

(!iv.

rsn

Scripiiiro

ilivi,);e

David cognoscerci

sancii

lotius

mundi

ier-

prxdic^uione dostiuntnn suni.
Vcrs. 2. Arfcrle Doniino gbriain nomini ejus; adorate

minos ad fidetn catliolicam pcr propbetas ct apostoios
Spiritus 8:»ncii
i»postoliig
est

munere perduccndos,
:

sicnt

Peirus

Dominitm

in nni.i x.inda
;

cju.t.

dicit

Non enim

Snpra dixil

,

ipsi

voluntale liumana allata

affcrte (jloriam

modo

aliquando prophelia; srd Spiritu sancto acti, lociCi

dicit, nom'<ni rjns. Affcrt igitur

nomi

.•(

snncti Spritis j(/orm/H

qui euin

ficit

iunl sancti Dci
«linc

laiius

homines

(

// Petr.
,

i

,

21

).

Pri;iio or-

iniioicscere, quaii.Jo iiicrcdnlonim corda
ii(iine:i(|uc illiiis
l»:is

alloquiinr universifalem

convenit,

iit

sacrificia ei

devo:a

•ncnie pcrso!v3nt.
varias allusiones

ddatat pcr miiliifidinom plebis (ur-

Sccnndo

scpiifaria narraiionc, pcr

cjusdcm Spiriius sancii sub magno

populorum; quod magis ad doconiium vidclnr pcriiiiorc camclam. Sc ncc illiid jiidiccs otiosuin,
pic
I

prjcconio virtuies eniimerni,

quod nd

i;)5U:u s;)o.;u-

qi.ij alfer.c qu.irto r.'pc!iil. Ilccc r.-'ira dicitur cpi-

,,

19')

M.

AUREUl CASSIOOIU

2no
vox Domini coufrin-jit, diccmio

iDOPft, Laliiie repiMilio cicl)r.i scrnioiiis, qiijc m.ilta
collijjil uiiiiH

A

ll;!'n;

si/perbiam

verbi iteralioiie deciirsa. Sequiliir, ado;

Deus snpcrbis
{Jac.
IV, C).

reihtil; liumilibus
:

aulem dat ijratiam

rate Doininuiu in aula s(in:ia ejus
iii

id cst coliie «uiii

Kepetil quorpie

El confiinyct Dominus

conscieiuia ve->ira inuiiilissim;i. Ipsa eslciiira aula
l;;\!'italio

cedros Libani. Sed quamvis superioribus haccsimilia
videaiitur, tami^n

rcgalis cl

Spiritus sancli,
;.•

sictil dicit

Apo-

uno verbo addito, Libaw, non par-

slo!us

:

Qn'.a icinplu

Dci
,

estis

,

cl

Spirilus Dei hubi-

vara Videntur
alibi

indicare distantiain. Cedri

enim qu;c
;

lat in vobis (/

Cor.

iii

IG).

nascuntur non omnino procerae sunl
tales inveniiu:tur,

in

Libano

Vers. 3.
intGnuit;

Yoz Domini super DimUius supcr aqiir.s
quo
dixinius

'Hjuas,

Deus

viajcsiatis

aulcm

ut

omnes

alliludines aibnisiius nobilcs
rrii-

multui. Yciiit ad ordi-

rum superare
lela despiciuDi

videantur.

Ergo niundi

neiii secuiiduiii, in

|)er ligurain pi-r

epimone, quam
capita

acrcges, qui rciiqnos honiines lanquam humilia
,

snperius
uiiiim

,

IVequciilr

veisunm
saiicti

virlus divina confringit,

quando pansupcrantur,
aiil

ieiiele;is

verbuiu,

prxcun^a Spiritus

peres el
iili iiiter

iiuiniles ciegil. hii eiiiin virtuie
divili?.s siias

scplenaria ^iiliile coiiccicbral; quod suis locis, ju-

aul cogitalionibus gemunl,

vanle Doraiiio, voiiabor cxponerc. Primiis
deiii rei ve;

isle ojusid

turpi
in
j^

aaiblLioiie

solvuntur. Ponunlur etiam cedri el
,

sus esi

,

vo:c

Domini snper aquas,

est

bonam partem

sicut in alio
{

psalmo

dicit

:

Cedri

Spiriius

siipiciitijL:.

Ipse enim

legcm comiklit qua
le^runiur
t.ibulaa

Libani quas Dominus planlavil

Psal. ciu, i6).

credeiiliuin liirba ri^gerclur;
Tesl;u!ionti digito Dei scriptc
l

uam

Vers. 6. El cumminuel eas tanquam viinlum LibU'
ni, el dileciuni sku( fiUos unicornuirrum, Et bic quo-

Deut. ix, iO); digilus
Spirilus
s:>.iuti!S.

autein Dei spcclaliter

iiilellii^itur

que versus ad Spiriluai
pnipier

virlutis pertinet. Yiiulos au-

Quod vcro
i'l

di.\il

:

Super aquas, populos
;iit
:

signirical, sicut

lein Libani sacrificiis frequenter antiquitas oflerebai
qiii

alier

p^almus

Salvuin

ms

fac,

Domine, quo-

luxuriain

dulcium lierbarum

piiignes

}iiuin
(

94

inlravcrunl aijuw usque ad
) ;

animam ineam
:

craiit

adiiiodum et decori. Eos

mavult niundanis

Psal. Lxviii, 2

cl

iii

Apocalypsi
{

Ici;ilur
\

Ciiitat

sunimilatibus comparare, quce sic comminuenda; sunl,

sednis super aqaas mullas

Apoc. xvn,

).

Quapro-

taiiquam

illi

qui sacriflciis videbantur offerri. N.im

ptcr

isiis :illusii>tiibiis !ioc significari

nianifestum est

el ipsi sunt viclima,
iiit

dum

conversi Christo Doiiiino

Sp

ritiini s;jpieiiii

c legoin popiilis conilidi-ise. Sequiintonuit. IIoc etiam

dis raentibus o/Teruntur.

Sed ne

sibi

homines duditectuni

lur,

Dcu$ mujcstatis

peninei ad
dieiii judicii

ram legem qnererenlur imposiiam,
Fil:um Dei
est
:

etiain

Spiritiim sapientiic.

Dicil

enim quando

dicit

esse moriturum

:

de quo scriptum
milii

prcdicavil, ciim gcbonnoc poenas inrestimabili terrore

l!ic est (iliu$
{

meus
17
).

ditectus, in

quo

bene com'

prxdixit, ul noii lam

loqui qiiani intonarc vidcrelnr.

placui

Matlh.

m,

Propter incarnationem enim

Subjunxit eliam, Doniimis super aquas nmlias, id esl

C

faC-us esl sicut filius unicornuorum, id est

JudiEOrum

super populos gcntium diversarum, quas prophela-

singulariter se extollentium. Sive uniconies appellati

rum atque apostoloruin
5ic el in islo comniate
cti.)m
iiileilii^i

priedicatione

lucraius est.

sunt Judxi, quia

unum tantum
Judxorum,
in

videntur accipere

populos siguilicavit, quos

Testamentum. Sic ergo Chrisium diciicarne moriiurui;n, sicut el filios

superius maliiit.

qui inxslimabili pie-

Vers.
tria

Vcx Doniini in viriute. Miranda brevitas, Yoverba quam magnatu explevere seiilentiam
4.
!

tate

coaditionem nostram

morte suscepil, ut no-

bis de sua iramortalitate proestaret.

cem Domini

in

yii/utt',

Spiritura dicit iiilelligentiae,
il

Vers. 7.

Yox Domini

intercidenlig

flammam

ignit.

qui aJversaria cuiicta dcjii
lc.^ilur
:

alque proslernit, sicut

Spiriium

scieDtiu.' sigDificat,

qui dnine consiliura vel
id est

Ei noa

cst

qui posait resislere volunSati tuce

calorem conirarium intercideudo,
jiidicat. llle eiiim

dividendu di-

(Ksllicr. xiii, 9).

Mcrito ergo Vox Dumini in virtute

Judxurum
succ

igniios et

flammeosiuut

ssse dicitur, cui nullis obsl;icuIis obvialur.

nvultus scientia

niajcsiatis exsiinxit;

quod

Vox Domini
rcddlet.
i!Iiiminalo

in

magnificentia, Hic Spiritus consilii
illo

scelerali Tecerant vclut ad

soium honiinem ncgandum,

Quid enim

magnidceiilius,
iil

qui corde

in

Immanam

sahitem et gloriam verlereiur.
concutientis soliiudinem
;

scniiri facil,

nppeiaiilisr

bona, et pei-

Vox Domini

et

commovebit
pielatis de-

siina qiiaMjuc fugi.mtur; pr;cst,ttque ut
fici.itur
illis

de impio per-

D

Dominus desertum Cades. Hic Spirilum
monstrai, qni fallaces cogitaiiones
voia concutiens, ad
iraliit.

pius, de capiivo libcr, dc scrvo lilius?

Quod

et inepia hoiiiinum

provenire non dubium est, quos Spiritus sanclus

vcriialis

studium correcms

at-

potcntia sua; m;ijestatis invisitit.

Vers. 5.
fiinaet

Yox Dcmini

confiiiKjcntis cedros

: et

con-

Dominus cedros Libani. Hic Spiritus
bumilitatcm crigit

virtutis

eornm solitudinem vccavit (|uimiain habiinlorem non h.ibei Dcum; nec ipsi iii pr;\vitalibiis suis diuiius manere possnnt, quaiido eas
VA b.-ne crrorcs
aul laraenlaiiili moi te d< serunl,
a;it felici coiiversio»-;

elucescit, qui confrinnt supcrliiam, quae in se confidil, et
,

qu.Tj

de cjus bonitite
arboris

dereiinquant. Seipiitur,

ct
.id

commovcbit Dominus deSpiritum pertinct
pietalis.

pr.Tsimiit. Cedros cniin siiperbi;im dt;bcmiis aocipcre,

scTtum Cades. Hoc adliuc

qu

V se

iii

aUil';dineiii clcvans,

proceras

liiijus

Sed

liunc lociim narralio libri
(
,

Numcri

diligcnler ex-

suiniiiilatcs imilaiur,

maxiir.e quia ct lignum
fucrit. Niillus

ipsum
in

poiiit

uon

cst

itile,

iiisi

succisum

enim

pulus in

Num. XX i ), referens cum Israeliticus poC idcs veiiisset niiuiaquc sili loci :iriditate
,

sua nidice manons, proficuos gcncrai frnctus; sicut
i.jr c'->tio detc-labiiis,

laboraret,
illis

qiuc pcci :it'im

iiiliiiit

mundo.

Moyicn jusiu Donnni percussa pctra suhilo nciKKum copl.uii coniuiisse, miroque inodo facia

:

,

201

EXPOSmO
s-iiiiililiidiiicin

IN l'SALTEi;ii M.

PSAL, XXIX.
iHiiii

^"i
qiind
iin
|

esi lerra ir igur», qiir ariila sicoiiaie jacebat sqnalitla.

A

Mcriix, qii.niaiii
pisiiinli«< sacri

f,icliiin
gi;i«!iii.

tst siib
N;iiii
ii:i

No(%

b;;-

IVr iniic crgo
<liirisii.ia
iii

diLil

pcccaioruin corda

{;i^oi);il
sordiiiii.-,

siciil

isliici

aqiias sapiemiap posse dissidvi, iicriimin iiiiinaiiis corviibus
ulii

piirgil aiiiiiins
vi:iiii

ccraio.-i).:!.

el illod dilii-

qiic illud

eseinpium Cadcs

csse
in-

muihli

<riiiiiiia

prolirosa

(U'!omI. Meri.o ergo
csi,

f:icicnduin. S;vpe
lidel<'s po|iuii
lio

cnim deseriuin ponitur,
in deacrio

et

pro bapli.^mato diluv

um

po-ilum

ad

ciiiii>j

si iii-

convciiiif noscuiilur,

siciil in
(

F^vangc-

liiiidincm ciiiisial clTocliim. N;im

<;ii'.>il

IoiIk»

Domimis

diCit

:

Vox ctumantis

Mallli.
iii

m,
qiii

5).

roptiiit, siiic disiinciioi e piMsoiiarnm, licet inlcllijji

Noii eiiiin Jnaiines prx-dicare poterai
niiilus aiidirct;

iJcserio, nld

primiim

dicliini

dc

S|iiiilii i^an. lo,

Don.ivits
11

dHuvium
in (vtcr-

sod desirUun appellali siint,

ad-

iiihabiti.t.

Sequilur,

et sedibil

Dominus

x

hiic

necdum

(idci

dona perceperaiit.
el

num
reve-

;

lioc

auiem de

F.lio recle iiiiclliL;iiuis.
I^alrc

Dumiuu

Vers. 8.
Inbit

Vox Domini prccparanlis cervos^
el in

virMiem populo suo dabit, dc

fo;ipcienicr ad-

condensa;
ilicit

templo cjus onnits dicenl gloriam.
s

V rtiinus. Populo suo, significal Clirisiiano, (|uem do
s;icri!)aptismal:smuiiercconiiiiisivit.SiiliJM[ixiie iani:

Scpliiinim
siiiil

Spirilnm limor

Domini. Cervi enim

timidi qiiidcm, scd veneiiOja sorbonlcs. Et

me-

Et bcnedicel populum suum
diceiii,

in

pace.

rilo illis

comparali sunt, qui et Diviniiatem liincnt,
qiia;que
,

scd bcnedicei,

(jiiia

uiius est

Non dixil beneDominus Deus
:

ei conlraria

devoranl;

nec ab eis possuni
fel-

B

""ster. /h pace, proptcr iilud Evangclii

Pactmmertw
{

dtcipi vel noccri
liia

qui

adversum Ecclesiain Dei,

do vobis

,

pacem

meam

relinquo vobis

Joan. xiv

iioscuiitur aliercationc resisti re.

Ccnsignatus est,

27). IJna cst
sancii.

enim pax

ct Pairis, el Filii, ct Spirilua

ut siiperiiis

diximus,

Spiritiis

sepiiformis, qiiein et

siippiitaiione faciie culliges, el operatione cognosces.

Conclusio psahni.

Sod

liuiic

Spiiiiiim sanctiim nniim aique
qii.is

eiimdcm de-

Memincrimus quam
iiucrit
,

ingcnti liiba

psalmus

Isle lo.

bemus ac<ip(Te, cnjus bas
isaia [Itd. XI,
'1,

diximus, tisiantc
id

ut deireciaiores Spiriius sancii

non possinl

5),

sepiem Cdnsiai esse virtmcs,
spiriios iniellccius,

jgnoraniia; excus.Tlione dofendi. N;im poten;ia ipsius

cst spiriius
ci.iisdii,
pii lalis,

sapi(;iiiia\
r

siiriius

stplifonni disiribulione laudata csl, ul nibi!
rius
,

ilii

inre-

sp

ins \iiiijtis, spiritus scieniia;, spiiiiuj
liiiii-r.s

nihil

cogno ceres csse divisnm
iii

;

quia

sancuc
lirorC'

spinu^

Do.miiii

;

dis riliuens iinioui-

Triniialis uniias
licorDi.i
iiis;»iia

linc

dedarala

cst.

DcHiiat

qiie
ri

proul vuli. Nec movcai quod ubiqnc
;

vocem Spi-

perddia vanas commovere raliimni:is;
legant bcaium Ambrosiiini, c.Tie'
perleoiibsima i:is,iuia.

us saiicii dicil csse serinonijm
Tii..iiaii

lioc

cni n

vcrbum
Pa-

icganl

Didymum,

uiiivm;c
liis

consi.a

apiiiuni.
:

Qj

iNain

rosqu3 Talres qni de bac re

lcgimus voceni, (iim dicil

Hic

est Filius

meus
Iiem

lione dixerimi. Afferanl imiividiia; Trin^t.iti gloriain

^il^^cius in
Filii
(

quo
:

niihi c.n^ijiacui

(

Slatih. ui,

il

).

C

ei iionorem, nec faciant

in .•cqualitalc

dijlimiiam,

ai

diceniis
IX, 4
)

Sau'e,

Suule, qnid
iit

me perscqnms
Paulum
xiil
,

pcriiuci pcrduci

non

ciigi cliguiil

ad ruinam.

Aft.

?

Similiier et
Icgiliir
:

Aciibus apostoloniui
et

dc

Exposrrio
Pialmus camici

in

Spiritii

sanclo
in

psalmu.m xxix,
domus David,
:

Segreyate mihi
e.os
(

Uarnabam
Sed bnnc
pisliiiiis

in dcdicaticne

opus ad quod vocavi

Act.

2).
Psnlmi caniici cogniia
sigiiificatio esi

cnmmunionem verborum
conlra
)
ii>

sanclissinuis Aii-

niinc coii-

Ariano.s

scnbens {Scrm. iOI, de
uiili

sideremus cnr posita

sit

domvs

dcdicaiicnis.
;

D<wui
Cliristi.

SS. iMaii.
iit

nno

liijro

adunatione colb-gii,

significat dominici corjioris leiiipliim

dcdicclio vcni
i

.T(|u.i|ii,iicm

substanlise, vel poicnriae

Trinitalis
ei ip.sa
liiiior

oinnis

iiid vidu% prudens possit agno.srere, qnando

resurreciiuncm Cjusdem Domini nosii

.lcs

i

Tunc enim co pus
Dala
esl

cjus in

'jDiern.<in

gloriam polesla:

vcrba

prt.b.ii

esse

communia. Revdavit

eii.iin

leni(|uo periliicium cst, sicut in Evan^iclio ipse dicit

Domini eondcnsu, quando igiioiaiione

depo><ila,

mihi omnis iS
).

potcf.lns in ccilo pi

iii

inra {Mutthc
ciini iiovit:s

ad inlelligenliam divin:e logis dev>»ii populi conv. nuruni. Pnt qiia re in Ecclesia
ri.iin,
i

xwiu
nius

Dcdicare quippe dicimus
usiiiii

,

jns onii'es refcrniit gto-

tloinus aliciijiis iu

ccloberrimiim dopoiaiiir.
<

D-.u

pioul nnusquisque

pf.r-fiti S.iirilus

sepliformis
nie-

aulem David prop er scmen ojns
l

s» posita,

und<'
c.st
:

do.ia sus.epit. Gloria

enim,

sicul (licliim sfcpe

D

Salvator nosier carnis irax
''"•''

originem.

Isia

domns

«ninimus, hiiscst facla celobr.ilione mullorum.
Vers.
:».

"""^

^'"^'"^''^

^"''''"" '=''*'""""
-•

'•'««^'»

••<:f>-'".iai

Dominus diluvium inhabAal,

el

sedebii D.,-

''''''^"^" ''
•'''''

.

''"'"'"^

'!":«•

fabrbala

c^t i.;.sce:..lo

,

m->ius Viet in nlf.rnum.

i'»^'"'"'»

rosiini o.ioi.c

co^-nosoitnr os e doJi-.

Vers.
nedicri

Dommus virluiem populo suo dabit, et bcpopiilum suuin in pare. bccnrsis virtiilibns
|.l.

'""^'
lJni.->io psuln.i,

Spiriliib se|.liforniis,

in leriio

ordine ad Tnniinlis
peiveiiit.

Rex nocler Doininus
post resiirrcciionem
(piia

Cbrisliis

prima narr.Uiono
Patri
gratias Pgit,

Comj.lexioi.em
Ceiido
ciiiiii

mirabili

disp<)siii.,n.i

Di-

gloiiosam

in Iiis

duobus versiculis

leriio Domi^ius,
id

eum de mnndi

istins adversiluie liboravir, san-

ostcndii

sanciam Tri;iiiatcm dHuvium,

est

aqu

.s

ciisjiibens
in ojns

laudem diccre Domino, qiiando univcrsa
la

bapiisinatis inhabilare: sicut in Ev;,ngeIio

d.ctum

ost

p iloslate sunl pos

Sciuinla sc dicil

a

si.a
(ini.-i

tuntei bnpiizalc omnes gentes
lii,

in noiuinr Pairif, ct

Fi-

(oiislanlia

non moven.liim,
poliiis
,

insiipcr ail.lons pr.ti
noii a niorluis

el Sriritiis

snncti {Mailh. xxviii, 19).

Scl qin laposilii;ii

Diviiiitalis a vivis

csse

soJ,

Diuscur li.crfi/uvJMm pro saoris rmiihus

c>t'

venda. Tcrlia rcdil ad rcsurreilioii'

in snaiii

hctus c\

r*TiioL.

Lxx.

1

,

203
ei^dlians,
.Tlcrna

M. ALIICLII CASSiOOOUl
qMdiiiam
(3n»is
fr.igilii:ilt!

201
ct mor*. ei

(Icposiii,
iii'

in

A

fsi, ciini

rtsiirrexi* a moriuis,

ulira iio.

majesialis

siioc

gloria |icr<?everr.i,

re suo

ren; non poiuit.
Vers.
'/.

inxlcrilum

(liceris, qiioil iuivcrai

esse vcitturum.

VsuHitc

Domino

,

sancti

ejm,

ct

confite-

mini memona: sanciiluiis ejus. rosl
Exposilio psalmi.
Vers. 1.
Exallftbo tc
,

rc.^urreclioncm
iit

suam convenicnicr
susccpisli

pricipii sauctis psallere,
,

re-

Domine, quoninm

surgente capiic mernbra l.iuieniur
spes

maxime cum
sil
:

me, nec

deleclasti

inimicos vieos
:igil

super me. Doiniriijs

eorum

lali

dispensalione firmata
titia

qiioniar.i
coiitigij

Clirisius Patri

graiias

per dispeiisationem, qiia
in-

et ipsos

consiat in la

re^urgere

,

quos

resurrexii a mortuis. Nain exaltabo dicil, lilius

ejus praidicationi credidisse. Memoriae sanctit.itis ejus
dixit
,

notescere facio, quod sancla Verlji incaroalione glo-

quia nostri
,

memor

csse dignatns esl

,

qui in

riosaque resurrecliunc complelum
anic lioc tempus
oiuerunt,
I

esi.

Quimii enim

umbra morlis

qiiasi in

densa peccaiorum caligino
illius

Dominum

spiritualiicr

cognoscere

vtTsabamur. Non cnim
qui nos orcavit; sed
ille

iios

meiiiorcs fuinaus

,

nisi ejus

adventu veiitas pioruissa claruis-

nosiri poiius,
:

quos creavit;
elegistis, sed

sel? Sed homo ideo exaltare valuit nomen Alilssimi, quoniam ab eodem constat assumptus. Narn quernaditiodiim poiuissel aul ccculta Dei prodere, aut judicia

sicui ipse in Evangelio dicil

Non

vos

me

ego elegi vcs {Joan. xv, IG). El ideo eonfUenda ei glo-

B

i^i^canda est

memoria

sanctitaiis ejus, qiino lium
,

miim

Dii futura »iarrare, nisi virluie coelesti, qua praevaluit,
iiull.i

g<'nus in

recordationem suam deducens

<,uod nos

sua Paliisque secreta levelarc? Sequiiur nonquaeslio
:

salvare potuissei effecii.

Nec

delcctasti inimicos

meos super me.

Vers. 5. Qucninm ira in indlgnniione rjus
in voUinta.e e^us
:

,

el

vila
et

QMomndo enim non sunl delectati immici cjus, quando cum colapbizantcs dicebant Prophetlza nobis^ Cliri:

ad vei-perum demorabitur
Parlibu^ suis

(letnt,

ad mntutinuin
versutn
,

hxtilia.

inltll g.iriiiis liiine
,

tle, (;uis esl

qui

te

pcrcussil {Maltli. xxvr, 68)»? et i(e:

in

quo ni.ilonim retriliutionem
eoqiie
ut

jiisioruni

rum

staiiies anle crucem dicebant
et in

Vali! qui destruis

pisemia,

p;issioiiis ejiis (risiitiam,
;

resurreclionis hciz

lcmplum,

Iriduo rewdificasiUud {Ibid. xxvii, 40)'

comniemorai

fit,

cum

fuerinl d s incta, ncira nosira, sicul
tro-

Queinadmodum ctiam non
pt r

sunt delectati, quando su?

Kci.int coiifusionis injuriain.

Sed cum

vcslimenla ejus miscrunl sortein

Sed
iilis

baee fugitrisliiiam-

liva inanisque Ixtitia in
qiic

poenitudinem

mortcm operetur, pologiam lioc de Domino
legilur,

in

primo conimaic per

diciiiir,

quin revera indi-

conversa esi

;

dum eum

post iriduurn videruni
inte-

gnatio illius
est,

mors
iios

esi iitique poccatoris. Dignitlit) ciiiin

resurgere,

qucm speraverunt 9Scommiinem

quando

clemeiuer sn cipii; indignaiio c\nn

ritum reperisse. Delectasti vcro posuit, pro d<l(ctaic
fccisti. Quaj figura diciiur bypallage, quolies aut ge-

nos iraius

abjicit;

non quia

ille irascitur,

sed de

cjiis

C

aversione mors evenil, quae de
Sequilur,
et

ira

hiimana procedii
Niliil

iius,

autverbi declinalio coinmulatur. Super me audixit,

vila

in xoiinilate ejus.

polcst dici
rs
,

lem enim

postquam de hoc mundo

iransivit; lutic

proesianlius.

Nam

sicui in indignniione
;

m

ita in

et inimici

irisics enecli sunt, el devoli

gandio

voluntale cjus vitn esse dignosciiur
iii

qux tamen

iion

mngno

floruerunt.

meriiis nostris, sed in ipsius vuluntate coiisistil.

Domiue Deus meus, clamavi ad te, ei sanar.li me. Quemadmodum sanatus est, qui non legilur agrotasse? Sed occutte ilie a^grotnbat, quando uniVers. 2.
vcrsuin boniincm sua iiicarnalione suscepit, qui erat

iloc

argumcntum

in lopicis dicitur

ex contrario. A<J«

jecil,

ad vesperum demorabitur
4

(letus.

Vesperum

dici-

nius,

um

peracto die sul occidit, el noctis icuebr.v
;

consoquuntur

quod

accidisse

conslai Ecciosix
est peremplus. Tuiie

obnoxius
n:Ui

et
,

morbis el moriibus. Scd quia sanatum se ipse
proliteiiir.

in

ilio sa-

quando Cbristus Dominus noster
enim vere demoratus
eii flcius,

sumus

salvatus esl Dominii» Clirislus,
litaiis nosirae

Tunc eniin quando carnem fiagivit.ic

dum

per iriduum fide-

lium turba Cdngcmuii,

et

mundi

ipsius naiura con'

rcsurgendo in jclernae
lacti surit,

gaudia col-

cussa esl, ut et ipse orbis

cum bumano genere DoMaiuiiuum vero
dici-

locavil; ot

omncssalvi

qui in ipso lideliler

mini

liigere viderotur cxitium.

crediderunt.

mus, quando discedeniibus tenebris crepusrulum

ooe-

Vers. 3.

Domine

,

abslraxisti

ab inferis animflm

D P^i^il <''"Core. Quo tempore resurreclio
gelio teste, vulgaia est
:

Domiiii, Ev.-»n.

meam
tnilfisc

;

salvani

me

a descendentibus in lacutn. Quid

de qua parie beaiis crevissf

dicimus de

illis qiii

Dominum Cbristum animam
,

ha-

conslai sine dubilatior^ l.rtitiam. Sic in uno veiiiu
tantariiin

ros GC

non credunt? Ecce ipse toiies clamat ad infehumana legc perduclum exindeque (miinam
polcstalc
suce diviiiilalis

rerum ingensexplicaia

pcrfcctio

<-sl.

Vers. 6.

Ego autem

dixi iu

mea abundantia

:

Son

suam
qiiia

obslractam. Et

vide
iii-

movcbor

in (Elernum.

roslquam de rcsurrccliine sua

(ibstractam dicit; scilicct quoniain

claustiis

gralias ogii, ei sanctis psalniodijm salutariter iin|>eravil, seounda narratione redil ad passionis su;r gloriosissiii;am
giuivcri',
isla

fcrni diruptis, ad coeltim usqiic perducla cst. Dcsccn-

dcutis vcro in lacum sunt
latc vcrsantur.

qiii in s.TcuIi iiitius ini^iui-

causam

;

ci qiKX illo

tcmpore

Si

cum

cosil

El bene dixil,
r|ui

deicendeniibiK, qu:tsi

piiis

doclor edicil. Niinc videamus qiix

in profmuluiii cunlibiis,
riin>,

prcssi porulcre pcccaio-

abundaniia, por (|naui se nullatenus movendum
er:il Filio

allissima piofunditalc dcvoranliir. Stul (|iiorno(lo

osse profiiciur. Abundantia
nis M:iri;c,
in

sempcr Virgt-

salvctus est, queiii constat
i|iio

occisum? Snlvatus

est uli-

quod Vcrbum caro facium
i,

cst, ct habilavit

a lalilius, id cst ab ecruni

communione

liboratns

nobis [Joan.

U).

Qiiid

cnim

ill.i

gralia copiosiu*.

,

m
q»«
cit

Exposrno
:

in

psalterilm.

rsAi..

xxix.
graiilicaiiorie
sil

«oa
mulcetur.
Se»|

Iiabcrc mcrnil plenilnilinem Dtfiialis? Sicul di//1

A

aietin'

hcililndinis

Aposlolus

quo habiavit
ii,

omm$

pleniludo Divi-

qiwmadmotliiin faclus
exponi*.
;

adjuior,

ips»?

conseq<ienier
\\*

uiialis

corporaliur {Coloss.

9), id est verissime

ct ideo noslr.i

vorba non ilebent adjici,

subsianlialilcr aiqne perfecle. Jiire orgo dicebai, in

ciirsus ipse

diciorum propria magis expositione d«dicitiir

a-teruum se moveri

iioii

pos.^e, cui

sua majesias confi-

claretur.

Hoc scbcma

C|-exegpsis Laiine ov-'

deiilix doiia prccsiai>»t.

planaiio, ubi priora dicla
ponnniiir.

verbis siib^pqiienlibus ex'

Vers. 7. Domine, in voluulaie tua prwsiitisii decori

meo

viriuiern

:

averiisli

fuciem luam a

we

,

el

fndus

\cr5. rj. Converiisti planctum irwum in gnudiutr

tum
iiiiile

conturbatut
iil.T

In

lioc

versu fvidenler exponil,

mihi
lilia.

:

conscidisti

sacrum meum,

el

prmcinxiiti v\e Uv

fiieril

abiindantia, (|u;u non poHiil coinm'i-

Pimctus ad moitim
;

aitinot,

gnudium

sn\ resiir

\cri. \ irlulem
noii dicit,

quippo se de huinana naiura liabuisse

rectionem

i|iiod

jam uirumque consiat impViuni

sed desuper sibi as?crit conlribulain.
illud
{

Num
isla

Saccus vero cst loxirina grossissiina aiquc aspera,
in

decorem ipsius proiiat
(orma
pro.' filiif

excinpluin

:

Speciusus

hiimanos usos laboresque depiitata, qui carni
est

liii-

homimm

Piul.

XLiv

,

7)

).

Sed

man;r congruenier aptatur. Conscissus
id cst corpiis ipsius,

ergo

sar.cuf\

inimaculata et 6olo claiior humaniaiis pulcbriitido,
eopiilaia

cum

pro iiobis ipsc nnri digna

Veibo viiiuiein acceilt, qua miracula mngna B lus
Evaiigrlio ipse tcblaiiir dicens:S;cluibet
v

est.

Anieijiis quippe exiliiim, mors nos tortuosii'
ainbiobat,
ct veliit arqiiod
friimoiituiik
\\l

facieltat, siciil in

Iip;ainiiiibiis
inSitliibili

u/

Paler

lam

in

semelipso

,

sic dedit et Viiio

can ere

lon. bal iiicliiso<.

Sod

iiilellip;u

habere vilam in semetip^o {Junn. v, iO). Soquiiur probatio senicnlia}
vie, fl fnclus

succiim pro Irislitia

niorlis
:

fnissc

posiluni, conir.i

f.Hperioris

:

Averiisii

fnciem tuam a
:

hiinc dicil de re.surreclione

Pr(Bcinxisli
;

mc

hvtiiia^

dcdisli

sum conltirbatus. Ac si diccrel Tu milii srcundum cirnem qu;c liabeo ut te avorso
,

Perpende

verbnm

preecinxisti

cinjiuluiu

signific:il
ciiici.i

qiiod ad judicis peniiiei digniialem.
tesias in ipso

Nam

po-

lucrim coiiiurbaiUi. llxc

autom dicons perniciosas

vocabulo nosciiur cons;iluta. Sic cnim

liiiminiim elationcs intercipil.

Nam quemadniodum
cum immaculala

cinctiim dicimus jiidicriu, qiiando ejus fa^cu^ bnno.
rcsqiie doclaraiuus. Li vide qiiia

pcccator dc se audoai pru^sumcrc,
s.iiiciilas

nnn

dixii cinxisij,

liitulem sibi ac decorcm a

ium fuissc faleaiiir?
filiir a

Domino prasliHoc argumcntum iii (opicis di-

scd prwcinxi^ii,
virliiios clevasii,

id ost

,

supra onuus potestaies ci
illiid

propter

Aposloli

:

El dcdit
ii,

s\

conscqiieniibus.

Nam cum
iii

avertit faciem

suam

uonicn tfuod

esl
l l

superomne nomen {Philipp.
catUcl libi oloria mca, el non
in

9)«

U.v.niias, coiiseipicns cral
iiiiias.

carnis turbareiHr infir'

Vers. 45.
fpir
:

compun-

Domine Deus meus,

wiernum

coufitebor hbi

\cr^. 8. .\d
lieprecabor.

le,

Doniinr, ciamaho,

el

ad Deum mcum

G

I^c

supcrioribus pondcl isle versiculus, Idoo eniu

Qiiod

modo

dicil,

Domine, modo Dcum,
ud

prarijifJuin sc ilixit essc lcelitia, ul
ret Dciiati,

humauilas cania-

iina seiilenlia esi.

Nam

hoc

csi
?

Dominum

clamare,

quai est ejus gloria. Can:are aiiiem dixi
l;i.iiiiam

ipjod

Deum

fuisse

deprcculum
utiliias

imis, ad
,

meiiiis

pro|.rie periiiiore.
esi, a

Glor
:

>.

\crs. 9.

Quw

in

sanguine meo

dum

de-

vero Cbrisli, Palris m.ajc^las
csl Filius

qno audivil
ben,'

llu

sccndo in corruptioucm.

meus

dilectns, in

qno mihi semel pro
csl
,

complacKsalni.-

Vcrs. iO.

Nunquid

confiiebiliir tibi pulvis, aui

^'J

{)talth.

III,

\'i).
,

El

qiiia

miiiuli

annnntiabit verttatem

tuam? Iinmaculala Verbi iinar-

compiinctus

id est

oriicinxiis
;

iiulli

sc

iillcriu.s

naiio coeptis precibus perseveral.
dioiliir
:

Ab

ip.sa

cnim partc
pii-

siibjaoere n^ciiioral passioni

qijippe qui oarnis fra

si

descendero in corruplionem, id cst ad

giliiaie deposita, in majeslalis Hia' gloria perseverai,

iicfaciioiiem, cui lege gencrali cuncta
csi; qiialis crit spes
celcrilale
fid

cr.ro siilij-'Cia
siib tridiiana

sicui

dicit

Aposlolus

:

Christus resutgt^ns a mortuis
ei

,

I.um,

qiii
?

mc

jam non moriiur, mors
VI, 9).

uttra

non dominabilur

(l{oii:.

resurgore credideruin

Polit ergo

non

iit

Sed ne

pr;L'(liiiain

oantilcnam pulares exisleir

iion nioriatiir,
iiuiluiii
I

sed

iie

can»

ipsiiis

ccrru|iiione

rcsoluia

icmporalem,

tn

cetcrnum se confileri dicit. Confiteboi
ost a

>ignum proinissr
:

iiiajeilalis oslcnd;il,

proplcr

autem bic acciplcndum

paiio

meiiibrornii!.

iiiudqiiod alibi dioit

iVon dabis sancium tKuin vdere

D

qua^i coufabor, id est

,

cum

sanctis aiierua le v.m
(1:1.

torrupiionem ^Psal. xv, iu); ct incipiai non es^c uiilitns

iaudabo.

Quod

absidiilo cicditiiresse veiiluium,

niundi in salulifcro sanguinc d..miiiir3c passionis.

ilh civitis Jorusalem fucrii ded.cata,

qiiando

jus,»
eiii..i

C(iiifessii)

vero

liio

laiidcm sigmlicat,

i|ii

m

iiliipie

'

f-

omnibus
osl

iiideficiciis
Itil

promititur

iisalinodia. Sio

lcrre noii

possiinl qui in

puUeroni oommiini inorie
r./i.'rt^'m

ii0(|uomer|)rom
piipuliis

sc f.iccre r.bri&lus,
(jbrisliaiius
,

qnod

factiir'.

sohuniur. Soquiliir, au/ aMnix/iViii/
Illain vi(l,'|ioci

tunm?

nliqiie

sicul cst

cl
in

illin!

r|uaii»

post
lioc
et

r.

s';rieolioiicm disoipiilis

Coitptihor
(jrnvi

lil>i,

Domine,
{Psul,

in ecciesia

magna;

popv

u.

divil

:

hc

,

pradicate

Evangeinim omni crcatu,

l.udaio

:e

xxmv,

18).

i(v : ei
'/«i

qui crediderit,

baptizalus fucrit^ snlvus aii

Conc usio ptulmi.
Parviis

rtuitm no;j credidcril

condemnnbilur

(

Ma\c. xvi
quidoni
re|ilcius

H).
Vcrs. \\. Audiiii

psalmus, sed
esi
:

coelesiis

doctrin.o

Dominus

et viis^irlus est

mei

;

Do-

iilioriaie
1)

baljens

in

vor^ibus gratiaoi
latitu.iiuic-.

mhius faccus

csl

adjiuor nteus. Venil ad lerliam :iar-

t\ ilatis, et in sensibus oxicnsas
ic

omnino
gr9li.i

aiionein, in qiia

jam do sua

resiirrociioiic yMi.Jons,

1

oniiii

!>anct.T

nsurr. cionis

(lioimr^

hit'

,

U07
jiassio Doinifii glorlosa tncmorafiir
lio
;

Al.

AURLLII CASSiODORI

808

ui iiuila inbnlainagri.-i

A

icnlis Vcrhi incarnalionc provenil.

Unde mcriio pecfrec.iiim.

passionis lerrcat, quos rt'surr<'(Hioais spes

lcbatur quod adhiic

nHnime probabalnr

Ijeiificat.

Ei iniocre propter graiiain
foisse

novitaiis

hic

Scquilur, accelera ut eripiai me,

id est festiiia

resur»

urdineni

conversiim, ul inciperei a resurre-

reclionem dare ceierrimam, non illam moro-am
gencTaliHs adlnic
noscitur saslinere.

quam
aiiiem

ctionc, qnaJii
nisse.

posl passionem

Domini consial eve-

Hicc

fre juentia pelilioiiis

docel nos ab oralionc

rn^ii

de-

bcre

suspendi

,

eii:im

cum

nobis

credinuis allqua
sioculi i-n-

EXPOSITIO

IN

PSALMUM XXX.

pnsse concedi. Petil quoque ut ab hujus

In (inem psalnms David.

porlunis insidiis divina virlulc protegatur, ne paleat
inimicis dereiicla simplioitas
Isaia
;

Vfrba
?piandus

qiiae titulus

continct, ad nominuni Clirislum

sicul scriptiim

esl in

frequenter diximus esse refcrenda, cui lolus psa!aius
est,

prophcla

:

Sicut agnus coram
os

londente te $ine
7).

quando ejus passionem rcsurrcciionemliumiliiate di-

voce, sic

non aperuil

&uum

{Isa.

liii,

que decantat. Loqui enim ex nosira

Vers. 3. El in

domum

refugii, ut

saUum mc

faciau

gaatiis esi, qui cliam sustinuil liumani corporis pas-

Domui
nuHa

est refuyii gloriosa resurrecli", postquaui

jam

sioncm
ul ei

:

per sua rioseloqnia bonuiM.tgister eriidiens
,

imljecilliiaie coiiciiftur, sed incorruplibili
fuit,
qiioil

ma-

nos imitantes rcrum coeicsiium disciplinam

B

jesiate perfruilMr. .Nam lunc satvus
ei

ci:m niors

humiles ac devoii noslri capilis dicta seqiiorer.iur,

nllra prxvalere

non

poluil.

Ila

limot, ex

intmndum
corum

esl vero psalmum

qui de

passione et

bunc quailum e se resiirreftione dominica

nobis; qiiod confidit, propria? Divinilalis cst. Domurn

quoque

refugii ad
,

Ecclesiam calholicam dicunt

aiiqiii

breviler facinnl mentioncm.
DJ!i«io psalmi.

pertinere
fieri,

ubi a parle

membrorum
arca

petil se

salvum

quoiiiam in ipsa revera omnis Chrisilanus salelficilur; sicul
in

vns

Noe crescente

diiiivio

Per universum psalmum vorba sunl Domini Salva* loris. Primo ingressu precalur Paiiein ut de nialis
jmininenlbus lihoreiur, ac deinde exaudiium seindiibiiantcr cxsuiiat. Sccundo rcdil ad passionem
suain,

so!j salvi facti

suntqui

feliciter intrare

mcrneriinl.
et

Vers. 4.

Quoniam (irmameulum meum

refugium
eri», et

tneum es lu ;et propter nomen tuum dux mihi
enulriei

me.

Fitwamemvm
ad

pertincl ad tolerainla

qnc

actumque
populo

rei

per alluMones varias mirabili
Terlio geneiaHter agil gr aias

passus est, refugium
istiiis

fincm malorum

,

(|uaiido

iiarraiione describit.

saeculi ini()uilales gloriosa; mortis line supera:

pro 86

ef.

fideli,

quoniam universali
est,

Ecclesiae
vit.

ini-oricordiaj

su;a

dona largiius

:

commo' ens
.

Seqnituf
.

Et proptcr nom:n tuum dux
• .

milii eri*.

cliam saiuios ut
<jui

m

,

.

.

charitatc

Dommi
.,

rv

perseverent
,,..,.

Piopter nomen suiim Donunus dtix erat humanitaii
,

et

bonorum

pracmia, ci ntalorum retribuiiones

L

>,

quoniam
sci,

.„ ,• , lilud latius

per nniversas gcnles
viilgata.

,

fecil

agno-

saluberrirna prsriicatione
.<^icut

Sive hoc a
esl.

supcrius audieruDt.
Exppsiiio psalm'.
Vers. !. In
iBlernum
;

membris accipiendum,

siipra

jam dictum
qoando iilum

Dux enim
el

ncster veraciter

diciliir,

se.

le,

Domine, spcravi, uon confitndar in
me,
eripe n:e. Per-

quiiiuir, et praediciilinnls rjus

vest^gia

non viiamus.

in

tua justilia libera
cst

Addidil ernm, emtiriinm se. quoiisqie ad perfeclio-

scrutaiidum
dicta suavi

qnemadmodum frequcner
rcpel.inlnr. Oral
,

simila

nem

catholica Ecclesia ipsiiis inunere perveniret.

varietale

Ch

istiis

Paspe

Vcrs. 5. Educes

me

de lagueo islo, a<iem orculia,

trem

eit

natur» humaniiali-; assiimpt.i;

ne de

siia

verunl mihi, quoniam tu es proiector nmit

Domiue.
sed aoii

dcjeclus, hnmanre iiisuiiatinuis patiaiur opprohria: addrns, in a;termm, 98 "lii ejus contcini.latio fixa
cl iiicommutabiis
(lua

OccuUatus est quidem ^h inimicis laqueus
qui Christo essel occultus,
incidit, sed sciens

,

nec

in mortiiii

dcceptus

permanchai. In tua

jusiiiia, id esl

eam pro

nnsira liheraiione susce*
Jud.nei

consuevisti subvenire roganlibus, qui finnissime
Lifcercr,
;

pH. Ergo laqueum occuUaveruni
t.intum

Clirisio,

quii

de tua niajcstaieconfidunt.
inundi
perlinet
:

ad periculi hiijus
,

amovonda
no
illa

eripe

ad

celeritalem

hominem credenics, inachiiiabantur insidiis. Unde
vandum. Sed oninia
advorsiias praevalere.

occultis

eum

perderc

se dicii erf"ccnrfu»i. id

respicil anxilii

rcsurrcciio niundo saluberria

D

est rcsurreclionis bcneficio ad

superna volociter

ele^

Kia tardarclur, Eripe

anicm constai
incrito

rapiendo comjusliliam

cnnsilia

Judjornm

dicii

es-<

positum.

Quapropter

iinploravit

fnistranda, quia, Doniino

prctegente

nulla

pntcsi

Doinini, qui se noverai per iniqnospassunim.

vore

niiranda ctdivina commiilaiio
didit sahilcm
;

!

Accepit neccm, redboiiores
;

Vers.

G.

In maiiuslnaa commendo spirilum
ivriiaijs.

meum:

pertiilit injurias, Irilmit
;

do-

redcmisii me, Domiiie, r>eus

ConsidoreinHS
l-hangelii

jorem sumpsit, conlulit sospitatem ei solus et

summc

cur hic «crmones

ipsi

sint
it»i

posiii,
sic
ait
:

quns

pius, qni dulcia prseslitil, cum ainara susccperil, Vers. 2. lurlina mi me curetn lunm, acc.icra ul eripias me eslo mihi in Dcxm prolt^cloriin. indina
:

icxtus cloquilur. Nain el

In manus iua$

commrndo

syirilum

meuw
;

:

et

incHnalo capile riddidit
iit

.<p'triium{Luc. kmii. iOj
fuisse locutiim,
criice positiis
riia'c tua
,

scilicel

ot iiic co<:nosocre»

dixil, aurem tnam, propier momhroniin suornm humilitatRin nt quoniam por nali>r:\m snani huinana
;

qni

po!.l

lol sacoula,

cadoni erat in
tu.ii, in

verha

diotiiriis,

In manus

va

cniiditio

ad

Divir,il:.loin

non pot.TU auinjscro
dosccii ieicl,

,

ad

cam

Divi

ilas

iiicliuUa

quod omnipn-

qna beni^na et jista scmper opcraris. Cjmmndi^i iliquc Pairi iiuT^Min ihi'om ihcsuirum,

,

;

209

EXrOSlTIO
vitlelifcl

IN

rSALTLUltM. TSAL. X\\
p-ra
su.scc.se

210
ticc

aiiimnm

illam

<iii.x'

v.ilniit:ii0'?

ipsiiis

A

reddiia esi moJis oipuiliiis alicna. So'liriUir,
clusisii
iiie

con-

inleiilioiie facielial.

Digiiiiin crj^o liia ni laiilo

in

niiinns

iiiimici.
s:

Ijsa

cral iie(ess:tas

plori

talis

coiiimend.:reiur

spiiilus.

licdcmptum

quani siipeiius dixii,
Iradcrcuir
ol

potesiali dialuilirx deliclis

licinde

esse

ie>!i(icaliir. Scil

viileamijs «joo prelio
:

?

noxius. Comtusi
illiu-

suu

oniin

i|i!asi

car< orc

Ilto scilicel (|'J0

A| osloliis dicit
accipieiis

Scnieiipsum exiunii,

poiiiali. qiii

^xvi^sinii nianildis antb:uiilur.
(

Nec

livit
(|

formain

i>ervi

{PhiiiiK

7).

Vides
suaiii

conclusisti orgo d

il,

qiiia

librr effectus est a pote:

lam ma^iiiiin

prciinm fiiit.ut iiiajestalem
lioiiiinis

st:ilc dial.oli, sicui ipsc in F.vapgL'lio ait

Ecce vcniil

usqiie ad cartiem

inclinarct,

seque exinaiilistun)

princeps

mwidi hvjus,
50).
Slaluisti

cl in

me non

inveniel quiUcjuam

nivit, ui caelcstiliiis

liumana coniplerel. Scd

{Joan.

XI v,

Doinimim evidenler aJvciteres,
id e-t,

addi.lit qiiis essei,

Deus

verila'.i$.

Illorum eniin spetiaiiler Deus
falsitale

Vers. iO.

in

lcco fpolioso

pcdes meos

:

esi

()iii

veritalem dir^gunl, nec in aliqua

miicrerc nui, Doinine, quonlam Iribulor. Posi iiberationis siiae

decursam cxsuliftiionem, ad
:

s('<

inisceiitiir.

iindiim ve-

nit

Vers. 7. Oditli onines obseivantes V!ini:alem super-

ingressum
uieain

ubi de pas-ionc sua muita diciurus

varue

:

ego aulem in
,.

Domino speiabo.
, ,

e^i,
Illa

fre()UL'iiti

semper odiosa, qux' prouantur esse contraria.
ergo veri as od<rat vuniiaiem,
versatur. Cui roi
ipse liibuit

...

reddiintur
Jiisle

memoria

piissintu-<oo!mnonerel,
Stotuisti, iiicll,

„ qnam I>
.

pro
..

omnium
,

hoc esl firmasii
qiiia vanilas in ialsiiate

...
(piia

salote siiscenil.
.

htpsnm susiiiiere non potcrat,
i»i

qui iiundi viiia non habchat.
exiiositionem dicens,
libert)

loco spatioso, id

e.

t

supervncue

;

quae non sidiiin vaciia, sed cliam tuper,

ei a

piiie.>ia(e

diaholi

sempor oxcfpto. Ips«
ille

eiiim liber locus est

vACMa dicia est; merito

quando fructuosam

quem

lioslis

iion

insidci

iQielli-

goniiam icllens
dixil

,

alienat a

Domino. Et quando prius
se dicii ainare verissima.

ipse ipaiiosus q':em

ille iioii

occiipai. Ei inlende quia
iii

non

dixit

iii

via,

sed

Dom'niim

in lofo spaiioso, id csi

odisse v^mitatem, id cst, sxculi islius
iiui/c
?

pairia
legiii;r

viriulum,

in

dosiJeria iransimr.»,

regione beaiornni; via enim
Pc(/c's

Qux
nihil

angusta juslorum.

au

oiii

siio-.
fi.^;is

dit

il

suDl

ista

vorissima

Sperabo

in

Domino

viiiucs

:

ui;i

uiorales, per quas liuiic

mundiim

gressibiis

vaiinm, nihil su;<ervacuuiii est, sed loiiim (ixum

am-

aiqiie

inegriim

lersevcrai.
?

Vorum i>iam

bula.it, quo-s diab.tli advcrsitas impo.dire
rcni

non poiuit.

qu:c
Se.l

quamvis muiidmii
fuit

cansa oon eqiiilur

iiiciilpabiliier aiii!tularct, n»--

cessarium
Vers. 8. E.Cf<uilabo
quia respcxisii
et

ul

ejus

infirniilaiiiius

Iwlabor in tua misericordia

divina giatia

liiiiiiilitiilem

mcam.

In

hoc

subveniret, ne imbecilla caro a coelesiis proposiii
el siiporiori
intt

gritate discedoret.

Idoo so.tiuiiur, miserere

niei,

versu

,

ilerum

caiegoricus

syllogismus
in

enabciiur,

„ Domine, quoniam
tj

fnbulor. Lcgo cnim

ciiju^ dcli. iiiiiiieiii

parlesque

priino

psalmo jam
Do-

humani corpoiit

ris

tribulalioiii
d.cil
:

suae

pobiutai suhveniri, sicui ei

diximiis,
id cst,

qtii

c:iam lioc locn simul ralione coNigilur,

Evangelio

Trislis est

anima mea usque uU

rnoi-

ego

in

Domiiio speravi. Oiiinis sperans

in

tem {Malth. xxvi, 38), oi his similia. Sive pedes suos
apos:olos
(.'icil,

mino

cxsuliahit,

el la tabilur in niisericordia ejns.

qtii in

Ego
i|i)od

loco spc.iioso, id esl [>cr uiiislabiliijtc
fidci Cijii-

igiiiir

exsiiliabo, ct laeiabor in miseiicordia ojus.

versalcm Eccle^iam ceriissima
siiierunt.

PulrliriMi plane diccndi
nulla

g'nns

in brevilale complccti,

possil adversiiaic dinimpi.

Nunc

pstliui

verba iractemus.
alicriiaie
ciii-ne

Lxsullare est
,'^/ari esi

cum

magn:i aninii

Vcrs. II. Coniurbatus

est in xra

oculus mens, iininia
vei.sus

gmdere;

lempcraia nieniis affe-

mea

et

venier meus.
,

Per hos quatuor

fi^ura
:

mn!ceri. Sed consiJeremus quoties coinmonchiimaiiis

diatyposis est

qua^ Latinc
siibjcctis, ei

exprossio diciiur

ubi

niur in

vinbus minimc conlidcndum.
iii

Nam

rebus porsonisve
exprimuiitur.

formaj ipsae el liahims
fiicrit

qiiemadinodMin,
debeat

supra dictum

est,

quisquam de se
legilur

Incipil

enim describere qMiUis
si

prx-snmere,

uiide sancia

iiicarnalio

periculi magniliido.

Ac

dicerct

:

Confusus
fiiror

ost ani-

ab.«iiin<:re?

Quapropier exseoraiida
diim
illa

esl Pelagianoe praqiiae

miis

II

ei;s,

cnm me

iiisoijueritiutii

appcterol.

vitatis

inieitiio,

IC' lal

prapsumere

co-

Iram siquidcni

posuit

inimicorciii
significal,

indigi:;».!ioiiem.

gnoscere dobuii Spiritum sanctiim io'ios ante damnasse.
liilendainiis
fui.-ise

D

Oculus auiem intellectum

queai seniper
inimiiientia

etiam qui dicil humiliialem
ille

39

conturbamus
porioiila
in

aiiiue

fonfundimus,

v'|u:in(!(^

mam

respeciam;

viJolicel qui

coelurn tor-

formidamus. Venlcr

\e.r(t

iiosior alMis esi,

rauMpic ot oreavit el coiiiinoi, cui poiestaies supcriiai
Rcrviuni.
illi

quo

ediilia dogloiita
(|iiia

recondimus, qn; apte mem-osicnl
illc

Sed ideo

eial in Altissiino humiliias, (;nia
;ib

ria;

comparalur,

iransmissas csoas
rcrujn c(nnp<--

et

humanitas veraciler adhscrobal

ijsa con-

recipit, sic ci

memori;e sinus
Coiiiurbaiuin
ubi

noiii.ias

cepiionc perfeota.
Vcrs. y.

tenler assumil.
csi

crgo dicit venlr/m, ui
illi
iiiit

Sdlvain fecisti de nrcessiialibus •inmiain

momoriam suam,
r.iio
sihi

habcbal rcposita qo:e
proiitisiM-at.
,

meam,
diciiur

nec ro^iclu^isti

me

in

manus

inimici. Netossitas

Domiiius dc sua
viderot
fuit

clarilioatioiio

Scd

(

ab eo qund

in

nece

sil p<isita, id esl in

moriis

imminoro pericula
dcpera.ssc
iioliis

'0'ts»qneii5

3ii!<nsiiis consliliita.

Nam

ijinndo peroat' riim laqucis

eani ir(pid.uioiie lurhiiri. Ki n.ia quia >c con~
rr<-qiiciitcr Jitii,
n\is<|iiaiM.

iimo.lan.nr, ncc ab eis possunins iiosira virlulo solvi,

turbalum

0001/
fii;-

«eressilas ;»ppeilatiir. Ergo luiic de neccssiinlibus
Iteraia Csi uninni

li-

idco ab ipso ditlum csl, ul
niulani
.M,.i?sl. r

iiaii.-

iniitanai

Domiiii Salvaloris.

cum

a pcccatis

«(i-le^slis <»sl<"i)(lor.'f

^ain

'r.;,!urV.».

,

III
lio

M. AlRELi: CAS.SIODORI
i

S12
s

liuinanitatem

famili.iriicr

|)clit,

divina;

nulem

^\ ct

dispergentur oves grcg

[Zach.

xiil, 7).

Sic

figura

aiiclilali (lesperalio

provcnire iion poiesi.
dtfccii in dolore vita mea,etaniii
ill:i

diatypo^is

per hos quatuor

vcrsiis, sicui

diximis,

Vers. 12.
Viei in

Quoniam

dcceiiter implela est.

gemiiius. lliMCtsl

tohtiirliaiio carnisijue

Vcrs.

l."i.

Qui videbanl me foras fugitbant a me

:

ex-

tiielus, qiiia in doloribus vila

defeceraU Verbuin aulein

cidi titnijuam

mrluus

a corde. El

iii

isto :ilioqiie versii
l,;iiine dici-

ipsuiu defeiil loiigas cl gravis^imas sigiiilicai passiorii;s.

qiiisc'iiiilur, ligura esl
tiir

melriasnios, qnap

Deficere tiiim

osi paulaliui

miiius facoro, ct ad

mcdiocritas, quoiies

liiiem penieiido

aliijiias

valeludinis minnlias lervi;-

laiione prolerimus. Dicil

rem magnain mediocri reenim Qui tidebant mc faas
:

nire;

quod

vit.c liuiiian.t:

accidere posse iiiaiiifrsium
itur.

fugiebiml a
les,

me

:

scilicei qui

minus

.Sciipturis

credfu-

esl, qu3B ad terminum morlis u^^que pcrdiu

Suin

Doiiiinum

viderutii

iii

cnice po;iiiim, foras a

periora vcro declarans siibjungil
(femitibtts,
I

:

El anni mei

duilaie ipsiiis exierunt, speranies
ips us

spem Hiaui

inorte

quod mullitudinem

significat

uii(|ue die-

fuisse
iii

iiniiam.

Sive liserclicos significat, qni

iim. Coiisidi-ra (iiiod dixil, in (femitibus, quia

non

fuil

aiidicnles

Ecclesia Sci iplnras divinas, videnicsqiie

levis
lioc

dolnr ubi couiinuus gemiius insonabat. Sive
raagis ad

iingnalia, loras exeuiit
fugieiiies vcriialem, in
|{

ad

iniquas praedicat.i.ne^^,

mariyrum

perlinel passiones, qui in

qua niinime persevcraie paexcidi

inpite meriio

iiitclliguntiir,

quoniam
in

ipsi

menibia

liuiUur. B.'iie

autem sequilur,
eniiii a lidelibus

tawiuum moriuus
diciiur, cnjiis

Minl
in

Clirisli.

El consider:» quia non
posuil, nt

vocibus, sed

a corde.
deiias

Non

mortuus

gemiiibus

Deo rpret ainplius noium

impassibilis

veraciler

ajslimaiur.
[mss.

tjcdi a

ipiod iiominibus vidcbaiur occultum.

corde, id est a ineiiie
el

iiirideliiini
illis

A., F. el D.,

Vers. 13. Infirmata est in pauperlaie virtus mea,
vssa tnea conlurbata suut.

fideliuiii],

qiiod

.>o!et

coiitingere (|ui deruncios

Virlus aiiiml infirmaiur in
huiir.nia

liomiiies oliruendo,

cum

corpnre simul eorum

memo-

\mupenaie, quoniam omiiibus bonis indiget
liagilitas.

riam reconbiiioncmque scpelinnt.
Vers.
audivi
1(5.

Quid enim

illa

pauperius quai

niliil

ido-

Factus sum

sicul las pcrdituyn,

quonium

«leuin

de se liabere coguoscitur? Ossa vero roriiiudo

vilupeiulioncni
esi

muUorum
et
iia

circumhabitanlimn.

est qiia

Vulcliro posilum esl ad

compago corpoiis sustinetur. Quod utruniqre cxprimendam imbocillitaiein
:

Yas perditum

quod fraclum
:

ad nullos usus neet Jesus

cessarium semper abjicitur
q
lasi

mortuus

liuman:c subsl:inlije
iicque in carnis spe
(iropheta dicit
\)onii
:

quia iieque

iii

aniuii

rob Te,
sicul

fraclum vas abjiciendus pul:ibaliir a perfidis.
e.iiii)

uil.i

debel esse

pr.ic:r,i)m,oiio,
t

Quid

dici

potciai mediocrius
lesiis

qunn

ui illa

maSed
in

Makdictus qui coDfid
brachii smi,
el

iu liomine, el

jesias oniiiipotens

fiagilibus Uiquaretur?

spem carnem
ri).

a Dorvino recedit cvr

h.xc sic a demcniibus
(] illo

piiiaia

perpende. C;i'lerum

tjuj (Jer. xvii,

semper

fuil

omnipoleiitia singularis
:

ct diviiia

Vers. 14. Super omnes inimicoi meos factus
:ipprobriKm,
Noii vacal
ei vicinis

sum
ait.

plenitudo mirabilis, sicul Apostolus dicil
bital

In quo hali,

meis iiimium, elUnior notis meis.
«

oimis pleniludo

divinitalis corporaiilir [Coloss.

quod svper omnes,

i

non

itiicr

omnes

9), id est substitiiiialiter ei manifeste. Divinitas eniin

6uper omnes inimicos meos, pcr

modum
illi

exagierati-

esse iion pote-t corporalis. Se*juitiir, tiuonium audivi
lituperatiotiem

vum

dicilur,

quoniam dmu e senl

vcre

oppro-

mullorum circumhabiiantium;
cnim
iii

sigiiifical

Irium, Chrislus Dominus iiiiioccns atqne immaculalus inler eos babebatur

perfidos Jud:eos, qui synagogaiu circuiuhabilant, noii
iiiliabitanl.

vpproirium, qui se nefario
:

C

>"cm»i

a (ircu

lii,

p ccatores vull

scelere polluebani. Sequilur, fuctussum opprobrium

inteHigi,deqiiil)US

alio loco ail: Incircu.lu

impiam

non quia ego vere opprobrium
illis

fui,

sed quuiiiam ab

bulard {Psal.

M,

9).

Merilo eigo tales circumhubitwies

puiabar csse qiiod non

<

r.jn.,

qui dec<?pii vanis

dJcunUir, qui legem Dei ncn spiriiualilcr, ted tanialiier
lia,

persuasiotiibus crraveruni. Coiilra

probum

diciinus

advertere maluerunl. Sic per baic verba luceutcnebrosa faciiiora Judaici populi subtiiiier
iiidi-

prcbrum,
jprobnuin

id

cA inboneslum

alijue

indecorum. Op-

aulem

signiiicat valdc aboininabile faciiiu-',

canlur.
Vers.
1)

iiuod Domiiio Saivaiori inler i:iii|UGS Jiid:eos cvcnisse

17.

In eo

dum

congregarenlur oinues simul

iiianifestum cal,
esl,

cum

dicerciit

:

Hic liomo a Deo nnn
:

fidversum me, ut acciperent animuin

mcam

consiliaii

qui sabbalum non custodU {Joan. l\, 10); el alibi
es, et

SHnt:ego aiuem

in le speravi,

Domine. Rcddaiiius ordi-

Samarilanus
Vicinos

dwmonium
qiu

luibes
ei

[Joan. viu, 48).
lidci

nem vcrbonim,
rciilia

uipbniusinieiligantiirsibidiciacohx'

autem

illos dicit

vicinil:Ue

pro-

Dum nmul

omnes congregarentur adicrsum
iil

vie,

piiiquabant, qui adliuc

non crcdiderant, sed credere

in co consiiiali sunt,

accipcrenl animani

menm. In
iil

disponebaiii; sed vidciiles
a credulilatis viciiiilale

eum

in

crucc pcpendisse,
(hiiii

co CGnsilitilam dicit partem iii:uiiiiam Jiid.rorum,

rcmoll sunt,

pati vide>
Igiiari

Dor.v.nuui neci Iraden^at, qiiaiulo omiie sccliis gr.i-

banl quem adorjndum esse puiaveruni.
lideliter

cuns

vius cst

quod consilio geriiur ilurimorum.
turbam
ill.im uliio

Nam
ul

pijcdicla
a
lii

ncccssario ccrnereut c.nsecuia,
ciedulitatc siispciisi suiit. El noia

dicendo, omncs simul, non vull paucos
scelerat.^im

intelligi,

lunc mai;is

ivia

debiia sub^equaiiir. Vt
ul adimerein

<|uo<i priiis disit »)iJrjiico«, dtiiide vicinos, niinc

accc-

lucipercnl

nnimam w.enm,

sigiiificat

deiido pcrvo/iit ad notos.
lits

iS^o

os aiilem
ipsiiis
:

100

aposlo-

sive tolle.cni. .Miiabilis cl sanctibsimus

ordo

dic«Midi.

sigiilicat,
;

qiii

passioiie
csl

omiiino lurbati
i:ulinm pintorkVi,

Ciim inimici iiriumhabitareni synagogam, el spcui
suaiii

^unt

de

qiiiluis

scnptum

P.

labercul

iu

viiibus suis, se dicil spcraae dc

2i3

EXl'OSITIO UN PSALTLIUUM. PSAL.
niilia

XXX.
;

214
ncc jam
in proc.icia

Domiiio, scieas quia poicsias eonim
iii8iiliis

eiat, el

A

los, velnciicr obniuicsciinl
priisiiiiiiii,
(|ii;l'

Jina

lilibu>

semciipsos

magis inteificerc cona-

nimio

li;rrore claudiiiitur.

b.'iiiMir.

Ycrs. 22. Quce loiiuunlur advertut justum iniquka
;

Vers. !8. Dixi, /u es Dcus meui

in
:

manibus

tu':t

tentf in

luperbia

et

in

conicmptu.

Illa

lubia

expon

l

irmporn wea.
ni;»;,
st-d

Doininiis Clirislus dicit

Tu

et

Deus

doloia, qiia; supcrius obniutcsccre d'gno£ceniix virlute pra-dixil,

a

panc

sciticot

liiimanilalis

assuni|ilx,

qme

in Ikic s.rciilo

loquuntur advcrsus

qtix, sicui
inorti.

ail inferius,

et

leuipori

subjacebai cl
putabant,

justum,

id csi Clirislum.
ijui

Dignnm nomen apttimqne

Non

ciiim,

qufmadmodum

inimici

vocabulum,

mcrilo jus/hs

101

dicilur, quia tia,

coruiii {^erseculioiiC vilain su;un (iniendaui csse coiniiiciiioral,

veritas et vita {Joan. xiv, G)
lale

comprobaiur. Sed conlra
poiiil

sed in potestaic ponii Domiiii icmpora vila2

tanium(|ue
sicul
liix

nomcn pulcbrc

iniquitatem.

scae.

Ipso

inim crcanle exisiimus, ipso disponente

Nam
tra

obscurilaii contraria est, sic jusliiia:

vegclamnr, codcm eliam jitbente iransimus. Unde
nuccsse eral ut spcm fixam
li.iberet in

iniqtiiias

videtur advcrsa. Loquilur enim fulsilas con-

Domino, qui

veriialcm,

quando Judaei Messiam proc!amani

v:iam moricmi]ue suani in ejis esse poleslate noscebat.

adliiic esse
ciiiii

vciiiurum; qnando Ariani creaiurain dip.ngnni Salurniwti,

Dominiim Creatdrein; qiiando

Vers. 19. Libcra me,

el

.ripe

me de manu

inituico-

B

J'»vem, Venerem, c.ileraqiie porierita sinlle nomina
piofiientur coelestia. Aildidil, in superbia
el

rum nieorum,
inani

et

a p it queiitibus

me; iilumina faciem

cotitem-

supr servum tuum.
6ua
mirabili

Ipsiim rogal qui polesl ad-

piu, sciliccl quiiniam dispulani superbi de liumiliiate
Clirisii,

vcrsamium viiam coiirringore, liominumque corda
pro
dii^pensaiioi.e

ciim dicunl Domiiium coDlorum carnis assu-

convertere.

Prins

mere non poiuisse substantiam. Conlemjxores autcm
despiciuiit

enim
ei

dixil, itiimicortim, id esl
lioc

.ludaorum; subjungii,
p.aganis, vel a diver-

immortalis credere Domini

passionem.

a persequentibus me,

est

Nam cum
ma
verbi

audiunt nagellis cxsum, alapis verbcr.iiii

iis lixreiici', qiii iiaiioiiibus

Ecclesiam Dei frauduienlis inacbiSe|uilur,
iilanvna

tum, iradilum maiiibus iiiipiorum, s'aiim
prosiliiinl,

blaspiio

iiiseqiiuniur.

{acitn

ncquaqiiam iiiteHigcntes saluiii

tuam super servum
iiie

tuutn,'\d esi fac vidcre, quia
iii

super

taie consil

um; non
ti

quia miiius poinil Allissiitiu?
liujiis

digiiaris inieiidere;
,

siciii

de moiiente despo-

pomposis
parere,
geiius

n libus

sccculi gloriosissimus

;i|).

r.inl

ila

de rcsurgenle
dici

coiifi.lanl.

Nec ofTenaaiis
si-

sed dccl nare decuil,

per qiix

luimaiinm

quod audis a Duiiiino
qiiidem veiba
cniida,
sii

senum tuum. Omiiia
:

suum

nequitcr co.itempsii aucionMn.

talia humanil.iti
iii

sunt spici;ililer appliI'qo servus tuus
ct

Vers. 23.

Qu:m maqna muUiiudo
uiji

dutced nls
te !

lv(r,

ui

alio loco dicit

Domine, quam abscondisti timcnlibus

Ad

lcrtiiim

filini attcilla:

lua (Psal. cxv,
nolunt in

\(). L'bi suni qui

duas

C

VL-nil

ingrcssum,

diversis iiiolis

cnumeral qiianla
:

iialuras

diccre

Doniino Salvaiorc?

Nam
in-

bencficia Domiiius se limcntibus largialiir

coinmo«
tiuoni^ni

qiieinadmoduin alitcr
siias, ut in

sibi coiiveiiiic poicsi ista diver-

nens ut omnes

.><aiicti

diligant Domiiiinii,
in

umi cademqnc pcrsona

ei

Domiiium

esse constat el noslrum judicem, cl

fninro

bem

li-

lclligas coeli, ct

obnoxinui passioni?
ttia
>i

ciorum
iscricordia
le.
:

omn um

largiiorem. Sed consiileromns bujus
Miiltitudu dulccdinis
os^t,
l)ii|.

Vers. 20. Salvum tne fac in
uiine,

Do-

versus verba quid babeaiil.

non confundar, quoniam invocavi
ttte

Dicendo,

quia multis prxmiis Domini suaviias indicaiur.
cis esi

In lua niisericordiii salvum
8UUJII.
lit,

fac,

legat merilum
rcpi»f.isii-

cum

corrigii, diikis
a;leriia

dnm

parcil,

dulcis

cmn

Ad
noii

inslrccndos

eiiiin iios

semper eadem

cn-deniibus
I

pra-mia compromiliil. Sed imel-

nec de amabili coiifessione salialur, qnia
babel dulccdo
vcriiali'^.

ge quod

eis

lantum dulcis est qui de ejus sajjoro
r-

dium

Siilgiiiigit eiiani,
te. iMirabilis

gustaverini. Caeieriim dulccdo ad eos non polesi p

Domine, non confitndar, quoniam invocavi

vonire qui gustiim
riint,

cjiis

minimc

conliiigfre
;

menuei

ac perfecla practlicaiio, qna; liabct et liumilis suppli-

sicul ct alius
cst

psalmus

dicil

(itntale

vuteic

caiionem,

el

credentis iiiviolabilcm firmitateiii. Ilog.it

quoniam suavis
lur, quain

Dominus {Psal.
liinentibus

xxxiii, 9). Scqui-

trgo nc pia;:crmissus confnndaliir. Scd i|U(»moilo sc
Cie.lil
tleiii

iilscoiidisli

te.

Noii qiiia s:in-

andiri?

Qur.tmm

invocavi
est.

te.

D

'Miinum
injuria
;

siqiiiqiiari-

D

clis

ideo abscnndila cst ul
iii

eam

iiiinime consequerc!

{iileiler invoca e,

mereri

non

tur, sed quia
qiiue

fiiliiro

jndicio pnimiliitiir maniro^l:^,
K*cti; au:cni
inlcll gi;'p;

do

iiiillalcnus poicst ilevipi, qui ;ib Ipso

se prx'sumit

bic scnlilur absruiidiui.

auiliri.

imis nbscoudilam, ul eaiii desideria liumana plus
inipii, ct

Vers. 21. l:.u'csuiiil
tium;
dixil
:

deducantnr

in inf^jr-

lielaiit

:

quia

soli.l faslidiii

omiie

(juiid

subjac,

t

cl

nif.ta

efficiantr tabia dolosa.

.'"uperioic
le
.

versu
optat

vle plcriimqiie credilur, qiiod sinc aiiqua
piu-sl;iliir.
c.->t;

dillicuiiau^

yon

confundar, quoniam invocavi
iili

Iiic

Sed

lioc ipiodait, abKcondisli, liomiiiivu\')'i
;

C^iiversa

vice, ul

polius cnibcacanl

qiii

invocant
iilant.

signilicat cli.tni ct iicgaia

ul esl

illiid

:

(iinii.s

idoia, et ca;leri qui se simili impietate

commai

tibi aijo,

Patcr Domine corM

el

terrw, qtiia ubscondisii

Ipsos

cnim ronvcuii .-riiLe-xcre, (mios liabct ;rteriia pama lorqucrc. Nam cum liic non crodunt iiroinissum
.viinl.

Itac a sapienlibus et priulcntibus, ct rereiasli ca pnriulis

{Matth.
Vors.

XI,

25).
iii

jmliciimi Dti, dilo^u lidia bl.vspliema cl girriila
Uiiaiiil'

2-1. f\t peifccist' siicrnHtihua
lioiiiiiiuiii.

<r,

in con.^^p, c'u
aiisc-.ui-

au

em

man;fo'iaiionciii tes'Mrccl oiiis apMin-

lUoruin

Diilccilincm iilam
pirfiiit
ill.Tin

i|iiaiii

\C.im,

sc']U':

rhapcx:rini in gravi pciivuli rnnMilii-

d' ral timeiitibiis so,

in ri«

qni

c'iis'.t!'.;

2ir;
ntiiiiio

M.

VfRFXII CASSIODORI
enim

?jn
iii

ram

(losidfiarrcr
si

esqiiinini.

Ilnc e>t
(iriiia

A

vcriere,

(iiise

medio genliiim constilnln.
exisl^-.ie.

(jiiasi

Uu

-