P. 1
Avrupa Birliği Türkiye İlerleme Raporu 2005

Avrupa Birliği Türkiye İlerleme Raporu 2005

|Views: 16|Likes:
Published by Uğur Özkan

More info:

Published by: Uğur Özkan on Jul 14, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/20/2012

pdf

text

original

AB çevre politikası, mevcut ve gelecek nesiller için sürdürülebilir kalkınmanın teşvik
edilmesini ve çevrenin korunmasını amaçlamaktadır. Bu politika önleyici eylem,
kirleten öder ilkesi, çevre zararlarıyla kaynağında mücadele, ortak sorumluluk ve
çevrenin korunmasının diğer AB politikaları ile bütünleştirilmesi üzerine kurulmuştur.
Müktesebat, yatay mevzuatı, su ve hava kalitesini, atık yönetimini, doğanın
korunmasını, endüstriyel kirlenmenin denetimi ve risk yönetimini, kimyasal maddeler
ve genetiği değiştirilmiş organizmaları (GDO), gürültü ve ormancılığı da kapsayan
200’den fazla belli başlı yasal düzenlemeyi içerir. Müktesebatla uyum önemli ölçüde
yatırım yapmayı gerektirmektedir. Çevre müktesebatının uygulamaya konulması ve
yürütülmesi için ulusal ve yerel düzeyde güçlü ve iyi donanımlı bir yönetimin
bulunması zorunludur. Geçen İlerleme Raporundan bu yana atık yönetimi, gürültü
sektörü ve doğanın korunması alanlarında bazı ilerlemeler gerçekleştirilmiştir. Çevre
ile ilgili diğer sektörlerde müktesebatın aktarımında ise sınırlı bir gelişme sağlanmış
ya da esaslı bir gelişme görülmemiştir.

Yatay mevzuat alanında esaslı bir ilerleme kaydedildiği söylenemez. Türkiye Kyoto
Protokolünü hala onaylamamış, Espoo ve Aarhus Sözleşmelerine taraf olmamıştır.
Sera gazı emisyonu tahsis ticareti cetvelinin oluşturulmasının yanı sıra emisyon
ticaretine ilişkin mevzuatın kabulü konularında ilave çaba harcanması gerekmektedir.
Yatay mevzuatın uygulanmasında da halen ciddi ilave çaba harcanmasına

138

gereksinim duyulmaktadır. Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) ile ilgili mevzuatta
müktesebat ile büyük ölçüde uyum sağlanmış gibi görünmekle birlikte, sınıraşan
konularda iç hukuka aktarıma ve kamusal danışmanın ele alınmasına daha fazla
dikkat gösterilmesi gerekmektedir. Buna ek olarak, Stratejik Çevresel Değerlendirme
Direktifinin (SÇD-Directive) iç hukuka aktarılması çok erken bir aşamadadır ve özel
dikkat gösterilmesi gerekmektedir. Genelde, yatay mevzuatın iç hukuka aktarımı ve
uygulanması bir endişe kaynağıdır ve bu bağlamda ilave önemli çabalar harcanması
gerekmektedir.

Hava kalitesi ile ilgili olarak sınırlı bir ilerleme kaydedildiği söylenebilir. Endüstriyel
hava kirliliğinin ve konut ısıtması kaynaklı hava kirliliğinin denetimiyle ilgili tüzükler
kabul edilmiştir. Bununla birlikte, hava kalitesi çerçeve mevzuatının iç hukuka
aktarımı pek ilerlemiş değildir. Motorlu taşıt kaynaklı hava kirliliğine ilişkin mevzuatın
iç hukuka aktarımı oldukça ileri seviyededir. Tüketici Bilgi Direktifi tam olarak iç
hukuka aktarılmış ve Petrol ve Dizel Yakıtların Kalitesi Direktifi hemen hemen
tamamen iç hukuka yansıtılmıştır. Bununla birlikte, özellikle sıvı yakıtlardaki sülfür
miktarı ve değişken organik bileşik emisyonlar konularındaki direktiflerin iç hukuka
aktarımı olmak üzere ilave mevzuat kabul edilmesi ve hava kalitesinin artırılmasının
izlenmesini ve şekillendirilmesi dahil olmak üzere uygulamaya başlanması için
adımlar atılması gerekmektedir.

Hava kalitesi parametrelerinin izlenmesi Çevre ve Orman Bakanlığı ile Sağlık
Bakanlığının sorumluluğundadır. Sözkonusu iki bakanlığın izleme görevlerinde belirli
bir örtüşme bulunmaktadır. Genel olarak bakıldığında, hava kalitesine ilişkin
mevzuatın iç hukuka aktarımı ve uygulanması için önemli ilave adımlar atılması
gerekmektedir.

Kullanılmış pil ve akülere ilişkin tüzükte yapılan değişikliğin, tıbbi atığın kontrolü
tüzüğünün, katı atıklara ilişkin bir uygulama yönetmeliğinin ve bitki atık yağı ve zararlı
atıklar konusunda uygulama yönetmeliklerinin kabul edilmesiyle birlikte atık
yönetimine
ilişkin müktesebatın iç hukuka aktarılmasında bir miktar ilerleme
sağlandığı söylenebilir. Lağım atıkları ile ilgili olarak toprak kirlenmesinin kontrolüne
ilişkin uygulama yönetmeliği Mayıs 2005’te yürürlüğe girmiştir.

Çerçeve Direktif dahil birçok direktifin iç hukuka yansıtılması açısından atık yönetimi
alanındaki mevzuat ileri düzeydedir. Poliklorine bifeniller ve ömür sonu geri kazanım
araçları Direktiflerinde sağlanan ilerleme ise zayıftır. Elektrik ve Elektronik Alet
Atıklarına (EEAA) ilişkin mevzuat ise hazırlık aşamasındadır. Bazı Tehlikeli
Maddeler İçeren Elektrik ve Elektronik Aletlerin kısıtlanması Direktifi konusunda
herhangi bir ilerleme kaydedildiği söylenemez. Toprağa Gömme ve Atıkların Yakımı
Direktiflerinin iç hukuka tam olarak aktarılması için hala ilave çaba harcanması
gerekmektedir. Lisans verme, gözetleme, teftiş ve uygulamaya ilişkin Çevre ve
Orman Bakanlığının kapasitesinin güçlendirilmesi gerekmektedir. Bu sektöre yeterli
mali kaynak sağlanmalıdır. Genel olarak bakıldığında, uygulama için daha fazla çaba
harcanması ve ulusal atık yönetimi planının kabul edilmesi gerekmektedir.

Su kalitesi konusunda sınırlı bir ilerleme gerçekleştirildiği söylenebilir. İnsan tüketimi
için su konusundaki uygulama yönetmelikleri ve iyi tarımsal uygulama kuralları kabul
edilmiştir. Su kalitesi müktesebatının bazı yönlerini Türk mevzuatı zaten içermekle
birlikte, Nitrat ve İçme Suyu Direktifleri hariç, bu alanda iç hukuka aktarma düşük

139

kalmaktadır. Su Çerçeve Direktifi ile ilgili değişiklikler konusunda herhangi bir ilerleme
kaydedildiği söylenemez ve tam uyumu sağlamak amacıyla bu alanda katılıma kadar
önemli çaba harcanması gerekmektedir. Su Çerçeve Direktifi ve Topluluğun taraf
olduğu uluslararası sözleşmeler doğrultusunda sınıraşan sularla ilgili işbirliğinin
geliştirilmesi henüz başlangıç aşamasındadır. Su yönetimine ilişkin kurumsal çerçeve
karmaşık ve zayıftır. Uygulama ve uygulatma konularında yeterince garanti
sağlamamaktadır ve henüz nehir havzası tabanlı yönetim temelinde
örgütlenilmemiştir. Olası görev örtüşmelerinin, gereksiz tekrarların ve karışıklığın
önlenmesi açısından su yönetimi konusunda ilgili kuruluşlar arasındaki
sorumlulukların paylaşımına özel önem verilmesi gerekmektedir. Bu sektörde önemli
ölçüde yatırım yapılmalıdır. Genel olarak bu alanda iç hukuka aktarım ve uygulamaya
geçilmesi hala endişe kaynağıdır. Katılıma kadar tam uyum ve uygulama sağlanması
için önemli ölçüde çaba gerekmektedir.

Doğanın korunması alanında bazı ilerlemelerin kaydedildiği söylenebilir. Yabanıl
yaşamın korunması ve geliştirme alanlarının kurulmasına ilişkin bir dizi tüzük, yabanıl
soğanlı bitkilerin uluslararası ticaretine ilişkin izin ve bu ticaretin denetimiyle ilgili
bildiri ile avlanma ile ilgili bir dizi tüzük kabul edilmiştir. Bunlara ek olarak Doğu
Anadolu’da bir ulusal park kurulmuş ve uluslararası düzeyde önemli üç sulak alan
(RAMSAR alanları) oluşturulmuştur.

Doğanın korunması amacıyla bazı mevzuatın kabul edilmesine ve koruma
bölgelerinin ilanına karşın, yasal uyum ve uygulama çok düşük düzeyde kalmıştır.
Yaşam alanlarının hızlı bir biçimde yok olması endişeye yol açmaktadır. Doğanın
korunması konulu çerçeve yasa ile kuşlar ve yaşam alanları konulu uygulama
yönetmeliğinin kabul edilmesi gerekmektedir. Doğanın korunması ile bağı olan diğer
politika alanlarındaki mevzuata özel dikkat gösterilmesi gerekmektedir. Kurumsal
çerçeve karmaşık olup, çeşitli kurumlar arasında bölünmüştür. İlgili kurumlar
arasındaki sorumluluk paylaşımına özel önem verilmesine gereksinim duyulmaktadır.
Sonuç olarak müktesebatın iç hukuka aktarımı, uygulanması ve uygulatılması
konularında önemli ölçüde ilerleme sağlanması gerekmektedir.

Endüstriyel kirlenmenin denetimi ve risk yönetimine ilişkin bir ilerleme sağlandığı
söylenemez. İç hukuka aktarım ve uygulama çok düşük düzeyde kalmış olup sadece
Seveso Direktifinin bazı koşullarına ilişkin değişikliklerde sınırlı ilerleme
kaydedilmiştir. Genel olarak, tam uyum ve uygulama için kaydadeğer çaba harcamak
gerekmektedir.

Kimyasal maddeler ile ilgili herhangi bir gelişme olduğu söylenemez. Hayvan
Deneyleri Direktifi dışındaki diğer alanlardaki uyum düzeyi çok düşüktür. Mevcut
kapasite etkin uygulama için yetersiz olup geliştirilmesi gerekmektedir.

Genetiği değiştirilmiş organizmalar konusunda ilerleme kaydedildiği söylenemez.

Gürültü ile ilgili ilerleme sağlandığı söylenebilir. Çevre gürültüsünün
değerlendirilmesi ve yönetimine ilişkin uygulama yönetmeliği kabul edilmiştir. Genel
olarak uyum düzeyi ileri seviyededir, ancak uygulama için daha fazla çaba
harcanmasının yanı sıra gürültü haritasının ve eylem planlarının hazırlanması
gerekmektedir.

140

Ormancılık alanında sınırlı bir ilerlemeden söz edilebilir. Çevre ve Orman
Bakanlığınca çölleşme ile mücadele ulusal planının uygulanmasına ilişkin bir bildiri
yayınlanmıştır ve ulusal ormancılık stratejisi geliştirilmiştir. Türkiye orman konularıyla
ilgili gelişmiş, iyi bir yapıya sahiptir. Bununla birlikte, uygulama konusunda yoğun
çaba harcamak gerekmektedir.

Sonuç

Sadece atık yönetimi, doğanın korunması ve gürültü alanlarında bazı ilerlemeler
gerçekleştirilmiştir. Çevreyle ilgili müktesebatın iç hukuka aktarım genel düzeyi
düşüktür, ancak atık yönetimi ve gürültü alanlarındaki uyum düzeyi ileridir. Çevreye
ilişkin müktesebatın uygulanması ve uygulatılması alanlarındaki zayıflık halen önemli
bir endişe kaynağıdır. Çevreyle ilgili müktesebatta ve Birliğin taraf olduğu uluslararası
sözleşmelerde belirtilen sınıraşan sorunlara özel önem verilmesi gerekmektedir.

Türkiye’nin çevrenin korunması gereksinimlerini tüm diğer politikaların tanımlanmaları
ve uygulanmaları ile bütünleştirmesi ve sürdürülebilir kalkınmanın teşvik edilmesi için
adımlar atması gerekmektedir. Ayrıca, idari kapasiteyle çevre politikalarının
uygulanmasına müdahil kurumlar arasındaki eşgüdümü sağlayan mekanizmaların
güçlendirilmesine özel önem verilmesi gerekmektedir. Çevre müktesebatının
uygulanmasının temini için önemli ölçüde yatırım yapılması gerekmektedir. Bu
bağlamda, bütün yeni yatırım projelerinin AB çevre müktesebatı ile uyumlu olması
gerektiğinin altının çizilmelidir.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->