4

¸ •Û±  fl¡œ ˚˛
’±¬ı±¬ı˛ Œ¸ ¤À¸ÀÂ√ øÙ¬ø¬ı˛˚˛± 

’ÀÒ«fl¡ ’±fl¡±˙

ˆ¬±

¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¸±•xøÓ¬fl¡ ·Ì¸≈˜±ø¬ı˛ÀÓ¬ õ∂øÓ¬ ˝√√±Ê√±¬ı˛Ê√Ú ¬Û≈èÀ¯∏ Ú±¬ı˛œ¬ı˛
¸—‡…± ά◊À¡Z·Ê√Úfl¡ˆ¬±À¬ı fl¡˜ Œ√À‡ ø¬ıøˆ¬iß ˜˝√√À˘ ø¬ıô¶¬ı˛
ˆ¬±¬ıÚ±ø‰¬ôL± qè ˝√√À˚˛ÀÂ√, ˝√√À˚˛ÀÂ√ ’ÀÚfl¡ ˜”˘…±˚˛Ú › ø¬ıÀù≠¯∏̺ fl¡Ú…±wn∏Ì
˝√√Ó¬…±, ¸˜±ÀÊ√ ¬Û≈è¯∏Ó¬±øLafl¡Ó¬±¬ı˛ õ∂±¬ı˘… ¤¬ı— ¸¬ı«ÀÓ¬±ˆ¬±À¬ı Œ˜À˚˛À√¬ı˛
ø¬ÛøÂ√À˚˛ ¬Ûάˇ±¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ø¬ı¯∏˚˛&ø˘˝◊√ ά◊Àͬ ¤À¸ÀÂ√ ’±À˘±‰¬Ú± ›
õ∂øÓ¬’±À˘±‰¬Ú±˚˛º Ú±¬ı˛œ-’±Àµ±˘Ú › Ú±¬ı˛œ-¶§±ÒœÚÓ¬±¬ı˛ ˜ÀÓ¬±
˙s¬ıg&ø˘› Ó¬±˝◊√ ¶§±ˆ¬±ø¬ıfl¡ øÚ˚˛À˜˝◊√ ά◊“øfl¡ ø√À˚˛ ø·À˚˛ÀÂ√ Œ¸˝◊√ õ∂Ó¬Àfl«¡º
Ó¬À¬ı ¤˝◊√ ¬Ûø¬ı˛Àõ∂øé¬ÀÓ¬, ¤˝◊√ ˜≈˝”√ÀÓ«¬, ¸±¬ı˛± Œ√À˙ øfl¡c ¸±ø¬ı«fl¡ˆ¬±À¬ı
Œ˜À˚˛À√¬ı˛ ά◊O±ÀÚ¬ı˛ ø¬ı¯∏˚˛øȬ Œ¬ı˙ ’±˘±√± fl¡À¬ı˛ Œ‰¬±À‡ ¬Ûάˇ¬ı±¬ı˛ ˜ÀÓ¬±˝◊√º
Œ√À˙¬ı˛ ¬ı˛±©Ü™¬ÛøÓ¬¬Û√ ŒÔÀfl¡ Œ˘±fl¡¸ˆ¬±-ø¶Ûfl¡±¬ı˛, ¤fl¡øȬ ¸¬ı«ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛
√À˘¬ı˛ øÚ˚˛±˜fl¡¬Û√ ŒÔÀfl¡ ¤fl¡±øÒfl¡ ¬ı˛±ÀÊ√…¬ı˛ ˜≈‡…˜Laœ¬ı˛ ’±¸Ú ¤‡Ú
Ú±¬ı˛œfl¡Ó‘«¬fl¡ ’˘—fl‘¡Ó¬º ˚ø√› ¤˝◊√ Â√ø¬ı ŒÔÀfl¡ ¸¬ı«ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ ¸˜±ÀÊ√¬ı˛
¬ı‘˝√M√¬ı˛ Ê√Ú·À̬ı˛ ’ôL·«Ó¬ ¬ı˛À„√√¬ı˛ ’±ˆ¬±¸ ø¬ıÀ˙¯∏ ø˜˘À¬ı Ú±º øfl¡c, ˜±S
fl¡À˚˛fl¡ø√ÀÚ¬ı˛ ¬ı…¬ıÒ±ÀÚ, Ó¬±ø˜˘Ú±Î¬ˇ≈ÀÓ¬ fl¡è̱øÚøÒ-¸¬ı˛fl¡±¬ı˛Àfl¡ ¬Û¬ı˛±ô¶ fl¡À¬ı˛
Ê√˚˛˘ø˘Ó¬±¬ı˛ › ¬Ûø(˜¬ıÀe Œ√±«√Gõ∂Ó¬±¬Û ¬ı±˜-˙±¸ÚÀfl¡ Ò¬ı˛±˙±˚˛œ fl¡À¬ı˛
˜˜Ó¬± ¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±À˚˛¬ı˛ Œ˚ ά◊O±Ú-- Ó¬± Œ˜À˚˛À√¬ı˛ ά◊Àͬ-’±¸±¬ı˛ ˜ÀÓ¬±
’±·±À·±Î¬ˇ± ¶Û˙«fl¡±Ó¬¬ı˛ ¤fl¡øȬ ø¬ı¯∏˚˛Àfl¡ õ∂ˆ”¬Ó¬ õ∂ˆ¬±ø¬ıÓ¬ fl¡¬ı˛À¬ı ¸Àµ˝√√
ŒÚ˝◊√º ’Ô±«» ¬ı˘± ˆ¬±À˘±, Œ˜À˚˛À√¬ı˛ ¤ø·À˚˛ ˚±›˚˛±¬ı˛ Œé¬ÀS, ¤
‚Ȭڱ ≈√íøȬ-- ø¬ıÀ˙¯∏Ó¬ ˜˜Ó¬± ¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±À˚˛¬ı˛ ά◊O±ÚøȬ-- ¤fl¡øȬ
˝◊√øÓ¬¬ı±‰¬fl¡Ó¬±¬ı˛ ¸—À˚±Ê√Úº
¤˜øÚÀÓ¬ Ú±¬ı˛œ ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ø¬ı¯∏˚˛ ¤‡Ú ’±¬ı˛ ¬ı‘˝√M√¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏Àfl¡
Ó¬Ó¬ ¶Û˙« fl¡À¬ı˛ Ú± ¬ıÀ˘˝◊√ ¤˝◊√ Œ¸ø√Ú ¬Û˚«ôL ˜ÀÚ fl¡¬ı˛± ˝√√Ó¬º Œ¸-õ∂¸Àe˝◊√
¬ı˘± ˚±˚˛, ø¬ıËÀȬÀÚ 2004 ¸±˘ Ú±·±√ ¤fl¡È¬± ¸˜œé¬± ‰¬±˘±ÀÚ± ˝√√À˚˛øÂ√˘º
Œ˚‡±ÀÚ 50øȬ õ∂øÓ¬á¬±Ú ŒÔÀfl¡ ¸˜œé¬±¬ı˛ Ê√Ú… Œ¬ıÀÂ√ ŒÚ›˚˛± Œ˜±È¬
õ∂øÓ¬øÚøÒÀ√¬ı˛ 100øȬ √À˘ ˆ¬±· fl¡À¬ı˛, Ó¬±“À√¬ı˛ ¸±˜ÀÚ Ú±Ú± ø¬ı¯∏À˚˛¬ı˛ ›¬Û¬ı˛
∆Ó¬ø¬ı˛ fl¡¬ı˛± √œ‚« õ∂ùü¬ÛS ˝√√±øÊ√¬ı˛ fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛øÂ√˘º Œ¸˝◊√ õ∂ùü˜±˘±˚˛, ¤fl¡
ø¬ı‡…±Ó¬ ’øˆ¬ÀÚÓ¬± Ó¬±“¬ı˛ ¸±é¬±»fl¡±À¬ı˛ Ó¬±“¬ı˛ õ∂±Mê√Ú Œõ∂ø˜fl¡±¬ı˛ ˜≈À‡ ’±“‰¬Î¬ˇ
Œfl¡ÀȬ Œ√›˚˛±¬ı˛ fl¡Ô± ¬ıÀ˘ÀÂ√Ú-- Œ¸-ø¬ı¯∏À˚˛ Œ˚˜Ú ˜Ó¬±˜Ó¬ ‰¬±›˚˛±
˝√√À˚˛øÂ√˘, Ê√±ÚÀÓ¬ ‰¬±›˚˛± ˝√√À˚˛øÂ√˘, ¸√…øfl¡À˙±¬ı˛œÀ√¬ı˛ ¬ı˛±Ó¬±¬ı˛±øÓ¬ ˚≈¬ıÓ¬œ
˝√√À˚˛-›Í¬±¬ı˛ õ∂¸±ÒÚ-¸±ÒÚ± øÚÀ˚˛›º ’±¬ı˛ Œ¸˝◊√ ø¬ıøˆ¬iß ˝◊√¸≈ÀÓ¬ ¸±Î¬ˇ± ø√À˚˛
ø¬ıËÀȬÀÚ¬ı˛ Œ˜±È¬ 1265øȬ ÚÓ≈¬Ú ˜≈‡ ¶§Ó¬–¶£”¬Ó«¬ˆ¬±À¬ı ¤˝◊√ ’±Àµ±˘ÀÚ
Ó¬øάˇ‚øάˇ Œ˚±· ø√À˚˛ ŒÙ¬˘˘º ά◊À~‡À˚±·… Œ˚, Œ˚±·-Œ√›˚˛± Œ¸˝◊√ Œ˜±È¬
õ∂øÓ¬øÚøÒ¬ı˛ øÓ¬Ú-‰¬Ó≈¬Ô±«—À˙¬ı˛ ·Î¬ˇ ¬ı˚˛¸ 35-¤¬ı˛ ÚœÀ‰¬/ ¤˝◊√ˆ¬±À¬ı ¸˝√√¸±˝◊√
Ú±¬ı˛œ¬ı±À√¬ı˛ ¬Û≈ÚÊ«√ij ‚Ȭ˘ ¤ õ∂Ê√Àijº øÚÀfl¡±˘±¸ øά øSêô¶Ù¬ › Œ˙ø¬ı˛˘
ά◊ά±Ú ά◊iß˚˛Ú˙œ˘ Œ√˙&ø˘ÀÓ¬ Ú±¬ı˛œ¬ı˛ ≈√«√˙± øÚÀ˚˛ ø˘À‡ ŒÙ¬˘À˘Ú ¤fl¡
¬ı˝◊√-- ë˝√√±Ù¬ √… ¶®±˝◊√í-- ’ÀÒ«fl¡ ’±fl¡±˙º
‡…±Ó¬Ú±˜± ’±ôLÊ√±«øÓ¬fl¡ ¸—¶ö± ›˚˛±ã« ˝◊√fl¡Úø˜fl¡ ŒÙ¬±¬ı˛±˜ ø¬ıøˆ¬iß
ø¬ı¯∏À˚˛ Ú±Ú±¬ı˛fl¡˜ ø¬ı˛À¬Û±È«¬ õ∂fl¡±˙ fl¡À¬ı˛º øfl¡Â≈√ø√Ú ’±À· ø¬ıøˆ¬iß Œ√À˙
Ú±¬ı˛œ¬Û≈èÀ¯∏¬ı˛ ’±À¬Ûøé¬fl¡ ’¬ı¶ö±Ú øÚÀ˚˛ Ó¬±¬ı˛± ¤¬ı˛fl¡˜˝◊√ ¤fl¡øȬ fl¡±Ê√
fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ø¬ıøˆ¬iß Œ√À˙¬ı˛ Œ˜À˚˛¬ı˛± ¸˜±Ê√-’Ô«ÚœøÓ¬ -¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬¬ı˛ Œé¬ÀS
¬Û≈èÀ¯∏¬ı˛ Ó≈¬˘Ú±˚˛ fl¡Ó¬‡±øÚ ¤ø·À˚˛ ¬ı± ø¬ÛøÂ√À˚˛, Ó¬±¬ı˛ ›¬Û¬ı˛ ¤fl¡È¬± ·À¬ı¯∏̱
fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛øÂ√˘º Œ¸˝◊√ ¸˜œé¬±Ù¬˘ ŒÔÀfl¡ Ê√±Ú± ø·À˚˛ÀÂ√, 134øȬ Œ√À˙¬ı˛
˜ÀÒ… ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¶ö±Ú 112-ŒÓ¬/ øfl¡c ’±¬Û±Ó¬‘√ø©ÜÀÓ¬ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ Œ˜À˚˛¬ı˛±
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ¬Ûø¬ı˛¸À¬ı˛ ‡±øÚfl¡È¬± ¤ø·À˚˛ ’±ÀÂ√Ú ¬ıÀ˘˝◊√ ŒÓ¬± ˜ÀÚ fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛/
øfl¡c Œ˚-ø¬ı¯∏˚˛&ø˘¬ı˛ øÚø¬ı˛À‡ Ó¬±“¬ı˛± ø¬ÛøÂ√À˚˛, Œ¸&ø˘ ˝√√˘-- ¶§±¶ö…, ø˙鬱,
¬Û≈ø©Üº ˚±˝◊√À˝√√±fl¡, ¤˝◊√ Úœ¬ı˛¸ › ˝√√Ó¬±˙±Ê√Úfl¡ ¬Ûø¬ı˛¸—‡…±ÀÚ¬ı˛ ¬Û±À˙ øfl¡c
’±¬ı˛ ¤fl¡øȬ ’Ú… ø¬ı¯∏˚˛ ’±À˘±‰¬Ú±˚˛ ά◊Àͬ ¤À¸ÀÂ√º Œ¸øȬ ˝√√˘-- ¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛
Œ˚-Œ√˙&ø˘ÀÓ¬ Œ˜À˚˛¬ı˛± øfl¡Â≈√ øfl¡Â≈√ Œé¬ÀS ¬Û≈èÀ¯∏¬ı˛ ¸˜±Ú ¬ı± fl¡±Â√±fl¡±øÂ√
ø·À˚˛ÀÂ√Ú, Œ¸-Œ√˙&ø˘ ’Ô«¸—fl¡ÀȬ¬ı˛ Œ˜±fl¡±ø¬ı˘±˚˛ ’ÀÚfl¡ Œ¬ıø˙ ¸˜Ô«º
Œfl¡ÚÚ± ˜ÀÚ fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛, Œ˜À˚˛¬ı˛± ’±øÔ«fl¡ › ¸±˜±øÊ√fl¡ ˙øMê√ÀÓ¬ ¬ı˘œ˚˛±Ú
˝√√À˘, ¸±˜±øÊ√fl¡ ¬ı…˚˛ ’±À¬Ûøé¬fl¡ˆ¬±À¬ı ˚Ô±˚Ô ˝√√˚˛º Ù¬À˘ ‰¬±ø˝√√√± ›
ŒÊ√±·±Ú ¸≈¯∏˜ Ô±Àfl¡º ˜±Ú¬ı¸•ÛÀ√¬ı˛ ά◊ißøÓ¬ ˝√√˚˛º ¬Ûø¬ı˛¬ı±À¬ı˛¬ı˛ ¸=˚˛
øͬfl¡Í¬±fl¡ ˝√√˚˛º ’Ô±«» Œ˜À˚˛À√¬ı˛ ’±R˙øMê√¬ı˛ ¤fl¡ fl¡˘…±Ìfl¡¬ı˛ ¬ı˛+¬Û Ó¬±¬ı˛
˜e˘˜˚˛Ó¬± øÚÀ˚˛ ŒÊ√À· ›Àͬº ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛› Œ¬ı˙ fl¡À˚˛fl¡øȬ ¸˜œé¬±˚˛ ¤
Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ fl¡Ô±˝◊√ ά◊Àͬ ¤À¸ÀÂ√º ¬Û≈è¯∏Ó¬ÀLa¬ı˛ Œ‰¬Ú± Â√Àfl¡ ¸˜±Ê√ › ’Ô«ÚœøÓ¬
‰¬±ø˘Ó¬ ˝√√À˘, ’±À‡À¬ı˛ Ó¬± ‡≈¬ı Œ¬ıø˙ ’¢∂¸¬ı˛ ˝√√ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ú±º
¬Û≈èø2‰¬ Ô√˘±˝◊√øˆ¬-- ˚±¬ı˛ ’Ô« ø¬ıõ≠¬ı¬ÛLöœ ŒÚÓ¬±-- Ȭ…±È≈¬ ¤“Àfl¡
Ê√˚˛˘ø˘Ó¬±¬ı˛ ¸˜Ô«fl¡¬ı˛± ¬ı± ëø√ø√ ø√ø√í Ê√¬Û˜ÀLa ά◊ƒ√À¬ı±øÒÓ¬ ¬ı±—˘±¬ı˛
¸—‡…±˝√√œÚ 눬±˝◊√-Œ¬ı±Úí¬ı˛± øfl¡ Ó¬À¬ı ¸¬ı±«ÀÔ˝◊√ ¤fl¡√ ÚÓ≈¬Ú ¬ı˛±Ê√…Àfl¡ Œ¬ÛÀÓ¬
‰¬À˘ÀÂ√Ú∑ Ê√˚˛˘ø˘Ó¬±¬ı˛ ø¬ı¯∏˚˛øȬ¬ı˛ ˜ÀÒ… Œ¸-’ÀÔ« Ó¬Ó¬ ÚÓ≈¬ÚQ ŒÚ˝◊√
˝√√˚˛ÀÓ¬±º øfl¡c ø¬ıÀù´¬ı˛ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ˝◊√øÓ¬˝√√±À¸ ¬ı…øÓ¬Sꘜ ÚøÊ√¬ı˛ ·Àάˇ
‰¬˘ÀÓ¬-Ô±fl¡± ¬Ûø(˜¬ıÀe¬ı˛ õ∂±˚˛ ’ø¬ıÚù´¬ı˛ ¤fl¡ ¬ı±˜Ê√˜±Ú±¬ı˛ ’¬ı¸±Ú
‚øȬÀ˚˛ Œ˚ˆ¬±À¬ı ¸•Û”Ì« ¤fl¡fl¡ õ∂À‰¬©Ü±˚˛ ˜˜Ó¬± ¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±À˚˛¬ı˛ ά◊Àͬ’±¸±, Ó¬± ¬ıÀe¬ı˛ ˙…±˜˘ ø√·ÀôL øfl¡ õ∂fl‘¡Ó¬˝◊√ Œfl¡±Ú› ¬ı˛„√ø¬ı˝3√˘ ë’ÀÒ«fl¡
’±fl¡±˙í Ú±ø˜À˚˛ ’±ÚÀ¬ı∑  

¬ÛÀÔ¬ı˛ ¬Û±“‰¬±ø˘ ’Ô¬ı± ¸iß…±¸œ¬ı˛±Ê√±, ˜˝√√±fl¡±À˘¬ı˛ ¬ı˛ÀÔ¬ı˛ Œ‚±Î¬ˇ± ’Ô¬ı± ø√›˚˛±¬ı˛-- Œ˚ø√Àfl¡˝◊√
Ó¬±fl¡±ÀÚ± ˚±˚˛, qÒ≈ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬Úº øÙ¬À¬ı˛ ’±¸±¬ı˛ ¸±·± øfl¡ ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ Ê√œ¬ıÀÚ ’˘„∏‚…∑ ¬Î¬◊¬Û˜˝√√±À√À˙¬ı˛
¸—¶‘®øÓ¬ÀÓ¬ ›Àάø¸¬ı˛ ¸g±ÀÚ ’øÚ¬ı±«Ì ˜≈À‡±¬Û±Ò…±˚˛

ˆ¬±

¬ı˛Ó¬œ˚˛À√¬ı˛ ¤fl¡ ‚…±Ú‚…±ÀÚ ¶§ˆ¬±¬ı- Œ¸ Œfl¡¬ı˘˝◊√ øÙ¬À¬ı˛ ’±¸ÀÓ¬ ‰¬±˚˛º
ëõ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬Úí ø¬ı¯∏˚˛øȬ ’±˜±À√¬ı˛ ¤˝◊√
’±¸˜≈^ø˝√√˜±‰¬˘›˚˛±˘±À√¬ı˛ ˝√√Ȭ ŒÙ¬ˆ¬±ø¬ı˛È¬º fl¡À¬ı
Œfl¡±Ú fl¡±À˘ ø¬ı˛È¬±Ú« ’Ù¬ √… ŒÚøȬˆ¬ ˜±Ô±˚˛
Ï≈¬Àfl¡øÂ√˘ Ê√±Ú± ŒÚ˝◊√º Ó¬±Àfl¡ ¬ı˛±˜±˚˛Ì-˜˝√√±ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬
øˆ¬øÊ√À˚˛ ’±˜¬ı˛± ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ ¬Û±˜¬ı˛¬ı‘µ ¤fl¡ ’Ú¬ı√…
›Àάø¸ ∆Ó¬ø¬ı˛ fl¡À¬ı˛ Œ¬ı˛À‡øÂ√, ˚±¬ı˛ fl¡¬ı˘ ŒÔÀfl¡
fl¡œ ¸±ø˝√√Ó¬… fl¡œ ø¸ÀÚ˜±, øÚô¶±¬ı˛ ¬Û±›˚˛± ≈√¬ı˛+˝√√º
¬Û±˘¸ƒÈ¬± ¸≈fl≈¡˜±¬ı˛ ¬ı˛±˚˛ Ê√¬ı3¬ı˛ ÒÀ¬ı˛øÂ√À˘Ú ë¬Û±·˘±
√±qíÀÓ¬º ë’±¬ı±¬ı˛ Œ¸ ¤À¸ÀÂ√ øÙ¬ø¬ı˛˚˛±í ’±˜±À√¬ı˛
¸±¬ıfl¡øKI◊ÀÚÀKI◊¬ı˛ ˜”˘Ò±¬ı˛±¬ı˛ ¸—¶‘®øÓ¬¬ı˛ Ȭ…±·˘±˝◊√Ú
˝√√À˚˛ ŒÔÀfl¡ Œ·˘º ¬ı…±¬Û±¬ı˛È¬± ¤˜øÚÀÓ¬ Ä…±¬Ûøàfl¡
fl¡À˜øά¬ı˛ Œ¬ıø˙ øfl¡Â≈√ Ú˚˛º øfl¡c ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛
¬Ûø¬ı˛¸À¬ı˛ ¤Àfl¡ øÚÀ˚˛ ˝√√±¸±˝√√±ø¸ fl¡¬ı˛±È¬± Œ˜±ÀȬ˝◊√
√d¬ı˛ Ú˚˛º Œfl¡±Ô±˚˛ ˚±À¬ıÚ∑ ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô ŒÔÀfl¡
ø¬ıˆ”¬øÓ¬ˆ”¬¯∏Ì, ¸˜À¬ı˛˙¬ı±¬ı≈ ŒÔÀfl¡ ¸≈Úœ˘ ·±e≈ø˘,
¸±ø˝√√ÀÓ¬…¬ı˛ ¬ı±Ê√±À¬ı˛ øfl¡˘ø¬ı˘ fl¡¬ı˛ÀÂ√ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛
·äº ø¸ÀÚ˜±˚˛ Œ¸˝◊√ ëŒ“√›“±¸í ŒÔÀfl¡ ëŒÎ¬ˆ¬ øÎ¬í ¬Û˚«ôL
›Àάø¸ ø˝√√ ›Àάø¸, Â√Àfl¡¬ı˛ ¬ı±˝◊√À¬ı˛ ˚±›˚˛±¬ı˛ ¬ÛÔøȬ Ú±øô¶º
¬ı˛ø¬ıͬ±fl≈¡¬ı˛ ¶ú¬ı˛Ì—º ëÊ√œø¬ıÓ¬ ¬ı± ˜‘Ó¬í ŒÔÀfl¡ ’±¬ı˛y fl¡À¬ı˛
댷±¬ı˛±í ¬Û˚«ôL ¸¬ı˛˘Õ¬ı˛ø‡fl¡ ëŒÙ¬¬ı˛±íº ëŒÙ¬¬ı˛±í øÚÀ˚˛ fl“¡…±›Ó¬±˘,
ëŒÙ¬¬ı˛±í øÚÀ˚˛ ŒÚÃfl¡±Î≈¬ø¬ı ¬Û˚˛Ê√±¬ı˛ ¸¬ıøfl¡Â≈√Àfl¡ ͬ±fl≈¡¬ı˛˜˙±˝◊√
Ê√±øàÙ¬±˝◊√ fl¡À¬ı˛ Œ·ÀÂ√Ú ë∆¬ı¬ı˛±·… ¸±ÒÀÚ ˜≈øMê√, Œ¸ ’±˜±¬ı˛
Ú˚˛í ¬ıÀ˘º õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ø¬ı¬Û¬ı˛œÀÓ¬ ˚ø√ ∆¬ı¬ı˛±·…Àfl¡ ¬ı˛±ø‡, Ó¬À¬ı
ë∆¬ı¬ı˛±·œ¬ı±¬ı±À√¬ı˛ Œ√˙í ø˝√√À¸À¬ı ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ˜˝√√±fl¡äøȬÀfl¡
’±√…ôL Ê√±ø˘ ¬ıÀ˘ ˜ÀÚ ˝√√À¬ıº ¤˜Úfl¡œ, ¸˙¬ı˛œÀ¬ı˛ Ú± ˝√√À˘›
øÙ¬À¬ı˛ ’±¸ÀÓ¬˝◊√ ˝√√À¬ı ëé≈¬øÒÓ¬ ¬Û±¯∏±Ìí ¬ı± ë˜øÌ˝√√±¬ı˛±í-¬ı˛
Ù¬˜«≈˘±˚˛º Œ‚±¬ı˛ fl¡À˘±øÚ˚˛±˘ ¬Û“…±À‰¬ ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô ë’Ó‘¬5 ’±R±í¬ı˛ Œ˚ ¸±·± ¬ı˛À‰¬ Œ·À˘Ú, ¬Û¬ı˛¬ıÓ¬π ¸˜À˚˛¬ı˛ ¬ı±—˘± Œˆ¬ÃøÓ¬fl¡
¸±ø˝√√ÀÓ¬…¬ı˛ ˜”˘Ò±¬ı˛± Ó¬±Àfl¡ ¬ıv±˝◊√`¬ÀÙ¬±ã Ù¬À˘± fl¡À¬ı˛ÀÂ√,
∆SÀ˘±fl¡…Ú±Ô ’Ô¬ı± ˘œ˘± ˜Ê≈√˜√±¬ı˛ ’Ô¬ı± ¬Û¬ı˛¬ıÓ¬πfl¡±À˘
˙œÀ¯∏«µ≈ ˜≈À‡±¬Û±Ò…±À˚˛¬ı˛ ˆ”¬Ó¬ ø¬ıËÀ·Î¬ Œ˚ ø¶öøÓ¬˙œ˘ ‹øÓ¬À˝√√…¬ı˛
Ò±¬ı˛fl¡¬ı±˝√√fl¡, Ó¬±¬ı˛± ¬ı˱Ӭ… ˝√√À˚˛ ¬ÛÀάˇÀÂ√º ë¬ı±˝◊ √øά٬åI◊ ˆ”¬Ó¬í
Œfl¡±Ú› ¬Û±Í¬fl¡˝◊√ ‡±À¬ı Ú±-- ¶§Ó¬–ø¸X ÒÀ¬ı˛ øÚÀ˚˛ ¬ı±—˘±
¸±ø˝√√ÀÓ¬…¬ı˛ ˜”˘Ò±¬ı˛± ¸±˜ø¢∂fl¡ ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¤fl¡ ë’Ó‘¬5 ’±R±í-¬ı˛
Ê√·»Àfl¡ Œ·±È¬± ¸±ø˝√√Ó¬…ˆ”¬ø˜ÀÓ¬ ŒÂ√Àάˇ Œ¬ı˛À‡ÀÂ√Úº
ëŒ√¬ı√±¸í ŒÔÀfl¡ ëŒÎ¬ˆ¬ øÎ¬í ¬Û˚«ôL Œ˚ Ê√±øÚ«¬ı˛ fl¡Ô±
¬ı˘˘±˜, Ó¬±¬ı˛ ˜”À˘ øfl¡c ¤fl¡È¬±˝◊√ ¸≈¬ı˛-- ¤fl¡ ·ˆ¬œ¬ı˛Ó¬¬ı˛ 뢸
’Ù¬ Œ¸˘Ù¬íº ˝√√+Ó¬ ’±RÀÚ¬ı˛ ¸g±ÀÚ ¬ı±„√√±ø˘ [Ó¬Ô± ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛]
’±¬ı˛› Œ¬ıø˙˜±S±˚˛ fl¡œˆ¬±À¬ı ’±RÚÀfl¡ ˝√√±¬ı˛±ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ Ó¬±¬ı˛
¸≈˘≈fl¡ ¸g±Ú ˙¬ı˛»‰¬f ŒÔÀfl¡ ˙±˝√√è‡ ‡±Ú ¸fl¡À˘˝◊√
ø√À˚˛ÀÂ√Úº Œfl¡Ú ëŒ√¬ı√±¸í Œ√˙¬ı…±¬Ûœ ¬Û¬Û≈˘±¬ı˛-- ¤¬ı˛ ‡øÓ¬˚˛±Ú
øÚÀÓ¬ Œ·À˘ ¸g±Ú ¬Û±À¬ıÚ ¤fl¡ ·…±√·…±À√ Œ¸øKI◊À˜KI◊±˘
UÓ≈¬˜Ô≈À˜± Ê√±ÀÓ¬¬ı˛º fl≈¡µÚ˘±˘ ¸±˚˛·˘, ø√˘œ¬Ûfl≈¡˜±¬ı˛, øfl¡—
‡±Ú-¬Û˚«ôL Ê√Úøõ∂˚˛Ó¬±¬ı˛ Œ˚ ø˘øÚ˚˛±ø¬ı˛øȬ, Ó¬±ÀÓ¬ ¤fl¡È¬± fl¡Ô±
¬ı±¬ı˛¬ı±¬ı˛ ˜ÀÚ ˝√√˚˛, ¤˝◊√ ά◊¬Û˜˝√√±À√˙ ¸≈X≈ ¬Û±¬ıø˘fl¡ Œ·±Î¬ˇ±
ŒÔÀfl¡˝◊√ ¬Û…±‰¬¬Û…±À‰¬ ¤fl¡ Œ¸øKI◊À˜KI◊Àfl¡ ¬Û±fl¡Àάˇ ¬ıÀ¸ ’±ÀÂ√,
Ó¬±¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ά◊M√ ¬ı˛À̬ı˛ Œfl¡±Ú› ˜Ó¬˘¬ı Œfl¡±Ú›fl¡±À˘
·Ê√±˚˛øÚº ¬ı˛±¬ı̬ıÀÒ¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ¬ı˛±À˜¬ı˛ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬Ú fl¡‡Ú ˆ¬¢ü ¶§±¶ö…,
¬ı≈Àfl¡ ˝√√±Ù¬À¸±˘ Œ√¬ı√±À¸ ¬ı—˙±ôLø¬ı˛Ó¬, Œ¬ı±Á¡± fl¡øͬÚ, Ó¬À¬ı
’¸y¬ı Ú˚˛º fl¡œ Œ√‡¬ı ¤¬ı˛ ø¬ÛÂ√ÀÚ∑ Ú·¬ı˛±ø˘¬ı˛ ˝√√±Ó¬Â√±øÚ∑
˙˝√√À¬ı˛¬ı˛ ’øg·ø˘ÀÓ¬ ˝◊√ÀÚ±À¸KI◊ ˝◊√˚˛≈ÀÔ¬ı˛ ˜‘Ó≈¬…∑ ’±¬ı˛ Ó¬±¬ı˛¬Û¬ı˛
Œ¸˝◊√ ·ø˘Ó¬˙¬ıÀ√À˝√√¬ı˛ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬Ú∑ ëŒ√¬ı√±¸í øfl¡ ¤fl¡È¬± ˝√√¬ı˛¬ı˛
ŒÙ¬ÀÚ±À˜ÚÚ∑ ά◊¬ÛøÚÀ¬ı˙ ¸”ÀS õ∂±5 ë’±ÚÀÎ¬Î¬í ’Ô¬ı±
ëŒÊ√±ø•§í ’¬ı¶ö±˚˛ ’±¬ı˛› ’±¬ı˛› Œ¬ıø˙ ¸—Sê˜Ì Â√άˇ±ÀÓ¬ øÙ¬À¬ı˛
’±¸±∑ ’¶§œfl¡±¬ı˛ fl¡¬ı˛±¬ı˛ ά◊¬Û±˚˛ ŒÚ˝◊√ Œ˚ ëŒ√¬ı√±¸í [¸±ø˝√√Ó¬…
¤¬ı— ø¸ÀÚ˜±] Œ˚ ¸—Sê˜ÌÀfl¡ ‰¬±˘≈ ¬ı˛±‡˘, Ó¬± ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛
¸—¶‘®øÓ¬ÀÓ¬ ’±¬ı˝√√˜±Ú ˝√√À˚˛ ŒÔÀfl¡ Œ·˘º
ëÊ√ø?¬ı˛í ’Ô¬ı± ëø√›˚˛±¬ı˛í, ëάÚí ’Ô¬ı± ë˙øMê√í, ë’˜¬ı˛

’±fl¡¬ı¬ı˛ ’…±KI◊øÚí ’Ô¬ı± ë’ø¢ü¬ÛÔí-- ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ √œ‚«Ó¬˜
’±˝◊√fl¡ÀÚ¬ı˛ Â√±˚˛± Œ˚‡±ÀÚ˝◊√ ¬Ûάˇ≈fl¡ Ú± Œfl¡Ú, Ó¬± ¸¬ı«√±˝◊√ ¤fl¡
õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ·äº fl¡‡Ú› ø¬ı¶ú‘øÓ¬ ŒÔÀfl¡ ¶ú‘øÓ¬ÀÓ¬, fl¡‡Ú›
¶ú‘øÓ¬ ŒÔÀfl¡ ¬ı±ô¶À¬ı, fl¡‡Ú› ¬ı± ¤fl¡ Œ˜È¬±Ù¬ø¬ı˛fl¡ ˜±Ó‘¬Ê√ͬÀ¬ı˛
øÙ¬¬ı˛¬ı±¬ı˛ ’±fl¡±∫±˝◊√ øfl¡ ’ø˜Ó¬±ˆ¬ ¬ı2‰¬ÀÚ¬ı˛ ¶§Ì«˚≈À·¬ı˛
Â√ø¬ı&ø˘¬ı˛ ¤fl¡˜±S ά◊¬ÛÊ√œ¬ı… øÂ√˘ Ú±∑ ¸˜±Ê√ø¬ı√¬ı˛± ¤¸À¬ı¬ı˛

‡±ø26√ øfl¡c ø·˘øÂ√ Ú±
˜±˝√√˜≈À√¬ı˛ ëõ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ˘7¡¡¡±í
fl¡ø¬ıÓ¬±øȬ Œ˚Ú Ê√œ¬ıÚ±ÚÀµ¬ı˛ ë’±¬ı±¬ı˛
’±ø¸¬ı øÙ¬À¬ı˛í-¬ı˛ ’…±øKI◊Àά±È¬, Œ¬∏CÚ
ø˜¸-fl¡¬ı˛± ŒÂ√À˘ ˜±Ó‘¬ ¸±øißÀÒ… ŒÙ¬À¬ı˛
øͬfl¡˝◊√, øfl¡c Ó¬±¬ı˛ ˜ÀÒ… Œfl¡±Ú›
ø¬ıÊ√˚˛œ ˆ¬±¬ı ŒÚ˝◊√º ¬ı¬ı˛—, ’Ó¬…ôL
˘7¡¡¡± ’±¬ı˛ ø¡ZÒ±˚˛ Œ¸˝◊√ øÙ¬À¬ı˛ ’±¸±
‚¬ı˛Â√±Î¬ˇ± ¸È¬±Ú ∆¬ı¬ı˛±·…Àfl¡ ˜±˝√√˜≈√›
’±˜˘ Œ√ÚøÚº ˜˝√√±øˆ¬øک硘ÌÀfl¡
Œ·±Î¬ˇ± ŒÔÀfl¡˝◊√ Œ˚Ú õ∂øÓ¬À¬ı˛±Ò
fl¡À¬ı˛ÀÂ√ Ó¬±“¬ı˛ fl¡±¬ı…º
ø¬ÛÂ√ÀÚ ¸M√√À¬ı˛¬ı˛ ’ø¶ö¬ı˛Ó¬±Àfl¡ Œ√À‡ÀÂ√Ú, ëø¶ö¬ı˛í ø˝√√À¸À¬ı
¤fl¡˜±S ˜±Ó‘¬Ê√ͬ¬ı˛Àfl¡˝◊√ fl¡±ø∫Ó¬ ¬ıÀ˘ ˜ÀÚ ˝√√À˚˛øÂ√˘ Œ¸
¸˜À˚˛º Ù¬˘Ó¬ øÚ¬ı˛+¬Û± ¬ı˛±À˚˛¬ı˛ ¬ı±¬ı˛—¬ı±¬ı˛ ’±·˜Úº
˝◊√˚˛±øfl«¡ Œ¬ı˛À‡ ˚ø√ ¬ı…±¬Û±¬ı˛È¬±Àfl¡ Œ√ø‡, Ó¬±˝√√À˘ øfl¡Â≈√ ’Ú…
¬ı…±¬Û±¬ı˛ ÚÊ√À¬ı˛ ¬ÛάˇÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛º Ê√ij±ôL¬ı˛, ˚≈·‰¬Sê ˝◊√Ó¬…±ø√ÀÓ¬
ø¬ıù´±¸œ ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ ∆‰¬Ó¬ÀÚ… ëø¬ı˛È¬±Ú«í ¬ı± ë¬Û≈Ú¬ı˛±ø¬ıˆ«¬±¬ıí ¬ıdøȬ
Œ¬ı˙ Ê“√±øfl¡À˚˛˝◊√ ø¬ı¬ı˛±Ê√ fl¡¬ı˛ÀÂ√º ’Ú…±Ú… ’Ó¬œÓ¬ ¸ˆ¬…Ó¬±˚˛ Œ˚
¬ı…±¬Û±¬ı˛È¬± øÂ√˘ Ú±, Ó¬± Ú˚˛º Ó¬À¬ı, ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬ ë’Ó¬œÓ¬í-¤¬ı˛ øȬÀfl¡
Ô±fl¡±È¬± ¤Ó¬ Œ¬ıø˙ ¬Ûø¬ı˛˜±ÀÌ Œ˚, ¤Àfl¡ ’øÓ¬Sê˜ fl¡¬ı˛± ¸y¬ı
˝√√˚˛øÚº ¬Ûø(ø˜ :±Ú√œø5 댬ı˛Ê√±À¬ı˛fl¡˙Úí-Œfl¡ øÚÊ√¶§ Ò“±‰¬±˚˛
¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛ fl¡À¬ı˛ÀÂ√º õ∂±‰¬œÚ ø¢∂fl¡ Œ√¬ıÓ¬±¬ı˛± õ∂øÓ¬À˙±Ò¶Û‘˝√±˚˛
¬Û≈Ú¬ı˛±ø¬ıˆ”«¬Ó¬ ˝√√À˘›, ˚œq¬ı˛ ¬Û≈ÚèO±ÀÚ¬ı˛ ø¬ÛÂ√ÀÚ ’±À√›
Œfl¡±Ú› õ∂øÓ¬À˙±Ò ¢∂˝√À̬ı˛ ’øˆ¬õ∂±˚˛ øÂ√˘ Ú±º øfl¡c ά◊øÚ˙
˙Ó¬Àfl¡¬ı˛ ¬Ûø(ø˜ ë’±À˘±fl¡õ∂±ø5í, ¸±•xøÓ¬fl¡ ’Ó¬œÓ¬fl¡Àfl¡

˜±øfl«¡ÚÀ√À˙ ’Ú… ˜±-˜±øȬ-˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ·ä
··« ‰¬ÀA±¬Û±Ò…±˚˛

¬Û

ø(˜¬ıÀe ˜±-˜±øȬ-˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ŒÄ±·±ÀÚ¬ı˛ øˆ¬øM√√ÀÓ¬
¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ õ∂øÓ¬øá¬Ó¬ ˝√√˘º 鬜Ìfl¡±˚˛ ˝√√ÀÓ¬±√…˜ ø¬ıÀ¬ı˛±Òœ
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ Ò±¬ı˛±˚˛ Œ¬ı˙ fl¡íøȬ ·Ì’±Àµ±˘Ú õ∂±Ì¬ı±˚˛≈
Ê≈√ø·À˚˛ÀÂ√, ø¬ıÀ¬ı˛±Òœ˙øMê√Àfl¡ ¬Ûø¬ı˛ÌÓ¬ fl¡À¬ı˛ÀÂ√ Ó¬±¬ı˛ ¬ıÓ«¬˜±Ú
˜ø˝√√¬ı˛+À˝√√, ¤ÀÚÀÂ√ 鬘Ӭ±˚˛º ¤˝◊√ ·Ì’±Àµ±˘Ú&ø˘¬ı˛ ø√Àfl¡ ˚ø√
ÚÊ√¬ı˛ Œ√›˚˛± ˚±˚˛, ’ÀÚfl¡ Œé¬ÀS Œ√‡± ˚±À¬ı, ˜±-˜±øȬ-˜±Ú≈¯∏
ŒÄ±·±ÀÚ¬ı˛ ÚœÀ‰¬ ˘≈øfl¡À˚˛ ’±ÀÂ√ Ê√˘-Ê√e˘-Ê√ø˜¬ı˛ ŒÄ±·±Ú-õ∂±øôLfl¡ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ Œ¬ı“À‰¬ Ô±fl¡±¬ı˛ ’¬ı˘•§Ú&ø˘Àfl¡ √±“ÀÓ¬ √±“Ó¬ Œ‰¬À¬Û
¬ı˛é¬± fl¡¬ı˛±¬ı˛ √±ø¬ıº ¸≈”√¬ı˛ ’±À˜ø¬ı˛fl¡±˚˛ õ∂±‰≈¬À˚«¬ı˛ Œfl¡±À˘ ¬ıÀ¸
√øé¬Ì± ¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛ ¤˝◊√ √±ø¬ı&ø˘ ˚ӬȬ± ’À‰¬Ú± Œ˙±Ú±À¬ı ¬ıÀ˘ ˜ÀÚ
˝√√˚˛, ӬӬȬ± Ú˚˛º ’±˜±¬ı˛ ¤˝◊√ ’±À˘±øfl¡Ó¬ ¬Û‘øÔ¬ıœ¬ı˛ õ∂±‰≈¬˚« ›
Œˆ¬±·…¬ÛÀÌ…¬ı˛ ¸˝√√Ê√˘ˆ¬…Ó¬±¬ı˛ ¸Àe Ó¬±˜±ÀȬ, è¢ü˜≈À‡ ¬ı¸ÀôL¬ı˛
√±·›˚˛±˘± ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛ √±ø¬ı ’e±øe ˆ¬±À¬ı ˚≈Mê√º
’±ø˜ ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙ Œ¬ı˙ øfl¡Â≈√ Ê√±˚˛·± ‚≈À¬ı˛øÂ√º Œ˜±È¬±˜≈øȬ
ˆ¬±À¬ı |ø˜fl¡À√¬ı˛ fl¡˜«Àé¬ÀS øÚ¬ı˛±¬ÛM√√±¬ı˛ ¬ıÀµ±¬ıô¶ Œ√À‡ ‡≈¬ı
ˆ¬±À˘± Œ˘À·ÀÂ√º Ó¬À¬ı ¤˝◊√ ø¬ıÀù´ øÚ¬ı˛±¬ÛM√√±¬ı˛ √±˜ ø√ÀÓ¬ ˝√√˚˛ ’Ú…
ø¬ıÀù´ ’Ú… Œfl¡±Ú› ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ fl¡˜«Àé¬ÀS ‰¬¬ı˛˜ øÚ¬ı˛±¬ÛM√√±˝√√œÚÓ¬±¬ı˛
˜±Ò…À˜º ¤‡±ÀÚ ’±ø˜ ‰¬±fl¡ø¬ı˛¬ı˛ øÚ¬ı˛±¬ÛM√√±¬ı˛ fl¡Ô± ¬ı˘øÂ√ Ú±, ¬ı˘øÂ√
|ø˜fl¡À√¬ı˛ ∆√ø˝√√fl¡ øÚ¬ı˛±¬ÛM√√±¬ı˛ fl¡Ô±, Ù¬±È¬± √ô¶±Ú±, õ≠±øàÀfl¡¬ı˛
¬ı…±· ¬Û±À˚˛ ¬ÛÀ¬ı˛ ¬ı˛±¸±˚˛øÚfl¡ ·¬ı˛À˘¬ı˛ ˜ÀÒ… ‚±“Ȭ±‚±“øȬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ fl¡Ô±º
Œˆ¬±·…¬ÛÌ…, õ∂fl‘¡øÓ¬Ú±˙œ Ê√œ¬ıÚ˚±S± › ¶§ä¸—‡…fl¡ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛
Ê√œ¬ıÚ˚±S±Àfl¡ ¸˝√√Ê√ fl¡À¬ı˛ ŒÓ¬±˘±¬ı˛ ¤fl¡øȬ ø¬ıù´¬ı…±¬Ûœ õ∂fl¡äº ¤˝◊√
õ∂fl¡Àä¬ı˛ ˜”˘ ‰¬±ø˘fl¡±˙øMê√ ˝√√˘ ¬Û≈“øÊ√º ˚ø√› ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏« ’±„≈√˘
Ù≈¬À˘ fl¡˘±·±Â√ ˝√√›˚˛±¬ı˛ ά◊√±˝√√¬ı˛Ì ’õ∂Ó≈¬˘ Ú˚˛, Œ˜±È¬±˜≈øȬ ˆ¬±À¬ı
¤˝◊√ ¬Û≈“øÊ√¬ı˛ øͬfl¡±Ú± ’±Ê√› ˝◊√ά◊À¬ı˛±¬Û-’±À˜ø¬ı˛fl¡±º ¤fl¡È≈¬ Œ‡±“Ê√
øÚÀ˘˝◊√ Ê√±ÚÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛À¬ıÚ, ¬Û±Î¬ˇ±¬ı˛ ˚≈¬ıfl¡-˚≈¬ıÓ¬œ¬ı˛± Œ˚ fl¡˘À¸KI◊±¬ı˛
¬ı± fl¡ø•Ûά◊Ȭ±¬ı˛ ¸—¶ö±˚˛ fl¡±Ê√ fl¡¬ı˛ÀÂ√, ˚±Àfl¡ ˜±˘ Œ¬ı‰¬ÀÂ√, ˚±¬ı˛
Ê√œ¬ıÚ ˜¸‘Ì fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¸±˝√√±˚… fl¡¬ı˛ÀÂ√, Ó¬±¬ı˛ õ∂±˚˛ ¸¬ı Œé¬ÀS
Œù´Ó¬fl¡±˚˛ Œ√À˙¬ı˛ ¬ı±ø¸µ±º Œ˚˜Ú qfl¡ÀÚ± fl¡Ô±˚˛ ˜≈øάˇ Œˆ¬ÀÊ√ Ú±,
ŒÓ¬˜øÚ Œ¶⁄Ù¬ fl¡ø•Ûά◊Ȭ±¬ı˛ › ¸≈À¬ı˛˘± ·˘±¬ı˛ Ú±¬ı˛œfl¡ÀF ŒÈ¬ø˘ÀÙ¬±Ú
¬Ûø¬ı˛À¯∏¬ı± ø√À˚˛› Ê√œ¬ıÚ ‰¬À˘ Ú±-- √¬ı˛fl¡±¬ı˛ ’±¬ı˛› ’±¬ı˛› ’ÀÚfl¡
Œˆ¬±·…¬ÛÀÌ…¬ı˛º ¤˝◊√ ¸¬ı ∆Ó¬ø¬ı˛ ˝√√À¬ı Œfl¡±Ô±˚˛∑ Œfl¡Ú∑ ø‰¬ÀÚ,
ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏«, ¬ı±—˘±À√À˙º Œ˚‡±ÀÚ øͬfl¡± |˜ ø√À˚˛ ∆Ó¬ø¬ı˛ fl¡¬ı˛± ˚±˚˛
’±(˚« ¸¬ı Œˆ¬±·…¬ıdº øfl¡c ’¸≈ø¬ıÒ± ’±ÀÂ√º ¸±˝◊√ ¬ı±¬ı± ’Ô¬ı±
ø¬Ûø¸ ¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ˜…±øÊ√fl¡ Ê√±Ú± ŒÚ˝◊√ ¤À√¬ı˛, √¬ı˛fl¡±¬ı˛ Ê√ø˜º
øfl¡c ˚‡Ú ¬ı±√ ¸±ÀÒ ¤˘±fl¡±¬ı±¸œ¬ı˛ ¸ø•úø˘Ó¬ ¸—fl¡ä, Ó¬‡Ú˝◊√
Ê√œ¬ıÚÀfl¡ ^nÓ¬Ó¬¬ı˛ › ˜¸‘ÌÓ¬¬ı˛ fl¡À¬ı˛ ŒÓ¬±˘±¬ı˛ ¤˝◊√ ˜”26«√Ú±¬ı˛ Ó¬±˘
fl¡±ÀȬº Ê√˘-Ê√e˘-Ê√ø˜¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√ ¬ı± ˜±-˜±øȬ-˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√
qè√ ˝√√˚˛º ¸±˜±øÊ√fl¡ ˆ¬±À¬ı Œfl¡±Ú› ¤˘±fl¡±ø¶öÓ¬ ˜±Ú¬ıÀ·±á¬œ¬ı˛

›˝◊√ ¤˘±fl¡±¬ı˛ ¸•ÛÀ√¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ Œ˚ÃÔ ’øÒfl¡±¬ı˛ ’±ÀÂ√º Ó¬±À√¬ı˛
Ê√œ¬ıÚÒ±¬ı˛Ì-˚±¬ÛÚ-¸—¶‘®øÓ¬-ø¬ıù´±¸-˜±-¬ı±¬ı±-Œ√¬ı-Œ√¬ıœ-Œõ∂˜¬ı˛øÓ¬-¸≈‡-≈√–‡-·¬ı«À¬ı±Ò-’±R¬Ûø¬ı˛‰¬À˚˛¬ı˛ ¤fl¡øȬ ’ø¬ıÀ26√√… ’e
˝√√˘ Œ¸‡±Úfl¡±¬ı˛ ˜±øȬº ¤˝◊√ ˜±øȬ¬ı˛ ’Ô« ¬ı…±¬Ûfl¡º ’±ÀÂ√ Ê√˘, ’±ÀÂ√
ˆ¬¢ü Œ√ά◊˘, ’±ÀÂ√ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ’±ôL–¸•Ûfl«¡º ¤˝◊√ ¸¬ı øÚÀ˚˛˝◊√ ˜±øȬº
øÚÊ√¶§ ¸•ÛÀ√¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ Ê√ÚÀ·±á¬œ¬ı˛ ’øÒfl¡±¬ı˛, Œ¸˝◊√ ’øÒfl¡±¬ı˛ ‡¬ı«
˝√√›˚˛±, Œ¸˝◊√ ’øÒfl¡±¬ı˛ ¬ı˛é¬±¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√-- ¤¸¬ı ’±Ê√ ¬ı±—˘±¬ı˛ ¬ı±
ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ;˘ôL õ∂ùüº ‚Ȭڱ ˝√√˘, ¤˜Ú ˘Î¬ˇ±˝◊√ ‚ÀȬÀÂ√ ˜±øfl«¡Ú
Œ√À˙, ‚ÀȬ ‰¬À˘ÀÂ√, ’±Ê√›º ¤fl¡È≈¬ Œ‰¬±‡ ŒÙ¬¬ı˛±˝◊√ Œ¸˝◊√ ø√Àfl¡º
Œ˚ÃÔ ¸±˜±øÊ√fl¡ ˜±ø˘fl¡±Ú± ŒÔÀfl¡ ˆ¬˚˛±Úfl¡ ¬ı˛fl¡˜ ¬ı…øMê√
˜±ø˘fl¡±Ú±¬ı˛ ø√Àfl¡ ·˜ÀÚ¬ı˛ ¤fl¡ ˘•§± ’±‡…±Ú ˝√√˘ ˜±øfl«¡Ú
˚≈Mê√¬ı˛±À©Ü™¬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸º ¤˝◊√ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ ’±¬ı±¬ı˛ ά◊M√¬ı˛ ’±À˜ø¬ı˛fl¡±
˜˝√√±À√À˙¬ı˛ ’±ø√ ¬ı±ø¸µ±À√¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ¤fl¡ ˘•§± fl¡±À˘± ¬ı˛±ÀÓ¬¬ı˛
·ä-- ø¬ıˆ¬œø¯∏fl¡±¬ı˛ ˜ÀÓ¬±º ’±À˜ø¬ı˛fl¡±¬ı˛ ’øÒfl¡±—˙ ’±ø√¬ı±¸œ
Ê√ÚÀ·±á¬œ¬ı˛ ˜ÀÒ… ¬ı…øMê√˜±ø˘fl¡±Ú±¬ı˛ øÚÒ±«¬ı˛Ì øÂ√˘ Ú±-- ‰¬±¬ı˛Ìˆ”¬ø˜,
ø˙fl¡±¬ı˛ ¤˘±fl¡±, ¬ıÚ-Ê√e˘, ¬ı±¸À˚±·… ¤˘±fl¡±, ¢∂±˜-- ¸—‚¬ıX
Ê√ÚÀ·±á¬œ Œfl¡øffl¡ Œ˚ÃÔ ’øÒfl¡±¬ı˛˝◊√ øÂ√˘ ¸±˜±øÊ√fl¡ ‰≈¬øMê√¬ı˛ õ∂Ò±Ú
øˆ¬øM√√º fi¬ÛøÚÀ¬ıø˙fl¡ ’±¢∂±¸Úfl¡±¬ı˛œ Œ¶⁄Ù¬ ‰¬±˜Î¬ˇ±¬ı˛ ¬ı˛À„√√ ¬ı± ÒÀ˜«
’±˘±√± øÂ√˘ Ú±, ’±˘±√± øÂ√˘ ¸•ÛÀ√¬ı˛ ˜±ø˘fl¡±Ú± øÚÀ˚˛ Ò±¬ı˛Ì±¬ı˛
õ∂Àùüº ¬ıdÓ¬, Ê√ø˜¬ı˛ ¬Û±A±, ¬ı…øMê√˜±ø˘fl¡±Ú±¬ı˛ õ∂˜±Ì, ˝◊√Ó¬…±ø√ Ú±
Ô±fl¡±¬ı˛ Ù¬À˘, ¤˝◊√ ’±ø√¬ı±¸œ Ê√ÚÀ·±á¬œ&ø˘ Ó¬±À√¬ı˛ ¬Û±¬ı˛•Ûø¬ı˛fl¡
¬ı±¸¶ö±Ú ŒÔÀfl¡ ά◊»‡±Ó¬ ˝√√˚˛º SêÀ˜ ˝√√±ø¬ı˛À˚˛ ˚±˚˛ Ó¬±À√¬ı˛ fl‘¡ø©Ü,
‹øÓ¬˝√√…, ’øô¶Qº
¤˝◊√ õ∂øSê˚˛± øfl¡c ‰¬˘ÀÂ√ ¬Û≈À¬ı˛±√À˜º Ê√˘-Ê√e˘-Ê√ø˜¬ı˛
’øÒfl¡±¬ı˛ ’±¸À˘ ¤fl¡øȬ ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ Œ˚ÃÔ ˆ¬±À¬ı ˜±ø˘fl¡±Ú±ÒœÚ
¸•ÛÀ√¬ı˛ ’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛ õ∂ùüº ¤¬ı˛ ˜ÀÒ… ¶§±¶ö… ¬Ûø¬ı˛À¯∏¬ı±, ¬ı˛±ô¶±,
¬Û±Úœ˚˛ Ê√˘, ˚±Ú¬ı±˝√√Ú-- ’±Ò≈øÚfl¡ Ú±·ø¬ı˛fl¡ Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ’ÀÚfl¡
’±øefl¡˝◊√ Ê√øάˇÓ¬º ˚± ’±˜¬ı˛± ’±˜±À√¬ı˛ Œ√À˙ ˆ¬±¬ıÀÓ¬ ¬Û±ø¬ı˛ Ú±,
ŒÓ¬˜Ú Ê√Ú¬Ûø¬ı˛À¯∏¬ı± Œ˚˜Ú Ê√˘, Œ¬ı˛˘ ˝◊√Ó¬…±ø√ ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙
’ÀÚfl¡±—À˙˝◊√ Œ¬ı¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ¬Û≈“øÊ√¬ÛøÓ¬ Œ·±á¬œ¬ı˛ ’±›Ó¬±˚˛º
ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏« Œ¬ı˛˘ Œ¬ı¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛fl¡¬ı˛Ì øÚÀ˚˛ ˜±ÀÁ¡¸±ÀÁ¡ fl¡Ô± ›Àͬº
¤˝◊√ ¬õ∂¸Àe Ó¬±˝√√À˘ ¬ıø˘ ˜±øfl«¡Ú Œ√À˙¬ı˛ ·äº ¤˝◊√ Œ√˙øȬÀÓ¬,
qÚÀÓ¬ ’¬ı±fl¡ ˘±·À˘›, ·Ó¬ ¤fl¡À˙± ¬ıÂ√À¬ı˛ Ê√Ú¸±Ò±¬ı˛À̬ı˛
˚±Ó¬±˚˛±Ó¬ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… Œ¬ı˛À˘¬ı˛ ¸—‡…± fl¡À˜ÀÂ√ ˆ¬˚˛±Úfl¡ ˆ¬±À¬ıº
fl¡À˜ÀÂ√ Œ¬ı¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ Œ¬ı˛˘ Œfl¡±•Û±øÚ › Œ¬ı˛˘˘±˝◊√Úº ¤˘±fl¡±¬ı˛ ¬Û¬ı˛
¤˘±fl¡±˚˛ Œà˙ÀÚ Œ¬∏CÚ Ô±˜± ¬ıg ˝√√À˚˛ ø·À˚˛ÀÂ√ ’˘±ˆ¬Ê√Úfl¡
¬ıÀ˘º Œ˙À¯∏ ¸•Û”Ì« ˘±˝◊√Ú Î¬◊Àͬ ø·À˚˛ÀÂ√ ø¬ı¬ı˛±È¬ ¤˘±fl¡± ŒÔÀfl¡º
’±À˜ø¬ı˛fl¡±¬ı˛ Ú±Ú± Ê√±˚˛·±˚˛ Œ√‡± ˚±˚˛ ¤˜Ú Œ¬ı˛˘ Œà˙Ú,
Ê√±˚˛·±˚˛ Ê√±˚˛·±˚˛ ˜±øȬÀÓ¬ Œ‰¬À¬Û Ô±fl¡± ¬Û≈¬ı˛ÀÚ± Œ¬ı˛˘˘±˝◊√Úº
˜±øfl«¡Ú Œ√À˙ ’±ÀÂ√ Ú±Ú± ø˜Ú±À¬ı˛˘ ›˚˛±È¬±¬ı˛ Œfl¡±•Û±øÚº
”ø¯∏Ó¬ õ≠±øàfl¡¬ıøµ fl¡À¬ı˛ Ó¬± ¸¬ı˛¬ı¬ı˛±˝√√ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Ú±Ú± Œfl¡±•Û±øÚ
øfl¡ÀÚ øÚÀ˚˛ÀÂ√ ˝}√√, õ∂¶⁄¬ıÚ › ’Ú…±Ú… Ú±Ú±Ú Ê√À˘¬ı˛ ά◊»¸º

22 Œ˜, 2011 

Œ˜˝◊√ÀÚ ¬ı˛±ÀÊ√… ¤˝◊√ Ê√˘¸•Û√ Sê˚˛ ¤˜Ú ¤fl¡ Ê√±˚˛·±˚˛ Œ¬ÛÓÀÂ√ÀÂ√
Œ˚, Ó¬± ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ˆ¬±À¬ı ˜±Ô±¬ı…±Ô±¬ı˛ fl¡±¬ı˛Ì ˝√√À˚˛ √±“øάˇÀ˚˛ÀÂ√º
Ê√˘¸•Û√ ˘≈FÚ › ¤fl¡À‰¬øȬ˚˛±fl¡¬ı˛À̬ı˛ ¤˝◊√ õ∂øSê˚˛±Àfl¡ ¤fl¡
Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ ∆¬ıÒÓ¬± Œ√›˚˛±¬ı˛ Ê√Ú… õ∂¬ı˘ ˆ¬±À¬ı õ∂‰¬±¬ı˛ fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛
Œ¬ı±Ó¬À˘¬ı˛ Ê√˘ › Ó¬±¬ı˛ Ó¬Ô±fl¡øÔÓ¬ &̱&̺ øÚÀÊ√¬ı˛ ¤˘±fl¡±¬ı˛
Ê√˘¸•Û√ ŒÔÀfl¡ Ê√Ú·ÌÀfl¡ ø¬ı˚≈Mê√ fl¡¬ı˛±¬ı˛ ¤˝◊√ Œfl¡Ã˙À˘¬ı˛
ø¬ıèÀX ˘Î¬ˇÀÂ√Ú Œ¸˝◊√ Œ√À˙¬ı˛ ¸˜±Ê√fl¡˜π Ó¬Ô± øfl¡Â≈√ ’±˝◊√ÚÊ√œ¬ıœº
¬Ûø¬ı˛¸—‡…±ÀÚ Œ√‡± ˚±˚˛, ·Ó¬ √˙Àfl¡ Ê√Ú·À̬ı˛ ‡¬ı˛‰¬±˚˛ ¬Ûø¬ı˛|n∏Ó¬
fl¡À˘¬ı˛ Ê√˘ Œfl¡±•Û±øÚ¬ı˛ ¡Z±¬ı˛± Œ¬ı±Ó¬À˘ ˆ¬À¬ı˛ Œ¬ı‰¬± Œ¬ıÀάˇ ø·À˚˛ÀÂ√
¬Û=±˙ ˙Ó¬±—˙º øfl¡c ø¬ı:±¬ÛÀÚ¬ı˛ ˜±Ò…À˜ ˚‡Ú ¬ı‘˝√» ¬Û≈“øÊ√ fl¡Ô±
¬ıÀ˘, Œ¸˝◊√ ά±fl¡ ¬Ûø¬ı˛ÌÓ¬ ˝√√˚˛ UDZÀ¬ı˛º Ϭ±fl¡± ¬ÛÀάˇ ˚±˚˛ 鬜Ì
õ∂øÓ¬¬ı±√œ ’±›˚˛±Ê√º
¤¬ı˛˝◊√ ˜±ÀÁ¡ ¸•xøÓ¬ øÚά◊ ˝√√…±•Û˙±˚˛±¬ı˛ ¬ı˛±ÀÊ√… Ú±q˚˛± Ú±˜fl¡
ŒÂ√±È¬ ˙˝√√À¬ı˛ ¤fl¡ Ú±·ø¬ı˛fl¡ ¸À•ú˘ÀÚ ’±˜øLaÓ¬ ˝√√À˚˛øÂ√˘±˜º ø·À˚˛
qÚ˘±˜ Œ¸‡±Úfl¡±¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ √œ‚« ¸—¢∂±À˜¬ı˛ fl¡±ø˝√√øÚº 1852
¸±À˘ ¶ö±ø¬ÛÓ¬ ˝√√›˚˛±¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ŒÔÀfl¡ Œ¬ÛøÚ‰¬±fl¡ Ê√˘ Œfl¡±•Û±øÚ
Ú±q˚˛± ˙˝√√À¬ı˛ Ê√˘ ¸¬ı˛¬ı¬ı˛±À˝√√¬ı˛ √±ø˚˛ÀQº ¶ö±Úœ˚˛ ¤˝◊√
Œfl¡±•Û±øÚÀfl¡ ˜±Ú≈¯∏ øÚÀÊ√¬ı˛ ¶§±ÀÔ«˝◊√ ›‡±Úfl¡±¬ı˛ ≈√˝◊√ Ú√œ¬ı˛ ˜±ÀÁ¡¬ı˛
ø¬ı¬ı˛±È¬ ¤˘±fl¡±Àfl¡ ¶§ä ˜”À˘… Ó≈¬À˘ Œ√˚˛º ¤Ó¬ ø√Ú ¤˝◊√
Œfl¡±•Û±øÚ¬ı˛ fl¡˜π¬ı˛± øÂ√˘ Ú±q˚˛±¬ı˛˝◊√ ˜±Ú≈¯∏, ¤˘±fl¡±¬ı˛˝◊√ ˜±Ú≈¯∏,
¬Ûάˇø˙º 1980-¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ŒÔÀfl¡ øfl¡Â≈√ ^nÓ¬ ¬ı√˘ ‚ȬÀÓ¬ Ô±Àfl¡º
¤˘±fl¡±¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¶§±Ô«Àfl¡ ø¬ÛÂ√ÀÚ ŒÙ¬À˘ ˜≈Ú±Ù¬±¬ı˛ Ò±µ± ˝√√À˚˛
›Àͬ ’±¢∂±¸œº Ê√˘ ¸¬ı˛¬ı¬ı˛±À˝√√¬ı˛ √±˜ UU fl¡À¬ı˛ Œ¬ıÀάˇ ˚±˚˛º ø¬ı˙±˘
Œ˚ ¤˘±fl¡± Œfl¡±•Û±øÚ¬ı˛ ˜±ø˘fl¡±Ú±ÒœÚ, ¤fl¡ ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ fl¡ø˜˙Ú
ŒÔÀfl¡ Ó¬±¬ı˛± ’Ú≈À˜±√Ú ’±√±˚˛ fl¡À¬ı˛ 1100 ¤fl¡¬ı˛ Ê√ø˜ Œ¬ıÀ‰¬
Œ√›˚˛±¬ı˛-- ¤fl¡ Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ Œõ∂±À˜±È¬±ø¬ı˛ ¬ı…¬ı¸±¬ı˛ ˜ÀÓ¬±º Ê√˘√¸≈…
¬Ûø¬ı˛ÌÓ¬ ˝√√˚˛ ¶ö˘√¸≈…ÀÓ¬º Ú±q˚˛± Œ¬Ûìı˛¸ˆ¬± ¤˝◊√ ˜À˜« õ∂ô¶±¬ı ¬Û±˙
fl¡À¬ı˛ Œ˚, Œfl¡±•Û±øÚ Úœ√¬ı˛ ˜±ÀÁ¡¬ı˛ ¤˘±fl¡±¬ı˛ Ê√ø˜ ’Ô±«»
ë›˚˛±È¬±¬ı˛À˙Î¬í ¤˘±fl¡± ¬ı˛é¬± fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ’eœfl¡±¬ı˛¬ıXº ¤˝◊√
ë›˚˛±È¬±¬ı˛À˙Î¬í ¤˘±fl¡±¬ı˛ ¸Àe ¸Àe Ú±q˚˛± ’=À˘¬ı˛ ˆ¬ø¬ı¯∏…ÀÓ¬¬ı˛
¬Ûø¬ı˛À¬ı˙ ¬ı˛é¬±› Ê√˘ ¸¬ı˛¬ı±¬ı˛À˝√√¬ı˛ ¶ö±ø˚˛ÀQ¬ı˛ ¸Àe ›Ó¬Àõ∂±Ó¬ ˆ¬±À¬ı
˚≈Mê√º Œ¬Ûìı˛¸ˆ¬± Œ¬ÛøÚ‰¬±fl¡ Œfl¡±•Û±øÚ ŒÔÀfl¡ 291 ¤fl¡¬ı˛ Ê√ø˜
øfl¡ÀÚ ŒÚ˚˛, ˚±ÀÓ¬ ¤˝◊√ Ê√ø˜ ’±¬ı±¸Ú õ∂fl¡Àä¬ı˛ ‰¬ÀSê ¬ÛÀάˇ Ú±˚±˚˛º 2002-¤ Œ¬ÛøÚ‰¬±fl¡ Œfl¡±•Û±øÚ Œ‚±¯∏̱ fl¡À¬ı˛ Œ˚, Ó¬±¬ı˛±
˜±øfl«¡Ú Œ√À˙¬ı˛ ø¡ZÓ¬œ˚˛ ¬ı‘˝√ M√ ˜ Ê√˘ ¸¬ı˛¬ı¬ı˛±˝√√ Œfl¡±•Û±øÚ
ëøÙ¬˘±Àά˘øÙ¬˚˛± ¸±¬ı±¬ı±«Úí-¤¬ı˛ ˜ÀÒ… ø¬ı˘œÚ ˝√√À˚˛ Œ˚ÀÓ¬ ˝◊√26≈√fl¡º
õ∂fl¡±¬ı˛±ôLÀ¬ı˛ ¤˝◊√ ¬ı‘˝√» Œfl¡±•Û±øÚ Ú±q˚˛± ˙˝√√À¬ı˛¬ı˛ Ê√˘ ¸¬ı˛¬ı±¬ı˛˝√
¬ı…¬ı¶ö± › Ó¬±¬ı˛ ¸Àe ¸Àe Ê√ø˜Ê√˜± øfl¡ÀÚ øÚÀÓ¬ ‰¬±˚˛º Œé¬±ˆ¬ √±Ú±
Œ¬ı“ÀÒøÂ√˘ ’±À·˝◊√º ¤˝◊√ ‚Ȭڱ˚˛ Ú±q˚˛± ˙˝√√¬ı˛¬ı±¸œ õ∂øÓ¬¬ı±À√
ŒÙ¬ÀȬ ¬ÛÀάˇÚº ¤fl¡øȬ ø¬ıÀ˙¯∏ øÚ¬ı±«‰¬ÀÚ õ∂±˚˛ Ú±q˚˛±¬ı˛ 77 ˙Ó¬±—˙
˜±Ú≈¯∏ ¤˘±fl¡±¬ı˛ Ê√˘¸•Û√ › Ê√˘ ¸¬ı˛¬ı±¬ı˛˝√fl¡¬ı˛Ì ¬ı…¬ı¶ö±¬ı˛
¬Û≈Ú–¸±˜±øÊ√fl¡œfl¡¬ı˛À̬ı˛ ¬ÛÀé¬ ˜Ó¬ Œ√Úº ¤˝◊√ Ó¬œ¬ıË ø¬ıÀ¬ı˛±øÒÓ¬±¬ı˛

¸y¬ıÓ¬ 뢸 ’Ù¬ Œ¸˘Ù¬í ø˝√√À¸À¬ı˝◊√ Œ√À‡ÀÂ√
¤¬ı— Œ¸˝◊√ ’Ú≈˚±˚˛œ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬Ú › õ∂øÓ¬À˙±ÀÒ¬ı˛
Ú…±À¬ı˛øȬˆ¬Àfl¡ ø¬ıøˆ¬iß Œ˜±Î¬ˇÀfl¡ ˘±& fl¡À¬ı˛ÀÂ√º
ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ ¸˜±ÀÊ√ 똑Ӭí [’±é¬ø¬ı˛fl¡ › ¬ı˛+¬Ûfl¡Î¬◊ˆ¬˚˛ ’ÀÔ«˝◊√ ]-¤¬ı˛ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬Ú ŒÓ¬˜Ú
Œ·±˘À˚±À·¬ı˛ ø¬ı¯∏˚˛ øÂ√˘ Ú±º øfl¡c ά◊¬ÛøÚÀ¬ıÀ˙¬ı˛
’±øô¶ÀÚ¬ı˛ Ó¬˘±˚˛ ¬ıÒ«˜±ÀÚ¬ı˛ õ∂Ó¬±¬Û‰“¬±√ ¬ı±
ˆ¬±›˚˛±˘ ¸iß…±¸œ¬ı˛ øfl¡¸ƒ¸± :±Ú√œø5¬ı˛
Ú…±À¬ı˛øȬˆ¬Àfl¡˝◊√ ’Ú≈¸¬ı˛Ì fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô
ŒÔÀfl¡ ’±¬ı±¬ı˛ ¤˝◊√ ’±‡…±ÀÚ¬ı˛ Ê√˚˛˚±S± qè ˝√√˚˛º
ø¬ıˆ”¬øÓ¬ˆ”¬¯∏Ì ë¬ÛÀÔ¬ı˛ ¬Û“±‰¬±˘œí ¤¬ı—
ë’¬Û¬ı˛±øÊ√Ó¬í-˚˛ ¤˝◊√ Ú…±À¬ı˛øȬÀˆ¬¬ı˛ ¬ı±˝◊√À¬ı˛ Œ¬ıÀ¬ı˛±ÀÓ¬
¬Û±À¬ı˛ÚøÚº ’¬Û≈¬ı˛ øÚø(øµ¬Û≈À¬ı˛¬ı˛ øÚô¶¬ı˛eÓ¬±˚˛
õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬Ú ¤fl¡ ø˝√√À¸À¬ı Œ¸˝◊√ ’ø˜Ó¬±ˆ¬ ¬ı2‰¬ÚøÚ¬ı˛+¬Û± ¬ı˛±À˚˛¬ı˛ fl¡±ø˝√√øÚ˝◊√º ¬ı¬ı˛— ¸Ó¬…øÊ√» ¬ı˛±˚˛ ¤˝◊√
fl¡±ø˝√√øÚ¬ı˛ ø‰¬S±˚˛ÀÌ Œ¬ıø¬ı˛À˚˛ Œ˚ÀÓ¬ Œ‰¬À˚˛øÂ√À˘Ú
Â√fl¡ ŒÂ√Àάˇº ëõ∂øÓ¬¡ZiZœí Â√±Î¬ˇ± ’±¬ı˛ ø¬ıÀ˙¯∏ Œfl¡±Ô±›
¤ õ∂fl¡±¬ı˛ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬Úœ fl¡˝√√Ú ¸Ó¬…øÊ√» ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛
fl¡À¬ı˛ÚøÚ [ë’±·cfl¡íÀfl¡ Ò¬ı˛øÂ√ Ú±]º &ø¬Û ’±¬ı˛ ¬ı±‚± ˆ”¬ÀÓ¬¬ı˛
¬ı˛±Ê√±¬ı˛ ¬ı¬ı˛ Œ¬ÛÀ˚˛ Œ˚ Ó¬±À√¬ı˛ ’±˜˘øfl¡-˝√√M≈«√øfl¡ ¢∂±À˜ ’±¬ı˛
øÙ¬À¬ı˛ ’±À¸øÚ, ˜ÀÚ ¬ı˛±‡ÀÓ¬ ˝√√À¬ıº
õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ·äÀfl¡ ’Ú…ˆ¬±À¬ı Œ√À‡ÀÂ√Ú ¬ı±—˘±À√À˙¬ı˛
fl¡ø¬ı ’±˘ ˜±˝√√˜≈√º ˜±˝√√˜≈À√¬ı˛ ëõ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ˘7¡¡¡±í fl¡ø¬ıÓ¬±øȬ
Œ˚Ú Ê√œ¬ıÚ±ÚÀµ¬ı˛ ë’±¬ı±¬ı˛ ’±ø¸¬ı øÙ¬À¬ı˛í-¬ı˛ ’…±øKI◊Àά±È¬, Œ¬∏CÚ
ø˜¸-fl¡¬ı˛± ŒÂ√À˘ ˜±Ó‘¬ ¸±øißÀÒ… ŒÙ¬À¬ı˛ øͬfl¡˝◊√, øfl¡c Ó¬±¬ı˛ ˜ÀÒ…
Œfl¡±Ú› ø¬ıÊ√˚˛œ ˆ¬±¬ı ŒÚ˝◊√º ¬ı¬ı˛—, ’Ó¬…ôL ˘7¡¡¡± ’±¬ı˛ ø¡ZÒ±˚˛
Œ¸˝◊√ øÙ¬À¬ı˛ ’±¸± ‚¬ı˛Â√±Î¬ˇ± ¸È¬±Ú ∆¬ı¬ı˛±·…Àfl¡ ˜±˝√√˜≈√› ’±˜˘
Œ√ÚøÚº ˜˝√√±øˆ¬øک硘ÌÀfl¡ Œ·±Î¬ˇ± ŒÔÀfl¡˝◊√ Œ˚Ú õ∂øÓ¬À¬ı˛±Ò
fl¡À¬ı˛ÀÂ√ Ó¬±“¬ı˛ fl¡±¬ı…º ¤˜Úfl¡œ, ¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ¬ı˛ ¤fl¡øȬ ¸±•xøÓ¬fl¡
ø¸ÀÚ˜± ë¬ı˛±˜‰“¬±√ ¬Û±øfl¡ô¶±øÚí-› ¤fl¡˝◊√ ¬ÛÀÔ ˝“√±È¬À˘›,
˜±˝√√˜≈À√¬ı˛ ëõ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ˘7¡¡¡±í ά◊¬Û˜˝√√±À√˙œ˚˛ Õ‰¬Ó¬ÀÚ… ¤fl¡
¬ı…øÓ¬Sê˜ ˝√√À˚˛˝◊√ ŒÔÀfl¡ ˚±À¬ı ¬ıÀ˘ ˜ÀÚ ˝√√˚˛º
’±¸À˘, øÙ¬¬ı˛ÀÓ¬ Œ‰¬À˚˛øÂ√ Œfl¡±Ô±˚˛ ¤¬ı— Œfl¡Ú∑ ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛
˝◊√øÓ¬˝√√±À¸ Á¡±Î¬ˇ ‡±›˚˛±¬ı˛ ‘√©Ü±ôL ’ø¬ı¬ı˛˘º ’¬Û˜±Ú › ¬ÛÀ¬ı˛
’¬Û˜±øÚÀÓ¬¬ı˛ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬Ú ¤¬ı— ’¬ı˙…˝◊√ ø¬ıÊ√˚˛œ¬ı˛ Œ¬ıÀ˙
õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬Ú ’±˜±À√¬ı˛ øÊ√Ú ˜±Úø‰¬ÀS Œ¬ı±Ò ˝√√˚˛ Œ‡±ø√Ó¬ ˝√√À˚˛
’±ÀÂ√º ’¬Û˜±øÚÓ¬ ∆fl¡À˙±¬ı˛, õ∂Ô˜ Œõ∂À˜ ‰≈¬…øÓ¬ ’Ô¬ı±
õ∂±Ôø˜fl¡ Ê√œ¬ıÀÚ Ú±Ú± ¸±˜±øÊ√fl¡ ≈√ø¬ı«¬Û±Àfl¡ 뢸 ’Ù¬
Œ¸˘Ù¬í-¤¬ı˛ ø¬ı¬Û¬ı˛œÀÓ¬˝◊√ ¤˝◊√ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ·ø¬ı˛˜±Àfl¡ ¬ı˛±‡±
’±ÀÂ√º ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛À√¬ı˛ ø¬ıÀ√˙ øÚÀ˚˛ ’±ø√À‡…Ó¬±¬ı˛ ø¬ÛÂ√ÀÚ›
¤fl¡˝◊√ ‚Ȭڱ fl¡±Ê√ fl¡À¬ı˛ÀÂ√º Œ˚ÚÀÓ¬Ú õ∂fl¡±À¬ı˛Ì ¤fl¡¬ı±¬ı˛ Œ√À˙¬ı˛
Œ‰¬Ã˝√√øV øάÀ„√√±ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛À˘˝◊√ Œfl¡~± Ù¬ÀÓ¬º ¸±˜±øÊ√fl¡ ¸•ú±Ú
¬ıø¯∏«Ó¬ ˝√√À¬ı Œ¸˝◊√ ø¬ıÀ√˙˚±SœøȬ¬ı˛ õ∂øÓ¬ ’±¬ı˛ Œ¸ øÙ¬À¬ı˛ ¤À˘
ŒÓ¬± ˘±˘ ·±˘À‰¬ ’±¬Û…±˚˛Úº
Ó¬¬ı≈ øÙ¬¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√˚˛º øÙ¬¬ı˛ÀÓ¬˝◊√ ˝√√˚˛º ’Ó‘¬5 ’±R±¬ı˛ ˜ÀÓ¬±
øÙ¬À¬ı˛ øÙ¬À¬ı˛ ’±¸ÀÓ¬ ˝√√˚˛ ëŒÙ¬±¬ı˛±í-ŒÓ¬˝◊√º ά◊¡Z±d ¬ı±„√√±ø˘¬ı˛ ’±¬ı˛
‚À¬ı˛ ŒÙ¬¬ı˛± ˝√√˚˛øÚº ø‰¬¬ı˛fl¡±À˘¬ı˛ Ê√Ú… ’Ó¬œÓ¬‰≈¬…Ó¬ ˝√√À˚˛ ’±ÀÂ√Ú
’¸—‡… ˜±Ú≈¯∏º ¤“À√¬ı˛ ¸fl¡À˘¬ı˛˝◊√ ˆ¬±¬ıÚ±˚˛ ¤fl¡ Œ¢≠±ø¬ı˛˚˛±¸
ø¬ı˛È¬±Ú« ˜±˚˛±Ê√±˘ ø¬ıô¶‘Ó¬ fl¡À¬ı˛ ’±ÀÂ√º ’±Ò± fl¡À˘±øÚ˚˛±˘
fl¡Àͬ±¬ı˛Ó¬±¬ı˛ ˜ÀÒ… ’±˜±À√¬ı˛ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ¬ı±Ìœ Ó¬±¬ı˛ ¬Û”Ì«Ó¬±Àfl¡
·Àάˇø¬ÛÀȬ øÚÀ˚˛ÀÂ√º øÙ¬¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√À¬ı˝◊√, Â√À˘-¬ıÀ˘-Œfl¡Ã˙À˘ ¤fl¡
¬ı˛±Ê√ø¸fl¡ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬Ú øfl¡c ¬ı±„√√±ø˘ Ê√œ¬ıÀÚ ·”Ϭˇ Â√±˚˛± Œ¬ı˛À‡
Œ·˘º Œ¸ Â√±˚˛±Àfl¡ ¤øάˇÀ˚˛ ˚±›˚˛±¬ı˛ 鬘Ӭ± fl¡±¬ı˛› ŒÚ˝◊√º ¬ı¬ı˛—
˜ø¬ı˛˚˛± õ∂˜±Ì fl¡ø¬ı˛ Œ˚ ˜ø¬ı˛ Ú±˝◊√º ¬ı¬ı˛— ëŒÙ¬¬ı˛±í-Œfl¡ ¬ı˛‰¬Ú± fl¡ø¬ı˛
øÚÊ√ ˜ÀÚ¬ı˛ ˜±Ò≈¬ı˛œ ø˜ø˙À˚˛º ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ŒÔÀfl¡
¬ıU”√À¬ı˛ Œ¸˝◊√ Úœ˘‰“¬±À√¬ı˛ ¬ı˛+¬Ûfl¡Ô±, ˚±¬ı˛ Œ·±Î¬ˇ±ÀÓ¬› ŒÙ¬¬ı˛±,
’øôLÀ˜› ŒÙ¬¬ı˛±º ¸À·Ã¬ı˛¬ı õ∂Ó¬…±¬ıÓ«¬ÀÚ¬ı˛ ¬ı±˝◊√À¬ı˛ øfl¡Â≈√Àfl¡ Œ√‡±
’Ô¬ı± Ó¬±Àfl¡ ˘±˘Ú fl¡¬ı˛±¬ı˛ ‹øÓ¬˝√√… ¬ıeÊ√œ¬ıÀÚ ø¬ı¬ı˛˘º Ó¬¬ı≈,
ëŒÙ¬¬ı˛±í ŒÊ√À· Ô±fl¡ Ó¬±¬ı˛ Œ‡˚˛±˘ ‡≈ø˙ ˜ÀÓ¬±º õ∂À˚˛±Ê√ÀÚ Ó¬±ÀÓ¬
øÙ¬À¬ı˛ ˚±›˚˛± ˚±À¬ıº

’Ó¬˘±øôLÀfl¡¬ı˛ ›¬Û±¬ı˛ ŒÔÀfl¡

˜≈À‡ øÙ¬˘±Àά˘øÙ¬˚˛± ¸±¬ı±¬ı±«Ú ¤˘±fl¡±¬ı˛ Ê√˘¸•Û√ øfl¡ÀÚ
ŒÚ›˚˛±¬ı˛ Œ‰¬©Ü± ŒÔÀfl¡ ø¬ı¬ı˛Ó¬ ˝√√˚˛º ˜˝√√±¬ı˛±À©Ü™¬ı˛ ¬ı˛±˚˛·Àάˇ Œ¸Ê√ ˝√√À¬ı
øfl¡, ˝√√À¬ı Ú±, Ó¬± øÚÀ˚˛ ¤¬ı˛fl¡˜˝◊√ ¤fl¡øȬ ·ÌÀˆ¬±È¬ ˝√√À˚˛øÂ√˘º Œ¸Ê√
¬ı…±¬Ûfl¡ ˆ¬±À¬ı õ∂Ó¬…±‡…±Ó¬ ˝√√›˚˛±¬ı˛ ¬ÛÀ¬ı˛ øfl¡c ’Ú…±Ú… ¤˘±fl¡±˚˛
¤˜Ú ·ÌÀˆ¬±ÀȬ¬ı˛ fl¡Ô± øÚÀ˚˛ ά◊2‰¬¬ı±‰¬… ˝√√˚˛ Ú±º Œ¸ ˚±˝◊√ Œ˝√√±fl¡,
¤¬ı˛¬ÛÀ¬ı˛ Ú±q˚˛± Œ¬Ûìı˛¸ˆ¬± Œ¬ÛøÚ‰¬±fl¡ Œfl¡±•Û±øÚ øfl¡ÀÚ ŒÚ›˚˛±¬ı˛
õ∂ô¶±¬ı Œ√˚˛ ˜±ø˘fl¡ Œ·±á¬œÀfl¡º ˜±ø˘fl¡ Œ·±á¬œ Ó¬± õ∂Ó¬…±‡…±Ú
fl¡À¬ı˛º ¤¬ı˛¬ÛÀ¬ı˛ Œ¬Ûìı˛¸ˆ¬± ø¬ıÀ˙¯∏ 鬘Ӭ± ¬ıÀ˘ Œ¬ÛøÚ‰¬±fl¡
Œfl¡±•Û±øÚ ’øÒ¢∂˝√Ì fl¡¬ı˛±¬ı˛ fl¡Ô± Œ‚±¯∏̱ fl¡À¬ı˛º ’ÀÚfl¡È¬±
Ê√±Ó¬œ˚˛fl¡¬ı˛À̬ı˛ ˜ÀÓ¬±º Ó¬Ù¬±Ó¬È¬± ¤˝◊√, ¤ Ê√±Ó¬œ˚˛fl¡¬ı˛Ì è¢ü
Œfl¡±•Û±øÚ¬ı˛ √±˚˛ˆ¬±¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ‚±Àάˇ ‰¬±¬Û±ÀÚ± Ú˚˛, Œ˚ÃÔ
¸•ÛÀ√¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ Ú…±˚… ’øÒfl¡±¬ı˛ õ∂øӬᬱ¬ı˛ ά◊ÀVÀ˙… fl‘¡Ó¬º
¬ı˛±Ê√…ô¶À¬ı˛ ¤fl¡øȬ fl¡ø˜˙Ú ¤˝◊√ ’øÒ¢∂˝√À̬ı˛ ∆¬ıÒÓ¬± Œ√˚˛, Ó¬À¬ı
Œfl¡±•Û±øÚÀfl¡ Œ√˚˛ é¬øÓ¬¬Û”¬ı˛Ì ¬ı±øάˇÀ˚˛ Œ√˚˛º Œ¸˝◊√ øÚÀ˚˛ ˜±˜˘±
‰¬À˘ÀÂ√ ¤‡Ú›º Ú±, Ú±q˚˛±ÀÓ¬ &ø˘ ‰¬À˘øÚ, ˜±Á¡¬ı˛±ÀÓ¬ Ò¯∏«Ì
fl¡À¬ı˛ fl¡±Î¬◊Àfl¡ ¬Û≈øάˇÀ˚˛ ˜±¬ı˛± ˝√√˚˛øÚº ’±˜±¬ı˛ ¶§À√À˙ 鬘Ӭ±ÒÀ¬ı˛¬ı˛
¤˝◊√ ’¸ˆ¬…Ó¬± ’±˜±¬ı˛ ˜±Ô± Œ˝“√Ȭ fl¡À¬ı˛ Œ˚˛º ’Ô‰¬ ’±ø˜ Ê√±øÚ,
¤˝◊√ Ú±q˚˛± Œfl¡±Ú Â√±Î¬ˇ, ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏«¬ı˛ ¬ı≈Àfl¡ õ∂øÓ¬øÚ˚˛Ó¬ ‚ÀȬ ‰¬À˘ÀÂ√
¤˜Ú ˝√√±Ê√±À¬ı˛± ’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√, ’—˙¢∂˝√̘”˘fl¡ ·ÌÓ¬ÀLa¬ı˛
Œ√˙¬ı…±¬Ûœ ˜˝√√±˚:º ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¸≈À¬ı˙ ¸≈¬ı˛øˆ¬Ó¬ 鬘Ӭ±¸œÚ
¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ø¬ıÀ¬ıfl¡À¬ı±Ò øͬfl¡ fl¡À¬ı˛ Œ√À¬ı Œ˚ Ó¬±¬ı˛± fl¡œ fl¡¬ı˛À¬ıº
Œ˜fl¡À˘¬ı˛ ’øˆ¬˙±¬ÛÀfl¡ ¬Û”Ì« fl¡¬ı˛ÀÓ¬, flv¡±ôL ’±Sê±ôL ë˝◊√ø`¬˚˛±Úí-Œfl¡
Œ¸ øfl¡ øÚÀÊ√¬ı˛ Ê√œ¬ıÚ˚±S±¬ı˛ ˜±ÀÚ±iß˚˛ÀÚ¬ı˛ Ê√Ú… Œ√˙’±R¬Ûø¬ı˛‰¬˚˛˝√±¬ı˛± 댬ı˛Î¬ ˝◊√ø`¬˚˛±Úí-¤ ¬Ûø¬ı˛ÌÓ¬ fl¡¬ı˛À¬ı∑
Œ˘‡fl¡ ˝√√±ˆ¬±«Î«¬ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛
¶ß±˚˛≈ø¬ı:±Ú øÚÀ˚˛ ·À¬ı¯∏̱¬ı˛Ó¬º

¸±Ù¬ fl¡Ô±
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ŒÄøÊ√—

·

äȬ± Œ¬ı˙ ¬Û≈¬ı˛ÀÚ±º ˜± Ó¬±¬ı˛ øÓ¬Ú ŒÂ√À˘Àfl¡ Œ‡ÀÓ¬
ø√À˚˛ÀÂ√Úº øÓ¬ÚÊ√Ú˝◊√ ¤Àfl¡ ¤Àfl¡ ‡±¬ı±¬ı˛
’¸˜±5 Œ¬ı˛À‡ Œ¬ı˛À·À˜À· ά◊Àͬ ¬Ûάˇ˘º
’øˆ¬À˚±·È¬± ˜”˘Ó¬ ¤fl¡˝◊√¬ı˛fl¡À˜¬ı˛ ¤¬ı— ˘é¬… ’¬ı˙…˝◊√
¬ı˛“±Ò≈øÚ ˜±º ëøfl¡ ¸¬ı ˝√√±ø¬ıÊ√±ø¬ı Â√±˝◊√¬Û±˙ ¬ı˛±iß± fl¡À¬ı˛±-ˆ¬±À˘± øfl¡Â≈√ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛± Ú±í-- ˜±¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ŒÂ√À˘À√¬ı˛ ¤˝◊√
’¬ı≈Á¡ ’øˆ¬˜±ÀÚ¬ı˛ Œfl¡±Ú› ά◊M√¬ı˛ øÂ√˘ Ú±º ¬ı‘X± ˜±
Œ¬ı˛±Ê√·±¬ı˛› fl¡À¬ı˛Ú Ú±, ¬ı±Ê√±¬ı˛› fl¡À¬ı˛Ú Ú±º ŒÂ√À˘¬ı˛± ˚±
øÚÀ˚˛ ’±À¸ ¬Û¬ı˛˜ ˚ÀP Ó¬±˝◊√ Œ¬ı˛“ÀÒ-Œ¬ıÀάˇ Œ√Úº ’ˆ≈¬Mê√
˜±í¬ı˛ Úœ¬ı˛¬ı fl¡±iß±¬ı˛ ¬Û±Àͬ±X±¬ı˛ ŒÂ√À˘¬ı˛± fl¡À¬ı˛ ά◊ͬÀÓ¬
¬Û±À¬ı˛øÚº
¸˜±Ê√ Œfl¡±Ú› øÚÊ√π¬ı ¬ıd Ú˚˛º Œ·±á¬œ¬ıX
˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛ ¤fl¡ ˆ¬±¬ıÚ±º ˆ¬±¬ıÚ±¬ı˛ ¸˜i§˚˛º ¤˝◊√ ¸˜i§À˚˛¬ı˛
Œ‰¬˝√√±¬ı˛±È¬± ’±¬ı±¬ı˛ ¬ıU˜±øSfl¡º ¤˝◊√ ¬ıU˜±øSfl¡ ˆ¬±¬ıÚ±¬ı˛ ¸Àe
Œfl¡±Ú› Ú± Œfl¡±Ú› ˆ¬±À¬ı ¸±˜±øÊ√fl¡, ’Ô«ÕÚøÓ¬fl¡,
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡, Ò˜«ÕÚøÓ¬fl¡ › ¬ı…øMê√·Ó¬ ‰¬±ø¬ı˛øSfl¡ ∆¬ıø˙À©Ü…¬ı˛
Œ˚±·¸”S ·Àάˇ ›Àͬº øfl¡c ¤˝◊√ ø¬ıøˆ¬iß ¸±˜±øÊ√fl¡
parameter &ø˘¬ı˛ ˜ÀÒ… ˚ø√ Œfl¡±Ú› ¤fl¡øȬ ˝√√ͬ±»
˜≈‡… ˝√√À˚˛ ά◊Àͬ ’Ú… ¸¬ı ø¬ı¯∏˚˛&À˘±Àfl¡ ’¬ı√ø˜Ó¬ fl¡À¬ı˛,
ù´±¸À¬ı˛±Ò fl¡À¬ı˛ øÚÀÊ√¬ı˛ ¸¬ı«±eœÚ ά◊¬Ûø¶öøÓ¬Àfl¡ øÚ˘«À7¡¡¡¬ı˛
˜ÀÓ¬± ¬ı±¬ı˛—¬ı±¬ı˛ Ê√±ø˝√√¬ı˛ fl¡À¬ı˛ Ó¬‡Ú˝◊√ Œfl¡±Ô±›
ˆ¬±¬ı˛¸±˜…˝√√œÚÓ¬±¬ı˛ ’ˆ¬±¬ı Ó¬œ¬ıˈ¬±À¬ı ά◊¬Û˘t ˝√√˚˛º ¤‡Ú
Œ˚˜Ú ¸˜±Ê√Ȭ±Àfl¡ ’±À©Ü¬Û‘À©Ü Œ¬ı“ÀÒ ŒÙ¬À˘ÀÂ√ ¤fl¡
’ôL–¸±¬ı˛˙”Ú…Ó¬±º Œfl¡±Ú› ¤fl¡ ¸˜À˚˛ Ò˜« ¤˝◊√ ¶ö±ÚȬ±
’øÒfl¡±¬ı˛ fl¡À¬ı˛ Œ¬ı˛À‡øÂ√˘º
¬ıÓ«¬˜±Ú ¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬ 鬘Ӭ±¬ı˛ ’±¬ı˛ ¤fl¡ Ú±˜º Œfl¡±Ú›
ÚœøÓ¬¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√ Ú˚˛º Œfl¡±Ú› ’±√˙«, Œ‰¬Ó¬Ú±, ˆ¬±¬ıÚ±, ø‰¬ôL±
õ∂À˚˛±À·¬ı˛ Œé¬S Ú˚˛º ’ôLÓ¬ ¬ıÓ«¬˜±Ú ¬Ûø(˜¬ıÀe¬ı˛
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ Œõ∂鬱¬ÛÀȬ ¤˝◊√¸¬ı ˙s&À˘±¬ı˛ ¸ø˘˘ ¸˜±øÒ
’ÀÚfl¡ø√Ú ’±À·˝◊√ ‚ÀȬÀÂ√º Ó¬±˝◊√ ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ˜±Úø¬ıfl¡
Œé¬S&À˘±¬ı˛ ø¬ıfl¡±˙ › ¬Ûø¬ı˛‰¬˚±«¬ı˛ ¶ö±Ú Œ˚À˝√√Ó≈¬ Sê˜˙
¸Ç≈ø‰¬Ó¬ ˝√√À˚˛ ’±¸ÀÂ√, Œ¸À˝√√Ó≈¬ ∆Ó¬ø¬ı˛ ˝√√À26√ ¤fl¡È¬±
˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¸Àe ’±À¬ı˛fl¡È¬± ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ø¬ıô¶¬ı˛ ¬ı…¬ıÒ±Úº
qÒ≈˜±S ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ Ó¬fl¡˜±¬ı˛ øˆ¬ißÓ¬±¬ı˛ fl¡±¬ı˛ÀÌ˝◊√º Ó¬±˝◊√
¤‡Ú ¬ıe ¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬ÀÓ¬ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ õ∂øÓ¬¬Ûé¬ ¬ıÀ˘ ˙s
’±ÀÂ√, ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ¬ıg≈ ¬ıÀ˘ Œfl¡±Ú› ˙s ŒÚ˝◊√º ø˝√√—¸±
¬ıÀ˘ ¤fl¡øȬ ˙s ’±ÀÂ√, ˜œ˜±—¸± ¬ıÀ˘ Œfl¡±Ú› ˙s ŒÚ˝◊√º
‡≈Ú ¬ıÀ˘ ¤fl¡øȬ ˙s ’±ÀÂ√, ‡≈Ú¸≈øȬ ¬ıÀ˘ øfl¡Â≈√ ŒÚ˝◊√º ¬ı˛Mê√
’±ÀÂ√, ˆ¬Mê√ ŒÚ˝◊√º
¤˝◊√ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ¬Ûø¬ı˛˜GÀ˘¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ “√±øάˇÀ˚˛ Ó¬±˝◊√
¤‡±ÀÚ ¤fl¡øȬ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √À˘¬ı˛ ¬ıU‰¬ø‰«¬Ó¬ ë¬Ûø¬ı˛¬ıÓ«¬Úí
˙sȬ±Àfl¡ ’Ú… √˘øȬ õ∂±˚˛ ·±˘±·±À˘¬ı˛ ¬Û˚±«À˚˛ Ú±ø˜À˚˛
øÚÀ˚˛ ’±À¸º ¤fl¡˝◊√¬ı˛fl¡˜ ˆ¬±À¬ı ¬ÛÓ≈«¬ø·Ê√ ¬ı˛Mê√À˜˙±
ë˝√√±˜±«√í ˙søȬ› ’Ú… ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √À˘¬ı˛ ά◊ÀVÀ˙…
øÚ•ßèø‰¬¬ı˛ fl¡È”¬øMê√ ø˝√√À¸À¬ı˝◊√ ¬ı…¬ı˝√√+Ó¬ ˝√√˚˛º ø¬ıÀ¬ı˛±Òœ
√˘ÀÚSœ¬ı˛ Ú±˜ ά◊2‰¬±¬ı˛Ì fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¤‡±ÀÚ ˙œ¯∏«¶ö±Úœ˚˛
¬ı…øMê√ÀQ¬ı˛ èø‰¬ÀÓ¬ ¬ı±ÀÒº ’Ô‰¬ ¸±—ø¬ıÒ±øÚfl¡
¬Ûø¬ı˛fl¡±Í¬±À˜±˚˛ ø¬ıÒ±Ú¸ˆ¬±¬ı˛ ø¬ıÀ¬ı˛±Òœ √˘ÀÚSœ ˜≈‡…˜Laœ¬ı˛
¸˜˜˚±«√±˝◊√ √±ø¬ı fl¡À¬ı˛Úº Œ¸˝◊√¬ı˛fl¡˜ˆ¬±À¬ı Ê√ÕÚfl¡ ’±˝◊√ÀÚ¬ı˛
¬ı˛é¬fl¡ ˜≈‡…˜LaœÀfl¡ fl≈¡èø‰¬fl¡¬ı˛ ˆ¬±À¬ı ¬ı…øMê√·Ó¬ ’±Sê˜Ì
fl¡À¬ı˛› Œ¬ı˛˝√±˝◊√ Œ¬ÛÀ˚˛ ˚±Ú, ¬ı±˝√√¬ı± fl≈¡Àάˇ±Úº
ˆ¬^À˘±Àfl¡¬ı˛ Œ‡˘± øSêÀfl¡ÀȬ ŒÄøÊ√— ˙sȬ± qÒ≈
’±“Ó≈¬Î¬ˇ‚¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ¬ı˛±iß±‚¬ı˛ ¬ı± ¬ı¸±¬ı˛ ‚À¬ı˛ Ó≈¬À˘ ¤ÀÚ˝◊√
鬱ôL ˝√√ÚøÚ øSêÀfl¡È¬œ˚˛ ¸—¶‘®øÓ¬ÀÓ¬ ˙sȬ±Àfl¡ õ∂øӬᬱ
ø√À˚˛ÀÂ√Úº ¬Ûø(˜¬ıÀe¬ı˛ ¬ıÓ«¬˜±Ú ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ¬Ûø¬ı˛À¬ıÀ˙,
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ¬ı…øMê√¬ıÀ·«¬ı˛ Œ√À˝√√¬ı˛ ˆ¬±¯∏±, ˜≈À‡¬ı˛ ˆ¬±¯∏± ›
’±‰¬¬ı˛ÀÌ ¤¬ı— ¸˜ô¶ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √˘&À˘±¬ı˛ ‹fl¡±øôLfl¡
õ∂À‰¬©Ü± › ¸˜i§À˚˛ ¬ıe ¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬ÀÓ¬ ŒÄøÊ√— ˙sȬ±
Œ¬ı±Ò˝√√˚˛ ‘√Ϭˇˆ¬±À¬ı˝◊√ õ∂øӬᬱ Œ¬ÛÀ˚˛ Œ·˘º ø¬ıÒ±Ú¸ˆ¬±
øÚ¬ı±«‰¬Ú 2011-¬ı˛ ¤È¬±˝◊√ ˜ÀÚ ˝√√˚˛ ¸¬ıÀ‰¬À˚˛ ¬ıάˇ õ∂±ø5º
¤¬ı˛¬Û¬ı˛ ¬Û=±À˚˛Ó¬, Œ¬Ûìı˛¸ˆ¬± ¬ı± Œ˘±fl¡¸ˆ¬± Œ˚ Œˆ¬±È¬˝◊√
Œ˝√√±fl¡ Ú± Œfl¡Ú ’±˜¬ı˛± ’¬Û˙s ¬ı± ’fl¡Ô… ˙Às¬ı˛
˚ÀÔ±¬Û˚≈Mê√ õ∂À˚˛±À·¬ı˛ ¸Àe ¸Àe˝◊√ ’±˜±À√¬ı˛ ˝√√+√˚˛ ›
˜øô¶©®Àfl¡ ÒœÀ¬ı˛ ÒœÀ¬ı˛ ø˙øé¬Ó¬ fl¡À¬ı˛ Ó≈¬˘¬ıº ¤˝◊√ˆ¬±À¬ı˝◊√
¬ıe ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ¸—¶‘®øÓ¬ÀÓ¬ ë˙œ˘± øfl¡ Ê√›˚˛±øÚí-¬ı˛
õ∂øӬᬱ ˝√√À¬ıº Œfl¡±Ú› Œˆ¬±ÀȬ¬ı˛ ¸˜˚˛ ¤¬ı˛ ’ˆ¬±¬ı ˝√√À˘
ˆ¬±ÀÓ¬¬ı˛ ¬Û±ÀÓ¬ Ú≈ÀÚ¬ı˛ ’ˆ¬±À¬ı¬ı˛ ˜ÀÓ¬±˝◊√ ’±˜¬ı˛± øfl¡Â≈√ ¤fl¡È¬±
’ˆ¬±À¬ı¬ı˛ Ê√Ú… ˝√√˚˛ÀÓ¬± ¬Û¬ı˛¬ıÓ¬π¸˜À˚˛ ˝√√±ø¬ÛÀÓ¬…˙ fl¡¬ı˛¬ıº
èÀ˙±¬ı˛ ¤fl¡È¬± ¬ı˝◊√ ¸•ÛÀfl«¡ ˆ¬˘ÀÓ¬˚˛±¬ı˛ Ó¬œéƬˆ¬±À¬ı
¬ıÀ˘øÂ√À˘Ú Œ˚ ˜Ú≈¯∏… ¸˜±Ê√Àfl¡ ¬Û≈Ú¬ı˛±˚˛ Ê√±ÀÚ±˚˛±¬ı˛
¬ı±Ú±ÀÚ±¬ı˛ Ê√Ú…˝◊√ èÀ˙± Ó“¬±¬ı˛ ¸˜ô¶ Òœ˙øMê√Àfl¡ ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛
fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú ¤¬ı— √œ‚« ¯∏±È¬ ¬ıÂ√¬ı˛ Ò√À¬ı˛ Œ¸˝◊√ ’ˆ¬…±¸È¬±
ˆ¬˘ÀÓ¬˚˛±À¬ı˛¬ı˛ Ú± Ô±fl¡±˚˛ øÓ¬øÚ øÚÓ¬±ôL˝◊√ ≈√–‡ õ∂fl¡±˙
fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Úº ≈√˝◊√ √±˙«øÚfl¡ ¬ıg≈¬ı˛ ˜ÀÒ… ¸±¬ı˛±Ê√œ¬ıÚ ÒÀ¬ı˛
¤˝◊√ ¬ı±fl¡˚≈ÀX¬ı˛ ˜ÀÒ…› Œfl¡±Ô±› ¤fl¡È¬± ˙±˘œÚÓ¬±¬ı˛ ¬Û√±«
Ȭ±„√√±ÀÚ±˝◊√ Ô±fl¡Ó¬º ŒÊ√…±øÓ¬ ¬ı¸≈ ø¸X±Ô«˙—fl¡¬ı˛ ¬ı˛±À˚˛¬ı˛ Ó¬œ¬ıË
ø¬ı¬Û¬ı˛œÓ¬ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ˜Ó¬±√˙«› Ó¬±˝◊√ Ó“¬±À√¬ı˛ ¬ıg≈ÀQ¬ı˛
¬ı˛—Àfl¡ ø¬ıµ≈˜±S ˜ø˘Ú fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛øÚº ¤‡Ú ¬ı±—˘±¬ı˛
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ’øˆ¬Ò±Ú ŒÔÀfl¡ Œ˚À˝√√Ó≈¬ ˙±˘œÚÓ¬± ˙sȬ±
˜≈ÀÂ√ ŒÙ¬˘±¬ı˛ ˚ÀÔ26√ Œ‰¬©Ü± qè ˝√√À˚˛ÀÂ√ Ó¬¬ı≈ Œ˜±Â√±¬ı˛
√±·È¬±˝◊√ ˆ¬œ¯∏Ì ¸±˜±øÊ√fl¡ ˚La̱¬ı˛ ø‰¬˝ê ¬ı˝√√Ú fl¡À¬ı˛º
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √˘&À˘± ¸˜±Ê√Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ’øˆ¬ˆ¬±¬ıÀfl¡¬ı˛
√±ø˚˛Q ÒœÀ¬ı˛ ÒœÀ¬ı˛ ’Ô‰¬ ¸≈Àfl¡Ã˙À˘ øÚÀÊ√À√¬ı˛ fl“¡±ÀÒ
øÚÀÊ√¬ı˛±˝◊√ Ó≈¬À˘ øÚÀ˚˛ÀÂ√Ú ¤¬ı— ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ˜Ò…ø¬ıM√√ ›
ø¬ı¡Z7¡¡¡ÀÚ¬ı˛± ¤ ø¬ı¯∏À˚˛ õ∂±˚˛ øÚø˘«5˝◊√ ŒÔÀfl¡ÀÂ√Úº ¤˝◊√
ø¬ı¯∏˚˛È¬± ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ √˘&À˘±Àfl¡ √±√±ø·ø¬ı˛ÀÓ¬ õ∂Ó¬…é¬ ¬ı±
¬ÛÀ¬ı˛±é¬ˆ¬±À¬ı ά◊»¸±ø˝√√Ó¬ fl¡À¬ı˛ÀÂ√ › ˜√Ó¬ Ê≈√ø·À˚˛ÀÂ√º
Ó¬±˝◊√ ˙∫ Œ‚±¯∏› ˚‡Ú ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ˆ¬±¯∏± õ∂À˚˛±À·¬ı˛
ά◊¢∂Ó¬±Àfl¡ Ó¬œ¬ıË ˆ¬±¯∏±˚˛ ¸˜±À˘±‰¬Ú± fl¡À¬ı˛ ¬ıÀ˘Ú ëÚœ‰¬Ó¬±˚˛
¤¬ı— ˆ¬˚˛Ç¬ı˛Ó¬±˚˛ ’±ø˜ ô¶øyÓ¬í, Ó¬‡Ú› ø¬ı¡Z7¡¡¡ÀÚ¬ı˛±
Œfl¡¬ı˘ ’±Î¬ˇÀ˜±Î¬ˇ± Œˆ¬À„√√ ¤¬Û±˙ ŒÔÀfl¡ ›¬Û±˙
øÙ¬À¬ı˛ÀÂ√Úº õ∂fl‘¡Ó¬¬ÛÀé¬ ¸˜±Ê√Ê√œ¬ıÀÚ¬ı˛ ’øˆ¬ˆ¬±¬ıÀfl¡¬ı˛
√±ø˚˛Q ˚±“À√¬ı˛ Ô±fl¡± ά◊ø‰¬Ó¬ Ó¬±¬ı˛± ¸¬ıø¬ı¯∏À˚˛˝◊√ ¤fl¡È¬±
øÚ¬ı˛±¬Û√ ”√¬ı˛Q ¬ıÊ√±˚˛ ¬ı˛±‡±È¬±Àfl¡˝◊√ Œ|˚˛ ˜ÀÚ fl¡À¬ı˛Úº Ó¬±˝◊√
¸±Ò±¬ı˛Ì ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ øÚ¬ı˛À¬Ûé¬ ˙sȬ± Œ˚˜Ú ¤fl¡È¬±
’¬ı±ô¶¬ı ’Ô« ¬ı˝√√Ú fl¡À¬ı˛ Œ¸¬ı˛fl¡˜ˆ¬±À¬ı˝◊√ ¸Ó¬…¬ı±ø√Ó¬±¬ı˛
ά◊√±˝√√¬ı˛Ì ø√ÀÓ¬ ¤‡Ú› ˜±Ú≈¯∏Àfl¡ øÚè¬Û±˚˛ ˆ¬±À¬ı Œ¸˝◊√
ø¬ıÀ¬ıfl¡±Úµ, ¬ı˛±˜fl‘¡¯ûÀ√À¬ı¬ı˛˝◊√ ¡Z±¬ı˛¶ö ˝√√ÀÓ¬ ˝√√˚˛º ¬ı˛±Ê√¬ÛÀÔ¬ı˛
√‡˘√±ø¬ı˛ Ó¬±˝◊√ ’Ú±˚˛±À¸˝◊√ ù´±¬ÛÀ√¬ı˛± Œˆ¬±· fl¡À¬ı˛º
¬Û¬ı˛¶Û¬ı˛Àfl¡ ¬ı˛Mê√±Mê√ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ‡˘±˚˛ ¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡
‰¬ø¬ı˛S&À˘± ’±¸À˘ Ó¬±À√¬ı˛ ˆ¬ø¬ı¯∏…» õ∂Ê√ijÀfl¡, ¸˜±ÀÊ√¬ı˛
¸y±¬ıÚ±˜˚˛ Œé¬SȬ±Àfl¡˝◊√ ’¬ı±ÀÒ Ò¯∏«Ì fl¡À¬ı˛Úº
¸˜±Ê√Ê√œ¬ıÀÚ ¤˝◊√ ˚La̱¬ı˛ ˜≈‡ ’±¸À˘ ˆ¬±ÀÓ¬¬ı˛ Ô±˘±
˝√√±ÀÓ¬ Œ¸˝◊√ ˚La̱øflv¡©Ü ˜±À˚˛¬ı˛ ˜≈À‡¬ı˛˝◊√ ’±¬ı˛ ¤fl¡
õ∂øÓ¬26√ø¬ıº øÚÀ¬ı±«Ò ¸ôL±ÚÀ√¬ı˛ ’±Ryø¬ı˛Ó¬±¬ı˛ õ∂øÓ¬ ˜±À˚˛¬ı˛
Úœ¬ı˛¬ı õ∂øÓ¬¬ı±√º ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ¸ôL±ÚÀ√¬ı˛ ˜Ó¬±√˙«, ˙±˘œÚÓ¬±,
Œ¸ÃÊ√ÀÚ…¬ı˛ ¤˝◊√ Œ√ά◊ø˘˚˛±¬ÛÚ± Œ√À‡ Ó¬±˝◊√ ˜± ˚ӬȬ± Ú±
ô¶øyÓ¬ ˝√√Ú Ó¬±¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ’ÀÚfl¡ Œ¬ıø˙ ¬ı…øÔÓ¬ ˝√√Úº ¤fl¡È¬±
ÚÓ≈¬Ú Œˆ¬±¬ı˛ ˚‡Ú ˜ÀÚ ˝√√˚˛ ’ÀÚfl¡ ”√À¬ı˛ Ó¬‡Ú Œfl¡±Ô±˚˛
Œ˚Ú ’gfl¡±¬ı˛˝◊√ ¬ıg≈ ˝√√À˚˛ ˝√√±Ó¬ ¬ı±Î¬ˇ±˚˛º øfl¡c Œ˚ fl≈“¡øάˇÈ¬±
ά◊ij≈‡ øÂ√˘ õ∂ˆ¬±Ó¬œ ’±À˘±¬ı˛ õ∂Ó¬…±˙±˚˛∑ ˚±“À√¬ı˛ ¤‡Ú›
¸≈‡øÚ^±ˆ¬e ˝√√˚˛øÚ, Ê√¬ı±¬ıȬ± Œ√›˚˛±¬ı˛ √±˚˛ˆ¬±¬ı˛ ¤‡Ú
’ÀÚfl¡È¬± Ó¬±“À√¬ı˛˝◊√º
’Ó¬Ú≈fl≈¡˜±¬ı˛ ¬ı¸≈

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful