efnboJeer mJejep³ee®ee Ketve

He´yeesOevekeÀej þekeÀjs ke=Àle

efJeefvece³e ÒekeÀeMeve

met®evee : Òemlegle HegmlekeÀ ns ÒeyeesOevekeÀej kesÀMeJe þekeÀjs ³eeb®³ee efueKeeCee®ee keÀener Yeeie Deens. efnboJeer mJejep³ee®ee
Ketve ³ee mJeleb$e veeJeeves ns HegmlekeÀ efueefnuesues veener. lemes®e ns HegmlekeÀ Jee®ekeÀeb®³ee mees³eermeeþer efouesues Deens. ³ee
HegmlekeÀeleerue celeebMeer ÒekeÀeMekeÀ peyeeyeoej DemeCeej veener.

He´keÀeMekeÀer³e
ÒeyeesOevekeÀej kesÀMeJe meerleejece þekeÀjs ns KejesKej®e ÒeyeesOevekeÀej nesles. l³eeb®³ee pJeueble uesKeveeves ye´ecnCe ceb[Uer
Hesìtve Gþle Demele DeeefCe keÀener ueeskeÀ l³eebvee efpeJes ceejC³ee®eer OecekeÀerner osle Demes. lejerner l³eebveer keÀesCeeueener ve [ieceielee
Fefleneme mebMeesOeve kesÀues. ÒeyeesOevekeÀej þekeÀjs cejeþer Deeqmceles®es Jeerj nesles. l³eeb®³ee ÒeKej uesKeveerletve l³eebveer mel³e Fefleneme
efueefnuee. Del³eble HejKe[ Yee<esle me[slees[ efJe®eej ceeb[C³ee®eer l³eeb®eer Keeme Mewueer DeefÜleer³e Deens. l³eeb®³ee efueKeeCeeuee
meeceeefpekeÀ ¬eÀebleer®³ee Feflenemeele cenlJeHetCe& mLeeve Deens.
efMeJeepeer cenejepeebveer cejeþer mJejep³ee®es kebÀkeÀCe neleele yeebOetve Del³eble DeuHeeJekeÀeMeele oKKeveceOetve cegmeueceeveer
meÊes®es G®®eeìve keÀªve SkeÀ veJes mJejep³e mLeeHeve kesÀues. l³eebveer DeefJeÞeeble Òe³elve keÀªve Metv³eeHeemetve ye´cn GlHeVe keÀjeJes
l³eeÒeceeCes mJejep³ee®eer mLeeHevee keÀªve cejeþîeeb®ee #ee$eOece& DeefOekeÀ GpJeue kesÀuee. efMeJeepeer cenejepeebveer kesÀ JeU
meeJe&peefvekeÀ jeä^er³e YeeJevesves mJejep³e mLeeHeves®ee GHe¬eÀce kesÀuee DeeefCe ®eejner JeCee¥vee „cenejeä^er³e‟ ³ee SkeÀe®e met$eele
DeesJeC³ee®ee Òe³elve kesÀuee. Dee³eg<³eYej ceesieueebMeer Peie[tve efMeJeepeer cenejepeebveer mJejep³e mLeeHeve kesÀues. ns efnboJeer mJejep³e
HesMeJeeF&ves ceeleerle efceUefJeues. Dev³ee³e, Del³ee®eej keÀjCeeN³ee HesMeJeeF&®ee Go³e Peeuee. HesMeJ³eebveer efnboJeer mJejep³e ceeleerceesue
kesÀues DeeefCe Fbûepeebveer efnbogmLeeveeJej jep³e kesÀues.
’efMeJeepeermeejK³ee DeJeleejer Hegª<eeves p³ee ceeleerle pevce Iesleuee, leer peele pejer ®eeb[eUeHes#ee nuekeÀer Demeueer,
lejer ye´ecnCeebme JebÐe Peeueer. HeCe efMeJeepeer®eer DeeF& peeOeJe kegÀUeleerue Je peeOeJe ns ³eeoJe, DeLee&le Demmeue #eef$e³e.

p³ee kegÀUe®ee Je ³eeoJee®ee mebyebOe Peeuee les ner Demmeue #eef$e³e kegÀU Demeues Heeefnpes. lesJne Yeesmeues Jeiewjs meJe& „cejeþs‟
cnCeefJeCeejer peele Demmeue #eef$e³e nes³e. l³eeme Metê cnCetve efkebÀJee kegÀCeyeì cnCetve pej DeefJe®eejeves ye´ecnCe ieeefueÒeoeve
keÀjleerue, lej HegÀkeÀì ceesþîee Jeeioes<eeme Hee$e nesleerue.“
pej cenejeä^ ye´ecnCe Keesìîee ye´ecnCelJee®ee nÆ Oeªve #eef$e³eeme DeLee&le yengpeve meceepeeme ueesUefJeC³eele
Heenleerue, lej peer Deece®eer cenejeä^Yetceer DeepeHe³e¥le keÀOeer®e leoefYecele ogjeûener peeleerYesoe®es ceensj Peeueer veener, leer leMeer
Heg{s nesC³ee®ee mebYeJe veener. lesJne #eeef$e³ekeÀ yengpeve meceepe l³eeme Gueì ueesUJetve ueeJeerue. HegÀues -Meent-Deebyes[keÀj ³eeb®³ee
efJe®eejeves lees peeiee nesle Deens.
„efnboJeer mJejep³ee®ee Ketve‟ DeLee&le „MebYej Je<ee&HetJeea®es cenejeä^‟ ns HegmlekeÀ ÒekeÀeefMele keÀjC³ee®ee JesieUe®e Deevebo
Deens. Jee®ekeÀ ³ee HegmlekeÀe®eer ceeieCeer keÀjleerue ³eele lej MebkeÀe®e veener.

ûeeceC³eeb®ee meebÐele Fefleneme (#eef$e³e cejeþs) : uesKekeÀ - ÒeyeesOevekeÀej þekeÀjs

efnboJeer mJejep³ee®ee Ketve
DeLeJee

MebYej Je<ee&HetJeea®es ceneje<ì^
ne ie´bLeueJekeÀj®e He´efme× keÀ©. efveefJe&keÀej ef®eÊeeves ³ee He´keÀjCeeyeÎue GHeueyOe Fefleneme Heeefnuee lej Demes
Dee{Utve ³esF&ue keÀer cejeþer jep³ee®ee keÀe³e efkebÀJee ogmeN³ee keÀesCel³eener jep³ee®ee keÀe³e p³eeJesUer Nneme neslees l³eeJesUer l³ee®eer
keÀejCes ner leelkeÀeueerkeÀ vemeleele. l³ee keÀejCeeb®es yeerpe Het Jeer&®e Hesjues iesuesues Demetve, l³ee®eer HeeUscegUs ®eebieueer KeesueJej
peeTve ªleueer cnCepes ceie leer keÀeueJeMeeled l³ee jep³ee®ee Hee³ee GueLetve ìekeÀC³eeme meceLe& nesleele. ³ee®e v³ee³eeves
ÒeleeHeefmebne®³ee efmebnemevee®ee Hee³ee DeeOeeR®e DeveskeÀ Üwlee®³ee Oegjbieìîeebveer HeesKeªve HeesKeªve Deieoer HeeskeÀU keÀªve þsefJeuee
neslee. DeLee&le Fmì Fbef[³ee kebÀHeveer®³ee cenlJekeÀeb#eer ceglmeÐeebvee „let veener lej legPee yeeHe‟ DeMee meyeyeerJej í$eHeleer®³ee
efmebnemevee®³ee ®eejefn lebie[îee GHeìtve HesÀketÀve osCes HeÀejmes keÀþerCe iesues veener. l³eeJesU®eer ÒeleeHeefmebne®³ee efJeª× megÒeefme×
ef®elHeeJeve Dee³eeiees yeeUepeerHeble veelet®³ee meuu³eeves ®eeueCeejer Menepeer GHe&À DeeHHeemeensye cenejepeeb®eer keÀejmLeeves DeeefCe
HesMeJ³eeb®³ee í$eeKeeueer ef®elHeeJeve meceepeeves meeleejkeÀj í$eHeleer®ee GIe[ GIe[ ®eeueefJeuesuee êesn Je íU F. DeveskeÀ
DeelceIeelekeÀer ieesäer pej veerì ue#eele Iesleu³ee lej cejeþer jep³ee®³ee Nnemeeme ÒeYegb®eer ûeeceC³es keÀejCeerYetle Peeueer ne
jepeJee[îee®ee efme×eble efkeÀleer Oee[meer DeeefCe celmejer þjlees, ns meebieCes vekeÀes®e.

ne ûebLe Deece®³ee neletve efueefnuee®e peeT ve³es. efuentve Peeuee lejer efveoeve Òeefme× nesT ve³es. cnCetve Deece®³eeJej veeveeefJeOe mebkeÀOee®eer Ye=iet ®e¬esÀ

HesÀkeÀC³eele ³esle Deensle. efyevemener®eer Kegvee®³ee Oeceke̳eeb®eer He$es ceOetve ceOetve ³esle®e Demeleele.

í$eHeleer®³ee lekeÌleeuee Deeletve HeesKejCeejer ef®elHeeJeve veeskeÀjMeener®eer JeeUJeer DeeHeu³ee Iejele ³esT osC³eele Þeer.
Meentí$eHeleeRveer Je ef®eìCeermeebveer peer Iees[®etkeÀ kesÀueer efleLes®e He³e&Jemeeve cejeþer mJejep³ee®³ee Nnemeeme keÀejCeerYetle keÀmes
Peeues. ³eeyeÎue ûeBì [HeÀ®eer keÀyegueer Hene:õ
“The chain by which the craty Brahmins thereafter contracted the powers of Shahu
maharaja and made the successive Satarkars merely the nominal powerless kings, had its
first link thus coined and made strong by Shahu himself.”

v³ee. jeve[s ns®e meebieleele :õ
’Heg{s meJe& keÀejYeej meeleeN³eentve HegCes cegkeÌkeÀeceer vesu³eeJej Jejerue meJe& DeefOekeÀej efHe{erpeele Peeues; HeCe les DeefOekeÀej
yeeUieCeeN³ee ueeskeÀeb®es jepemLeeveceb[Uerle Jepeve He[sveemes Peeues l³eeb®³ee Debieer ³ee jep³eeb®³ee veeJeeJej HesMeJes pees DeefOekeÀej
ieepeefJele, lees OeejCe keÀjC³ee®eer ³eesi³elee veJnleer. veeJeeves jepes cee$e, HeCe l³eeb®³ee JeeieCegkeÀerJej Deieoer mekeÌle osKejsKe Demes.
HesMeJ³eeb®³ee neleeleerue yeengueer cnìues lejer ®eeuesue. HesMeJ³eebuee DeefOekeÀeN³ee®³ee efouesuee meveoe jÎ JneJ³ee cnCetve oceepeerves
Heg<keÀU KeìHeì kesÀueer. HeCe leer J³eLe& iesueer. veblej meeleej®³ee jepeeme lesLeerue efkeÀuu³eele DeìkesÀle þsJeues Je veeskeÀj®eekeÀj,
iee[erYee[s Jeiewjs®³ee Ke®ee&keÀefjlee leerme npeej ªHe³eeb ®eer l³ee®³eekeÀ[s vesceCetkeÀ Peeueer. ³eeÒeceeCes meeleej®es jepes yebefoJeemee®es
cenÎg:Ke Yeesieerle jeefnues.“ ce. me. G. He=. 183.

³ee®e cegÐeeJej Þeer³egle ceeOeJejeJe uesues cnCeleele:ö
’meeleejkeÀj í$eHeefle ÒeleeHeefmebie ³ee®³ee HeoYe´ÿlesu ee cetU keÀejCe keÀe³emLe ÒeYet ns ner efJeOeeve Jejerue eflevner
efJeOeeveebÒeceeCes®e DeeYeemeelcekeÀ efomeles.
³ee ÒekeÀjCeemebyebOee®es lelkeÀeueerve keÀeieoHe$e Heenlee Demes efometve ³esles keÀer, ³ee keÀeceele ÒeleeHeefmebn cenejepeebJej
iewjmecepegleerves, Je ueyee[ ueHebÀies ueeskeÀeb®³ee mJeeLe&meeOet meebieC³eeJej Je l³eebveer Keje cnCetve Heg{s DeeCeuesu³ee uesKeer HegjeJ³eeJej
YejJemee þsJetve, l³eebvee Heo®³egle keÀjC³eeceO³es, l³eeb®³eeJej Yeejer peguetce Peeuee. Demes ÒekeÀej lesJneÒeceeCes®e DeueerkeÀ[sner
veenerle Demes veener ³ee®ee oes<e l³eeJesU®es efoJeeCepeer yeeUepeerHeble veelet, ÒeleeHeefmebn cenejepeeb®es yebOeg -l³eeb®³ee Heo®³egleervess
mJeeLe& meeOetve ieeoer efceUeuesues-DeeHHeemeensye cenejepe Je Flej HelHe#eer³e ceb[Uer ³eeb®³eekeÀ[s efJeMes<e ³eslees. l³eeJesUer
keÀe³emLeebJejerue ûeeceC³e GHeefmLele Peeuesues nesles, Je l³eeb®³eele ÒeleeHeefmebn cenejepeebveer keÀe³emLeeb®ee He#e Ies leueener Demesue;
HeCe ÒeleeHeefmebn cenejepeebJejerue oes<eejesHeemebyebOeeves keÀe³emLe ceb[Ueruee oes<e ueeJeC³eeuee Hegjsmee HegjeJee efkebÀJee SsefleneefmekeÀ
meeOeve GHeueyOe veener. meeleej®³ee ieeoerJeªve ÒeleeHeefmebn cenejepe Heo®³egle keÀjC³eele Deeues, l³ee®eÒeceeCes efmebOe Òeebleeble
Lees[îee Je<ee&veblej- keÀenermee l³ee®e ceemeu³ee®ee ÒekeÀej Ie[tve Deeuee. efmebOeÒeeble Fbûepeebveer keÀeyetue®³ee Heefnu³ee ceesefncesveblej
Keeuemee kesÀuee. l³eeJesUer KewjHetj®es ceerjDeueer cegjeoKeeve ³eebvee l³eebveer neleer Oejues nesles. ³ee JesUer l³eebveer FbûepeebMeer ®eebieuee
meueesKee kesÀuee neslee, Je l³eeb®es Demes þjues nesles keÀer, ue{eF&®³ee HetJeea DeueercegjeoKeeve ³eeb®³eekeÀ[s pees Òeebl eYeeie neslee lees
l³eeb®³eekeÀ[s keÀe³ece jneJee, Je l³eebvee l³ee efmebOe Òeebleele Deûesmej ceerj mecepeues peeJes. efmebOeÒeeble Keeuemee nesTve meJe&$e
efmLejmLeeJej Peeues. keÀeyetue®eer HeÀewpe Hejle Deeueer. Fbûepeeb®ee ®eebieuee pece yemeuee. veblej efpebketÀve Iesleuesu³ee SkeÀe ceerje®³ee
meebieC³eeJeªve, ceerjDeueer cegjeo ³eebveer DeeHeu³ee JeemleefJekeÀ nkeÌkeÀeHes#ee peemle Òeeble oeyeuee Deens DeMeeyeÎue keÀece ®eeueues.
DeKesj l³eebveer Heefnu³ee ceerjebMeer JeeìCeer®ee len Peeuesuee neslee l³eeble efueefnuesu³ee ieeJee®³ee SsJepeer ceerj Deueer cegjeo ³eebveer les
les leeuegkesÀ oeyeues Deensle, Je les DeeHeues Deensle Demes keÀjC³eemeeþer lene®³ee keÀueceeble HesÀjHeÀej kesÀuee Deens, Demes þjJetve
lesJe{e Yeeie Hejle keÀe{tve Iesleuee Je l³eeb®ee yeje®emee DeHeceevener keÀjC³eele Deeuee. leelHe³e& DeMee ieesä er megJ³eJeefmLele Je
efoJemeWefoJeme yeUeJele Je Jee{le peeCeeN³ee jep³eeblener Ie[tve ³esleele. HeCe l³eeb®³eemeeþer SKeeÐee efJeJeef#ele Jeiee&u ee efkebÀJee
peeleeruee oes<eer OejCes ³eesi³e veener.“ efJe. %ee. efJe. SefÒeue 1919
keÀuece 18 He=. 41 ³esLes jepeJee[s þCekeÀeJetve osleele keÀer ’³ee%eJeuke̳e mce=leerle „keÀe³emLe ve efn efJeéemesle‟ Demes
Jeeke̳e Deens.“ ³ee%eJeuke̳ee®³ee Òe®eefuele efvejefvejeȳee Òeefle Deecner leHeemetve Heeefnu³ee, HeCe l³eele Jejerue „efJeefOeJeeke̳e‟
Deecneuee kegÀþsner meeHe[ues veener. keÀoeef®ele Deece®eer vepej®etkeÀner Demesue. jepeJee[îeebveer lemeoer IesTve DeY³eeme Je MueeskeÀ
efouee Demelee lej yejs nesles. HeCe l³eeJeªve SkeÀ lejer meceeOeeve Deens keÀer, p³eeDeLeea ’³ee%eJeuke̳emce=leer Je leerJejerue
efJe%eeveséeje®eer ìerkeÀe ceneje<ì^ele Hegjeleve keÀeueeHeemetve ÒeceeCeele Oejleele“ Demes jepeJee[s cnCeleele, l³eeDeLeea vecekeÀnjece
keÀe³emLeeb®ee Fefleneme ³ee%eJeuke̳ee®³ee HetJeea yeje®e Òeefme× Demeuee Heeefnpes; l³eeefMeJee³e Hegjeleve keÀeueeHeemetve ÒeceeCe
Demeuesu³ee ³ee ûebLeele ns efJeefOeJeeke̳e Deeues®e vemeles. efMeJee³e meve 1628®³ee HeueerkeÀ[s jepeJee[îeebvee pees DebOeej efomele
neslee, l³ee DebOeejelemeg×e keÀe³emLeeb®³ee FeflenemeeyeÎue ns efJeefOeJeeke̳e kegÀueeyee®³ee oeb[er ÒeceeCes l³eebvee Dee{Uues
cnCeeJe³ee®es! keÀe³emLeebvee efJeéeemeIeelekeÀer þjefJeCeeje ne jepeJee[îeeb®ee ³ee%eJeuke̳e keÀesCe Demesue lees Demees. HeCe

³ee%eJeuke̳emce=leer DeO³ee³e 1, MueeskeÀ 333 cee$e Demes mHe<ì meebiele Deensle keÀer, ’®eesj ¢ä IeelekeÀer ueeskeÀebHeemetve $emle
Peeuesu³ee Òepes®es mebj#eCe keÀe³emLeebveer®e kesÀues.“ keÀe³emLe efJeéeemeen& Deensle keÀeR efJeéeemeIeelekeÀer Deensle, ³ee®eer mee#e
Ðee³euee jepeJee[s Giee®e Fleke̳ee Hegjeleve keÀeUe®³ee DebOeeN³ee ³egieele OeeJele iesues! Deepe®eer efye´ìerMe ³ee%eJeuke̳emce=leer
Heeefnueer lej keÀe³emLe ve efn efJeéemesled ®³ee SsJepeer

ef®elHeeJeveb ve efn efJeéesmesled
Demes efJeefOecee$e npeejes oHlejebletve Dee{Usue. Òee®eerve Feflenemeeleerue ieesäer keÀe{tve Giee®e keÀesUmee
keÀMeeuee GieUeJee? Òe®eefuele HeefjefmLel³evegªHe meO³ee®ee Fefleneme keÀe³e Deens DeeefCe efvejefvejeȳee peeleeR®eer Je=Êeer keÀMeer
Heeueìueer Deens, ³eekeÀ[s®e meJee¥veer ue#e ÐeeJes! Demes Deece®es efkeÀl³eskeÀ ef®elHeeJeve efce$e Deecneuee vesnceer GHeosMe keÀjerle
Demeleele. cnCetve®e l³ee GHeosMeeuee ceeve osTve Deecner cnCelees keÀer Òeeef®eve ³ee%eJeuke̳eeb®³ee DeeefCe HejeMejeb®³ee mce=efle
Heeefnuesu³ee yeN³ee. ³ee%eJeuke̳eeb®³ee mce=l³eeOeejs jepeJee[îeebveer Heg{s Demee ceefleceeLe& keÀe{uee keÀer, ’cene[eHeemetve
pebefpeN³eeHe³e¥le®³ee ìeHetle ®eebêmesveer³e keÀe³emLe Je cegbyeF&Heemetve oceveeHe³e¥le HeeleeCes ÒeYeg SJe{er oesve kegÀUs lesJe{er
efMeueenejeb®³ee Deceoeveerle keÀeskeÀCeele Deeuesueer Dee{Uleele. yeekeÀer cenejeä^e®³ee Flej meJe& Òeebleele keÀe³emLeebvee
HekeÌkeÀe keÀeì efceUeuesuee efomelees.“

ns ®eebêmesveer³e HeeleeCes ÒeYet keÀesCe? Deece®³ee lej HeenC³eele ner peele veJeerve®e Deeueer. cegbyeF&keÀj HeeleeCes ÒeYeg DeeHeCeeme ’®eebêmesveer³e HeeleeCes ÒeYet“ keÀOeer®e

cnCeJeerle veenerle DeeefCe l³eeb®³ee Feflenemeelener ns veeceeefYeOeeve l³eevee ueeJeuesues efomele veener. lesJne jepeJee[îeeb®³ee efJeéeefce$eer me=äerleerue ne SkeÀ veJeerve peel³eglHeleer®ee
Yeeie efomelees.

HesMeJeeF&leu³ee íUebvee kebÀìeUtve HegC³eeleerue keÀe³emLe ÒeYeg ceb[U meeleeje, veeieHetj, ye[esos, iJeeuesj, osJee®e, Fbot j,
cegª[pebefpeje Jeiewjs efþkeÀeCeer efveIetve iesu³ee®es FeflenemekeÀeb®e ceeefnle®e Deens®e. ³ee mebmLeeveele keÀe³emLeeb®eer keÀe³e YejYejeì
Peeueer, l³eeb®ee efkeÀleer Yeei³eeso³e Peeuee DeeefCe ³eebHewkeÀer efkeÀl³eskeÀ mebmLeeveeb®eer HeÀemeeJej ueìkeÀuesuee ceeve kesÀJeU keÀe³emLe
efoJeeCeeb®³ee®e DekeÌkeÀueng<eejerves JesUesJesUer keÀMeer meHeÀeF&le mees[efJeueer iesueer, ³ee®ee Fefleneme MeesOee³euee HeÀej otj peeJe³eeuee
vekeÀes. Deepener ³ee mebmLeeveeletve keÀe³emLe ÒeYetb®ee efpelekeÀe YejCee Deens, eflelekeÀe jepeJee[îeebveer DeeKetve þsJeuesu³ee #es$eelener
veener, ns DeebOeȳeeueemeg×e efomeCeejs Deens. ³ee #es$eeJ³eefleefjkeÌle cenejeä^e®³ee Flej Yeeieele keÀe³emLeebvee HekeÌkeÀe keÀeì
efceUeuee Demesue lej lees ceie keÀesþs? Deepener cenejeä^eleu³ee DeeefCe cenejeä^e®³ee yeensjerue meJe& mJeosMeer mebmLeeveeletve
®ee.keÀe. ÒeYet®e efoJeeCeeefo cenlJee®³ee peei³eeJej Depetve PeUkeÀle Deensle DeeefCe Flej peeleerleerue DeefOekeÀeN³eebHes# ee Òel³eskeÀ
opee&®³ee Keel³eeletve keÀe³emLe ÒeYet keÀeceieejeb®eer®e mebK³ee DeefOekeÀ Dee{Ules. HeÀej lej keÀe³e HeCe efye´ìerMe efj³eemeF&le cegvmeHeÀer
ceeceuesoejer®³ee peeieebJej keÀe³emLe ÒeYetb®³ee vesceCetkeÀe DeefuekeÀ[s (?) HeÀej Peeu³ee Deensle cnCetve je. je. vejeefmebn ef®ebleeceCe
kesÀUkeÀj ³eebveer DeeHeu³ee „cejeþs DeeefCe Fbûepe‟ ³ee HegmlekeÀele DeÒel³e#e Keso³egkeÌle GÃieej keÀe{ues Deensle. keÀe³emLe ÒeYetb®eer
peele pej ³ee%eJeu³ekeÀeb®³ee HegJeer&Heemetve „ve efn efJeéemesle‟ FlekeÀer vecekeÀnjeceer nesleer. lej DepetveHe³e¥le mJeosMeer mebmLeeveeletve
DeeefCe efye´ìerMe efj³eemeleerle keÀe³emLeebvee DeefOekeÀeje®³ee peeiee osC³eele mebmLeeefvekeÀeb®ee DeeefCe efye´ìerMe DeefOekeÀeN³eeb®ee pees
efJeMes<e Dees{e Deens, lees keÀe³e l³ee l³ee mebmLeeefvekeÀeb®ee cetKe&HeCee cnCetve keÀer keÀe³e? Deepe He³e¥le mJeosMeer mebmLeeefvekeÀebMeer

êesn keÀjCeejs efkebÀJee kegÀìerue veerleerves l³eeb®³ee DeefOekeÀeje®ee mJeeHenej keÀjCeejs efkeÀleerkeÀmes keÀe³emLe jepeJee[îeeb®³ee [e³ejerle
veceto Deensle? ceunejjeJe iee³ekeÀJee[eb®³ee yeb[e®³ee JesUer jecejeJe DeeHeueer HeÀCeMeebveer®e iee³ekeÀJee[er Jee®eefJeueer. keÀeþsJee[
efoJeeCepeer®ee Feflenemener eflelekeÀe®e GpJeue Deens. Fbotj, Oeej, osJeeme, iJeeuesj F. mebmLeeveebyeÎueefn keÀe³emLe ÒeYet
DeefOekeÀeN³eeb®eer mJeeceerefveÿs®eer keÀeceefiejer þUkeÀ þMeeble Òeefme× Peeuesueer®e Deens. ceunejjeJe iee³ekeÀJee[eb®es meeLeeroej cnCetve
p³ee 32 ¢ä DeeefCe keÀejmLeeveer ueeskeÀeb®eer ³eeoer je. ueeskeÀefnleJeeoerbveer (Yeeie 1, He=. 125 Jej) efoueer Deens, l³eele SkeÀe
lejer keÀe³emLee®es veeJe jepeJee[s oeKeJetve osleerue keÀe³e? (Yeeie 1, He=. 151-52 Jej) uees. efn. veeR HesMeJeeF&®³ee keÀeUeleerue
megÒeefme× ¢ä ueeskeÀeb®eer ceeefnleer efoueer Deens, l³eele (1) iegueece keÀeoj (2) mepexjeJe meKeejece Ieeìies (3) efmeoesp eerjeJe
DeeHHee osmeeF& efveHeeCekeÀj (4) nefjHeble YeeJes DeeefCe (5) HejMegjeceHeble ÒeefleefveOeer, ner veeJes efouesueer Deensle! ³eele keÀesCe
keÀe³emLe Deens lees jepeJee[îeebveer®e oeKeJeeJes. SketÀCe DeeHeu³ee celmejer keÀuHevesuee Yee[es$eer ³ee%eJeuke̳ee®ee Hesn jeJe Ieeuetve
jepeJee[îeebveer keÀe³emLe ÒeYet meceepeeJej pees efJeéeemeIeelekeÀerHeCee®ee DeejesHe DeeCeuesuee Deens, l³eeuee SsefleneefmekeÀ HegjeJee
cegUer®e veener. DeLee&le ne DeejesHe cnCepes ®eeb. keÀe. ÒeYet peeleer®eer

Meg× yeoveeceer nes³e,
Demes cnCee³euee keÀener njkeÀle veener. ®eeb. keÀe. ÒeYet peeleerleerue SkeÀefn Fmece Deepe Deboceeve yesìele HeeC³ee®eer efMe#ee
YeesieC³eeme iesuesuee veener, SKeeÐeeJej jepekeÀer³e Ketvee®ee DeejesHe Deeu³ee®es keÀesCee®³ee SsefkeÀJeele veener. Deueerk eÀ[s jepekeÀer³e
mJe©Hee®³ee efkeÀleerlejer ceesþceesþîee ®eUJeUer Peeu³ee, Hejbleg SkeÀner keÀe³emLe ÒeYet jepeêesne®³ee DeejesHeele meeHe[uee veener.
efkeÀl³eskeÀeb®³ee Òee®eerve Fveece peefceveer efkebÀJee Flej nkeÌkeÀ meO³ee veenermes Peeues Deensle. jepekeÀer³e #es$eeleer ue l³eeb®es DemeeJes
eflelekesÀ cenlJe Flej meJe& peeleeRÒeceeCes®eömeO³ee jeefnues veener. lejermeg×e efye´ìerMe meÊeeOeejer ueeskeÀ DeeefCe l³eeb ®eer mejkeÀejer
oHlejs ner keÀe³emLe ÒeYetbvee “conspicuosly loyal” Demee®e Mesje osle Deensle. megÒeefme× Deebiue FeflenemekeÀej efkebÀkesÀ[
meensye lej l³eebvee “The most attractive and lovable community” Demee®e Mesje osleele. keÀe³emLe ÒeYet
cegmeueceeveebMeerner efveÿsves Jeeieues. ³ee yeÎue KegÎ efMeJeepeer®es®e GÃej Deens le. cejeþer í$eHeleerefJe<e³eeR®eer l³eeb®eer Devev³e YeeqkeÌle
DeeefCe mJejep³eefveÿe FeflenemeÒeefme×®e Deens. ³eeyeÎue pej pescme keBÀyesue, mej nye&ì& efjmues DeeefCe Dee@ve. Fce. SvLee@Jesve
³eebveerner ÒeMebmeeHej GÃej keÀe{uesues Deensle. mJeosMeer mebmLeeveeble pej SKeeÐee keÀe³emLe ÒeYetves veeskeÀjer HelkeÀjueer, lej l³ee
mebmLeeefvekeÀe®³ee Nnemeeyejesyej lees mJele:efn Keeueer He[lees; DeeefCe l³ee®³ee YejYejeìerle®e mJele:®ee GlkeÀ<e& keÀ©ve Ieslees.
Hejbleg jepee®ee mel³eeveeMe Peeu³eeJej l³ee®³ee ogozJee®ee HeÀe³eoe IesTve mJele:®eer legbye[er YejCeeje keÀe³emLe ÒeYeg efceUCes®e
Meke̳e veener. keÀeþsJee[ keÀeyeerpe keÀªve meeN³ee iee³ekeÀJee[eruee yeieuesle ceejCeejs DeeefCe „p³ee oie[euee MeWotj HeÀeMeerve l³eeuee
iee³ekeÀJee[ keÀjerve‟ DeMeer keÀleg&cekeÀleg&cev³eLee keÀleg&ce meeceL³e& SkeÀ JesU p³ee keÀeþsJee[ efoJeeCepeer®³ee neleele nesles, l³eeuee
iee³ekeÀJee[er DeeHeu³ee IeMeele Gleje³euee keÀener De[®eCe veJnleer. HeCe veener. Demeuee HejmHejHenej keÀjCes keÀe³emLe ÒeYetb®es
ye´ero veJns!

Oev³ee®eer ceeve keÀeHetve mJele:®ee leUerjece ieej keÀjC³ee®eer peer efkeÀUme DeeCeCeejer keÀener þUkeÀ GoenjCes
efcejHetjKeeme, keÀesuneHetj, ueenesj, HegCes, ye[esos, meeleeje Jeiewjs efþkeÀeCeer Ie[tve Deeueer, leer yengleskeÀ ye´ecnCee®³ee neletve®e
Ie[uesueer Deensle, ns Fefleneme%eebme meebieCes vekeÀes®e, keÀe³emLe ÒeYet cegmeueceeveeb®³ee efJeª× ue{ues, cejeþîeeb®³eeef n efJeª×
ue{ues, HeÀej keÀe³e í$eHeleer®³ee Jeleerves Fbûepeeb®³eeefn efJeª× l³eeveer ue{C³eeme ceeies Heg{s Heeefnues veener. ns meejs keÀe? lej
SkeÀe mJeeceerefveÿskeÀefjlee. ne mJeeceerefve<þs®ee SkeÀ®e iegCe l³eeb®³ee vewmeefie&keÀ jkeÌlee®eer mee#e osC³eeme Hegjsmee Deens. cnCetve®e
mJeosMeer mebmLeeveebletve keÀe³e Deiej efye´ìerMe efj³eemeleerle keÀe³e, keÀe³emLe ÒeYet DeefOekeÀejer Demeuee cnCepes lesLeerue
keÀejYeejeyeÎue jepeeuee cegUer®e efHeÀkeÀerj Jeeìle veener.
Òemlegle HegmlekeÀele Deecner jepeJee[îeeb®³ee uesKeeleerue þUkeÀ þUkeÀ DeejesHeeb®ee®e efJeMes<ele: efJe®eej kesÀuee Deens.
l³eeb®³ee uesKee®es mJeªHe DeeefCe nslet®e FlekeÀe yespeyeeyeoej Deens keÀer, p³eeble keÀe³emLe ÒeYetb®eer yeoveeceer veener DeMeer SkeÀ
DeesUner meeHe[Ceej veener, Demes meeceev³e efJeOeeve kesÀu³eeme DeefleMe³eeseqkeÌle nesF&uemes Jeeìle veener. keÀe³emLe ÒeYetbJejerue
mJejep³eêesne®³ee Ye³ebkeÀj DeejesHee®ee efJe®eej keÀjC³eeHetJeea jepeJee[îeeb®³ee keÀener $eesìkeÀ Dee#esHeeb®ee ³esLes efJe®eej keÀjCes yejs.

veT keÀueceer keÀley³eeb®es keÀe³e Peeues?
meve 1907-08 meeue®³ee mJeosMeer ®eUJeUerle Þeer. vejmeesHeble kesÀUkeÀj, mebHeeokeÀ kesÀmejer, ns Keìuee nesTve
þeC³ee®³ee pesueceO³es Demeleevee, l³eeb®³eekeÀ[tve mejkeÀejves SkeÀ keÀener DeìeR®es ceeHeÀerHe$e efuentve IesTve l³eeb®eer megìkeÀe
kesÀu³eeves Heg<keÀUebvee mcejle Demesue. DeMee®e ÒekeÀej®ee SkeÀ veT keÀueceer efYe#egkeÀer DeìeR®ee keÀleyee GlmeJecetleea veeje³eCee jeJe
HesMeJ³eeves keÀe³emLe ÒeYetb®³ee ÒeleerefveOeeRkeÀ[tve ceesjeyeeoeoe®³ee Jee[îeele yeUyejerves me¿ee keÀªve Iesleu³ee nesl³ee.

HegC³eeleerue ceesjeyeeoeoe HeÀ[efCemeeb®ee Jee[e cnCepes HesMeJ³eeb®ee YetleKeevee cnìuee lejer ®eeuesue. ûeeceC³eeb®³ee meyeyeerJej ³ee Jee[îeele MeskeÀ[es iejerye

ye´ecnCeslejebvee neCeeceej Peeuesueer Deens. yeUpeyejer®es Jeeìsue les keÀleyes ³esLes efuentve Iesleues peele. owJe%e ye´ecnCeeb®³ee ÒeefleefveOeeR®es lej ³ee Jee[îeele Ketve He[uesues Deensle.
DeMee ³ee ®eeC[eU keÀcee&®³ee Jee[îeele Deelee efnbot mebIeìves®³ee meYee, DemHe=M³eeb®es ieCesMeeslmeJe, mJejep³eJeeÐeeb®es JeeoefJeJeeo Jeiewjs ieesäer nesle Demeleele. p³ee Jee[îee®eer
Jeemlet®e ye´ecnCeslejeb®³ee neueDeHesäeb®eer, lesLes ³ee ieesäeR®³ee ®eUJeUer ³eMemJeer nesleerue keÀe³e?

³ee®eer efJemle=le leHeMeerueJeej nefkeÀkeÀle Deece®³ee „ûeeceC³e‟ ûebLeele He=. 38, 39 Jej efouesueer DeJeM³e HeneJeer. ne
veT keÀueceer keÀleyee ³esCes ÒeceeCes :ö
(1) JewefokeÀ ceb$eskeÀªve keÀener®e keÀce& keÀjCeej veener.
(2) JewefokeÀ ceb$e ³esle Demeleerue l³eeb®ee G®®eej keÀjCeej veener.
(3) Yeelee®es efHeb[ keÀjCeej veener.
(4) osJeHetpeeefokeÀ efJeefnle keÀcex HegjeCeeskeÌle ceb$e keÀªve®e keÀª Je ye´ecnCeYeespeve DeeHeues Iejer keÀjCeej veener.
(5) MeeueerûeeceHetpee keÀjCeej veener.

(6) p³ee osJeeme Metê peeleele l³ee osJeeme peeT.
(7) ye´ecnCeebvee ob[Jele ceesþîeeves cnCele peeT Je DeeHeues peeleerleefn ob[Jele cnCele peeT.
(8) JewefokeÀ ye´ecnCe Je Dee®eejer Je HeeCekesÀ Je Meefieo& ye´ecnCe Je ye´ecnCe yee³ekeÀes ®eekeÀjeruee þsJeCeej veener Je
DeeHeues Iejefn þsJeCeej veener.
(9) Deece®³ee peeleerceO³es meblees<es Heeì ueeJeleerue l³eebvee Deecner De[LeUe keÀjCeej veener.
®ee. keÀe. ÒeYetb®³ee ûeeceC³eeyeÎue®ee veT keÀueceeb®ee ne keÀleyee DeeOegefvekeÀ ef®elHeeJeveömebMeesOekeÀeb®³ee ceesþîee
keÀewlegkeÀe®ee SkeÀ efJe<e³e nesTve yemeuee Deens. keÀejCe yeN³ee®e efJeÜeveebveer ne yeN³ee®e efvejefvejeȳee efþkeÀeCeer yeN³ee®e JesUe
Òeefme× keÀjC³ee®es HegC³e mebHeeove kesÀues Deens. peCeg keÀe³e ne veT keÀueceeb®ee keÀleyee cnCepes l³eebvee “Nine wonders of
the world” Jeeìlees keÀer keÀe³e keÀesCe peeCes! JeemegosJeMeeñeer Kejs ³eebveer DeeHeu³ee SsefleneefmekeÀ uesKemebûene®³ee DeeþJ³ee
Keb[ele l³ee®ee peerCeex×ej kesÀuee Deens. Oegȳee®³ee nJesle efvecee&Ce nesCeeN³ee „Fefleneme DeeefCe SsefleneefmekeÀ‟ ceeefmekeÀevesner
Heefnu³ee Je<ee&®³ee 12 J³ee DebkeÀele l³eeb®es Þee× Ieeleues Deens. DeeCeKeer efkeÀleerlejer efþkeÀeCeer lees íeHeuee iesuee Deens, l³eeb®eer
veeJeefveMeer keÀesþJej ÐeeJeer? Deece®eer ³ee meJe& efJeÜeveebvee SkeÀ efJevebleer Deens. l³eebveer ne öö

HejMegjeceer leece´Heì
ye´eBPe Oeelet®³ee pee[ He$³eeJej „efjueerHedÀ þMeeble‟ KeesoJetve Yee. F. me. ceb[Ue®³ee ueesKeb[er cebefojele keÀe³ece®ee
mLeeHeve keÀjeJee, cnCepes efþkeÀefþkeÀeCeer efvejefvejeȳee Òemebieer vekeÀuee íeHetve l³ee®³ee DecejlJee®eer DeMeer keÀeieoer keÀeUpeer
JeenC³ee®eer KeìHeì keÀe³ece®eer otj nesF&ue. veeje³eCejeJe HesMeJ³ee®³ee GjeJej peeUuesu³ee ®eeb. keÀe. ÒeYet®³ee ûeeceC³eeyeÎue®ee
ne omlesSJepe ef®eleeHeeJeve nesTve npeejes ef®elHeeJeveeb®³ee Iejele Demmeue cnCetve pejer DeJeleerCe& Peeuee lejer l³eele keÀener
ceesþerMeer DeeHeÊeer ®eeb. keÀe. ÒeYegJej ³esCeej veener. Deece®³eemeejKes DeeOegefvekeÀ keÀe³emLe lej Deepe ³ee keÀley³eeHes#eeefn one cewue
Heg{s peeleele. JewefokeÀceb$e®e keÀe³e, HeCe keÀesCel³ee®e ceb$eeves keÀenerefn keÀjCeej veener. ceb$e ueeieues® e lej mJele: cejeþer Je Fbûepeer
j®etve osJeeuee DeeJeUt. MeeUerûeece®e keÀe³e HeCe keÀesCeleeefn oie[ OeeW[e HetpeCeej veener. neleele meeHe[uee lej ye@keÀyes
yegpeJee³euee cegbyeF&®³ee [sJeueceWì ef[Heeì&ceWìuee osT. Yeelee®es efHeb[ keÀjCeej veener®e HeCe keÀMee®es ceeleer®es meg×e keÀjC³ee®eer
F®íe veener. ye´ecnCee®es osTUefn Deecneuee vekeÀes DeeefCe Metêe®esefn vekeÀes. osJeUele osJe Demelees, ner efYe#egkeÀer keÀuHevee®e
Deecneuee ceev³e veener. „meblees<es‟ Heeì ueeJeC³eeHes#ee Meke̳e lej „peyejerves‟ ueeJeC³ee®eer meg×e ®eUJeU megª keÀª. ye´ecnCe
YeespeCee®eer Je ye´ecnCeer De[l³esefiejer®eer y³eeo megìueer lej ceneceejer®e iesueer Demes mecepet. ye´ecnCe Dee®eejer HeeCeke̳es ³eebvee
keÀe³ece®ee Pee[t osC³eeme cegUer®e njkeÀle veener; HeCe les efye®eejs Deece®³ee DeeÞe³ee®³ee DeYeeJeer GHeeMeer cejleerue l³ee®eer Jeeì
keÀe³e? nuueer HeJe&leerJej jceCee vemelees! ob[Jelee®eer cee$e ceesþer Heb®eeF&le Deens. nuueer®³ee ieg[cee@efve¥ie meensyepeer nuueeR®³ee
jeceiee[îeele ob[Jelee®ee Je vecemkeÀeje®eener cegoe& He[uee Deens. cegÐee&uee yejs keÀesCe ueskeÀ peieefJelees? DeeMee Deens keÀer, ³ee
cegÐee&®³ee efvece&U mJejep³eemeeþer Jesoveeje³eCe HeÀejmes meglekeÀer yemeCeej veenerle. Deece®es Deepe®es ns efJe®eej Demeues lejer 18
J³ee MelekeÀeleuee keÀe³emLeeb®ee ne keÀleyee cnCepes l³eeb®³ee DeefmlelJeeJej®e Pegieejuesuee DeekeÀeMee®ee JeýeeIeele Demee®e Jeeìuee.
keÀe Jeeìt ve³es? ceieªj HesMeJ³eebveer lees keÀe³emLeebJej PegieejC³eeleuee nsleg SJe{e®e keÀer, l³eebvee ueewefkeÀkeÀer ¢äerves keÀceer opee&®es

þjJeeJes. cnCepes Deepe legce®es Deepe®es efJe®eej efkeÀleerner Heg{s iesuesues Demeues, lejer 18 J³ee MelekeÀeleu³ee HesMeJ³eeb®³ee Je
keÀe³emLeeb®³ee G®®eveer®eles®³ee Je ye´ecnCe-MetêlJee®³ee keÀuHevee keÀMee nesl³ee, ns ³ee HejMegjeceer DeeefCe IeeMeerjeceer
HeÀleJ³eeJeªve Keeme mecepetve ³esF&ue, lejer meg×e (yeepeerjeJeeves cemleeveeruee DeOee¥ieer kesÀueer Je meceMesj yeneÎje®³ee cegbpeer®ee
Òe³elve kesÀuee) SJe{îeeJeªve efnbogcegmeueceeve-Sske̳ee®es Þes³e yeepeerjeJee®³ee Heojeuee yeebOeCeejs, efkebÀJee mJele:®³ee ye´ecnCeHeCee®eer
LeHHeer keÀe³ece meeOeC³eemeeþer ef®elHeeJeveslej ye´ecnCeeb®³ee cegueeRMeer peyejer®es efJeJeen þeskeÀCeeN³ee veeveemeensyeeuee efnbogmebIeìvee®es
DeeÐeeslHeeokeÀ yeveefJeCeejs %eevekeÀesMekeÀej [e@keÌìj kesÀlekeÀj veeje³eCejeJe HesMeJ³ee®³ee ÒesleeJej ÒeieceveMeerueles®eer Meeuepees[er
HeebIejC³eeme keÀceer keÀjCeej veenerle. ne ÒekeÀej Iejele Ke[Ke[eì DemeCeeN³ee yegYegef#eleeves ceneefMeJeje$eer®ee GHeeme kesÀu³ee®eer
HegC³eeF& ueeìC³eemeejKee®e Deens.
ceb[Ue®³ee (®ew$e-YeeêHeo MekesÀ 1834) ®³ee DenJeeueele kewÀ. Heeb. ve. HeìJeOe&ve ³eebveer „ÒeYetkeÀjCeer oesve
efveJe[He$es‟ osTve, veeje³eCejeJe HesMeJ³ee®³ee 9 keÀueceer keÀley³ee®ee Gleejeefn l³eele efouee Deens. HeìJeOe&ve cnCeleele keÀer,
„meojnt He$ee®es Demmeue JeeF& #es$eeleerue ye´ecnCeepeJeU Deens.‟ (Demmeue keÀesCeles DeeefCe vekeÌkeÀue keÀesCeles), ns þjefJeC³ee®ee
DeefOekeÀej DeepekeÀeue ef®elHeeJeve mebMeesOekeÀebveer DeeHeCeekeÀ[s „jeKetve þsefJeuee‟ Deens®e. leLeeefHe yeKejer Heeefnu³ee lej, veevee
HeÀ[Ceerme ³eebme cegÎece leele[erves meont& ³eeoer oHlejeletve keÀe{tve Ðee, l³eeefMeJee³e veeje³eCeje³ee®es Òesle keÀe³emLe ceb[Uer
G®euetve osle veenerle, Demee oeoemeensyeeb®ee efvejesHe Hees®elee®e. “lesJne veeveebveer ªceeue DeeCetve keÀe{tve efoueer. leer ³eeo
meKeejece njerme efoueer. ³eebveer efJevebleer kesÀueer, keÀer DeeHeu³ee neles HeÀe[tve ÐeeJeer. lesJne oeoemeensyeebveer ÞeerkeÀej HeÀe[tve efoueer.
leer J³ebkeÀìjeJe keÀeMeer®³ee neleer meKeejece njerves efoueer. J³ebkeÀìjeJe keÀeMeerves leer ³eeo HeÀe[tve Hetjpes keÀªve MeJeeJej ìekeÀues.
veblej MeJe G®euetve Heg{er efJeOeer Peeuee.” ner yeKejer®eer mee#e Deens, lesJne JeeF&®³ee ye´ecnCeepeJeU Demmeue Deeueer keÀesþtve?
yejs, Demmeue veä Peeueer cnCepes vekeÀue jenle®e veener, Demes Lees[s Deens! Hejbleg „vekeÀue ner®e Demeue‟ Demee nÆ OejCeeN³ee
DeeefCe p³ee ÒekeÀjCeeyeeyele leer vekeÀue Demeles, l³ee ÒekeÀjCee®ee keÀe³ece®ee efvekeÀeue ueeieuee Demeleeefn, leer Hegvne peMeer®³ee
leMeer-peCet keÀe³e, leer Deelee Deieoer veJeerve®e GHeueyOe Peeueer DeMee efoceeKeeves Òeefme× keÀjCes, cnCepes mebMeesOevee®³ee
MeneCeHeCee®ee keÀUme®e Peeuee cnCeeJe³ee®ee! GÐee mejkeÀejer ojyeejer ®eeueCeeN³ee Keìu³eeleerue HegjeJ³eeb®³ee keÀeieoHe$eebyeÎue
pej efn®e He×le megª kesÀueer, lej ³ee Demeu³ee Keìu³eeb®³ee efvekeÀeueeb®³ee DeeJe=l³eebJej DeeJe=l³ee osC³eemeeþer mejkeÀejuee
ojSkeÀ ieeJeeuee one one keÀesìs efvecee&Ce keÀjeJeer ueeieleerue. Hejbleg FlekeÀe Hees®e Deece®³ee HeìJeOe&vee®ee jeefnue keÀmee! l³eebveer
³eceepeer efMeJeosJee®³ee JesU®³ee ®ee. keÀe. ÒeYetbJejerue ûeeceC³ee®³ee DeejesHee®es SkeÀ He$e Demes®e íeHeues Deens. l³ee®eener ³eesi³e lees
efvekeÀeue ueeieuesuee Deens®e. veeveemeensye HesMeJes ³eebveer MeentcenejepeekeÀ[tve Dee%eeHe$e DeeCeJetve ûeeceC³ee®es cegK³e ®eUJeUer
ÒeefleefveOeer DeeefCe l³eeb®es keÀejmLeeveer cegleeefuekeÀ ³eceepeer efMeJeosJe ³ee oesIeebveeefn DeKesj legªbieele jJeevee kesÀu³ee®ee ceveesjbpekeÀ
Fefleneme ce. me. GlkeÀ<e& He=. 155-156 Jej pe. jeve[s ³eebveer efouee®e Deens. DeLee&le Demeueer „DeejesHe He$es‟ JeejbJeej
„veJeerve HegjeJee‟ cnCetve Òeefme× keÀjCes, ns celmejer Je kegÀeflmele ef®elHeeJeveebvee HeÀej ®eebieues meeOeles.
„efMeJejepe-ÒeMeefmle‟ Je „keÀe³emLe Oece&oerHe‟ ³ee HeÀeìke̳ee legìke̳ee ®eesHe[îeeb®es mebMeesOeve keÀjC³ee®³ee meyeyeerJej
jepeJee[îeebveer keÀe³emLeebefJe<e³eer Fleke̳ee DeveskeÀ DeJeeblej ieesäeR®eer veeuemleer kesÀueer Deens keÀer veeuemleer keÀjeJe³eeuee ieesä®e

Gjueer veener cnCetve DeKesjerme keÀe³emLeebvee l³eeb®³ee DeeF&Je©ve SkeÀ meCemeCeerle efMeJeer neme[C³ee®es®e l³eebveer yeekeÀer þsJeues
Deens. l³eeefMeJee³e yeekeÀer meJe& mebmkeÀejeb®eer l³eebveer Jeeìuesueer cegyeuekeÀ Kewjele efmLeleÒe%eeÒeceeCes efvecetì menve keÀjCeeN³ee meJe&
ieueOeì keÀe³emLeeûeCeerbveer jepeJee[îeeb®es ceve:HetJe&keÀ DeeYeej ceeveues Heeefnpesle. keÀe³emLe Oece&oerHeeleu³ee lesueJeeleer®eer
ef®eefkeÀlmee keÀjC³eemeeþer jepeJee[îeebveer kesÀJeU cegUeMeer®e nele Ieeleuee Demes veJns, keÀe³emLeeb®³ee ìeUke̳eebJejner lees meHeÀeF&
efHeÀjefJeuee Deens. p³eebvee keÀe³emLe ÒeYetb®es Heeieesìsefn menve nesle veener.
jepeJee[îeebveer He=. 48 Jej DeeHeu³ee peeefleyeebOeeJeeb®eer J³eepemlegleer keÀjC³ee®³ee Yejele Demes SkeÀ efJeOeeve
þsketÀve efoues Deens keÀer ‘ob[Jelee®³ee SsJepeer vecemkeÀej IesC³eekeÀefjlee keÀe³emLeebveer jCe ceepeefJeues DeeefCe ye´ecnCeer
Heeieesìs cemlekeÀeJej ®e{efJeC³eekeÀefjlee keÀe³emLe oesveMes Je<ex nwjeCe Peeues. ’ ne DeefÜleer³e MeesOe l³eebvee keÀesCee®³ee
ieUþîeele meeHe[uee Demesue lees Demees, Hejbleg Òe®eejele keÀe³emLeebveer keÀOeer „ob[Jele‟ Meyo veceveefJeefOeuee JeeHeju³ee®es
Feflenemeele meeHe[le veener. jepeJee[îeebvee ³ee efJeOeerJeeke̳ee®ee leece´Heì GheueyOe Peeuee Demesue lej lees l³eebveer DeJeM³e Òeefme×
keÀjeJee, cnCepes meO³ee „meensyepeer, n@uees, Dee³emes efcemìj, ieg[cee@efve¥ie‟ keÀjC³eele HegÀMeejkeÀer ceejCeeN³ee megOeejkeÀ
keÀe³emLeeb®³ee DeeOegefvekeÀ veceveÒeIeeleele ob[Jelee®eer HeÀes[Ceer IeeueC³eeuee keÀesCeeueener Dee[Jee ³esCeej veener. Deelee
HeeieesìîeeyeÎuener Demes®e Deens. ye´ecnCes [eskeÀerJej efMeHelejs ®e{Jet ueeieueer DeeefCe efkeÀl³eskeÀ keÀe³emLe lej Deelee yees[kesÀ
efHeÀjC³eele®e MesKeer efcejJet ueeieues Deensle. DeJee&®eerve Feflenemee®eer Òeces³es mees[efJeCes jepeJee[îeeb®³ee nelee®ee ceU pejer
Demeuee, lejer lemes keÀjCes Deecneuee DeÒe³eespekeÀ Jeeìles. SKeeÐee DeeOegefvekeÀ ef®elHeeJeveeves efkebÀJee keÀe³emLeeves cejeþCeerMeer
efJeJeen kesÀuee, cnCepes l³ee®es HetJe&peefn lemes®e nesles, ns efJeOeeve keÀjCes efpelekesÀ yee<HeÀUHeCee®es nesF&ue, eflelekeÀer®e meO³ee®eer
keÀe³emLes HesÀìs efkebÀJee ìesH³ee Ieeueleele efkebÀJee yees[kesÀ efHeÀjleele cnCetve l³eeb®³ee Jee[Jeef[ueeb®³ee HeeieesìîeeJej nuuee keÀjCes ns
ner ®eeJeìHeCee®es®e þjsue. ye´ecnCe ceb[Uer Heeieesìer keÀOeerHeemetve Ieeuet ueeieueer ³ee®ee Fefleneme MeesOee³euee Deieoer®e keÀener
DebOeeN³ee ³egieele peeJe³eeuee vekeÀes, ÞeerJeOe&vee®³ee keÀe³emLe ÒeYeg (kesÀUMeerkeÀj ÒeOeeve)kegÀUkeÀC³ee&®³ee Iejer keÀejkegÀveer keÀjCeejs
yeeUepeer efJeéeveeLe pesJne keÀeskeÀCeeletve IeeìeJej Deeues, l³eeJesUer les ye´ecnCeer Heeieesìs Ieeuetve Deeu³ee JesU®ee l³eeb®ee SkeÀoe
HeÀesìes þeCes ³esLeerue keÀesefHeveséeje®³ee He[ke̳ee efYeblee[ebletve yeensj He[uesuee Demeu³eeme vekeÀUs!

yeeUepeer efJeMveeLe ns ÞeerJeOe&ve kegÀUkeÀCeea Demee mejmekeÀì GuuesKe DeepeHe³e¥le®es FeflenemekeÀej keÀjerle Deeuesues Deensle. HeCe l³eebvee ner kegÀUkeÀefiejer®eer

meveo keÀesCeer efoueer efkebÀJee les KejesKej®e kegÀUkeÀCeea nesles keÀe veJnles, ³eeyeÎue cee$e keÀesCeer mebMeesOeve kesÀu³ee®es efomele ³esle veener meO³ee®es lesLeerue kesÀUMeerkeÀj ÒeOeeve
keÀe³emLeÒeYet ³eeb®³ee peJeU ÞeerJeOe&ve®³ee kegÀuekeÀ[&HeCee®³ee meovee efMeJeepeerHetJeea®³eeefn Deensle. ceie ns yeeUepeerHeble kegÀUkeÀCeea keÀOeer Peeues? meont& ÒeOeeveeb®es ns keÀejketÀve
Demeu³ee®ee oeKeuee cee$e l³eeb®³ee oHeÌlejer Deens. yeekeÀer meOHeÀeosKeerue JekeÀeruee®ee keÀejketÀve mJele:uee JeefkeÀue®e mecepelees DeeefCe ueeskeÀner lemes®e ceeveleele. l³eeleuee®e ne
keÀuekeÀCeeaHeCee®ee ceeve yeeUepeerves mJele: Iesleuee Demes efomeles.

®ee.keÀe. ÒeYet®³ee Heeieesìîee®es cetU cee$e HeÀej KeesueJej iesues Deens. jepeJee[s mebMeesOekeÀebveer efkebÀ®eerle Þece Iesleu³eeme
lesefn l³eeb®³ee menpe neleer ³esFu& e. ÒeK³eele p³eesefleefJebo-cegkegÀìceCeer kewÀ. peerJevejeJe ef®eìCeerme cnCeleele, ’Òee®eerve keÀeU®es
®ee. keÀe. ÒeYet ns veeie osMeeleerue jenCeejs nesles. veeieeb®es JeCe& ÞeeJeCeele megª nesles. „Je<e&‟ ne Meyo Hepe&v³eoMe&keÀ Deens.
veeieosMeele Hee®e $eÝleg nesles. cnCetve Heb®eceer efleLeer ne Je<ee&jbYe ceevetve veeiee®eer Hetpee Heb®eceerme keÀjleele. veeieHeb®eceer DeeefCe
veeieHetpeve ³eeb®es cenlJe ®ee.keÀe. ÒeYeg %eeleerle Demetveefn yejs®e Deens. ®ee.keÀe. ÒeYeg ns veeieosMeeleerue Demeu³eecegUs l³eeb®es

efMejñeeve DeLeJee Heeieesìs ns veeieef®evn Deens. Heeieesìîee®ee Iesj veeiee®es #es$e efkebÀJee JesìeUs nes³e. keÀeskeÀer ner l³ee®eer HeÀ[e.
veeiee®eer HeÀ[e ©bo Peeueer cnCepes l³eeJej one®ee DeekeÀ[e PeUkeÀ ueeielees; l³eeÒeceeCes keÀeskeÀer®³ee ceOeesceOe SkeÀ pejer®ee Heoj
Deeuesuee Demelees. ogmeje pejer®ee Heoj ns MesHetì. HeeieesìîeeJej®³ee efHeUeb®es DeeefCe veeieeb®³ee Jesìeȳeeb®es meec³e Deens.
®eebêJebMeer³e keÀe³emLe

Heeieesìs ye´ecnCe Ieeuet ueeieues
cnCetve HesMeJeeF&®³ee Debceoeveerle l³eeuee ye´ecnCeer Heeieesìs ner meb%ee cegÎece osC³eele Deeueer. ’l³eeHetJeea ye´ecnCeeb®³ee [eske̳eebJej
Demeu³ee®ee Fefleneme keÀesþs meeHe[le veener. YeJeYetefle keÀeueeroemeeHeemetve lees ®eeuet jecejep³eefJe³eesie veeìkeÀebHe³e¥le pejer Heeefnues
lejer l³eelener jbieYetceerJej ³esCeeje ye´ecnCe Heeieesìs Ieeuetve ³esle veener. JemeF& Òeebleeleerue otOeJeeues DeeefCe YeepeerJeeues peer leebye[îee
yeveeleer®eer keÀeveìesHeer Ieeueleele les®e ye´ecnCee®es efMejñeeCe Deens. vesnceer J³eJenejele Heie[er IeeueCeejs kewÀ. JeecevejeJe peesMeer
HegveefJe&Jeeneoer cebieue keÀe³ee&le Hegjesefnlee®es keÀece keÀjC³ee®³ee JesUer Heie[er yeepetuee þsJetve yeveeleer®eer leeb ye[er ìesHeer OeejCe keÀjerle
Demele, ns Deecner mJele: Heeefnues Deens. DepetveHe³e¥lener ye´ecnCeJe=Êeer ®eeueefJeCeejs ye´ecnCe Heeieesìs Ieeuetve Je=Êeer ®eeueefJeC³eeme
yemele veenerle. Deelee®es ye´ecnCe cnCeefJeCeejs ueeskeÀ Heeieesìer Ieeueesle, HesÀìs Ieeueesle, ìesH³ee Ieeueesle, veenerlej efMeHelejs
Ieeueesle, ³ee ÒeMveekeÀ[s ue#e osC³ee®es keÀejCe veener. Jeeìsue l³eeves Jeeìsue lees [^sme keÀjeJee. l³eeyeÎue keÀesCeer keÀesCee®eer
mlegleerner keÀjerle veener DeeefCe efveboener keÀjerle veener. HeCe Fefleneme Heeefnuee lej ye´ecnCeebvee Heeieesìîee®eer ceeuekeÀer efme×
keÀjleevee veJeerve efJeéeefce$eer SsefleneefmekeÀ keÀeieoHe$es MeskeÀesìer®³ee OegjeJej yemeefJeu³eeefMeJee³e cee$e iel³eblej efomele veener.
keÀe³emLe ÒeYeg meceepee®ee 20 J³ee MelekeÀele G×ej keÀjC³eemeeþer jepeJee[îeebveer ceb[UeceeHe&Àle pes HejMegjeceeñe
mees[ues, l³ee®ee DeKesj®ee efveCe&³eer le[eKee les Demee osleele :öö
’DeeleeHe³e¥le keÀe³emLeeb®³ee ceeieC³eebvee efJejesOe keÀjC³eele, ye´ecnCeebvee DeMeer efYeleer Jeeìle Demess keÀer, keÀe³emLeeb®eer SkesÀkeÀ
ceeieCeer HegjefJelee HegjefJelee, l³ee ceeieCeer®eer meercee ye´ecnCeHeCee®ee nkeÌkeÀ ceeieC³eeHe³e¥le peeF&ue. leer meercee ieeþC³ee®ee keÀeue
keÀOeer®e ³esT ve³es, SleoLe& keÀe³emLeeb®³ee Heefnu³ee DeuHemJeªHe ceeieC³eebveener l³eebveer ÒeeflejesOe kesÀuee. l³ee ÒeeflejesOeeble ye´ecnCe
#eef$e³eeb®³ee jep³ee®ee efJeOJebme Peeuee DeeefCe ob[Oeejer jep³emeÊes®³ee Heeefþby³eeves pes Oece&Meemeve Meke̳e JneJe³ee®es les
Oece&MeemekeÀner nele®es efveIetve iesues. Deelee DeMeer efJeef®e$e efmLeleer Dees{Jeueer keÀer, keÀe³emLeeb®³ee ¿ee nkeÌkeÀe®³ee ceeieC³ee
HegjJeeJe³ee®³ee l³ee keÀesCel³ee mebmLesves?“ He=. 47/48 kesÀJe{e Ye³ebkeÀj Òemebie ne! mJejep³ee®³ee JeUJeUer, efnbogmebIeìvee®³ee
®eUJeUer, DemHe=M³ees×eje®³ee ®eUJeUer, Jeiewjs MeskeÀ[es ®eUJeUer keÀjCeeN³eeb®es ³ee Ye³ebkeÀj ÒemebieekeÀ[s DeepeHe³e¥le keÀmes ue#e
iesues veener? SJe{s ceesþs efìUkeÀ ueeskeÀceev³e Peeues! l³eeb®eer yeg×er cnCes MeleHewuet. Jeeìsue l³ee efJe<e³eele l³eeb®ee ÒeYeeJe. veevee
HeÀ[Ceerme G[l³ee HeeKejeb®eer efHemes ceespeerle Demes! HeCe efìUkeÀeb®eer ¢äeriees®ejlee FlekeÀer meJe&ieeceer keÀer les cnCes vegmel³ee
HeeKejeb®eer efHemesmeg×e efyeve®etkeÀ meebiele! HeCe l³eebvee meg×e keÀe³emLe ÒeYet®³ee DeefmlelJeecegUs efnbomg LeeveeJej, efnbogmeceepeeJej,
efnbogOecee&Jej, veJns efnboglJeeJej Dees{Jeuesu³ee ³ee Ye³ebkeÀj Òemebiee®ee Jeeme meg×e IesT ve³es? keÀMeeuee Demeu³ee ceeCemee®es HegleUs
GYeejlee? oj cebieUJeejer Fbûepeeb®³ee kegÀìerue veerleer®eer meeueHeeìs 45 Je<ex Ke®eea IeeueCeeN³ee kesÀmejeruee Deieoer DeeHeu³ee

HeeþerpeJeU®es mJejep³e Je mJeOece&efJeOJebmekeÀ cnCetve keÀe³emLe ÒeYet efomet ve³esle? kesÀmejer DeebOeUe Je cetKe& yeveuee lej yeveuee;
yeesuetve ®eeuetve lees HeCe efnvot®e. HeCe kesÀJeU iegHleHeesefuemeeb®³ee efpeJeeJej DeeHeues jep³eMekeÀì efyeveOeeskeÀ nekeÀCeeN³ee DeeefCe
Heb{jHetj®³ee ®ebêYeeies®³ee HeeC³ee®³ee JeemeeJej veeefmekeÀ®³ee ieeWosleues iegHle keÀì ng[ketÀve keÀe{CeeN³ee Fbûepe jep³ekeÀl³ee¥veener
³ee efJeéeemeIeelekeÀer Je meece´ep³eefJeOJebmekeÀ keÀe³emLeÒeYetb®ee keÀe³ece yeboesyemle keÀjC³ee®eer yeg×er nesT ve³es, ne keÀe³e DeebOeȳee
keÀesefMebefyejer®ee KesU Deens?
keÀe³emLeeb®³ee yeoveeceerves ye´ecnCeeb®³ee ÞesÿHeCeeuee jbie ®e{efJeC³eele jepeJee[s DeeHeu³ee peeleeruee DeekeÀeMeeHes#eeefn
Gb®e Oejerle Deensle. keÀe³emLe ÒeYetbJej ye´ecnC³eÒeeHleer®ee DeejesHe keÀjCeeN³ee ³ee MeneC³ee meceepeMeeñ³ee®ee keÀeve HekeÀ[tve
Deecner meebielees keÀer JesUer keÀe³emLe ÒeYeg mJeiee&SsJepeer vejkeÀeuee Hemeble keÀjleerue, HeCe ye´ecnCeeb®³ee ye´ecnC³eele Demes keÀe³e ceesþs
efoJ³e lespe Deens keÀer HetJeea®³ee efkebÀJee Deelee®³ee keÀe³emLeebveer l³ee®³ee ÒeeHleermeeþer peerJe ìekeÀeJee? DemeeO³e Je DeefveJee&³e
jkeÌleefHeleerÒeceeCes ye´ecnCeeb®³ee veefMeyeer Deeuesues ye´ecnC³e KegMeeue l³eebvee Heg{erue npeej pevce ueKeueeYe Demees!
efnbogmLeeveeleu³ee SkeÀner ye´ecnCeslej efnbog ³ee jkeÌleefHeleerJej DeepeHe³e¥le H³eej Peeuee veener, Deepe nesle veener, Heg{s nesCeej
veener. kewÀ. jeceMeeñeer YeeieJele DeeHeu³ee „cejeþîeeb®es ®eej GÃej‟ ³ee Òeefme× ûebLeele cnCeleele (He=. 110-111)
’nuueer®³ee keÀeUer-cnCepes pees Gþuee lees ye´ecnCe nesT Heenlees, DeMee keÀeUerner -Hejyeg (ÒeYet) ueeskeÀeb®ee ceiepe ve HeÀeìlee
efmLej jeefnuee Deens, ns efJeMes<e DeefYeveboveer³e Deens......... pej Òejyet (ÒeYet) ceO³es keÀeue%elee vemeleer, lej meieUs
ceneje<ì^ceb[U efnMeesyee®³ee mebyebOeeves ye´ecnCece³e nesTve peeles. HeCe Hejyeg (ÒeYeg) ueeskeÀ cetU®es uesKekeÀ Demetve keÀeue%e He[ues,
l³eecegUs ye´ecnCeeb®ee Heie[e cenejeä^ osMeele meJe&®e efþkeÀeCeer He[uee veener.“ Deecner jepeJee[îeebvee Je l³eeb®³ee IeceW[Keesj
celee®³ee ye´ecnCeebvee Òeefle%eeveeHetJe&keÀ meebielees keÀer keÀesCel³eener keÀeU®ee keÀe³emLe ÒeYet Jeeìsue leer efMeJeer JesUer menve keÀªve
efMeJejeUeuee #ecee keÀjerue, HeCe l³eeuee keÀesCeer ‘ye´ecnCe’ GHeeOeer ef®eìkeÀJet cnCesue lej lees l³ee®³ee vej[er®ee Ieesì nesF&ue.
‘keÀe³emLe ÒeYetb®³ee DeuHemJeuHe ceeieC³eebvee ye´ecnCeebveer efJejesOe kesÀuee cnCetve ye´ecnCe #eef$e³eeb®³ee jep³ee®ee efJ eOJebme Peeuee’
keÀe³e? Deeefvel³eecegUs®e efnbot®³ee Oece&Meemeve mebmLeeb®eer nesUer Peeueer Deb? ceesþer Dee½ee³ee&®eer ieesä Deens! cetþYej
keÀe³emLeÒeYetbveer SJe{e efJeOJebme keÀjeJee, ye´ecnCe #eef$e³eeb®eer jep³es OegUerme efceUJeeJeer, Oece&meÊesuee efpeJeble iee[eJeer, DeeefCe Jeerme
keÀesìer efnbotbveer, efJeMes<ele: MeeHeeoefHe MejeoefHe ye´ecnCeebveer l³eeb®³eeHeg{s veeceesnjce JneJes, ne ÒekeÀej keÀe³e oMe&efJelees? SkeÀ
jepeJee[îeeb®es ns efJeOeeve HegCesjer Yeebyeìîee®eer ieHHe lejer Demeues Heeefnpes efk ebÀJee keÀe³emLeslej ye´ecnCe #eef$e³e ns meejs veeceo& <eb{
lejer Demeues Heeefnpesle, ³eeefMeJee³e eflemejs efJeOeeve®e efveIele veener. keÀe³emLeeb®³ee yeoveeceerJej ye´ecnCeeb®es HeÀepeerue mleesce
GYeejleevee DeeHeCe meJe& ye´ecnCeebvee yesJeketÀye efnpe[s yeveJeerle Deenesle ³ee®eer jepeJee[îeebvee Meg×®e jeefnueer veener. yengmebK³e
ye´ecnCeebvee veeceo& Je vesYeUì yeveefJeCeeN³ee ye´ecnC³eemeeþer keÀesCe yesDekeÌkeÀue HeeLesefHeÀª peerJe ìekeÀerle Demeleerue les KegMeeue
ìekeÀesle! Oece&Meemevee®ee Heeefþbyee iesu³eecegUs GÐee meJe& ye´ecnCe Je l³eeb®es ye´ecnC³e cees[ke̳ee yeepeejele efueueeJeeme efveIeeues lejer
SkeÀner Demmeue yeerpee®ee keÀe³emLe l³eekeÀ[s {gbketÀve HeenCeej veener. efnbogmeceepemLew³ee&yeÎue ceesþe [g{e®ee³ee&®ee DeeJe DeeCetve
efnbogpeveebveer Je efJeMes<ele: ye´ecnCeebveer ³ee keÀe³emLeeb®ee efyecees[ keÀjC³eemeeþer ®eUJeU ÒeLece neleele I³eeJeer, ns þemetve
meg®eefJeC³eemeeþer jepeJee[s DeeHeu³ee efoHee®eer Deejleer keÀjleevee cnCeleele:õ

’keÀe³emLeeb®eer peeefleOeccees&Veleer keÀjC³ee®³ee keÀeceele le[pees[ ve Peeu³eecegUs mJejep³eeme DeeHeCe
cegkeÀuees. Deelee SkeÀJeC³ee&®³ee JeeJeìUerle mecebpemeHeCes Jeeì ve keÀe{ueer, lej DeeHeCe efnbogmeceepeeueener ieceeJetve
yemet.“
keÀesCel³eeefn meceepeeuee efkebÀJee J³ekeÌleeruee veeceesnjce keÀjC³ee®es ceeie& oesve. SkeÀ, l³ee®ee ueewefkeÀkeÀ opee& efnve þjefJeCes, meJe&®e
yeeyeleerle yengmebK³e ye´ecnCeebvee ®eejercebg[îee ®eerle keÀjCeeN³ee DeuHemebK³e jepekeÀejCeer keÀe³emLe ÒeYetb®ee MeeefjjerkeÀ efJeOJebme
keÀjCes ner ieesä ye´ecnCeebvee kesÀJneefn Meke̳e Peeueer veener. Gjuee ceeie& ueewefkeÀkeÀ yeoveeceer®ee, lees ®eesUC³eele cee$e l³eebveer
cegUer®e keÀmej kesÀueer veener. ûeeceC³ee®es nslet ns®e. #eef$e³e cejeþîeebvee Metê þjefJeues DeeefCe keÀe³emLe ÒeYetbvee ‘MetêeOece’
yeveefJeues, keÀer HesMeJ³eeb®es Je ef®elHeeJeveeb®es jepekeÀer³e Je meeceeefpekeÀ cenlJe Lejejues®e; ³ee SkeÀe®e nsletbveer í$eHeleer Je keÀe³emLe
ÒeYet ³eeb®ee HesMeJ³eebveer íU kesÀuee. jepeJee[îeeb®³ee Òemlegle GHe¬eÀcee®eener cetU GÎsMe lees®e. mJejep³ee®es Je mJeOecee&®es leUHeì
keÀe³emLe ÒeYetbcegUs®e G[eues, ns ueeskeÀ ceesþs efJeéeemeIeelekeÀer Je meece´ep³eêesner Deensle, ³eeb®eer yeerpeeslHeefÊe: #egê Je mebefMe³ele
Deens DeeefCe ³ee Heg{s ye´ecnCeeefo keÀe³emLeslej efnbog mecebpemeHeCes ³ee keÀe³emLeebvee ‘keÀe³ece®ee ®eeì’ Je ‘HekeÌkeÀe keÀeì’ ve osleerue
lej ne ne cnCelee DeefKeue efnbog meceepee®es®e leUHeì G[C³ee®ee Ye³ebkeÀj Òemebie Deieoer ceeL³eeJej ³esTve efYe[uee Deens, ner
jepeJee[er ceuueerveeLeer MeskeÀ[es efJeJeskeÀer ef®elHeeJeve yebOet Je ef®elHeeJeveslej DeefKeue efnbotbvee lej ceev³e nesCeej veener®e veener; ceie
Demeues Ye³ebkeÀj DeejesHe efvecetìHeCes menve keÀjCeejs keÀe³emLe ÒeYet Deepe KejesKej®e DekeÌkeÀjceeMes Je efnpe[s yeveues Deensle,
Demes keÀesCeer cnìu³eeme l³eele JeeJeies les keÀe³e? Jele&ceeve efnbot mebIeìvee®³ee Je mJejep³eÒeeHleer®³ee ®eUJeUer®³ee keÀeUer
keÀe³emLe ÒeYetmeceepeeJej efJeéeemeIeelee®ee Je peenerj DeejesHe keÀjC³eeme Yeejle Fefleneme mebMeesOeve ceb[Ueves Heg{ekeÀej I³eeJee
DeeefCe ³ee efJe<e³eer keÀe³emLeeble Ye³ebkeÀj KeUyeU G[eueer Demeleener kesÀmejer meebÒeoeF&keÀ He$ekeÀejebveer cetie efieUt ve yemeeJes,
³eeJeªve ³ee meJe& mJejep³e-HegjeefCekeÀeb®eer ³ee keÀe³emLe-yeoveeceeruee HetCe& mebceefle Deens, Demee®e efve<keÀ<e& efveIelees.
ef®elHeeJeveeb®³ee mJejep³ee®³ee ®eUJeUer cnCepes

ye´ecnCeYeespeCeeleu³ee KejkeÀeìîee He$eeJeUer
Demes Deecner pes vesnceer Heenlees l³ee®ee ne Òel³e#e HegjeJee ye´ecnCeslejebveer Heentve I³eeJee keÀe³emLe ÒeYet meeJe&peefvekeÀ
keÀe³ee&le Yeeie®e Iesle veener cnCetve keÀOeerceOeer kegÀjyetj keÀjCeeN³ee ef®elHeeJeve mJejep³eJeeÐeebveer JeemleefJekeÀ Demee efJe®eej
keÀjeJe³eeme Heeefnpes keÀer SkeÀpeele keÀe³emLeebvee legcner efJeéeemeIeelekeÀer Je mJejep³eyeg[ Jes þjefJeu³eeveblej legce®³eeMeer l³eebveer
keÀesCel³ee cegÐeeJej menkeÀeefjlee keÀjeJeer? kesÀJeU Jew³eeqkeÌlekeÀ Oe[eOe[erves jepekeÀejCeele, meceepekeÀejCeele efkebÀJee pevemesJes®³ee
Flej jbieCeeble ³eLeeceefle keÀe³e& keÀjCeeN³ee keÀe³emLe ÒeYetyeÎue lejer ³ee osJepeer Oemee[îeebveer DeepeHe³e¥le keÀe³e HetjmkeÀe³e kesÀuee
Deens Je efkeÀleerMeer meneveYetefle oeKeefJeueer Deens? keÀe³emLe cejesle, Flej pevemesJekeÀ ye´ecnCeslejebyeÎue lejer ³ee ®eeCeke̳eebvee
keÀesþs Òesce Jeeìles? ye´ecnCeslej yengpevemeceepee (masses) yeÎue HeefjÞece keÀjCeejs kewÀ. Meent í$eHeleer p³eebvee
‘mJejep³eêesner í$eHeleer’ JeeìeJes l³eebveer keÀe³emLe ÒeYetbJej Jeeìsue les IeeCesj[s DeejesHe kesÀu³eeme veJeue veener. Òemlegle

JeeoemebyebOeeves ÒeesHesÀmej peogveeLe mejkeÀej ³eebveer „cee@[ve& efjJ³et‟ ceeefmekeÀele ceb[Ue®eer vegkeÀleer®e Pee[ePe[leer Iesleueer. l³eeuee
GÊej osleevee Þeer. oÊees Jeeceve Heesleoej ³eebveer ìCelkeÀeje®³ee oCeke̳eeuee GÎsMetve cnìues Deens keÀer, þekeÀjs ³eebveer efMeJejeU
(abusive) Jee*dce³ee®eer oeb[ieer ®eUJeU megª kesÀueer Deens.“ Þeer. Heesleoej ns yeer. S. Demeues lejer Yee<eeefJe<e³eeble efkebÀJee
Fefleneme mebMeesOeveele ceer®e keÀe³e lees ceesþe MeneCee DeMeer l³eeb®eer Je=Lee IeceW[ ceeª ve³es. De@y ep³etefpeJe (efMeJejeU) Yee<ee
keÀesCeleer Je keÀesCeleer meY³e ns þjefJeCeejs efJeÜeve efnbogmLeeveele Heg<keÀU Deensle. þekeÀN³eeb®³ee ìCelkeÀejeuee „De@y³etefpeJe‟
JeeìeJee, HeCe jepeJee[îeeb®ee GHeJIee[ mJele:®³ee veeJeeves Òeefme× keÀjleevee „ef[HesÀcesìjer‟ mke@Àv[ueme efkebÀJee efceef½eJeme Jeeìt
ve³es, ns Heesleoejeb®es Yee<eeMee$eÒeeefJeC³e, efJeOeevekeÀewMeu³e, keÀeNne[îee ceveele He[uesueer ef®elHeeJeveer HeÀes[Ceer ? meY³eles®³ee
ieeUerJe DekeÀe¥vees, Fefleneme mebMeesOevee®³ee {eWieeves keÀe³emLeeb®³ee yeerpe #es$eMeg×er®eer veeuemleer keÀjlee, Oe[Oe[erle Keesìîee Je
Kees[meeU HegjeJ³eeJej l³eebvee efJeéeemeIeelekeÀer cnCelee DeeefCe cejeþer mJejep³e keÀe³emLe ÒeYetbveer®e yeg[efJeues cnCet ve þemetve
peenerj keÀjlee, ner legce®eer mebMeesOekeÀer keÀejmLeeves „De@y³egefpeJe‟ efMeJejeU keÀer þekeÀN³eebveer Òel³egÊejeoeKeue neCeuesueer
pees[sHewpeej efMeJejeU?

Dejs lej keÀejs
cnCeCes kesÀJnener mejU®e Demeles. Hejbleg Dejs cnCeveejeves®e pej DeeHeu³ee efpeYesuee FlekeÀer mewue mees[ueer veener, lej
ogmeN³eeueener keÀejs cnCeC³ee®eer HeeUer ³esle veener. Fefleneme mebMeesOevee®³ee veeJeeKeeueer pegveer peeleerefJeefMeä celmejeb®eer
HegvejeJe=Êeer kesÀu³eeves mJepeeleer®ee Fefleneme DeefOekeÀ GpJeue nesF&ue, efkebÀJee Flej peeleerleerue SsefleneefmekeÀ vejveejerb®³ee
®eeefj$³eebJej DeeefCe ®eeefj³eebJej keÀepeU HeÀemeu³eeves DeeHeu³ee efJeefMeä peeleer®³ee SsefleneefmekeÀ Hegª<eeb®eer ®eefj $es Je ®eeefj$³e
DeefOekeÀ GþeJeoej nesleerue, DeMeer DeHes#ee keÀjCes, mecebpemeHeCee®es lej nesCeej veener®e, HeCe l³ee Gueì l³ee ke=Àl³eeves
mebMeesOekeÀeb®³ee mebMeesOeve-leHe:Þ®e³e&Jej keÀepeU HeÀemeueb peeC³ee®ee mebbYeJe HeÀej, ne®e Òemebie jepeJee[s ³eebveer Yee. F. meb. ceb.
Jej DeeCeuee Deens.
DeþjeJ³ee DeeefCe SkeÀefJemeeJ³ee MelekeÀeleerue ef®elHeeJeve meceepee®ee Oeeefce&keÀ, meeceeefpekeÀ DeeefCe jepekeÀer³e Jele&vee®ee
pees Fefleneme Òeefme× Deens. p³eeJeªve ®eeuet cevJeblejeblemeg×e peer efkeÀl³eskeÀ efyevelees[ Òeces³es þjefJeC³eele Deeuesu eer Deensle,
DeeefCe leefÜ<e³ekeÀ mejkeÀejer oHlejeletve pees keÀeue®³ee jewuekeÀefceìer®³ee efjHeesìe&He³e¥le SkeÀpeele SkeÀ®e mJejele veceto kesÀueer
Deensle, leer meJe& ef®elHeeJeve meceepeeleerue Òel³eskeÀ J³ekeÌleerme SkeÀmeejKeer ueeiet keÀjCes, kesÀJnener v³ee³e nesCeej veener.
mebmke=Àleer®³ee yeeyeleerle ef®elHeeJeve meceepeeves iesu³ee oer[Mes Je<ee&le peer Yejejer ceejueer Deens, leercegUs l³eeb®³eele meg×e efJeÜeve,
efJe®eej#ece, lelJe%e DeeefCe meceYeeJevee jeKeCeejs cenevegYeeJe yejs®e ¢äerme He[leele. Hejbleg SkebÀ oj meceepee®³ee J³eeHleer®³ee
ceeveeves Demeu³ee cenelc³eeb®eer mebK³ee Del³eble DeuHelece (cee³e¬eÀe@mkeÀesefHekeÀ cee³evee@efjìer) Deens. cnCetve®e p³eeÒeceeCes SkeÀe
og³eexove J³ekeÌleercegUs keÀewjJeHeeb[Jeeb®³ee Deþje De#ewefnCeer mewv³ee®ee efve<keÀejCe HeÀ[Mee G[euee, l³ee®eÒeceeCes DeuHemebK³eebkeÀ
Hejbleg yespeyeeyeoej ef®elHeeJeve J³ekeÌleeR®³ee ke=À<Ceke=Àl³eecegUs mebyebOe meceepeeuee®e keÀeUesKeer ueeieC³ee®es Òemebi e Jej®esJej ³eeJesle. ner

ieesä efJeMes<e ef®ebleveer³e Deens. osMeyeebOeJe ³ee veel³eeves Deecneuee ef®elHeeJeve meceepee®³ee mebmke=Àl³eebyeÎue Deevebo JeeìCes DeeefCe
ogmue=l³eebyeÎue Keso nesCes ner Deieoer meneefpekeÀ®e Deens; Hejbleg l³eeb®eer ÒeJe=Êeer l³eeb®³ee SsefleneefmekeÀ keÀejmLeeveer HejbHejskeÀ[s
pesJne DeeleeÒeceeCes®e keÀOeer keÀOeer JeUtve ceeies Heenles, lesJne l³ee l³ee yespeyeeyeoej J³ekeÌleeruee leeȳeeJej DeeCeC³ee®ee Òe³elve
keÀjCes, ns Òel³eskeÀe®es keÀle&J³ekeÀce& Deens. les Deecner ÒeceeefCekeÀHeCeeves yepeeJeerle Demelee keÀesCeeme SkeÀoe peCeeogCee Meyo
efveªHeCee®³ee DeeJesMeele Deece®³ee uesKeCeerletve He[uee Demeu³eeme lees oes<e Deece®ee vemetve Jeei³eg×e®ee Deens. ns ner meebefieleues
Demes veener. mJele:®³ee Je mJepeeefle³eeb®³ee ¢<ke=Àl³eeb®ee ye´ecnCeebvee keÀOeer ®e efkeÀUme ³esle veener, l³eeb®eer
ye´ïeJeebl³eglHeVelJee®eer IeceW[ Depetve Hegjer efpejuesueer veener. mJele:®es oes<e ogmeN³eeb®³ee ceeLeer LeeHeC³ee®eer l³eeb®eer
KegceKegce Depetve yebo He[uesueer veener. cenejeä^er³e ye´ecnCeslej peeleerle keÀe³emLe ÒeYet ner SkeÀìer®e „Dee@efì&ke̳eguesì‟
(®eewkeÀMeer, yeesuekeÀer, Demes cnCelee®e keÀejs ®ee peyeeye osCeejer) „keÀc³egefveìer‟ Deens. kewÀ. Meent í$eHeleeR®³ee „ueeskeÀMeener
®eUJeUerle‟ cegUs ye´ecnCeslej veeJeeKeeueer cejeþîeeble ceeCegmekeÀer®³ee nkeÌkeÀe®eer peeCeerJe nesTve l³eeuee DeueerkeÀ[s Jee®ee HegÀìueer
Deens. lejer DeepeHe³e¥le DeefKeue ye´ecnCeslej peeleerb®³ee „Deeefì&ke̳eguesì‟ HeCeeb®es ÒeefleefveOeerlJe keÀe³emLe ÒeYetbveer®e Fceeveeves
yepeeJeuesues Deens. Demeu³ee keÀe³emLeeefJe<e³eer cejeþîeeb®es Je Flej ye´ecnCeslejeb®es ceve efyeLeªve l³eele Jewcev³em³e
Hee[u³eeefMeJee³e, ef®elHeeJeveeefo „jeä^er³e‟ ye´ecnCeebvee l³eeb®³eeJej kegÀjIees[er ®e{efJelee®e ³esCes Meke̳e veener, ne®e ye´ïe ¿ee
cnCeeb®³ee meJe& ®eUJeUer®ee iegHle nslet Deens. kewÀ. Meent í$eHeleer SkeÀoe Òemlegle uesKekeÀeuee cnCeeues, ’Dee@. ieesKeues ceesþs
Hesefì^³eì Kejs. HeCe ceuee les SkeÀoe HegC³ee®³ee mìsMeveJej Yesìues Demeleevee ceer ceeP³ee ®eUJeUer®eer efoMee l³eebvee meebefieleueer.
yengpeve meceepe peeie=leer®es lelJe De#ejMe: ceev³e keÀ©ve les ceuee efkebÀ®eerle þemetve cnCeeues keÀer, ne Òe³elve keÀjleevee
ye´ecnCeebmeejK³ee peeie=le meceepeeuee ef[®eJeC³ee®ee Òe³elve keÀª vekeÀe. Don‟t try tease the articulate
community like the Brahmins. meejebMe, þekeÀjs, efìUkeÀ Peeues keÀe³e efkebÀJee ieesKeues Peeues keÀe³e, meJee¥®³ee
Hesefì^Dee@efìPececeO³es ye´ecnCeer Je®e&mJee®ee SkeÀ efjPeJe& kebÀHeeì&ceWì Deens. l³eeuee keÀesCeer nele ueeJet vekeÀe cnCeleele. ye´ecnCeebveer
Je®e&mJee®ee ìWYee efcejefJeC³ee®es mees[u³eeefMeJee³e efkebÀJee ye´ecnCeslejebveer®e ye´ecnCeebvee otj Pegiee©ve efou³eeefMeJee³e ye´ecnCeslejebvee
Deelcees×eje®ee ceeie& keÀmee ®eesKeUlee ³esF&ue, ns ceuee mecepele veener. efkeÀleerner kesÀues lejer ye´ecnCe DeKesj DeeHeu³ee peeleerJej®e
peelees, ³ee®es ceer Òel³e#e DevegYeJee®es ueeKe oeKeues osF&ve. ceie þekeÀjs meensye legce®es cele keÀenerner Demees. ’meode fJeJeskeÀ yeg×eruee
ve þkeÀefJelee Òel³e#e DevegYeJe®e meebiee³e®ee lej iesu³ee 10-15 Je<ee&leerue Deece®³ee pevemebHekeÀe&®ee HeefjCeece lej kewÀ. Meent
í$eHeleeR®es GÃej Kejs Deensle, ³eele mebMe³e veener, ³eele mebMe³e veener, meeceev³e efve³eceeuee DeHeJeeo Demeleele, ns lelJe HetCe&
O³eeveele þsJetve, Demes cnCeeJe³eeme njkeÀle veener keÀer, ye´ecnCeö ceie lees ef®elHeeJeve Demees, ³epegJexoer Demees, efkebÀJee
keÀesCeerner Demees, l³ee®³ee DeeHeceleueyeeuee efkebÀ®eerlener OekeÌkeÀe ueeieC³ee®eer JesU Deeueer keÀer, lees meJe& osMeyebOegHeCee®es
veeles efJemeªve ye´ecnCeelejebJej meeHeeÒeceeCes GueìC³eeme keÀceer keÀjCeej veener . meeJekeÀejerle ceejJee[er HelkeÀjuee
HeCe ye´ecnCe meeJekeÀej HelkeÀjle veener. J³eeHeeN³eele iegpejeleer, Yeeìîes, cesceve, cegmeueceeve, HeeMeea J³eeHeeN³eebMeer
mejU kesÀuesueer ®e{eDees{ l³ee®³ee DeefYeveboveeme Hee$e nesles. HeCe ye´ecnCe J³eeHeejer Yesìuee keÀer lees JesUer DeeHeues
veekeÀ keÀeHetve ogmeN³ee ye´ecnCeslej J³eeHeeN³eeuee DeHeMeketÀve keÀje³euee efkebÀJee Meke̳e lej l³ee Keeueer He[e³euee
cegUer®e keÀmej keÀjCeej veener. Jee*dce³e #es$eelener ye´ecnCeer ¢äer yeg×er®es HeefjCeece Òel³eskeÀer DevegYeJeeme ³esle Demeleele.
leelHe³e& DeueerkeÀ[s meeJe&peefvekeÀHeCee®³ee, osMeyebOegl³ee®³ee efkebÀJee mJejep³ee®³ee ye´ecnCeer HegjeCeebvee kesÀJe{ener Tle Deeuesuee

efomeuee, lejer DeefKeue ye´ecnCeslej pevelesJej DeeHeueer efvejblej®eer kegÀjIees[er keÀe³ece þsJeC³ee®ee ye´ecnCeeb®ee iegHle nslet l³eeb®³ee
keÀeUpeeHeemetve keÀOeer®e efvejeUe nesle veener, DeLee&le mJejep³ee®³ee ceeiee&le keÀe³emLe ÒeYetb®³ee peeleerOeceexVeleer®³ee efJejesOee®eer
efkebÀJee l³eeb®³ee JesoeskeÌle HegjeCeslkeÀe®eer OeeW[ Dee[Jeer He[uesueer vemetve, ye´ecnCeeb®³ee efMejpeesjHeCee®ee Je efJeue#eCe keÀejmLeeveer
ceveesJe=Êeer®eer OeeW[ Òel³ener De[LeUs GlHeVe keÀjerle Deens. Deepe®es jepekeÀejCe #egê efYe#egkeÀer Deens. Dee®eejer HeeCeke̳eebvee
osMeYekeÌle DeeefCe ceeLesefHeÀª efHemeeìebvee cenef<e& efkebÀJee mesveeHeleer yeveefJeCeeN³ee ³ee jepekeÀejCeeN³ee Oeebie[efOebi³eele cenelcee
ieebOeerpeeRmeejKee ueeskeÀesÊej mebv³eeMeerner Jewleeietve iesuee, ceie Flejeb®eer keÀe³e efmLeleer? jepeJee[îeeb®ee GHeodJ³eeHe JejJej
HeenCeejeuee Jew³eeqkeÌlekeÀ efomesue, SkeÀe keÀe³emLe peeleerHegjlee mebkegÀef®ele Jeeìsue, efkebÀJee l³eeb®es cenlJe efoJeeCeKeeCeer ieHHeebHegjles
Deiej Jele&ceeveHe$eer efve³eefcele Yeemesue, Hejbleg ns SkeÀ Deleer J³eeHekeÀ [eJeHes®eeb®es meecego eef³ekeÀ HeeþyeUeb®es Ye³ebkeÀj efYe#egkeÀer
keÀejmLeeve Deens. SJe{s®e ye´ecnCeslej pevelesuee pej veerì Heìsue lej ye´ecnCeeb®³ee veeveeefJeOe [eWie OelegN³eebvee yeUer He[CeeN³eeb®eer
mebK³ee Heg<keÀU®e keÀceer nesF&ue®e, DeMeer DeeMee Deens.
³eg×-ceie les mecejebieCeebleerue Demees efkebÀJee Jeei³eg× Demees- les JeeF&ì®e. les megª Demeleevee ÒeefleHeef#e³eebJej mees[uesues
yeeCe ÒeLece pejer ³eg×e®³ee DeeJesMeele yesiegceeveHeCes DeeefCe keÀþesj Deble:keÀjCeeves mees[uesues Demeleele. lejer ³eg×e®eer efkebÀJee
®ekeÀcekeÀer®eer HeefjmeceeHleer nesTve mewv³e DeeefCe mesveeveer efMeyeerjekeÀ[s Hejlet ueeieues cnCepes ³eg×keÀeueer Ie[ues u³ee
Del³ee®eejeyeÎue Òel³eskeÀ ³eesodO³eeme JeeF&ì Jeeìu³eeefMeJee³e jenle®e veener ne ceveg<³e Oece&®e Deens. Yee. F. meb. ceb. ves
meO³ee®³ee Del³eble veepetkeÀ HeefjefmLeleerle®e ®ee. keÀe. ÒeYet meceepeeJej Del³eble IeeCesj[s DeejesHe keÀjC³eeme Heg{s JneJes DeeefCe l³ee
DeejesHeeb®ee ÒeeflekeÀej keÀjC³eemeeþer Deecneueener Deece®es keÀesob[ meppe keÀjCes Yeeie Hee[eJes ner ieesä Del³eble MeesOepevekeÀ
Yeemele Deens. YeieJeeve Þeerke=À<Ce l³eebvee mece=×er osJees~

ßMeebefle Meebefle: Mebeefle:

cejeþîeeb®ee Fefleneme HeÀemeeJej ®e{uee
mJejep³ee®³ee, jeä^Òescee®³ee Je mJeeleb$³ee®³ee HegjeCeebvee nuueer efkeÀleerner keÀ{ Deeuesuee Demeuee DeeefCe keÀ{ele
yeN³ee®eMee efJeJeskeÀYe´ä ye´ecnCeeb®³ee Deeoj³egkeÌle Òecee®ee keÀ{ pejer DeeìeskeÀele ³esle Demeuee, lejer ye´ecnCeslejebJ ej DeeHeueer
kegÀjIees[er meveeleve ef®ejbpeerJe keÀjC³ee®³ee Oe[He[er ye´ecnCeebveer, efJeMes<ele: jeä^er³e ef®elHeeJeveebveer ®eeuet #eCeeHe³e¥le DeJ³eenle
®eeueefJeuesu³ee Deensle. ³ee l³eeb®³ee KeìHeìer kegÀMeeûe efJeÜles®³ee HeebIeªCeeKeeueer Jeeìsue lemeu³ee keÀejmLeeveeb®eer Deb[er
GyeJeerle Demeleele. jeä^er³e ef®elHeeJeveeb®es [eJeHes®e Deelee Heg<keÀU ef®elHeeJeveslejeb®³ee Je DeveskeÀ efJeJeskeÀer ef® elHeeJeveeb®³ee O³eeveele
Deeu³eecegUs, les menmee ³eeb®³ee leeW[tve keÀesmeUCeeN³ee DeÜwle ieìejiebies®³ee uees{îeeHeemetve yejs®e otj Demeleele. ns pejer Kejs
Deens lejer l³ee iebies®³ee He®eveer He[tve jeä^er³e ef®elHeeJeveeb®³ee Hee³eeleu³ee Hee³eleCee®ee ceeve efceUefJeC³eemeeþer OeeJeeJeuesues
MeskeÀ[es efMeKeb[er Deepe ye´ecnCeslejeble meeHe[Ces DeMeke̳e veener. GkeÀìîee ef®elHeeJeveebyeÎue efkebÀJee meje&me ye´ecnCeebyeÎue peje
keÀesþs keÀesCeer efve<esOee®ee ye´ keÀe{uee keÀer ner DepeeieU efMeKeb[er®eer pebyegkeÀmesvee ueies®e keÀesunskegÀF& keÀjeJe³eeme ueeieles keÀer „ne
Meg× peeefleÜs<e‟! HeCe ³ee efJeJeskeÀMetv³e cenecetKee¥vee Depetve ns Gcepele veener keÀer ye´ecnCe-ye´ecnCeslejebleerue keÀesCeleener lebìe
Iesleuee lejer l³eele Heefnueer DeeieUerkeÀ jeä^er³e ef®elHeeJeveeb®eer®e Demeles. l³eebveer „Dejs‟ cnCelee®e „keÀejs‟ ®ee ÒeefleOJeveer ve
keÀe{C³eeFlekesÀ ye´ecnCeslej Deepe®e keÀener <eb{ Peeues veenerle. Dee@efHeÀeqvmeJe®es HeelekeÀ jeä^er³e ef®elHeeJeveebveer kesÀu³eeefMeJee³e
ye´ecnCeslejebveer ef[HesÀeqvmeJe®eer meCemeCeerle Kesìjs l³eevee keÀOeerner neCeuesueer veenerle, ns Deecner meÒeceeCe HegjeJ³eeves Jeeìsue lemes
efme× keÀªve Ðee³euee le³eej Deenesle. ®eej Hee®e Je<ee&HetJeea®ee keÀe³emLe ÒeYet efJeª× Yeejle Fefleneme mebMeesOekeÀ ceb[U ne Jeeo
I³ee; efkebÀJee meO³ee megª Demeuesuee ef®elHeeJeve yees[me efJeª× Yeb[ejer meceepe ne Jeeo I³ee; ³eele Heefnueer DeeieUerkeÀ
keÀesCee®eer? ns ef®elHeeJeveeb®³ee Hee³eeleues Hee³eHeesme yeveuesu³ee Je Iejele ®egueerHeeMeer yemetve DeYesoYeeJee®³ee keÀneC³ee
kegÀpeyegpeCeeN³ee veeceo& <e{ebveer keÀe efJe®eejele IesT ve³es? Yee. F. me. ceb[Ueves jepeJee[îeeb®³ee nmles keÀe³emLe ÒeYetbvee „veer®e
yeerpee®es, Gueìîee keÀeUpee®es, cejeþer meece´ep³eeuee Deeie ueeJeCeejs ‟ Jeiewjs þjefJeC³ee®ee He×leMeerj omleSsJepeer nuekeÀìHeCee
kesÀuee vemelee lej Deecneueener keÀ[keÀ[erle ìerkesÀ®ee le[eKee ceb[Ueuee Ye[keÀefJeC³ee®eer keÀe³e peªj nesleer? Hejbleg Deece®³ee
keÀesoC[e®ee ìCelkeÀej neslee®e, „SkeÀeves iee³e ceejueer cnCetve ogmeN³eeves Jeemeª keÀMeeuee ceejeJes? ‟ Demee DeecneUe
meeUmetoHeCee®ee GHeosMe keÀje³euee Heg<keÀU „veer®e yeerpee®es, Gueìîee keÀeUpee®es, meece´ep³eêesner‟ keÀe³emLeve efMeKeb[er Heg{s
Deeues nesles. ³ee®e njeceKeesje®³ee Heie[erefMeuesoejHeCeecegUs ceb[Ueuee DeKesj®ee HeÆîee®ee nele oeKeefJeC³ee®es keÀe³e& þej Peeues
DeeefCe keÀe³emLeeb®³ee „meece´ep³eêesne‟ ®ee HegCesjer ef®elHeeJeve leece´Heì Dee®ebêekeÀ l³eeb®³ee GjeJej Lew Lew vee®ee³euee efpeJeble
jeefnuee. meO³ee ef®elHeeJeve yees[meeves HesìJetve efouesues Yeb[eN³eeb®³ee DemHe=M³elJee®es keÀejmLeeve Heeefnues lejer l³eelener DeeieUerkeÀ
efkebÀJee Dee@efHeÀeqvmeJes®ee oes<e ef®elHeeJeveebkeÀ[s®e Deens, ns meJee¥veer veerì ue#eele þsJeeJes. ns ÒekeÀjCe SJe{s Ye³ebkeÀj ceepeues
Demeleener jeä^er³e He$eeble l³ee®ee vegmelee veeceefveoxMener nesle veener, ³ee®ee ye´ecnCeslejebleerue ef®elHeeJeveer Hee³eleeCeebJej keÀener®e
keÀe Gpes[ He[t ve³es?
SkeÀe lelJeJesl³eeves keÀessþsmes efueefnu³ee®es mcejles keÀer “You kill the history and yopu kill the
man” Fefleneme þej keÀje keÀer ceeCetme cesuee®e! Fefleneme ns jeä^e®es peerJeve Deens. meceepee®ee ÒeeCe Deens. ne ÒeeCe®e
þs®euee keÀer keÀece Peeues. ³eemeeþer®e pesles ueeskeÀ ÒeLece efpele ueeskeÀeb®³ee Feflenemee®ee yeeuesefkeÀuuee peefceveoesmle keÀjleele.
ye´ecnCeslejebvee keÀJe[erceesue þjefJeC³ee®eer jeä^er³e keÀeceefiejer ÒeLece Yeejle F. meb. ceb[Ueves DeeHeu³ee neleer IesC³ee®ee GHe¬eÀce
Iesleuee. HeCe l³ee keÀener l³eevee neleHee³e HeesUtve IesC³ee®ee DeveJemLee Òemeeo ueeYeu³eecegUs, l³eebveer meO³ee lejer ³ee efoeqiJepe³e
mebHeeovee®³ee ceeiee&®ee mev³eeme kesÀuesuee efomelees. mebv³eeMeeuee MeW[er HegÀìCeej veener Demes veener! meecegoeef³ekeÀ Òe³elveeuee

HejMegjece ³eLeeefmLele ve kesÀu³eecegUs, Deelee jeä^er³e ef®elHeeJeveebveer J³eeqkeÌleMe: legjUkeÀ nuues ®e{Jetve ye´ecnCesl ejeb®³ee
Feflenemee®ee cegoe& Hee[C³ee®³ee KeìHeìer ®eeuet þsJeu³ee Deensle. ³ee keÀeceer HegC³ee®³ee HegC³eeF&®es cegbyeF&keÀj, OegUskeÀj, efcejpekeÀj
Je þeCeskeÀj DeefYeceeveer je$ebefoJeme jeä^er³e Kemlee Keele Deensle. DemHe=M³ees×eje®³ee Jeuievee ®eeueu³ee Demeleevee, Yeb [ejer
yeebOeJeebvee Oes[e ceebiee®³ee HebkeÌleeruee yemeefJeC³ee®ee yees[mee®ee Òe³elve DeeefCe Deelee þeC³ee®³ee leUsHeeUerJej efJeÜles®³ee Keebyeeuee
„cejeþer oHleje‟ ®³ee ogmeN³ee ªceeuee®³ee mejieeþerle cejeþîeeb®³ee Feflenemeeuee HeÀemeeJej ®e{efJeC³ee®eer Þeer. efJevee³ekeÀ
ue#ceCe YeeJes ³eeb®eer keÀeceefiejer, ³ee®e Kebmleeb®es ÐeeslekeÀ Deens. cejeþsMeener®ee Fefleneme meeceev³ele: efkeÀleerner GpJeue Demeuee,
efkeÀleerner DeefYeceeveemHeo Demeuee Je efkeÀleerner JeCe&veer³e Demeuee, lejer l³eele ef®elHeeJeve HesMeJ³eeb®³ee mewleeveMeener®eer keÀeUerkegÀÆ
[ebyej veKeeefMeKeeble Yejuesueer Deens, ns Meu³e ef®elHeeJeveebvee je$ebeof Jeme meuele jneJes, ³eele efvemeie& efJeª× Demes keÀener lesJne,
SvekesÀve ÒekeÀejsCe ne Fefleneme Gueìe megueìe keÀmee keÀjlee ³esF&ue, HesMeJ³eeb®³ee leeW[e®eer keÀeUpeer ye´ecnCeslejeb®³ee
yeeHepeeÐeeb®³ee Leesyee[eJej yesceeuetve keÀMeer [meJelee ³esF&ue DeeefCe meje&me ef®elHeeJeveeb®³ee yeeskeÀeb[er Fefleneme HegjeCeeoer ûebLeebveer
ueìkeÀJeuesueer #egêeslHeÊeer®eer IeejsHe[ ef®elHeeJeveslejeb®³ee ieȳeele keÀMeer ®egHe®eeHe Ieeuelee ³esF&ue, ³eeJej DeveskeÀ efJe®eer$eefJe³e&
ef®elHeeJeve Hebef[leeb®³ee DekeÀuee DeueerkeÀ[s YeJeefleveYeJeleer®es IeeCes nekeÀerle Demeleele. ³eeefJe<e³eer meJe& cenejeä^er³eebvee peenerj
mHeäeskeÌleer®ee F<eeje osleevee meve 1919 meeuele Òeefme× Peeuesu³ee Deece®³ee ûeeceC³ee®ee meebÐele Fefleneme ³ee ûebLeele
Demes GÃej keÀe{ues nesles keÀer, ’meO³ee SsefleneefmekeÀ JekeÌl³eeb®³ee yeeeqHlejc³eeb®ee OegceeketÀU megª Peeuee Deens. meeefJe$eeryeeF&
þeCesoejCeeruee keÀesCeer keÀe³emLe ÒeYet peeleerletve ef®elHeeJeve peeleerle {keÀuele Deensle; keÀesCeer efleuee keÀeobyejerleerue veeef³ekeÀe
cnCele Deensle; keÀesCeer veevee HeÀ[Ceermeeb®³ee Dele:keÀjCee®³ee KeeCeerletve keÀesefnvetjeb®es {erie®³ee {erie yeensj keÀe{erle Deensle;
keÀesCeer l³ee®³ee ceveesce³e YetefcekesÀJej ve#eeroej ieeueer®es HemejC³ee®³ee ie[ye[erle Deensle; keÀesCeer ieesHeerveeLeHeble yeeskeÀerueeuee
efMeJeepeer®eer ef®eìCeerme Jeleveer yeneue osC³ee®³ee OeeceOegceerle Deensle; keÀesCeer nscee[Hebleeueener ye´ecnCeer HeesMeeKe ®e{efJeC³ee®³ee
lepeJeerpeerle Deensle; lej keÀesCeer cejeþîee DeeþJeu³eeuee ef®elHeeJeveer yeeeqHlecee osC³ee®³ee KeìHeìerle Deensle. Demee cees þe
SsefleneefmekeÀ ¬eÀebleer®ee keÀeU Deeuesuee Deens. lesJne ³ee Yeeveie[erle keÀe³e keÀe³e Guee{eu³ee nesleerue les Heeefnues Heeefnpes. ve
peeCees, GÐee DeHeÀpeueKeeve ne efMeJeepeer®ee ceecee þjC³ee®ee yeje®e mebYeJe Deens; keÀejCe ke=À<Ceeves kebÀme ceeceeuee þej ceejues
cnCetve DeeefCe cegjejyeepeer ne ef®elHeeJeve Demeu³ee®eener omleSsJepeer HegjeJee meeHe[Ceej veener keÀMeeJeªve?“ ns Deece®es GÃej
Jee®etve l³ee JesUer oele keÀe{tve nmeCeeN³eebveer Deelee „YeeJ³eeb®ee ªceeue‟ cegÎece [esUs HeÀe[tve HeneJee, Demes Deecner DeeJeenve
oslees. DeHeÀpeueKeeve efMeJeepeer®ee ceecee®emee keÀe³e, HeCe Jeecevee®³ee ef$eHeeo Heje¬eÀceeÒeceeCes Deece®³ee ³ee þeCesoej
ueeKeeHeleer®ee „cejeþer oHlej‟ ÒekeÀeMevee®ee Fpee efyepee DeeefCe eflepee ªceeuee®es ceeTue cenejeä^ Fefleneme-mebgojer®³ee
GjeJej He[lee®e, efMeJeepeer í$eHeleercenejepe ns ef®elHeeJeve peeleer®es þju³eeefMeJee³e Keeme jenCeej veenerle, Demes YeefJe<³e
Deecner Deepe®e keÀªve þsJelees. þeCekeÀj Jeeceveeves DeeHeu³ee ogmeN³ee HeeJeueele yeeUepeer DeeJepeeruee lej yesígì Heefnu³ee
vebyej®ee Heeieue þjefJeuee Deens; í$eHeleer meeleejkeÀjebvee jeä^êesner þjJetve, lelkeÀeueerve MeneC³eebveer ÒeleeHeefmebnemeejK³ee
„njeceKeesje‟uee meeleej®³ee ceeUeJej SKeeÐee Pee[euee efpeJeble Gueìe ìebietve keÀesu¿ee kegÀ$³eebkeÀ[tve keÀe HeÀe[efJeuee veener,
cnCetve l³eeb®³ee veeJeeves keÀ[ekeÀ[e yeesìs cees[ueer Deensle; ÒeleeHeefmebne®es meeLeer oej #eef$e³e cejeþs Je keÀe³emLe ÒeYet ³eebveer®e
FbûepeebMeer IejYeso keÀªve cejeþer mJejep³ee®ee ÒeeCe Iesleuee, cnCetve ³ee ueKeeHeleer YeeJ³eebveer l³ee meJe& cesu³ee ce[Ðeeb®³ee KeekeÀe
Jej Kes®etve l³eebvee þeC³ee®³ee leUsHeeUerJej „Jevmeceesj‟ HeÀeMeer efoues Deens; DeeefCe efJeMes<e jeä^e³r eHeCee®eer veJeueeF& cnCepes Jee®ekeÀnes, veerì Meg×erJej ³esTve SskeÀe-peieeleues efkeÀleJes Dee½e³e& keÀesCeeme keÀUs! veerì MeebleHeCes YeeJ³eeb®eer ner ®eeuet
®eelegcee&meeleueer keÀneCeer SkeÀe-MesJeìues jeJeyeepeer ns ceesþs Oee[meer Heje¬eÀceer jepekeÀejCeer Je cejeþîeeb®³ee mJejep³eekeÀjerlee
DeKesjHe³e¥le DeeHeu³ee efpeJee®es jeve keÀjCeejs ceesþs Metj leueJeejyeneÎj ceo& nesles, keÀe³e cnCelee? efJeéeeme yemele veener?
Jee®ekeÀnes, YeeJes legcne Deecne meJee¥vee cetKe& þjJetve Demes meebieleele keÀer jeJeyepeer mJele:®e jCeMetj jCeveJejs nesles Demes veener,

lej l³eeb®eer veJejer GHe&À yee³ekeÀes veJns, ®egkeÀuees jeJeyeepeer®eer HeÆjeCeer- ner meg×e jCeveJeN³ee®eer jCeveJejer nesleer. l³ee njeceKeesj
ÒeleeHeefmebneves cejeþs Je keÀe³emLe Heeieueeb®³ee veeoer ueeietve cenelcee jeJeyeepeer®ee ieUe pej keÀeHeuee vemelee, lej-lej-lej keÀe³e
Deepe yenej Peeueer Demeleer! HegC³ee®³ee ceeCekesÀéeje®ee lebyeesje Deepe þeC³ee®³ee þeCekesÀéej YeeJ³eeb®³ee neleele Deeuee Demelee.
yeesuetve ®eeuetve Fefleneme-mebMeesOeve®e les. ceie yeeUepeer efJeéeveeLee®ee KeeHejHeCepee efMeJeepeer cenejepeeb®³ee neleeKeeueer
omenpeejer megYesoej cnCetve keÀe GHeìt ve³es? DeeefCe nyeMeeves peuemeceeOe efouesuee yeeUepeer®ee YeeT peeveyee Yeì KegÎ
HegC³ee®ee megYesoej Demeu³ee®es efme× keÀe nesT ve³es? Demmeue jkeÌlee®³ee Demmeue ef®elHeeJeve Fefleneme mebMeesOekeÀe®³ee
leeJe[erle meeHe[Ceejs keÀesCeles omleSsJepe DeepeHe³e¥le keÀceDemmeue þjues Deensle? SkeÀner veener. Yee. F. meb. ceb[Ue®³ee
®elegLe& mebcesueveJe=Êeebleuee jepeJee[îeeb®ee efoeqiJepe³eer keÀe³emLe oerHemeg×e keÀceDemmeue þjJetve efpeJeble keÀe³emLeebvee efJePeefJelee
Deeuee veener. yeekeÀer, keÀe³emLeeble efJeÜeve Feflenemepeeb®ee keÀener og<keÀeU He[uee veener nes. jepeJee[s ÒekeÀjCee®³ee JesUer
keÀe³emLeeb®³ee IejesIej®³ee ceesuekeÀjCeermeg×e FeflenememebMeesOekeÀ yeveu³ee nesl³ee. HeCe DeKesj keÀe³e? l³eeb®³ee yeebie[îeeb®³ee
keÀCekeÀCe efkeÀCeefkeÀCe veeoele®e l³ee ÒekeÀjCee®es He³ee&Jemeeve nesTve, jepeJee[îeeb®³ee efveyebOee®eer veLeCeer SkeÀpeele keÀe³emLe
ceoe¥®³ee veekeÀele ef®ejkeÀeue®eer peeTve yemeueer leer yemeueer®e! YeeJ³eeb®³ee ogmeN³ee ªceeuee®es Jeejmes ueeJee³euee Þeer. oÊee$e³e
efJe<Cet DeeHeìîeeb®³ee neleeuee nele ueeJee³eueener SkeÀ keÀe³emLe Hee$e Þeer. YeeJ³eebvee þeC³ee®³ee leUsHeeUerJej YeìkeÀleevee
Dee{Uues. ns Hee$e cnCepes „ÒeYetjlveceeuee‟ ÒemeJetve keÀe³emLeeb®³ee Feflenemee®eer HeeleU Yeepeer keÀjCeejs Je „efMeJeefoeqiJepe³e‟
yeKejer®ee vewJeÐe ye[esoskeÀj efYe#egkeÀosJelesuee oeKeJetve, efle®es ceeblesjs keÀjCeejs jepeceev³e jepesÞeer meKeejece ieCesMe cegpegceoej ns
nes³e. Heefnu³ee ªceeuee®³ee JesUer „DemeueyejngketÀce‟ ®es meefì&efHeÀkesÀì efceUefJeC³eemeeþer Þeer. YeeJ³eebveer Demes®e oesve leerve
DepeeieU keÀe³emLe efveJe[tve keÀe{ues nesles. ³ee KesHesme l³eebvee ye[esos mebmLeeveeleerue ie[eJej®³ee ³ee cegpegceoej ie[keÀjer
keÀe³emLe He$ee®ee ueeYe Peeuee! DeueY³e ueeYe®e cnCee³e®ee?
Þeer. YeeJ³eeb®ee „Heefnuee ªceeue‟ Demee®e Demmeue ueesKeCeer®³ee Heesìer pevceeuee Deeuesuee Deens. l³ee JesUer jeä^er³e
He$ekeÀejebveer, Deelee®³ee ueeskeÀceev³e keÀl³ee&ÒeceeCes, l³ee ªceeuee®eer leUer DeekeÀeMeeuee efYe[s FlekeÀer Gb®e G®euesu eer nesleer.
l³eeJesUer Deecner ³ee ªceeueeyeÎue Demee mHeä DeefYeÒee³e efouee keÀer, ’leerve DeveY³emle uesKekeÀebveer HeewjeefCekeÀ OeeìCeerJej SkeÀ
yeKejJepee efueefnuesues Yeeª[ þeCes ³esLeerue „cejeþer oHlejeleerue 1 uee ªceeue‟ cnCetve meve 1917 meeueer Òeefme× Peeues
Deens. mebMeesOekeÀeves Je ÒekeÀeMekeÀeves ³ee Yeeª[e®es cenlJe ÒemLeeefHele keÀjC³eemeeþer meefì&efHeÀkesÀìeb®ee Jeiewjs yeje®e HeÀeme& kesÀuee
Deens. Hejbleg ns Yeeª[ cnCepes efveJeU SskeÀerJe SsefleneefmekeÀ ieHHeeb®es SkeÀ DeJ³eJeefmLele Je DeefJeéemeveer³e HeesUs Deens. ³eele
SsefleneefmekeÀ mel³eeHes#ee njoemeer ieHHeeb®ee YejCee®e jie[ Deens.“ (ûeeceC³e He=. 132 HetÀìveesì) Heg<keÀUebvee ne Deece®ee
DeefYeÒee³e Sjb[sueeÒeceeCes js®ekeÀoelee Jeeìuee Je þeCes HegCes ³esLeerue ®eejHee®e keÀe³emLe ®e<ceeHeie[erOejeRveer l³eeyeÎue DeeHeueer
„keÀe³emLeer veeHemebleer‟ efPeUefceȳee HeÀuekeÀeJetve J³ekeÌlener kesÀueer. Fleke̳eele Òees. peogveeLe mejkeÀej®ee ob[gkeÀe ³ee ªceeueeJej
He[uee. „efMeJeepeer DeeefCe efMeJekeÀeue‟ ³ee Fbûepeer HegmlekeÀe®³ee 502 He=ÿeJej ÒeesHesÀmejebveer mHeä veceto kesÀues keÀer
“Utterly worthless expansion of Sabhasad with the letters and imaginary
details” (ns ®eesHe[s yeveeJeì He$es DeeefCe keÀeuHeefvekeÀ cepekegÀjeves Yejuesues meYeemeoer yeKejer®es Yejmeeì Jee{efJeuesues Del³eble
efYekeÀej[s Je keÀJe[er efkebÀceleer®es ©He Deens) meesveejeves®e keÀeve ìes®eu³eecegUs Jejerue Heie[erOejeb®³ee SkeÀe keÀeveeJej keÀueLeuesu³ee
Heie[îee ueies®e mejU yemeu³ee keÀer veener, Deecneme ceeefnle veener.
Þeer. YeeJ³eeb®ee ne „®eKeesì‟ ûebLe Jee®etve „HesMeJeeF& yeg[eueer‟ Demes cnCeCeeN³ee Fmecee®eer leeye[leesye þeC³ee®³ee®e
Jes[îeeb®³ee DeeÞeceele jJeeveer keÀjeJeer ueeiesue. ne ceneûebLe ûebLekeÀejeves F. meb. ceb[Ue®³ee SkeÀe peyeeyeoej yewþkeÀerle Jee®eu³ee®es

Deecneuee keÀUles. ner ieesä Kejer Demesue lej ceb[Ueves DeeHeuee DeefYeÒee³e lJejerle Òeefme× keÀjeJee, Demee Deece®ee Deeûen
Deens. efnboJeer mJejep³ee®ee Ketve keÀesCeer Hee[uee, ³ee®ee HegjeJee cenejeä^eHeg{s ceeb[C³eemeeþer MebYej Je<ee&HetJeea®es cenejeä^ ne
ûebLe Deecner efueefnle Deenesle. l³eele YeeJ³eeb®³ee ªceeuee®³ee ef®ebO³ee G[efJeC³eeFlekeÀe omleSs Jepeer HegjeJee Je efJeJes®eve ³esF&ue®e.
Feflenemee®es #es$e, ye´ecnCeslejeb®³ee ieueHeÀleercegUs, pejer jeä^er³e ef®elHeeJeveebveer mej kesÀues Demeues, lejer l³eeb® ³ee Dee@efHeÀeqvmeJeuee
ef[HesÀeqvmeJe®eer Gueì meueeceer ve osC³eeFlekeÀe ye´ecnCeslej meceepe keÀener efveefJe&³e& Peeuee veener; efkebÀJee SsefleneefmekeÀ mel³ee®eer
efveef½eleer ef®elHeeJeveebvee nmleiele Peeuesu³ee ef®eþesN³eebJej®e þjC³ee®ee veevee HeÀ[CeerMeer ceeceuee Deepe n³eele veener, ns l³eebveer
HetCe& ue#eele þsJeeJes.
õõõõõõ

THE END