m

am

m
|

•»

//-

JH *A.~t R

*w

TSSt

EfiBH

HBSKp
hSraiHl

.'••.

Digitized by the Internet Archive
in

2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/patrologiaecur112mign

PATROLOGl/E
GURSUS COMPLETUS,
SKi

BIBUOTHECA

r.\'IYi:i;s.\us,

IMTEGRA, DNIFORMIS. OOMMODA, QECONOMli

MfflHISS. PATNM, DOGTORDH SGUPTOUMQOE n I.ATINORLM, 8IVK OB^BCOBOM,
Q0j m; AJVO APOSTOLICO
\l>
I

BGGUSUSnOMUH,
i

TMMPOMA QOHCIUi TMJDMNTIIH INNO ISM /7.< LATINU PMO GMAXCI8 FLOMUBMUNT ff CONCIUI FLOMENTINk INA U

MCUBIO CHM0R0L06IG1
ummi
\i

Q(

B

KX8TITBIB MONDMRNTORDM CATBOLHLB TRADITIONIfl Bl CLBSI B ECl i..\ BT AMPUI
i:

IT.U ni INDEi IM

n

IM.v

jlxta BDITIOMM Ar.rxnATi-^iyA". inter he CUMQi DOMBBTATIONIBOI, COM
|

\*. P«n<.'
18,

«*-

mii

kMFUMIH
r.

LIEDI
|

imm
\i

i

».:•. ri.i

•.

:..-:•..
I!

i

;\

OBMALI
V.-

m
IU.M

INTHA

ll-I M Tl \

M

llll

:

MABOINBM BOPEBIOBBM
;

01

BMATBBIAM
rOM Apu.iiviiii
.

TA

OPBBiBOI

'

rOBTTATI

i.N

uhdin:

1 1

w.in
\TA INDICIIIi;
: I
:

>n;
J.

DOCBNTII ET
8TI

Alll

UTU
fl-

KTBBTICII, BNALTTII
GAJ
.

OICOK,

BMALOQICll, N M&CIPUMANS, BIBTOBICOM,
III,
i

I

BT

\

alia

II

riM

ICBT
IN

RE

'

'

I

.

30LUM TAUI IM.I-VE QUODLIBET THBM \
i

PATEIl,
I

\:

I

PATRUM, M«

COMPEBIMB 8IT oiivium QODCAM PATBH KT IN QOTBOI OPBBOM S. M BCBJfTOB B Tl IBIBOI OIQOB ai>

i
' .

BOITIO

\
i

'

IATI

:'!

\,

CBAB1

IUTAI,

INTBOBITAI
\
s

TOM

mmi
MII.M,
in
r.

IOM
r.
:

«»
'
\

in
1

TOTO rATl
I

^R
\.

fliKTII

I

..

\ \.

\!

•BSCSNTOI
IBU0TB1
I

!!!•:

n

i

I

L'M.

i\

I.ATINA PRIOR. QDA PRODBDNT PATRBS, DOCTORBS BCBIPTORBSQDE BCCLBSLB A TBRTDLIANO AD rNNOCENTIDM lll

SERIES

i

l

.

AGGTJ R vx
Itllilinl Ik
<

i

i:
.<•

.i.-i».

MIGNE,

i

I<ri unlv croiv,
><

BIVI

C0R80UM

COMPLBTORUM

Ifl

BUfGULOS

;imm: ECCLESM

P

[TROLOGl r

LATiy

/'

/<»v/

S

'

\//

D

ii

\r.

\m

s

M\i

i;i

-

\ri

in

PARISIIS, GARNIER FRATRE8, BDITORES KT \u DIi rv A
I

J.-P.

MIGNE

SI

THE INSTITUTE OF
TC.
OA.

oa

1931

SLita.

TRADITIO
s /'./
i.i

CATHOLICA.
/v,

v

ANirm

B.

IIABANI

MAURJ
COLOHLI
ir.

lULDENSIS ABBATIS ET MOGUYIIM AHGHIEPISGOP1

OPERA OMNIA
n\i\
i

DITIONRM

GRORGH

COI.\i\ii;ii

ARRO

1

1

,

1

7

QUIBU8 BCATRRA1 inmmii;is

HM

QOi PAR

\T

UHUPPDLI i>\T\M, DPORGATAR,

m;

NOYUSnil 40 PRKLOl RIVOCATA ir ROYQ ORDOUt, CBROROLO(

tUCRT, DJGR8TA;

VARIIS

PHXTEKEA MONUMENTIS
nr.i:

SDPPEDITARUNT

JABILLOXll,

UAHTEXII

ET
\'

DACBERII
\

COLLIGTIONBS

UIOBATISMM,

l.T

II

I.lSTIlATA.

AGGURANTE
IIIHLIOI
R81
l

II

K(

i:

J.-I\ MIGNE, (II III IM\I'HSI.
BCCLESIASTKLE
R

M

COMTLRTORUN

I\

BUtGULOS SCJENTM

TOMUS SKXHS.

,imi

BPARATUI

rOMDS SRXTOfl 10 PRARCIS;

mm.im

'

\i

V0L0M1!M

.

PARISUS,
virn (iAl.NDEB PRATRES, BDITORES
i\ vi
\
I

i'

I.-P,

mUGNE 8UCCESS

DICTA A

I

181

TRADITIO CATHOLICA.
SJECULUM
IX,

ANNUS

850.

ELENCHUS
AUCTORUM ET OPERUWI QU!
IN

HOC TOMO

CXII

CONTINENTUR.

B.

RABANUS MAURUS, FULDENSIS ABBAS,
POSTMODUM

MOGUNTINUS ARCHIEPISCOPUS
Col.

Expositio in epistolam

I

ad Corinthios

9

— — — —

in epistolam II ad Corinthios in epistolam ad Galatas in epistolam ad Ephesios
,

159

245
;
.
.
-

381

in epistolam ad Philippenses in epistolam ad Colossenses
in epistolam I

.

.

.

.

478 507 539

— — —

ad Thessalonicenses

in epistolamll ad Thessalonicenses
in epistolam I ad
in epistolam II ad in epistolam

565
580
635 663

Timotheum Timotheum

— — — —
Appendix

ad Titum ad Philemonem ad Hebrscos

in epislolam
in epistolam

693
711

833

Allegori?e in

Sacram Scripturam
in cantica

849
. .
.

Commentaria

quaadam

1089 1165
1191
pcenitentiaB

Liber de sacris ordinibus

De

ecclesiastica disciplina

De videndo Deum, de puritate cordis et modo De quaestionibus canonum pcenitentialium
Pcenitentium liber

1262
1333

1397
1431

De

vita B. Marise

Magdalense et sororis ejus S. Marthse

Rabani

epistolae

1507

Gloss* latino-barbaricse de partibus humani corporis

1575
1579
1583
ibid.

De inventione linguarum Fragmentum Glossarii latino-theotisci Rabani Carmina cum glossis Christophori Broweri
Dubia
et spuria et

1675

Index rerum

verborum locupletissimus

Clichy.

Es

typis Paul Dupont, 12, via dicta Bac-d'Asnieres (1705 2-8.

1

1

ENARRATIONUM
IN

EPISTOLAS BEATI PAUJ
\A\MAl NONUS.
BXPOSITIO
VR(il Ml
//
r
i
• I

l\

EPISTOLAM AD COMNTHIOS PRIMAM
V ultci
i

\|l\l
hivi,
i

.i

i

inthii ninl
vei

\>

hi

itiinililei
pI

uli
-i
I

|l.

i

vol

1

1

audivci unl
i.
.1
t
>

bum

verituti
ii

subvoi

llll

h
;

miili

ii

ii

toliH,

quidum

i'lnl

phin

l

verbowi rloqucntin
-uiii
.1111
1

luditica'

indw

ii

ii

VpoMtolus ad vei
1

.1111

'i
|i

pvui
si
I

I"'

1

'I

npicntiam,
'li-i

i'-

»

1

pheso
l

imoutein

<

ln

i

i

»

i

-

ini- rat,
.

i

theuni

ipulum «uum

I

.ii

.

-111111

t

i

ln
uiii

intum

i

i

llt

upuil

I

•'!

IM-

ut

i

ln

ixtum

I

'•

non

ipfliiin

l

tlUOfl .llllllllli lt

IIIPI

VPI
'|

,in
'ii
.

I

ilniiu

l

bum
t

Dei
alTci

hini

enl

Irum mu^nu

liduciu pt chai

iiin

oNtendil

ii

iii-

aliqunndo

ommoncm*,
ul
filii*

_
li

1

1

1

uliquundo
N.iiii miili
i

uliquundo blandienn
i
i

;

i

..

t

'

ln

i

ii

-it

inin-

J llli.

.iu-.i
i

tiini

|u

optci
"l

<">
•'

iiohI

iim

|u iin.i

|u
iii.

moi

h

liuiiiMii.il- dcvoti, l'.inli ini.
i

B morio
pi inin

I

I''ii i.mi .i

\|„.|| .Mi.iiii dii

volcbnnt, non

<

hi

i-t

qtiori
i.-i

valde exprohral VpoHtolu*
qui nb
I

emnl tundcin
dcli

in
<|ii.

nomcn I» inenti nomen
iduturunui

inux
e»tt,
-|

b

bo

i

.

.|iii.

i

.1

iqucntin

1

1

i

<|>iiii

i

.nii

.1

i'i

i

.ii.i

|.lnl

i!

iphi

Christi
I

Volunl

imbuercntui qu tpjori inll.iii .—. ut. i|ii."l
ln
'

ii..ii

ii.i

.i.l

ill

\.

lu>.

i

.

1

1

1

in

\. tii.ii
:

.iii.n t.i

|.i

optei

i

i.

ii

..iii inti

I

.

.

n.-ii.iiitiii

Quinl

i

ni
li

.

.11111,

tohi,

'|

i

un

-iiii

i'i

'

i'i

ini
i

i

di< itni

<m

1

1|.

S.'\t.i ijin.i

in\

i.

.

r 1 1

-ii>i

iiipii

nppornnt,
.i
<

ct iulldelium
Mi
i •

potim cxnminn rpquirehnnt,

i
.

in

qun
' ' i

l'tn
1.
1.
i

iiitcmi

pei
(.

id(|

:

cpi

i-.l

i'

illoi iiin

pcrturhnri cnii
\
in ul
i

i

iml

ilul

nb

I

dc muti iinouii
i.

qun de
rcriiriil

lui

I

ii.ii
iii.

.I.i..i.

iii

inere

unumqucmqiie

qui
.

i

autcm
<•!

tl

it

cptiim,

iclii|

buutui
i

\l'i

r

PRIM1 M
i

iii

mii

I

'l'

i

\i

H

iin.-i

Patroi

CXI1

I

:

:

11

It.

RABANI MAURl ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
)Hoc
est vocati
;i

111.

12

veritatis. Vocatis sanctis* t.lug.
ui

estisAtutum
sii

est a

Deo ut

<pti

credit in

Christum salvus
ditati estis in

suncti

sitis,

quod

est,

ut non recedatis

regula

siuc opere, sola Qde, in qua gratis accipit remisin

Domine, fides mea, quam mihi, quam inspirasti mihi per humanitatem dedisti Filii tui, per ministerium prsedicatoris tui, et quomodo invocabo Deum mcuin, Dcuin et Dominum
sanctificationis. fnvocat te,

sionem peccatorum. Quia
ipso, in

omnibus
el

omni verboet

in

omm

scientia.

(Ambr.i Hoc

significat quia in accepta gratia

verbo veritatis

doctrinse, scientiam spiritalem

assecuti
:

permanse-

meum? quoniam
ciun invocabo

utique in

meipsum cuin vocabo

runt. Iclco gratiaa agit in his

eum. Cum

orfthibus qui invocant no-

et

men DomininostriJesu Ghristi in omniloco ipsorum nostro. Sacerdotum est invocare Deura quibusdi:

citur
inrn

Sic benedicetis

filios

Israel
vi)
;

invocantes

no~

meum super itlos (Num.
quem sacerdotem

ct

Psalmista dicit
ejus [Psal.

El

Samuel

inter eos qui invocant

nomen

\c:vm),

fuisse illa

res probat,

Deo primum solito morc Iaudando provocat ad profectum, et dicit se quidem gaudere dc connn scientia, sed scire illos debere quia vera sapientia non inflatur, neque dissentit, quoniam in omnibus divites facti erant in illo, in omnibus vfrtutibus per sapientiam quae amicos Dei et prophetas constituit, in omni scilicel verbo et ornni sapientia, id est, tam Novi quam
Veteris Tcstaincnti. Sicut testimonium Christi con-

quia

et sacerdoti succcssit. et hostias offerebat,

de

quo etiam secundum historiam dictum
tabo mihi sacerdotem fiielem
vis
(I lieg.

est

:

Susci-iJt

n),
cle

qui

quam-

non

sit

ex gcnere Aaron, tainen

tribu Levi

firmatum est in vobis. (Maur.) Testimonium quo ait Omhis scriba doctUs in ivgno ccelorum similis est homini patrifamilias,qui profert de thesauro suo
:

esse in
stituit,

Paralipomcnon

legitur, quia ipse

hunc con-

nova

et

vetera (Matth. xm).

qui et illum. Ita enim

Aaron

clegit, ut alios

postea eligendi non amiserit potestatem. In
loco

omni

ipsorum et nostro, quia sacerdotes et suo et apostolorum loco funguntur, propter quod ecclesia-

Ha ut nihil vobisdesit in ulla gratia. Unde ait Salomon Venerunt mihi omnia bona pariter cum illa [Sap. vii), id est cum sapientia. (Ambr.) Tcstimo:

nium

Christi

conlirmatum

est in his, quia roborati

rum memorata sententia, qua clicit cumomnibus qui invocanl nomen Domini nostri Jesu Christi, in omni
etiam apostoli nominantur. (Ambr.) Aliter in
loco

in fide.

nihil de

hominibus sperabant, sed omnis

spcs illorum in Christo erat, nullis voluptatis illecebriscapti. Exspectantibusrevelationem Domininostri

adventum omnibus prseparatus est revelatio auomni loco ubi gentes quae invocant nomen Domini tem dicitur Domini adventus, quia modo a nobis absconditus est. (Ambr.) Manifestum est hunc exnostri Jesu Christi, et ubi Judsei supra memorati sint omncs unum. Pseudoapostoli C spectare diem judicii, qui circumspectus sollicitus sunt, similiter cnim qui nornen Christi pcr prudentiam mundi prae- est futurum judicium Dei. in cpjo Dominus noster revelabitur tam fidis quam infidis, ut cognoscant dicabant, id est,admista pliilosophia vetcrem legern ct prophetas reprobabant.negabant enim Christum vere increduli ac sciant verum esse,quod crederenoluerunt et pereant fidi vero gaudeant plus boni inveerucifixum, sed tanturn visum crucifigi, sicut Marcion Nos aw^em,inquit, nientes quam putaverant. et Manichaeus. Unde Apostolus Qui et confirmabit vos usqueinfinemsine crimine przdicamus Christum crucifixum.Neqae carnis resurrectionem fatebantur quod propheta Isaias clain die adventus Domini nostri Jesu Ghristi (Mauk.) mat, dicens Qui in monumentis suni non resnrPer doctrinam, sicut ait beatus David Confirma Pax mc in verbis tuis (Psal. cxviu); et iterum gent. (Jsa. xxvi). Graiia vobis et pax a Deo Patre nostro el Christo multa diligentibus nomen tuum, et non est in illis Jesu Domino noslro. Cseterum, quia dixerat,/y»/ inscandalum (Jbid.). (Ambr. )Al&cri animo confisus de vocant nomen Domini nostri Jesu Christi,ne Patris spe illorum securus est, quia inviolati usque ad fususpiturum judicium erunt qui enim inter tot discriaut nomen, aut donum tacuisse videretur, et cionem forte aut occasionem daret unionis, docet lnina sensuum et perturbationes diversitatum imChristum quidemrite invocandum, sed omnemgra-Droutari minime potuerunt, procul dubio in eodem
ipsorum,
et

nostro.

Cum

Judaeis vero jungit et
esi

Jesu Christi. (Maur.) Ille vero exspectat
Christi, qui
;

gentes, quia

salus ex Judsis

[Joan.

rv),

ut in

:

;

:

:

:

:

:

tiam essePatris,utet duos
ret.

cpii

inunum

sunt perdi-

mansuros

se.

ostendunt.

Cum

hos laudat,

illos

qui

vinitatem ostenderet, et Patris auctoritatem preeferGratias ago Dco meo semper pro vobis
.

errore pseudoapostolorum depravati fuerant invitat

Quan-

dum horum enim

lidem prsedicat,
et

illos

ad poeniten(Greg.)

quam omnibus in Ecclesia scribat, sed ita significat cum aliquando corripit, aliquando laudat, ut unusquisque cum epistola legitur, intelligat quicl pro se.
quid adversum se dicatur

tiam provocat. Qui

confirmabit,

mqmt,vos usque

in finem sine crimine in

adventum Domini.
ipsi nos
.

InEpistolaJoannisitascriptumest: Sidixerimusquo-

bus populis

scribit, ut

una enim plebe duocum arguit qui male versan;

in

niam peccatum non habemus,
veritas in nobis

seducimus

el

non

est

i

/ Joan. i)

Cum

seductioest

tur, sciant sibi hsec scripta

:

similiter et

cum laudat,
Ideoque

existimare essesinepeccato, quomodo contirmamur a

sciat qui in regula

manet ad
est

se hsec dici.

gratxas ago, inquit, Deo meo semper pro vobis super

gratia Dei, quse data
itia

vobis in Christo Jesu. Quae

Dominosine crimineinadventum ejus, maximecum ctiam infansunius diei non potestesse sine peccato ? Numquidergo et crimenpeccatumestsine quo quis
conformatus a Domino
fieri

sic clata esl

in

Christo Jesu, qui hoc consti-

potest? Sciendurn pro-

l/.

ENABRATIONUII
no
|ni.i

IN

EPP

l*\M.l
,

l.ll;

II

l.N

EP18T.

I

\i

14

fecto
iit

non omne peccatum crimen
pe<
>

n

nmni

imen
1
i

omne
|

ci

imen

itum
itera

1

1 1

• i

cl

omni-

\H'ct

itoi

vel rlenipien

impiun
.iiniini

Miiiiiii.i '!-'•' el

maximu peccata
niu

dicuntui quia

thioa
in

quidam on
I

autem

i

nainimn leguntui

per-onarura
i

nimirum
die

ituliuniaii.il)

m

uii.-

|«-.t.

••»-.•

[«•• !•-

.ium.
|

ui

crimine, nine
Fidelit atttem
Fili\

iilonulluteiiUMpoteatnecuno

«ionem
>

tu»'i

.mi, t.uin-n Irai

l

Deui qui
etatem
lllii

i

ontli roavit,

qui
i

ejun vocavit, quani

item loun-

il

exponil dicei

M
i

n. iiin

antea in

Paului

ail

s
l!
,.

/

;

,,>.

ii).

Hic

1". Ufl
•--•

.

'iiu.i

.rianoi

i.i.

ii.

i
i

qua multi

qui

in
.

I

norero
'iii ii
i i

Pilium volunt,
.

l|.-iim

l.i.

i.i

i.-l.i

iiiiMi

.iiiii

li

h.n

1'ntrem
denl

i

adnt, pei
'ii

qucin

in noriet itein iiln
i

ejum
ii

>•
'!•
'li
.'

tcntitiiu

-

im
<l

•ii.iiniiii

'.''ii-

tem,

mentia illorum de
ritui

promi

-i

i

flde

Dei, quia
sibi

tril

alitei

quam

Qu«

qu
runi

\it. fllioR
I

adoptatos noa
iiim

lentes in

Chriatum
quia

ubsentibuH,

«criptum

-it

nim noa donat, quoil
1 1
1

redimua,
I

ul

rediin< i-

1

1

i

Ini

l

iinim uiwe Dei,
in

et<
el

ha
iliKcns

piauiUH,
i
i

m.iiiiiii

eadem

dia*nitate
i

-i.m

munel
iiim

quid de

-m_*iili-

i

ii

ni-.

fruternil
ni
ii.i,

quem credimua Filiuri ul quomodo fldem
uobii
iiiiiii.ini

dicil

ad
\

<

oli

Dei

incolumem
ita

tpiritu

,iii-i

ontendit,

noa

non
thio*
I

diflidentu* el |ierlldi
iii

inveniumur, pemeveninte*

il

i

... ••

i

tjdoptionem

|ua_i de absenti
I

ItH

pi

lesu Chrisli ul
,

\uii. orat
••

iii

niniiii

-.

iiii.nii

li

utique

in

quo renati Dei

fllii

t
I

uppelliiti -iini

.d .imii. 'in
.|ni 'Ii--.mIi

''111111

modo
in

i

quitur, ul ln
.i.l

perant, reverterentui

dit,

led auctorura n
!••

lidii

nec

enim

.,,|,i.im iil.ni.
ill.i

quara videbnnl
'

hialaudari qui

in

iii

perseverubunl

plirium
eranl

Nam

hoa quon nomii

titit
>

iii

-.'ii-ii.

quem

I

eiiim in

lil

illi-

tradiderat, ul

non diacrepurenl

_d

ili

n

muli» doctorili

.iiim
li..<

piemplum quon .upra
-.iiii.ini
,i.

laudal hon provocat,ul

vani in nuhjerti»

defandanl

>

r 1

1

• > 1

1

-

>

i

n.

i

iintiii

lio
I

iini«,

quo

/.M tju>
I

lividitui
<

oi

pui
qui
h
i i

i

...
.il
.

.|

m in
i
.

\<'i

I

i

iii

I* 'li\it

lu i-iuin.
-i.

.

mi in
•i .ii i.i

-i i.'iil i.i

l.i ii.

luVCI

.(iiil.ii- lii lnl

!.•••--••

in

ull.i

liti

-iinl

ut

Ii.

i

>|lll

.li\.

i

ii

|..nili-|..
,

i

l...|U. ii-

i.l

|.

indun
t,

lenitei

n.mi.ii
|'iin-

divi
ilni' Mi
I',
i

ei

ii

iM.mii
uriiitl

quorura
liim

narravei

il

lum
\iilii

vul

<

n
\i,|.
i,

iin- .iiiiii

ni.'. Ii. ii-

|

.iiii.i timid
ito perrii
'

liu

|..il|. i\

n
I.im.Ii

i

I

i

Iilun

>

luiil.

Ul

lllllll

iii.iimm
-

l.'|. lll
ii.

ll\ll

\l

i

.

nil

i

pulpiindo reprehen
quoil im
protini
in.iiiiin- i-i r.uihi-.
i.i

.Ii.imI.
i

nolul

Mi

niiii<|iii.l

priu«

I-

IIH

15.

RABANl MAURI ARCIIIEP MOGUNT. OPERUM PAHS

111.

10

Nunquid Paulus crucifixws estpronobis? EdeoaseAIatria.iVbtt
ccepit,

in sapientia verbi, ut

non evacuetur crui

ne

forte

putareturaliorum ideo refutare perso-

Ghristi. Quia praedicatio Christiana nonindigel

pom-

nasutsuamcommendaret.SienimChristuspronobis, inquit, mortuus est, quomodo gratiam ejuset beneficiuni hominibus imputamus adejus injuriam? ln nomine Paulibaptizati estis? Si credentes hoe,inquit, in Christum baptizamur, ul in nominc ejus justiliecmur, quid
faciamus,
est ut fidci liujus hoinincs nobis auctorcs

pa et cultu sermonis, ideoque piscatores homines
imperiti electi sunt qui evangelizarent, ut doctnnse
vcrilas
ijisa

sc cotniiicndarct
el

tcstc virtute,

ne ho-

minum

versutia

caliditate

humanse

sapientise ac-

ceptabiles viderentur, non veritate, sicut disciplinaB

ab hominibus inventae,
tus, scd

in

quibus non ratio, non vir-

immemores

coeptse credulitatis ? [Aug.)
et

verborum qutcritur compositio, ac per hoc

Nam

dividentibus sihi Ecclesiam

partes facere de

unitate conantibus parturiens parvulos mater cha-

gloriam suam quaerit, qui fidem Christi verbis exornare vult obscurat enim illam splendore verborum,
:

ritasinApostoloexponit viscera sua, conscindit quo-

ut non

illa

scd ipse laudetur. Sic et pseudoapostoli

dammodo
efferri,

verbis ubera sua, plorat

filios,

quos videt

ne

stulti

viderentur prudentibus

mundi in sapientia
ut

revocat ad

unum nomen
:

eos qui multa no-

hominum Christum
"

praedicabant duplici genere,

mina

sibi [facere volebant,

repellit

ab amore suo,

eloquentiae studerent, et ea quae
stulta judicat" evitarent, ut

ut Christus ametur, et dicit
vobis crucifixus esi, aut in
cstis?

Nunquid Paulus pro nomine Pauli baptizati
sitis,

mundus in nobis neque incamatum Dei

quid

dicit,
:

nolo mei
illius

ut

mecum

sitis,

mecum

estotc

omnes

sumus. qui pro nobis
est.

mortuus, qui pro nobis crucifixus
Gratias ago Deo quod
nisi

natum docerent, neque carnis futuram resurrectionem, quia mundi istud sapientia et ratio stultum sestimat, quos reprobat. Ne evacuelur, inquit, crux Ghristi. Quia qui in sapientia
filium et de virgine

neminem vestrum baptizavi, hominis Christum annuntiat, negat veritatem praeGaium, ne quis dicat quod in nomine dicationis, sicut supra memoravi. meo baptizati estis. Baptizavi autem ei Stephanx doVerbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia mum; cxterum nescio si quem alium baptizavi. est. Manifcstum est quia quibus crux Christi stul(Ambr.) Gratias agit Deo quia non multos ex his titia est, in perditione sunt, inferni enim morte non baptizavit, ne qui error sub hac re cceperat, ex nosunt erepti. His autem qui salvi fiunt virtus Deiest. minc ejus esset in plurimis, per hoc arguit arguen- Non est obscurum quia his qui credunt Dci virtus dos, et baptizantes et baptizatos, qui ad injuriam est, credunt enim non infirmitatem esse crucem Salvatoris baptismatis ejus gratiam hominibus deChristi, sed virtutem intelligentes mortem victam putabant, illis dissimulantibusglOrisecausa. Si enim in cruce cujus signum qui habent, salvi sunt, quia ab erant sicut nunc Novatiani et Donatiani, qui bapti- u illa teneri non possunt. Scriptum est enim in Isaia
Crispum
ci
:
:

smum

sibi vindicant,

a nostris baptizatos reprobanillo-

Perdam sapientiam sapientium,
non suam
ipsius

tes, et baptizati

ab his gloriantur in personis

et intellectum prudentium reprobabo. Perdit sapientiam sapientium,

rum. Denique a Christi nomine
et

abdicati. Novatianos

in eis sapientiam perdit ct reprobat, quani

Donatianos vocari se gloriantur. Crispus ergo Gaius Corinthii sunt, quod ad testimonium nomi-

ipse donavit, sed
:

quam
illa

sibi

arrogant qui non habent
fieri facit
:

et

dum

quse

negat posse

et

repro-

nat, quia sic baptizati sunt ab Apostolo, ut
illi

nullam

bat intellectum prudentium, quando

Deum, quem
stulta

gloriam ex hac causa dandam addiscerent. Ste-

incuriosum dicunt, aggressuln probatea quse
retur pro
virtute,

phanse autem

domus

primitia? sunt Achaiee, sicut in

putant, ut Dei filius incarnatus de virgine crucifige-

postrema parte Epistolse significat, quibus testimonium dat, quod in ministerium sanctis se constituerant.

humana

salute.

qupd factum vere testatur

non

verbis.

Ubi sapiens? ubi scriba? ubi

Non cnim

misit

mc

Ghristus baptizare,

secl

eonquisitor hujus sseculi? His dictis

tam

in Judseos
scri-

evangelizare.

baptizare, ideo

Quoniam majus est evangelizare quam non se missum baptizare dicit, sed

quam
bae,

in gentiles invehitur, quia et

Judaeorum

et legis doctores

Deum
modo
:

filium habere stultuni

evangelizare, quia in episcopo

omnium

ordinatio-

putant credi. Simili
I)

et gentes istud risui de-

num

dignitas est, caput est

enim cseterorum
illis

memilli

putant. Sed Judaei, quia hoc non

tam aperte
dicit

in lege

brorum. Per quod etiam
ptizati,

illos

humiliat, quibus

significatum
ratio

est, diffidunt

gcntiles vero quia

mundi
fieri

multum dabant, propterea quod ab
ut ex eo scirent non

fuerant ba-

non istud

recipit

;

nihil

enim

posse

magnum esse baptizare;

sine commistione, stultumjudicant. Conquisitorta-

quia non omnis qui baptizat idoneusest et evange-

verba cnim solemnia sunt quoe dicuntur in baptismate. Denique apostolus Pctrus credentem
lizare,

men dum
fieri

sseculi hic est, qui constellationibus agi

mun-

et

duodecim

signis ortus et occasus fieri de-

cernit calculis, nihilomninosine

horum motu putans

Cornclium cum

x), nec dignatus est ministris astantibus hoc opus facere; si

suis jussit baptizari (Act.

possc. No.nne stultam fecii Deus sapieniiam hu-

jus mundi? Stulta facta est sapientia hujus mundi.

enim

defuissent, ipsc hoc egisset necessitatc

comvene-

pulsus.

Quanto ergo melior his

sit,

quos

illi

putans enim se sapere inventa est imprudens. Quod enim impossibile judicabat possibile declaratum est,

rabantur, ostendit, et non

tamen hoc nomini suo
:

Deum incuriosum aastimans.
ram
ejus

Est aliquid hac assevc-

decerni permisit, sciens periculosum esse gloriam Dei nomini hominis vindicare est enim quasi idolo-

ratione stultius, ut fecisse dicatur

mundum

et cu-

non agere

?

ad quid

fecit. si

non ad illum

'

,

<

'

i;

lRRATIO.VUM
quod
fecit ?

in

EPP

PAI
'

l.l

III,

l

.

I.\

I.IM-I

I

\|»

i

pertinel
i

\
,,u "

l,ur "

"l

'

itermundo
pici,

frui,

qaosdam deprimi,
Qui h
I

t

bene igentet

tlc

rnalevolosgloriuri, idcirco incuriosum
lideranl

Deum
non
'
i"
1

oeuni

Deura
tul

di< it,

-'

odini

l

,t

m
i-i

derolum, na( injo

enira jud

nii
ii.iin-

nundum,
patiens Hei
i

el

injuHtu
<l.<

t,

.h

wnul

in
i

m
I--.

Si

tanl

'

epo H
tra

odio divinic
bi
iii

tei

minari, qui Dci judii

tamus,

quo m depi
,

»i

ill

tliun!

'
f

1

ii

/'

t

.

-

ttuiniliabuntui

quia

nai uni

:u

ccptin

tioi

iiii

iiit<

apud Deura
\,///i
i,

uu,
iii-

i|in

,.,-,

|

Quid
ternere,

^

1

"""
'

I"

"*
-*m
'

enimtara
..,.,

draile imprudentiaj,
,iM

quam
.

qui

rtuU,tlfl hnborct in B

iuo« peraecatoi
eri,

""""
ijin.i

'"'"
pei
i|-

""P'

patei

el
i

flagellai

i,

onspui,

i

olaphiiai

i

i,

I

'

-|uiii-

oron
.

impi udcntia- simili
d

tultum videtui
i|,i,ni.
.

tultum

li"<
I

uuperal

om
I

\
-

.

i

iniiii

quippe
i 1
.

lei

sapientiu est,

tiltiti.i lui|ii-

1
1

i •

1 1

1

dicta esl caro V'crbi,ul
,

quiacarnalesquiquepercarnissusDprudentiara percrenonvalebantadsaptentiamDci,pcrstultitiam
in
l'/'/

M
libci n

Quod
sapicntiam
i

tiiiiiiin
;int<
§

putatui

;

iii.iii.ini

utionis, id e

t

pei

cai nera \ ci bi, »an u
id •-.

ei

I

~

i.i iii

\

gnovii
ejuu
lci
1

mundus,
unii

homines,

Dcum
iiuiii

non
I

••

»t

i

iii.

qui

<,••

ipientia

Quia
1 1

um majcstatcm
h<p<
i,i
i

sunl Balvati

Stulto

ibu»

illius

visura <-\. ul pi o horainibu
-

1

.

vcl cleincnl

dc

i

...
i'i
'

|..

i

napicntinm camis putantcs
• i

ind

iitt

i

dcbcrccoli,
li.
,

eum hom
debuit
I
'

unplius dcbil
\iil"-.ittii
iii
,1
i

i

in-.
..
.
i

.|ii

i-

.11.- -tnlt
i

,,.',..,
.
i

,iiit,i.i

i

1

ii

uii

I».

.'ii

iii

loiniiiihiis ili^iuiis
i ' •

tur, Mi

illi

ilillnliiiil. -,il\i li.-i.-iil.

illi- il.inni.it iI

iii
.

iiiiiiilxis
v

iii.I
'

I

\
,

i.

i--itin|.i

i

^tiiltnin
i

HKiml.
inliiis.

Iliill

iilllil

\.-i.'

-tnll ,

pci
I

111111111

i.-i

onsiho
,

i.iI-mim
.Iniii
. i

nitioni
-i;

iiiiii

imnit,

stultuiit

iiii.i.i.ni

|itit.ilui
1

ii.ii

'J
1

tui- d

hominibus, quia
N
rant, -

s,.

ludaei
-

signa petunt, quia non
il

dif-

Mpiunt quam carnal
,,.,1,.,

eniiu spirita

i"

1

""

1

potuisee
1
.

qucrun!
fru

1

~

%

i

»

_

ii..

Varon
lonnni

iii.i. ii,
i

i

_.<

,,,„.

Hint camalin spiritiUib

,

.ii.n .iituli

e,cl

lutitura in ven1

M
t.-in.

m

ii

, r|ii-

ti iiiii-

vivuin ejc<
ul
I

dicbus ••! tuin --• illud

1

iii.ii-

t

quaiii

i

i

uncii pra»< ipuc qiurrunt,
vidil
ipi
I

t.iin iiut.i-

-u|..i .i\it

l

oliquid talu

\

idcant,
unt, \
i"
'

quod

M
utus
lura
'

vincunl

lei rcrai

,

inllnuum

1

1

lcum
111

undc
"
di.

di,

niun

iniii tiiiiin.

quin

iiii.i

rnortuui

Vicil
|i

<

um

ri<

m-

\

t

m

I

•i" irto

!•

'"

tmento vivum
qui
|,
i

exi
pi

Virtoreninicj
,,,,,
,,,,

mpiuntiamqu orunl
iu
i

noluntaudirc
-unt

i

tcrquara

iiiiin.li

i

utionc

•-

ibilin

IiIiii

\

M

fH.l
i,

\liiltiiin
,

u nii

.1 ...

ti

in iin

.iii

illoi

ii,

M
.iiumli
i

ilcm

iii'iui'i

ii.

l

ili/ uiiiii

qticra

.11.

qu

i

i

iini

I

unl

l|

quiti illuiii pi
i.iin
Iii.ii

..,,

iiiu

pnti

|

inl

mundnnam

«apicntiam itultitiuvidctur,

iMun

i

19

B.

RABANl MAURI ARCHTEP. MOGTJNT. OPERUM PARS
in paucis est. Seil

III.

20

asseverationem elegit Deus quae
stulta

A

incolae loci illius villara

appellant,
nisi

tam

parva,

tam

mundi
:

elegit

ul

confundat sapientes. Stulta

exigua,
(

tam

|>rope nulla est

pristina

Domini

fixum

mundi sunt virginem peperisse, et Dei filiumcrucicredi onim hoc stultum putat, ideo Deus ut
elegit, qui

lnisti nativitatenobilitaictur.

Elegitergoinlirmos,

pauperes,indoctos, non quia reliquit firmos, divites,
sapientes, nobiles, sed
rito
rito

hunc oonfundat, hos
liic

hoc credunt, quod

stultum judicat

:

confundunturenim sapientes,

medivitiarum suarum, merito substantiarum, mesi

Lpsos

primo

eligeret,

dum
esl

quae pauci negant, raultos vident fateri.

Non

natalium

sibi eligi

viderentur, atque inflati de

enimambiguum multorum

sententias

paucorum

his

rebus salutem humilitatis non reciperent, sine
noiiio jiotost

ad cogmtionem anteponi fidei priusstulta raundicollecta sunt, utpostea etiam Non astuta vocarentur, Paulo attestante, qui ait multi sapientes secundum carnem non multi potensententiis. (Greg.) Alitor,
:

qua

redire ad illam vitam, unde

non

labereturnisiper superbiam. (A ug.)Sed
aliquis:

forte diceret.

Etsiipsehumihter natus

est,

indiscipulorum

nobilitate jactare so voluit.

Non

elegit reges aut se-

tes,

non multi rwbiles

;

sed

qux

stulta sunt

ele§ii Drus, ut

oonfundai sapientes.

mundi Tempora namque

natores, aut philosophos, aut

oratores.

Imo vero
Pe-

elegit plebeios, pauperes, indoctos, jiiscatores.

sanctasEcclesiaeprimalitterarumperhibenturignara,
ut videlieet cunctis in praedicatoribus suis

truspiscator, Cyprianus orator. Nisi fideliter praece-

Redem-g
elegit

deret piscator, non humiliter sequereturorator.

Non

ptor ostenderetquod ad vitam credentes populos non

de se quisquam desperet abjectus, teneat Christum,
et spes ejus falsa

sormo, sed causa suaderet. Et infirma mundi
Deus, ut confundat fortia.fAmbr.)

non

erit.

Ut non glorietur omnis
est,

Idem sensusest,

caroinconspectu Dci.
nis

(Ambr.)M

ut sapientiacar:

quia quod pauci infirmum putant, hi qui se prudentes aestimant in saeculo, diffidentes de spe, a multis

erubescat in errore suo judice Deo
carnis
est diffidere

sensus

enim

Dei potentia virginem
ratio, qui

virtus asseritur, quia multi credunt,

quod

infideles

peperisse, quia hoc
carnis,

mundi

cognatus est

non credunt ad illorum ruborem. "Vident oteniminfirma Christinominatadsemoniis imperare, prodigia
facere
:

(Aug.J Videte quemadmodum nobis abstulit gloriam, ut daret gloriam abstulit

non

recipit.

;

infirma autem sunt

mundo

injuriae,et pas-

nostram, ut daret suam

;

abstulit

inanem, ut daret

sio Salvatoris nescienti hsec

ad virtutem proficere,

plenam quod

;

abstulit

nutantem, ut daret solidara. Non

quia ideo istapatise permisit, ut vinceret
injuste

mortem

:

ergointe debes gloriari, quod prohibuit Veritas sed
ait

enim patietpotentem resistere noIle,gIoria est patientis, et damnatio occidentis. Et ignobilia hujus mundi et contemptibilia elegit Deus qum non suni, ut ea qux sunt destriicrct. Ignobilia ergo etC contemptibilia elegit, non quia vere ignobilia et contemptibilia sunt, sed sic judicantur a mundo, quia
spernunt rationes mundanas credendo in Christum,
ut ea quse sunt vere ignobilia et contemptibilia destrueret, quia ipsi

Apostolus, hoc praecepit Veritas

:

Qui

glo-

riatur, in

Domino
enim
ex
:

gtorietur (II Cor. x),

Ex
Ex

ipso

vos estis in Christo Jesu. (Ambr.)

ipso, id est,

Deo, qui omnipotens

est, esse

nos in fide Christi

Dei enim propositum estutve-

ritatem ejus et misericordiam per Christum disce-

remus. Yeritas est mysterium Trinitatis, misericordia vero, qui cum essemus captivi redemit nos. Qui
factus est sapientia nobis, et justitia,
cl

condemnandi sunt qui judicant asseverationem enim illorum error invenit nec fuit ab initio nostra autem discimagis judicandi
et
:

et sanetificatio,

redemptio.

Ad confirmationem credentium
dicit egisse quae gessit,

Chri-

:

:

stum Dei voluntate

ut scia-

plina ab initio est. Destruitur ergo

dum

sine testi-

mus

vere nos sapientiam didicisse et sanctificatos

monionudisverbisasseritur. Nostra verononverbis
solis,

sed et teste virtute probatur. Quare

autem

primo ignobiles paucos, imperitos, impolitos elegerit Dominus, cum haberet ante oculos suos turbam magnam incomparatione quidem illorumpauperiorum pauciores, sed in genere suo raultos divites, nobiles, doctos, sapientes,

redemptos a Deo per Chrisium, nemo enim redemitnisiquodfueratsuum. Sive ergo quod redempti sumus, sive quod sanctificati. id est, ab opere carnis et idolorum immunditia puresse, et justificatos, et
gati, sive

quod

justificati

(justum est enim creato-

rem

colere caeteris spretis), sive

quod sapientes per

collegit,

quos postea etiam-rj idquodmundanosdidicimusimperitos,totumhocDei exponit Apostolus sacramentum Infirma beneficiura est per Christum. Redemptio tamen no:

mundi mundi
bilia

elegit

Deus ut confundat fortia,
ct

et stulta et

li

jus

stra haec est

:

obtulit

onim

se Christus

diabolo cu-

elegit Dcus, ut

confundat sapientes,

ignb-

pienti ut peccati in se contradictionem auferret, et
sic captivos ejus erueret. (Greg.)

hujus

mundi elegit Dcus,

eaquse non sunt, id

Qui factus

est

nobis

est,non computantur, ut quae sunt evacuentur. Venerat enim docere humilitatem. expugnare super-

sapientiaa Deo, etjustitia, qua

scilicet justitia,

dum

biam

;

venerat humilis nullo

modo

hic prius altos

quaerere qui
nasci de
illa

tam humilis venerat; primo quia elegit
femina, quee desponsata erat fabro
;

inhocmundocontravias peccatorum venit.antiquum hostemvicimus,aquo capti tenebamur. (Aug.)Fi]xas factus est nobis sapientia a Deo et justificatio, quia
temporaliter nos
aliquo tempore, ut
et

ad illum convertimur, id est ex

non
litas

elegit ergo

amplos natales ne in hac terra nobisuperbiret; non elegit saltem nasci in ampliscivitate, sed

cum

ilJo

maneamus

in aeternum.
esl.

ipseex

quodam tempore. Verbum
nobis, ea

caro factum

sima
nec

civitatis

natus est in Bethlehem Judae, qua; nomine nuncuparetur, hodieque illam

et habitavit in

porro justitia quae vivit in
est, et

seipsa procul dubio

Deus

incommutabiliter

m

l\

LRRA1 IONI M
.iii
«

l\

BPP. PAI

l.l

LIH

l\

IN

EPIsTl

l

\.

-i

A
i

CAPIT

II

lii

hl
' i

vil

,

cum
••

<-|"

m

iii

-il

JU

'

,-,

coha
itimo
i

juftti
I

qu into
••
I

iih

m
i

Indfl

Bcriptum

de uniffenil
itque

l

<

I

I

»

-

»

cui

utique Patri
.•ii

ipientifl

mptio
li',

titia,

v.-l

ille

<..•

profi
li.i.
I

l|U

i

c

,

tipimu

nil ite

plen

i

juhtitia
'
;

i

namqui
iiintii.ii
i.

ino
1.'
1

.ni

i

.litii.

il

hom numqu im

i

,

<

imitandum cxempla nobifl poterint tvperiri, quin ,i necduin hi tum omnin in iii \ |..,-i..|iiin videmufl, eum inomnibu li... iu nmni modo poKxumi
l i

li-

'

I

intur, q

i,

I

ii

invenii •
,

De

i|.

ei

dii itui

indo, u<

i

/>
....

I

iiim .i

in ftlio

i|,i,Mi iu,

in nlio jufltitia, in
III

uli

lll

llMIIII
<

II

alio

humilitac

i

epci itur,

membi
torum
in

itim

hi
>

onumquemque
iuii.

nui

divinuii

currentibun vero

m

unitatem

fldi Rtii

|uin ipfliim

i

redditur in vinim pertoctum, plenitudim*m
loi
|»ci flcii
I
»
. 1

cx quibu
itur,

M
qui

..i
|

mombrorum
' i

prietate

illud

tempu
-.

quo mi
I

1

omniu
-

in

nmnibun,

in pni»«i*iiti

,t--t

|uo diximu
iii

irtutiim,
I

ju<liri<> miIi

«dut

••itiiiii.it

ii

m

li<

.

i

ii

.ii

lum
licel

|,L

nitud

tultn
rlat

i

imi

m

i

n

iii

omnibuii

qui
t

i

unu
divi

imen

libun

brortitn
inl
tpiiit

i,|

Dominum
pleniu*

tenditur, nicut in rollntionihi

i

iiin

dinputandum
i

i

iiiiii.nii.i- i.i ni

nb

-uli
iiii

ii

in-

.'\

i

Spii iini

'

u uberiui vidimuii elTluero, non
iii

>ii<>.

I

ultun qu
l

iniili
>'

ut

inimiriti

in hif

'in

quoruni
iii

u

um
lit

imitationem qu

iriun

|

,

itinu

M
phel
i
I

pl

prophel
,

i

nt
|

ni
1

l

lominci
I

,'tllllll'll
lllll.

M

-I
I

.1

.llll
'

III

I'

,||ll
i

III

I,

.(itii

.

,

uiiiiii
,

,i

pluunl

i

illll

ivlum
iriniitui

imii
ii

tutii

i|u

i

tultil

ii»

» I

illiu
ii>

ilum nl
i

ill

bene

nihl

rril

i

q


»3
13.

;

RABANI MAUKl ARCHIEP. MOUUNT. OPERUM PARS
sapientiam non hujus
sseculi,

111.

24

hujus swculi. Recte

ait

A impiam

faciebant,

non erant

nescii.

Dominus tamen
Dei Filiusin-

sedfuturi, in quo veritas Uei nc^ant ilms apparehit:

majestatis dicitur crucifixus,

cum
id

morinesciat: sed
est,

hoc enim saeculum rationem
initatc cogitationis terrenae.

hanc non capil

inflr-

quia Verbum carofactum

est,

Neque principum hujus s.rcitli qui destruuntur. Manifestum est non esse sapientiamhancprincipumhujusmundi,quiadestruunturabilla:Christianitasenimomnesdestruiterrores,

carnatus

homo

factus est,

ipsi

ascripta est mors,

quia Judsei non utique carnem persecuti sunt, sed

eum

quos
stolus

alibi

Apostolns enumerat.id
vitia,

est, idololatriam,

avaritiam ct caetera
:

sicut dicit

Joannes apoin

Propterhoc venit Filius Dei ut solveret opera
Sed loquimur Dei sapientiam

diaboli [IJoan. m).

mysterio, qu/c abscondita

est. Occultuni scnsum manifestare missum se testatur, quem neque principes, neque potestates scirent, neque mundus audierat

qui operabatur per carnem ac per hoc quamvis Dominus majestatis mortem ignoret, quantumad Judseorum tamen votum pertinet, el ad principum hujus saeculi, Dominum occiderunt in carne. Ex forma enim servi crucifixus esl et tamen Dominus gloriae crucifixus est talis enim erat illa susceptio quae Deum hominem faceret, et hommem Deum. [Aug.) Quid tamen propter quid, et secundum
;

:

quid dicatur, adjuvante Doinino,prudens etdiligens

ac per hoc stultum putari, quia incognitum est: esse

autem rationale
Dei sapientia,
est;

et salutare teste virtute,

cuiomnisB

intentio cedit rationis humanse. Abscondita est ergo

dum non
Quem

in

verbis,

sed in virtute
ef-

non humana ratione possibilis, sed Spiritus
prsedestinavit Deus ante

secundum id quod Deus est glorificat suos, sccundum hoc utique quod Dominus gloria; cst, ct tamcnDominusglorise crucifixus est, quia recte dicitur, et Deus crucifixus non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate
lector intelligit.

Nam

ecce diximus, quia

licacia credibilis.

sse-

carnis.

cula in gloriam nostraii. Usque adeo vera sapientia,
et

Sed sicut scriptum

esi

:

Qoudoculus non

vidit,

nec

cum Deo semper fuisse

declaratur, ut ante sajcula

auris audivit, necin cor hominis ascendit, quse prseparavit Dcus diligentibuseum. (Ambr
est in Apocalypsi Eliai, in Apocryphis.

pnedestinata in gloriam nostram dicatur, qui credi-

mus.Prsescius enim Deus errores futuros in mundo,

quem

erat facturus,

hoc decrevit ad confusionem

illorum qui sibi stultitiam sapientiam facturi erant,

plum inopinatam rem factam dicit, in humanum sensum non caderet, sed

Hoc scriptum Per hoc excniet quse non solum
)

et ccelestes

ad nostram autem gloriam qui credituri cramus et credimus. Quam nemp principum hujus sseculi cognovit: si

potentias lateret, Dei scilicet Filium incarnatum, ut

quod supra dixerat firmaret, quiasi principes hujus
saeculi

enim

cognovissent,

numquam Dominum

maje-

Dominumhominem factum nonintellexerunt,

statis crucifixissent.

quanto magis homines. Sed si verba offendiculum lumhominesaccipiendosJudseorumacRomanorum, G V el scandalum faciebant, virtutibus tamen et signif nis sed et hos principes et potestates quos supra dixit, fides non debuerat denegari infirmitati enim et ad quos vere pertinet dictum hoc, adversus quos no- ignorantise humanse virtus debuerat prteponi et
:

Principes hujus saoculi non so-

bis colluctatio est spiritalia

nequitise in ccelestibus

credi

quod humanaj

rationi impossibile videbatur,
est,

(Eph.

iv),

quia consilio ac voluntate illorum cruci-

ideoquc diligentibus Dominurn, id
praeparavit

credentibus

Denique post tentationes recessit, ait, diabolus usque ad tempus (Luc. iv), et ipse Dominus Princeps, inquit, hujus mundi venit-el in me
fixus est Christus.
:

donum

hoc. (Aug.) Aliter,

quod oculus

invenit m/iz7(/oon.xiv).Principesergo hujus seeculi

non vidit, quia non est color, nec auris audivit, quia non est sonus, nec in cor hominis ascendit, quiacor hominis illuc debet ascendere. Nobis vero revelavit

per ignorantiam Dominuin majestatis crucifixerunt.

Dominus per Spiritum suum. (Hier.)Si oculus non vidit nec auris audivitquse praeparavit Deus his qui steculi possunt intelligi, qui erant subjecti regno diligunt eum, quomodo idem Apostolus infert, nobis Romano, et neque Romanorum principes crucifixe- autem revelavit Deus per Spiritum suum ? Si revelaj"unt Christum quippe curn dixerit Pilatus Nullam tum est Apostolo intelligendumne est quod et ille causam mortis invenio in co(Joan. xix), unde et ma-D aliis revelaverit; atque brevis responsio est, non nuslavit, dicens Judseis Innocens egosumasanguine debere requirere, quid sit illud quod nec oculus vi-

Nam Judaeorum principes, quomodo

principes hujus

;

:

:

justt h ujus, vosvideritis(Matth. xxvn)

:

hi ergo princi-

dit,
si

nec auris audivit, nec in coi hominis ascendit
1

:

pes crucilixerunt
in semetipso.

Dominum, quos triumphavit libere

monibus
(Luc. iv);

:

Quamvisdicat Lucas evangelista de dseSciebant enim Christum ipsurn esseJesum
scierunt
erat,

quidem ipsum esse, qui in lege mysterium tamen ejus quo Jilius Dei est nesciebant. Hoc etiam et Petrus apostoltts ad populum Judaicum dicit [Act. m): Scio, fratres, quia per ignorantiam gessistis hoc malum, sicul et
promissus

principes vestri,

nontamen saeculi. Siergo perignorantiam servi occiderunt Dominum, peccatum cis ascribi non debet sed non licet hoc ignorare. Et
:

quamvis Dominum esse nescierint, tamen, quia rem

enim ignoratur quomodo sciri potest quodpromitnon cerniturin prsesenti; spes enirn qute videtur, non est spes, sed jam certa possessio quomodo si velit quispiam dicere, ostende mihi quod impossibile est, loquere quod audiri non potest, exponc quod non comprehendit hurnana cogitatio. Ergo hoc sensu Apostolus dixisse credendus est, quod carnalibus oculis et aure carnali, et cohitatione mortali, non possint spiritalia comprehendi. Et: si enim noveramus quondam Jesum secundum carnem. scd nuncjam non novimus eum; etin Joannis Epistola scribitur Charissimi, nunc filii Dei sumus, et
titur in futuro,
:

1

1

J:l:\

l

IONI M

l

-

l.l-l-

l'\ll.l
\

l.ll'..

I\

I

\

\\>

<

'

velatuni
iimi,
t

itnn
.t

.-.11111111.111
iti
|. .i!

ipse
• i

ulii
lia

|uin
ni. il.ii.il

in.lr.it
ii.

nfli

iii. ii.-

ii..ii

poterut,

uul
N.ini quia pr
i.ii

iuiu
i"

i

itniii qi

incflabilia -iint
i,.„

uli

ituiii

-iiiiin

i

lavil
i

'

redentibu
i.-i

.

quU
iini

m

Dei

iioii
|

it

n

I

addi

.i.

N.iin ip. n

uium uominibu
I

mentuin istudmi
i

- dicil '•
:

ir»

lcl pi in-

iinii

ij.il.u

.i

poti

tatibu
Ilt
I:

til
I'-

num
III
I'

Ill\.| Ulll.

qui

-

1

1

iii

ni

ii

nnlibi
,

neni

Irun

n
qui

in

mamcnti
i

llic

Iiiik

Li .iti.iin

1

tei iiini
i

nullo

-i.

potuil explanui i:ut
voi itati

unl nobi
pii

iionii divinojudii

ii

itun
-iiin

piril

riiiin

I

que, ut quod ne»cit inveniat, sed quianihilrelinquil
..iiini
|ii.,.l

I

Dci

Infi

ncscinl

(.Imfrr.)

liic

Spiritus,

omnia

novit. Dei

Quia enim di Deocsl profunda autera
ivil

,

ilium, neque

.iit.ijin.i

omnem virtutem et

pncscentiau

manifcstum
ilocti

»il

quod

'.11111111"

creatune impossihili
M.iiiii.-tiini

unt, quia han

>i
>i

loquimu
i

/,,,

ninumea
itatiom
.i

innm
tolis,

npii

dein

qi

insinuatu diviniti

iii.

-u.
it

i-

nullo
Ii\it

.iii.
l

iii

i

ub animo nostro,
I

qucm
intci

pii
,

'i

leniquc in

u

i*lio

iii

iii

ili

.,

i.

i

i/

Spii itu
.iiiiini

h imii

i

iptui

dii itui
'

\\i.

imi.

nt

i|,-ni
i

potentia rationalis, qua distat a p
ii

imus,
i

q

ilni

iiui

.

I.

•_••

ilominatui

.

ile

qu

i

ilii ii

solum

enim
iu-i

bomit

VpOBtolu
\.'lll"
I

llllll -I ll

lllll'l

-i

ianius,

'|in-

iii

iii

liomine, nisi spii

ituii

hominin qui
illuminel uh*
irdis.

in
litu

tiim hujua

mundi ao

epii

lonec venial Dominus,
tenebi
ii"ii
.

el

ui

um
h"i

el

munili
i

ut

<

quiilquiil boni esl
S<

ilot

toluni quisquc -n.
•iii
iii
i

vidi

il

ira
-.

utiquc
"iiin
ii.
iii

iiihIiiiii

ii

i|i\ii

Vposl

.lu

ncmini

i

i.iini

ijinil .u-.itui

homini*, nisi -|niitn\

li"iiniii-

qui

in
s<
I

induin quiwl

ideinufl in nobin

nuui
el

unduui

id

quod

rrediii
!li

n

\

idemux

multo*

llfld

H"li SUIl

ptum
i

ii. '.'iii

,

li

ii

in

l

s

quu

i

utionc

in

'

iii

,i

.iii

nltei o,
iin
i

.

iiin vei bis, vel d|m*i
-.
i

ibu

l.

iii,

,

n

ii

itni

.

ii

niii

iptum

,i

.

qllidqllill Mili;
i

hltel
ilii

i|ii.M|iii'

|>,

Snl

,in ni, in

itui

Iiiiji

u in

iinii "i

nn

<

i

Ijuuxil

ul

<

patenti

quod

i"

ii

inveni
S
\
'

1

B.

RABANT MAURl ARCHIEP. MOGUNT. OPEBUM PARS

III

28

sed per iidem spiritali ratinne concipitur, dicente
Isaia

A quia

eos

isti

inter se dividere, et pro altero inflari
el

propheta
:

:

Nisi credideritis, neque inteltigetis

adversus alterum coeperunt, dicunturel homines,
carnales, et animales, non

(Isa. vn)

naturali

enim magis

lege,
in

quam

cursu

si<lc-

valentes percipere quae

derum,
maiiis

et calculis

signorum, quse
naturae

firmamento

sunt Spiridis Dei
sia segregati,
1
1

:

ettamen quia non suntabEccledeos esse cupiebat
id est, in

notantur,

addiscitur.

Denique credentes
suse videnl

non hu-

parvuli appellantur in Christo, quds

verbis

sed

congruere,
;

1

i <
f

1

1

«^

vel angelos, vel

quos ar-

quod credunt: opus enim agnoscit opificem ideoque Evangelium animis nostris loquitur spiritalia,
excitans
illos

guebat, quia homines erant,

his contentio-

oibus,non quae Dei sunt,sed quae suni

hominum

sa-

ad cognitionem sni Creatoris. Spirita-

piebant. Deillisvero qui sunt ab Ecclesia segregati

libus spiritalia comparantes.

Hoc

cst. his qui

munda-

non dictum
tes,

est, ea

qusesunt Spiritus non percipien-

nam prudentiam

refutant, spiritalem efflcaciamtra-

ne ad
est.

scientiee

perceptionem

referretur, sed

dere, quae mysterio fidei continetur, ad illuminandos

dictum

hominum credentes enim quae mundi sapientia stulta judicat, spiritales sunt. Animalis autem homo non percipit qux sunt Spiritus
sensus benevolorum
;

Spiritum non habentes. Non est autem consequens, ut qui habet etiam sciendo percipiat

Dei

:

stultitia

enim

est

illi.

Pecoribus enim similis

\\

quod habet; habent ergo istum Spiritum in Ecclesia constituti parvuii in Christo, adhuc animales atque carnales, quid habeant percipere non valentes.
id est, intelligere et nossp.

sensum suum

in terra deprimit, ideo

non assequitur
lieri,

Nam quomodo essent par?

nisi qua? videt,

nec putat aliquid posse

quomodoscit. Ideo quidquid aliter audit, vit, stultum judicat; nihil enim sestimat posse
sine commistione.

quam quam nofieri,

vuli in Christo. nisi renati ex Spiritu sancto

Nec
et

mirum
tis

videri debet

quod quisque aliquid habeat,

quod habet ignoret. Ut enim taceam de omnipotenatque incommutabilis Trinitatis divinitate, quis
quid sit anima, et quis non Postremo ut verissime noverimus, animam?
in Christo,
facile seientia percipit

Unde

ridet,

audiens
et

Deum

filium
:

genuisse,

quem
:

scit

simplicem

incorporeum

et

virginein peperisse, et resoluta corpora
vocari ad vitam
ficiant ut

cum

tiaec

rursum remagis ad laudem Dpi pro-

habet

quod parvuli

nondum

percipientes quae

eredatur fecisse, cujus operis ratio investi-

sunt Spiritus, habent tamen Spiritum Dpi, paulo
post intueamur
ait
:

gari
tas

non possit: Deus est enim qui fecit. Imbecillienim humana stultum putat, quod seientia sua non concludit; cum hoc magis stultum deberet habere, et illud prudens, quod quia Dei factum dicitur, comprehendi non potest, humanam traditionem spquentes,

quemadmodum
templum Dei

eos ipsos increpans
estis, et

Nescitis quia

Spiritus Dei
diceret ab
:

habital in vobis? hoc itaque nullo

modo

Ecclesia segregatis, de quibus dictum est

Spiritum

dum unius

Dei fidem abnegant, spiritaliter G
inflati,

factum est quod, ratione carnis

putant

fieri

non possp, pt sic reprobi annotati spiritaliter condemnati sunt. (Aug.) Hunc Spiritum quod illi non
habeant, qui sunt ab Ecclesia segregati, Judas apostolus

apertissime declaravit dicens

:

Qui seipsos

segregant animales Spiritum non habentes.
ipsa Ecclesia etiam illos qui per

Unde in nominahominum,

non habcntes. Spiritalis autem dijudical omnia, ipse aut&m a nemine judivatur (Amb.) Quoniam vera ratio spiritalium est. id est credentium, hoc enim quis nuncupatur quod credit, ideo ipsi omnia judicant. Ipsorum enim exemplo infidelitas dijudieabitur, ipsi autem a nemine judicabuntur quisenim condemnet vera dieentem ? Cum enim constet omnes inimicos fidei
.
:

falsa tenere

pro veris, accusatio illorum in irritum

quamvis in ejus unitate constitutorum, qusedam schismata moliebantur, Paulus apostolus arguens, ait inter caetera Ahimalis autem homo non percipit qux
:

jam deducta est veri judicio condemnata; quia qui non crediderit, inquit Dominus. jam judicatus cst
(Joan. m). [Aug.] Ita

homo renovatur

in

agnitionem
et

sunl Spiritus
test scirr

I)ri.

Stultitia est

enim

illi,

et

non po-

Dei secundum imaginem ejus, qui creavit eum,

dit quid dixerit
capit.

quoniam spiritaliter non percipit,

dijudicatur, ostenid est,

spiritahs effectus dijudicat omnia, qua> utique judi-

scientia

non

canda sunt

:

ipse

autem a nemine judicatur. Quod

Yerum hos in Ecclesia constitutos parvulos autem judicat omnia, hoc est, quod habet potestadicit nondum spiritales, sed adhuccarnales, pt lacteBtemi piscium rnaris, ct volatilium coeli, Pt omnium alendos, non esea. Quasi parvulis, inquit, Clvripecorum etferarum. et omnis terrse, et omnium sersto lac robis potum rfrtti, non escam, nondum enim pentium qme repunt super terram hoc enim poteratis: scd nec adhuc quidem potestis (I Cor. m). agit per mentis intellectum,per quem percipit quse
?'/'
:

Ubi

dicitur,

nondum,
si

vel

desperatur,

eo tenditur, ut

non adhuc, profccto non sit aliquando quod nonsit

sunt Spiritus Dei. Alioquin homo

in

honore positus
ri

non

intellexit,

comparatus est jumentis insensatis,
est illis

dum est, adhuc cnim.

inquit, estis carnatcs, et osten:

similis factus
spiritalis

(Psal.

xlviii).

Judicat etiam

dens, unde sint carnales

Cum enim

intcr vos, in-

nonne carnales cslis ei sexundum hom incm «)/ifr?//afc?atqupidipsumplanius aperiens, cum enim quis dicat, inquit: Ego quidem sum Pauli, alius autem, EgoApollo, nonne homines
quit, semuiatio ct contentio,
estis?

approbando quodrectum, improbando autem quod perperam invenerit in operibus moribusquefidelium,incastitate,injejuniis,incogitationibus
piis

de

his, quae

per sensum corporis percipiuntur

:

de his enim judicare nunc dicitur in quibus et potestatem corrigendi habet. Quis enim cognovit sen-

Hi ergo,

id est

Paulus et Appolo, concordes

erant in unitate Spiritus et vinculo pacis, et tamen

sum Domini, qui

instruat

eum

?

(Amb.) Sensus Dei

1

1

M
i

i\
pei

BPF. PAUIi Ul
\
•-.

italitei

juMil

flei

i,

alitci

I

apienti

i

Uill
i

prob iretui

factum

(Jui
illi.

im nullu
ul

ei it.
1

etdinpliceul
i

emendel
Dei,
,

1

qnia qni
qui

,v ii

laudal potenti un

indum
i

i

iii

de

-•

1 1

'

omnia H'l enim

umhigitui runcta ei
.alvntoi
I

nil

quifl
i.

'

I

,|in i|ii- i|iin
|

iminum
quo
lura
,

i
r

-

1

1

1

1

1

» 1

1

|'t

'-11

un -

i

iptum

e

i

-,

i

qu<
ii

-

ura p uii-

w
tura

ntimentum

-

_

i

»

1

1

iluiitui

I

Dominu
iti
ii.
<

tutui
iliura datui
i>i

itu
. I

cutn
p
i

cuili

B
cit,

ujun

ille

raem-

niii '-!
i

'|

ruditui

Ornnesetenirafideles

membrn
in

noeti
i

redemptoi
Ii.im
I

lumui
1.

1-'

itur,

iii

ipae

nobi

e(

l"

i

I."
i

ii iii

i

,

omulium juvatui
II

!>

hab

dii it,
'li\

quia
nentenl

i

redenti

-

ptu

tii

siiniii-

ejuHdem

m.t\l'i

fundatui

in
'

«

T

III

tjiiibun

nimium

iii
|
I

i"

adita

i

ntibin
in.iiii.

pei

Mibtilioi

lucunl
'

tnti

\

Mil.

\uii.

In-

I

iquitUI

:

.,in|.i"|.i'i'-..'|.i'.'i
iin.i!
.•i

HDculi fldhuc roluptatibu. lervie-C rtultitia, ei
,

i

ii.i

Imptii

ii

.1

l>
'

Spiritum
tntim
.-1111111

buptismum
i.

iuI
.

veterem

hom
untui
'

m
.ii

fnernnl re
n

,.ii
'-111111

abi

.1..

prin

i

itui
ii

-iii'

lu
.1

tum

...

'

m
u!

u

lei
i.i

.

-i

ni. M. .-..i

n.

.1-

.

nln edil
'i

iii

tamen

aliui

ni".

.

ede

nd

illuui. MMiipei

num

l"i-ii.i.-i.i ini

'

iil

in

I

ln
'•

i

I

n
|.i
i

uon

lnil

1

1

_•

1

1

1

1

1 1

1

:

[liritulin

.iiiin lide
ii.

q
i .

i

»pii

ii

ile, iinll
.-. i..i

h

t

l

ni

l

ii. .i.

jti

ni

uli lu
.•'

impei
vii

fei

tion
I

,

autem

ri i >

iiinliiiii vil

illi

••

.'i

imperitiam
\

.,>,!.

.1.

.

iritalibu

pateretiu
ii. .ii

illm

.1.1

II.

qucrchnntur duiluui
nllnii
:
1

i

1

1

-

i

i

.

imnibu* unnal
ii.ini.

nulliu
|i.
. l

ii.i.nt
iiiiiiuin

.

ti iiiii

i

ln

iatum

i«»«»

imi

31

B.

RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS

111.

32

nicationum deseruisse contagia, tanquam qui sum-Ain mediumdeduxit,qu8eapudeosetperpetratafuerat niMiii perfectionis perhoc appf ehenderimus, remisetincorrectaremanebat.(4m&.)Sicutenimgloriantes
siores deinceps erga emendationem cseterarum passionum lenioresque reddamur, et inter utrumque

inDeoetde ipso lioiniiic^ratiain sperantes, dii dicuntur a Deo adoptati ita ct in homine gloriantes,
:

detenti,

gradum

spiritalis profectus assequi

nequea-

et

homines, et carnales dicuntur, sententia Deicon-

tnus, existimantes

dam
gati.

sufficere,

ad perfectionem nobis habenquod exteriore homine videmur de
htujus ac

clusi,

qua

ait

:

Ego

rii.ri,

Dii

estis

;

vos

autem

sicut

conversatione mundi

voluptatibus segre-

homines moriemini (Psal. lxxxi). A sua ergo persona incipit, ne forte putaretur per invidiam magis personas illorum destruere, ostendens magnum errorem

xmulatio et contentiones sint, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis ? (Amb.) Indignitatis causas ostendit quia
in vobis
;

Nam cum

de homine qui sperat auxilium, carnalis est

;

qui

ad Dei contumeliam pertinere, quando Deo praeQuid ergo miuus est a gentilitate, dutn adhuc aliquid de hominibus speratur ? Quid igitur est Apollo, quid vero Paulus ?
et

dicato, gloria datur hominibus.

autem spreta humanitate de Deo sperat, spirita- ministri ejus cui credidistis. Ut quia ministri sunt, lis est, quia Deus spiritus est. (Aug.) Quid est amspes in his non sit, sed in Deo, cujus sunt mibulare secundum hominem, hoc est esse carnalem, Bnistri. Illi enim gratiarum actio deferenda est, cujus quod a earne, hoc est, a parte hominis intelligitur donum est hi vero servi, quos etiam invitos oportet homo, et eosdem ipsosquippe dixit superius anima- dispensare. Nunquid non Moyses coactus est ire ad
:

les,

quos postea carnales,italoquens:^4nimahs autem homo non percipit qux suntSpiritusDei:stultitia

Pharaonem (Exod. m)

et

Jonas invitus est niissus

pnedicare Ninivitis (Jon.

est

enim

illi.
:

Talibusigitur,idestanimalibus,paulo

i), et Ananias contradiceus missus est Saulomanumimponere? (Act.\\.)Et uni-

post dicit Et ego, fratres, non potui loqui vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, et illud et hoc eodem loquendi modo, id est, a parte totuni
:

cuiquesicutDominusdedit. Idest sicutvoluitetscivit.
divisit singulis ofticia ministerii.

Ego plantavi ,Apollo
dedit.
;

rigavit, sed Dcits

incrementum

Plantare

est

ab anima namque et a carne quae sunt partes hominispotesttotum significari, quod est homo; atque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis, sed

evangelizare

et

ad fidem attrahere
:

rigare vero,

baptizare solemnibus verbis

peccata

autem

di-

mittereetSpiritum dare, Dei
salutis

solius.

Siergo effectum

ipsum est quod utruinque, id est secundum hoininem vivens homo, sicut non aliud quam homines significantur, sive ubi legitur Ex operibus
:

idem

Deus
:

dat, nulla salutis gloria in

hac re homi-

nis est scimus enim et Spiritum sanctum sine manus impositione datuiu a Deo, et non baptizatum

legis

non justificabitur omnis caro (Rom. m) sive q consecutum remissionempeccatorum. Nunquid non quod scriptum est: Septuagintaquinque[septuaginta hic invisibiliter baptizatus est, quando donum
;

animse descenderunt cum Jacob in Mgyptum (Gen. xlvi) magis autein hoc apparuit in his qiue sub;

baptismatis consecutus est

?

(Grcg.)

per vocem
essent
si

suam Dominus
ct

facit,

sed minus

Magna sunt quaj magna

junxit
alius

Cinii cniiu quis dicit Ego sum Pauli autem Apollo nonne homines estis ? (Cireg.) Et quamvis Scriptura sacra aliquando homines po:

:

;

perscrutari potuissent. Facit ergo, juxta
inscrutabilia Job. xxxvu),

:

beatum Job, magna

quia ostendit foris perfectionem operis, sed latet intus ipsa qualitas operationis. Yoce sua foris etiam

nere soleat

humana

sapientes, sicut ait Apostolus

:

nonne carnaleseslis ? paulo postsubdiditdicens, nonne homiiii estis ? Nonnunquaiu tamen dicit, eos. quos a besliis ratione distinguit, id est, quosnonalteri bestiali passibnum motu demonstrat, quibusper prophetam Dominus dicit Vos autem greges pascuse mese cs.is homines (Psal. xciv), quia illos nimirum Dominus
.v
:

Cuiii cniiu sil inter vos zeluset contentio,

per apostolos insonat, sed corda audientium per setnetipsum interius illustrat Paulo attestahte
,
.

qui ait

Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deusincrementum dedit. Neque qui plantat est aliquid, neque
:

ijiii

rigat, srci qui

incrementum dat Deus.
plantat
est

Itaque neque
gat, sed

ijui

aliquid, neque qui ri-

qui incrementum datDeus (Amb.) Et plan-

pascit,

quos voluptas carnis jumentorum more non

D

tata enitn solent emori, et rigata
ditatis

ad effectum fecun-

affectat.

At contra hi qui carnali affectioni succutnbunt non jam homines, sed jumenta nominantur,
sicut de

minime

pervenire,

nisi

det Deus vegetam

vitam.QuantumergoadhonorificentiainDeipcitinet,
nihil

quibusdam in peccato suo morientibus per prophetam Dei Computruerunt jumenta iu stercore
:

esthomo, quantum autemad ministerium perut aliquid de
illo

tinet, necessarius est, ut honorificetur quasi servus,

smi

[Joel.

i).

Nonnunqiuim vero cumse vitium prosi

non

speretur ad injuriam Dei.

terveminime perpetrare cognoscunt, compendiosius
ad correctionem veniunt,
stioris, et

(Aug.) Quid volebatSimon nisi laudari in miraculis,
extolli

alterius culpfe

manife-

superbia

?

Ipsa

enim eum

coinpulit ut pecunia

ex latere requisitse

eopprobrio confun-

emendum

dantur, ut ex eo quod defendere nequeunt, cognoscant se tenere improbe quod defendunt. Unde cum
proterve Paulus Corinthios adversum se invicemvi-

putaret donum Spiritus sancti (Aet. ym). Cujus superbife contrarius Apostolus in humilitate tnanendo, in meridie fervens Spiritu, fulgens pru-

dentia, dicit
rigat,

dere inflatos, ut alius Pauli, alius Apollo, alius Cephae, alius Christi esse se dicerent, incestus

culpam

Nequequi plantat est aliquid, nequequi iiicrriiientinn dat Deus. Quiadixerat Ego plantavi, Apollo rigavit, sedDeus incrementum
:

sedqui

:

1

UIRATIONUM
dedil
.

i\

EPP

PAULl Ufi
A

l\

— IN

EPIS1

i

AD

I

el

iterum

NunquidPc
Vide quoe!
1 * t

aut in nomiiu Pauli ba
raod
Mi.

Dei, quid Helia rcpi

coli

*

.

-

1

1

j

pro

'

bristo.

non

vull -• i"i
.

-

quod

re»|

ir,

nimii

inii .imiii.i

ostentan
c.t

nuni

nonnulli
nulli qui

ridetur plantare

rigarc

.'

Scd

un
vi

in

i|

aliquid, neque gui riflra/.Quomodo timuit?
ci|

non aedi-

dunl
illi

isti

aliquid ad salutem eoruin quos in

I

hristo sedifi-

increpan
lo

cupiebat.
ii.im
dil
ille
11.

Greg. ) Adjutores cnira
ipse pei
\

Dei

sum
[uod

ofTendunl
illi

cum
1

''i

quem

intemam

gratiara infunI

de Deo loquuntoj

'-11.1111

«vera

loqo
lli-liu
1

cxhortationii

soncurrimua,

minime
l

pei

Spiritura agil intrinsccus, n
vocifl

rterioi pei
«oluin n

ministei iuin

adjuvamus,

el

lum
el

exhortatio ad

pcrfecti

m

ducitur,

cum

in
il

corde

interrojfat d
et
I

Dcua

Puerit, qui

adjuvetur: unde

aliaa dii

unen

inl
1 :

i/ur ijui

plantat
ii i>
>•
1

>

ementum
adjuvare
iiuiii
-1

Plantare quippc
eril

el

rij

1

B

dicebat,

sed

est,

1

1

1 •

I

utrumque vacuum

ministe-

quin dicta Spiril

\w

corde Deua non dal

incrementuin. Sed

quebat, dc quo, qoi
tesl

1

qui de sensu suo alta sapiunt, csse humilitei Deiadjutores
11..I11111.

mium

d<

leral

N

quio

'liini

se

esse utiles

l>

ssti-

mus
Dei
nostro, noa

mant,
ti-

.1

fructu se utilitatis alienant.
:

Unde

el

Verita-

voce discipulis dicitur

Cum
c.\v\\).Qui q

qu

1

autem
habel
eedifii

nihil

possumu*

i

prxcepla tunl vobis,

lcli-

limus faccn
iiii

fecx

'•' civita

hii

ii

ijin

rigat

unum
Bunt,

tunt.

\

>

l

num

sunt, quia

gnum

jara

ium buuUi
la|

I

ambo merccnarii
oflieia itiini.
;i

quamvis diversa
inveniatui
esl
in

sinl

illorum
diSi

lapidem portat, quia
qui portal alterum,
aic

S'escio
uiniiii
el

utrum

Scripturis

tunt,

quorura

diverea natura
el

in

sancta Kcclesia unusquisque
el

ni.'

111

alia plura

ejusdem natunesint,
in

divcrsa

rum,

portatur abalti

•cntinnt,
iniiii

non Bunl unum,
si

quantura diversa sen'

tolernnt, ul pei

im rharii

V1111

jam

iiiniiii

cssent.cx eo quod hominc*

erant,
1

non
el

diceret, utsint

unum,

sicutet

nosunum,
\t el

I

\

iiin

buos discipulos Patri commendaret.
\|."ll>.
|

vero
idein

dicit,

ut dignus essel

pi
•.

Paulus

quia

el

arabo homines,

hoc Dei
h

non

1

-

lum

scntiebanl
rwnl.
<

\

inquit, etqux rigat

unum

111

ei

dicitur

unum,

ul

non nddatui

damentum se di<
qui juxta disciplinnm
u

quid unura ? ct plura unura dicuntur, eadeni natura

ntque essentin non dissidens neque dissentiens
nificatui
ijiiiil

sii;

tum,

id

est, qui

sccunduiu

cum

vero additui quid
pluribui

nnum,

potesl

ali

Bifrnificari ex

factum, qunmvis
et corpus

ficinsunt, qua

posi
1 '

divcrsis natura, licut

nnima

non sunt utinisi

pervenientibus traduntu
ribun
/

.li>

.mt

que
.nii

iimiiii.

quid enim tara diversum,

nddatui

aul Buhintelliuiitui
iiiiiiin .1111111
il

quid unum,
Inde \p

id

est,

unus homo,
111

'
ne

f,

id ost,

1

obliqu

1

I

t

>t frivola,

1

.|int.
/

il>
\

incolumi fun
ti

nusqu

n

n
1

dumsuumla
int,

Qunmvis onim u

mala

1

scd quin majoi
ideo
.li
• •
1

1

qui cvnngcliznl
ill

qumuquiba
n, et noi

l>ti/.it.

ovil

mi

lnin
111. i|

.1.1

hoc
li

.'I
1

ad doctrinn sinrcritntcm pertinct, ul
1

11'

ii

.|ui

inviolntara

i>

ndil

!
i

ini

I11

pidihus
1

nutcm non

|»ortntur,

n.

1.

quos onsUil

I

'
..
1

liiiu
.111

\

icni

ii

sunl

1

ln isti
1

lu

tentin bonl

i"i>.

huii
dii

wloquitui

eiu
.

'•
1

I

eninicommei

w\i

\|.

inteni 'li\n

3u
rias

B.

RABANT MAURl

AKOlllblP.
faciat.

MOGUNT. OPEKUM PARS

JIJ.

36

etabsurdas nominis dignitas acceptabiles

A secundum

veniam concedil Apostolus, imoperApoiste in

Siquisautem superwdiftcai supra fundamentum hoc, aurum,argentum, lapides pretiosos. (Amb.) Lapides pretiosi sunt quos non corrumpit Ignis. Tria genera posuitpraBclarainmundo,inquibusbonamdoctrinam
significavit, Lignd,

stolum Christus; potest ergo et
habere Christum.
si

fundamento
affectionis

enim

nihil ei

talis

voluptatisquepraeponat,quamvissuperaedifice< ligna,
fenuni. stjpulam, Christusest

fundamentum, propter

posuit, sed frivola

fenum, stipulam. Tria alia genera in liis corrupta et vana doctrina
:

hoc salvus erit tanquam per ignem. Delicias quippe

hujus

designata dignoscitur. (Aug.) Qui bene vivunt, qui

amoresque terrenos, propter conjugalem quidem copulam non damnabiles, tribulationis
inunili.

Deum

honorantet laudant, qui patientes sunt

in

di-

ignis exurit. ad
et

bulationibus, qui desiderant patriam,

ipsi aedificant
:

aurum. argentum, lapides pretiosos (|iii autem anumt adhuc saecularia,etnegotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vineulis quibusdam et affectibus carnis, domibus suis, conjugiis, possessionibus, et tamen Christiani sunt, ita ut cor eorum non recedat a Christo,

quem pertinenl ignem et orbitates quaecumque calamitates quae auferunt lia?c, ac per lioc ei qui aedificavit, erit sedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificavit, et eorum
amissione cruciabitur, quibus fruendo utique
laeta-

batur; sed per hunc igneflasalvuseritmeritofunda-

menti, quia

etsi

utrum

iil

habere mallet, an Chri-

quomodo in aedificando

nihil praepo-

B stum,

a persecutore proponeretur, illud Cliristo

non

nitur fundamento, aedificant quidem ipsi ligna, fenum, stipulam. Sed quid sequitur? Uniuscujusque opus qualesit, ignis probabit. Ignis nempe tribulationis et tentationis
;

praeponeretur. Vide inApostoli verbis liominem redi-

iicantem super

iste ignis

multos probavit hic

fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos qui sine uxore est cogitai qum sunt Dei. quomodo placeat Deo. Yide alium fedificantem
:

martvres,
fine.
ria.

omne autem genus lmmanum probabitin
multi divites et senatores passi sunt
ligna,
l

ligna,

fenum, stipulam,5«i autem matrimonio juninquit, cogitat ea

Inventi sunt martyres qui haberent ista s;ceula.Edi-

ctus

cst,

qum sunt mundi quomodo

Quam

placcal nxori. Uniuscujusque opus manifestabitur,
dies

ficabant

tamen quidam eorum

fenum, stipuJia-

enim Domini

deelarabit, dies utique tribulatio-

lam. in affectibus earnalium et saecularium cura-

ni$,quoniam

in igne, inquit, revelabitur. E&mdemtrialibi legitur
;

rum

:

sed tamen quia Christum

fundamentum

bulationem ignem vocat, sicut
figuli probat farnax,
ct

Vasa

bebant, super quod aedificabant, arsitfenum, etij»si

permanserunt
perdet,

in

fundamento, sicut

dicit Apostolus:

Si cujus opus permanserit,mercedem accipiet, nihil

homines justlss tenlatio tril/ulationis (Eccti. xxvu).Et uniuscujusque opus, quale sit, ignis probabit; si ciijus opus manserit, permanet

quiaquodamavit hocinveniet.Quidergoillis
Probavit eos. Si ejus opus
si

enim quod quisque

cogitat,

qu« sunt

Dei,

quomodo

fecit ignis tribulationis ?

placeatDeo,gt<orf superzdi/icavit mercedem accipiet,

permanserit, mercedem accipiet:
rit,

cujus opus arse-

C

detrimentum patietur.Sicaliudest ignenon hedi, aliud pei ignem salvari, et unde? propter fundamentuni.

unde cogitavit hoc sumet. Sicujus autem opus arscrit, damnuiu patietur, quoniam quod dilexerat non habebit ;ipsc autcm satcus erit, quia nulla eum
id est,

Non

recedat ergo de corde fundarnentuni, noli
lioc est, noli an-

tribulatio ab illius

supra fenum ponere fundamentum,

teponere fenum fundamento, ut fenum liabeat pri-

fundamenti stabilitate semovit,s/c tamen quasi pcr ignem, quod enim sine illiciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit.
Et

locum in corde tuo, et secundumChristus, sed si jam non potest nisi esse ibi fenum, vel primum locum ibi habeat Christus, et fenum secundum. Uniuscujusque opus manifestum erit,dies Domini declarabit, quia in igne revelabit r. Hoc est mala doctrina in igne omnibus apparebit, nunc enim quosdam fallit nihil in eedificio praeponitur funda:

mum

uniuscujusque opus quale

sit

ignis probabit.
fiet, si

(Amb.) Quia enim per ignem examinatio
aliquo

in

non invenerit quod exurat, manifestat illum bonum fuisse doctorem. Mala enim et adultera do-

ctrina idciico in ligno et in feno et in stipula significata est, ut ostenderetur ignis esse esca. (Aug.)

Tale aliquid etiam post hanc vitam
J)

fieri
:

incredibile
et aut in-

mento. Quisquis itaque

sic

habet in corde Christum,

non

est, et

utrum

ita sit quseri potest

ut ei terrena et temporalia, nec ea quae licita sunt

veniri, aut latere, nonnullos fideles j)er

ignem quem:

atque concessa, non praeponat, fundamentutn habet Christum sin autem praeponit, etsi videatur habere fidem Christi, nonesttamen in eo fundamentum
;

dam

purgatorium, quanto magis minusve bona per-

euntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari

non tamen tales, dequalibusdictum ext.ijiioil regnum
Dei non possidebunt, nisi eonvenienter pcenitentibus

Christus, cui talia praeponuntur, quanto magis
lutaria praecepta contemnens, committat

si

sa-

illicita,

non

eadem crimina remittantur. Fundamentum enim
aliud hemopotest ponere prxter
id

prseposuisse Christum, sed jtostposuisseconvincitur.
Si quisitaque Christianus diligit meretricem, eique

quod positum

est

adhajrens

unum corpus efficitur, jam in fundamento non habet Christum. Siquis autem diligit uxorem suam, si secundum Christum, quis ei dubitetin fundamento esse Christum ? Si vero secundum hoc saeculum, si carnaliter, si in morbo concupiscentiarum sicut et gentes quaa ignorant Deum, etiamhoc

Christus Jesus. (Greg.) Nunquid etiam ipsi apostoli per ignem probabuntur, qui non judicandi sed judicaturi

duodedecim tribus
probabit

Israel dicuntur? aut etiam

illos ignis

cum quibus seipsum sanctus Pau:

lus

numeravit dicens

simul

cum

illis

Nos autcm qui rclinqitimiir. rapicmur in nubibus obviam Domino
Thes. iv).

in aera,

et sic

sempcrcumDomino erimus (I

1 .

I-..\AKK\1IunI
Si dii t"i

.M

i.n

Kl'!'.

I'AI

1.1

l.li;

I

\

l.\

r.l'IM

uni

Chmti
illuminanU ad
lui

\

em

|»i

i

lui ini

'll

Ml

/

,

uper

1

1

1 1

I •

1 1 ) f

i

.-

.

Udeli

pi

iii.i

.

ii

fj

bainl, quia

i

.liiii

in

|>i

i

MMiti

l

I

uninat,

futuro

|n

i

ii.ii

(/•.'•..

iii

.

cjui

lii

e!

|x

'ii

illum
.

|"'i

i>

iiiunuuui
i

i

..

Nii-

ii

u aliqua
niiii
ii
i

io rc

ilulinquunl
'

untui
i

hnnoi enim,

in

i

nt
|

quit Dominua, p«r
-|ui

dietur, aut unini hic per
pei
i

g

Intcl
|

itaiem, aul
\iiiiiii.mi .1
Mi

illii
.

n p n alera

\r\

ini

.

icutnonindie judicii omneg
.

pei

diuntui

prububuntui

ii.

i

iM
.

iquc die uoi

omneo oramno
.ni

judii ulnintui

Duminu

i

qui

..

-

IiiImi

-

1

1

-

1

t

-

luluif
i

iii.

i

•-

ImI"

judii

I

quaai u nobiu intei ot

nii
\ii. dii

.

.|ii...l
'.

ergo

.

i

ii

judiciura

protinus xubjun-

ii-


.

upitalin pl

.

II

ili

ni

die
•.
ijiii

ju licii

ibuntui

Kperutiuiieui
lll.l

h.

i

lucera
lii

tu

ii

enl venii
\.imi

tuuieu
iii

m
i-

sllllt.
I

Iltl

hilt

I

ll._-HI

III

.

I.

iimimi

tenebi

manenl jam
llli

l.lUlllll

judicati suiit, qui nuteiu
i

nihil
|n
r

tenebrarura liabent, Cdia, u\aritia,
iiii.nt

<

i

nii

.

judicio

.i'l

1

1

>•

•iii

vero qui
li

diaui

licel

baptii

i

»

tunl In lul
iliri

•!

unt,
iloiiiinu

De
lui

illii
••iii.

judii iuin

hnbcbitur,

ul
••

aul ad
ral

aul

-i'l

tenebi

plui

pertinen
hi

•!

veril
i

tnonstretui
iii

I

ul

judi<
i

it.

<t

i

judicent, impii ul
I

damuentu
I'

ilh

1
I

ii

ui

iii

,

ii.i

it.-.

qui

.iii

\

|'

ll.lll:

IIIIH

I

Ill

\nii.

i

iiin .i.iiii

inlnl
ui

iii

ill

inventum
it.i

fuoi it doctrii

in

bor
III
|>

'i

u
.

mi
i.

u
i

.

frati

\

ii.iin

ii. iii.

.1111 III

.111
ii

t

l.l|>|.|

tunip

.n.i
S

manebil
i

ipiiv

quocl
i

intei ibil

enira

i

im-

eraa

Dani

i

eniin iu pa n

i
,

.iiiii
i

.iin

illuui

'i

|U.I
I .

nondixil

ii

iic

39
judicii ratio

B.

RABANI MAURI AUCIIIKP. MOGUNT. OUEMLM PARS
Ligna,
bes,

III.

iO
:

reddenda est occupaverit; si dum' in-A caute juramus, ei cum hoc per aliquam necessitatem
Lmplere
rxon
facilitate, vel

sponsa describit

in

Cantico canticorum

Trano-

inquiens, nostrse cypressus, ligna
idcirco

domorum

omni

poterimus utique perjuremus, el cum temeritate maledicimus, quo-

niara scriptumest,

aeque maledici regnum Dei
si

pos-

strarum cedri (Cant. r), et templuni IVi lignorum genera eliguntur, quae sunl et bonae fragrantiae, et imputribilia, quaeque nec
corruptibili
subjici.

hujusmodi ad

sidebunt

temere aliquid suspicamur, quod tamen plerumque non ita, utcredimus, comprobatur, sine dubitatione delinquimus. Haec autem et his similia ad minuta peccata pertinere non du(I

Cor. vi); et

vetustati,

nec

esui

vermium

valeant

bium est,quae,sicutjam dixi,enumerari vix possunt, t-t a quibus non solum populus Christianus, sed etiam nullus sanctorum immunis esse potuit aliquando, nnt
poterit
:

templum Dei violaverit, disperdet illum templum enim Dei sanctum est,quodestisvos. (Ambr.) Haec idcirco prajmisit, ut illos compunpat
Si quis
:

Dcus

qui turpiter viventes corpora suaviolando corruperunt,

maxime

illum qui

uxorem

patris habebat, ut

quibus peccatis
ita

licet
vel

occidi

ante esset reus,

quam

causa

illius in

medium
:

pro-

animam non credamus, tamen

eam

ut qui-

busdam pustulis et quasi horrenda scabic replentes deformem faciunt, ut eam ad amplexus illius ccele-B quiacorporavestratemplum
stis fcponsi,

rumperet. Denique simili, imo eodem modo cum causam illius judicat, loquitur, dicens An ncscilis
est

Spiritussancti,

quem

aut vix. aut

cum

grandi confnsione veest
et
:

babetis a Deo. Superius Deitempluni dixit. lioc au-

nire permittant, de quo scriptum Ecclesiam non habentem maculam
v). Et,

Aptavit sibi
(Ephes.

tem

loco

templum

Spiritus sancti quis hinc dubitet.
:

rugam

quia Spiritum sanctum

Deum

significavit? (Grcrj.)

ideo continuis orationibus. et frequentibus

jejuniis, et largioribus eleemosynis, et prtecipue per

Qui itaque sacerdotes sunt qui templum Dei custodiunt,nisi hi qui orando, pnedicando, spiritalibus

indulgentiam eorum qui in nobis peccant assidue redimantur, ne forte simul collecta, cumulum faciant et demergant. Quidquid enimde istis peccatis a nobis

malignorum pravorum suasionibus. spirituum immissionibus, a ab hsereticorum erroribus defendunt?An non custos
actibus vigilando sanctam Ecclesiam a

redemptum non

fuerit,

igne

purgandum

est,de

templi fuerat, qui labores suae passionis enumerans,
dicit:/« labore
cl sili,

quo Apostolus dixit, quia in igne revelabitur et cujus opus arseril detrimentum patietur; et ut breviter
cuncta repetantur, omnes sancti qui Deo fideliter serviunt, lectioni et orationi vacare, et in bonis operibus persev.erare contendunt, nec capitalia crimina,
peccata, id est, ligna,

ct

xrumna,invigiliis multis, infame
multis,in frigore
illa
ct

in jejuniis

nuditate, atque

statim

subdit,

prwter

quse

extrinsecus sunl,

instantia

mca quotidiana,

sollicitudo

omnium

ccck-

siarum (II Cor. xi). Pensate, quseso, custos templi fenum, stipulamC quanta sollicitudine vigilet ecce enim in seipso inaenec minuta super fnndamentum Christi, sed bona opera, hoc stimabilia patitur, et cordis sui sollicitudinem aliis impertitur. Cujus rogo virtutis est, plus de utilitate est aurum, aigentum, lapides pretiosos supersedifi;

cantes,per illum ignem de quo Apostolus dicit. quia in irjnc revelabitur, absque ulla violentia transibunt;
illi

proximorum, quam de sua

afflictione cogitare, quis

hocdigneyestimat? quis digne pensat ? Laborat, luget.
esurit.sitit. alget,jejunat, vigilat, et

vero qui quamvis capitalia

crimina non admitfaciles, et redi-

tamen vigilandp

tnnt. ad perpetranda

minuta sunt

de ecclesiarum

omnium

sollicitudine cogitat. Ecce

menda ea sunt negligentes, ad vitam jeternam.pro eo quod Christo crediderunt etcapitalia peccata non admiserunt, venturi sunt, sed prius aut in hoc saeculo per Deijustitiam,vel misericordiam,sicut jam dictum est, amarissimis tribulationibus sunt exco-

estsolertissimuscustostempli in exemplo propositus.
iniitetur qui valet.

Adversa etenim pro veritate

pati.

bono proximis impendere.circa animarum sollicitudinem vigilare, ne quis in perfidiam, ne quis in
superbiam, ne quis in rapinam vel
laberetur,

immunditiam
est.

quendi, aut

illi

ipsi

per multas eleemosynas et prse-

exquirere,

atque conspicere, hoc

templum Dei, id est, sanctam Ecclesiam custodire. cipue dnm Nemo se seducat. (Ambr.) Id est nemo proprio vel Dei misericordiam liberandi, aut certe illo igne, de quo dixit Apostolus, longo tempore cruciandi.ut adD humano consilio putet se sibi prodesse. Ad superiorem sensum redit:5« quis videtur sapiens esse inlcr vitam seternam sine macula et ruga perveniant. IUi
inimicis suis clementer indulgent, per

vero qui aut homicidium.autsacrilegium.aut adulterium, aut fornicationem vel reliqua his similia

vos in hoc sicculo,stullus fiat ut sit sapiens.lloc dicit.

quia

si

quis intelligit salutem

promissam

et

myste-

commiserunt, sicut jam dictum
pcenitentia

est,si eis

digna jam

riumIncarnationisDomininostriJesuChristi,stultus
fiat,id est

non subvenerit, non transire merebuntur ad vitam, sed seterno ignem incendio pnecipitabuntur ad mortem. Nescitis quia templum Deieslrs et Spiritus Dei haper
bilat in vobis
?

purgatorium

sapientiam mundi fugiat, ut stultus abea

judicetur, et tunc erit prudens,quia stultus sseculo

prudens est Deo, dum credit Deum fecisse quae ratio mundi non capit,sicut supramemoravi. Pseudoapo-

(Ambr.)

Templum Dei
:

nos

dicit,

ut

Deum

in nobis habitare sciamus
cst.

in

templo enim

Et quia Spiritum Dei dicit habitare in nobis, Deum significat intelligendum Spiritum sanctum. (Greg.) Cujus templi qualiasunt suo habitet necesse

mundo,nequc Dei filium habere, neque incarnationem veram esse. neque carnem posse resurgere praedicabant. (Cass.) Moraliter autem tu, o homo, ut stultum te secundum
stoli

autem prudentesvolentes

fieri in

Apostoli praeceptum facias.in hoc

mundo

ut

sis

sa-

II

IUIATIOM M
nihil

I

ll'l-

l'AI

l.l

J

II.

I

pien

\

'••-•

1

1

>-t

1

1

1

.

i

i

uiod

im,

illu
tilii

'

quidquid
iudixeril
tnli

vel

!

i

duiu

ii"'

-iuii

nenl
nuliilituteni
int

vantur, qui ntull

l|l|||)|"-

I

.

i <

1

1 1

1

1

1

i

.

dii

>

Itelii

ll.HH

ntultitiam qui

|i<

uti
'

sunt

ntin

nudirc
rati

i

nt

in ln
i ;

tcmporalin

•.liiln

mti

'

1

1

1

1

quid itnque
i»,

in ho<
in
I

niundu stultiuni
hilius,

el

quid

quam

I

l"in
iii

,iin. 111111
dii itu

I.

1

\

nidc quippe nohili
ii

i

II. iii.
ii

ii!

ilitatem
'

Pau
jun

um

pii iiiiim

.nii
i

o uut
'iii

ul lupidi
I.

de
Ii-

ii

iti

liominin divinuiu
i

.i

I

dii

iinni

ii

.ii

. i

ritura

ill

iluntate conditi
i

el

ndopl

I

I.

ni.
|'i

nuhilil
ini
i

qunnl
* 1 1
i

'

|"'

niilitudinem
1

-

ex imil
il.
.

1 1

stulti

qui

'liiin

nupei

iunt, in

inlnr

i,ii

.

,'iiini

\

quod
i
'

uiditi

uiii

intelli rant,
''1111
i

Stulti
i

imi

et

iii

ipiippe

itatc

i

,

unt, qu
^tuli
.i

.nii

.

i

liiim Dii

n
libei tat<

uti

mll.i
|

ivn »vaul
i i

Pi

\ll

;

.

43

B.

KAHANl MAURi ARCHIEP. MOOUNT. OPERUM PAHS

lli.

u
crat. ut

miuin vidcatur rxpetere, tanien iiil iiircituiii illiiin lilii. qui dc patermr indulgentKe liberalitatc ronlidcns. (iinnia
i|ii;c

A aut nmres

:

liir

ciiim

tam

constiiiis

ne qui
aul

vit;c sii;c piirccrct.

duiuiimdo

lidclitcr oruiiia eelcbraut a vobisjudicef)
vitiis

patris snnt siia cssc

imn ambigit,

wi. Milii autcn pro minimoest
al>

pcrveuirc imn poterit. Festinandum proinde nobis
cst.

kumano

die.

Quos

in tantis

reprehendit^

ut ad tertiuin
siiii

gradum

filiorum, qui

omnia quae

miserum
est, (|ui;i
er;it.

dicil

ab

his sc judicari,
:

quippe cuna nec a
liiiin;in;i

patris sunt,
tatis

cssc credunt, per tnaolubilem chari-

justis pidirandiim se sriret

aut ab

die. ltoc

imagineis

gratiam conscendentes, coelestis illius Patris ;ir similitudinem recipere mereamur, et
illius Filii

ncr a legibuS inundo errditis pidirandus

Supergressus enim

humanam justitiaaD
:

eodestt

ad iinitatmncm vcri

prorlamarc jiossiinus

:

justiti;e studcliat. sieutdicit Doniiiius

Nisi abundaet

Omniaqa;c

liahet

Palrr

mru

sunt, (jimd ctiiiui de no:

vcril

justiHa vcslraplusijuain Scribarum

Pharisxo-

bis beatus Apostolus prolitctur diccns

thniiia ve-

ruiu./ion intrabilis in rnjiiuui Dei [Mutt.x).
tiuni

Humaiu

slra sunt, sive Paulus, sivc Apollo, sive Gephds, sivc

ergo dietn cutn

dicit. signiflcart et

divinum.

mors, sivc prsesentia, sivc futura, omnia vcstrasunt. Ad qvnw\ viuun sintilitudimiiniiiis, sivc vita, sivc

quo judicaturus

cst Oliristus, quia sicut jurisconsulti

scu pontiflces, quos vocant sacerdotes, certos dics

ncm

praeeepta nos
sicul
et

provocant
vester

:

Estole, inquit, vos
f.st

qUibus judicatur decrcverunt
Bdeiinitus
cst,

:

ita

et dies Doniini

pe/'fccti,

pater
enitn

calcstis /wrfeclus

quo judicaturUs est mundum. Sednt

{Maltli. v). In

illis

rutnpi bonitatis aifectus,

nonnUnquam solct intercum aliquo vel tetnpore

qu&meipsum judieo. Nihil cniui mihi conscius sum. Apertum est quia conscientiniu puram haliens sollicitus de se

Salvatoris, vel hetitia, vel oblectatione vigor aninti

non

erat.

Sed non in hoc justificatus suui

relaxatus,

aut metum ad

prsesens gehenna?, aut desi-

derium suhtrahit futurorum, et est quidem in illis gradus cujusdiiin pertectus imbuens nos, ut dum vel pcenarum metu, vel praemiorum spe incipimus vitiadeclinare,adcharitatisgradumtransirepossinius,

Nunc humiliat se, et loquitur ut bomo, qui possit culpam incurrere nescius Qui aulem jitdicat inc. Dominus cst. (Grcg.) Ac si diceret Et recte egisse me recolo, ettamen de meritis non ptiesumo. quia ad
:

ejus judiciuin vita hostra ducitur {Amhr.) Recte ait;

quia timor, inquit, non
habet,qui aiilcm timct,

csl in charilatc. scd perfecta

quamvis enim

huiitiliav

;

ritse,tainr n

Domino

Christo

ckafitas forasmittit timorem,quoniam iiiuor pcvnam
iion csl

plurimuin dedit,quia potest C[Uod hontinem latet,dum
occulta judicat, manifcstarc,

perfectusin charitate

;

non ut reum

faciat, sed

nos ergo diligamus, quia Deus prior dile.rit nos

(I

prudenteni: quamvis enim sanctus,

tamenhomo est,

Joan.

iv). Non ergo aliter ad illam veram perfectionem conscendere poterimus, quemadmodum in nul-

quem non potest fieri ut non
euiin aliquid utile

aliquid lateat. Interdum

lius alterius rei, nisi nostra? salutis gratia prior
ille dilexit, ita

nos
rei

inutile est, nec enim omniamembraautlateraconversationishumanaedeq

putamusquod

nisi sui

eum nos quoque nullius alterius tantum amoris dilexerimus obtentu.

scripta habeinus.iibhisautemquajgravia sunt aperte
prohibiti

sumus,nam quaadiim causa? nos fallere solent
est,

CAPUT

IV.

ex caUsisallquibus orta\ut (ptodnonest utile putemus
utile,

Arguit Apostolus judicii temeritatem-; de eontempli quorumdam ininislrorum, dtque itlsiitit eorum
correctioni.
Ila nos cxistimrl

quod leve quidetn

quia propositum libe-

rum

est.

Imuossibile est, ut non aut ignorantia, aut

negligeiitia. aut vanitate aut obreptione, aut cogi-

homo

ul ministfosGhristi

et

dis-

tatione,aut necessitate.aut oblivione peccetur:
et
si iid

nam

pensatores mijsteriorum bci. (Ambr.) floc signiiicat,
qttia

tam prsecelMm quis virtutum culmen ascencsi,

minus

de illo seittiebant aliqui Oorinthiorum,
ille

derit, ut apostolicttm illud non jactanter exclamet:

uia vobis diju liccr,aul meipsum jutlici nihil cnitn mihi conscius sum; tamen sciat se absque peccato satores mjfsteriorum Dei quando enitn non verboesse non posse neque enitn frustra idem doctor adstrepitu, neque humana sapientia nitebantur, rum junxit. sed nonin hoc justificatus sum, id est non si intelligi debuit sacramentum Ohristi dispensare, in quo non verba, sed virtus fulgebat, non per quodD ego justuin me esse credidero, veram confestiin glohomo, sed Deus gloriosus videretur. Oollega enim riain possidebo, vel quia conscientia mea nullius piscatorum non aliter quam illi Christum pryedica- pcccati reprehensione compungitur, idcirco nullius sordis contagione fuscatus sum, multa enim meam bat. Cum ergo ministrum se Christi et sacramentosed ut de hoc
scntiret
et

homo

quod

Deus qui

Mihi aulcm pro uiinimo

illum elegerat, ideo tninistros Ohristi
:

ait,

etdispen-

ab liumano

dic,sc,l nc/jue

:

;

:

rum Dei

probat, pseudoapostolos illos notat, ac ne-

conscientiatn latent. qute

cum

sunt mihi incognita

gat Christi esse, quod tradunt, per id quod discordarent a traditione apostolica. Hmjamquserilur
dispensatorcs ut fidclis
/.
/

atque obscura, Deo notaatque manifestasunt. Ideo
subjiciens
est,
:

quisinveniaiur.{M\VR.Ant^r-

id est, ab illo solo

Quiautcm mc,mq\iit,dijulieal .Uominus quem secreta cordium non la-

rogantis vox est, id est,

scientiasjudicare? {Ambr.)

jam hic putatis posse conHoc quod dicit non solum

tent

verum

judicii in

me

proferctur examen. Itaque

noliie ante

tcmpus judicare, donec vcniat Dominus.
illos

ad pseudoapostolorum personam pertinet, sed ad reliquorum, qui accepta dispensatione, autverecundia, aut timore. aut certae

(Ambr.) Monet
et

ne judicent,

cum judicandi

sunt,
:

condemnationis suae causa

habeant duplex peccatum, sicut ait Dominus Nolite judicarc, et non judiccmini (Matt. vrt),sed exjiectate

constanter arguere trepidabant. aut malos sensus,

diem

judicii Dei. ac

si

fideles et boni sint

1

1

VRRATIONl M
injuria

IN

EPP

PAl

II

I

II.

I>

enim

judii Ih
.

licium

II

<|in

i

iii

die judii n

n
nliil

illic

.

1

1

>p.i

i

•-)•!(

.

ut >i

ipp
lll.ttlll
<li.
I

f»pi

.IlMll
I

I

ll

III

'll

ii.

.1

tuni
I
l

iu

•<

i<

bi

II

.

IHMI
il

Ijlll
iii

ili

,11.

in
i!

utiquc mliil

I

.iii/M

.

i.iu illuiiiiM.ii.il

imuH moi Inminu
i

I

i

;

IMl-

caiqui
in

1

1

1

>,quin id
i

proximo, quo

liUuminahitui

I

Sihil illum boni ull
ijii.i"
i

m
i

in

igitalioi

iii

tfiii
i

il.-li.nni-

rilii

1

1

1

l

i

ii

.

Ml

T

.-xi-

01

I-

lllil-li

quusi in»ull

runi opei
1

i

• .

qui
.IimI

i

ml
de

i

sollii

itudiur

sti

^llimi G\

i

1 1

1

1

1

1

1

I

ii .-.

.jiii

flli

idoqurnl

ini
i|in di
.

.

i.

ilum

ipulnrum
\ul.
.

-n

m

1

unl

'

M
l
.

.|inl
-

iii

Ii

iiinilit.it.
iliti

iii

il.i

ii.-.

atqi
'•

tur

.iiil.-iii

iii

Poull

tempun
.

judii ai e,

um

i

i

Philipj
inqli

.ii

'

hlbnil ante
t.Mlll

tompus

jinlicaiv.

i|

mtc
'

I

.|lll

III

1'iul

'

.lllt.

'

ilin

ud

-

llltlll

I

Sl
'

II

I

.111- III

I

'I

I|l|

i

kP

mlnimc
.ii.

-.

idoutni

.

itnl

lihrnttu
itui
i

!•

piil

itimptiono,
//

iioii
|

'

(I
M|l.
-II
I

'

|M

:

B.

RAHANI

iMALIII

AKCHIEP. M()(U'XT. OPERITM 1'ARS
;

III.

48

de mortali propagine sentiunt raeritum

quidquid

A

Deuiu. sapiens videtur mundanis. Nos infirmi, vos

vero in se boni inspiciunt immortalis gratiae cogno-

autem

fortes. Infirmi ideo,

quia sine adulatione,

et

scunt donum, eique de accepto munere debitores

bonum velle quod bonum posse quod volunt.Unde bene per Joannem dicitur Adorafiunt,

quiet praeveniendo dedit eis

cura stultitia sicut videtur mundanis, praedicantes Cbristura injuriis subjiciebantur. \'ns autem fortes
ideofortes, quia sic profltebantur Christum, ne of-

noluerant, et subsequendo concessit

:

fenderent homines,

ut essent

securi.

Vos

nobiles.

verunl vivcnlnn

in s.vculas.rculorum,

uullcntescororv).

nas suas antc thronum Domini (Apoc.

Coronas

Qui enim Christum non fatet ur, quiaAbrahae proraissus est, et ab initio praedicatus est, hic nobilis contra
Christumest, quiaantiquitatempromissiChristialiis
deputat. JYos autem ignobiles. Ignobilis raundo est,

namque suas ante thronum Domini mittere, est certaminum suorum victorias non sibitribuere, sed auctori,

sciunt vires accepisse

ut ad illum referantgloriam laudis, a quo se certaminum. Jam saturati
;

quiChristum, quod mundus denegat, ab initioproQtetur haec igitur omnia supra dicta, quae negarc
:

estisjam divitesfacliestis sine nobis regnatis. (Amb.) lronia est, sicut dicunt irascentis enim verbasunt,
:

videtur. coniirmat, et quse quasi confirmare videtur

negat, irascentis

enim verba sunt qui negando con-

non conflrmantis, in quibus enim tanta vitia arguit, fitetur et confitendo negat. Usque in hanc lioram et regnare illos dicit, sic enim putabant gloriantes de B esurimus, et sitimus, el nudi sumus, et laboramus, operantes manibus nostris. Libere enim et juxta vehis qufe a pseudoapostolis tradebantur Et utinam rara iideni sine aliqua adulatione Christum pnediregnetis, ul et nos vobiscum fegnemus. Ut pius pater iiliis bene optat, qui enini fieri poterat cantes et gesta pravae vitse arguentes, gratiam apud etiara ingratis homines non habebant, et colaphizabantur, id est inut sine apostolis regnarent ? Quidquid enim non ab juriis agebantur, et instabiles erant, quia fugabanapostolis tradituin est sceleribus plenum est sic tamenfuerat ordo dicere, ut nobiscum regnetis, sed tur, ne in loco diu raanentes plures docerent. Ideo quia praemiserat, et utinam regnetis, aliter dicere et manibus operabantur, quia non solum gratiara non potuit, nisi ut et nos vobiscum regnemus. Re- apud homines non habebant, verum etiam ab his gnare autem est de spe et promissis Christi secu- accipere indignum erat, qui errori studebant, sicut rum esse, etgaudere in his quao adversapropterno- dicit in psalmo Oleumautem peccatoris non impinmen Christi accedunt lucrum enim afferunt, non guet capitt meum (Psal. cxL),_quia etlibertatem ardetrimentuni unde alio loco dicit (IlCor. xii): Citm guendi amittit, et peccat, qui ab eo accipit qui peccat, qui ideo datne corripiatur. Maledicimur et bcinfirmor, tunc potens sum. enim Deus nos novissimos apostolos ostendit ncdicimus. Male tractantes enimse hortabantur ad Puto quasi morte deslinaios. Hoc ideo personaa suae depu- C bonum. Persecutionem patimur cl sustinemus. Quia persequeritibus se nonresistebant. Blasphcmamur et tat, quia semper in necessitate fuit, persecutiones et pressuras ultra cscteros passus, sicut passuri sunt obsecramus. Blasphemantes enim rogabant ut perEnoch et Elias qui ultimo tempore futuri sunt apo- mitterent reddi sibi rationem. Tanquam purgamenta hujus mttndi facli sumtts omnium pcripscma usque stoli; mitti enim habent ante Christum, ad praeparandum populum Dei et muniendas omnes Eccle- adlnic. Non resistendo ulli, neque vicem in malis reddendo, sedsempersesubjiciendo, ut per patiensias ad resistendum Antichristo, quos et persecutiones pati et occidi lectio Apocalypsis testatur. Ilorum tiam provocaret ad bonum, contemptibilis et despectus fiebat; usque modo, id est usque nunc, etiam ergo tempus suo tempori comparavit Apostolus diad hoc enim venturi apud Corinthios, pro quibus hsec quae supra memocens, quasi movti dcstinatos rat mala passus est, et quoniara humilitatem suam sunt ut occidantur. Quia speclaculum facti sumus huicmundo,et an- nihil proficere in his videbat, queritur dolore commotus tantam subjectionem et injurias nullum frugelis, et hominibus. Quia erunt spectaculum etEnoch ctum habere potuisse, sed, quod deterius est, in peet Elias, usque adeo ut corpora eorum in platea proita et jus profecisse. Non ut confundam vos hxc scribo jiciantur, in conspectu totius populi infidelis apostoli spectaculum facti sunt, quia publice ride- D hoc est, non ut ruborem vobis faciam, haec scribo, bantur positi ad injuriam et mortem quam passi sed ut corrigatis. Sed ut filios meos charissimos moneo. Adhuc se supplicem facit, ne correpti, ad iram sunt mundum autem angelos et homines dixit, quia provocati admonitiones ejus spernerent, id agit ut Vexaet angeli mali sunt, dicente Davidin psalmo medicus salutaris, qui putamina [putredinem] abbat illos per angelos malos (Psal. lxxvii) ethomines scindens dolorem illatum spe et blanditiis mitigat, mali increduli, his apostolorum injuriae oblectamento
:

:

:

:

;

:

:

:

;

:

;

sunt.

Mundus autem idcirco

infidelitas dicitur, quia

ut seger se curari permittat.

visibilia sequitur.iVos stulti propter
est,

quia amantes Christum
Christo.

autem prudentes in

Christum.Yenmi sunt mundo. Vos Qui prudens in Christo
stulti

judicatur a perfidis, non recte asserit Christum.

decem millia pmdagagorum habueritis in non multos patres per Evangelium Cliristo, enim ego vos genui. His dictis ostendit nullum posse eo affectu diligere illos, quo ipse eos diligebat. Quis

Nani

si

secl

:

Denique Marcion, quia negat Filium Dei, et incarnari Deum potuisse, prudens est mundo et Photinus, qoia non fatetur Christum per id quod natus est
;

enim alienos

filios suis

praeponat in amore? ac per

hoc monita ejus qui et pro his tanta mala passus est non debere eos spernere. Obsecro vos, imitatores mei

1

>

1

i

\

VKRATIONl m r
li.

i.cc
f
*
j

i-u

1.1

i.ii:

1

1

benevolenl

>

\

lilio-

iii

imitenturpnti em, h
medii inam
I

ut rei ipianl

lu<

mu
it.

.

I

«

r


1

111

Uloi iini

ab increduli
dies
11
1

rlnm'1111111

|.lu

modo
jrrati
1
1

|"'i

•!

ii

iret illis

d

Dei

«t

ilU

manente»
fal

in

flde eju

l>l.i>

n

111

1.

non
1.

1

ipei enl

irm

enim
inviolatui
.il.
I

>

•'iiiiii.nl
iliii.i.

;mi

tiones, ul pati
.

1

11

I

idctitili
1

I

nonnunqu minime
1

tatui

illot

111

1,

lem

Tii

quem
in

1

I

vcniui

imum
111
li

el

fldelem
|

flliuni
•jiii.l
|

ohtestutui
.11.nl
l

Domino,

ul

et ex lal

iiiii '-111111

liui
''

ionium perbiberet,

illo*

arguil

quod defendui
lus
'

I

"i inthi
-

ubiqw inotn
lilinin
111

'

im
1
1

quem

fldelera
1

ni

.iiiu

Pauli,

1

Domii
.

1

1

r

11.

rti ill"~

vull ad

laraasetradh
|ili-

veril
1

itin.utrommonitiverbisetexem'-i|
1 •

quae api

"|"i

11111

BJUB,

-11»

tes

limi

mnnebatdin
;

\atis

perperamscfuisseabApostolodoctos, quandoeadem

tenereoram
turi
tlll
' |

I

liscerenl

/
U
I.
I

ntquidati
lllllll"! Illll.
Ijlll.l
II' .11

Indignabanll.lt
.1
I

habuisti», ul tolleretui
I-

den

.1

I

I

I

Cil

lll

'-

'

II

\

nondesideri
haberet,

iperbia,

quod qu

mosilloa

riara hujrjw vel
[dissolul
strati
1

illiu

cummagu
fai

Vpostolohocstudiumfuerit,utde
habebal
I

indignh

itum eundi,

'•<»-

majora eranl qun» agebat.
' •

Vmhi
int

.

S

ireadi
l'ln-. 11

ommonitionem pi omitP iDominu permitteret, ut quia C

I1.1t.

ul

ndn quei

enim

et ipsi

tur

I1.11-

qunm homo,
ul
-1

ideo

si scirel

tiumcssc, pcrmitteret,
lendei
el
1

noniret,

Dominut nonsi
itis ill"i

\.-iiii

.-.

ul

omncs

iin

iiisn

utique indignil

un
t.

i|MI-

:

queiu

I

iinn.lit

illos,quiacumobliqueconvei
1

l'I.

llllllllltH

ntni indignnhnntni qu
l"\
i>it.ii
1

1

nb Vp

\

oirtul
>

l

1

lii 111

rcgnum

I

••
i

non splendore
ilmiii

vci bi

oramendatui

.

sed virtul
'-'I

•llcndum illam,
spii
ii

ait,

fui

di

.

\n tute "i"i iim
\

.Ii

,t,

Oi
•it

idcrenl nb

publirc cnini

11
'

1

i|in

11

"

iii

ei

int

humiliarentui
t
.

.

ul
11 .11
. 1

pi

1

1.

picndura eum,
minis,
hln
1

id

1

.

ubluci

inl

nh umni
I

|

el
li

veniensad

illosla

titiumhnbcri

um

11

«

VPI

I

\

1

l

ditut

'

it

1

.i.lnntti.
niiili
111
1

1 1

11

1

Deura

n>'

'

iunl
'

Justitifl

'

on

titi

!

:

51

B.

RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
Amala
interitum

III.

52

fungebaturApostolus,abjiciendumillum de Eoclesia
consuit.

Cum

ejicitur, traditur Satanse ua

carnis, utetspiritus salvus sit in die Dmnini. Aniniii

causam clictum est, (piia ejecto fonucatore vetus fermentum ejieitur. Ideoauteni vetus, (|uia antiqui erroris peecatum est
cavencla est, et ob hanc
aut.ein

enim

et

corpus intoreunt, quando qmeconlia

lo^eiii

nova

eonspersio

('hrisfi

doetrina ost. Siculi

simt, fiunt. Sed in haealifer eausa interilusearnis ho-

mini doputatur (|uamc|uani oniin omnia peceata ear:

nalem hominem pnostent, lioctamon speeialitordesideriumearnisest; quodsordibusmaculatanianiniam

Azyina e\ causa non fermentata> farinee dietum est, cum lilii Israel ejeeti sunt de .Ugypto ut lernientum vetustas haheretur. Azyma autom novicslis a: ijuii.

tas
in

:

abjectis enitn votoribus erroribus

,

Kgypfiorum

cum corpnro

tradit
lit

gehonme

:

(|uia

victa

anima

in

novani legem inducti sunt. Ita et Corinthii post
in

libidino carnis,

cain,sicut ot eorpus ivcteguber-

paganorum enoros,

Kvangelium Christi inducti

natum, spiritale nppellatur. Aniuius tamen est.qui
aut victus illecehris, totum

sunt. Hortatur ergo ut

secundum professionena suam
azymos

aut in vigore naturac
spiritalis dicatur.

attSB

hominom earneumiacit. manens carni praestat, ut
die

quam ab
et

Apostolo sub nomine Christi acceperant,

viverent

jam

vitsp

nova; cultores, et hoc est

esse. Etenim \>aschanost>-um iunnolatuscst Chrislus. Domini nostri Jcsu Secundum legem docet novitatem paschae ratione Christi, tradi jubet contaminatum supra dictum Sa- " consistere, et ideo Cbristum esse occisum, ut ex eo nova praedicatio, novam faceret conversationem tame, ut Spiritus salvus sit in hominibus Eccleut quia paschae rationem colimus, veterem vitam siaeindiejudicii nisi enim ejectus esset, non iieret non seqnamur. Pascha itaque immolatio est, non salvus spiritus Ecclesiae in die judicii. Desecausa, ut in die transitus, sicut quibusdam videtur prius enim parebat enim omnes containinationis Domini nudi ab Spiritusanctoinventiaudirentaju- scha et sic transitus, quia ante exemplum est Salvatoris, et sic signum salutis, nec enim ante signum dice Domino Heccditc a mc, non ncvi vos. (Matth. Si q%is aulcm s/iiriquam crux nam occiso vespere agno in yEgypto vu), sicut dicit ad Romanos fillii Israel pascha egerunt, ex cujus sanguine postes ium Christi mm liabct, iric non cst ejus(Hom. vm) signaverunt, ut noctu angelus transiens ea loca non et in alia Epistola Notile contristarc Spiritum sanctum Dci. Si enim contristatur deserit, et non erit contingeret, quaj sanguineagni fuerant oblita. Itaque salvus, non utique sibi, qui impassilulis est, sed nobis fesla rclcurcmus [cpulcmur] non in fermcnto vctcri (Ambr.) Hoc est tetitiam habentes renovationis facta quibus datus cst. ut per illuin Dei iilii esse probemur. Res enim qua^ admittitur salva non est, non vetera fugiamus, immunditiani omnem abjicientes a nobis, qua? est corruptio. Quiasicut fermentum toutique sibi, quae ubicumque sit, necesse est sit, sed credereimmo- ^tam massam corrumpit, ita et mala vita totum homi ei a quo admittitur (Cass.) Duo ha^c nem. Ergo ut non solum a turpitudine vitse nos obbiliter nos oportet, primo quod sine Dei pormisso, servemus, sed et ab iniquitatis studio, adjecit Nequc tentetur secundo quocl omnia nullus ab eis omnino in fermento malitix d ncquiiin. scd in azymis sinccqua5 a Deo nobis inferuntur, sive tristia ad prsesens ritalis cl vcritatis. Hoc est, ut sinceritas mundam -vel laeta videantur, volutapiissimopatreclementisvitain faciat, veritas autem omnem fraudem excludat. simoque medico pro nostris utilitatibus irrogentur,

Ut spiritus salvus

sit

in

:

:

:

:

:

:

:

:

:

et idcirco eos velut paedagogis traditos

humiliari.
vi-

Scripsi vobis in epistola n& o.>mmi-<ccamini''hrniruriis.

ut discedentes ex hoc

mundo,

vel purgatiores ad

Scripsisse se significat prius, ubi

commonet

illos,

ne

tam aliam
tur,

transferantur, vel poena leviore plectan-

conjungerent se maho
intellexisse
iorte,

\it;e

hominibus, et quia non
scripserat, videbantur,

quisecunduin Apostolumtraditisuntin praesenti
iiat in

ea

qme

Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus
nostri Jesu Christi.

nunc

in hac Epistola quid scripserit interpretatur
:

Nonest bonagtoriadie Domini tio vestra. (Amb.)Hocest, nonbona, lseti enimerant

dicens

Non

uliquc fornicariis lujus uiundi, sed a

fratribus scripsi

recedendum. Aut avaris, autrapa;

cum magis contristari debuerint in fratre, tain acerbe peccante, sicuttristis fuit Samuel in Saul peccante (/ Reg. xv), in quo criminemalidoctores, aut dissimulabant, aut negligentius arguebant, sicut et
Heli sacerdos iiliossuos
I)

cibus, aut iilotis servirnliiius

alioquin dcbueratis de

hoc niundo

c.rirc.

Igitur intellectum illorum arguit
fornicariis.

qui putabant forte quia ab incrodulis

aut avaris, aut rapacibus. aut idolis servientibus
prohibuisset,

peccantesinDeum,ne amari

non

a fratribus, et ideo illum,

qui uxo-

essent hominibus
Nescitis qiiia

(/

Reg. n).

rem
vos,

patris habebat, inter se esse

non

ajgre ferebant.

modicum fcrmcntum totam massam corrumpi i.Itaetpeccatumuniusquod cognitum non arguitur, multos contaminat, imoomnesquinorunt,
et

Si igitur his

commiscimini, inquit, melius erat mori
est
si

compendium

enim male agentibus

si citius

moriantur,

quam
,

diutius in peccatis versentur.

non

devitant, aut
sibi

cum

possent arguere dissimu-

N

iicaulcm scripsi vobis ne commisceamini. Si isqui

lant:

nonenim

videtur peccare, cjuando a nullo

frater

nom inalur

est fornicaloi\aut avarus ,autidolis

corripitur aut vitatur. Expurgatc vstus fcrmcntum,
ut sitis

servicns aut malcdicus, aut ebriosus. aui rapax,

cum

nova emspersio. Hoc duplici genere accipienquia est
:

dum

est,

et

fermentum humana doctrina,

hujusmodi nec quidem cibum sumerc. Cum fratre prohibet eibum sumere, cum infideli autem non
prohibuit,

dicente Salvatore

Caveic a fcrmcnto Pliarisa-orum

quippe

cum

dicat (/ Cor.

x)
et

:

Si quis

Matth. xvf), id est, a doctrina

mala

,

ergo doctrina

vos vocat cx infidclilnis

ad avnam,

ite

omncquod

I

1

1

1

iti

no
i

!

i

i'i-

i-\i

i.i

ui

ti

I

UU
iii

i"'ii
1
>
i

I
|

t.

lu

meiil
iii

i

quo non

v

1

i

ii iiIm
-

i/

ii.

i

i

iii

I

LIBER DKCIMl
i

S.

\

ii

i

\

i

l;

lh

in.l,.

lorui
iii

.ii.i
1 '
>

iii

,1.-, .i

n.iiiiui

1 1

'
I 1

1 1

1 1

.

-ii
li

1

1

.

1

1

.

I

l> 1 1

f

I

.

I

.

1

1

1

1

1

1

1
,

I

••Imii. .i '|ui
iiiii
.!•
1
1

_

-

n

iiid >cr< tiil i-

ii

im|ui

iii

i

1

l.i

1

1

r

i

l.iiilni ..hi.

i

|i|..ll-.|.).||l Hil
i

li.

I,

.

.

,

,1

iii.i

l)i

ii

lef

.

iini. iu:

dii

n

i

illoi iiin

perfldi

.i|.ii.|

l

lei

ii.

liu* cnii
iiiuiii
i
i

l.i

ln.

(•

i

l

iiiin

li

i

inn,
l

ini

vfllt-

judii

ii

i.

i.

In .|in

i|.

.

i

/../

\

i

i|.

i.

ni

dii
ii

urct, juHtuui
i

m

d
iclli

i

iiin|iiii.ii
I

iiii

nli.i
i

i

.iii-.in'

i

iil

.|.|

illu.l

;

|'i

' I

I

i

.i,

,

.

i

i

I

...

.1

.

-ll
i/
.

i

;

I

iliiM

h.il'

uii
ilelii

i

•'
'

tum
i

i

dii

i

i

liini

ini.

i

ii.iii

.

ii

ih

ii.

qui

i

ii

inlii

iii

lii

ii

\|.

Iivil.

t|l

I

III

I

.

I

I

I

uii.i.iii
.ili

in
I

11

iin

.

55

B.

RABANJ MAUR3 ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
:clesiae

111.

56

millium sanctorum, sic in duo- A ul pes oculis currat, decim sedibus non duodecim homines, sed magnus itaque, sic sancti
triura piscium millia

et oculus pedi prospiciat. Sic

tnembra debent

e1

of-

numerus perfectorum
adjudicandum
sunt
sic
:id

intelligitur. Ssecularia judicia
illos

ficioesse disjuncta,et charitate conjuncta, ul
viri

summi

sihabueritis, contemptibiles quisunt in Ecclesia,

constituite. (Ambr.)Ssecularia judicia
vel

corpus pei'tinentia,
:

corporea,

et

quia non

fieridebet adjecit

Ad
ot

reverentiam vestram dico.
divina negotia, dieente
(Col. rv), et saecularia

Ne

quia supra negotium nominavit, sed quale non

eorum viam provideant, qui interrenis negotiis vacant; quatenus velutad lumen oculorum pesambulet, et rursum quidquid terrenis negotiis implicati agunt, hoc ad majorem utilitatem referant. Ut pes ciijus via prospicitur, non silii tantummodo, sed
etia

significavit, sunt

enim

eulis gradiatur.

Dum

itaque sibi invicem

(mkIoih

:

Adjutor negotii mei

alterna administratione conveniunt,miro
tur, ut (juia electi

modoagi-

forte judicia, quia prohibuerat

quamvis in que tamen putarent audienda, aut terminenda, ad ruborem eorum,ait, contemptibiles quisunt in Ect lehoc ost lignea vasa; tam onim intractabiles et inconsideratos eos significavit, ut imperitos forte ex
sia,

apud perfidos agenda Ecclesia sicut audierant, a qualibuscum-

quique vicissim sibimet impen-

dendo, quodvalent faciunt, eorum fiant operaetiam
quae faeere ipsi non possunt. Sedinterhaecsciendum
ost.

quia

cum proximorum

causis exterioribus, qui
sjiiri-

apte deserviant desunt, debent hi quoque, qui

B

talibus donispleni sunt,eorum infirmitati condescen-

tribus judices eligerent.

Hoc de experto

scribebat A-

dere, terrenisque

eorum necessitatibus,

in

quantum

postolus,sciebatenim quamtepidiet improvidi in reli(|iiis

decenter valent charitatis condescensione servire;

causis fuerant deprehensi. (Greg.)

Paulusenim

nec taedere

animum debet si sensus

ejus contempla-

auditores suos ad virtutem sapientiae et linguarum

tioni spiritualium

genera,ad prophetiaequoqueindagandamysteriasuccendebat dicens Mmulamini dona meliora, magis
:

autem utprophetetis dona non caperent,
sent, longo

(I
si

Cor. xiv). Sed quia spiritalia

terrena eos negotia depressis:

semper intentus aliquando dispensandis rebus minimis quasi minoratus inflectitur, quando illudVerbum per quod cdnstantomnia creata ut prodesset, hominis assumpta humanitate voluit paulo minus angelis minorari. Quid ergo mirum si
liomo so propter

ante

praemisit, dicens
illos constituite

Contemptibites

hominem

attrahat,

dum

creator

quisunt in Ecclesia,

ad judicandum.

hominura

Ac
ipsi

si

aporte dicat, qui minoris meriti sunt in Eccle-

angelorum formam hominis propter hominem suscepit? nec tamen minoratur sensus cum
et

sia et nullis

magnorum donorum

virtutibus pollent,

sicattrahitur. quiatantosubtiliussuperiorapenetrat,

de terrenis nogotiis judicent, quatenus per quos
;

quanto humilius pro amore conditoris nec inferiora

magnanequeunt bona, minora suppleantur quos
contemptihiles nominat.
:

contemnit. Quid indignum nobis vel difficile est si et tamon sapientes vocat, C supra infraque animum ducimus, qui eadem manu cnm dicit Sic non est sapiens quisquam inter vos corporis lavamus faciom, qua etiam calceamus pe(jni possit judicare inter fratrem suum? Qua ex re dem? Si-c nonestinter vosquisquam sapiensquipossit quid colligitur nisi ut terrenas causas examinent, judicare inter fratrem suum ?(Amb.) Quia ergo sunt. qui exteriorum rorum sapiontiam perceperunt?qui inquit, sapientes fratres, aliqui horum oligantur ad autem spiritalibus donis ditati sunt,profecto terrenis judicandumquorumjudicium meretur mundus, manon debent negotiis implicari, ut dum non coguntur gnus onim pudor ost si inter eos qui dicuntur Doinferiora bona disponere, exercitati valeant bonis suminum cognovisse, non inveniatur qui examinare perioribus deservire. Sed curandum magnopere est, possit negotium juxta jus Evangelicum, ideo autem
et

utquidonisspiritualibus emicant, nequaquamproxi-

fratrom judicem eligendum
Ecclesiee

dicit,

quia adhuc rector

infirmantium negotia funditus deserat. sed haec aliis. quibus dignum est, tractanda committant.
viros pro se septuaginta constituit (Exod. xxiv), utquantoseab

morum
Unde

fratre judicio contendit,

illorumnon erat ordinatus. Sed fralcr cum et hoc apud inftdeles. Maniquia infideles

et

Moyses quoque ad populum

festum

ost,

aut arbitros, ut assoaut judicem ptiblicum
est,

let fieri, postulatos significat,
:

exterioribus causis absconderet,

tanto

ardentius D cui dici solet Hodie dies sacrorum
potest.

jus dici non

mterna penetraret, sicque fit, ut et summi viri magis ad spiritalia dona proficiant dum eorum mentes res infimae non conculcant; et rursum viri in Ecclesia ultimi sine bono opere non vivant, dum in rebus exterioribus invoniunt recta quae agant. Sancta quippe

Jam quidem omnino delictum
dicia

in vobis

est,

quodju-

habeatis inter vos.

Peccatum

esse significat,

quia frator

cum

fratre litigat,

ut concordes sint quasi

cum danda operasit, germani, maxime cum fides
si

Ecclesia sic consistit unitate fidelium, sicut corpus

nostra paci studeat. QuamquamenimChristianusliti-

nostrum unitum

est

compage membrorum. Alia
in

gare non debeat, tamen

grave quid

fuerit, et

quod

namquemembra

sunt

corpore, quae intuendse luci

contemni non
ne
et

possit,
acl

causam ad Ecclesiam

deferat,

deserviunt; alia quae a terrae tactu minime disjunguntur. Oculus quippe luci intenditur, et ne caecari
valeat a pulvere custoditur. Pes

damnum

praesens et offensionem forte in-

currat.

enim tunc
corporis

officium

suum

recte peragit,
refugit,

cum suscipiendum
quae

terne pul-

magis fraudamihi ? Sed
datis,
et

Quare non magis injuriam patimim? Quare non vos injuriam facitis, et frauhoc fratribus.

verem non
vicissim

tamen

membra

Nunc hos

corripit

quorum

sibi

sua

officia

impartiendo copulantur.

injustitia

jurgium generatur, quia non solum per

'

1

KXARRATIOXI M
delii ti

IN

i

PP
i.-iu

PAUIJ
li.r

l.ll.

I

II-

1

I

UJ

i

il

i

iujui

i

inlidi
injiii

lum,

i

Mii

illal

)

>

1

1

non
ni.
I.

lum
iii

\
illii il

vindii
ni

t

injui

mt,

puniendi cxempl
tui

ifi

.

1

1

ibi
i

qui non pui

il

.lii

iIIm-

n

.11

ni
ij
i

vindii

andnm,
juanto

nun immi

mino

i

i|ui.
'

t

in

iii illi

idi ii.

"
.1

memoi
.

n
.

it

qua

i

netn irent,

apud

qi

I:

iniiii

i

ni.

ommonuil
.

ul

i

in
i

illix

reverentiam

Vtque

ul
lil

i

iii.
'

i

iiiiiu

ad regna

a loi

um
lili
.

enti*

fm
•'llllll-

QUl

.ll.

Ill-

l

I

lllllllll.il- llllllllll:

I

1

I

.-111111

II

(prohihuissc
illoi uiiii

enim videbutur, non n
illof
1

.

rrimina
'

mvincitn

Paulus,
ii.

'

"ii

iiti'

t

i

i

ne
iii
i .

i.l

ii

.ini
.

pi
1
1 1
1

nl|.
1
1
.

.

ii

.

quiii

-

1

1

.

1 1

<

i.

i

pirnrenl
ilenl

ea qua
/

Helectata

pi

audienti
i.-in pati
iiii

enim

aliqui pudob

'I

iu.liiiiit

Vmb
ilendi
i

I i

H
i.iniii.i

it.

quandi
qui

bencfleia
.

puritatix

in

baptismat
I

non utiqm
'

uiitni
i

iti

illii

quod •-' fundamentum enim omnibi
iiliu
ili

nhltiitui
iritu

H
>

llcini

n

tlens, justiflcntui in
tri,

Domininomii
Pei
li

l

bend
miril

pi

h'i
el

idoptntui
itia,

udmonel

illot»,

quanta

qu

quam

p

induei n

iptionera

Uom
l.im lldei

uti «unl

impul

u inaloi

um
Undc
id ii^itui

liis

i

benellcii
lo

exuerunl

ul revocel

il

nd
'

primam
onsei nti
'

i*ntentinra, ut

recuperent quod Aie

pnestabii
i

rorpus cnira
it" di

1)

I

i.int

.iin

i

abitur mei

pi
n.iini
ili

ii

ii.

i

iini. qi
||

linel

'

l

,ui.
.Iiii

huil

M
l'hrisl
init

proptei
i

itiai
i

puli
ul
iit

increduli

i.iiii.

n

iliud

in
, |

I

lixit,
'

i

Vpo

toli,

li

loquei etui

II

enim pra mi
ii
.

ul el

i|

t,

posteit uctui
,i

.

t

.1

iidmisernl

pro|tonil
I

lim
ii

I

l

i.

i

>i

i

n
-

leniqiii
i

t

ini

i

i

;

i

ni

.

ini.i iin
lii

iiiiu

ideo

.ln

ii

quiu

ebal

illi

nim ab
ino
ni.

hi

'

li

ml

promptus

1

1

diinduiu

»il

ul

»ibi

humiliel
|

.

.

59

B.

RABANl MAURT ARCHIEP MOGTJNT. OPERUM PARS
Chanane;r
.lud;ois
ait
:

111

00
siciit

Dominus
ot iteruni

similiter mulieri

Nqn

lirri

A

\

idchit

oinnc

ijihhI

vidcrit.

tunr

ei

divina

accipcrcpanem jilioriimctmitlcrecanihnsi
dicij

)!ulUi .\\),

Scrjptura

jiroinilti!.

satiabitur in bonis desiderium

Pominus

:

Noi] jegistis quid
ilo-

cjus. bonis ininiutabilibus, ijisa trinitate

Deosuo.

eii-

fetit Dnriil.

niin

rsnrirrl, i/unmniln inlrnril in

jus iiua-n est,

et

nc uspiain dejnc.eps

\

iolctur. erit in

iniun Dci,

cl

jianes pro/msilionis acrrpit? i/aos

iion

abseonditn vultus ejus tanta iihcrtatc cjus implela,
nt <':uu

lieehul, ctc.iMaHli. XJl) .

Qmne
aliip

ergQ QUOd prphib^ur
lieet
i

iiuuquam

jicccarc deleetet.
.

non

lieet,

et oinne

quod non

jirohibetur
licct.

;

sed sed

Fui/ite

fnrnirnl in lem
licationein

(Anili.)
(|iiain

Peete
lilii

fugiendam
lilii

aliquando

interv nicnto

eau:-.

iihmcI
dialioli.

l'o

pej?

Pei liunt
frrrril

non expedit.
Cltrisli sitnt
?

Xeseitis i/nia rorpora

rrslra

inrinhra

Omne

prreuliim

i/iinilriinijiir

limno

Corpora nostra nieinbra Christi sunt, sed innovum honiinem qui seeundum Deuni ercatus Tnllens eri/o meniest quia ipse est eaput Eeelesuc
.

e.elra cnr/nts est, i/ui aiilrm [ornicaiiirin cor/nis siinni

prcrat.

Ostendit oiavissiiiium esse jieceatum, quia
doj.eril eorpus,
.

:

exhoe onme
est et

in cteteris aiitem

j)ee-

hra Chrisli faeiam ait, (piia nieretriei adh;erontia membradesinunt esse

nieniiira nierelricis? Ahsil .Ahsil

catis portio jjerit.

non totum, totuin enim corpus vir mulier, quiaportio viri est mulier. Quicumque
:

quia qui adh.rrrl nieremembra Christi. An trici nninn eorpns /il ? Hoe dicit, quia qui eontaminationi se admiscet, unuin fit cum eo, cui sc adminescitis
scet. Fornicotio

B

enim aliud peccatuni admiserit extra se peccat forniearius vero jn earnem suam peccat. Age si laqueo vitain Qniat, pus suiun videtur
;>at 1'erro §e trucidet.

enim ambosunum

facit

ut (juomndo

peceare

in natura, sic et in maciila
quit, ilno in

unum
in

sint.

Erunt, inut quia
ainl. IJui

Reccat, sed in aniinam, cui

non in cornon in eorpus suuin ? vim facit. Fornicari au-

carne una. Manifestum
est.

est,

tcm

corjioralc deliciuin est. (juod et corjuis contin-

muTier de yirp
atitcnt adlnrrrl

ambo

came una
est.

git et aniinani.

jnm enim sine desiderio carnis, quia

Domino umis

spiritus

(Aug.) Quo-

bene agentibus spiritus Dei est, coiuiuunis cum Deo hominibus. Cum sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, etpTuraunum dicuntur radom natura, atque essentia non dissidens neque dissen-

niam

in

habet et carq jirojiriuin mot.uin. aniina coneupiseit, utpeccet in carnem. quanivis sine animanihil possit.

tiens significatur

:

cum

vero

additur quid

uniiiu.

Per id ergo quod in carnein <ju;e ex se est peccat (ad originemenim retulit).ineorpussiiumdiciturpeccare ut desinat a fornicatione quasi sibi parcens. Novatiano tamen hie (jui fomicatur, non in corpijs

potestaliquid sigmficari ex pluribus iinuni factuin,
ijuamvis diyersis natura, sicut anima et corpus non quid enim tam diversum nisi sunt utiqjae unum
;

suum

videtur jieccare, sed in Christi, alitcr enim
in

hoc pronuntiat, ut etiam iUum qui fornicatur
<pia scissus est

Spiritum sauctuiii dicat peccare, propter causam
ab Ecclcsia. IIoc nulla ratione astrui
jiotest, cprpus, eniifi Christi

addatur aut subinteHigatur quid unum,

id est
'

unusC

homo autunumaninial.Inde Ajiostolus, <jm tnUt.rrct meretrici, inquit, unum corpus est, non dixit unum sunt, aut unum est, sed addidit corpus, tanquam ex duobus diversis masculino et femino unum corpus
adjectione compositum,
ei

Christiani sed

onmes

sin-uli

non est imus, aut duo autem membra sjmt
:

(|iiomodo ergo qui fomicatur in Christi corpiis peccat,

cum non onmes contaminet? quod

si ita esset

qvi adlurrct.

inquit, 1)0-

mino, nntts spirilns

mino unum est. aut Diversum enim natura
Dei
:

Non dixit qui adhseret Dounum sunt, sed addidit spirilus.
esl.

omnia peccata extra Deumessent, et ::oTafornicatione peccatum essefin Deum etiam qui vadit ad idola, non peceat in Deum.
ut NovatianO videtur, cqefera
;

sjiiritus hoininis et sjiiritus

nee qui negat in iiersecutione, quia omne pecca-

sed inh;erendo

fit

unus

spiritus ex

diversis
sit

tum quodcumque
est, sicut
illi

fecerit

duobus. Ita ut sine

humano

spintu, beatus

Dei

videtur. Si

homo, extra coi-pus Christi autem et hoc aliter voluerit
isti

sspiritus atque perfectus, beatus autem hominis spiritus iion nisi cumDco. Quamolirem sive itadicatur,

pronuntiare,utne-cl aliijuidextracorjmsCln

essc

peccatum, co-etur dicere,

(piia

omnis

qiiicuiii(|ue
et

Deus
ita

de Deo. ut et singulis hoc
sibi cohserent,

nomen
in

conveniat,
sit
;

nontamen utambosimul
enim

duodii, sed

unusDeus

quodcunuiuc pcrcat fecerit, in Sjiiritum sanctum, ut ct fur et
in Sjiirituiu

Deum

peccat,

in

|>crjurus, et

mcndax
et

quod etiam

distantibusD

sam
r<

iiim pecrarc dicatur; et

(juomodo

divei-sisipicsiihstantiislieriApostolustestisest.
et solus
ritus.

Nam
spi-

est illud

quod

ait

Dominus

:

Qnia enmtia pecealu

Dominus
:

sjiiritus est, et solus
est.

hominis

btasphrmi.r

niiltrnlitr h

nii;:ihiis ;<jiii

cvilrm prrraci,

utique spiritus

unusspiritus est
est ihens

tamensi adli;erat Domino, quanto magis ibi, ubi est onniino
?

veril in S/iirilitin

sanehim. nmi rcmHlcliir

na/nr

hic, nei/ae in fttlurn (Maltlt. xn).
cejjtis cseteris jicccatis

Apjjaret utique ex-

inseparabilis atque ;eterna connexio

Sic ordinata

aliud esse peccatuiu, quain
(

naturafum ordine, npn Tocprum, ut supra illam non sit nisi Deus. Denique cum illi penitus adlh-eserit, unus erit spiritus. pui rej attcstatur Apostolus dicens (Jni autem adh.nrl Itnm/no. unus spiritus est. Accedepte quidem is|,a ad partipipatipnem natura' vcritatis hcatitudinis illius, non tamen
:

peeeatum dicitur

in Sjiiritum sanctuin.

L

)uibusdain
ii(

iterum videtur quia qui rnruicatur. idep

coipus

suum

dicitur jieccare. quia Ecclesia' liieinliriim est.

et se containinans, in

Ecclcsiam peccat, cujus menit;cclcsi;c

brum est. cendum est

(

L

)ui

ergp

membrujp
non

est.
silii.

di-

illi.

cum

fornicatur. (juia

sed

crescente
illa

illo

in natura veritatis beatitudine sua. In

in Ecclesiam peccat. Porro

itaque natura cui feliciter adhaeserit immutabile

quia qui fornicatur. per id

autcm dicit Apostolus. quod in portionem suain

u

1

1

1

1

M
ilelinquil in
llifjljll.
i

FtRATlONTJM
uuin
\"-<

I.N

KPP

l'\l II
\

II

IS

l.l-l-l

I

\l<

.it

i

i

t/UOH

.

-i

'

i

Nunquid
dicj

1

de

iln
'

1

i

iu"i ibu

hominura
III.
iii

lii-

i

uui

i

uira
i

iiiiin
ali<|

>lii

|

u in aliii
ROI "iii
di
"|'>'l

quibuaqua
ip

unuui

i'inli. i|im>I
Lu

foi nii

ii.

;

n"M
ipao

H
i

iini

nl aliqiiid

aliud

luni
i|.

libcrum

iiiini i"iu- li"iuo
'

abnoi K.ini ub

"i
I

ni j.im

ilii
-

i

non
ilii
i

imiil i..in

tioiuo

|".-mI

qu

k|

.

ii

I-

n

intal

quin luni
-iint.
.

-"Iiiiii
i.

niii

prvpriun
n
|i.n .iii.iii.'•

Ul

vidcatui
i"
nii
'

Vpo»tolu«

in

i

intuni
i

l!

pienda prolc

\"!m
huju
«

-

.

ationin tnulum. ui in

\n

i

.

ii

|.

dixci

ii.

ijii.i

unque
-

i"
iii
'

'uin"i ,'U-

iiinil" l"i

ii i«

iti
-i

UUllo

pi "|'i iiii"

i

\

iti". qi

dixci
i 1
1

ii.

qui»

majore
iini

libidinit urd
ipHtu
|/l
'

quo tupcrioi
ii.

liiin

.

vidit.
iii

irolupta

"i |"'i

M.

i

»ei

\

iini

uiii

dubi
u

.

Iln

itquu

'

upti

itubdiniui
iit

.

ttmpluvi

.iiiiii

qui

{Ambr.) Supcriud templum
^jni
i)

Dei .Iimi.
'

Iiii

templum
Spii
'

quui
ili-tiii. i. Iit.

ii.

quia
Ii
i

'n

uli
il

'nti.i
iil
'

li."

.-i

l|U
1:

qUtid
.

I

'.ii

.

Ii

"i UOI
jllii

m-

IIOU pCI
I

lllltllt

"iii.iuiiii.ii.i

-•

i

\.

i

iii

,

i|

Spii itn-

hubiture.
\i

I

mifi

i

-

luvii
|l|" .•Ill|.tll.'-I.
llt
II. .11

II

l.lll II.

v|| .11,1.

<

-.'.|

iiini-

r.i.

i.it

\"iiiiit.ii.iii.

.t

(j

tiii

i

>/

,

njUH,
"li.-n
ijii.iiii
II.

propen
i|u.i
.iiiiii
-lllllll
i

nino no M"
i
.

ire
i

debopiu
nos
i

.i.iii

ni"i
II.-

ti

eddal

1
1

hui
. I

pi .ii

emil

ii

III

'I

I

I

.

i

l.ii

ih

i.ii.'

ii>

iiui

iii

"i

i

iit

•••.

unduni

i.'.'-iii

\. iii.it
III
li

iiii-

ii

lilllillHI-. |"
l'"i t.n

1

|._.'lii

<

IIIIH -ll.iln l|i-.- \|.|.|lll

ii.

-ni

\

1

1.

iini i.nii.ii

hoi

t

iiiui
i

iii. -iii

I

li

bu
'•t

'"n
iin"
ii.
r .'.-ii.
i

i

L)uo Httnt
iii
i

1

iiiqtiaui .imii -ii

|

.i

|"

.

ii.

ii"

.

t

.iiiin

iiii

i.

.iiii

iii

.

.

i

i

.-ti.ihi

corruu
mil
i

Ujquui
ilit

liui
'

1

"iniii.i
i

<>

ii

|

|ii|
I
1

lini

..l.'iii|.i nit

1

iuutiil

i

quo
nunqui
I

i

i

odiiiuptti
i

'n
.1

\

-\<

i

li

.iih.

; i

,

,

iiii

i

til'i.

vol

propb

|)<

iini, ijin

i/i/i

i*

ln\
Ulllllt I,
il".i|...
III
II
I
l

i.|"i iiin

.

\..

it.iti.

.|in

nuptui

(53

H.

HABANI MAUHI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
et dies festijAtium,
et

IIT.

r,{

oessum videtur ad idipsumusum, quia
vt dies pfocessiohis, "( ipsa ratio
juxtii

velcertequasiiftmontesuntquietiamcarnali

conceptus
liis

partus

copulse inhaerent, sed
lis

legem cessari temporibus

debere deraon-

tamen extra suscipiendae proadmixtionem debitam nulla carnis voluptate solIn
ttfonte
in

strant. Hoc

autem dico secundum indulg6ntiam,non tecundum imperium. Mahifestum fest ideo hoc Qlum dare consilium, ut iormcationem excludat, nonut ad meliorem vitaiu teudentihus iterelaudat. (Aug.) Qu;e
sint
i(!

vuntur.

quippe stare quid

est, nisi ffu:

ctum propaginis

earne nmi quaerere

stare est carni carnaliter nori

monte adhaerere. Sed quia
in

multi sunt qui sCelera quidem carnis deserant, nec

autem

levia, quse gravia

peccata non

humano

tamen
niox

divino sunt pensanda judicio.
i|isis

Videmus enim

conservent, exit quidem Loth

quoque BpOStbKs ignoscendo fuisse concessa, quale illud est quod venerabilis Paulus
coiljugibus ait
:

qiuedam ab

solummodo debitijura Sodomam, sed tamen ad montana non pervenit, cuni jam dainnabilis
in conjugio positi usus

vita relinquitur, sed

Nolite invicem fraudarc nisi ex con-

tinentife subtiliter

adhuc celsitudo conjugalis connon tenetur. Est vero in medium
per incontinentiam miscentur

sensu ad tcmpus ut vacetis orationi. Et, ad idipsum

Segof civitas
videlicet

qttse

fugientem salvet infirmuin, quia

iterum revertimini, nevbs tentet Sdtdhas propter ih-

cum

sibi

temperantiam vestram, quod putari posset non esse conjuges, et lapsus sceiefum fugiunt et tamen venia peccatum misceri scilicet conjugi non filiorum pf o- B salventur, quasiparvam quippe civitateffl jmveniunt creandorumcausa, quodbonum est nuptiale, sedcar- in qua abignibus defendantur. Quia conjugalishfnC nalis etiam voluptatis ut fornieationis sive adulterii, vita non quidem iri virtutibus mira est, sed tamen sive cujusquam alterius immunditise mortiferum maasuppliciissecura. Unde idemLothad angelum dilum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentare cif :Est civitas lisec juxta, ad quam possum fugere Satana, libidopertrahere, incontinentium devitet in- parva, et salvabor in ea nunquid non modica esi firmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse pecet vivit in ca anima mea ? Juxta igitur dicituf et tacatum, nisi addidisset « Hoc autem dico secundum men ad salutem tuta perhibetur, quia conjugalis vita veniam, non secundum imperium. » Quis autem jam nec a mundo longe est divisa, nec tamen a gaudio negetessepeccatum.eumdariveniamfacientibusapo- salutis aliena. Sedtunc in actione hanc vitam suam
:
,
:

stolica auctoritate fateatur (Greg.)l

Admohendi sunt

conjuges quasiinparva civitate custodiunt, quandb
pro se assiduis deprecationibus intercedunt.
et recte per
:

eonjuges, ut suscipiendse prolis se meminerint causa
conjunctos, et
tes

Unde

cum immoderatse admixtioni servienpropagationis articulum inusum transferunt vo-

luptatis, perpendant, quod licet extra non exeant, tamen in lpso conjugio conjugii jura transcendant. Unde necesse est ut crebris ex orationibus deleant quod pulchram copulse speciem admixtis voluptatibus fcedant. Hinc est enim, quod peritus medicinse ccelestis Apostolus non tam sanos instituit quam infirmis medicamenta monstravit dicens.

angelum ad eumdem Loth dicitur Ecce etiam in hoc suscepi preces luas ut non stibvertam Urbcm pm qua locutus cs, quia videlicet cum Deo deprecatio funditur, nequaquam talis conjugum vita damnetur; de qua deprecatione quoque Paulus admonet dicens Nolite fraudarc invicem, nisi forte
:

ex cohsensu adtempus, ut vacetis orationi.

CAPUT

VII.

autcm omnes homines esse sicut meipsum (Ambr.) Quantumergo ad benevolum et sollicitum magistrum pertinet omnes tales fieri posse volebat
Volo
esse, sicut

Instruit eos qui sunt in matrimonio,ei majus docet esse in virginali statu vivcrc
:

bonum

seipsum, qualis autem ipse erat
alius verosic.

mox

in

subjectis ostendit. Sed unusquisque propriumdohum
iiabct

Dc quibus scripsistis rnihi Bonum est homini mulierem non tangere. Propter fornicationes autem unusquisque svam uxorem habeat, ei unaquseque suum virum habeat'. Qui enim| fornicationis metti permisit profecto non stantibus prseceptum eoutulit, sed ne fortasse in terram ruerent lectum
cadentibus ostendit.
dit:

a Deo, alius quidem

sic,

Hocest
ut,
:

unusquisque juxta votum suum donum Dei habet,
si velit,

nutu Dei possibilitatem consequatur ideo non debet quis constringi ne a licito prohibitus.
ipsius
illicita

admittat, sed ipse sibi eligat quid sequatur
ei

:

Dico autem non nuptis

viduis,

bonum
diceret

est illis

si

Unde adhuc infirmantibus sub-

sicpermaneant

sicut et ego.

Xon
si

bonum

est

Uxorivirdebitum reddat,similiter autemet uxor viro. Quibus dum in magna honestate conjugii
aliquid de voluptatelargiretur adjunxit,

innuptis, ut sint sicut et ego,

non

esset integer in

corpore, nec diceret
sicut

:

«

Omnes homines volebam esse

dico

« hoc autem secundum indulgentiam, non secundum imperium, » culpaquippe esse invenitur quod indulgeri

perhibetur. Sed quae tanto citius relaxetur, quanto

non per hanc
est iicitum

illicitum quid agitur, sed hoc quod sub moderamine non tenetur. Quod bene Lothin semetipso exprimit (Gen. xix), quia arden-

enim habuituxorem et hoc dixit, virgines esse noluit. Sed absit, sic enim a pueritia Spiritu fervebat, uthujus rei studium non haberet, quippe cumjuvenculus anticipatus sit a gratia Dei. Postquam dixit unumquemque proprium donum
;

meipsum

»

si

habere a Deo, ostendit in qua re melius est esse pro-

pensiorem, quiain eo adjuvatur quis, quod videtur
aviditate mentis appetere.

tem Sodomam fugit, sed tamen Segor inveniens nequaquam mox montana conscendit ardentem quippe
;

nubant

:

melius

est

Quodsi se non continent, enim nuberequam uri(Gass.). Nosunttria.

Sodomam
nare
:

fugere est

illicita

carnis incendia decli-

tandum quod fornicationisgenera

Primum
perfici.

altitudo vero est

montium munditia continen-

quod per eonjunctionem sexus utriusque

1

IKRATIONTJM

l\

RPP

l'M

Ll

LIB

\

IN

I

II-

I

I

M>

Lar.Secundumquod abequefemineotantura,proqunA II. pal rian ha; Juda; flliu ,a Domin
i
.

uun

tur (6
ditin

...

quod

in

ipl

iinraun-

nuncuputui

[Uo Vpo»tolt

omni

ut tl ego.

Quod
l

iiiuiu

quod nnim
ni
di< ei
I
!

niente

i

m< ipitur, de quo

I

lominu

f/encra hentu
nMiiil.it.
i/'.

Vp<i

tolunpn
inquit,

i

modoi

i

quia

conflrmandura,
i

u

;

i

ta rc illot vull
ni

i

ontendere

-

i

wtincant,

|

i

••

I

impuUu
Deo

'.iii

moli
in eo

'

dei int
i

non
illuru

D

jui »li el

ut adjuventur a

enim Deus adjuvat,
nubant utique si
-••

dicit ctinra virura,

i

quem videt tota virtute
iii
i

tendere

avii
dit,

timent, forte enira poterunl
iiiin

qui

>

I

impcdi

iit

pni ul

voluntii
esl
i

vivit. Illo
.'iiiiu
.

autem
ilam
ut
111

i.ii

imi

••

virtul

iptum

>/

ctiam
sii

tci

lura

3ed n
.

"i

iliiim

nonnuili»

tum

inquia
i.i

non
'

pol

ra

»uw

ipil rc nu-

Domini

jubcntifl ostendil

ti

i.

atoi

qu

.l.iin

Vpostoli aui toril
Fial aliquid

non

tincnl nubanl

vcniam, pertineai ad veniam ne irruatur
|..i

unde perveniatu in a tcrnam
ir

ii.iin

li.it

quod
it

licet,

undc

u
.

quod non
nul
1 .

ln .t.

hoc

indii

quod
it.

-.-.11111111

mallera
ini

••••-

diam, aul
ilt

1

lur uxoi
.111

quai
ijin.i ni.iln

inquit, aliquid
1

ontinenti
1

.llinilt

it

UXOI

tiniiiii pci
1

naM,timui1 quo

nua cxceptnt
vi< ti

voluit,
j

1II1

nu-

tatel
1

ni.

111.

adultcro8,ctiamhocquodconjugati
utuntur im
i<

'•

'
nltei
,111

oni

upiw

.nii.i

em

ultra ne<

n

li-

roci

eandi pcpnnm

in

hu pro quibui quotidie
\
-.
1

quolibcl

dicitui

/

iptura quippi
1

di< it.
1

11'

tl

quiil

1

11.

ui|..i

-.

ilii

ad

,1

quid huju

tuin

jugiura veniunt,
vei niit
uit,
1

»i

1

imcn

n<
1

'111111

mcliora

•!

\.iin quinqui
iini

honuni
lii

minua quod
1

uil

illii

itura

fc<

il

Scri

primo videndum
sl||>.

e»t,

quibu

ptura quippc

1

I

manun
IfllWI
1

' I

(Luc

ix).

1

itur foi tioi
n\
111.
11

»tu lio intcndei at,
1
. l

111

.

1

.1.

implioi
!

1

ouitur

lt

'

eniiii

Hiilijnn

N

1.11

-

.1.1

iiiiiiiin

1

rctorquetui

I

lixil

nubere meli

D
meliu
t

lt

lemuH

.'iiim di< ci •.
l
1

lu

fncei

.

quani

IIIM .|H
itti

dnmnura
ei
lei
1.1

ura

tunt,

ui
1

volunl
pnti, .t

1

-

.11 111

itil

ni itui

1

iit

.

non im
»

i,illusti

11.

.n

r
tu

1

puini innuptix

el

vidu

alloquitur qui mati

Dom

/

11

liura
tit

1

ii

|.i

(
-i
t

iiiiu

viri j ini mnii|.
iiiin.
1

1

1

ni.

111.

.

.-.

inquit, n

'ii
1

miIi

.

onl

neni

vii

i<

ilietui

\

fi7

B.

RABANI MAURJ ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
illis.

III
i|iii

68
horret au-

tenti essent ot tidclcs esse cuni

(Amj.) Alitnl cst

A

qund

jubctui', aliud

scitur;

quod monctui', aliud qtiod ignojubetur mulier a vironou disccdcre, quod si
licct facore.

noh debetur irrevcrontia oonjuini Bi, non onim ralum ctorem conjugii
:

est

niatrimo

niuni, ipiod sinc Dci devotione cst, ac pcr lioc
cst sc

non
alii

recesserit mancreinnu|ila, ant virosim iccoiiciliuri,
aliter
lis si

peecatum
jiinxciit,

ei qui diiuiltilur

proptcr Dcinn.

si

ergo non

Monetur auloin

vir

Bde-

contumelia cnini eroatoris

solvit

jus

habet uxorein iulidclciu consentienteffi sccuiu

tnatrimonii circa
alii

eum

qui relinquitur ne accusetur

non eam dimittere. Licet ergo et diinittere quia non cst j)r;cccptuni Domirti ne dimittat, sed consiliuin Apostoli sicut inonctur vlrgo non
habitaro,
:

CopulatUs

:

inlidolis aiiloni

discedens et in

Deum

et in inatriinoniuiii peccare dignoscitur, quia noluit
siil»

Dei devotione habere conjugium. Itaquc non

nubere,sedsinupseritcoiisiliuniquidcin nontencbit,
sed contra praoceptum non faciet. Ignoscitur cuni

ost ei fidos

scrvanda conjugii, quia ideo recessit ne
Esdras dimitti
iocit

audirot auctorotn csso Cbristianorum Deutn conjugii.

Hoc autem dico secundum veniam, non sccvndum impcrium. Quapropter licct ut dimittatur conjux infidelis, quanivis niclius sit non dimitteiv.
dicitur:
et tatnen

Xam

si

uxores, aut virOs
si

inlideles, ut propitius fieret DeUs, ttec iratus,

alias

o\ ijvncrc suo accipcrent:
his cst,

non

eniiii ita

praeceptum

non

licet

sccundum

praeeeptuni Doniini ut

ut remissis istis
si infidelis

alias

minime duccrent.

dimittatur conjux nisi causa fomicationis. Fornica-B quanto niagis
tio est

discesserit liborum habebit

Quid eniin tu dicis. apostole 1 Certe ut vir fidelis consentientem secum habitare mulierem iniidelem non diinittat. Ita, inquit: cum ergo hoc et Dominus preecipiat, ne dimittat vir uxorem nisi causa fornicationis, quare bic dicis « Ego dico, non Dominus ? » Quia scilicet idololatria quani sequuntur infidelcs, ct quadibet noxia
etiam ipsa
infidelitas.
:

arbitriurn,

si

volucrit nulicrc lc^is
iinputari

cnim non debet

sme viro ? illud matrimonium, quod extra

deoretuin Dei factum est, sed
dolot deroliquisso
Si

cum

post cognoscitet

reemendat se ut veniam mereatur. autem ambo crediderint per cognitionem Dci conlirmant conjugium. ln pace autcm vocavit nos Dcus. Verum est, quia non oportet litigare cuin eo
-[ci diseciiit.

superstitio fornicatio est.

Dominus autem permisit

quia odio Dei discedit, ac per boc n°c.
est.

causa fornicationis uxorem dimitti, sed quia permi-

non jussit, deditlocum apostolo monendi ut qui non dimittat uxorem inndelem, quod sic fortasse possit fidelis fieri. Sanctificatus cst enim iir
sit,

voluerit

Quid cnim scis, mu/icr, si viriim snlvum facias? Aut undc scis, vir, si usorcm salvam fatius ? Hoc dicit quiaforte possuntcredere,
qui non horrent
divisit

dignns babendus

nomen

Christi. Nisi unicuique sicut

'infidclis in

wxorc

fideli, et

sanctificata est mulicr infi-

Dnminus. Divisit Dominus unicuique quando

dctis in riro fideli. (Anibr.)

Habere

illos

beneficium

salvetur, hoc est,

quando potest credere,

et sustinet

bonae voluntatis
Christi
in

ostendit,
et

qua honorem nominis^ illum,
quo mors victa
si

et hic docet exspectandos eos,

nec scandalum
illo-

non habent quo.signum fit

ad tuitionem pertinethospitii,
est. san-

de his pati debere, quia custodienda est spes

crucis,

ctiticatioemmest.Aliiiquinfiliireslriinuniindiesscftt.

Inimundi essent habitare secum,
adulteri

filii

eorum,

diinitterent nolentcs
:

et aliis se copularent essent enim eorum per hoc et filii eorum spurii, ideo immundi. Credo jam provenerat ut nonnulte fe-

dissimulandum ab his. Deas itaambulet. Hoc est, ut si niatrinioiiio juncttts est, qui credit non deserat, neque vir neque mulier, sed sic maneat sive Judasus. siveGrrecus. Sicutin omnibus Ecclesiis docco. Ut suadeat non se aliter liis tradere quam
;

rum si enini ipsi Uncmquemque

rccesserint,

siciu vocvit,

mmee per
fidem
exeniplis

viros fideles, et viri per uxores fideles in

cseteris,

ut curn aeteros

hujus

fidei

hoc doceri
(piis

quamvis non dicens nomina, tamen hortatus est ad confirmandum consilium suum. Deinde sequitur, alinquin fi!ii vcstri immundi csscnl, nunc autcm samii stuti Jam enim parvuli Christiani erant, qui sive auctore uno ex
venirent, et
.

audiunt, promptius assequantur. facile enim
inclinatur
si

viderit sociuin consensisse. Circiuncisus

aliquis vticattis cst? nofi udducdi ptseputium. Iloc est

quod

dixit,

ut ita ambulet, sicut vocatUs

est.

Ut Ju-

tUeus factus Christianus

non putet

so

forteindignum.

parentibus,
erant.

sive

utroque consentiente sanctificati
fieret, si

Quod non

uno credente

dissociaro-

D

quia pneputium non habet dans gloriam pra?putio.
In
pr.-i

iniliiuiiiisvncatuscsl? non circirmcidalur.

Ut

tur conjugium et non toleraretur infidelitas conjugis

Gentilis vocatus

non

aestiiuet

dobere se circumcidi

usque ad opportunitatem credendi. Nune autem
sancli sunl. Sancti sunt, quia de conjugiis
licitis nati

per id quod
hajcujus

filios

Abrahte praeponi audit, neC enim
crodant

quia circumcisi sunt praeponuntur, sed merito Abrafilii

sunt, et quia sub Creatoris veiieratione nati sunt

suntin utroque.

si

;

si

quominus
frtisse et

propensiore

ex

parte.

Quia,

sicut quidquid

sub

pejores erunt Gentilibus. Deterius

enim

praedicatione idolorum

fit,immundum est,etitaquid(piid sub Doi creatoris fit professione, sanctum est, (Juod si infidelis disccdit, !; sc> lat. Propositum reli<

non

esse,

quam nunquam
niiril csl.

fuisso.

Circumcisio nihil

csl, et

pr/cpulium

Manifestum est quianec

obest, nec prodest. Scd observatio
id est, fides

mandatorum
si

Dci,

gionis custodit praecipiendo, ne Christiani relinquant

propitium

facit

Deum,

bonis operibus

conjugia

:

sed

si infidelis

odio Dei discedit, fidelis

approbetur.
vocatus
dixit.
est,

Unusquisquc in ca vncationc in qua
in ea pcrmaneat, hoc firmat quod supra
cs ?

non

erit reus
est,

dissoluti

causa Dei

quam

matrimonii matrimonii. Non

major enini csl cnim fratcr
:

Servus vocatus

nun

sit tibi curir,

sed si
ser-

aut soror servituti subjectus in ejasmodi. Hoc

est,

potes, liber fieri,

magis utere. Hortatur ut bene

.

RRATIONI M
vi.
••
i

IN

l

PP.

lUI.I
\

l.ll:

\

f\

I

FM

5

r.

I

rlomii
rt<

libfi Lal

non ul
Mi

tii.i

iiii
i

niliil

i.iin

|.i

ii

* 1 1 •

i

itui

iii.
••!

1

1

1

1

.

i

.

1

1

> ii

I

l

i

iii

m
'

i

.ih

.iiuii

omnii

i|.|..-M

ii

ii

it,

ini

i>u».

.|in.i

i

.'ni

t.i

ii

pi n
1

i.

I

;

ni.
I

liboi lu»
'

1 1

r

1

'iinni

ii

l<i

i.

i

li.nn

llllii

I

lin|.|'ii'|.

iiin
I

quia

.1.

'

i|>il

riii it

.iiiiii

ii

•llll- -|..||.'lll

|M
i

n
I

Ubero

wrvum
iii.
i

Heri

<

hi

i

iti

Libei

imim

ei

>.'.. .|ii."l

(imun
dalo
.

.

ui dii

it

1

1

.iMiii
-ii.it.
lil
.

libi-rum

i

t.i

i

iii

i.

i'

ii.

|.-.'

t,

ul

nequ
i I

'

libor clntioni

n utiqu
\
.
i

iin
I

.'iii|.ti
<

-

1

1

1

1

1

1

Iimi p
..iiiiiiiin

tiii»-

ln i-i'..

i|iii

iui
il.il

-

ervire
r •
1

.1.'..

i

pi

iiliqu itimiiH

\

i

1

>

r

-

>

r

i

\

I

i

li

"tiiiiiiiin

.•>».

ii."
-•• «iii.|i.

iiiiiihiii

in

mint, qui liiim ini-

,niii

libui

i

Bunt,
-.init

iti

i

tionibu
'

illml
I

im

iniiit.

ip.l.
'

|.l

!

.11 tl.

Illlllll
II

I

lll

I

I

II'.

I

lll I- ll

.11

I.

'lil

I

.

I|(

\i\niit

'II
(•llllll. Il.l.-t
I

niiii
It.

l.'i

I.lt
»

i

I

II'

illnruiu

ln.

t

i|lli:l

lliill

|i

'

i

il

m,

nuptiii iniponu

>•.

n

i

u tui

MTOt.

IiiiimI
i.liil.n

quorl

liii.u

il,

Miin
IIVllli
ill.

n

.

71

I!.

KAKANI MAUKI AKCII

I

Kl».

MOOUNT. OKEKUM KAKS

III.

72

scirct iulhuc tcinpora superesse, sed aliter
iion deliuit

scribereA animumattollere, attamennunquam desinatsumma
formidare, ubi apte paulo post subdidit
:

propter hos. qui lecturi haec sunt tunc

Pr&terit

cuni perbrevesupererittempus,
esse putaretur dies judicii, aul

nesemperdum

Longe

non timeretur, aul
proficit;

enim figura hujus mundi, ac si aperte diceret, Nolite constanter mundum diligere, quando et ipse non
potest stare

falsum essc sestimaretur. Illud auteni qiuxl dicitur

quem

diligitis,

incassum cor quasi ma-

cum adhuc longe

sit,

imminere multum

nenti Qgitis, duin
flent

fugit

ipse

quem

amatis. Et qui

terrorem enim incutit ad meliorem vitam agendam

hominibus. Denique hic in praesenti quam solliciti sunt hi, qui apud judices habent quae agant, cum actorurn dies dicitur imminere Hoc sonat hic, quod
.'

tanquam non flentes. (Ambr.) Scientes enim in proximo finem mundi mox consolationem eorum tuturain. tjui pro J)ei justitia forte premuntur, hac
spe inter eos consolentur
se,

Et qui gaudent tan-

alio in loco dicit: Utseductores,sed veraces(IIGor.yi).

ac si non habenproximo est, non detes. Quia eiiiiu numdi bere ad generandum esse sollicitos, neque ad usum
Ut
et

qui habeni uxores,

ita sini

iinis in

quam non gaudentes. In praesenti enim quigaudent sciant mox luctum venturum, eis videlicet qui mundo gaudent, ambigentes de Dei judicio. Et qui
eiintnt

tanquam nonpossidentes, Credentes enim qui emunt parvum tempus superesse mundo, sic agunt, nis operibus exercitati circa curam legis imminenteB ut non omnem curam in re cito peritura impendant. magisautem curam ammae suae gerantquem sciunt praelio repugnent. Pressurae enim erunt, quales nunaeternam. Et qui utuntur hoc sseculo, tanquam non quain fuerunt, et multi casuri sunt inlaqueum diaipsum deditos, ut propensiores et vigilantes, in diviboli.

Denique nullus nostrum vult tempore suo
aliis,

haec

provenire. timens praedicatas a salvatore pressuras.

ideo sicut nobis optamus, consulamus et

ut a

generationenosfiliorummultorumabstineamus,plus
orationi et Dei servituti subjecti, praevidentes
judicii,

non praesumant de usu hoc, qui cito peribit corruente nnmdo einit autem. sed quasi non possidens, qui et ad usum terrena praeparat, ettamen cauta cogitatione praevidet quod
utantur. (Greg.) Id
est, ut
;

diem

haec citius relinquat

;

modo quoque
et

utitur sed quasi
vitae

ne ct nos simus

imparati,
illi

per impedi-

non utatur, qui
sua?
sinit

et

necessaria cuncta exterius ad

menta
fideles,

necessitatis praesentis, et

incurrant quod

ministerium redigit,

tamen

haec

eadem non

nos timemus.

A

licitis

ergo etiam temperare vult
vi-

ut non solum innocentes, sed et gloriosi

et

menti suae dominari, ut subjecta nunquani intentionem aniini ad

foris serviant,

alta tendentis

deantur, concessa enim praeterire virtutis est maximae,etprohibita non desiderare non longe est. (Aug.) Beatiora saneconjugia judicanda sunt, quae sive filiis procreatis, sive etiam ista terrena prole contempta,

frangant. Quicunque igitur tales sunt eis profecto

terrena omnia, non ad desiderium sed ad usuin sunt.

Qui rebus quidem necessariis utantur, sed nihil haQ bere cum peccato cupiunt. De ipsis quoque rebus continentiam inter se pari consensu servare potue- habitis quotidie mercedes acquirunt, et plus gaudent bono opere quam bona possessione. Prselerit rint quia neque contra illud praeceptum sit, quod
;

Dominus
qui

dimitti

conjugem vetat non enim
:

dimittit,

cum

ea non

carnaliter sed spiritaliter vivit, et
dicitur
:

enim flgura hujus mundi (Amb.) quia finiri mundum dixit ostendit liguram ejus praeterire et hunc

illud servatur,

quod per Apostolum

Reli-

quumestut qui habentuxores tanquam non habcnies
sint. (Greg.)

Itaque Christianorumanimus conjugum

non substantiam ejus praeterire, si forma mundi peribit, dubiuin utique non est omnia quae in mundo sunt interesse finem, id est,
.

sed formam (A ug.) Itaque

et infirmus et fidelis,quia et plenecunctatemporalia despicere non valet, et tamen aoternis se conjun-

ire.

Ideo praeteritquia quotidie senescit

mundus

;

per-

gere per desiderium valet, quamvis in dilectione carnis interimjacet, supernae spei refectione convalescit, et si

acto quippe judicio tunc esse desinet hoc ccelum et haec terra, quando incipiet esse ccelum novum et

terra nova. Mutatione
interitu

habet quae mundi sunt in usu

itineris,

transibit

namque rerum non omnimodo bic mundus. Unde et aposto-

sperat quae Dei sunt in fructu perventionis, nec totum se ad hoc, quod agit conferat, ne ab eo quod

enim figura hujus mundi,volovos sine sollicitudine esse. Figura ergo praeterit, non sperare debuit, funditus cadat. Quod beneDnatura judicatis quippe bis qui scripti non suntin robuste libro vitae et in aeternum ignem missis, tunc figura ac breviterPaulusexprimit dicens Qui habent u.rononhabentes sint, et quiflent tanquam bujus mundi mundanorum ignium confiagratione res tanquam
lus dicit: Prseterit
: :

uou

flentes, et

qui gaudcnt tanquam non gaudentes.
sic

praeteribit, sicut

factum

est

mundanarum aquarum

Uxorein quippe quasi habendo non habet, qui

inundatione diluvium.

Illa

itaque,ut dixi, conflagra-

per illam carnali consolatione utitur, uunquam ad prava opera a melioris intentionis rectitudine ejus amore flectatur. Uxorem quasi non babendo habet, qui transitoria esse cuncta conspiciens curam carnis ex necessitate tolerat, sed aeterna gaudia Spiritus ex desiderio exspectat, non flendo

ut tamen

tione mundana elementorum corruptibilium qualitates quae corporibus nostris corruptibilibus congrue-

bant, ardendo penitus interibunt

:

atque ipsa substanimmortali-

tia eas qualitates habebit,quae corporibus

bus mirabili mutatione convcniant. Ut scilicet mundus in melius innovatus apte accommodetur, homini-

autem flere est, sic exteriora adversa plangere, ut tamen noverit aeternae spei consolationegaudere, et rursum non gaudendo gaudere est, sic de infimis

bus etiam carne in melius innovatis. Volo vos sine sollicitudine essc. (Ambr.) Diminuta enim sollicitudine saeculi, in Dei rebus propensius vigilatur. Qai

1

KNAKIIA'1 ln\l

\|

|\

i

|-|-

l'\l

l.l

l.ll.

\

i

Cl-I

I

\|.

I

L

dil
\

'

<///

iin

uni

I «

»

i

lum

1 1
1

1

mt.
ni. Iin.ii
iil

i|.|..ll.i'

I.

.

iiin

dii iiui

i

ulici

.

iii'

•!

tuni

e»l

qui
tudii

iiuniti
i • •
j

i

i

I

llinc

\
|

:

mulic-

^iiiIii

...

.1

p

ii

h-

BU|)|I

itur muliei
|

II-

1 1

I

!

luni

i

i

iii

|"

i

iili"i uiii

ollii

itudinem non -u
ii

• ipit,

de Don

tut, ijuo-

ni.

ii

|)eo

devotum
iiim. qui

lcul

\iuiii.

polluil
iliiinli.il

i.cumni
i

honorutui

,

iiim

ni.

ii

ii

i

n.iiii.il,

mundiini

W

i

ii

1

1

>•

i-. i.i

1

1

1

.i

|..i

n'

.

I

utiliux
viuii
l.i'

iidincui
idi
,

i.

i'

litiim
nplii
ii.-i

I

miuui

n

"ii

I.

.

Ii.ii ii

Ii.m

ii'

i

munduiu
I

utili


i

,'
•l

.i|.u.l

».-11111

in

inii

juui ii- Doii

iiiiui
Illi

iii.

iui.iii

ii

u

lolum

ii. 'ii

iiuputnliil

Patiol. CXIl

.

:

.

;:,

n.

n.\n.\.\i

\i.\rni .\nniiFi\
pfoseqiiituf ut

!\!<><;i'\t.

onr.nrM n.\ns

111.

7o

lempiire

mf

ejits

vivit.
,

Ilar

idcirco

doceat quia hiulief etiamsi a vird fuerii ejecta, hubendi licehtiam hbnhabet. QuodsidofmieritvifejUS,
iiberdla estatege.
fetiarii

Acharitatem pfse oculis inm habehtSs, <|iiia plus erat carnem contemnere, quarii tratri scandalunl racfire
;

scientiaenim illorunidestruebatanimosimljefitbruin

hsee ad stipra dictas perti-

Fratrhm putahtium esse
gratiahi,

illic

apiid

i<l<

>lum aliquam

hehtcausas, ut ostendat
nulli nisi s.oh

quam
sit:

beata

sit

virgo,cum

quahdb

peritiores fratres inter^sse illic et
-.ChafitaS .nlificat, ut
illic

Deo subjecta

vincere eniin videtur

non bbrrere videbant. [debaii
salmi

hathralem subjectionem quando quod per naturam humiliatum est erigit. Cui mti nubai, tantum ih Domino. id est, querh sibi aptUm putavefit, illi tiuoat, quia irivitae tiuptisesolentmalos proventus lia-

ffatfum

stiiderites

sciehtiaa
.

legibus' fibh

uteretur, ne

illis

scahdaiutn facefent {Greg.). ijum
erigit, sciehtia inflando

ergochafitas sedificando hos

pervertit, plefuhiquese nypbcfitae

mira abstinentia
8t

bere. «Tahttim

autem

in

suspicione ttifpitudinis

Domino, hoc est nt sihe nubat et feligiotiis suae viro
s>

amiguht,
carnis

btiine

rbbuf cofpbfis attefuftt,

quasi

vitarii

ruhditus in carhe vivehtes eitihg^lhht,

nubat, hoc est in
sic

Domlho nubefe.

tieatior

autem

si

sicque pef abstineritiani mbrti apprdpiaftt, ut pene

quotidie morierites vivatit, sed ad h;ec humanos hubat,lege ioquituf natufali, quatiqUam a Deo oculos qUaeftitit, admifatiotiis glofiafti expetunt, Ye pnmsenupti«sint,seeunrUcveropennissa>sunt.Deni-6ritate attestante, quaa ait E.rlrrminunl /ueies siitts que pfimae niiptiae quoriiam sub benedictione Dei ul appafeahi hominibus jejundhieS (Mail. vi|.
cit,
:

permahseril secundum

meum consUium. Cumdi-

celebrantur, sublimantur

:

secundae auterii et

in

Qiioisiquis exisiimdtse scire dtiquid,
gnovit quemadrhodum opdftedi

hdhaum

co-

praasenti carent gloria.concessas

incontinentiam. et quia solent incurrere ac pef hoc concedit secundas. Sed quia meliusut se contineat, ut digniof in futurum, consilium dat spiritali ratione proecipuum ut secotitineat.
:

autem sunt pvopter viduarum juniores

eum

scirc (Amb.). Eos

ipsosquiinscientiaglorianturostendit nonitaco^novisse sicut

cognoscenclum

est.

Dum enim rharitatem.
est,

quae

materomnium bonorum
:

non sectantur, non
haiici ••

sciurit sicut

bpbftet ut efgb seientia fructum

Puto auteni

ct

cao spiriium Dci liabeo, ut

ratum

et

possit, charitati se debet subjicere. Si qUis vcrodilit/it

providum consilium suum ostendat, humilitate verbi
hoc commendat
alto sensu.

Beum,

hic cogniius esl ab eo. Hic diligit

Deum,

qui

charitatis eausa scientiam lnitigat, ut prosit fratri

CAPUT
durn chariiatem
sit

VIII.

pro quo Christus riibftuus
cris

est.

De

cibis igitur

simula-

Ostendit Aposlolus scientiam

non calcrc nisi secunordinata; docet veritatem de escis ido/is immolalis, drgUiiqUe scdhdalizantiUm temcritatcm.
De his autcni

immolatorum nunc causam ipsam ut osteridat per rationem scientiam non

pertractat.

soluni hbt)

proficere, charitate contempta, sed et obesse. Scinius

^

quia nihil

esl

simulacfum,
:

et

qUitt hefhti D'eiis nisi

immbtdhtuf, scimus quia ofhhes scicntiam hdbemus. {A>»b.) Nunc de scieritia
iilolis

qux

locuturus

est, et quae sit scientia

non statim

dicit, sed

apud Christianos enim unus est Deus, licet sint qux dicahtufdii doniitltsive tncM&, sire in terra.A paganis enim sol et luna, et csetefa
i

uhus, verum est

l

in subjectis ostendit, dicens,

quia nihil est idolum.

sidefa

dii

ccelestes

dicuntur. In terra ApolliinMii.

Scicntia inflal. Manifestum est,
in

habentem scientiam
quia prudens
esi

iEsculapiurii, Hefculeiti,

Minervam, deos dicunt

el

eo ipsb gloriari,

si

non

foris,

dominos. Nobis
in
el

/<

rien

uhus DeusPiltef, exqUti oinnio
ex illoquaequse sunt, ubidixit
:

apud se,gehus enim hoc

est scieritiaB

utglorietur

sese, idfeb irittat. Vhdrilds bero kdtjkai. lAug.) ()u<h\ recte aliter non ihtelligituf, hisi sciehtiahi tuhc

)mniaeuim cunque sunt: cum autem
nos ih
illo.
<

Et nos in
illo sint,

ttto, dis-

crevit rtos a caeteris qUi cuiti cx

non tainen

prodessesi
id est, in

ei

charitas inest, sinehac

autem

ihflafe,

sunt

iti

illodum adhuc nou credunt./t/ uniis Dominus
ct

superbia inanissinne

quasi

vehtositatis
est, et

Jesus per ijuem omniu,

nos

pe>-

ipsu)»,

Omnia
sfed

extollere.(.lv«6.)Itaque tunc scientia
sibi utilis.si charitate

magna

enim ex Patre, sed pef Filium creata

sunt,

cum dicit, « et nos per ipsum, b per quem creati temperatur enim a dilectione, ut non satis mera sit fuefariitis, sigriificat in Dei cognitione, quiafacti ptjf et inebriet scientem ut se extollat. Sicut enim D. lpsum cum casteris, per stuporem mentis et lgnovinum non temperatum admixtione aquaj mentem rantiaa ncs per ipsum aghbviihus mysterium unius
alienat, ita et scientia superbum facit, nisi fueril temperata,omniaenim aola insuaviasunt etnociva,

humilietur.ut amplius cfescat

Dei:

unum ergo Deum patferii dixit et fltiuni Dominum Jesum Filium ejus, Ut quia Deus non potest

quia nec panis solusbene editur nec reliqui cibi sinc admixtione grati sunt, sednocui. Ideo charitas sediflcat,

non

esse

Dominus

,

similiter

ihteliigatur esse Deus,

unum

esse

Dominus Deum et Domiet
jirincipii

ipsa charitas, licet uno vocabulo appelietuf,

num

demonstraret.

modum

unius

con-

multis tamen
potest,

enim non neque sine humilitate, neque sine cordis
;

Consistit, sine patientia

sirnplicitate

hi ergo inflati erant per scientiam, quia

nihil est idolum, qui contra

salutem fratrum imperitorum carnes sacrificatorumedebant,scienteslicere

cafhem edere. et quia nihil est idolum. ideo non contaminari edentem hi scandalum fratribus erant,
:

servando. Sed non ih omhtbUs cst seirnliu. Id est. non omnes norunt credentes mysterium Dei unius. ideo quidam putant ex his qui credunt aliquid niiminis in simulacris. Aliqui aulrm rulhuc sei-niiu simutdcfi qudsi simulacro immolutum mandueant De plebe eriitii aliqui cum veneratione adbuc simulacri

manducabant de

sacrificatis.

quasi

aliqua

\l!l:\ll<>
i

.1

m r

|

|.|'

PAOtl
\

I

I!'

illii

r|

I

I

"

contcmp

im i^in

i

cd

iiim

i

:

1 1

r

.

1

. 1

rtabii

Ihui
1

tjuin

niliil

i

t

kdolum

I'

li

mi qu

niii in

i

umbcnl
ripiet
i|

i
|

mliil
lic
|.iit
ii

I

I

iniiii.ii.

i).

,ni
b

vidil

illii

itiln

!•!

Ihl.-lllL

fhiti
1

i

•|ii.iii
.i

i

hi

« r 1

-

il.

Mpi
s

lil

li

I

I

III

(

lll

.1
I

Ini

'

•i"

i

,

iiii'

.

:

.

79

li.

RABAN] MAUR]

AKCIIIKI'.
ju»

MOGUNT. npKKUM PARS
A
inde vivai ubi laboral
turae et conversationi
:

III.

80
ipsi

nemluxuriosorum dementia designatur,Salomon
dicat, <|ui

hanc ergo rationeni
:

aa-

cum

malesuadentis mulieris petulantiam
:

praemisset, adjunxit
bos diiclus
vis

Satimque eam sequitur quflsi ad victimam (Prov. w). Rursus quia bo,

nomino labor
si

prsedicatoris exprimitur legis verba
:

testantur, ubi legitur

Non
:

obturatis os bovi tritu-

ranli; ac

aperte dicoret

Praedicatorem verbi ab

stipendiorum suorum perceptione non prohibeas. Rursum quia bovis nomine plebs [sraelitica figuraRedemptoris adventum tui'. propheta asserit qui
denuntians
dicit:

humanae decrevit boc tamen ari cumulum arihuc ariricns gravat causam, nL uon leve faciaj neque odiosum, quod tantis testimoniis commendat, et non tamen sibi proficere vull ne libertatem arguendi tiumiliet. Ego autem nullo horum usussum. Postquam multismodisostenditlicere accipere, sibitamennon opusesse, obestenimaccipere a peccantibus,
scripti
milii

sicut

supra

autem

hasc ut ita fiani in me.

memorayi. Non Bonum est enim

Gognovit bos possessorem suum,
(Isa.
i).

et

asinus prxsepe domini sui

Per bovem

scili-

edomitum sicet gnans, per asinuni vero gentilem populum indicans voluptatibus deditum et gravius brutum. Nunquid
Israeliticum populum jugo
legis

magismoriquam utgloriam meam quis evacuet. Gloriam suam dicit in eo, si evangelii severitasmaneat, etmagis mori eligit, quam evangelii juraviolare, sciens
;

hoc magis sibi proficere ari futuram salutem debitum enim obsequium abnuit ab his sibi de bobus mra esl Dco ? (Amb.) Interim paucis hoc B impenrii, ne per hoc accipiant fiduciam delinquendi. Nam si evangelizem, non est mihi gratia, necessitas absolvamus. In Jona enim propheta scriptum est Non parcam civitati inqua habitantplus quamcen- enim mihi incumbit. SicutdicitDominus, « cum fece ritis quae dico vobis, dicite servi inutiles sumus. iinnvigintimiUidhominum,etpccora multa (Jon.iv); quoe riehuimus facere, fecimus. » V;e enim mihi erii et Psalmigraphus Homines, inquit, etjumenta sal:

vabis (Psal. xxxv),

quomodo ergo Deus non curat de

si

non praedicavero evangelium. Missus enimservus
quominus, astringatur plagis necesse
ari

bobus et pecoribus? sed non curat de bohus et pecoribus propter haec ipsa, sed propter nos, quorum
causa suntfacta
:

a Doniino, facit etiam invitus quori sibi praeceptum
est, si est.

Dcel

ideo de nobis curat, non de

illis,

nique Moyses invitus missus est
ago, mercedemhabeo.

Pharaonem,

Autpotius utique propter nos dicit, propter nosenim scriptum est. (Per figuram enim omnia dicta ad nos
transeunt):

Jonas coactus est praedicare Ninivitis.
lioc

Nam
est.

si

volens

Manifestum

quianemo

remunerationem ejus rei quam invitus agit. enim voluntarius, dignus mercede est, quia eonbet sentit domino et quod voluntate fit melius iit. Si spe laboratur, ut fructus capiatur. Si nos vobis spiaulcm invitus, dispensatio mihi credita est. Nec hoc ritalia seminavimus, magnum est, siveslra carnalia ^ obscurum est, quia qui mdevotus aliquid facit, non metamus. Non dicit magnum, neque par esse. si voluntate facit, sed necessitate, quia enim potestatis evangelizantes regnum Dei, et ccelesti cibo ecclesiam suae non est, facit invitus quod sibi praeceptum esl ut tradensaginantes, alimenta corporis sumerent,

Quoniam qui in

spe aral

et

triturat, de-

accipit

spei suzfructumpercipere.

Verum

est,

quia hac

Si

tes aeterna, consequerentur temporalia. Si aliipotestate vestra utuntur, nonnc magis nos ? Si eniin hi qui per evangelium Patres vestri non sunt, nec eumdem allectum habent erga vos, facultatem habent

magis nos?et suhauditur, vestri Barnabas apostolus erat. Sed non suapostoli, quia mus usi hac potestate, sed omnia toleramus nc quod
accipiendi, quanto

ergo erit merces mea, Utevangelium annuntians sumptu ponam evangelium,utnon abutarpotestate mea in evangelio. Repressa verborum jactantia gloriatur, et vult intelligi quanta dignus mercerie sit, quia potestate sua non utitur in evangelio, dum respuit oblatos sumptus, ne vim pra^dicationis humiliet: hoc estlicere, sed non expedire, proptersalusine

Qux

impedimentum dcmus evangelio Christi.Dia occultatum prodidit sensum ostendit enim sumptus ideo se
;

nolle

cum

liceret accipere,

ne vigor evangelicae au-

ctoritatis torpesceret. Pseudoapostoli

enim peqcansibi

temfratrum, ut corrigantur. Forma ergo vultesse caeteris ut ubi vident non expedire, etiam licitis non utantur. Si quoininus delicto fientrei quod sumunt cum ad detrimentum non proficiat. (Aug.) Dicit enim
:

tibusblandiehantur, volentes accipere, ita utnon

Apostolus licere

sibi

quidem

ct

permissum

esse a

viderentur peccare

illis

suhjecti

;

sed quoniam

haec

D

Dornino, ut qui evangelium annuntiant, de evangeliovivant, id est, de evangelio habeant ea quae huic
vita;

res contra evangelicam erat disciplinam, hic

non

vult accipere, ut libere arguat, ne in illorum nu-

erant necessaria. Sed
:

tum

se

non esse abusuiu

mero inveniatur; ut enim

regulae christianae vis
illi

ma-

hac potestate

erant enim multi qui occasionem

neretlicita, illicita fecit, quia

perlicentiam offen-

debant. Nescitis quoniam qui in sacrariis operantur,

habere cupiebant acquirendi et vendendi evangelium, quibus eam volens amputare Apostolus, mani-

desacrariovivunt, ctquialtari deserviunt, altaripar-

bus suis victum suum
loco dicit (// Cor. xi)
:

toleravit.

legcm gentilium significat, in altari vero Judaeorum sic enim decrevit Dominus per Moysen, ut de liis quae oblata erant, partem sumerent sacerdotes. Ita Dominus Jesus ordinavil eos qui evangclium annuntiant de evangetio vivere. Non ergo Deus per Moysen gentilium formam secuticipantur?Jxi sacrariis
:

ut

De his enim alio amputem occasionem liis

quiquxrunt occasionem. Quanquam etiam sicut caeteri et honi Apostoli permissu Domini deevangelio
viveret, etTnon in eo victu constitueret finem evan-

tus est, sed ipsa naturalis ratio hoc habet, ut quis

magis ipsius victus sui finem in evangelio collocaret, id est, non ideo evangelizaret, ut perveniret ari cibum, etsi quasunt alia necessaria,
gelizandi, sed

-

1

i

ENAKRATIONUM
U(
1 1

IN

i

PP
i,

PA1 ll LIB. %
\

I.N

RPI81

l

U)

1

1

1

I

implcret,

len

i

nc< e

il

<<

riiin dii

inquit,

q\

I

illoset

it

in

.

qoi
i.-iii

ium nnnunti
nulliui
•--••.
li"i iini

.Minnii
n

,

i.imJu-

lil

pei
i

rnisnum
I

non

i

onti

eptum
I

,h.

l!

i

it

proptci ijuo

'i

ini

occanioncin

mnnieflTei
1

tum
i

ti

u
1

iii

in

iii.'.

id

I;

id

illapcrven

imel flnem
.

i

in

<

ibo, el potu,
lli

i

.,

i

qui

-ii

1

.

|uil

.iiiin

quinqu

ingclizcm, quia unde
iii
I

vivam non habco, aul
dc

ui

int

autcm

<

uii

temponunum fructum
ii<

pncdiratione

rum, qn
uil
id in<

norum,

enim
I i

eril

i

olcnd

uon voluntan
.i
1

nem
quomo
.

colunt moi
!!•_'. <i>.it
l<

i

iui
.i

ii

,

ilii

iit

in

i|.

.

i

Mi

i

D

ponal
iiiin
ti.i.l. i.it.

'lli-

miti

v<

i

iii

n

i

iiiiin
|

1

nquit,

I

'

Dominun
I

v

!

il

IIIH

.

I

lllll.

tempoi

ali

I

Hoc
elii,

dicit

quia

<

um
'

in

•iiiiin.
I

nlii

pei

mc
»,

i>

ibehunl
iii.,

<

'

Icrc Dei eet, qui
.

qui

>i

iii

'

lu i-ti

'

ilii

il

mtcni non habch
I i

qui

i

non

ip

liuiu

>li-

prctium

Ni

illi-

l»iini

enim
>

usMontil

»11»-.

'

i

tutiiiii.

quod
I

m

lleri,

ul

non
I

i

inqunm
|ll.ini
-.
:

flliu

juxtu pln

>

ui

iti

»ncm mt

HMIM-li.

l|l

ili.

mii|

redil

<

eHt, ul

tanqu mi nlicnum eroii.

miiil ind
partii ipatione
r<

qu

n

.ii

-t

'i"i imii

.<it

I

nl
:

tn< ulum inquum nlio

mis«'i •

/

'

»uhinl

illi-

i

li

|"

<

hi

i

-

f

1 1

1

• i

ipaun

lum

11I1..1

uni

iiii

udnpl

itu

i

iiui

r<

m,inqi
li<

nundum
ipihu
i

1

uhi in

Si
i.il.

nutcui nr
in
.
'

1

1

1

/

.liiit.
i.
.

qui iilicnum di

undc

ipac nihil

nmnc«
ii

lueril

ipiut
\

nnum
lici-

lullu
i

.

iiin iiulli pei

idulul

u

.i'li

ln

l

iliii.ni
I

uliq

delii
h<

• i

mo
i

hy|Mi
jiihmi

eaw
!.

milil

inile

mniun
.

1

.

lienti
i.

int.

util
i.

ii. ni

I.

iini

i.

|.i. ii.

n

i

iint.

«famoniarum

, :

s-i

B.

RABANT MATTRI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS

III.

M
rn"

que observationes se a peceatis possc nmnilari. (ic-Aqne sciiimvs Kcclcsia- fnnnidaiites nc in curn illa irrurrcl .ludicoruin avdcntiutii imn ( 'bristianorum rique salvos existiniabant. sic liberarc eupiebal tanquaiu ipse
erron:
\\\<H

teneivtur. diligcns
et

uti(|iic

judai/.auliuni niultitudn quap

it;i

lidem Christi

proximum tauquam seipsum,
quaa sibi ab aliis
fieri

bar
illi

aliis lacicns.

pernt. ut iidliuc in

judaisnio teiicrctur, discrimini

vellet

si

lioc.

o|»us cssct
:

:

ejus bor. consilio ae pcrsuasione siiccurrunt. dicentcs
:

quod cuni Dominus monuisse.l, adjunxit
rnirn
tis
lc.v et

ll.rc

esl

Vittrs, /'ralrr.

qunl mi'lin

sitn.t .lud.rnrit

m

i/iti

prnphela.' (Malth. xn). Ihuic coinpatien-

m

diilrritnl. rlhi

nm nrs ;cm itlulurcssu nl
i/iiia

Injis

;

u ud ir-

affectum in eadem epistola ad Galatas pr;ecepit
:

rillll

uiilrm dr

lr

d isrrssinllr m dncrus
su/il
.1

n.

Mni/sc

dicens

Si pr,roccupaius fucrit linum

in alit/im tlrli-

rnriim. i/ui
drl rrr rus

iirr i/rnlrs

iid.rnru
;

m

.

dicens non
:

cto, vos

qui s/nrHales

eslis,
lr

insii nilr
i/isitm.

/lujusmndi in
ri
lu.

circu mcidcrr /Uins sims
diri mu:r. sunl
;

ct infra
c

//«'•

s/iiritu Ir/tilatis. inleiulrus

nr

Irnlrris

crun fuc

i/ltnd lilii

nnliis

i ri i/italuo/'

non dixit lieri tanquam ille, ut illumluerifacias, non utique utipsumdelictum falla(Gal. Yi).

Yide

si

rnlum hahrntrs
ciim
/7//.V,

su/ier sr

his ussi/m/ilis sanciifi.ca
Irutht.n!
rtt/iiltt.

te

el

im/ictitlr

in iUis ul
t/u;cd.r lr

d.

citer ageret, aut se id

habere simularet

:

sed ut in

scien.t

omnes quQXHodo,
i/tse
<|iii

nitdirrunl falsasunl

alterius delicto quid etiam sibi accidere pos,set, at-

sed umliitittns ol

cuslndiriut Iri/rm (Act. xxi); et

tenderet. Atqueita alteri tanquamsibiabaltcro vel-

B ita pro illorum
.

sul» [pge eiiiiit s;ilute

illam pau-

letmisericorditersubvenire,boc

est,

non mentientis
alisci)

lisper districti(incmscnteiiti;e su;c ealcans quadixe-

astu, sed eompatientis afleetu, sic.ludico, sicgentili,
sic cuilibet

rat

:

Etjnrtiim

prr Injrm Inji inuri uiis

stt

m

.

ui

Drn

homini Paulus in errore yel peccato quo constituto, non simulando quod non erat,
cogitaret, oinnibus

vivam (Gal.u): eaput radere. puriiicari secundum legem, atque intemplo Mosaicorum vota offerre compellitur, qiue rcs

compatiendo, quia esse poterat, tanquam quise ho-

etiam pro salute eorum qui legern

omnia factus cst ut omnes lucrificaret. Neque enim egregius prasdicator ut quasi Judseus fieret ad perfidiam erupit, neque ut

minem

Dei penitus ignorabant, tanquam et ipse sine lege esset, effectus sit, lege in Atheniensium urbe ubi
gentiliurn w^gebat imjiietas,
nis exordio.
Pr;: ln':>.<,

quo usussit
titli

prtedicatiocl

quasi sub lege esset, ad carnale sacrificium rediit,

inquit.

simulacra.

neque ut omnibus omnia
tis

fieret,

simplicitatem men-

aram.
orditus

in tiuu

scriphim cral iunoto Deo

iAcl. xva).

inerrorisvarietatemcommodavit, sed condescenappropinquavit infidelibus

Cumque de eorum
tanquam si

superstitione sermonern fuisset
et ipsc sine lege esset

dendo

non

cadente, ut

sub occaannitnti.o

videlicet singulos in se suscipiens, et se in singulis

sione illius profanitituli fidem Christi intulit dicens
IJitotlertjn itjntiranlcs vos cnlilis.

transfigurans compatiendo
ut
illi

colligeret

:

si

ita ipse

Imc

el:

er/o

esset, quid

impendi

sibi

ab

aliis recte. voluis-

C

vobis.

set, et tanto verius

unicuique erranti concurreret

rus, gentilis poet;e

etpostpaucavelutsi divinm legis penitus ignaversum potius quam Moysi aut

quanto salutis ejus modum ex propria ponsidcratione
didicisset.

Factussum infirmis infirmus, utinfirmos lucrifaccrem. Jnfirmus factus est

prophetarum maluit proferre sententiam. Et sieut quidam inquiens vestrum poetarum dixerunt ipsius et genus sumus. Cuin itaque suis cos qvtag rcfutiirc
:

dum
I

propter fratres

infir-

non possint testimoniis
falsis

fuisset

aggressus,
:

ita

de

mos ab licitis abstinet ne illis scandalum gencret. Omnibus factus sumomnia.u umnrs salvos furrrrm. Hocfuit viri prudentis et spiritalis ut omnibusomnia factus, propositum tamen religionis non excederet.
Quia ubi
aliud fecit
cessit,

veracoufirmans
l)i i.

sulididit, dicer.s

Genus

crc/n

cum sumits
cjenlo.

iinn tlrbeunts ;r-<limure
scitl pl itr;r

aurn aut ar-

aut lapid ilnts

url is

ei

cogiiationis ho-

'iiiinisdivinilttlem

rssrsimilrm (Arl.xxu). Infirmis au-

ad hoc cessit ut proiiceret,

et

nec

ostendit

quam lex mandavit. (Cass.) Quid aliud quam secundum mfirmitatem atque mense,

teminfirmus effectuscum secundum indulgentiain. non secundum imperium, his qui se continere non poterant in idipsum redire concessit, sivecum lacte

suram eorum qui instituebantur condescendisse
semper, et a perfectionis rigore aliud relaxasse
id

quod destructio poscere videbatur, sed illud magis praeposuisse, quod infirmantium utilitas exigebat, et uthaec eadem attentius indagantes singulatim Apostolicarum virtutum insignia replicemus, quaerat aliquis quomodo omnibus per omnia beatus

non esea Corinthios potans. infirmitate ettiinore et tremore multo apud eos fuis.se §e. dicit. Omniaautem omnibus tactus est, ut omnes facercs salvos cum dicit: Qui manducat,non manducantem non sprmat; qui nnti mundural r.utnducnnlrm non judirel ct qui matrimnniujuntjil virt/inrm suam liene facit.et
el,
,

:

qtti

non

juntjil mrUt/s fncil

(linm.

xiv).

Et

alibi
?

:

Apostolus

suam probetur

aptasse
?

personam, ubi
profecto
ibi

(Juis, inquit.

infirmaiur

cl

njn nnn

infirmur

Quis
illud
:

factus sit Judaeis, sicut Judceus

ubi

scandali-tilitrti rgo

nnn

u.rnr?

Atquehocmodo
Gr.rris.
r!

illam sententiam intimo corde custodiens, quia Galatis

quod Corinthiis pr;vceperat adimplevit dicens
ne offrnsimir
rslnir.
ci/n
.lutl.i is

Si-

denuntiaverat dicens: Eccc c/joPaulus dico vosi

rl

Ecclcsix

Ms,

circumcidamini,Christus vobis nihii prodrril

liirisli sicul et

per

omniu mnnilnis
s,

(Gal. v). In

Timothei tamen circumcisionc, imagiassumpsit.
qui sub lege erant tanibi

i/u.rrrns fjiind
futnl (I Cnr.

mihi

ulilr rst.

tli/und

/ihirro, non muHis. vi sulri

nem quodammodo Judaicte superstitionis
et rursus ubi factus est eis

O 1'tilesincdubioeifueratTimotheum

noncircuincidere. caput non radere, purificationem

quam sub

lege esset,

nempe

ubi Jacobus omnes-

Judaicam non assumere, nudipedia non exercere.

|

iniii.ili

.11.

.

'

I

n CtllN l|Ui

'

.

ili

l.inliiin

.

lUI

ill'

:

.(!'

ill"

nubw

vullcni

P

I

lici

i

in

|iiin

l

l..ll,

.

|

l||


.

lll|'ll

I'

.ill"' IIIIUIII

l|ll

I

1

unt
1111111.

Ir

i.i.Ii.i.i

ni.iii

I

riri

.

'|ii'

'
.

i

n"iiiiii.

Mlll
iiiiiin
.ll.lt
I

m

.'- .1. -I"

I

s

\h
iii'i<

iibu*,

U"H

nl
iliiiu

UIIUIll

nol

|uin

umnibi

i|uii

i

.

Wfttont

UllU

.

tl*l

«|UU

uU

87

B.

RABAN] MAURl AKCHIKP. MOOIINT. OPKRUM PARS
;

111.

88

cordis sui indeflexibilis sit dirigei\da perspicacitas

A aerem

non currit

in

incertum, quia

obliviscens ea

quse

posteriora sunt, extendit se ad destinatum,

perse-

quensabbravium supernae vocationis Dei in Christo Jcsu quo semper dirigens suse mentis obtutum, e1 ad eum omni cordis properatione festinans cum Qducia proclamabat Bonum agonem certavi, cursum consummavi, fidem servavi; et quia se noveral post odorcm unguentorum Christi perpeti conscientiae
:

et inanem, aliquos tamen in aere etquiahajccertaminumgenera superaverat, et ditatus multarum coronarum stipendiis incedebat, non immerito robustiorum hostium incipil

vaouum
:

verberare

suhire luctamina, ac priorihus amiulis triumphatis

cum

fiducia

proclamat

et dicil
et

:

Jam non

est

nobis

colluctatio adversus

carnem

sanguinem,$edadver-

sus principatus, adversus potestates, adversus

mundi

rectorestenebrarumharum,contraspiriialianequitix
in calestibus (Ephes.
vi).

devotione infatigabiliter cucurrisse etspiritalis agonis certamen, carnis castigatione vicisse,

cum

fidu-

cia infert
tiz,

:

de csetero reposita est mihi corona justireddet mihi

CAPUT

X.

jude.v, ut et nobis

Dominus in illa die justus Reprobat Apostolus participantes cx idolis, et docet quomodo utendum sit iis qux immolantur idolis. quoque similem spem retributioNolo enim vos ignorare, fratres, quiapatresnostri nis aperiret, si in agone cursus istius imitaii eum velimus, et adjecit Non solum autem mihi, sed et Bomnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transieomnibus qui diligunt adventum ejus, participes uos runt, et omnes in Moyse baptizati suni,in nube etin mari. Judaeorum exemplo qui negligentia sua offencoronaj su£e in die judicii fore pronuntians, si diliderunt, sollicitos nos vult esse, ideoque sub nube gentes adventum Christi, non illum tantum, qui dicit illosfuisse, quia omniaquae gesta sunt infigura etiam nolentibus apparebit, sed etiam hunc, qui nostri facta sunt ut veritatis nostrae illi habuerint quotidie in sanctis committat animabus victoriam imaginem certaminis, castigatione corporis acquiramus. De quo contecti enim nube et ab adversariis adventuDominusin Evangelio Ego, inquit. etPater suis tuti praestiti dum a morteliberati sunt, baptizati meus veniemus et mansionem apud eum faciemus dicuntur. lllis enim, id est, /Kgyptiis in mari mor(Joan. xrv); et iterum Ecce cgo sto ad ostium, et tuis, dum hi, duce Moyse, feliciter transeunt, erepti sunt a morte, quod praestat baptismum non enim illis pulso. Si quisaudierit vocem meam et aperuerit januam, introibo adillum, ct comabocum illo, ct ipse praeterita mala imputata sunt, sed per marc et per numecum (Apoc. m). Nec tamen agonem cursus tan- bempurificati praeparatisunt ad accipiendam legem, tummodo consummasse se describit, cum dicit et formam futuri sacramenti nostri Et om nes eam dem cscam spiritalem ederunt, ei omnes eumdem potum Si curro, non quasi in incertum, quod specialiter tantum refertur ad intentionem mentis et fervorem ^ spiritalem biberunt. Bibebant autem de spiritaji con spiritus sui, qui toto Christum sequebatur ardore sequenti eospetra :petra autem eral Christus. (Amb.) cum sponsa decantans 1'ost te in odorem unguen- Manna et aquam qua^ fluxit de petra ha;c dicit spitorumtuorum currimus ; etiterum Adhsesit anima ritalia, quia non mundi lege parata sunt: sed virmea post te sed etiam aliud colluctationis genus se tute Dei sine elementorum commixtione adtempus creata, habentia inse figuram futuri mysterii, quod vicisse testatur dicens Sit pugno non quasi aerem verberans, sed castigo corpus meum et servituti subjinunc nos sumimus in commemorationem Christi Domini. Ideo et panis angelorum dictus est, quia cio, quod proprie ad continentise dolores et corporale jejunium, atque afflictionem carnis pertinet, virtute qua angeli subsistunt creatus est, hocsigniper hanc se pugilem quemdam strenuum suae carnis ficans, quia de ccelis venturus erat, qui spiritaliter esse describens, nec in vanum adversus eam ictus pasceret. Undeet manna primum Dominico die venit de ccelo ad saturitatem populi continentiae exercuisse designans, sed triumphum sequens tamen pugnse mortificatibne sui corporis acquisisse, quo petra dicta est, quae intelligitur Christus esse ubi verberibus, continentiae castigatione, jejuniorum enim deficiebat humanum eis suffragium, aderat
:

quam

:

:

:

;

:

.

1

:

:

:

:

:

:

gressibus eliso, victori spiritui immortalitatis coro-

Christus
I)

:

ideo sequebatur,

ut,

ubi defecisset

ille

sub-

nam

et incorruptionis contulit

palmam. Yides

le-

gitimum

colluctationis ordinem, et spiritalium cer-

taminum confemplaris
riam vitiorum,
illa

eventum.,

quemadmodum

athleta Christi adeptus de rebellatrice carne \icto-

subjecta

quodammodo pedibus

veniret, nec enim petra aquam dedit, sed Christus. Mare Rubrum significat baptismum, Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum, populustransiens significat fideles, mors iEgyptiorum significat abolitionem peccatorum. Nunquidnon eademcrede-

suis, ut sublimis

triumphator, invehitur, et idcirco

bant per quos hsec signa monstrabantur, per quos
ea quse credimus prophetata prasnuntiabantur? Uti-

non currit in incertum, quia confidebat urbem sanctam Jerusalem ccelestein se protinus ingressurum
;

que credebant, sed
Ideo et
sic ait,

illi

ventura, nos autem venisse.

sic

pugnat jejuniis scilicet non quasi aerem verberans,
vacuum, sed
illos spiritus

et afflictione id est,

carnali,

non

in

vanuin

sed spiritalem

eumdem poium spiritalem biberunt, eumdem, nam corporalem non eumilli

ictus continentiaa porrigens, per

quos non aerem
qui enim dicit,
se tametsi

dem. Quid enim
stus.

biberunt, bibebant autem

de

qui in eo versantur, oasti:

spiritali consequenti eospetra, petra

autem erat Ghri-

gatione sui corporis verberabat

Yidete ergo lidemanentesignavariata,ibipetra

non quasi aercm verberans, ostendit

non

Christus, nobis Christus

quod

in altari Dei ponitur,

1

'

\l:l:\l l-.\i

\|

|\

i

pp

PAI

l.l

''
I

i

iiiii

illiud <

i

i

intrllifphili
ii

potum

pii

il'iM

' • i

u\

u

ui

eniunanl
libci

Dehai petraoltfii
lil
'

Marci,

:
I

hujw mundi
|M'tl
i

p ulih

li

1

1

1

1

1

.

• i

pii itu

ui
'iii

ni
.

libi

i

vtftei ih

nxpl
I

i

i

rivi
ijiii

nlei, '|in

i

'!•• iii
i,

i

unl

(|Uil>UM <|in
inttfrii

iui /iiui

.

'

\uili
»n

i

II

lixit,

qu

ptum

btfncl

inttflltfxei

unl

ni i|ni
i

non

^oliini
ill

i

i

'iiu

.

ii.mi .iniiit.ii .1

iin

vtfi

upi

;

it

ucl

;

lllllll

lll

in.i

.

••

.

tm
di

donum
,ui.i
iii.lili.-.iii.

t

duhitanttf

D«i pi

fuerunt,

pi

ii

iiiiin.

nirtftui

i

.

.

ehihoi
//

nndum,

ul

li

imitnl

:

i|iii

|<

111

idolio

1

umbtfnttf» putii

utiqutf, ut
111

11. .11

idolin tfpul

''

upuri Dtfiini
.1.

dii

iii

. 1

..i.|.-i

inti,

iu

I

.1

1

iniquil

itei

initl

.

iin
<

111.

ditui

uit, ploi ui
1

-ii.-

P1111I11

mitii

nti ii
lllK'

1

'

itnlil
II

tl

.

i .

91

B.

RABANl MAURI ARCHIEP. IfDGUNT. OPgftUW
A qund
se

l'\KS

lli.

<#
it.

ut cuin res ipsas manifestasaginiusjigurarumprfr--

earuis eorruplibilitns spggp]

pe] < onseiisuni

nuntiantiuni celohrationi serviamus.
1'roplrrcn
el i/ui sr /uihil

animus astrmgil
Fidclis uuleui Deits
i/i/i

sh;rc.

vidral

nr rmhil.

nuii /iiililur rus leiilun sn-

\.\mhr.) Iloc ad gos lo(|ititur qui

pnosumentes de
1'ratri-

jirr i/tmiii

nnlrslis

:

xrtl jiirirl

riim
i
. I

Irii lu

I

innr rliitiu
lidclcio
id

sciontia.qua licitiun cst oninia cdciv. inlirniis
lius

jinirr/iluiii

ul juissilis Inlrrarr.

mhr.) Jdeo
i

scandalo crant, ct i>utantcs aliquidse

jirolicci v

dicit Dciiiii

qui min [latietur vos tontai

super

(piod

(lnctiiiia|)scu(loa|iost(>loruiii,(lctcrioravcrant.ct,jii(li-

potostis.ipiia ilaluriuii sc promisit Dcusdiligontibus

eabant Apostolui.:. cuiu

ipsi

c.

sent rei. Superl

'

oo

sc rcgna cielestia. ct ut det ncccssc cst.
cst.

(|iiia

lidelis

©ygp aniputat ue |ier hatirtontcntur.siout .hidaa tcnlati sunt el pcrierunt. ((ircj.) Per lianc crgosontontiani et spos nutritur humiliuni. ct elatio
sit|)erl)oruin. (Itiin et
illi

lYnplerca ergo tribulatis prq sc adcrit. ncc pa-

tietur tantiiin irrogari, tpiod tolcrari
1'acict,

non
si

possil. sed

premitur
\\v

utautcito

r.esset tcnlatio.
;

aut

prolixa fuc-

boiia |>ossunt aniittere.

rit,

dettolerandi virtuteiu

aliixpiin noiidabit, (ptod
:

(piilms superbiiuit.et

isti

ea |>ercipere,(|u;equianon

proinisit, quia vincitur. (pii patitur

Immo

cst cniiu

habeant contemnuntur. Formidenius igitur in his quse aeeipimus, ne eos illa noeduni assceutos indesperationcin traliiimus.Quidenimsumusliodic novi-

iniirmitati suhjectus.

ct

i

crit

qui aecipiat. Sed
ut
<
I

qnia

fidelis est

Deus qui promisit. subvenit,
Deniipie
et

im< i
-

"

pleat (piod

promisit.

brcviatos dics

i

mus, quid aut posi paululum possimus esse ne si uius. Hi vero quosfortassedespicimus.et tarde pos,;

Doiuinus. ut

salveutur electi.

possint cons^xpii

regnuin Dei.

Quomodo

tanien

a

Dco adjuvatur.

si

sunt incipero. et tamen vitam nostram ferventiori-

bus studiis anteire.

Timendum
jam non

itaquo est, neetiain

tantum permittatur tentari quantuin potcst ? Adjuvatur plane, dum non plus permittitur ei iniponi

nobis cadentibus sprgat, qui tiobis stantibus irridetur, qttanivis stare

quam
duo

seitur ferre

posse. ut

quarto die pati non
tri-

novit, qui

nonstantem

permittatur, qui scitur ultra non posse qtiani
tolerare. (Grn/.i
:

novit irridere. Trnlalio vos non ap/irrhrndat nisihu

mana (Amhr. Ae per hoe minum tentare videniur.
).

detrabeutes Apostolo, Do-

scriptum est
Vos tcntari

Fidrlis uulrui Dcus qui
id
ijuiiiI

Contra hanc sententiain qua non /laliclur
[iiilrslis.
,

quia et tunc cuni Moysi

su/n'a

snl faciel

cum

detraherent, et dubitarent de eo, Deurn tentasse dicuntur.

Irntatitinr riiiim

piovcnl u m

ul

/nissilis

siislincrc,

Omne enim
h»c

quod probatum nnn habetur,
tentatio convellatur adinonet
tentatio illosappre-

videtur idem Paulus alibi aliud ad Corinthios sentire, ita

tentatur. Ideo ut

diccns
ilr

[II Cor.

xi

:

.Xolunnis iijnorarc cos.
i/u/r

cuiu terrore; ut

autemhumana
:

fratrcs,
i

pr^ura
i

noslra.

faclu rsl nnhis in
i;

hurnana enim tentatio estproptor Asia. i/unniain supra utoduni rl su/ira virtulcui c/ra... ,... •i "t p spem Deidiffldere de homine, quia vana spesinho-- vati suutus: etsi supra virtutemgravainur.quoniam nime, ut in necessitateautpressura non desperetde gravarinosDeuspatitur, item si supra virtuteni iton
hendat hortatur
auxilium requirendo. Sicut etJu<!;ei qui dubitantesdeJJeo idoloruin adminiculum exoraUeo,
bant, hoc est,

humanum

i:t';ivamur quontani supra virtutem gravaridicimur,

ut ista dissonantia celerius dissolvainus,

ad illud
:

paganoruni terrasunt. etculturamidoloriiathumanuseiroi
qui;i dii

humanum

auxilium.

ptopheticum testimonium recurramus.ubiait ijuia vana salus hnininis in Dcn faciamusvi riulcin (Psul
uk). Frequentci ergo gravarj dicimur supra huntanatn fragilitatein, quj.a vana salus hpminis est, sed nunquain gravamur supra virtutein. quiaille metlicus est. .FiiTotiis ergosubmanibus medici aliquando plorat. quia quo pacto ad salutem perveniat, ignosed sapiem medicus jiieruniquc seetit. ut ;egrorat
:
'

humaiui tentaquam profleitur apud Denni. (.D/_<-/.) Simt etiam humametentationes,credo,cunibono quisque
pati,
tio est.per

invenit.

Propter Christum ergo

aiiimo

secundum humanam tamen fragilitatein in
tamen
ainplius

ali-

quo consilio

labitur. aut irritatur in fratrem studio

corrigendi, paulo

quam

Cbristian;
//-

tranquillitas postulat. ilequibus Apostolusdicit./.
talio vos

tutit

quoque

;id

salutcm perducat. Paulus igitur

in-

non apnrc!icndat,nisi hwnana.Quve senten-

tuendo

fragilitatem gravari se dixit supravirtutem.
ait
:

tia et aliter intelligi potest (Cass.J. Tentalio vos

mm

apprchendat, nisi humana.
tis

Xon enini nieremur men-

D

nihilominus
conlra iur
(.lob.

Omnia possum
.Tob ita

in eq c/ui uirconfor-

tat (Phil. iv). est

Itaque in

scriptum est: Iratus

rpbore conquisito graviores pugnas ncquitiarum

fumr

rjus.r! sic

mc hahuil ijuasi lioslrm
rl

ccelestium exjieriri, (|uicarnemfragilemrcsistentciu
spiritui nostro
stoli

suuin

xix).

Prgedicatore puippe egregip atte-

subpignre non quivimus. Quod Apo-

stante didicimus. qu'n\ /idelis Drus

nonpqlitur nos

testiinonium non intelligentes, quidam posuerunt pro indicativo. optativum modum, idest,/<v//.;tioros non
diei.
ap/ire'iriiilal.

Irnlari su/ira id ijuod possuuius frrrr, srd farirl euiu

lentalinnccliaiu prnve/iluiu,

ttl

/lOssiuiussuslinerc.Pc-r
:

nisi lii/inaim.

quod ab ipso

prophetam quoque Dominusdicit Plaaa
cussi le caslii/iilione

iniuiiei perila

lnanifestuniest.noiioptantis.sed pronuntiantis.
</.)

rrudrli

(,lrr.

xm). Qui ergo

vele.xprobrantis alfectu. Uin
tatio est, (pia

Iluiuana (piippetcn-

percutititr, ut vircs illius a percussione superentur.
iion liunc

plcrumque

in

cogitatione tangiinur
illicita

Doiuinus jam

tptasi filium

perdisciplinam,

etiam tiolentes.quiut nonnunqttamet

ad ani-

sed (juasi hostem per iraniferit.

Cum ergovirtutem

inumveniant.Hoc itaque
nitatis corruptibilis

in nobisinetipsisex biima-

ponderchabernus. Jam veroihetentatio,

moniaca

est, et

non humaua

cum ad

hpc

metuendiim est. ne peccatis nostris exigeutibus. non i|uasi fllii a Patre, sed quasi hostesaDominoferiamur.Et
nosti;o patientiic flagella transeunt, valde

1

\i
I

IN

bpp

i'\i

i.i

ur.
\

\

i

*4

'pii.i in
I

plei

i,

lilll

I

urdili

.

ml.

\HJ

i

.ii

mi

i

,

tiii

n

I'
i<

.

iil.n
• i

I'
1

i

1

1

1

1

1

'

1

uiiil.

qui

peitulil
iiliiiin.
...
i

-

.|ii.

i|ui|i|

i|iu

i

illi-

uuibi

omne

vuln<»i

i

1

"'

uiii l.iii

leli-

I

i

.

.

ni
i'n

I

1

1

1
1

1
l

ii

'

l.uii

-.

'I

.

iiin

,

vului
ii...
i

i.iiini|.

iiiui

i

1.

1|

iii

'

I

li.

iin.iin iiln

i.

iii

i

|

i

95
estis, et

B.

RABANI MAURl ARCHIEP. MOGUNT. OPKRIJM
cstis,

l\\l!S

III

96

unum

facti

ritus sancti cocti cstis.

accedente fervore Spi- Aintegra charitatis viscera possidere, neeeaquaealioet panis dominicus facti estis. rinn siint secundum Apostolicam disciplinam quaevidetis

Ecce quod accepistis
esse
vos,

;

quomodo ergo unum

rere poterimus, nisihisquaedistrictioni nostraeper-

quod factum
tenendo

est, sic unum estote vos diligendo unam Qdem, unam spem, individuam

fectionique conveniunt paululura relaxatis, conde-

scendere utilitatibus aliorum prono maluerimus
fectu,
ul

al-

charitatem. Haeretici quando hoc testimonium contra se accipiimt, quiailli quaerunt divisionem,

etitacumApostoloinfirmis efficiamurinfirmi,
macellovenit,edite, nihil interroganesi

cum

lucrari possimus Lnfirmos.

panis iste Lndicel unitatem.Sicetvinura in tnultis ra-

Omnequodin
tes

cemis

fuit, et

modo

in

uno

est;

unum est in suayita-

propter conscientiam ; Domini

enim terra

et

tccalicispost prcssuram torcularis, et vos post illaje-

plenitudo ejus (Ambr.) Utomnia
potest immundum esse

munda ostenderet,

junia, postlabores, posthumilitatem et contritionem

exeraplopsalmivigesimitertii;hocroborabatquia non

jam in nomine
calice,

Christi

tanquam ad Calicem Domini
:

mensa, et ibi vos cstis in nobiscum vos estis simul enim hoc sumus, simul bibimus quia simul vivimus Non potestis cavenistis, et ibi vps cstis in
:

superius de escis
tus est:

ait

:

quodDomini est, et quomodo Omnia licent, statim subsecumacello
tienit, edite, nihil in
;

Omne quod

in

terrogantes propter conscientiam

hoc autem ideo

licem Dominibibereetcalicem
leslis

dzmoniorum; non

po-

B subjecit,
sit

ut libera sitconscientia

:

Licet

enim aliquid
oblationem

mensm Domini participare et mensse dxmoniorum. Sicut Dominus ait: Non potestis Deo servire et

pollutum per accidentiam,

id

est,

idoli,

cum hoctamennesc.it.

qui emit, nullum patiest.

mammonx

[Malth.

vi),

quia qui calicem daemonio-

tur scrupulum, et apud

Deum immunis
camam,
ite
:

Siquis

rum bibit,calici Domini insultat, et cum mensae daemoniorum communicat, mensae Domini, id est, altari obstrepit, et Domini corpus crucifigit idcirco enim
;

vocat vos ex infidelibus ad

appositum vobis fuerit edite, nihil disquirentes
est, simpliciter

omne quod Hoc
in-

manducate quod apponitur, non
sit.

Christus crucifixus est, quia dissolvit opera diaboli,
qui ergo facit opera diaboli, Christo repugnat.

terrogantes unde

Nihilinterroganies propter con-

An

scientiam. Si quis autem dixerit. Hocimmolatitium
cst idolis, nolite

ssmulamur Dominum, nunquid
Vix
sibi
fit

fortiores illo
scit

ut humilis zeletur potentem.
illi

sumusl cnim non
;

manducare, propter conscientiam conscientiam auiem dico, non tuam, sed alterius. Hoc
:

competere, in quo

potest invidcri

sed aut

perfectis loquitur qui possunt contemnentesidolola-

inaequali invidetur, aut

prope aequali; ideo Aposto-

lusnon posse dixit homines semulari Dominum Jesum, praeterea quiillura sciunt, si quo minus, non
videbitur eis dignus esse vocari Dominus,
lantur, ne

triam, quia nihil estmanducare de sacrificio, certi quia quoil sub Dei creatoris nornine editur non potest polluere,

sedquiaalius qui
sacrificatis,

idolis servit, gloria-

quem

ze-

Gbitur

te

edente de

quasivenereris idola:

Dominus sit. Zelo enim Satanas idololatriam invenit, ut homines negando Deum Doniimim idolis scrviant quasi diis et dominis. Omnia mihi Hcent, sed non omnia vpediunt. Omnia dicit licere secundum legem naturae, omnia enim munda sunt, de escis agebatur et carne idolis immolata nam
i
:

apud conscientiam enim ille laetabitu r suam, quia vidit te libenter appetere quod idolis immolatum est. Ut quid enim libertas meajudicatur ab alia consciential Hoc dicit quia cum ab idoli deideo nondebet edi,

votione conscientia

sit libera,

quid opus est ut pute-

tur, quia venerationis causa edat idolis

immolata?

quae prohibita et interdicta sunt,

quomodo
?

dici pos-

judicatur enim non distare ab eo qui colit idola,

sunt licere
apostolus

?

cum etiam

hic ipsa quae concessa sunt
sicut dicit Petrus

quando non horret quod oblatum

est simulacro. Si

signiiicet aliquando
:

non expedire

Si hxcesi causa viri

cum

uxore, non ex-

pedit nubere [Matth. xix).

Omnia

licent, sed

nonomnia

sedificant.

[demsen-

enim egocum gratia participo, quid blasphemor pro eo quod gratias agol Id est, si ego gratia Dei coramunico, quia in ipsius nomine edo, quid opus est hoc arbitrari aliquem, quia ego idolo devotus sum.
(him uon horreo quae oblata sunt idolo. hoc
«

sus, quia licet

omnia

edere, sed quod idolis immoli
fratri,

est,

tur non aedificaty quia scandalum facit

in blasphemor? » Et me supra dictum est, ideoque a licitis aliquando tem- ^idoliosuogaudet,dummeputatparticipem,habetocperandum est, ut prosit. Hinc est unde sumptus ab casionem permanendi inerrore, etfratribus malum daturexemplum:namsipraeceptuminlegeest,utluci his, cum ei liceret, nohut accipere, sciens aon expe-

sicut

ergo blasphemat, et

ille

dire.

Nemo quod suum

est

quserat, sedquodalterius.

et arae et tituli. et

ipsa idola confringantur, vide

si

(Cass.) Et charitas

non

quaerit qiue sua sunt, sed
:

non peccatum

est,

non solura liaecnon facere, sedet

quae aliorum, ac de se ipso ait

Non

qusero, inquit,

interesse epulis hujusmodi, propterea de sacriiicatis

quodmihiutileest, sed quod multis ut salci fiant. Si enim ea quae nostra sunt quaerimus, et id quod nobis
utile cst

nonexpedit edere. Sive ergomanducatis, sive bibitis, vel aliudquidfacitis, omnia ingloriam Dei facite. Per
haec subjecta declaravit in idolio
c(\i'i\\

pertinaciter

volumus retentare, etiam
si

in

quavis

li-

hujusmodi necessitatibus loqui nos necesse
tatem, et reus
aliis

est veri-

cet conscientia,

inimicum esse Deo; ad opprobrium

fieri

mortis alienae

:

vero ea quse

salutaria sunt, riostris utilitalibus praeponentes,

enim unius Dei haec diabolo dedicantur, nam in gloriam Dei edere, et bibere, et aliquid facere, hoc est,
ut

Apostolico satisfecerimus imperio, sine dubio sub-

sub invocatione Creatoris
in

cum modestia

convifit,

eunda

est nobis necessitas mentiendi. et idcirco

nec

vium celebretur,

gloriam Dei autem aliquid

1

1

UKATIOM
I

M l\

ll'l'

l'\l

l.l

Ul

Ulll

III .!> t|l>

'l.lllll
-

I

lulaliun

.

Jud

i

llil

.

.

I

..!!•

lUlltUI

llll

mIhiii.

I|'

I
i

I

i

I

|..

Hllk
i

ll!

tUIII

uni nou
.

pui

.

uii(li| IM llll

li:i ii

ITi

.•iniii.i

qu
<|

multin,
i.iin.
<

ii

itiiiiulUitinui
11
.1

ln

.

iiiii-

hi. •!.,;.

iii

|

lll.llll

|

n

-

1

1

1

i|ucrcln deti
II
I

i

bitrului
tuill
lui
.11

I

hi

i

|...i

i

ii

i

ii

nuu

1

1

iiui
1

iiiu
1...

Viim
i

h lh.
i

-.11111

dc

fu

'

i

I

.iiii

luuiulii

onqui

i

.

iitiiiin

i

1

1

1

1

.

.i.

!•

'

1

1

\

1

n
"II

in
I

Mlii

vul

ip

i

ut U

i

plii
!

•l"Milli|i

||o||

lll

|

tunqunn
vullol

|l|

. i

u

.

99

B.

RABAN! MAURl ARCIUEP. MOUUNT. OPKRUM PAKS

111

100

LIBER UNDECIMUS.
C&PUT
l\rpr<>bal

XI.

Alufiial Capul suum.

(AmiIji-.)< )i;iic dicit

deprccaii

:

ApdstdluH errores cirda cetebHXdlem sacrocudm risli.r ei vir> pr;r< min< nli.r piviil cl ciivitaristhrilicinilalrm, ,1 riluiu snmc/uti iminim convenientem.

prophciaro autem advcntnni ioiv Douiini voco symlioli |(osl

sanclx

;

,A-,\U<n\c.m v[h\v\.( ) iini
lui/i

is

<:

!<•

in

mtilicror<nis

<

I

uiil jirn/ilicia/is

rckilii

c<ipi:,\

confu/uiil caput

sinnn
tiiv :si

:

unum

cst

enim

atqiic idi|)siini. ut ilccalvc:

Laiulo aut.au vos, fratres, <jh<h/ ptr onlhid

invi

aulcni nou vclalur mulicr linulcaiur
cst

si

aitlcm

mcmorcs
lcitclis.

csiis,

ct siciri

Inuliili rol/is prA

c<

pla

mcn

lnrpc

mulicri

iontli ri

aul dnaivari vclct cnput,
sil

(Ambr.) Postquam moros

ot <-nn\ iMsatioiUMii

vir cuini no/i itchcl vclari' capul. cinn
ijlorr/ Dci.
licr.

irurjo

ei

con Iliviv. tafeb uonhocconlirinat, sed succenset cis, ju i:i oumessei Apostolus eorum. immetnores erant ti aditionum
illorumarguit. nunctraditioncs
vtilt
<

Quamvis una
vir

stibstautia sit ct vir et

musit.

tamen quia

caput cst mulicris. anteponenet

dus traditur. ut pcr causain

rationcm major

ejus, nequo, i|iiod adhticnondidicerant cx

aliarum
por hoc
ros

non per substantiam.
poriio cnini cjus ost
i'd
:

inferiof ergO mulicr

vin> cst.

Eeelesiarum trailitionc seqltebantur.
quasi noviter tradit
scirc tjuotl
illis

at

quidbrigO mulicris vircst,c\
honorificentiam

dieons

:

\<>lo
.

auicm

cnini cst. ac pcr hoc olmoxia videtur mulicr vi-

omnis vin vapul

Chrislits csl

Adauctori-

id.

ut impcrio cjus sulijccia
dignitatcni
viri

sit

:

tatcni retulit, quia
stuin.

homo a Deo

quidoni. scd pcr Chrivir.

B

et

olistarc

dicit

ne velet caput.
ut celetur. abs-

Caput aittcm mu/icris

Quia quamvis
cst,
tsti

Bt

!ma^o enim Dei
viro.

inijQrigrutim est,

mulier per Christum, de viro tanicn lacta
per hoc subjicitur viro. Capul aul<-m Ckl

ac

condi ehini non debet, Dci

ehiffi i^ioria
vi,
i

videtur in
distat

bcus.

Mulicr auicm gloria

<sl.

Multum
:

Dignum

est.

ut

filii

capilt

Pater uieatur,

ipiasi ge-

inter gloriam Dci. et

gloriam

viri

vir

eniin ad

nitor ejus. Aliter

aliter vir mulieris, et aliter

tamen caput viri Christus est ,ct Deus eaptit Christi est.
est,

Peus autem ideo caput Christi
ab ipso «-onitus est quia ex
ejtts
:

quia de eo vel
est,

mulieris vero idcirco vir

costa Dci virtute formata Bst. Christus
viri est, qtiia

autem ideo caput
cssct. creatus est.

per ipsum

cumnon

Una

ergo dictio diversam habct

intclligentiam, quia et persome discrcpant et substantiae. (Aug.) Si

imaginem Dci factus est, riofl mulier. Ihec cst autcm imago Dci in viro, quia unus unUm fecit hominem, ut sicut ab uno Deo sunt omnia, ita essent et ab uno homine onmes homines, ut unius Dci invisibilis unus homo visibilis imaginem haberet in terris, ut unus Deus in uno homine videretur auctoritatvm unius principii consenarc ad fcbrinisidriemdiaboli,qui sibi neglecto uno Deo. dominum et
divinitatem \oluitusurpare:quod propheta Ezechicl
signihcat, ct Apostolus idem.
^lcntjilo
Thcss.
ilci s.ilcat,
ii).

Deus non nisi omnia siinul tria, quomodo caput Christi Deus id est, caput Christi

ai,

cnim

:

lia ui in

trinitas.

cum
cst
?

in trinitate sit Christus, ut sittrinitas

?

ostemlcns sr ipmsi

sit

Dcus
:

(II

Pater cum Filio captxt est ei, quod est cum Filio enim Pater Dcus, solus autcm Filius Christus est, maxime quia jam Vcrbum caro factum, loquitur, secunduiu quam humilitatem ejus
solus Filius

An quod

citrnqac
iJitislis

:

[Aug.] Ad Roinanos vcro sic dicit <Jmcnim inChrislo hnnlizaii csi/s Cinostum iunon csl Juilxms myitc Gr.vcus; non csl

srrvus. n&quetiber; noncsl mnscnlus, naptc

fcmiua

:

etiam major est Pater sicut

tlicit

:

<jii<nii<nn

Pdier

major mc
Patre

csl,

ut hocipsuni

Deum

essc quodillicuin

unum

est,

caput

sit

hominis mediatoris quod

enim menteni recte diximus printanquam caput humamc sub- Dei, Ubi sexus nullus est, hoc est in spiritu rnentis stantiae, cum ipse homocum mente sit homo, curnon siue. OUf BrgO \ir propterea non deliet caput velare. multo congruentius multoque magis verburn cum Pa- quia imago est et gloiia Dei. Mulier auteni ilelict. tre quod simul Deus est, caput est Christi ?quamvis quia gloria est viri, quasi mulier non renovetur spiChristus homo nisi cum verbo quod caro factum est, ntu mentis sua- qtti renovatur in a^nitione D<'i seintelliginon possit. (Grcg .)Nam EvangelittmJoannis cundtun imaginemejus qui creavit illum, sed qtiia D distat scxu a viro, rite potuit in ejus corporali velanarrat. sudarium quod fucrat super caput ejus.non
ipse solus est.Si
cipale hominis, id est,

onnus cnim vt)s uuum estis Xunquid igitur lideles feinin;e sexinn corporis amiserunt. sed <piia ibi renovantur ad imaginem bei, ubi sexus nul,lus est, ibi factus csthomo ad imaginem
iniJnJsloJcsutGalat. m).

cum linteaminiblis positum

.

sed separatim involutun

meiito iigurari pars

illa

rationis.

(ju;>"

ad temporalia

inunumlocum.Quidessefratrescrediinus.quoilsuda-

riuincapitisDominicum lititeaminibus noninvenitur
in

gubernanda detlectitur, ut. non maneat imago i)ci. nisi cx qua partc mens hominis ;eternis rationilius
conspiciendis vel consulendis adlrerescit.

monumento

?

nisi

quia attestante Paulo, Capul

quam

tiori

Christi Deus, et divinitatis incomprchensibilia sacra-

mentorumab
Omnis

infirmitatisnostrsecognitione distincta

sunt, ejusque potentiacreaturse transcendit naturam

solum masculos, sed feminas habere manifestum est Ergo in eorum mentibus communis natura cognoscitur in eorum vero corporibus ipsius unius mentis
:

vir orans aut prophetans velaio capite de-

distributio iiguratur.

Non

est

vir ex muliere, sed

101
,ni,l
I

•i\

fvii.i ii>

i

r

i

ad

\tn

'

\i/.l

'

I

llll

.

t

I

n

llor
1 1

i.nnn
i
i

ntlain

)i

iniii.

i

i

.ini.

iM

i

l;

i

i

'

III!..

IPMI
Irtl

i

in
1 1

I'

nin

;

qul
Ml'.
Ml.l|.|

nii

mnli
llllll
i

inil

mni
'iii

niiili.ii
I

iii

in

i

> •"

iiiitini
iii

M

'
i

.ii

i

iii

imiiIi

itmli.

|

|Mi.i

muliei

lUtem
MlM
II'

lliiqUod
i.i

\|. istollis

|l

' I

:

lilllll III

i

nilhu

i

Omn
i

l>

enin
ll.llll

vi

nmm

"

'

I

|'.'i

ipsuin

|

103

B.

KAHANI MAlMil ARCHIEP. MOGUNT. OPEIUTM PARS
illud

III.

104

funderentur non sumentes partem, et tam cito
agebant,
ut

A

traditum devota mens sit accedentis ad Eucharistiam

supervenientes non invenirent quod ede-

Domini. Quoniam futurum est judicium,ut quemad-

rent.Ideoque si sic,inquit,convenitis,ut unusquisque

modum

accedit unusquisque, reddat causas iu die
Christi,

suum sumat, domi
et

haec

agenda,non

in

Ecclesia ubi

Domini Jesu

qua sine disciplina traditionis
accedunt
est
rei

unitatiset mysteriicausaconvenitur,nondissensionis

et conversationis, <|ui

suntcorporis
uisi

et

malo bonum obfuit, et bono malum profuit. Recordamini ergo unde sitscriptum Quicunque manducaverit panem, aut biberit calicem !)<>mini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini. B Etde hiserat sermo cum hoc Apostolus diceret, qui tur, accepitpanem, et gratias agens fregit ei dixit Accipi manducate,hoc esi corpus meu?n,quod pro Domini corpus velut quemlibet alium cibum indiscrcte ncgligcnterque suinebant. Hic ergo si corribobis tradetur,hocfaciU in meam commemorationem. pitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a Similiter et calicem postquam camavit dicens Hic calix Nomm Testamentum est in meo sanguine.Hoc cseteris cibis Dominicuni corpus, <|uomodo non damChristo, ita
et
: :

munus enim oblatum totius populi lit. uno pane omnes signiflcantur, per id enim quod unum sumus, de uno pane omnes uos sumere oportet. Quid dicam vobis ? laudo vos ? in hoc non laudo. Apertum est. deprehenso et correpto errore, ut de caetero corrigant et sciant, hoc verum, quod dudum in primordiis ipsi didicerant, formam illis quaeasalvatorein rehujuscemodi data est iterat dicens Ego enim accepi a Domino quod et tradidi vobis,quomodo Dominus Jesus in qua nocte tradebaventris
in
:

sanguinis Domini. Quid

reus esse,
es1

poenas

quia

dare mortis Domini? Occisus

beneficium ejus
miraris,
si

in

enim pro his qui irritum ducunt (Aug.). Quid ergo

datus est Judse panis Christi, per

quem

manciparetur diabolo, cum videas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem proficeretur in

:

i

:

facite,

quotiescumque

bibetis, in

meam commemora;

natur qui ad ejus

mensam
:

fingens

amicum
et sic

accedit
de pane
et

tionem. Ostendit illis mysterium Eucharistise inter coenandum celebratum non ccenam esse medicina enim spiritalis est, quse cum reverentia degugtata, purificat sibi devotum. Memoria enim redemptionis nostrse,ut Redemptoris memores majora ab eo consequi mere&mur Quotiescunque enim manduqabitis panem hunc, et caticem bibetis, mortem Domini annuniiabitis donec veniat.Qaia, enim morte Dominiliberatisumus,hujusreimemoresinedendoetportando carnem et sanguinem, qiue pro nobis oblata sunt, significamus Novum Testamentum in his consecuti, quod est nova lex. qu;e obedientem siiii tradit coslestibus regnis. Nam et Moyses accepto sanguine vituli in patera, aspersit filios Israel, dicens Hoc testdmentum est, quod disposuit Deus ad vos (Exod.
.
:

inimicus? Probet autcm seipsumhomo,
illo cdat, et

dc calice bibat

qui enim manducat

bibit indigne,

judicium

sibi

manducat

et bibit,

non

discernens corpus Domini. (Ambr.) Devoto animo et

cum timore accedendum
sciat

ad

communionem
ei,

docet,ut

mens reverentiam

se debere
;

ad cujus cor-

hoc enim apud se debel judicare quia Dominus est, cujus in mysterio sanguinem potat, qui testis est beneficii Dei quem nos si
pus
accedit
;

sumendum

^cum

non erimus indigni coi pore etsanguine Domini, gratias cnim videbimurreddisciplina accipiamu&,

dereH,edemptoTi. Ideomultiin vobisinvalidi etsegroti,

xxiv)

.

Hoc figura fuit

testamenti,

quodDominus Noquod

dormiunt multi, ut verum probaret, quia examen futurum est accipientium corpus Domini, jam hic imaginem judicii ostendit in eos qui inconsiderate Domini corpus acceperant, dum febribus et infirmiei

vum

appellavit perprophetam,utilludvetussit

tatibus corripiebantur, et multi moriebantur, ut in

Moysestradidit.Testamentum ergo sanguine constitutum est. quia beneficii divini sanguis testis est. In
cujus

typum nos calicem mysticum ad tuitionem
et

paucorum exemplo e;eteri territi emendarentur, non inultum corpus Domini scientes negligenter accipere, eteum quem bic poena
his cseteri diseerent,

et

corporis et sanguinis,

animse nostrae percipimus,

distulerit, gravius tractari,

quia contempsit exem,

quia sanguis Domini sanguinem nostrum redemit, id
est,totum hominem salvum fecit :caro enim Sal vat< iris pro salute corporis, sanguis vcro pro anima nostra
])

plum. Quod
ut

si

nosmetipsos discerneremus non utique

judicpremur.Dum judicamur,aDominocorripimur,
non cum hoc mundo

damnemur

.

Hocdie.it, quiasi

effusus est, sicut prius praefiguratum fuerat a Moyse,
sie

enim

ait

:

Caro, inquit, procorpore vestro offer-

nosmetipsi errores nostros corrigeremus, non a Domino judicaremur, et quia corripimur, tamen pro
nobis

lur, sanguis
iliini

oeropro anima, ideoquenon manducanfuit

sanguinem. Si igitur apud veteres imago

veritatis, quse

nunc apparuit

et manifestata est in

Salvatoris adventu,

videtur vetus novo,

quomodo hasreticis contrarium cum ipsa sibi invicem sint testihunc aut
biberit cu-

emendemur in paucis cnim omnium est emendatio « ne cum hoc mundo, » id est, cum infidelibus « damnemur. » Nihil enim differt ab iniideh qui inconsjderate ad mensam Domini aecedit neque enim jiie Dominus ante delinquentium
est,

ut timore ipso

:

:

:

monio?
Ttaque quicunque ederit panem

oculos flenda peccata opponeret,
ea districte ferire voluisset
;

si

per semetipsum
a

constat enim quod

licem

Domini indigne,reus

erit corporis et sanguinis

Domini. Indignum dicit esse Domino, quialiter niysterium celebrat, quam ab eo traditum est, non enim
potest devotus esse qui aliterpraesumit
est

suo judicio abscondere voluit, quos miserando nienssemetipsisjudicesfecit.Hincenimscriptumest:

prsei e-

Pmveniamus

quam datum

facicm ejus in confessione (Psal. xciv). [Cass.] Hinc per Paulum dicitur Si nosmetipsos ju:

abauctore.Jdeopraemonet, utsecundum ordinem

dicaremus, noh utique judicaremur.

Omni quidem

1

1

1

.

105

\l:l:\llMMM
ia,quantum
e

|\

EPP.

I'\i

II

!!!

M

IN

EPIST.
<

I

\f

'

indiuti

in n

AJM

I

XII

immaculal im castimoni
tempoi
teneara
altaribu

b

pi

illovcl

i

i

n

j

f*

r

vendnm
hi
iiciii
i.

iii

i

pi

tlutari
i

'

invivii pi
ille
iii
>t

pai n

\ ei miii

li

ii

nequi
mi
rli<

remedii

ubti

in

menti«

illuserit. itu dtintnxat nullo

rcprcbcnaibili

in

nte pi

iii

itu,

nullo oblei

tal

tut naturali
iii.

u,l
iti

.

i

I

im
i

li

llioli

'

IM

|"

volupl
ii.

l

i--j

iiii

ad iinpcdimentum

n

itioni
.

lei it.
'

poMHumu*
nfidentei
it

e(

dcl>umu

ti.im
• 1

1

1

1

iiili .i

cil

B
nvcnicn•,

1.

vitin

fuei

iii

illud

ii

'iii

i

t"i nii-

'

demt
I

spii

italium

ij

iiiini-.

potiusqnam

1

1

Spiritun
iiuti. '

iui

Dominu

bibit,
.

non
teni

d\ n
'

id e«t,

|uaquam iilnm
escai

-«•-!•-

ibum
inehte,
v<

muniuin
pi
in

um
i

vilitato

rneiiK,
piii
.i

nec talem csne dijudican»,
I 1 i

quem non

ni«i

illi-

in •'iiniii'ii•

ln eal
t
:

iiiin

in

mii

infei

I'

1

o

nhir

iiuiii
t

li.i

pirital
iii"i
:

infti

mitatea ac

min

lum
multi
'-111111

sunl
ndulti, mh! ut
n

i.ui

qui

i

um
. •

illii
i

il

pationc
1

'

Miiiniiit. iniii iii.iiitui

til'

inibci illea

1 1 1

1

m>

iiiimit
.|ii.iin

ionum ncilicel Bomno pcci
-.ilut.ii
i

et
iii.

languoribu
ib
ii

involuti,
ih.ih nei

im
unt,
i|U

in

liun

nun
itcm, ut

ollii

itudinc

Dcind

nor bomincn
v

quitur,

judicaremur, hoc

pcrccptioi

nim qu
idquid
«-iiiin

m ramimtnrum, qunticscnmqiic pcccativuln
venimur, judicni
.-11111ii

i.il-ui

qucstudium,ul

pci paenitudinifl
1

impcnd emendal

uti-

rt

;i

ti- -ii

tanquam

ind

iniii

mitatum

11

idola, dii

niino,

iit

vcl
11

mpum
.111111-.
11.

ti

ad
'Ii. 111
|

um

111

verui

vulnei
l'i

iiin

v\

1-

limn con eptinnc n.in bnbiti, in
111:111
ll
I

I

imul
I

I

lllll

lllllll

I

muli
I

11, 'II

\'l

invicem
1

1

uduin
.1
.

flicit.ut
,

multorum

oblalio

lt

.1111"

'

viiiiul

elebi
itiei

t

omnib

qui

iinp

I

i

rcprcbcn
ord
.iii

ibiliti r

ct

1

um

''
1

l.l
,
I

,

.1.

'iilniu

••

tcndit,

I

I

utroquc
ii
.

i\'ti

1

.ini' in.

pi

.

Patroi

1

\ll

:
iii.
'li.

H

rvl

KJ

AIMUK!'.
,|)cii(-t
:

ERtfM PARS UJ
i

lilS

i

ente

iini

cniiu Spiritic.
i)ei
. •

.-aiicti

yralia
.li-.-i.s

c!

pofce-

Siijifiin.iiii .r-i. ilKinuii Jiuniiiiat ui
-tii.
iiiiiii
i
] .

patiantur se ar-

.i.il.u::

jdein csl

I^iim
:

.|ii..inain

I.

-inii' in K\;iii.ur!io iJinni-

t,

iiiiiis

liliipic S|iii'it(issaii-

dixisse
,

Von
i/i

omnis qui

dicit

mihi,

Dom
rabii

ctus.

ct

iJ.iiiiinu,i:iii.

Jesus,

e4

Pater Deus est, et singuli

Ihmmii iiitmhit
niiiiiiiuii
iii
iii

regnum
est,

est, el tres

Deus unus. Deniqueopeclainial .i.ir. cuin

Patris mei, qui vicwlis

rante luxo, tres operari dicuntur, utTrinitatismysialiiini in u.iius
sii
!)'(;

fii/iuiin nriiii itni (Sfatth. mi).
Jlllii'

merito quaeri potesi
illllil

nalnra

ci

;.

.ploiijodo
iii.i

seiitenli;e

cniiwnial

Aposloli

iiiiinciisiiiii.

Unicuiqut autemdatur rmnifestatio
siiam gubernans,
Ikiji;..

;n(

:

Nsmto in spiritu Dei Loquensdidtai
iii

Spiritus adutilMatt m.Hocest, donumaecipit, utdiviin
iiisi-ciinaci.ilisviiain
ei

.lrsil.il

iim i»>hs!

itinrr.

l/imtui,

sU»,

<•(

alii-

jiiiu

-.i

i

ii

i

ii it)

iui;i aeque aliquos babeates Spiripossumus dicere :non iatrafcuros m

ulilis sit. (Iiim cxeiupluiii
dit.
i
i
,

ennversalionisosten-

.: ,,i

datur
illi

m
uteor Jiaueai illumi-

ii. iii

finem. negamo coalorum si perseveravierintusque Keque ill(.»s ijiii ilicunt. Jji.uiiinc. Domine, ettamen intiaut in regmum cioeiorum pas&unuis dicere
in

..

.

[d

est,

datur

pruden.tia, oon ej liiteris, sed

Qorusco

luiijinc Spiritus sancti,

natiiin ci sit prudens, ut (lisccrna; quae yitanda sunt,

habece Spiritum
j.ric

sanctum,

Quomodo
quod

ei^o

nempBqu*
rum
ul si-

sequenda. Alii
,.

>'

dicii Jloiuiuiis Jc.-us in S|iirilusaiict(i. uisi
.\|K.st.>lus
|i.)siiit

quia pro-

,ii

Spil

,',,,,!.

iJoccsl.ul
i
i

l.ali;

at seie niia

\cj-iimii

cst. dicit.

ili\inariiin. (^rr//.) Siini
i;c ct

idam, qui perdonum
.Jii

-niticcl \.iliintatcuial(|iic iiileHeeti.tmdiceiii.is: ilnmiiujs \cr.i
Diitllis-

ipsa iiiicHi-uiil. qi
Iii

a

(li

-

^ojicralitrr posiiil
iliril

voiiiiini.
.

.|ii(i

ait

:

Non
,'u

nou

ainli\c)uiit.

videlicei

sermpnem
in

sapientiee

qui

nliiii,

iii.ni n

pereeperunt; etsunt quidam qui persemetipsosiniiieli;-:r.'

regnum cesiorum. yideturenimdicereetiamille qui
iicc \iill.

audita aequeuut, sed eg quaa
retinent,
i

expositoribus

ncc

intclliuit.

quod

dieit,

sed
siiain
:

ilie

proprie
VQfiis

runl,

ienter

dicit, <|UI

volunlatem ac
iiciinlc

iiioiilem

SOIU)

Jccta didiceruist. Un.de itaqueisti nisi
ti;c

profenmt qmas sermooe seien-

cuunliai.

apostolica
i,

kok est

iemo
eoxnoenina
il"
is

piena siujt.

Quamris boc
viiaui.,

inteiiiga et atiter |jossii.

l/uiiiiiiunt Jtsuiii. nisi

Spiritu saneto,ei quisD.odiligit, dicit? si

quia sa|)icntia ad
(ioctriiiani.
ilicat.

scicntia vcro jicitinct ad

minum
do
dicil

J.esum, nisi

quieum

Quj

i.-itur iicnc vivit et

prudenlcr

prai-

quo inteUigi

A.postoiu,s

voluit.

Multi

^azoplivJaciuiii spiritalis anlilicii n'v\r

nomi-

voce

(Jictiul. oor.de
:

autam

et laclis

aegamt, sicui

natur,.quia.afo ej.usorediyitiaedispensantur.
lii.i

Uiigra-

lalii.us aii

Confitentur enim
si

se iw.

Deum,

fat

rurutc.iii.

,

..!(! (.-i.

utnicdclaniti-ispiritu,

aulrm

nri/ant.

negatur

laclis.
dijcii

procul

(lul)io cliain

q ouat

inlirjnis.

\.'l

ajgris. Aiii

/

ilicitur Jactis.

nciin.
liicl.o.

itaque

Doininuni

.Jesuin.

lioc dicit, n; idei profitendae ac

vindicandse pressaye-

.uiiuio. \ci'!)o.

cor.lc. ojiere. dcjjio dicit Donii-

recnudia

accijiiat laci.ilta.lcin.

Attiop
iis.aut
S[iiritus
dicit,

iiuiu

Jesum,

Jiisi

in

Soiritu sancto,

et

aemo

sic

potestatem darisigniiieajt
signis faeiendis.
Alix

in ejixiendis dsen
.

dieit. nisi

qui diiigit. Dis:

s-unl. (Aiijl)i'.).\oji lioc liujuanis

em gratiarum inerilis vult asa
nominis ejus
;

id

est,
i.

m

dieai futura. Alii di
inteiligat, et judicei q
eti
sit.
'

hoc

ut

scd gratiae Dei ad

b.oiiorificentiam

di
/
,

;mrttm.

sicm

ciuiii

i|iii

dicit jloiniiiiiin .iesuiu. iu

sancto Spiofficii

an

inj)i)U)ii!i.
>ii

A/ii

ritu dicit. (|iialis \is sit. iia e! in loco ordinis
ci

Interpretari est,

dieta iilorum qni liuguis Loquua-

(icsiasia

i

positus,

gratiam

bafeet, qualis \is sit,

tur \ei

litteris,

perdonumDeifijdeliter iaterpretenest.

jion

utique pr.opriam, sed ordiais,

per efficaciam
:

tur. Aetualis
cliarjias

ergo scientia

quae alio vocabulo
et univ.ersie lin-

Spiritus sancti, unde inter initia

dicii

qui

ab Apostolo nuncupatur,

plaidat estaliquid, nequeaui rigat, sedquiim
luiii

guis Jioniijiuiiiet an^elorum et plenitudmifidei, quae

iial

Dcus.

etiam monles iransterat, et oirmi scientiae ac pro-

Idrni (iiilrm Siurilus.

d

(iirisiofus minisit riufinii

pliciia-. c!
j-j

erogationi

omnium

JacuJtatum, ipsique
ritate

suni.

Per ciinideni
iii

Spiiitiini diversa
rl

dona
<•

dicit piic-

("'slremo glorioso martyrio apostolic.
praefertur,

slari. Idi

crrn DiDniir.is,
liune.

(lirisitmrs

nam cum

dinumerasset universa cha
:

sunl. Jungit

(iiristuiu

sauclo Spiritui.
in

!

matum
,

genera, atque dixisset

Aii<
s-

Spi-

aiitcm Dcus qui operatur

omnia

omnibus. [n tan-

itum

s.rmiiftiiiit n!i;r,iilii scfuhi
.

iumnonlioc bouiinibus dandum quasi pmprkun.
soli

alti gratia

:

.

ej

rdi-

Deo. asseiit.

ut ctia.iu doiiuin Spirittis saiicii ei

dech

iritate dicturus,

quemadmodumeameun.-

•jratiain Jtotuini Jesu UXliusDei dicat

oper;i(i.)UciM.

ctis prajjfcuierit

charismatibus paucisadvertite: etad-

negratia

ei

donum divisum sit, perpersonas
sancti, sed ic
i

Patris
iset

huc, iiiijuit.suoia nioilum excelleutioi-cin voliis vi;nu

et iiiii et Spiriin
Q

quod evidenter ostenditur,
.

perfe-

or;e iriio
:

adiilis siiiiirniiiii Iioii illora;:; liiira-

"ia.
ni
lli.-

educat,

et

divinit

:

puritate consis: i

gratiarum
.'
|

humaiuf

,

nim

iiia

evacuanda ac
lausura,

Ql(

,:

.

operpeti
i

h.iinail,- esl. ct

nosti

is

opera,

ve! ipsa ista sigaoor

1

i
I

,

ur im

iii.

I

llin

II'

|

i.i.|H.m.

.iclljjl

I

voluei

miii
i

I

-n|..

i

in

ii

nnii
llli

|..i

m. ii

iini

iJii it.

uuii

lllln

,

-

IIIICII
I

1

I

* I

Wlll.
.

I

III

I

I

<|ii

i-

iiiuikJli
.•
i

i

iii

iui|il
I.

ii.li-

I,

»U

lll.lllll

l

.1.1

|»|..l..lli..|i

I

;

hl.il.- niuiidu
iJul/in
I
1

uul
dii
.11.1
|..ii

i-i

iii
V

ii.i

H

1

I

.

I

I

1 1

1

i

'

I

lllUIIII|IK'
illll.l
'

lii'

'li>

'.

nl.l

"inlil.i

lii

•iiiliii.i,
j.j iii. ij.i.i

..]..

i

il.-iu nululiti ni
l'..|l.iI

|.ii .11

.illllll.ll

lnuilllH
|'lll

.II'

.

liin

'll

11,1

III

|l"l lllllll.il
<

1

i

luLlmlil
lllllll"-!

ll|l»ll

|..-iii.ii

i

|

vrin

li. m

-.

in|
.i

invilili
i

ii..!.iii. 'ii

.Imnil.r
iiiii
ii
i

.

opei

I.iiii

ll

.

.

I

'

-|'n

I

.

i

ni di
VI

•lllii

Ul

Mlll

NllllUl

>|ui,
Milllilii
1

111

B.

li.Ui.WI

MAURl

\li(

IIIKI'.

MOCINT.

<>|'KI'K.M

1'AIJS

III.

\\i

mundalabiahaberesedueratpurgaret.labiaeorura, Ainferi, mortui ambulant, saxa rumpuntur, haec esl Exsurge,glogloria, de qua loquebatur in psalmo ut Evangelium Christi purius praedicarent, et in
:

Uaiaquidem (Isa. fuisse commotum,
est,

vi)

superliminare templi dicitur

ria mrii. exsurge, psalterium

ei

cithara (Psal. cvn).

et repleta

omnisdomus fumo, id
in prin-

[psaque de sc respondit, gloria el dispensatio carnis
assumptse, exsurgam diliculo, ut impleaturvicesimi
primi spalmi titulus, pro assumptione matutina.K&c
(Ik iiniis,
lioii

errore

e1

tenebris,verique ignorantia;

cipio

aiit('iii

Evangelii repletur S|>iiitu sancto Eccle-

sia, ui

gratia ejusatque fervore

omnia credentium

quo alium Deum,

et

alium

hominem

peccata purgentur, et igne Spiritussancti
mintfs

quem Do-

cssc credamus, el
Filio
1'ci,

duas personas faciamus in uno
lilius

stuni lingua sanaretur;

missurumse essedixeral praedicantium Chrinon enim Joannes Lucasque discordant, ut ille prima resurrectionis die datum
quinquagesimo venisse
gratiam
descrili;it

sicut imva hseresis calumniatur, sedunus

atque idem Kilius Dci. et

hominis est,etquid-

quid loquitur, aliud referimus ad divinam ejus glo-

esse signiflcet, hicdie
:

riam, aliudad uostram salutem, pro quibus non ra-

scd profectus apostolicus est, ut qui

primum

pinam arbitratus
siiiu

est esse se

sequalem Deo, sed seipet

remittendorum
|iostc;t

peccatorum

acceperunt,

exinanivit,factusobediens usque ad mortem,
(Phil. n)
;

acciperent operationis virtutem, et cuncta

mortem crucis
liiiiu

donationuin genera. qiuo abApostolo descripta

mc-Bd

habitavit in nobis

Verbum caro factumest, (Joan. t). Miror autem Monta
et
:

moravimus, et quod magis necessarium erat diversitatcm linguarum universarum gentium,utannuntiaturi

et insanas feminas ejus, abortivos prophetas,

Domino

proinittente atque dicente
vobis, et postea

Vado

ct

alium

Christum nullo egerent interprete. Unde et

paracletum mitto
est, id

Luca evangelista

in

Lycaonia

cum

audissent

Paulum

et

Barnabam

narrante quod apostoli acceperunt quod promissum

ioqui linguis suis, deos in

homines conversos esse

credebant, et revera
sancti gratia est.
nalia. et

indumentum virtutis Spiritus quam possidentes judicum tribu-

pletum
tate,

multo post temporein se diceret fuisse comapostolis cnim promissum est Ego mittam
:
:

sponsionem Patris mei in

vos. et vossedebitis in civi-

regum purpuras non timebant. Promiserat

enim Doininus priusquam pateretur, et dixerat (Luc. xxv) Cum autem tradent vos, nolite cogitare, quomodo aut quid loquamini, dabitur enim vobis in illa hora-quidloquamini.Non enim vos estis,qui loqui:

quoad usque induamini virtutem exalto (Luc. xxiv), et resurgens in apostolos insufflavit, et non in
Montani,
Priscillae et Maximillse, et illis ait
t
:

Quo-

rum rcmiscr i

is pcccata,

dimittentur,quorum retinu-

eritis, retenta

erunt, apostolis, inquam, prsccepit ne

mini, scd Spiritus Patris vcstriqui loquitur in vobis.

recederent de Jerosolymis, sed exspectarent promis-

Ego autem audacter

et tota libertate pronuntio, ex

sionemPatris, et postea quod promissum est exple:

eo tempore quo apostoli

Domino crediderunt sem-Ctum legimus
si,

Rcplcti sunt

omnes Spiritu sancto

ct

per eos habuisse Spiritum sanctum, nec potuisse

cceperunt loqui aliis linguis, prout Spirilus sanctus

gna facere absque Spiritus sancti gratia sed pro moduloatque mensura.Unde Salvatorclamabatin templo
dicens
:

dabat eloqui
vult,

cis.

Spiritus
dicit

et

quando

enim sanctus spirat ubi Dominus, atium paracletum

Qui sititveniat adinc

ct

bibat,

qui crcdit in

rnittam vobis, et se ostendit esse paracletum, qui

me, sicut dicil Scriptura, flumina de ventre cjus
fluenl

appellatur consolator.

UndeetDeusPaterhoc censeet Filius consolator, et

aquw vivx.Hoc autem dixit de Spiritu quem ccpturi eranl credentes in cum [Joan. vn); et in
loco infert
:

aceo-

turnomine,Deusmiserationis ettotius consolationis.
Si

autem Pater consolator
Spiritus sancti

dem

Nondum

erat Spiritus datus, quia

Spiritus sanctus consolator, et in
Filii et

Jesusnondum fuerat
xn)

gloriflcatus ;

non quo non

esset

quod

intelligitur

nomine Patris, et Deus bapticonso-

Spiritus sanctus, dicente
:

Domino Salvatore

(Matth.

zantur credentes, quorum
latorisest

unum divinitatis et

Si autcm cgo in Spiritu sanctocjicio dsemonia, sed qui erat in Domino, necdum totus in apostolis

nomen, ergo et una natura est. Hic Spiritus sanctus non solum in apostolis, sedetin prophetis

morabatur, quamobrem deterrentur ad passionem ejus, et negant, etChristum se nescire jurant: post-

fuit,de

quo David orabat dicens

:

Spiritum san-

ctum tuum ne auferas a me (Psal. l); etDaniel spiquaniautembaptizanturSpiritusancto,etefl'unditur D ritum Dei habuisse narratur (Dan. iv, v), et David in eos Spiritus sancti gratia, tunc libere loquuntur in Spiritu loquitur dixisse Dominum Domino suo ad principes Judseorum : Obedirc magis oportct Deo, Sede a dextris meis, doncc ponam inimicos tuos sca:

an hominibus?
flagella
ciis

(Act.x.)

Mortuos suscitant,

et inter

bellum

pedum tuorum
et

(Psal. cix).

Nec
et,

sine Spiritu

latantur,fundunt sanguinem, et suis supplicoronantur. Nondum erat Spiritus in apostolis,
glorificatus. Quse sit
:

sancto prophetaverunt
cozli

prophetse,

vcrbo

Domini

firmati sunt,

spiritu oris ejus

omnis virtut

nec de ventre eorum fluebant gratiee spiritales, quia

Dominus necdum fuerat
ria

autem
glo-

eorum (Psat. xxxn),et quidquid Patris et Filii cst, hoc idem et Spiritus sancti est, et ipse Spiritus cum
mittatur a Patre, et pro Filio veniat, in alio atque alio
loco Spiritus Dei Patris et Christi Spiritus appellatur.

gloria ipse in Evangelio ait

Paler, clarifica

me

priusquam mundus cssct Uoan. xvif).gloiia Salvatoris patibulum triumphantis est: crucifigitur ut homo, glorificatur ut Dominus. Denique sol fugit, luna mutatur in sanguinem, tona motu insolito contremiscit, aperiuntur
tc

quam apud

liabui

Unde

et in Actibus

apostolorum qui Joannis

baptismate fuerant baptizati et credebant in
bant, iteruni baptizantur,

Deum

Patrern et Christum, quia Spiritum sanctum nescie-

imo tunc vere accipiunt

V

13

vRRATIOXI M r
;

i

PP.

I-

r

ri

LIR

XI

114

bapturaum
iiiiTi

cnini

imi

«

1

1

Kt

in

\n iniac el PeU quod mcntiente*
ii

S iphii < dii
Sjiiril
!

nul(l
I

iiilin

mentiti,

ed

D

i

molU

mulla, omnia

•<

in iiwi

'

:]iii

i

1'.

r
'

d

i

.

.|...

el nulli
ulii

Dendam, ncque
i,

uju.s
'|

qu

nec

Optra
u'l"i •i-nii
1

tribuendam, quando
i<

in

omnib
••-

lem
I;
II
i

pti

cum omi ma habeamui etunum atqueeuradem Spiritum
j

n ci
i

quidera
lUlto

»i

MDctotD, hoc proptei
:tlii|iiii>u-

upradictam
.

i

quia

m

in

gloi iabantui

aliq
. I

tera-

ptibilee

>pei nebanl

i

Loquei
ail
<

de
ri<

Chrirti, h
i

rtde Qdelibu», non
I

e!

meml membra
mili

uni

M

/r.ulu

ne

illo

qui

hun

.iod hu:-um

Tn

i-ti.
ii<

totum hoc quod dixil
.-111111

hrirtum appellaiii"

< honorem

mi

ut

"i

pui

iiiiuiii
<

-t

iinili.i,

..miiii.i

autem
i

merabi

im
i-

sint
:

niult.i iiiiiiin

ni.

-ii,
|

II

niult.i iiiniiii coi
.iiiii
.

pui

'

hi

mul
i|.it

oroi
nihil ralen-

apite nortro Chrisl

qui
i

i

no

qm

obscquii

.

nra
.

.

ipite nortro,
•l.ii

quod

i'.-it

u

menUi

|

iiin.
||

scd igni tantumi
ll'. .Ilt
.

tinaUi.l
<ll.ii.|int.

.•l

l|.

I

;

I

/it-

hU

/•

pi>
i

t

\nii.i

i

II".-

dii

ndil
>•!

unlUitem

habt

infei iora videnl

:utn

rietateti oflli

iorum,

diverniUUem hanc non d'w

pare
ii. .11

in

unitate pote UiUs,
ingulai itate
t

quando
• l

in

msirtit,

in

multin
v

mcml

n»us e*t. qu

lUntur
u*eal

ut invii

em

ibi pi

t

1 •

»

quoddehenl
H

iiiim

non tum
'itii

quara

i|ui

inin
.'.

>

poi

quia non

e

t

poten
dirau

tus, nti>

\
ii

.i,

di

bew
ii

dii

it

illiiin
i .

qui
|

paulo
.'t.'i

infi
-i

i

h

,,,,,

»

ita<
.

iuin ptiUu

.i

q
\|

J l.-!VU

opei
poi
i

1

1,

quom

'

implcretut
niiili

um
COI

'I

'••!

n.ii ul.i
.S,
|

'

V

'


\ ••lillll
ll

|

,,in.i
.

provid
.|.t
i

i

i

ration
miiii

ibili

i
i

•-.

ut

de

it

iiiuit

i.-.

tiim

M
ntui
i,i.

uii.i.i.

n.'.|ii.

.

M:

,

n.

i;m:\m \i\rni AltCHlfeP taOGUNf. niT.itra pahs

flt

m;
Mtihe

fahltorem trthu ndo

m.

tpetttim ed qiiid ed-A
[ue itianUs,uthisttd-

»m
Et

Opo

/»/•->

tarito, »Urfiiii

olipi<a proviiiniir.

put rion eget, tteqtle fecies
,1
1 1 1
i |

ihnirrnlur.

..-I

quod decoretitur,
peritlae e

ita ei fratribtis,

iri

qili

quOsddm

qtiideiii

posuii Oeus ih ticcUsid, prf-

Bus
i.is,

siiiiliiini
niliil <-(

Iversationis vigei

I

es-

miim

dpostotOS.

(Aitibr.)

Caput itnquc

in

Kbelesia

qtiod m rtobis addatur,debitus ehimillis

apostolos posuit, qui legati sunt Christl,

Sictit difcit

redditur honor,despectis verovel btimilibtisexhorta(|ii;iin addattif lliis ttiiqtiis ho(i,. neeessarlfi BSt, pe?
n,,i.

idcin Apostolus (llCnr. \i),proquo legatione ftitlgiiinir
ei
;

i|>si

siiut

cpiscopi.liiinnntc istud I'd rnapostolo

ut liaui

ntiles,

si
sfi

quominus,
eruni
iri

ipsti

cotitemptu
pro-

dicente

iritef csetera

de .Imla.

ei

episcopatum egus

negligentiores circa
flciendtiiti 6st.

tftirtfus rhtigis

accipiai alter.

II hotiitt SChfottla in
sitli

corpore,sedpro
;i

Seciindo prophetasi Prophetas dupliei genere infcelllgamus^ et futura dicentesi fttSfcripturas revelantcs,

invicnn solliciia

imiiiiiru.

Sic dicii

DotilihG

modefatum
quia
alitid

humartutilCOTtitiS, ut
ftc

nmnin itiembfaejtis
ifivifcehi

quamvis

sint et apostoli pmphcta'. quiaprituiis
stibjecta

aecessaria sint,

per

flOC

pro

s'e

snllicita,

gradtis oinnia

habeti

Denique pessimus

sine aitero tion potCst, et qtiod inferius
est,sifctitei

Gaiphas propter qtiod prificeps saccrdotumeratprophetavit Uoan.
li
:

putatur, niauis nefcessarititri
x|i..situm cst vcl

de fratHbtiS

xi),

ordinis utique causa,

non

proprii

disputatum,

qtila

titdlusdebetve- D mefiti

tamen

specialiter erant prophet*) et Scri
ct

lut (tiutilisdespici.(tfrejf.)Qtiae plitaititis ign<

bihora

))tuiarum intci|nctcs,

lutiira dicentes: sicut crat

cs.c tnertibfa fcOfpofiS, liishoiiorcin aliundantiorcm
circtimdfimtis,

Agabus

(Act. xi, xxi), qui exitiaet

vinculahuic Apo-

d qu»

IntiOhesta Stiht riosifa abtililialicnt.
efiifri

stoloprophetavit, futura Jerosolymis, et

famem

ceci-

dantiorcm honestatem
stra

Ifoncsta aiitetn no-

nullms egeht,

sifctii

ititiohesta

membra

in

corpOre,

ita qtiideiri

snnt intra sanctam Ecclesiam
qtii

nit qute facta estsubClaudio. Ideo,quanquamsitmelior apostolus, aliquando tamen eget prophetis, et quia ab uno Deo Patre sunt omnia, singulos episco-

potehtes et proteYvi,
riri

dtirhaperta invcctione fe-

pos singulis eeclesiis praeesse decrevit. Tertio doctores. Illos dicit

nequetmt,

qtiasi hOfiOre tegmitiis velantur,

sed

doctores qui in Ecclesia

litteris et le-

de occultis luec potentum

dclietis

loquimur. Xaiu

ctionibus retinendis pueros

imbuebant more Synapotest

quahdo

et aliis

coghOscentibtis

pecfcant, aliis
tie
si

etiam

gogai, quia tiaditio illorum ad nos transitum fecit.

cognOsfcentibus,

itifcfeparidi stitit,

pnedicator

Deihde virlulcs, exinde gratias curalionum

;

tacet culpam approbasse vidcatur. atque hncc cre-

enim

aliquis

non

esse episcopus et habere in se do-

scensin exemplum vcniat.
secat. El

quam

pastoris [itigua

non

mimxirtutis samtatum.O))ilulationcs,gubcrnationes,

siquidpdtiturunum membrum, compdtiitH- ut in rebus divinis vigilet intellectu, ita tamen ut in tur omnia mcmbra. (Amb.) IIoc dc membris corpo- G aliquibus, qua? implere non conceditur, ab alio sumat quod non habet, quia totum uni concedi non poris carnis ambiguum non est. Quia si oculus. aut test. Sunt et gubernatores qui spiritalibus retinainfirmipes, vel mantis fcapiattir segfittidirie aliqua culishominibusdocumento sunt. Genera linguarum. tatis.totum condolet corpus, ita et nos decet condoJere fratribus,
si

aliquid liujusmodi, aut necessita-

Ut donum Dei

sit

multas linguas

scire, utalicui lioc

tes emcrserit. Sive ijlorificatur
i/uiiihnl

unum membrum,

eon-

gratiaDei impertiat, utlinguarum interpretandarum

ontnia mrinbra. Manifestum est,
sive csetera
:

quiahetum

habeat peritiam. Nunquid omnes apostoli

accurati vel sani sic

membra, si pedes fuerint debemus aiacres fieri, si fratrem aliquem viderimus cultiorem, et actum honestate morum, hoc estsanum esse consilio. Vos cstis dutem corpusClrrisli.rl membra de membro. Ostenditapefte" nostram causamse permembrorum carnalium rationem tractasse, qtiia non omnes eadem possumus, sed singuli pfo qtiaHtate fidei et gratiam habemus concessam. (Gass.) Si habuerimus hanc scientiam, imo lidcin. quam stiperitis compretiendi, ut etomnia
est caput,

est, quia in Ecclesia unus est episcopus. omnes prophetx? Non est ambiguum non omnibus concedi prophetiam. Nunquid omncs doctores ? Ille

Verum Nunquid
?

doctor est, cuiconceditur.

Nunquid omnes

virtuiesl

Hic potest habere virtutem cui dat Deus daemonia
ejicere.

Nuncjuidomncs gratiam habent curationum

?

Quomodo potest fieri ut omnes habeant dona curationuin ? Nu nquid omncs lirig u is loq uuntur ? Non utiI>, u que nisi qui accipit donum in hac re. Nunquidom
nes interpretantur? Ille potest linguas interpretari
cui dat

animarUm dispenuniversa credamus, n6h sOlum nequaquam desari spiciemus eos, sed ctiam pro ipsis tanquam pro
pef Detim Beri, et pro utilitatc

Deus

;

in

supra dictum sensum hsec inse-

renda

;

explanavit enim, reddita ratione,

omnes

ha-

bere diversas gratias, et nec totum alicui concedi,

membris

nostris incessanter orabimus, eisque totis
:

visceribus ac plerio

compatiemuf attefctu cum enim patiturunummembrtim, cOmpatiurftUr ohihBa memillis

exemplo membrorum. Exemplo enim corporis carnis spiritale corpus insinuat, ac per hoc in omnibus Deum benedicendum, et in ipsius nomine glorian-

bra,scientes hos absque
omhitiiodis

utpotcmcinbrisnostris

dum

cujus gratia est, hanc rationem etiaminrebus

cohsummari noti posse, quemadmodtitii legimtis tie anteriofes quidem hostfos sihe hobis repromissionis suthi
ncorisequi potuisse,
\\)
:

physicis invenimus.

Aurum autem cum

melius ar-

gehto
8e§

sit,

plus tainen in usu
sit, jtlus
fit

ita deiiiis

\p
in
<>

istolo

pronuntiante (JJebr.

BtKi OntMS

t-sli-/(,-

hecessarium pcnc sine ierro

argentum est, et cum tamen feffo opus est, nihil
sit

cuin

inferms. Et post haec

:

Mmulumifii aiitem iharismata m.cliora.Hoc moxin

<1

ifn h
t

-

.

'

'flprrrtI

'

"

"

'

'

'

n
\

fhei

'

Illll:

fanriamml
IIMH

I

'

I

|

II

Sflllll
'

1

llll

li\l,

I

i.:it

Deniquc

omnil
illi
\\

ti.iin

li iblliil
|

l

Mll
• •

s

I

I

lll

;

I'l

B.

RABANl M\n:i \RCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS

1IT.

120

nisi a timore prediorum magnificentiam contemnentes, posthaecADei scientiaque consistunt, dicere, Domini non posse servari. Ad hunc i^itur inetum vidimus pro s( alpcllo, pro grafio, pro calamo compeccatores sancti propheticis invitantur elomoveri, qui si contemplationem cordis mundi Bxam Timete Dominum, dicente Psalmographo (|iiiis. tenerent, nunquam utique pro parvis rebus admiti
:

terent,

quod ne promagnisac

pretiosis incurrerent

sancti ejus, quia nihil deest timentibus
tinioic
niliil

eum;

qui hoe

opibus, easdem penitus abjicere maluerunt, nam et plerumque nonnulli tanto zelo codicem servant, ut

inctiiit

Doum,

porfectioni cjus certum esl

doosse.

eum ne
Binant,

leviter
el

quidem

legi,

vel

contingi ab aliquo

Charitas magnanima est,jucundaest:charitasnon

inde occasiones impatientiae ac mortis in-

&mulatur,non
bitiosa est,

inflatur,

non perperam agit,nonam-

currarit;

undemoventur

stipendiapatientiae etchadivitias suas pro

non quxrit qu% sua sunt, non irritatur,
:

ritatis acquirere.

Cumque omnes

non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem

Christi

amore
in

disperserint,

pristinum tamen
el

cordis
i}>sis

congaudei autem veritati,omnia tolerat,omniacredit,

omnia suffert,omnia sperat, charitas nunquam excedit. (Ambr.) Tanta prseconia charitatis edocuit, ut nonnunquam mobiliter uon immerito hanc caeteris anteponere videretur, et habeanl apostolicam charitatem, ex omnibus infructuosi sterilesque redduntur, quod in spiritu beatus B incassum laborare eos qui aliis mandatis operam dant, huic non obtemperantes. Hinc et ait Joannes Et si distribuero, mquit, in Apostolus praevidens apostoTus, Deus charitas est, et qui charitatem non cibos pauperum omnes facultates meas, et tradidero autem non ha- habet, sciat se Deum non habere, undo iri alia Epicorpusmeum ui ardeam, charitatem stola idem Paulus ait (Ephes. n) Deus autem qui buero, nihil mihi prodest. Undo liquido comprobaaffectum

rebus minimis retentantes,

pro

irascentis, veluti

qui

non

:

:

tur, perfectionem non statim nuditate et privatione

dives est in misericordia propter multam misericor-

omniumfacuTtatum, seu dignitatum abjectionecontingi, nisi fueril

diam misertus

est nostri.

Qui ergo charitatem non

charitas iUa, cujus ApostoTus

memnon

habet, ingratus est misericordiae Dei, quia
git per quod salvatus
est,

non

dili-

bra describit. quae in sola cordis puritate consistit.

ut perinde discerent, quia

Xain quid
sunt.

est aliud

non aemuTari, non

intlari,

graviter delinquebant, qui

escam

fraternae charitati

irritari. non agere perperam, non quaerere quae sua

praeponebant.

Nam

haec est quae et in praesenti pro-

non super iniquitate gaudere, non cogitare malum, et reiiqua, nisi cor perfectum atque mundissiinum Deo semper offerre et intactum a cunctis perturbationibus custodire. Omnia igitur hujusgratiao

cum Deo permanet. (Cass.) Omnamque dona pro usu ac necessitate tribuuntur ad tempus, consummata dispensatione mox procul
dest et in aeternum

nia

dubio transitura

;

charitas vero nullo intercipietur

gerenda, appetendaque suntnobis, prohacjeju- Qtempore, non soium eniminpraesentimundoutiUter

nia, vigilias. labores, corporis

nuditatem, lectionem,

operatur fn nobis, sed etiam in futuro sarcina corporeae necessitatis abjecta efficacior multo atque ex-

cieterasquc virtutesdeberenos suscipere noverimus,

ut scilicet per

illas

ab universis passionibus noxiis,

UTaesum parare cor nostrum, etconservare possimus,
et

ad perfectionem charitatis

istis

gradibus inni-

permanebit nullo unquam corrumpenda defectu, sed per incorruptionem perpetuam flagrantius Deo atque intentius adhaesura. (Aug.) Quid tam
cellentior

tendo conscendere. Yidetis ergo nihil pretiosius, nihil perfectius,

nihilque sublimius, et ut ita dixerim,

magnaninum quam pro impiis mori ? quid tam benignum quam et inimicos diligere? sola est quam
felicitas aliena
:

non premit, quia non aemuTatur sola nunquam excedit,sinequanonsolum ilTa praeceTTen- est quam felicitas sua non extollit, quia non inflatissima charismatum genera, sed etiam martyrii tur sola est, quam scientia non compungit mala, ipsius gloria vacuatur. Quisquis igitur fuerit in huquia non agit perperam, omnia tolerat, omnia crejus charitatis perfectione fundatus, necesse est ut ad dit, onmia sperat, omnia suffert. Ideo tolerat omnia sublimiorem illum charitatis timorem gradu exceT- in praosenti vita, quia credit omnia de futura vita lentiore conscendat, quem non poenarum terror, noc et suffert omnia quae hic immittuntur, quia sperat cupido praemiorum, sed amoris generatmagnitudo,D omnia qute ibi promittuntur. Non quasrit quae sua quo vel filius indulgentissimum patrem vel fratrem, sunt, neque enim essent etiam homines amatores pefrater, vel amicum, amicus, vel conjugem, conjux cuniae nisi eo se putarent excellentiores, quo ditiosollicito reveretur affectu, dum ejus non verbera, res, cui morbo contraria charitas, non quaerit quae neque convicia, sed vel tenuem amoris formidat of- sua sunt, id est, non privata excellentia laetatur. Mefensam, atque in omnibus non solum actibus, verito ergo et non inflatur, charitas omnia credit, inrum etiam verbis attonita semper pietate distendi- ter eos utique quos connexos sibimet unurn facit. tur, ne erga se quantulumcunque fervor dilectionis (Greg.) Gharitas, inquit, patiens est, benigna cst, non illiusintepescat; cujus timoris magnificentiam unus semulatur, non inflatur, non agit perperam. non est prophetarum eleganter expressit (Isa. xxxin) Divi- ambitiosa,non quzrit quw sua sunt, non irritatur, tuc, inquiens. salutis sapientia et scientia limor Donon cogitat malum, non gaudet supcr iniquitatem, mini, ijjse thesaurus ejus, non potuit timoris istius congaudet autem veritati, patiens quippe est charitax, dignitatem ac meritum magis evidenter exprimere, quia illata mala aequanimiter tolerat; bemgna vero quam divitias salutis nostrae, quae in vera sapientia est, quia pro malis bona largiter ministrat, non
nihil charitato

perennius inveniri

:

charitas

enim

;

:

;

'

121
ini.i

UIRATIONUM
pei
I •
-

IN

I

l'l'

l»\i II

III'.

\l

-

|\

|.IM-i

I

\

\

lnl

appetil

iii^

i *

r

- -

tci reni

iiui

pi
I

anxin dc iderat, de

l<i

'1X11111

atnoreni dilaUit,
i^noral

crepnt,
i.i
i

intu
.

iij.i
i-

it

Vo
ti
iii

tj

qu
i

lii.

i|

iiiii

mliil

nibi

.

pi

opl ihim.

|

ni.iii.it

proi

mundil

tcm solidana,
in

dum omn
ilu

lium

rndii

il

I.

anirooquod inquinnl
dile<

iniquitati wi, qui
.

I1...11.

nccde

pei ditionc

ndverMuntiuiu

«

ull

I

nnll

gaud
pei

bonu
in alii
t l

hoc quod rcctura
u
pi

mentopropi
\ 11

tutcn eju«

quu

orameraoi

it

.!)•

non
tuoi

in ull

ejua mi tutes

1

orapi ehendit,

r|

.

charitas nu
iiiiii.ii111.
1
. 1

ttuoi virh.ii 1i.1t
1

I

-

loqui convcnit Hunctitut

tque
velul

pi

imitu

lum
'

ii

quatuor

1

nrdii

dei
1

it

mundum.

Requii
toi uni, coi
11

itui

-1

pl u

t

nliquo-

inn

tUtil
li-.
il

exempui in< :.. h
1.1

un

\n

-

\i\.

1l.1t

• <

ti 1i.11.1r11>.

me*

mnil

Doscamui Quoniam omi
.1
.

.111111

.|in
11.

I

inel
uii -.

nb« *pc
11111

1

nd

il

S<

I

jam quinam

intiHU

I

quoi
,1

(ldera in

quantum desup

iinii
ii. -.111.

valeamu
uil in
in<

Viii

emii

to

Noe

to \i'i.ili.im
i

.ju

1

orani

popul

iini
1 '

qu

,

omni
'

'
1

qujE

aunqu im
tei

adil
ii

tutibu

ventra chnriUiN deputet

hrevituU'
|.i
.1

III

1.

1

1..1

ite,
.

iit

1

1

aoveriti
<

omm
lerit, vel
|

in

1

tui.i

.

im

\

mnin
quil
it<

tolei it.Pnpdixil

I)

h

imin

11

nte

dil

.liini.
1

t.iiiiu

illo

admon

.

ludil
ii

11

1

.

t

1

iiiin.
let

'

1

iiiiiniiii

1

,

k.
tl >

r;\nwi vi\n;i
I

\i;ciin:i'
sascttto

uncrvr m>n;r\r
Asi
hi te

(>\r;s irr.

\>\

har v(td centitplum da
promtttitnr

tn

faturo

eminel
I

virttis charltatrs qtfae

omriia sperat,
id

trrt.Ctfmrilatui
,,„.,,,..
itfitrs,qtfi
,!,!,,,,. snsci|,it
p:i
i

idfrachtrju!
\

per

,.,

.,.,,,

filius.

iis

hoc

icesse es1 transire, eremum mundo tanquam non utens,ei in
te

est,

utaris
,

hac via

ttiacredrf,audrt,cxsurtat,ainplias
fifirrm e*

grrrittm

nuveris esse,

si

terram

promissionis

cohju

-

stetirf,

qtiani spes

caprs intrare. Hasc feita
ef dirif
:

i.-Ti.l

i

rtestitutam, Stertlifas a>tastit»e |a'm fecerat,
iii.
>

tvreao
\\Mi).

>'/'/

estdequa Propheta cantaf terra mv nfium rebona Do
.'irtus

Mt.jii,.

iii

benedicfioncm

ommum

frrissam ftrtnissfttic fenet.
,.,-.
.

Sed

fentirim p adfttic etim chari
'

fJItima
e1

charitafis restaf, quae

otnnia sustinef

nririqriam cadTt,

hanc

ipsi capiti

I,;,t. |il -..Pi:|t |i,',,

II

lll.|l|C<>>Ml IM' •lld.lt. I't«|

11«

'IMII.Illhxllllll

nostro

Diiiiiii),»

Jesu

Christo
finis

cortvenire
tegis
esl

viderhris.

1

1

1,

i

l

|,r,ri','i;ii.

posferis

monstrat. Voeal
stxn
:

eum
/'

[deoin uHiiM...

quoniam

Cfcrisfus\

rjfttmftrtfs fle

cteio
ffle

dicens

Gen.

Ibrahani,

Qfuanta aritem fpse pro nobis sustinuerit, pritocharitatoin vcslr;iiii i<jiiorarc
n,,ii

ItHvititon,
,/

el
61

tariqriam servus obetfiens",
l/v//,- fltiw
• i

posse, t:uiicn exinde
:ili«|iii«l

Uuth

ail.

Dotnhrris,
Isaac,
<!
i

iuum
i

;

aliquid dicafn, tamefi de tanto
\
<?/

digne «licam,
l'a-

(/»///(

dititjis

•'
i

|iiiiis

illud
est,

quod quod

Detis honro, qriod

verbum caro
est,

bfetehs etim
dixero
iibt.

ha

o

s&ttm,

'/'<'<'

ctum

mtilta bona fecif,ef

mala perpessus

Nec hac quidem
,,iMiii;i

jrissione turbatuf
ei

auxBest,

qriod morttios suscitavit et

mortuus

quod
prius-

frangithr servris fidelis. Adesf ertim
ritatis,
,|icc

virfus chapergit,
ignefii
locufri.
.

singularisiliapatentiapertulitdiabolumtentatorem,
<!isci|iiilMin

crcdii: srirgit,

domrim
ef

traditorem,

qriod

ipsum Judam,

ashttfm stermt, ligna condidrt, gladirim
gtfrrirt,

qriairi

osterideret firaditorem, perfulif furem, ef anfe
labiis

prierffm shnui adducit, ef pergit ad
ls;i;ic

experimeritum vinculorum crucis ac mortis
erfrts

Tiinc iiitciitns liidns

|i;HrciM interrogabat
est,
//''/ ?

«ii-

dolosis

faofl

hegavit

oscriiurii pacis.

In

ipsa

ccms
;iit.

:

Pdiet,

:ii!,

'

.

• /'</

ct filius,

Ercc
es

autein morte

quanfa susfinriit? pertulit odiorum
linguas, clama-

itjhis

etligna,
n
f

iibi esi

ovis

quam iinmoiaiurus
:

flammas,

hliriistros pessifrii cordis

ad

hd\

ct

pater respondil
ftti.
:

Deics providebil

verririt Judsei, Cruciflge, crucifige, et ut rei

remane-

jitriofohitid
rfderi
l,;ii.

Maghum hic et
mc,|mc
>|ii;c

gtande
promit-

rent Jnd;ci. inhocens ab eis

crucifixus est, Filius

Sacratnentum
lilin

aririd

Afctaham

cbvAe gesta-

Dei ad crucem ducituret expalmafur, qui est vera
palma, victorise; spinis coronatrir qui spinas pt^ccatorufri venit corifringere
;

;ilind

|ir,iini([cl);it.scd

tcl>:it

liliiiMi

faliebarrt,

neqrie

aliqria Infirmitas cot

tigatur qui solvit
qrii

compe:

cjus a pmposito iiimjiitavc:-;ii. Ali:im virtufcm ciiarit;ilis ,|ii;c oiinii;i

ditos

:

iigHo

SUspenditur
vitse
:

erigit clisos

aceto

spetat, phicct iiis.iiccrc.
ef

hanc suusu

poictnr fons

disciplina caadftur, salus vulne-

pcrins pld.i

IsimcI

pafribus nostris assignas^e
cst in

C rattir,

vita friorrtiir, occrdit

«o.unoscinius. Kjns m;imi«|mc virtiitis vox
illo

ut in perpetuo a Vita occideretur mors.

ad tempus vitam mors, Quid hic
vi-

prophctico
el
ii

:

//.>

te speriivettint pdtres noSti \ spe-

Judsei in hac
cto"res?e1

morte Chiisti exsultaverurrt quasi

raveruni

edS (Pial.

xxi).Et

ipsi

cx,E,uy-

pto fii.ucrc jiilicntnr. tcria cis lac el
inittilnr. fjer

mcl flncnsprd-

rtint perdere, Kegerii

dumterrenumetcaducum regnum tirnuecceli et f erra^ non dribitaverUnt

nnuv

Itiilirnm transcunt. ad

crcmum
:

nccidere. Sed nec sicut putaverunt, victores exstite-

vetiiunt, Sritebat

eos

spes

crrsiritatis,
1

ut discererit

^tint.Sienimviceruritjquomodoregnumperdiderunt?

Derim amare gratis, reddituf et his metces fidei non cniui potesf nohreddere, qriise dignatrirfacere
debitotefn. Post efeitiutn
l>oiciii cicli

quomodohunc usque
(pte

servi remanserrint ?

istanamest.

causa

est,

qUia

ab

eis

Christus occisus

niciia

de petra suxeruht,
privati a de-

Dixeruntque apud se principes Juda^orum, ut cvangelista narrat
dbiit jini
:

Miaiidiicavcriiiit.

non snnt

Videtis, Iriqtiitirit,
si

quid totus inundus

si.lcrio gfio qtiod speravertint, terrara
sioflis

etiam promiscx .Egypto, ad

eum,

aimiserimus illum mvere, venieni
hobis
cl

acceperunt. Exsurgahf omnia, qua? hujus cha-

Romani
et

et tdllent

locum
et

ritatis viittite
i«l

comprehensa
Christi

cst. efftigiat

Christum occiderunt,

regnum(Joan. xi), locum regnumqrie peret

c-t.

c\ lnijns s.ccnli
scilict

desiderio,

({iiIiiiimi.

mare diderUrit. Qtiid Vobis profuit, o insarii Judsei, quod baptismum, ideo rubrum D tarittim scelus admisistis? Nrihquid, quia Christo
pergat

«piia
^t' -.
1

(

liri>ti

saii-niiic MurpuratiiMi. |>ci'sc,|i!aiiturho-

Domino
seinitis,

ut dccuit servire noluistis, idco
:

dominio

pecfcata
],fii

cniM

smo

diabolo

atictore,

tanquam

ejus carriistis

duni

illi

serviurit reges,
servi

qriibus vos

.K^>

ciiin

^noiviic l>liaraouc.sa'\ianf,sci|uantur

facti cstis

mali

fbgientfes, qtiid

metuis? Usque ad aquarii saeviunt.

Christi
pe'r

,

per

i^isos

conterit

bonorum servorum cohtumaciam vestram,
per ipsos retri-

tngredieris tu, ingrediuhttiret illipost te:

sedaqua

ipsbs dissipal consilia

vestra,

cdnversa
salutetn
;

iliis

erai

in

perhiciefh, tibl proficiet ad
abltiet;
illos

buet scelera in capita vestra. Hactenus Augustinus.
!Sive

illos obruit, te

damnabit, te
petra,

tiuiem prophetise evacuabuntu

linguas
cd-

liberabit.

Posthac
:

suscipiens niei
.

de

quo
ex

cessabuhi, sive scieh
ghoscinius, ei
herit

sltim tiiaiu saties

Ch

lus,

enim parte propketamus, cum duiem ex
n

ve-

cujus praaceptis tanquam es fpntibus duicedinis satieris gustabis et panem iihim, scilicet, qrii dixit
;
:

quod

,

est,evacuabu xtur quse ex parte
evacuari

suh\
dixit,

t.)

Omnia charismattim dbna
tantum
possurit
tios
an.l

E '.i"
Custal.is
ct

'

d

[Joc

quia rtoh

comprehendere,
capere,

\idehis qUatti

snavis

cst

Doimuius. Kt

quantuiu ipsa vcritas habct, heqtie

'

.

\r:i:vnn\r\f r
•ini

i

pp

pxtJi

f

l

nai
fl.ii
r|l|..'l
|

|.|.-niiu

!

1'limi
II

I

Itin

lm|i

llll.l.-llll
//./</
'

I!
II
<\i>
I, ||

i

III

I

;•'

.|ii

nii

1

1

1

1

1 1

|iUI

llil
/

Irlil J
(.

\.i|..i.li.i.
i

ilKH
.

In

....

'.

il

i

|.

ii

.llll

(lll.i-

'.

ll

'
'

.|

.

iitin
I

Vid

u

'..;''
|..|

I

\

I

.

I.

I

I

li.l.MI.
.

I

III-

I

P

niliini .|iu.l.iiu

iii.in.
'

i|ii

i

i

infunti

volutuin

Ait.

i

i|>i

.•Ii.ii.|.ii.|

i

iiif.uit
'

ni..'|..

|.

TUIK
iini
i

'

'

.

niii

I

'

I

i|Uiuii

lcndiin

videmuij
|..i

imii.
.:•
i

iui.i nii.iiii..iii>
iiii
ii.

miii mit
i

iiii.i
.

ii

.

ln. •

i

tunditui
'

ni.

.1.1
iii

iiii.niti
i|
i

1.

1

N.iiu

|.

ilin

m

'/
i I '

tua
iii.-.

i

qulppe
ih.

int. -Ilij.i i|uain

rf

iii.

iiii|.i.'Ii. -11-11.
ii.

iohl
iin|n
• i

|ii.iii.|..

.

iii.i|.
II,,.
..

iim

.

i

i

[P ai
|l

wwini.
.1

nt

.|n

.

iu.iin

em|M

i

||t<

Mll

I

,1,1

liiin.

ii

.

in i|iio
.

\

iuiMitm
t

.

i|i

ii,.n

\i.|.iitin

.t

l

iin.-ii \ii

ini

',.

illu.l
i

.|ii..,|

|,.-.

ni
-l|ll,M
llt
|..'l
ll

:

lll

.|I|.|M.'

I

,

t.llllll llll

|,.

iiiulti

I,

iuiit

iii

i|uili
.

nuin

i

Ii

i|ii

.tiit.ni
iiiiini

iii

I.

.ii,

.i.i
n
in
lli
i.

.pii.l

Mlllt
ii.
i

,:
>

fropi

i

i

.

i

"
itl,

•y.il.i

\i

•!•

I

l.n.i:..«

:

,,» :

b.
i

RABANl MAURl ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
(II

TTT.

12R

Anostraa non sustinet et hoc quod de ejus atermtatis radio super nos intolerabiliter fulget. Cum ergo se \ autem revelatafacicgloriamDominispcculantes, ()inni|)(itt'iis Dcns per rimas contemplationis ineamdem imaginem transformamur de gloriainglo- nohis indicat, nequaquam nobis loquitur, sed susurrat riam tanquam n Domini Spiritu. quia etsi plene non intimat, quaedam tamen de se Tunc scio es parte, tunc vero cognoscam, sicui humanae menti manifestat. Tuncautem nequaquam promissa ei cognitus sum. (4m&.)Idest, videboquse jam susurrit, sed loquitur cum ejus nobis species sunl sicul videdr, hoc est, praesentem esse ad certa revelatur. Hinc est enim quod in Evangelio iug.) Ad illam visionem est.
fecies,

dicerel

idem fcpostolus

Cor.

ra)

:

Deum,
hoc

ubi Christus

|

liri.

quffi

nobis in resurrectioneproniittitur,

nonex

Veritas dicit
xvi)
est
;

:

Palam de Patre annu ntiabovobis(Joan.
:

istam concupiscentiam oculorum transferre conemur. Sed mundandis cordibus pio studeamus affectu, oec corporalem faciem cogitemus,

mundo

hinc quod Joannes ait
iii

Videbimus

eum

sicut

(IJoan.

J;

hinc Paulus dicit: Tunc cognoscam

sicul et cognitus sufn

.-Nuncautemdivinussusurrus

cumdicit Apostolus

:

Videmus nunc per speculum
facie

in

wnigmate, tunc autem
quia expressiusdixit:

ad faciem, praesertim

tot ad nos venas habet, quot creatis operibus ipsa divinitas praesidet dum enimquae suntcunctacreata
:

Nunc scio ex parte, tuncautem

cernimus,
sicut

in

Creatoris admiratione

sublevamur.

cognoscam

sicui

ei

cognitus sum. Si ergo tunc

cor-BNam

aqua

aequaliter fluens rimata per venas

poralifacie Deum cognoscemus, corporali nunc ejus lunc enim cognoscavi, inquit, facie cogniti sumus sicut et cognitus sum. Unde quiseum non intelligat eo loco etiam faciem nostram illam significare
:

quaerit

ut

augeatur, tantoque se vastius fundit,
:

quanto venas apertiores invenerit

ita

nos

dum

studios« divinitatis notitiam ex creaturae ejus consideratione colligimus, quasi susurri illius

ad nos

\(iliiiss(',(lcinKi(licitalioloco:iVo5 autcvx revelatafa-

ciegloriam Domini speculantes in

eamdem imaginem

venas aperimus, quia per hoc quod factum cernimus virtutem factoris admiramur, et per ea quae
sunt, in publico, illud ad nos emanat,

transformamur de gloria in gloriam, tanquam aliomini Spiritu. Degloria scilicet fidei ingloriam contemplationis aeternae, hoc quippe
ait, haec

occulto

transfor-

matio qua interior
(Greg.)
suscipit auris

homo

renovatur de die in diem.
:

quod latet in Manent autem fides, spes, charitas, tria hzc, major autcm horum cst charitas. (Ambr.) Digne major est charitas, quia ut fides prsedicaretur, et
:

[nJobquoqueitascriptumest

Quasi furtive
ix).

spes esset futurae

vitae,

charitas

praestitit,
:

sicut

mea venas susurri

ejus (Job.

Venas
ra-

superni susurri auris cordis furtive suscipit, quia
subtilitatem locutionis intimae afflata mens, et
;

supra memoravi. Unde et Joannes apostolus Ex hoc cognoscimus, inquit, charitatem ejus, quia ipse pro
nobis animavx

suam

posuil (II Joan.

iii).

Juste igitur

ptim et occulte cognoscit nisi enim se ab exterio-Q major charitas, per quam reformatum est genus liumanum. (Aug.) Itaque tria sunt haec, quibus et libus desideriis abscondat. interna non penetrat. scientia omnis et prophetia militat, fides, spes, occultetur, Occultatur autem ut audiat, et audit ut
quia
et

subtracta visibilibus invisibilia conspicit,
pertecte contemnit.

charitas.

Sed

fidei succedit

species

et repleta invisibilibus visibilia

mus,

et spei succeditbeatitudo ipsa,

ad

quam videbiquam per-

Notandum vero, quando non ait quasi furtive suscipit auris mea venas susurri ejus, susurrus quippe
occulti verbi est, haec ipsa locutio aspirationis internae, venae

venturi

sumus

:

charitas

tibus augebitur potius. Si

autem etiam istis decidenenim credendo diligimus

autem susurri dicuntur causarum
venas susurri sui
insinuat,

ori-

gines, quibushaec ipsaaspiratio ad

quasi enim

mentem dicitur, aperit, cum nobis
nostrae

Deus

latenter

quibus modis ad

intelligentiae

aurem

vpnit.

Aliquando

enim nos

quod nondum videmus, quanto magis cum videre coeperimus et si sperando diligimus, quo nondum pervenimus, quanto magis cum pervenerimus Manent, inquit, fidcs, spes, charitas, tria hxc, major autcm horum charitas. Quia et cum quisque ad aeterna pervenerit, duobus istis decidentibus cha;
:

amore, aliquando

terrore

compungit, aliquando
ad aeterna desi-

ritas auctior et certior

permanebit. Fides namque
suppliciorum metu
;

praesentia, quia nulla sint ostendit,

est quas futuri judicii, ac
facit

vitio-

deria diligenda erigit

:

aliquando prius aeterna

in-Drum

contagia

declinari

spes

quae

mentem

dicat, ut posttemporaliavilescant,

aliquando nostra

iiobis mala aperit, et ad hoc nos usque, ut alienis etiam malis doleamus, extendit, aliquando aliena

malanostris obtutibus
biliter

a

etcompunctos miranostra pravitate corrigit. Venas itaque
objicit,

nostram de praesentibus avocans universas corporis voluptatescoelestium praemiorum exspectatione contemnit charitas quae nos ad amorem Christi et spiritalium virtutum fructum, mentis ardore succendens, quidquid illis contrarium est, toto facit
;

divini susurri furtiin audire,

est

ocultos

divinae

odio detestari,

quae tria licetad

unum fmem

ten-

aspirationis

modos tenuiter

et latenter agnoscere,

dere videantur. Provocant enim nos a rebus
abstinere,

illicitis

quamvis adhuc
telligere aliter

vel susurrum, vel venas susurri invaleamus qui enim susurrat, occulte loquitur, et vocem non exprimit, sed imitatur. Nos igitur quousque carnis correptione premimur, nullo
:

magnis tamen
sunt

excellentiae suae gradibus

ab invicem disseparantur. Duo namque superiora
proprie

hominum

eorum, qui ad profectum

tendentes,

modo

claritatem divinae potentiae, sicut ipse incom-

uiutubilis

manet videmus, quia

acies

infirmitatis

necdum affectum concepere virtutum. Tertium specialiter Dei est, et eorum qui in sese imaginem Dei ac similitudinem receperunt.Ille nam-

'

1

'

129

IRRATIONl M
I

LN

EPP

PAl

l.l

LJB
\

\l

IN

qae

nullo

mui
ttui
afli

i

iti

i

pro

loriarn

ir

numquc
piani
injui
litei
>li.
ii

bonital
iii
i

>mn<'tn

!n

potei
i

t,

ne<

iniquil itibi

pi
.

nii

i

immutabilixque natu
<

\l'i

I

\l\
illtil

i

IHIIH ln

l„'l

li

.|Im-|I>|ihh
i!

hoi

1

-|.n

ii

B
utilil

tanien raelioi
iit >li

.

qui nd

uit

omnet

divin

1

1

iii

>|lll-

.IIIIMHIIII

>l>-.|.||t.
S

III

>IIII.

dicente

Salomom
i.

nti.i i-niiii

Bubnix

i

>

bai itati

non
ad

inflatui

.

i

ail

>l

profli ien

oronibu

utilital

vel

I

iitniiu
>

\nii>

i

n

i

'ii.tt. quia iquitur, quia ip

qui

i

iquitur

inni

\ tt. li.i.

boroinea enini
i
.

m

ciunl

id

.i
(

ofei tu

.

Spii iiu n

(iiitni

.

i

I

liii.

itni
it,

onim

>|

i

iiiiti

lolutiom

iii

ftddiw

iteni Dl

1

1 1

1

ul

lerium
ijiu.i
.

patiatui
.li->

ontemptum
iii

iplime in «p« vid
.

I

.•imii legi
lioi
i

in.it

aniroo
Q

el

pi

rae-

|'i

ofei tuin

i

t-

1 1 1

1 1 1

quod
ii.

Imii
iiii
1

..

hii.
.ii

n

qui
1 1

|'

,

Intelli

1

1

i

i

intei pi .!•
iiitni
ii
i

omnibu quid loqu dicil Sn iptui ai ura,
ib
i<

i>li>--

ul
it.i

enim
ln>

.

lu,

in

>,

pbeta
s.
i

>li>

ii.

qu
iiii,

dura

iptui

ui

qui mull
>
i

ii.

itm

pi

opln

i

qui

'

mI..i e loqui

'

tudium

li

ibendum quia

utili

ioi

qui

>

'

lilli

»1

l

quod omnibu
.lii

i

1111
\

I

iii

Vrtil

,/i

II

.

i

iinuiii
ini

nemo

pot<

i

il

ni

i

lliK.itu

v,,,

i::i

B,

KAHWl IUURJ

HK3HIEP, MDfJUNT.
IflUectus

<)I'J«:WJ:U

CAUS
'i

III.
'

LSf

Itaetvosper
iis.
1,1

lingwmnw sigwffantemspnnowrndfrA
//(hoc
<si.

mmmti
:iil
:

ui

<» lllls
,

#$

11
i

"!»'

1

"--

.

tii

quomodu sdeturquod loquimini? eritisenim
mliil

revelatio vel a^utip, vel

prophejtja,

vej

dpctrinfl

:

a< /</ loqut

proficientes),

ut

n^OJnde

Si cciitrn
nisi

ad

Cns limjnis lot/ucns.

ijniil

jnih,.
vot

q

Unguarum
vocum

sunt in hot

doefnihil

Miilia quidem sunl genera Linguarum, insignificationcs propriag, ul
</

ijiui.

sed babenl

intelligantur. Si ergo nesciero virtutcm vocis,ero

sifoquar pobis i/t rccciaiionr,aui in qgnitiow, qut in grophetiq, aul in tinctrinu, id hoe est, lingu;e acpesserit intidieiii si-nis. csi. clus. ul noii sjiiritu taiitum, Sfld etiam meiite agavotys prodero,
<

11

'iOrus,el is.ijui Ini/.iilar, atilii Imrlia\,.ii

lur <juod

agitur.

JVoindo. quibus signa,

jier

ali-

uiiqiic nl

MiiiliMiduiu inonol.
sibi

ul

imiccni

per
ijin.i

iin
,

•K-nitiim
1

linguam barbarj

yjdeantur, sed

quas rerum corporalium similitudines (lemonstrabantur in spiritu, nisi acftesserat mentis officium ut
eiiiiui

Kii<Ki,li; .|c-.c>l. Iiis

nitcinluniesl. ul jieruiiiihfititia

intelljgerentur, D-on.dum eraj propbejaa,

ma-

nimitiit«'m

iiitcllc.ius

communi

glorjentur.

gisque propfreta eratqui interpretabatur, quodaliud
vidisset,
uiiiLjis
;i(l

liam wmulatores

rsiis

spirituum, ad
:

(jUiiiu

i|ise

(|iii

vidisset.

(Jnda.

apparel
<jii;iiii

is. <,)uia

monteni jiervenire
(jiii

jirojjlictiam,

ad

|iiixl<'st
<l<'t

Scrij>Iura>

c\|il;iii;iic.

Xani inritatur

rf

gail-

istuiu sjiirituin.

niodo

quodam

jirojirio

vocatur
ubi

iiniiiius.

(jiiiiinlo iilii|iiid

de Serijiiuris
tit.

|irrripil.

H

sjiiritus,

vis

aniime quirdain

inente

interior,

ei

i|Uiintum propensjjor in hac parte
\iti;i
:

MTit
ii. 'i

propterea ad lianc parjtem

tantmndcstudiummoorei ut
it

rorjioraliuin rrriiin siniilitudincs e^prjimUB^ur. Jta(jue

magis

Josejili jirojiiieta, qui intellexit
et

(juid

si-

a|i|ilirandum. Ideo
i

gui loquitur lingua,
clonuin

gnilicarent scjitena' spicae,
1'harao qui

septenae hoves,
xli).

quam
illius

init

,!

/.

/•//•.

J-ami ijui linguis Joqui dcsidcrnl. di(
ut
iiccijiiat

eas vidit in somnis (flm.

Kiare deherfi,
jiroliciiit

inter|irel;nidi,

ut

enim

sjfiritus

inrormatus est ut videret

:

Jiujus
illo

mens
er;it

e;clcris

slinliuiu ejus. Si urarrrt) /i/n/ua,
fruptit e$t.
si

illuminatii, ut intelJigerct, ac jier Jioc in

sjiiriius

\Ianit'es(uiii est
loijtiiilur (jiiiim

mcus orat, mens autem meqsine ignorare auimuin nosl rum
iics. ::.

Jingua. in isto jiroplietia, quia in
ginatio, in isto

illo

re.rum irna-

lingiia

imaginationum
<jui
r.

interjiretatio.

Minus
im;t,L:i-

sicu!

solei:;.

J.atini

homines
in hnjiii-

crgo jiroplieta.
ijisii

runi qua?

signjficantur sohi

Graece cantare, obJLectati sono verhorum, nescientes
liiiiicn

sign;i in sjiiritu

per rerum corporajium

quid dirant. Sjiiriius rrgoqui datur
scit

ncs videt; et magis proplieta qui solo
iectu pricditus est
:

carum

intel-

smo.

(juod

orct

animus.

dum

Joquitur,

aut

sed

maxime
in

jiro|ihcta (jui utro-

jierorat Lingua
niiis

sibiignota:mens autem quae

est ani-

que

pra;ce!lit,

ut vjdeat

Spiritu

corjioralium

sipe rriictu csi.
i|iii

Quem enim

potest haberepro? et
ei

rerum

si^iiificativas similitudines, et eas vivacitate

fcciuin

ignoral quae loquatur

^ mentis
inrnic.psal-

intelligat. Sicut Danielis excellentia tentatii

Quid
i,)hi,i

rsi

ergo? orabo spiritu,.oraho

est et jirobata, qui regi et
dixit, et

somnium, quod

viderat
et

tlirtim spirilii,

psalrjmm dicam

mcnlc.

Hoe

quid signilicaret, aperuit

(Da;i. iv. v),

dicit.

quia

cum

quis hac lingua loquitur

tam
ritiis

sjiiritu i|ii;im

tnente orat,
dixit

quamnovit, quia non solum sjiisimili

ijis;e (juijijie

iinagines corporales iu sjiiritu ejus ex-

ja-essic sunt,

etearumintellectus revelatusin

liiente.
est
si

cjus.

quem

datum

in liajitismo, scit quocl

Crlrrurnsi

bcnctli.vcris spiritu. (Arnbr.)

Hoc

oratur, sed et

animus (Aug.)
a

modo

et

de

psalmo non ignorat- Spiritus
iniilcntissinio

mente distinguitur
wieq infru-

Jaudem Dei lingua loijuarisignotaaudientibus. Quis sup/ilci lucuhi itiintx? Quoinodo dicil Amcn, su/icr
tuarn bcncdiclinncm, ijan/iiam
cjaitl tlicas

testinionio

:

Si cniin oravr/r,, inquit,

ncscil?

Im-

lingua, spirifus niem orat,
chitisn est
:

mens autem

peritus enim audiens

quod

non

intelligit,

nescit
est ve-

cum

ergo lin,uua intelJigatur hoc loco
et

iincm orationis, et non respondet ;unen,

id

dicere

ohscuras

mysftcas signincaijonesj a

(jui-

rum, ut contirmetur benedictio

:

per bos cniin im-

hus

si

iutclicctum mentis remoyeas,

nemo

tedifi-

pletur contirmatio precis, qui respondent ainen, ut

catur iiudiendo quod non intelligit.
cil
:

Unde

ctiani di-

oinnia dicta veri testimonioin audicntiuni mentihus

Qui enim loquiiur lingua non hominibus loqwilur.snl l)rn,n, iin) miin amlil sjiirilus anlcm ,'ntjai;

conlirmentur.

Nam

tu quidcm. brnc gratias agis.

De
di-

D eo

dicit cjui cognita sibi loquitur. quia scit

quid

tur

nysti ria 3 satis indieat

eam

se

linguam

lioc loco

cat. Sccl altcr

non xdi/iculur.

Si utjque

ad

aidifican-

ajijicllarc.

uhi sunt signiiicationes velut imagines rerum ac similitudines, qua3 ut inteliigantur indi-

dam

Ecclesiam convenitis. ea dehent

dici, (|ua) in-

telligant audientes,

namquidprodcst, ut quislingua
(jui

geni

mentis obtutu,

cum autem
non
in

intelliguntur in

lo(|uatur, quanisolusscit. ut qui audit nibilproficiat?

Spiritu eas dicil
tius ait
:

esse,

mente. Unde aper-

Ideo tacere dehet in Ecclesia, ut bi loquantur,
prosiut iiudientihus. Gratias atjo Dco

Si benedi$eri$ spiriiu, guis supplct
ilitri,

locmn

mco

tjuod

om-

idiatx,

quomodo

Anvn, supcr

tiiam benedi-

uiumrcslrum
guis locjui

lintjua

/////////>•.

Quoniam

sujierius Jin-

ctionem, quandoquidem ncscit quid dicas.Qtm ergo etiam lingua, icj e&l mcniliro corporis, quod movelll,ls

donum

essc dixit Spiritus sancti. ideo ad
lingu;i loqueretur.
lioc

Deum

refert,

quod omnium

et

"i

ore,

ciiiii

l.iijuiinur.

sigiui

titiqne

rerum

ne forte quasi amiulus per invidiam
deretur, ostendit
linguis, et quia

clicere vi-

dantur, uon res ipsae proferuntur, jirojiterea translato verbo lingu&m appellayit quamlihet signorum

omnium

cpiidem horuna se loqui
:

non valde prodest, addit

Scd

in

inolationcm

jiriu.si|U;un inteliigantur.

Quo cum

in-

Ecclesia volo quinqitc verba loqui, ut el alios sensu

I

I

nirr itui

I

I

I

I

I

.llll

I

I

I

'

:

;

B.

RABANl MAURl
atibus linguis.

\i;«

IHIEP.

MOGUNT. OPERUM PARS

111

136

adesset,dareturlocusl<

Omnia ad A tibus. Sicenim
undedicil
nis
:

se jactabant, quasi beneficium da-

xdificationem flant. Conclusio haec est, ul nihil incassum in Ecclesia geratur, hocque elaboranaum magis, utel imperiti proficiant, ne quid sit corporis
paratos per iraperitiam tenebrosum. [dcirco omnes ipsa wili convenire, diversis donis spiritalibus, u<

ivni magis, quasi acciperent,

accedentesad fidem
scit

;

.1»/ invos solos devenii verbum

Dei?Omab
aliis

enim qui

vull aliquid

emere, quod

noii requiri,
nriii

cum

(|uoilain lastidio accedit

ad emptio-

quasi beneficium
in

praestiturus vendenti.

Ideo

aviditateanimivigilantesinvicera seexhortantes medona Bemularentur,adiUuminationem fratrum.
[iora

boc Apostolus arguil

Corbithiis qui tales se preipsi, si

mebanl elatione
ivni
cit

vanitatis, quasi

non obedi-

Siveenim linguaquis loquitur, secundum duosaut, utmultum,tres,etperpartesunusinterpretatur. Hoc
est,

verbisfidei,
:

Judaeis

Vobis

nemo esset qui crederet, sicut diprimum oportebat loqui verbavitx
convertimus nos ad gentes (Act.
aut spiritalis, cognofalsos aposto-

duo aul
rg
iii

tres,

plus

linguis loquantur, sed

hujus, sed quia repulistis ca indignos vos facientes
seternx
XIII).

viderentur singuli, non simul omnes, ne insanire
i,l,

vitx,

cccc

multum,
et

tres,

s

Qeoccuparentdiemlin-

guis loquentes,

interpretes illorum non haberent,

Si quis videtur propheta
scat quse scribo
vobis,

esse,

atque prophetxe tempus Scripturas disserendi, qui simt totius Ecclesiae iUuminatores. Si autem non
fuerii interpres, taceai in Ecclesia, sibi

quia Domini suni mandata.

» Hoc dicens,
los

tangit supra

memoratos

autem loquatur ri Deo. Hoc est, intra se tacite oret, autloquain Ecclesia enim tur Deo, qui audit muta omnia prosit, Prophetx duo illedebel loqui, qui omnibus
:

a quibus fuerant depravati, qui pro desideriis

hominum non divina, scd tcrrena docebant. Ideo nihil suum tradere se dicit, sed Domini, ut quibus
suadet,

Deo

acquisiti,

non hominibus videantur,

aui tres dicani
nuit dicendo:

ei

alii dijudicent.

Ipsum

modum

te-

qua

fiducia et constanter praedicat, liberam habens

Duoaut sicutsupra, caeteros autem interrogare permisit de
ambiguis veniunt, aut quse assequi aliquis non potest, quia diversa sunt ingenia, ut
his quae forte in

tres loquantur,

osinguliautem

non hominibus placerevult, sed Deo unde peccatoribus non blanditur ut crescant, sed admonet ut desinant. Si quis autem ignorai, ignorabitur. Recte, quia qui nescit Domini esse, quae
conscientiam, quia
;

disputatione planiore dilucidentur. Quodsi alii revelatum fuerii sedenti, prior taceat. Id est, permittat
potior inferiori, ut
si

loquitur Apostolus, et ipse a
die judicii, dicente
ncscio vos (xxv).

Domino ignorabitur

in

Domino

:

Amen

dico vobis,

quod

potest, dicat nec aegre ferat,

Itaque, fratres, xmulamini prophetare. Quamvis quia potest etilli daridonum, utdicat, cumvidetur arguat hos, et in multis reprehendat, et corripiat, inferior, quod potiori concessum non est. Sicut enim totum uni concedi non potest, licet potiori, ^ eo quod recesserant atraditione ejus, tamen fratres hos vocat, quia dicit Isaias ad plebem Domini, Diita et non potest alicui quamvis inferiori nihil imcite his qui non rectc ambulant in viis meis, fratrcs pertiri, ut nemo sit vacuus a gratia Dei. Potestis nostri eslis vos. Ut ergo consolaretur istos post corut omnes discant et enim per singulos prophetare, omnes exorent. Hpcc traditio Synagogae est, quam rectiones, fratres illos vocat, et ad aemulationem

nos vult sectari. quia Christianis quidam scribit, sed cx gentibus factis, nonex Judaeis, ut sedentes disputent, seniores dignitate in cathedris, sequentes in
subseUiis,

prophetiae hortatur, ut assidua disputatione et ex-

planatione legis divinae fierent structiores, ut possent discere perversas esse pseudo apostolorum praedicationes. Et loqui linguis nolite prohibere. Et pro-

novissimi in pavimento

super mattas,

quibus

si

revelatum fuerit/ dando

locum dicendi
corporis

pter charitatem, ut

cjui

possunt loqui linguis, et qui

praecepit, nec despiciendos, quia

membra

snnt. Ei Spiritusprophelarum prophetis subjectus est.

Quia enim unus atque idem spiritus est qui tam
prophetis futura dicentibus,

quam

his qui revelant
!)

non vetentur ne fiat dissensio. Omnia autem honcste et secundum ordinem ftant. Hoc est secundum ordinem supra dictum, honeste autem illud fit, quod cum pace et disciplina
interpres fuerit praesens
iit.

Scripturas, iniunditse proratione et qualitate caj-

sarum, idcirco

dixit. subjectus est prophetis,

ut in

Mulieres

in ecclesia
:

taceant.

Nunc

tradit

quod

genia accenderet hac spe, quod spiritus contradi-

praetermiserat

superius enim

velari mulieres in

ivndo non resisteret, ne discordia
qiii

fiat

in corpore

:

ecclesia prsecipit,
ostendit.

modo

ut quietae sint et verecundte
sit

enim

in pace

vocantur, patientise debent stu-

ut opera? pretium
vir est,

quia

velantur.

Si

dere, ne pacis jura solvantur.
sionis Deus,sedpacis
:

Non enim

estdissenecclesiis

enim imago Dei

non femina, et viro submagis
in Ecclesia de-

sed sicut in

omnibus
illos,

jecta estlege naturee, quanto

sanctorum doceo. Hoc dicto hortatur

ut quae

bent esse subjectsc propter reverentiam ejus,
illius

qui

praecepit faciant, quahdo similiter se ecclesiis sanctorum praedicare testatur. -4n a vobis verbum Dei
processit, aut in vos solos pervenit.

legatus est, qui etiam viri
eis loqui,

caput est

!

Non
et

enim permittitur
lex dicit.

sed subditas esse sicut

Arguentis verba

sunt, sic

enim

inllati erant,

quasi ipsis promissa

tua,

fuisset haec salus. et

exemplo eorum CEetene gentes
qui

vocarentur ad fidem, aut non esscnt aliqui,

possent suscipere gratiam Dei, apostolis pra^dican-

Quid dicit lex? Ad viram luum convcrsio dominabitur tui. Lex hoec specialis est. Hinc Sara Dominum vocabat Abraham virum suum (Gen. xyiii), ac per hoc in silentio jubentur esse, ne supradictaj legis sententia infirmetur, cujus mect

ipse

.

ENARHATIOXI M
moi

IN

I

l'P

l-\l II

'

I

quaim

i

i

r

i

I

''

I

Ml
|

iii

'I

I

i

i

|U

|'ll.

tlc

lc

illii

viro

pi
.

im

il

ut in
.1111

dorn

|i.

i
|

<

\

1

1

\

.

1

1

M

i

quia

idi

in

i

vuluutui

ul

humil
ni

III

<

ftuteui
bi iuiii
lll.l! lll

.-i

iii

muliei

ii

.iiiin

inaolcnl

l

;

llotUlltlll

cAPin

i\

1/ll't I

/.,

• l

iiiiI

'

ibr.)

iii

ji

n.lii
.i

illin, i|iiiu

i

.ii

li

i'

traditionc cjun ucdui
<

ti

sunt, pordidcrunl

i\

riidd niit
.i
. 1 1 1 1 .

iiniii. i

cnim
ii.

lentium

in

li

i

iii

tui
lii

iii

iih^ H

qui

iii

nii

eranl in lidc
.

litionis liuju

|ii

'iii

iim loquitui
i

ul

i

lu
ipi

'•

qui
I

ii\i

iii

fldo Hiini

;

qui nul

i

ileunt

utui

/

/'/(.
I'.
,i
'

I

i

:

:

\

undi

ihmii

Domini cecinci unl
;
I

im

1

i

intei

ctei n,

-

iiinf
i

ln
I

i

-i

>

i

cpei
lllll

i

i

n

.

.

uiinii

-••

I

qui

|M>|

I

ipud Deum, qui omniuin
riiiu
.|n
.•
i
i I

pi

nihil

futu-

i

i

i

futurum
in

'-i

n
>

uu fnctura
i

il

Nam
.

Vp tcalypai

J

" in

dii iiui

i

|uil

quum
I'
i,

Mil
qui
i

Ii.ii

.

fnctuui riicitui

nobi

enim

lii

up
p

i

Dcum
'

iiiinl

'ini uiii

iui

I

i

in

riin
.'i

iii

\|

,

dil 'II

/

:

I

litui

ne
i

.i
i

dietum ilefendutui

.

totui
\iilli
il

iltuiu

i

|iii|

i'v.

lCXII

: ;

,,

,

;:

i;.

RADANl

«Al

l!i

Al > HIEP.

dentem malitiam vilis ih quamexbibebatinEci
(1UI;1

ejtis ociiUa factaesl

omnis

MOGUNT. OrERUW PARS m d Uestia voletis G
:
I

III.

140
ftf

Ori suin

ptori

stm.
dicit;
:

citudo

sria,

etquam

ruultosexacceptointellectuprajcederetnonattendit,

ai (Ambr.) D< tatem suam non sibi defendit, sed LndignUm se

gloriam, qui etim elegitj et dignihs dixisse

iUorum innocentiam pbnsans persecutorem aliqUandosefUiBsedoluit.Sedvideamus,siquisexapo-

Btolii

eum.qui Paulo datus

esl

inteUectummiratur.
eat, qui

IpsenobisapOstolor
discipulos
:

irimus requirendus
\

unde vere plus Qui se exaltat humiliabitur (Luc. xiv). Et gratia ejus in me vacua non fuit. Hoc dicfy quia non propter quod persecutUs est ihinorem gr*
scii
,

raeretur,

Dominum

ehartssimus ffater admonensait & datam saptentiam scfinosterPaulus secundum sibi Sieui et in omnibus Epistblis loquem in psit vobis
:

tiam in apostolatu accepit. Sed abundtintius illit omnibus laboravi. Addit causam* quia" rion .solum minoratus nonest, sed etamplius prbpter eohatahtiam, qua vigebat in Christo afflictus est; quod non
aegre ferens dignior factus est.

dehisinquibussunt.qu&ddmdifficilia intelldctu, indorti rt instabiies depravanl {11 l'clr. iii.) ijit.r Miralur itaque in omnibus apostolis Paulus ineis,

Non

ego autcm, sed

gratia Dei

mecum. Ne

se extulisse jaetanter ptitare-

fctir, statim se humiliat, cum hoc ijisum non magis Boeentiam; miratur apostdlus primusin Patilo sasibi, sed Uei gratiae ascribit, ut semper omnem glopientiam. Alis ergo se tangunt, qui inde vicissim sead profectum excitant, Unde volant. Hoc itaqueBriaih reportet ad Deum, unde jure exaltandus eet

oinnipoteno Deus «g omnipotens »*,>»« agit in cordibus honiinum, quod facit in regionibus terrarum. Poterat namque uni
euilibetregioni fructUs

(Aug.)

Non

quia ipse nihil boni agebat, sed quis quia

nihil ageret, si ille

omnes

tribuere. Sed

si

unaiudi-

dicit,laboravi,

non adjuvaret. (Cass.) Nam cum conatum prdprii sighificat arbitrii
gratid Dci, virtutem
;

quselibct regioaltorius regionis fructibus

non

cum autem
otioso

dicit, fiori ego, sed

geret,

coinmunioneiu eura
iit

altera

non habuisset.
aburidantiaih

Undc

ut huic vini.

alii

vero

olei,

peeudum, illam ubertate abundare laciat frogum: ut cum ilhi deferef quod ista nonhabet. et ista reddit qudd illa nbn detulit,
tribuat: hanc multitudine

cum dicit, mecufh, non neque securo, sed laboranti ac desudanti eam cooperatam fuisse declarat; quod etiani in Job prodivinai protectionis ostendit

batissimo athleta suo, cuin

eum

diabolus expetisset
prcrvidisse

ad singulare certamen diyiriam legimus
justitiam. Si

per

communionem

grathe sibi siinul

etiam

divisae

enim contra inimicum non suavirtute,
suae,

terrae Gorijunctae sint. Sicut

ergo regiones terrarum,
sibi

sed Dei solius fuisset gvatia prdtegente Eongressus,
et

ita sunt mcntes sanctorum, qua> dum vicissim conferunt quod aceepcrunt, qua.si fructus suos

absque ulla virtute patientiae

divinatantum

re-

opitulationesufiultus, multiplicesillasac totuinimiei
crudelitate
quaesitas tentationum

giones regionibus inipendunt, ut in una omnes charitate

niolcs et exitia

jungantur. Sed inter haec sciendum

est, (juia

C

sicut eiecti

quique hoc semper

in aliis

attendunt
ut eos
huniili-

quod a Deo melius acceperunt quani
sibi in cogitatione

ijisi,

pneferant. seque
ita

illis in

calumniosam diaboius quam prius emiserat vocem adversus euni justius iterasset Nunquid gratis Jub colii Dcum, nonnc lu valiasti eum, ac doinum ejus, cl univcrsam
pertulisset,
illain
:

quomodo non

tate

substernant
quid

;

reprohorum mens nunquam

substahHdm
luam,
tare, nisi in

ejus per circuitum, sed aufer

manum
i.)

considerat,

alter boni amplius,

quam

ipse,
;

id est,

sine

eum

suis

lnecum viribus decer-

sed quid boni ipse amplius

quam

alter habeat

neet

facicm luam bcnediicril iibi? (Job.

quejiensant, quaj bona spiritus alter acceperit.
ipsisdesint, sed
alteris
;

Sed cum nullani

hujusccmodi

querimoniam

ca-

qme bona

ipsis et qua3

mala adsint

lumniosus hostis post conilictum audeat iterare, non
Dei, sed illius se victuin viribus confitetur. (Qreg.)

et

cum omnipotens Deus ad hoc smgulis
alterum
alteri
in cogitatione

virtutes dividat, ct

Superna ergo
.

jiietas jirius agit in

nobis aliquid sine

humiliet, ad hoc reprobi pertrahunt lionum

quod

nobis, ut subsequenter quoque. nostro libero arbitrio

dum bonuin, quod jam appetimus, agat nobiscum, quod scmper considerant bona quae ipsi habent et aiii tamen per impensam gratiam in extremo judicio, nonhabent. et numquamperjiendere student quanta ita remuneret in nobis, ac si solis processisset ex bona alii habent, et ipsi non habent. Quod ergo^nobis. Quia enim divina nos bonitas, ut innocentes divinajiietasinauginentumdisponit. iiumilitatis. hoc faciat prsevenit, Paulus ait Oratia uutcm lia sum id mentes rcprobso in augmentum vertunt elationis, et quod suiu.FA quia eamdem gratiam nostrum liberum ex diversitaie munerum a bono defichiHfc, unde arhitriuin sequitur, adjungit, et gratia ejus in me crescere in hnmiiitatis bono debuerunt. Propterea cvucuala non fuii,scdabundantius iHit omniims laboacceperunt, ut ex eo in clationc perdantur.
:

ergo necesse

est, fratres

charissimi. utin vobis hoc
;

ravi.

Qui

dum

se de se nihil esse conspiceret, ait

semper debeatis aspicere quod minus habetis

in

Non autcm

cgo; et

tamen quia
si

se esse aliquid

cum

proximis vero rjuod vobis ainplius acceperunt. quatenus dum super vesmctijtsos eos pro bono quod
ijisi

gratia invenit, adjunxit,

sed graiia

Dci mccurn.

Non enim

(iiceret

mccum,

cuni prajveniente gratia

iiabent

e!

vos non

liabetis

aspicitis,

ad hoc

subsequens liberum arbitrium non haberet. Ut ergo
se sine gratia nihil esse ostenderet, ait, nonecjo, ut

fjiioqnc
tis. Si

obtinenduni ctiamvws ex humilitate crescaet vos in
illis

etilli

accepta bona perpenditis, in vobis cnusiderant dona quae habetis, vicisaiis

enim

vero secum gratiam operatam esse per liberum arbi-

trium

demonstraret,

adjungit,

scd

gratia

Dei

sim vos

tangitis,

ut excitatis senrrper ad ccp-

mecum.

1

:

<

141

IRRATIO
Vmbi

'

i

!

noninfi

iminpi

cdunan
.n
c
,-i-t
r

)

> •

i

lidinml
i

01 inthioi

i

.-111111

h

'

ipud

»1111

li.i.

flde

t

'

,UOJ
i

'h

i

i

i

tntdil

i.

<

1 1 1

1

1

lu i-hih.

ti

•pn-

niii.
I.. Il.ii.

llcqUC
tll

|llod
il

<

ln i-tuiu

III

I

reni

undc
I

dii

ii

|

in. Isti

ambul .iiniiii
pi

etquoruradam ndemne imprudcntfMu
tibui
uli

i.iuiiil

judicarvntui
tiiliniii
iii.

»ul

nt,

quin

judii
in.|iiit.

iirin ni.iitii.it
1

v.iiini .-t.
|

quiu

1,1

i

n
1 •

|.'«lll
i

Ii\ll.
i

I

il-l

-HlilH-

i-i

ii

-

'..-ii
.

iii

iiii

ii

lioc

enim rredideruni
d<

nitui

it

\|.

i-t

.1

pi
ti

i'.|i< .itii.'.

quifl
'

i.

-imt

il lldei

utiquc nd

I

natll

tuiu
iiiiui

illoi iini

j.i..ii.
i

nn
j>
.

ii

.

i

pu

lori

ini

i

dinui
.

ei
.

illi

iii.

uiii

el

I

ibol

i

ll-

t

um

di<
iii.
t

it

ii

tii..

-i .|ii.<

l

idiei
ii. <ti
i

quil

iiui

lemo utiquc
lldem
<<

patitui
reVei terentui

nudii
ul

••.

ul videnti
I

pi iin ira

>ii>>'

'

i

it

quod l'hri»tuin

|)

illnm

rnortui
.

i

*u»citavit,

fal

iiim

:

vii tut.-in

t.itn.

n

1

1.

i

itiquc

iit

iiiiiiii.

n-. qui

l.im
<

im mi
I

i

\rt n ni ust, qui

ll

«

lil

i

,i

ui.

<i

iiii

.

quid

liui.

dicendura mt, qui ct

I

'

i

it

U
I!

• I

l

ill

iiilt,

il.ili-.it

j||

.

n«pi

qui doi iiiniiiiit

iii

t

I.

Additadl

nun, quiu
iii.it.'

rharomm
Im
i

m

••

pei

'i.in

qui enin

mpln
riei

I,m

i

nnt

II

illi
lii

im nnlimi
l'«-i
.-i

i

i

iii

i

143

li.

RABANl MAURl A.RCH1EP, MOGUNT. OPERUM PARS
dixil

[II.

i'i

non

esset, omnibufi

hominibus, quod
quid enim jejunia,

miserabi- A bojium

secundum Apostolum

(/

Tim.

xi),

qui divi

liores

essemus
merces

;

ul

vigiliae, exitus,
8i

liims liujns iniinili praecepit, ui faciie tribuant,

munda vita, justitia,
iiulla

misericordia, mors,
.'

prohis
vel
lia<-

municenl indigentibus, thesaurizent sibi
iiimi

erit in

futuro

[ncreduli autem

bonum
siini

in
:

vita

fruuntur. (Cass.)

Haec

quaestio ipsorum solel

veram vitam
l

comfundamenfuturum, ul per has apprehendant el secundum Evangelium (Luc. xvi)
qui
faciunl
sibi

animos permovere, qui parum fidei, vel scientiae posBidentes, merita sanctorum vel prsemia quae non in
praesenti redduntur,

,r

illis

amicos de iniquo
vel ad

mammona.
(-11111

Quae rursum retorquentur ad malum,

sed reposita sunl in raturum,
vitse
in

;nl

recondendum tantummodo,
et

luxuriam

arbitrantur in hujus temporalis
lui.

brevitateresti-

congeruntur,
ac sanitas,

non ad usus indigentium dispen-

Caeterum, nos,qui non sumus

hac vitatantum

santur. Potestas quoque ethonor, corporisque robur

Bperantes inChristo, ne secundum Apostolum miserabiliores simus omnibus hominibus, quia scilicel inhoc mundonihil promissionum recipientes, etiam
in futuro eas pro hac incredulitateperdamus, opinionibus eorum non debemus errare, ne ignoratavera>

quam
in

nientia, etiam

sanctorum
et in

sint media et utrobique conveexhoc facile comprobatur, quod inulti VeteriTestamento positi, hisomnibus

summis

divitiis et

culmine dignitatum, etfor-

titudine corporis constituti,

Deo quoqueacceptissimi
qui his raale abusi sunt,

definitionis sententia, titubantes ac trepidi tentatio-

B

fuisse

noscuntur

;

e diverso

nibus moveamur,
viderimus, vel

cum eisdem quoque

nos traditos

inconstantiam

scilicet, vel

incuriam

eteaad ministerium sme nequitiae detorserunt, non immerito vel puniti sunt,vel exstincti, quod frequenter

humanarum rerum Deo,quod dictuquoque nefasest,
ascribentes
:

Regnorum
vita,

liber indicat factum.

De

ipsa etiam

quia

sanctos

vivos recteque viventcs

morte ac

quia mediae sunt, vel sancti Joannis,
:

non protegat, nec bonis ea. quae liona sunt, nec malis mala retribuat in praesenti, et cum illis damnari mereamur, quos Sophonias propheta
in tentatione

namque in tantum sibimet vita profuit, ut aliis quoque gaudium ortus ejus contulisse dicatur, secundum illud Et
vel Judae nativitas protestatur

unius

:

rastigans
facict

:

qui dicunt, inquit, in cordibus suis, Non

multi super nativitate ejus gaudebunt (Luc.
alterius vero dicitur vita
:

j).

De

non fuissct homo iilc (Matth. xxvi; Marc. xiv). De morteetiam Joannis, omniumquesanctorum dicitur: Preliosa in conspectu Domini nwrs sanctorum cjus eiplacent; autcerte ubi estDeusjustitiae?illamquo(Psal. cxv). De Judae autem ac similium juors pecinsubsequentibusdescribitur, queblasphemiam quae catorum pessima (Psal. xxxiii). Infirmitas etiam carsimiliter adjungentes Vanus est qui scrvit Deo, aut ^ nis interdum quara sit commoda, Lazari ipsius pauquod emolumentum,quia custodivimusprseceptaejus ? peris ulcerosibeatitudo demonstrat, cujus cum nulla ctquia ainbutavimas trislescoram Domino? (Mat. m.) alia virtutum merita Scriptura commemoret (Lac. x), Ergo nunc beatos dicimus arrogantes, si quidera di- pro hoc solo quod egestatem et infirraitatem corporis
:

Dominus bene,sed neque faciet male (Sopli. 1); velcertecumillisinveniamur, qui hujusmodi querimoniis Deura blasphemasse dicuntui ,Omnis qui facit nialuni, bonus est in conspectu Domini, et tales

Bonum

crat

ei, si

natus

tatisuntfacientes impietatem, et tentaverunt
salvi facti sunt.
fjuae

(sz'c),et

patientissime toleravit,

sinum Abrahae possidere

Quamobrem, ut hanc ignorationem,

beatissima sorte promeruit. Egestas quoque ac persecutiones et injuriae, quae mala esse totius vulgi opi-

pravissirai hujus erroris radixet causa est, pos-

simus evadere, primum nosse debemus, quid vere
sit

nionecensentur, quamsintutilesac necessaria? etiani
ex hoc liquido comprobatur, quod sancti viri non

bonum, quid malum, etita demum super bis non falsum vulgi, sed veram Scripturarum definitionem
tenentes niinime iniidelium

solum eas nunquara vitare voluerunt, veruraetiam
virtute
araici
cuti,

hominum decipiemur errore. Tria sunt omnia qua? in boc mundo sunt, id est, bonum,malura, raediura. Debemus itaque nosse
quid propriebonum,quid raaluni,quidvesitmedium,

summa vel

appetentes, vel fortiter tolerantes

Dei

effecti, aeternae vitse

stipendiasuntconse:

beatoApostolo concinente Proptcr quodplaceo mihiin in/irmitatibus (IIGor. xxn), in contumeliis,

ut nostra fides, vera scientia communita, in cunctis in necessitatibus, inpersecutionibus, in angustiispro tentationibus inconcussa perduret. Nihil igitur in D Christo Cum cnim infirmor, tunc potcns sum, qnia rebus duntaxat humanis principale bonum essecrevirtus in infirmitale pcrficitar et idcirco illi, qui
;

dendum
jugiter

est, nisi virtus

animi solaque
illi

fides sincera
facit

sumrais

saeculi hujusdivitiis,

ethonoribus, ac pote-

nos ad divina perducens,
inhaerere
est, nisi
;

immutabili bono

statibus extolluntur,

dicendura

raalum esse peccatum solum,quod a bonoDeo
et econtrario nihil
lacit copulari.

non ex his principale bonum obtinuisse credendi sunt, quod in solis esse virtutibus definitur, sed medium quiddam quia sicut justis
:

nos separans malo diabolo
quae
inter

Media sunt

ac ad necessaria utentibus utilia haec esse reperiuritur,

utramque partempro

affectu et arbitrio

etcoramoda, occasionem namque operisboni fruillius vitae

utentis depravari possunt, ut puta, diviti«;,potestas,

ctusque in

parturiunt aitemitate,

ita illis

honor,roburcorporis.sanitas, pulchritudo, vitaipsa, vel mors, paUpertas, inlirmitas carnis, injuriae, et
caetera his similia, quas pro qualitate et affectuutentis, vel

qui maleopibusabutunturinutiles sunt atqueincomraodae et occasionem peccati mortisque concinnant.

ad bonara possunt partem proficere, vel ad malain. Xara et divitiae proliciunt frequenter ad

Nunc autem Christus resurrexit a moriuis primitix dormicntiam quoniam quidcm per liominem mors, ct pcr hominem rcsurrectio morluorum. (Ambr.) Hoc
,

!',:

VRRATJONl m

i

i

pp

pai

i.i

i

dii
|,,-i
|,..

i|ui

ii

itu
i

t.

iii

|,i

UIKli

Chi
ut

i-imiii

dubium non
ui
ll

n
i

hominem
'

i

I

iurilii

tum.
'

quia
tll
I

lll

I

|U

I

I

III

I

in
llll
I

!'/

dei|
p

Adani
ii.

moi lem invenit,
-111111

t

nn

i.

ut di

non

-

in

•! |"-i

hoc

M
111

qui

i

inrit

mortcm, quin

uni-

dem
bueril
ju-ii
miiii
: i • I

ti

i

\

i

em,
r..

ul

«imtin Vdam
ita et

«ni

B nundi, imp

injn

n.

moriuntur,

in

<

hrinto

tam
liccl

n

pi

pcenam
in

iii.

reduli
ipient,

t

imen
|.iin
i

vivifh ni
r
1

i

videnl
i.

verl
i

1

i

itui

mhI p

l>n ii.im

-i

ine
\tla

lin-'.

qu

noluerunt.

verbi intclligntur,

>

n

>i

im

i.

iit

iii

i

iii>

'i

ti

nemo
ln

>ine

Vdam,

it.i

in

i

egn

>

vita
u.i pei

n<
<

Rine

<

Vdam

hominet»,
pci
1
1

hi

i-

inquil

ntum omnes justi hominea iricul mortnlo in prenu facti ranl (llii
(

Vdara
uli, ita

omnea
t
I

lu

iHtum oranes iramoi talen Qunl

ii

Vmbi
"i >ln
'iii .'

|

\

Kiliu

tioni

v

1

1

1

exponei

e,

ne

putnrenl

fnhuloflum
lincD

quia factum adhuc non rpati
ilii-

exponit,

et

temp
t,

i

'.

qunndo fnctum
nit
i|.

-ii.
'

>t

quando futurui
Si<
iii

ul
in

dirii

ii

moi

tui

t

Vcti

W
illUUI
l/
ill;

«tolorum
ibilin
i'i
!

i'-i itui
li

-

••

iptui

M
tui», et
I

Bi

p

i

Chrintu»,

pri
ul
foi

iliui

i.i

irrexit,

ma

fl<

dentibun*nibi
il

•>

ad-

.||li|

duplii

i

modointelli

mi

l

iliu

••

lei

*e

emt

dum,quia
niii

>

t

iii

ndventui
lonnni
i<

ti

resui
in
pi

int "ii.'
'

juxta ndcra
i

Vpocnlypni
mi.

ul el

iiiit

iniili

ni' t-i

um !
iii
t

exei unl
h.ii
i

-

1

1

1

.

iin.i.

ii.

itioneduplii

ntuin

quid

n D

iprchendil
I'

pote

tnti

e\ identi

\\m urauitnil

'

doininentui
\i-l>

erte

quod

in inf

i

l.lrf-%

'i

'iiii"

[1

iminntioi
' '

habeant,

<•<

pi

in

i

fuci inl

ol
l

n

Itnutn

quod

etiara in

IiIiii.PIi

m. iii

1

1

RABANl MAURl AHCHIEP. MCKHJNT. OBEBUM PAHS
<li<
i

III.

J48

ligitur

in
v

Cantico canticorura
i

ul

sponsam

:

A
,

Trinitatis incorpnrea.

<'t

incoiimiutabilis.etsihiinct

Siuiihiuiiiih

aui

/-""

mus
i

tibi iiiui

distinctionibuq
est (Cant.i)^

consubstantialis, et coaaterna
i

natnra. {4m.hr.) IIoc

anjrnii. quoadusquert
id

m

recubitu suo

Deum

esse

omnia

in

omnii>us, <mia
ease.

<um
<

<lis<:it

Mt, quoadusque Christus insecreto buo
pttffl

est,

quia

vilu nustra est absruntiita
1'hrisius. inqait,

Christu in Deo.
ei

Oum
vos
sir
<•!

apparuerit vita vestra,tunc
in).

Nec apparrbilis ritm illuin ijlnria ((JolOSS. arbitivnmr Chrisluni liaili(nriiin rcgniiiii Deo
1'ain. nt

lnisti omnis creaturq caput suura autemcapul Deum Patrem. omiiia in onmibus est Deus Bater. Hofc-est, ut creatura omnis unum sentiat.et una vocc onmis lingua <:<clcstium pt terrc-

chrisUim,

striuni el iiifcrnorum confiteatur

unum
in

cssc
sit

Dcmn
D<:us

adimai

gibi

;

nam et hoc quidara

vaniloqui

ex

<|iio

sunt onmia. Si aiitein dixissct, ut

CTediderunt.Gumeramdiciturtradereregnura Deoet

in oiiinilais. intclligeivtiir <|iii<lem

oinuibus essc.

non separaturipse,quia simulcumBatreunuB Deus est. Scd divinarum Scripturarum incuriosos 8tcontentionumstudio80sfallitverbum,quQdpositum sst, donec, ita aamque sequitur, oportet enim illum
Patri,

sed
e.a

]i<'rair<:etiiin

aut roniiuiineinsensimi,
Sftd PHffl djxjt,
<>x

ipaaex ipsp eSSe.
li<«:

non tamen umuia in untnisunt,
et ipsis

hus,

signilicavit.quia et

ipso

cst: exipso,

quia in ponatomnes vnfmicos sub pedibusejus, posuerit non sit regnaturus nec in- Btamen sicsubjieitur (ilius Patri sieut tilio creatura. tanquamcum Utsit Ucus. inquit, umnia in umnibus. (Aug.) Quid tclligunt. ita dictum sicutest iWud: Confirmatvm est Eru ilest enim aliud quod per prophetam dixit cnrcjits.\ nint ciiiiiiitnvcbilttr. tloncc tiideai sup&r, inircijnarr.tluncc
;
:

onmium

quiaab i()socreatasunt: inipsjsautem. confessione unus est Deus. Xpn

mifus

sitns

(/'.««/.

0x1)5

non enim cum

videbit jain

loritm Dcvs,

ct ipsi

crunt ntihi plcbs?

{Jer. xi.) njsi

conimovebitur.
C-uni nulrin tlical
:

(hnnia subjccla suni
ci

ci.

sinc

ego ero unde satientur, ego ero qurecumque ab hominibus honeste desiderantur, et vita, et sahjs,
ct victus, et copia,

dubiu prxtcr
illi

cum qui subjccil

ontnia

:

cttm

autcm.

et

gloria, et honor, et pax, et
intelligitur
t'11

subjecta fucrint omnia.tunc ipsc Filius subjectus cril illi, t/vi sibi subjccil nmnia. ui sil Dcus ontnia

omnia bona; sic enim et illud recte quod ait Apostolus, vt sit Deus omnia
videbitur, sine
fastidio

omnibvs.

in omnibus. (Ambr.)

Idem sensus

est,

aperit ut manifestet quid sit tradere

quem nunc tilium regnum

Ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine

amabitur. sine fatigatione
hic affectus, hic actus pro-

Deo

et Patri.

hoc tamen addit ad sensum, quia tra-

laudabitur.
fecto
erit

Hoc lnunus,
omnibus

regnum non se subjecerit ei, sicut incongruum est enim, ut Pater subjiciatur fllio. Omnia ergo subjecit Pater
dens Pater
fdius
lilio

sicut

ipsa yita

omnis

aeterna.
si

Batri se subjecit,

Alioqvin quid facientqvi baptizanlur pro mortuis,

fdio, ut similiter honorificetur filius, sicut

honori- G

ficatur et Pater.

Cum

ergo omnia confessa fuerint
ejus,

omnino uiortvt non vcsurgcnl. (Ambr.) Jn tantum ratam ef stabilem vqH ostendere resurrectionem mortuorum,ut cxejnpluniclet eorum qui tam securi
erant
<le

Ghristum Deum, substratapedibus
Christus

tunc et ipse

futura resurrectione, ut etiam pro mortuis

Dominus

subjicitur

Deo

Patri, ut sit

Deus

baptizarentur,si
tes,

quem forte mors pnevenisset,timen;

in omnibus. Iloc dicit quia cum omnium Principum et Potestatum,et Dominationum fuerit pressa superbia, et adoraverint Christum quasi Deum, tuncetChristuspropterunicam auctoritatem Patris Deum quidem se ostendet sed de Deo, ut unius

omnia

ne aut male, aut non resurgeret,qui baptizatus non fuerat,vivus ppmin@ mortui tingebatur qnde subjecit Qvidct bapt zanl ur pro illis? Exemplo hoc non factum illorum probat, sed fixam fulem in resurrectione ostendit. Quid ct nos picriclitamur omni
:

i

principii sublimis et ineffabilis auctoritas

maneat

:

horalquotidic morior pro gloriavestra, quatnhabeo
in

hocest, subjicereseFiliumPatri. (Aug.)
dixerit,

Cumautem
manifestum
omnia. Ita

Uvmino. Dicendo quid

et nos periclitamur ? dis-

quia omnia subjecta sunt
praeter

ei,

crevit personas, ostendens

non Catholicos

esse, qui

est

quod

eum, qui
filio,
;

subjecit sibi

promortuisbaptizabantur. Deniquesupra
ct

clixit

:Quid

ergoquilibet existimetde Patre intelligendum quod
subjecerit

?Xunquidetbaptizamur pro quamvis in re quae accepta subjecissenon putet inseparabilis enim est operatio D f ri non posset fidelis inventus est, offerens fdiam ie Patris et filii, alioquin nec ipse Pater subjecit sibi suam,secundum votuin suuin quod stulte voverat omnia. sed iilius ei subjeeit, qui ei regnum tradit, (Judic. xi). Xon ergo factum probatur, sed peret evacuat omnem principatum, et omnem poseverantia fidei in exempluin profertur. Praedicantestatem et virtutem.Defilio quippe istadicta sunt, tium pericula et labores memorat dicens cum tradideril, inquit, rcgnum DcoctPatri, cum evaQuid ct nos periclitamur? etsubauditur, nisiquia cuaveht omnem principatum, et omnem potcstatem speramus futuram resurrectionem, sicut supra mebaptizantur pro
illis

omnia

ut ipsum filium sibi omnia

illis ?

nam

et Jephte,

:

ipse enim subjecit qui evacuat. Illud autemquodait: t'um autem ei nmniasvbjcctafucrint,
et
;

virtutcm

morat. Securi enim, quia post ist.am

mortem vera
ab infidelibus

vitasequetur,periculanontiment

illata

subjccit omnia, ideodictuniestne quisquam putaivthabitum Christi
ct
ilii

tunc

ipse

subjcctus erit

qui

propter zelum illorum.quos quia credideruntperdi-

qui ex

humana

creatura susceptus

est,

conversum

disse,dolent.Sollicitudinemergosuamostenditquam habebat erga salutemillorum, propter gloriam pro-

postea in ipsam dinnitatem, velut certius expresserit deitatem quae non est creatura, sed est unitas

missam aDomino,sicutetinlegedictumest «Exalta sicut tuba vocem tuam, si te audierint lucraveris
:

1

,

1

1

148
Mfiin

i'\l

|

|

|\

nra
.

KA
i
i

olliritu

nt

.'I -.i

illi

<

naltoroi
1

it

i

dictum
ii

n tn

i

i

me
l'-t

!••

i|Uoi

i:'i

itiin

tl<H l'i
>it
|

l.i.

lnni

••-!.

pl

it

i

i

dijudii ini.

in

quih
ti-ni ni

'•j'>i

quod
'.1111111
l

i

(|U irn

II

ilt

I.

||p|
|

iltm

i

juri

ii

.

dilubatm
jtl

.

Ii

iquo
I
I


Ilt
>••
I

i

nilnl

wl.

>

Cl >\lt'l!

-

I.

I

U
'
•*t
r.

.

ut

bitretui

Qu
i

'i\

•*r* *i

,

|

'

••"1

idcntia
Iiii
i,

real

'••

uitu

in<

etiara
rinti

c

i

:-i

i

iiii'-lii-"iiiini

.

.jii.i-

orani

i

dici

potei
itn :iK

.ini.
'

nicut

illud,

quo
Dorain

imua

quara
nderet

jurationera, ul
;

oddidil

bmn
Si n

undum
i

ho

II

;

•-.

undura
itui

i

araauuo
<
I

iii

i

e

am non
i

I

suliii

minimi
liiin.
l<
I

nudnra

nnii. mliil pi
i

mi.i.

uon

iiiiniii.


in

Actibu

l

'l-t

um

/

I

umcroraub
tiplii
1
.

.ili

I

-.i i.t
|tii

|n

nphetu

di<

tuin

qaaai tantuin
in

niliil

futurum
inthi
d

vuntri
ni
,i

ludchnnl
i

qai

••!

nm.

it

i

.i(iiii

horainui

duu
V

inquc
III.IMIII.
Illl

1

1

1

r

i

llll.

I

Ih-i

vitarc,

ul

impli
'

nniii.-i

ii'

.

ii

ii

il..lu. ii

dcpi
i

i^

ireul
|ui,

nem non cn
i
• 1 1 .

n
1

I

ui

i

ii-iiin

i.i.n

l

ii.

i

.

.

de

pi

opi

-..•

ju

tiii iii.

,

151

li.

RABANl MAURl A.RCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
est

III.

152

corporacurasintorania visibilia.differunt tameninterAresurrectionem futuram mortuorum, ut accepta raBe

pro diversitatibus locorum, unde alia
alia terrestrium,
et
si

ccele-

tione

nemo ambigat.
in eorruptione, surgit in

stium gloria,

in

locis subli-

Seminatur

incorruptione.
:

mibus cum
claritatibus

sint

cuncta ccelestia, differunl etiam ipsa

Seminare
;iut<'ni

est sepelire, ut

corrumpatur

resurgere

luminum, non mirum est quod in resurrectione mortuorum, distabit gloria meritorum, (Ambr. ICum ex eadem massa omniscaro sii unde et quomodoin his tanta diversitas est, uf una im:

iu

incorruptela

jam exsuscitatum non posse
in

corrumpi, sed habereclaritatemimmortalitatis. Se~

minatur
in;i

in

ignominia, resurgii

gloria.ln ignomi-

seminatur, quia
et scatet

dum

in tetrico
:

punitur,

fit feti-

pehsa faceret genera diversa

.'

Dicant nunc sophistaa
si

iluni.
ri;i

vermibus

surget

autem

in

glo-

mundi

et

scrutatores siderum,

valent

compresit

quia exsuscitatum et lumen erit et nullam squa-

hendere, qua? extra se sunt,

cum

quid intra se

loris

nesciant? Deniqueomnes mundani philosophi, qui

surgit

injuriam patietur. Seminatur in infirmitdte, in virtute. Iu infirmitate seminatur, quia
est et irregibile
:

mentem suam
asserentes,

legi

Dei humiliare, ut fidem ejus sus-

immobile
quia

surgit

autem

in virtute,

ciperent, noluerunt,

diversa

semper

e1

contraria

jam totum vivum

erit ac

vegetum. Seminatur

inanissimis disputationibus invicem se

corpus animale, surgit corpus spiritale (Cass.)\Acei

confoderunt, quia in nullo

horum

testificatse

veritatisB enimpronuntiemusnonnullasessespiritalesnaturas,

signum agnitum est, qund antepositum verbis commendaret doctrinam, sicut et Deus deerevit disciplinae nostrse, quae non verbis probatur, sed virtute, cui non possunt verba resistere. Quemadmodum ergo exuna impensa diversa animantium caro est,
ita et

utsunt Angeli, Archangeli, caeteraeque quoque anima nostra, vel certe aer

virtutes, ipsa
iste

subtilis,

tamen incorporeae nuliatenus aestimanda: sunt, habent enim secundum se corpus, quo subsistunt.
Licet multo tenuius

quam

nostra sunt corpora seet

unius carnis hominis diversae erunt dignitates
talis

cundum

Apostoli sententiam ita dicentis,

corpora

in

resurrectione, ut

unusquisque appareat,

ccclestia, et

corpora terrestria;, et iterum, seminatur

qualis fuerit meriti, quippe
lateni

cum etiam

hic diversi-

corpus animale, surgit corpus spiritale; quibus
nifeste colligitur nihilesse

ma-

lestia et terrestria.
rin,

eorporum videamus. Et corpora, inquit, eoeSed alia quidem ccelestium gloalia autem terrestrium. Ccelestia corpora sunt

incorporeum,

nisi

Deum

solum, et idcirco
biles

ipsi

tantummodo posse penetrasolus, et totus, et

onmes
sit,

spiritalesque atque intellectuales esse

resurgentium, terrestria autem antequam moriantur, autsurgant, ut quia Christus ccelestis est,exeo
corpora
coelestia

substantias, eo

quod

ubique et in
et

omnibus
internos

ita

ut et

cogitationes

hominum,

dicantur

;

ex

Adam

vero,quiater-

motus, adita

mehtis universa inspiciat,
Vivus

restris est, terrestria corpora. Alia elaritas solis, alia

u atque

perlustret.

De

ipso siquidem solo pronuntiavit

claritas lunse, aliaclaritas stellarum, stella
stella differt in claritate.

enim a
ratio-

beatus Apostolus, dicens (Hebr.

Unius naturae comparatione

sermoBei
et

et

cfficax,et

cnim est acutior super omnem gladium
iv)
:

utitur ad mdiscretae substantiae

ueddendam

ancipitem,

et

pertingens usque ad divisionem
et

animx
non est

nem

:

quia sicut solet luna et
diversaa

stellae

cum

sint

unius

spiritus,compagum quoque

medullarum,etdiscorclis, ct

quidem natur;e, et homines cum

tamen

claritatis s.unt; ita

cretura cogitationum,et intentionum

sint unius generis,

merito tamen

creatura invisibilis in conspectu ejus, omnia autem
nucla
et

dissimiles erunt in gloria, ut claritati solis illorum dignitas exaequetur, qui centesimum numerum

aperta sunt oculis ejus ; et beatus David (Psal.

xxxii): qui fingit, inquit, singillatim

corda eorum;

habent, qui ut perfecti esscnt primi gradus aunuli fuerunt, de quibus dictum est Tunc justi fulgebunt
:

etiterum: Ipse eniin noviloccultacordis (Psal.xuu.) [Ambr.] Animale corpus est, dum cibis sustentatur,
ut vivat
:

sinii

sol

in

regno Patris sui (Matth. xm). Lunari
hi

spiritale in

autem cum horum

nihil indigebit

autem

claritati

comparandi sunt, qui sexagesi-

conversum

vitam.

Omnia

mum numerum bonis operibus mercati sunt, ut clauduntur, non enim corpus animale semper hic secundigradus meritum haberent. Stellis autem cla- „ habere potest Spiritum sanctum tunc vero, id est rioribus eorura merita comparanda sunt, qui trige- u in resurrectione, semper manebit in sanctis surget
; :

supradicta hoc sensu

gradus dignitatem justis laboribus quaesierunt. Sequentibus vero stellis, quae
tertii

simum numerum,

corpus spiritale quod possit ire
Sicut scriptum
est:

Factus

est

obviam Christo. primus homo Adam

inter claras et obscuriores mediae

sunt, peccatores

inanimum
dicit,

viventem, novissimus

Adam in

spiritum

domines coaptandi sunt, qui de tribus nullius gradus

vivificantem.

Notandum

est,

quod cum duos
facit,

Adam

honorem
est,

adipisci voluerunt. Tetricis

autem

stellis et

ejusdem naturae utrosque demonstrat, quod
qui ne-

omnium novissimis, perfidorum
quia errorem secuti.
;

resurrectio similis

contra Manichaeos, et Apollinaristas

stellis in

errorem ducenti-

bus comparandi sunt sicut dicit in Epistola sua Judas apostolus. Infidelitas enim non potestclaram resurrectionem habere, quiasicut carbo cinere suo
hi perfidia sua erroris tenebris circumdati luce carebunt. Ita erit etresur-

gant Dei Verbo perfectum hominem esse susceptum.
Et non prius,quod spiritale
esl,

deinde, quod spiritale,

est, sed quod animale primus homode terra ter-

coopertus obcaecatur, ita et
rectio

renus,secundus homode cwlo ccelestis,qualis terrenus
tales terreni. Ccelestis dicitur,

quianonhumanae

fra-

mortuorum. Exempla

dat.

utnon

sit

dubium

gilitatis

ritu, sed

divinae majestatis nutu, et con-

I

153
eepl

RRATIOXI M

l

!

pp

PAUIJ

I!
\

DO li.im
llMll:

li.il.nil.

Dl

iiiuii

utici fuit,

volunl
i
> i

qai
iint

I

1

1

diritui
i|>|»
II

>|iu

<

iiitui

nenio dubitat,

ne<

dc

ill

com

nunquid

fa

i

t
<

puta
'hi inti,

recturn, qu im

cum
intendere,
et
\

itum

nplum,
COI

>|in»l

(idelitei

lil

|>'i-

<

'u

i

'

no

<i

iini

in
l

incoi

i

upti
i"
>

litti-

I

tm
<

itiiqin
I

>lui>it
i

mdum
ni
|

ln iii.

>|

lii ••!

con

'

.1
j

;

.11.

puli i"

non

\i.l>i<.

undc
i

i

iptui
>
l

nanctura

tuum

videre coi
potuit,
t

uptionem,

lancea perrumpi
ptii

nunc omnin
in

ncorruvoluit, ut
| i

me
i i

i

quod
e«t,

contumeli»

ni •!
..

r|uc
ii
>

eminatum
quod
t

nun<
tuit
1 1

i>

tH
i

intn mil

u< iii.i.

nin
in
.

•rirtutc
in ini
I

egm
A
I

qu

t.

inimale quonun<
pii

es
-|'ii

mptum
jam
\

iude,

<l
(

itui

intu pai ihilil

pulatum
idhiillud ponuit,
i|

iini

.'iiiin
t>-

vellcl

nullara

berc
iii
i

timonium Scriptunirum,
l'.ii.n
s

icncHi

ni>|iiit.
-

(.

iiiu%
x.iin.

idam

in a

,

vi-

recolea ccrtc,
-

quemadraodum scriptum
tiiin
>t
i.i
i

Ei \iisuffla\

"
eni
'

nisi

in

intem de animalibu
i i

Intclligitui

i

di<

i

imilc
ti>.ii.
iii

>

eteri
.i

nnimnlib

ptci

mortif
lic
>

dinsolui
.

..ii

uptionem, qu
nini.llil
i

ibix

n. itur,

i

u ii

Cl

)

-

.

omp
spii itu iini

s|in itale

nutcra
q
piril

i

jnmcura

tale

>--i

nonnull

corpu
in

«piritum,
tura
pii
oi

iritu

llljii

itfjf*»

utrumqi
ntolu
.

eminntui
oinde

>

pu

ritu

Dixil

n
I

ritnle

Pi

icul

nnimnli
piritnli

i ]

coi

p

itum

debcmu
n
ii
i

pul ir
i

\.l
i

hi

i

itnlc

i

\.-l

piritalc
iii
'

jum
itum

i.-ll

it

ubi
lil
'

ridero,
.i

ruwi

'

j

i

piril u
iiiiui.i
i

jf,5

B.

RABANJ
u).

IkfAURI AROIITEP.
:

MQGUNT. OPERUM PARS
cssc dicuntur
ut

III.

156

carodc camc mca (Gox.

El

Vcrbum curo
i)
;

fu-

A ratores

inlclligendi siinl, qui etiam viventcs morlui

clum

cst.cl habilacit

in

nobis \.lnnn
:

paro

yero
in

ad

paaiam, aut iininortalcs. ut
resurgant;

jn\ta etilpain sicut spriptumesl

.Xmi

pcrmancbil

absque aliqua
\cl
el

membrorum diminutione
liis, (pti

honiinihus
Uicn.

istis
«'|

s/iiritus

mciis.

cn
:

qund sunl
Mruioralus

curo
csl.

ccrtc siniplicitcr oiunes niortuos resurgrre, dicit.
solos sanctos ciiiu
vivi justi

M).

sicut

1'salinista ait

invepti t'ue-

quia raro sunl. spirilus ruilcnsil nnn
011).

n ilicns
:

i

l'sal.

rint in

gloriam iininutari.
in

(.li///.)In

atomo, jnquit,
nonpotest
; ;

Unde

el

dispipplis 1'aulus dicebat
c^lis. -cilin spirilr.

Vns aiilcm

hoc
ili

est.

punetu (cinporis. quod
hoc

di vidj

in currn-

non

Negue

iu

carne non

ietu oculi. Iioc

est. in suiuina releritate est,
in
in»\

in

no-

erant. qiiihus Kpisiohis traiistniltrbat, scd quia passimies (•arnaliiiin drsiderioruni \ireranl. jani lil»en

vissiina tulia.

issiino

si^no,

quod

dabitur, ut ista coinpleautur. Quid sitatomus multi
vestriiiu

per viitutein spiritus

in
:

Paulus apostolus

dicit

rarne non craut. Quqd ergo (luiu rurucl sunguis rrgn u m

non

noriiiit

:

atonius est

tojjli
:

sectio.atpmus
sed atomus in

est. (incee. (piod sccari

non potest

Dci possi<!crc non possunl. carneni vult secundum culpam intelligj, non carneni secunduin naturain. Pnde et niox. quia carneni secunduin eulpam tlici*ret, ostendit

corpore corpuscujum

cst brevo.

quqdjamnonhabet

uhiseeetiir: atoniiis in teiii|»ore inonientum breve,
(piod

jam nonhahct

uhi dividatur. vorbigratialapis

subdens

:

Xcque rorruplio iurnrruptcergO coejestis Regni gbria,,
erit.

B est.divideeiimin parteset
jos,

partes ipsasdividein lapil-

lam
caro

possiilcbil. Jn illa

InpillosdivideingraiiaarrnasgranaanMiaulivide

seeundum naturain
non

sed secuiiduiu passio-

ininiiititissiniiini piilveroni.perveniad

aliquamminii-

nis desideria

orit. (piia

devicto rnortis aculeo
(.1 ////.)

tiam,

quamjam

secare noa potes, hoe rrgo in coratoinus. In tcniporc vero,

in a>terna iiicorruptione rognabit.

Cum

igitur

pore quomodo

sit

quem-

de resurreetione eorporis Apostolus disputans doceret. jiostra corpora futuraex eorriiptibilibus incorni|»tihilia. et

oxcontemptibiljbusgloriosa. ex inlirniis
spiritalia.

admoduni annus verhi gratia secatur in menses, menses dividuiitur in dies, dies adhuc iq horas dividi possunt, bono adbuc in partes momentorum

fortia, ex

apimalibus

boc cst ex mortali:

bus immortalia, subjeeit. atqueait
fratres, quia caro
et

Ilnraulem dico,

sanguis rcgnum Dci possidcrc

non possunt;

nequisquamputaretsecundum substantiam carnis boc Aposfolqm definisse. aperuit
et
.

quasdam productiores adinittuut divisiones, usquequo venias ad tantum punctum temporis, et quaindam momenti stillam. ut produci non 'possit, cum niliil habeat. niedium, iste est atomus in tempore. Cuin dixisset in atomo, subjeeh;, quantum pqtest
iieri

quid diceret. subjuijgendq, neque, corruptio incorruptionem possidebit; tanquam diccret,quoddixi,caro
et sanguis

actioniset motusinistoatomotemporis: Inictq,

inquit, oculi,

quantus est ictusoculi, non quo palpevel

regnum Dei non possidebunt,

ideo dixi,

^biammoyentesclaudimusoculum,

aperimus,

se.d,

quia corruptioincorruptionem non possidebit. ergo loco nomine carnis ct sanguinis, corruptjoneni
mortalitatis intelli^i voluit. Denique, tanquam pi diceretur, quoniodo caro erit, et caro non erit ? respondet, caro quippe erit, quoniam Dominus post

Hoc

ictum dicitoculieinissionemradiorurn ad aliquid

vj-

dendum

;

uiox ut enim aperueris oeulum emittit^ur ra-

diustuus. non djco ad parietem proximuni, sed ad

monteni longe distantem; necdicoad niontem qui
terraideo videtur quia proximus
solem,
a terra.
in
est,

in

in

sidera, iq

resurrectioremi ait

:

1'alpaie et riilclc

,

:

nia sniril]/s

lunam, qua:tam magno iptervallo distan|
ut radium emiseris, ibiest, quiaspatia

carncrn
(litc.

et

ossa

non habet, sicut me

viiletis

habcrc

mox

xxtv); caro

autem non

sanguis regnum Dci n<>n
dixerit adjiciens
: :

quoniam caro ct possidebunt, exponit quod
erit,

quam

cito transvolaf. in
illo

atomo,

in ictu oculi. in noi^n

vissimatuba; signo
Canet enim, luba
cl

dato de ceelo
i

die judicii.
et,

Ecce mystcrivm. dico vobis,omnrs

niort u

n su rgentincorrupti,

nos

quidem resur /cmus, sed non omncsimmulabimur.Vel sicut Grseci codices babent Omncs quidem dormiemus, non iamen omncs immulabimur. (Aug.) Hanc
:

comrnutabimur. Ergoistamcommutationem in melius sine dubitatioiieoportetintelligi,

quiaomnes,

et

justi et injusti, resurrecturi sunt, sicut
:

Dominus

in

anin meliusintelligi„ Evangelio l.-qqitur (Jui bcnc fcccrunt, in resurrc ctioncmvit.r; iiuima<c cgcrunl, in resurrcctioncmjuvoluerit, inferiora demonstrant. Ecce mysterium dicii (Joan. v), judicium appellans pomam sempjferdico. obscuritatem significat nominando mysterium. tli .inquit. ./>//// junam, sicut alio loco Qui non 0»H//r.';,inquit, resurgemusjion omncs immutubimur. dicat\is cst (Jgan. ni). Proincjp illi, qui ad judicium (Ambr.) Omnes autem homipes resurgent, sed soli

immutationem utrum

deterius,

:

m

1

qui regnaturi sunt ingloriam mutqbuntur. Siveita,

resurrecturisunt, non

commutabunturin jllamincor-

omnes resurgimus,

qui in adventu Christi mortui

invenimur, non omnes immutabuntur, qui in corpore
sunt reperti, quia sancti soli beatitqdinis gloriani
conseqiientur. In momenlo, in ictu oruli. Per ictum
oculi.

ruptelam qu?e ncc doloris corrqptionem pati potest, illa namque fidelium est atque sanctorum isti vero
:

perpetua corruptionecruciabuntur, quia ignis corum

nimiam
sit

brevitateni vult significare

momenti,

non cxstinguctur, ct vcrmis eorum non morietur (aVarc. ix). Quid sibiergo vult istadistinctio,?£ morh//'
resurgent incorrupti.ct nos immutabimur, nisi quia

ut quanta
ta|;e

Dei potentia ex resurrectionis celerict

cognoscas. In novissima luba.
et

mortui resur-

gent incorrupti,

nos

adventus intelligitur

immutabimur. Novissimus Christi, mortui autemvelpec-

omnes incorrupti rcsurgent. sed ex his justi etiam immutabuntqr in illa,m incorruptelam, cui omnino nulla possitnocere corruptio, ac perhoc qui ineam

|

i

I

RRATIONUM

l\

RPP

PAIHJ

LIB.
\

\l

l\

oneoromatabantai itate membi
po
jiin
n.ii iini.i iini

nudiei

ini

I

'

.

,

qao naditu mal
tatione
biinur,
qoali
t
.

}u

I

m

timehil
di

illn

ju
f
:

i"i ,n
i

um rnm
"i
lui

m

<

i

.

iii

illa

commutal

doi

.dabitandan
aptio
ni. tal
i

undum
'i

ii.i

-

1

oandum

luu

enim

qualil

i(

t

linem nuni upavil
militei
sui
i

I

t

qu

i

nduil
I:

velinl
,

>r«-

indumentum
i.

.-.

tio ii.i

\w-\
I

iii

-

|.i

t.

ii'-.

i

nem
lo

iuh illo

••>

intellif
v<
I

omnea
qu

vel
i

doi mienl
poi o

niulii

inventui

doi iiii.ni. nei re*ui
i

iuiiiui

i

lu irtto

vpniente
in
id
\

vi

iqu<>

ii.

r:i|n.

crediderimua

lem raptu, de mortalibu»
<

eoi poi ibu icxituroB, el
ililin 01, inill i. in vei
l.i

lemmpx

in
.ii

rtal

I

|..iIi.iiiiii

rive uhi dicit
pritii
i

/

i

M'l

I

\\l

\oriatur

rivc ubi dii

il

aut
t.in

>

ilii.i'

i

t

ivilli

ubuntui
.

.

niri
p<
i

quilibet
h
e|

paulului

ante moi iantui

a<

non
int,

n imt
indut

alieni, in

qua doi mil
nqjlii

quai

'

breviuimn non tamen
ril

im
\
I

.

.

.

..

ut
<

:

A

u.it

1

1

\

<

ii.

t

iii

\

i<

oi

pta

i

pei

it

/

i

'i..|.li.t

.

jq

i

.i

uin

l".|iiitiii

imrall niiiniii ni"i
I

n

.

i

tvut,
.

i

\\

tera

ri| tnii'
i

ii

i

ii

liil

dinera, qu
ii
l

iIiiiiii

ti ii.

nilorui

(iii

.

ubi

-t

I
i

tentiu tu

i

contentio etiam
eon<

ill

tifl

i

m. ni

j..

i

nt

"iii'

i

u illumin

i|

voluntuti
iii.
i

luhjii iuiilui

II

iiiii.u

quo

.ii

bil ii".

um

iii

|

ilcjei t.iii"in

uilunl
\

1

Mll.llll

|'

.

quia

|"'

1

[59

B.

RABANl M.MItl

AliCIIIKI'

.

MOGUNT- OPERUM PARS

III.

160

vtrsarii multi. Ideo

evidens datus

sii

permanebo, quia cum mihi A Charitate pro vobis,vestrum, pro mea laetitia, meum refecerunt. GognosciU ergo hujusmodi Unde alibi aditus praedicandi, sunl plurimi
ibi
i

qui resistant. Si aui
sinr timore
sit

veneril

Timothcus, videte ut

:iit

\Philip.

m)

:

Gognoscite eos qui ita ambulant, ut

apud

vos,

qui opus Domini operatur

habeatis

formam nostram,

hos cognoscite, honorate,
vel

sicui etego, ne quis illum spernat. Sine tribulationis

qognoscentes eorum studium
niinn

laborem.

formidine, vel etiam vestri contemptus. Deducite au-

Salutant vos Ecclesix Asise. Salutant vos in Uo-

illum inpace, ut

vi

ni itad me,exspectoenim illum

multum Aquila

et

Priscilla,

cum

ea

quse in

cum

fratribus. Xihil admittentes, quod ad animi ejus

proficial
is

laesionem. De Apollo autem fratre

notum

domo eorum est Ecclesia, apud quos etiam hospitor. Domesticamcongregationem fraternitatis Ecclesiam
uominavit. Sdlutant vosfratresomnes.Salutate invi-

facio,

quia
et

multum

illum rogavi venircad vos

cum

fratribus,

utique non fuit voluntas ut

nunc

cem

in osculo sancto.

Salutako mea

manu

Pauli.Si

quisnonamat Dominum nostrum JcsumChristum,sii anathema maranatha. (Aug.) Simulet Graco etSyagite, confortamini, omnia state, in fide, viriliter vestracum charitatefiant. K?'<7z7a£eenimmentisoculis, r*o utitur verbo. Siquis, inquit, Non amal Dominum ;id diaboli astutias prsecavendas, State, quia stantibus sit anathema maranatha. Anathema Greco sermone diflficile somnus obrepit. Virilitcr agite, mulierisenim 1> dixit condemnatus, maranatha definivit doncc Domiveniret,venietautem

cum opporlunum

fuerit. Vigilate

omnis inconstantia
mini.

el

varietas judicatur. Gonforta-

iuis redeat.

(Ambr.) Sicut

iilis

qui

eum amant,
illos

re-

ut si in vestra virtute

profectus,omnia non ina-

demptio venturusesl Christus,
amant, anathematizabit,
et perdat.
id est,

ita illis, qui

eumnon

nisgloriaecausa,sed charitatisgratia facere festinate.

ut

abominetur

Obsecroautem vos,fratres, nostisdomum Stephanse,
el

Maranatha magis Syrum

est

quam He-

Fortunati

et

Achaici,

quoniam sunt

primiiise

braeum, tametsi ex confinio utrarumque linguarum
aliquid
noster

Achaix,etin ministerium sanctorumseordinaverunt,
tit

vos subjecti sitis talibus , et

omni cooperanti

et

labo-

ranli in vobis.Gaudeoautem in prsesentia Stephanse,
et

Hebraeum sonat, et interpretatur Dominus Gratia Domini robiscum .Propriao manus consuetasubscriptio. Gharitas mca cum omnibusvovt
/

iI

.

Fortunati,et Achaici quoniam idquod vobis deerat

bis.

Utquomodo

vos ego diligo, ita etin Christo invi-

ipsi

adimpleverunt. Quia praesentes sunt apud vos,

et

illis

magnum

potestis habere profectum

:

sivequia

milii
tis.

venerunt provobisministrare officiumcharitaet

Refecerunt autem

meum

spiritum

et

veslrum.

cem diligatis. In Christo Jesu. Xon secundum soaculi charitatem. Amen. Confirmatio est benedictionis hic sermo, sicut superius ipse demonstrat, Quomodo, inquiens, dicet Amen super tuam benedictionem ?
:

LIBER DUODECIMUS.
EXPOSITIO IN EPISTOLAM
ARGUMEXTUM.
Apostolus Paulus post actam a Corinthiis pcenitentiamconsolatoriameisscribitEpistolamaTroade, etcollaudans eos hortatur ad meliora, contristatos

AD CORINTHIOS SECUNDAM.
C Saul enim persecutor
habet
iste

erat viri sancti, incle

noman
1

quoniam persequebatur Ohristianos, postea de Saulo factusest Paulus. Quid estPauliis ? modicus. Ergo quando Saulus, superbus, elatus
:

quidem,sedemendatosostendens.HujusergoEpistol.i>

quandoPaulus,humilis, moflicus,ideo
paulo post videbo
te,

sic

loquimur

:

principalis esl causa,quoniam iu

prima pro quo-

id est, post

modicum. Audi

eorum praecipue corripuenunc eos consolatur,suum eis proponensexemplum, et docens non debere aegi-e ferre quod pro aliorum sunt salute corrat, et

rumdam

peccatis doctores

quia modicus factus
a\

est, ego

enim sum novissimus

multum

fuerant contristati

:

ostolorum(I Cor. xv),et, mihiminimo sanctorum

stolis

repti,

pro aliena salute periculis quotidie et morti subjaceat.

cum ipse

omnium, dicit alio loco (Ephes. m). Sic eratin apotanquam fimbria vestimenti, sed tetigit Ecclesia gentium tanquam fluxum patiens, etsancta est. (Ambr.) Quseritur cur in omnibus epistolis contra

CAPUTPRIMUM.
Gaptat benevolenha Gorinthios pcr suas tribulationes ad excitandam attentionem, et excusat sc dc promissione eis facta.

usum

epistolarum, primo
litterae

suum nomen

ponat,

quam

eorum ad quos

destinantur, sed hoc autorita-

tis est apostolici ordinis,

qua minoribus
Dei.

scribit, sic-

D ut

etiam judices
dirigere.

(Aug.)

Paulus Apostolus GhristiJesu,pervoluntatem Dei. Amat Paulusdisci a nobis peccata sua ut glorificetur ille qui talem morbum sanavit, magnitudi-

soeculi solent,

ad eos quos regunt
Dei,

scripta

Per

votuntatm

non

hominum

voluntate,simul utostendatnonsine Patris

uemenim
Vox
illa

voluntate se

vulneris

manus medici secuit,

etsanavit.

Ecclesise Dei,

de

ccelo prostravil

persecutorem, et erexit
et vivificavitPaulum,

praadicatorem, occidit

Saulum

missum a Christo. Et Timotheus frater, qux est Corinthi. Non dixit Paulus etTimotheus, quia non ambo apostoli. Ad Philippenses vero, ubi non erat tanta auctoritas neces-

.

.

161

kRRATIOM

M IN

i

PP

PAI

I

l

LIB
\

\li

I

|

p|

|

ntui
i

1

1

"tiinti

(

i

uni

I

.|'i

rnjii

i

noruinunl

mipreln
ii,
,

',

ip

i

olio

ilentui

l

i

non

I

iMiiiu

iM

i

I

in

oronibu
111

/

B

o
i\'

et

Propl
"l.n
i
' i

con

de
d

trintiti

-

forniam nobfa
tionem, qu
t

ndi,
i

i

pei

xli<

ipsi

D
inem
derelii

imun
rcmuncrot, qu

quod
innli'1
l'i
'

Deua timentium
m.i
i

.

iii

futuro

i

in

icnl

n

di

I

et

i|

i

in

templo
tutcm hortumui

Qui

i

pluni

tolei
quifl
|

inii

|n rIm

iiiii

''H

munifrHtum

|H"
:

c
al

iin.

lll"

i

intci

ventu

nuij

s
i

patimut

iitun

dcntium
ubjci
hi"'i
ti

'

iium

i

i

II,

ntui
i

; ,

ntium

dnltini
i

nt.
t.ni
i

qi

iiiii

il

ptui

proph
i

n

M
ili.i

futUI
pri
in. iii.'..

III'

II

II

onira

don

.

umpatitui
Ilt
I!'

i

um

1'lltlll .1.

Ul

I

propc
m.il.i

ii

..iluii

iil

.tui

.

ut

\

,

6S
el

i;.

u.\!!\M MAURl A.RCHIEP. BtOGUNT.

OPERUM PARS

111.

184

simplicitas

dbctri-Aturi quod ApostoluB semiJer sprevit. Spiritate auteftl tunc dispositum non impletur, quanflo providentius Ln n;i Buntj adjeclt, o non in sapientia carnali, sed afiqttld prdsalute animae meditatur; sicut etApostoal ostenderel tton humanae sapientiae gratia Dei; lus ideo iiini implevit quod voluerat, ut per hoc liberam se consciensinceritas, et quiehsec de Dei

sed

Evangelicaa

praedicationi
Praeterita

ti;un exhibuisse.

refricat,

boc ehim

si-

i|isiiiii

meliores efficerenturj scientes ideo disttilisse

gnincat, quod

in

prima epistola

arguil

fucatam
aptatam,

oiiin.

quia

quidam adhuc
peccatis; Ut
sit,

inter eos
mqtiit,

non

se purifica-

prsedicationem jnzta

humanum

sensttm
in

\oi;iut a

cujUBprsedicatorea dupliei genere
uiili

sapientia car-

niii).iin/i.\u\v

apud mc, csl. eti signiflcat quia rionaliud bgitquamsit
Utilitas

accusat, quia

el

juxta ihtindi sensum praediear
quaestus caasa
lucris carnalibtis studentes.
a

agendum^ quia
Mio
sic

ariteponerida est voluritati.
:

bant,ne
liuc

facile offenderertt hofflinesel

sonsiis

spiritalis

est

carnalis auteffl

sensus

agebanl propriis
el

Unde
ptus

ApOstolus

nunqUam
ne
liis

Corinthiis

sumdaret,

mutatur; dt anteporiat voltintatem utilitati. Ftdelis autem Deus quin sermo nostcr qui fuil dpud
bosnohesi
ost

voluil

acciperej

occasibhem

in ///«,

estetnon.Sed
Galatas
:

cst

in Uio; est.

Hoc

quod similis ois ossot in hac re. Hinc est, qtiod dicit, « abUndantius apud vos simpliciter su
od
IIIUS

quod cudrm :/(}/' /icD./ir/i
haec

dicit et ad
r

Si qu.v drsiru.ri, lixc
nic consliluo (Gat. n).

ariralorrm

conversati,

o

quid cttm ab

aliis

acceperitj

abBldoo
ncs

or.no lidelem in sedicit

Deipiu'dieationem,nam

lus noluit,

ae arguendieos

attctoritateffl afflitteret.

faciunt adulatdres, frequentef
offendant, quae

enim ne homiDei

tfon ciiiiu alia scripsimus oobis,
ci

quam qux

legistis

vera sunt prsetermittant.

cognoscitis.

Ea se

dicit scribere, qtiae

non solum
manifesta

cnim Filius Jrsus
dicatus
fuit
i/i

Clirislas

quiin robis pcr
et

nos pr.r-

litteris

cernerent, sed et operibus ejus
ut

csi,

pcr

rhe ei
cl

Siivanum
:

Timoiltcu/n,

non

balicrcnt.

probaret ea

qtiae

loquitur gestis se

illo. csl.

non

scd cstpin

illo fuil. (Antl>.)

implere; quibus uniuscujusque mens et proposituin discat: Speroautemquodusque ih fihem coghoscitis, sicui
et

Quanturil

ad idoneos

praedieatores

pertinet, hoc

debet esse,utsit apud eos, cst, est, non, non, ut
aliud taciant,

non

cogriovistis hos ex parte,

quia gioria

quam

sciunt utile

:

quiaenim frequenne voluntas vin-

vcsira

sumus,

sicut

ct

vos nosira in die

Ghristi. Proficere

illos

perant meliores
Stoii,e1

effici,

Domini Jesu sperat ex eo, quod jaffl ccecdgnito affectu circa seApolilii

ter aliud volumus,

quam

cst utile,

cat utilitatein, ideo Apostolus voluntati suse utilita-

tempraepdsuit, ne iret ad
su non fuit
est.

illos.

In Christo enim Jeillo fuit,

gloriabantur in eo velut

in patre charis-

et

non, sed est in

quia

nunquam aliud voluit quam quod est utile, semper siino. undo el Apostdlus gloriam suamvideri testatur enim voluntascjuscum utilitateest; nec estiinmutain filios obediehtes, el tunc debefe videri qttando «odest, iil ost. iu die judicii Dei. Hdcdicens, perse- ^tus, ut faceret invitus, sicut bomo, quod est utile, ant ambigeretde aliquibus,aut mutaret voluntatom. verandum monet.
El liac fiducia rolacrain prilis vchirc

advos ut

sc-

Quotquot enim
Idco et pcr

promissiones Dci sunt, in

illo cst.

cundam gratiam
Macedoniam,
est vita
et

haberetiS)

et

per vos tr'ahsirem in

iterum a Macrdonia venirem advos
in /udiasam.Haecfiducia

ipsum amcn Deo ad gloriam nostram. Manifostuni ost quia stemper in Deo veritas est,
boc
est,

eta uobisdeduci

ex emendata

ameii,

manifestata

per Cbristum,

post

illorum.

Jam enim

et desiderare se illos

por apostolos

praedicata ad

gloriam Dei,

signo-

significat,

quos ante indignnmerat videre. Pleriam

rum
esse,

virtutibus

testimonium

perhibentibus

vera

ergo gratiam habuissentde adventu
est epistola, praesentia

autem

veritas.

otiosum, quia voluerit ire et
vult esse aliquos inter oos,

quiaimago Nonest itaque non iit, intelligi enim
ejtts,

quai

promisit

nuni
illo

nostrum. Gloria

Deus per Christum Domicum ab ehim Dei est
,

omnia, et per
nos Dcus,
spiritas

illum, ot

in

illo

osse dicuntur.
ct

quorum

fcatisavoluntatem

Qiii
\

dutem con/irmot nos Vobiscum ih Clvislo,
ct

qui

suam non
tur.

iniplevit. ut adbibita

opera purificarenusus sum,
sil

iin.vit

qui szghavit nos,

ct

dcdil pi-

<jnus
lcvitale
atit

in

cordibus nostris. Christum dicit

Hoccnjo cogitans, nithqaid
i/tt.r

conlirmare gentes in fidem promissam Judaus, qttia
est qui focit

rni/ito
est,

scciuidum carne/n cogilo, ul

apiul

mc D-ipso

utraque unum,id

est, circuincisio»-

est,

non, non.

Quoniam
idcirco,

dixit,

volueram venire
levitate

nem

et prajputium, in

uno novo homine faciens pa-

ad vos, et non

iit,

Nunquid

usas

sum, inqnit, aut qusecogito secundum carnem cogito ul sit apud me est et non. Ac si aperte dicatidcirco mutabilitatisaura non moveat,quialevitatisvitio non
succumbo,quia\ideturquidieitaliquid.etnonfacitlevitato uti. Ideo ne forte tur.
lio

cem. Dominus ergo eohfirrhat et Deus, qui unxit nos, id est, qui dedit regiara honoribcentiam, sicut
dicit

Petrus apostolus, quia sumus, inquit, genus

rerjalc (I Dctr. n),

per unctionem spiritalem, cujus
nobis pignus, ut non ambiga-

typus

fuit in

regibus Judaeorum. Qui ctsignavitnos,

istudde Apostoloarbitraren- Vdando spiritum
leviter, sed

suum

boc purgat, quianon istud
fecit,

cum consi-

mus de

promissis ejus. Si enim adhuc mortalibus
est,

ut

non impleret quod disposuerat. Aui

spiritum suuni credidit, dubium non

quin jam

nunquidquaecogito, inquit, secundum carnem cogitd?
qui enim
plet quaj

immortalibus addat ad gloriam.
dicit Patris et Filii,

Unum tamen
filius,

opus

secundum carnem cogitat, tunc non imdisnonit, quando aut personis amnliori-

quiaet Christum dicit conllrmUre

et Deuin.

Quem enim

coniirmat

confirmat et

bus defert, aut certe lucris, aut apparatibus vinci-

Pater,

etcum dat Spiritum Pater, dat

et Filius,quia

1

p
nii
iii

l\l II
\

I

II.

,

,.

qu

inini
m-iii

'

I
I

tlttinl

con

Niiim manili
<li-tulit. a\ turil
ii

el
'

rlato

in

itti

iinii

hantui
iit

rolle
im|»l<
i •

hoi
it

nl

r»i

il

lii

I.

I.

Il.-IMII

t.'-|.IH

-l.lt.

II.|

III. Il

'

I'

I..

Ill

|ll

.

Iitl.lln

.
|

rjaud
1

\..luiii

iti
111

111:1'

:

1

l

iiiiin

1

inquit, quia
11.1 inii
i

olcnti

implei

1

i|u«mI )

i?t

di-

.

t*n
1

'

rarean

1
I

1

\l'i

I

II

ttim

frm

'

1

ti..lmt

1:

'iniii

..i.iini

memhi

1

nni

n
li
1

IM
iuvitn
\

t

M
tlln

I

qi
turi
ttllll

L

ut
qtii

ri
|

.

'

ut

|in

nii.ii-

.

mti
I


1

nii.l. -1,1.1,.

tribul r

illuin

.luram

1

RABANl M.MItl ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
nem Ecclesi».
ni

III.

1

N(

enimtantain

eis

erat,quantaAipse (lageUum Berel
gesta pcenitentia,
iMiin

discipli

Qua tamen bene
ail
:

/Vpostolo

providentia; ul statim intelligerenl fa-

dum
ei

cognovissel Corinthios super

ciendum

esse quod dicebal Apostolus in

causa huilli,

jam misericorditer motos,
et

Cui aliquid
si

d<>-

jus duntaxat, ideo obsecral ul dimittanl
i

signifl-

nastis,

ego.

Nam

ego quod donavi,

quid do-

Deum
iai

illi

ignovisse, quia nihil sine Dei spiritu
('/'/•:

naci) propter vos in

inrsona Christi. Communionis
ait,

Apostolus.

g.)

Bene autem

in visione Eze-

itaque gratiam cogitans
cgo.
sii

cui aliquid donastis

ei

chielis (Ezcch. xl) cura

mensarum

labia metiuntur,

Ac

si

diceret,

A bono

vestro

uondissentio,meum
ei

ex doel mensura pahni dicitur, additur imius, ul ctorum prsedicatione sicul unitas tenetur in Qde,

quidquid

ipsi fecistis,

atque mox subdidit,

ego

quoque mentium unitas servetur in opere,ne per opus bonum quod alter agit, alter ad discordiae maliim prorumpat. Ita enim bona facere opera debeiniis. iii per baec quoque cum his cum quibus viviita

si quid donavi propter vos, ac si diceret, vestris actilius bohum addidi, quidquid propter vos misericor-

diter feci, vestra ergo est utilitas, bonitas

mea mea
:

utilitas bonitas vestra. Qui ipsam mox compagem cordium, in qua sictenetur, adjungens subdidit, in

unanimitatem,in quantum recte possumus,conservemus, M est, non deserendo bonum, quod aginiiis

persona Christi

:

cui, velut

si

dicere prsesumamus.
il-

Quare
formas

te

itacaute discipuliscopulas? quare te vel

inus. sed prajveniendo bonis persuasionibus

malumBlorum,

vel illos tuis actibus
!

tam

discordiae

11

'"

1

'i

timemus. Sic

in suis

operibus unita-

illico

subjunxit, ut
[Al.,

mente connon circumveniamur a
sollicita

tem palmi custodiens Paulus discordiam generari prohibebat, cum quemdam jam Lapsum atqueab Ecclesiaabjectum,jamvellerecipereCorinthiosvideret,

Satana. Cujus Satanse

sagaces] insidias
:

quam
:

acutosensu transfigat, insinuat subdens

Non enim

ignoramus cogitationes
Acutae auctore

ejus, ac si verbis aliis dicat

dicens:St cui aliquiddonastis, ei ego, nam ei ego si quid donavi,propter vos in persona Christi, ut non

Domino sudes sumus,

et

nares Belie-

uioth istius subtiliter circumspiciendo penetramus,

circumveniamur
nis

a

Satana. Qui videlicet solet de boet

ne hoc quod bene rnens inchoat ipse in malitiae

fi-

hocquod percharitatemagitur, addiscordiam contrahere. Unde et mox*de ipso subNonenim ignoramus cogitationes ejus. jecit dicens
malagenerare,
:

nem convertat. Gum venissem autem Troadem propter Evangelium
et ostium mihi apertum esset in Domino, non habui requiem spiritui meo, eo quod non invenerim

Christi,

Doctor autem auditoribus rectam operratibnem format,

qui per bona quae prsedicat in suis
si

mentes

Titum fratrem

meum

;

sed valefaciens eis profectus

operantium ad unanimitatem non ligat,inlabiis,pal- sum in Macedoniam. (Hier.) Narrat Corinthiis qute fecerit, quse passus sit, et quomodo in cunctis agat iiiiiiii habet, sed eam quaidicta est, palmi unitatem C gratias, ut sub exemplo sui, illos provocet ad cerii"ii habet. Nam ei ego quod donavi, si quid donavi tandum.Veni, inquit, Troadem, quaa prius Trojaappropter vos in persona CTirwZf. (Amb.)Hocdicto gravatillos, quiasi [Al. quasi]magister,petentibusdisci-

pellabatur,utEvangehumChristiinAsiapra3dicarem.

pulis donavit, cui voluerunt peccatum, quanto magis oliaudiredebentdiscipuli magistrum ? etutratumei,
cui donavit ostenderet apud

Cumque ostium mihi apcrtinn
quse in

cssui in

Domino, id

est

plurimi credidissent, sive per signa atque virtutes,

Deum,

ait,

in persona

me operabatur
Domino
hoc
est,

Deus, spes esset nascentis

fi-

Christt se donasse
lissc
(

quoddonavit,

lioc est

accepto tu-

dei, et in

succrescentis, non liahui requiem

Ihristum, cujuslegatione fungebatur,utfactum
:

spiritui meo,

speratam consolationem inve-

Apostoli, factum sit Christi. sicut dixit
solveritis super

quxcunque
et

terram,

erunt

soluta

in

calo

(Matth. xmii). Si vero huic pro quo petiverunt per

Apostolum

Cliristuin ignovit,

quanto magishuic jam

quod Titum fratrem meum non invenerim, sive, quem ibi reperiendum putabam. sive quem ibi audieram degere, vel qui illuc venturum esse se dixerat. Qiue autem fuit tanta consolanire

non

potui, eo

ignotum non circumveniamur a Satana, non enim ignoramus cogitationes ejus. Hoc dicit quod supra memoravi,

erat, cui ut donent etiam ipsehortatur? Ut

tio, et

quaj requies spiritui in prsesentia Titi,

quem

quia non invenit, valefaciens eis profectus est in Macedoniam ? Aliquoties diximusapostolum Paulum
!)

quia consolatiodebetsubsequifratrem delictum flen-

virum
dieit
c ni iii

fuisse

doctissimum

et

eruditum ad pedes Ga-

tem, ne diu contristatus et contemptus a charitate
Eceleske, ineipiat desperare de se
;

maliel, qui inapostolorumActibus coneionabatur, et
:

et videns, qui

El nunc quicl habetis cuin hominibus istis?si

semper
\

in insidiis est subtilis diabolus,
et

mentem

ejus

a Dco

est,

stabit,

si

ex hominibus, destruetur

dem effectam,accedat

suggerat

ei,

ut vel praesen-

(Act. v).

Cumque
et

haberet sanctarum scicntiam Scri-

tibus fruatur. qui de spe futuri prasmii dejectus est,
et pereat frater

pturarum,
dicit

sermonis diversarumque linguarum

possessus a diabolo, cui ad hoc pceni-

gratiam possideret, unde ipse gloriatur in Domino et
:

tentia data erat, ut conversus reformaret se, sieut
dicit Ezechiel

Gralias Deo ago quod

Dominum vcstrum masensum

propheta

:

Nolo mortem morientis, sed
;

gis linguis

loquor

(I

Gor. xiv), divinorum

magis ut revertatur ei vivat (Ezech.xvm)
Convertantur, inquit,
[Greg.]
tlitus
i

et

iterum

:

majestatem, digno non poterat Grajci eloquii expli-

/

replantabo eos (Ezech.xxxii).
arte magisterii ipsi est tra-

Magna quippe

coactus in pcenam, cui sponte est substractus

Titum interpretem sicut et B. Petrus Marcum, cujus Evangelium Petro narrante et illo scribente compositum est. Denique
care sermone. Habebat ergo
et duue epistohe quae feruntur Petri, stylo inter se et

in eulpa, ut qui auctor fuerat ad

vitium nequitise,

109

KNARRATIOM
ilisci

M

I.N

I

|>|"

IM

• I

lll.

\||

II

\|.

i

chai itate

epanl
pru
u

intelligimu
ii-iiin
ii
i

intei

|.i

etih
|

i

iini

>|iii.i

liotii
<

li

tulam

invenerat,

enim

ei

fxanumquc pei quod pen exitque in M M vii lo, di<
"i
iii

ln

wn.
.

ibi
-.

invenirei

I

ituni
• i I

vel pei

utionihu* prohai
ut
I
' .

nliter intelligi.
|.i

I

edicandui
lic
ii

i

1

m
ni.|

(

lu

i

.. Imi

|ui.

ipei enl vei

hum

i

int.

quin
-ti

.1

iiiuin

I

iti

dcluit, inl

epentium
runtcoiil

sipei M.
i

nim qui piendum -••
infldelium non
i 1 1 1

i

um
'

nem
tiuiii. e|

I

lei.

'

imi.-ii

impudentifl
niii

minim
I

hal

\|.

n

i

/•!
i

.in.
1

nju

-

i

!

I.

duo
^ii
i.i.

.iii

uno implcri non
.

pot<

int,

ul

uul

fldeleii inilli^

I

uercl
to
.|.

aul

iii.

redulii repu

ni.-

miniiiti

iti

hut

i.nii

eum, profectus

.-t in

M

i

mundum
in uiii.
lii

ni.iiii
//.
..

au
i

ntio

\

qnod
i

est,

ti

iumph

it

dc nobi*
invisihi

-i\.-

ti

iumphum tuum
il

qui in nlio

dixi
i

'

i

ha

i.iin

.

iui/i

latiu

qui
iii. ili

t

i

in illisqni dil
.

t\

.

//

/

../•

vii
i

Kt

propti
i

'

nimdiflidil

turm

I

idensibu
el
ihi
i

in

M
non
iit

ini.

ni

invenii

Titnm
itium,
ti


i

h ih

stolu
ipii
I

int'1 prctatioi
ihi
i
-

quem

mt.l

1 »•

-

1

tiiin.
1

.-.I

pei
I

ibulati

cptahilis,

it.i

••

iiuik
|

ionei

\ |".

i

*

1

xiipei veni
|

inm
-

venirel Titun multa
tenti
bftl

|>ei

iin

nuxiliis Hui*
I

Deo, in C'h

n,

qucm
it,

frentibu

'

i

quod
I

di
iii

in qu
t

t

triumim,

phum
iii
«

iln
i

Pi

iumphug
<|iii-

[)ei c

pn
el
i

mento
i.iii

n

itivil

ln

i

minc cruori*
ii

Mu-i
it

•.

intci

tot

nn
'
>

iii

1 1 1 .

i

liPtitia,
i

.

iiim
t\
i

videi
toi qu< >
1

tanl
• i

1

1

n

in.

ii

.-.

ntquc

ii.
i

inquil
.imii. itui

loi
i

i.ii i.

odoi notiti

1.

ilj

quin

ibit taeil
litlin,

itio,

ipiod m-i
n

verm
etlit

minqunm
it
i

delcndei

quc

.iiiiii delii
I

i

divitiin

ntuden
iii
|

iii

.

ii

ei

il.ii

.

iiilni

.

iii

l.iiin'. .1 ini.lil il.

.

i

ili hil

li

iniiiplin-

i

t

t..|..i

umipie

\ i.

i

1

1

ii. .ii

I

om
l

quam ergo
• i

intei

juxtii u

quidquid aliu
it /

objii

in A

u
•'llllll
I.
I
,
.

iii

•!.,:

I

Patio

I

\n

:

R.

RABANl MAl
ita

IM

A.RCHIEP. MOGl NT
yitio.

OPERUM PARS
non
:

III

172

nus od
Radii

>•

sumus

I

e

i

ontrario fetor ex
esl cupiditas, et

A quara
quod

oportet acquirere. Sicut ax Deoauteua loquise a se habere, sed ex

'iiiin

omniura tnalorum

quia

tur, quiscii
<li<it

Deo accepisse,
in

cjuodlihel
est,
iii

walum per avaritiam domus avaritiae in fetore
|

gignitur,
<

dignum

coram Deo vero loqujtur qui
aon humanos

omni

struatur, feliees

quod

dicit,

Gavores appetit, sed omni-

qui bonoodorevivuut, quidauteminfelicius illisqui

bono odore moriuntur?
quis,

iug.) Kt quis est,
.'

ail

ali-

quera bonus odor occidit
iniris iinnlis. nt

hoc

\|M»ioliis. e< ad haec quis
cit

idoneus ?

quod ait Quomodo ea feest,
et

Deus

bono odore

boni vivant

imu suani, sed auautem scit qujd est ex Deo se accepisse, quod et tamen dicendo propriam gloriam i|ua'tit, sicnt c\ Deo loquitur, sed non colatu )co, quiaeumquem cordisuo uou proponitcum
potentis Dei praesentiae intendit,
ctoris gloriara requirit. Qui
I

ct tuali

paoriantur :Paulumapostolum beneagentem,

bene viventem, justitiam verbo praadicanteru, opere demonstrantem,doctoremmirabilem,fidelemdispensatorem fama usquequaque disseminabat, quidam
diligebant,
vixisti

absentem putat. Sed sancti viri et coram Deo, <[ui;i et ab eo se sciunt habere quod dicantetipsumsuissermonibus
praedicat, quasi

c\ Deo loquuntur et

adesse judicem, auditoremque considerant.
lit

Unde

quidaminvidebant.Amastibeneagentem,
invidisti

ut

cumse
vitaa

bono odore,
:

bene agenti, mortuus
Ecce unde

dicta

a proximis despici agnoscunt, suaque audientium non prodesse, abscondunt
si

cs

bono odore

eoce undegratias agit miles acerri-B quantas virtutes sunt, ne
ter

secretum cordis

inutili-

lnus. et

defensor invictissimus gratiae.

sermo prolatus aperiat, ad inanemgioriam pro-

gratias agit, quia Clnisti bonus odor sunt apostoli
Ijen.

rumpat.

etin his qui salvi fiunt gratia ejus, etinhisqui

CAPUT

III.

pereunt judicio ejus. Sed utminussuccenseaturhoc
parumintelligentibus, ipse admonetet dicit
El adli.rc quis
:

tam idoneus

?

non enim sumus
Dei, sed
c.r

sicui

Ostendit Apostolus se commendatione hominis non egere, nec eam quzrere. Gommendat ministros Ohristi Ecclesise quantum ad offtcii dignitatem et cognitionis excellentiam.

plurimi adulterantes oerbum
sicul e% Deo,

sinceritate

Indpimusiterum nosmetipsos commendave. (Amb.)

coram Deo, inChristoloquima.tr. (Amb.)

Pseudoapostolostangithicversusquicorruptadoctrina verba Dei per malam interpretationem adulterabant, tollcntes divinum sensum ponebant

Quoniam |)seudoapostolos notat, prava eorum commendata designans, se autem verum praedicatorem testatur, videtur iterum commendare se, sicut in
prima Epistola,
mus,
sicut
et

humaminus

ne hoc versutia aliqua terrestris
:

num

:

ex

<|iiil>us

quidam zelum habentes
apostolos

traditionis

lucri gratia facere videretur, adjecit

Nunquidegc-

Judaica'. nec de Christo bene docebant, ideo

idoneos hos dieit
dicassi:, sicut

:

autem

sinceriter pras-

aut ex

vobis.

quidam, commendatitiis Epistolis advos, Hfecdicenset suum sensum purgat, et

ex Deo datum est, ante Deum, id est, C adhuc pseudoapostolos notat, quos proprii honoris quomodo Deusdedit, ipsoteste, in Christo loquehan- et quaastus causa circuire ecclesias probat, ad aufetur, non suam quierentes gloriam, sed Dei. Hoc est rcndam. non ad tribuendam salutem. Ex liis erant
in Christo loqui

ejushonorem,
difficile

et

potentiam prsedi-

care, (Hier.)

quia

dignus praeeo virtutum
illis

Christi inveniri potest, qui in annuntiandis

suam quteratgloriam" quempra'<licat:

in eo

non autem

quod negat non se esse, sicut multos, qui venditant verbum Dei, ostendit esse quamplurimos qui qusestuniputant esse pietatem, turpis lucri gratia omnia
devorant domus viduarum, se autem ex sinceritate quasi missum a Deo, et praesente eo qui
facuint, qui

quibus dicit Dominus Comeditis domus viduarum etpupiUurum, oratione longaorantes, proplcrcaaccipietis majus judicium (Matth. xxin), hic enim et res eorum non tangebat. et veritate doctrinaj animas eorumsalvabat;nonergoscandaliter, sed spiritaliter
:

se

commendabat ad profectum

salutis illorum, ut
:

hoc de illo crederent, quod erat quia qui de bono male sentit peccat, ac per hoc commendatio
hsec istis

magis
ergo

proficit.

Epistola nostra

vo.s

cstis,

se miserit

omma
Et

in Christo, et pro Christo loqui, ut

scripta in cordibus nostris. Epistolasalutis indicium
est, recto

causa prajdicationis Dei triumphus Christi ejusque
sit gloria.

ait

quiasalus Corinthiorum in corde
;

notandum quod mysterium frinitatis erat apostoli eteorum qui cum illo erant semper hujus capituli fine nionstretur. Ex Deo enim inrj enim de salute eorum 111 cogitabat. Cum ergo in corde Spiritu sancto, coram Deo Patre in Christo loquisunt apostoli et eorum qui cum ipso erant, Epistola
mur.
(Grcrj.)

Adulter quippe in carnali coitu, non
quisque ac

suntscriptaincordibuseorum,quiaquisemperalicu-

prole, sed yoluptate tenetur, et perversus

jusmemor

verbum Dei dicitur, quiaper sacrum eloquium non Deo filios gignere. sed suam scientiam desiderat ostendere.

vanaa gloriae serviens recte adulterari

est, scriptus est in animo ejus. Quse scitur eLlcgiturabomnibushominibus-.manifeslaliqiioniam.

Epistola estisGhristi ministrataa nobis.

Apertum

est

qui

cum

dicuntur Christiani, Epistola Cbristi sunt,

Quem enim
Adulterare
tire

luptati magis,

hbido gloriae ad loquendum trahit, voquam generationi operam impendit.
senfru-

quam dedit Deus in Christo omnibus hominibus, scribentibus apostolis dum enim
indicantes salutem
:

de

illo,

namque est verbum Dei, aut aliter quam est, aut ex eo uon spiritales
est

docent, scribunt. Ei scripta non alramentu, scd spiritu Di
i

vici.

Quoniam

quae promissa sunt asterna

ctus, sed adulterinos fetus quaerere laudis

humanae,

sunt, idcirco Deospiritu scripta dicuntur, qui
.

c\

sem-

smcentate vero loqui
"Hic deessc videtur

nibil

in

eloquio extra
:

perest,temi,(.raliaautemat.amento, quodobsolescit,
Potius

membrum

phrasis hujusmodi

quam gloriam

ejus... Edit.

1

.

.

tRRATIONI M

i

s-

EPP

PAl

U

I

i

peniil

Mi. ni

.1

i.iin

\

hl b

r|ii.i-

pi 111,11111

data

iii

lupidi
:

uh montc a Moyne
.
r 1
1

i

iii

>

1

1

ibitui
i

.

li'"

e

t

iii

iiiim
Ul
n.

quin lide
.iii.
.
i

.

>V

i

n

i

itu
-

-i

i

il.itiii
i
-

il

il.li.

1 • - r

tiiuinl
1

---.11.111
• j

l.\

i

I

1

ll.

1

1

1

h

|,

M

it.ii ii.ii

lei

/•//.

Ih U
.11111 iln
it
/

ll

lll

I.Jllilt

I

li.ln.
\.//l

i

iin

.i.l

li.iim.

ijui

i

minoi

inii

i

1

1 r i

'•

,yl/.///

ttffU

I

qua

i

<

iiii

.

i

|.i

..

i.

i

ii

iti

|i.i i.iin.ii
.i
. i

l.iii.l.-ifa

prorumpit, non i-ml meril

lniin.iiii
|.i ..
.

n.i Ihiiii.iii.i -.iliii.n

.

iii

|.i...li.

iti..ii.

mordii
la re|

un duriliuni

I

.|ii....

qnoa

lex
|i.-i
i

••

mplent

iui-si.>iii-

it.i uiii

|..

i

i

hri.ntuiii

Dorainum
i

ntrum.

I.iti.i

.i-

.iiiin .nl

li

unt Moj

ut ron

temnenl
Spii itu
iui.iii.

m

...

.

idi
-i.
.

undura
lei

jui natui

nl

Hdei,
.ii

qi

iiiin. ini

\

ivilli

UmU?
i;.'.
i

-

tuini

i

in. .iii

l.

'

unua
I

liiiiii.iiiiini

nii

ii.i

t

iii
|

i|...-t..li>.m doi
i.'in.
\..'.
i

i.-i

.iii

.

i

edentei

in

Chri
proi
i

di«

luiu

pi r.li.

i

utio

I

.

-i.ini.Miti.
'

quod

pi

ophi
»e
ii..

I

ir i|ii.i.|u.

..'iitiiiiii

idoneum
i

lin

tura mini
i

l).-i

ini

iii. ii

i

\

inquil
tuul

,ii...l
i.

minui

I

itin.

iilom

'.

In t.iniiiiii nii. ni iiih
ii.
i
'

i

i

quoqut
llll .'lll.'

ti-li

iii

i

|

tulurenl
III.
jll.
,

teri

qn

I(/
ii..ii

neui
-il

i|ii-.

lihero ai biti n> pi
i i

.I.nt.

.

niiiii.

I

iiiiii

I

.

\

inii

l.llllUllllli.i.l

I

,..||

||.

Utique
ini.
iii

..

ilit.liiii.
.it,

.'iiiiu

i|.|..

II

iiui liU

J'i'"

\i\iii.

quin

ph nitml

iiini. .|ui il.itu

Majulu luin o»t muj

l;.

RABANl MAl

l>'l

\li(

IHTEP.

MOGUNT. OPERUM PARS
fuil

Ifl

76

,-st

ministratio Spiritus, utique vivificantis, uta prae-A lem qualis

invultu Moysijsedeamquamviderunl

varicationis

morte surgamus e< justitiam non
el

reile-

cramus in tabulis, sed liberiel in cordibus

inmo-

ribus habeamus, hoc est, Testamentum Novum di-i;uis a Vetere, quod ilii vetus homo formidinis

Domino; hincigidebemus quantum nobis contuleritditur conjicefe vina clementia, quantumque nos superioris gratiae
tresapostoli in monte, revelantese

donoditare dignata
ergo,
rulari

esl

quam

dederatJudaeis. Judaei

coarctetur angustiis, hic

novushomo

spatiaturlati-

cum minor
iioii

esset gloria vultus
:

Moysi,eam epe(pi;r

tudine charitatis.Quod autem dictum esl
\

deministro

|>otcrant

nos veronon Moysigloriam

eteris

dere
ejus,

lilii

Testamenti Moyse, quod non pOterant inten[srael in faciem ejus, propter gloriam vultus
erat,

inferiorest,

sed excellentem Salvatoris gloriam

vi-

suros

iios

credimus. Judaei ergo servi gloriam

non

signum

iKni erant, el

quodin legeChristumintellecturi ideo velamen infaciemMoysiadipsos
ul

meruerunt videre, nos autem Domini communis gloliam sumus visuri, ideoque etnosvicem reddere in
(jiianliiiii

positum erat,

nonintenderent,sicutscriptumest,
?

|iossiiinus,

debemus

benevolenti;e

Dei,

Qliilsraelusqueinfinem; finisautem legisquisesl
;id

hoc liou ego,sedApostolusipserespondeat: Finis
legis, \r\!(\a\t,Chrisiusadjustitiam
;

enim

orrinicredenli

ut propensiores siraus in ejus amore, qui nobisfiduciam dedit, abluensnos apeccatis,videndigloriam Dei.Nunc itaque opus est ut crescat in nobisfiducia bonis

(Rom. x)

finis perficiens

non

interficiens.

FinisB
finem

actibus parata,

tantum enim videbimus
Is-

quippe dicitur propter

que

alio fiunt officio

:

quem fiunt omnia, nam inter dfficium

quaecunet

quantuin credinius. El non sicut Moysesponebatve-

lamen superfaciem suam, utnon intenderent filii
rael in faciein ejus, <iuie evdcuatur.
facti

hoc distat. quod officium est in eisquae faceredebenius, iinis propter

quem

facimus, quod utique

illa

Quoniam sumus pergratiam Dei videre gloriam Christi.
et

digni

omniapropter Christum fiebant, quem filii Israelin eisquaefiebant. non intelligebant.Hocsignificabatvelamenquodeosutique usqueinfinem non sinebatintendere. id est,usquead faciemMoysi, quae significa-

idcirco

non sicutMcyses, ait,ponebat velamen su\>o-

per faciemsuam, ne intuereritur filii Israel, ideo

nebat velamen, quoniam splendorem vultusejusferre.

non poterant causa

peccati,

quo subiato potestas da-

Christum.Sed ideo dictum est quod evacuetur hsecgloria, quodomnesumbraesignificantes evacuanhat

tur videndi gloriam Dei usque ad finem ejus, quia

tam diu non

revelatur, donecrelictalege convertanfidei, et

tur

cumres

quae significatur advenerit.Quemadino-

tur ad gratiam

sicevacuatur

;

accedente

;iu-

duni enim scientia, quae nuncest evacuabitur, sicut
ideni dicit Apostolus,
facie

ad faciem

(i

cum vm) Cor.

venerit
:

illa,

quamdicit,

sicetista, quae

inum-

tem dignitate per fidemevacuaturindignitas. Sedobtusi sunt sensus eorum usque in hodiernum diem. Tandiu obtusos dicit. quandiu non credunt quae
;

bris tradita erantJudaeis in

Vetere Testamentd,rie-Gobtusio infidelitatis causa obvenit, ideo conversis ad

cesse fuit evacuari revelatione Testamenti Novi.Nec

fidem acuitur acies mentis ut videant divini luminis

sane omnesin

illo

populo non intelligebant Christum
et cseteri prophetaa

splendorem. Idipsum velamenin lectione Veteris Tcstamenti manet non revelatum,quoniam in Christo
evacuatur. Obtusio,
ait, haec in

per illas umbras Testamenti Veteris figuratuin,neque

enim

ipse

Moyses

non

intellige-

lectione Exodi nianet,
nisi credant.

bant, qui

eum

cseteris praenuntiabant.

Nam

neeglo-

(pumdiu

creilunt,

non enim revclatur

rificatum estquod claruitinhdc partc proplcr exccl-

In Christo enimevacuatur, hocest, perfidem Christi

aufereturvelamen: amoto enim delicto incipient victum gloriosum,qUod visum est in vultu Moysi glo- dere quod, obstante peccato, videre non poterant. riosum quandoenim nulli profuit gloria vultus ejus, Sed u.squc in hodiernum diem cum legitur Moyses non babuit fructum glorise, sed magis obfuit, licet velamen est positum super cor eorum. Manifestura non suo vitio, sed peccantium.tamen in hac parte glo- est, quiacum legitur haecparslegis,sententiaillorum ria non est illa est autem magis gloria quaj abundat recitaturquisuntsub lege. (Greg.) Unde inJob scriin gratia, ut purificati horaines dono Dei abstersa pturnest: Nudusegressus sum dcuteromatrismete, caligine possint videre gloriam Christi. Si enim quod nudus revertar MucUob. i). Redemptoris materjuxta evacuaturper gloriam est, m ulto magis quod manet in v» carnem Synagoga existit, ex qua ad nos per corpus ijloria cst. Xon negat gloriam fuisse in lege, vel in visibilis processit sedhunc intrasetegmine littera? vultu Moysi,sed nonpermansit in Moysequiafigura adopertum tenuit, dum ad spiritalemejus intelligeneratquaeapparuit; veritas manetsemper, utquantiam oculos aperireneglexit: hunc quiain carne hutum interest inter imaginem et veritatem, tantum mani corporis latentem videre Deum noluit, quasi intersitintergloriamvultusMoysietgloriamChristi. in divinitate nudurn conspicere contempsit. Sed nulentem gloriam. (Ambr.) Manifestum estnonessefa:
;
:

ldeosu$jndhitpropterexcellentem gloriam : illaenim
tantaeratgloria, quantadebuitcrediservo
fanta,
;

dus de utero matris

exiit,

quia a Synagogae carne

haecvero

prodiens conspicuus ad gentes venit.

Quod bene
:

Jo-

quanta

est genitoris ejus,
:

quia Dominus Jcsus

seph relicto pallio fugiente signatum est

dum

eniin

in gloriaest Dci Patris
riostC sunt, oriente
fitas.

sicut enim vespere stelte gloautem sole evacuatur earum cla-

mulier adultera male
fugitforas,

illo

utivoluisset,relictopallio

quiadum synagoga Doririnum purum

ho-

itaet Moysi gloriaevacuatur apparente gloria

minem

credens quasi adulterino complexu constrin-

Christi. Habentesigiturtalemspem, mullafiduciauti-

gere voluit, ipse tegmen littene ejus oculis reliquit,

mwr.Spem habere

nosdicitvidendi gloriam.nonta-

etad cognoscendam

divinitatis suae

potentiam con-

1

i

1

n

RRATIOM
ipii iih

M

I

l

l-l-

C\l

II

l.ll;

\ll

\

|iiia

vidclii

.-i

adultci

m

ilici

ipu

l

ipi'h|'-uu palliura tenuit
iliiin

amiail
luspii

Quia
« i i »

ei

uli
uii

inii
.-• iii

-

appai

nit.

i

'"/
, i

i

\nii.i
<

i

h

.111111111

e lei • ni

ln i-hiin.
i'

iii

i

mei eatui
i.

i|"
u.ii
i.

-1111.1111

.

.

.11

qua tenebntui
KUIUI
n
1

Domin
Oon
<
i

!

iii.iiii

1

I

ln

i

turn

!•

v
I

iii

.l-'.lii

Kpii iin

.

.ii

1

1

i<|u«

icripta

per fldem animi» intimatam
ii
.

non

B
iui
i

m

ihiliad

*cd invisihili

iii

i

inii- ipii italiter

ollig

>t.

non qua •
|

ului
ui 'jin.i
iiuttiir
'

lei 'lit libei

t.ii''iii.

'I.iin li'1'in
i

ii

non
1 1 • 1 1
.

ridet
i

i

redit,

de

onditione

ei u

'i

cntui

-

1

lihcrta* in
ibi

culpaquia tcriptuni

e>tt,

ubi api-

i-

n.itui.i

laudubil

litnv

Domini

libei
xtifli
I

dii in

\
iini.

di<
.
i

it

omnets, qui libei
'
1

i

iteui

lidci

iii

.

••ii-'-.

nii

dono

iii

iam Domin
ini

lidcm
i.

-!"••

ulanl

I

imdcm
id <--i.
i.

urjnem
ln i-ii.

ti

nm
i.

debimtu
i/i/d

ijiiain
i.
i i

xpornmUH,
mi

Ul «iinilcn
'i
i

invcniamur
n'

ii.in
i

li.i.

i

iN.

ini

.

I

'

«

confi
i

optabil
li
«

ii

loani

ilu

s

iiiii

In
j

par
.

A

i

tublati

I

hristiai

i

Dei

M

nequibamus, tranafoi

quam mamui

rcal
id bJoi

i

ita

i

>

iam, qu

'

»mii

dimua
dahitui
ipii

dai

i

ii

.'.1

i

Domini Spiritu
dixit,
;

tantum
<

quantum dignum estda
-inini
ti

quam
-iiMiiin
:

a

Domini
>

itum
con
ii.

[deoenira

hnbeni Jud«
dni
i.

ii.|.i .i i.il.-m

lori iin

.|iii

niii ti.ni-1'i

it

i|

i.iii

i

ual •l.mii
pei eni
ii
i

M
"i

inta
iuni

iii.

iuii.

transi n

in.iiiiiii

\\

i"i
I

.

epil
.

el

|'i

o ni

lei

i

.

ihibi

m" intum nim
• •

"i

'

qua
pi

i

i

itutn -nuiii dcl
>

:-.

i

.<•

quam

prominii

i

iii

inquit,
1 1

.

\ri

I

|\

lil

ii

|..'.

iiiiini.
•" 'iii
i

>'i

.|ii

i

ii

i

.

illud

ii

,

quod

|"' "li

ni

i

ima
hnro

ccmitui
iui
i

iii.

iii

quod
uiii'1
.

n

quo
ii.

i.i'

1

1

umui tanqunm
|

.

i

i

iii.

nii'i

nlum n
I'

.ii

'11.1111

illud

quod

ni

i

in

iui

,i

/<

li»it,

i"i

i

pu< iiIuiii

\

id< nt<
I

quod in (Irnva
I

.1(111 lll,

lm
|..'.

l.i

,

1:
>

quippe

uliitii

u

1

.

179

B,
sil

RABANl MAIIil

\IJ<

IIIKI'.

MOtJUNT. OPKliKM 1'ARS
:

III.

180

omnia turpia el polluta quae fieri A simc dictum cst Judicia tua abyssus multa (Psal. \ \ \ \ cogitari possunt, amovenda docet, u1 non solum Von eiwn nosmetipsos /ir.rdicamus, sed Jesum de opere, sed el de cogitatione peltantur. [nvitantis Christum Dominum nostrum. (Amb.) Hocest, non verba sunt, sui> sua enira e1 suorum persona ad meuostiain gioriam annuntiamus, ne quis nos dicat vitia, quae liorem vttam bortaturproptersuprajdicta
dignus

hotno,

\

i

in liis saqic rcprehcinlit

:

possunt

ct 0830 occiilta

dc-

propter

nos ipsos evangelizare, ut nohis proficiat

decoris

esse,
1 1

quse
1

pravo sensu

ad praedicandum
:

loitc ad tcmpiis, scd .lcsum

Dominum nostrum

an-

nicditaiinir.

fallant,

unde

subJBcil

Non ambu-

iiinitianius,sul)jicientesnos virtutimajestatiqueejus.

lantes
A.l

in

astutia, neque
t

adulterantes verbum Dei.
ejus proficit,

Quando ergo nullum concutunus,nullumgravamus,
Christum Dominum nostrum latemur, quid est ut elati judicemur, quasi pro nostra propria utilitate
et

deformationem nni snbdola mente confringit doctrinam ad decipicndcilcciis cni

dum

corda simplicium

:

fcurpis enina

invenietur in

praedicare, utgloriosi

appareamus?

Nos autem scrvos vestros per Jesum. In tantum se dfe judicii Dci: astulia cnim mala; nicntis, ut id servum Christi esse probat, ut jubente ipso, miniquod sihi lihittim cst expleat, vcrba Dei adultcrat, strum se horum in pradicatione testetur, ut pro ut sensnm invertat. Adulterare est autem verum sensum per falsum velle excludere. Sed in mani- B utilitate horum subjecti sintin ministerio Evangelii, servos ergo dicens ministros significat, sed ut hufestatione oeritatis, oommendantes nosmetiipsos ad omnem conscientiam hominum coram Deo. Ilocdicit militer loqueretur, sic dixit, utvere ostenderet non ad suam gloriam praedicari a se Evangelium, sed ad quia in praedicatione evangelica nulli se fecitsuspeclaritatem Domini Christi, cui obedit, cui servit, ctiini. addens amplius, cum dicit corwn Deo, ut sicut ipse Dominus ait (Luc. xxn) Ego sum in viedio lioc ipsum nonsolum bominibus manifestum probet, vestrum non ut ministrer, sed ui rninistrem,non rnesed ctiam Deo. cui nihiloccultum est; testimonium rito horum quibus ministrat, sed propter imperium ergo Dei implorat, ut vel ipsi credatuf quia ita prasDomini. (Greg.) In sublimi quippe humiles ponundicat sicut datum est ab auctore, et Deushoc mundo
:

testis est,

dumdatsigna

et prodigia fieri per

manus

tur,

quia

cum

se ex humilitate substernunt, alto

ejus. Quodsi etiam opertum est Evangelium nostrum, in his qui pereunt. Verum est, quia increduli non vident perfidia obcaccantes splendorem virtutis Dei,

mentis judicio cuncta temporalia mente transeunt:
se in omnibus sestimant, rectae coexamine hujus mundi gioriam transcendcntes calcant. Videamus humilem Paulum, ecce discipulis dicit Non enim nosmetipsos pnedicannts, sed Jesum Christum Dominum nostrum, nos autcm scrvos vcstros per Cliristum. Videamus hunc humilem positum in sublimi, nam ait An nescitis quia angelos judicabtmus? (1 Gor. vi.) Et rursum Con-

cumque indignos

gitationis

velamen enim
delitatis,

est

Judaeis

super cor eorum, et obtusio infimaxime. In quilnts Deus hvjus
infidelium, ut non fulgeai

:

i.mtli excwcavil mentes

G

illtiuiinatio Evangclii, gloria Christi,

qui

est

imago

Dei.

Deum dicit seecularium hominum, quiamalevoli

:

sunt erga iidem Christi, sensus obcaecare ut non
videant veritatem Evangelii majestatis Christi, hoc

:

rrsuscilavit et consedere nos fecit in calestibus (Ephcs.
n).

quod volunt. Quia enim malevoli sunthomines, etnonintelligentes, verumdicuntesse folsum, in eo ipso adjuvantur nepossint credere quod volunt, Christum autem, cum sit imago Dei, corporeum tantum asserunt, relinquentesgesta ejus, solius carnis faciunt mentionem de quibus dixit Isaias Obcxcavil oculos eorum ne vidrant et nc audiant auribus usquc in hodiernum diem (Isa. vi). [Aug.] Quam quidem sententiam plerique nostrum ita distinguunt, ut Deum verum dicant exceecasse infidelium mentes; cum enim legerint in quibus Deus, D
ergo
illis

pra^stat

Fortasse liunc exterius tunc catena religabat,
fuerat,

mente tamen positus sublimibus

qui

jam

per spei suae certitudinem in ccelestibus sedebat.
Sancti itaque viri foris despecti sunt, et velut indi-

gni omnia tolerant, sed dignos se supernis sedibus
confitentes,
aeternitatis

;

:

gloriam

cum

certitudine

exspectant,

persecutionis,

cumque laboiant foris ad munitam recurrunt
et

adversitate intrinsecus

arcem mentis,
cernunt.

inde cuncta sub se respiciunt

inter quae transire corporaliter etiam semetipsos

suspenduntpronuntiationem, actuncinferunt,.s*6'wZ«
hujus, r.rc;rcaril mcntes in/ktclium, quiaetsi ita
distinguas, sed exponendi gratia ita

Quoniam Deus, qui

dixit de tenebris lucem splen-

non

desccre, iUuxit in cordibus nostris

ad iltuniinationrm
est,

verborum ordi-

scienliw chtirilali; Dei in facic Christi Jrsu. (Ambr.)

nem
lium

s.cvuli hujus.

mutes, in quibus Deus excsecavit mentes inftdeItem qui in illa distinctione sensus

Hoc

dicit,

quiamisericordia Dei factum

ut nos,

inquit, qui fuimus incredibiles in ignorantia,

hoc est

elucet; potest

enim etiam

talis

operatio qua excae-

cantur mentes infidelium secundum quemdam modum pertinere ad verumDeum, quod non facitmased justitia.sicut idem Paulus alihi dicit<i?om. ni):Nu/ujui(l iniquus Deus.quiinferi imm? praecedit
litia,

Deus lumen caeteris gentihus. Vide quantumseadhuchumiliatut Dei solius et Christi gloriam prseferat illuminantur enim ut cognitionem habeant gloriae Dei per Christum, ideo gloriue Dei ait cognitionem, id est, non Dei solius,
in tencbris, per nos daret
:

enim aliquid occultum
tes excaecentur,

in

occultis

ubi

Deus

agit

sed et Christi qui est gloria ejus, utsigniiicaretnon

justissiinum examenjudiciisui,

utquorumdammen-

Deum solum

quorumdamilluminentur, cuiveris-

cognosci, sed et opera ejus, etmisericordiam, et providentiam qua et condidit et salvavit

-

.

i

181
ni

KNARRATIONM M
humanui
i
I

|.\

l

l-i-

|'AI II

i

in

'

hi

tuii

rjUod

I

n vero
.jii.i-i

iiiitaiin
>

Ifj/i-i ii
ii.
t

iii

••

lii>i

:

npitei

i

i

iptum

lii

mol«n
••^

cn-li
'|ii.i

i

••!.

illiiiiini.iii-iiii

qu
n

Iii.i.iihi

i

Lutem im wyi
ini
i

'

tei

!' fuei

in

'•!

n

i

|.i

i

meliui quod
1 1 '
i

iai

tun
i

|.

»-t

•-.

i

liitiiriiin

lui
1
• •

'in initium kuhi|
inii

-

dicat,

|

i

i

ibom

•>•!

fldeli

M

<Jui-

.

niin

I

i

ill.-

ijiii.

i

iiin

I

••.N.-iii
l

-ii|..

m.dixil
ulio loco idera
'

apei tiu

ap

•-'

lu»

l'nuli
lnii

II

'

iin.nl.,

quod
.1

ni

odentibu»
te<
ii

rn:inili , si itin
i

.

in<
i

i

i|ii

iin
|

iiii

velamine
ponitui
I
i

n
hui

i

.

qui

ii

ul
liei

I

iiii
ii.iii.
i

i

iicntutn

inti
.

iii

.i

I

lilui
|i"i.'li.

Iluui

i

iin niii

in rtnini

inm.

nl

.

inim-iiti.i

virtUtil
int.iv

I

JUK
ui

.i|.|..ii'

il

|

it.

i

.

.ii.

ilietUI
iti

••iiiiii»

M.

i

i

i

eatoi
I

ini

homi-

mt,

iii

ii

nuiii.
i

ed

»•!.
t

qui
iiim

-'-11111.

i

homii
'

humilc
.i
l

i.-in

»•

..

.1

loquendi
mlii

»»»

tni
iii
ii

inil.it.

itUl
1
1

|n
.i'l

p.

nilnl
ni.|.
iii

|...l.
-ii
iit

t.

n.

I

nii
_!

[)eui |"M
.i
i i

l

lniii.i

-nni,

ii

.niiii

qui 61

Ini

»

flctl

inujtnpl
l|U>

''

lnini

ili

i

ti

M
itaque apud
:i

uu»,
entiu
in

ui

»un

iutelli

.

upiuiUM, utque in

plui

i

1

1

plui
...

i||\

I'

\rl |oi
I
'

I

IUl
l.-lll.

'

II

I

!

1 1

t

I

l.ilin

.\|.
I

1

1

1

1

1

<

itUI
M.iii

lil<-

• i

irm»»

»i

datnm

i

lcputi
lllUlli

lll.llll

!

:

-.

:

B.
el

RABANJ M\l

lil

Alii IIIKI'

MOGUNT. OPERUM PARS
siti,

III.

184

nobie anuntiatur,

tempore Veteris
ul

restaraenti A suris, jilagis, fame,

frigorc,

nuditate caro cur-

i/elabatur, quac teinpore Novi Testauienti revelabitur. ideo ejus
iu Veteri

sacramenta variata sunt,
alia
in

aliaesseni
fides ips;i

rumpitur, sed anima spe futuri praemii renovatur, quia assiduis tribulationibus purgatur, proflcitenim
in pressura,

Testamento,

Novo,

cum

non

interit, itaut

accedentibus tentatio-

varia non sit. Beatus apostolus Paulus adhibuii testimonium de Scripturis, in quonobisgloriammartvriiiu commendayit. Propter quod scriptum esl, inet nos credi<|iiit, credidi propter quod locutus sum
;

niiius quotidie

acquiratad meritum, quiaet corpori
ad iiiiinortalitatcm merito

coiiuptio hsec proficit
animse. (Aug.)
lit

ipsius

Saneistarenovationonmomento uno conversionis, sicut raomento uno fit illa in

mus propter quod etloquimur.
credidissent,
ei

Si enira

tantummodo

baptismo renovatio remissione
vel

omnium peccatorum,

credendo apprehenderuni

non Loquerentur, non paterentur, el loquendo invenerunt
corruptibile se-

unum quantulumcunque remanet. neque enim quod non remittatur, sed quemadmodum aliud esl
carerc febribus, aliud ab infirmitate, qua; febribus
facta est revalescere
:

mortem
cst

:

sed

mortem inquacorpus

ininaretur,'et incorruptio meteretur,

istum sensum,

itcm aliud est infixum teluni
ita

id quod credimus, propter quod et loquimur, Corde crealiu locu idiMii apostolus sic explieavit
:

de corpore demere, aliud vulnus quod eo factumest

secunda curatione sanare

:

ditur ad jusiitiam, oreautemconfessiofitadsalutem^caxisaxti removere languoris,

prima curatio cst. quod per omnium lit
in

(Rom.

\).

eadem

fides

Mediatoris salvos faciebat
Testa-

indulgentiam peccatorum. Secunda ipsum sanare
languiorem, quod
fit

antiquos, pusillos,

cum magnis, non Vetus

paulatim proficiendo

renova-

mentum, quod inservitutem generat. Scientes quoniam qui suscitavitJesum, et noscumJesu suscitabit,
el

tione hujus imaginis. Quae duo

deinonstrantur in

constituei vobiscum (Amb.) Ilac spe dicit laborari

propter fidem, quia exempluni praecedit resurrectio-

Domini Jesu, quid futuri erunt, qui credunt quia sicut in Adam omnes inoriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur. Adam enimformamortisest, causa peccati, Christus vero forma vitse propter justitiam, quia pcccalum non fecit, necdolus inventus
nis
;

Qui propiUus fit omnibus inituis (Psal. cn), quod fitin baptisino quitatibus deinde sequitur, qui sanat omnes languorcs tuos(Ibid.), quod fit quotidianis accessibus, cum h.'ec imago repsalmo, ubi legitur
:

;

novatur. Inagnitioneigitur Dei justitiaque et sanctitate veritatis, qui de die in

diem proficiendo reno-

vatur, transfert

amorem
istis

a temporalibus ad seterna,

a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritalia,

esi

in

orc ejus [I Petr. n), et quia participes hos
fidei dixit, resuscitatos, inquit, constituet
fidei, in

atque ab

cupiditatem frenare atque miinsistit.

communis

nuere, illisque se charitate alligare diligenter

vobiscum, ut unius

unasint domopacis

;

cum

Imago

vero, quae renovatur spiritu mentis in agniexterius, sed interius de die

enimintelliguntquiaproipsispatiuntur
solliciti

exitia, etisti

Ctione Dei, non
facie

indiem

sunt de passionibus liorum, velut compatientcs simul et participes erunt in vita promissa,
ut simul contristati, simul gaudeant
sic
:

ipsa perficietur visione, quse tunc eritpost judicium

propter

illos

in segniinate. (Greg.)

loquiturqui resurrectionem negabant, quosetin

Omnia enimpropter vos, abundans per multos, gratiarum actione abundent in gloriamDei. Amunere suoDeus nullum voluit essealienum, et quia non omnes capiunt verprinia Epistola exprobrat. ut gratia

nunc autem proficit per speculum Sciendum vero est quia ali(|uando nos adversarius, aliquando autem conteret Deus, ex contritione autem adversarii a virtute deficimus per contritionem vero Domini fractia vitiis in virtute roboramur, hanc contritionem propheta
ad faciem
:
:

conspexerat,
ct

cum

dicebat

:

Reges eos in virgaferrea,

bum fidei,

ApostolusDei voluntatem sciens, persecu-

tiones et pericula pati

non timuit, dummodo omni-

tanquam vas figuli conteres cos (Psal. n). In virga non Dominus regit et conterit, quia dispensationis
suse forti rectitudine,
:

bus fideliter prsedicaret, ut plures possent credere,

cum

nos interius

reficit,

exte-

rius affligit nam quo virtutein carnis humiliat, inactionemminuereturadcontumeliamDei, sed multis tentionem spiritus exaltat, unde et haec eadem conproficiens afflueret per multorum gratiarum actiotritio iguli vasi cooperatur, sicut per Paulum dicitur nem ad gloriam Dei quanto ergo hic dignus honore rj Habcmus thesaurum istuin in vasis fictilibus, qui siest, qui animam suam semper morti subjecit, ne niul contritionem et regimen exprimens ait licet is

utabundansdonumDeinonperpaucorumgratiarum

f

:

:

donum Dei

quam datumest nunquid non magnacontumeliaejusest, qui ccenam faciens opulentam, ac multos invitans, paucoshabet
longe aliter proficeret,
in

qui foris

est

noster

homo corrumpitur, tamen
est

is

qui

intus est renovatur de die in diem.

Id cnim quod inprsesenti
tribulationis nostrx, supra

momentaneumet
nobis.

leve

summa ?
Propter quod non deficimus. Manifestum est haec
;

moclum in sublimitalc
(Ambr.)

seternum

gloriae

pondus operatur in

ad superiorem sensum pertinere

ut enim devotio-

Praesentis temporis tribuiationes, quae causa fidei

nem suam adhuc propensiprem
dat, haec subjicit, quibus nullo

in Dei rebus osten-

ingeruntur,

momentaneas

et leves dicit,

quia sunt

probat,

tur, securus

quominus id tamen de resurrectione promissa. Sed hcet is qui foris est noster homo corrumpilur,

genere deficere se quod Deo placitum est implea-

temporales, supra

modum tamen

in

sublimitate

seternum pondus gloriae operari patientibus, parvis

enim laboribus magna redditur merces,
tribulatione supra
bitur perpetuae.

et pro levi

modum

sublimitas gloriae pensa-

tamenis quiintusest renovatur de die in diem. Pres-

1

.

:

1

.

\l:l:\
\
,

l

i"M M

IX

I

!'!'

l-\l

l.l

III:
\

\ll

is

I

l-l-l

II

(jweautem
le

i

tium

i

ipii italiura

li

ii«,
i

nere profltetui
i

,

qu

i

italium

bac
in

nulla lunl

pei n. i.

i|ii«.ii
iii

wi

ii.i

-

inetuunl

|o

I

uidenl

I

\IM

I

\

\gii

il
|

d

I

.

ni, ii
, •

,•111111

|>i

Dflii

ti

i

nii.i

|,u

ii ii

.

luilium futui
i

um
trai

tur,

it

i

qui pofltcaquam dc

01 poi

ibun

non
ul

pei

morai
t
i
.

1

1

ii

i

spatia,
,ii,-

nii

ul

nntiqui pnti
ii ii
i

percepti

diflei

m.
• • I -

Mi« >\
-

quippe

i

.

u

m•

rolligutionc

excunt,

in
ail

i

1

unl

Paulo nttestante, qui

v
i

III

I

1.41 ll

.(«/«,

etan
nottei
ni"i te »ua
«|i

'
i

nim quara Re
.

li

mptoi

nliqu

huranni
pati

nei
»

pa n
-•• nti -niit.
)•

tiiin
'ii

•lenti

i

ii

ntura vmtliti
ul

rarnit inferni claUHtra

tenuerunl non

hnpl

|.'i

ii.i

quasi |"' cator plecterctur, ved potiu
.

i

emotioi ibua quiew entc
i

quin

necdum

intet

mediatoi iadvenei
« 1 1

at,
I

il

<1

-

pi

ohibuei

ii

n le

juxta

idem Rcdempl
in
iiuiii

lllltO

li

,

tc

tiraonium, divee qui apud infero* torquetur,
\i,i.iIii\
ii.

in illun

•iiiii

requi
i |

contemplntui
imi- non

il.in

,|in

IIiii.

in

hoi

ille

in

tormentin pouil
urab
i

idcm Redemptor pronoHtnc culpic debil
infei n. i
I.-

penetrnt, ul iuos, qui
ii

ei
l>

inhirHci
• i

m
.

ti.

i

redui
illu,

e
,

I

quonum
i |

»m

cdcmpl
i
.

l.it.

pi

,,i.

t

,

tiam

• i

i

ederaptionc pei
i

tii

,|in

i

ii, n

p<
i'l

ii.,n

i

cdcmptii
tia
<

ndei

i

.

quod

i

demptionem m
uii
• i i

'•

i

II

i,

ii,lu. ii dii

it

\

|H)Htolu

non

tii

dura

'li

olvi

r|c
|,i

rorpon
..

violentiu
.

inlldeliura,

nul

il

t

jii.i

|.

n

ii.i

t

huju

m

li

li.miiiii.ii-

ruin

nabitatioin cadin
expulii, in pei

n

-t.-i

na, ul de ten

pctunm
I

doi

i

« •

ipinntui
n

i

1

optandum
i

quin

nptandum

in.

gloi

i.i

.ilin

ferendum
h
iii,

,|i,

n
.

qui

i

iii

•!

luei iiiiM
,

dilii
> .

ii

un

iu


i

tei ii.ini
i

I.

dom
\
••,

quo
i

,.

ii

.-

i

iii

p

n

,|u.u,i

Chrifli

:

: :

18"
liari,

B.

RABANJ MAURl ARCHIEP. MOGUNT. OPERUW PARS
:

IH.

18*

sed ejus immortalitate vestiri

tunc enina

eril

A perfruen

iii

.

(5re<7.)Quisquis ergo
vull habere,

omnia quae ibi

halia-

corpus, sed quia corruptibile nonerit, aon gravabit.

oenda sunt,bic

fidem se indieat non

\am

in

psalmo scripturo

est:

Salvam^
il.

eneiii-

bere, in Scriptura

sacra

appellatione pignoris

ali-

oessitatibus

animam meam
wili
t|ii(iil

(Ps

\\\).
.'

Quidjam

quando dona Spiritus sancti, aliquando verosignatur
iessio peccati, Pignus

cam de
est, el

aecessitate ipsius mortalitatis

mori necesse

nemo

necesseest, dura neoessitas,

Spiritus sancti sicui per
/.

namque aceipitur donuim Paulum dicitur, qui dedii

nollequod non potesl
tiollemus atique

vitari.
ei effici

Nara

si

sic fieripossel
iii

pignus Spiritum, at hocenim pignusaccipimus,

m

nri

quod angeli vellemus,

de promissione quae nobisfit, certitudiiiemtenea-

sddcommutationequadamnonmortesicutdicitApostolus :etenim qui sumusin hac habitatione ingemiscimus gravati, eo quod nolurous spoliari, sed supervestiri, volumus pervenire ad regnum Dei, sed tnortem nolumus, ingemiscimus gravati, secundum Corpus quod corrumpitur illuil Scrijiiura' alio ioco
:

iniis.

Donum

ergo Spiritus sancti pignusdicitur,quia
iioiniiic pcccati

per boc nostra anima ad interioris spei certitudinem roboratur. Rursus pi»-noris
snlctintelligi, sicut in lege
tibi

confessio
dilni

scriptum est:

Cum

a&gravatani

i

i,

Ideprimitterrena inhabitatiosen(Sap.
rx),

quippiam frater tuus, etabstuleris pignusabeo, ante solis occasum pignus restitue (Exod. xxm, qui eniro peccatum quod commisit fatetur, et veniam

sum multa cogitantem
nis

Ergo,

ait,

ingemi-

» petit, jamquasi

pro debito pignus dedit, quod nimi-

scimus gravati, sub sarcina scUicei corruptibilis car-

ruin pignus antesolis occasum rcddere jul>einur,quia

ingemiscimus gravati.
istaro, certe

Si

ingemiscis, libenter

priusquaro in nobis per dolorem cordis
occidat,

sol justitia?
a

pone sarcinam
corporis, vide

ingemiscere se dixit sub
sub sarcina corruptibilis
spoliari,

debemus

ei

confessionem veniae reddere,

hoconere, gravari se

dixit
vclit

utrum

hoconere
vliari.

sub quo

gravatur^ sub quo ingemiscit, non hoe sequitur, sed

quod

aii.

iii

quo nolu\
poenae,

im.si

confessionem
(

grave corpus

est,

vocem naturse, onerosum
illo, et

m

pus

cst.

corruptibilecorpus est,gemitsub
!

quo confessionem acc.epiinusculpae. Audentesigitur semper ei scientesquoniam dum suiii us in hoc corpore peregrinam ur a Dom i/ni.per fidcm ciiini ambulamus, d non ptr speciem. (Amb.) Manifestum est, quia per fidem cum Domino sumus, non per praesentiam, ac per hoc peregrinamur non fide.

sedspecie. Etquare, cum idem dicatin Actis apostolorum Ju ipso cniin vivimus, d movemur, et sumus hoc loco peregrinari nos a Domino dicat imn inqnit. vide quod sequitur, (Acf. xvn spoliari non vis si ubique est, quoinodo hic positi peregrinamur a musspoliari, sedsupirvestiri, sub terrena tunica Domino?sinedubio ubique, imo omniain Deo sunt, gemo, ad coelestem vestem festino illam volo accipere, istam nolo ponere, in qua nolumus spoliari, sed C sed quia sedesDei in ccelisest, etillic semper videsupervestiri. Ergo, Paule, intelligam te, quid dicis, tur, ideo hic positi, ubi non videtur, peregrinari ab iiet injuria tanta illi coslesti vestimento, ut veniat eo dicimur. Quando enim non euin videmus, licet tibi super hos pannos mortalitatis et corruptionis, praesens sit, absentes ab eo sumus. Audemits uutem uthoc sit inferius, illud superius, hoc interius, illud et bonam voluntatem habemus magis p&regrinari a exterius. Absit, inquit, non sic dico ,'nofo spoliari,sed corporc, et pr.rsentes essc ad Dominum. Recte ait. superiestiri, non tamen at sub incorruptione lateat audemus, habentes enim fiduciam promissionisDei.

nonlibenter deseritur

nolumus, inquit, Bicreman-

surus es

gemens?et
.'

si

ingemiscis gravatus, quare

:

.

;

corruptio, sed ut absorbeatur mortale a vita, bene

et scientes

multum expedire

illic

esse,

quam

in sae-

exclamasti qui Scripturas nosti, sedne aliquis ignarus Scripturarum verba rnea putet, subsecuta Pauli sunt verba, omnia ista apostolica verba sunt, inge-

culo, consentiunt et optant exeedere de corpore, ut

requiescant usque ad diem resurrectionis sub altare
Dei. Etideo contendimus, sivcabsentcs. sive prlxsentes

miscirous gravati, inquo nolumus spoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur

placere UU. Id

agendum

dicit, et

bonis operibus
positi, sive

insi-

mortal

a

vita,

bene tenes,

stendum, ut

sive in

hac adhuc vita
illic ei

ante

quoc

alibi dicis de resurrectione corporis loquens Opurhi corruptibile hoc induere incorruptionem, el

tribunal Christi praesentes, placeamusei. Undesi disciplina servetur,et hic et

placebimus, quia qui

mortale hoc induereimmortalitatem.

Cum autem

cor-

Uhic

placet, illic

non

displicebit.

Omnesenim

nos

rria-

ruptibile hoc induerit incorruptionem,et
indiii
.

mortalehoc

nifestarioportetantetribunalChristi, ut rcfcrat unus-

n nortalitati
est

m, tunc fiet sermo qui scriptus
in victoria(l Cor.

quisquepropria corporis. proutgessit,sivebonUm

.

sive

est:
illo

Absorpta

mors

xv).Quod
hoc
isto

malum.

Igitursi judicanteChristo, unusquisque no-

loco ait, ut absorbeatur mortale
.i

a

vita,

loco, ab

non
est

inlia.

mors in victoria, nusquam mors nonsupra, non intra, non extra, absorpta

strum facta corporis recipiet, non utique sine corpore adjudicabitur bono aut malo, et nondixit facta carnis, quia carnis vitia punienda sempersunt, sed
facta corporis, quia aliquando spiritaliter, aliquando

enim mors in victoria. Ubi est mors contentio tua? Qui autem, inquit, perficii nos in hoG ipsum
beu.
est,

carnaliter operatur. (Aug.)

Non

igiturista, quee pro

litnobis pignus Spiritum.Ja,mresj>oia.sum

defunctiscommendandisfrequenterEcclesiaeilli apostolic;e

cum

de distantia praesentis et futuri saeculi lo:

sunt adversa sententise,

qua dictum

est

cutisumus hicenim accipimusper pignusSpiritum,
et eertandi et
ullo

vincendi vires,

ibi

autem

sine hoste

externoet interno,

iiieilabiliac

sempiternapace

Omnes enim stabimus ante tribunal Chrisli, utferat isquisque secundum caqux pcr corpus gessit, sive bonuiii, sive malum. Quia etiam hoc meritum sibi

.

1

1

'

1

.RRATI0N1 M
qui
<|H'

|\

I.IM-

|-.\I

l.l

l.ll.

i

II

V

1M

ii iii

in
pi

corpoi

i

i

i

Quai
t

uon ornnibu
triUe,
• i

pi

i

i.ir

i

.

quam

qui
'i

liiin
|.

judii iuiu
I

|ui
i

|.

I

Ulll..|'l .lli.li.
.1

•• Ij.ll

pei

.

-

1 j 1
i

|f
I

-

ibi

iluii

\|

iii

iuipi

itiiiiieblu»pli
.

operetui
pOI
i

ideo Don erit

i

illu

l

l

Intuei

i

uiiwnil
iiii
11,111

non

dixil
ii

i

efei
i

.ini
i

|.u

-

ni uiiti
i.-i
ii
1
1

-

1

»

1

1

1

1

i

i

(j

corpoi
dii .i .i
i

.ini

utiqut' \|

:

-

.

..i {..

\

I

iii.

n.

udii

iiiiii

1

1.

i

riiiiuiii'
i

ulni iim

(JitM
lii
ii

i

iiuinunda op<
I...IHIIII

i,

idciri
'

.i.l

-•

nHUtn
.1

I

lll'
|

llltlll

(III III lll
i

ll

.|l" II.i\

ll

III

(III.

uiinl.iiii

|n
'

iloquin
in

di<

judii

i

Dci in dubiun

du< iiin

W
ll.llll
.

i

//
II'-

,i

I
\

1

1

IIK

III

quando
ii.
1
• -

|"i

uitentiu frui
i i

tum

I

I

i
j

i

I

>•

-

1

1

1

1

1

iii. i|.

...

utili

.

licil

•'

lii

**

M.iiiii.-

t.i

>i

ii

pui

CorintJ
i

'

neque aiiquando
nequi'
il.

in

adul d

im
ilinpl
'.
;

fu

ranl

,

pi •

I

.i t

illorum

aliquo

ill"i iiin

quidqu un.
iii

ulte

.-li

ii, i.

forii

impl
i

n,
i

vero
|.iil

uii|
.ii
.

ill".i.ii-'

iiiu

iii

,|.

i

illoi
i

i

n

i

i"

pei

m-

m-i

iii

i

ii.uii
ili-.ini

Ikx
int

ilii

iiiinti.iiiiii.il

1

1

'li.it.
tii

qu

Uil

iiillll
i

tioiieui
.ili

uiiii
.1
..
i
. .

ln

qui
ilit
'i

i

|ue •!
.i
ii

hi<

i|<

igloriui
i

•|ti.<
\

ii

ili

\

,|ii

>.|

qui

I.

li

,1

eniin

i

iuii.

.

r.n

B.

RABANl \i\rm
es1

\ii(

IHIEP.

\i<><a

\t. OPEftuM PAftS

Ifl

19*

verum seAintroductamultornmdeortimopinione, ab umusDei praedicaretestentur, aliis pravadocentibus, nec suum veri fide transduxerat genus humanum, revertantur meritum taceant, ut malorum doctorum pcenamde- omnia ad simplicitatis profetesionem, unum Deura signent. Non ergo elatione mentis haec agebant, sed adorantia in Trinitate. Nos, inquit, dmodo neminem ut (Idiiiim Christi intelligeretur ab novimus secundum carnem,el si noveramus teewp bominibus, et dumcarnemChristum,sedjam non novimus (Aug.) fldelite'i devoti ei gratiarum actiones referrent. Proquium, etul eos attrahanl necesse
ul

pter Christiergo charitatem quaeef quanta ejus
circa diligentes

dona

Certe

jam nunccuivis

apparet, propter resurrectio-

eum

sinl

i

tacent,

non jactantise

nem
ista
silii

Christi hoc dixisse Apostolum,

quandoquidem

causa,

s(>d ut

invitent audientes ad ejus devotionem,

verba illud prsecessit, ut qui vivunt
vivant, scd
ei

jam non

ne tnors Christi infructliosa videretur, hon ut laus

qui pro ipsis mortuus est etrr-

apostolorumnosceretur.Permeritumenimetgloriam
;i|>ostoloruiu ;ipiosritur
(

surrexit.
uisi

Ihristi

gratia et beneficium

Dei.Ergo omnes morlui sunt, etproomnibusmortuus
est

et
in

Quid est enim aliud non sibi, sed illi vivant, non secundum carnem vivant in spe terrenorum corruptibilium bonorum, sod secundum Spiritum
spe
resurrectionis, quse

jam ex ipsis in Christo eorum pro quibus Christus morsedeiquipro ipsis mortuus est et resurrexit.Qxaa omnesnecesseestmoricausaAdseproomnibus mortuus B tuus est et resurrexit, et qui jam non sibi, sod illi est Christus.uteos a secundamorteliberaret ideovivebant, neminem secundum carnem Apostolus noverat, propter spem futurae immortalitatis, in cujus que qui vivuntin corpore, scientes Christum mortuum esse pro se, sint ci subditi profitentes hunc exspectatione vivebant,quse in Christo non spes. Dominiiin quia enim prodest mors ejus, testimosed res erat quem et si noverat secundum carnem nium perhibet resurrectio ejus. Igitur hic sibi non cum adhuc moriturus esset, jam tamen non novevivitqui paratus estdomini sui facere voluntatem. rat, quia eum resurrexisse noverat, et ultra ei mor(Aug.) Omnibus bonum est audire vocem Filii Dei, tem non dominaturam, et quia omnes in illo etsi et vivere ad vitam pietatis, ex impietatis morte transnondum re. jamtamenspe, hoc sumus. Sequitur et eundo, de qua morte ait apostolus Paulus Ergo omdicit Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera nes mortuisunt ei proomnibus mortuusest, utetqui transierunt, et ecce facta sunt nova. Omnia autem
Christus, ui
et

qui vivuntjam non

sibi ipsivivant,

facta est. Itaque

;

:

:

:

:

vivuntjam nonsibivivant,sedei quiproipsis mortuus
«

ex
nis

Deo qui

reconciliavit nos sibi
icl

perChristum.

Om-

s/r/rrv//rrr.r/;.Omnesitaquemortuisuntinpeccatis,

ergo nova creatur,

est,

populus innovatus

nemine prorsusexcepto,sive originalibus, siveetiam
voluntate additis, vel ignorando, vel sciendo, nec faeiendo quod justum est, et pro omnibus mortuis vi-

^

vus mortuus estunus, id est, nullum

omnino habens

quod in re postea perficiatur in Christo, habet jam quod in se sperat. Itaque nunc vestra transierunt secundum spem, quia jam modo non est tempus Veteris Testaper fidem, ut habeat interim in spe,
menti, quo temporale atque carnale

peccatum, ut qui remissione

peccatorum vivunt,

regnum

ex-

jam non
esi

sibi vivant,

sed

ei

qui pro omnibus mortuus
et

spectetur a Deo,et factasunt omnia nova secundum

propter peccata nostra,

resurrexit propter ju-

stificationem nostram. (Rom. iv.)

spem, ut regnum ccelorum, ubi nulla erit mors atque corruptio, promissum teneamus. In resunectione

neminem novimus secundum carnem, et si cognovimus secundum carnem Christum nuncjam hon novimus. (Amb.)Verum est quia
Itaque nos ex hoc

autem mortuorum non jam secundum spem,

sed secundum rem, et vetera transibunt,

cum

ini-

Christo resurgente a mortuis,

jam

cessat in eo car-

mica novissima destruetur mors (I Cor. xv), et fient omnia nova, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem,et mortale hoc induerit immortalitatem
Cor. iv),
(II

nalisnativas.cessatinfirmitascorporis, cessatpassio mortis. Usque ad crucem enimsuspicio fuit infirmitatis in Christo,

post autem apparuit esse quod non
:

credebatur, sicut et ipse ait

Cum

exaltaveritis Fi-

lium hominis, tunc cognoscetis quoniam ego sum (Joan. viu). Hoc ergo idcirco Apostolus memorat ut ostendat quadevotioneobsequendumestChristo pro salute enim hominum non solum hominem se nasci non dedignatus est, sed et injuriis agi et mori voluit
:

ut intelligentes
sius
illi

quam

serviant,
:

sit mors ejus. propennon quasi homini vicemreddentes,

pretiosa

sed Deo

quia unicuique pro persona ejus etmeritis refundenda obsequia sunt. Si qua ergo in Christo nova creatura, vetera transierunt, ecce

facta sunt nova. Manifestum est, quia per Christum renovata
fithis quibus prius

quod jam factum est in Christo, queffl secundum rem jam non noverat Paulus secundum carnem, eorum vero pro quibus mortuus est et resurrexit, non secundum rem, sed secundum spem neminem noverat secundum carnem, quia illius gratia, sicut idem Ephesiis dicit, surnus salvifacti. Etsinoveramus, inquit, secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus, etiam ipsam quippe carnem Christi, non secundum carnem novit, qui Verbum carnem factum spiritaliter novit. Omnia autem ex Deo (Ambr.) Quamvis Christus nos redemerit, omnia tamen ex Deo, quia abipso est omnis paternitas, ideoquenecesse estpraeferri perso-

nam

suntomnia, sianimadvertantdignitatemejus: novus

enim

cum

intelligitur esse

videbantur, Deus, ut recedente infirmitate

homo tantum

Qui reconciliavit nos sibiper Ghnstum ct dedit nobis ministerium reconciliationis. Quoniam quidem Dcus erat in Christo, mundu m reconcilians siPatris.
bi,

agnoscatur divinitas, et cessante errore vetere, qui

bis

non rcputans illis delictaipsorum.Etposuit in noverbum reconciliationis.Pro Christo ergo legatione

1

'

IRRATIOXUM

IN

BPP

PA1

l.l

III.

\li

IX

I

PJ81

II

litoi

'

hristi,

<

uiii '«nini
.1

i

!u<

hii

'

i-lll

i

oblita.l ln
i.-i

i

-111111

I

lominum
ul
Ibi
<

i.-n.i

iin
.

iu

homini
libi

mu

admodum
.

Deam
;

reatoi

m
in

luni
|

ei .iii
rii
'

I

ici

iii
1.

irio aul

iii

init
li

i

1

non

icul

t

il

in

pi

>ph

.1

iui
i

n iu Kilio? Filit

nim nutui
|<.

iht.

I

mrle

dii

it

Q
.•iiini
i

id int' •lli.-iini

in fllio,

quod una eorum
!

nil

Ruhstantiii

ibi

c*t enini

tiint.i-. ul.i null

i

lunl

.

quia

.

i

r
vidin
dii

videna
i

Filium,

ni,
I

Ih u

i

pudD im
quoniara
iit
i <
i

ni*

I

eatui

i

cvei
1 1 1
I

tei
1

etui nd oura
I

D
p

uuni nolen
luru

I

II.'.

1

lllUlll

lllllll.

HIMI--I
i|.

pe<

uitoru
i

iiin.

pci

ijucni

liiini.
.i.|

»ive pei
"111111

ervo

Dcu cxbortatur populum,c|uin
ln intu»

luin

i

ipeum

tutc <t providentiH

<

im
q

ai n

tem hominum redimendara,
.i.l

im reverti
ptani
i

velli

I

l'.in 'iii. <li-|.. n
'

iti..ii.in

Pal

re quip|

di
. i

ipul

quod
iii

<Iim.
>

quia

pi

o

<

bi

«

-t

vi<

iii

io«

do

lil

umbi
junxil ul

pro

li<

nrenl n

im

inquit,
.

i

mqunm

<

h
'i
i

kIioi tntui
1

ob
i

i

ii

Vpoul

ilus,

1 1

1

1

Deo, inimii

an
.

mo
iniu
",»l.

cnin

ii.iiui .i
ll.llUI
.

niiiiii. iin

I

Hllt
i

iliuniur ni

tlvntui
iiiin

quoil

inl

iiifditim

.1'

im itium
ii'
ili

iiim. iiiedial

hom

i

(

U*l

diatoi
-.i.
i

.

<

t

i

."
1

i

'•

nii. ni

ii

in

li.>l...

lustnni
ii
.

iii

<

i

lua .t

dii

iiin

<Iim

ii

i

ii

i

i

.-.

••ui iii.ii

i

di

.

>i

I
|

:

195

li.

u.\ i:\.\l

\i

\i

lil

A.RCHIEP MOGUNT.
.

OPERUM PAR8

[II.

1%
exjvortationecon-

Dei providentiae devotus existeret,e1
ritatis offlcium exhiberet.
lit

hominibuscha:

y\

diebatur, ut postcorreptii
solaretur. In Spiritu sancto.
gil
!

m leni

enim

Tempore
ta.

aoce*
sor*>
'

Spiritus ganctus effu-

pto exaudiv\
plliiii cst
Iii

>

die salutis adjuvi

Hoe

lictiiin
ii

:

quoniam ergo

sinceriter doeabat, in SpiIn

Isnia

propheta, |H';cdcslinalani
:

docfll 11

1

1

sanoto Dei

donum

tradebat.

charitate non

tiam Dei

in

fempore Christi

sic

enim

diserevit

Deus

ficta.

Simulata charitas in hisestquiin necessitate
fra-

affluere misericordiam suam, ut in nomine Christi poscentibus auxilium largiretur. Ecoe nune tempus

deserunl fratres; unde hic semper necessitates

acceptabile,eecenuncdiessalutis,neminidaritesuUam offensionem.utnonvitupereturministerium nostrum.

inim suas faciens, simples eratin charitate; compatiebatur enim omnibus, sicut alio loco dieit (//
Cor. xi)
:

(jttis

scandnUzttinr,
si

d

ego

non uror? Hase

Tempus
bis

adesse

dicit,
:

proficere peceatores

quopossintad indulgentiam tempusadesse dicit, quo morideo se

(Miim vcracharitas cst,
ciiiain habet,

sua utihtate eontein|>taejiis

quem

diligerese profite&ir, quod

sen>
veri-

mortalibus medicina possil infundi, el sollicitum esse circa segrorum salutem, ne forte negligentia aliqua medicinse

perfecitApostolus. In verboveritatis.
tatis erat in

Verbum

ejus doctrina, quia non aliud tradebat

gratia

effectu

careret

quama

Doinino acceperat. In cirlulc ini. Virtus in

bonse voluntatis suse. Fide ergo et vigilantia
liciii

suaom-

eo Deierat,quae per signa atque prodigia Dei hunc

offensionem negligentibus amputat, nehorum Bidoneum ministrum prohabat. &er arma jtistitix a ih.clris c/ sinistris. (Cass.) IVr arma justitia; quse a forte segnitia occasionem offensionis pareret discidextris sunt et a sinistris recto moderamine transpulis,acper boc liberosse significant, quia quod salutare
uiid,'

es< simpliciter

omni

instantia preedicant:

eunduin

est, et ita inter

utrasquenimietatesdisne-

subjecit, nc vituperetur ministerium

n&strum:

tione moderantegradiendtini, ut uec a tradito continentise tramite nos

vituperaretur enim ministerium ipsorum si ea quae verbis docebant, operibus suis ut fierent, exempla

acquiescamus abduci, nec rursuniremissionenoxia in gulee ventrisque desiderium

non darent.5pd

in

omnibus exhibeamus nosmetipsas

ncut Dei ministros.Dei ministri sine adulatione docent, ut ei cujus ministri sunt, placeant
:

concidamus. Libram se signifieat fuisse et fidelibus. et iniidelibus, et incredulis, aruia justitite enim pe-

non

sicut

pseudoapostoli scientesnon se a Deomissos,praesenti
ntilitati

studebant./n multa patienlia. Patientiaest,
Corinthios, quos post prsedicavitiis

quae salvat homines.nisienimpatientia abususesset,

Non bunc adversa franmentistimore sublevabant gebant, nonprosperain hinc et inde ergo gestabat palmam, quia et in adversitate fortis, etin prosperitate hunhlis pennanerimuntiniquitatem.
{Greg.).
:

quomodo salvasset tionem suam tantis

bat. Quisquis

enim de prosperis
nescit
:

extollitur haberc in

morum

et erroribus diver-

parte dcxtra

palmam

quisquis in adversitati-

sarum sectarum invenerat involutos, quos patientia C bus frangitur,portare palinam a sinistro latere ignorat. Ut ergo hinc et inde palma gestetur, in fronte sua paulatim ad veram doctrinam revocat ? In tribuadesse semper nostris mentibus debet,et inadversis tottom&us.Pressuraspertulit, sciens quidaDeo pro
his

sitpromissum. In

ncccssilatibtts. Necessitas erat

tiducia,

et

in prosperis timor,

ne aut adversa

in

etiamin pressura positum doceiv. quia
fidorum oppositionibus non
dseis et gentilibus csesus

a

Domino

desperationeni pertrahant. aut prosperaanimum
sui fiducia extollant. ltem. ciuu

in

erat missus./n angustiis. Spefuturiangustiatus percessit. Jn plagis.

ad sola quae inte-

A

Ju-

riorasunt nititur, in nullo dilectiouis infimse latere
flectatur,

frequenter, non tacuitgra-

tiam Christi. In carceribus. Saepein carcerem missus

turbent,
eeant,

ne huncprosperaelevent,non adversa pernon blanda usque ad voluntatem demulpassionibus

oontempta salute sua, etiam
dicavit. In seditionibus.

illic

donum Dei

prae-

non aspera ad desperationem preinant, ut
liullis

Intantum Deo devotus erat, ut nec perturbatio fiduciam quam in Deo habebat, ininueret. lit laboribus. Laborare non destitit manibus suis,
proficere
erat circa cessaret.

dum

intentionem

mentis hu-

miliat,

quanta in utroque humero superhuineralis

pulchritudine tegaturosteiulat,quodrecte etiani su-

ne cui gravis
In

esset,
vigiliis.

certus,

hoc

silii

apud Deum.
officium
In jejuniis.

Tam

sollicitus

perhumeralis ex auro hyacintho, purpura distincto cocco et torta fieri bisso prgeeipitur, ut quanta sadiversitate debeat, de-

delegatum

sibi,

ut nec nocte Dcerdos clarescere virtutum
ali-

Aliquando voluntaria,

monstretur. Saepe
solenter
intus

eiiiiu

lausbene agentisauribusin-

quando
el

necessitatis jejunia pertulit causa penurise,

admota duin
;

foras sermonibus perstrepit.

Deogratiasegitspiritaliter,se pascenti, quia ideo

quamdam menti

pertacitam elationis tempe-

contentus erat,neventris causa inclinaretnr. In caate. Castitatem sive corporis, sive Evangelii vindicans, non paucosfecit inimicos./n scientia. ~Legisei

statem gignit

fitque ut hoc, quo

animus de huma-

nis favorihusgaudet,non facileexteriusostendat, sed

Evangeliiscientiam,non

in

sapientia

humana neque
Grandis animi

tamen corruptionis vim non tenuiter interiussentiat. (Gass.) Itaque viaregia \olcmem incederc perarma
justitise, quse
.

insimulationeasserenSjDeosefidelemdispensatorem
Christi

a dextris sunt et a sinistris

oportet

exhibuit.

In longanimitate.

apostolica disciplina transirc per gloriamet ignobilitatem, per

erat in bajulandis infirmitatibus fratrum,etin con-

infaimam

et

bonam iamam,

et tanta

temptu iniMiili luijus. mide Mihi mundus crucift
tate,

alio loco dicit (Gal. vi)
1

cautione, ne intumentestentatioiuim fluctus, gulier-

1

ego

mun

lo.lnbenigni-

nante discretione, et flante nobis SpirituDominiiter
dirigere virtutis, ut dextra laevaque
si

benignus erat, quiasicut arguebat, itaetblan-

paululum de-

.

'

VA'V
i

PAI

I

I

n

i

«1 (_./!.

illideudo

monemui

|

ii.-i

dell

:

cundum
ruttioue

\\<

tnluui

conquii
lli
'|

(Amb
iniili

|

li

i

ni.uiii' rteinl

iikmIi

liilii.it. iii .1

iniiii-ii

iim
I

rem
I

1

nioneiu
h
iii'

fiu

iebat,
i

ct

qu

invidi
i|ii
i

iiii

|.i

..-|.i

i.n e

pul

l>

n

t.

.

.|.i

i

li.iil..

.|.--i_-ii.i\ii

ill

i

etiant

qii

ntui

udvei

-.i.

.|H

e

p<

ilcnter nxpi
elliciuntui

-n

.

iju
fei
1

ilclll

viro pei

toart
1

1

i

v e ri t

,

|

dimii
ndvi

ii.

'

_l ul

|iit'

vidi

iuii

...

quirul
ip
I

uinletlialiti

phura ei
jliuiu
|.-. i.

tuti
iii.

udvei

pei
I

•! ii-.
ii|n
i

il

illol

iii.|niliii.i
-i

i-ni

i.i

vcniente qiiH
i

in
•!

itiaqiu

iininunti

trel

i

I

I

\.iin

i

/

'

|

-iuij

purdut
Malits
I||S\.

.it

fui iiin

vori

_-

.i

i

illoa h.ii..i,

iniquiUi
\ili..
1

ln
'

1

ilmntili

1

fnlni.
111
.

i

ui

,

i-t

quiu noii vin

itui

llii ;i

nou

h

l.ilinli
1

iliuiu
liiiiu .

|

.1

111 11

\

i_.

199

B.

RABANl M.WKI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
:

III.

•200

rnmiiuiiii filiis dico

Dilaiamini

jugum

ducere

conversationern

cum infidetibus. el spem eos hortatur,

Asunt. Vosenim estis templum Deivivi. (Ambr.)Nihil lam iiiiiiiiiiiiii homini, quara idola, quia ab unius (Amb.) Ad bonam
ei vos, et

nolite

ui fidentes e1

Dei fide cogunl recedere.

purgantes conscientias suas, possinl in gaudere, habentes fiduciam purae mentis, sicul

semetipsis
<•(

Sicut dicit Deus

:

Quoniam inhabitabo
et

in illis,
et

et

inambulabo
riiin
et

inter eos,

ero illorum

Deus,

ipsi

eorum
tate

magistri, separantes se
el

ab infidelium socieel

eruni mihi populus. Propter quod exite de medio
,

eo-

inoperibus malis;
futura

benc ergo agendo
illos

fula-

separamini,

dicit

Dominus,

et

immundum

ne

lura sperando dilatari vull
boral
iiu'

animo, qui enim

tetigeritis, et ego
ri

recipiam

vos, et ero vobis in

patrem,

e1

credit, sicul
futuri.

infidelis angustia-

vos eritis, milii in filios cl filias, dicit

desperatione

(Aug.) Latitudo

mandati
angu&tiae.
:

nipotens. Interim prirruc causae

Dominus omscnsum explieemus.
:

charitas est, quia ubi charitas, non sunl
fn ipsa latitudine eral Apostolus,

ut cujus personae verba sint declaremus dicentes

cum

diberet

Os

Quoniam

inliabitabo in illis et inter eos

ambulabo,

ct

ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilanostrum tatumest, non angustiamini in vobis, ideo ergolatum mandatum tuum valde. Quod estlatum mandatum?
patet

ero illorum

Deus

et

ipsi

erunt mihi populus. Haec

verba Christi sunt, hoc est enim quod et inter caetera Jeremias testatus est, dicens Post luec in
:

Mandatum novum
terra
.'

do

vobis, ui vos

invicem diligatis

;

B

cbaritas ergo non angustatur. Vis non
in

angustarnn
tibi

lato

habita

:

quidquid enim

fecerit

homo.
i

lion te angustat, quia illud diligis

Dei quod
dili-

homines conversatus estfBaruchiu). Hic enim habitavit in nobis, dicentc apostolo Joanne Et Verbum caro factum est, ct habilavit in nobis (Joan. i). Et quiaDeus noster est, diterris visus est, ct inter
:

nocet, honio

Deum

diligis,

fraternitatem

cit iteruin

Jeremias

:

Hic

est

Deus

noslcr. et quia

gis,

legem Dei
erit,

diligis,

Ecclesiam Dei diligis; sempipervenies ad fru-

populus ejus sumus, dubium non
Christi est
:

est,

Ecclesia enini

terna

laboras in terra, sed
<juis tibi tollit

ctum promissum,
tju.r
iji/.r

quod

diligis?

ideoque separari nos vult ab omni contaminatione, ut suscipiat nos in filios, sicut dicit
:

inimjiar liciful injitslil i;c cn iii iniquitate? aul

Filioli,

atlhuc moclicum tempus vobiscum

sum

(Joom.

Filium omnia posse qua:> potest et Pater. Si quid non potest Pater, non potest et Filius, sed idoneus est Filius qui dicit de Patre nus Nemo potest duobus Dominis servire, lex etenim Apud Deicm autcm justitiam praedicat, ut fugiatur iniquitas. Lumen C omnia possibilia sunt (Matth xix) hoc testimonio et
:

lucicum tenebris? qus autem conventio Ohristicum Belial ? aut quse pars fideli cum infidele? <jui autem consensus templo Dei cum idolis (Amb.) Manifestum esl hsec quie enumerat esse contraria, ;ic per hoc fugiendum ab his docet quia dicit Domisocictas

xui), et

quia omnipotens

est,
:

puto ambigi non de-

bere
ter,

;

si

enim
ct

sicut ipse dicit

Quxcunque

facit

Pa-

caclcm

Filius facit similiter (Joan. v), hoc est

:

;

ostendit, quodest veritas, ut ab ignorantia, quce

te-

nos ad puram vitam exhortatus

nebrae sunt, recedatur.

Christum

in

Dei mysterio
mentiri vult,

strum Jesum, jam olim

est, et Dominum noDeum nostrum ct susceptu-

annuntiat, ut a diabolo, qui se

Deum

rum nos
ostendit.

in affectu charitatis suse

praedestinatum

abscedatur
ut perfidia

;

credentibus vitam pollicetur seternam,
exuti,

ab omni infidelium errore sint
coli,

CAPUT
Monitio
util.is

VII.

alieni. Idola

probibuit

quia templo Dei sunt

Habet unumquodque vitium in corde nostro propriam stationem, quam sibi vendiinimica.
(Cass.)

Apostoli prsemittitur, atque Gorinthii de prxteritis bonis commendantur.

cans in animae nostrae recessu exterminat Israelem,

llas irjilur habcntcs prom issioncs, charisshni, rnundemus nos ab omni inquinamento carnis ct spiritus,

contemplationem rerum sumniarum atque sanctarum, eisque semper adversari non desinet
id est,
:

perficientes sanctificationem in timore Dei.

(Ambr.)

Manifesta sunt quae dicit

:

inquinamentum tamen

non cnini possunt virtutes cunt vitiis pariter morari. Quae enim participatio justitiaa cum iniquitate, aut
quas societas luci
lis

carnis multifarie intelligendum est. Ideo etenim non
dixit,

cum

tenebris? sed

cum ab
sibi in

Israe-

ab inquinamento carnis, sedaft omni inquinamento, ut tota vitia carnalia fugiatnus. Omne enim
est, itt

populo, id

est, a virtutibus

contra se dimicanti- D quod lex probibet carnale

perficiamus san-

bus fuerint vitia superata, locum

quem

corde
furor

ctitatcm Spiritus in timore Dei. Sanctitatem sic per-

aostro concupiscentiae vel fornicationis Spiritus retinebat,

deinceps castitas continebit,

quem

ceperat, patientia vendicabit, quein tristitia nior-

Ikimus Spiritus, si in timore Dei recta sequamur, ut sub nomine Christi a peccatis nos abstinentes sancti simus qui cnim sine promissione Cbristi a vitiis se
;

tem operans occupaverat, salutaris
tristitia possidebit,

et

plena gaudio,

cohibere videntur, sanctificati sunt juxta

mundum,

quem acedia vastabat, incipiet colere fortitudo, quem superbia conculcabat, humilitas honestabit, et ita singulis vitiis expulsis eorum
loca, id est, elfectus virtutes contrarise possidebunt,

non secundum Dei Spiritum, quia secundum
bi

Deum

animac videntes Deum, non immerito nuncupantur, qui cum universas cordis
filii

qua3

Israel, id est,

expulerint passiones,
pervasisse,

nontam

alienas possessiones

quam

proprias

recuperasse

credendi

mundi sunt, qui fideles sunt, caeteri vero qualesvis sint, immundi sunt quidquid enim sine Christo est, immundum est, sicut dicit ad Titum quia infidelibus nihil mundum est, inquinata csl enim eorum mens ct conscicntia (Tit. i). Capite nos. Neminem i;i'simus, neminem corrupimus, neminem circumvenimus. Considerarevultillos
: :

1

1

201
t|Ofe di<
I

iltllATIONI M
ii.

I!

I

!'!•

I'\l

I

I

XII
^

ii

UJ
OI0I

ut

i

<'

epl

lll!

i.in.ii

omnera animura
qui
rt
1

ii

denl
i.i.
'-i
i

illorum,

tiom

1" nii'

lloc c»l

noi
i

''i

neo
I',
'

qui

enim aliquem ontemi
Mlll

-

iIIm

ln(|unti
il

oniin

|'

ii

i" II'hi
.

vuli

hnl
id

an-

pro
ibjii

(

futu
i

ii

-••'!

ni

pni ticipnl

int,

exhortatui

H

in-ii

mihi gloriai
••ii
'l
ii
>

de prim
a

ijin.i

non

pci
\
i

i

unl fldui
vellc

i

ira

dedei

ui

I

moncndi
i.itui

w.

-i

unl

enim

undc
itum
ini

i •

pro

hi

imimum ctinm nuun
ii

n

lii'

parte pronuntint, intantum, ul
<•IIImI.II'

\

i-iiin

pcm
lct,
i

iii

'
i

itnr

illii

niii

i

'1111

ihulatui
iii

|itiiiiin

nnlii

I

|M<

tichantii
.

ium,
1 1
1 1 1 1

ul
1

mu

i

1

.

1

1

.

1

1

1

1

1

1

1 1

1

.

1

.

I

i

orop

''

rentui

eiu,

ei ti,

qui


i

dute

lldcliura

iii

Antequam enim di^crcretur
injui
.

trihulal
[>al
i<
i

i.i.

altcra venich

il

,ul
bi

i

equie
i I

.

t

quoninra Benau

nulvcl

lara

requiem hanc hahuiMHc
ili<
it

bnhcic

in ip

|

i

iiniii.iiii
.

autem, quanquam
li
i.
t

h iiui

iii

.11

1

i,

.-\

iiii.-u

|.

ii !••

i

equit

"

pei
ii.|.

it

pro

ti

ihulntionili

''ii

i

pei fldi», datui ura
i|

Deum
luxtn

mi

dem
li.mi
i

diraique
N
'

in

li

i.im

I

•.iiiin

.•

\|

i

iim non pau< icrcdi
I

i

lium

li

i

iiiulni

!•
i.

i-.

qu

'

ttllir

Mllll

1

1.

iuiii

ut Spii

it

pj
I

f
un,qui
\

mm,
idcnl
II
i

in. illuqii

ie,

n"ii
III
i

minimuni qun'
foi

tuui

>

"llMII

traxerunl
i

i

ura

1

i

i

impotienti
p.

I

n

imum

ii.

i

ui
|

t

I

.ini

iii

n
'

ftt
ii. I.'

'|'i

iiii
|

M

ilii

it

r

>'t

lli|.'ll.'. Iii

'

'
:

lidcrnut,

'

iic
|

Patboi

i

\

1

;

203

B.

HMiAM

\IAUU1

\K( IIIKI'.
C >n^,hiht
,

MOdl NT. oPKIU.M l'AKS
A doiore
cliain
1'iaii-nis ct

111.

10\
i:t

vcnhirjui, sedelittm in ansoluliunc, qua
fst

\

rovocans, ut puta irrationahihs

in vobis. 1'lus aildil ail luiisMlat i.un-m

quia au-

inteiripiens non soluin orationuin eflicaciain,

verumspiri-

ihs-,' |g a

TitO signilical conver&ionis eoium pmnipiani \oluiitateiu, in tautuiu, ul Titus, <jiti dolQreW

univeisos

(|iios

pf.ot ix iin us
1

l'ructus
:

l;dcs cvacuans.

quoanovit

illa

coiiferre

quapropter

habebat
ciiea eos
carce.ris,

in« >l>niulit ioiiis

illonuu, consohitioneiu acalleetiiin
se.

alis(|ue illa, quse vel

pro saluturi pcenitentia, vel pro

ciperet de picnitentia

corum. Quaiitutn

siudio perfeetionis seu pro desiderio suscipietur fu-

haherc ostendit Apostohis, ut uee iinum
nec phigariiui doloreiu eotnputuret
srissi

turoruni,
inorteiu

oinnis tristitia,
inferat,

tanquam

sajculi

et

qiue

ajqualiter repcllenda est, ae sicut

corporis, ne.ipic

iieruun qu<> pedes ejus eonclusi
rcc

loriiicationis,seuSpiritus philargyria: vel ine, de nosiiis

eiant, sedauditacoi

lioiieeoiuin hctaretur, et iiu-

oordibus penitus extrudenda. Hanc ergo per-

Heo gratias agerot pro horuui salute, sic hoc a'stiniaus, t|iiasi remunerationem tribulatiouuiu. licfcrcns nnhis vestrum dcsiderium,veslrum /lettim. Xuntiavit Titus desiderium addiscentes enini quaj habero illos einendandi se sint bene viventibus incitati suntad desidepronhssa
lneinor lactus passioiium,
:

iiiciosissiiuani

passioncm

ita

de nobis expellere posspiritali

suinus,

ut menteni

nostram

meditatione

jugiter occupatam futuraspe et contemplatione reprouiissaj beatitudinis erigainus
:

hoc enim moclo

universa tristitiarum genera, sive quaj ex pra:>ce-

B

dente ira descendunt, qiue amissione lucri vel detri-

rium horum. Vestrum inquit iletum, correpti flebant
dolentes, quia peccaverant, nec excusare nisi sunt,

menti

illati

nobis adveniunt, seu de irrogata gene-

rantur injuria, sive quaj in rationabili mentis confusione procedunt, seu quso nobis lethalem despe-

undegloriatur in

his.

Yestramwmulationcm pro me.
se, cce-

Addiscentes enim ehaiitateni Apostoli erga

rationem indicunt, valebimus superare,

cum

seter-

perunt illum defendere contra adversarios. Ita ut
inagis

narum rerum

ac futurarum intuitu semper

laeti

at-

gaudcrcm.Quoniam

clsi

contristavivos inEpi-

stola,non mcpwnitetMimifeiitum estnondeberepceniteri ex hac re, quam secutus talis effectus est, quoniam severius in prima Epistola corripuit errores eorum.

que immobiles perdurantes, nec casibus dejecti prtesentibus, nec prosperis fuerimus elati, utraque velut
caduca et mox transeuntia contemplantes. Seeculi aulem tristitia mortem. operatur. Hoc dicit, quia se-

Non, inquit, me pcenitet asperius
iila
e.tsi

scripsisse,

quiahoc

cundum

Deumtristitia vitamoperatur, pcenitet enim,

causapoposcit. Etsi pwniteret videns, quod Epistola

et sperat Dei

misericordiam

ad horam vos
si

contristavit,

nunc gaudeo. Hoc

dum

tristitia
tristis

dicit,

quia

me pceniteret,

inquit, propter charita-

peccator

secundum munmortem operatur, detectus enim est, quasi puniendus non habens a
:

ita

tem, quia vosconstristavi, consolatio succederetgaudii

quo speret misericordiam,
defuerit, Dei

et

si

forte ad praesens

quia profuit quod vos contristavi.

Nonquiacon- C q U i vmdicet
:

tamen judicium evadere

tr(statieslis,

scdquiacontristatiestisadpwnitetitiam

non
vos
est,

poterit

conlristati

sum cum
se

se

enim estissecundum Dcum. Idcirco gavidicit, quia cum pudore contristati sunt, non
:

Eccc cnim hoc ipsum secuudum

Ueum

conlristari

quanlam

in vubis opcralur sotticiludinem.

Verum

ira

qui enim reprehensus

corrigere sepromittit: qui

futurum ostendit.

L't

in

pudorem patitur, autem irascitur, pejorem uttlio dclrimenlum patialia-

quia qui pcenitet sollicitus est ne denuo peccet. Sed dcfcnsionem. Recte, quia pcenitentia non habet excusationem, sed confusionem. Sed limorem. Ostendit

m ini

ex nobis. Ut onmia, inquit, uostra effectum

tiinorem in peccatore, qui delicti sui eausa veniam

beant in vobis, etiam quod contristavimus vos, pro
vobis est.

postulat.

Scd desiderium. Desiderat reformari
incipit pati

se,

qui se scit factum per peccatum deformem.

Sed

IJuxenim secundum Dcum Irislitiaest.pwnitentiam
in salutcm stabilcm opcralur.

xmuiationcm. Zeliun

bonorum operum

Manifestum

est,

quod
tristis

perficiendoruin.qui intelligitpro se esse, quod corripitur. Scd vindiciam. Necesse est, ut quis vindicet

qui
•st

tristis est,
:

quia peccavit,
fecit

secundum Deum

dolet

enim quia

quod odit Deus, hoc ad

oum, cujus ergase sentitaffectum,

et in

seipsum

vin-

stabilitatem salutis pertinet. (Cass.)
tia

Unde

illa tristi-

D

dicat qui se causa delicti affligit. ln o.mnibus exhibuistis vos

qua pcenitentiam ad salutem stabilem operatur obediens est, affabilis, humilis, mansueta, suavis,
ac patiens, ut puta ex Dei charitate descendens, et

incontaminalos

cssc negotio.

Quando om-

nia qua; ad profectum melioris spei pertinent, meditari videntur,

ad omnemdolorem corporisac Spiritus contritionem infatigabiliter semetipsam desiderio perfectionis extendens, et quodaminodo
lteta,

ptoris sui in

zelum habentes Apostoli, et prajceomnibus officiis humanai conversationis
etsi

duce

fide

ac spe profecfus sui

scripisi

probos se videri contendunt. Igitur vobis, non propter eum quifccit injuriam.

Ini-

vegeta, cunctam aflkbilitatis et longanimitatis retinet

que versatum et injuriosum dicit illum, qui inceinjurias et fraudes fratribus in

suavitatem, habens in semetipsa
ritus sancti,

omnes

fructus Spi:

quos enumeravit idem Apostolus Charitas,guudium, pa.r, puticnltujomjunimitas, bonitas,
fittes,tnansuetudo^benignHas, continentia (Gai
haec vero
.

stum admiserat, necnon etiam hos tangit, quos prima Epistola fecisse significat. Kec proptcr cum,qui passus est. Hi inique
tractati sunt, quia fratribus contraria passi sunt

v)

;

asperrima, impatiens, inlVuctuosa, plena rancore et mgerore, dura, ac dcs|ieratione pcenali

hic sensus est,

quem

in capite Epistolae
et cgo.

memorat,
scripsisse

ubi dicit,

si

cui atiquid donatis,

Ostendit enim

eum ouem complexa

fuerit

ab industna ae salutari

non magis horum causa qui peccaverunt

1

i.\ \i;i:\

i

in.si

m

i\

i.i-i-

PAI

i.i

i

IU

\iii

i

mitti
ijin.i
1
1 1 1 1

ill

in uii'1 iiiuIh
1

.«_'•

1

1 1

.
-

mtilli
i

.

.

.

\|-«-t
•IU
J

iii

it

iraeliaui
i
'

il

ii

m

li

ni
.

ninlii iunt f|ui
iiiiiiin
////...

.

membrum omp
i

itluntui uini

i

j11

\

i:l

>

illu

iii

tilli

.ii

^,|

liando totiut popttfi
i

-.'illn

itudini

undum
ilati

qu

fo/aliom

lniii.ii
li'

\>ll>\

i|U
.1

ni.

in nl
iliu
el

it

lUl
i

ii.ini.

ii.'

conl
funenl

intul
ini

i

.1

puhlicaiu

I;

iiiiiui
!>•
i

.

pi iiiiHin

Kpistn-

ln

uunaudiunaaevelli
.i

Intioncinaccepit;

»unl in

Tito

nii.
-.iii.

.•II

"u-

aoctui -!

iM

onnolnl
in
iiin

pletua, <|uia voluntai
i..iii.

>•<«

um

op<
I.
-

hi.i

in>.

idon
id

liiin

if

••!

ui

.

<>

im

rente

_l

i

i/uid hj

ilumiu

i>

\iiiii|ii.iiii p<
i

inil
i

audivit
iiin

ab

aia,

id
i

t

ijui
iiin

-iatiani

•i.iiii

...

ii.

.n.iiii

\. liiiii.ii.n

uitln

.i

LIBER DECIMUS TKlVlll
oapi
H
tahtr
l.

S
laamuual«i

r

\in

nimplioil

um

La-

/I.l

OUft

./,

/•/. /.,|>.

|

ntotribi
<

I

aaaai iia
.

\nii>

i

<

.' 1 1

1

1

1

i

1 1

\|

i

iiint

verbura

ti.|.i iiloi

j

nn
i|u

i>ini|

ii

mii

i

Ul inii ibul itioiu

Pauliol
,i,

Sil
,

i

im

-

* ui.l.iliiin

i

j.

,.

i,i

liorum

i

pi

intinn

aajpjj

Votum
uiii

i

i

iini

pi
il
1

eaaenl lubaftantia lacull

divui
cuini
<

inventu
iiii

i

e

i

in

miiu

l

mii.i

..|..i.iti
i l

iunt,

i

1

1

iui
rl

aad

iit

Ueo plm wvni
IMlllMl di
->

«mil

I

'

'
I

IIUII

I

t

I"

iliorum
.1.1
|.'ll II

it.iu
I

i

u uli itih

.v
I
!

!
|

l>ll<

III II /1

.

.

.

:

207
ccepil, ila
rl

B.

RABANJ MAURl ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
'"<'"'

III.

208
Miii.i

pcrfkiai "'

''""" gratiam istam.

\ui

aliissitremissio,nobistribulatio. Ver uiii est,

Quoniam Titi aflflectum sincerum sciebal circa istos, t iion hos obedientes ei, idcirco per ipsum etiam
ii,

ad Uoc opus exhortari
iii

illos facilius

posse signiflcat,
hac gratia

quomodo
fructum

in caeteris in eis,

rebus exhortationis suae hain
ul

sic dandum est, ui non egestatem preestet dantibus. Sed ex sequaliiate in hoc \empore prsesenti. Hoc dicil ui quantum habet ad tempus dividat sanctis, non enim plus exigitur, quam sibi debet rettnere. (Grcg.)

imit

haberel etiam

Quia
quit,

diligcs, inquit,

proximum tuum
:

sicut teipsum

ad ministerium sanctorum pr

ptos eos faceret, ut
largitatis

quiajam
liiin

vitia

emendabant,hujus

fructum

haberent. Qui

enimad hoc
rei

dant, ne arguantur, nul-

fructum liujus

habebunt. Sedsicui in om-

Ecce dimidium, inxixj. Qnde Zachaeus bonorum meorum do pauperibus (Luc. xix) ut videlicet sollicite perpendamus, quia et eos, quos nunc inopes cernimus, abundantes quandoque vide-

(Matth.

;

etomni nibus abundatis fideet sermone, et scientia, nos: ut in hacgrasolliciiudine,et charitatevestra in illos, ut glorietur de his tia abundetis. Exhortatur
ecclesias.

liiinus,

!•(

(|ui

abundantes aspicimur,
tribuit,

si

largiri negli-

gimus, quandoque inopes erimus. Qui itaque nunc

temporale subsidium pauperi

abeo postmo-

enim probatio duia pcrpetuu reccpturus, ut ita dieam, quasi ad apud cseteras frugem terram excolit, quse quod acceperit, uberius emendationis eorum, si prompti sint ad mimsterium sanctorum. Non quasi imperans dico, sed peraliorum B reddit. Restat ergo, ut nunquam elatio surgat ex munere, quando videlicet dives ex eo quod pauperi sollicitudinem, etiam vestrse charitatis ingenium bonum comprobans. Manifestum cst, quia non imperat tribuit, agit, ut in perpetuum pauper non sit. Vestra
Hsec
esl

scd exhortutur ut ponurise patientibus mittant sumptus,et relevent sollicitudinem illorum. Bonum ani-

abundantia illorum inopiam suppteat, utet illorum abundantia vestrx inopise sit supplementum. (Ambr.)

mumsuumDeoet hominibusostendentesproquare
sine dubio

mercedem

accipient. Scitis

enim gratiam

tempus sancti inopiam patinntur, deserentesomniamundi, etsein

Hoc

est,

quod

dicit,

ut quia juxta

DomininostriJesuChristiquoniampropternosegenus
factus
essetis.
est,

divinis solis operibus constituentes, ut doctrinae at-

cum esset dives, ut illius inopia tos divites Pauperem Christum dicit factum, quia Deus
)>otcstatis

que orationi insisterent, ad profectum multorum hi qui credunt, quique artibus aut ncgotiis insistunt,
aut certe facultates patcrnas habent, ministrent san-

homo, virtutem ut hominibus divinitatis humilians,
nasci dignatus est

suse

divitias

acquiessent

ctorum

inopiis: ut iterum sancti

illis

ubidivitessunt,

reret

utsicutdicit Petrus apostolus divinse

etistiinopescommuniccnteis, quasivice rependentes
ministerio illorum, sicut dicit
cistis

consortes naturse.
in

Homo

ergo factus

est,

ut
:

hominem
:

Dominus Quandiu fe:

Deum
estis

])ei

Ego dixi assumeret, sicut scriptum (Psal. lxxxi).Hoc modo exhortatur utlar-G
est

uni ex minimis

islis,

mihi

fecistis (Matth. xxv).

m

fiat sequalitas sicut

scriptumest. Htecest sequasanctis,

giendo quasi pauperes fiant, ut prosit paupertas eo-

litas,ut quia isti in

hoctempore ministrant
:

rum. sicut Christi paupertas profuit nobis, etChristus quidemnostri non sui causa pauper factus est,
nos autem ut nobis proficiat. Et consilium in hoc do, hoc vobis enim
qui non solum facere sed
priore. Nunc vero et farlo dumpromptus est animus
ficiendi ex eo
cl

reddantur

illis

vices in futuro

debitores cniin sibi

faciunt sanctos, Qui
et

multum

habet,

non abundabit

:

qui modicum, non minorabit [Exod. xvil. Hoc in
legitur, plus

ulile est,

velle cwpistis

perficite.

Ut

ab anno quemadmoei

voluntatis, itasit

per-

quod

habetis.

Hoc

clicit,

ut voluntas
vires,

illorum inopere appareat,siveraest,
ut tantum det,

secundum

enim habent sanctiinspe futuri sajculi, et magis quam hi qui in hoc tempore videntur divitcs, et tamen aequabuntur illic utrique, ut sicut beneficio horum sanctorum inopia sustentatur, ita et beneficio sanctorum divites iiant hi in futuro sseculo in quo videntur pauperes non enimtotos se deExodo
:

quantum potest et vult animus, ut munda fiat conscientia, non in simulatione ut hominibus placeat, et mercedemapud Dominum non habeat.'iSt emm voluntas promptacst, secundum idquod D habel accepta est, non secundum quod non liabct. Quoniam Corinthii ad hoc opus ministerii provocantur lioc eis indicitur, ut non plus tribuant quam possint, ne plus foi^te offerentes coacti, non voluntarii,

derunt Deo, ut hic pauperes,

illic

essentdivites,sed
illic

ex hac parte quia hic divites sunt,

pauperes,

sanctorum suffragio, qui hic positi jam illic mentc non cnim qualecunque meritum sunt, ditabuntur est dejustis laboribus ministrare sanctis. Qui mul:

tum, inquit, habuit, non abundabit, quia quod plus habebatdeditindigenti.Et qui modicum, non minorabit
ille

qui accepit ab

illo

qui abundavit, ut

fiat,

gravati viderentur sine

mercede

futuri, quia qui

inquit, aequalitas. (Greg.)

Multum vcro ad edomansi

coactus aliquid fecit

mercedem non

habet. Ecclesisc

dam

dantis superbiam valet,
sollicite

cum

terrena tribuit,
qui ait
:

cniin Macedonise ultro obtulerunt

cum

precibus.Ut

verba

magistri

coelestis penset,

Fa-

probarent tota se voluntate hoc facere, ut plus offerrent quam
poterant, ideoque acceptabile fuit.Quanto

cite vobis

amicos de

mdmmona

iuiquitatis, ut

cum

defeceritis, recipiant vosin xterna tabcniacula(Luc.
xvi). Si cniin

enim amplius obtulerunt, tanto plus accepturi sunt nam si tantum quis det quantum vult, aut potest,
acceptum est judicioenim videtur hoc facere, ac pcrhoc tantum det, quantum potesl etvultanimus, ut rei hujus possit habere mercedem. N071 enim
:

corum

amicitiis seterna tabernacula

acquirimus, dantes procul duBio pensare debemus, quia patronis potius munera offerimus, quam egenis

dona largimur. Huic per Pauluni dicituv
abundantia illorum inopiam suppleat,
ul ei

:

Vestra

illorum

'

\i:l:VI IONI

M

IN

Kl'1'

l'\i

Ll

I

|

n

\|j

abu
licel

qui

i

el

eo

quo

uunc

inopi
el

quundoquc videbimiui,
i«.

qui

abun

I

ir

.

.'

ut diligentei ostenderel

.

humilil

i

dia,
1

quanta
S >'

in

eutn

fiiei ini

.1

i

.11

/,,<//'/'

rii

ind
lli lll

dii ei el
-ii|i.-iln..

In

amoi
el
|»|

e pi
t

oximi uno
pi

>

.-

1

--»«.}

vitium

impictuti*

emcnitpi
ii

quempiuin
llll
.
I

humilitei
.

aspii
I

punii
11111

|.

.1

hl

t|.|'-.

I

i

iii

oliquid

ii

ibuit,
inti in

fn

lit,

mu o
'|i|.ini

jorem culpam
nxti
I

w

iupei bicnd
i

irgiendo

mci cdem, litque

i|

.1

.

iii

.

U|

intcrioribux

nudus,

um nudum
I *
-

dcspii

il

coquc
ijin

.i

1 -

-

1

ior flat,

qu

viduu vivcn*
ii

>!•

•••

proximo meliorem putat, rninun quippc
vestem non
lll
l

pi
i

ehendit,
I

di<

i

li

ibet,

quam
.

qui bumilitutem

lllll

ll.ltUI

M.

>i.i

iimii

haberc conspicimus,

quam
i

mull

.

nl lionn intei

iora pen ctnus, qunteni
ti
i

(Am
solei tei
vi'

>

ni"|.
ilri

non

elevet,

um

quiano tantoveriusquanl letinteriusctindb

te

umu
ii.
i
i

H
i|

'
i

quanta bcatitudo
i

pi

illorum
itui i^
i

in <i

.-.

i

n

pro

bi

•'.

ibu

pro moi

Bcmpci viventiu,
,|ii.i

cl

huhcn Dominum dcbitorcm s
el

:

M

iiii.mi
.

M.iii.i

habel liberos,
ii

maximc

'

i.niiili.i
lii.ii.'.

dimitl

nt

meminci
•!•

il

pi
'-i

imura anim
pntiatui
|»otiii
i

putel

flliis,
fllii
t

uni

'

lilx
i

qun
iii

miii.i
i

dci elinqual
i.it

iino
Ki

<

lu istuin

n

buoi
.-

um
dui
i

.i.

oh
'

i»i

li

"i

liitii 1

cile
iiin

t.

iiin

.-i,

"iin

i

naturam,
'•'

1

iininum

audie

pondenb
:&
ini|
ii.
\
,•

m

m

tibi }u
tiin

tnti
i

ned pote»tuti tu > libci

mendnnl qu
li.in'

edil
i

ii

biti
.

ium
ini U
'

i

1

1

i

.ii

,

'//

ijii

i

ih.i-

h.|.

torcra,
i.i

.i ini
ii.
.i

[uc

\

ii

tutcm nud
i

.

indum
tun qu»' hu

.

i

i

i.

iliiin .1
.1.1

tencn
iiln
.

irtuti
'I
i

,

dimitl

pi

ipinq
diini
libi

infci

iom
i

eetcri

iH
'ii

\.-l

i

iiin

i

.

\

iroi iim.

i

i

ii

1

1 •

i

lni|ii

iin

h

uii

\u'li \|.

pia

plemt >>'

I

ndc

t

1

1

vi 8( \il,i

.

i,

uii

iribu itunii

:

'11

11.

RABANl RfAURl ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARB
bona, quia tales mlttll Asunt, refovet,
Pae1

III.

212

ftoffllninibus vo.ro sic provldel
:\d

ea quaa putrida inveniuntur,

mo*-

hoc opus exhortandura, qui probitnte bub non
i'is
:

dci.t imftr.) Posl

oianl

scandalum, sed provocenl
1 1 > < >

eoa,

ne

bonn
In

provinciffiAchaise,
thii Achftioi siinl.

s Achaia, id est, ecclegice Maced non tamen omnes quia st ('orin-

doctrina

^t

*

>

l i

per improvidos ministros ejua

piicparaveiant seeinulationeducti
plufl

vitupert,tionem cadereti Misimus autetn oufn
rt

illis,

Macedonum,
exlinilatiir

u1

ministrarent sanctis, <|uo dicto
dic.it

fratrcm nostrutn quemprobavimusinmultisslBpe
:

Oorinthidfl euin

illos

paratos ab

sollicituin cssc

nunc aulrm mUltO
in

sollicilinrcm coiicsl

anno priore, sed exspectarejam hoc, ut divideretur
rainisterium illorum, prounivftcujusque necessitate.
El vcslra SBmulatio prnrocaril jiliirimns. Post

fidcntia

mulln

ms, Sive pro Tito qui

socius

nicus, rt in roliis udjulor, sirr fralrrs noslri npnsioli

Mace-

ccclrsiarum.i/lnria Christi. Titiun idoo soeiuni
tooat,
(|iiia et

suum

dones Achaiam paiatam
tliii

dicit.

Deinde ut

et Corin-

ipia apiscopua crut. cui

miniaterium
provincia»,

liant parati

secundum promiflsumsuum.Caeteras

dedil

notum

in oiiiniiins ecolesiia ipsiue

vero eeclesin: ammlatione Corinthiorum,

dum

au-

quibusaddit

ot

tertium fratroui probatum in multis

diunt illosprius
post

multis errorihus fuisse implicatos,
se lionne voluntatis effectos,
:

operibufl bonlfl

atque sollicitum per
:

Titi

autem

re-

autem corrigentes

incitati sunt ad bonum opus quia si hi qui post aclationem roforentoshonam voluntatcin Corinthiorum et c.rtcrorum missorum quos apofltdlos ecclesiarum Bceptam fidem mnle versati sunt hanc cceperant hahere voluntateni. qUantO rnagis isti, in quibus incc glorise Christi apellat. SollicitioreBa se factumesse

ostendit videndi illos et exhoctnndi

ail

ministerium

vitia

non sunt reporta
ilc

!

Misimus aiitcm
sitis.

fratres ul

sanotorum

:

(iduciam enim accepit audiens melio-

nc quod qloriamur
Ut

rohis, cvacuetur in

hac parte,

res eswe tactos Corinthios.
eos, certus.

Unde satagcbat wnire ad
sibi ut
est

qucmadmoilum

dixi parali
est,

Hos

fratres
ei

me-

quod obaudirent

bona opera

fact

morat, quos supra, id

Tituin et quos

adjunxit

cerent. Ostensionem ergoquse
ijlciri;r

charitatis vcstr.r

adjutores, qui impensius exhortarentur eos ad pro-

nostr.r pro vohis in illos oslcnilite in facie cc-

missionem inplendam in ministerio sanctorum ut non

clesiaruni.

lectionem

Commonet eos suam ostendant,

ut in his quOs niittit diut bona qu;e de ipsis au-

solum

litteris,

sed et facie ad faciem oblectarent eos

crebris admonitionibus, ne exsultatio Apostoli, qua
in splendore

dierant vera probarent. Sic enim ostendebant profecisse

animi eorum gloriabatur, evacuaretur.

se monitis

Apostoli.

si

missos ab eo

cum

Ssepius ergo hoc

honore

exceperint, ut osateraa ecclesise

agnoscerent

circa eos ostendit,

memorans, sollieitudinem suam nolens illos confundi. Nc cum
etinvcnerint vos impara-

vera esse bona, quaj de

eis dici cceperant.

Provocat

vencrint

mccum Maccdoncs

ergo animos eorum, quia de quo bene sentitur, solet se

toserubescamus nos, ut non dicamus vos,inhacsub-

meliorem praebere.

C
IX.

stantia.
fuerit

CAPUT
Namde

Manifestum est, quia quod testificatus est de

si

non hoc inventum
erubescat

his, et ipse

Apostolus, suspicioncui c.rc/utlrns, docet elcemosynani dandam cs.ic vclociter, hilaritcr el, ahundanter.

in ipsis, et ipsi

amplius confundantur, qui necproillud facerent,

pter quod testis eis exstitit Apostolus, id agere nisi
sunt,
viri

lia cst milri seriberc vobis

mum
nes.

inmnctos, cx abundanseioenimpromptumanivestrum, proquo de vohis glorior apud Maccdofit
:
:

ministerio quod

quod verum

vel propter tanti

personam. Neccssarium ergo existimavi rogarc
pr&veniantadvos,ut pr&parent repromisesse,

fratrcs. ul

(Amb.) Et hsec oblectantis verba sunt supertluum enim esse dicit scribere cie ministerio, quod
fit

sam hencdiclinncm hanc paralam

sicquasibene-

diclioncm. non quasi avariliam. Ut sollicitudinem

in sanetos.

ut de his bene sentire videatur. Su-

suam adhue manifestet, rogasse
quos admoniti
profectuin,
id

se dixit fratres, per

commoneas eum, quam scias facturum, sed ut diligentiam suam ostendat, necesperfluum
est

enim

si

implerent quod promiserant, et

sarium
et quid

est ut scribat, et ut hos

promptiores
manifestet

faoiat,
:

de his

eseteris pnodieet,

quia

non implebant. CumsupraTituin voluntarium dicat hoc est, non illi fuisse extortum, sed mox ut audivit libenter amplexus est, ut videatur
:

superflua

majorem parere sollicitudinem. voluntarius ad illos profectus propter spem illorum Nam et Dominus non dubitans de amore erga se Pe- D nunc non ideo se rogasse hos significat, quasi notri apostoli, tertio dicitei Simon ,/oannis. amas mc ? lentes ire, sed suum alfectum probat circa illos, (Joan.ull.) Quaa trina repetitio quasi superflua videquando volentes ire insuper rogat, ut sine aliqua tur, sed prodest ad perfectionem monitionis, ut mora tiat, quod et illi volunt, et hic precatur. Hoc
solent
:

sciat se

cum magna diligentia debere curare, quod frequenter mandat. Quoniam Achttia pnrala cst ab
anno
pra-terito.

ergo agit

cum

his, ut in

promissione sua fideles

sint,

etseideocommonerepropterexistimationemillorum.

(Greg.) In quibus

enim non tam

opera,

quam

pia vota requirebat, in eis procul dubio

plus laudat pia vota,
est,

quam

opera.

Xotandumtamen

non circumvenire, sed ut tantum offerant, quantum non pceniteat. Hoc autcm dico quia qui parce scminat, parce ei metet. Parcum avarum significat, cui extorquetur, ut inferat, pcenitetenim, quia promisit

quia habet improperium heec ipsa consolatio cum dicitur. ah anno priorc boiunn quiilein. sed
;

hoc et detarditate eorum
serant, et
inessis
est,

coliigit,

qui olim promi-

tarde

atque ideo hoc magisternon sine reprehensione laudabat medicus quippe est, medicaflacerat,
:

diu deliberabant.

Huic parco perparva
nescit

quia

eum

dubitatione seminat,

mentum

vulneri apponit. quod et ea quae purgata

enim prodesse quod

facit.

Et qui scminat in bene-

1

.

1

1

,

.'I

ENARRATIUNUN

l\

I

!•!•

PAl

Ll

I

ln

Mll

i\

u

\|.

ihutlonl

1*4

d/tVj

*»•« 4

riubin conrie
Innjil
iii

ln

inflrmii intullt, q
.

r|uii

f*ntihu«

liu

...
\

i

I

wien»

inop
"i
poirt
li
i i ' i

tmli iiini.it
1
1 • • 1

N

itn

tii

,

i

<|MI

1

1

<

intulil

<

l

1

1

-

//
l

'

mtnat,

plui iutAin

nonnu
qul
i

diaimui,
<|Hi•

.

ouipati
ni'li
il

i

q
li

|«i frct»'
-

.'•

-nli
'iii'
<"l

|.;ilitni
I

1 1 j

r i •

qUO

I

I

'ii
|<i

i

,.;>-, i.nini b

'i.

i

rolun•

baawi.i»

i

.

'

irient
i

t

i

• 1

-.

<it,,

<li\ i--.-t.

.

,n,,<
.11

i

<i

ii<-

<|iii|i|i,

.-t

in

bono
ii

"|

*

iiiini

nolentam,
.1111111.
i|ii..il

riiacipuli*

vh

im•

llili

|>i .!•.

pptuiti

*

t

. -

\.>lui-*<-

/

niuqu
iii
i,
t

(tiligit lh

'i-

i

\nii<
i

i

!'<

<i

illm
\

lum

i

ll.im »»iyo

(':

i

ni iuiui iiin.
itil.
i

-i

l

<

itiitn
I

ii.ii

hii .iniii qii
. |

'

iinl.
t

Iiiiin- <'l<-uii

i<n-

<

iii

i

<-ti ililliil

1,111'

|

il!

i

> I

.<l>.

iiui

.

quuni
il
.

lli

ini

'

ijin

i

qui in\ itui lm
.in-

pi

opUu

i

irgtitui

inferantihui
/'•'
i

tut pii

inveni
.

n

l|.,||

ll.|l..-|

,T-

.

l

>
,


1

ii

li«

i«\.i|.i,n,
I

nt
'!< u
1 1
1 •

licul
i

iii

<

i

1

1-

ni iiiii.i

ritiii,
ii
i

•!
<'t
i

t

uti ln

niii.


i

favaal

iii'|.iii

1

1

1

1

1

1

.

iii

abundeni

in

omni bon
l<|.-'
\

iin

Sancl

I)oi

/

'

mb.)

1

II

ll.

lt

I

..|.l.,l.

Ill

I

l

.111111

>•

|«'l

-lllll.
i

I

qul h
I

uiipllAratJlr
i

-ii<i

-iui

Del

niiiii.

nec
<•!

ii

t Itia

qu

i

i

lalutem
•l.iin
.'ii

»<•!

initn, nt

nii
i
.

si in

<

-iiiin i'ni i.Mii

iibi
b

|..t.i iini

|i<i

opara abund u
luflh
it,
<

illud
i

enltu

ibi retinendo quod
iin. \,-i |,.ni|,..<

ntai
ii<

uin

iui|. ••11'i.uit
..|<<i
>'

'

i.

,m

it

ihund
it

ii <•

iii

omni
.•(

bon
i)
i

llMln.

,'

hoininii
i
.

parvi
i.<

|Uod Uihuil
ii.mi

unnnquin
i|uantum
ili
i

i<nn

|inli.
il.-

in.

loluiii
iiiin.
••

.|M

1

1

1

iii

iad

<t

i|M.iiiti.

<i

quo
|<

I)

vidun

ii.

i

lin •!'

n

>

i

iii

i

|ui 'iinit.i

mlttobnni laudati non tunt,
ttllll '•-!.
t< iii

illiu

inlra

panrum mul
.

'

ijlllil

|ill|

llli

ll

i|'i

IM

'

minui
-i
ili.it

mlesi nni.
.

iini

plu
"ii

iniiin iiini
\<'niM
illnilnl
tlllll
|.

quia

ulti

plui in

quam divitum multum,
.•!•.

qui

i.n

i

i,

'

'

h

1I..1

|Uifl

.

I*

nt

ill(.
,

II

*

»

I

|

14.

.

215
accipiunl sub
cti,

I!.

l!.\li.\M
Christi,

MAll.l ARCHIEP. MOC-UNT.

OPKHUM
spiritalia,

l>AUS
putat

III.

Mi;
carnalia.
In carne

nomine
illis

non mendicitati subje- Aqui spernii
se norunt,

illa

sed Deo, de cujus bonis
eis gratiae

ali

tan-

ciiini

(imbulantes, non secundum carnem militamus.

tmn ab

referuntur, sed a reliquis lia-

Hoc

est, in

corpore
vivit.

positi, spiritaliter

vivimus

:

spiri-

tribus, qui pro bisgratias agenl Deo,

commendantes

taliterenim

qui facit quod placct Dco, hic ergo

factum ipsorum Dqmino,

ul

paucis tribuentes a mul;

torum obsecrationibus commendentur Deo probantesenim mentem eorum in bocopere, magnificant in
cis

secundum carnem militat, qui dcsidcriis obtempci at Omnis enira errorcaro dicitur Christo autemipse militat, quiobauditeumin lide ct d isciplina. Nam ar:

Dominum, cujus spe

firmati, obediunl Evangelio

mii

iiiiiiii.r

nostr&non carnalia, sedpotentiaDeo. Ideo

Christi in subjectione mentis, ne velinl eos sibi humiliari, ut praebeanl quae necessaria sunt sanctis
;

fortia

quia incorrupta,

omniaenim

carnalia corrupta
vitiis,

et

suni,

arma ergo

ideo, quia

repugnant

signum

hoceritinsimplicitateageregratiascommunicationis illorum, commendantes se orationibus ipsorum et
desideriis eorum. Quis enim non cupiat oculis videre

babentia imperatoris sui Christi, qui

liostis est vitio-

rum. Sicut enim imperator permilites vindicatsuum regnum, ita et Salvator per nos servos suos defendit
nnius Dci professionem et disciplm&m. Addestructio-

necessitatdbus suis propter Dei

nomen subjectos?Deeriim dat, qui
his

nique Dei dona vocantur

:

Deo
in his

ninistrat, quia qui jubet Qeri, ipsi

nem munitionum consilia destruenfes.et omnem al" titudinem extollentum se adversus scientiam Dei. Arimputatur, qnod

datur. (Jratias

autem Deo
;

agentes, et super

ma

spiritalia fides est incorrupta^ praedicationis,

per

ineffabili dono ejus donum enimDei est quod incitat bonum opus homines, spes enim promissa lacessit

haec

Deus

vincit principes et potestates,

quos con-

stat ut sibi

usurpent imperium
se

extolli

contra fidem

ad ministerium supradictum.

Christi, cogitationibus

hominum

inserentcs, ut

CAPUT
Excusat
se

X.

avocent eos a Dei dominio, quas cogitationes destruit veritas fidei.

Paulus de

sibi false impositis per facti
et

Munitiones ergo principes

dicit,

evidentiam, per rationem

exempla.

et potestates, et spiritalia nequitise, qui se extollunt, et

Tpse autem cgo Paulus, obsecro vos per mansuciudinem rt modestiamGhristi, qui in facie quidem humilis

armant infidelium animos ad contradicendum

Christo, contra quos pugnat Dei lex, dissipans consilia

intervos, abscns autem confido invobis. (Ambr.)
est

Hoc
lis

qnod

dicit

nunc, quia

talis est

absens, qua-

ct

pnesens, nec cnim huinilis erat ad faciem adualicujus rei, qui constan-

eorum. Et in captivitatem rcdigentes omnem intellectum in obsequium Christi. Captivat intellectum dum contradicentem rationem vincit, et ad fidem
Christi, cui priusrepugnaverat,

latione, aut subjectione

tiam suam

sic zelabatur,

ut aliquando etiam a
;

licitis

tum
'

inducit, etparat.i?£

m

humilem etmansuepromptu liabentcs ulcisci

temperaret ne inclinaretur
stola (I Cor.
vi«)
:

unde

dicit in alia

Epi-

Omnia mihi
:

liccnt,
et

sed cgo sub

omnem inobedientiam,cum impleta fuerit vestra obedientia. Msaafestxxm est, quiavindicat inobedientiam,
cum
condemnat per obedientiam, tunc illam destruens, quando eos qui resistunt perducit ad fidem, ut perfidia ab his, quibus defendebatur, damnetur. Qux secundum faciem sunt, videte. Nunc vult eos quse palam sunt considerare, id est, ea quae ediillara

nullius redigar potestate
ct

csca ventri

ventcr

escis,

liunc

ct

hanc Dcus destruet. Ideo ergo absens obse-

modestiam Christi interponit, ne prasens durior inveniatur, causa vitiorum eorum, quam est in Epistola, ut componentes se qui adhuc non emendaverant, mollirentsibi rigorem Apostoli, ut mode.racratur. et
tos eos inveniens pressa severitate Uetaretur in eis.

cturus

est,

quia sunt aperta dijudicare. Dicit ergo:
nos. His lo-

Si quis confidit sibi Christi se esse, hoc cogitet iterum
apucl
sc,

(Joniidentiam itaque tiduciam severitatis significavit,

quia sicut ipse Christi

est, ita et

quam forte

in Epistola
facie

tamen praesens

tantum habere putabatur, non quiain prima Epistola severus,

quitur

quorum

tangit superbiam, qui de se prcesu-

mentes inflatione animi, rninus quara dignum erat de
Apostolo sentiebant, quasi non egerent prseceptis
;

et nimis rigidus videtur. et ideo

commonet ne eadem

non sperabant. Rogo ejus quos commonet, ut si de se confiderent, quia autem ne prsesens audeam peream confidentiam, quaj. erant servi Christi, non utique deberent de Apostolo sed et de eo quamvis impar sit, vel siexistimor audere in quosdam, qui arhitrantur nos, dubitare tanquam secundum carnemambulemus.IdemsensvLs militer sentire, cum utique magis praeferre sibi debeorat enim ut tales est, quem ut delucidet, repetit rent magistrum gentium sed hic humilitatein illos
severitate pnesens utatur, sicut
: :

;

illos

inveniat, ne cogatur irasci, sed ut requiescat
eis.

in se docet ajquans se et

illis,

cum

esset vas electionis,

cum
et

Hic ergo aperuit quod supra significavit,

magister gentium in lide et veritate. Hoc ergo

adhuc in subjectis plenius manifestat, hanc esse

vult illos considerare,

quod utique claraluce videtur.
plus festi-

confidentiam,

quam

hic fiduciam dixit, datse sibi po-

quia de Apostolo

nemo credentium non

testatis a Christo, cujus vicarius est, ut vindicet iu

met,

quam de

se,

quanto magis neino minus,

quam

eos qui sub nomine Christi agentes non obaudiunt

de se debeat aestimare ? hos ergo contestatur ac docet neelatione mentis,bona3vitse
(|iii

ut corrigant, in quibus reprehenduntur. Hos

dicit,

meritumperderent,

qui non recipicndo spiritalia qua> ab Apostolo dice-

enim

scit se aliquid esse,
et

humiliat se ut amplior

bantur, sic

eum

existimabant, quasi carnalia loque:

fiat.

Nam

si

amplius aliquid gloridius fucro de

non essent. Ideo dicit Qui nos arbitrantur secundum carnem ambulare, quia
rctur, qmv. recipienda

potestate nostra,

quam

dedit

Dominus,

in wdifica-

tionem,et non in destructionem vestram, non erube-

KNARRATIOM
n.

M

I

l

|'|'

l'\l II

I

II:

\l|l

n u.

i

Nunc

i/iiiii'-.tt

i|ui

i

bumili

ntett abiO''

uiaa Doi
iii

; .
.1

t

i

11

t

perdal
l,

ijiii

Doniino
.

rni

im

lin

inferioi ibu

quanto ma^'i
oiiip
il

bi

qui

nulliu

monii,
'

i

ii

i

r

i

f

fei !••

majoi

/'(

/

i

illum

|

|n

tobi
n

.

i|hi
fiilui

neque
iuui hubel
.

que

|"

ideo uudet,quin

|.i

/

///

|d<

n

''

tera

quam
.

p

n •<

it
|

romptoi

-

a

Domino
•'
i

enii
|i
il

1

1

1

1 1

non

.1

ii

i

m
.•i

|iii.l.>i

eni pntitui

Ideo

\|

non

pi

t»|

uli.-i
II
1

ii

dum
I

'

"i

i

ipit,

quia
juitui

fidui ia

p
nii••
i

1

|i|.i|i|.
ii

qui

ii"ii

|ii

.

ibnul
I
i

.i.

l.m

t

••-

qui
pi eedi

mmendai

velel

inoi

Sed [ilerumque
i,

emel ipno
mittuntui
pluvi

ul

pronint, cupiunt,

m
tan

unt,

t.ili

i

plerumquo ut

quieti lint appetunt, ne<
igitui
cil

Nemo
l.ini.

quandolucera nubium

quia

nem
l>..iiii

mprehendel quando
ul
i

DeuH
<yi////

virtutera

prtedicationif dat,
it
I

pr.i>dicnntiura

gloi ii
./

I

ii

-

ii' I'-

lob

.nt
'

m

•/'

quia mensui

dicat,

nunquid
i . • |

»i
'

venturot
'M
'

in

mundo

'

pi

h. ul

|.nn connpii

i

indum Dominun
indc

repletionc spiritu
.

impellat, quihtiHve n
ii

Ini

itatcin

modo

adhuc aptc *uhjungitui
: i

II

i

i

.

niib

Ui

dii ul ioni
:nl
\
1

quippe poi ta ent qua
I

dui

it

iui

1

i

r i

unt. qui
le

intentioi

pei

I

ii

i

mundi
qu

di

undo
quique
i

ii. .ii

.

i

'iui.i. ni

>
l

.

iim runtodiii
\

illicite

i

n

(Ainbi

||

iminendanl
iIi.iiiiii.ii
i

qui n

volunt, nomii
mittitui nounibi

qtii .iiiin

Mll.ll.
i
'

ll

pOl
di
nii
p
.

minu

jungit,
iliiin

ump
i

ii

it

ln

qui

inlnl nlii

admtt

219

H.

RABAXl MAUItl ARCIUEI». MOUUXT. OPERUM PARS
nequegloriam Bperat, quajAul e*
el

111.

m
;

dens,non
in

in

hisconfldit,

ipsis

virginibufconBtetea,queadiciturapon»,

aliorum laboribus constant. [deo
in

Apostolus non
crediderunt,
:

audel
ni'

hos

qui aliis preedicantibus

in alienis laborlbus gloriari

videretur

sed hoc

oititur, ut eis preedicel

quibus non

erat annuntiaglo-

omnibus Christianii in Ecclesiam oohlilii ad matrem conourrere dioantur, oum ex ipsis liliis eonstet ea, quas dicitur mater uuiic snim desponsata sst Ecclesia et rirgo est ad
tanquara
si

currentibus,

tum, utgloriam labore suo quserat. Qui etutem

uuptias perducenda,

id est,

cum

se continet a corqtto

Hatur in Domino

glorietur. ttoc dicto

signiflcavil

ruptione steculari;

illo

autem tempore nubet,

ipsam cohfidentlam, etgloriara Dominodandam, cuJusgratiaest, ut qui
In

uuiversii mortalitate prtetereUhte imniortali concc-

potestate evangelica confidit,

ptione fetatur
(jinviii

:

Dcsponsavi, inqait^vos uni viro virv.rlt.ihvrv

Deo auctore
v'mi
pit

confidat, u1 queestus

Domino

in

lucrum

veniat.

omnis negotii diSed qui non acce-

raslam

Ghristo, Vos, inquit, virgi:

iiLMu a |)lurali

ad singularem eOncludens

ideo et

a Deonon potest in suam glorlam quterit. Non enim qui SBipsum serpens Evam seduxit astutiasua, ita commendat, ille probatus est, sed quem Deus oom- sensus wsiri, et v.rcidant a simplicate, quss e$t in Christo (Ambr.) Ostendit qua causa cogitur vcra mrntltfi. Verumest, quia illum Dominus commendat, et ille probatus est, quem dignum habet, ac mittit"dese protestari, ad hoc enim gloriam sibi datam profitetur, non ut so laudet, sed ut illos deformet Utprsedicet donum ejus. Quem autem non mittit, non illum commendat ipse autem se commendat qui subnomine Christi contra OhristUm praadica-

potestatem

Domino

gloriari,

virgines dici possunt,et virgo. Timeo

qttia

autem ne sieUi oorrumpantur

:

qui non missus praedicat,
est.

ac per hoc idoneus

non

bant, a quibus Corinthii
heec his lnagis

seducebantur, et veritas

sed prtesttmptor et reprobus.

quam

ei proficeret.

Hoc enim

agit,

ne attdiantur seduetores,

quos diabolo comparavit

CAPUT

XI.

propter astutiam malitiee eorum, quia corrumpere
fidelittm

cordaa veritate Christi conantur. Hoc ergo
sollicitus de eis

Prasmitte.ndo rationem suamponit commendationem Apostolus, ex suis operibus, et malis perpessis.

timens semper

est

ne

violentur.

(Aug.) Virginitatem corporis paucro feminrc habent
in Ecclesia, sed virginitatem

Utinamsustineretismodioum quidinsipiehtixinew,
sed et supportate

cordis

omnes

fideles

me.

(Ambr.) Incipiens
dicit,

vera

de
ad
sed

babent in ipsa
rint, sine

fide.

Virginitatem cordis

timebat
perdidc-

semetipso harrare,

insipientem se

quia

Apostolus corrumpi a diabolo, qttam qui

lattdem ejUS videtur pertinere. Propter quoddictum
est,
«

causa sunt virgines corpore.
;

Mulier ca-

non

te laudent labia tua, sed proximi tui

:

»

tholica prsecedit virginem haereticam illa
illa

enim non

hic dolore compellitur propter hos,
prce ceeteris

qui

cum de
:

eo ^estvirgo in corpore,
et mulier,

mulier facta ost in corde,

bene sentire deberent, indigne sentieDvi eemulatione
tlvspondi

bant.

Mmulor enimvos

non a marito, sed a serpente. Quid autem Ecclesia ? Super aspidem, inquit, et basiliscum
ambuiabis (rex est serpentium basiliscus,
lus rex est
sic

enim vosuni
dit.

virovirginem rttstam v.rhibvrr Christo.
ejus profieiat, sed

diaboet

Qiue locuturus est amore eorum dicturum se ostenut

daemoniorum),
(Psal. xc).
is

et

conculcabis

leonem

nonmagis ad lattdem

ad

draconem

horum
feris,

profectttm, ut discant,

quemadmodum
:

pa-

Nam
tis,

si

qui venit, aliitm

Christttm piwdicat

renti suo in Evangelio faveant

quia vituperatio pagloria

quem non
qttem

piwtlicavimtts, aut aiiumspirilumaccipi-

detiactio fdiorum est, et
est.

laus filiorum
iide,

non
livctv

accepistis,

aut aliud Evangeiium.
paleremini.
si

patris

Virgines

ergo eos esse in

unde

quod non

recvpistis,
:

ircte

(Ambr.)
aliud dicat

et corruptores fidei zelatur ab his, ut in die

judicii

Quare

ait

patvrvmini,

alius vflbis Christus
spiritus, vel
,

incontaminatos eosassignetjudici Christo. Hinc est

preedicattts

fuisset, aut si alius

unde
r/invs

et in Apocalipsi Joannis legitur

:

Hi sunt, in-

Evangelium
:

traditum vobis fuisset

cum

Galatis Si quis vobis annuntiaverii prsetvrquam senoncoinquinaverunt, virenim iivrmansvriinl hi svtptiinlur Agniim qao-^quod accvpistis, ttnathvma sit? (Gai. i.) Si Galatis perversum erat aliud accipere, quam ab apovitmqttv vadit {Apoo. xrv). In mulieribus errorem siquit, quictim mulivribus
:

gnificavit, quia error

per mulierem

ccepit,

sicut

et

stolis

fuerat traditum,
si

quomodo

Corinthiis rectuin
illis

Jezabel mulierem dicit propter
zelo

uxorem
(III

Acliab, quae
Rvg. xvin),

erat,

alius Christus pradicatus

fuisset

?

Sed
Hvvlv

Baal

Dei

prophetas occidit
.

sciens Apostolus

nunquam alium Ohristum, quam
est preedicari, idcirco ait,

cuni intelligaturidololatria, quia
res, et
fidei

corrumpuntur momulieres intelligas,
quia corpora sua

hunc qui crucifixus
pateremini,
si

veritas.

Nam

si

Vobis alius potior Christus ab his qui

ut ideo

putes

virgines

dictas,

veniunt pnedicatus fuisset: Galatisautem anathema
dixit, si aliud

incontaminata
ria sanctos,

servaverunt,

excludis ab liac gio-

audirent quod nonutique majusesset.
a nobis annuntiatur, et hoc
est,

quia omnes apostoli exceptis Joanne et
et

sed Contrarium. Porro autem, inquit, ipse Christus
praedicatUr ab
bis, qui

Paulo

uxores habuerunt,

vide an

conveniat

ftCCUsare apostolum Petrum, qui
stolos est,

primus inter apo!

Evangelium, quid causae

ut nos inferiores haidis

quanto magis inter cseteros

(Aittj.t

Quod

beamur, cum
bus, hoc loco

nihil

amplius ab

addiscatur

?

Su-

vero in evangelicaparabola/ilfa^/i. xxv) sponso dixit

perius de pseudoapostolis loquitur, fideicorruptori-

obviam venire

virgines, sic intelligenduin puto,

autem de

veris pnedicatoribus, quia

'

1

.

'

I

ENARRATIONUM
(

IN EPP

IM

l.ll. II:

\in

r

.

n

All
•*«*•

l»i--ii-

'.i

Inthioruic vai
''11!

ii

ei

i

n

ibi

uliqui favei

paeudoii|

w-.l

comp
U llfl.ilil.
l{

'Mi
.illl

ui

1

.

Mni

Domine

fbi

luiii

defoi mantea, oul

1

in

cam

• 1

HNIH

(0/1

N

.11

Vttll

ffl

atium

I».

'

11

dei

1.

quia

iniilii.'!

do< uil
pi

niebnnl npontoli
|.i

i|tii
'

opcmii

n
t
1

ioi

1

ini

11111

1

1

nda maj
Vpo
1-

»1

|ai

toii

I-

••

tiocum t
1

tii

laboi iv
.

11

.i
-ii

1

1

iminuin
/

in

templ
!

videi
>.</

ii

t

1

ii.

.1

non

1 1

1

>

ae>

inni .i.uii

eloquent
nusu

ul pul

1

aine

I

I

men
banl

lani to Spii itu, led
1

ho
ni
.ii
1

lanpi
.1
111

i|

'01

intlni

1

1.

.

mi

.

um

11

rlulI

ilii 11I

111

imen -1 mone,
1

1

e

humilial ul
ubi
.

ii

ol

-t

illud,

qti

1

I

.

1

1

1

/'<ii//.

,

inquit,

/'

'"'

mm
1

.

1

toi

1

1

••

1

1

iiiim

1

-• loqui nes< h
ii-

voluil

li

>|in
.1.11
1

>!

|,.

1

1

1

l

quentini
ei

neniinpei Itum,
luil

volebant,

in
ci

bo

t

imen
In
iali

1

quod
1

H"ii habel

iraon
il

iraine,

1

1

>•

quii
'|

tum

.ili.|

l'i

onuntiavit,

quia
I

pei itun

-1

ln

1

roua n"ii bbI apu
r 1

Deum
i

qui

utem
quia non

ientinm Dei
licei

1

1

habel
.

.

1

aua eHt

noranl

1

.11

iu.iMi

juod pei tim
loquenti

1

.-111

Apoetol
virtuti

quentia

1

quentia

immendai /» omi
ie dii
11

Manifeatum
iinii

inthiia in

omnJI

ignorabanl
>•!

ati

un loqoen
.iin
>

ti

habei
ral

III

ti.iiM.
kal 11111

li...

u iontei

faveh
t, i<l

ii

|Uo
qili

nii.i ioi
.

om m
humili
M"ii
11

ieh

quitui

quia

h ic peji

ut

<

um

illura in

inill" deeiuii*,
-»•111

mil illum
irapd

poi

.iini

-'.111111

1

1

in

Quon
ii.nii

tulil

miM.iii ei nit
1
1

.|u 'I

luraptu
:

1

pci •

noluit,

idcirco,
111.

nunquid
imin

pei

humiliin

indi
11
1

Ipienduni
1

1

iiniii
1 1

.

ii

1

1

1

hebutUl
ptu
1

.

11-11
111

nh
i'

hi

i|"

1

1

'i

lei

ul

l

u<

tiiu

-• .111111

pi

1

;

;

223

HAHANI MAHRI AROIIIKP. MtXHJNT. OPERUM PARS
si

III.

in
in pecuniis

ministerium vestrum. Pensemus ergo
cujus boc raansuetudiriis fuerit, panem
dicare, e1

possimus,

A

voluni oceasionem,utinquogloriantur,inveniantur
sicui
ei

spiritus prae-

nos. Gloria

pseudoapostolorum
quia
nisi

panem

carnis

non accipere, corda au-

erat accipiendis, ideo Apostolus hoc
illis

refutavit,

ne

dientium

dedivitiis aeternis instruere, el inter eos-

similis

videretur,

hoc ab Apostolo
data fuisset acin

dem

discipulos lideles et abundantes fame laborare

vitatum fuisset, major occasio
cipiendi, aut

illis

tamen quod patiebaturdicere; quae patiebatur non dicere, nec tati**ii dolere videre dura erga se corda auditorum
inter satiatos pati inopiam, nec
:

magis extorquendi, quando

hac

re

formam ab Apostolo datam ostenderent.
Namejusmodipseudoapostolioperariisubdoli sunt,
transflgurantes
in

;

tenacium, nec

a

prsedicatione desistere.
el

Nam

sicut

apostotos Christi.

Subdoli sunt

apostolorum Acta testantur, anno
continue in eadem civitate

sex

mensibus

quia in avaritia, et non religiosa mente, neque missi
praedicant Christum,

prsedicavit (Act.

pantes. Etnoninirum ipse enim Satanas transfigucumque ab eisdem Corinthiis recessisset, rat se in angelum lucis. Manifestum est, quia frescribit, quod apud eos positus pertulit: postmodum quenter multos fallit Satanas, ostendens se illis. quare autem hoc eis cum inter eos viveret nunquam dixit ne quod erga eum factum ex bona vo- quasi angelum Dei, ut decipiateos; unde JesusNave Luntate non fuerat, fieret exjussione, et cum inno- B sollicitus quaasivit, quisessetquieiapparuit(/os.v) et apostoli in nave perterriti, putabant phantasma tesceret eorum misericordia, remaneret voluntas autem hoc postmodum longe positus esse, unde Petrus apostolus dicenti Domino Nolitc ignota. Quare timere, ego sum, facile credens, ait Si tu es, jube scribit ne omnimodo discipuli incorrecti remaneme venire ad te super aquam (Matth.xiv), ut si firet quales magistro in tenacia fuerant, aliis rent, quoque fratribus tales essent. Yere et in hoe Pau- miter posuisset pedem super aquas, seiret verum esse quia non erat phantasma quod apparebat. Non lus, vere magister gentium sua negligens, aliena
:
.'

xvm); ad eos

nomen

sibi

apostolicum usur-

:

.'

:

;

curans,

implevit quod

praedicaverat.

Nemo quod

est

ergo

magnum

si

ministri ejus trans/igurentur,

quod alterius, et non quae sua sunt singuli cogitantes, sedeaquae aliorum.Quanta itaque ista mausuetudinis virtus est, quanta tranest queerat, sed
quillitas spiritus
?

suum

velut minis WjMs^to.Ministrijustitiajapostolisunt,

quorum
rum.

se hi socios mentiebantur, ut deciperent

audientes.

Quorum

flnis erit

secundum opera

ipso-

quis autein nostrum,

si

unumhusibi vitse

Sine dubio, quia judicabuntur hujusmodi, se-

jus niundi vitse ad omnipotentis Dei servitiurn convertisset,

seque egere conspiceret, et illum

suse subsidia

non praebere, non protinus de ejus vita desperasset? quis non incassum laborasse se^rum dixit, ut sicut opera et cura ventris interit, ita et hi interire intelligantur. (Greg.) Antiquus hostis diceret? quis non ab ejus exhortatione obrnutesceille aliter religiosas hominum mentes, aliter vero ret quem in semetipso primum ferre fructum boni
.

cundum animi sui nequitiam, quia non propter Deum, sed propter suum ventrem simulant se ministros Dei, finem tamen illorum secundum opera illo-

operis nonvideret. Sed Paulus per
in

mansuetudinem

huie

mundo

deditas tentat.

Nam

pravis mala, quae

virtutum vertice solidatus

perstitit, praedicavit,

desiderant aperte objicit, bonis autem latenter insidians sub specie sanctitatis illudit.
liaribus suis,
lllis

dilexit, et

bonum quod

cceperat explevit, atque por-

velut fami;

tando et persistendo discipulorum corda ad miseri-

cordiam perduxit.

Nam

dum

scire se

indicans in

eorum profectum postmoeadem Epistola scribit
/il

iniquum se manifestus insinuat istis vero velut extraneis cujusdam quasi honestatis prsetextu se palliat, ut mala quse eis publice non valet,
tecta bonaa actionis velamine subintromittat.
et

(Supra cap. ix):De ministerio quod

in sanctis ex

Unde
et

abundanti

est

mihi scribere

vobis

:

scio

enim prom-

membra

ejus sa^pe

cum

aperta nequitia nocere

Macedones, quomodo Achaia
priore,
ei

f>tumanimumvestrum,proquodevobisglorior apud parata est ab anno
vestra semulatio provocavitplurimos.

non possunt, bonae actionis habitum sumunt,
mentiuntur. Iniqui enim
nis recipi
si

prava quidem se opere exhibent, sed sancta specie
aperte mali essentabo-

— Est

veritas Christi in me,
cjetur in

quoniamhsecglorianoninfrin-

me inregionibusAchaiss. (Ambr.) Hortatur omnem Achaiam ut ministrent sanctis, sibi autem
:

non permittere, ne cceptam gloriam non impleret gloria est enim a lieitis abstinere, maxime ad aliorumsalutem. In Achaiae ergo regionibus noluit uti,
in caeteris

omnino non possent, sed sumunt aliquid devisione bonorum, ut dum boni viri in eis recipiunt speciem quam arnant, permistum sumant etiam virus, quod vitant. Unde quosdam Paulus
apostolus intuens sub pnedicationis velaniine
tris

ven-

studio servientes ait: Ipse enim Satanas trans-

usus

est, et

amplius promittit sub

testi-

figurat se in

angelum
Ilerum

lucis (II Cor. xi).

Quid crgo

monio

mansurum, ne aliquando ab Achaiae regionibus acciperet Quarel quia non
Christi, dieens, in eo
:

mirum,

si

ministri ejus transfigurentur velut minidico,

stri justitiae ?

nequis meputetinsipiendixit,« uti-

diligovos? Deus

scit.

Reddita ratione etiam Dei

tem, alioquin velut insipientem accipit mc, ut et ego

scientiam testem dat dilectionis suee,

quam habebat

modicum quid glorier.(Amhr.)Sxnpr&j&m

erga eos, quia non ideo nolebat accipere, quia non
illos

diligebat, sed ideo magis, quia amabat eos, ut
illis,

namsustineretispusillumimprudentiammeam,»hoc nuncrepetit, semperenimproponitquodposteamultis interpositis

hoc ipsum prodesset
facid, et

sicut dixi.

Quod autem

prosequatur.

Quod ergo supra posuit,

faciam, ut amputem occasionem eorum, qui

modo

incipit

enarrare. nain vera dieturus. velul

.

vRRATIOM
ipicntern
pei tinei
'

\i

r.

gpp

pai

1.1

i.n;
\

\m

-••

tli< it,

q
inquil

i

iiin

I

i

i

i

iii

u„
mliil

sult
|.lu

illi
.iii

•i-i.ii.|.
lioi
li

i

••.

qui

i

ih

inquit, idn
iii
,i.l

in

laudem nuara aliquid loqui, tum
li
i
.

.

dublinic
i.ni
Sc<

Ii

ntemptu, qui

uihil p

Quod
I

unduni
h
i

leum

n >n loquitui

i.-in

••
|

»•

i

tinent,
.

I

Deuin

humilii

n

plenara dixit innipienti
i

'
\

-'•'! quin idutiu >h enim e quamvia verum it quod dicitur, i|u.i>i

in insipi,-n
,

~i unumquemquc tamen autem inxipienti ii.i
.

laudat

lenu
illc

1

laudet,

enim uupet bua de tnntia tamen
ijiint

dtua
.

d<

nali

1 1

1

,

1

1

.

i

>

l

i

1

1

1

_•

l

1

1

i

m
Hoc dii it, quin jam aliqui ei lud umcbnnl Bibi, quutl pssenl filii Ahraha»,

dii

i;

glortabor.
'l.ni

undum
tn

tri,

nubilituUMit

bilil

'•

sibi

carni

vindii

inde

enira
niii

-i i>i

defendunl
.

ejui
.
|

dicuntut

qui
i

i

cdidil

.

uiii
• i

iiniii.i

.|u

i

iui

.1.
um
«\bi

inquil
'

VI

i

iaboi

.

quia
I

el

-••> Illiu

nihil

qui

i

ipud

leum fllium ense
non
ii
i

Vbi

oii

i»,

quia llde*
'

Ivat,

pi
il

que

glot ii

li

puta,
llllnllll
I

tur aobilia hominis

fili

liuupicntcs appcl
l.it.

hl
i

jll

qui de carnU circumrixionc gloriantur,
i

el

quia

-

iiini

qu
luut

iiiilni

mtiii ni
-'i
i

\

idcrentui
vult, ut el
.

Vpostolu
h>.

.ii.iiu

iii'

i

•i.int
'in

lu
l>'-iiiu
i

tamen
di<

.1

1

1

ii

i

\

h

i

pai
I
..

lum

loquitui

i.tlii

h ni.

in

i|.f nti iin

Ill

u

»c<
.

undura
ni el
.1

cai nora,
•!

•d

h ..

itultum

lltetui
iit

i.tni

h.in.

iii.inii.

niiii

laudera carni
i

orup
lo
i>i

D
deniq
'

ln

.

ii.ini

quomo
pt
.

reprehenduntut
h.
ii.
t

i

quatn h

n

um

udenti

' i

hic >

i

-

ipii

impi udcnte
nii
|'i .>ii.

qui paticntiu

••! •-.

ne

|"
ftul

pcjon

lllo
ii.

i

f iat,

corti

in
'.

non potuei
tiiit

luaui

m
cura
i|

i

impi

ii

lente
.

ult inti

M

ii.

ol
ii

in
.n
.'ntii. ii.ini
.>

i

tint, nlitci

m
tem
;ul

B.

IJAH.WI MAIHI A.RCHIEP.
Vera de
se

MOGUNT. OPKHUM PAHS

III.

m
in

sapiens dico, plus ego.
se pronuntiat,
ut

dleens insipien-

A quentius
illos.
i|iii;i

istum

inissuin

fuisge

carcarem qutun

Inteliigaturooactusinlaudeni
qui sponte ea
refert, quae

i/i

plagis supra

suam
dicit.

prorupisse.
ejus

Nam

ultra

modum. quam oportuit nam
:

tdeo supra
a1
illi

modum,
sunt, sed
.

osesi

laudem

proflciant,

imprudentem
quae
i|iiiiiii

se

non

iiiin

taniiiin. In

mortibus frequenter,

Ostendii

ergo quag

sint,

faoiani illura

frequentius hio perioula sustinuit,
Judseis quinquies quadragenas,
dicit,

Verum esl quia quam eae-teri, .1
aocepi,

ministrum
glt,

Christi
:

magis

esse,

sunl rellqui

une minus

praedlcatores

occasiene enim Inventa omniura tan-

apostolorum, doiens quia Dei gratia minor in hoc judieabaturj oum eadeni operaretur, quaecaeteri apostoli, et fldei oausfl majora

personas etiam

quia quinquies flageUatus est a Judaeis Hoo secundum legem Moysi aocipiens plagaa triginta no»
veni,sicut scripturn cst in Deuterouoinio (Deut.xxx)

exitia toieraret.Unde

fet

In alia Epistola dicit (/ Cor.

xv)

:

Plus

iliis

omnibus laboraci.
et

{Qreg.)

Hinc

est

ergo, quod praedicatores boni,

honorem propter

elationem fugiunt, et honorari fcamen propterimitationem volunt. Sic nimirum Paulus apostolua
discipulis loquens

honorem

fugit.et tamenquantuffl

esset honorandUs, ostendit.

Nam cum
neque

Thessaloni-

censibus diceret

:

Neque cniin
est,

alit/uantlo fuiuius in
in occasione
:

sermone adulationis
avarili.r.

sicut scitis,

Deus

testis

secutus adjunxit

Neo

faetum est, liic sumc&sussum. lloc a gentibus l>assus cst. Setnel lapidatus sum. A Judseisiapidatua ost in civitatc Lycaoiiia [Acl. xiv). Tcr naufrajium /rci. Qui onini tempore legitur aavigasse adversis prooellis, faciiefuit ter naufragium facere. Noclc e\ odie in prafundo maris fui. Hao faetum est quando inissus est Homanr, cuin appellassetCaesarem. Tunc desperationemvitaein alto, hoc est profundum nraris fuit, lrrortem ante oculos habens, sic enim seriptum est ipso loco Ila ut dcsperaremus noseliam vivcrc

quod per quinque argo

vjcas

niatini refert. Ter cirgis

:

quzrentes ab hominibus gloriam nequea vobis neque

{II

Cor.

i).

ab aliis,cinn jiossimus oneri
scd facli
u).

csse, utClirisli apostoli,

In itineribus ssepe.
terra

Nunc

alia

memorat

pericula ut

sumus parvuli

in rncdio xeslrirn (I Thess.

Rursus Oorinthiis fugiens honorein

drcit

:

Non

marique pro Christo vexatum se secundurn. earnem ostendat. Pcriculis /luminum. Si itinerurn
periculo recitat, qUid est, ut dicat, periculis flumi-

riiiin

nosmetipsos prsedieamus,sed Jesum Cliristum,
:

Dominum nostrum
{II

nos autcm servos vestros per
Cor.
rv).

nuin

?

sed liienre iter faciens, quia utique imbrcs

Jcsum Christum thlsorunr apostolorum persuasionibus a verae fldei tramite deviare, eis se sunnnopere. quantunr esset
videfts

Quos tarnen

assidui sunt,

egredientibus

flurrrinibus ineurrebat

periculUm. Periculis lalronum. Curn incivitate diabolus
via,

eum

occidere posset, latrones

illi

excitabat

irr

honorandus, ostendit dicens
insipicntia dico, audeo
Israelitse
ct

:

In

ego,

quo quis audet in Hcbnvi sunt ct ego,™

cunr

nilril

ferret quse latrones cuperent. Peri-

sunl etego, ministri Christi suntct, cgo, ul

minus sapiens dico, plus ego, quibus etiarn subjungit, quod ei quoque tertii cceli secreta patuerint, quod raptus etiam paradisi arcana penetravit, ecce hontirem fugiens servUm se discipulorumpreedicat. eccc honorem pro utilitate audientiunr quserens
falsis

Judaeorum dicit persecutiones, qui fratresejuserant secundunr carnem: dolebant eninr quia deserta legead Kvangelium Christi se converterat. Periculis cx ijentibus. Agentibus persecutiones
cuiis ex ijencrc.

passus estpropter mysterium incarnationis Donrini Jesu Christi et unius Dei praedicationem. Pcricutis
in civitate. Usque adeo in periculo fuit in civitate utper fenestram effugeret manus insidiantes sibi. Periculis in soliludine. Periculurn hoc a Jud&is fuerat procuratum, quairdo eum tactis insidiis in via

apostolis vitae suae merita superponit

:

egit

quippe doctor egregius, ut
agnoscitur.
et

dum

ipse

qualis esset

vita et lingua

male preedioantium
Illos

ejus comparatione vilesceret.

videlicet conrse
lroir

volebant occidere. PericiCis in mari.
dixerat,
«

Jam

superius

rnendaret,

si

se

absconderet,
;

cumque

ter naufragiurn feci,nocte et die in
a

profundo
navi

ostenderet errori locunr dedisset
et hunrilitatis exhibet

miro igitur modo

maris

fui,

quod alrud

fuit

perrculum inmari?sed
est, in

gratiam

et utilitatis quaerit
i)

hoc est periculum quando in mari, hoc
quis enatans
effugeret,

incrementa, utetservum sediscipulorum pnedicet.et
adversariis potiorem demonstret, ostendit discipulis,

milites cogitaverant onrnes custodias occidere, ne

quod periculum
xxvn).

cerrturio

quid humilitatis acceperit, ostendit adversariis
quicl

prohibuit inferri, ne Paulus occideretur, ut vivum
cunr Rornanr perduceret (Act.
falsis

quid subhmitatis.Innotescitcontra adversarios

1'criculis in

munere innotescit discipulis quaiis apud se maneat in cogitatione. Innotesc.it adversariis
haberet
ex
:

fralribus.

(Aug.) Falsi fratres
:

hi

sunt

de

quibusdicit ad Galatas

Propter subintroduclos au-

qualis foris appareat in operatione. Sanctienim vhi

temfalsos fratres qui subinlravcrunl esplorarc liber-

dum

coguntur bona narrare qute faciunt,
utilitati. In

rron ela-

tatemnostramquamliabcinus
neutro perfecti,
excitabarrt,

in

Chr isto Jcsus (Gal.

n).
irr

tioni serviunt sed

lahoribus plurimis.
illi

Hi enim partrnr Christiani erant, partim Judan,
eo quod pnedicato Chrrsto legenr

(Amb.) Ideo

in pluribus

ait

laboribus quia, et
:

qui zelo legis Apostolo invidiam

enim a inaue usque ad quintam hoiani victum manibus uuaeritabat, et exinde usquo ad decinram horam dispuhic

laboraverunt, sed non tantuni

cessare dicebat. Denique his perurgentibus

jam Timo-

theum compulsus
stianum,
hic

est circumcidere. Fictusergo Chri-

tabat publice tanto labore, ut contradicentibussuaderet. In carceribus abundanlius.

stianus est, qui temulatione legis persequitur Chriest

Apertum

est fre-

falsus

frater

:

si

errinr

tantum

.

!

RRATIONI M
.-i

IN

!

PP

PAI

II

LIN

XIII

is

KIMM
i

II

IikI.ii
i

nii

hi,

.1

proptei
0|

I

ilao

appeUat, quid
iii

apei in
ii

iil

i'

n. -ni

non
quia
.iin
,

nii.

ii"

ii

i"i

i

inenti

i

hri

niiii,

.

i

nee, iin

i
\

ii

lique

.iiiii.

nibua
I..I.

•! flagellia

cin uni

.Ii.

itni
ii

iifif,

jud

\lni.|
i|ni.| oii

quip|

uin

itiiiinMii
n.iiii

i

iii

lol

ii

lepi iniil

ilwtiont!

ilutntuodo
bulntii >nurn voi
.iiini
il

fei
;

imui
inni
|»ai
i
i

'

;

in-

h

\j< illia

1'uulua fu

'

i

pu§n
riii
i

uiii
/

.ii.

.

i.,ii

/

i

Ulnii.
.

i.

Qma

n

i

i

-1111111'

i

.'i

nt

nunqu
ui
infl

requiem
quc
eo
i

il

Sani la vero K«
<

lationuni iuoj uui flagell
iii

putill iniinil
.i

iti*

isuui

.

I..

untui
udiri tai

iiii

uent, qu

'.nl.nl
ll"t.
.

/'

-.-

III

.1.

l.lll.

i

uleati
i.

i.

ut

I

il>"i

nlipi
Slull

<

I.

i.

//i

i

.

.

fuei unl

-

.luiii
iii
i

ii

i

.-.

iltei
li.-i
I!

inin
|

quaerena
ii ...

luxilium,
'I

«I

non mo|u
I"
li
'i

tibua

i'.it.

»11

u{
i

•iiii.

//i/.'

il

tiquenti
i.iim.-iii
|.

nl.n-,
pei
Mt

iii

i

.ii

ni

iteretui

inopiarn
|).-i

/<•

dum
protegi n
i

adminii
i

<<\<<

oniin,

qui

li

'

nmliliil-

,

ln

I

luil 'I

iiu hl

it'

ifl

i-

•rre»

ileniqui

proptei
I..11
1.

plu
li

i

ni.

i

i'

M

i

in

ii.

ultl

Mii\

otjifd

..

|uain

lh

ii

quolidi in ini
.li.

!•

ii

i

i"

U
ipulurn
ii

uiumbu
ill.t

tillciu.

<|>.

.

lllpl

.i

ni.

iii

>i

il

n"\

,ii

oiunibui
lllll
.-l
.

II

.11

.llllill il. ll.

||.

i

I).

II

"lllllll.

.

vulri

n.lii

qu

iui
i

,

•!

i

.-

judii
.

ii

i

.|ii".l

I.ti

ui(

:

231

B.

RAHANl MAUHI ARCHIF.P. MO(iUNT OPKRUM PARS
quod ab hominibus HeriAesse
Deisuffragio liberaretur,
si

111

:n

auxilio liberatus est, sed
potuit, quid

homo
cum
est,

Christi
in tertio

raptus est usque ad tertium
circulo dicatur luna esse, sed

opus erat,

ni

ccelum,

cuin Dei suffragium tunc
niiin

auxitium deficial

pedire gloriari, quia
esl
:

sit necessarium, si humaQuo pacto non sibi dicit exprsesentis vitae gaudium fragile
.'

non

ita

quia ultra omnia mundi sidera raptus

i|iii;i

si enim non evasisset, martyrium fecerat, sed fugiendum in persecutione mandatum est, data

magnificum ei mirabile est, quod enim supra firmamentum in tertio narral numero ccelum de spiritalibus ccelis raptum semefcipsum. Et scio hujjusmodi hominem, sive in corpore
intelligitur, et ideo
:

significat

opera effugit, nec enim debel aliquis exspectare, ut

sive extra corpus nescio,
est in

Deus

scit.

Quoniam raptus

paradisum et audivit arcana verba quxnon licet homini loqui, pro ejusmodi gloriabor. Bis se raptum dicit, id est, hinc usque ad tertium coelum, deinde quia de humilitate crescitur, et auxilium Dei mitiinparadisum ccelestem, in quo latroni dixitDominus busproficit non elatis. Praeterea, quia quigloriabatur mortem se evasisse, quse pro flde infertur, inane quod futurus essetcum eo.Inparadiso inquit Patris, videri significat pati pro Christo, ideo non expedit illic ubi et civitas dicitur esse Hierusalem mater nogloriari. (Aug.) Recolimus verba Domini dicentis stra. Quid ergo mirum, si post resurrectionem corCumautemperseguenturvos in civitate ista, fugite in B pus jam expiatum atque tenuatum factum immoraliam (Matth. xx). Quis autem credat ita hocDeum tale futurum credaturin ccelis, quando non dubitat fieri voluisse, ut neeessario niinisterio sine quo viApostolus adhuc mortale corpus potuisse levari ad vere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanccelos, et tolli in paradisum Dei Patris ccelestem ! guine comparavit? Nunquid hoc fecit ipse, quando pro hujusmodi homine, id est, qui tam dignus est parentibus in ^Egyptum parvulus fugit, portantibus Deo, ut hoc experiretur, gloriari se dicit, et non vult qui necdum ecclesias congregaverat, quas ab eo deaperte dicere quia de se loquitur, ne iaudare se visertas fuisse dicamus? Nunquid quando apostolus deatur.EtJoannesapostoluscum de se sciaturloqui Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per feHic est, ait, discipulus quem diligebat Jesus, qui el nestram in sporta submissus est, et effugit manus recubuit in cazna supra pecius ejus (Joan. ult.),ne de
semetipsum peccetur. Ergo gloriandum dicit,quia evasit, sed non expedit, inquit, propter superbiam,
in
:

ejus, deserta est, quse ibi erat ecclesia, necessario

ministerio, et
tis,

non ab aliis fratribus ibidem constituquodoportebat completum est? Eis quippe volen-

tibus hoc Apostolus fecerat, ut seipsum servaret ecclesise,

Quia nonnunconamur, et queedam dona percepimus, a quibusdam vero repulsi in imis jacemus nemoenimest qui tantum virtutis apprese gloriose effari videretur. (Greg.)

quam

in virtutibus proficere

:

quem

proprie persecutor

ille

quserebat.

Fa

ciant ergo servi Christi, ministri verbi et sacramenti
ejus,

hendat, quantum desiderat, quia onmipotens Deus C interiora discernens ipsis spiritalibus profectibus

quod

praecepit, sive permisit

:

fugiant omnino

modum
let.

ponit, ut ex hoc

de civitatc in civitatem, quando eorum quisquam specialiter a perseeutoribus quaeritur, ut ab aliis qui

conatur et non valet, in

illis

homo, quod apprehendere se non elevet, qu;e vara-

Unde

ille

quoque cgregius praedicator qui

non ita requiruntur, non deseratur Ecclesia, sed pnebeant cibaria conservis suis, quos aliter vivere non posse noverunt. Cuni autem omnium, id est, cpiscoporum et clericorum, et laicorum est coni-

ptus ad tertium ccelum fuerat, paradisi arcana penctraverat, esse post revelationemtranquillus, atquc

intentatus nolebat. Sed quia omnipotens Deus ter-

mune
nita

periculuin, hi qui aliis indigent

non deseran-

tur ab his quibus indigent.

muomnes transeant, aut qui habent necessitatem remanendi, non relinquantur abeis per quos illorum
igitur ad loca

Aut

minos constituit honiini, qui practeriri non poterunt, et elevavit hunc ad cognoscenda sublimia, et reduxit iterum ad infirma toleranda, ut modi sui mensuras
aspiciens,
tur, et

dum

securitatem comprehendere conare-

non

posset, ne per elevationem extra se iret,

est ecclesiastica

supplenda necessitas

:

ut aut pari-

per humilitatem cogeretur intra suos semper ter-

ter vivant, aut pariter sufferant,

quod eos PaterI)

familias volet perpeti.

minos ximus

redire. Sic rector singulis

compassione propra? cunctis contemplatione suspensus, ut et

CAPUT

XII.

per pietatis viscera in se infirmitatem caeterorum
transferat, et per speculationis altitudinem, semet-

Recommendat se Apostolus cx visionibus, ct ponit ibi remedium contra periculum superbim, etc. Vcniam autem ad visiones et revelationes Vomini. (Amb.) Nunc ostensurus est quo sublatus est, utperinde quanta et qualia sint, quae
sunt, possint intelligi, ne, sicut
tur,
quit,
illi

ipsum quoque
infirmis

invisibilia

appetendo transcendat, ne

aut alta petens proximorum infirma despiciat, aut
linquat, hinc est

ostensa et dicta

quibusdam videbaScio,

ducitur,

proximorum congruens appetere, alta derenamque quod Paulus in paradisum coelique tertii secreta rimatur, et tamcn
inoc-

minor

casteris apostolis crederetur.

in-

illam invisibilium contemplatione suspensam, ad cubile

hominem

in Christo anle

annos quatuordecim
Deus

carnalium mentis aciem revocat, atque

sive in corpore,nescio, sive extra corpus,nescio,
scit,

cultis suis qualiter
:

debeant conversari dispensat, diunaqusdque
r

raptum hujusmodi usque ad tertium ewlum. Utrumque confirmavit, quia utrumque posse fieri non negavit, ut ct sine corpore rapi potuisset, et in

cens Propter fornicationemautemunusquisquesuam

uxorcm habeat,
(I Cor. vn)

ct

suum virum

habeat,

uxori vir debitumreddat, similiter aulemetuxorviro
;

corpore. Et forte quibusdam videatur

nonmagnum

et

paulo post

:

I\

olitc

fraudarc invicem,

<

IRIIATIOM M
npus, ut

I.N

I.IT

l'\l II

III:

XIII

um

iii

.1 iiui
<

.

<

i

i

imen

i

ii.ilium

ubile pei

iiu

id invJMibiliu

inflrmantium oculum
templal ione
ti
i

Imni
.iiinnii
iuti-

ollii

itudinc dc

ci uit, <|ui

1

1

>mp

i

innil <i inflmi
'!

jui

Spii itu
i

dta

i

ilcntci

rapil

Paaf.)
-

iln

|n

mimiti
i

r iniii Mi.iiui

Hini etcnimdi

I

infirmatu)

|

lllll'

llllll

1

II!

I

!<•••

t

exhibcal non amittendo lidcm
nl
i
-

pietatcm

im infldclium
ilnt,

ti
~

|;

ijunlitei

itsi

- -

<-i

i

dcl)
iji

inti

<|ii

itenua hoi

illi

iropendi n

qu

I

libi

ita e

Pt, iinpen N

rc<

tc volui scl

llim

itei

um

dii

it

(//

Cor.

\i.

ojnia

el

temetipsum
el

tera-

I

III!

plando
1

tt.in

euradei

auditoi

i

endendo tempei
Pro meaut
! i

l

IT
dilig
.tu

m

nih\
loi i.iiui
.

.iuin

non

:i|"

1

1'-

itin

I

nam-

pi ofltetui
i

ln inflrmitatibui
e

uuie, inquit,

w
<t infli

que
Mlll

iabor

.

ezponei

enim

|

imin

mitat^n angu
flebile.

Liai

um

non videtui
iraen
i

ipem
dui

i'

[dcirco ie in hia gloriari dicil

quiaad profectura perducunl reraunerationum
tiiiin

;m pro<Unu«
lni-

Quid

'iniii t.iin

gloriosum
'

iii

iiitiiiiiin

t

C

oubi
liq

ur

:

,\

ti.uiu.

i|u.iim exitia

pro

hrwto iUata

ribi

.

enim diontn. Hoe
flteatur

dicit,

quia

-i

tneritura

uum

pro-

miTii itiuiii

quod babet apud Deura, non

eril

impruitia

lapl
tui
.

\

den
oia,

niiii

I

iquitui

l

quis pro mei
e*l

ilum
i

|"i utittit
'i

t

non

qua
• i
i

libi

ostensa aunt, loquitur, non
t.i

utiquc
>

Bolum
i

Btultua
<

.iiii.iu
iiuii.

etiam pruden
nii
, |..i

v

Iqua
di-

u iii ctiaroul

.iii

hic
/'

|..ii

i.itur,

iuiii.

nubjecil

.ii

iiij<.

itui

qua
in-

tud
>t

i

causa non apertc gloriutur, ne quia
<|uii
t.
.

me exutiraetf
tal

in

hi

ultra gloriam
II

raeam tcndere, quara
nifli
it.
.1

liniea racri
ti. .1111:11.
li.llll

>iiiih .1'lniitiit
i

quoi obtrci
:

1

t

lialnli.lt

.ii.
|

lii.

iii..

I

.i\|

utique meritorura gloriara
invitentui
te
nti
di
i

bonumcnl non taccrcut
|

I)
'

rodenti

G

llabebal
\>

*

Ihui

dc

dicendura aliquid, qun

ircit

dicei

araque doctoi
cipul
i

ngi

:

.i

el

loqui

ndu qu

i

imti uei
todii ol
->

intrn hurailitati Nirai

limitem cu
dc
<

namquv
t.

• tota vel di
,
i

ipuli

t.

t

i

nimi*

in

iuilii.

inquil

autu

|l

biliter,ul
dii el
n

dictum

I

uti

umquc
ti

ul

I

it.im

audiontium,
-i

Ui
lani
viri,
i

Scicndum

vei •• o

quod

|in

l

equcntibus innotctu unt,
N.iin
.

mnl.iiitin
i.ni

i.iinn. per S.

i

iptUI
I

<

PATIOI

\M

1

.<

i:

RABANl MAURl ARi
in coelo

lllEP

M06UNT. OPERUM
i\),

PAfiS Hl.

236

.-Li.s.

An

forte<

I

angelus

sanctus, ncextolla-Acjits (II Tim.
a

e\

eorum

qui petil accipit.
restat.

Sedadipse

tur, accipit

atimulum angelum Satanac,

quocolall<>-

hucde Apostolo scrupulus
dixil
:

Numquid

non

phizetur

.'

Ahsil hoc de sanctis angelis suspicari,

erat inter eos qui sunt ejus, qui
Novii

hanc sententiam

ruinessumu8,apostolossanotos hominesagnoscamus;
vasa electa, sed adhuc fragilia;

Dominus qui sunt

<y'tw?

Ergo omnesqui

adhuc
esl

in

hac carne

suni ejus petunt et accipiunt. Sed quaerimus, quidea

peregrinantes,
phantes.

nondum

in

coelesti alia

patria trium-

quippe quae propteristam vitam temporalem petuntur,

(Greg.)

Percussio

qua

peccator

aliquando prosunt, aliquando obsunt, et quando

percutitur, ut sine retractatione puniatur. Alia, qua peccator percutitur, ut corrigatur. Alia, qua non-

nunquam quisque
rigat. sed

percutitur, non ut praeterita cor-

Deus obesse, non ea dat desiderantibus et petentibus suis, quomodo necmedicusdat quidquid aeger petierit, et amando negat, quod non amando
ea scit

ne «entura committat. Alia per quara nec pr»terit* culpa corrigitur, nec futura prohibetur sed ut, duiii iaopinata salus percussionem sequitur,
:

concederet. Exaudit ergo

omnes suos ad aeternam

salutem

tatem
illud.

:

non omnes exaudit ad temporalemcupidiet ideo non exaudit ad hoc, ut exaudiat ad
:

salvantis virtus cognita ardentius

ametur

;

cumque

innoxius fiagello attcritur.

ct

\n~\-

pationtiam

summa

non

acccpit, propter

Denique ctiam ipsa verba considera, quando quod Dominum rogavit, ait illi
:

cumulctur. Aliquando peccator percutitur ut absque
retractationopuniatur, sirut perituraeJudaeaedicitur:

B Sufficii tibigratia mea, nam virtus in
ficilur.

infirmitate perte stimu-

Quid amedisiderasut aufcratur a

Plaga inimiei percussi
;
:

te,
.

castigatione erudcli

J&r.

lus carnis,
extollaris.'

quem
;

accepisti, ne in tuis rcvelationibus
tibi

Quid lamas ad mesuper contrixxx) et rursum tionetua? Insanabilh est dolor tuus Ibid.). Ut c.orrii

Utique propterea hoc poscis, quia
crede medico
:

prodesse nescis
est,

quod imposuit acre

gatur autcm aiiquando peccator percutitur, ut
in

ait

sed utile

:

facit

dolorem, sed parturit sanitatem.
tolera infirmitatem,

Evangclio

:

Ecce samis factus

es,

jam

noli peccare

Virtus in inflrmitateperficitur.tolera eniminfirmita-

(Jaan. v). Verba enim salvantis indicant, quia peccata praecedentia habiti vim doloris exigebant. Aliquando quisque non pro praaterita culpa diluenda, scd pro futura vitanda percutitur quod aperte Pau;

tem,

si

dcsideras sanitatem
:

:

si

desideras perfectionem
perficitur. (Grcg.)

quia virtus in infirmitate passione aliquavcl mo-

Ecce

dum

lestia carnis afficimur, scire fortasse occultas

causas

lus

de semetipso

dicit

:

Nemag?iitudo revelationum
aptein-

cxlollat

/W.Non

ait cxtollit, sed neextollat;
illa,

in eo

ejusdem passiohis vel quod patimur, ex ipsa rcrum scientia console-

molestise optamus, quatenus

dicat

quod percussione

ne eveniat, compescitur,

non quajevenit culpa purgatur. Xonnunquam vero quisque necpro praeterita,neque profuturainiquitatc Q Scripturam sacram recurrimus. ibi videlicet invenimus quod Paulus carnis infirmitate tentatus audipercutitur, sed ut sola divinse virtutis potentia ex
amputatapercussione monstretur.UndecumDomino
in Evangelio
vit
:

mur. Sed quia de specialibus tentationibus nostris nequaquamnobissingulisspecialiterrespondetur, ad

Sufficil. tibi
;

gratia mea,

nam

virtus in infirmitate

de

caeco nato dicitur

:

ffic peccavit,

aut

perficitur

quod idcirco illi

in infirmitate proprie di-

parcntes ejus,ut
:

avan

nasceretur? respondit

Domi-

nus dicens Neque hic pcecavit, neque parentes ejus, sed wt mmifesientur opera Ueiin illo(Joan. ix). In

ne sigillatim nobis omnibus diceretur. In Scriptura igitur sacra vocem Dei afflicto Paulo audivimus. ne cum fortasse afftigirnur, singuli audire

ctum

est,

qua manifcstatione quid agitur, nisi ut ex llagello meritorum v irtus augeatur ct cum nulla praeterita
;

eam

privata consolatione

quasreremus.
v

Non

ergo
quia

Dominus ad omnia nobis
semel loquitur.
et

erba

respondit,

iniquitastergitur, magnadcpatientia fortitudogene-

retwr? Propter quodter Dominum rogavi ut discederet amc,eldixitmihi:Sulficitlibigratiainca,namrirlus in
inr.rmitatcperflcitur.

secundo idipsum non repetit, id est, in his qua; per Scripturam sacram ad patres nostros protulit, nos erudire curavit. Libentcr igituf

(Amb

)Stimulusdiaboli,

quem

gloriabor in infrmitaiibus meis, ut inhabitci in
virtusChrisii. (Ambr.)

me

perfidementibusinseritadnoccndumDeiservis.insti-

Apertum

est quia tunc glo-

gans ut cessarent ab eo, ter Dominum deprecatum se riandum docet, quando injuriis humiliatur. A Chrifuisse,etnonimpetrassetestatur:nonquiadespectumD sto autem virtus tolerandi prsobetur, ut quia prius
se dicit, sed quia inscius contra se petebat, ut cessa-

asperee ac per hoc fastidiendae injuriae videbantur,

rent ab eo tentationes, per quas perfectior se fiebat.

Ideo ad

Romanos

dicit

:

Nam

quid oremus sicut

postea libenter suscipiendae, ut Christi auxilio lenirentur. Libenterergocaedisedicit, dummodo a Christo curetur, sciendo plus

oportet ncscimvs (Rom. vni). tfnde hoc dicit sibi re-

sponsum, ut

suflicere sibi gratia Dci,

qua aut

vires

ad salutem

quam

addere medicinam Christi infirmitas detrahit sanitati. Pre-

tolerandi addebantur, aut
viabatur, ut devotio, dentis

tempus pressui"c abbreinfirmitatc pressurse acci-

pter quod plaeeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in necessitdfibus, in persecutionibus, in
stiis,

dum

angucuitt

non frangitur, probata videatur. (Aug.) Invenimus malos petisse et accepisse, etbonos petisse et non accepisse. Quid enim pejus daemonibus? et ta-

pro Christo.

Cum cnim
et

inftrmor, tunc potens

sum.

Verum

est quia
:

tunc vincit Christianus,

perderc putatur

pcrdittunc perfidia,

cum

sevi-

men

porcos peticrunt et acccperunt, et invenitur Deus nonfccisse desiderium dannoniorum (Marc. x). Quid ergo dicimus. nisi quia nbvit Dominus qui sunt

cisse gratulatur. Plaudit ergo
et surgit

cum

illi

insultatur,

cum premitur.

(Cass.) Egestas

quoque ac

pcrsecutiones et ihjuriae, quae malae esse totius vulgi

RRA1
opinione
ii

I"

'

M

I

int utili*

.x

hoc liquido

i

irapi

,

iolum
ii

M
it.
i
'

nunquam
amra
i

'.n
.

i

el

appetenti
b
<
I

l.-i .iii

t

-..

amii

Dei elTecti

conaecuti

ito

Apontolo

uncincnl

placec mihiii
I

iitiii

rmin

utfii

moi
'•
'

.

t

.1

inflrm
i

'>'.

l

L

id

1 1

qui suiuiius

-

1-

apo*t"li

'

II

loh

;

uli

lnijus divitii

.

i

li

tolluntur,

non ei
<

bia
i

prin
•..•»«•

>num obtinu
virtutii
••t
i.

eredendi nint.
-.«•'I

j

n* »

mediura quiddam
utentil<u.M utilta
li
i

rjuin

irut jusi

i

i.i

moda
iii

icm namqui
rnitate parturiunt
aliutiiiitui
i

I

illni

Ita illia

qui raale
i

opibue

.

inutilea aunt, atque
cati

incouun

illt

it

.i,

.ii.ni

j.

mortiaque
e,

i

on< inn
ei

ml

i

enim
Chri
lnml.it

poti

ril

-

ijuid

dui ura

qu

lemperqueadD iminifc*pi< in omnibus qiue sibifucrint inten
ii
.

ici

ti.nii

tamen
|

nju-

iii

dicen
I

oum
t.nmli.ii ierei ci ui iabitui

,

d

unno, qui pei fecta
»

m
mi-

tate gl
.

i

Iuiii.it ir
iiiuii.li
t

pr

<

hristo
fai bll

ol

bujua

espuil

ejua coni upiacentia
.

litcr ai biti atui
lu< ril
i

ut
i

i.'1-litim
i

.-11111

ut

(

hriatum

illiua

cepti tneditati

continua cund irumdi
.

rura

t

.\. ludi
nfllhi

M

lllllltlllll'1

ttiinis enii

ttuin pa
'/
i

iper

ujua

rel pi

ivatione

trii

tabitui qui

..11111

iiit.i ri
\it tut.

po sunl
|.i

1IU1

I

11

inter

inil

.'.1.1111.111

1

/'

>"

>

1

iiju

.

.iut

inopias n

sitat

ne

f.n

tuiu

rabitui
1

foi

titudo, qui pei

am
-

in

intemporalem habi
II

i.itui

iti

j.

jutin

iniill

:i.

111

11..II
t,
1
1

1

••

et

nuditate

11.

sum
1

insij
1

'ompul

uiii

dii

it

ut

tjui

i

lerei

1

1

non

'

utique
ni. I111.1i

itulti
..•

iit

in.iiiii.- .i.ii

.jui.i

11, .11

\,, iiiut.it.

11.

tendil

Kgo

niin
I11

Uauifc

ituin

t

ijui.i

debuei anl

I

pci hibeii
l •

idvei

lium nonautuil

,

el
1

lf

latua oatendit, ul

li".

•xeute, iih
in

qucm

T.iti

oni

hab< bunl

it

111111.

lllls

'

hoi
.|ni.i

'i

ant,

quod
n
'ii

>t

iitm,>t

eat,

nequc

m

,

II

:

39

i:.

UAIiAM MAURl ARUHIElJ
tanti
lib

.

MOGUNT. OPERUM
A guendis
vitiis
i

l'ARS
linal
:

III.

240
<lul)i<>

quidhi mereuutur, qui
neglexerunt.
/•.';,
'

apostoli providentiam

1011

II!

bine

enim prodesl
ideo

»j

ntissim
vestris.

.,.<<
Nunc aperte
habebat

ciqui corripitur

ut

emendetur,

si

praepositus

super impendar pro animabus
affectum et charitatem,
ostendit,

quam

circa eos

quando non solum sua pro eis impendere paratum se dicit, et propensius impendere, sed el seipsum pro salute animarum eorum etiam moTi, sicut et apostolus Joannes dicit: Quia exemplo Salvatoris pro fratribus, inquit, etiain animas nostras

Timeo enim neforte cum venero, non qualcsvolo inveniam vos. Quoniam Epistola corripil iiim omnes adhuc quos in prima
oblata refutet, ut libere arguat.

emendaverant
ideo

se, in

quibusfuerantvitiisreprebensi,
illos,

cum

auctoritate vult videri iturus ad
ut
tales
illos

ut

territi

corrigantur,

inveniat, quales

vult. El ego
dicit, ut

inveniar a vobis,qualem non imltis. Uoc
prsebeant, ut conveniat eis
:

debemus ponerc. Licetplus vos diligehs, minusdiligar. Provocat eos ad amorem, quia ipsi plus illum deberentdiligere, maxime perquem didiceruht viam
salutis,

tales se

cum

Apostolo, ut invicem
invenit aliquem

congaudeant sibi ille enim qualem nonvult, qui setalem facit
illo.

pcr

qncm

acquisiti sunt Deo, ex infidisfacti
esto,

ut discordef ab
nes,

Nefortesintintervoscontentio-

fideles, et ex

contaminatis purificati. Sed

ego

xmulationes, animositates, disse)isiones, detrasusurrationes,
inflatipnes, seditiones.

non gruvari: sedcum essem astutus,dolo vos cepi. Omnia quae possent ex adverso proponi non tacet,
vos

ctiones,

Nunc

B

errores memorat, quos in superiore Epistola repre^
hendit,

ut se purget per

omnia

;

quia mlnl per circumv en-

quando personis deferentes

ct

alterum alteri

tionem

egit

apud

eos, sed in simplicitate,
;

semel

sibi

prseponentes dissidebantad invicem. Ne iterum,cum
venero, humilietme Deus apudvos,etlugeam multos ex
his

prospiciens. his duplici genere
providerit eis, et hic

ut et apud

Deum

censum illorum non qusereret sibi autcm hoc sufficere quod a Deo promissum est in futurum. Forteenim suspicarenturideo illum contempsisse, quia parva crant quai offerebantur,

qui antepeccaverunt,et nOn egerunt panitenliam
et

super immunditia

fornicatione,

et

impudicitia,

quam
niat,

ut

majoraconsequerentur;utcircumspiciensmeritasua,

gesserunt. Hocpra?monet utnon illostalesinvequalesdudum invenerat,cum vitiis diversis operum immundorum, vel magis nominum, quiaomne

non pecuniam
sibi

refutaret, sed

numcrum indignum
Nunquid per aliquem

opus sine crimine
:

est,

sed inordinationis

aestimans contemneret.

illorum, quos misi ad vos, circumveni vos? floc
est,

crimen tunc enim est illicitum, concessum est. lllis ergo peccantibus, se humiliari
dicit,

nomen facit cum aliter fit quam
filiorum

quod

dicit,

quia quos misit, nonillis hoc intima-

quia incipit. ut pius pater, peccata
sicut iterum neccsse estlugeat,
si

pacatum habere Apostolum, dignam quantitatem persome illius offerrent, quia ideo noluisset accipere, quia minus quam dignum q erat offercbatur quod compositum Apostoli astutia intelligerent, ut quodegit, nonpercontemptum, sed per avaritiam egisse probaretur. Rogavi Titum ct misicum illo fratrem nunquid Tilus tos circumvcnit?nonne eodemspiritu ambulavimus? nonneiisdem vestigiis ? Apertum est quia quando ab his quos misit nihil tale dictum, aut factum est, una eorum
runt, utsi vellent,
:

deflere. Quis
filiis ?

enim pater non gaudeatbene agentibus
si

prave ver-

sentur. Ideo admonet, iu

qui praeteritarum forni-

oationum, aut alterius immunditiae.vel impudicitiae

non egerunt pcenitentiam, sicutquidamquossignificat nonegisse,nuncagerent, utvenienssinetristitia
esset

;

cum

cis.

Cum enim

dicit,

Et lugeam multos ex

hisquiante peccaverunt,

et

non egeruntpamitentiam,

sententia probatur in bono, exclusa suspicione avaritiae.

probatquosdam ex hisegisse pcenitentiam, quosdam nonegisse quod Novatiano adversum est, qui dicit fornicatores nonposse peragerepoenitentiam, et re:

Iterum putatisquod excusemus nos apud vos?

cipi in

communionem. Hic probat peregisse, ac per

Hoc

est,

quod

dicit

:

Olim de nobis

dubitatis, arbi:

trantes

quia non simpliciter agamus vobiscum

hoc receptos esse in pace Ecclesiae. Tres ergo formas peccatorum probat, cum fornicationem et impudicitiam, et

a pseudoapostolis enim exagitabantur, quia volentes
depraedari eos, tergiversatione hoc agere

immunditiam nominat.

Apostolum

asserebant.

Coram Deo

in Christo loquimur.

Omnia

CAPUT D

XIII.

autem,charissimi, propter aedificationem. (Greg.) Ex

Deo enim coram Deo loquitur, qui prajdicationis verbum, et quod accipit intelligit, ct placere per illud Deo, non hominibus quaerit, audiant quod scriptum est Abominalio Domini cst onmis arrogans
:

Vituperat Apostolus adhaerentes prophetis falsis, com nxendando persistentes in vcra docti

nem

ponitur salutatio.

Ecce tertio hoc venio ad vos.

(Ambr.) Superius

(Prov. xvi), quia videlicet dum in verboDei gloriam propriam quserit jus dantis invadit, eumque laudi suse postponere nequaquain metuit, aquo hoc ipsum quod laudat accipit. (Ambr.) Sic illos cupit verum
et

nunc jam venturum. In orc duornm vel trium testium stdbit omne verbum. Hoc secundum legem dixit, ut aliquis duobus, auttribus testibus. aut purgetur, autcondcmnetur, ita ethi ter-

pramaratum

se dixit,

tio

adventu Apostoli ut purgati inveniantur commo-

bene dc se sentire, utet ratione et testificatione
ut vel sic

net.

Prxdixi enim

et

przdico, ut pr&sens vobis
et

ei

satisillisfaciat,quianonut sibi prosit talem se praebet, sed ut sedificationem eorurn perficiat
;

nuncahsens scribohisquiantepeccaveruni,

cxteris

omnibus. Quoniam sivenero iterum, nbn parcarn.,Pri-

amorem

illorum circa se provocet,
et

dum nongravat
in

dem
se,

se significat dixissc praesentem, ut corrigerenl

censurn illoruin.

auctoritatem potestatis

ar-

ne

cum pudore corriperentur

;

et

nunc iterum

PAl

l

.1

LIB. XIII.

-

|

.1111
illi-,

ii. ii

debe

ii

l

'

' I

'

ln i-ii

loquentia

in

Aji

per

id

intell

-

id

i

.

.

l

i

.

1

iii

'|

i

|.i
'

|)ii«

'

i

iloli

«iuitini
'

Vliu« i|ui(i|ic dixil
•ro.

niii

Patre,
/

turuni
illum

|H

.nillhl

ii

.

niiii

(

ohle

:

ti

.in-li
' •

I

.

iim

i

iiiii

dinb
'

ili

i.i

trnderel Duininu
|U
'

i

Peti

id

Annnium

• I

:

.

.

.

'

ni.
;

I

i|ui|

.

I!l

t<

tllllllllll.il

/

I

uutera nriunl

'•:

.jiiii

trijj
.

i

iiin\

;"i.:

B.

RABANJ M.Wlil ARCHIEP. MOGUNT. OPERU$J PARS

111.

tamenexsuperat, quiamentemcertaminiantecerta-A vindictam aut correptionem. Etquid mirum, si vas electionis pro Christi gloria, et fratrum suorum menparat. Bellumquippeproculodorari, esl adversa conversione, gentisque privilegiq anathema lieri ppquaeque adhuc Longe posita cogitando pramoscere,

Hocbellum procul odoraridiscipulos Paulus admonebat, cum dine fortasse valeant improvisa suuerare.
ceret
:

tet

a Christo,cum Michajas

quoque propheta

vellet

se

mendacem fieri,

et

ab inspirationesanctiSpiritus

Vosmetipsos tentate

$i

estis

in fide,
:

ipsi vos

alienum,
quaj

dummodo

plagasillas etcaptivitatis exitia.

probair. Acsi aperte praeciperet dicens

PersecutiQvestri

sua vaticinatione prsedixerat, plebs Judaicae
essern

num

certamina ad mentem reducite, etcordis

nationis evadat? Utinam, inquiens, non

vir

intima atqueocculta pensantes, quales intersuppliciaexistere valeatis, invenite. Hoc bellum sancti
viri

habcns Spiritwn
(III Reg. xxn.)

,

ei

mendacium

potius

loquerer!

procul odorantur, quando et
clesiee positi, vel

in

pace universalis Kc-

haereticorum bella, vel imminentia

oramus veslram consummationem, Petit orans, ut in eo perficiantur, ne peccent consumHoc
et

ab infidelibus persecutionum tormenta conspiciunt. Qui dum recte vivunt, sa>pe pro bonis mala recipiuntjdetractionumcontumeliasaequanimiterferunt
utsipersecutionisoccasiosuppetat,tantoillosfortio-f{
res aperti hostes inveniant,

mati in virtute bonse

vita;

et incorrupta

fide. Ideo

hac absens

scribo,

ut non pr.rsens durius

agam.
corre-

Apertum
ctioref
.

est quia ideo absens et

commonet ut
illic

iUos inveniat>

n0n

positus increpet
in ccetu fraterno.

quantoeoset intra Eccle

siam falsorutn fratrum jacula non expugnant. Nam qui ab statu patientiie ante linguarum vulnera corruit,
ipse sibi testis est quia contra manifestse persecutionis

cumpudore,uterubescat quipeccat
xdificationcm
est,
et

Sccundum potestatem quam Dominus
non

dedit mihi in

in deslruclionem. Haec potestas

quam
:

superius optat esse otiosam, his agentibus
aedificen-

gladium non
estis ?

subsistit.

An non
dicit,

cognoscitis vosmetfqrte re-

bene

si

quo minus exercere se in hac ut
;

ipsos, (juia Christus Jesus in vobis est, nisi

tur correpti, non mortificati peccatores

non enim
sed

probi

(Ambr.) Hoc

quia

si

probare vos

destruuntur,

qui arguuntur ut corrigantur,

invicem nescitis, non cognoscitis quia Jesus Christus est in vobis, ethocest reprobumesse, nescirereligionis et professionis suae

aedificantur ad vitam.
De.

fidem

:

qui enim fidei suae

crtero, frutres, gaudete, perfecti estote, exhorsapite,

Christum Jesumin se esse. Spero autem quod cognoscetis quod nos 7ion sumus reprobi. Provocat eos ad scientiam fidei et

sensum

in corde habet, hic scit

taminijidem
erit,

pacem

habete, ct Deus dilectionis

etpacis crit vobiscum.

Gaudium hoc de emendatione
;

unde

et

poterit provenire perfectio

sed ante

rectaa vitae

:

cum enim
et

cceperint scire apostoli sui

eritconsolatio, utspe futurorum deserantpraesentem
:

meritum apud Deum, pote- C oblectationem. Idem, ait, sapite hoc ait propter veterem discordiam, ut jam unum sentiant. In pace runt et circa se esse solliciti. Oramus autcm Deum agitc. Cum concordes fuerint, habebunt pacem. Et ut nihil mali facialis.nonut. nos probatiapparcamus, Deus pacis cl dilectionis erit, inquit, vobiscum.Deus sedulvos quod bonum est faciatis, nos autem ut quasi pacis Christus est, qui dixit Paccm mcam do vobis, reprobi simus.Eo afTectu quo semper orat pro eis ut a pacem mcam relinquo vobis (Joan. xiv) ipse est et malis temperent. Non ul nos, inquit, probali appacertam auctoritatem
:

:

reamus, id

est,

non ut

in auctoritate videamur, vobis

Deusdilectionis,quiiterum ait

:

Novum mandatumdo

peccantibus. Scd ul vosquod

bonum
;

est faciatis

:

?ios

vobis, ut diligatis invicem. Et in hoc, inquit, cognoscent

vcro utquasi reprobi sumus.Quid est hoc? Orat
stolus, ut

Apo-

reprobus

sit ?

Non sane

sed hoc orat, ut

omncs quia discipuli mei cstis, si dilectionem, qua dilexi vos, habueritis ad invicem. Alia tamen pax
Dei, alia

his

bene agentibus,

dum non

auderent corripere,

mundi

est,

quia et maligni et spurici ha:

quasi humilientur, ut humiliati vel reprcbi appa-

bent pacem, sed ad damnationem
libera est a peccatis
:

Christi

enim pax

reant.ProbatienimaDeovidentur, dumjudicantpeccatores, auctoritate concessa. Si ergo quos judicent,

perfidiam enim fugit, dolum

spernit, factis malis repugnat. Hasc
et amica, diabolo

Deo

placita est

hanc qui habuevidentur. Noncnim possumus aliquid adversus veri- "rit, habebit et dilectionem simul et Deuin eorum tatcm, scd pro veritate. Hoc dicit quia potestas non ad tuitionem perpetuam. Salutate invicem in osculo est data contra veritatem, ut arguant bene vivensancto. Haec salutatio ecclesiastica est, quia oscula tem, sed pro veritate, ut vindicent in eum qui inihaec non carnalia, sed spiritalia sunt, quae complexu

non

sint,

cessante in his auctoritate, quasi reprobi

autem inimica

;

micuslegis

est;

ideoquecessabit potestas, siquod bo-

corporumanimos copulant, non desideriocarnis, sed
spiritus. Salutant vos sancti

num
itla

est fecerint.

Unde ad Romanos

timcrc potcstalem? Iiuiui.n fac,et

non habebis laudcm ex
ait
:

Vis

omnes. Provocat eos ad

sanctitatem, ut etipsi audeantreddere vicemsanctis
in salutatione
illos
;

(Rom.

xni).

Cum

ergo non timet

bonum

ope-

ideo enim a sanctis salutantur, ut

rando,evacuataestapudeum potestas ;hocest, quasi reprobum esse, quia hoc in eo cessat unde probatur potestas.
sitmiis. vos

imitentur. Gratia
et

Domini

nostri Jesu Christi,

et

charitas Dei

Gaudemus aulcm quando nos infirmi autem pqtentes estis. Hoc est infirmari,
vincant, et prohibeant a se

omnibus
Dilectio

vobis.

communicatio sancti Spirilus sit cum Amcn. Trinitatis hic complexio est,

et unitas potestatis, quae totius salutis perfectio est.

nonexercere potestatem: hosautemoptatfortesesse,
ut bene agentes vitia

enim Dei misit nobis salvatorem Jesum cujus gratia salvati sumus. Ut possideamus hanc

>

-

i:\lln\r.\i
•i

iiim

<lii.

LIBER OUARTI
RXPOSITIO
VRl
.1

S

DECIMUS.

IN

KIMSTOL \M tD GALATAH

Ml.\

I

I

\|

gem

t.f toi

1

1

1

n

.

1 1 1

.

I •

-

1

r i r

.
1

_•
1 1

ni.i. In ini.
..it

ijin
!•

ex
-•
<

l'li

ii

i

.

»«

tomni

<

Ihriftum noo

Deum
.1

el
•»*«•

B

tumraodo deAnienti
<

Deum

int<

ln i-iiiin.

inliii

de neomen
n u iii
i i

|

-

1

1

i

ijuiDeumel
rje
|.

I

• •iiiihmii !••_ i- eolii
li

lai

•'•

t

i

ju

i

iii

ordal
iii

I

li

niqui

non illorum
qui

l>-\

Deui
el

lebanl

illorum

raale
l

el

i

i

edebanl
dicil

nil.'

itlieum

'•
i

'!

I.

inquil
i

/

prium

I

liii|.-

.1

i

i.il

ii

vel q

roi

i-

nebuln

i

onti*<

tum

Si ei

'••

li

».

ili

I

f.i

r.li

iataexlege.Ii
-i
<

I

ili

.iu
.

i

|.i

optei
ni uit,
j.irn
.•lii
•:.•.

•]•.

i

h.i

-

i

.

ii,. ,,i,i
tt ii

i

iii.in, [)ei
i

i'l

ul

iub lege
'

-ini
i,

um
•!

••ium
i

\

I

\.m

:i

ii i.i.

.ii

lii

ex

l

.|h.i.ii\

inChrixl

ii

tenei

I

volenl
niif.

nei ibun legis,

i|ii

Jtifuonntrandii pei rata

<

enim nu
.

,

Uonem
.||

op<
!

.

llll.t

!

I

iiiui

idei
il.ii

enl

tiim
itUIII

I

!|.

i*|

I

ll.iin
jiiil.ii

.

.

'

l.ni

|ii

I-

•>us

Evaugeliuiu

i

247

B.
el

RABAN]

MURI

VRCHIIIP.

MOGUNT. OPERUM PARS
sed per
;i

III.

248

permittente Domino
sic

adjuvante studium nostrum,A quod nequeab hominibus

consideranda

el

tractanda suscepnnus.

CAPUT PRIMUM.
Redarguit Aposlolus Galatas de veloci translatione ab Evangelio Christi.quod tum Apostolus non ab homine accepit, sed aChristo.

est, neque per hominem, Jesum Christum et Deum Patrem aliud, Deo quidem est, sed perhominem teilium, quod quod ab homine etnonaDco: quartum,quod neque a Deo, ncquc per hominem, nequeab homine, sed a semetipso. De primo genere potest esse Isaias, et
:

:

Paulus apostolus non ab hominibus,nequeperhominem, sed per Jesum Christum et Deum Patrem
qui suscitavit

caeteri

prophetae,

et

ipse

apostolus

Paulus, qui

nequc ab hominibus ncque pcr hominem,sed a Deo
Patre
filius

eum a mortuis. (Ambr.) Apostolum se non ab hominibus electum, et missum adpraedicandum testatur sicut erant quidam qui electi ab
:

et

Christo

nrissus

cst.

De secundo, Jesus

stitutus, sed per
est,

Nave, qui a Deo quidem est apostolus conhominem, Moysen. Tertium genus
favore et studio aliquis ordinatur,

apostolis mittebantur ad Ecclesias roborandas; ne-

cumhominum

que sicut alii qui a Judaeis mittebantur ad disturbandas Ecclesias, quos pseudoapostolos vocat, sed a Filio Dci missum se, quein in hac causa idcirco

ut nunc videmus plurimos non Dei judicio, sed re-

dempto favore vulgi insacerdotiumsubrogari.Quartum est pseudoprophetarum et pseudoapostolorum.
:

hominem ncgare
elegit.

videtur: quia praeccpta quasi

Deus B de quibus Apostolus

Istiusmodi, inquit, pseudo

dedit,non quasi homo, et

quem

elegit, divino judicio

apostoli, operariiiniquitatis,

transfigurantes se in

Per quod idoneum et flrmum se praedicatorem significat quia multo utique melior est quem
:

Deus,

quam quem homo

eligit.

Neque, inquit, per

hominem, sicut arbitrabantur de Christo qui hos cogebant circumcidi, sedper Jesum Christum,
per
id est,

eum qui Deus et homo est. Quod statim aperit cum dicit Et Deum Patrem qui suscitavit cum a mortuis. Hoc dicto duas haereses damnavit, et Ma:

Dominus et Dominus non misit eos (II Cor. xi). Verum non talis Apostolus Paulus, qui neque abhominibusneque per hominem, sed a Deo Patre per Jesum Christum missus est. Ex quo approbatur Ebionis et Photini etiam hinc haeresisretundenda, quod Dominus noster Jesus Christus Deus sit, dum Apostolus qui a Christo ad
npostolos Christiqui dicunt
:

Hxc

dicit

:

praedicationem Evangelii missus

est,

negat se mis-

nichaei et Photini

:

quia Manichaeus Christum ho:

sum esse ab homine. Subrepunthoc
reses, quae

lococaeterae hae-

minem

ncgat, ct non negat crucifixum

etPhotinus

putativam Christi carnem vindicantes,

Christum Deum esse non concedit, et tamen ipsum Deum aiunt Christum esse, non hominem. Nec non sc, hoc est, corpus suum excitasse a mortuis neet novahaeresis, quae dimidiatam Christi asserit disaudet ut Manichaeus cum crucifixum non srare non pensationem. Atque ita Ecclesiae fides inter tanta negat, stulte eum hominem non fateri videatur; et q falsorum dogmatum naufragia constituta, si ChriPhotinus impietate quadam Deum negare,quem sestum fateatur hominem, Ebion Photinusque subreipsum amortuis excitasse fatetur.Legit enim dixisset punt si Deum esse contenderit, Manichaeus et Dominum Solvite templum hoc, ct ecjo tribus diebus Marcion, et novelli dogmatis auctores ebulliunt.
: :
:

excitabo illud:

lioc

autem dicebat detemplo corporis

In
et

commune

itaque audiant Christum et

Deum

esse
:

sui(Joan.n). Igitur ipse excitansseamortuis, corpus

hominem: non quod aliusDeus
est.
;

suum

significat a

mortuisse excitasse,et nihilominus
excitatus, propterea
Filii

sed quod qui Deus semper erat,

homo homo ob nostram
sit et alius

tamen a Patre suodicitur
omnisvirtus
Filii

quod

salutem esse dignatus
mittitur,

(Aug.) Qui ab hominibus

de Patre est,ut gesta

facta sint

mendax
:

est

qui per

hominem

mittitur.

Patris ex quo sunt omnia. (/7?Vr.)Necpraetermitten-

potest esse verax

quia et Deus

verax potest per

dum

quodHebraeiaiuntinteripsos quoqueprophetas

hominem

et sanctos viros esse

apostoli sint, alios

nique Moysen, cui

quosdam qui et prophetae et vero qui tantum prophetae. Dedicitur Ecce ego mittam te ad
: :

mittere. Quiergo nequeab hominibus, neque per hominem, sed per Deum mittitur, ab illo

verax est

:

qui etiam per

hominem missos
veraces, qui

veraces

facit.Priores ergo apostoli

non ab ho-

Pharaonem (Exod. m); et ipse respondeat Provide minibus sed a Deo per hominem missi sunt, et per alium quem mittas (Ibid.) et Isaiam cui loquitur rj Jesum Christum scilicet adhuc mortalem. Yerax Deus Qucm mittam,et quis ibit adpopulum istum? etiam novissimus apostolus, qui per JesumChristum
;
:

apostolos et prophetas. Undeet nos possumus intelligere Joannem quoque Baptistamet prophetam et apostolum appellandum, siquidem,
(Isa. vi.)esse et

totum jain
est.

Deum

post resurrectionem ejus missus

ait

Scriptura Fuit
:

homo missus a Deo cui nomen erat

Joannes (Joan.

Et in Epistola ad Haebraeos proptereaPaulumsoIitaconsuetudine,necnomensuum, nec apostoli vocabulum praeposuisse, quia de Christo erat dicturus Habmtes ergo principem sacerdotum etapostolum confessionis nostrx Jesum[Hebr. n).
i).
:

Priores sunt caeteri apostoli per Christum adhuc ex parte hominem, id est mortalem novissimus est Paulus apostolus per Christumjam totum Deum, id est, omni ex parte immortalcm. Sit ergo testimonii ejus aequalis auctoritas, in cujus honore iinplet clarificatio Domini, si quid habet ordo temporis minus. Ideo enim cum dixisset, et Dcum Patrem, addidit,gm suscitavit illum a mortu is, utetiam
:

nec fuisse congruum ut ubi Christus apostolus di-

cendus

etiam Paulus apostolus poneretur. Quatuor autem genera apostolorum sunt unurn
erat, ibi
:

missum seessebreviter commenoraret. Et qui mecum sunl fratrcs Ecclesix Galatiie (Ambr.) Postquam auctoritatem suamcomex
clarificato

hocmodo jama

r

'

1

1

1

IRRATION1
mendavit, adbn
. i
-

"

11*1*

l'M III
'

|

p|Sl

\I>

ia

1

1 1 1 1

.

.,11,
'

i!l

.

1-

:i

rllffl

p>>-

iii.

tamen
uiii

ul

tum illorum
nim

prima

flde

de titcrant,

i.-ni
i

iUoi

argucnduni

it

qui

intelligei
//

deal reprchendi

interdum
ponuntui
i

el

I

ira

>tl

iii

h u

tantura, qui

toritfl

plui imoi
.|ui

omnium
i..i
i

fratrum

niiiiii

.t

ipti
<

iii

eta Qalati
quippe
iii)
• i

non

mtemptui

du< chnntui

lum

facit

ad p ipului
i

im, multoi

um

in

ententia ntque
.,

l

tura
ira
l

1

generalitei non ad un
.i.|

I

enim

tol
i.

I

qu
itei
l

;

<"

i

i

Ex quo noaceii lum duplii
i.

im
'

dii
,-t

el

eara qu e
coi i"i
<

n
ln

>n
i

luibeal
:
i

\.-i

it,et
fei
r

maculam eam |ua in
bifariara
i

<

mine ab ique
getui
t.im ln qui
ilii

plenia pei

i

lntni

Quomodo
lunl

lapiente

nuncupantur,
virl

pl
el

que
.

inali

qui incipiunl
i

in pi ofci tu

dii itui

i/

|i.

inflipientibu
*

(l'i
,-.,i
i

»iii

.iiiin

plen '

"n mini
d<

cflBteris

mum me n »n in quoque virtutibufl intclligendum, qu
epti
.i

cet forti
i

pi

uden
plenc.intcrdum
i
1

n|»-"'

.ui

.

ini. iliini

ipiantui

Gratia
l

GratiaD
oni ilieinui
I

intur
u

t>-iii

.'ju-

>|ii

ii

i

ii

i

leo

(

onciliaraui
1

Deo. (A
I

Vu
li

iusque benel
luble
i

Pati
ilit
ii

1

quara
iiui

ilii

genu
liliu
ii

iminum

t • - • •

-

Nei
ii ii
i i

iii

uiii

im Do
[iiia

i

noiti
n
.

niii voi

n

,iiin

Deum
P
itei

appcllal
i

q

ni

i

i

minufl Filiu i,nisi ct
'

Dcu
'in

il

I

II

.

.

I

I

1

1

;

I

I

i

i

1

1

1

.

'

Piliu

lio iniini
i

i

tentii

illi

iu

i

nninuni

'
'
I

dicentera
i

Q
\
,

/."

i

i

tumeUn nb

cl

Domino

Dominum RimuUe

iiliim

,

pter mul

qui in
ii

ilb-

nunl, inidli

duni
iii

dii ini

di
.

ImbiUinl
Ii

iiilnl pi

qu

lex

n
ii

ChruU,

j.iin

'I.

,

;

;

.M

B.

RABANI MAURI ARCHIKP. MOGUNT. OPKRUM l'ARS
alium tenebrarum
el

III

252

lucib otfuturi saeculi,
tis

pr scn-

A

ut dicant cx co
(|uo

tempore

illud esse

numerandum,

ex

assiM'ant
s;i'i

jani
.•i

'iiluiii

conditorem. Nbs autem dicimus non i|isiiin quod dje et noetc. annis eurrit

coelum

ct

terra sunt condita, et currere usque

adcoiisuiiiiiiatioiiciii
esl oinnia.

iiiundi,quoChristusjudieaturus
in priora pro-

incnsilius. appellaji iualuin. (juain ojjuovuaw:, ea
in s;cculo tiaut
:

Revoeant quoque ultraet
(\>
i

i|ii;c

quomodo
:

sufficere diciturdiei

raovent gradum,
disputantes,
et

praeteritis

et

futuris saeculis

nialitia
ct

sua.

Kt ilics

Jacob inodiei cssc scribuniiir
noii qiio sjiatiiiin tenijioris

bonaanmala

fuerint,

seu futura

sint,

jicssiini (Gen.

\i.\ii)

in

tam profundas ineidunt
et infinita voluinina

qua?stiones, ut libros

in

guo

vixit .lacoli. iiialuiu fuciii. scil

quo ea quaesu-

quoque
lu;co

super hac dissertationc

stinuit |>cr \aria

eum

excreuerint tciitaincnta. Dcniillc

condideriut.

(]uc eo tciii|iorc (|iio
(lloi.

pro conjugibus serviebal

Amcn, Hesermone concludaturv-U/iP/^Septuaginta transjirologus Pauli
id est /ial
:

Quod autem

xxixi. ct niultis contlit lalialur an^ustiis.
ita

Ksau

tulerunt ysvoito,
vere sive fideliter

:

Aquila,

7t=7UGTc>>p.£vo<;,

in requie crat. atque
alii

idem

teinjioris

spatium,
in

lionuni, alii inaluin fuit.
:

Nec scriptum esset

quod etiam in Evangelio a Salvatorescmjierassuinitur, suaper^merj verbafirmante.
Miror quodsic tam
cito

Ecclesiaste (Eccle. \n)
res erant

Ne dixeris quia diesmeipejoad distinetionemmalo
:

traiisferimini ab eo qui ros

bonisuper

istos, nisi

vocavitin t/ratiam ChristiJesu, in aliud Evangelium

rum. Unde Joannes
positus cst
(I

ait

Joan. v),

Mundus omnis in maligno " qudd non est aliud. (Aug.) Evangelium enim si aliud non quod nmndus ijise sit est praeterid quod,sive per se, sive peraliquem Doniinus dcdit, jani ncc

inalus,sed quod mala in

rnanducpmus
ricmiir (Isa.

mundo fiantab hominibus, bibamus, dicentibus, cras enim moxxn): et ipse Apostolus Redimefltes,
et
:

Evangelium recte
di.xisset,

dici potest.

Vigilanter

autem eum

transferimini ab co
:

quivos vncavit
illi

in gloriarn Christi

quam

volebant
si

inquit, tempus, quia dies
saltus,

mati sunt. lnfamantur

et

evacuare, quasi frustra venerit Christus,

jam

cum

latrociniis pleni sunt,.non

peccet et

silvae,

sed

quoque traxerint.

quod terra quod infamiam homicidii loca Detestamur et gladium quo huma:

circumcisio carnis atque hujusmodi opera legis tan-

tum

valebant, ut

per

illa

homines

salvi
ct

fierent.

Nisisunt aliqui, qui vos conturbant,
conturbant,
sti,

volunt con-

nus eifusus est cruor

et calicem in

qua venenum
:

vertcre Evangeliurn 6V/r/i//.Nonqueinadmodumistos
ita

temperatum est, non gladii calicisque peccato sed quod odium inereantur illi qui his male usi suni,. Ita et saieulurn quod est spatiumtemporum,non per
semetifisum aut
qui in
illo

etiam convertunt Evangelium Chri:

quia manet firmissimum

sed tamen convertere

volunt, qui ab spiritalibus ad carnalia revocant in-

sunt, aut

bonum aut malum est bonum apjiellatur,

,

sed per eos

aut malum.

Quapropter Valentini deliramenta et fabulae contemnendae sunt, qui triginta «iwvoi; suos, ex eo quod in
Scripturis saecula legantur affinxit, dicens eos esse

tentionem credentium. Illis enim ad ista conversis, manet Evangelium non conversum, et ideo cum dixisset conturbantes vos, non dixit et convertentes, sed volcntes, inquit, converterc Evangctium Chrisli. (Hier. )Miratur itaque Paulus primum, quod
translati sint

animalia, et per quadrigas [quadradas] et ogdoadas

ab Evangelii
:

libertate, in legalium
cito translati,

decadas quoque et duadecadas, tot edidisse numeros steculorum quot .Eneia fetus scropha generavit.
Quaerenduni quoque quid
sit

operum servitutem quia non ejusdem reatus
difiicultute transferri
;

deindequodtam
ut

est transferri ab aliquo, et
in martyrio

inter saeculuin et sse-

culum

saeculi,

sive saecula saeculorum, et

ubi pro

brevi temporis spatio, ubi pro aeternitate ponatur,

non eadem pcena plectitur, qui absque colluctatione ettormentis statim prosilivit ad negandum et ille, qui inter
equuleos, fidiculas,ignesque distortus,compulsus est

quiain Hebraso saeculum, id est, olam teram positam habuerit, aeternitatem
vero sine vav scribitur,

,

ubi vav

lit-

signifrcat, ubi

quem

illi

jubilaeum vocant.

annum quinquagesimum. Ob hanc causam etille
et

quod credebat, negare. Recens adhuc erat Evangelii praedicatio, non grandeteinpus in medio, quo Galatas Apostolus ab idolis ad

Christum transduxerat

Hebraeus qui propter

uxorem

liberos

amans
D

miratur itaque quomodo tam cito recesserint ab eo,

dominum suum aure pertusa

servitio

subjugatur,

ad cujus nomen
bet

dudum

factifuerant Christiani.Ha-

servire jubetur in saeculum, hoc. est,

usque ad anet Ammonitte non ingrediuntur Ecclesiam Dornini usque ad quintam deciraam generationem et usque in saeculum, quia amnis dura conditio jubilaei solvebaturadventu.

autem

et locus

ipse hyperbaton,

quod

ita

suo

num quinquagesimum

:

et Moabitae

ordine legi potest. Miror quod sic

tam

cito trans-

ferimini a Christo Jesu, qui vos vocavit in gratiam

dicens

:

Non
et

veni vocarc justos, scd jicccatores ad
xix)
;

pcenitentiam (Luc.

gratia quippe salvi facti

Quidam dicunt eumdem esse sensum in saeculis saeculorum, quem in sanctis sanctorum, in operibus opeet quam habent diffead eos quorum coeli sunt, et sancta quae sanctorum comparatione sunt sanctiora, et opera quae operum pnelatione meliora sunt, et Can-

rum,

in Canticis
cceli

canticorum

:

rentiam

tica quoj inter cantica

universa praecellunt

:

eam-

non per legem. Translati autem, inquit, Evangelium quod non est aliud quia omne quod falsum est, non subsistit, et quod veritati contrarium est, non est uti illud Ne tradas, Domine, sccplrum tuum his qui non sunt (Eset ea quae non erant vocavit Deus ut ther. xiv) faceret esse quod non erat. Si autem hoc de his qui
sumus,
estis

in

aliud

:

:

:

:

,

dem habere

et

s;ceula, quie

s;eculorum collatione.
ita edisserunt,

eumdem Demneteasdem
tur,

Scripturas habebant, dici-

sunt saecula. Praesens itaque sieculum

quod

translati sint in aliud Evangelium,

quod

_

'

ENARRATJONUM
n'.;i

IN

EPP PAI

I

I

l.ll.

\\\

\l.\l

uri.

rjuiH

rlc

(

hi

i

tum

iinul

i

pretationclegii dlitt

labuntui
i

i

'i

i

uuj

'

ml

PuJi bi

\

olunt, inquit,

!

um

<

hi

iii

non
ijui

|mj
I

ii

i

Onnii
ii

ing lium

ulio

int.

i

prcl

rpentc qu un

convertil

Evangelium
,

i

i.i.

i.ii.

rertat

in

Cai

iera

Si

tuni

lit:

riora ponil in faci sm
a<

pi
.•v

tationibui
ii.iiui
i

qui<
fa

it,
j

im
>n
i

mittil
n el
luti

i

ua in

iem

1 1 1

I

congruc
t

.|U'..I
'

tranal
i

.

oaptatum
ln

ialati

enim

iii

iat
.

i

eran

I

|

\ .i ii.i

pi

ptei

Sum
ptei

oon proptei
ilili.it
i|.
i

horainera,

iing^lum,

qucra annuntiatui

quj

enim proptci annuntmU
!

eam, potenl
i

t

meu
i

u \a

-

1

1

1

1

iu

protulei

iui

/u//,

quilm (JUOila
pnedixei
at
.

\

.

aut quia
i

iti

dixit,
t.iiii.-n

|

voluil dii -I

ip

ilubei rime intei

retinendi
Poteat

cum
Ii\

q
ilict

boc

(
erai

pci holii •

lus potuei inl

aliter pi

• I

quara

l

dixeranl
h inutai cntui

lamcii
al

ih eo, quod

•iii.
i|

I

.i.

ptum
.-ii^
;.

fui

i

lum

tnaxime
fldi
i

um

I.

ii

ii|

i

lu

i

ti

flde
i

el

dilei

u

ii

ln .iliu
hi
.iini
,

quara quod

Don

i.un'
i

i!

i

quod

i

uliud

h

iin
ii

i|

:

'li

|ui
>t

pei

iii

ut
I

lium
qu.ul
ratio

Vpoatoli

.iliu

i

B.

RABANl MAURl AR( HIEP. MOGUNT. nPKIUM PARS

III.

>5C
u1

Deo placere docebat, non timebal hominesoffendere, dummodo Dei gloriam commendaret: omnia enim
praesentia postponens, futuris se commendabal spe-

Asuam
<'t

gloriam quaerens, sed Dei
sed Deoplacel
;

salvi Qant,

non

jam hominibus,

aut certejam

cum

idonei autem servi non posunt, qui sub riomine Domine propriis lucris student. (Hier.) Non putemus ab Apostolo nos doceri, ut exemplosuo horainum judicia contemnabus, ut Christi idoneus servus
:

esse

Deo placet.simul el hominibus,nonutique hominibusplacetjaliudestenimplacerehominibus, aliud et Deo et hominibus. Item, qui hominibus propter
veritatem placet, non
placet
;

enim
dixit,

ipse

illis,

sed

veritas

placere

autem

quantum

in

seipso est,
si

mus, quj
manifesti

in alio loco dixerit <// Cor. v)

:

Scientes

quantum ad

ejus voluntatem attinet, ac

diceret,

ergo timorem Dei, hominibus suactcmus, Deo autem

placere vellem:

nonenim sihoc

eo non agente pla-

sumus ;

el illud

(ICor.x)

:

Sine offensione

ceat alicui, quasi propter

seipsum, et non propter

estote Judseis et gentibus, et Ecclesise Dei,

sicutetego

omnibus per omnia placeo, non quserens quod mihi utile est, sed quod multis, ui salvenlur. Sed si fleri potest, iii pariter et Deo et hominibus placeamus, placendum est el hominibus. Sin autem aliter non
:

Deumatque Evangelium, quod annuntiat, superbise ipsius potius quam errori ejus,cui perverse placet. tribuendum est. [steitaque sensusest Modo ergo
:

hominibus suadeoan Deo, aut quia hominibus suadeo, quaero hominibus placere ?Siadhuc hominibus

placemus hominibus, nisi Deo displiceamus Deo B quaererem placere, Christi servusnon essem. Juljei magisquam hominibus placere debemus alioquin et enimille servis suis, ut discanl ab ipso mites esse
:

Ims quaerit, dicit autem alibi [Jominibus suadeutiqueDeo primum placet, cui mus, Deo autem manifestati sumus (II Cor.\) ;utintelligas. quod hic ait hominibus suadeo an Deo ; non salus hominum curae est. Habet autem et verbum quod hic specialiter additum est, modo. vel placeh- utique Deo, sed hominibus suadendum. Xon ergo dum esse pro temporehominibusvel displicendura, moveat quod alibi dixit Sicut et ego omnibus per utquo modononplacetpropter Evangelii veritatem, oiania placeo (I Cor. x); addidit enim, nonquseren placueritquondamobsaluteinplurimorum.Placuerat qaod mihi prodesl, sed quod multis, ut salti fiant. Paulusaliquando Judaeis, cumsemulator existens pa- Nulli autem prodest ut salvus fiat, sihomo ei propter ternarum traditionum (Gal. i), sine querela ante in seipsumplaceat, quinonplacetutiliter,nisi cum prolege versatusestret tantum habuitin majorumcaerepter Deumplacet,id est, utDeus placeat et gloriiimoniis ardoris et fidei, utinStephaninece particeps ^ cetur per eum, cum dona ejus attenduntur in holieret, et Damascum perrexerit ad eos qui a lege mine, aut per ministerium hominis accipiuntur. desciverant, vinciendos (Act. ix). Sed postquam in Cum autem sic hoino placet, jam non homo, sed vas electionis de persecutore translatus est, et coepit Deusplacet utrnmque ergo recte dici potest, et. Ego praedicarefidem, quam quondam expugnaverat, co'placeo. etnonegoplaceo; si enim adsit bonus intel:

omnibus per omnia placeat, non quxrens, inquiens, quod mihi utile est, sedquodmultis ut salventur. Qui autem ex charitate, quae non quaerit qusesua sunt, sed quae aliena, placet omniipse
infert,

cur

et

humiles corde (Matth.
qui propter

xi)

:

quod nullo modo po-

test,

se ipsum, id est, propter

suam

quasi privatam etpropriamgloriamplacere homini-

bus, utsalventur:

:

.

;

pitpariter displicere Judeeis, quibus ante placuerat.

lector,

piusque pulsator, patebit utrumque,

et nulla

Nunquid quaero Judajis placere, quibus displicendo, Deo placui? Si enim illis placerem, adhuc Christi servus non essem assererem
ait:
:

Hocest ergo quod

inter se repugnantia repellet intrantem.

Notum enim
evangelizatum

vobis facio, fratres ,Evangelium quod
esi

a me, quia non

est

secundum homiillud,

quippe legem, etEvangeliigratiam destruerem.

Nunc

nem

:

neque enim ego ab homine accepi
principia Epistolea aperit

neque

autem proptereaneein simulationem quidem observandae legis adducor quia non qua?ro etDeo placere pariter et Judaeis, quibus quicunque placet, Deo displieet. Etipsum quoque verbum suadere, dehuma:

didici,

sed per revelationem Jesu Christi.
:

(Ambr.)

Nunc

no usu
et

sumptum

est,

eum

quis id quod ipse habct

ipsum enim sensurn vult manifestari, quia non ea quae docebat ab homine didicerat, ne fbrte dubitaretur de his quae docebat neque secundum humanum judicium aptata
:

semel imbibit, etiam

cseteris

conatur inserere

:

erat praedicatio, ut indigna divina auctoritate vide-

et in plurimis
illud est
:

Scripturarum

locis legitur, ex

quibus

retur sed a Dei Filio dicit se didicisse per revelatio;

Suasio hsec non

est

ex co qui vocavit vos

nem, cum

jara post resurrectionem esset in coelis.

(Gal. v);

nec non et in Actibus apostolorum: Veheail

(Aug.) E-angeliuin quod secundum

runtergo
exponebat,
eis

eum

Judsei in hospitium multi, quibus

hominem e.st. mendacium est, omnis emm homomendax(Psal.ox\):
quia quidquid veritatis invenitur in homine, non
esf

contestans eos dc regno Dci, suadensque

de Jesu, ex lege

Moysi

ei

prophetis,

usque ad
ideo quia

ab homine, sed
est,

aDeo per horainem.
est,

Ideo jara quod

oesperum

(Act. xxvifi).

Hoc autem totum

secundum hominem
quale
illi

nee Evangelium dicendura

diffamatum de eo fuerat, occulteillum custodire legem et Hierosolymis cumhisquijudaizabantconsor-

afferebant, qui in servitutem ex liberin

tate

attrahebant eos, quos Deus ex servitute

tiummiscuisse.(,l«7.)\VmuDeo suadet, quia manitesta sunt illi omnia sed hominibus ille bene suadet i[ui non se illis placere vult. sed ipsamquam suadet ventatem.Qui enim placet hominibus. non ab ipsis
;

libertatem vocabat. (Hter.) Et ex hoe loco Ebionis
et et

Photinidogmaconteritur, quod Deus sitChristus.

non tantum homo. Si enim EvangeliumPaulinon est secundum hominem. neque ab bomine accepit

i

'

VIUIATI

I

l'I-

l'\l

i

I

I

:

ii

.11

i

ii'

f|

.

!

ini

i

urn
|iliini

tantum
in
. i

li

bo*

putcmu
ni

'••

propheta

'!•

>

I

Tunc
<

^>

riptura
n
i

util

hri

to

fwn
iii

nn

illfl

qui

|

t

-•--

dicnl

itlioquin el diabol
.

lio

Christ
dinboli

Im

i

i

ni rui

|

planata
n.

cl

•<

rcvclanto,


i

pei

Paulumin quo
i

l

Wi humqu
tfl

.

m
i

::

Uih'111
\

li

.

milii

identur qu<

llllll IM .llll

Lainterp

'

i

ent, n
iiii

quid

per operim

Hoc

ut ni. ii.
, .

iii|iliiiu
.i|"-i t.i

M

iiii

que velomin
Mlltlllll

bal

iii

i

i

\t

mrnti velui
qu
' :

oppansum
intr
.i'i-

ei

it

»d

cum

I

idil

'

.

lique ni Peti

um

.••

ipi,

I

|tiod nulliu
lni
r.-n
i

pi
I

'

.|in

<

ln
i

Ulll

i:.

!

'

i

'

;

PoiTO
.

'

ill.im

I

li.ini

u

iiiii
t

vadcn

in

il

ii

odire,
tmtii
i
.

im lumon mundi
i

iii

t

i

n

i

ii

.-.ii

n. in

(Aml m Imt,

lurimum

259

H.

RAIS.WI MAURl ARCHlEP. MOGUSrt.

OPERUM PARS

III.

?f,0

sequunturEcclesiainChristi,etpopulaii(urillani,nnii
studio legis Dei, sed traditionibus boiiiiiiuin depra\ati.

A

aliquetn retulit quid

esset ucturus

:

sed pfotinus

praedicavitChristurn,quiahicestFiIiusDel: namsicut
futuri niali frequenter ante sunt boni, ita et solent

Cum aulem

ptacuit ei,quime segfegavit deutero
ul rcvctaret

malris mew, elvocdvilpef grdtidmsudfh,
Filiutiisuurh itirne, utev&htfetizerri

fuluii I)oni prius esse rnali. (Ilicr.) Scio plerosque

itlilih in

gentious.

de apostolis hoc dictum arbitrari
rius
objic.it,

:

nam
cum

et

Porphy-

Non solum

in

hoc loco. sed

et

ad

Romanos Paulus

quod post revelationein
ad hoinines, et

Christi,

non

segregatum in Evangelium Dei esse se scribit. Et Jeremias.antequamformareturinutcroet conciperetur
in

fuerit dignatus ire

eis conferre

vulva matris sua\ notus Deo

(Jcr.

)).

santilicatus-

que perhibetur. Et ex justi, sive ut
ex Salvatoris persona dicitur
:

quidam putant,
lc

In

pfojectus sicm
rneits
es

acarne et sanguine instrueretur. Sed absit ut ego Petrum, Joannem et Jacobum, carnem etsanguinem putem, quae regnumDei possidere non possunt. Non contulit
videlicet Dei,

sermonem, ne post doctrinam

a

vittva,

ex

iitero ihdtris

mex

Ueiis

lu

Paulus post revelationem Christi

cum

carne et san-

(Psdl.
eni>ii

xxi).Contra de peccatoribus David camt: Eccc
in iniqiiitatibus cohceptus
riie

guine, quia noluit margaritas projicere ante porcos,

sum,
;

et

iii

detidtiS
:

nec dare sanctum canibus. Dicat quispiam. Si

sta-

cohcepit

mdter rhed

(Psdt.

l)

et in alio loco
i.vn).

Abdtienati suht peccatores a vutva (Psdl.

Et in

utramque partem, antcquam parvuli nascerentur,
Dcus Jacob
i;

dilcxil,

Esau

diiterh odio

habuit (Malac.

tifn non contulit cum carne et sanguine Evangelium, tamensubintelligitur, quod postmodum cum sanguine et carne contulerit et sensus hic, quo apostoli excusantur, ne caro et sanguis sint, stare non poterit:
:

Hom.

ix).

Inveniunt locum

haeretici, qui diversas

dum

nihilominus qui in principio
contulit,

cum

carne et san-

naturas esse praetendunt, spiritalem videlicet et aninialem, et choicam [yoixyjvj, et aliam salvari, aliam
perire, aliam in

B guine non

postmodum, ut

dixi,

cum

san-

utramque

consistere,

quod nunquam

guine et carne contulerit. Qua; praepositio nos coarctat, ut sic distinguamus, ne statim sive continuo

aut justus eligeretur antequain aliquid boni faceret,

cum

carne jungamus et sanguine, sed

aut peccator odiretur ante delictum, nisi esset pereuntium et salvandorum natura diversa. Ad quod
potest simpliciter re^ponderi, hoc ex Dei praescientia
evenire, ut

ribus haerere faciamus, etlegatur:
cuil ei qui

cum superioCumautcm pla:

me

seyregavit dc atciv matris mcx, ac

deinde, Ut rcrclarctFiiium

suum

in

me

et

ad extre-

quem
:

scit

justum futurum, prius
:

diligat

mum, ul

evanr/eHzarem illum in gehtibus continuo.ut

quaiu oriatur ex utero

et

quem peccatorem,
et in

oderit
in odio

a propria incipiat exordio,
sanguinc. (Aug.)

antequam peccet
iniquitas Dei
sit,

non quod

amore aut

Non contuti cUm carne et Segregatur quodammodo de ventre
parentum consuetudine autem carni et sanguini,

sed quod non aliter eos habere de-

matris, quisquis a carnaliuin

beat, quos scit vel peccatores futuros esse, vel justos: '-'caeca separatur. Acquiescit

nos ut homines tantum de praesentibus judicare,
illuin cui

quisquis carnalibuspropinquis et consanguin eis suis
carnatiter suadentibus assentitur. Neque veni Hiero-

futura

jam

facta sunt de fine rerum,

de exordiis ferre sententiam.

Non

est

non autem ipsum,

quod

dicit,

ut revclaret Filiumsuuin in mc, quasi di

solymam ad prxccssores meos apostolos, sed abii in Arabiam,ctitcrumreversiissiiminDamascum.(Amh.)

ceret, ul rcvclarct Filium

suum

fnihi; cui

revelatur, huic illud potest revelari,

non

erat. In

quo vero revelatur,

enim quid quod ante in eo illud revelatur quod
stdt,

Non

fuisse dicit necessitate electum se a

Deo per-

gendi ad praecessores suos apostolos, ut aliquid forte
disceret ab
eis,

quia Deus
doceret.

ei revelavit

per Filium
docet, nec

prius fuit in eo, et postea revelatum est. Simile est
illud in

suum quomodo
hominibus
tur
;

Hoc

ideo loquitur ut osten-

Evangelio

:

Mcdius in vobis
:

qucm

vos

dat non aliud tenendum esse
credi, sed Deo, a

quam quod
quo

Erat luxveraqux illuminatomnem homincm venicntcm ih mundum. Ex quo perspicuum fit, natura omnibus Dei inesse notitiam,
rtescitis (fdart.ij; et atibi

se didicisse testa-

ac per hoc eos qui

esse falsos doctores, quia

nec

quemquam

sine Christo nasci, et
justitiae

semina in se sapientiae et
revelatus,

non habere reliquarumque
I)

quod docebant.
lorum, ut ipse

A

legem induxerant, non a Deo traditum erat Damasco ergo in Arabiam proillos in

fectus est ad praedicandum, ubi nullus erat apostoiltic

virtutum. Potest et aliter accipi, in Paulo Dei Filius

fundaret Ecclesias, ne subrepen-

quod praedicante illo agnitus sit gentibus quemante nesciebant. Continuo non acquievi cdfhi et
sanguini(si\e ut inGraecomelius hahet),Noncontuli cum carnc ct sanguinc. (Ambr.)Praescientiaergo Dei

tibus psettdoapostolis

Judaismus seminaretur. Et

inde iterurn regressus est

Damascum,

ut visitaret

quibus rudis praedicaverat Evangelium gratiae Dei. Dcinde post annos
tres

ascendi Hierosolymam videre

segregatus est de utero matris suae, id est, antequam nasceretur, vel statim natum scit Deus futurum bo-

Petrum,

et

Dignum

fuit ut

remansi apud illum diebus quindecim. cuperet videre Petrum, quia primus

num, sicut dicit ad Jeremiam prophetam Priusquam lc [ormarem in ulcro, novi te, et caetera (Jef. i) ita et apostolum Paulum, sciens quis esset futurus, praevenit eum, ut antequam converteretur, vocaret eum, quia erat necessarius. Denique statim suscepit dispensationem doni Dei, omni postposita cura carnali nec enimconsilium cujusquam petiit, autad
:
:

erat inter apostolos, cui delegaverat Salvator

curam

Ecclesiarum
qui

:

jam ab auctore

non utique ut aliquid ab eo disceret, didicerat, a quo et ipse Petrus
illi

fuerat instructus, sed propter affectum apostolatus
et ut sciret

Petrus hanc

datam
ad

licentiam,

quam

et

ipse acceperat. Veniens ergo

eum

hospitio re-

ceptus est et apud

eum mansit

diebus quindecim,

'

!

SARRAflONIJ.M

IN

I

IMv 1'MM.I LlB

\l\

ii

nec

in

aliquo

'i

ipo i"h

ni

pum apud
iirc

l

fonnarent,
li>
.

cuni

hxtriiui

majoi ura
einere,
i

i

II

efei

entc Lu<
fld
I

i

in

V<

cum Paulu» post
U'.-||l|lll

ll.llll.l

!

)',

I

'

'
IIHII
llll,

I

II

j

sit,

ii

.cneril
\
i
j

\\
I

uli

» i

i

*

-

1

uiii

.

illnin
«tiini. cl
ibi
ii

n

i

'111111

videi

it

io
'•

h

I

itinei e, el
ii-

Dara

i

Brit

in

nomine

humil

u

/.•

•'

in.|'iii.
1

I

I

riiutiii

i\i.

Hic

autcm
rovei

di<
l

il

i

et

itei hiii

um lamaw um
Petrum,
el
i

iennium

propl

Hioi

um
Im ibunl
frati enJ

diebu

quindi

im,
coi
i

ne<

pl

>

tei
i

Domini, alterura
iilijl.i.i .[tii|.|>.-

ul vei

ntui

i

..ll.it

vidci

ib

i

tione conflrraal
i

j.l

'.•.'
undujn
'

ni

ii

iii

Paulum,
ii•

•''

n.iin.

II.
iil

ii.ini.

1

1

1|

aliquid ab

il

ti..iii
I

impetum
i

dei lin n
ii

ibi
.ii
ii

I

lum
i

ii.

liiiin

i

'ln i«ti fuci

ii

Hioro

'Iviii.ini

qua
i

i

>\

qu

imi tinquc

aliam

i

ivita-

1
1

jti.

iiu
.i
ti
\

iiim

|u

optei

m-i
iiiii.

lia

quib
i

i.iiii.nn -i\,. li.im.i-.

itquc inde po>(
Hiei
inui
i.
<'l

ienniura
I
1
1

ad
.

videndum
. .

Peti

um
ui

\
|.i..
i

1

1

1

ii

i

bupl
i

.

ibo

.

onfoi
i

i

itu

•um um
uin |i

'

discipuli

qui 't.ini
.

li.iin

uni

ii

in

i

quod
le
\
i

i

l

iliu

I

lei
i

i

tuni

i

in

\

.iin.i

Duinunouiii

u ienniura quo*di<

mull
1
1
.

,

JutU
I

: I

iii

tporta.

i

i'i

uotci

i

e,

quin

foi
it,

itun nihil
el

>l

ii..

Lrabia pei pctnib

ca p
A

nc iIim bantui
ii it

|iu
I

Soc
iii \r
l
I

nitiir
i

ii

ii.i

Mi iratu
.

i.
i |

ptum

fuci

il

ul

'

I

.i

legiuiu

I

reeeum

i

B.

RABANl MAURl ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
sed a
nisi Ja-

111.

264

referantur, se non ab
I

leo.

homine doctura esse Alium autem apostolorum vidi neminem
quia
illic

A

cim. (Hier.) Pos1

Hierosiolym» visionem venit ad Sy-

riam, quse nobiscum dicitur excelsa atque sublimis.

cobum fratrem Domini. (Arabr.) Jacobura
rosolyrais,

vidit Hie-

erat constitutus ab

apostolis

Deinde transiit ad Ciliciam, quara iu fide Christi cupiebal assumere, evangelizans eivocationem poenitentiae
;

episcopus, quietipse priusfueral incredulus, sicutdi<y'us,inquit, ,,t evangelista (Joan. vn),quia ncc fratres

Cilicia

quippe interpretatur assumptio,

sive vocatio lamentabilis.

Eram autem
sola

ignotus facic
(Aug.)

adlmc credebant in eum. incompaintelligi, quod propter egregios mores et mediam, frater rabilem fidem, sapientiamque non praedictus sitDomini, et quod primus ei Ecclesiae
fuerit, quae

(Hier.) Potest et hoc aliter

Ecclesiis Judsese, quse erani

in Christo Jesu.

Hierosolyma Judaeos ncc tam paucos fuissc, ut Ecin Christo credidisse clesiis gentium miscerentur, sed tam multos ut ex

Animadvertendum nonin
;

prima

in

Christum credens, ex Judaeis

caeteriApofuerat congregata. Dicuntur quidem et Vade dic iu Evangelio stoli fratres Domini, sicut
:

fratribus meis

:

Yadoad Patrem meum

el

Patrem ve-

Ecclesiae fierent. Tantum auditum habebant,quoniam qui persequebatur nos aliquando, nunc evangclizat fidem,quam quondam expugnabat,et in meglorificabant Deum. (Aug.) IIoc est quod etiam Dominus
illis

strum,

Veum
Sed

mmm
in

d deum
:

vestrum (Matth.xviu,

dicit (Matt. v)

:

Luceal lux vcstra coram hominibus,

Narrabo nomen tuum fra-^ut videant bona facta vestra,et glorijicent Patrem vestrum qui in ccclisesl. (Hier.) Ecclesiae, quse erantin Iribus meis, in media Ecclesia cantabo \laudabo] (c Judsea, Paulum tantum rumore cognoverant, ex qui(Psal. xxi). Sed prsecipue hic frater dicitur, cui iibus pleraaque eum magis persecutorem quam Apostoliosmatris suasad Patrem Dominusvadens comraenlum viderant: Syriavero et partes Ciliciae, Arabia et daverat. Et quomodo Job ot cieteri patriarchae dicti
loan. xx).

psalmo

sunt quidein faniuli Dci, sed quasi egregium quiddam Moyses habuit (Hebr. nr), ut scribitur de eo:

Damascum, ex

Scd non sicut Moyses famulus meus; sic et beatus Jacobus specialiter frater Domini, ut ante diximus,
appellatus est.

quoque eum forsitan noverant, Evangelium Christinon Judaeis. quia doctorgentium sed gentibus praedicabat. Totum autem quod agit,
vultu
illud
est,

ut doceat

se

nunquam de

persecutore

apud eos ipsos quospriuspersecutusfuerat, potuisse existere gloriosum, nisi praedicatio ejus eorum quoUeo quia non mcnlior. (Hier.) Sive simpliciter accipiendum, ut sit Quae scribo vobis vera sunt. et que. qui ante eum male noverant, esset judicio Deo teste confirmo, quia nulla arte verborum, nullo comprobata. Et ad propositum occulte rediit, tam breve tempus se in Judaea fecisse confirmans, ut sunt fucata mendacio. Sive altius, utlegatur Qu;e etiam vultu credentibus esset ignotus. Ex quo oscon scribo vobis coram Deo sunt, id est, Dci digna u tendit non Petrum, non Jacobum, non Joannem se spectu. QuareautemDeidignaconspectu?Quiascihabuisse doctores, sed Christum, qui sibi Evangeiicet non mentior. Et quomodo, Oculi bomini supei lium revelasset. Simul autem notandum quod supra justos (Psal. xxxiii), avertit autem faciem suam a diciturEcclesiam expugnasse,hicfidem, ibi homines, conspectu impiorum ? Ita nunc ea quae scribunhicrem; ut nunc opportunius inferretur Evangelitur coram Domino sunt, me non mentiente qui

Qux autem
:

scribo vobis, ecce

corum

:

:

non essent coram Domino si mentirer. Hoc autnon solum de his quae nunc scribit ad Galatas potest accipi sed et generaliter de omnibus Episcribo
;

quaa

zat ftlem

quam aliquando

expugnabat. De Ecclesia

;

enim similiter sonare non poterant. (Amb.) sti lex aliud impenderet quam Judaismus
circumcisio carnisest, hic cordis
:

Cum Chri;

illic

enim

stolis,

verbaque non discrepent (Aug.) Qui

quia non sunt falsa qute scribat, et cor ejus dicit Ecce co:

illic

sub elementis

servitur neomeniis et sabbato, hic soli
ritu,

Deo

in Spi-

mentior, jurat utique. Et hac juratione? Sednon est contra praeceptum juratio quae a malo est, non jurantis, sed increduli-

ram Deo non

quid san-

quia corde creditur

;

illic

conditio

est causa

ctius

peccati, hic libertas ex remissione

peccorum. Multa

itaque distantia est.

tatis ejus cui jurare cogitur

;

nam
,

hinc intelligitur
'
.

CAPUT ^

I

ita

Dominum
.

lpso est quisque

non juret. Quou multi laciunt, m u orehabentesjurationemtanquammagnumautsuave
. .
,

prohibuisse ajurando, ut quantumin l
•'_

aliquid.

Nam

utique noverat Apostolus praeceptum

Ostendit Apostolus ci rcumctsionem non essc necessar j am ex approbationc et aucloritalc aliorum apostolorum. Et restitit apostolo Pctro, qui videbatur circumcisionem aliqualiter palliarc. concludens
legalia

Domini, et juravit tamen.
de
illa

Non enim
:

audiendi sunt

non

esse

servanda.

qui hasjurationes essenon putant
:

quid enimfacient
nostro (iCor.

Quotidic morior per vestram gloriam fratres

Dehinc post annos quatuordccim rursum ascendi Hierosolymam cum Barnaba, assumpto ct Tito. Asccndi autcm

quam
xy),

habeo in Chrislo Jesu

Domino

secundum rcvelationem,

ct

contuli

cum

quamGraeca exemplaria manifestissimamjura?

eis Evangelium, quod prxdico in gentibus. (Cass.)

tionem esse convincunt

Quantum ergo

in ipso est,

non jurat Apostolus, non enim appetit jurationem
cupiditate aut dilectione jurandi, amptius est enim,

Quis ergo tam praesumptor et caecus sit, qui se audeat suo judicio discretionique committere, cum
vas elationis indiguisse se coapostolorum suorum
collatione testatur

quam,

E.st cst

:

Non, non,

et ideo

a malo

est;

sed in-

firmitatis aut incredulitatis

eorum qui non

aliter

mo-

batur, nulli

Unde manifestissime comproa Domino viam perfectionis ostendi, qui
?

\cntur ad fidem. Deinde veni inpartes Syrix

ct Cili-

habens unde valeat

erudiri.

doctrinam seniorum.

I

pp

PAI

!

I

l

.11.

\l\

I

mI

instituta

i

ontempaei
tcl hli.

it,

quium, quod opoi

n

fitrt
\
iii

endil

igiti
i

ini. el '|in |n

ii

rn,
dii

etdiehu
it

juindi

ideo

p<

I

uinptu
entibu
h ih
i

'

ntc

\

utiuin, u(

el

ii

niin te

'«iii
'li->
it

>-t

il

ln pi

iii.

i|.i

.

ii

i

i.

iii ti

iM

U

i

iquitui
iii
i

i

bumiliat
ii

RUl

i

el

Mi

i

!-•

t.

inqtiii

ii

duplii era
i

ob

p
I

r.ni-.iiii.

quo

el

humilil

Pauli, qui
pi

doctoi

iii

toto

orbe

iin
i

<

ientium od

apo
l>i"'
I

tolu

cucui

i.

ii-

pi
I

ii

quoque qui in autem el illu
l

ludac
I

i

t

t.

iiiiin

quod
ip

pro
'|iii
i. t.

lu i«ti
• i •

I

-lii

lii"

I

o

dc
\|

li iii.-.

l.ilnm.
ii)

l

iufei
.

i

el

n

-

iiiii.

i-iiin.

etintci

t

uit ini

i

ii

iiiiiliitu.liii.il
iii.

i

t

iiuiiii
li.nii n>-

qui qusiMJ

..I.

/

I'iin

ni

i

ejufl
int

upiebanl
i

n

tei

rore iup<

.iti

nei
|"

ital

liabcrc Mni.ini.
in.i|"i iiin.
il
.
i

vel

s.'l

pro

iiiin,

niii.

qu

in

i

lu

lebunt, vel pi o tein|

i

iin

iniiil

invidiam Bustinei enl

tuordccim
tunc
dii

unnon

cum

lli

unt,

quaml

V<

tibu

tiombu
lentc
ii
i

Vntioi hi e

orta
iit.nti.iiii uiujoi ui

II

iiium
ipnc

>

i

->

n

i

quando
I t

quoquc Puulu

»cl

Bai n
1

h
i

nuinifi
•inl
lli.
i

t

i

uiitti

|

r

••

dIviiiuiii,

ul

innjui
i
.

iiin
i .

uiii in.it

I.

ntil

tHI.
.|"lll

.1

lllllll

I

llll|"'l .Itlllll. jll

Ulll nil

•|HI

III

'

i.

ilni

(iiilnlrrjiiil
iHiiit
I

inliiin

lumoxpi
I,
.

"iii

|

im

in

um

li

>ii

ium
|

nillun |».ir\uli
|

.il
i.il

i

"i intlii

uin cniui

di<

<

i

nihi
ii
i

Pati

\n

!;

RA13AN1 MA.I

Rl

/VRCHIEP.

MOGUNT. OPERUM PARS
si

Ul.

*G8

tamen a sanguinc abstinendura, landatumaddenadulteraruntScripturam,quarti quod,puto,nunc Dei ei a suffocato observandum,
trentcs,

cientes

A enim,

ftlhim Judaeae

incircumcisum susciperet,
si

parantes seditionem, qui

<\c

Graecis
i

contradiceEpistola ad

bat non esse circumcidendos, sicut
apostolis de bac re fuerat data, vel,

<

\

nutii intellecturi

sunt,

quia jam supradictum

eral

fllios tsrael cir-

quodaddiderunt.5cd neque Titusquimecumi vat,cum essetexg ntibus, compulsus non est circumcidi. Hoc

cumcidi non vetaret, quia

nihil

de his

in

Epistola

eadem

significaverant apostoli, excujus auctoritate

tempore ipso quo ftri, qui mecum erat compulsus non Titus
est, illo

inquit, Hierosolymis,
esl

plus insaeviebant credentes Judaei, quia

non prohi-

circumcidi,

bcbal Juiheos

lilios

suos cireumcidere ipsa Epistola,

cum
lit

utique inter apostolos

el

eos qui ex Judaeis cre-

Tunc, inquit, accipiens circumcidit

eum propter Jttest

dideranl essemus,

nemo

illum, id est,Titum

compu-

dxos qui erant in~locis
pulsus circumcidi.

illis

:

degentilibus autem

circumcidi. Et subintelligitur, quid estul voscir-

scandalum non habebant, unde Titus non

com-

cumcidamini, cum Titusab apostolis,qui videbantur aliquidesse, non es1 compulsus circumcidi, sed susceptus est

Ad horam ergo
Apud

cessit,

utveritas

Evangelii permaneat apud gentes,

cum

se

non subji-

incircumcisus

?

Propter subintroductos

ciunt circumcisioni.

Judaeos autem non erat
li-

autem

falsos fratres,

qui subintraverunt explorare

veritas Evangelii, quia credentes circuinfeidebant

libertatem

nostram quam habemus
subjict rent,

in Ghristo Jesu. Iilios

suos

:

Tn

Ghristo enim Jesu neqne
valet aliquid,sed fldes

pp&putium
per dilectio-

Ut nos i» servitutem

ad horam < ssimus

neque circumcisio

mbjectioni, ul veritas Evanffelii

permaneatapudvos.

Titum, quiaGraecus erat sicut Galatae, negat circumcisuin quo dicto lios arguit, qui paterentur se circumcidi cum essenl Graeci. Sed ne forte opponeretur
:

nem operans(Gal. vi). [Aug.] Potestct ita legisecundum id quod habent Graeci codices, hoc est, Quibus neque ad horam cessimus subjectidni, qiuia Timotheum propterea eircumcidit ne Jud;eis et maxime
eognationi ejus maternaesic viderenturqtti ex genti-

ei,

quia ipse circumcideratTimotheum, nunccausas

exponit cur fecerit,

quod taciendum negabat, dicens:
libertatem

bus crediderunt in Christum detestari circumcisio-

Propter subintroductos autem falsos fratres,quisubintravi runtexplorai

nostram,quam habc-

mus

in

(

hristoJesu, ni nosin servitutem subjicerent,

nem, sicut idololatria detestanda est, cum illam Dominus lieriprseceperit, hanc Satanas persuaserit; et Titum propterea non circumcidit, ne occasioncm daret
eisqui sine
illa

esse non posse, et ad deceptionem gentium hocPaulum Ethoc aiunt convenire causae, quia sentire jactarent. Quod ipse satis significatubi ait Sed neque Titus, qui mecum eral, cum esset Grxcus, qui lieri prohibebat, non oportebat, inquiunt, dicere se fecisse, ne probaretcsse faciendum. Sed Apostolus ^ compulsus est circumcidi, propter subiniroductos fal-

ml hovam cessimus subfcctioni, itl veritas Evangelii permaheai ap\ d vos. Graeci e contra dicunt. ncc ad
horatn cessimus.

circumcisione dicebantgentes salvas

:

virdivinus. sciens posse hoc opponi, ipse illud proponit, ut praeveniat calumniosos, et reddit causas

sosfratresquisubintroierunti vplorarelibertatemrio-

stram

ut nos

i:>

servitutem redigerent, quibus nequead

quibus compulsus est facere quod nolebat. Propter
subintroductos autem, inquit, falsos fratres. Subintroductos

cum dolo intraverunt, ostendentes se fratres, cum essent inimici.^w* subintra;'.'./, hoc est, cum humilitate intraverunt fingentes
dicit,

quia

amicitiam, explorare libertatem

nostramquam

habe-

horam eessimus subjectioni.nl veritas Evangelii peYmaneai apud vos. Hincapparet quid eoscaptare intellexerit,ut non faceret quod in Timotheo fecerat, et quod ealibertate facere poterat,quam ostendcret, illa sacramenta, nec tanquam necessaria debere appeti, ncc tanquam sacrilega debere damnari. Ab kisautem
<jui

mus inChrisloJesu,ui
Expiorare est
sic

nos in servitutem subjicerent.
ct aliud

videbantur aliquidesse,quales aliquandofuerunt,

intrare, ut aliud flngat

nihil

mea interest.Deuspersonam homims nonaccipit.
et imperiti, nullius dignitatisin lege,
;

quaeratquo possit aceusare libertatem nostram

quam

(Amb.) Hoc significat quia apostoli prius simplices

fiabemus in Christo Jesu. Libertas in Christo Jesu,
haec
est,

homines erant,

quis enim accuset eum quem Deus excusat? Quianon quteritur, quis quid fuerit. D etfallacia, ut nostram libertatem in servitutem subsed quid sit.Praeterita enim nec condemnantnecvinjicerent, cogentes nos subjici legi circumcisionis. Ad dicant sed tamen vult intelligi,quia et peritus erat h)ram cessimus subjectioni, hoc est, ad horam nos in lege, et clarus vita, ac pcr hoc, et dispensa»ubjecimusservituti, humiliantes noslegi, utcireumtione Evangelii praecipuus ministcr. Mihi enim qui ciso Timothco cessaret dolus et scandalum Juda^oexistimantur aliquid esse nihil contulerunt. Nihil se rum. Parati enim erant, sicut daturintelligi, commo- dicit ab apostolis consecutum, sed a Deo quia qui vere illi tumultum et seditionem. Fuit cnim causa disciplinoe Christiana\ imperitis tribuit sensum quomodohaberent aditum calumniae faciendae, quia ipse et mihi, inquit, cum essem legisperitus, dignaTimotheus erat matre quidem Judaoa. patre autem tus est impertire sensum rationis hujusmodi. Quo(jraeco. Unde factum est ut secundum legem circummodo ergo fieri poterat ut hic ab his disceret.quem cisus infans non esset. Yolens autem Apostolus cum peritum inveniens, peritiorem fecit gratia Christi ? assumere ut ordinaret illum episcopum sicut fecit, Scd c conlra cum vidisscnt quod crcditum cst mihi auiatestimoniumei, inquit, bonumperhibebant omnes Evangelium prxputii, sicut Petro circumcisionis; qui

non

subjici

legi.

Ui

nos

in

servitutem

sed hoc non obesse

subjicerent, hoc est, ad hoc

intraverunt

cum

dolo

:

:

!'

i

illiu

insidiaspassusest Judanorum.Explorabant

rnimopcratuseslPelroinapostolatuincircumcisionis,

1

269

i

riONI

'

imi
.1
1
r <

•--••

ili<|
r,

|

1

1

I

rn,
'•
i

||(»n

iiiini
i|.
i

tri

!

[mm
ni
nli
j

qui

i

el

Itotnii
tulii
|i

nil

»tii

<l'n
iii

mirii
ii

|*fti
ii

niiiii

in

nliqu

t

-

1 1

1

el

.iii

|U

uppi

pai
,•1
I

i

ii

ii

.

-

1

1

1

t

niliilapi
•nii-.

qun

unl

ip
l
; 1

i

1

1

1

1

1 1 1

iii

i

ii

1

1
1

i

'

i

i

mtumel

iii

uliqu

in ni
i

'

.i

i|in

iu

i

i

'.

ml

njii

iuni

ii.

.

uni

13.

RABANJ MAURJ ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS

III.

tudinc quasi secunda natura putabanl se a a caeteris gentibus plus habere, facile contemnere poterant
ea
iii

A stoli,

(|iiii>us

gloriabantur. Providentia itaque Dei
est, qui legis ura-

alius apostolus circumcisis datus
bris videretui acquiescere
tutis. qui
;

alius in praeputio consti-

maxime Petrus, Jacobus et Joannes, e quicum Domino ascendere merentur in montem, quorum unus in Apocalypsi Salvatorem Lntroducil loquentem Qui vicerit, faciam eum columnam in templo Dei mei (Apoc. m). docens omnes creel

bus duo

:

Evangelii gratiam non putarel esse servi-

liiiin. sed liberam fidem, ne sub aliqua occasione impedimentura Qdei nasceretur, el propter circum-

cisionem sive praeputium, non crederetur in Christum. Nec noc dicimus, quod Petrus qui et ipse in A.ctibus apostolorum (Act. \). nullum hominem communem §sse testatus est, et in illo vase quod

vicerint posse columnas Ad Timotheum veroPaulus scribens aii /7 sciai guomodo oporteat te in domo Dei conversari, quse est Ecclesia Dei riri. columna autem et firmamentum veritatis (I Tim. m). Ilis et cseteris instruimurtamapostolos, omnesquecredentes,quam
<|ui

dcntes

adversarium

Kcclcsia- licri.
:

ipsiiin

(|i!u([ii(>

Kcclcsiani

coluninain in

Scripturis

quatuor angulis decoelo diniissuni viderat edocctur uihil interesse Judaeus sit aliquis an gentilis, quasi
iblitus

appellari, et nihil interesse de corpore qjiid dicatur,

an membris,

cum

et corpus dividatur in

membra,

e1

priorum,

super Evangelii gratiam legem
;

membrasintcorporis.DederuntitaquePetrusetJacoloetBarnabaesocietatis,sedTitoquicumeiserat,dextras

putaverit

observandam

sed ut ipse

quoque legemBbus,etJoannesquividebanturcolumnae, dextrasPau-

custodirese simulans, paulatim Judaeos ab antiquo vivendi more deducerct. Non enim poterant tantum
observationis laborem, et veteris vitse cautissimam

non dederunt

:

necdum quippe ad eam mensuei

ram

pervenerat, ut Christi possint

mercimonia ex

conversationem quasi purgamenta subito et damna contemnere.Ex quo perspicimus, propterea dextras datas Paulo et Barnabas societatis a Petro et Jacobo, et Joanne, ne
in observatione varia diver-

cum majoribus credi, et eumdem tenere negotiationislocum, quem Barnabas tenebat et Paulus.
ajquo
VI nos, inquit, in gentibus, ipsi
sione,

autem in circumci-

tantum

ut

pauperum memores essemus. Quod

Evangelium putaretur, sed ct circumhabentium praeputium esset una commucisorum et Qui enim nio. Pulchre autem praestruxit dicens

sum

Christi

etiam sollicitus fui hoc ipsum facere (Hicron.) Sancti pauperes quorum praecipue ab apostolis Paulo et

:

Barnabae cura mandatur hi sunt, qui ex Judaais credcntes, pretia possessionum

operatus

est

Petro in apostolatum

circumcisionis,

suarum ad pedes apo:

ne quis
dibus
ideo

eum

putaret detrahere Petro, sed ut laupraemissis
intelligeretur Petrus

stolum deferebant, egentibus lnrgienda
sertores legis, et in crucifixum

vel quia

ejus ante

contribulibus, cognatis et parentibus suis, quasi de-

circumcisionem aliqua

ex

parte

suscipere,

ut eos qui sibi ex Judicis crediti fuerant lucrifaceret, et in Cbristi fide et Evangelio custodiret. Subintelli-

u detestationi

et piaculo

ducebantur. ]n

hominem credentes, horum niini-

sterio sanctus apostolus
verit, epistolae

Paulus quanto labore suda-

etiam quod si ille absque culpa faceret et ad tempus observando quod non licct. ne sibi creditos perderet,
o-it

ejus testes sunt ad Corinthios, ad

Thessalonicenses,

ad omnes gentium Ecclesias. ut
se, vel

se

magis pro Evangelii veritate facere debere, quod sibi creditum est in praeputio, ne gentes legis onere
et difficultate deterritae a Christi fide et credulitate

pneparent munus hoc per
placuissent

per

alios,

qui eis

Hierosolymam deferendum. Unde nunc

confidenter dicit, quod etiam sollicitus fui facere hoc

discederent. (Ambr.) Petrum solum nominat et sibi comparat, quia primatum ipse accepit ad fundan-

ipsum. Possunt autemet aliogenerepauperes accipi.

de quibusin Evangelio dicitur: Beati pauperes spiritu,

quoniam ipsorumest regnumccelorum(Matth.v): merenturquippe tales in memoriaesseapostolorum. Necnon et illi pauperes de quibus in Salomone scribitur Redemptio viri animae proprias divitias, pauper fecissct, ct Paulus Judaeis, nam uterque invenitur utrumque fecisse sed tamen plena auctoritas Petri vero non sustinet comminationem (Prov. xin) non in Judaismi praedicatione data dignoscitur, et Pauli _ enim potest futurum pcenarum audire terrorem, pauper infide, pauper in gratia, non habens divitias perfecta auctoritas in prsedicatione gentium invcni
d;im Ecclesiam
:

quoque pari modo electum ut primatum habeat in fundandis gentium Ecclesiis ita tamen ut et Petrus praedicaret gentibus si causa
se
:

:

:

:

tur

magistrum se vocat gentium in fide et veritate, unusquisque enim pro viribus suis et disdifficilius enim fuit eos pensatione sortitus est qui longe erant a Deo ad fidem suam attrahere
;

unde

ct

spiritales,

nec scientiam Scripturarum, qu;e auro

et argento, et pretioso lapide

comparatur. Quoniam
hi qui nialc habent

:

igitur

non egentsani medico. sed
:

(Luc. v), propterea etapostolis in

dexterarum com-

quam

proximos. (Hieron.) Petrus, inquit, etJoannes,

ri Jacobus qui mdebantur columnse esse. Ter supra dictum de apostolis legimus, Seorsum autem his

qui videbantur
<iuitl
:

:

et,

Ab

his qui videbantur esse ali-

ne spernerent pduperes, nec despicerent peccatores, sed semper meminissent eoriun, sicut Paulus Corinthii illius meminit, quem cum inpriori cpistola contristasset ad tempus, ut corpore
municatione convenit
)ht poenitentiam laborante, spiritus salvus
fierct, in

et,

Mihi enim

nii vidi

bantur

<

sse

aliquid nihil

contulerunt, sollicitu
csset

itaque requirebam
r.
.

quidnam

secunda, ne in majori
cat ad
in

tristitia

absorberetur, revo-

quod

diceret, qui vid bani

Sed nunc

me

Ecclesiam, petitque cunctos ut confirment
charitatem, et donent fratri, sicutipse uni-

omni scrupulo liberavit, adjicien

videbantur
Ecclesise apo-

eum

columnx

csse.

Columinc igitur sunt

cuique

eorum

m

facie Christi

donaverat, implens

.

1

RRATIONI
i>

VI

PAI

I

I

LII

niin

l>

quod

II

:

'

,

i

i

ii.i
-iii.

iii

ii

iii

pci

1

1

ml--i

-..

nl
li'
{

int.-i
I

<i.|

l

l

r i . 1 1 {

1

r

llj

1

I

I

I.

i

|>i

ini

i|

i

iiii\

qui

qui

non

Dictui

Petro loqueretui
initio prtemi
litin
a
ii

tenclei et,

ii

'

r
tro
l>i.i

Paulut loquitur, quera
ini
1

-i

upoHtolum noinir
Peti

it,

t

theu

i

iini

quidnui qui
toln

< undam
ii

<

<

'

i|n

Puuli lautl

uiit.

• -

j

1

I

ulitei

entin u

mnl
i

ineu

|ui|

|>tum

iii

hujti

i

//<

i

l

iu.-

subjuiif itui

qui
I

int
.

itaqui

I

liiiin. e|

|ii

lll

.jili.i

illn
.iit.-

vos
.

•t

.|ii

in

iii

uiii

Domii

minn nudi

'.

tioni

1'i'tl'i
.iii

illm

iiiii

qiii

I

ili

i|>liii

iin

.

1

1

|.i

I

ini.

i.

n.

i

rum

qui

i.i.

ii

275

i;.\l!\M
.

MAURl OICHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
(G,

III.

276

aliumc
///.

mdi neminem
d

inquit,

ei

'*A enimsignasuntrerumspiritaUum.Mitemautemesse el humilem charitatis conservatorem, res ipsae spi[ndissoluritales Bunt, ad

,•/,/,
liili

n

,

,

:

quas per non

illa

ducuntur, qui, oculis
novis et repentiilli

argumento constringil Petrura,

irao per

Petrum
:

corporis dediti, fldem invisibilium, quiajara de notis

eos qui
Si,

pugnantia illum inter se facere cogebani inquit, Petre, tu natura Judaeus, circumcisus
el

usitatisque

possunt, de

a

uis visibilibus quaerunt. Si

ergo et

qui cogebanl

universa legis praecepta custodiens, nunc ob gratiara Christi, scis ea nihil per se ha-

parva aetate,

gentes judaizare, didicissent mites esse et humiles
corde, quod

aDomino
(

Petrus didicerat, saltem cor-

bere utilitatis

sed

turorum, el cum ra|>is, nequaquam
et

bis qui ex
ut

exemplaria esse et gentibus sunl cibum

imagines

fu-

ante superstitiose, sed libere

imitandum invitarentur, neputarent Evangelium Ihristijustitise susetanquam desed scientes quoniam non justifibitum redditum
recto tanto viro ad
:

indifferenter victitans,

quomodo

eos,
ois.

quiexgenet quasi a

catur

homo

ex operibus legis, nisiperfidem Christi

tibus crediderunl nunc recedens ab

Jesu, utimpleatopera Legis, adjuvante infirmitatem

contaminatis te separans et secernis, en compellis judaizare ! Si enim immundi sunt a quibus
recedis, idcirco

suam, non

raerito suo, sed

gratia Dei,

non exige-

rent de gentibus carnales

legis observationes, sed

autem recedis quia non habent

cir-

Bper ipsam gratiam

fidei,

spiritalia
;

opera legis eos
legis

cumcisionem, compellis eos circumcidi et Judaeos Et fieri, cum tu ipse natusJudaeus gentiliter vixeris. latenter ostehdit causam quare adversus eum disputavit,

implereposse cognoscerent

quia ex operibus

cum suis viribus
id ost,

ea quisque tribuit, non grathcmi-

serantis Dei, non jushficabitur omnis caro (liom. m),

quia scilicet gentes simulatione sua judai/are compelleret, dum eum cupiunt aemulari.
(Aug.) Petrus autem

omnis homo,
illi,

sive

omnes

carnaliter sentien-

tes: et ideo

qui

cumjam essentsublege,Christo
fidei.

cum

venisset Antiocbiam, ob-

crediderunt, non quia justi erant, sed ut justificarentur, venerunt ad gratiam

jurgatus est a Paulo, non quia servabat consuetudinem Judaeorum, in qua natus atque educatus erat,

Peccatorum au-

quamquam apud

gentes

eam

non servaret, sed ob-

jurgatus est quiagentibus eam volebat imponere, cum vidisset quosdam venisse a Jacobo, id est, a
Judaea,
preefuit.

tem nomen gentibus imposuerant Judtei, jam vetusta quadam superbia, tanquam ipsi justi essent, videndo stipulam in oculo alieno, et non trabem in
suo.

Secundum eorummorem locutusApostolus

ait;

nam

Ecclesiae

Hierosolymitanae Jacobus
in
illis

Timens ergqeosqUi adhuc putabant

observationilms salutem constitutam. segregabat&e

Nos natura Judssi rt non ex gentibus peccatores. (Aug.) Id est, quos appellant peccatores, cum sint et ipsi peccatores. Xos ergo, inquit, natura Judaei,

a gentibus, et simulate illis consentiebat ad imponenda gentibus illa onera servitutis, quod in ipsius
objurgatione verbis satis apparet,
Si tu.

C cum

non enim

ait,

non essemus, quos ipsi peccatores appellant, tamen et nos peccatores in Christo Jesu credidimus ut justificemur per iidem Christi, non
gentiles,

cum Judxus sis, gentiliter et nonjudaicevivis, quomodo rursus ad consuetudinem Judaeorum reverteris? Sed

autem quaererent

justificari, nisi essent peccatores.

An

forte

quiain Christovolueruntjustificaripeccauti-

quomodo, inquit, gentes cogis judaizare?

verunt?quia, sijamjusti erant, aliud quaerendo
tur
el
//'(;'

Quod autem hoc ei coram omnibusdixit, necessitas coegit, ut omnes illius objurgationesanarentur. Non enim utile erat errorem qui palam noceret. in secreto emendare. Huc accedit quod infirmitas etcharitas Petri, cui ter a Domino dictum est, Petre, (iinas me? pasce oves meas, objurgationem talem
posterioris pastoris pro

que peccaverunt. Scientes autem quod non justiflce-

homo

ex operibus legis nisi per fidem Jesu Christi,
Christo Jrsu credimus, ut justi/icrmur in
ei

nos in

Christi,

non ex operibus

legis.

(Hieron.)
:

Naet a

tura Judaeus

est,

qui de genere est

Abraham
;

parentibus die octava circumcisus est

non natura

salute

gregis libentissime

Judaeus, qui postea est factus ex gentibus. (Ambr.)

sustinebat.

Nam

erat objurgatore suo ipse qui obet ad

Manifesta ratione circumventos eos ostendit ut servarent legem, in quanerno justificatur apud

jurgabatur

rairabilior,

imitandum

diflicilior

Deum.

;

facilius est enim videre quid in alio corrigas atque " quippe cum hi ipsi qui natura Judaei sunt, volentes justificari, relicta lege, confugiant ad iidem Christi, id vituperando vel objurgando corrigere, quam vi-

dere quid in te corrigendum
vel

sit,

libenterque corrigi
posterio-

per te ipsura,

nedum per alium; adde

coram omnibus. Yalet autem hoc ad magnum humilitatis exemplum, quje maxima est disciplina Christiana. humilitate enim conservatur charitas, nam nihil eam citius violat quamsuperbia. Et ideo Dominus non ait Tollite jugum meum rl disrite a me, quoniam quatriduana de sepulcris cadavera exsuscito, atque omnia daemonia de corporibus hominura, morbosque depello, et cajtera hurem, adde
:

quoniam ex operibus legis non justificabitur omnis caro. Nuilum hominum justificatumdicitexoperibus legis; quicumque enim justi sunt, ex fide justificati sunt, sicut Abraham, Isaac, et Jacob, et caeteri sancti. (Hieron.) Ut autem totum argumentum brevi sermone compreheudam, sensus est iste qui texitur nos, id est. ego et tu, Petre (miscuit enim perso:

nam suam,

ne

illi

facere videretur injuriainj,

cum

essemus, inquit, natura Judsei, eafacientes qua^lege
praecepta sunt, et

non ex gentibus peccatores, qui

jusmodi, sed,

Toll

ie,

inquit, jugum meum,etdisciie

vel generaliter quia idolis serviunt peccatores sunt,

a

>:•

umilis corde

Watth.xi)

:

illa

vel

quos nunc putamus immundos scientes quod

t

i

1

m:\iin\i
ii

i

!•!

\>\\

\

|

.n
1.

|i

.

i.

.

\.i/

i

redidimu

in

Chi

dederal
(

lu

i

.

iimm

potuimus,
I

ii

iii-'
i

en limu

aJ fldi

in

qua
!«•

ui

in UMli

ii.i

i-i

n

i|hi.
1

uoique non

•-(

' i

.

r.

ii

I

aiilii

i

i

ii

.

iiiii.

i

i

ni.-.ii

|

i

iiii

.|

munduse
iiiiIh
lii
• •

I

I

ii'

> 1 1

|n
III

i

iii

-uiii
f

\ iii

I. •!:

III.

U

II II 4,

Ut

III

i

'

lll

I

i

ni.

iqueeju
mi.il'1
i
I

«1 in n

>•>

tini

i

enattu homin
iiii
i

(ide

.|u nii
••

lu

I

iiniii

I

II

.11

lllllll

:/l

1

-I

I

I

-

!•.(

III


lide
eji

II

U-

lidi,
iii
^

i

|.

ilui

i

!••.-

'

inquil

/l//'

|

\lllllt l|lll

I

.

1 1 1

1

hoc quod P iuIui
III

sffli

m
\
. •

ihus

IIIIM
|.

|'l

I

ifll

II

I

iti

i

ii

ii

i

••!

|.i

ophel
1 1

'

{

j

i

.

1

1

1

1

-

i

ln

i-

KiiiiMin

id.-i

1 1

1

itnperfei
hii

monei

e

dehemu
<|in
t.nii'iii.
I

dici

justitinin

n< »n

secutot,
<
i

edunl
ii

qui antiquitus fuei unl
hri
ti

fldfl justifli
(

•-<

iquidem

Vbi di

ln i>n

i-i

l.ii.u

!

nihtimuvitthi
pei

iUm

iit

i

ti

w/
I

\
<

Derationem
nil.

el

*uiai vidil gloi iain

hri

I

;

nquii

demi
. i

i

ndfl

non tam
qu "|n

legi
-

n intui
ju
tifli

i.iiiiiimi

ex opei ibu

iri

indum
pta
inl

iii

h

,qua

Kplere nullu
lain lo
i

qu
'•

cendum, qua
l.-nt

etium
.ii

hi

llei

i.

.|

}u
ii

I

quin
i|.>i

ii

.

|M.

ii

i.

'

ln

i

-ti

int

inii .

oum
II
I

vii

l

irmil

!)
.<i

mati

iii

nii|

lempl

i

\i

tlitis
.

qui nuti

m

a U

Pttulo di

:

:

27!)

15.

RABAN] MAlim ARCHIEP. MOOIXT. OPERUM PARS
pervenitur ad patriam, utAlegi

III.

280

indigeat,

«i

per navem

jam

navi opus

intellectam, legi
ter viveret.

non sit. Sive per legem spiritaliter mortuus est, ne sub ea carnaliNam hoc modo per legem legi ut mo-

semortuum, quomodo mortuus fuerat ostendit, tollens crucem suam, Ghristo conflxus sum cruci
:
:

Christum sequens, et in ijisa obsecrans |>assione Memento mei cum venerisin regnum tuum statimel

rerentur volebat,

cum

eis

paulo

jiosi

;iit

:

Dicito

que audicns

:

Hodie

mecum

eris in

paradiso (Luc.
et

mihi sub

lege
esi

volentes

esse,

legem non
filios

legistis?

xxni). Si quis mortificatis

membrissuper terram,

Scriptum

enim quodAbraham duos
Gen. xxi), ut per

habuit,
spi-

mundo mortuus
sti.

configuratus fuerit morti Jcsu Chri-

etc. (Gal. iv,

eamdem legem

crucifigitur

cum

Jesu,ettrophaeummortificatio-

ritaliter intellectam

morerentur carnalibus observa-

nis susg in ligno Dominicae passionis affigit. (Amh.)

Quod autem adjungit, ut Deovicam, (|iii sub Deo est, legi autem qui sub lege Deo \i\it. est, sublegeautem \i\it. in quantum quisquepeccatorest, idest, in quantum a vetere homine non cst niutatus sua enim vita vivit,etideo lex supra illum est, quia qui eam non implet, infra illam cst.
tionibus legis.
:

Qui cniin

nori

agit quae
est.

mundi
:

sunt,

vel

erroris,

mortuus nnmdo
Vivo autem

jam non cgo vivit veroinmeChristus ambiguum in eo qui per fidem liberatur a non est morte Christum vivere morte enim dignodum do:

nat peccata, ipse vivit in

illo,

ejus

enim

praesidio

Nam
jira

justo lex posita non
sit
:

est, id est,

imposita ut suilla,

B ereptus

morti (Hieron.)

Xon

vivit ille qui

quondam

illum

in illa cst

cnim potius quam sub

vivebatinlege, quippe qui persequebaturEcelesiam,

quia non sua vita
ut

vivit, cui coercenda Iex imponitur,

vivitautem in eoChristus, sapientia, fortitudo, ser-

enim

sic

dicam, ipsa

quodammodo
ac stabili

lege vivit,

qui

cum

dilectionejustitiae justevivit,

transitorio, sed

communi
lex

nonproprio ac gaudens bono.Et
dicit
:

non erat autemjam non ego,
ideo Paulo

imponenda, qui

Vivo

vivit vero in

me

Christus. Quis

ergo audeat Christo legem imponere, qui vivit in

Paulo?Xon enim audet quis dicere,Christum non recte
vivere, ut ei coercendo lex

mo, pax, gaudium, ca^teraque virtutes quas qui non habet,non potestdicere: Vivit autem in meChristus. Hoc autem totum sub sua persona adversus Petrum de Petro disjmtat. (Aug.) Audi apostolum Paulum negantem se, Mihi, inquit, mundus cruciftxus est, et ego mundo. Audi adhuc negantem se, Vivo, inquit, non cgo vivo non ego, aperta sui hegatio. Sed
;

:

imponenda

sit.

(Hicron.)
:

Aliud est per legem mori, et aliud legi mori
legi moritur, vivebat ei

qui

jam sequiturgloriosa Christi confessio, me Christus. Quid est ergo nega te?
vivere in te.

vivit

veroin

noli tu ipse

antequam moreretur, obser-

vans sabbata, neomenias, et dies festos, et victima-

rum typicam

curiositatem, et fabulas Judaicas, et

Quid est, noli tu ipse vivere in te? noli facere voluntatem tuam, sed illius qui habitatinte. Quod autcm nunc vivo in carne, in ftcle vivo Filii

genealogias; postquam autem venit Christus, etlexC Dei, qui dilexit mc, et tradidit semetipsum pro mc. de qua scriptum est Scimus autem quia lex spiri(Amb.) Quoniam futura vita promissa est Christia:

talis

cst

(Rom. vn), per Evangelicam legem, legi

nis, ideo

qui

nunc
in fide

in

hac vita auxiliis Dei mupromissae
vivit
:

pristinae

mortuus

est, et

anima quae secundum
:

id

nitus

vivit,

vitae

hic

quod scribitur ad Romanos
lege
veteri,

Viro vivente si nupsisset,
est,

enim imaginem
habens
vitae

illius

contemplatur, quasi pignus
quae per Dei
est.

adultera vocabdtur (Ibid.), mortuo viro suo, id

futurae,

nutum

Christi
est

nupsit legi spiritali,

ut fructificaret
:

amore
in

nobis
esse,

quaesita
et

(Hieron.)

Aliud

Deo, unde in Osee ad
tuus inventus
cst

eam

dicitur

Ex me

fructus

carne

aliud

in

carne

vivere.

Qui

(Ose.

xiv).

Cui pulchre mysticum

Aut inteltigens et cognoscct ca ? Qui per legem igitur spiritalem legi litteraa moritur, Deo vivit, cum non sit
illud infertur, quis sapiens et intelliget ista?

autem in carne sunt, Deo placere non possunt, unde ad bene viventes dicitur Vos autem non estis in carne (Roml yiii). « In fide, inquit, vivo Filii Dei
:

et

Cbristi,
»

qui dilexit

me,

et

tradidit

seipsum

sine lege Dei,
legi moritur,

sed in lege

sit

Christi

:

qui vero
est,

pro me.
lio

Ad Romanos

de Deo loquitur, quod Finobis tradiderit

ob peccata, mortuus quidem
dici,

sed

suo non pepercerit, sed pro
:

non potest de eo quod sequitur,ut « vivatDeo. » eum nuncvero de Christo,quodseipsum tradiderit, Esse autem legem aliam spiritalem extra legem lit- D qu i dilexit mc, inquit, ct tradidit seipsum pro me.
terae,

et alibi

Apostolus docet dicens (Rom. vn)

:

In Evangelio vero, ubi apostoli enumerantur, infertur,
et

Ihujue lcx

justum
eduxi,

et

quidem sancta ct mandatum sanctum ct bonum. Et Ezechiel ex persona Dei Et
:

Judas Iscariotes qui
:

tradidit

eum

;

et

rursumin eodem

Eccc appropinquavit
:

quime

tradet

inquit, cos, id

est

populum Judaeorum,
et

de
eis

(Marc. x, Matth. xxvi)

de principibus vero sacer-

terra Mgypti,ei adduxi eos in desertum,

dedi

dotum

et senioribus populi Scriptura

commemorat,

prseccplu mea,etjustificationes meas ostendi eis,quas
faciet

quod condemnaverint Jesum morti,
Pilato

et ligantes
:

eum

homo,

ei vivet in eis

(Ezech. xx).
et

De ea vero
non
eis.

duxerint et tradiderint Pilato praesidi et deinceps de
:

lege quae
est,

iram operatur, cui
:

Apostolus mortuus

Dimisit

eis

Barrabam, Jcsum autem

flagella-

postea infert

Et

ego dedi eis pnecepta

tum

tradidit cis ul cruciftgercnl

cum

(Matth. xxvu).

bona, et justificationes, in quibus non viveni iv

Igitur et Pater tradidit Filium, et Filius ipse se tra
didit, et

Psalterio,gwomam non cognovi litteraturam, introibo in fortitudinemDomini. Christo confixus sum cruci. Quia dixeratperlegem
in

Idipsum significatur el

Judas, et sacerdotes

eum

principibus tradisibi,

derunt, ct ad
Pilatus
:

extrcmum traditum

tradidit ipse

sed Pater tradidit ut salvaret perditum

.

VRRATIOXI M
mundum,
l.n in
i-|
-.

IN
i

I

l'l'

CM

II

I

II;

m

.!•
]

u*
1

i|i

lidit,
iuI

ul

.

j

1

r

j

t

-

m, ludu

enioi

|M>|iuli,

Pilnl

diderunl
,(••

Iradidci

it.

vidi

I

bom
I

lunI

i

ii.

u

i.il

ln
Hi

codrill

l

i

.'

h.
iii
> i

iii.

in

quo

.

Judau

imui

i .

detc tumui inii|uitnl
1 1

im enim

-iiinni

humain
quia
i.

i

tnidil

ji

Juihi
.1

ideret

.'

I

leu

ii..

ti

.iin.

pr<

imin quo vcndidil
pi
><

Uominum
Di

I

i

lium

quod dedil
|.ii,
iii

nobi
•!
'

vcndei
ii

i.k

i

i

i.n ii.< niii
-i

una renexd

r.iin

metiamui

.

unum amandum,
ifl<

all

III

nandura, unura rIoi
ilnin invenirau
iii
i

andura

.

altei ui
|uit,
lliui

Qu
i.i

>d
• »

autera nunc
« -

ii

ii.

M
|

non

|

«

dieci
in
il

hi

iin

.i

talitei vivere,

vha autem
i

ai

d
\

.

inquit,
.

etiam
inl
i.

-

'

lu

i\.it

ni

i

ndente,
ut
...
|

hahitundo
i
.

in
|.

homine
inipleal
I

inl.in.

i

|

i

ni

eura,

ii

iii

ab
ndri

oi
i

ptum
quod
in

fuei

ii

moi
in
\i\ii

tale
illo
<

a vita
brial
i

i

autem
iiml
inquil
.

\i\it

iii

.

.ii ii.

vivem

Bde

Filii

{II

!

-iii

.

'i

!

;

<

qUO

lll

nd n
I

ni

i

pi >
.Iml.i
ii
-

iii

juHtilii

an-t

.'

F.t diril

iinraentui

ijiii

n.iin
ii

.

i

.

!

ndantiu
i

Eemulatoi exstitei
l

|>nti

nai
lii
i

litionura
ln i-iu-.

pro
1
.

talil
i

.

ii.iin

nidi

1

i

|..-.

iinl

\>>n

;

.

ii..

il.iiiim

di<

nnl
'

<|u<xl

non

opu

;

al

Son
.

•iiiin

ad

1

1

1

1

1

1

j

<

ne
qui

inl
\

I
i

UUIII1

multumque

felii

ivente

in

m

<

hi

•wt-.l

n
|i/ii

mt
.i.

Vo/i n
\

jn\i
lli.
|iii

ni

p

Iiiijii
,

i

i

l

.

ontumeliam

<

i

com|
inquit,

uxilium

bal

S

\lllll
.

I

llll

l|

<

I

IUI.

Mi |...iui.ii

-.

i

hora

i

ju

til

tuei
i

ii.

>i

i

Sed quinli

iiin

ii

n poteral

pbai
.

iii.

i.l.

ii.

l.\

noii
|

n

rnortuu
I

illr

qui
|>.
. .

vivil
iii

in

ini

:

*s:i

U.

RAR.WI M\URI A.RCHIEP. MOGUNT. OPKIUIM PARS
:

III

28/,

scientia,

debemus exponere

non quod
;

scieril

esseA.dum. (Aug.).Gum autem dixisset
proscriptus
csi,

:

Jesus Ghristui

fascinum,qui vulgo putaturnocere sed usussermone
sit

trito, et

ul in eBeteris, ita in

hoc quoque loco ver-

xime moveret,

bum

quotidianee Bermocinationis assumpserit.Legi:

Don \im invidicruci itocuios (Eccli. apud nos invidus, in Greeco, significantius, ponitur fascinator. E1 in Sapientia quas Salomoimisin Sapientie
xx); quj
nis scribitur
:

maeum oonsiderarent quo pretio emeiit possessionem, quam in eis amittebat, ut parum essetgratis eum mortuum, quod superius dixerat. Illuil enim ita sonat, tanquam non pervenerit ad possessionem pro quasanguinem dedit. Proscriptd
addidit, crudfixus, ut hinc eos

Fasc'nalio malignitatis

'ai

bona

(Sap.

r\

.

Quibus docemur exemplis, quod
feiicitate

vel invi-

autem, etiam qusetenebat, aufertur; scd ha;c proscriptio non obesl Christo <jui etiam sic |>er divini-

dus aliena

crucietur, vel
iil

is

in

quo bona

tatem Dominus
monstrare,

cst

omnium,

sed ipsi

jiossessioni.

sint aliqua, alio fascinante,

cst.

invidente nocea"-

quae hujusgratiae cultura caret. Hinc

jam

incipitde-

tur. Dicitur fascinus proprie infantibus nocere et setatiparvuUe,ethis qui necdum firmo vestigiofigant

quemadmodum

gratia ftdei sufficiat ad
legis,

justificandum sine operibus

ne quis diceret

gradum. Undeet quidam

tantum totam homiagnos. Nescio quis teneros oeulus mihi fascmal nis justificationcm tribuere, sed neque tantum graHocutrum veruni necnc sit.Deus viderit:quiapotestB tia; fidei, ex utroque autem perfeei salutem. Sed
e

gentilibus

nonsequidem operibus

legis

lieriut et
tjue in

daemones huicpeccatoserviantsetquoscun-

hucc qusestio ut diligenter tractetur, ne quis fallatur

Dei opere coepisse, vel profecisse cognoverint.

ambiguo,

scire prius

debetopera

legis bijmrtita

essc

eosabonjsoperibusavertant. Nunc illud in causaest,

Nam

partim in sacramentis, partim vero in moribus
:

quod ex opinione
ut

vulgi

sumptum putamus exemplum,
iide

accipiuntur
carnis,

ad sacramenta pertinent circumcisio
temporale, neomeniae, sacrificia

quomodo
non

tenera aetas noceri dicitur fascino, sic

sabbatuni

etiam Galatse in Christi
lacte et

nuper nati

et nutriti

atque omnes liuj usmodi innumerabiles observationes.

solido ciho. veluti

quodam

fascinante

Ad mores autem, non

occides,non mcechaberis, non
talia csetera.
ita potest

et stomacho fidei nauseante, spiritus cibum evomuerint. Quod si aliquis contradicit, exponat quomodo de communi opinione sit sumptuin. vallis Titanorum in Regnorum libris (HRcu.
sint
nociti,

falsum testimonium dices, et

sancti

xxiii).

sirenae

et

onocentauri in Isaia

{Isa.

xfii,

Nunquid non curare utrum Christianus hornicida, aut mceehus sit, an castus. atque innocens, quemadmodum non curat utrum circumcisus carne, an praeputiatus sit? Nunc ergo

nam

ergo Apostolus

xxxiv). Arcturus et Orion et Pleiades in Job (Job.

de his operibus
rnentis,

xxxvm).

et caetera his similia, qua? utique

vocabula

maxime tractat quae sunt in sacraquanquam et illa interdum se admiscere

gentilium fabularum et causas et origines habent. Csignificet. Prope finem autem epistolae de his sepa-

Antc quorum oculos Jesus Christus proscriptus

est.

ratim tractabit, quae sunt in moribus,et illud breviter,

(Amb). Manifestum est quia stultorum oculis Christus proscrijitus videtur, id est, exspoliatus, vel con-

hoc autem diutius. Haec enim onera potius im-

ponit gentibus,
ha;c

quorum

utilitas in intellectu

est,nam

demnatus prudentium vero oculis et sensibus non solum non condemnatus, scd ijjse mortem cruce sua damnasse videtur. Passio enim Domini vitano:

omnia exponuntur Christianis, ut quid valeant tantum intelligant, etiam facere non cogantur. In observationibus autem, si non intelligantur, servitus sola est, qualis erat in populo Judaeorum,et est

stia est, et destructio mortisest.

Sed quiahi indigne

cceperant sentire translati ad legem, idcirco menti-

usque adhuc. Si autem
ligantur,

et

observentur

illa

et intel-

bus eorum Chrisiuin condemnatum videri conqueritur.ideoetsubjecit
:

non modo

nihil obsunt, sed etiam prosunt

Jn vobis cTucificcus

cst.

Hoc
in

est,

aliquid

si

tempori congruant, sicut ab ipso Moyse,
illi

sensu vestro crucifixus est

quasi

homo,

quo

prophetis quoque observata sunt congruentibus

enim spes plena non est, homo est, ideo hi non putabant plenam salutem esse in Christo, quia legem Uli aequabant. In his vero qui congrue intelligunt

populo, cui adhuc talis servitus utilis erat, ut sub

ti-

more custodiretur. Nihil enim tam pie terret animam. quam sacramentum non intellectum intellectum Christum.vivit in eis Christus.In Photino crucifixusH autem, gaudium pium parit, et celebratur libere si est, hic enim vere mortuus est in quo Christus diciopus est tempori, si autem non est ojms. cum sua:

tur crucifixus, quiaistud loco accusationis objicitur.
(Hicr.) Aliter,
«

vitatespiritalitantummodolegiturettractatur.Omne

in vobis cruoifixus est

:

»

nobisenim

autem sacramentum cum
templationem
data
est,

intelligitur, aut

ad con-

recte praescriptus est Christus, de cujus patibulo et

veritatis refertur, aut

ad bonos mores.
proximi.

passione,alapis et flagellis, omnis

prophetarum praedicit chorus, ut crucem ipsius, non de Evangelio tantum in quo crucifixus refertur, sed multo antequam descendere dignaretur ad terras, ethominem, qui est crucifixus assumeret, noverimus. Nec parva laus Galatarum est, quod ita crediderint in crucifixum, ut eis fuerit ante praescriptus, quod scilicet
lectitantes Prophetas, et

Contemplatio veritatis in solius Dei dilectione funboni mores in dilectione Dei
et

in quibus

duobus praeceptis tota
igitur

lex

pendet et procircumcisio car-

phetse.

Nunc
non

quemadmodum

nis et ceetera
fidei est,

hujusmodi

legis opera, ubi

jam

gratia

sint necessaria. videamus.
:

Hoc solum

volo a vobis discere
pistis,

exoperibus
ftdei?

lcnis

spiritum accc-

omnia veteris legis sacraineuta noscentes. via et ordine venerint ad creden-

an cr auditu
fidei
:

Respondetur utique ex
fides,

auditu

ab Apostolo enim praedicata esteis

1

i:l

VTIOM M

IN

l-

1

l

*

l'\l

l.l

l

..

fi

1

1

j

.


|

\

iIIm tiMHj

|H

i

upo
I .

tol

»i

un

Hoc

canicirli
llll-

0|K

lllllllll

dio 'iiv

'

il

ni

i

.

1
1 1

pii n.ili

i
i

ii.ihi.il
i.

i.ni.

i.

l.i

B
n >n
>

'ii

'iii

bonum

quil

dolel

••iniii

ijin.i

i|'.

i

ii

ii. il.

i

.1

.

IM

II

|..il

iiim
.

|.|.

dicuntui
laei unl

quia

delei
vei

I

il

,

uul
.

be

Mni.

i

.|

I

ii.:

iiini dii

ii

II...

.iii

ii. .|U
,

1

1

ii.

iii

Ti

non
iiiii

|.

>tei .nii

t|uia S|uritin
|»er lea
I'.

ii

>iii,
i,

ul

I

qui

i

donuin
ih

in

n|..i
l

ii

'

iiii

m
ii.

nuilo
i|Uod
I

ill.i

in

i

1 1
1

.11

itum

i>di<ntibui
1

\'l

i

u
1

Iiiii.

iii

i

nin

inend

-

i

i.

donum

h

1

iinii.i

quoa, quia
li.l|>h lllli
I

in
'

ndult<

i

I

i

i>j)ii

.

i|iiibu

ritu
i

n

1

1

1

ini

i>ii

iiui

riiinil
I

quaiu

luei u»i

281
niul

H.

HAUANI MAUil AUCIIIEP. NHNiUNT. OPERUM PARS
quod
hic

III.

288

autem etiam
ullo

illud attendite,

Bpiritus

A ad antiquum studium revertatur. Qui ergo tribuit vobis

absque

additamento sanctus intelligatur, quem exdonoDeiconsequimur, etnonhominis,dequoalibi
scribitur
\ni. El
: :

spiritum

et

operalur virtutes

in oobis,ex operibus

[ncorruptus Spiritusest

in

omnibus
scit

(Sap.

an ex auditu fidei? Tribuit, hoc est, administrat, praesentis temporis est legendum, utostendalegis,

Tpse Spiritus testimonium reddit spiritui noel

stro

(Rom. vin);

in alio loco

:

Nemo

ea

qux

dignis Spiritum

inhomine

sunt, nisi spiritus
:

Et inDaniele

hominis qui in eo est. Benedicite, spiritus et animse justo-

rum, Dominum (Dan. m).
Sic stultiestis, inquit, ul

horas atque momenta, semper sanctum ministrari. Etquantoquis in Dei opere et amore profecerit, tanto magis sancti Spiritus in sehabere virtutes, quas auditus fidei et non legis opera consummant, non quod legis opera
tur

per singulas

cum
Si

Spiritu

caeperitis,

nunc carne consummemini?

sanctum Spiritum

acceperantGalatse,quomodostultierant?verumstatim solvitur, coepisse quidem eos Spiritu, sed cum carne consummarentur, Spiritum ab eis fuisse sublatum. Unde sinecausa
sunt.
passi sunt Lanta qiue passi

contemnenda sint. et absqueeissimplexfides appetenda sedquod ipsa operafideChristiadornentur. Scita est enim sapientis viri illa sententia, non fidelem vivere ex justitia, sed justum ex fide. Simul
:

ostenditurGalatas, acceptopost fidem sanctoSpiritu,

dona habuisse virtutum,

id

est,

prophetiam, ge-

post peccatum eveniret, DavidBnera linguarum, morborum curationes, et caetera, Spiritumsanctum tuum neauferas quaeadCorinthiosin donis spiritalibus enumerantur, precatur dicens Ettamcnposttanta, quia forsitangratiamdiscernenDiligenter attendite, quod qui scria mc (Psal. dorum spiritiuim non habebant, a falsis doctoribus pturasjuxta litteram sequitur, consummari carne irretiti sunt. (Amb.) Adduntur virtutis insignia quae dicatnr. qtiamobrem illud quod ad Corinthios scriptum est:/« carne vive?ites, non juxta canem mili- testimonium perhibent fidei, quod sit spes fida et

Quod ne
i. .

sibi
:

tamus

(II Cor. x), melius sic intelligi potest, nt hi

rationabilis.

Legem autem
spem
:

nulla virtus comitatur.

militare in carne dicantur, qui Vetus

Testamentum

quse attrahat adejus

quia quse videntur non

humiliter edisserunt, qui verosequuntur intelligen-

sperantur, sed sunt temporalia, sicut lex faetorum,

tiam spiritalem, suntquidemin carne, quia eamdem sed non juxta carhabent litteram, quam Judsei
:

quam supra

ostendimus.
cst
:

Sicut scriptum

Gredidit

Abraham

Deo,

ct re-

nem

militant, a carne ad spiritum transcendentes.
estis

Tanta passi

sine causa,si

(Amb.) Multa eos passos pro fide delibus. Tuncenim qui credebant

tamcn sine causa. significat ab inficaeteris

putatumest eiadjustitiam. (Ambr.) Ostendit exemplo Abrahae, qui pater fidei est, justitiamnon ex operi-

bus legis imputari, sed per fidem, credens enim justificatus est, ac

opprobrio
digito si-

per hoc stulte et improvide legi eos

erant, sive domesticis sive extraneis,

nam
:

^se

subjecisse, quae

non ad justificationem data

est

gnabantur quasi rei majestatis.UndesimiliterGalatae

de quo in Epistola ad

multa passi sunt, insaniores experti cujus rei meritum perdiderant, sub legem mittentes se. (Aug.) Multa jam pro fide toleraverantnontimore tanquam sub legepositi sed magis in ipsis passionibus chari:

dissertum

est.

(Aug.)

Romanos uberius apertiusque Hoc enim maxiine in eovicto-

riosum

est,

quod antequam circumcideretur, deputc

tata est fides ejus ad justitiam, etad hoc rectissime

refertur quod ei dictum est, quia benedicentur in

tate timoremviceraut, quiacharitas Dei diffusa est in

omnes gcntes
stificatus est
nis,

:

imitatione utique fidei ejus, quia ju-

cordibuseorum, per Spiritum sanctum quem acceperant. Sine causa ergo, inquit, tanta passiestis, qui ex

etiam ante sacramentum circumcisio-

quod ad

fidei

signaculum accepit,

et ante

omnem

charitate quaa invobistanta sustinuit, ad
labi vultis
?

Sed quia addidit,
illos

si

timoremretamen sine causa,
(Hieron.)

servitutem

legis, quae

multo postdataest. (Hieron.)

Credidit autem
in

ostendit sperare se posse

reformari.

Abraham Deo, exiens de patria sua terram quam nesciebat, Saram nonagenariam et
;

Consideremus
nes, dicentes,

infelices Judaeos

quanta superstitione
at-

sterilem confidens esse parituram

et audita reproejus, ip-

et observationis labore vivant, inter caeteras natio-

missioneDei quodin Isaac vocaretur sernen

ne

tetigeris,

ne gustaveris. neque

trectaveris, et

probabimus verum esse quod dicit. tanta passi estis sine causa sed non statim ad eos sententia temperatur et dubia iit, si tamen sine cau: :

D

sum

Isaac offerens victimam,
:

ettamendeDominiretali

promissionenon dubitans recte

reputatur fides

adjustitiam,quilegisoperasupergressus,

Deum. non

metu, sed dilectione promeruit. Cognoscite ergoquia
qui ex
est,
fide sunt,

sa

quia de his dicitur qui [possunt post legem ad
reverti. Melius

hisuntfiliiAbrah<e.(Amb.)
filii

Verum
Abra-

Evangelium
test,

autem

sic intelligi

po-

quia credentes

sunt Abrahse, quia

si

quod primum credentes Galatae in Crucifixum, aJudaiis et gentibus opprobria multa perpessi sint, etpersecutionesnon minimas sustinuerint; quas frustra arguuntur fuisse perpessi, si a gratia Christi
recedant, propter
illa

ham

ex fide justificatus est primus, quotquot post
filii

hunccredunt,

ejussunt, sive ex judaeis, sive ex

gentibus. (Hieron.) Plenius de hoc in epistola ad Ro-

manos

disputat,

quod

fides

Abraluo reputata

est

ad
et

quam

tanta passi sunt

:

simul et

justitiam,nonin circumcisione, sed inpraaputio;
diligenter observans, docet eos
filios

spes.

verit, et

quod quieumque ob Christi fidem laborapostea lapsus fuerit in peccatum, sicut

esse Abrahse,

quicunque hac mente crediderunt, qua incircumcisus
credidit

priora sine causadicitur passus fuisse
sic

dum

peccat,
et

Abraham, qui exsultavit

ut videret
:

diemDo-

rursum non perdat

ea,

si

ad pristinam fidem

mini, et vidit, et laetatus est unde

et ad inlideles

.

M

1

EPP
Jllil.fillll
il

PAI II

i

\

illo

i

'

,

rm

qUCIIl

I'

L'l

11/

ill

bilitutcpl

ni'1
I

I

I

i

llUIII
iil.

1 1 1 1

iIiiiiii.

ul ln

I

>•

-

1 1 •

1 1 .

h

in

<|Ui

partii i|"
:
.

liunl

el

bcnedii
i

I

Manife-

"

quin lideles
i

um

lldcli

modo

infldi lei

um

i

ifldclibuspuni

inquit,

v

nuuiil
1 1

1 1

1

1

1

1

1

1

videlii

bilcn

mplum quod
ii'i

di

uraptum
'

iin

I ,

pi

.

Uiii

nil

1 1

utem

in

omnibu

mnunqi
biura,

quod
non
i

iM

i

qui dc
i
.

Vbl

fu
.

i

int

I

in

<

ln

-i

J

quem omi
\|...
i

Dcui
ii.-in
. 1
1

1

jiluiii -••iii

i

.

I

n
I

I

.m

i

qtiiu

\i

i

Vbnili
i

ob

|

»

291
si

B.

RAIiANI MACKI
<
I

ARCHIEP. MOGUNT. oCKHUM l'ARS
Moyses
et

III.

292

verumest, potest nobis

>J

i

*

-

i

:

Ergo

el

[saias el caeteri prophetse

quisuboperibuslegisfue-

rant, suli maledicto sunt

:

quod non timebil
legerit
:

i

Agradibus ascendisset. Potesl ergo Reriutsit aliquis jiisius. et tamen non vival absque fide Christi. Si legenti scrupulus commovetur, Pauli verba susciuere
piat, in

qui dieentem

Apostolum

Quia Christus nos

quibusipse de se

ait

:

Secundum justitiam

redemii de maledicto

legis,

factus pro nobis male-

qux

in lege est sine

reprehensione(Philip. m). Eral
in lege,

diotum;

el

respondere,

unumquemque sanctorum
el

igiturPaulus tuncjustus
poterat
:

suo tempore maledictioncm factum cssc pro populo,
nec statim hoc tsnbuens
justis viris videbitur deet

quia non habebal

sed necdum vivere inseChristum loquen-

tem

:

Ego sum

rila (Joan xi). In

quem eredens
riril.

po-

trahere Salvatori, quasi nihil prsecipuura

excel-

stea ccepil vivere.

Faciamus

et nos aliquid
fi.de

simile

lens habuent, factus pro nobis maledictum,
caeteri

cum

et

huic quod dieitur. Justus ex

etdicamus:
fortis ej

pro

aliis

maledictum
liberavit,

facti sint.

Nfemq enim

Castus ex

fide vivit, snjiicns

ex lidc

vivit,

illorum quamvis factus fueril ipse maledictio, de maledicto

fide vivit. ct acaeteris

virtutum partibus, vieinam
eos qui in Chri-

quempiam

absque solo DominoJesu

sententiam proferamus adversum

Christo, qui pretioso sanguine suo, et nos
ipsos. MuvstMi dico e1

omnes

et

stum non credentes,

fortes et sapientes, temperantes

Aaron, prophetasque cunctos
lcgis redemit,

sc putant csse vcl justos, ut sciant

et patriarchas, de maledieto

nec hoc
:

B Christo
fide,
» iil

vivere, sine

quo omnis virtusin
«

nullum absque vitio est. Poquiajustus ex
inquit:
illis.

ex

meo sensu dictum

putetis. Scriptura testis est

testpraesenstestimoniumetsiclegi,
deinceps inferat,
est e.c fide,
c

Quia Christus
bus mortuus

ijraiia Dei {II Cor. v), sivc ut in qui-

vivit.

»

Quodautem

husdam exemplaribus
est
:

si

legitur, absque Deopro omniautem pro omnibus, et pro

Lc.r

non

sed qui fea

ril ea, vivet in

manifestissime
vitam. scd

demonstratur, non simpliccm
et

dici

MoySe,

et

pro universis prophetis, e quibus nullus

eam

quae referatur ad aliquid, juslus.
:

potuit delere^hirographum vetusquod

adversum nos
:

quippe
illis.
illis
:

r.r

fide ririt

non additur,

in his, sive in
in
:

scriptum erat,

ei

effigere illud
et

eruci (Coloss. u)

Vivens autem in lege, qui fecerit ea, vivet
lioc est in his quse fecit, quae putavit

Otnnes peccaver ni

indigent gloria Dei {Rom. rn);
:

hona

Ecclesiaste quoquehaneflrmantesententiam

Homo

mercedem
fecit, sive

laboris

si;i

habens ea tantum opera, qua?
vitie,

quifaciat bonum et non pecDenique et inferius Apostoli dictuin manifeste docet nec Moysen, nec illustrem aliquem deantiquis virum apndDeumjustificaripotuissc per

non estjustus

in terra y

longitudinem

ut Judtei putant, sive
trafiJsgressor iegis

cei

(Eccle. vn).

declinationem pcenae, per
occiditur
stoli
:

quam
illis
»

«vivereautem

in

nonputemusApoait
:

vcrba esse, sed Ezechielis prophetse, qui
et

legem, sequitur enim
justificaMtitr

juslus ex fide

Quia autem in lege nemo apud Deum, manifestum est, quia ^ vivit. (Ambr.) Ac per hoc receden: :

Ei cdu.ri cos in desertum,
ct

dcdi

eis

prxcepta mea
ijuus

justificativnes
rl

meas demonstravi

eis

faciet

hoino.
lige

rivct in cis (Ez6ch.

w). |Aug.] Itaque

intel-

dum

a lege

docet

ne justitia per fidem qusesita
sed qui fecerit ea, vivet

pereat.

Lex autem nonest ex
in eis.

fide,

legem in boc loco proipsis operibuspositam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique ne, si non ea fecissent, lapidationem vel crucem vcl aliquid hujusmodi',paterentur. Ergo qui fecerit ea, inquit, vivet in
illis,

Non

est ex fide lex, quia nihil

mandat creden-

dum
quod

:

omnia enim
vivat, si
scivit

ejus manifcsta sunt, ut servans

id

cst,

habebit praemium, ne in

legem

quominus,necesse est plectatur, quia,
e di-

istamortepuniatur.
fide si quis in

vitandum, admisit. Potest opponi

Non ergoapud Deum, cujus ex hac vita vixerit, cumhinc excesserit,

verso etdici. Si in lege

nemo

justilicatur, quid est
?

tunc enim magis habebit pnesentissimum pramiium.

ut maledicatur. qui aliquid prfeteritlegis

verum
:

est

Non

itaque ex fide vivit quisquis prfesentia qua; vi-

quia neino per legem justificaturapud
/icatur

Deum

justi-

dentur. vel cupit, vel timet, quia fides Dci ad invi-

autem apud mundum. ut securus sit in vita sibilia pertinet, quse post dabuntur. Nam est ista qufedam in operibus legis justitia, quando sine suo pnesenti. Si autem apud Dcum justificari vult ut illi praemio relicta non est, ut qui fecerit ea. vivetin eis. ad meritum proficiat in die judieii Dei. sequatur fiD Si enim Abraham ex dcm. alioquin hic securus. reus erit in futurum. Unde et ad Romanos dicit oprrihus juslificalus esl, habet oloriam, sed nvn apud Prodest ergo lex, sed quee in tabulisscriptaest, nam ctetera, sicut dixit, utoneri essent data sunt. (flicr.) Deum:(Rom.i\). Aliud est ergo non justificari. aliud Exemplum quo probatur justum ex fide vivere. et non justificari apud Deum qui onmino non justiiinon ex operibus, de Abacuc propheta tulit (Habac. catur nec illa scrvat quae temporale habent praeii). quod ita Septuaginta interpretes ediderunt :Jumium, necilla quaaajternum qui autem in operibus stus aulcm ex mea fide vivit. Aquila et Theodotio legis justificatur, non apud Deum justificatur, quia Justus autem ex cjus fide virit, id est, Dei. Considetemporalem inde exspectat visibilemque mercedem, randum utique quia non dixerit, homo aut vir, ex sed tamen est etiamista ut dixi quaedam ut siodioam
:

:

:

:

lidc vixit, ne occasionem tribueret ad virtutum opera contemnenda, sed, justusexfidc vivit, ut (luicunque tidelis esset et per fidem victurus, non aliter posset

terrena carnalisque justitia

:

nam

et ipse

Apostolus

eam

justitiam vocat.

cum

alibidicit, « justitiamquae

inlegeest, conversatus qui fuerim sinequerela. »Pro-

ad iidem venire, vel in ea vivere,
fuisset, et puritate vitse quasi

nisi prius justus

quibusdam ad tidem

jam libertatem daturus credentibus qu;edam earum observationum non servapterea Dorninus Jesus

I

l'l

C\l

I

I

\|\

II

|.

.•!!

I'll

|)omiiiiini

•-

v
ii

hliuiii

lioiinm

I-

conflaffi a\

it

llll

llll

|UI

•••'!,

|,

denti
r
i • -

'n • tim
'

1

quod adjungil
/"'

Ugii.

iinlii

ipiWUt

nnn
ilii
i.

'i

i

r 1 1

j

• 1 •

Iiuiiim n.itu
.1

i,

oblatu

.1

i

diab

ilo

Moi n enira volentem
li

'•

qui maledii to
fccil

nl
.t

obnoxii, mnledii lura illura
l'

|

hoi
|"

ni
i

ni

ohlatu
dii
ii
-

atuni nuncupnhatui
i

pi optei

obl

iii

ilcdii iuiii.
.

dura
|i

,

pei catoi

iditui

Ideo n

»n dixil
I

fa< ttin

lll.l

I

innledictuiii
iiiim
linhnl
i i |

nim
ittu

qui

pi

opter

opi iuni

iii'

i

ti

ofTei

eh

ipiim
1

l

n

i-tiiiii.

maledictui
'

»rui
'

t

1

1

1

1

I
1

1

II

1

1

X

1 1

1

1

itiini

.t

maled
H
iM

/itn

dixil

D<

I,-

I

t

iMque

i'l

•!

deponi
<|iii

"I

nepultui

ini,

i|ui

'

in

h

maledii tun

omni
.:

inquit,

pendel

in lifpio,

ul

iui

ni

li;

n'.

ii,-

diutiun

h tb trel
t

»pp
i

qu n"
_•

Mi i.iii

-ii

i

hlii
iii
l>

u.-iui

\.

|.

i.
i

i

quibun
'i,'t.

~n
'|i,

|"

n

iiuiii

t

illum

fe<

••Mint.

'

mol

!••

in.il

li, (II

illll

'II

tnllll
'

!

i

duplii
ih

ii. ,i,i

iii

putuni illuin
uiit
it
.

•<• i.li

i
.

nihil

qui
|i
i

.•I

in

iii

iiuin hi"

l"l IIIIMl
'

"•llllll
ii

*

I

I

|||l

t-i

iii

.1

iiium

qui

iu(

.un»,

ii.••ti

ti

.n

ini

ipsum
.

luiii dll

nl.

iii

'

,«*»t

l*">-

295

B.

EtABAN]

M.\l

l!l

ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS

III.

296

minus pro nobisin ipsa carnis mortalitate suscepit ? A pro infamia objici, quod Salvator noster et Domimis snli Dei fuerit maledicto. Primum igitur inunde nec erubuit nec timuil Apostolus dicere peccatum iMini fecisse pro nobis addens, ut de peccato tuendum est, quod non quicunque in ligno pependequi peccarit, maledictus sit ;i|iu<l Dominum, sed non enim et vetus bomo condemnaret peccatum verit, e1 propter scelus morti fuerit adjudicatus, noster simiil crucifigeretur sicut idem Apostolus sublatusque in crucem non ideo maledictus quia \n. nisi in illa morte Domini pecalibi dicit (Rom.
; ;

eati

nostri

flgura
ultra

penderet,

ut

evacuetur corpus

crucifixus est, sed quia in talem
ut

inciderit

reatum,

non serviamus peccato. ln ejus peccati el mortis Ggura etiam Moyscs in eremo super lignum exaltavil serpentem (Num. xxi); perpeccati,

ut

meruerit crucifigi. Deinde

illud

opponendum quod

inferius causa patibuli plenius exponatur, Scriptura

referente, ob

maledictum

et

blasphemiam Dei eum
transtu-

suasione quippe serpentis
mortis cecidit.

homo

in

damnationem
significationem
exaltatus
est,

esse ciucilixum.
lit

Quod apertius Symmachus
eos,
si

ttaque serpens ad

dicens

:

Quia propter blasphemiam Dei suspensus
Ananias,

ipsius mortis convenienter in ligno
in illa

est.

Ad extremum interrogemus
iu),

enim Qgura, mors Dominj pendebat inligno.
de poin-

Azarias et Misael, nolentes adorare idolum Nabu-

(Hieron.) Subrepit et in hoc loco Marcion,
testate Creatoris,

chodonosor (Dan.

fuissent in ligno suspensi;

quem sanguinarium, erudelem
Filius sit
;

B

Eleazarus quoque nonagenarius sub Antiocho rege
Syriae
(//
i), utrum maledictos eos aestimaomni benedictione dignissimos; certe si crucem quam Aman paraverat Mardochseo (Eslher vn), non ipse suo merito conscendisset, puto Mar-

famat, etvindicem, asserens nos redemptos esse per

Ghristum, qui alterius boni Dei
intelligeret, <|uo differunt

qui

si

mater

(//

Mac. Mac.

vi),

et

cum septem

iiliis

gloriosa

emere et redimere (quia qui emit, alienum emit, quiautem redimit, idemit proprie quod suum fiiit, et suum esse desivit), nunquam Scripturarum verba simplicia in calumniam sui dogmatis detorqueret. Redemit ergo nos Christus de maledicto legis quod peccantibus constitu-

turi fuerint,an

dochacus in

eam non

ut maledictus, sed ut sanctus

ascenderet. His et cseteris similibus comprobatur,

illum esse maledictum qui
:

dignum

facinus patibulo

tum

est.

quos ipse increpat per prophetam dicens
estis, et

;

Ecce peccatis vestris venditi
vestris dimisi

in iniquitatibus
;

perpetravit non eum qui iniquitate judicum et inimicorum potentia vel clamore vulgi, aut virtu-

matrem oestram
replicat dicens
:

(Isa. l)

et

Aposto-

tum

invidia,

aut regis ira fuerit crucifixus.

H»c

lus hoc

ipsum

Ego nutcm carnalis

sum. vcnditus sub peccato
que

(Rotn. vn). Maledicta quo-

legis, quae in Levitico, et in

Deuteronomio

scri-

adversum Judaeos. Caeterum ut ad nos redeat disputatio, scire non possumus quare Apostolus in eo quod scriptum est Mcdediclus a Deo omnis qni
:

pta sunt. non Deo auctore complentur, sed prophetico spiritu his qui peccaturi erant,

pendet in ligno, vel subtraxerit aliquid, vel addiderit. Si enim semel auctoritatem Septuaginta interpretum sequebatur, debuit sicut ab illis editum
est, et

ea quae even-

tura sunt eis nuntiantur.

Quod

si

Apostoli voluerit
:

nos testimonio coarctare dicentis

Quicunque cx
cst

Dei

nomen adjungere.

Si

vero ut Hebrseus

opcrihus lcgis sunt, sub maledicto sunl. Scriptum

ex Hebraeis id quod in sua lingua legerat, putabat
esse verissimum, nec omnis nec in ligno, quae in

cnim: Maledictus omnis quinon permanserit in omnibus
(ju.r

scripln sunt in libro legis, ut faciatea

;

et

Hebraeo non habentur, assumere. Ex quo mihi

vi-

omnes qui sub lege fuerint, fuisse maledictos, interrogemus eum, utrum hi qui sub Evangelio Christi sunt, et ejus praecepta non faciunt, maledicti sint an non ? Si maledictos dixerit, id babebit in Evangelio, quod nos habemus in lege
asserere
:

detur aut veteres Hebraeorum libros aliter habuisse
aut Apostolum, ut ante jam sensum Scripturarum posuisse, non verba aut quod magis est aestimandum, post passionem Chri:

quam nunc habent

dixi,

;

sti et

in Hebraeis,

et

in nostris codicibus ab

ali-

quo Dei nomen appositum, ut infamiam nobis inucepta sunt posita, et absque mercede erunt hi, qui reret, qui in Christum maledictum a Deo crediilla compleverint. Solvitur itaque utrumque hoc^. mus. Audaci itaque pede in hocprocedo certamine modo, quomodo Christus Jesus ex maledicto nos ut ad libros provocem, nullo loco scriptum a Deo legis liberavit, factus pro nobis maledictum ita de quempiam esse maledictum, et ubicunque maledimaledicto quoque Evangelii quod statutum estsuper ctio ponitur, nunquam Dei nomen adjunctum. .1/«eos qui ejus prsecepta non fecerint, eruit nos, faledictus iu ab omnibus hestiis, dicitur ad serpentem; ctus pro nobis ipse maledictum sciens talenti quoet ad Adam Maledicta tcrra in operibus tuis ;etnd quc minimam non dimittere portionem, et novissi- Cain Maledictus tu super terram et alibi : Maledisi

maledictos negaverit, frustra ergo Evangelii prae-

;

:

:

:

;

mum

exigere quadrantem. (Ambr.)

Hoc

dicit,

quia

exprobratis et maledictis Judaeis,
legis blandirentur

cum

sibi

de justitia

occiso Salvatore,

quasi sabbati

violati reo, benedictio

tum
dicit

fecit

promissionis Abrahae transiad gentes per fidem Christi Jesu. Unde Dominus Judaeis Tolletur a vobis regnum, et
:

Chanaan puer, famulus crit fralribus suis, nec nonin alioloco Maledictus furor eorum,quia audax, et ira eorum quiadura.NiiUum autemdebet movere, quod Christus pro nobis maledictum factus sit, quia et Deus qui eum dicitur fecisse maledictum, ipse, cum non sciret Christus peccatum, pro nobis eum
etus
:

dabitur genti facienti fructum cjus. (Hieron.) Ha?c

peccatumfecit; et Salvator de plenitudine Patris
exinanivit se,

famosissima quaestio

est,

et nobis solet a Judoeis

formam

servi accipiens (Phil. n). vita

1

m

r

RRATIONl M
rii'/itMM

I

i

PP

PAl

l.l

l.ll.

\\
••

ipienti
l
1

i

D<
ti<

ol

a

xtniu in

hgno

qnod itultum erat
Etin
i.xmii |)halrn<i

juh

m

df

«.<•

I«x)iiitui

//

••, '•

ntiam

>•

Iiijiii
ill<i,

i.i

iI.miii.-

I

>"iin
ill<- <l<<

BBjBM
••rniil

ui llu-rr

A

I |

inferoe, nl n
•iiltiti
i.

idei
iit

emu
ientia Qi
i

lum

ii

inqti
I

it

bet»

plenitodine

<t

de

foi
»i't

dm
-

accipiene, ut in n
ti
.

babitaret

plenitudo divinitaille

<-t

I)

.iiniii

h'

pependit

in

LIBER (H INTUS DECIMI
/
>

S.
<penb«ucarnaJiter,

/
qoia

EQUITDR CAPUT
iluin

III
1 i

1;

hc

vivunt
,it

dicit,

exemplo

hnmansc

immen-

eua-

dare mll rationem divinn promisdi
tamenti

mnlto

e

i

inflt

hnmani mentionem (acH qood utique miu qoam divinum
.-

t

Chri
!,•
!

tnn/i)intl'll>

ihnni. V. -111111

t

,|iim
-c

i.

i.ini. •iitiiin ilftiiin li jnr<-

fac-

i
.

*tea d

o»t.

iuiii n,.ii l>.<t<'st

iikIi
ii

'I

,

i

T.imen homi nemoii
i

m.-iitiiiii

i

oniii in. ii

in. Mi<|int.
t<

ittini

r.i.

it

.nit

raturaet qu

u|..i..i, iin.it.
iniii. iK.ii
< .

qnio cura

Aposl
t

.iiiii

in. itiini iniit.it

cnira murte

1

Barbaris, aapi*

Qnod .Mit<-iii in"i conflrmandum teatamentum ejua, qoia consilium
..iiIm m.itiM

t

riiiit.ii.-j.ini
nii

i

pote

t.

ii

.

inconunntabil
<t

ioni

Dei valel ad

eonflrmandam ba>reditatem C
loraliJ,

qoai itnhi poeaent inMli
vid

\i,r.ili.i',

cujua fldea deputata est ad juatitiam
tn

Qnod ne

lit

d
nitnu
</i/<iM

nondicit,
<

prudentem

plarat

u

'.

qajajj

dictunu

mulU
[Ambi
kI

.<iu tn
i

mini
. i

tuo,

</'/<
t

$tt

Christus.

II
/

|Uod
I

unu *um, noo
undum
ipi.-iiti.nn.
I I

i|.iiiin e

im

Abraham
;

tiin

benedtcentui
iijus ikiiiiik
Idi

I

uti-

t.nn

qneinChrieto impletum est in<
gentee benedicentui pei
iii

.iiin.
!

.ikIuih
.

•-

<

ni

Bdem
pron
t-<lii
-

non

in multia,
'

iiiki

Im in.ii.i

.'-t

m
ti

qui-

II.k

,h

|.ut.ilK,ii,.1.i

ii.i

A|. o
1

<|ii.i-i

i

t.-

bu
nei

uudirhalui
int<

i.iiti

n.it. <|iii
|..
i

..|.nt.-

in

Christum, rtiam

de

l<y
iii
<

;ili<|iii.l

.Mit,
t

ut non aolum
lege

i<«

t/

I

in

i

i

i

.

Mi

it.

i

nii

ionembenedictionisinHolol
.

hri
'i

lofuctam
,

i

.

i

i/m
'
'

(//

l'nii
.

tus
dii
i

<

aput

<-i

i

pu

docente
s

K\

•.

atquc

entc de leminc

\

human

<

Chr
periu
rt

iiin

.Im

d

lanquam
Bl

m

uno
Abi
.iii <-,

;.'ii

hoc est Chi

|uid aliu

1

dietom
.

>
1
i .

tt

quibu
r
i

di<

tum
i"

1

1

i

Chi
'

<~*h
'

Ii.hii

iii

dict
,

.•

uiit

A|.

.

tolu

hoci
<d

abraham Qu
.l.ii.
i

ad
.

n

n dii tiiin
ot

minibu
i

niiiM

iii..

quia

una
<

a

8

I

Patkoi

\m

209

H.

RADAXI MAURI ARCHIEP, MQGUNT. ()i'KRUM PARS
sc.d

III.

3Q0

tione contnlerit, invenirt uhi tcstanientum spripturn
est,

non testamentuiu sonure.

pactum. quod

in

Adoccat Apostolusnon possc per Legem, quae postea data est, rejirouiissiones qme antc factae sunt ad
Alirahaindeslrui.ct postcriora prioribus pra-judirarc.
.

Hebraoo serinone dieitur lieritb. Unde niauiicstuni cstid fecisse Apostolum quod promisit, nee rcrouditis

cuinrcproinissioncsad

Abrabam ante quadringentos
in illo

ad Galatas usum essc sensibus. sed
Uico,

(juotidianis.

trigintaannos daticsint. (pmd licnedicereiitur

et vilibus,

et quae possent, nisi pncinisisset secutlr

universa' natioues. Legisautcm obse.rvatio, quod qui
fecisset eain, viverct in ca,
jiost

prudentibus displicerc Supputandi in boc loco anni ab eo tcmporc quo Dorninus ad Abraham locutus est dicens E< in srmnic iuo

dum homincm

quadriugentos
I']

tri-

ginta annos .Woysi data
rio hic dici poterat
:

sit iu niontc Sina.

contra-

:

Quid ergo necesse

fuit

legcm
ctdata
data

benedicentur omnes gente$ usque ad legislatnrem Moysen, utrum quadringcnti triginta sint, vel quox

post tantuin tcinpus rcinomissiouisdari,

cum

lege, suspicio destructae sponsionis putavorit oboriri,

Genesi ipsi Abrahae Dominus polliceatur. Quod post quadringentos annos de terra servitutis (ilii ejus exituri sint. Non enim parva res est, et a

modo

in

et

manente repromissione, non

profutui-a lex

sit?

Quam

praevidens Apostolus quaestionem, in sesibi

quentibus ipse

proponit, et explicat dicens

:

multis quaesita,
Vincibiliter
erat,

nescio

an

ab aliquo sit inventa.

Quidigitur lex? Proptertrangressiones posita

est,

autem quod

lex infert

nondum

data,

H doncc
est,

vcnirct semen cuipromiserat,orddHataperan-

nec posset post tot annos

ita dari,

utantiquas

gclosin

manu

uirilialoris.
csl.

Mcdiaior aulcmuniusnon

Abrahae promissiones
stificat,

irritas faceret.Si

cnimlexju-

Deus autem unus

non

est justiticatus

Abraham, qui multum

sione quae facta fuerat ad

Quia manente repromisAbraham, lex postea data
sit
:

antelegemfuit: quod quiadicerenonpossunt, coguntur
fateri,

per

Moysen
:

frustra videbatur illata, cur data
est,

legisoperibusnon justificari hominem,sed
intelligere,

explicat

proptrr Iransgrcssionrs posita

inquit

fide.

Simul etiam nos cogit

omnes

anti:

post oifensam enim in

eremo

populi, post adoraturn

quos qui justiiicati sunt,

ex ipsa fide justiiieatos

vitulum, et

murmur in Dorninum,
:

lex transgressio-

quod enim nos ex parte prseteritum, id est primum adventum Domini, ex parte futurum, id est, secundum adventum Domini credendo, salvi efficiemur, hoc totum illi, id est, utrumqueadventum futurum
credebant, revelante sibi Spiritu sancto, utsalvifierent.

nes prohibitura successit
posita,

Juslo quippc lcx

non

cst
ct

iniquis

autcm
i).

ct

non

suhdilis,

impiis

pcccatoribus (I Tim.
idololatriain, cui in

Et ut altius repetam post
ita

^Egypto fuerant mancipati,
Isracl,
;

ut

Deum patrum suorum
:

obliviscerentur et dice-

Unde

est

etiam
ct

illud

;

Abraham

concupicil

rent

Isli

sunt dii

lui,

qui eduxcrunt

tc

de

diem

meum

vidcre,

vidit ctgavisusest {Joan. yiii).

tcrraJEgypti [Exod. xxxu)

ritus colendi
est, in

Deum,

etde-

Sienimexlege

lurrcditas,

jam non

ex promis-

linquentium poena sancita
Christi Jesu, quia
ipso

manu

mediatoris

$ione,AhrahseaulcmpcrrcpromissioncmdonavilDcus.
(Ambr.) Duascausassibicontrariasdefendunt Judeei, nulloenimpacto,nullarationesuaderi potest Judaeis

terra,

faclum mare,

cst

omniaper ipsum facla sunt, etsinc nihil (Joan i), non solum ccelum.
legis

et universa quae cernimus, sedetiamilla

Abrahae promissionem evacuatam per legem,et recte: sedaliud adversum improvida praesumptione defendunt,putantesjustificationemsine opere legisprove,-

quae per

Moysenduropopulo quasi jugum

im-

positasunt.v.-lm^rJLexfactorum.idestjMoysi^posita
est in

medio inter cceptam promissionem
inter

et

semen,
et

nirenonposse; cum sciantAbraham,qui forma ejus rei est, sine operibuslegis persolam fidem justifica-

cui facta promissio est, hoc est

Abraham

salvatorem. Ideo longe data post factam promissiosio videretur

tum.Sedaemulatione quadam caecati non intelligunt. neque considerant, quia si per legem justificatio, excluditur promissio Et si exclusa fuerit promissio, sine
.

nem, utipsa distinctione aliud lex, et aliud promisut populum Dei a gentibus segregatum
:

dubio frustrabitur fides Abrahae. Quod ne audire qui-

sub Dei timore, ut dignus fieret ad excipiendampromissionem, quae est Christus. Lex taerudiret

demse patiuntur Judaei,scientesquiapromissio

ex

fi-

menfactorum
1)

ideo dicitur, quia docet quae, Deoju-

de estAbrahae,qua2promissio per fidemjustiiicat,non

bente, corporaliter fiant, de sacrificiis, de primogenitis,

perlegem, sicutet Abraham justificatus ex iide est. Hi ergo haeredes sunt promissionis Abrahae qui illi succedunt, suscipientes fidem, in quabenedictusetjustificatus est

de decimis,

et

de caeteristalibus. Disposiiaper

angclosin vnany. mcdiatoris. Angelos dicitDeinuntios, id est

sionis Abrahae,

Abraham. Testimonium ergo promistestamentum appellatur, utpost morin promissione,
filii

tem
facti

ejus haeredes essent

ejus

Moysen, et filium Nave, et caeteros prophetas usque ad Joannem Baptistam, de quo dicit Deus Ecce milto angcUnn mcum anlc faciem tuam (Malach. iii). Per hos ergo, lex ordinata, disposita
:

per fidem. Quae causa cucurrit usque ad Chri-

est a
est

Deo

in

manu,

idest, potestate Salvatoris
et

:

ipse

stum Abrahae repromissum, ut post mortem Christi
credentes, haeredes essent fidei Abrahae per testa-

mediator vel reconciliator Dei

hominum,
:

ut

salvet quos vult ex his qui
tos

mentum
missum
e$t,
;

sanguinis Christi.
est Abralne,
ejt

Donum

ergo quod pro-

legem per supramemoraangelos acccperunt; ipse enim ait Sicut enim
cl vivificat,

filiis

ejus in Christo solutum

Patcr susrilul mortuos
vu.lt vivifc.it

sicet Filius quos

Abrahamconseeutussit donum hoc illic ubi inventus est. [liicron.j Simplex autem sensus qui in hoc loco texitur. hanc vi,>n habet. ut
quamvis
ipse

(.lomi.

V).

Medinlor aulcm. unius no/icst. Sine dubio mediator.

boc

est. arbiter.

non

est unius,

sed

duorum

:

'

10

1

VllnMM
luo populi
i

r,

|

pp

PA|

l.l

'

I

L\T.

renl
ti
i

utri

I

><

i.niiul

itum
.11.

pIcii

Iihii
i

er

t

J f

l

ann

bati

ii. ii.

inl

inimii
'i

i

ui

<

lal
|.

d licbi
.
.

nii.
t

niiii

o ri

inirrituinducunt,
illifl,
1.

I'

u ein,
'

qua
1.
1

.|ii

pi iu

fueranl inimii

i

iuxl

Bnira

(

i;il

ii.n iiui.

Chri

utiquc populi

01 biti

.

11

iiii

n ... h
|

i

tunbobu
li". cifli
i

utiqu<

abstulit,
it
i

ut

,l

!

'

it

.•

it

i

upei

iii

i

l

lulu i-

I!

'

tuui
1

pi
|.i

.

i.

qucra arbiti

uiii li.it

tmi

1.

>.

t

Ai

l.ili
.1

uin
..

.

ti

iii

-

int. Iligi

.i.

i.

ii

di
/

iinera
1

<\>

>

cx

ill

plani

lu\i
r.it
i.

i

;iut.'iii

quod
ei •

I

i

Patre hu

.

ed

111111111

'

iiin

Pal
ii

!

n itui

p nei •• ip

•t

i

nominura

i

hominum

I

|ii.

intequam

vi

I

l.l

u

•.

Il

\

l.l

I

•"iiii
.Ihiii
.i

ne nddil

>n1

i

ii

»i

iump

ei

it.

:

"ii
ii".

tutera
\nit
int.iii
i.

ftil

l

i|u

,

i

in

omni

Vel

ubi
I
i

priinum
|uen
il

r. lui itut
|

i

iniii
iii'1

|uatui

.|

I

iHii

iii,

i

i

i

prophetl

;

.

303 nes humilitatem

IS.

RABANl
per

.MAI

III

AUCIIIKI'. iM()(il'NT.

<>|'Kl;i

\|

|'.\|;s

|]|.

304

Christi

revelationem

ante-Aniemores
facta
(|iii

estis,

quia vos aliquando gentes in carne,

quam
est,

fieret,

ct per

Evangelium posteaquam

dicimini praeputium, ab ea quae dicitur circum-

credendo dilexerunt, diligendo imitati sunt, Sed

cisio in

carne manufacta, quia oratis

illo

tempore

haec justitia fidei,

quianon promerito data

esl

ho-

sine Christo, alienati a sociotato Israel, et peregrini

minibus, sed pro misericordia et gratia Dei, non

antequam Deus homo inter homiautem cui promissum esl, populumsignificat, non illos paucissimos, qui revelationibuseamfuturamcernentes,quamvispereamdem fidem salvi (ierent, populum tamon salvum facere non potorant. Qui populus sanc si per totum orbom
erat popularis

testamentorum, promissionis spem non habentes, e1 sine Deo in hoc mundo. » Dcniquo illic infideles de
oliva sua fracti, hic

nes nascoretur. Semen

autem

fideles

de oleastro in

oli-

vam
ad

illorum inserti esse monstrantur. Illoruin orgo

eral de legis transgressione atterendasuporbia,sicut

Romanoscum Scripturarum verbis peccataeorum

considcrotur (nam

de toto orbe Ecclesiam Iliorusa-

gusta paucorum

lem ccelestem congrogat), pauci sunt. quia via anJuduji scilicet de transgrcssione legis et gentos est, in unum tamen congregati iii) quotquotexistero potuerunt ex quo Evangelium praede impietate sine lege. Unde et iteruin ait Concludicatur, et quotquot potcrunt usquc in finem s;c- B «'i enim Deus omnia in incredulitatem, ut omnibus
;
:

quoniam quxcunque lex dicit,his quiin lege sunt loquitur, ut omne os obstruatur, et reus fiatomnis mundus Deo (Rom.
oxaggo.rassot :,Scitis atttem, inquit,

culi

per omnes gentes, adjunctis

s-ibi

ctiam

illis

misereatur

:

hocetnunc

dicit, refricans

ipsam
?

quae-

quamvis paucissimis, qui ex fide Domini pcr prophetiam ante ambos adventus ejus salutem gratise perceperunt, implent sanctorum beatissimum civitatis

stionem. Lcx ergo adversus promissa Dei
missionis, quippe

Absit.

(Ambr.) Absit utique quia non est lox inimica pro-

cum

confirmct

eam nam primus
;

sempiternse statum. Superbienti ergo populo
charitatis, nisi

Moyses

dixit

:

Prophetam

suscitabit vobis

Deus dc

quoniam gratiam accipere non posset, et humiliatus,
lex posita est, ut

fratribus vestris (Deut. xvni).

Hoc de Christo dictum
posset viviftcare, verc

sine hac gratia

Petrus apostolus probat in Actis apostolorum (Act.

nullo

modo

praecepta legis impleret, transgressione
:

m) Si enim data
:

esset lex

qux

humiliaretur, ut quaereret gratiam
meritis salvum
fieri,

nec se suis
opinaretur,

ex lege essetjustitia. Justitiam hanc dicit, quae apud

quod superbum

est,

Deum

imputatur

justitia, id est fidei,

quia et lex ha-

ut esset non in sua potestate et viribus justus, sed
in
los

buit justitiam, sed ad praesens,

manu mediatoris justificantis impium. Per
autem ministrata
est

ange-

apud Deum

:

non quse justificaret remittere enim peccata non potuit, ut
:

omnis dispensatio Veteris

de peccatoribus faceret justos
ut terrori esset, provocans

sed ad hoc data est

Testamenti agente in eis Spiritu sancto, et ipso verbo
veritatis

homines ad bonam vitam,

nondum

incarnato, sed

nunquam ab
:

aliqua

G irreverentes

puniens, ideoque non est data lex, quae

veridica administratione recedente quia per angelos
disposita est illa dispensatio legis,

posset vivificare, sed condemnare.

cum

aliquando

Sed conclusit scriptura omnia sub peccato, ut promissio cx fide Jesu Christi daretur credentibus.
:

suam, aliquando Dei personam, sicut prophetarum
etiam mos
est,

Hunc

agerent, perque illam legem morbos

ostendentem, non auferentem, etiam prsevaricationis
crimine contritaest superbia dispositum est per ange;

sensum et ad Romanos posuit dicens Conclusit omnia sub peccato, ut omnium misereatur Deus (Rom. xi). Hoc dixit quod supra memoravi, quia
lex ad hoc data est, ut peccatores reos se scirent

los,
tis,

sed in

manu

mediatoris,utipse liberaret a peccalegis coactos confiteri,

jam per transgressionem

opus sibi esse gratiam et misericordiam Domini, ut sibi peccata dimitterentur, et in

nova

vita per

eum
.

qui

pro se sanguinem fudisset,reconciliarentur Deo In istis

enim erat per transgressionem

legis confringenda

superbia, qui gloriantes de patre

Abraham, quasi

naturalem se jactabant habere justitiam, et morita sua in circumcisione cseteris gentibus tanto per- D niciosius quanto arrogantius prseferebant gentes autem facillime etiam sinehujusmodi legis transgressione humiliarentur homines enim nullam ex parentibus originem justrtiae se trahere praevidentes simulacrorum etiam servos invenit Evangelica gra;
:

apud Deum. Manifestatis enim peccatis suis conclusi non possent, sed quaererent misericordiam, ut veniens qui promissus fuerat Abrahse, lidem solam ab eis posceret, quam habuit Abraham, ut malorum suorum veniam et justificationem mererentur. Hoc enim manifestaverat Deus per Isaiam prophetam dicens Veniet ex Sion qui
sunt, ut se excusare
:

eripiat et avertat impictatem aJacob, cthoc crit illis

a

(Isa.

mc tcstamcntum, cum abstulero peccata eorum lix). [Aug.] Quando audis promissionem,

exspecta factorem. Idonea fuit

liberum arbitrium vulnerare
rata et sauciata,

humana natura per se, sed jam vulneliberum arquis
si

non
se.

est idonea per

tia. Non enim sicut istis dici poterat, non fuisse illam justitiam parentum eorum in colendis idolis,

bitrium sanare

Bona

est lex

ea

le?

gitime utatur. Quid est ergo legitime uti lege

quam esse arbitrabantur
:

:

ita etiam Judseis dici
:

poterat

Per legem agnoscere

morbum suum,
:

et quaarere
:

ad
Si

falsam fuisse justitiam patris

Abraham itaque illis Facitc ergo fructum dignum pmnitentise, et dicitur ne dixeritis vobis, Patrem habemus Abraham potens
:

sanitatem divinum adjutorium

quia sicut dixi

data esset lex, quae posset vivificare, omnino ex lege
esset justitia, nec quaereretur Salvator, nec veniret

est

enim Dcus dc lapidibus istis suscitare fdios Abraam (Matth. m). Istis autem dicitur «Propter quod
:

Christus, nec sanguine suo
Sic dicit alio loco

ovem perditam
:

quaereret.

idem Apostolus

Nam si per

legem

1

i

BNARRATIONUM
Nonergoli
omnifl
i

IN

l

PP

PAl

l.l

l.n

181

\;

\T

\
"ii.

ludei

el

i

••«.t

aurtor

!ll.

II'. II

i

manu

i

hun

milil
llllllillll'

unde
qui

n
quii

quara

hi<
>

i

un

imp
tnl
'

profuil Jud
in
iii

tnn
dii
i

i

nim

quantum
op .1
i
i

n

iloi iini
i

|."

uei uni

'

qi
• 1

B
1
1

iii

e|
i

I •

-

1

1

1

1

1 1 1

'

0(1 p<
i

dei and

»unl

.

omni

-

enim

ai

ca

mul

ibus

didcrutil

'

ampliorera habel paleui

um
cju
ilii

p u

tcm
I

Unde

etiara

autem

illa

.li

verh
:

denl

utione Jucl

eorum

-iii.
/,'..//;.

.

.

\i
!

<

nin autera

i

non
-ott-

lllll'

.

ontl ibulihuH -ui^
illi
I!

|.i ..

Ilde

i

int,

qui
I

I

.i

ad

iii.

iH

'i

avi,

quod
ticm

/'.

;

ut
II
.

lusrivien

quocl
l.
-

dii ii.

qui

antcquam

venii
.

«ub

ii

venienti
l.\

pn
|.i
.

II

tuto*

i

ib

ii

n
//

ut

vi

nienti

'

<

I'

ntci
iuii
I

danten
u.-iii

lit

lilium p.rdagofru

ii

reproiii
i

M
«-iii
i
I

l)
1 1

1

1

1

\

.
i

quod

i

. i

iononi dal n

pon

retm
ut

i

S'un

upradii

quib

Inn
lillil

iii. ii.

I

||

liitiu

-

i

30i

B.

RABANI MAURl AROHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
.1

III.

;{0s

geritium more A corporum separantur caeterlim iides pro mentis dequandoquidem rebus te^mporalibus ita sub- votione censetur, ei saepe evenit, ut et mhlierviro fugati efant, utunris in eis omnibris commendaresalhtiscausa fiat,et tnulierem vir in religiorie prSec tur Deus. VA quahquarh signa refum spiritalihm dai.Cum auteih res itase habeat, et tota diversitas pro ipsis rebus obsefvarent, nescierites qho refergeheris, conditionis ctcorporum,('hristi baptisrrlate rehtur, id tamen insitum habebaht, quod seret ihdhmento illius auferatur, omnes unum suinus

ludad

populo

lorige

caeterarurri

:

distabat,

uhiomnirio quem hoh videbaht, placerent Deo, qiiarri chstodiam tahquam subpaedagogo
vitutetali,

in

Cluisto Jesu, ut quorriodo
sunt, ita et nos
iri

Patef et Filius
rinriiri

{fi

se

uriiihi

ipsis

simus. {Aug )
corporis

pafvulofum fuisse scfibitApostolus, etidedqhitaUbus signis pertinaciter inhaeserunt, contenihehtem
ista

Nuhquidriafh igithr fideles feminae

sexrirri

amisefuht
Dei,

?

sedquia

ibi

renovantuf ad iinaginetn
iactus est horno ad
est,

Poniinuin,

cum jatn tempus

revelatibriis

eofum

hbi sexhs hrillus

cst, ibi

non potuerunt, atque indc calumnias quod sabbato curarct moliti sunt. Quicunque enim
venisset. ferre

imagiriefri Dci,

ubi scxus

nullus

hoc

est,

in

spiritu

riieritis suae,

omncs apud

catn vestiti sunt.

baplizali

estis,

Ghrislum induistis. (Arhbr.) Hocdicit,

quia cfederites,

dhm itnmutantur, Chiistuminduunt,
-

quandohocappellanturquoderedunt...Yo/ieA £«/M(fcrw4',

B

servorum suorutn sollicitus ciit vir ejus cum alicubi demoratur, habcns conjugem talem ?Quis estiste vir, nisi Christus? Autconjux,
nurlitate
nisi Ecclesia? Vestiti

Nuhqhidde

neque Grxcus
in Christo

:

non

cst

servus, neque liber
:

mascuius, heque femind
ut nulli pnejudicetur
ilciet,

: non esl omnesenim wsuhumestis

suht etOptiihe, quarii optime,
ih

vultisnosse? Quotquot
vestiti estis, Christiim

Chrisio baptizati
istis.

rstis,

Jesti.Nmlaxa distantiam aicitcfedentiurri,

indu

quid fuerit antequahi cre:

eam

vestiti

sunt qui Christuminduerunt.

Omnes omninoapud Non tahoperc
sui. Inrluunt

omnibusenimhis unumdecretumestdonutn apud Deuin enim nulla discretio est personarum,
nisi

|/tum ad

formam sacramenti,

sed etiam in

exempli,

sequentes vestigia Domini

tnoruni ct vitae

:

ut hotnines uriius fidei

riieritis

autem homines Christum, aliquando usque ad
cramenti perceptionem
malis potest esse
est
:

savitae

non personis. (Hieron.) Quodautern Christus sit indumentum, non solum de preesenti loco, verum etiam de alio comprobatur, Paulo eodistinguantitr,

aliquando et usque ad

sanctificationem. Atque illud
:

primum

et bonis ac

dem
sltnn

cohortante

:

thduite vos

DomihumJesumChri-

(Rom. xm). Si igitur qui in Christo baptizati

manifestum est eos qui non sunt induti Christum, non fuisse baptizatos in Christo ad eoseriiril qui fideles, et baptisma Christi C n on reprehendit quifaciuntirritam gratiam Christi, consecuti putabaniur, dictum est, Ihduite vos Domiquasi enim nondum venerit qui vocaret in libertanum JesumOhristum. Siquishoccorporeum,et quod tcm, sic adhuc volunt esse sub pacdagogo. Quod auoculis carnis aspicitur, aquae tantum accipit lavatem, filiosDeidicitesse omnesperfidem, quia induecrum, non est induths Dominum Jesum Christum. runt Christum, quicunque iri Christo baptizati sunt, Nam et Simon illc de Actibus apostolorum accepe- ad hoc valet ne gentes de se desperarent, quia non rat lavacrum aquas, verum quia Spiritum sanctum custodiebantur sub paxlagogo et ideo se filios non non habebat, indutus non erat Christum et haeretici putarent, scd per fidem induendo Christum omnes
sunt, Christum induerunt,
,

commune hoc autem alterum bonorum acpiorum.//ao/we lcx, inquit pxdagocjus fuit noster in Christo. Hoc estquod ait Sub lege cusiodiebamur conclusi in ea posteaquam venit fidcs, jam non sumus sub pxdagorjo. Eos ergo
proprium
:

:

;

:

:

vel hypocritse,

et hi qui sordide victitant, videntur

quidcm accipere baptismum, sed nescto an Christi habeant indumentum. Itaqueconsideremus, ne forte et in nobis aliquis deprehendatur, qui ex eo quod Christi non habet indumentum, arguatur non baptizatus in Christo.

non naturasicut unicus filius, qui etiam nequc potentia et singularitate susceptionis ad habendam naturaliter et agendam
fiunt
filii
:

sapientia Dei est.

personamsapientiae, sicut ipse mediator,

unumcum

ipsa suscipientesapicntia sine interpositionealicujus
;

CumautemquissemelChristum mediatoris effectus scd filii fiunt participatione safuerit indutus, et missus iri flammam Spiritus san-j) pientiae, id pneparante atque pnestante mediatoris cti ardore canduerit, non intelligitur aurum sit, ah fide, quam fidei gratiam nunc indumentum vocot. argentum quandiu calor massam possidet, unus Ut Christum induti SKnt qui in eum crediclerunt,
;

igneus color
nis et

est, etomnis diversitasgcneris,conditiocofporhm aufertur istiusmodi vestimento Noh est enim Jiul.rus, ncque Gnecus. Pro Graaco,
: :

etideofilii Dei, fratresque
cti

ejusdem mediatoris
est distantia,

effe-

sunt,

iri

qua

lide

non

Judau neque
et te-

Gneci, non servi neque
mihae. In

liberi,

non masculi
fideles sunt,

gentilem accipere debemus

quia

eXXrjv et

Graecum

quantum enim omnes

omnes
per

etethnicum utrumque
melior
est,

signilicat.

Nec Judaeus idcirco
nec gentilis idco
sed proqualitate

qhia circumcisus

est,
;

unum sunt inChristo Jesu. Et si hoc facit quam in hac vita juste ambulatur, quanto
videbimus
facie

fides,

perfectius
est,

deterior, quia praeputium habet
lidei, vel
••st.

atque cumulatius id species ipsa factura

cum

Judaeus, vcl Graecus, melior sive deterior

ad faciem

:

nam nunc quamvis
est corpus

Servus quoque etliber noh conditidrie separantursed fidc. quia potest servus libcro esse tnelior,
etliber servunt inlidei qualitate praverterc.Masculus similiter et femina, fortitudine et imbecillitate

primitias habentes spiritus, qui vitaest propter justitiamfidei,

tamen quia adhucmortuum

propter peccatum, differentia ista vel gentium, vel
conditionis vel sexus

jam quidemablata

est

abuni-

(ltl<

lunt, qu
i

mi

•i

ij

"

m
quam
metui
oftVn
ti .1111.
i'
I

ri.r
'

•\. -«•

!•

ionem hominum
ui

'

noi
I.

Denm

iilu

Mllll

quantur per ftdem,
'

iiiin

i//

rtm-

ln ipii
-ll'|l
II..

(

'lni-ti liln
1
1

I

!

-t.-i

I

,

Ul
\

,

'

!

i

plui
inl

:

iini

\'"

rupi
i

3H
ram domina
sit.

B.

RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS

III.

312
et

Et secundum utramque intelligen- Agentium, boc duntaxat loco, qui

eorum personac
veniente ple-

tiam, quatutoreset actores, vel prophetas, velange-

decenter se potest annectere, quibus ad evangeli-

losdixiinus.parvulus istetandiusubactoribus estat-

zandum missus

est.

Deinde jam

dicit,

quc tutoribus, donec legitimum perfecti viri tempus impleverit. Legitimum autem tempus, sieut Romanis legibus viginti quinque annorum spatio terminatur, ita ad huinani generis perfectionem, Christi

Deum misisse Filium suumadliberandum parvulum h.eredem servientem ex parte legi tanquam paedagogo, ex parte elementis hujus mundi, tanquam procuratoribus et actoribus.
nitudine temporis,

reputatur adventus, statim ut
in

ille

venerit,

etomnes

virum perfectum creverimus, paedagogus a nobis discedunt. Tunc auctoritate Domini et haereditatis possessione perfruemur. In qua prius nati,quodammodo putabamur alieni. Ila et nos, inquit, cumessemusparvuli, sitb elementis mundieramus servientcs. Elementa mundi, eosdem quossupra tutores et actoresdixerat, appellavit quodsub ipsis
tutorque
:

At ubivcnitplcnitudo tcmporis, misit Dcus Fitiuiu suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui
sub legecrant redimeret, utadoplioncm filiorumrecipercmus. (Ambr.) Plenitudo temporisest completum

tempus quod praefinitum fuerat aDeo Patre, quando mitteret Filium suum, ut ex virgine factus quasi homo nasceretur,subjiciens se legi usque ad tempus
baptismi, ut
et a

formam daret quomodo peccatores
filii

primum prasidibus
Filii

constituti,

quia

necdum Dei Babluti,
guine

jugo legis erepti, dignatione Dei,

capere ad nospoteramus adventum. erudieba-

ejus adoptarentur, sicut promiserat, redempti sanFilii ejus.

mur in
tur, qui

medio. Nonnulli eos esse angelos arbitranquatuor mundi elementis praesideant, terrae
aquae, igni et aeri,
et necesse
esse,

Salvatorem autem necesse erat

fieri

sub lege, quasi filium Abrahae juxta carnem, ut
circumcisusappareretises.se, qui promissusAbrahae.

videlicet,

ut

priusquam quis credat in Christo, illis arbitris gubernetur. Elementa mundi, ccelum et terram et
:

venerat gentes justificare, per fidem, signum habens
ejus
cui

promissus fuerat

:

ideo ultra

neminem

ea quaa intra haoc sunt, plerique appellata putant,

oportuit circumcidi, quia tandiu cucurrit signum,

quoadusque veniret qui promissus fuerat restaurare iidem, in qua justificatus est Abraham in praeputio, tiones,Romanique, omniumsuperstitionum sentina, ut credentibus non opus sit circumcisio Abraham venerentur, a quibus cum Christus venerit liberaautem ideo circumcisus est, quia filium se credidit mur intelligentes ea creaturas esse, non numina. habiturum, in quo omnes gentes benedicerentur. Alii elementa mundi, legem interpretantur Moysi, (Hieron.) Diligenter attendite, quod non dixerit. et eloquia Prophetarum, quod per haec quasi initia, factum per mulierem, quod Marcion et caeterae haeet exordia litterarum, Dei timorem, qui sapientise C reses volunt, quae putativam Christi carnem simuprincipium est, suscipiamus. Denique ad eos, qui lant; sed ex muliere, ut non per illam, sed ex illa jam deberent esse perfecti, et veritate neglecta ad- natus esse credatur. Quod autem sanctam et beahuc disciplinarum principiis inhaerebant, scribit in tam matremDomini, mulierem, non virginem nomiEpistola ad Hebraeos Apostolus Etenim cum debe- navit, hoc idem et in Evangelio xaxa Matthaeum scriptum est, quando uxor appellatur Joseph, et ab retis esse magistri propter tempus, rursum necesse ipso Domino quasi mulier increpatur non enim nehabetis ut doceamini qux sint elementa principii
et

quod

videlicet solem,

lunam, maria, silvarum

montium deos

et sapientes Graaciae, et barbarae

na-

;

:

:

:

scrmonum Dei (Hcbr. v). [Aug.] Quaeri autem potest quomodo secundum hanc similitudinem, sub elementis hujus mundi fuerunt Judaei, cum illis per legem quam acceperunt, unus Deus qui fecit coelum
et

cesse erat sempe.r quasi caute et timide virginem
dicere,

cum

mulier sexum magis

significet,

quam

copulam

viri.

Quomodo sub
:

legefactus est, uteosqui
sic

sub lege erant redimeret

propter

illos

qui nati

terram colendus

commendaretur
hujus, ut

:

sed potest
superius

fuerant ex muliere, ex muliere nasci voluit.

Nam et

esse alius exitus capituli

cum

baptismum
tens,

in Jordanis fiuento idcirco quasi poeni-

legem pasdagogum

fecerit,

sub quo erat illepopulus

cum esset a

peccatis liber, accepit, ut caateros
filios

Judaaorum, nunc procuratores et actores dicat elefilius ille

edoceret mundandos esse per baptismum, et in
spiritus adoptione generari.

menta mundi, sub quibus serviebant gentes, ut D nova
parvulus,' id est, populus, propter

Quod nequaquam
ad lavacrum
te

unam

intelligens

Joannes Baptista,
:

eum
Ego a

tidem ad

Abrahas pertinens, quia et de Judaeis etdegentibuscongregatus est,partimfuerit sub paedagogo legis tempore pueritiae suae,idest,
ex ea parte qua de Judaeis congregatus est partim sub elementis hujus mundi, quibus tanquam procu:

unum semen

prohibebat accedere, dicens
Sine modo, sic cnim nos

debeo bapti:

zari (Matih. m), et statim sacramentum docetur
decet

omncm justitiam (Marc. i; Joan i), ne qui ob hominum salutem venerat, aliquid de conversatione hominum
adimplere
praeteriret (Aug.)

ratoribus et actoribus

serviebat, ex ea parte
est, ut

de gentibus congregatus
stolus
vuli

qua quod miscet Apo-

Sed

offendit,

factum ex mulierc,
faciens
fit

quia natum confitemur ex virgine, factum non confitemur nisi

personam suam,non dicens:

Cum

essetispar:

hominem
ut
sit,

:

Deus autem semper
dicitur

sub elementis hujus mundi eratis, sed dicens Cum esscmus parvuli, sub elementis mundi cramus

est, fieri nescit

sit, fieri

nescit Deus, sed
:

ut

aliquid alicui

quomodo
meus

Domine, rcfu:

non pertineat ad significationem Judaeorum, ex quibus Paulus originem ducit. sedmagisad
serrientes,

gium
factus

factus
est

est

nohis [Psal. lxxix); et
(Psal.

auxiliaior

xxix).

Dominus Quando

1

1

'

.

H3
f
,.

tRRATIOM
qid

\|

|\

I.IM-

l'\l II

l.ll:

\\

-IVF.MS1

\|...\l\l

tn

nunquani

rtem
ut

A

l

ciii i-tii

bomo
i

i.n
ii .1

.--.t. nt
'

i|n
.•niii.

•:

<--.t

borao,
erat.
.

ni fierel
II

quod

n >n

ii.

i

qnod
in

n

.

\

mulien
non umi*
e»t
:

I

apud llcbra ..-.
nomei
'

ubi
amifi-

.lti»

|inin.

i

lingtui

Bcriptorae, muliei
n

candi
muliei

exu
foi

.

inti i^rital
.

ma

i

inquil

I

Si.
i

iiiiili.iM.n

i.i.

-i.

ei

dictum

eal

anteq

elem

.1.
'

antequam
n
i

i

om

ipci el
ait
:

//.;

iii.i

itaque

</

xiium
-nin
i

/-;.

*

1

1 •


i

I

iliiiin

quo
i.

i.i.

I

v

mulii
ei
.ii

Vmbi

i

lb

In

iii

boc
iii

mundo

quod autera de
-.

|{

Q
,iit

\I

u ii. ii.iiuie
i

.t
-iii.

lniin

iiiiiii.lniii. iiii

iiin

mIIm initio tem|

in

prim ipio
1
1

i

r--<-t
i

\.i l.iini. ft

\<rbui

ipud

I

».-inn. .t

<

bi i-iuiii.

'|

verbum, -m<i.-iii|...i

ullo terapore in verbo ipsoerat,
fierel
i*

quo

verbura caro

et

babitarel

in

j.iin

pridem
lut
|

e

plenitudo terapoi
/
.ii

uni

ven
inin

mIih.

II»

.

Filnim tuum
iii

Qrmaretui

tem|
(//i

iii

iM'

ii.iiiim

\> -11111111

bominibui ap-

plenum

11

pareret.

ro/u) Aiiui vero intuebitui
.

ipsum verbura,

u uiiii-

et

di< el

mur
ado|
fueirinI

deraptos, qui primura de Dei parte fuerint,et u
i\.i ini
iii

qui Bub lege non

nobin,

"|in

-i.iinni

|

iint.

ii

ii

tiiii

redirai

quam

emi, unde

el

ad

<

thios,

iii

quibua audiebatui

rniI

I

'x&O.

catio qtuo

neque

intei

quidem,
non
i

bci ibitur

'

edempti.

Bub
vcnit

|.

••

quippe non
iii

fuei ont. (Att
<|in

I

Paului
iii

i

in

I

(

ln i-tn-

•>-

nib

I

mi

i

edimci

et,

ut

pnrsenti loco,
tuin D<
.

jam
<•

ii"n miiiiiI

Bub
1 •

lege,

it

in

I

dedit
I

-_'•-

*
1 1 1 1

dedil legcm, qui dedil
niii
ii

im
iti.i
I.

ilur. h
>|<ii

I.

••
l i

|

i

>-i \

im-it,

<

iim

gi

i|.-.-

dc-

iliim
S

-,iii<

iniii.

ut

il>i

hominei sub implendo legem Qui eigo legem implel
hi
1

unde

1.

ei

anl

I

-ui>

Alniin

autem Spiritum Banctui
imc
iii I

ium

I

<

'iiii

lege

|in

autcm sub

li

rmblevatur, Bedpremitur lege
Litut
illi
it

Omnei
it

itaquc h

-

upci
I
i

caput

csl

ul

o tend

pei

>t

i,

uon

i"l-

I

quoniam
fui ti
1 1 1 .

>in- viribua

implere non poteranl
lib<
rl
'

quili
vitci

ii,

rei
i

imploi avei unt
I

ontcnd

.i ii

\

1 1

u

et

eatu
I

udineiu »up<
io
I

ni.
l.iiu

|.<

siiji.-i

mfuctai t.
<

mfi

burailium
ut

onfltentui
u
J

.

»

1

1

qui

mt,

vcniul
linux
-

medii

el

ra< t

M
ucin
pi

P
optcrca

nostcr
nt

.li< it.

diatinctc

intclliga
.

i

riiini
iiln

benelli io
ii

t

dij

n

iti

unicum mc m
.

Dei fllium

Dei
i

III.

ii.iiui
•!

i

t

iiIm.

,

qui

P

it.i

\.
irct

.

dixil
i

ipian

iii

i

nifli

boc
i

iii

irtali

;

indum
l'.i

.'iiin

|»opulum

quid

iin.

t,

qui purvulu
id

ub

|

tui

.i.i

quo

I

dixil

Ulud

: .

B.

RARAM MATRI
lege, sea

AlvClllKl'.

MOOUNT. OPERUM PARS
muttidii

III.

316
multi, sni nobii
in ipso,
oitinia,
dicit.
et
et

esse,

nune

Filii.

Argumentum

autera qUo imIsciviv

A'|iiciii;i(liii«)(lmii

et iiiiinini

cohatur,

nosjam non essesub
tali
fiii
),t

sub gratia

bonlini Jesu,
ui

flne concludit.
:

Superius dixerat,
s:

unus Deus Pater, per quem omnia el nos wius Don Ghristus, per qitem
i

s

nunc Dei esse
in
:

nos per ipsutn

(1

Cor. vm).

Cum nutcm

his

nos Blios, ex spiritu probal
bis.

quem habemus

noPah,

qui naturatitertionsuhtdiiservistis,ssdsdemonstTttt

Nunquam enim,

inquit,

auderemus dicere
in

unum viTum Deutn hatttra esse Deum, quonornine,
TrinitaS fidelissimo et catholico
pitur.

ter
nisi

quies incmlis,sanctiftceturnomen tuu
de conscientia Spiritus habitantis
nobis,
:

gremio cordis
dii,

acci-

Eos autem qui natura hon suht
pfocuratores

propterea
quia

magna sensuum etdogmatum voceclamante
Pater,

Abba,

superius

actoresque

appellat,

Abba,

tfebraicum

est,

idipsum significans
in-

nuila creatura est, sive quaj in veritate mahet, dans

qhod Patef, et hanc cofisuetndinem in pluribus locis
Scriptura conservat, ul

glofiam Deo
nolit,

:

sive qu;e in veritate

non

stetit, qu;e-

Hebraicum v6rbUmcum
magnse
voci.s

rens gloriam suam. Nulla ergo creatura est quae, velit

terpretatione sua ponat.

Notandum etiam qUia claemissio,

non
fit

divinae providentiafe sefviat, sed volens

mor

in Scripturis

11011

sed

facit

cum
vult.

ea quod

bonum

est,

de

illa

vero qu;c hoc

est. Nam si ctiam ipsi etdOgmatum magnitudo: nam Exodo respondit DominUs ad Moysen Quid B praevaricatores angeli cum principe suo Diabolo et in non recte dicerentur procuratores vel actores divin;e nas ad rne (Exod. xiv) ? cum penitus Moysi vox verum compunctum cor, et pro providentias, nonDominus ma^istratum hujus tnundi nuila praecessefit Diabolum diceret, nec uteretur illo ad correptionem populo lacfyniabiliter ingemiscens Scriptura cla-

scientiae inteliigatur,

non

quod justum

:

;

,

morem

vocavit.

Quomodo
;

igitur qui Spiritum Filii
sic

hominum
alibi

ipsa

]iotestas
i)
;

apostolica,
qiios
;

eodem Paulo
Satan.r,
ul

Dei hahet, Fihus Dei est

in reciprocum,

qui

dicente (/ Tim.

Iraiidi

Spiritum

Filii

Dei non liabet, Dei Filius non potest

discant

mm

blasphemmre

et alio loco (/ Cor. v).

appelhiri. Accepistis spiritum adoptionis fiiiorum Dci,
in

ad salutem, ait

enim

:

Erjo

quidem
est in

sietii

absens cor,

quo clamamm Abba, Pater (Rom. vm). [Aug.J Ecce hic non dixit quod ipse Spiritus clamet orando, se&,inqud clamamus^Abba^Pater. Aliot&meii loco ait
:

porc, pr;esens autem spiritu, jain .judieari quaiij
sehs

.

eum qui

sic

opcralus

nomine Domitii
et

tio-

stri Jcsu Chrisli,

congregatis vobis

meo

spiritu,
ejv.s-

(Grt/.iv):

Quoniam

filiiestis,

misitDeus SpiritumFilii
hic

eumpotcntia Doinini nosiri Jcsu Ohristi, traderc

Abba Paler, non quoctamamus,sed ipsum Splritum clamanteu; dicerc maluit, quo efficitur utclamemus. Sicut sunt
sui ih corda nostra, clamanlern
ait,

ih

illa:

tpse Spiritlis interpellat gertiitib

is

inentirrabili-

bus; et: Spirilus Patrisvestri est qu i loquitur inDobis
Itaque

jam non

est

servus, sed /ilius. (Ambr.)

Xon
si fi-

modi Sdtanx in iiileritun) carnis ut spiritus salvus sil in die Domini Jcsu. Sed magistratus sub tanto imperatore non facjt, nisi quantum illi permittitur. ^et procuratores actoresque hujus mundi nihil fa ciunt, nisi quantum Dominus sinit. Non enim latet eum aliquid sicut hominem, aut in aliquo est rninus
potens, ut procuratores atque actoresqui sunt in ejus

est servus, quia sublatus de potestate legis, socius

factus est benedictionis propfii
lius, el lucrcs

illii

Dei.

Quod

per Drum.

Dubium non

est,

quia ideo

quis adoptat sibi filium, ut hssredem illum relin-

quat
(|iiid

.

sed hsereditas ex morte alicujus provenit

:

est ergo ut mortales ejus haeredes dicantur,
?

qui semper vivit

tur, ut intelligere

Sed Scriptura more nostro loquipossimus ut enim ostendat datu;

non perinittente, sivc suogradu rebus efticiant. Non eis tamen rependitur quod deipsis juste fit, sed qUO animo ipsi faciunt quia neque liberam voluntatem rationali creaturae su;e Deus negavit, et tamen potestatem quaj etiam injustos juste ordinat. sibi retinuit. Quem locum latius et uberius in aliis
potestate aliquid, ipso
sive

nesciente, in subjectis sibi pro

:

fum patrem

filiis

de bonis

suis,

hsec quaa daturus

libris

tractavimus. Sive ergo solem

est hsereditatem appellat. (Hieron.)

Quod autem

in

sidera, et Ccelum, et

et lunam, et terram c;eteraque hujusmodi,

hoc loco dicimus, incaeteris quoque observaredebe-

gentes cOlebant, siVe daamonia, recte sub procurato-

mus, de toto genere hominum singulari numero
disputari.

Chfisto Jesu.

Omnes enim credentes unum sumus in et membra corporis ejus: et in percst.

D

fibus et actoribus fuisse intelliguntur.

Verurntamen

eaqiue scquuntur. jam quasi explicatam qua^stionem
rursus implicant.

Cum

enim per totam Epistolam

fectum virum redacti, illum habemus caput, quia
capui viri Christus

non ab

aliis

ostendat soilicitatamfuisseGalatarumfieis

dem,nisi ab

qui excircnmcisioneerant,et ad car-

Srd tunc quiilcn ii/noiantcs Dcum, his qui natura

nales observationes legis,

tanquam

in eis salus esset.

ndn sutil Dii, serviebatis. (Afnbr.) Quoniam prius per ignorantiam peccabant, idolis serviente, facile illis

adducere cupiebant; hoc tantum loco ad eos loqui vide
tur qui ad gentiliumsuperstitiones rediretentarent.

ignotum
ad

significat. sicut dicil in
:

Deum

Domihe,
?

inquit,

Genesi Abimelech nunquid gentem ignoi isu-

Nanc
siiis
et

aiitcm eitm coghoveritis

Deum, imo

cognit>
infii

a Deo, quomodo Cohvertitiiini iierum ad
elcmenta,
qUibtis

ma
?

tem perdes

(Aug.)

Satis probabile est etiam

cfjcna

dciiuo

servire vultis

pcrius degentibus dictum, qUod subelementis hujus

mundi crant

servicutcs.

tanquam sub pfocuratoriLpsa
in

Grave illorum admissum adnotat, quia post cognitionem Dei, ea qiue paganorum sunt se(Ambr.)
qui cteperant, et plus addidit:
«

bus et actoribus.
sunt naturaliter

Xam
dii

clementa utique non
ccelo

Quia non

isti

cogno»

sive

sive

in

terra

verunt Deum. sed magis cogniti a Deo sunt.

Cum

n;
riir
r.

\f:i:vil<>\!

M

!\

i

pp

PAUtl

I

tuni col

1 1

f

n
1 1

i

I

r

ii.-

1

<•

<

divinil
Hll|"

i

[nfltn

rulli
iii

lilm
«iuii
I

purn
i

lilicrl

i

idi

volen
ii

«

I

tuni

.

qu
|
i

elcmenta,

infli

lllllll
ii.

|'l

h<n

qui
Hlt.
II

lif-rif

:

-inil.

I

I

hi

'|

leni

ne lm ipianl h
iint.

irt

l

im

Deum

qunra
..ii, ul

i

nit

I.

unl

I'

ivcrunl D
vei imt
itloa
'

1
.

1

1

non

le

'

Deurn

atil

,

i

iu

1

.1

tium
iit
.

l!

nii.

quod

mti

prophel

quarn
lUlil
'

litl

ii,

nt

ii

hi

qul

|.

ii

niii

i

ntqui

inlii

induin
riii
i

telll
II.

Ml H

:

D
III.

:

319
vant.

B.

RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
colunt, qui
ter

320

Tempora quoquo

pcr annosA in legem
el

singulos Hierosolymam venientes, putantse Domini

facile declinarantadnbscrvantiamdierum mensium, sabbati enim observantia et neomenia-

implere praeceptum dlcentis: Tribus temporibus anni
et

riim attraxeruntillosadhaec: ideoque,«timeo,inquit,

diem festum agetis mihi, solemnitatem azymorum, solemnitatem messis primitivorum, et solemnitatem consummaiionis in exitu anni (Exod.
alibi
:

vosnesinecausalaboraverim

in vobis;

»

sicenim

vi-

debat eos in pejus proficere, ut possent etiamaChristo penitus recedere. (Hier.) Satis vero caute inter

Tribus temporibus anni apparebit
in conspectu
ait, ei

xxm).Et omne matui (Exod.

sculinum tuum
xxxrv).

Domini Dei

auctoritatem Apostoli et sancti hominis lenitatem, verba moderatus est, infcrens Timeo vos, ne forlc
:

Quod autem

annos, puto de septimo

remissionis anno dici, et de quinquagesimo,
illi
:

quem

jubihcum vocant. Dicat aliquis Si dies observare non licet, et menscs, et tempora, et annos, nos quoque simile crimen incurrimus, quartam Sabbati observantes, et Parasceven, etdiem Dominicam, etjejunium quadragesirnae, et Paschae festivitatem, et
Pentecostes lsetitiam, et pro varietate regionum, diversa in

enim abrupte condemnare voluisset, dixisset utique Timeo vos, sine causa enim laboravi in vobis. Nunc autem videns eos zelum Dei habere, sed non secundum scientiam (Rom. x), nec penitus eorum desperavitsalutem, qui pio fuerant errore decepti nec rursum irreprehensos reliquit, ne et ipsis perseverandi in ersine causa laboraverim in vobis
;

si

:

:

B rore,
randi.

et cajteris

occasionem similiter tribueret crvos, posuit

martyrum tempora constituta. Ad quod qui simpliciter respondebit, dicet, non eosdem Judaicae observationis dies esse, quos nostros. Nos enim non azymorum pascha celebramus, sed
honore

Timco autem

pro eo quod

est,

ti-

meo

de vobis. Sine causa laborat magister,

cum

ipse provocat

admajora

discipulos, et

1

111

retrolapsi,

resurrectionis et crucis.

Nec septem juxta morem Israel numeramus hebdomadas in Pentecoste, sed Spiritus sancti veneramur adventum. Et ne inordi-

ad minora et humilia revolvuntur. (Aug.) Plena sunt conventiculanostrahominibus, qui tempora re-

rumagendarum a mathematicis

accipiunt.

Jam

vero

nealiquid inchoetur, autaedificiorumaut hujusmodi

nata congregatio populi, fidem minueret in Christo, propterea dies aliqui constituti sunt, ut in unum om-

quorumlibet operum, diebus, quos iEgyptiacos vocant, saspe etiam nos
tes, ut dicitur, ubi

monere non dubitant, nesciensi

non quod celebrior sit dies illa qua convenimus sed quod quacunquc die conveniendum sit, et aspectu mutuo laetitia major oria;

nes pariter veniremus
;

ambulant. Quod

locus istedeJu-

daeorum superstitiosaobservationeintelligendus est. quam spem habent cum Christianos se dici velint, ex
ephemeridis vitam naufragam gubernantes, quando
de divinis Libris quos Deus adhuc carnali populo

tur.

Qui vero oppositae quaestioni acutius respon:

dere conatur, illud affirmat
esse,
figi,

Omnes

dies

aequales

nec per parasceven tantum Christum cruciet die

Q

dedit, si

more Judaeorum tempora observarent,
:

di-

Dominica resurgere, sed semper sanctae resurrectionis esse diem, et semper eum carne vesci
Dominica:jejuniaautemetcongregationesinterdies, proptereos, a viris credentibus constituta, qui magis saeculo vacant,

ceret eis Apostolus

Tnnco
;

vos, ne fortesine
si

causa

laboraverim in vobis

et

tamen

deprehendatur
ritu

quisquam

vel

catechumenus Judaico

Sabbatum

observans, tumultuatur Ecclesia.

quam Deo, nec

possunt, imo no-

numerabiles de numero fidelium
dentia in faciem nobis dicunt
:

Nunc autem incum magna confi-

lunt toto in Ecclesiam vitae suae tempore congregari
et ante

Die post calendas

ferre

humanos actus Deo orationum suarum ofsacrificium. Quotus enim quisque est, qui sal-

non

proficiscor; et vix lente ista prohibemus, arri-

dentes, ne irascantur, et timentes ne quasi
aliquid mirentur. Vae
peccatis
;

novum

tem

vel jejunandi

oranditempora semper exerceat ? Itaque sicut nobis licet vel jejunare semper vel semper orare, et diem Dominicam accepto Domini corpore indesinenter celebrare gaudentibus non ita et Judaeis fas est omni temporeimmolareagnum,Pentecostem agere, taber;

hsec pauca, quae statuta sunt, vel

hominum

quae sola

inusitata exhorrescimus

usitata

vero pro quibus

abluendis

Filii

Dei sanguis effusus est,quamlibetma-

nacula figere. jejunare quotidie. (Aug.) Sunt quae-

dam

quae levissima putarentur, nisi in Scripturis

demonstrarentur opinione graviora. Quis enim aestimaretur, quam magnum peccatum sit dies observare
et

menses

et

annos

certis diebus, sive

tempora, sicut observant, qui mensibus, sive annis, volunt vel
et

omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando, nonnulla etiam facere cogimur atque utinam, o Domine, non omnia quod non potuerimus prohibere, faciamus Sed jam videamus quae sequuntur, sane praeterieramus quod dictum est Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo. Videtur enim certe hoc loco etiain Apostolica locutio congruere velle infirmitati hominum neque tangna
sint,

et

;

!

:

;

nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas
doctrinas

hominum

fausta vel infausta existiment

tummodo in Veteris Testamenti libris, usque ad terrenas hominum cogitationes, modus divini eloquii
quod dixerat, Cognoscentes Deum, nihil nos movcredebet manifestum est enim quandiu per fidem ambulamus, non per speciem, nondum nos cognovisse Deum, sed ca fide purgari, ut opportuno tempore
descendisse videatur.
correxit

tempora? nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui talibus ait Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vobis.
:

Nam quoniam

(Ambr.) Duplici genere subversi fuerant Galatae, ut post Dei gratiam, non solum ad legem converterentur. sed

ad errores pristinos. Inducti enim

vel eversi,

cognoscere valeamus. Sed quod in ipsa correctione

1

:

1

'

321
ni
,

EN IRRATIO

I

PF

l'M

l.l

I

II.

X\

l.\

l

!

'I*

!

'•

a

l)

i

propi

ie

i

ipittu

put tbitar

A

<'

I

Deu

qu

>

i

ante non

I

i

piamu ommendavil m
1

i|»-

im dilw
hi
i

'i

»nera

I

uniqui
-i li

i

ii

.11

i

••

i

iii
|

<

iim

I

ilium.
i

Sii

enira de

mu
Joai
./-//-/

qu idante ocul

im,
iii
'

qua

iiimi

tu»

ip

no

I

i

\

Hoi

dii

ii

iii

denl
ul
i,

"|"-i
ii

am
ul ip >\
i

impot dbile
id

inl

e

i.

Iiora
I

quod

el ilii

um

I

pei lequi
I

titse. (Hicr.)

di<

it

t

de est: quo
.

'

;

facttu inflrmu
e
i
i

cl

non
el

p itui

loqui

ul

spii italil
>,

tiunl

qu

ii-n
!••

nalibu

pai /ulis in Chrisl
I

el

quia

Iiini
lai

potei atii

olido cib
in

tiim
ti

potavi, noleti

Btal

i

-

crapcr infan•

••t

insipienti

1

1

pei Ni

mei

e,

ed

p tulatim ad adolc
-

entiam,

•(

juventutem usque perducere, ut
ipei
••

itidum cibum

itaet vo

deb

um
••

sint

»ii

ut

ip«
.

I

pei fectioi
tioi

.i

*

idelii el
i

quar, nilnl
ii

pabulu

-in-ii

iii

i|

ira

il
.i

loquitui

,

dvatoria imil

itoi

.

1 1 1

,

arbitraU
. I

lii
ii. >ii

I

\

hominibu
i
!

niti

.i

iii

.iiin

eremu emui

I

.

el

fi

ati

i,

ul

-

»e(

diw ipulus
' I

'

quai
inflrmitaten

nt
t.-iii

dominu

el
i

it .i

intclli

ludaii

nterapta, diei ura,
a

temporura atque
i

rum, qu
-

c

sunl

mcnsium, umbi

vulis,el

mcipsum
J<

inflnnu

mosl
quasit bristum

iiin.

iii'-

imitemini, qui
i

|uei ela in

.iiiin

arbiti atus

qu wi pui

..

imi nl

>

atque
m).
uimilcra
|

quisquiliaN, ul

Christum lucrifacerera
i

(Philip.

I

Fui quippe et cgo
ii

ul

n

\.iii

bu
ista

et Eccl faceret,
|

ini

(

ln

i-

ii,

quifl

non

i

\

I

.

i

i

1

1

1

.

1

1

i

i

mnuntial
i

.

upiara
i

"V

r

.
i

»

.

i

,

Niin.

mitiu
ul

]

1

i

1

iini

iii.

ipit

momornrc,
mnrenl

posl

iim

.

oi pcpti
.

tui
i.ii

.t

dal

i

opci

i

refoi

ioni-

diul

pei i"i <
ibi ii'" Hi
\

buti.Ni-

lnl

t.im.n

dclii

tum illorum
.li
)••
ii

nim implevcrat
'

offl'llll-

nim

ii

;

..miii

i

um

phetam

I

i

oi

hicl

/ '-.

inqu

'.
I

m
>

cipil

D

m

.

:

023

B.

RABANl MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPKRUM PABS
et,

111

324
eis

evangelizavi, a minqribus incipien§,

ut ita diram.

A

osiendii luisse, ut non
sit,

solum bene ab

susccptus

apud vos pene balbutjens quae
;

(Jjsppnsatio pt praediquidera.

sed

ci

lortes in fidp jnventi sunt, et
proficit,

quod ad lauobtulerinl

cationis infirmae simulatio,
erai.

mea

gubematio
el

dem magis
profliganda.

omnia pene sua
<jui;«

illi

sed

vestra

tentatio,

an vobis placerent,

Hinc plus dolet,

tanta charitas

magna yjderentur ea quae pro conditipne sui rainora erant, et a me quasi humilia promebantur ju;c quidem vos non ut parva sed ut magna capientes, in
: (

subversa fuerat prava doctrina-

Ergo inimicus wbis factussum
llocdicii. quia

Vi

rum

diccns vobis

?

non potest

fieri, ut

inimicus, inqpit,

tantura admirati
angeluni,
retis.
et, ut

estis,

ut

me

qui ea loquebar quasi

plusdicam, quasipei Filium suscipe-

Sed quia ncino sc argui vult errantem, idcirco yobjs inimicus
([iiorum tanta sensi obsequia.

vobis siin,

Haec ergp vestra tentatio qua ego yos in car-

videor juste vos reprehendens. (Hieron.) Beatus est qui ambulat in virtutumvia, sedsiad virtutesusque
pervenerit, nec prpdesta
:

nali mei sermonis annuntiatione tentabain.

npn

fuit

contempta ncc
vcni ad vos.

vilis.

sed plus

quam sestimabam, ha:

vitiis recessisse, nisi

optima

buil dignitatis.Potestlocus isteet ita disseri

Quandp
de-

comprehendas quia nontam
diis

initia

sunt in bonis stuin
<;t

non vcni

in

sermone

sapientiae, sed

laudanda,

quam

linis.

Sicut

enim

vinea multi

homqhumilis atque contemptus,
ferens, crucifixum.

nihil

magnum

usque ad prelum uvaa gradus sunt,

primum

ne-

Cuin igitur nie

videritis in cor-

B

pesse est ut vitis germinet in pampinis,
tat in floribus;

spem promit-

pore infirmitatibus obnoxio constitutuni, rcgna coelestia

dehinc ut flore decusso futuri botri

pollicentem,
esse

dignum

non irrisistis, ncc sestimastis contemptu intclligcbatis quippe humi:

species deformetur, paulatimque turgescens uva parturiat. ut pressa torcularibus dulcia
ita et in

musta desudet

litatem carnis meae, et ipsius habitus

vilitatem ad

doctrina singuli beatitudinum sunt profe-

vestram tentationem
tis

ficri

:

an videlicet contemnere-

cum

qui ab incredulis miserabilis putabatur: sed

quisverbum Dei, utconcipiat, ut in utero animse ejus adolescat, et ad partum usque perctus, ut audiat

econtra illum humilem, vilem atque contcmptum,
ita

veniat; et

cum

pepererit, lactet, enutriat, et per in-

utangelum

certe

plusquam angelum suscepistis. Aut suspicari possumus Apostolum, eo tempore quo
ct

fantiam, pueritiam. adolescentiam, juventutem, ad
perfectura virum usque perducat.

Cum

ergo singuli.

primum

venit ad Galatas, asgrotasse, et aliqua cor;

ut diximus, gradus juxta profectus suos habeant bea-

pusculi inlirmitate detentum non cessasse tamen, nec vocem silentio repressisse, quo minus cceptum

titudinem,

si finis, et.

ut ita loquar, extrema
fiet,

manus

operi defuerit, totus labor irritus

et dicetur, Ubi

Evangelium pnedicaret. Nam tradunt cum gravissi- cst crgo bcaliludo vestra ? Quamvis, inquit, vos eo mum capitis dolorem saspe perpessum ethunc esse tempore quo Evangelium juxta carnem susceperaangelum Satanae, qui appositus ei sit, ut eum cola- P tis, beatos dicerem, quod in initiis fervebatis tamen phizaret in carne ne extolleretur \ll Cor. xu). Ha^c nunc, quia non video axliiicio culmen impositum, et
: :

infirmitas, et languor hic corporis,

apud eos quibus annuntiabatur Evangelium tentatio fuit, an contemnerent

pene nequidquam jactafundamina, cogordicere, Ubi

eum

sublimia promittentem,
:

quem

languori-

cma vos beatos arbitrans ante laudabam? Vere enim et ipse fateor, quia sic
est

ergo beatitudo vestra,

bus corporis subjectum videbant
dici potest, tas,

nec non et illud

me
sct

vobis humilia prasdicantem, vel persecutionibus
si fieri

quod

in principio

adventus sui ad Gala-

conflictatum, in principio dilexistis, ut

pos-

contumelias et persecutiones et plagas corporis ab his qui contraibaat Evangelio sustinuerif. Et hanc

hyperbolice autem sunt accipienda quee loquiturj,

eruissetis vobis oculos, et mihi ut

omnium vestrum

Apostolum Christi cernentibus verberari. Quod autem ait Sicui angelum, sicut Christum Jesum suscepistis me, etangelo Christum ostendit esse majorem, quem secunGalatis,
:

fuisse tentationem vel

maximam

luminibuspluscernerem,dedissetis.Optabatisquippe

me charitatem, ut meo corde Evangelii lumen oriretur. Emolumentum meum vestris damnis crescere volebatis, et
vos ciecos esse per ineffabilem in

plus in

dum

dispensationem corporis minorem Psalmista cantaverat dicens Minprasti eum pau lo m in us qb an:

hoc

illo

tempore, quo vobis quasi parvulis atque

la-

Et tantum sua verba in principio D parvaet humilia annuntiabam, sive proptermeaecarvaluisse demonstrat, ut angeli putarentur et Christi. nis injurias non dignus videbar fide nunc vero quia
gelis (Psal.
vni).
:

ctentibus, sive propter infirmitatem carnis vestra?,

Ubi

est

ergo

beatiludo vestra? (Ambr.) Beatos hos

apud caeteras Ecclesias per id, quod Apostoli injuriis non frangebantur, sed crescebant in fide. Testimonium cnim perhibeq vobis: quia, si //. ri
fuisse dicit,
posset,

ab elementis et syllabis et lectione puerili, ccepi vos ad majora studia provocare, ut libros teneatisin manibus, ut pleua eruditionis et
tis,

sensuum verba

disca-

recalcitratis, irascimini. gravis vobisvideturesse

oculos vestros

eruissetis

et

dedissetis mihi.

perfectio doctrinarum, et in
alios affectus,

(Aug.)Cur enim hoc fieri non posset, nisi quia juste fieri nullomodo posset? Sic et Job ait Utinam possim me occidere! (Job. x) sic et Dominus ad Lotb
:
:

tantum mutati estis in ut me, quem quasi angelum et Chri-

Non

rem donec tu illuc introcas quod sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam. (Ambr.) Votum eorum circa religionem tam plenum
potero, inquit, facere
xviii).

(Gen.

Non

posse dixit se,

stum susceperatis, cui volebatis oculos vestros tradere, nunc habeatis inimicum, quia vobis plenam annuntio veritatem. Eleganter enim sententiam tcrminavit, dicens Ergo inimicus vobis factus sum,veri:

latcin dicens vobis

?ut ostenderet initia pivedicationis
fuisse,

non tam veritatem

quam umbras

et imagi-

.

1

IRRATI
ni-m V0I

l'M III

• -

IN

spud

Rom

i

>ril.

enim
I.

I

|-'|l.l|.c|
.

.

Ii

.

ll.

I

ii

illo

'I

h.iii.i •

pruiiunti

enin
t.ini
..I.
.-

|uiuin
-

i|n
.Ii<

i

i

.it.|ii.-

I

..

i.

-ni.i.

.

.jil.iinl

ln
.

i

j.ii.l

|

i.

..

.1

I

i

.s.

i

iptui
h

i

cxulunumu

i ,

i.iih.iii

I

V

I

olunl

1

.

-

Miuii

jugouttcm

.

eniui

Sul

iiiu

i>i.iimi.|.

.nii

uudirenl im

itatn,

i

i

i

a. ii
;i
l

non
iiin,

i'in|
i

i|.

iui

D

ii

ill

.

.

i|

h.ili

.•

pliul
|.ul

qu

non

fc><

i

i|.i

U'o|

327
Christi, ut jani

B.

RABANI MAURI ARCHIEP. JVIOGUNT. OPERUM PARS

III.

328

nonnioveanturomni vento doctrinae.
quo nati erant, perfectionem dictum est, quos
fidei,

A vobis. Sedego
ter locutus
ire

blandus etlenisqui ad vos quasi pacharitate quafilios

N'on

ergo propter initium

sumpro ea
si

meos per-

sod propter robur et

non

patior,

et errare

perpetuo, vellem nunc

iterum parturio, donec Christus formetur in vobis.

praesens esse,
rent, et
tare.

Hanc parturitionem
dat ubi
nus, sollicitudo

aliis
:

verbis etiam alibi

commen-

dicit (// Cor. xi)

Incursus in mc quotidia-

me vincula non arctablandam yocem in objurgantis verba muNec levitatis est si nuncblandiar, nuncirascar:
confessionis

omnium

Ecclesiarum. (Hier.) Quan-

impellit

me
et

eharitas, impellitmc dolordiversis affe:

tisdifficultatibus et dolorefetus

promantur ex utcro,
:

ctibus loqui

maledictio prima declarat dicens
filios

In tristitia paries

rumpam,

nescio enimin quae primum verbaproquo vos debeam sanare medicamine,

(Gen.

m)

;

volens igitur Paulus ostendere nia-

quia confundor in vobis.
Dicite mihi, qui sub legevultis esse,legem

gistrorum pro discipulis sollicitudinem, quospatiantur affectus ne sectatores sui excidant a salute,
ait,

nonauGe-

distis?(Hier.)

Notandum legem hic dictam
quajve vitanda,

essc

Filiolimei,quositerumparturio. Quienim inalioloco
quasi Pater dixerat
(/

neseos historiam, non ut vulgo aestimant quse fa-

Cov. iv)

:

67 decem millia

px-

cienda

sint,

sed totum quod de

dagogorum habeatisin Christo, sed non multos pa- Abraham et ejus uxoribus, liberisque contexitur le/n.v; jam, non quasipater, sed ut mater, loquitur in B gem appellatam. Legimuset in alio loco, prophetas Christo, ut utriusque anxietatem et pietatem in se quoque legem vocari. Audit ergo legem, qui juxta Paulum non superficiem sed medullam ejus introspiparentis agnoscant. Tale quidetMoysesdepopulo loquebatur Nunquidegoinutero accepi[concepi\ om- cit non auditlegem, qui similis Galatis exteriorem nem populumistum? (Num. xi.)Quis, putas, nostrum tantum corticem sequitur. (Ambv. ) Hoc in Genesi haita de discipulorum anxius est salute, ut non paucis betur, quiacum Saragenerare nonposset (eratenim
:

:

horis aut ut
suse

multum biduo

triduove, sed toto vitse

sterilis),Agarancillamsuam obtulit viro suo Abrahae

tempore torqueatur donec Christus formetur in eis?Formatur quoque Christusincordecredentium, cum omnia illis sacramenta panduntur, et ea quae
obscura videbantur perspicua
fiunt.

quod generasset, adoptaret sibi (Gen. xxi). Sic factum est, ut de Agar nasceretur Ismael. Post autem nutu Dei promissus est Abrahae
in concubinam, ut
fdius de Sara uxore ejus quae erat sterilis, haec peperit Abrahse Isaac, tunc ccepit duos

Sed

et illud est

intuendum, quod qui per peccatum quodammodo homo esse desierat, per pce.nitentiam concipitur a
magistro,et rursum ineo Christi formatio repromittitur.

Abraham hade libera
;

bere

filios,

unum

de ancilla et

unum

Hoc adversum Novatianos

est qui nolunt re

Sed quidem, qui dc ancitla secundum carnem natus est, qui autcm ex libcva pcr repvomissionem
:

C qux sunt pev altcgoriam dicta. Ismael qui ex ancilla formari eos, quos semel peccata contriverint. Agar natus est, secundum carnem natus est Isaac Vellem autemesse apud vos modo, et mutare vocem meam, quia confundor in vobis. (Hier.) Scriptura di- vero non secundum consuetudinem, sed secundum
;

vina aedificat et lecta, sed multo plus prodest
litteris

si

de

providentiam, Dei virtutenatus
et

est,

quippe cum Sara
Christi na-

vertatur in vocem, ut per qui Epistolam do-

anus esset

et sterilis. In

typum enim

cuerat, pnesens instruat audientes.

Magnam

siqui-

tus est Isaac, ideo haec per allegoriam asserit dicta,

dem vim habet vox
sonans, quse
tinguitur,
illa

viva,

vox de auctorissui ore re-

ut aliud ex alio significent personae Ismael et Isaac

:

pronuntiatione proferturatque dis-

qua in hominis sui corde generata est. SciensitaqueApostolusmajorem vimhabere sermonem qui ad praesens fiat, cupit vocem Apostolicam, vocem litteris comprehensam in praesentiam commutare, et quia hoc magis expediebat his qui in errorem fuerant depravati, vivo eos ad veritatem retrahere sermone, hoc autem ideo, quia confundatui' in illis; quod quidem Graece magis proprie dicitur a7Topoiip.ai enim non tam confusionem quao apud il;

Ismael enim Judaeorum significat nativitatem, vel eorum qui servi peccati sunt Isaac vero Christia:

norum, quia
fit,

in

libertate nascuntur.

Liber enim

qui accipit remissionem peccatorum. Scriptum

est

enim, quia

Abraham duos
libera.

filios

habuit,unumdc

ancilla et

unumde

dum cavnem natus est, promissioncm. Hwc enim sunt duo testamenta, qux sunt per allegoriam dicta. Moyses accipiens sanguinem
vituli in cratera,

Sed qui de ancilla, secunqui autem de hbeva, pev re-

aspersit

populum dicens
:

:

los ata^uvvi sive cruYyuatc; appellatur,

quam

indigen-

tiam

inopiam sonat. Sensus itaque iste est, Vellem apud vos nunc adesse, et litterarum vocem praeet

Hic cst sanguis testamcnti quod disposuit Deus ad vos Unum quidem a (Exod. (xxiv). Hoc est quod dixit

monte Sina in servitutem gencrans quse

est

Agar.

Non quippe habeo fructusquossolentdediscipulis habere doctores, et sine causa semen jactum est doctrinarum, cum penitus in vobis patiar egestatem ita ut in Jeremiae possim vocem prorumpere Non profui, nequcpvofuit mihi quisquam(Jer. vn). Potestautem et
sensipseproferre,quia indigeo in vobis.
: :

Lex enim in monte Sina data est, quam Moyses recitans populo librum hunc Testamenti appellavit, et tunc aspersit populum sanguine, sicut dixi. Hsec lex
reos tenuit peccatores, et cceperuntesse servipeccati
factifiliiAgar, quasiancilke.

Sinaautem monsestin

Avabiaquse conjungitur huic qux nunc estHierusalcm, servienscum
dicit

simplicius intelligi

:

Blandis apud vos

modo
:

verbis
Filioli

usus

sum

dicens

:

Fratrcs, obsccvo vos; et

Causam Agar significare Hierusalem terrenam, id est, synagogam qua?
filiis

suis.

mciquos iterumparturw, donecChristus formetur in

in servitutem generat,

quos enim generat sub pec-

lRRATIOM M
unt.
/

l\

KPP
quam

PAI

l.l

III.

\

.

IS

M'I>I

\l>

A
ra
II
i
i

M
I
.

tram
ideo <"

dicit,

regula
iim
ibi
'/.
1

e

tDominici in\-i.-in pcr
quia ctelu
i

t|

,

renaw imtu
i

inlibei tal
.

in t.-l.uii.

l.ti

!

quo

,
;',

enerat,

1

uul

um
II
i

i/um

'/

'.

m
.

ih

1

1

ln rint

"
qui
1 1

irn-

mortale donantui

ed< nl
dii

m
MflC,

:tm

ic

'iiiiii

de Domino

tura

Quia quod
r,

/•

r

hab

>

inj
S

liuiiiiiiii

II

.


.

i

.

i

II.
nbje< tura

l

in\. rnatci
.'iiiin
ii

uiii

iin
iiui</i
,

.

quia

niiili
;

|;
••

quatn

../

'

ll.in.

i.

terrenam Hieruaalem virum habere

di« ii.
i

quia
a»l<

cundum
appellat

u

Hierusuleni

aem quam

general
dici(
|

illam

autem

matrem

noHtrura,

tterilera

quia non

undum carnem
item
.

Niiin brevitei

ad

.ilt

loret patitoj
p
i

unumquemquc
plii
i|.|.

norti

um
j'.

pi iraui

ione
rta

spii italitei

ezi

lamanii in
nisi

I

etitiam,
'

quia de

aliquando(a quo,

ab Vdara

quia
iili--

ibua niti uitni
• ,

.

ci

rta vita,

••

utu

i

mortem), num plure*
i

habel

quam
.1

l<

<

quar habel virura, id

dci
<

it

m
•••-

inlelh

nalitei general

multoenim
it

plure
psi
'

innl
I ••
.

hristiani
/

repromi
die

Jud

dii

iii

\|'"

ii\

qui

t.i.

iunl

hirlniiii

!l«>- (|UJ

niiini

tribv
ti
i • i

(Hiei
iai

iNimia>difflcultatise8t<le'

11 ii

*

iii

t.

mon

de repromi

ioni

tantum quide v .n nal neratum, non etiam
i

t

u-raacl,

qua

li

quideAgai
t

ani illae torl
'

ptia S<

ripturaquippc

quidem, inq
phoi

quod
i

iiin

pci
!•!

sequcnte Sura,
ini

venii
ul
lu

t

angelun

in

retque
i|.

lubjiceretui
• :

domime
locUtUJ
-it

pote

tati,

iimi» Aliud
1

1

.m

i.;i

i

.

.

IM-lii

um

multiplicabo

itur

prx

libi

1

Sci iptu

multitud

[Gen. xvi)

et po tea do
vei
I

laraacl,
ii

utique repi omi

ba

nemo

dubitai

quippc

.|iii

«t

-

>

.

ul.ii.

-

litti

rmtiriinin \ferus]
in

tupt r

<

"'".

ut

.c;

»nn/i fratrx

1

litijii-

1

minoi
geli,

it

uui toritati
ip
iu

--•
i<

i

rpi
iti

kuluin,

l

quam
iioni

Dei

ul

enim
u
l>

U

i

liit.
l (

non
lnl

niiil.it, ita cl

ungclivrrbaad
<

iparati

pi orai

Dci obHcururi et
i

m
.ih

iputai
i

\

idctui

quidcin
I

quid habere

nenti,

latim

equenl

ptm.r

.iiii i.

nii.it.
1

••ni.

i

iiui

Srriptum

i

.-111111

Vthcnii

utinatn
I

/<it

um
rni/i.
/'

111

f<

,

ftnU

im /M./,

Patioi. CXII

331

i:\n.wi

\i.\ri;i

\

;<
i

i 1 1 1

1

.

*.

vioount.

npi<:i:ii.M

iwits

iii

m
riots

vend est quod* praetlca efgd rnultas pfofessiOfies ac A cfeatis inimicus sit, ei adteTsa' rVorite pgsistat. NiTMiiiuin Vctus Testametitttm qttod intttdnteSinai, studia dcrivatur. Ihcorctica in duas dividi! iu parin Arabia et ronlinis rst ci qu;e uuiic cst <|iii est inlcltes, id est. in lustorirain inlcrprctatioiic
ligcntiam spiritalcui.

rndcetiam Salomon
vi

cuiu

V.v:

Jefiisalem, coustitutuiu est atqtte eotiscrlptutfi,
esse pefpettttim,

r|csi;ciuultil'ornicm gratiam ciiunicrasscl, adjccit

cum
Sit,

et
61

ttlcbiatus a

pefpetua"

p"6s-

Omncs vnim.

ijui

apild eafn siml,
Spiritalis

tttti

sniit duptioi-

scssiouc(li\crsus
liouciu

Sinai uioutis uoiucii tentasigtiifieet

Irr (Prov. xxxi).

aiitcm

SCietitiee gefiefa,

sonet,

ct

Afabia

occasum. Et

e

stfttttHa, tropologla, allegofia, atiagoge.
in Provrrhiis
ita

De

qtiibus
,

eonlrario. qu;r sursiiiu cst llierusaleiri qua; cst
befa,
salcni

li-

dicitur

:

Tu uulvm

ilvsvrihv

u

lilu'

triplivit, r.sttpvr lalilittli 'nvm vunlis

lui \l>ruv. iu. vl

materquc sanctoriini. (Icuionsirrt lianc llicruIJttSS in pnrsentiarum cst dcorsum esse, et in
.

\K\\).

Itaqlic

hiStOfia

pr;rteritarum ar visibiliuni
ita ;d>

liuiuili

infiinoquc dcnicr.sam.

Sunt qui duo

tesla-

agnitioiiem coiii|ilcctitur rcruni, (pi;c
replicatur
:

Apostolo

inrnta et aliter intclli^ant, ut Scripturam divinam
tain ^etereni

Srriptum
iuuim
ilv

vsl

vnim.

ijitiu

Abfdhdrfi diloS

quatn uovafB juxta aivetsitateifi senqui
legtitit,

plios hahitit.

unvilhi vlalium dv lihvra. Svil
;

sus eoruinque scntcntiain

au! ancillam
litte-

quiitvttnvillu^vviiniiiimcnrnvm nalusvsl
ilv

qtti

oulvin

interpretentur, aut lilicram, et eos qui adluic
r;e

lihvra, pvr

rvpromissinuvm. Ad allegoriam autciuB

serviant ct spiritum timoris habeant in servitu-

pertinent

ipi;e

sequuntur. quia ca qu;c in vcritaic

tcin. i\v

Agar yEgyptia
ad supcriora

velint cssc generatos

:

e"0§

gesta sunt.alteriussacramcnti formam pfsefigufaSSe dicuntur. h;rv vmnu inquit, sunl iltto Tvstamvnta
:

autciu

ipii

conscendant,
sunt,
filios

et allegorire

velint sentirc qtiSe

scripta

csse

Sara.

uiiiini (juiiiviu
ijuivl vst Aijvir

a vnvinlv Sinu in scrritulvin ijvnvrnns,
:

qu;c in lingua riostfa apyousa, id est princeps, in-

Sinacnim mons vsl in Arahia, qui viiinparatur liuicijiur nunr csl Jlivrusaivru vl sefvil vu m filiis suis. Anagoge vcro de spiritalibus lnyst.eriis ad sublimiora qiucdam et sacratiora cadorum
.

trcpretatur, genere ieininino. Et hoc obillam neces-

sitatcm se asserunt usurpare.quia iniquum sitMoysen et cunctos prophetas de aneilla, quoslibet vero Centiliuni dc libera,
intelligere

procreatos.

Unde

secreta conscendens ab Apostolo itasubjicitur

:

fju;r

melius esse, ut non solum
sutit,

de lhs qui in Ecclesia

vnim sursiun
lisqu.r

vst

llicrusalvm libcra

vsl, tjinr esi
:

malvr

pro diversitate, utsupra diximus, intellectuum,

oinniuui nostroriun. Svrijitiiin

vst vnirvi
i

Uctarv stvri-

aiios servos, alios liberos

arbitremur: sed etiam de

nonpartaris

:

ijitia

inull

fiiii

desert^ majis

ijiiam ejus qu;r hahvt

rirum. Tropologia est moralis
vit;c et

explanatio ad emendationem
per pertinens actualem. velut
si

institutioncm
testa'J

lnec
et

eadem duo
:

una eodemque lionhne quandiu sequitur historiam. eum esse filium cum autem aperiente Jesu Scripturas, incensum fuerit corejus, et in fractione panis inspexerit cum quem antea non videbat, tunc ifispexefit eum
ancillae
:

(

menta intelligamus pfactiCe
ciplinam

theoreticam disvel certe
si

et ipsutu Safse fihuin

nominari. Lseiare, inquit,

ste-

hominis vclimus
illud

accipere

riiis quie ininjxiris,erurnjicct cldihd,
i

qusndfipartuejtts

Hierusalem aut Sion animam hominis velimus acc.ipere
:

is

:

vjiiia

malli

fltii

dvscrf.r niagis

qitam

qu;r

secundum

:

Lauttd, llivrusnlvui. ilumi-

hdtjetvirinh.

Virum habuit Synagogalegem, etjuxta
(/

nuni

:

tauda Uviim tuitm, Sion (Psal. calvii). Igitur
in

Aniue quoque prophetiam

Rvg.

n),

fetosa

quon-

pnedictie quatuor figtir*

ununi

ita

si

volumus

dam

in liberis fuit, sterilis vero Ecclesia sine viro

confiuunt, ut

una eademque Hierusalem quadrihisecundurn historiam eivitas Ju:

Christo,

sine

ullo sponsi
:

sermonis alloquio, quia
illa li-

riam iheorum secundumallegoriam EcclesiaChristi
possitintclligi,
:

diu jacuit in deserto

sed postquam accepit

se-

bruni rcpudii
viri inidoli

cundum anagogen civitas niater omnium nostrum
anima hominis,
quoque
est,

Dei, illa codcstis, qu;r cst
;

iti mantis suas, et omnia ornamenta vertitornatum, tunc maritus priori cin-

secundtim tropolo^iani

quao frequenter

crepatur aut laudatur a

hocnomineaut inDomino (llivr.) Xotandmn

(Jer. xm), alium lumbis suisbalteum, aliud de gentibus lumbarecontexuit, quaestatim ut est viro juncta, concepit et peperit. Et in

gulo putrescente

Si est quod pene cunctorum super hoc loco Isaac exclamat Dominus per prophctam D ijvns naki simul (Isa. i.xvii. Quando unadiein Actiista est explanatio; ut Agar ancillam interpretentur in lege etin populo Judseorum Saram autemlibe- bus apostolorum tria inillia ct quinque millia homiram in Ecclesia qu« de gentibus congrcgata e"st, num crediderunt (Act. u el iv). Nec puto necesse (pue mater sanctorum sit, Paulo dicente, qu;c vsl esse, ut de lnultitudineChristiana et Judteorumpau: :

miiter

omnium
necdum

nostritm. Ikecdiu

non peperit.anteelecto patre

citate

dicamus

:

cum

m

toto

mundo

crucis vexilla

quam
fuit,

Christus dc
risu

virgine nasceretur, et sterilis

resplendeant, ct vix

faftts

atquc notabilis in urbi-

mundi Isaac de

bus Judaeus appareat.
ftosautem, fratres, secundum Isaac promissionis
jilii

cum

voce sublimiunidogmatumrcsonante, siquidem
in nostta lingua, pateir elecUts

Abraham
relertur
cst,
:

6um

soniiu
16

stiuius.

(Amhr.) IIoc est non carnis

filios esse,

Agarauteni

(pi;e

intefpretattif pcCfScia,

sed Dei. qtiia fsaae in

typum natus
:

cst Filii Dei. et

incolatus sive peregfittatio, sive rnora, gerrerai

vutt eos Sttbiritellfgef e, quia facti Filii Dei, conversi

isniaclein. qui
eiat

tanfum
l

aiuiiai

i

)ci

pneecpta. ncc fadfi

suni, utcssent
iilii

filii

carnis

si

vero resipiscant, sunt

ho .niuciii
:

;i:

'leaui. ^all-Uiliarillin:

:fta

sc-

i)ei.

Sed quomodo
,

ttinc qi(i

ctantem

qtti

univcrsis frairibu^ -uisile iiSera pTO-

natus fucral pcfsequetdtur

eitiu qui,

sebundum rarnvm sccundum spiri-

LRRAftOXI M

l'\l'l

f

l

\
i

.

-

r j

n.il-i

I

'

'

1T
'

lu.l
,

,

iptllm fdt
hl(

:

J

i)

|mi
i

-.

,|ii.l..iii

rtl

llgui

tlrtl

...
'

'

'•iiin

v

l.il

i

r

!

'

f.lm

I

• i

'

-lllit.,|U

I"

I

'

plllll lii
' 1

I

1

I

llllu

II

rtopuln

llln rlutil
I

I

l

intiiiii illml

'

qt
I

rrti

i

qili

• I

ploi Indi
ll.l.l
.
I

I

.1

I

;

I

(|lll i|l|..||i|.lln tll


|

l!l!.||r\il
i|lll
I

lil

lllll

llllllll

I

'

I

""

I

qlin
j.lin

"lin
'

pnfVUl •niiu
i

|i:

uifli
'

i

|.

hi.

'

.

,

|

:

.

1

I

'

'

'

'

i

.i|
|

!

1(11

I

1

««*
'

'

llllllll

I

;{;);

li.

HAHANl iMAURl
\
non
:

AROIIIEI'.

MOGfNT. OPERUM

1'ARS

III.

336
ut caeteros lucri-

Ecce ego Paulusdicovobis,quiasitircumtidamini,k&&tirna.YeA posse se consequi

quam

Ghristus vobis nihil proderit (Amb.)
veritatis
el

apertse
tacei
est,
.

faceret, factus Judaeis Judaeus, ut Judseos ad fidem

auctoritatis

suae

vim
vobis
in

di-

Christi sua circumcisione transduceret.

Tunc

siqui-

cens

:

Ecce

ego

Paulus

dico

i<l

ego

dem non prodesl circumcisio, cum aliquid per semetipsum putatur
circumcisionem
utilitatisafferre. (.ittg^Dicoergo
prseputii, etcaetera

magisterGentium, cujus opusestis
vobis dico
:

Christo, palam
Ghristus,
:

quia nihil vobis
ipse

proderit

si

hujusmodi

priori

Lex el enim Dominus ait regnum cwloprophetx usque ad Joannem, ex quo rinn prsdicatur (Luc. xvi). Anlnjuain ergo nova inciperet praedicatio, opor£uit circumcidi nunc autcm lege fidei succedente, ea sequenda sunt quae

circumcidamini ;

populo pertestamentum quod vetus dicitur divinitus
data ad significationem futurorum quse per Christum

oportebantimpleri:quibus advenientibus remansisse
illaChristianislegenda tantumadintelligentiam promissae prophetiie, non

:

autem necessario

facienda,

rudis veritas jubet

:

quia vetus et

novum admisceri

quasi adhucexspectandumessetut veniret Qdeirevelatio,qu8e hicsignifieabaturesseventura
vis
;

nondebent,auctoritateDomini prgedicantis,aitenim:

sedquamsic

Nemo additamentum panni
.

rudis assuii vestimento

Gentibus imponenda non essent, non tanien

veteri; tollit enim fortiludinem ejus a vestimento, et major ftt scissura (Matth. ix) Ac per hoc non solum B detestata, atque damnata, sensim
nihil proderitfideliaddita circumcisio, sed etoberit:

debuisse auferri a consuetudine Judeeoram tanquam

proinde atque

paulatim ferventesane prsedicatione gratise Christi,

majus enim malumestex libero servumiieri, quam

prima ad Corinthios praemisisset His autem qui nuptisuntdenuntio, non ego, sed Dominus (I Cor. vu), et statim intulisset Cxlcris autcm ego prxcipio ne vilis sua putaretur auctoritas Puto, inquit, quod et ego Spiritum Dei habeo; ut Spiritu et Christo in se loquente, non contemptui
nasci. (Hier.)
:

Nam cum et
.

in

fieri,

qua sola nossent credentes se justificari salvosque non illis umbris rerum antea futurarum, tunc
ut in
illa

jam venientium atque prsesentium,

Ju-

:

,

daeorum vocatione quos prsesentia carnalis Domini et apostolica tempora sic invenerant, omnisillaactio

:

consumeretur umbrarum hoc
:

ei suffecisse

ad com-

duceretur, qui prophetas imitans diceret

:

Hiec dicit

Dominus omnipotens. Majus autem

iietid

quod

dic-

mendationem ut non tanquam detestanda et similis ultra vero non haberet progressum, ne putaretur necessaria, tanquam vel ab
idololatriae vitaretur
:

tum

est

:

Ecce ego Paulus dico vobis quia si circumci,

illa

salus esset, vel sine
hseretici, qui

illa

esse non posset

:

quod

damini, Ghristus vohisnihil prodest,
:

si

cumprincipio

putaverunt

dum

volunt esse Judsei et

copuletur,in quo ait Paulus apostolus non ab liomini-

Christiani, nec Judaei, nec Christiani esse potuerunt.

bus neque per hominem, sedper Jesurh Ghristum, et
reliqua, utaudientes,

Christum autem
circumcidi
rent

nihil eis

profuturum esse
eos
isti

dicit si

nontam

missi,

quammittentis C circumcidantur,

sed

illo

modo quo

volebant

auctoritate moveantur. Potest aliquis dicere:

Conlegem

:

id est, ut in carnis circumcisionepone-

trarium est huic loco illud quod ad Romanos scribitur (Rom. m)
custodias
;
:

spem

salutis.

Circumcisio quidem prodest,
:

si

Christus, quia Paulus ipse illum

Non enim Timotheo non profuit jam Christianum
fecit

et infra

Quid crgo amplius
?

cst

Judxo,

juvenem circumcidit:
suorum,
tia
esl

autem propter scandalum
est,

aut qux utilitas circumcisionis

Multumper omnem

nihil
dicit,

simulans omnino, sed exilla indifferenCircumcisio nihil

modumiprimumquidem quia
Dci. Si

creditasunt illiseloquia

qua
:

praeputium nihil

enim hisqui circumcisi fuerint Christus nihil prodest, quomodo legem custodientibus prodest circumcisio ? Quod quidem hac responsione solvetur, ut dicamus Epistolam, qme ad Romanos scriptaest,
ad eos esse dictatam, qui ex Judteis gentilibusque crediderant; ethoc egisse Paulum,utneuterpopulus
offenderetur, quo scilicet suum utraque plebs privilegium possideret, utnec Gentiles circumciderentur,

enim obest ista circumcisio ei, qui salutem in illa esse non credit. Tcstificor autcinom» homi'ni circumcidcnti se,qu ia
nihil
i

debitor est universse legis faciendx. (Amb.) Possunt

legem aliquatenus servare, et non circumcidi: nam multi Romanorum in Judaea servabant legem incircumcisi. Unde dicit Paulus apostolus adAgripaliqui

pam regem

Judaeoe :Credis, rex Agrippa, prophetis ?

nec circumcisi adducerent praeputium. Ad GalatasD Scio quiacredis (Act. xxvi). Et centurio cujus servus autem scribens, alio usus sit argumento non enim erat moriturus, qui mittens ad Jesum rogabat ut erant ex circumcisione, sed ex Gentibus qui crediveniret et sanaret servum ejus, cuitestimoniumper:

derant, nec poterat eis prodesse circumcisio, qui post

Evangelii gratiam iterum ad legaliare verterentur

elementa. Subtiliusintelhgendasententia,5i circumcidamini,Christus vobisnihil prodest:quod.non.solum
in eo
cisio
si
;

circumcidantur non

eis prosit ipsa

circum-

sed etiamsi cseteras videantur extra circum-

cisionem in Christo habere virtutes, universae pereant, cum postfidemChristi fuerintcircumcisi. Quid
igitur
?

nihilprofuitTimotheo circumcisio?

Multum

Jesum Dignus est ut hoc prsestes ei :diligit enim gentem nostram, et synagogam ipse xdificavit nobis {Luc. vn). Nemotamencircumdebitor est enim cisus non totam legem servat quia lex circumcisis data est. Hoc ideo dixit quia tam hebetes se ostendebant, ut digni essent omniaonera legis portare. (Hicr.) Deus qui circumcisionem primo ad Abraham, deinde per Moysenin lege praecepit. non solum circumcisionem, sed et
hibentes Judaei dicebantad
: :

,

.

per
«st,

omnemmodum. Non enim tam ideo circumcisus
ut ex ipsa circumcisione aliquid

alia

multa observanda constituit

:

dies festos Hiero-

emolumenti

solymis frequentandos, hostiarum holocausta

mane

.

IRRATI0M1 m r
re, irnui

i

pp paULI

U
\

remi
ptui

innum,

iunumq
i

\

pnl.ilil. :nil
pi
i

I

ipiuntui

M.

fleri

iinitili
liili.i

|

t.intiiiii

ili

li

nobi

implere)
1

d

1

1

1

VI

II

linquei •

Vul qu
'•

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

i

I

plen
ilii

;

!

•'••iii.

it

iinntiuiii
\|...-t..|..

.t

I

i

intel
I

ilii

n

i

i

viliu pei

i

i

1

1

i-utiii

in

ilh
// •

homim
i.

i»l

•!•

quibu
uiuiiin. ut
|

w\<.

hnmines
iniiii.ili.i

i

ntion

ibili

r|

1

1

ii) ii iii

iii

t

ii

it.ihi.

I

'

uiirlii

tui
i

tiiin

duotut

Ivi

.|H"I

•jiiit

ii

i

H
«/(/'/.

\irtut»

r 1 1 1

i

|.

.|.-t

ilii

S

iii

'

(

Qui autera
litternm,
inimii
.iil

i

on<

\*

ioncui
l<

eum non

um mnximc

entura,

qui
'
'

oran
Ii.iii
1

h
1 1

ui.iiiui
i

/ /

Quibu

• i

1 1

I

prodenl

.

t

!

I

MM

1 1

ii

in

iitit

lli

.iiini loquitui

.

i|

donui
iii
I.

U
i.iiiiiin
'

.

que qui
•i

iii

h
.!.••-.
•.

II

!..

iiii

>|

ibu
i//

h

•JMTflMt

umbi

iii

1

1

1

1

iiitui

iii

.

339
tnl.HlUl, qii.r
(

li.

UABAM
ilitiiu»

MAIIil

\i:<

IIIKP.

MQGUNT. OPERUM PAHS
plenus
t!
<

III.

340
;

uni

iii

1'hai is;ri

arcuinhcnti

|)o- .\ oailcni
li-

gratia
.r

lnqiiehalur

K.c jiarti
(/

r<>-

uhno pedes

lavisset lacrvniis, lersissct ciiiiilnis.

t/uoscit.u;,
i'r;c\i(lcns
i

ptuic \irojihctam in
i|iiia

i'or.

xiu).

uisscl iin-ucniii, cl Phuris.ro iiiiiiniuranli
liaraltiilaiu quiuqiiaj/uita cl

Dominus
ilc-

igitUF spiritu,
nisi (iiiud
tic
|ici'

niliil

aliud

csscnt
:

quingeulns drnnrins
\li)

icililuii,

Kpistolaiu docebaiitur, aut
qiiod
niliil

hitoris |)i'ii|iusuissct (l.uc.

adjocit

:

1'roplcr

tpmd
/•'///<

%</

con/iilo

cohis in J)omino,

aliud

dico HOi, dimiituntur

i:i

pccculu luulla, tfuia

dilc.cit
;

supicUs.

Nam
:

ct addilio Doininici

nominis idipsum
nstinia:

iiiltlluiu, cl ;ul i)isain iniilicrcin cniivcrsiis ait

\

si^nilicat
liat.

si

cniin per conjecturam lim
:

luu

tc

salvum

fccil,
hiiic,

cudi
t/ui

i.i

pacc.
i>iii>cdicit

jKitucrat diecrc
///

Ki/o

con/ido

d>

cohis

uunc

Currchalis

VQS

ccritaJi

non
liilci

autcm apponens

/lomi.m. diviiiD (|uodain conli-

obidtn •''

(Aiuli.

Kxerciliiim illoruni in opore
sctl

lionuin fuisse lcstatur.

nci|uitia nialoruiu lioinii'liitiuia

densspirilu. »|uod futuiuin CQgftQyerat prophetavit Qui autcm conhirhnt cos, /'nrluhil jitdiciian, t/tti-

nuni ilctcntos.

in'

cursuin siiuni

pcrsovr-

cunque
rouverti

cst

iilc.

{Amh.) Quoinodo qui
est,

erraiitein

rante consuininaicnt.
ilc i:;ctcro

ludc

ut resipiseant hortatur,

facit,

reniunerandus
:

dicente Jacobo
fcccrit
]><<-

nulli coiuiu rrcdentes, qui ut

opera

legis

apostolo in Epistola sua

(Jui conccrli

scivamla suailcrcnt,

Kvaugelira' vcritati non

cos

caiorcm, salvahit

animam
;

cjus, cl opcrict
ita ct qui

multitu-

obedire sinobant..V<//im/ conscnscritis, />crsunsioh;cc
tton
csl
c.r

B dincut
tem

jicccatorum (Jac. v)

rectaincedcn-

co

tjtti

cocal vos.

Verum

est,

quia hu-

nano

consilio hoc
legis,

agebant Juchei, ut mitterent cos

devium cogit ilectere, clamnationevn consequitur, quicunque fuerit. IIoc propter hos subvia iter in

subjugum
totaiu

non Dci judicio, qui vocahat .eosper
dicit,

jicit,
lilii

ne

qui

sibi

rneritum defenderent, eo quod,

Apostulum suuin ad gratiam. Modicum fcrmcntum
massuut corrumpit. Iloe
quia licetquip-

esscnt

Abrahfo secundum carnem; denique
acl

exaltantes se dicunt

Jesum, Nos

fiiii

piam legisadmisccmteshdei,

violant fidem,

nehabeat

sumus
r

(Joan. vni). [Ilieron.] Portare

Ahrahx autem judiin

fructum, autsit acceptabilis. llocideoadje(it,neforte

ciuin, id est,
l

quod

aliis

verbis in sequentibus dixit,

incolumem se reputarent tiaheregratiam fidei,si paucalegisservarent.
(//<Vr.)

nusqttisqu.c

/iroprium
et in

onus portubit. Et puto
et in

Aliud quippe Deiopusest,

Scripturis onus

bonam

malain partem

aliuclhominum.Deiopusestvocare:hoininum velcredere,velnoncredere.Etsicubialibi deScripturislibe-

posse accipi,

hoc

est, et in his
illis

qui peccatis graqui virtutum levia

vibus oppiimuntur, et in

rum hominis affirmaturarbitviuin.utibi

:

Si volucritis

onera sustentant. De peccatis in psalmo pcenitens
loquitur
;

etaudieritismcet iterum :Et nunc,Israci,(\ai<tpelUa

iniquitalcs mc;c clevatx sunt super capui

te liomiuus /Jcus tuus? (Ikut. x), et ex hac loco vel meum, quasi onus ijrace yravat;e sunt supcr me maximecomprohatur.Veruiusimplicioresquiquepu- ^ (Psat. xxxyii). De virtutibus doctrinaque virtutum

tanf.es

sedeferreDeo, ut persuasio quoque nostra in

Salvator ait
viciun
lcvc

:

Jugtun enim meuut suavc
xi).

est, ct

onus

ejussitpotestate,abstuleruntpartemorationis/;ij«, et

(Matth.

Quod autem
iit

et

doctrina
;

sensurn contrarium Apostolo reddiderunt. Sive ergo
in

pro onere accipiatur, perspicuum
Allitjant

in Evangelio
ci

honam,

sive in

malam partem, nec Deus, nec
:

quippe Pharisaei onera yravia
ct

qua.'

por-

diabolus in
est ex

causa est

quia persuasio nostra non sed ex nobis. qui
vel
:

tan non possunt.
ijcrc (Mattlt.

supcrponunt ca supcr humeros

eo quj vocavit nos,
vel

hcnnitium, ipsi aitlcm tuiu ea diyilo nolunt contin-

consentimus,

Persuasio hsec

non consentimus vocanti. Aliter quam nunc sequimini. non est ex

xxm).

Quam

grave

sit

tranquillitate turbare et serena corda

aliquem de horninum quiad

Deo, qui in principio vos vocavit, sed ex his qui
vos postea turhaverunt.

busdam quasi

tluctibus concitare,
;

Salvatoris

Modicum fcrmentumtolum
nisi legis
iste est

apostolos verba testantur dicentis
cor ccstrum, n&que iimcatis

Ne coniurbetur
xiv»
;

conspersioncm fcrmcrttat. (Hier.) Porro quaj est ista

(Joan.

expedit

Phariseeorum alia doctrina,

secundum car:

quippe

ei

qui conturbat et scandalizat queinpiam

nemohservatio? Sensus itaque

Xolite putare

in Ecclesia. ut lapis molaris

circumdetur

collo ejus

paucorum horninum, qui de Jiuhea venientes ahud
docent. insidias contemnendas. Scintilla
est, et

rcs parva

D

et mittatur

cum

eo in mare. (piam ut scandalizet

unum
(Matth.

de his ininimis qui a Salvatorc monstrantur xvm>. Tuvbati eigo fueranl
et
litteraui. circuiucisiuneiu

pene

dum

cernitur,
:

mitem comprehenderit

et

non videtur nutrimenta

;

sed

si

fo-

Galata: inter
et

sui,

quamvis

spiriturn

concisio-

parvus ignis, imenerit, rnanha, urbes, saltus, re-

nem, Judaisrnum occultum etmanifestuin, quid agerent ignorantes. Brevius autein et
sic accipi

gionesque consumet. Ejo am/ido de vohis in /lomino. quod nih.il alittd sapictis. (Atnb.) Hac spe se dicit fidere de his, quia non sponte, sed
circurnventi erroris

potest

:

Quicunque
quamvis
ctet,
sit

est

ille,

qui vos ad Pharisa^orum do-

ctrhiam retrahit,
nihil

et in

carne dcsiderat circuincidi,

viam intraverant
eos

:

inde ostenso
contidit.

eloquens, et in legis eruditione se ja-

vero

itinere,

facile

posse
ut

reverti

amplius dico,
potestis,

nisi hoc, cpiod

etiam vos

(Hieron.\

Xon

pcr cnnjccturam.

quidam

volunt,

abnuere non
judicimn
(.lt(//.)

quod portabit pro hoc opere
conturbatio contraria ordini.

sed

prophetico spiritu Paulus pronuntiat (ialatas

et

consequetur pro suo labore mercedem.
est
illa

ad veritatis viam. quain

amiseranl,

regressuros.

Ilaec

Etenim qui

alios hortabatur. ut

aunularentur cha-

ut de spiritalibus carnales fiant, et

rismata, magis

autem

ut prophetarent, ipse

quoque

ligendum

est. fuisse

quoniam intelquosdam, qui cum vtellent eis

m
Httuluiii
lui
..•,

IHRATIONI

vi

I.N

i

i

i'\i

ii

»i

wnlenli

utU\

qootl

di<

ii
I

audii batui

«l

i

quiH
llli!
I

'ii

ip-in
i|"l|i-|it
|l

i

('«•iii

viiien

pi

i

|ii

itioi

non
nii
ili-

.
i

I

ibu
in
I

i|i

i-i

i|

>l

||j

I'

1

"I
i

iii

i

ln i-i...

ii. iii

...

Hj

I

ijui

|i.

i

.

n< uiin
I

i

i

III

I

•:

.iii. i.lil,

llJtiM

.li'

'

Wlil
1

1

1

: 1 1

1

1
!

"

.

-.

PttUlU
|

1
I

Ulll

iii.i.i

lui iuui

iuiiii

.

iu.

i

n ilf.ii
11..1

i.

illllll

IIUIlll IVtfl Ulll.

I|l

plotain

') u

nl

mi

qui
ptei

mliil

.iinii

"i

».

i

ii

ini|

i

nln.i
.1(111.1

Juiiy

i

|ii

|i.i iiiin ni

.

343

B.

RABANl MAURl

ARCIIir.P.

MOGUNT. OPERUM PARS

111.

344

baereticosproferatur,Marcionem videlicetetValenti-

A pondere demonstratur. Quidquid
stolo excusationis attulorint, hoc

nuni et omnes, qui confra vetus latrant Testamenimii. qua ratione illi severum bellatorem,
tur,
<|ui

creatorem sanguinarium,

et

tantum judicem criminan-

ergo illi pro Aponon pro lege veteri defendemus. (Aug.) Maledicta enim et prophetica dicuntur, non sunt de rnalo voto imprecantis, sed de

hoc in apostolo Dei boni valeant excusare. Et

pnescio Spiritu denuntiantis
tur Apostolus,

certe

nullam puto

in veteri lege

tam trucem, tam

natn illud tanquani stomachatus et indignatus etiam male optasse vide;

cruentam
orasse

in aliquos esse

sententiam,

quam utinam
qui ejus

Ulinam

et
si

abscindantur qui vos conconsideres personam
scri-

apscindantur, qui vos conturbant /Necpossuntdicere

turbant
bentis,

!

Quocl utique,

Apostolum pro
;

inimicis

Christi,

magis eum
:

elegantissimo

ambiguo bene

Ecclesias conturbabant

necex

dilectione prolatum

optasse intelliges

sunt spadones, qui seipsos absci-

quod tumore

et indignatione j)lenum ipso

verborum

derunt propter regnum ccalorum.

LIBER SEXTUS DFXIMUS
SEQUITUR CAPUT
Vos

V.

B

contemnant,
lcge,

enimin libertatem

vocati estis, fratres; tantum,

libertate dicentes
secl

nelibertatemin occasionem dctis carnis, sedpercharitatemserviteinvicem.(Amb.)ln]iberi&temxocatis\int,
quia,

quod Apostolus exsecratur, noxia Pcccavimus, quia non sumus sub sub gratia (Rom. vi). Qui ergo nec sub
illud
:

gratia est, quia

nequaquam ad Dominicae

doctrinae

cum

peccatis essent obnoxii, Dei gratiam ac-

cipientes

remissam delictorum liberati sunt. Tantum
delis.

ne libertatem in occasionem carnis

Hoc

dicit,
:

ne acceptam libertatem occasio carnis adimat ad hoc enim circumcidi eos volebant, ut in conditionem
legis intrarent. Ideo

monet, ne

sit

occasio consen-

tiendoeis. «SedperdilectionemSpiritusservite vobis

» non per affectum carnis charitatem habendam, sed per Spiritum exhortatur, ut invicem sibi Paulus Vos enim, inquit, in libertate vocati estis, subjecti sint. « Universa enim lex in vobis uno verbo fratres, id est, ut absoluti sitis a dominatione peciwpletur,diligesproximum tuum,sicut teipsum. »Hoc cati, tantum, ne libertatem in occasione carnis detis, scriptum est in Levitico, quod supra dictum est, ^" id est, frustrationem legalium praeceptorum credatis

invicem,

culmen ascendit, nec sub lege, quia etiam ipsa illa parvula legis mandata non suscipit, hic duplici peccatorum oppressusimpeno ob solamgratiam Christi percepisse se credit, ut per noxiam libertatem ab eo fieret alienus, in illud incidens, quod apostolus Petrus, ne incurramus enuntiat Quasi libcri, inquit, agitc, ct non quasi vclamcn habentes malitise libertatem (7 Petr. n). Beatus quoque apostolus
:

:

quia perfectio salutis per dilectionem operatur, quia
qui

esse licentiam vitiorum.

Haac vero libertas, quia

non
et

diligit fratrem,
(I

non
iv).

diligit

Deum,

dicit

nusquam,

nisi ibi sit

tantum, ubi Dominus commo:

Joannes apostolus
vicem

Joan.

Quod

si

mordetis in-

ratur, Paulus apostolus docet
spiritus cst
:

Dominus, inquiens,
ibi libertas

criminatis, videle nc ab invicem

consuma-

ubi autem spiritus Domini,

mini; manifestumest, quia dissensio fratrum inimica
est dilectionis, ideo
tes in

(II Cor. m).

Quapropter ignoro utrum hunc beati

monet ut pacifici sint proficienbono. Contentiones enim generant jurgium,
vitae

apostoli sensum, sicut hi qui experti sunt sapiunt,

exprimere atque elucidare potuerim;

unum

scio,

cujus fructus est

consumptio.

(Theocl.)

Quis-

apertissime illum etiam sine expositione cujusquam

quis ergo perfectionem evangelicae studuerit tenere

omnibus

servari,

qui practicem.

id est,

actualem
laboraintelligant

sub gratia constitutus, peccati dominatione non premitur hoc est enim esse sub gratia,
doctrinae, hic
:

perfecte tenuerint disciplinam.

Non enim

bunt, ut quod

jam operando didicerunt

quae a gratia

mandantur implere

;

quicumque vero
esse

disputando. Sed pcr charitatem, inquit, scrvite invicem. (Aug.) Qui

perfectionis Evangelicae plenitudini subjectus
noluerit,

enim per charitatem servit liber, non ignoret se, quamvis baptizatus sibi et servit, et sine miseria obtemperat Deo cum D videatur ac monachus, non esse sub gratia, sed sub amore faciendo quod docetur, non cum timore legis adhuc vinculis praepeditum peccati pondere quod cogitur. Tunc enim nos charitas a jugo culpae pergravari.Propositum namque est ejus,qui omnes, liberos reddit, cum vicissim nos nostrum per amoa quibus receptus fuerit, gratia adoptionis assumit, rem servitio subjicit, et cum aliena nostra bonacrenon destruere, sed supersedificare, nec evacuare, dimus, etnostraaliis quasi sua offerentes exhibemus.
quod nonnulli penitus ignorantes et consiliorum atque exhorta;

sed adimplere Mosaicas sanctiones

(Hieron.)

Hunc locum quo

dicit

:

Vos

enim in

liber-

tatem vocati

estis, fratres, etc.

quia valde obscurus

tionum Christi magnificentiam negligentes,

ita prae-

sumptivae libertatis securitate solvuntur, ut non solum Christi praecepta tanquam ardua non attingant,

est, de dicimo Stromatum libro transferri placuit ad verbum non quod singula non possint suis locis et sensibus explanari sed quod a superiori negotio
:
:

verum etiam ipsa

illa,

quse

illis

insipientibus parvu-

separata,

unum

difficile

corpus efliciant

:

et si sic

lisque Mosaica lege

mandata sunt velut antiquata

intelligantur ut resonant, inconsequenter et abrupte

.

1

'.

RKATIOM
intei
-•
i'

M

!

I

IM'

CMI.I

III;

\\|

|

U

repugnare
Oi igeni
.1

tque

Jtioj

i

.1

itiini

1

1

'.••! ii

i'

denU
debel minoi
ijin
••

ontemnil
de*|
r<

el

lil

noii

po

unl
li<

entin
enira
infii

de perandi
ratione
-uiii

1

el
i

mi
iffi -

1

<

i

tppellent

Si

--111111

intelligil
fa
I

mioi ibu
in- in
-<

ervienti
ienti
i

diquid
pereal
taqui

pi
pi

>pb

i

inbn

ua
I

IraU-i
!.!•

iip.

i

tuu

'ili

tttenth
I

lequenl
iii

texatui
• •

t>t»

i

.

qoia
|;

i.iim

:

ionera potei anl
auditi

ipei

••

libei tal

ptei

quod num
minoribu
.

I".

i

dile<

timicra
lia

enim
pii <* I i
'

oportel

fii

e

maj
S*equ<

qui wilt

••>-•• mi.ijiii

.-i ii

'.iniiiiiiii
i

t.ih

l.n ei el

<

l.i

-

1

iiiini.ii.

in

e

remordeanl provocantem, ne ab
• i

invi-

ilii

vull

cem consuraantui
libei
.<

1

1

ut a

libei

emui
\|.

,

et

lilx
,

enim eramuscupiditati
ut.ili-

liberati eflir.iinui »ervi
it
i

'

ntt-

II"

.

I

itolUM iln

bit<

HUIli
di<
i

i

.<i

i

l.i

intianu

l

ibei

nm.

in libci

i

I

vidi

atui

niM
libei
effei tui

lemptus

iiuni el
i

i

edemptionc
-t.i

sum
itum
fn<

raciam qu

\"l".
»uro.

i

nemo me
Sed
cati
i i

prohibeal

<

voluntate

mea
i

li

libei

nni.it et

n

voluntate pe<

\"N

.i

ro
I

libei tatc

abuti .1

lil

lum,

iiiull

non
i

pe<
ii

i

undum
ei
ili

ei

il

enim volu
inipuli,
-i

lib< i.i.
lili.
i

fuei

pia
iu

pe<

ii

tin

i

s

1

ijini

quod
miiiiiiit.il. ni

flei

i

i

i

|.

••!•

i

.

ii

tei

iii

quinque babeal
doi
<

venire
liberctui
iiJe

Vlii

i-.iiii

Bquanimitei

fei at,
'

.

UJU
l>

ilul. iM

impltlur
Qua*i
i

iiutcui potcnt, rui

memoravil
implei
i.

proximi
.1

dili

m

dixil

!

Ron
i ,

ii.-iui

II

impl*

>>it
ii

na

n

>>

•>•

n

furab

nliuil

mandatum
INI

m

<

tuu>
>>i>
l

ini

malum tum
x111

ru/i
1 1 1 1 1

.

i

.lil.-i

tioni

Dei ot proxim

tpontol
dilei tioiu
I>|-|
|...
.

iii

.

iiiiineiuoi
I

il

Ilhl

HHIltll
lllt

ll

.111

I..

ll"l|."M-.|ll| |i|..l.
<

lll .lll.

lllll

.

.||\

llllUI

347
seroel

B.

HABANl MAURI ARCHIEP MOGUNT. OPERUM PARS

III.

m
.-

seipsum offerens victimam, suosangnine nesA naturae suae custodiat, ne capiatur illecehris illa contra in insidiis agens, lacessil hominara blanditiis, redemit, omnis illa priscae legisvarietasel difiiculius
super homines dilectione corapleta
Pater amavit
e1

<;

in ipsius

cst.

In

iii

spernal praaceptum legis divinae.

Cum

argo con-

bantura quippe

suum charissimum
.

raundum, u1 1'ilimn unigenitum darel pro aobis
spiritu vivens opera
a

senseril liinnii legi Dci, eontradieit lcx peeeati sua-

dens homini, ne
diverso autem
l<-\

faeial

quod imperat
revoeal

lcx divina.

E

iii).

Ei

autem qui semel
e1

carnis mortificavit,

Sahratore dilectps, aequakv),

qnara

servus, sod
li'\

amicus vocatur (Joan.

nop
e1

est ultra

posita, quae impiis el

peccatoribus,

non solum subjectis el nefariis constituta est. At imnc cuin omnia quaa difflpiliora sunt. vel mpdica es parte faciamus, hoc solum non facimus, quod et
facto faeilius est, el

apminem, ne fariat suggeril lc\ peccati. Quod quidem liomo non quod vidpl esse absurdum soit enim oaturae suaj cougruere, si facial quod tmperat lcx Dei, denique gaui det quando haec agit. <"um autcm ea operatur quse suggerit lcx peocati, videt se turpem ct horret
Dei
:

|inst

factum. Ideoque legis spiritus pnecepta eesb
et

absque quo cassa sunt universa
injuriam, vigi-

vanda sunt

oamalia fugicnda. Ipsa enim consciensciens horrori essequa-

quai facimus. Jejunii corpus sentil
tise

tia aecusat, si ei consantiat,

carnem macerant, eleemosynae labore quaerun- suggerit lex peccati. (Hieran.) Iiico, inquit, Spirilu tur, sanguis in martyrio, quamvis ardeal fides, ta>r fl ambulate at desideria camia nqn perficiclis. Et hoc men sine timore el dolore nou funditur. Haec omnia secundum superiora dupliciter aecipAondum, ut dicamus cos, qui spiritu opera carnis mortificaverint sunt qui facianl sola charitas sine labore est. Et et seminaverint in spirita, ut de spiritu mctant vii|uia sola cor raundum efficita diaboloexpugnaturin noliis. ne Deum pura mente videamus. Quando enim tamaeternam. QuotiescunquevQluptatem carnis senserint titiilare, oon perfieere dcsiderium ejus, quod sedens loquorcontra fratrem meum etcontra fllium quidom si expietum fuerit blandiri videtur ad temmatris meae pono scandalum, quando aliena tor;

queor
cio,
si

felicitate, et alterius

bonum meum malum
in rae

fa-

pus
vere

:

sed spiritu refrenare, et secunduni senteutiam

nonnc hoc, quod sequitur,
et

expletur? Quo

historici, anirai imperio, corporis scrvitio,
:

magis\i-

invicem xnordetis,

comcdilis. tiidete ne ab invicst.

nec non

et illud,

quia lcx spiritalis

est, et

non

ccin

consumamini. Charitatis rara possessio
suis

qui in manifesto Judseus, sed qui in occulto et cir-

Quis vult ipsc anathcrua esse a Christo pro fratribus

cumcisio cordis in spiritu, non
spiritu et carnis desiderium

littera:

eos ambulare

Apostolum sequens

Ijus lugens,

? quis cum jugentir cum gaudentibus gaudens, alieno vul?

qui spiritaliter

non perficere dicimus. egndiuntur .Egyptum, et spiritalem
spiritali liauriunt petra, qui

nerc vulneratur

quis fratris morte percutitur?

Qm
su-r

escam potumque de

non

nes magis amatores nostri,

quam amatores

Dei

v judicantur
festi,

in cibo

aut in potu, aut in parte diei
et sabbati

mus. Yide quantum bonum sit charitatis. Si ita martyrium fecerimus, ut nostras velimus ab hominibus reliquias honorari, si opinionem vulgi sectantes intrepidi sanguinem fuderimus, et substantiam nostramusque ad mendieitatem propriam dederimus, huic operi non tam prasraium quam pcena, debetur,
et perfldias
riae. (juocl

aut neomenise
spiritaliter,

omnibus
littera^ve
tiae

sed ambulant in non perficientes carneaa legis
;

desiderium, sed tructus metentes intelligen-

quoque interpretatio a quibusdaminhocloco dictaest,sed quaa non multum discrespiritalis.Tertia

pat a secunda, ut desiderium carnis in his asserant
esse, qui parvuii in Ghristo sunt
:

magis tormenta sunt quam corona
si

victo-

itcr
:

autem

spiri-

invicem mordetis

et

comeditis, videte

tus in pertectis

viris, et

esse

sensum

In gravitate
perfecti. et

ne ab invicem consumamini. Potesthoc simpliciter
accipi.

spiritus, id est. in itinere viri

ambulate

ne detrahamus inviceni, ne maledicto nos
ulcisci,

non
JLrc

facietis desideria

parvulorum. Oaro enim concarnem.

putemus
et

ne contristati contristare cupiaraus,

cupiseit adversusspiritum, spirilus adversus

similes bestiarum,

mordere pariter

et

ivmor-

deri. ut post raorsus

sequatur interitus atque con-

vultis, iila fa< ialis.

enim invicem advcrsanlur. ul non, qua.ctinque Caro pnesentibus delectatur et
;

sumptio.

brevibus
:

spiritus perpetuis et futuris.
consistit,

Inter hoc

Dic&autem Spiritu atnbulate, et cqncupisceniiam camis non pcrficielis. (Ambr. ) Postquam a legefacto-

jurgium media anima
sua potestate

habens quidem in
velle vel nolle, sed

bonum
ut

et

malum,
velle

rum

eos prohibuit, iu qua sunt praecepta carnalia,
:

non habens hoc ipsum
quia
fieri potest,

ac nolle perpetuum,

nunc ut a vitiis carnis se contineant praeoipit hic cuim spiritu ambulat, qui fugit peccata. Nam caro
eoncupiscii adver$us spiritum
.

cum

carui cousenserit et opera
se

ejus fecerit,

rursum per poenitentiam
opera
cjus
II.cc

remordens

spwitus vero adversus

spiritui copuletur et

efJiciat.

Hoc

est

invicem adversantur, utnon Duas leges propoqit, simtfacit et in Epistola ad Romanos, qu« invieem adversantur. unarn Dei, alterani peccati quaa ideo in
ea

carncm. Ha-c caini

sihi

ergo quod
est,

ait

:

cnini inviccm udvcrsanlur, id
illa /a-

quw

vultis faciatis.

caro et spiritus, ui non quacunquc vultis,
:

:

carncsignificatur. quia visibilibus oblectatur, cupida

peccatorum. ut his

sibi

adversaatibus medius

homo
el

non quod proprium nobis tulerit urbitrium. quo vel carni, vel spiritui assentiamus, sed quia quod facimus non est nostrum proprie, sed opus ipsum vel carni. vel spiritui deputatur. Grandis laciatis

non

ea, qua3 vult. agat.

Divina anim lc\ premit

boris et disputationis estnimiaa, ostensis carnis ope-

fugat legem peccati consulens homini. ut vigorem

ribus et spiritus.

media aliqua reperire, quae nec ad

i

i

\ \i:Mvilnvi
||

\i

is

\

f>\>

hi

ii

|.in

\\\

i\


i

.

,u Q0III

|i.l II

|MI

ll

lll

cainui
r< "i-

h

ili<

itin

I

I.

in
'

manili

plum
lum
.•I

n

iii

en

n:<

|»eril

dim
.1!

.

|

i|)il
III.

ll

lnl.ll.

I|(M
ll .l.ll
I

I

ll

.

Vll.lllll.il

llllllllll
i

li

.li.nil
>•

l|»pi

nro luxurii
|Ui.liii

libi

n.ilui.ilil.ii

juui
iiiii
ill.i

u.iiui

.

i.i

,..

u

ii

ll.ll.

'
!

.l.llllllllll

i

II

loi

|

.

Illll
Illli

ll.

liori

*•*

.

n.-iiiii

|

ll.lllilli

1

liUllllll

rlaui

uv

I.IU.1|

lll

lllllli

UUltl.lt
|

illi

I

351

B.

RABANl MAURT ARCHIKP. MOGUNT. OPERUM PARS
et

TTT.

c8Bterislegimus,spiritumman8uetudinis,

spiritumAtunc perficitur carnis concupiscentia, cum consentit et spiritus ad opera mala, ul non concupiscat advertidei. sedsimpliciterspiiitusappellatur: qusequidem sus illain, sed ciiin illa sic et boua opera. Nain tunc rninutia? magis in Grsecoquamin nostra Linguaob:

servatee, qui

oEpOpa penitus

non

habemus, videnlege,
et

tur aliquid habere momenti. Qureritur in hoc loco,
si

perficiuntur, quandoita spirituicaro consenserit,ut adversuseum etiam ipsa non concupiscat. Hocenim

quicunque spiritu ducitur, non est sui> Moyses et prophetae vel spiritu acti siut,

utrum

volumus, cuni perfectionem

justitise

concupiscimus.

sub lege

Verissime quippe ac veracissimescriptumest: caro
concupiscit adversus spiritum,
;

vixerint,

quod Apostolus

negat, aul habentes spiri-

et

spiritus adversus

tuni siih iege nonfuerint,
iuat
:

quod Apostolus

hic affir-

aut quod esttertium, sub legeviventesspiritum

carnem sed tantumcarnemsineanimaconcupiscere nihil posse puto, quod omnis doctusindoctusque non
dubitet
;

non habuerint. quod de tantis viris nefas est credere. Ad quod nos breviter respondebimus, non idem esse sub lege esse, et esse quasi sub lege, quomodo non idipsum estin similitudine carnis peccati et in carne esse peccati. Nec idem sonat verus serpens, et aerei similitudo serpentis, quem Moyses in eremo B
suspendit. Sic igitur et sanctos prophetas, et

ac per hoc ipsius concupiscentise carnalis

causa non est in anima sola, sed multo minus cst in
carne sola: ex utroque enim
fit,

scilicet ex
:

anima,

ambulantes

spiritu, etspiritu viventes,
ipsi

sed quasi sub lege vixisse, ut
esse sub lege
;

Moysen non sub lege, viderentur quidem

quod sine illa delectatio nulla sentitur ex carne autem, quod sine illa carnalis delectatio non sentitur. (Jarnem itaque concupiscentem adversus spiritum dicit Apostolus, carnalem procul dubio delectationem,

quam de

carne et

cum

carne spiritus ha-

bet, delectationem

quam

solus habet: solus quippe

sed eos, qui sub lege erant, lucriface-

habet, nisi fallor, desiderium,
luptate, vel carnalium

rent, et ab humilitate littera1 adaltitudinem spiritus

provocarent.
ctus est, et

Nam et Paulus,

qui Judoeis Judseus falucrifaceret
facttts

omnibus omnia, ut omnes
sub lege,sed,

(I Cor. ix),non dixit factus

quasi

non cum carnis vorerum cupiditatecommistum, quo desiderat et deficit anima in atria Domini (Psal. lxxxiii). Solus habet etiam illud, de quo ei dicitur. Concupistisapientiam, serva mandatum, et Dominus

sub

senon veritatemlegis, sed similitudinem custodisse. Videmur nobis solvisse prolegc,

ut ostenderet

prsebet

eam

tibi.

Nam cum

spiritus

imperat

mem-

bris corporis, ut huic desiderio serviant,

positam quaestionem. Sed quid faciemusde
capitulo dicentis
ris.misit Deus Filium

illo

Pauli

accenditur,

quo solus velutcum assumitur codex, cum aliquid

:Cum autemveneritplenitudotemposuum factumex mul icrc.factum
enim
fuit,

scribitur, legitur, disputatur, auditur,

cum denique

panis frangitur esurienti et caetera humanitatis ac
misericordiae praestantur officia, obedientiam caro

sublege, uteos,quisub legeerant, redimeret?Si

Christus sublege

etnon quasi sub

lege, totailla ^exhibet,

non concupiscentiam movet. His itaque

superiordisputatio vacuafiet.

Verum ethoecoppositio

hujusmodidesideriis, quibussola anima concupiscit.

de suo solvetur loco. Qui enim proptereafactus sub
lege est, uteos, qui erantsublege,redimeret, utique

cum adversatur aliquid, quod eamdem animam secundum carnem delectat, tunc dicitur caro concupiscere adversus spiritum et spiritus adversus car-

cum

esset liber a lege, legi se subdidit voluntate, et multo erat Paulo liberior. qui non sub lege, sed

nem. Quod
lege.

si spiritu,

inquit, ducimini,

non
sit

estis

sub

quasi sub lege se fuisse testatus est. Et

quomodo

in

Magna mihi vidfetur qusestio, quid

esse sub

ccenum

barathum mortis propter nos descendit, qui orabamus dicentes Quis me liberabit de corpore
et
:

lege, sic

quemadmodum Apostolus culpat; neque enim hoc eum propter circumcisionem, aut illa sacrificia, quae

mortis hujus(Rom.\i\)
luit, et

?

ita et

ex mulieie nasci vo-

tunc facta a patribus, nunca Christiaet csetera

esse sub lege, ut eos, qui erant nati de

mu-

nis

non

fiunt,

liere

et

vivebant sub
el

lege, salvaret. (Aug.) Spiritu

etiam, quodlex dixit,

Non

hujusmodi sed hoc ipsum concupisces quod fate:

:

inquit,
ritis.

ambulate
ait,

concupiscentias carnis neperfec

mur

certe Christianos observare, atque evangelica
illustratione praadicare,

Non

Ne

feceritis,

quia easnonhabere non

poterant; sed, ne perfeceritis, idestne opera
latas

eorum

consensu voluntatis impleatis. Quod ergo estad Ga:

legem dicit esse sanctam,etmandatumsanctum etjustum etbonum. Deinde subjungit: Quod ergo bonum est, mihifactum
estmors? Absit, sedpeccatum,
per bonum mihi operatum
est

maxime

Concupiscentias

carnis ne perfeceritis, hoc
:

ut

appareat peccatum,

contrario est ad

Romanos
illse

Perftcere

autem bonum

non invenio; quianec

perficiuntur in malo, quo-

niam

eis

non accedit

nostrae voluntatis assensus, nec

nostra voluntas perficitur in bono, quamdiu illarum, cui non consentimus, permanet motus. Caro enim
concupiscit adversus spiritum,
et

mortcm. ut flatsupra modum peccator, aut peccatum per mandatum (Rom. vn).Quod autem hic dicit peccatum per mandaturn tieri supra modum, hoc alibi Lc.r subintravit, ut abundaret delictum. Ubiautem delictum abundavit,
:

spiritus adversus
ut non

camem.

Hsec

enim invicem adversantur sibi,

superabundavit gratia (Rom. v).Et alibi, cum superius de dispensatione gratia? loqucretur, quod ipsa
justificet, velut

quxcunque

vultis, illa faciatis.

Cum

caro concupiscit

interrogansait

:

Quid ergo
:

lex Patque

adversus spiritum et spiritus adversus carnem, ut non ea, quae volumus, faciamus, nec carnis perficiuntur concupiscentke,

huic interrogationi continuo respondit

Prsevarica-

tionisgratiapositaest,donecveniret semen,cui repro-

quamvis fiant, nec nostra perficiuntur bona opera, quamvis fiant. Sicut enim

missum est.Hos damnabiliter dicit esse sub lege, quos reos facit lex, non implentes legem. dum non

n

.

'

UtRATIONI M
intelligendo
.

I

.

i

PP.

PAI

II

!

ll<

ium

pM

i.vraut j/miuiii Mapao-

.|.t

i,

q
|

iinini

illuil

i|

faei
il;iiuii.ii.
ilfii

quaiu

libci ul
.

iii.
i

ijii.i:

I

ation

|.i

i

i'|M

unl

ii

ubolci

i

illl.-lll
|

Don tamen
1I.-1.1

icleo

fueranl tanquatu

di

.11111

ii.

nn cuui umbria

i|

revelari, qua>
pei
11.
1

1

dibut fucral
1,

pi

rnunl

mittendu
.inl
1 .
;

|>.iiiliiin

maximeex
urii
li

illop

B

,11.1111

1

ln
1/

1

1

iiu

iiiiinibun

11

repi clnmsibilitei

flniuntui

d

dixiiuu

/u.i<i

|..-.

.iti

membi
.111111
1

n

mnl

,

qu
\

Vp

appellat, quia erroi
.

mundo
ile
1

»unt, ex
I

n

imquo

pe<

.it.i

|..n

1

opci

1

1

11

in

dii 'uiini

tei

ii

li

1

nem, quid
ii

>i

e

lum

1

ai

nera viven*. In
I

nuraquc, qua! manili
ata damnavit, non
illa

commei
iii'

tanturain
siculi
<

voluptutera
iii".

|"

1

tinenl

camin,

quip|

immunditin, luxurin, ebi
.-11.1111

vci uni
tni
.

illaquibua nnimi
11

1

itia

1

.1

voluptuti

ti.

itutcm,
.

(hibctui
lionen,
ii>

veni licia,

ini

.11111

1 1

potiun

inti lli.
llei

ii

.iiiiini

••

quum
luti iura,

I

quundoquidcm
vel
l

1

pot»

1

l,

ut
|

imrauuditia nui
. .

i.iii|..i. ihi
.11

t

t.uii.
.

11

.

tiam tunc

li"i

ni

libi lni.
'

"iitiii."

tui
'

undum
cora
.

.11

neni
111

Mi' iiui
.

.

ul

.11

111

damnnbi
il,
1

QUJ
loqu
dii
,it

Miinii.

H"ll

111

.111

Ii.ll'

M

il

li.il.

1111I1

1

.1

|

1

1

111 11

1

111

nppcllnt, n

.1

.

inti

ii

.

*>,> i|ii,i.|

.111

uni-

iin

hoi

:

1

R.
,|,s;,.
,

UARAM MAIMD
ii,

AliClilKP. .\K)(il'NT.
<|iii:i

<

>PKRUM l'AKS

111.

3r>fi

ii,„|iir
|

imI.m

eainis opera
ci
;ilil;irc

uninaiit ur.

A

n:ili'in. :irtiticisii.l fjus.l.-ni ..pcris ;ift ilic.Mii.

Nminun

s;cpe )ii;i-icis

aitihlls

lllisClis

cvcilit

ct

,|uaincvciiit,iit in

cxpositionibus Scri|ituraruin uria-

aniari. Iniinicitiii

quoqiic qu;c pnsl

\cnc(ici:i |inni-

lur disscnsio
in carnis
i

:

c i|iiihus hicroses i|iio(|uc, qu;o iintu

tur. t|iicin hahcat rciitnni inanifosto criinini siihjcta
(lcl;ir;il
:

,i|,crc |ionuiitur,
csi

ohullimit. Si cniin Mpfth-

(|ii;iiituiii

cnini in iiohis cst.

nullins cssr

in

carnis (nimicd
(iinnia

Deti

{mm.

vili),

iniinica antciu

iIcIicmius inimici,
Itiin.l si l,i,|iicntcs

el

cilm

bmiiibus

hataeffe

pdfeem.
ininii-

sunt

dogmata
ct

falsitatis

l)co

rrpngnantia.
op,-

veritutrm uliqiiosmereinur

cinsc|uciitcr

Ircrcscs inimir;o

Dro ad caniis
;ih

cis,

ims iniinici cnruin siinius. (|Uiiin illi ininiici snnt \cril;i!is. X;ini quod in Ceuesi diritiir ini m icus ro iuimiri^ !uis,r1 adversabim ;td Alir;ih;iin

nun

t;iin

ra rcrcrunlnr. Il;crcsis

audau

(ii';ccc

rlectiniic
<
i -

dieitur,

quod

seilieet
(|ii:iiii

cain sihi

unus(]uis(|iic

1

•_>

:

1

:

i

diseiplinain.
igiittf a
lit

]iut;it

esse in(diorcin. Qtiicunqiir

tttkePStlntibils lihi
iluni cst.

(Gm. xm.

sicut
illis

stljit-a

Intelligfch-

cr Seri|)turain intelligit. quatu soiisussaucti
(jiio

iKin tiini

Abraham
Ahrah;c

iiiiinicuni

fuisse.

Spiritus llagitat.

rntiseripta rsl.licel dc Kecl.sia
potcst.
cl

i|Uani illos virtutihus

ct roligioni. iicr(|U;uM.

nou rcecsscrit. tamcn hirrrtirus appcllari
de
ciirnis

calcatis
(|iK)(|iic.

id.ilis.

mgnituin vonerahatur Deum. lllud qnod pdptild |)ijfe'cipitui" isr:ici (Xmn. xxv)
liis

opcrihus

est.

eligens qua; pcjora sunt. Ihe(piiini

rcscs sequitur invidia.

non putomus idein cssc
incliora stint, ;entu-

ut odioscni])iterno. 61 in posteros trausntissa diseordiii.

B quod
lari.

zeluin

:

quia zolus ct in honain |)artem accipi
e;i. (pi;e

ininiici sintMadiaii;eis. (piasi

dieitur, qui

suh
:

|)otest.

euni quis nititur

frasdagOgO erattt, ct in alio loeo inorehantur audire
Oilio

Invidia

vero aliena

felicitate

torquetur, et

in

hnbr i.rimicinn

luvm{Lv.

\ix).

Aut eorte non

duplicein scinditur passionem,
qiiis in eo. in

cum

aut

i]ise

est ali-

tam porsonaruni, qu;iin morum est fartu dissciisio. ut quomoilo Deus utiliter inter serpentem et niuliorem inimicitias posuit, ne ifinicitine eoriun inntiles
cssent homini. pfeT qu:is projectus est de paradiso
ita
e.t

quo aliitm essc non vult, aut alium videns esse meliorem, dolet si- ei non esse consimilem. Pulehre (]iiidain de neotericis Graecum versum transferens elegiaco metro (h> invidia lusit dicens
:

in israolitisot

Madiamois
est.

vita ihagis dissimiiis.

Justius invi.lia

niliil

est

:

quia protihus

i;

sum,

Septimum loc.um inter opera ro;.7n! //.'possidot, quodam quasisacrato rarnis et eminenti inter vitia numero collocata. Servum
quain gens una danmata
nutcni

Auclorcm
Scrijtsit ct

rodil cvcruciatqne

animum.
et

heatus Cyprianus lihrum de Zelo
:

Li-

vore valde o])tiniuin

qiiem

(jiti

legerit,

nondubitabit

Domini nou

oportet ri.rari. scdcssc
c

mrnsmlum
(II

aiinunicrare operibus carnis invidiam. Interinvidum

adomncs,iloi torem, lohgahiitii m.
crudicnii

iWtiianSnetittlihe

autein et invidiosum hocinterest, (]uod invidus
eiori invidu-s est [invidet]
;

feli-

m

diani

cus

qui

r

'COhifafid disptttaht

invidiosus est qui ab alio

Tim.

ii).

Post contentionem octava succedit tomu-

latio, qute tjfseco

scnnnnc ^ao; signiiicantius
enim
:

et no-

tius ;i])pellatur. (juo ijuidem malo. neseio quis no-

Quartum deciinum locum inter carnis opera ebrictas tenet Ebriosi quippe regnum DH noii pnssidebunt (I Vor. vi). Et Dominus ad
patitur invidiam.
:

struiu eareat. Zelati sunt

et palriarrh;o

Joscph

discipulos: Cavcte, &it,ne furtc graventur corda vcstra
in

fratrem suum
decepti sunt

(Gcn. xxxvn)

et

Maria

et

Aaron propassiono

rino

rl

rrujn/la (Lur. xxi).

Yino hominis sensus
vacillat, libido suc;

phetes Dei et sarerdos eontra Moysen
:

tali

cvertitur, pedes corruunt,

mens

in
:

raverat dicens

tantum ut illa de qua Scrtptura narTollehS autnn Maria pfbplveies i;mi

eenditur.

quo

jiuniim, etcietera.
vitio

]ioste;i

oxtra eastra projerta. lepne

sordidata sit, ct pumitentiam longiorcm septem dicrum se]iarationc signaverit (.nim xnl. lra dcinde
.

Et vinum, in Hahet unusquique suae sententi;e ]>otestatem. Ego Apostolum sequor, in vino esse luxuriam, in vino ebrietatcm ehrietatcm
clamitat
rst

Unde Apostolus

luxuria

(E/ihes. v).

:

aiitein et luxuriain inter carnis
ille

opera nominari. Xec

surcodit.qtlio^.s/ iiinm U\
eies est tiiroris. Inter

i

non

opcriii

ur f./(7.r.i),otspeet

potest negare, qui eisdem passionibus vincitur.
liic

iracundiam autem

iram hoc
rcgtutm
i!

Kt licet

quidam

in eo libro.

quem de servanda

interest.quod iracundus senqicr irasritur. iratuspro

virginitateconcripsi.

tempore concitatur,
Dei possidere,
£si0 = t2;

et nescio quis possil
is

dixerim adolescentulas,

cum

qui

irascitur,
(

separetur a
signifieanter
dicitur,

rcgno. Rix;e quoquc,
vocant.

(]tias itliud

ii;cci

reprehendendum putent, quod ita vinum debere fugere ut venenum, non me sententire pivuitebit. Opus quippe ilii magis vini, quam Dei a nohis ercatura damnata
est
:

siquidem
Est

rixa

fJt-ay-/]

a

et licentiam tulimus virgini proprio setatis ca-

rrgno

Dei

prohihent.

itutem

sptOjtot,

cum

lore fervente,

ne sub occasione parum bibendi plus
;

quis seinper ad contradicendutn paratus, stomacho

biheret et periret

alioquin sciebamus et in Christi
;

didi^ctaturalieno^ctmuliehrijurgio contendit, etprovocat eontendentem. H;ec alio
oo-vzc/.iv. ;t])pellatur.

sanguine vinum consecrari
beret,

Titnotheo vihum,ut biEbrietas

nomine apud Gr;ecos
et dissensiones

imperatum

(/

Tim.

v).

autem tam

Nec non

opera

ex vino
vario
i\r
i)
:

carnis sunt

:

e.uni (piis iiequaipiaiu ])crfectus
:

eodem

quam ex caeteris biheniii £-eneribus, qua' modo conficiuntur, potest accidere, ex quo et
:

sensu et eadcm sententia dicat
Apottti,

fcgo

sum
Sed

Paizli, cl cc/o

sancto dicitur

Vinum
sihi

el

siccram non bibci(Luc

d

cijo Ccjilix, cl ci;ol'hrisli.

et

domorum
ad fra-

sicera interpretatur ebrietas. Et ne quis

vinum

inter se h;ec

eadcm

dissensio reperitur, marili vililium, fratris

non bihens, aliud
causatio est, duni

^mtareh bibendum, exclusa
inehriare potest,

delicet ad u.xorem. |)attis ad

omne quod

cum

trem, conservi ad constMnum, militis ad contuber-

vino pariter aufertur. Quintadecima, quseest extre-

ENARftAftfl

\

l.ffi

!

1

*

* 1 1 *

hrf

'|in

'

iii,
it

I

,-t

.

il-..

U|

'
.

III..

I

m.|im

|.i.i

Ir..

i

.1

P
t>u
ji

.ni

.iiiii

u
iii,

mlnandin
nnn

pl

tnii.

it,

i:i

,|il|.

li.i

i

nn

1

1

1 1

?

i

-

-

q

riiiu

Dmi
iiimi .|u
.

dultei

|u.-

iIiiin
i

noti |'ln

'|ii:iin

rjti

it

i

i|in

i

u[ii'lit.iii'

i

iim

qi

fln.t,

nt. iiiin

'Inm
ll

i.

'

pOI

l

i'l

iii

I

.

\ll|l.,|l ll!"

utn

n

ituin in
li.

ii.liiin

.1.

iitdudlnl

n itoi

.niMiim
|IIP

fiti

,

I

ili

.

li.il,

Min

I

I

M
iii
i

|,.-.

.

titui

i

i

;

359
tur in

B.

RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS
:

III

360

homine fructusnon habeatsuos

et econtra-Aaffectus,

qui fons

sit

utilitatum. Inter fructus spi-

operibus suis mortificatis peccare desistat mom tamen ill<> usqueprocedunt, ut et neglecta arbor spiritus, opera carnis afferat, e( arbor carnis
rio caro

ritus

septimum

et

sacratiorem locum fides possi-

det, quae etiam alibi inter tres ponitur, spes, fides, charitas. Nec mirum si spes in hoc catalogo nonrein iide sit quod speratur, et ita eam Hebneos scribens definiat Est autem Apostolus ad fides sperandarum substantia rerum, argumentum necdum apparcntium. Siquidem id quod speramuses-

exculta, fructus germinel spiritales. In secundo ^pi-

feratur,

cum

ritalium fructuum loco gaudium positum est, quod
Stoici

:

quoque, qui distinguunf inter vorba subtilius,

aliud quid esse sestimant

quam

laetitiam.

Gaudium

quippe esse aiunl elationem animi superhisquae dignasuntexsuitantis:l33titiamveroeffrenatamanimi
elationem, quae

se

modum
:

nesciat, et in

his

quoque

venturum, et necdum cst in pnesenti, fide possidemus, sperantes nos tenere quod credimus. Quajritur quoque, quomodo fides in charitate sit posita. Qui

quajvitio suntmista, Laetetur. Aliieregione gaudii voluptatem ponunt non hanc quse corpus ad libidi-

diligit,

nunquam

se laedi eestimat,
diligitur,

nisi

quod diligitet

nunquam aliud, suspicatur; cumautem

nem
ullo
si

concitat, titillat sensus, dulci blanditur affectu:

dilectio procul abfuerit,

et fides pariter abscedit.

sed aliam huic b{/.wvup.ov, quaa sine moderatione et

decore

lsetitise

in risu exaltat

verum
:

est, et

eorum

inter

vocem suam. Quod verba distinctio non

fallit

etfallitur.consideremus nc forsitan idcircodi-

gaudere impiis, dicit Dominus (Isa. autem et illud notandum, quod post xlyiii). Simul dilectionem gaudium sequitur. Qui enim diligit quempiam, semper in ejus felicitate laetatur et si eum viderit aliquo errore deceptum et peccatorum
ctumsit

Non

est

Post fidem mansuetudo numeratur quee adversa Best iras, rixis, dissensionibuset nunquam ad sui contraria provocatur, vere de bona spiritus arbore, bonos fructus et germinans. Per hanc famulus Dei Moyses testimonium Scripturse meruit accipere, Moyscs mansuetus erat plus quam omnes dicentis homines sup