T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN
GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

GEMİ YAPIMI

BALAST BORU DEVRE RESMİ

ANKARA, 2009

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 05.09.2008 tarih ve 186 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• • •

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 1. BALAST DEVRESİ (BALLAST SYSTEM) ELEMANLARININ SEMBOLLERİNİ ÇİZMEK................................................................................................................................... 3 1.1.Balast Sistemi (Ballast System) ..................................................................................... 3 1.1.1.Tanımı..................................................................................................................... 3 1.1.2.Önemi ..................................................................................................................... 3 1.2. Balast Sistemi Elemanları (Ballast System Equipment)................................................ 4 1.2.1.Balast Tesisatında Kullanılan Borular .................................................................... 4 1.2.2. Deniz Sandıkları (Sea Chest)................................................................................. 6 1.2.3.Balast Pompaları (Ballast Pumps) .......................................................................... 7 1.2.4.Balast Tankları........................................................................................................ 8 1.2.5.Gemi Dengeleme (Anti-Heeling) Sistemi............................................................. 14 1.2.6.Balast Ejektör (Ballast Ejector) ............................................................................ 15 UYGULAMA FAALİYETİ............................................................................................... 16 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................................................... 17 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 .................................................................................................. 19 2. BALAST DEVRESİ MONTAJ RESİMLERİNİ ÇİZMEK............................................... 19 2.1.Balast Devresi Standartları ........................................................................................... 19 2.1.1.Genel Olarak Boruların Döşenmesi ve Boruların Standartları ............................. 19 2.1.2.Meyil Dengeleme Düzeni ..................................................................................... 20 2.1.3.Balast Pompaları................................................................................................... 21 2.1.4.Vanalar.................................................................................................................. 21 2.1.5.Dreyn ve Depolama Tankları................................................................................ 21 2.1.6.Hava Firar ve Taşıntı Boruları.............................................................................. 21 2.2.Balast Devresinin Çalışma Prensibi ............................................................................. 22 2.3.Baş Pik Balast Devresi ................................................................................................. 28 2.4.Balast Pompa Odası...................................................................................................... 29 2.5.Balast Tankları Boru Devresi ....................................................................................... 30 UYGULAMA FAALİYETİ............................................................................................... 31 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 33 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 34 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 35

i

bilgisayar donanımı. sembollerinin ve balast devresinin çizimi ile ilgili bilgi ve becerilerin verildiği öğrenme materyalidir. elemanlarının montajı. doğru-yanlış testi. paket program. model Modül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. maket. bilgisayar laboratuvarı. Donatım Çizim takımları. Tekniğine uygun balast devresi montaj resimlerini çizebileceksiniz. 40/16 MODÜLÜN AMACI EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ii .) kullanarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek sizi değerlendirecektir. boşluk doldurma. Amaçlar 1. 521MMI418 Deniz Araçları Yapımı Deniz Araçları Ressamlığı Balast Boru Devre Resmi Balast devresinin çalışma prensibi.AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK Balast boru devrelerini çizmek Genel Amaç Gerekli ortam ve donanım sağlandığında. Öğretmen modül sonunda ölçme aracı (çoktan seçmeli test. 2. eşleştirme vb. tekniğine uygun olarak istenen standartlarda balast boru devrelerini çizebileceksiniz. Tekniğine uygun balast devresi elemanlarının sembollerini çizebileceksiniz. Ortam Resim atölyesi.

Gemilerde yükleme işlemleri özel bir tekniğe uygun olarak yapılmaktadır. Yüklemenin dengeli bir şekilde yapılmadığı durumlarda geminin batmasına yol açabilecek tehlikeler ortaya çıkabilmektedir. modülü ile gemi yüklerinin ağırlıklarına göre geminin dengede kalabilmesi için balast tanklarının bünyesine alınacak suyun geçtiği boru devrelerinin çalışmasını ve çizimlerini gerçekleştireceksiniz. 1 . geminin meyili (eğim) ve trimidir (denge).GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. Balast Boru Devre Resmi. Yükleme yapılırken göz önünde bulundurulması gereken en önemli ölçüt.

2 .

ARAŞTIRMA Bir düzine farklı çaplarda ve renklerde pipet alınız. uluslar arası denizcilik kurallarına uygun olarak balast devresi elemanlarının sembollerini çizebileceksiniz. Basınç ve debi ile ilgili araştırma yapınız. yükün ve geminin dengesi sağlanır. Gemiler. taş veya metal kullanılmaktaydı. Yükünü boşaltan gemi. 1. 3 . yük taşımadıkları zamanlarda pervanenin daha çok suya girmesi.1. 1. Marpol Kuralları ve diğer denizcilikle ilgili çevre kurallarını araştırınız.Balast Sistemi (Ballast System) 1. geminin suya biraz daha batırılarak dengesinin sağlanması ve gemi yapı elemanlarına binen stresin azaltılması gibi amaçlar ile balast suyu taşır. Balast devresi. Aldığınız pipetleri.Tanımı Gemide balast sistemi. gemilerin boşken veya yüklüyken baş veya yan tanklarına deniz suyunun dolaştığı sistemdir. yakıttan tasarruf edilir.1. limanlarda ve seyir esnasında geminin meyil ve trimini ayarlamayı sağlayan sistemdir.Önemi Balast suyu. Balast unsuru olarak eskiden kum.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Gerekli koşullar sağlandığında. gemi dengesi ve ağırlık yapması için gemilerin tanklarında taşınması zorunlu olan sudur. BALAST DEVRESİ (BALLAST SYSTEM) ELEMANLARININ SEMBOLLERİNİ ÇİZMEK 1. Günümüzde ise geminin dip kısmındaki ve yan taraflardaki tanklara alınan deniz suyu kullanılmaktadır.2. İnternetten balast devresi hakkında araştırma yapınız.1. Denizden alınan bu su sayesinde.1. tahta veya mukavva bir düzlemde yapıştırıcı kullanarak çeşitli şekillerde uygun boru devreleri kurmaya çalışınız.

pompalar ile denizden çektiği deniz suyunu. zemin destekli tasarlanmış bir borudur. Bununla birlikte kargo boru devreleri de balast tanklarından geçirilemez. Seyir sonunda gittiği limanda yükleme yaparken de taşıdığı deniz suyunu denize geri bırakır. 4 . Zemin destekli tasarlandığı için boru tabanındaki yataklama ve özellikle boru çevresindeki gömlekleme malzemesinin çok iyi sıkıştırılması gerekir. GRP. Örnek olarak. Balast tankları boru sistemleri. Balast suyu boruları. cam elyaf takviyeli termoset plastik (GRP) veya karbonlu çelik borulardan oluşur. Tanımlanmış standartlara göre yüksek sıcaklıktaki mekanik özellikleri kanıtlanmış olan borulara testler uygulanmayabilir. Şekil 1. Balast devresi.2. balast tanklarının iskandil ve hava firar boruları. her seferinde yaklaşık 60 bin ton balast suyu taşır. büyük çaplı boru üretimine olanak sağlar. 200 bin tonluk bir gemi. düşük et kalınlığına sahip. kargo tanklarından geçirilmez.1: Balast tanklarının görünümü 1.1. tanklarına doldurur.Balast Tesisatında Kullanılan Borular Boru sistemleri. mümkün olduğu ölçüde teknik kurallara uygun olmalıdır. Bu durum. Balast Sistemi Elemanları (Ballast System Equipment) 1. Boru birleşimi manşonlu veya muflu olabilir. havuzlama işlemi sırasındaki özel istekler dikkate alınacak şekilde düzenlenmelidir. boru çevresinden. İki liman arasında bazen binlerce mil mesafe olabilir.2.

6 4 5 5 6 6 7 8 5 .Resim 1. Tüm borular. standart ve atölye yöntemler ile kaynak edilebilme özelliğine sahip olmalıdır. minimum müsaade edilebilen et kalınlığına kadar taşlanarak giderilebilir. standartlarda belirtilen isteklere uygun olmalıdır. Bu kural.1: Balast tankı grup boru uygulaması Borularda herhangi bir çatlak görüldüğünde. Onarım kaynağına müsaade edilmez. belirtilen test basınçlarında sızdırmaz olmalıdır.. Borular. eritme kaynaklı boruların dikişlerine uygulanmayabilir.1: Çelik Boru Ölçüleri Et Kalınlığı (mm) 3. gerek kullanımlarına gerekse uygulanacak ısıl işlemlere önemli etkileri olamayacak küçük yüzeysel hatalar. Boruların boyutları. boyutsal ve geometrik toleransları. Metrik (mm) 80 100 125 150 200 250 300 350 İnç 3 4 5 6 8 10 12 14 Tablo 1.

2: Deniz sandığı elemanları isimleri 6 .2. Pompa emiş devrelerinde tıkanma ve kirlenmeyi önlemeye yönelik kullanılmaktadır. Aşağıdaki resimde deniz sandıkları açıklıkları görülmektedir. yüklü su hattı altındadır.37 SİYAH SAC ( St . Deniz Sandıkları (Sea Chest) Deniz sandıkları dış kaplamada. pompa ve boru devresi ile istenen sisteme gönderilir.1.2:Deniz sandığı Şekil 1.2.2:Deniz sandığı ölçüleri SIRA NU Number 1 2 3 PARÇA ADI Part Name GÖVDE ve KAPAK ( Body and Cover ) BORU ( Pipe ) FİLTRE ( Filter ) MALZEME Materials St . Resim 1.37 Sheet Iron ) DIN 2448 DİKİŞSİZ ÇELİK ( DIN 2448 Seamless Steel ) DELİKLİ SAC ( Perforated Sheet Iron ) Tablo 1. Buradan alınan deniz suyu.

7 .3.2.DN H h L k D 25 275 140 200 325 250 40 300 150 200 325 250 50 300 150 200 325 250 65 325 175 230 365 275 80 350 175 230 380 275 100 400 240 310 460 360 125 425 250 325 550 415 150 450 275 400 600 460 200 550 325 450 600 520 250 600 325 500 725 575 Tablo 1. hava borusunun bağlantısının amacı.3: Deniz sandıkları açıklıkları Deniz sandıklarına.3: Deniz sandığı (sea chest) 1. Şekil 1.Balast Pompaları (Ballast Pumps) Balast pompaları geminin tipine ve büyüklüğüne göre değişik yerlerde olabilir.3: Boyutlar ve bağlantı ölçüleri ( mm ) (dimensions and connection size) Resim 1. yapışan deniz canlılarını temizlemektir. Bazı gemilerde pompa dairesi olarak adlandırılan kısımda olurken bazı gemilerde ise ana güvertede bulunabilir. Hava firar borusunun amacı ise pompanın emdiği deniz suyunun oluşturmuş olduğu basınçlı havayı tahliye etmektir. Isıtma boru bağlantısının amacı buzlu denizlerde suyun içeride donmasını engellemektir.

bu bir dizayn hatasıdır. kıç.000 m3/h arasında değişir. çalıştığı yere ( göl. geminin belirlenen bölgelerine yerleştirilir. Genelde verimi yüksek olan santrifüj pompalar kullanılır.) göre dizayn edilir.Balast Tankları Balast tankları geminin baş.) ve taşıdığı yüke (sıvı. Derin tip balast pompası (Deepwell Ballast Pump) olarak adlandırılan pompaların debileri 100 m3/h ve 5. balast tankları. Bu boşluklar balast tankları olarak kullanılır. kuru vb. Gemilerde Marpol Kuralları gereğince kargo bölümlerinin dış kısımları çift cidarlı yapılır. Balast tesisatında genelde santrifüj ( merkezkaç) ve piston tipli pompalar kullanılır. İlgili standartlarda pompa seçimi ölçüteri ve gemi kullanım alanlarına göre tablolar halinde gösterilmektedir. Bu pompa geminin güvertesinde bulunan denge sağlayıcı bir eleman tarafından otomatik kontrol edilir. Balast pompaları geminin sancak ve iskele tarafındaki balast tanklarını doldurma ve boşaltma görevini yerine getirir.200 bar arasında çalışır. Ayrıca geminin balast devresinde dengeyi sağlayan bir yardımcı pompa da bulunur. 8 . Balast tanklarını baş. Pompalar 1. Pompalar hem doldurma hem de boşlatma işlemi için kullanılır.4: Derin tip balast pompası (deepwell ballast pump) 1. Gemiye uygulanan moment hesapları sonucunda. Tüm pompalar. Resim 1. Gemi başa trim yapmışsa.Gemide kullanılan pompalar kullanım yerleri ve amaçlarına göre çeşitli tiplerde kullanılır. balast tanklarının başlangıç ve bitimi kargo tanklarının başlangıç ve bitimiyle aynı olmalıdır. deniz vb. Geminin trimini düzeltmek için geniş hacimli olan baş pik tankı kullanılır. giriş. kıç ve kargo balast tankları olarak adlandırabiliriz. iskele ve sancak tarafında yer alan deniz suyu depolarıdır.2. çıkış ve dağıtım valfleri kumanda odası ve dıştan da doğrudan doğruya kumanda ve kontrol edilecek şekilde düzenlenmelidir. Gemiler genellikle kıça trimli yapılır. Özel bir durum yoksa. Balast tankının en az iki pompa tarafından doldurulup boşaltılması sağlanmalıdır.4. Geminin boyutuna.

5: Orta kesit balast tankı Şekil 1.Resim 1.4: Orta kesit balast tankı gösterilişi 9 .

Bununla beraber balast tanklarının seviyesini gösteren iskandil boruları koyulur. hava firarları güverte üstüne çıkarılır.Şekil 1. 10 .5: Gemideki balast tankları Balast tanklarının içine. balast tankları dolmazdı.25 katı olmalı. tank. pompa boru kesit alanının 1. içerideki hava sıkışmasından dolayı. pompa ile doldurulup boşaltılıyorsa. Balast tanklarının. Hava firar borusu tank içinden güverteye çıkarılmış olmasaydı. Klâs kurallarına göre balast tanklarına konulan hava firar borusunun çapı. pompa ile doldurulmuyorsa 50 mm çapından küçük olamaz kuralı uygulanmalıdır. balast tankının en ve boy uzunluklarına göre gereken sayıda hava firar boruları yapmak zorundayız.

Baş pik tankında açı kurtardığı için buna gerek duyulmamıştır. Resim 1.6: Orta kesit balast tankı hava firar gösterilişi 11 . gemi belli bir açıyla yattığı için hava firar topları ne kadar sızdırmazlık sağlasa da dalgalı denizlerde hava firarın denize girme riski vardır. kaz boyunu şeklinde gemi orta eksenine doğru götürülmesinin sebebi. Geminin stabilite hesaplarına göre hava firarının bordadan orta eksene doğru ne kadar içeride olacağı tespit edilir. Bu da gemin batmasına neden olur. Fribord kurallarına göre hava firarın kafa yüksekliği güverteden en az 760 mm en fazla 1300 mm yukarıda olması gerekir.6: Orta kesit balast tankı hava firar Şekil 1.Balast tanklarının hava firarları.

Aşağıdaki tabloda: Balast tanklarının hangi postalar arasında olduğu.Her balast tankında baş ve kıç olmak üzere iki adet hava firar borusu bulunmaktadır. Emiş ve çıkış hattının boru çapı. Hava firar tipleri gösterilmiştir. Hava firar borusunun et kalınlığı. 12 . Çap hesaplarına göre hava firar borusunun çapı.

Şekil 1. 13 . Borunun üzerinde delikler vardır.8: Balast tankı hava firar desteklenmesi Balast tanklarının içindeki suyun donmasını engelleyen bir sistem vardır. Oraya bir çizgi çizilerek baştan gelecek dalgaya karşı başa doğru olan tüm hava firar ve manikalar desteklenmek zorundadır.Tablo 1. Servis havasını boru içine verilmesi.4: Balast tankı hava firar göstergeleri Klâs kuralına göre gemi boyunun %25’i kadar baştan kıça doğru gidilir. suyu hareketlendirerek suyun donması engeller. Bunun için tankın içine bir boru indirilir. Bu boru kıç taraftan baş tarafa doğru ilerler.

Denge sağlandığında pompa duracaktır. Daha sonra sancak veya iskele tarafından birini seçerek ağırlık koyunuz.Gemi Dengeleme (Anti-Heeling) Sistemi Tankerlerde balast sistemine yardımcı olarak anti – heeling sistemi kullanılır.boşaltma veya diğer etkenlerden dolayı dengede kalmasını sağlayan anti-heeling sistemi ile donatılmışlardır.5. Şekil 1. Sancak ve iskele tanklarına eşit miktarda su ekleyiniz. ağırlık konan taraftaki tank suyunu diğer tarafa pompa yardımıyla. Seviye kontrol elemanı. Yaylı ayaklar üzerine oturtacağınız bölmeli deney seti. 14 . Özellikle yükleme ve boşaltma işleminde geminin dengesindeki değişimleri algılayarak gemiyi dengeye getirir. Fitings ve vanalardan oluşmaktadır. Sistemin çalışma prensibi.1. Sistem. görsel olarak kurulmasına yardımcı olacaktır.9: Anti-heeling system Aşağıda sistemin şematik gösterimi ve seviye kontrol elemanı gösterilmiştir.2. geminin güvertesindeki kontrol ünitesi ile kontrol edilir. Sistem: Sancak ve iskele tarafındaki tanklar. denge konumuna getirene kadar pompayı çalıştıracaktır. Güverte kontrol ünitesi. Kontrol üniteleri. Çift yönlü santrifüj pompa. gemiler yükleme .

Dizaynı basit ve güvenilir yapıdadır.heeling system bağlantısı 1. Enjektör memesini andıran nozulu sayesinde suyun basıncını 10 kata kadar yükseltebilir. Temizlik yapmak yeterlidir.Balast Ejektör (Ballast Ejector) Su fışkırtıcı pompalardır. Hareket eden bölümleri olmadığından bakımı kolaydır.6. Basıncı artan karışım su hızlı bir şekilde deniz sandıklarından denize atılır.11: Balast ejektör 15 .2. Yapıları huni biçimindedir. Hiçbir yağlama gerekmez. Basınçlı su (driving water inlet) ve balast suyu (emme flanşından alınır) olmak üzere iki giriş ve bir de boşaltma ağzı (discharge flange) vardır.Şekil 1.10: Anti . Şekil 1. Sular odada karışarak basınçları artırılır.

9’ dan faydalanınız. Öneriler Şekil 1. Şekil 1.11’ den faydalanınız.2’ den faydalanınız. İşlem Basamakları A4 kâğıdı üzerinde veya bilgisayar ekranında Deniz sandığının sembolik resmini çiziniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıdaki işlem basamakları ve önerileri dikkate alarak balast boru devresi elemanlarının sembol resimlerine ait uygulama faaliyetini yapınız. Anti-Heeling devresini resmini çiziniz. Balast ejektörünün sembolik resmini çiziniz. Şekil 1. 16 .

modülün sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 2 ( ) 3 ( ) 4 ( ) 5 ( ) DEĞERLENDİRME Yukarıdaki teste verdiğiniz cevapları. yanlış ise “Y” yazınız. Anti-Heeling sistem. Öğretmeninize danışarak. yükleme ve boşaltma işleminde geminin dengesindeki değişimleri algılayarak gemiyi dengeye getirir. Dreyn ve depolama tanklarında hava firarlar bulunacaktır. 1 ( ) Seperatör devresi limanlarda ve seyir esnasında geminin meyil ve trimini ayarlamamızı sağlayan sistemdir. eğer verilen bilgi doğru ise “D”. tekrar bilgi konularına dönüp eksiklerinizi gideriniz. ağırlık yapması ve gemi dengesinin sağlamasına yardımcı olması amacıyla gemi tanklarına taşınması zorunlu değildir. Eksikliklerinizi tamamladıktan sonra uygulamalı teste geçiniz. kıç. 17 . Balast suyunun.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki cümlelerde verilen bilgileri okuyunuz. Balast tankları geminin baş. iskele ve sancak tarafında yer alan deniz suyu depolarıdır. bu eksikliğin neden kaynaklandığını düşünerek arkadaşlarınızla tartışınız. Eksik konularınız varsa. Okuduğunuz her bir cümlenin başındaki parantezin içerisine.

KONTROL LİSTESİ Aşağıda balast boru devresi elemanları ile ilgili hazırlanan değerlendirme ölçütlerine göre yaptığınız çalışmayı değerlendiriniz. 18 . Gerçekleşme düzeyine göre “Evet . Deniz sandığının sembolik resmini çizdiniz mi? Anti-Heeling devresini resmini çizdiniz mi? Balast ejektörünün sembolik resmini çizdiniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Değerlendirme ölçütlerine göre “Hayır” cevabınız var ise öğretmenize danışarak modülün ilgili konularını tekrar edip eksikliklerinizi gideriniz. DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ 1. Tüm cevaplarınız “Evet” ise diğer öğrenme faaliyetine geçiniz. 2.Hayır” seçeneklerinden uygun olanı işaretleyiniz. 3.

Çok geniş çift dip tanklarına sahip gemilerde. yukarıda bahsedilen valfler yerine kullanılabilir.1. Her bir değiştirme tankı. İnternetten balast boru devreleriyle ilgili araştırma yapınız. Bunlar valf veya musluk bir ara konumda olduğunda safra suyu ve yakıt sistemleri arasında hiçbir bağlantı olmayacak şekilde düzenlenmelidir. Balast devreleri. uluslar arası denizcilik kurallarına uygun balast boru devreleri montaj resmini çizebileceksiniz. özel durumlarda. tankların alabandalarında da emiciler bulunmalıdır. gerekli koşullar sağlandığında. Değiştirme borusu bağlantıları.1. SOLAS kurallarını inceleyiniz. 2. tanktaki emici. ARAŞTIRMA Gemilerdeki balast boru devresini inceleyiniz. BALAST DEVRESİ MONTAJ RESİMLERİNİ ÇİZMEK 2. tankların baş tarafında da emiciler bulunmasını istenebilir. ısı ileten yağ ve yağlama yağı tanklarından geçemez. 19 .1. kendi ilgili sistemine ayrı ayrı bağlanmalıdır. Balast tanklarının uzunluğunun 30 m’ yi aştığı durumlarda. geminin elverişsiz trim ve meyil koşullarına rağmen tankların deniz suyunu boşaltılabileceği şekilde düzenlenmelidir. bu tanklar da aynı şekilde sintine sistemine bağlanır.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Bu faaliyet sonunda. kuru yük ambarları olarak kullanılması istendiğinde. içme suyu. Tankların dönüşümlü olarak balast suyu ve yakıt için kullanıldığı durumda.Genel Olarak Boruların Döşenmesi ve Boruların Standartları Balast tanklarındaki emiş ağızları. besleme suyu. ilgili sisteme L tipi tapalı üç yönlü musluklar. Balast tanklarının. altı açık musluklar veya değiştirme piston valfleriyle bağlanmalıdır.Balast Devresi Standartları 2.

boru devrelerinin.1. Enerji sağlanmasının yetersizliği halinde. perde. Devreler. Sızdırmazlık elemanları için yalnız dizayn sıcaklığında sürekli çalışmaya uygun ve ısı ileten yağa dayanıklı malzeme kullanımına izin verilebilir. Ayrılabilir boru bağlantılarının sayısı olanaklar elverdiğince en az tutulur.Meyil Dengeleme Düzeni 10°nin üzerinde meyil dengeleme düzeni aşağıdaki gibi yapılır: Bu maksatla ayrılan tankların arasına. öngörülen uzaktan kumandalı cihazların en az biri otomatik olarak kapanmalıdır. yaşam mahalleri. kumanda yerinde tip testi yapılmış son durumu gösteren indikatörle gösterilmelidir. uzaktan kumandasız olarak ve söz konusu bölme tarafında kalacak şekilde doğrudan baş pik perdesine düzenlenmesine izin verilebilir. egzost gazı ve ısı iletici sıvı borularının perde geçişlerinde. Buhar. Bu kumanda cihazları hep birlikte bir kumanda yerinde konumlandırılmalıdır. 20 . Perde ve güvertelerden geçişler. ısının perde içinde yayılmasına karşı yalıtılır. herkese açık oturma yerleri veya hizmet alanlarından geçirilmesine müsaade edilmez. baş itici dümen dairesi) bu kapama valflerinin. hava / yağ karışımları tehlikesizce uzaklaştırılabilecek şekilde düzenlenir. doğrudan çatışma perdesinde baş pikin içinde bir kapama valfi düzenlenir. meyil dengeleme pompalarının önünde ve arkasında olmak üzere birer kapama cihazı yerleştirilir. 2. Bu kapama cihazları ve pompalar uzaktan kumandalı olmalıdır. fribord güvertenin altında çatışma perdesinden geçtiği durumlarda. SOLAS kurallarına uygun olarak boru devrelerinin A veya B sınıfı bölmelerdeki geçişleri. Havalandırma tertibatı. Havalandırma vidalarına müsaade edilmez. Kargo ambarlarından geçen devreler hasarlanmayacak şekilde korunmuş olarak döşenir.2. Uygun bir devre yerleşimi ve özel esneme parçaları vasıtasıyla ısıl genleşme dikkate alınır.Yük gemilerinde. kargo mahallinden ayrılmış daima girilebilen bölmelerde (Örneğin. Kapama cihazlarının “kapalı” durumu. Devrelerin. bölme için belirlenmiş olan sıcaklığa dayanıklı olmalıdır. tercihen kaynaklı olarak döşenir. aşırı ısınmaya karşı uygun şekilde izole edilerek korunmalıdır. Fribord güvertesinin üstünden bir uzaktan kumanda bulunmalıdır. Baş pike doğrudan bitişik.

2. Acil durdurma için elektrikle çalışan yakıt pompaları. Pompalar. Hava firar kapama düzenleri için tanklar çift dip üzerinde yer alıyorsa. açık güvertenin yukarısında son bulan hava firar veya taşıntı boruları bağlanır. 2. Tercihen boğaz sızdırmazlık elemanının körüklü tip olduğu vanalar kullanılmalıdır. Hava firar ve taşıntı boruları dikey olarak döşenir.3. Dönüş devrelerindeki vanalar.1.5. boş bölümlere vs. geminin çalışma gereklerine uymalıdır.1.6. herhangi bir yağ sızıntısını güvenle akıtabilecek şekilde yerleştirilir.Hava Firar ve Taşıntı Boruları 2. Kargo ambarlarından geçen hava firar ve taşıntı boruları hasarlara karşı korunur. Genleşme tankını doldurmak için sistemin boşaltılmasında kullanılacak bir transfer pompası kullanılır. 21 . kazan brülörleri ile ısı iletici sıvı ve kargo pompaları.1. dreynler kendinden kapamalı tip olacaktır. bulundukları yerlerin dışında olmak üzere mümkün olduğunca gruplar halinde ve yangında dahi yanlarına yaklaşılabilir şekilde konumlandırılmış acil durdurma düzenlerine sahip olmalıdır.1. Vanalar PN 16'lık (pressure nominal-çalışma basıncı) bir anma basıncına göre yapılır.6. hava fanı motorları.2.Balast Pompaları Pompaların sayı ve kapasitesi. seperatörler. Birbirinden bağımsız iki sirkülasyon pompası bulunur. 2.1.1.Vanalar Yalnız sünek malzemeden yapılmış vanalar kullanılabilir. Pompaların basınç devrelerinde geri döndürmez vanalar bulunur.Yerleştirme Kural olarak bütün tankların en yüksek yerlerine. Vanalar erişilebilir yerlere konumlandırılır.Dreyn ve Depolama Tankları Dreyn ve depolama tanklarında hava firarlar ve dreynler bulunacaktır.4. açık güverte üzerinde sonlanacaktır. Dreyn tanklarının hava firarları. açık konumda emniyete alınır.

hasarlanma durumunda deniz veya yağmur suyunun doğrudan içeri girme tehlikesine neden olmayacak şekilde düzenlenir. Buraya balast sistemi için iki adet kilitsin sandıkları iskele ve sancak olmak üzere yapılmaktadır.Suyun girebileceği noktanın güverteden yüksekliği. Balast Şekil 2.1:Balast devresinde kilitsin sandıkları 22 . en derin yüklü su hattının yeterince yukarısında gerçekleşmelidir. Balast sistemi pompa dairesi makine dairesi bitim perdesi ile kargo perdesinin arasında kalan kısımdır. mümkünse fribord güvertesinin üzerinde olmalı. fakat bu birleşme.Balast Devresinin Çalışma Prensibi sisteminde baş ve kıç pik tankları sintine ve yangın sistemine bağlıdır. Balast tanklarının açık güvertede nihayet bulan hava firar boruları. Geminin dış kaplamasında yer alan birden fazla tankın hava firar ve taşıntı borularının birleşmesi. Balast pompalarını kimyasal tankerlerde makine dairesi içerisine koyamadığımız için. 2. fribord güvertesinde en az 760 mm üst yapı güvertelerinde ise en az 450 mm olmalıdır.2. ayrı bir pompa odası yapılmalıdır. akaryakıt taşıntı sisteminden ayrılabilmelidir. Bunun sebebi. geminin dış kaplamasının hasara uğraması durumunda tanklardan birinde sızıntı ortaya çıkarsa veya hasarın olduğu taraftaki yakıt veya suyun başka bir tanka akamayacağı şekilde. Değişimli olarak akaryakıt ve balast suyu taşınabilen tankların taşıntı boruları. makine dairesinden kargo tankları tarafına yangın riskine karşı buhar olsa dahi geçişi engellemektir.

kaynaklı birleştirme yapılarak. deniz sandıklarından alınır. Balast pompaları deniz suyunu.2:Balast pompası odası Sisteme deniz suyu. Deniz sandığı’ndan alıcı vanalar makine dairesinde kullanılan en büyük vanadır. parça borulardan da oluşturulur.Şekil 2. iki deniz sandığı arasında DN 250’lik ana deniz suyu hattı bulunur. Resim 2. alıcı hatları ile bu ana deniz suyu hattından bir kelebek vana kullanarak alır.1: Deniz sandıkları arası ana deniz suyu hattı ve alıcı vana 23 . Deniz suyu ana hattı hazır dirsek borular ve düz borular kullanılmanın yanında.

soğuk devrelerde ise lastik ortalı kompansatörler tercih edilir. Resim 2. gerekli esnekliği sağlayan kompansatörler ve emiş basıncını göreceğimiz manometre bulunur. pompa alıcı hattına flanşlı bağlantı ile monte edilir.Resim 2. 24 . Kompansatörler lastik veya çelik olabilir.2:Ana deniz suyu hattından balast pompalarına ayrılan kollar Pompa alıcı hattında sırası ile pislikleri ve çamuru tutmak için çamur sandıkları yer alır. Çamur sandığı boru bağlantısı. pompa ve çamur sandığı arasında flanşlı bağlantı ile monte edilir. Kapağı açılabilir bir mekanizmaya sahiptir. Kompansatör.3: Balast pompası alıcı hattında bulunan çamur sandığı Çamur sandığı ve pompa bağlantısında. Genellikle sıcak devrelerde çelik ortalı. Çelikten yapılmış olan bu sandıkların görevi ana hattan gelen kaba pisliğin pompaya girmesini engellemektir. Üzerinde ise sandığın havasını almak için bir küresel vana bulunur.

Boşaltılacak olan tankın vanası açıldıktan sonra. ana balast tanklarının doldurucu hattına gelir.5:Balast pompası basış hattında bulunan kompansatör ve geri döndürmez vana Balast pompasından basılan deniz suyu. Geri döndürmez vananın görevi pompa basış hattındaki suyun geri dönmesini engellemektir. Pompa basış hattında esnekliği sağlayan ve geri döndürmez vana ile pompa arasında bağlantı elemanı olan kompansatör bulunur. 25 .4: Balast pompası alıcı hattında bulunan kompansatör Pompa alıcı ve basış hattında.Resim 2. bu ana hattan pompa emiş ağzına olan bağlantı ile tank boşaltılır. Resim 2. Pompa tarafından alınan deniz suyu basış hattına geçer. kelebek vanalar kontrolü ile istenen balast tankına deniz suyu gitmesini sağlar. basınçları göreceğimiz manometreler bulunur. Bu hat tankların doldurulmasının yanı sıra boşaltılmasında da kollektör görevi yapar. Kaynaklı birleştirmelerle branşmanlar (yan kol) verilmiş olan bu hat.

Resim 2. basınçlı hava kullanılarak uzaktan müdahale edilebilir. Bu odadaki vanalar makine dairesinden kontrol edilir.Resim 2. Pnömatik vanaların kontrol ünitesi üzerinden istenen tankın vanası açılır.7: Uzaktan kumandalı pnömatik vanaların kontrol ünitesi ve vanalara giden hidrolik borular Uzaktan kumanda ile çalışan bu vanalar. 26 .8’ de görüldüğü gibi flanşlı bağlantı ile monte edilir. Vanaya kadar uzanan ince hidrolik borularla kontrol sağlanır.6: Balast tankları ana hattı Gemimizdeki çift dip balast tanklarının vanaları iki adet vana odasında toplanmıştır. vana odasının dışındaki balast tanklarına Resim 2. Basınçlı hava kullanılarak açılıp kapanabilir. Üzerinde bulunan motoru sayesinde.

Tüm gemi bünyesine dağıtılan yangın devrelerinde yangın vanaları ile gerekli yerlerde branşman alınır. yangın devresine verilir. esnekliği sağlayan kompansatör. Yangın tehlikesine karşı geminin çeşitli yerlerinde içerisinde 20 m’lik yangın hortumları bulunan yangın kutuları yer alır.Resim 2. Yangın pompası tarafından deniz suyu.9:Deniz suyunun geri döndürmez globe vanalar ile deniz sandığından dışarı atılması Makine dairesinde kullanılan diğer pompa çeşidi ise santrifüj yangın pompasıdır. Basış hattında yine balast pompası gibi kompansatör ve manometre yer alır. basınç gösteren manometre yer alır.8: Uzaktan kumandalı pnömatik vana Balast tanklarından emilen deniz suyu. Deniz suyunu. geri döndürmez globe vanalarla deniz sandığına verilir ve denize boşaltılmış olur. 27 . Resim 2. balast pompaları gibi deniz sandıkları arasında ki ana hattan ayrılan branşman ile alan yangın pompalarının emiş ağızlarında sırası ile çamur sandığı.

3.2.3: Baş pik balast devresi 28 .Baş Pik Balast Devresi Şekil 2.

Balast Pompa Odası Şekil 2.4.2.4: Balast pompa odası 29 .

Balast Tankları Boru Devresi WB BALLAST TANK 5 (PORT) WB BALLAST TANK 4 (PORT) Şekil 2.2.5.5: Balast tankları boru devresi WB BALLAST TANK 4 (STBD) 30 WB BALLAST TANK 5 (STBD) .

İşlem Basamakları Bilgisayar ekranında Baş pik balast devresi resmini çiziniz.3’ten faydalanınız.4’ten faydalanınız. Balast tankları boru devresi resmini çiziniz Öneriler Şekil 2. Balast pompa odası devre resmini çiziniz. Şekil 2. Şekil 2.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ ALİYETİ Aşağıdaki işlem basamakları ve önerileri dikkate alarak balast devreleri montaj resmine ait uygulama faaliyetini yapınız.5’ten faydalanınız 31 .

Gerçekleşme düzeyine göre “Evet / Hayır” seçeneklerinden uygun olanı işaretleyiniz. DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ 1. 32 . 2. Tüm cevaplarınız “Evet” ise diğer öğrenme faaliyetine geçiniz. Baş pik balast devresi resmini çizdiniz mi? Balast pompa odası devre resmini çizdiniz mi? Balast tankları boru devresi resmini çizdiniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Değerlendirme ölçütlerine göre “Hayır” cevabınız var ise öğretmenize danışarak modülün ilgili konularını tekrar edip eksikliklerinizi gideriniz.KONTROL LİSTESİ Aşağıda balast boru devre resmi yardımcı bağlantıları boru ön imalatı üretmek ile ilgili hazırlanan değerlendirme ölçütlerine göre yaptığınız çalışmayı değerlendiriniz. 3.

6. 2. DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ 1. Faaliyetleri ve araştırma çalışmaları sonunda kazandığınız bilgi ve becerilerin ölçülmesi ve değerlendirilmesi için kendinizi kontrol listesine göre değerlendiriniz. Bütün cevaplarınız “Evet” ise modülü tamamladınız.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Modül ile kazandığınız yeterliği aşağıdaki ölçütlere göre ölçünüz. Bu değerlendirme sonucuna göre bir sonraki modüle geçebilirsiniz. 33 . tebrik ederiz. 3. Öğretmeninizle iletişime geçiniz. Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır. Deniz sandığının sembolik resmini çizdiniz mi? Anti-Heeling devresini resmini çizdiniz mi? Balast ejektörünün sembolik resmini çizdiniz mi? Baş pik balast devresi resmini çizdiniz mi? Balast pompa odası devre resmini çizdiniz mi? Balast tankları boru devresi resmini çizdiniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Yapılan değerlendirme sonunda “Hayır” cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. 4. 5. Kendinizi yeterli görmüyorsanız modülü tekrar ediniz.

5. Y D Y D D 34 .CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ–1’İN CEVAP ANAHTARI 1. 3. 2. 4.

02.1986-40. Ankara. Gemi Boru Devreleri Tesisat Projeleri Sembolleri. 35 .KAYNAKÇA KAYNAKÇA TSE 4992.12.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful