You are on page 1of 23

SENSÖRLER

Tüm otomatik i lemlerde üretimin ak ve makine hareketlerinin, geri besleme bilgisi olarak denetleyici birimlere aktar lmas için sensörlere kesinlikle gerek vard r. Sensörler konum, s n r, seviye bilgileri verirler veya darbe iletici olarak görev yaparlar. Elektronik sensörler içinde iki tanesi endüstri uygulamalar için çok güvenilir olduklar n kan tlam lard r: ndüktif ve kapasitif yakla m anahtarlar . Bu yakla m anahtarlar çok geni bir malzeme çe idini dokunmadan alg lamak için uygundur.

KAPAS T F SENSÖRLER

Kapasitif yakla m anahtar , bir kapasitörün elektrik alan na yakla an cismin neden oldu u kapasite de i ikli ini alg layan siviç tir. Bu durumda, elektromanyetik alan içine yakla an bir cismin yaratt 0.1 pF dolaylar ndaki çok küçük kapasite de i imleri uygun olan bir yöntemle de erlendirilmeli ve bir say sal sinyale dönü türülmelidir.

KAPAS T F SENSÖRÜN ÇALI MASI Bu kapasitif. Fakat bir cisim elektromanyetik alan içine girerse. kapasite hafifçe artar ve osilasyon ko ulu gerçekle ir. ndüktif yakla m anahtarlar nda oldu u gibi dü ük ve yüksek sal n m genli i aras ndaki fark veya bozulan sal n m devre taraf ndan de erlendirilir ve say sal ç k a dönü türülür. . bir osilatör devresinin parças olarak geli tirilmi tir ve kapasitörün de eri öyle bir ekilde seçilmi tir ki bir cisim olmad için etkilenmeden sal n ma geçemeyecek büyüklüktedir. Osilatör yüksek genlikle sal nmaya ba lar.

KAPAS T F SENSÖRÜN ÇALI MASI 1.MUHAFAZA 4.KOMPANZASYON ELEKTRODU 2.TOPRAKLAMA ELEKTRODU 5.ETK N ELEKTROD 3.ELEKTROMANYET K ALAN .

Cismin di elektrik katsay s Bu nedenle. Bir potansiyometre yard m ile yap lan ince hassasiyet ayar belirli malzemeleri alg layabilmesini sa lar .Cismin boyutlar ve ekli 3.Etkin yüzey önündeki cismin uzakl ve konumu 2. seramik veya su.KAPAS T F SENSÖRÜN ÇALI MASI Kapasite de i ikli inin büyüklü ü a a daki etkenlere ba l d r: 1. üphesiz ki topraklanm veya topraklanmam tüm iyi iletken olmayan malzemeleri alg lar.gibi s v . cam. kötü iletken veya iletken olmayan malzemeleri alg layabilir. ya . Ayr ca. kapasitif yakla m anahtar . plastik.

KAPAS T F SENSÖRÜN Ç YAPISI .

hedef cismin yüzeyi önemli de ildir.KAPAS T F SENSÖRÜN ÇALI MASI Di elektrik katsay s na ba l olarak kapasitif yakla m anahtar iletken olmayan veya iyi iletken olmayan tüm malzemeleri alg layabilir. ndüktif yakla m anahtarlar nda oldu u gibi çal ma ilkesi hedefin hareket etmesinden etkilenmez. Pratik olarak hedefe hiç bir etki yapmadan çal r. Belirleyici olan uzakl kt r. Kapasitif yakla m anahtar plakalar aras sadece birkaç volt gerilimle çal abildi inden ve yaln zca birkaç mikro watt enerji harcad ndan siviç yak nlar nda hiçbir statik elektriklenme yapmaz ve RF gürültüsüne neden olmaz. Sensörün ucu ile hedef plaka aras ndaki mesafenin (S) bir fonksiyonu olarak sensör kapasitesi de i iminin ( C) tipik e risi .

KAPAS T F SENSÖR BLOK Ç Z M .

Bu. elektronik olarak üretilen kesin olarak belirlenmi bir histerisis taraf ndan önlenir. osilasyonun do rultulmas ve süzülmesi ile yap l r. Kullan lan yar iletken anahtar tipleri : transistör. çal ma frekans ve kontak kay plar aç s ndan mekanik siviçlere kar önemli avantajlar vard r. ç k sinyalinin anahtarlanmas için piyasadaki en yayg n çözüm olmu tur. hedefin yakla mas ile ak m n akmas veya akmamas gibi iki olas anahtarlama konumu sa lar. ç k n iki anahtarlama konumu aras nda gidip-gelme tehlikesi olacakt r. Bu. kapal konumundaki gerilim dü ümü ile a r gerilim ve ak ma kar hassasiyetleri tolere edilebilir ve uygun koruma yöntemleri ile önlenebilir. E er cisim tam olarak anahtarlama noktas nda olursa. Kontaks z yar iletken siviç. Önemsiz dezavantajlar olan. aç k konumundaki kaçak ak m. Programlama a amas ço u siviçte de erlendirme a amas na ba lanm t r. daha sonra e ik tetikleme ( Schmitt trigger ) devresine iletilir. tristör ve triyakt r .BLOK D YAGRAMININ AÇIKLAMASI lk olarak osilasyon genli indeki de i im bir anahtarlama sinyaline dönü türülmelidir. Bir siviçte normalde aç k veya normalde kapal anahtarlama fonksiyonu vard r Ayr ca gerilimin ilk uygulan nda yanl bir sinyal almamak için gereken önlem al nmal ve do ru çal ma garanti edilmelidir. Bu. Ömür. açma kapama say s .

vibrasyon. Bu nedenle. nem. Vidal tiplere s kl kla ba lant ve montaj için muhafazay güçlendiren bir metal ceket ( nikel kapl pirinç ) giydirilmi tir. Dolay s yla bu tür çevre ko ullar na dayan kl muhafaza içine yerle tirilmeleri gerekir. a nd r c s v lar ve gazlar gibi çevre etkilerine kar al nan önlemlere ba l d r. sensörlerin güvenle çal abilmeleri s cakl k. Di erlerinin yan nda bu. so uk. ayn çal ma ilkesine sahip fakat geleneksel anlamda yakla m anahtar olmayan yar k sensör veya yüksük sensörleri de içerir. toz. Kural olarak. muhafaza için kullan lan malzeme yüksek kimyasal dayan m ve yüksek yal tkanl k kalitesi olan cam elyaf ile kuvvetlendirilmi plastiktir.YAPILARI VE MONTAJI Endüstride kullan lan indüktif ve kapasitif yakla m anahtarlar s kl kla zor çevre ko ullar ile kar la rlar. . Bugün üretilen ve kullan lan yakla m anahtarlar n n büyük bir yüzdesi ya mekanik siviç yerine do rudan ba lanabilecek bir yap ya sahip yada CENELEC ad verilen uluslararas bir standarda uygun olan özel yakla m anahtar tasar m yap ekilleridir.

toz ve nem giri ini önler. ya elektronik elemanlarla geleneksel bask l devre üzerinde yada yüzeye monte edilen elemanlarla (SMD) esnek veya seramik ta y c üzerinde olu turulmu tur. Elektronik devre muhafaza içine yerle tirildikten sonra yakla m anahtar n n tüm i levleri test edilir ve geride kalan tüm bo 1uk reçine ile doldurulur. elektronik devreyi vibrasyona kar korur. . Reçine doldurulduktan sonra muhafaza mekanik olarak daha dayan kl olur.YAPILARI VE MONTAJI Bir yakla m anahtar n n sinyal i leme devresi ve ana sensörü. Bu önlemler a r çevre ko ullar nda emniyetli çal may garantiler.

yani olas en büyük alg lama mesafesine ula l r. ekilde metaller gibi iletken malzemeler dikkate al nmam t r. malzeme katsay s sensör ucundaki kapasitörün de er de i imine ba l d r. letkenlerin düzeltme katsay lar her zaman 1' dir. Bu nedenle düzeltme katsay s do rudan do ruya malzemenin ba l dielektrik katsay s na ba l d r . Bu kapasite ne kadar çok de i irse malzeme o kadar kolay alg lan r.YAPILARI VE MONTAJI Kapasitif yakla m anahtarlar nda. .

MONTAJ ndüktif ve kapasitif yakla m anahtarlar n n çal ma ilkesi manyetik veya elektromanyetik alan n sensör ön taraf nda biçimlenmesi olay na ba l d r. Yani indüktif yakla m anahtarlar nda bu alanda iletken malzeme olmamal ve kapasitif yakla m anahtarlar nda ba l dielektrik katsay s yüksek hiçbir malzeme olmamal d r. Yakla m anahtar n n do ru çal mas için sensör kafa taraf n n etraf nda alg lanabilir malzeme olmamas n n garanti edilmesi gerekir. Her zaman için bu alan n sadece hedef cisimden etkilenmesi ve siviçe yak n di er cisimleri alg lamamas önlenemez. .

25 ile + 80 oC aras d r. . Yakla m anahtarlar nda hareketli hiçbir parça yoktur ve tümüyle reçine ile doldurulmu tur. Üretici firma kataloglar sorun olmadan sensörlerin kullan labilece i çevre ko ullar n ve uygulama bilgilerini verir.ÇALI MA KO ULLARI Sensörler normal olarak üretim hatlar ndaki makinelerin daha az korunmu yerlerinde kullan ld klar için s cakl k. Bu nedenle böyle zor ko ullar n yol açt bozukluklara kar korunmalar gerekir. darbe. toz. Yer çekiminin (g) neden oldu u ivmenin 30 kat izin verilen maksimum darbe kuvveti ve 1 mm genli inde 55 Hz. Bu nedenle tüm darbelere ve vibrasyona kar a r bir dayan m vard r. so uk. Genel olarak yakla m anahtarlar için izin verilen ortam s cakl . 'e kadar olan frekanslardaki vibrasyon maksimum vibrasyon kuvveti olarak al nabilir. Bu s n rlar d na ta an k sa süreli küçük de i imler siviç taraf ndan tolere edilebilir. nem. vibrasyon. kimyasal a nd r c s v lar gibi zor çevre ko ullar na do rudan maruz kal rlar. Ortam s cakl deyimi yakla m anahtar n n etraf n n s cakl için kullan l r.

Hatta girdap akimi kay plar na yol açan küçük metal k ym klar bile siviçin hatal çal mas na neden olmaz. Bu tip kapasitif yakla m anahtarlar çok fazla kirlenmenin oldu u yerlerde de kullan lmaya uygundur.YABANCI C S MLER VE TOZ ndüktif yakla m anahtarlar hiçbir ekilde iletken olmayan malzeme tozu birikiminden etkilenmez. Uluslararas Standart (EN 40050) elektrikli araçlar n koruma derecesini tan mlamakta kullan l r ve yakla m anahtar üreticisi firmalar bu standarda göre siviçlerin koruma s n f n belirler (örne in IP 67). Bu nedenle toz ve nemin etkisini kompanze eden kompanzasyon elektrotu bulunan sensörler vard r. Koruma s n f tan mlama yöntemi IP 'nin ikinci rakam . en ince tozun giri ine ve tümüyle temasa kar koruma anlam ndad r. Örne in 6 rakam . Kapasitif siviçlerde ise çok küçük toz parçalar bile hatal çal maya neden olabilir. . siviçin ne derecede sulu bir ortamda çal abilece ini gösterir. ilk rakam yabanc cisimlerin giri ine ve temas na kar koruma derecesini gösterir. IP "International Protection"in (Uluslararas Koruma) k saltmas d r.

soketli. 7 rakam . terminal ba lant l ) ba l olarak IP65 ve IP67 koruma s n f nda olurlar. . nem. Sadece kompanzasyon elektrotu bulunan tipler. örne in. koruma s n f tan mlama yöntemi IP' nin ikinci rakam nda gösterilir. çal malar nda sorun olmadan bir film eklinde nem yo u mas n kompanze edebilir. Bu. 30 dakika süreyle 1 m derinli indeki su içerisine yakla m anahtar dald r ld nda zarar verecek miktarda suyun siviçe giremeyece ini gösterir. sis veya buhardan etkilenmez. Bununla birlikte emniyet ac s ndan Yakla m anahtar n n nem giri ine kar ne derecede korundu u önemlidir. Genellikle yakla m anahtarlar elektrik ba lant ekillerine (kablolu. Öte yandan kapasitif yakla m anahtar suyun yüksek di elektrik katsay s nedeni ile su ve tüm su içeren cisimleri alg lar.NEM VE SU Yukar da sözü edildi i gibi indüktif yakla m anahtar n n alg lama i levi su.

K MYASAL ETK LER Kat . Özellikle zor ko ullardaki uygulamalar için korozyona dayan ml paslanmaz çelik veya teflon özel muhafazalar da vard r. Çok yayg n olan cam elyaf ile güçlendirilmi plastik ve metal ceketle kaplanm tipler bile kimyasal maddelerden etkilenmi ortamlarda kullan lmaya uygundur. s v veya gaz biçimindeki kimyasal maddelerin yakla m anahtar n n içinde bulundu u ortam etkiledi i her yerde siviç muhafazas ve kablosunun bu maddelere kar yeterince dirençli olup olmad n n çok iyi bir ekilde kontrol edilmesi gerekir. .

indüktif ve . Radyo dalgalar n n dalga boyu ile kar la t r ld nda sensörün küçük boyutlar nedeni ile bu tür periyodik etki çok az bir tehlike olu turur. radyo vericileri. k sa süreli geçici etkiler yakla m anahtarlar na yüksek ba kl k veren devreler yard m ile süzülebilir. Etkinin olabilece i di er bir noktada kablodur. elektromanyetik etkiler de i ebilir ve yüksek enerji seviyelerinde olabilir.ELEKTROMANYET K ETK LER Yakla m anahtarlar n n kullan ld endüstriyel ortamlarda. Bu durumda süzücü devreler kullan labilir. radyo dalgalar n alan bir anten gibi davranabilir veya kendisine paralel çekilen di er kablolardaki geçici gürültüleri kapabilir. Örne in. E er siviç kablosu uygun bir ekilde çekilmemi ise kablo. Ço u di er tip sensörlerle kar la t r ld nda kapasitif yakla m anahtarlar ses ve ktan etkilenmez. enerjideki anahtarlama i lemleri indüktif yükleri anahtarlama veya y ld r m.

UYGULAMALAR ki kapasitif yakla m anahtar ile silo seviye kontrolü .

UYGULAMALAR Roll r ri i l l l ir itif l t r .

UYGULAMALAR ki kapasitif yakla m anahtar PVC cidarlar n arkas ndan tank seviyesini alg lar ve kontrol eder .

UYGULAMALAR Kapasitif yakla m anahtar ile siloda dolum kontrolü .

UYGULAMALAR Kapasitif yakla m anahtar seviye kontrolü ile .