ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 1ο

Τεύχος 1ο Μάρτιος 2007
∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ
ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ

Μ ΙΑ ΠΡΩΤΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑ
Ένδον .
Ένα περιοδικό γραµµένο από εµάς ,
την « οικογένεια » του Αγίου
Παντελεήµονος ∆ραπετσώνας , που µε
την ευλογία του Αγίου , απευθύνεται
στον κάθε χριστιανό .

Ο Ιησούς Χριστός και η
νηστεία .

Ένα περιοδικό καταγραφής και
υπενθυµίσεων.

“Περί νηστείας και
εγκράτειας ” του Αγίου
Ισαάκ του Σύρου

Πως µας διδάσκει να
νηστεύουµε ο Αγ.
Ιωάννης ο Χρυσόστοµος

Μια ενηµερωτική έκδοση που
καταγράφει τις ιεροπραξίες και τα
γεγονότα που θα τελεστούν κάθε µήνα
στον ναό , αλλά και µια υπενθύµιση
ιερών λόγων και κειµένων που σκοπό
έχει να αφυπνίσει τις ψυχές όλων µας
και να µας καταστήσει « δούλους
γρηγορούντες ».

“∆ὲν πρέπει κανεὶς νὰ
ζητᾷ τροφὲς οὔτε κάτι
ποὺ προξενεῖ ὄρεξι,
ἀλλὰ µόνον τὸν Θεὸ”
του Αγίου Νικοδήµου του
Αγιορείτου

∆ιπλή ερµηνεία έχει ο τίτλος του .

Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΕΥΧΟΥΣ :

Να ψάχνουµε στα ένδον της ψυχής
µας , αλλά και να γνωρίζουµε τα
ένδον που θα συµβαίνουν στον ναό
µας κάθε µήνα .
Ένα έντυπο εσωτερικής πνευµατικής
καταγραφής .

Μια προσπάθεια που στοχεύει στο να
γίνει σύντροφος και συνοδοιπόρος στον
πνευµατικό αγώνα .
Η συντακτική οµάδα

ΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΗ ΝΗΣΤΕΙΑ ΣΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ
Η Μεγάλη
Τεσσαρακοστή έχει ήδη
ξεκινήσει από την
προηγούµενη εβδοµάδα
και εµείς µε την ευλογία
του Θεού , καταφέραµε
να εκδώσουµε το πρώτο
τεύχος ενός µηνιαίου
εντύπου , που
ευελπιστούµε και
προσευχόµαστε να είναι

ωφέλιµο πνευµατικά στον
κάθε έναν από εσάς που
θα το διαβάσει .
Κατεχόµενοι από το
πνεύµα των ηµερών ,
αλλά και πορευόµενοι
σύµφωνα µε αυτό ,
αποφασίσαµε να
αφιερώσουµε το τεύχος
που κρατάτε στα χέρια
σας , στη νηστεία και την

εγκράτεια γενικότερα .
Νηστεία και εγκράτεια ,
όχι µόνο σωµατική , αλλά
και πνευµατική , όπως
µας τη διδάσκει ο
Χριστός και οι πατέρες
της εκκλησίας , στα
κείµενα που θα διαβάσετε
στις επόµενες σελίδες .
Σ. Σ.

Ο Ιησούς Χριστός και η
νηστεία .

2

Πως µας διδάσκει να
νηστεύουµε ο Αγ. Ιωάννης
ο Χρυσόστοµος

2

Συµβουλές του Αγ.
Γρηγορίου του Παλαµά.

2

Αγέρι της ερήµου .
(Λόγοι του Αγ. Ισαάκ του
Σύρου)

3

Αθωνική ευωδία.
(Λόγοι του Αγ. Νικοδήµου
του Αγιορείτου)

5

Το Αγιολόγιο του µήνα

6

Τα ιερά αναγνώσµατα του
µηνός Μαρτίου .

7

Ιερές ακολουθίες και
εκδηλώσεις του ναού.

7

Χρονογραφία .
(σχόλια πάνω σε επίκαιρα
θέµατα)

8

Ε Ν ∆ Ο Ν

Σελίδα 2

Ο Ιησούς Χριστός και η νηστεία
Ο Ιησούς , µετά την βάπτιση Του, και πριν αρχίσει
την διδασκαλία Του , οδηγήθηκε από το Άγιο
Πνεύµα στην έρηµο , για να πειρασθεί από τον
διάβολον. Εκεί νήστεψε « καὶ νηστεύσας ἡµέρας
τεσσαράκοντα καὶ νύκτας τεσσαράκοντα
ὕστερον ἐπείνασε.» (Ματθ. 4, 1– 2 )
Στο Ευαγγέλιο του Αγίου Λουκά (Λουκ. 4, 2)
διαβάζουµε ότι «ούκ έφαγεν ουδέν εν ταις
ηµέραις ταύταις». Έτσι µε αυτόν τον τρόπο
διδασκόµαστε , ότι κάθε πνευµατικός αγώνας
πρέπει να είναι προετοιµασµένος από την νηστεία .
Η νηστεία είναι συνοδοιπόρος της προσευχής και
οι συνοδοιπόροι στις δύσκολες καταστάσεις , στα
δύσκολα µονοπάτια , βοηθούν ο ένας τον άλλον .
Στην επί του Όρους οµιλία , πάλι ο Κύριος µας
διδάσκει για το πώς πρέπει να νηστεύουµε.« Ὅταν
δὲ νηστεύητε, µὴ γίνεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ
σκυθρωποί· ἀφανίζουσι γὰρ τὰ πρόσωπα
αὐτῶν ὅπως φανῶσι τοῖς ἀνθρώποις
νηστεύοντες· ἀµὴν λέγω ὑµῖν ὅτι ἀπέχουσι τὸν
µισθὸν αὐτῶν. σὺ δὲ νηστεύων ἄλειψαί σου
τὴν κεφαλὴν καὶ τὸ πρόσωπόν σου νίψαι,ὅπως
µὴ φανῇς τοῖς ἀνθρώποις νηστεύων, ἀλλὰ τῷ
πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ, καὶ ὁ πατήρ σου ὁ
βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῷ
φανερῷ.» (Ματθ. 6, 16-18 ) . Με τη νηστεία δεν
περηφανευόµαστε ότι “κάτι κάνουµε” , κάνουµε
αυτό που πρέπει ως δούλοι και παιδιά του Θεού
Πατέρα .
Όταν οι µαθητές του Ιωάννη , διαβάζουµε σε άλλο
σηµείο , ρώτησαν τον Κύριο «διατί ἡµεῖς καὶ οἱ
Φαρισαῖοι νηστεύοµεν πολλά, οἱ δὲ µαθηταί
« Επειδή παρασυρόµαστε
δια µέσου όλων των
αισθήσεων, ας τις
περιφράξουµε όλες µε
εγκράτεια. Αν λοιπόν
νηστεύεις από τροφές, η
όραση όµως σε κάνει να
πορνεύεις στα βάθη της
ψυχής σου και να
υποκύπτεις στην εφάµαρτη
περιέργεια και στο φθόνο,
η ακοή σου δέχεται ύβρεις,
πορνικά άσµατα και
κακολογίες και αποδέχεσαι
πράγµατα που αντιστοίχως
βλάπτουν και τις άλλες
αισθήσεις, ποιο είναι το
όφελος της νηστείας ;
Οπωσδήποτε κανένα »
ΑΓ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ

σου οὐ νηστεύουσι;», εκείνος απάντησε «µὴ
δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ νυµφῶνος πενθεῖν ἐφ' ὅσον
χρόνον µετ' αὐτῶν ἐστιν ὁ νυµφίος; ἐλεύσονται δὲ
ἡµέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ' αὐτῶν ὁ νυµφίος, καὶ
τότε νηστεύσουσιν». ( Ματθ. 9, 14-15 ) Οι µαθητές
δεν είχαν ανάγκη να νηστέψουν και να πενθήσουν
γιατί ήταν µαζί τους ο Κύριος , ο Νυµφίος και κοντά
στο Νυµφίο ευφραινόµαστε και γιορτάζουµε .
Τη µεγάλη δύναµη της νηστείας την βλέπουµε και στον
λόγου του Κυρίου προς τους µαθητές , όταν
προσπάθησαν να θεραπεύσουν έναν σεληνιαζόµενο και
δεν τα κατάφεραν «καὶ εἶπεν αὐτοῖς· τοῦτο τὸ γένος
ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν εἰ µὴ ἐν προσευχῇ καὶ
νηστείᾳ.» ( Μαρκ. 9 , 29 )
Στις Πράξεις πάλι, των Αποστόλων διαβάζουµε , ότι
µετά την Ανάληψη του Κυρίου και εφ ΄όσον ο Νυµφίος
είχε αποχωρήσει από την επίγεια αποστολή Του , οι
µαθητές την νηστεία την έκαναν καθηµερινό τους
βίωµα «λειτουργούντων δὲ αὐτῶν τῷ Κυρίῳ καὶ
νηστευόντων εἶπε τὸ Πνεῦµα τὸ Ἅγιον·» (Πραξ. 13,
2-3 ) και σε άλλο σηµείο επίσης διαβάζουµε
«χειροτονήσαντες δὲ αὐτοῖς πρεσβυτέρους κατ'
ἐκκλησίαν, προσευξάµενοι µετὰ νηστειῶν
παρέθεντο αὐτοὺς τῷ Κυρίῳ εἰς ὃν
πεπιστεύκασι·» ( Πραξ. 14, 23 )
Ολοκληρώνοντας , λοιπόν , βλέπουµε ότι η νηστεία
δοσµένη από την Κύριο και σταλµένη από τον Θεό
Πατέρα , τόσο στην Παλαιά , όσο και στην Καινή
∆ιαθήκη , συνόδευε την κάθε ενέργεια και το κάθε
µυστήριο µέσα στην εκκλησία και στην ζωή των
πιστών .
Σ. Σ.

Πως µας διδάσκει να νηστεύουµε ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστοµος
«Νηστεύεις ; Απόδειξε µου το δια
µέσου των ιδίων των έργων . Ποία
έργα εννοεί ;
Αν δεις φτωχό , να τον ελεήσεις . Αν
δεις εχθρό , να συµφιλιωθείς µαζί
του . Αν δεις µια όµορφη γυναίκα , να
την αντιπαρέλθεις .
Ας µη νηστεύει , λοιπόν , µόνο το
στόµα , αλλά και το µάτι και η ακοή ,
και τα πόδια και τα χέρια και όλα τα
µέλη του σώµατος µας .
Να νηστεύουν τα χέρια ,
παραµένοντας καθαρά από την
αρπαγή και την πλεονεξία . Να
νηστεύουν τα πόδια , ξεκόβοντας από
τους δρόµους που οδηγούν σε

αµαρτωλά θεάµατα .
Να νηστεύουν τα µάτια , εξασκούµενα
να µην πέφτουν ποτέ λάγνα πάνω σε
όµορφα πρόσωπα , ούτε να
περιεργάζονται τα κάλλη των άλλων…
∆εν τρως κρέας ; Να µη φας και την
ακολασία δια µέσου των µατιών . Ας
νηστεύει και η ακοή . Και νηστεία της
ακοής είναι να µην δέχεται κακολογίες
και διαβολές …
Ας νηστεύει και το στόµα από αισχρά
λόγια και λοιδορίες .
∆ιότι τι όφελος έχουµε , όταν
απέχουµε από πουλερικά και ψάρια ,
δαγκώνουµε όµως και κατατρώµε
τους αδελφούς µας ; »

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

ΑΓΕΡΙ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΥ

Σελίδα 3

Λόγοι του Αγίου Ισαάκ του Σύρου

Περί νηστείας - εγκράτειας
Με γεµάτο στοµάχι µην έχεις την αναίδεια να
εξετάσεις και να εξερευνήσεις τίποτε από τα θεία
πράγµατα και νοήµατα, για να µη µετανιώσεις
ύστερα. Βάλε καλά στο µυαλό σου τι λέω: Με
γεµάτο στοµάχι δεν είναι δυνατό να γνωρίσεις τα
µυστήρια του Θεού.
Αν έχεις στο κελί σου πράγµατα µη αναγκαία για την
καλογερική ζωή, σκόρπισέ τα αµέσως σ’ αυτούς που
τα χρειάζονται. Εάν όµως δεν έχεις, να µη θέλεις ν’
αποκτήσεις. Καθάρισε το κελί σου από οτιδήποτε
κάνει απολαυστική τη ζωή σου και από τα περιττά
πράγµατα. ∆ιότι, και χωρίς να θέλεις, η έλλειψη
των πραγµάτων που αναπαύουν, σε οδηγεί στην
εγκράτεια. Επειδή, όταν έχουµε άφθονα υλικά
αγαθά, δεν µπορούµε να συγκρατήσουµε τον εαυτό
µας. Η γαστριµαργία είναι το έργο των χοίρων.
Και τί άλλο είναι το έργο των χοίρων, παρά να
αφήνουν άφραγο το στοµάχι τους, και συνεχώς να το
γεµίζουν µε τροφές, χωρίς να έχουν ορισµένο χρόνο
για εκπλήρωση των βιολογικών τους αναγκών, όπως
οι λογικοί άνθρωποι; Και ποίο είναι το αποτέλεσµα
της γαστριµαργίας µας; Από αυτήν προέρχεται ζάλη
στο κεφάλι και µεγάλη αύξηση του σωµατικού
βάρους και χαλάρωση των ώµων. Γι’ αυτό ο
γαστρίµαργος αναγκάζεται να µένει πίσω στο έργο
του Θεού. ∆ιότι έρχεται στη συνέχεια η οκνηρία
να κάνει τις µετάνοιές του, ο σκοτισµός και η
ψυχρότητα στη διανοητική του λειτουργία, και
ακόµη, νους παχυλός και αδιάκριτος από τους
ταραχώδεις και σκοτεινούς λογισµούς. Έρχονται
ακόµη και τα παρακάτω : πυκνό νέφος και σκοτεινό,
που απλώνεται και σκεπάζει όλη την ψυχή. Μεγάλη
αµέλεια σε κάθε έργο του Θεού, όπως στην
ανάγνωση του λόγου του Θεού, επειδή δεν µπορεί ο
γαστρίµαργος να γευθεί τη γλυκύτητα του. Σε µεγάλο
βαθµό αποχή από τις αναγκαίες σωµατικές εργασίες.
Νους ασυγκράτητος, που τριγυρίζει όπου να’ ναι, σ’
όλη τη γη. Οργανικοί επιβλαβείς χυµοί στα µέλη
του σώµατος. Ακάθαρτες φανταστικές
παραστάσεις τη νύχτα, παραστάσεις περίεργων
προσώπων, που είναι γεµάτα από κακές επιθυµίες,
που περνούν στην ψυχή και εκπληρώνονται µέσα
της µε τη συγκατάθεσή της. Έτσι, όλο το σώµα
βρίσκεται σε κατάσταση ηδονικών γαργαλισµών,
µε συχνές ρεύσεις, σε συνεχή κα ανυπόµονη
πύρωση. Ακόµη έρχονται στο γαστρίµαργο απατηλοί
λογισµοί, µε όµορφα και γοητευτικά πρόσωπα
απέναντί του, που τον ερεθίζουν κάθε λίγο και λιγάκι
και, µε τη συντροφιά τους, γαργαλίζουν το νου του.
Και χωρίς δισταγµό συγκατατίθεται, και τα µελετάει
και τα επιθυµεί γιατί από το σκοτισµό του δεν µπορεί

να λειτουργήσει µέσα του η διάκριση. Και αυτό είναι,
όπως είπε ο προφήτης (Ιεζ. 16, 19), «το ανταπόδοµα
της αδελφής από τα Σόδοµα, η οποία έτρωγε
απολαυστικές τροφές µέχρι χορτασµού...». Ένας,
µάλιστα, από τους µεγάλους κατά κόσµον σοφούς είπε
το εξής, ότι όποιος θρέψει το σώµα του µε πολλές και
απολαυστικές τροφές, βάζει σε πόλεµο την ψυχή του
και, αν έρθει κάποτε στα συγκαλά του, και θελήσει µε
τη βία να συγκρατήσει τον εαυτό του, δε θα τα
καταφέρει, γιατί υπάρχει υπερβολική πύρωση στο
υπογάστριο, και γιατί τον εκβιάζουν και τον
αναγκάζουν στην ακράτεια οι γαργαλιστικοί
ερεθισµοί, που κρατούν αιχµάλωτη την ψυχή στην
ανάγκη. Βλέπεις εδώ τη σοφία αυτών των αθέων; Και
πάλι ο ίδιος σοφός λέει: η καλοπέραση του σώµατος
µε τη µαλθακότητα, και µε την υγρότητα του
υπογαστρίου, προετοιµάζει την ψυχή να αποκτήσει
γρήγορα τα νεανικά πάθη και, έτσι, την περισφίγγει ο
θάνατος, και ο άνθρωπος βρίσκεται υπόλογος στο
δικαστήριο του Θεού.
Οι σωµατικοί κόποι χωρίς καθαρούς λογισµούς, είναι
σαν άτεκνη µήτρα και σαν κατάξηροι µαστοί. Γιατί
δεν έχουν την δύναµη να φέρουν τον άνθρωπο στη
θεογνωσία. Και ενώ αυτού του είδους οι άνθρωποι
κάνουν το σώµα τους κατάκοπο, δε νοιάζονται
καθόλου να εκριζώσουν τα πάθη από το νου. Γι’ αυτό
και δεν πρόκειται να χαρούν τον καρπό των κόπων
τους. Όπως αυτός που σπέρνει µέσα στ’ αγκάθια, δεν
πρόκειται να θερίσει τίποτε, έτσι κι αυτός που
κατατρώγει τον εαυτό του µε τη µνησικακία και µε τη
φιλοκτηµοσύνη, δεν έχει κανένα όφελος, κι ας
κοπιάζει. Απεναντίας, στενάζει στο κρεβάτι του τις

Σελίδα 4

νύχτες από την πολλή αϋπνία κι από το άγχος. Πάνω σ’
αυτό δίνει τη µαρτυρία της η αγία Γραφή, που λέει:
«Αυτός ο λαός, σαν να έπραξε το δίκαιο και σαν να
µην παραµέλησε καµιά εντολή µου, ζητούν από µένα,
το Θεό, δίκαιη κρίση και αξιοπιστία, και θέλουν να
έρθουν κοντά µου και µου λένε: Γιατί υποβληθήκαµε
σε νηστείες και ταλαιπωρίες, αφού δε µας έδωσες
καµιά σηµασία; Κι εγώ τους απάντησα: Γιατί τις
ηµέρες που νηστεύατε, κυνηγούσατε τα άνοµα
συµφέροντά σας, που ταυτίζονταν µε τις πονηριές του
νου σας» (Ησ. 58, 2-5). Και προσφέρατε τα πονηρά
σας έργα, και τους κακούς λογισµούς σας, ως θυσίες σε
είδωλα. Λογαριάσατε τα συµφέροντα και τις
πανουργίες σας για θεούς σας, και θυσιάσατε, µε τους
κόπους σας, το σώµα σας σ’ αυτούς. Αυτό το σώµα,
που είναι ανώτερο από όλα τα θυµιάµατα και τις
θυσίες. Αυτό, λοιπόν, το σώµα µας σε µένα έπρεπε να
το αφιερώσετε, µε τις αγαθοεργίες σας, και µε την
καθαρή σας συνείδηση, λέει ο Κύριος.
Αν αγαπάς τη σωφροσύνη και την εγκράτεια, διώξε
από µέσα σου τους αισχρούς λογισµούς µε τη µελέτη
των ιερών αναγνωσµάτων και µε τη διαρκή
προσευχή, και τότε θα οπλισθείς καλά να
πολεµήσεις τις αιτίες που διεγείρουν τη φύση σου.
Όταν το σώµα εξασθενήσει µε τη νηστεία και την
ταπείνωση της ταλαιπωρίας, τότε η ψυχή
δυναµώνει µε την προσευχή.
Η συναναστροφή µας µε τους αγωνιστές κάνει και τα
δύο µέρη να πλουτίσουν µε τον πλούτο των µυστηρίων
του Θεού. Όµως η αγάπη των ανθρώπων προς τους
αµελείς και τους τεµπέληδες τους κάνει να
παραγεµίσουν µε απληστία το στοµάχι τους, καθώς
κάθονται στο τραπέζι µαζί, και δεν µπορούν να
συγκεντρώσουν το νου τους. Σε τέτοιους ανθρώπους,
που είναι αµελείς, και αγαπούν τα συµπόσια, φαίνονται
αηδή τα φαγητά χωρίς την παρέα τους. Λένε, µάλιστα,
«αλίµονο σε κείνον που τρώει µόνος του, γιατί δεν
πρόκειται να ευχαριστηθεί». Αυτοί λοιπόν οι άνθρωποι
προσκαλούν ο ένας τον άλλον στα συµπόσια, και
ανταµείβονται µε τις προσκλήσεις αναµεταξύ τους,
χωρίς αρχοντιά, σαν µισθωτοί. Φεύγε, αδελφέ µου, από
τέτοιους ανθρώπους, και να µη θελήσεις µε κανένα
τρόπο να συµφάγεις µαζί τους, κι αν ακόµη φτάσεις
στην ανάγκη να το κάνεις. ∆ιότι το τραπέζι τους είναι
βρόµικο, και έχουν υπηρέτες τους τους δαίµονες. Οι
φίλοι του νυµφίου Χριστού δεν τρώνε σε τέτοια
τραπέζια.
Αυτός που ετοιµάζει συνεχώς συµπόσια, είναι
υπηρέτης του δαίµονα της πορνείας, και µολύνει την
ψυχή του ταπεινού. Όποιος τρώει στο τραπέζι του
καθαρού το ταπεινό φαγητό του, καθαρίζει την
ψυχή του από τα πάθη. Το τραπέζι του γαστρίµαργου
βροµάει από την αφθονία και την ποικιλία των
εδεσµάτων και των τηγανισµάτων. Ο άµυαλος και
ασύνετος τρέχει σε τέτοιο τραπέζι, όπως το σκυλί στο

Ε Ν ∆ Ο Ν
µακελειό. Όµως το τραπέζι του ανθρώπου που
προσεύχεται συνεχώς, είναι πιο γλυκό από τη
µυρωδιά του ψηµένου µοσχαριού και από την ευωδία
του µύρου. Ο φιλόθεος µοναχός τέτοιο τραπέζι θέλει
και το τιµά σαν ατίµητο θησαυρό.
Από το τραπέζι των νηστευόντων και
αγρυπνούντων, που κοπιάζουν εν Κυρίω να πάρεις
τη χάρη του Θεού, που είναι σαν το φάρµακο που
δίνει αληθινή ζωή και, µ’ αυτό, ανάστησε την
πεθαµένη ψυχή σου. ∆ιότι ανάµεσα στους
συνδαιτυµόνες κάθεται ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός,
που τους αγιάζει, και µεταβάλλει τις πικρές
κακουχίες και ταλαιπωρίες στη δική του
ανεκδιήγητη γλυκύτητα. Αλλά και οι πνευµατικοί
και επουράνιοι λειτουργοί του Κυρίου, δηλ. οι
άγιοι Άγγελοι, τους επισκιάζουν, καθώς και τις
άγιες τροφές τους. Εγώ προσωπικά γνώρισα έναν
αδελφό, που το’ βλέπε αυτό µε τα ίδια του τα µάτια.
Μακάριος είναι αυτός που ξέκοψε τον εαυτό του από
κάθε ηδυπάθεια, που το χωρίζει από το δηµιουργό
του. Μακάριος είναι ο µοναχός που τρέφεται µε τον
άρτο που κατέβηκε από τον ουρανό, και χάρισε στον
κόσµο την αιώνια ζωή. Μακάριος είναι εκείνος που
µέσα στον κάµπο της καρδιάς του αισθάνθηκε τη
δροσιά της αληθινής ζωής, που κατεβαίνει από την
ευσπλαχνία και την αγάπη του Πατρός, και έχει
(αυτός ο άνθρωπος) το βλέµµα του προσηλωµένο
σ΄αυτή τη δροσιά. Γιατί όταν πιει απ’ αυτή, θα
ευφρανθεί, και θα ξανανιώσει η καρδιά του, και θα
βρίσκεται σε κατάσταση χαράς και αγαλλίασης.
Αυτός που έχει δει τον Κύριο του την ώρα που τρώει,
κρύβεται από τους άλλους και τρώει µόνος του το
ψωµί του, και δεν κάθεται µε τους υπερήφανους και
γαστρίµαργους, για να µη συµφάγει µαζί τους και
χάσει το φως του Θεού. Όµως αυτός που στο φαγητό
του έχει ανακατέψει το θανατηφόρο φαρµάκι της
υψηλοφροσύνης και της καλοπέρασης, δεν µπορεί να
φάει µε ευχαρίστηση χωρίς την παρέα του. Αυτός
που έχει τους φίλους του, για να γλεντάει στο τραπέζι
και να γεµίζει το στοµάχι του µε ευχάριστα
εδέσµατα, είναι λύκος που τρώει θνησιµαία. Πόσο
αχόρταγος είσαι, άµυαλε άνθρωπε, που θέλεις να
γεµίσεις το στοµάχι σου από τα εδέσµατα των
αµελών, από τα οποία η ψυχή σου γεµίζει µε όλα τα
πάθη!
Αυτές οι συµβουλές και οι προφυλάξεις είναι
αρκετές γι’ αυτούς που έχουν την ψυχική δύναµη
να κυριαρχήσουν στο πάθος του στοµάχου.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Λόγοι του Αγίου Νικοδήµου του Αγιορείτου

Αθωνικη ευωδια

Ε ΥΩ∆ΙΑ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟ ΤΟΝ
Π ΟΛΕΜΟ

Σελίδα 5

Α ΟΡΑΤΟ

∆ὲν πρέπει κανεὶς νὰ ζητᾷ τροφὲς οὔτε κάτι
ποὺ προξενεῖ ὄρεξι, ἀλλὰ µόνον τὸν Θεὸ
Νὰ διαλέγῃς πάντοτε τὰ βάσανα καὶ τὶς θλίψεις
καὶ νὰ ἀγαπᾷς νὰ µη ἔχῃς χαρὰ µερικῶν
φιλιῶν καὶ ὑπερασπίσεων ποὺ δὲ σοῦ
προξενοῦν καµµία ὠφέλεια στὴν ψυχὴ καὶ νὰ
χαίρεσαι νὰ εἶσαι ὑπὸ τὴν ἐξουσία ἄλλων καὶ
νὰ ἐξαρτᾶσαι ἀπὸ τὴν θέλησι ἄλλων.
Τὸ κάθε τί πρέπει νὰ σοῦ γίνεται αἰτία καὶ
λόγος νὰ πορεύεσαι πρὸς τὸν Θεὸ καὶ κανένα
πρᾶγµα νὰ µὴν σὲ ἐµποδίζῃ ἀπὸ τὸν δρόµο
αὐτόν. Αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ἡ χαρά σου,
δηλαδὴ τὸ κάθε πρᾶγµα γιὰ σένα νὰ ἀποτελῇ
πικρία καὶ µόνο ὁ Θεὸς νὰ εἶναι ἡ ἀνάπαυσίς
σου.
Ὅλα σου τὰ βάσανα νὰ τὰ ἀναφέρῃς στὸν
Θεό. Ἀγάπα τον καὶ πρόσφερέ του ὅλη σου τὴν
καρδιὰ χωρὶς κανένα φόβο καὶ αὐτὸς θὰ βρῇ
τρόπο νὰ σοῦ διαλύσῃ ὅλες τὶς ἀµφιβολίες καὶ
νὰ σὲ ἀνορθώσῃ καὶ ἂν ἀκόµη ἔπεσες.
Τελειώνοντας σοῦ λέγω ἐν συντοµίᾳ: Ἂν ἐσὺ
ἀγαπᾷς τὸν Θεό, θὰ λάβης κάθε µισθό.
Πρόσφερε τὸν ἑαυτό σου σ᾿ αὐτὸν τὸν Θεὸ ὡς
θυσία µὲ εἰρήνη καὶ µὲ ἠρεµία πνευµατική. Γιὰ
νὰ συνεχίσῃς ὅµως καλύτερα τὴν πορεία καὶ νὰ
παραµείνης χωρὶς κούρασι καὶ ταραχή, πρέπει
σὲ κάθε σου βῆµα νὰ παραχωρῇς τὴν θέλησί
σου στὴν θέλησι τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὅσο
περισσότερο τὴν ὑποτάσσεις, τόσο περισσότερο
θὰ λάβης.
Ἡ θέλησίς σου πρέπει νὰ εἶναι διατεθειµένη
µὲ τέτοιον τρόπο, ὥστε νὰ θέλῃς κάθε τί ποὺ
θὰ τὸ θέλῃ καὶ ὁ Θεὸς καὶ νὰ µὴ θέλῃς
τίποτε, ἂν δὲν τὸ θέλῃ ὁ Θεός.

Πάντοτε καὶ σὲ κάθε σου ὑπόθεσι νὰ ἀνανεώνῃς
τὴν πρόθεσι καὶ ἀπόφαση τῆς ψυχῆς σου, τὸ νὰ
εἶσαι δηλαδὴ ἀρεστὸς στὸν Θεό. Πρόσεξε νὰ
µὴν ἀποφασίσῃς ποτὲ γιὰ κανένα σου πρᾶγµα
ποὺ πρόκειται νὰ ἀκολουθήσῃ ἔξω ἀπὸ ἐκείνην
τὴν ὥρα στὴν ὁποία βρίσκεσαι, διότι δὲ
γνωρίζεις τί θὰ προκύψη τὴν ἑπόµενη
ἡµέρα» (Παρ. 27,1), ἀλλὰ νὰ κρατᾷς ἐλεύθερο
τὸν ἑαυτό σου. ∆ὲν ἐµποδίζεται ὅµως κανένας
γι᾿ αὐτὸ νὰ προσέχῃ µὲ φρόνιµη ἐπιµέλεια σ᾿
ἐκεῖνο ποὺ τοῦ χρειάζεται, σύµφωνα µὲ τὴν θέσι
καὶ τὸ ἐπάγγελµά του. ∆ιότι αὐτὴ ἡ προσοχὴ καὶ
φροντίδα εἶναι σύµφωνα µὲ τὸ θέληµα τοῦ Θεοῦ,
καὶ δὲν ἐµποδίζει τὴν εἰρήνη, οὔτε τὴν ἀληθινὴ
Πνευµατικὴ πρόοδο.
Σὲ ὅλες σου τὶς ὑποθέσεις νὰ ἀποφασίσῃς νὰ
κάνῃς ἐκεῖνο ποὺ µπορεῖς καὶ ἐκεῖνο ποὺ
πρέπει καὶ εἶσαι ὑποχρεωµένος νὰ κάνῃς, καὶ
µὴν ἐνδιαφέρεσαι καὶ ἀσχολῆσαι σὲ ὅ,τι
συµβαίνει ἔξω ἀπὸ τὸν ἑαυτό του.
Ἐκεῖνο ποὺ µπορεῖς νὰ κάνῃς πάντοτε, εἶναι
τὸ νὰ προσφέρῃς τὴν θέλησί σου στὸν Θεὸ
καὶ νὰ µὴν ἐπιθυµῇς περισσσότερα, ἔχοντας
πάντοτε τὴν ἐλευθερία αὐτὴ καὶ ὄντας
ξεκοµµένος ἀπὸ ὅλα τὰ µέρη (τὸ ὁποῖο
µπορεῖς νὰ ἔχῃς σὲ κάθε καιρὸ καὶ σὲ κάθε
τόπο), θὰ χαίρεσαι τὴν εἰρήνη καὶ τὴν ἡσυχία.
Στὴν εἰρήνη αὐτὴ τοῦ Πνεύµατος συνίσταται τὸ
µεγάλο ἐκεῖνο καλὸ ποὺ ἐσὺ ἀκοῦς ἀπὸ τὶς
θεῖες Γραφές, καὶ ἡ ὁποία ἐλευθερία δὲν εἶναι
τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ παραµονὴ τοῦ
ἐσωτερικοῦ ἀνθρώπου στὸν ἑαυτό του, χωρὶς
νὰ ἐξαπλώνῃ ἢ νὰ ἐπιθυµῇ νὰ ψάχνῃ κάποιο
πρᾶγµα ἔξω ἀπὸ τὸν ἑαυτό του.
Ὥστε ὅλο ἐκεῖνο τὸ διάστηµα κατὰ τὸ ὁποῖο
ἐσὺ θὰ παραµένῃς µὲ τὸν τρόπο αὐτὸν
ἐλεύθερος, θὰ ἀπολαµβάνῃς συγχρόνως καὶ
ἐκείνην τὴν θεϊκὴ καὶ ἀνεκδιήγητη χαρά, ποὺ
εἶναι ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ποὺ εἶναι µέσα µας,
ὅπως εἶπε ὁ Κύριος· «ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ
εἶναι µέσα σας» (Λουκ. 17,21).

Ε Ν ∆ Ο Ν

Σελίδα 6

ΑΓΙΟΛΟΓΙΟ

ΜΑΡΤΙΟΥ

1 ΕΥ∆ΟΚΙΑΣ ΟΣΙΟΜΑΡΤ., ΜΑΡΚΕΛΛΟΥ & ΑΝΤΩΝΙΟΥ
ΜΑΡΤ., ∆ΟΜΝΙΚΗΣ ΝΕΑΣ ΟΣ., ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ
ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΙΟΥ ΝΕΟΜΑΡΤ., ΑΓΑΠΙΟΥ ΟΣ., ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ
& ΧΑΡΙΣΙΟΥ , ΑΓ.ΣΙΛΒΕΣΤΡΟΥ & ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ ΜΑΡΤ.,
ΝΕΣΤΟΡΙΑΝΟΥ ΜΑΡΤ.

2 Β΄ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ, ΗΣΥΧΙΟΥ ΜΑΡΤ., ΘΕΟ∆ΟΤΟΥ ΕΠΙΣΚ.
ΚΥΡΗΝΕΙΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΕΥΘΑΛΙΑΣ ΠΑΡΘΕΝΟΜΑΡΤ.,
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΤΟΥ ΠΛΑΝΑ ΟΣ., ΚΟΙΝΤΟΥ ΟΜΟΛ.&
ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ, ΝΕΣΤΟΡΟΣ,ΤΡΙΒΙΜΙΟΥ & ΤΡΩΑ∆ΟΥ
ΜΑΡΤ.
3 ΕΥΤΡΟΠΙΟΥ, ΚΛΕΟΝΙΚΟΥ & ΒΑΣΙΛΙΣΚΟΥ ΜΑΡΤ.
ΘΕΟ∆ΩΡΗΤΟΥ ΙΕΡΟΜ., ΠΙΑΜΟΥΝ ΟΣΙΑΣ, ΖΗΝΩΝΟΣ
ΟΣΙΟΥ, ΖΩΙΛΟΥ ΟΣΙΟΥ

4 Β΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ (ΓΡ.ΠΑΛΑΜΑ), ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΟΣ.
ΙΟΡ∆ΑΝΙΤΟΥ , ΠΑΥΛΟΥ & ΙΟΥΛΙΑΝΗΣ ΜΑΡΤ.,
ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ
ΕΠΙΣΚ. ΑΣΣΟΥ, ΚΟΡ∆ΑΤΟΥ, ΑΚΑΚΙΟΥ & ΣΤΡΑΤΟΝΙΚΟΥ
ΜΑΡΤ.
5 ΚΟΝΩΝΟΣ ΟΣΙΟΜΑΡΤ., ΚΟΝΩΝΟΣ ΤΟΥ ΚΗΠΟΥΡΟΥ,
ΜΑΡΚΟΥ ΟΣ. ΑΘΗΝΑΙΟΥ, ΕΥΛΟΓΙΟΥ ΜΑΡΤ., ΓΕΩΡΓΙΟΥ
ΝΕΟΜΑΡΤ., ΤΟΥ ΕΝ ΡΑΨΑΝΗ, ΕΥΛΑΜΠΙΟΥ ΜΑΡΤ.,
ΑΡΧΕΛΑΟΥ ΜΑΡΤ., ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝ ΑΥΤΩ 152 ΜΑΡΤΥΡΩΝ
6 ΤΩΝ ΕΝ ΑΜΟΡΙΩ 42 ΜΑΡΤ., ΗΣΥΧΙΟΥ ΟΣ.
ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ, ΕΥΦΡΟΣΥΝΟΥ ΜΑΡΤ., ΜΝΗΜΗ
ΕΥΡΕΣΕΩΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΚΑΙ ΗΛΩΝ ΥΠΟ ΤΗΣ
ΑΓ.ΕΛΕΝΗΣ, ΑΡΚΑ∆ΙΟΥ & ΜΑΞΙΜΟΥ ΟΣ., ΜΕΛΙΣΣΙΝΟΥ,
ΑΕΤΙΟΥ ΜΑΡΤ., ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ & ΕΥΒΟΥΛΟΥ ΑΓΙΩΝ
7 ΕΦΡΑΙΜ, ΒΑΣΙΛΕΩΣ, ΕΥΓΕΝΙΟΥ Κ.Λ.Π. ΙΕΡΟΜΡΤ. ΕΝ
ΧΕΡΣΩΝΙ, ΛΑΥΡΕΝΤΙΟΥ ΟΣ. ΜΕΓΑΡΩΝ, ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΛΟΥ
ΟΣ., ΕΦΡΑΙΜ ΠΑΤΡΙΑΡΧ. ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ, ΝΕΣΤΩΡΟΣ &
ΑΡΚΑ∆ΙΟΥ ΕΠΙΣΚ. ΤΡΙΜΥΘΟΥΝΤΟΣ
8 ΘΕΟΦΥΛΑΚΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΝΙΚΟΜΗ∆ΕΙΑΣ ΟΣ.,
ΕΡΜΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ, ΠΑΥΛΟΥ ΟΜΟΛΟΓ. ΕΠΙΣΚ.
ΠΛΟΥΣΙΑ∆ΟΣ, ∆ΟΜΕΤΙΟΥ ΟΣ., ∆ΙΩΝΟΣ ΜΑΡΤΥΡΟΣ
9 Γ΄ΧΕΡΑΙΤΙΣΜΟΙ, ΑΓ.ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΝΤΑ ΜΑΡΤ. ΕΝ
ΣΕΒΑΣΤΕΙΑ, ΚΑΙΣΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΙΑΤΡΟΥ (Α∆ΕΛΦΟΥ
ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛ.), ΟΥΡΠΑΣΙΑΝΟΥ, ΛΕΟΝΤΙΝΟΥ,
ΕΥ∆ΟΚΙΟΥ, ΕΥ∆ΙΚΙΟΥ, ΗΛΙΑ∆Η ΜΑΡΤ.
10 ΚΟ∆ΡΑΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΚΟΡΙΝΘΩ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ
ΠΑΤΡΙΚΙΑΣ, ΜΙΧΑΗΛ ΝΕΟΜΑΡΤ. ΓΡΑΝΙΤΣΗΣ,
ΜΑΡΚΙΑΝΟΥ, ΑΝΕΚΤΟΥ, ΠΑΥΛΟΥ, ∆ΙΟΝΥΣΙΟΥ,
ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ & ΚΡΗΣΚΕΝΤΟΣ ΜΑΡΤ.

11 Γ΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ (ΣΤΑΥΡΟΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ) ΣΟΦΡΩΝΙΟΥ
ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ, ΘΑΛΛΟΥ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΟΥ
ΜΑΡΤ., ΠΙΟΝΙΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΕΝ ΣΜΥΡΝΗ, ΘΕΟ∆ΩΡΑΣ
ΑΡΤΗΣ ΕΚ ΣΕΡΒΙΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΝΕΟΦΑΝΟΥΣ
ΘΑΥΜΤ.ΟΣ., ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΟΥ ΣΙΝΑΙΤΗ ΟΣ., ΕΥΘΥΜΙΟΥ
ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤ.( ΡΩΣΟΣ)

12 ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΟΣ. ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ, ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΑΠΑ
ΡΩΜΗΣ ΤΟΥ ∆ΙΑΛΟΓΟΥ, ΦΙΝΕΕΣ ΤΟΥ ∆ΙΚΑΙΟΥ, ΣΥΜΕΩΝ
ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ, ΛΑΥΡΕΝΤΙΟΥ ΑΓΙΟΥ (ΚΥΠΡΟΥ)

13 ΠΟΥΠΛΙΟΥ ΕΠΙΣΚ. ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΡΟΜΑΡΤ.,
ΑΝΑΚΟΜΙ∆Η ΛΕΙΨΑΝΩΝ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΠΑΤΡ. ΚΩΝ/
ΠΟΛΕΩΣ, ΑΦΡΙΚΑΝΟΥ, ΠΟΥΠΛΙΟΥ, ΤΕΡΕΝΤΙΟΥ ΜΑΡΤ.,
ΜΑΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΒΑΣΤΕΙΑΣ

14 ΒΕΝΕ∆ΙΚΤΟΥ ΟΣ., ΕΥΣΧΗΜΟΝΟΣ ΟΜΟΛ. ΕΠΙΣΚ.
ΛΑΜΨΑΚΟΥ, ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΟΥ ΜΑΡΤ. ΕΝ ΠΥ∆ΝΗ
15ΑΓΑΠΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝ ΑΥΤΩ ΜΑΡΤ.,
ΑΡΙΣΤΟΒΟΥΛΟΥ ΕΠΙΣΚ. ΒΡΕΤΤΑΝΙΑΣ, ΜΑΝΟΥΗΛ
ΝΕΟΜΑΡΤ. ΤΟΥ ΚΡΗΤΟΣ, ΝΙΚΑΝ∆ΡΟΥ ΜΑΡΤ.

16 ∆΄ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ, ΣΑΒΙΝΟΥ ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ ΡΩΜΑΝΟΥ
ΜΑΡΤ., ΧΡΙΣΤΟ∆ΟΥΛΟΥ ΟΣ. ΤΟΥ ΕΝ ΠΑΤΜΩΑΝΙΝΑ ΟΣ.
ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ, ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΟΥ ΠΑΠΑ ΡΩΜΗΣ,
ΝΙΚΑΝ∆ΡΟΥ ΜΑΡΤΥΡΟΣ

17 ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΥ, ΘΕΟΣΤΗΡΙΚΤΟΥ
ΟΣ. ΤΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ, ΜΑΡΙΝΟΥ ΜΑΡΤ., ΠΑΥΛΟΥ
ΟΣΙΟΜΑΡΤ., ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΟΣ. ΤΟΥ ΡΩΣΟΥ
18 ∆΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ (ΙΩ. ΚΛΙΜΑΚΟΣ), ΑΝΑΝΙΟΥ ΟΣ.
ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠ. ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ, ΤΡΟΦΙΜΟΥ ,
ΕΥΚΑΡΠΙΩΝΟΣΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝ ΑΥΤΟΙΣ ΜΥΡΙΩΝ ΜΑΡΤ.

19 ΧΡΥΣΑΝΘΟΥ & ∆ΑΡΕΙΑΣ ΜΑΡΤ., ΚΛΑΥ∆ΙΟΥ ΚΑΙ
ΙΛΑΡΙΑΣ ΜΑΡΤ., ∆ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΝΕΟΜΑΡΤ. ΤΟΡΝΑΡΑ,
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΑΡΑΜΑΝΟΥ ΝΕΟΜΑΡΤ., ΙΑΣΩΝΟΣ &
ΜΑΥΡΟΥ ΜΑΡΤ., ∆ΙΟ∆ΩΡΟΥ ΙΕΡΟΜ., ΜΑΡΙΑΝΟΥ
∆ΙΑΚΟΝΟΥ
20 ΤΩΝ ΕΝ ΑΓΙΩ ΣΑΒΒΑ ΑΝΑΙΡ. ΟΣ., ΝΙΚΗΤΑ ΟΜΟΛ.
ΕΠΙΣΚ. ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ∆ΟΣ, ΜΥΡΩΝΟΣ ΝΕΟΜΑΡΤ. ΕΞ
ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ, ΑΓ. ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΕΙΑΣ, ΚΛΑΥ∆ΙΑΣ,
ΕΥΦΡΑΣΙΑΣ, ΜΑΤΡΩΝΑΣ, ΙΟΥΛΙΑΝΗΣ, ΕΥΦΗΜΙΑΣ &
ΘΕΟ∆ΟΣΙΑΣ Η΄ΘΕΟ∆ΩΡΑΣ ΜΑΡΤ. ΕΝ ΑΜΙΣΩ,
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΤ.
21 ΙΑΚΩΒΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ, ΦΙΛΗΜΩΝΟΣ &
∆ΟΜΝΙΝΟΥ ΜΑΡΤ., ΘΩΜΑ ΠΑΤΡ. ΚΩΝ/ΛΕΩΣ,
ΣΕΡΑΠΙΩΝΟΣ ΟΣ., ΣΙ∆ΩΝΙΟΥ, ΟΣΙΟΥ ΒΗΡΥΛΛΟΥ
ΚΑΤΑΝΗΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΝΕΟΜΑΡΤ., ΜΑΡΙΑΣ ΜΑΡΤ.ΤΗΣ ΕΝ
ΠΕΡΓΗ
22 Μ. ΚΑΝΩΝ, ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤ., ΚΑΛΛΙΝΙΚΗΣ
& ΒΑΣΙΛΙΣΣΗΣ ΜΑΡΤ., ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΝΕΟΜΑΡΤ. ΕΚ
∆ΗΜΗΤΣΑΝΗΣ, ∆ΡΟΣΙ∆ΟΣ ΚΑΙΤΩΝ ΣΥΝ ΑΥΤΉ ΜΑΡΤ.
23 ΑΚΑΘΙΣΤΟΣ ΥΜΝΟΣ, ΝΙΚΩΝΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝ
ΑΥΤΩ 199 ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΑΡΤ., ∆ΟΜΕΤΙΟΥ ΜΑΡΤ., ΛΟΥΚΑ
ΝΕΟΜΑΡΤ. ΑΝ∆ΡΙΑΝΟΥΠΟΛΙΤΟΥ, ΕΦΡΑΙΜ, ΘΕΟ∆ΟΣΙΟΥ
ΟΣΙΩΝ
24 ΠΡΟΕΟΡΤΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ Υ.Θ., ΟΣΙΟΥ
ΑΡΤΕΜΟΝΟΣ ΕΠΙΣΚ.ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ, ΣΤΕΦΑΝΟΥ,
ΖΑΧΑΡΙΟΥ ΟΣΙΩΝ, ΠΑΡΘΕΝΙΟΥ Γ΄ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΚΩΝ/
ΛΕΩΣ, ΑΡΤΕΜΩΝΟΣ ΙΕΡΟΜΑΡΤ. ΠΡΕΣΒ. ΛΑΟ∆ΙΚΕΙΑΣ,
ΑΒΡΑΑΜ ΟΣΙΟΥ
25 Ε΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ (Μ. ΑΙΓΥΠΤΙΑΣ), ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ
ΘΕΟΤΟΚΟΥ, ΣΑΒΒΑ ΕΝ ΚΑΛΥΜΝΩ, ΠΕΛΑΓΙΑΣ ΟΣΙΟΜ.,
ΘΕΟ∆ΟΣΙΑΣ ΜΑΡΤ.

26 ΣΥΝΑΞΗ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΓΑΒΡΙΗΛ, ΤΩΝ ΕΝ ΓΟΤΘΙΑ
26 ΜΑΡΤ., ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΟΣ. ΟΜΟΛ., ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΤ. ΕΚ
ΣΟΦΙΑΣ, ΚΟΡ∆ΑΤΟΥ, ΘΕΟ∆ΟΣΙΟΥ, ΜΑΝΟΥΗΛ & 40
ΜΑΡΤ. ΕΞ ΑΝΑΤΟΛΗΣ, ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΟΣ. ΤΟΥ ΝΕΟΥ
27 ΜΑΤΡΩΝΗΣ ΤΗΣ ΕΝ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ, ΦΙΛΗΤΟΥ &
ΛΥ∆ΙΑΣ ΜΑΡΤ., ΠΑΥΛΟΥ ΕΠΙΣΚ. ΚΟΡΙΝΘΟΥ , ΑΝΑΝΙ
ΠΡΟΦ., ΕΥΤΥΧΙΟΥ ΟΣ., ΒΑΡΟΥΧΙΟΥ ΜΑΡΤ.
28 ΙΛΑΡΙΩΝΟΣ ΟΣ. ΤΟΥ ΝΕΟΥ, ΗΡΩ∆ΙΩΝΟΣ ΕΚ ΤΩΝ
Ο΄ΑΠΟΣΤ., ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΟΣΙΟΜΑΡΤ.,ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΟΣ.
ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ
29 ΜΑΡΚΟΥ ΕΠΙΣΚ. ΑΡΕΘΟΥΣΙΩΝ, ΙΩΝΑ ΒΑΡΑΧΗΣΙΟΥ
ΜΑΡΤ., ΚΥΡΙΛΛΟΥ ∆ΙΑΚ., ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ ΒΙΘΥΝΙΑΣ
ΟΜΟΛ., ∆ΙΑ∆ΟΧΟΥ ΕΠΙΣΚ. ΦΩΤΙΚΗΣ,

30 ΙΩΑΝΝΟΥ ΟΣ. ΣΥΓΓΡ. ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΟΣ , ΙΩΗΛ
ΠΡΟΦ., ΖΑΧΑΡΙΟΥ ΜΗΤΡΟΠ. ΚΟΡΙΝΘΟΥ, ΕΥΒΟΥΛΗΣ
ΜΗΤΡΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ
31 ΕΓΕΡΣΙΣ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ, ΥΠΑΤΙΟΥ ΕΠΙΣΚ.
ΓΑΓΓΡΩΝ, ΑΚΑΚΙΟΥ ΟΜΟΛ. ΕΠΙΣΚ.& ΤΩΝ ΣΥΝ ΑΥΤΩ 9
ΜΑΡΤ., ΘΕΟΦΙΛΟΥ ΚΡΗΤΗΣ, ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΤΟΥ ΘΑΥΜ.&
ΒΛΑΣΙΟΥ ΟΣ., ΙΩΝΑ ΜΗΤΡ.ΠΑΣΩΝ ΤΩΝ ΡΩΣΙΩΝ

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 7

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ ΜΑΡΤΙΟυ
Κάθε Τρίτη και ώρα 17:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου
Παντελεήµονος

Παρασκευή 02/03/2007 Β΄ Χαιρετισµοί , έναρξη ώρα 19:00
Τετάρτη 07/03/2007 Νυκτερινή ακολουθία των
προηγιασµένων δώρων , έναρξη ώρα 20:00
Παρασκευή 09/03/2007 Στα πλαίσια του θεσµού της σχολής
γονέων , οµιλία του φιλόλογου - Λυκειάρχη κ. Κ. Κούκη µε
θέµα «Έπαινος και τιµωρία» , έναρξη ώρα 18:00
(πιθανή αλλαγή ηµεροµηνίας , λόγω Χαιρετισµών )

Κάθε Τετάρτη και ώρα 18:00
διενεργείται ο κύκλος µελέτης της
Αγίας Γραφής , όπου και ερµηνεύεται
η Ευαγγελική περικοπή της
προηγούµενης Κυριακής µετά
διαλόγου

Παρασκευή 09/03/2007 Γ΄ Χαιρετισµοί , έναρξη ώρα 19:00
Παρασκευή 16/03/2007 ∆΄ Χαιρετισµοί , έναρξη ώρα 19:00
Κυριακή 18/03/2007 Τέλεση Θείας Λειτουργίας
προεξάρχοντος του πανοσιολογιότατου Αρχιµανδρίτου
π. Μεθοδίου Κρητικού , όπου θα κηρύξει και τον Θείο Λόγο .
Παρασκευή 23/03/2007 Ακάθιστος ύµνος , έναρξη ώρα 18:30
Κυριακή 25/03/2007 Τέλεση Θείας Λειτουργίας
προεξάρχοντος του Πρωτοσύγκελου της Ι.Μ. Πειραιώς ,
πανοσιολογιότατου Αρχιµανδρίτου π. Παύλου Μπαραµπούτη .

Κάθε Κυριακή και ώρα 11:00 γίνεται
η συνάντηση των παιδιών του
κατηχητικού σχολείου

Καθ΄ όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής θα εξοµολογεί ο π.
Νίκανδρος Καρακωστόπουλος , τις ώρες λειτουργίας του Ιερού Ναού κατόπιν
συνεννοήσεως. ( τηλ. 2104615704 )
Ι Ε Ρ Α

Α Ν Α Γ Ν Ω Σ Μ Α Τ Α

Μ Η Ν Ο Σ

Μ Α Ρ Τ Ι Ο Υ

1 Ησ. στ΄. 1-12 , Γεν. ε΄ 1-24 ,
Παρ. στ΄3-20

12 Ησ. ιδ΄24-32 ,Γεν. η΄11 – θ΄7 ,
Παρ. ια΄19-ιβ΄6

22 Ησ. µβ΄5-16 , Γεν. ιη΄ 20-33 ,
Παρ. ιστ΄ 17 - ιζ΄17

2 Ησ. ζ΄ 1-14 , Γεν. ε΄ 32- στ΄ 8 ,
Παρ. στ΄20 - ζ΄1

13 Ησ. κε΄1-9 , Γεν. θ΄8-17 ,
Παρ. ιβ΄8-22

23 Ησ. µε΄11-17 , Γεν. κβ΄1-18 ,
Παρ. ιζ΄1 - ιη΄5

3 Εβρ. γ΄ 12-16 , Μαρκ. α΄ 35-44

14 Ησ. κστ΄21- κζ΄9 ,
Γεν. θ΄18 - ι΄1 , Παρ. ιβ΄23- ιγ΄9

24 Εβρ. θ΄1-7 ,
Λουκ. α΄39-49 , 56

15 Ησ. κη΄14-22 ,Γεν. ι΄32 - ια΄9 ,
Παρ. ιγ΄19 – ιδ΄6

25 Εβρ. β΄11-18 , Λουκ. α΄24-38

4 Εβρ. α΄ 10 - β΄ 3 , Μαρκ. β΄ 1-12
5 Ησ. η΄ 13 - θ΄ 7 , Γεν. στ΄ 9 12 ,
Παρ. η΄ 1-21
6 Ησ. θ΄ 9 - ι΄4 , Γεν. ζ΄1-5 ,
Παρ. η΄ 32 - θ΄ 1-11
7 Ησ. ι΄ 12-20 , Παρ. θ΄12-18
8 Ησ. ια΄10 - ιβ΄ 2 , Γεν. ζ΄11- η΄3 ,
Παρ. ι΄1-22
9 Εβρ. ιβ΄1-10 , Ματθ. κ΄1-16
10 Εβρ. ι΄32-38 , Μαρκ. β΄14-17
11 Εβρ. δ΄14 - ε΄ 6 ,
Μαρκ. η΄34 - θ΄1

16 Ησ. κθ΄13-23 , Γεν. ιβ΄ 1-7 ,
Παρ. ιδ΄ 15-26

26 Ησ. µη΄17 - µθ΄4 ,
Γεν. κζ΄1-41 , Παρ. ιθ΄16-25

17 Εβρ. στ΄9-12 , Μαρκ. ζ΄31-37

27 Ησ. µθ΄ 6-10 , Γεν. λα΄3-16 ,
Παρ. κα΄ 3-21

18 Εβρ. στ΄13-20 ,
Μαρκ. θ΄ 17-31

28 Ησ. νη΄ 1-11 ,Γεν. µγ΄25 µε΄16 , Παρ. κα΄23- κβ΄4

19 Ησ. λζ΄33 - λη΄6 ,
Γεν. ιγ΄12-18 , Παρ. ιδ΄ 27 - ιε΄4

29 Ησ. ξε΄8-16 , Γεν. µστ΄1-7 ,
Παρ. κγ΄15 - κδ΄5

20 Ησ. µ΄ 18-31 , Γεν. ιε΄ 1-15 ,
Παρ. ιε΄ 7-19

30 Ησ. ξστ΄10-24 ,
Γεν. µθ΄33- ν΄26 , Παρ. λα΄8-31

21 Ησ. µα΄4-14 , Γεν. ιζ΄1-9 ,
Παρ. ιε΄ 20 - ιστ΄ 9

31 Εβρ. ιβ΄ 28- ιγ΄8 , Ιω. ια΄1-45

Σελίδα 8

ENDON
Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας
∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο : 210-4615704
Fax: 210-4615759
E-mail: periodikoendon@yahoo.gr

∆ιανέµεται δωρεάν από του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας την τελευταία
Κυριακή του κάθε µήνα
Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ
Μια προσπάθεια ακόµη ;
Ένα περιοδικό που ανάµεσα στις τόσες δεκάδες
φυλλάδια που µας κατακλύζουν καθηµερινά θα
πεταχτεί στα σκουπίδια ή στην καλλίτερη περίπτωση
θα µείνει σε κάποιο ράφι ακουµπισµένο , µαζί µε φυλλάδια για πίτσες και σουβλάκια ;
Ευελπιστούµε πως όχι .
Στην εποχή του διαδυκτίου που ζούµε , το µόνο εύκολο
είναι να αντλήσει κάποιος πληροφορίες . Πράγµατα τα
οποία στο παρελθόν ήταν δύσκολα και χρονοβόρα
σήµερα πραγµατοποιούνται µε το πάτηµα λίγων µόνο
πλήκτρων .
Τα περίπτερα κατακλύζονται από περιοδικά µε τίτλους
και θέµατα για όλα τα γούστα και τα βαλάντια.
Παλαιότερα αγοράζαµε την εφηµερίδα για να µάθουµε
τα νέα και ο καθένας είχε και την δική του έντυπη
προτίµηση , που σε γενικές γραµµές οριοθετούσε και
την πολιτική του τοποθέτηση . Σήµερα αγοράζουµε
εφηµερίδα ανάλογα µε το τι DVD ή CD προσφέρουν ή
τι βιβλίο µε συνταγές µαγειρικής .
Γεµίζουµε το µυαλό µας καθηµερινά µε πληροφορίες ,
που την επόµενη κιόλας µέρα τις έχουµε ξεχάσει , για
να ρουφήξουµε διψασµένοι νεώτερες βαλµένοι σε έναν
φαύλο κύκλο που σε τελική ανάλυση µας παραπληροφορεί και αποπληροφορεί. Αφήσαµε κάτω την
Αγία Γραφή και τα πατερικά κείµενα και πιάσαµε τα

λογής ιλουστρασιόν και γεµάτα φωτογραφίες
περιοδικά , για να µην µας θεωρήσουν βλάχους και off
αν και δεν µάθουµε µε ποιόν τα έχει η κάθε ηθοποιός ή
τι φοράει η κάθε τραγουδίστρια .
Σε λίγο θα βγάλουν και την Αγία Γραφή σε περιοδικό
µε τις ίντριγκες του Ηρώδη και τι πέπλα φορούσε η
Σαλώµη ...
Το θέµα βέβαια δεν είναι να γράψουµε και εµείς για
όλη αυτή την κατάσταση για ακόµα µια φορά. Τα
έχουν γράψει άλλοι και πολύ καλλίτερα . Το θέµα είναι
ότι η προσπάθεια αυτή που κάνουµε βγάζοντας αυτό το
φυλλάδιο , που κατ’ ευφηµισµόν το λέµε περιοδικό , να
συντονίσουµε τις ψυχές αυτών που θα το διαβάσουν ,
εκεί όπου θα πρέπει να είναι συντονισµένες . Όχι εκεί
που θέλουµε εµείς αλλά εκεί που θέλει ο Θεός και
Πατέρας .
Με το περιοδικό αυτό δεν θεολογούµε και δεν
διδάσκουµε . Ένα φιλικό χτύπηµα στον ώµο σας
δίνουµε για να στρέψετε το κεφάλι εκεί όπου θα πρέπει
να είναι στραµµένο .
Ελπίζουµε η προσπάθεια µας αυτή να µην πάει χαµένη
και θαφτεί κάτω από εφήµερα και ανούσια έντυπα σε
κάποιο ράφι .
Σ. Σ.

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 1ο

Τεύχος 2ο Απρίλιος 2007

Π ΕΡΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ
ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ

Του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόµου
Ο καιρός της κοινωνίας δεν είναι η
εορτή και η πανήγυρη , αλλά η
κάθαρση της συνειδήσεως και ο βίος ο
ακατηγόρητος .
Και καθώς εκείνος όπου δεν έχει εις
τον εαυτόν του κανένα εµπόδιο
αµαρτίας , µπορεί να µεταλαµβάνει
και κάθε ηµέρα , έτσι και όποιος
πέφτει σε αµαρτίες και δεν µετανοεί ,
ούτε εις την εορτή δεν µπορεί να
µεταλάβει .
∆ιότι δεν µας ελαφρώνει αυτό από
αµαρτήµατα , εάν µεταλαµβάνουµε µία
φορά τον χρόνο αναξίως , αλλά
χειρότερα µας καταδικάζει , γιατί µία
φορά µεταλαµβάνουµε και όχι προτού
καθαρισθούµε .
∆ια τούτο σας παρακαλώ όλους να
µην έρχεσθε στα Θεία Μυστήρια µόνο
εξ αφορµής της εορτής .
Αλλά εάν ποτέ θέλετε να µεταλάβετε ,
πρέπει να καθαρίζεσθε πολλές µέρες
πρωτύτερα µε µετάνοια και ευχή και
ελεηµοσύνη και ενασχόληση µε τα
πνευµατικά και να µην επιστρέφετε
πάλι στα πρώτα , όπως ο σκύλος στο
ξέρασµα , διότι αυτό το τραπέζι του

Κυρίου είναι γεµάτο από φλόγα
πνευµατική.
Και καθώς οι βρύσες φυσικώς
αναβλύζουν το νερό , έτσι και αυτό έχει
φλόγα απερίγραπτη .
Λοιπόν , εάν βαστάς καλάµι , ξύλα ή
χόρτα , µη πλησιάσεις , για να µην
ανάψεις χειρότερα και κατακαύσεις
την µεταλαµβάνουσα ψυχή .

Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΜΑΣ ΣΤΟ
ΡΑ∆ΙΟΦΩΝΟ

ΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΗΝ
ΘΕΙΑ ΜΕΤΑΛΗΨΗ

Κάθε Πέµπτη και ώρα 18:30 στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας
µπορείτε να ακούσετε την εκποµπή
“Φωτός Θέµατα” µε τον Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο
προϊστάµενο του Ιερού Ναού Αγίου
Παντελεήµονος ∆ραπετσώνας .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα
µε σύγχρονη προοπτική και τρόπο
κατανοητό.

Το Άγιον Πάσχα πλησιάζει και
πολλοί από εµάς θα κοινωνήσουν .
Έχουµε όµως συναίσθηση του τι
κάνουµε κοινωνώντας ή το κάνουµε
από συνήθεια και «έθιµο»
∆ιαβάστε στο τεύχος αυτό τι
διδάσκουν οι Άγιοι Πατέρες για την
Θεία µετάληψη .

Επιλογή ύµνων µε
µετάφραση από την
υµνολογία της Μεγάλης
∆ευτέρας
“Περὶ τῶν ἁγίων καὶ
ἀχράντων τοῦ Κυρίου
µυστηρίων ”του Αγίου
Ιωάννου του ∆αµασκηνού
“Πῶς πρέπει κανεὶς νὰ
δέχεται τὸ πανάγιο
Μυστήριο τῆς Θείας
Εὐχαριστίας, δηλαδὴ πῶς
πρέπει νὰ δέχεται
µυστηριακὰ τὸν Χριστό.”
του Οσίου Νικοδήµου του
Αγιορείτου
“Περί προετοιµασίας για
την Μετάληψη των
Αχράντων Μυστηρίων ”
του Ιεροµ. Κλεόπα Ηλίε

Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Από την υµνολογία της
Μεγάλης ∆ευτέρας .

10

Αγέρι της ερήµου .
(Λόγοι του Αγ. Ιωάννου
του ∆αµασκηνού)

11

Αθωνική ευωδία.
(Λόγοι του Αγ. Νικοδήµου
του Αγιορείτου )

12

Περί προετοιµασίας για
την Μετάληψη των
Αχράντων Μυστηρίων
(του Ιεροµ. Κλεόπα Ηλίε)

13

Το Αγιολόγιο του µήνα .

14

Ιερές ακολουθίες και
εκδηλώσεις του ναού.

15

Χρονογραφία .
(σχόλια πάνω σε επίκαιρα
θέµατα)

16

Σελίδα 10

Από την υµνολογία της Μεγάλης ∆ευτέρας
Ἀπὸ τὸ βιβλίο «Πρὸς τὸ ἑκούσιον πάθος», ἐκδ.
Ἀποστολικῆς ∆ιακονίας

«Ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζει τὸ πνεῦµά µου πρὸς σὲ ὁ
Θεός, διότι φῶς τὰ προστάγµατά σου ἐπὶ τῆς
γῆς». Ἀλληλούϊα.
Ἀπὸ τὴν προχωρηµένη νύχτα εἶναι
ξάγρυπνο τὸ πνεῦµα µου, στραµµένο σ'
ἐσένα ὁ Θεός, γιατί τὰ προστάγµατά σου
εἶναι φῶς καθοδηγητικὸ γιὰ τοὺς
ἀνθρώπους, ποὺ ζοῦν ἐπάνω στὴ γῆ.
∆οξολογεῖτε τὸ Θεό.
«Ἰδοὺ ὁ Νυµφίος ἔρχεται ἐν τῷ µέσῳ τῆς
νυκτός καὶ µακάριος ὁ δοῦλος, ὅν εὑρήσει
γρηγοροῦντα• ἀνάξιὸς δὲ πάλιν, ὅν εὑρήσει
ραθυµοῦντα. Βλέπε, οὗν ψυχή µου µὴ τῷ
ὕπνῳ κατενεχθῇς, ἵνα µὴ τῷ θανάτῳ
παραδοθῇς, καὶ τῆς Βασιλείας ἔξω
κλεισθῆς• ἀλλὰ ἀνάνηψον κράζουσα•
Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡµῶν,
προστασίαις τῶν Ἀσωµάτων, σῶσον ἡµᾶς».
Να, ὁ Νυµφίος ἔρχεται στὸ µέσο τῆς νύχτας,
κι εὐτυχισµένος θὰ εἶναι ὁ δοῦλος ποὺ θὰ
τὸν βρεῖ (ὁ Νυµφίος) ξάγρυπνο νὰ τὸν
περιµένει• ἀνάξιος ὅµως πάλι θὰ εἶναι
ἐκεῖνος, ποὺ θὰ τὸν βρεῖ ράθυµο καὶ
ἀπροετοίµαστο. Βλέπε, λοιπόν, ψυχή µου νὰ
µὴ βυθιστεῖς στὸν πνευµατικὸ ὕπνο, γιὰ νὰ
µὴν παραδοθεῖς στὸ θάνατο (τῆς ἁµαρτίας)
καὶ νὰ µείνεις ἔξω τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ.
Ἀλλὰ ἀνάνηψε κράζοντας• Ἅγιος, ἅγιος,
ἅγιος εἶσαι ἐσὺ ὁ Θεὸς• σῶσε µας διὰ τῆς
προστασίας τῶν ἐπουρανίων ἀσωµάτων
δυνάµεων (τῶν Ἀγγέλων).
«Τὰ πάθη τὰ σεπτὰ ἡ παροῦσα ἡµέρα, ὡς
φῶτα σωστικά, ἀνατέλλει τῷ κόσµῳ•
Χριστὸς γὰρ ἐπείγεται τοῦ παθεῖν
ἀγαθότητι• ὁ τὰ σύµπαντα ἐν τῇ δρακὶ
περιέχων καταδέχεται ἀναρτηθῆναι ἐν ξύλῳ
τοῦ σῶσαι τὸν ἄνθρωπον».
Τὰ πάθη (τοῦ Κυρίου) τὰ σεπτὰ ἡ παροῦσα
ἡµέρα (ἡ Μ. ∆ευτέρα) προβάλλει µὲ
λαµπρότητα στὸν κόσµο σὰν φῶτα σωτήρια
καὶ λυτρωτικά. ∆ιότι ὁ Χριστὸς σπεύδει
πρόθυµα νὰ ὑποστεῖ τὸ πάθος ἀπὸ
ἀγαθότητα. Αὐτός, ποὺ περικλείει τὰ

Ε Ν ∆ Ο Ν
σύµπαντα στὴν παλάµη του, καταδέχεται νὰ
κρεµαστεῖ στὸ ξύλο γιὰ νὰ σώσει τὸν ἄνθρωπο.
«Τῶν παθῶν τοῦ Κυρίου τὰς ἀπαρχὰς ἡ
παροῦσα ἡµέρα λαµπροφορεῖ. ∆εῦτε οὗν,
φιλέορτοι, ὑπαντήσωµεν ἄσµασιν• ὁ γὰρ
κτίστης ἔρχεται σταυρὸν καταδέξασθαι,
ἐτασµοὺς καὶ µάστιγας, Πιλὰτῳ κρινόµενος•
ὅθεν καὶ ἐκ δούλου ραπισθεὶς ἐπὶ κόρρης, τὰ
πάντα προσίεται, ἵνα σώση τὸν ἄνθρωπον.
∆ιὰ τοῦτο βοήσωµεν• Φιλάνθρωπε Χριστὲ ὁ
Θεός, τῶν πταισµάτων δώρησαι τὴν ἄφεσιν
τοῖς προσκυνοῦσιν ἐν πίστει τὰ ἄχραντα
πάθη σου».
Τὴν ἔναρξη τῶν παθῶν τοῦ Κυρίου ἡ σηµερινὴ
ἡµέρα προβάλλει µὲ λαµπρότητα. Ἐλᾶτε,
λοιπόν, ὅσοι ἀγαπᾶτε τὶς γιορτές, νὰ
προϋπαντήσουµε µὲ ᾄσµατα (τὸν Κύριο). ∆ιότι ὁ
Κτίστης τῶν ἁπάντων ἔρχεται νὰ ὑποστεῖ τὸ
σταυρικὸ θάνατο, νὰ ἀνακριθεῖ (σὰν κακοῦργος)
καὶ νὰ µαστιγωθεῖ, δικαζόµενος ἀπὸ τὸν
Πιλᾶτο. Ἔτσι, δεχτεῖς ράπισµα στὸ πρόσωπο
ἀπὸ δοῦλο, ὅλα τὰ ὑποµένει γιὰ νὰ σώσει τὸν
ἄνθρωπο. Γιαυτὸ ἂς φωνάξουµε• φιλάνθρωπε
Χριστὲ ὁ Θεός, χάρισε τὴν ἄφεση τῶν
πταισµάτων σ' αὐτοὺς ποὺ µὲ πίστη
προσκυνοῦν τὰ ἄχραντα πάθη σου.
«∆ιακονῆσαι αὐτὸς ἐλήλυθα, οὗ τὴν µορφὴν ὁ
Πλαστουργὸς ἑκὼν περίκειµαι, τῷ πτωχεύσαντι
Ἀδάµ, ὁ πλουτῶν θεότητι, θεῖναι ἐµήν τε αὐτοῦ
ψυχὴν ἀντίλυτρον ὁ ἀπαθὴς θεότητι».
Ἐγώ, ὁ τέλειος Θεός, ἔχω ἔλθει στὴ γῆ γιὰ νὰ
ὑπηρετήσω αὐτόν, τοῦ ὁποίου τὴ µορφὴ φέρω ὡς
Πλαστουργὸς µὲ τὴ θέλησή µου, δηλαδὴ τὴ
µορφὴ τοῦ Ἀδάµ, ὁ ὁποῖος µὲ τὴ πτώση τοῦ
πτώχευσε ἀπὸ τὰ θεῖα του χαρίσµατα. Παρόλο
ποὺ εἶµαι ἀπαθὴς Θεός, ἦλθα γιὰ νὰ προσφέρω
τὴ ζωή µου ὡς λύτρο γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τοῦ
παραβάτη.
«Τὸν νυµφῶνά σου βλέπω, Σωτήρ µου,
κεκοσµηµένον καὶ ἔνδυµα οὐκ ἔχω, ἵνα εἰσέλθω
ἐν αὐτῷ• λάµπρυνόν µου τὴν στολὴν τῆς
ψυχῆς, φωτοδότα, καὶ σῶσόν µε».
Τὸ νυφικό σου θάλαµο βλέπω, Σωτῆρα µου,
στολισµένο καὶ δὲν ἔχω ἔνδυµα γιὰ νὰ εἰσέλθω
σ' αὐτόν• κάνε σύ, Κύριε, ποὺ χορηγεῖς τὸ φῶς,
λαµπρὴ τὴ στολὴ τῆς ψυχῆς µου καὶ σῶσε µὲ
(ἀπὸ τὴν ἁµαρτία).

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

ΑΓΕΡΙ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΥ

Σελίδα 11

Λόγοι του Αγίου Ιωάννου του ∆αµασκηνού

ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ∆ΑΜΑΣΚΗΝΟΥ
Ἔκδοσις ἀκριβὴς τῆς ὀρθοδόξου πίστεως

Μετάφραση (Αρχιµ. ∆ωρόθεος Πάπαρης)

Περὶ τῶν ἁγίων καὶ ἀχράντων τοῦ Κυρίου µυστηρίων

῎Αρτος δὲ καὶ οἶνος παραλαµβάνεται· οἶδε γὰρ ὁ
Θεὸς τὴν ἀνθρωπίνην ἀσθένειαν, ὡς τὰ πολλὰ
γὰρ τὰ µὴ κατὰ τὴν συνήθειαν τετριµµένα
ἀποστρέφεται δυσχεραίνουσα· τῇ οὖν συνήθει
συγκαταβάσει κεχρηµένος διὰ τῶν συνήθων τῆς
φύσεως ποιεῖ τὰ ὑπὲρ φύσιν· καὶ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ
βαπτίσµατος, ἐπειδὴ ἔθος τοῖς ἀνθρώποις ὕδατι
λούεσθαι καὶ ἐλαίῳ χρίεσθαι, συνέζευξε τῷ
ἐλαίῳ καὶ ὕδατι τὴν χάριν τοῦ Πνεύµατος καὶ
ἐποίησεν αὐτὸ λουτρὸν ἀναγεννήσεως, οὕτως,
ἐπειδὴ ἔθος τοῖς ἀνθρώποις ἄρτον ἐσθίειν ὕδωρ
τε καὶ οἶνον πίνειν, συνέζευξεν αὐτοῖς τὴν αὐτοῦ
θεότητα καὶ πεποίηκεν αὐτὰ σῶµα καὶ αἷµα
αὐτοῦ, ἵνα διὰ τῶν συνήθων καὶ κατὰ φύσιν ἐν
τοῖς ὑπὲρ φύσιν γενώµεθα.
Σῶµά ἐστιν ἀληθῶς ἡνωµένον θεότητι, τὸ ἐκ τῆς
ἁγίας Παρθένου σῶµα, οὐχ ὅτι αὐτὸ τὸ σῶµα τὸ
ἀναληφθὲν ἐξ οὐρανῶν κατέρχεται, ἀλλ᾿ ὅτι
αὐτὸς ὁ ἄρτος καὶ ὁ οἶνος µεταποιεῖται εἰς σῶµα
καὶ αἷµα Θεοῦ. Εἰ δὲ τὸν τρόπον ἐπιζητεῖς, πῶς
γίνεται, ἀρκεῖ σοι ἀκοῦσαι, ὅτι διὰ Πνεύµατος
Ἁγίου, ὥσπερ καὶ ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου διὰ
Πνεύµατος Ἁγίου ἑαυτῷ καὶ ἐν ἑαυτῷ ὁ Κύριος
σάρκα ὑπεστήσατο· καὶ πλέον οὐδὲν
γινώσκοµεν, ἀλλ᾿ ὅτι ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ ἀληθὴς
καὶ ἐνεργής ἐστι καὶ παντοδύναµος, ὁ δὲ τρόπος
ἀνεξερεύνητος. Οὐ χεῖρον δὲ καὶ τοῦτο εἰπεῖν,
ὅτι, ὥσπερ φυσικῶς διὰ τῆς βρώσεως ὁ ἄρτος καὶ
ὁ οἶνος καὶ τὸ ὕδωρ διὰ τῆς πόσεως εἰς σῶµα καὶ
αἷµα τοῦ ἐσθίοντος καὶ πίνοντος µεταβάλλεται,
καὶ οὐ γίνεται ἕτερον σῶµα παρὰ τὸ πρότερον
αὐτοῦ σῶµα, οὕτως ὁ τῆς προθέσεως ἄρτος,
οἶνός τε καὶ ὕδωρ διὰ τῆς ἐπικλήσεως καὶ
ἐπιφοιτήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος ὑπερφυῶς
µεταποιεῖται εἰς τὸ σῶµα τοῦ Χριστοῦ καὶ αἷµα,
καὶ οὔκ εἰσι δύο, ἀλλ᾿ ἓν καὶ τὸ αὐτό. Γίνεται
τοίνυν τοῖς πίστει ἀξίως µεταλαµβάνουσιν εἰς
ἄφεσιν ἁµαρτιῶν καὶ εἰς ζωὴν αἰώνιον καὶ εἰς
φυλακτήριον ψυχῆς τε καὶ σώµατος, τοῖς δὲ ἐν
ἀπιστίᾳ ἀναξίως µετέχουσιν εἰς κόλασιν καὶ
τιµωρίαν, καθάπερ καὶ ὁ τοῦ Κυρίου θάνατος
τοῖς µὲν πιστεύουσι γέγονε ζωὴ καὶ ἀφθαρσία εἰς
ἀπόλαυσιν τῆς αἰωνίου µακαριότητος, τοῖς δὲ
ἀπειθοῦσι καὶ τοῖς κυριοκτόνοις εἰς κόλασιν καὶ
τιµωρίαν αἰώνιον.

Παίρνουµε (στη µετάληψη) άρτο και οίνο · διότι ο
Θεός γνωρίζει την ανθρώπινη αδυναµία, η οποία
αποφεύγει συνήθως αυτά τα οποία δεν τα γνώρισε µε
τη χρήση, αφού τη στενοχωρούν. ∆είχνοντας, λοιπόν,
τη γνωστή του συγκατάβαση πραγµατοποιεί τα
υπερφυσικά µε µέσα γνωστά στη φύση µας. Και όπως
στο βάπτισµα, επειδή οι άνθρωποι συνηθίζουν να
λούζονται µε νερό και να χρίονται µε λάδι, σύνδεσε
µε το λάδι και το νερό τη χάρη του Αγίου Πνεύµατος
και το έκανε λουτρό αναγεννήσεως, έτσι κι εδώ,
επειδή οι άνθρωποι συνήθως τρώνε ψωµί και πίνουν
νερό, σύνδεσε µ’ αυτά τα δύο τη θεότητά του και τα
µετέβαλε σε σώµα και αίµα δικό του, ώστε µε τα
συνηθισµένα και φυσικά να οδηγούµαστε στα
υπερφυσικά.
Το σώµα που (κοινωνάµε) και προήλθε από την αγία
Παρθένο είναι αληθινά σώµα ενωµένο µε τη θεία
φύση · δεν κατεβαίνει από τον ουρανό το σώµα που
αναλήφθηκε, αλλά ο ίδιος ο άρτος και ο οίνος
µεταβάλλονται σε σώµα και αίµα Θεού. Και εάν
θέλεις να µάθεις τον τρόπο ,πώς γίνεται, σου αρκεί ν’
ακούσεις ότι γίνεται από το Άγιο Πνεύµα · όπως
ακριβώς ο Κύριος πήρε για τον εαυτό του σάρκα από
την αγία Θεοτόκο µέσω του Αγίου Πνεύµατος. Και
δεν γνωρίζουµε τίποτε περισσότερο, αλλά µόνον ότι ο
Λόγος του Θεού είναι αληθινός, δραστήριος και
παντοδύναµος, ενώ ο τρόπος (της σαρκώσεως)
ανεξερεύνητος. Καλό είναι να πούµε και το εξής, ότι,
όπως είναι φυσιολογικό στο φαγητό το ψωµί, το
κρασί και το νερό µε την πρόσληψή τους να µεταβάλλονται σε σώµα και αίµα αυτού που τα τρώει και τα
πίνει, και δεν σχηµατίζεται διαφορετικό σώµα από το
προηγούµενο, έτσι και ο άρτος της προθέσεως, το
κρασί και το νερό µε την επίκληση και την επιφοίτηση
του Αγίου Πνεύµατος µεταποιούνται µε υπερφυσικό
τρόπο στο σώµα και το αίµα του Χριστού και δεν
είναι δύο σώµατα, αλλά ένα και το ίδιο. Και γίνεται
σ’ αυτούς που µε πίστη µεταλαµβάνουν επάξια άφεση
των αµαρτιών, αιώνια ζωή και φυλακτήριο της ψυχής
και του σώµατός τους, ενώ, σε όσους µε απιστία
κοινωνούν ανάξια, γίνεται κολαστήριο και τιµωρία ·
όπως και ο θάνατος του Κυρίου έγινε στους πιστούς
ζωή και αφθαρσία για ν’ απολαύσουν την αιώνια
µακαριότητα, ενώ στους ανυπάκουους και φονιάδες
του Κυρίου έγινε τιµωρία και αιώνια κόλαση.

Σελίδα 12

Ε Ν ∆ Ο Ν

Λόγοι του Αγίου Νικοδήµου του Αγιορείτου

Αθωνικη ευωδια
Ε ΥΩ∆ΙΑ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟ ΤΟΝ
Π ΟΛΕΜΟ

Α ΟΡΑΤΟ

Πῶς πρέπει κανεὶς νὰ δέχεται τὸ πανάγιο
Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας, δηλαδὴ πῶς
πρέπει νὰ δέχεται µυστηριακὰ τὸν Χριστό.
Σὲ διάφορες περιπτώσεις µποροῦµε νὰ
πλησιάζουµε σὲ αὐτὸ τὸ θειότατο µυστήριο, τὸ
ὁποῖο γιὰ νὰ τὸ πετύχουµε πρέπει νὰ κάνουµε
διάφορα πράγµατα τὰ ὁποῖα εἶναι διαιρεµένα σὲ
τρεῖς περιόδους: Πρὶν ἀπὸ τὴν Μετάληψη, τὸν
καιρὸ τῆς Μεταλήψεως καὶ µετὰ τὴν Μετάληψη.
Πρὶν ἀπὸ τὴν Μετάληψι πρέπει νὰ
καθαρισθοῦµε µὲ τὸ µυστήριο τῆς Μετανοίας
καὶ Ἐξοµολογήσεως ἀπὸ τὸν µολυσµὸ τόσο τῆς
θανάσιµης ὅσο καὶ τῆς µὴ θανάσιµης ἁµαρτίας
ποὺ κάναµε καὶ νὰ φυλάξουµε τὸν Κανόνα ποὺ
θὰ µᾶς δώσῃ ὁ Πνευµατικός.
Καὶ µὲ τὴν διάθεσι ὅλης µας τῆς καρδιᾶς νὰ
δοθοῦµε ὁλοκληρωτικὰ µὲ ὅλη µας τὴν ψυχή, µὲ
ὅλη µας τὴν ἰσχὺ καὶ µὲ ὅλες τὶς δυνάµεις µας
στὸν Ἰησοῦ Χριστὸ καὶ σὲ ὅ,τι τοῦ ἀρέσει.
Ἐπειδὴ καὶ ὁ ἴδιος σὲ αὐτὸ τὸ µυστήριο µᾶς δίνει
τὸ Σῶµα καὶ τὸ Αἷµα του µὲ τὴν ψυχὴ καὶ τὴν
Θεότητα καὶ µὲ τὶς ἀξιοµισθίες του. Καὶ
σκεπτόµενοι ὅτι τὸ δῶρο µας, συγκρίνοντάς το µὲ
τὸ δικό του, εἶναι λίγο καὶ σχεδὸν µηδαµινό,
πρέπει νὰ ἐπιθυµοῦµε νὰ ἔχουµε τόσο µεγάλο
δῶρο, ὅσο ποτὲ δὲν τοῦ πρόσφεραν ὅλα τὰ
κτίσµατα, ἀνθρώπινα καὶ οὐράνια, γιὰ νὰ
µπορέσουµε νὰ τὸ δώσουµε στὴν θεία του
Μεγαλειότητα.
Γι᾿ αὐτό, λοιπόν, ὅταν θέλῃς νὰ δεχθῇς τὸ
Μυστήριο αὐτό, γιὰ νὰ καταστραφοῦν καὶ οἱ
δικοί του καὶ οἱ δικοί σου ἐχθροί, προτοῦ νὰ
µεταλάβης, ἄρχισε ἀπὸ τὸ ἑσπέρας ἢ καὶ
νωρίτερα νὰ σκέπτεσαι πόσο ἐπιθυµεῖ ὁ Υἱὸς
τοῦ Θεοῦ νὰ τοῦ δώσῃς ἐσὺ τόπο στὴν καρδιά
σου µὲ τὸ Μυστήριο αὐτό, γιὰ νὰ ἑνωθῆ µαζί
σου καὶ νὰ σὲ βοηθήσῃ νὰ νικήσῃς κάθε σου
πάθος.
Αὐτὴ ἡ ἐπιθυµία τοῦ Κυρίου εἶναι τόσο µεγάλη
καὶ ἀµέτρητη ποὺ δὲν µπορεῖ νὰ τὴν καταλάβη
µέχρι τὸ ὕψος της κτιστὸς νοῦς. Ἐσύ, ὅµως, γιὰ νὰ
µπορέσῃς κάπως νὰ τὴν χωρέσῃς στὸ νοῦ σου,
πρέπει νὰ βάλῃς καλὰ στὸ νοῦ σου δυὸ πράγµατα:
Τὸ ἕνα εἶναι ἡ ἀνέκφραστη ἐπιθυµία ποὺ ἔχει ὁ
Υἱὸς τοῦ Θεοῦ νὰ βρίσκεται µέσα µας. ∆ιότι
αὐτὴ τὴν ἕνωσι µὲ τοὺς ἀνθρώπους τὴν ὀνοµάζει
τρυφὴ καὶ εὐχαρίστησι δική του: «Ἡ εὐχαρίστησί

µου εἶναι µὲ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων».
Τὸ ἄλλο εἶναι νὰ σκεφθῇς καλὰ ὅτι ὁ Θεὸς µισεῖ πολὺ
τὴν ἁµαρτία, ἐπειδὴ αὐτὴ εἶναι αἰτία στὸ νὰ µην
ἑνώνεται ὁ Θεὸς µαζί µας, πρᾶγµα ποὺ τόσο πολὺ
ἐπιθυµεῖ, καὶ εἶναι ἀντίθετη στὶς θεϊκές του τελειότητες.
∆ιότι ὁ Θεὸς ὄντας ἐκ φύσεως ἀπόλυτο ἀγαθό,
καθαρὸ φῶς καὶ ἄπειρη ὡραιότητα, δὲν µπορεῖ παρὰ
ἐκ φύσεως νὰ µισῇ καὶ νὰ συχαίνεται ἀµέτρητες
φορὲς τὴν ἁµαρτία, ποὺ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ
ἀπόλυτο κακό, σκοτάδι, ἔλλειψι καὶ ἀνυπόφορη
ἀσχήµια στὶς ψυχές µας. Καὶ αὐτὸ τὸ µῖσος τοῦ Θεοῦ
κατὰ τῆς ἁµαρτίας εἶναι τόσο δυνατὸ καὶ τόσο πολύ,
ὥστε γιὰ τὴν καταστροφή της δόθηκε διαταγὴ καὶ ἔγιναν
ὅλα τὰ ἔργα τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Νέας ∆ιαθήκης καὶ
µάλιστα ἐκεῖνα τοῦ Παναγίου Πάθους τοῦ Υἱοῦ του.
Γι᾿ αὐτὸ καὶ λέγουν µερικοὶ θεολόγοι καὶ διδάσκαλοι, ὅτι
γιὰ νὰ ἐξαλείψῃ ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἀπὸ ἐµᾶς κάθε
πταῖσµα καὶ τὸ πιὸ µικρὸ ἀκόµη, ἂν ἦταν ἀνάγκη καὶ
ἔπρεπε, ἦταν ἕτοιµος νὰ παραδοθῆ καὶ σὲ χιλιάδες πάλι
θανάτους.
Ἀπὸ τὶς µελέτες λοιπὸν αὐτὲς καὶ τὶς σκέψεις, ἂν καὶ σὲ
πολὺ µικρὸ βαθµό, καταλαβαίνοντας τὸ µέγεθος τῆς
ἐπιθυµίας ποὺ ἔχει ὁ Θεὸς νὰ εἰσέλθη στὴν καρδιά σου,
γιὰ νὰ νικήσῃ ἐντελῶς τοὺς ἐχθροὺς τοὺς δικούς Του
καὶ τοὺς δικούς σου, θὰ ἀνάψης µέσα σου µία ζωντανὴ
ἐπιθυµία νὰ τὸν δεχθῇς, γιὰ νὰ φέρῃ µέσα σου τὸ
ἀποτέλεσµα αὐτό. Καὶ ἔτσι, ἀφοῦ γεµίσῃς ἀπὸ ἀνδρεία
καὶ παίρνοντας θάρρος ἀπὸ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἔλθη νὰ
κατοικήσῃ µέσα σου ὁ ἐπουράνιός σου ἀρχιστράτηγος
Ἰησοῦς, κάλεσε δυνατὰ πολλὲς φορὲς σὲ πόλεµο τὸ
πάθος ἐκεῖνο ποὺ θέλεις νὰ νικήσῃς καὶ κατάβαλέ το µὲ
διπλὲς καὶ τριπλὲς ἐπιθυµίες καὶ ὀρέξεις, µισώντας το
καὶ προβάλλοντας πράξεις ἀρετῆς ἀντίθετες πρὸς τὸ
πάθος ἐκεῖνο. Ἔτσι θὰ κάνῃς τὸ ἑσπέρας.
Τὸ πρωὶ πάλι, λίγο πρὶν ἀπὸ τὴν Θεία Κοινωνία, ρίξε
νοερὰ ἕνα σύντοµο βλέµµα µέσα σου στὰ σφάλµατα
ποὺ ἔκανες ἀπὸ τὸν καιρὸ ποὺ µετέλαβες µέχρι τότε,
ὅσα ἔκανες µὲ τόση ἀφοβία σὰν νὰ µὴν ὑπῆρχε Θεὸς
νὰ σὲ βλέπῃ καὶ νὰ σὲ κρίνῃ, οὔτε νὰ ὑπέφερε γιὰ
σένα τόσα πάθη ἐπάνω στὸ σταυρό.
Γιατὶ καὶ σὺ προτίµησες τὶς σιχαµερὲς καὶ τιποτένιες σου
ἐπιθυµίες καὶ ὄχι τὸ θέληµα καὶ τὴν τιµὴ τοῦ Θεοῦ. Καὶ
σκεπτόµενος ἔτσι µὲ πολλὴ ντροπὴ καὶ µὲ ἅγιο φόβο, θὰ
ντραπῆς γιὰ τὴν ἀχαριστία καὶ γιὰ τὴν ἀναξιότητά σου.
Ἀλλὰ ὅµως καὶ πάλι σκεπτόµενος µετὰ ἀπὸ αὐτὰ ὅτι ἡ
ἀµέτρητη ἄβυσσος τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ σου
προσκαλεῖ στὰ Μυστήριά του τὴν ἄβυσσο τῆς
ἀχαριστίας σου καὶ τῆς µικρῆς σου πίστεως, πλησίασε σὲ
αὐτὸν µὲ θάρρος, καὶ χάρισέ του τόπο εὐρύχωρο στὴν
καρδιά σου, γιὰ νὰ γίνῃ σὲ αὐτὴν ὁλόκληρος ∆εσπότης
καὶ Κυρίαρχος.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 13

Περί προετοιµασίας για την Μετάληψη των
Αχράντων Μυστηρίων

Τι να φοβηθώ
Όταν είσαι εσύ κοντά µου πες µου τι να φοβηθώ
Όταν σ΄έχω συντροφιά µου, φύλακα µου οδηγό
Όταν είσαι εσύ κοντά µου, δυναµώνω στη στιγµή
Κι ας φυτρώνουν στην καρδιά µου, ζήλιες ψέµατα
θυµοί .
Όλα τούτα τότε µόνο όταν πλάι σου περπατώ,
µονοµιάς τα ξεριζώνω και στο χώµα τα πετώ.
Τι να φοβηθώ, τι να φοβηθώ, όταν είσαι εσύ κοντά
µου πες µου τι να φοβηθώ.
Όταν είσαι εσύ κοντά µου νιώθω τόσο δυνατός
Μη φοβάσαι πια καρδιά µου είναι πλάι σου ο
Χριστός.
Τι να φοβηθώ, τι να φοβηθώ, όταν είσαι εσύ κοντά
µου πες µου τι να φοβηθώ.
Είναι σύντροφος σου τώρα, πέρα ως πέρα στη ζωή,
Τι να φοβηθώ, τις µπόρες ή της θύελλας την ορµή;
Τι να φοβηθώ, τι να φοβηθώ, όταν είσαι εσύ κοντά
µου πες µου τι να φοβηθώ.
∆. Π.
Πῶς καὶ µὲ ποιό τρόπο; Ὅταν διώξης ἀπὸ µέσα
ἀπὸ τὴν καρδιά σου κάθε διάθεσι καὶ ἀγάπη τῶν
κτισµάτων, κλείνοντάς την γιὰ νὰ µὴν εἰσέλθη
κάποιος ἄλλος, παρὰ ὁ Θεός σου.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστοµος , προκειµένου να
δείξει ποια είναι η αληθινή προετοιµασία για την Θεία
Μετάληψη, λέγει τα εξής: «Αυτοί που έχουν καθαρούς
λογισµούς και σκέψεις, καθαρή καρδιά και
αµόλυντη ζωή, πρέπει πάντοτε να προσέρχονται.
Ενώ όσοι δεν έχουν αυτές τις προϋποθέσεις δεν
πρέπει ούτε µία φορά τον χρόνο να προσέρχονται».
Αλλά, µετά απ’ αυτά, µπορεί να ερωτήση κάποιος:
«Πώς µπορώ εγώ να γίνω άξιος για µία τόσο
ανεκτίµητη Κοινωνία, η οποία απαιτεί από έµενα
µεγάλη προετοιµασία»; Σ’ αυτήν την ερώτηση δεν θα
απαντήσω εγώ, άλλα ο άγιος Αναστάσιος ο Σιναίτης:
«Μόνον εάν θέλεις, άνθρωπε, µπορείς να γίνεις
άξιος». Και θέλοντας να δείξει ποιες είναι οι δυσκολίες
γι’ αυτή την προετοιµασία, λέγει: «Γνώριζε πως είσαι
αµαρτωλός, εγκατάλειψε την αµαρτία, διώξε την
οργή και την πονηρία, δείξε έργα της µετανοίας,
απόκτησε την καθαρότητα, την πραότητα και
ταπείνωση, δώσε ελεηµοσύνη στους πτωχούς και
στους ξένους από τους καρπούς της δικαιοσύνης και
προσευχήσου στον Θεό µε συντριµµένη ψυχή και
έτσι θα είσαι πλέον άξιος για το Μυστήριο». Πόση
αγάπη και στοργή εκφράζεται σ’ αυτό το Μυστήριο εκ
µέρους του Θεού! Λόγω της µεγίστης αγάπης Του που
έχει προς τον άνθρωπο, ευδόκησε να επιτρέπει σ’ εµάς
να Τον τρώγωµεν και να Τον πίνωµεν. Πράγµατι ο
καλός µας και µεγάλος Ποιµήν δεν έχει άλλον όµοιον
Του στους οικτιρµούς και το έλεος σ’ αυτό το
ανθρώπινο γένος. ∆ιότι κανείς ποιµήν, όσο καλός και
να είναι και όσο πολύν’ αγαπά τα πρόβατα του, ποτέ
δεν ακούστηκε ότι τα έθρεψε αυτά µε την σάρκα του
σώµατος του και τα πότισε µε το αίµα του. Πολλές
είναι οι περιπτώσεις που γονείς δίνουν τα παιδιά
των, µετά την γέννηση των, σε άλλους να τα θρέψουν
και µεγαλώσουν. ∆εν συµβαίνει όµως το ίδιο µε τον
Χριστό, ο οποίος µας τρέφει σ’ όλη µας την ζωή µε
το σώµα Του.
Πνευµατικοί λόγοι Ιεροµόναχου ΚΛΕΟΠΑ ΗΛΙΕ
σένα µόνο ἐλπίζω τὴν νίκη, µολονότι εἶναι ἀνάγκη νὰ
πολεµῶ κι ἐγώ».

Μετὰ ἀπὸ αὐτὰ στρέφοντας τὸ νοῦ σου στὸν
ἐπουράνιο Πατέρα, πρόσφερέ του ὡς εὐχαριστία καὶ
Καὶ ἀφοῦ µεταλάβης µπὲς µέσα ἀµέσως στὰ
γιὰ τὴν νίκη τοῦ ἑαυτοῦ σου τὸν εὐλογηµένο του Υἱό,
ἀπόκρυφα τῆς καρδιᾶς σου, προσκυνώντας πρῶτα τὸν ποὺ αὐτὸς σοῦ ἔδωσε στὰ Μυστήρια καὶ ποὺ κρατᾷς
Κύριο µὲ κάθε ταπείνωσι καὶ εὐλάβεια καὶ µίλησέ του πλέον µέσα στὴν καρδιά σου. Καὶ πολεµώντας γενναῖα
νοερὰ µὲ τὸν τρόπο αὐτόν: «Ἐσὺ βλέπεις, τὸ µόνο µου κατὰ τοῦ πάθους ἐκείνου ποὺ σὲ πολεµεῖ, περίµενε µὲ
ἀγαθό, πόσο εὔκολα ἐγὼ σὲ βλάπτω καὶ πόση δύναµι πίστι τὴν νίκη ἀπὸ τὸν Θεό. Καὶ δὲν ὑπάρχει
ἔχει ἐναντίον µου τὸ πάθος αὐτὸ ποὺ µὲ πολεµεῖ καὶ
περίπτωσι νὰ σοῦ στερήσῃ τὴν νίκη, ἂν ἔκανες ἐσὺ
µόνος µου δὲν ἔχω τὴν δύναµι νὰ ἐλευθερωθῶ. Γι᾿
ὅ,τι µποροῦσες, κι ἂν ἀκόµη ἀργήσῃ ὁ Θεὸς νὰ
αὐτὸ δικός σου κυρίως εἶναι ὁ πόλεµος αὐτὸς καὶ ἀπὸ σοῦ τὴν δώσῃ.

Σελίδα 14

ΑΓΙΟΛΟΓΙΟ

Ε Ν ∆ Ο Ν

απριλιου

1

ΤΩΝ ΒΑΙΩΝ, ΜΑΡΙΑΣ ΟΣ. ΑΙΓΥΠΤΙΑΣ, ΓΕΡΟΝΤΙΟΥ &
ΒΑΣΙΛΕΙ∆ΟΥ ΜΑΡΤ. , ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΟΣ. ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ,
ΠΟΛΥΝΙΚΗΣ ΜΑΡΤ.

2 Μ. ∆ΕΥΤΕΡΑ, ΙΩΣΗΦ ΠΑΓΚΑΛΟΥ, ΤΙΤΟΥ ΟΣ. ΘΑΥΜΑΤ.,
ΜΑΦΙΑΝΟΥ & ΑΙ∆ΕΣΙΟΥ ΜΑΡΤ.. ΘΕΟ∆ΩΡΑΣ ΠΑΡΘΕΝΟΜ.,
ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΑΣ. ΕΚ ΒΙΘΥΝΙΑΣ, ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΥ ΜΑΡΤ.

3 Μ. ΤΡΙΤΗ, ΤΩΝ 10 ΠΑΡΘΕΝΩΝ, ΝΙΚΗΤΑ

ΟΣ. ΟΜΟΛ.,
ΙΩΣΗΦ ΟΣ. ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΥ, ΕΛΠΙ∆ΟΦΟΡΟΥ ΜΑΡΤ.,
ΠΑΥΛΟΥ ΝΕΟΜΑΡΤ. ΡΩΣΣΟΥ

4 Μ. ΤΕΤΑΡΤΗ, ΤΗΣ ΑΛΕΙΨΑΣΗΣ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟΝ, ΓΕΩΡΓΙΟΥ
ΟΣ. ΕΝ ΜΑΛΕΩ, ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΣΤΟΥ∆ΙΤΟΥ & ΖΩΣΙΜΑ ΟΣ.,
ΘΕΩΝΑ ΕΠΙΣ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ,ΝΙΚΗΤΑ ΙΕΡΟΜ.ΤΟΥ ΕΝ ΣΕΡΡΑΙΣ
ΑΘΛΗΣΑΝΤΟΣ, ΘΕΟ∆ΟΥΛΟΥ & ΑΓΑΘΟΠΟ∆ΟΣ ΜΑΡΤ.
5 Μ. ΠΕΜΠΤΗ, Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ ∆ΕΙΠΝΟΣ, ΚΛΑΥ∆ΙΟΥ
∆ΙΟ∆ΩΡΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΚΛΠ ΜΑΡΤ., ΘΕΟ∆ΩΡΑΣ ΟΣ. ΕΝ
ΘΕΣ/ΝΙΚΗ, ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΝΕΟΜ. Ο ΕΝ ΤΗ ΝΕΑ ΕΦΕΣΩ,
ΑΡΓΥΡΗΣ ΝΕΟΜ., ΘΕΟ∆ΩΡΑΣ & ∆Ι∆ΥΜΟΥ ΜΑΡΤ.
ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΕΙΑΣ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΝΕΟΜ. ΕΚ ΠΕΛ/ΣΟΥ,
ΘΕΡΜΟΥ ΜΑΡΤ.

6 Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΤΑ ΑΓΙΑ ΠΑΘΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ,
ΕΥΤΥΧΙΟΥ ΠΑΤΡ.ΚΠΟΛΕΩΣ, ΠΛΑΤΩΝΙ∆ΟΣ ΟΣ., ΤΩΝ ΕΝ
ΠΕΡΣΙ∆Ι 120 ΜΑΡΤ.,ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΟΣ. ΣΙΝΑΙΤΟΥ, ΓΕΩΡΓΙΟΥ,
ΜΑΝΟΥΗΛ, ΘΕΟ∆ΩΡΟΥ ΚΛΠ ΜΑΡΤ. ΕΚ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ,
ΓΕΝΝΑ∆ΙΟΥ ΟΣΙΟΜ. ,ΗΣΥΧΙΟΥ ΑΓ. ΤΟΥ ΠΡΕΣΒΥ
7 Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ , Η ΕΙΣ Α∆ΟΥ ΚΑΘΟ∆ΟΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ,
ΚΑΛΛΙΟΠΙΟΥ & ΑΚΥΛΙΝΗΣ ΜΑΡΤ., ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΣ. ΕΠΙΣΚ
ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ, ΘΕΟΚΛΕΙΑΣ ΑΓ., ΡΟΥΦΙΝΟΥ ∆ΙΑΚΟΝΟΥ
8 ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ, Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ,
ΗΡΩ∆ΙΩΝΟΣ, ΑΓΑΘΟΥ, ΡΟΥΦΟΥ, ΑΣΥΓΚΡΙΤΟΥ,
ΦΛΕΓΟΝΤΟΣ & ΕΡΜΟΥ ΕΚ ΤΩΝ 70 ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ,
ΚΕΛΕΣΤΙΝΟΥ ΠΑΠΑ ΡΩΜΗΣ, ΙΩΑΝΝΟΥ ΝΕΟΜ. ΕΝ ΚΩ,
ΙΩΑΝΝΗ ΚΟΥΛΙΚΑ ΝΕΟΜ.

9 Β΄∆ΙΑΚΑΙΝΗΣΙΜΟΥ, ΕΥΨΥΧΙΟΥ ΜΑΡΤ., ΒΑ∆ΙΜΟΥ
ΟΣΙΟΜ., ΤΩΝ ΕΝ ΠΕΡΣΙ∆Ι ΜΑΡΤΥΡΩΝ

10 ΡΑΦΑΗΛ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗΣ, ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Ε΄
ΠΑΤΡ. Κ/ΛΕΩΣ,∆ΗΜΟΥ ΝΕΟΜ. ΕΚ ΣΜΥΡΝΗΣ, ΧΡΥΣΑΝΘΟΥ
ΝΕΟΜ., ΤΕΡΕΝΤΙΟΥ, ΑΦΡΙΚΑΝΟΥ, ΠΟΜΠΗΙΟΥ, ΜΑΞΙΜΟΥ
ΚΑΙ ΕΤΕΡΩΝ 36 ΜΑΡΤ., ΠΑΤΑΠΙΟΥ ΟΣ., ΝΙΚΩΝΟΣ ΚΑΙ
ΥΠΟΜΟΝΗΣ ΟΣ., ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΠΟΡΤΑΙΤΙΣΣΗΣ
11 ΑΝΤΥΠΑ ΟΣ. ΕΠΙΣΚ.ΠΕΡΓΑΜΟΥ, ΤΡΥΦΑΙΝΗΣ ΟΣ. ΤΗΣ
ΕΝ ΚΥΖΙΚΩ, ΜΑΤΡΩΝΑΣ ΟΣ., ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΣ., ΘΕΟΧΑΡΟΥΣ
& ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΤΩΝ ΕΝ ΑΡΤΗ, ΠΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΝ ΣΙΝΑ
ΑΒΒΑ∆ΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΩΝ

12 ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΕΠΙΣΚ.ΠΑΡΙΟΥ ΟΜΟΛ., ΑΝΘΟΥΣΗΣ ΟΣ.,
ΣΕΡΓΙΟΥ ΠΑΤΡ. ΚΩΝΛΕΩΣ, ΑΡΤΕΜΟΝΟΣ ΙΕΡΟΜ.,
ΑΚΑΚΙΟΥ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ, ΟΣ. ΝΕΟΦΥΤΟΥ
ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ, ΜΙΧΑΗΛ ΝΕΟΜ. ΓΡΑΝΙΤΣΗΣ
13 ΖΩΟ∆ΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ, ΜΑΡΤΙΝΟΥ ΠΑΠΑ ΡΩΜΗΣ
ΟΜΟΛ., ΘΕΟ∆ΟΣΙΟΥ & ΖΩΙΛΟΥ ΜΑΡΤ., ΘΕΟ∆ΟΣΙΑΣ,
ΓΕΡΟΝΤΙΟΥ ΟΣ., ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΣΟΥ, ΜΑΞΙΜΟΥ,
ΚΥΝΤΙΛΛΙΑΝΟΥ & ∆Α∆Α ΜΑΡΤΥΡΩΝ

14 ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΥ, ΠΟΥ∆Η & ΤΡΟΦΙΜΟΥ ΕΚ ΤΩΝ Ο΄
ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ, ΑΡ∆ΑΛΙΩΝΟΣ ΜΑΡΤ. ΤΟΥ ΜΙΜΟΥ,
ΘΩΜΑΙ∆ΟΣ ΜΑΡΤ., ∆ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΝΕΟΜΑΡΤ. ΤΟΥ ΕΝ
ΤΡΙΠΟΛΕΙ

15 ΤΟΥ ΘΩΜΑ, ΚΡΗΣΚΕΝΤΟΣ ΜΑΡΤ., ΛΕΩΝΙ∆ΟΥ ΕΠΙΣΚ.
ΑΘΗΝΩΝ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ & ΒΑΣΙΛΙΣΣΗΣ ΕΚ ΡΩΜΗΣ,
ΘΕΟ∆ΩΡΟΥ ΠΡΕΣΒ. & ΠΑΥΣΟΛΥΠΙΟΥ ΜΑΡΤ.,ΑΝΑΝΙΟΥ
ΙΕΡΟΜ. ΛΑΚΕ∆ΑΙΜΟΝΙΑΣ, ΑΓ. ΠΕΝΤΕ ΝΕΟΜ. ΕΚ
ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ, ΝΙΚΗΤΑ ΙΕΡΟΜΑΡΤ. ΤΟΥ ΝΕΟΥ

16 ΑΓΑΠΗΣ, ΕΙΡΗΝΗΣ, ΧΙΟΝΙΑΣ ΜΑΡΤ., ΛΕΩΝΙ∆ΙΟΥ &
ΤΩΝ ΣΥΝ ΑΥΤΩ ΜΑΡΤ. ΕΝ ΚΟΡΙΝΘΩ, ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ
ΟΣΙΟΜ. ΕΞ ΑΝ∆Ρ/ΛΕΩΣ, ΜΙΧΑΗΛ ΝΕΟΜ. ΤΟΥ
ΒΟΥΡΛΙΩΤΗ, ΕΙΡΗΝΗΣ ΜΑΡΤ., ΘΕΟ∆ΩΡΑΣ ΟΣ. ΤΗΣ
ΡΩΣΙ∆ΟΣ, ΜΝΗΜΗ ΕΥΡΕΣΕΩΣ ΕΙΚ. ΑΕΙΠΑΡΘΕΝΟΥ
ΜΑΡΙΑΣ ΧΡΥΣΑΦΙΤΙΣΣΗΣ ΣΤΗ ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑ

17 ΣΥΜΕΩΝ ΙΕΡΟΜΑΡΤ. ΕΠΙΣΚ. ΠΕΡΣΙ∆ΟΣ, Α∆ΡΙΑΝΟΥ
ΝΕΟΜΑΡΤ., ΑΓΑΠΗΤΟΥ ΠΑΠΑ ΡΩΜΗΣ , ΜΑΚΑΡΙΟΥ
ΕΠΙΣΚ. ΚΟΡΙΝΘΟΥ

18 ΣΑΒΒΑ ΣΤΡΑΤΗΛ., ΙΩΑΝΝΟΥ & ΑΘΑΝΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΞ
ΑΙΓΙΝΗΣ, ΚΟΣΜΑ ΕΠΙΣΚ. ΧΑΛΚΗ∆ΩΝΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ
ΝΕΟΜ. ΕΞ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, ΑΚΑΚΙΟΥ Β΄ΕΠΙΣΚ. ΜΕΛΙΤΗΝΗΣ
19 ΠΑΦΝΟΥΤΙΟΥ ΙΕΡΟΜ., ΘΕΟ∆ΩΡΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΠΕΡΓΗ &
ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ, ∆ΙΟΝΥΣΙΟΥ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ ΜΑΡΤ.,
ΦΙΛΙΠΠΑΣ ΜΗΤΡΟΣ ΘΕΟ∆ΩΡΟΥ, ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΙΣΙ∆ΙΑΣ
ΟΜΟΛ., ΤΡΥΦΩΝΟΣ ΑΡΧΙΕΠ. ΚΠΟΛΕΩΣ, ΟΣ. ΣΥΜΕΩΝ
ΗΓ. ΜΟΜΗΣ ΦΙΛΟΘΕΟΥ, ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ
ΕΣΦΙΓΜΕΝΙΤΟΥ, ∆ΙΣΚΟΡΟΥ ΜΑΡΤ.
20 ΘΕΟ∆ΩΡΟΥ ΟΣ. ΤΡΙΧΙΝΑ, ΖΑΚΧΑΙΟΥ ΑΠ.,
ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΟΣ. ΚΤΙΤΟΡΟΣ ΜΟΝ. ΜΕΓΑΛ. ΜΕΤΕΩΡΟΥ,
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤ. ΕΠ.ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ, ΙΩΑΝΝΟΥ ΟΣ
ΠΑΛΑΙΟΛΑΥΡΙΤΟΥ,ΙΩΑΣΑΦ ΟΣ.,ΒΙΚΤΩΡΟΣ, ΖΩΤΙΚΟΥ ,
ΖΗΝΗΝΟΣ, ΑΚΙΝ∆ΥΝΟΥ, ΚΑΙΣΑΡΙΟΥ, ΣΕΒΗΡΙΑΝΟΥ,
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ, ΘΕΩΝΑ & ΑΝΤΩΝΙΝΟΥ ΜΑΡΤ.
21 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΙΕΡΟΜ., ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΙΝΑΙΤΟΥ ΟΣ.,
ΜΑΞΙΜΙΑΝΟΥ ΠΑΤΡ. ΚΠΟΛΕΩΣ, ΑΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΑΣ
ΒΑΣΙΛΙΣΣΗΣ
22 ΤΩΝ ΜΥΡΟΦΟΡΩΝ, ΘΕΟ∆ΩΡΟΥ ΟΣ. ΤΟΥ
ΣΥΚΕΩΤΟΥ, ΝΑΘΑΝΑΗΛ ΑΠ., ΝΕΑΡΧΟΥ ΜΑΡΤ.,
ΒΙΚΤΩΡΙΝΟΥ ΜΑΡΤ., ΑΓ. ΠΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΝ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ
∆ΙΑΛΑΜΨΑΝΤΩΝ, ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΙΕΡΟΜ. ΦΑΝΑΡΙΟΥ, ΗΛΙΑ
ΝΕΟΜ. ΤΟΥ ΑΡ∆ΟΥΝΗ, ∆ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΝΕΟΜ. ΤΟΥ
ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΥ

23 ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΡΟΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΥ
ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΕΚ ΚΥΠΡΟΥ, ΛΑΖΑΡΟΥ ΒΟΣΚΟΥ ΕΚ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ, ΓΛΥΚΕΡΙΟΥ ΜΑΡΤΥΡΟΣ
24 ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΟΣΙΑΣ ΘΑΥΜΑΤ, ΣΑΒΒΑ
ΣΤΡΑΤΗΛΑΤΟΥ ΓΟΤΘΟΥ, ∆ΟΥΚΑ ΝΕΟΜ. ΤΟΥ ΕΝ
ΜΑΓΝΗΣΙΑ, ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΟΣ.ΚΤΙΤΟΡΟΣ ΟΜΩΝ. Ι.
ΜΟΝΗΣ ΕΝ ΑΘΩ, ΑΧΙΛΛΕΩΣ ΑΓΙΟΥ, ΘΩΜΑ ΟΣ. ΤΟΥ ∆ΙΑ
ΧΡΙΣΤΟΝ ΣΑΛΟΥ
25 ΜΑΡΚΟΥ ΑΠ. & ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΟΥ, ΜΑΚΕ∆ΟΝΙΟΥ
ΠΑΤΡ. ΚΠΟΛΕΩΣ, ΝΙΚΗΣ ΟΣΙΑΣ
26 ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΕΠΙΣΚ. ΑΜΑΣΕΙΑΣ ΙΕΡΟΜΑΡΤ.,
ΓΛΑΦΥΡΑΣ ΚΑΙ ΙΟΥΣΤΑΣ ΟΣΙΩΝ, ΝΕΣΤΟΡΟΣ ΟΣΙΟΥ

27 ΣΥΜΕΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ, ΙΩΑΝΝΟΥ
ΟΣΙΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ, ΕΥΛΟΓΙΟΥ ΞΕΝΟ∆ΟΧΟΥ ΟΣ.,
ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΣ., ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΟΣΙΟΥ ΤΟΥ ΡΩΣΣΟΥ

28 ΤΩΝ ΕΝ ΚΥΖΙΚΩ 9 ΜΑΡΤΥΡΩΝ, (ΘΕΟΓΝΙΣ, ΡΟΥΦΟΣ,
ΑΝΤΙΠΑΤΡΟΣ, ΘΕΟΣΤΙΧΟΣ, ΑΡΤΕΜΑΣ, ΜΑΓΝΟΣ,
ΘΕΟ∆ΟΤΟΣ, ΘΑΥΜΑΣΙΟΣ, ΦΙΛΗΜΟΝΑΣ), ΜΕΜΝΟΝΟΣ
ΟΣΙΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ , ΑΥΞΙΒΙΟΥ ΟΣΙΟΥ
29 ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ, ΕΥΒΟΕΩΝ ΑΓ., ΙΑΣΩΝΟΣ ΚΑΙ
ΣΩΣΙΠΑΤΡΟΥ ΑΠ. ΕΚ ΤΩΝ Ο΄ , ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΜΑΡΤ.,
ΙΩΑΝΝΟΥ (ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΤΕΝΟΥΣ) ΜΗΤΡ. ΘΗΒΩΝ,
ΕΥΣΕΒΙΟΥ, ΖΗΝΩΝΟΣ, ΒΙΤΑΛΙΟΥ & ΝΕΩΝΟΣ ΕΚ
ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΟΣ. , ΘΕΟ∆ΩΡΟΥ ΝΕΟΜΑΡΤ. ΤΟΥ
ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ, ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΤΟΥ ΕΞ ΕΥΒΟΙΑΣ
30 ΙΑΚΩΒΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΥΥΙΟΥ ΖΕΒΕ∆ΑΙΟΥ,
∆ΟΝΑΤΟΥ ΕΠΙΣΚ. ΕΥΡΕΙΑΣ, ΑΡΓΥΡΗΣ ΝΕΟΜΑΡΤ. ΤΗΣ
ΕΝ ΠΙΚΡΙ∆ΙΩ ΚΠΟΛΕΩΣ (ΑΝΑΚΟΜΙ∆Η ΛΕΙΨΑΝΩΝ ΤΗΣ),
ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ ΟΣ. ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΥ

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 15

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ απριλιου
Κάθε Τρίτη και ώρα 17:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου
Παντελεήµονος

Κάθε Τετάρτη και ώρα 18:00
διενεργείται ο κύκλος µελέτης της
Αγίας Γραφής , όπου και ερµηνεύεται
η Ευαγγελική περικοπή της
προηγούµενης Κυριακής µετά
διαλόγου

Κάθε Κυριακή και ώρα 11:00 γίνεται
η συνάντηση των παιδιών του
κατηχητικού σχολείου

Καθ΄ όλη την διάρκεια της Μεγάλης
εβδοµάδος δεν θα τελεστεί η
Παράκληση και ο κύκλος µελέτης
της Αγίας Γραφής

Μεγάλη Τρίτη 03/04/2007 και ώρα
19 : 00 (εσπέρας) θα χοροστατήσει
στον Όρθρο ο θεοφιλέστατος
επίσκοπος Ελευσίνος κ.κ. Ιερόθεος

Κυριακή των Μυροφόρων 22/04/2007
θα ιερουργήσει ο σεβασµιότατος
µητροπολίτης Πειραιώς κ.κ. Σεραφείµ
όπου θα κηρύξει και τον Θείο Λόγο

Καθ΄ όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής θα εξοµολογεί ο π.
Νίκανδρος Καρακωστόπουλος , τις ώρες λειτουργίας του Ιερού Ναού κατόπιν
συνεννοήσεως. ( τηλ. 2104615704 )
Επίσης, όσοι έχουν ασθενείς που θέλουν να µεταλάβουν , να επικοινωνήσουν
µε το παραπάνω τηλέφωνο για να περάσει ιερέας να τους κοινωνήσει την
Μ.Τρίτη το πρωί.

Σελίδα 16

ENDON
Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας
∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Συνεργάτιδες τεύχους
Κωνσταντίνα Καβρέντζου , ∆ . Π .
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο : 210-4615704
Fax: 210-4615759
E-mail: periodikoendon@yahoo.gr

∆ιανέµεται δωρεάν από του
Ιερού Ναού Αγίου
Παντελεήµονος ∆ραπετσώνας
την τελευταία Κυριακή του
κάθε µήνα
Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ
Σα δύο αντίθετοι πόλοι , δρόµοι παράλληλοι , που
ποτέ δεν τέµνονται , ο σύγχρονος κόσµος των media,
της κοσµικής ζωής , ο κόσµος του «φωτός» . Του
τεχνητού φωτός .
Κι απ’ την άλλη η χριστιανική ζωή η Αγάπη το Φως
το Αληθινό …
Στον ένα κόσµο, κοντά σε όλα τα βαρύγδουπα
αποφθέγµατα περί ψυχοσύνθεσης και του µονότονα
επαναλαµβανόµενου «να βρούµε τον αληθινό µας
εαυτό» , οι καταξιωµένοι επιστήµονες και µη,
εγγράµµατοι και αγράµµατοι , διαλαλούν συχνά το
«∆εν µετανιώνω».
Πόσες φορές δεν το έχουµε ακούσει από χείλη
ηθοποιών , καλλιτεχνών και διαφόρων
περιπλανώµενων «ωσάν άλλοι Ιουδαίοι» , από
εκποµπή σε ριάλιτι κι από δελτία ειδήσεων σε
διάφορες ατραξιόν, ακόµα και στις δήθεν ποιοτικές
εκποµπές της κρατικής τηλεόρασης.
Το ύψιστο έργο της µετάνοιας στη βάση του οποίου
στηρίζεται όλη µας η πορεία προς τη θέωση , αφού
ουδείς αναµάρτητος µόνο ο Κύριος Ιησούς Χριστός
και Θεός µας , το ύψιστο αγαθό της εξοµολόγησης
και της συγχώρεσης που αποτελεί τον ακρογωνιαίο

λίθο κάθε χριστιανού , εξοβελίζεται από την επίδειξη
αµετανοησίας και υπεροπτικότητας µε το «∆εν
µετανιώνω για τίποτα» .
Ας αναλογιστούµε τούτες τις Άγιες µέρες που
έρχονται , που ο Κύριος και Θεός µας σήκωσε τις
αµαρτίες όλων µας στον Σταυρό του Μαρτυρίου ,ας
προβληµατιστούµε κάθε φορά που ακούµε
ανθρώπους που ενδεχοµένως να θαυµάζουµε κιόλας,
να διατυµπανίζουν την αµετανοησίας τους.
Με πόσο περίτεχνο τρόπο συντελείται ο αόρατος
πόλεµος των δαιµόνων , που φρίττουν κάθε φορά
που µια ψυχή µετανοεί και εισέρχεται στην
χριστιανική ζωή.
Μετάνοια Συγχώρεση Θεία Κοινωνία - Αµετανοησία
Σκληρότητα Αφανισµός .
Η πορεία είναι ξεκάθαρη κι όποιος έχει µάτια βλέπει
γι’ αυτό ας προσευχηθούµε την επόµενη φορά που
µε ύπουλο τρόπο οι δαίµονες, σε κάποιον ακόµη
αδελφό µας , καταστήσουν το « δεν µετανιώνω» ως
εκδήλωση τάχα σύγχρονου και µοντέρνου τρόπου
αντίληψης και σκέψης.
Κ.Κ

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 1ο

Τεύχος 3ο Μάιος 2007
∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ
ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ

Αθωνικό απόδειπνο
Μοναχού Μωυσέως Αγιορείτου

“ Ο Πνευµατικός
Αρσένιος ”
του Ιεροµονάχου Αντωνίου

Τα κανδήλια µε µια ταπεινωµένη φλόγα.
Ίσα που φωτίζουν τον Κύριο , την
Παναγία , τον Πρόδροµο , τον Άγιο
Χρυσόστοµο , τους Αγίους Αποστόλους.

“ Ο Όσιος Ιλαρίων ο
Γεωργιανός ”
του Μοναχού Παισίου
Νεοσκητιώτη

Ένα κερί στην Παναγία . Τον ψαλµό που
είπαµε το πρωί λέω και τώρα .Τον ωραίο
ψαλµό του ∆αυίδ .

“ Ο πατήρ ∆ανιήλ ο
θαυµαστός ”
του Μοναχού Παισίου
Αγιορείτου

∆εν µπορεί να ελπίζει κανείς σε τίποτε
άλλο , παρά µόνο στο έλεος του Θεού .
Ότι κι αν κάνουµε είναι φτωχό ,
µικρό , µηδαµινό . Μόνος και µικρός
ενώπιον του µεγάλου Θεού .

“ Οι αναµνήσεις µου από
τον παπα-Τύχωνα.”
του Ιεροµονάχου
Αγαθαγγέλου

Ύστερα από τον κόπο της ηµέρας τις
λησµοσύνες ,τις κουβέντες και τα
πηγαινέλα , σιγή .Μόνος µε τον Θεό .
Μία ηµέρα ακόµη προστέθηκε στη ζωή
και µία αφαιρέθηκε .Τι πρόσθεσε και τι
αφαίρεσε ; Μόνος ενώπιον της σιγής .

Στο στασίδι των γερόντων , στην
εκκλησία των πατέρων , των
Τα λόγια του ψαλµού την ώρα αυτή είναι αειµνήστων κτιτόρων , στη σκήτη των
σα ντουφεκιές στη νύχτα , σα σάλπισµα µακαρίων , στο Άγιον Όρος που
στρατιώτη , εγερτήριο σε ώρα πολέµου . ετοιµάζεται να αγρυπνήσει .

ΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟΥΣ
ΑΓΙΟΡΕΙΤΕΣ ΠΑΤΕΡΕΣ
Ένα τεύχος γεµάτο γλυκόηχα
ακούσµατα ,φερµένα από τις πλαγιές
του γερο Άθωνα .
Μια αειθαλής ευωδία πνευµατικών
λουλουδιών , από το περιβόλι της
Παναγίας .
Λόγοι και στιγµιότυπα από την ζωή των
οσίων Γερόντων ,στα ασκητήρια και τις
µονές του Αγίου Όρους .

- Για να βρεις καλόν πνευµατικό ,
πρέπει να κάνεις τρεις ηµέρες
προσευχή και κατόπιν ο Θεός θα σε
φωτίσει . Και στον δρόµο που θα
πηγαίνεις να κάνεις προσευχή να τον
φωτίσει ο Θεός , να σου πει λόγους
καλούς .
- Πάντοτε να κάνεις την ευχή , πριν
αρχίσεις κάθε δουλειά. Να λες “Θεέ
µου, δώσε µου δύναµη και φώτιση”
και κατόπιν ν΄ αρχίζεις την δουλειά
σου και στο τέλος : “δόξα τω Θεό”.
παπά-Τύχων

“ Κατουνακίων και
Καρουλίων θαύµα ”
του µοναχού Μωυσέως
Αγιορείτου

Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΕΥΧΟΥΣ :
Ο Ρώσος πνευµατικός ,
Αρσένιος .

18

Ο Όσιος Ιλαρίων ο
Γεωργιανός . (Ο Πύργος
της Αρετής)

20

Ο πατήρ ∆ανιήλ ο
θαυµαστός

21

Ο παπα-Τύχων .

22

Κατουνακίων και
Καρουλίων θαύµα .

23

Ιερές ακολουθίες και
εκδηλώσεις του ναού.

23

Χρονογραφία .
(σχόλια πάνω σε επίκαιρα
θέµατα)

24

Σελίδα 18

Ο Πνευµατικός Αρσένιος ( +1846 )

Ε

Ν ∆ Ο Ν

Από το βιβλίο “Αγιορείτες Πατέρες” του Ιεροµ. Αντωνίου

Το έτος 1839 στο κελλί των Ρώσων αδελφών
Κορένιεφ ήταν άρρωστος ο µοναχός Ιωάσαφ. Μια
νύκτα ήταν πολύ άσχηµα και ευρισκόµενος πρό των
πυλών του θανάτου εζήτησε τον Πνευµατικό.
Στο κελλί των Κορένιεφ ευρίσκοντο επισκέπται . ∆ύο
από αυτούς , κρατώντας φανάρι , ξεκίνησαν να
φέρουν τον Πνευµατικό Αρσένιο. Η απόσταση ήταν
µεγαλύτερη από πέντε χιλιόµετρα . Όταν έφθασαν,
είπαν στον Πνευµατικό ότι ο µοναχός Ιωασάφ είναι
στα τελευταία του και επιθυµεί να το δει. Τον παρακάλεσαν να ξεκινήσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα
και µαζί τους , επειδή οι ίδιοι είχαν φανάρι και η
νύκτα ήταν πολύ σκοτεινή. Επί πλέον έβρεχε.
Αυτός τους είπε : Ναι πρέπει να κάνουµε γρήγορα.
Πράγµατι πεθαίνει. Εσείς πηγαίνετε. Τώρα θα
ετοιµαστώ και εγώ και µε το δικό µου φανάρι θα σας
φθάσω. Έφυγαν γρήγορα και τον ελυπούντο, πως θα
βαδίσει µόνος µέσα στο δάσος και κάτω από την
βροχή. Προ πάντων όµως εφοβούντο µήπως ο
ασθενής πεθάνει πρίν από τον ερχοµό του.
Φθάνοντας στο κελλί, τους συνάντησε ο µοναχός
Φίλιππος και τους είπε ότι ο π. Ιωάσαφ ήδη εκοιµήθη.
Επίσης τους ρώτησε γιατί περιπλανήθηκαν τόσο
πολύ.
- Προχωρούσαµε γρήγορα και βιαζόµαστε να τον
προφθάσουµε ζωντανό , του απάντησαν .
- Γιατί δικαιολογήστε ; Συνέχισε να λέγει ο µοναχός
Φίλιππος . Κάπου παρεκάµψατε για να επισκεφθήτε
άλλον . Πέρασε περισσότερο από µισή ώρα, αφ ότου
έφθασε ο Πνευµατικός που τον εξοµολόγησε, τον
κοινώνησε, διάβασε την ειδική ευχή για τους ψυχορραγούντες και την ίδια στιγµή ο π. Ιωάσαφ εκοιµήθη.
Όταν άκουσαν αυτά παραξενεύτηκαν πολύ,
γνωρίζοντας ότι δεν είχε περάσει ούτε µία ώρα από
την στιγµή που ξεκίνησαν από το κελλί του
Πνευµατικού . Πλησίασαν τον π. Αρσένιο , τον
χαιρέτησαν και τον ρώτησαν :
- Πάτερ άγιε πως φθάσατε τόσο γρήγορα ; ∆εν
αντιληφθήκαµε πότε µας προσπεράσατε !
- ∆εν έπρεπε να καθυστερήσω, αποκρίθηκε εκείνος ,
και µόλις που πρόφτασα. Ακολούθησα τον σωστό
δρόµο τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε.
Εσιώπησαν µολονότι ήξεραν ότι δεν υπάρχει άλλος
δρόµος , και αναρωτήθηκαν µήπως ακολούθησε τον
δρόµο , από τον οποίο πέρασε και ο προφήτης
Αββακούµ , όταν έφερε τροφή στον ∆ανιήλ από την
Παλαιστίνη στην Βαβυλώνα. Πάντως , κατά τον ίδιο
τρόπο πήγε σε δύο ακόµα ασθενείς στην Καψάλα .
Την 4η Ιουλίου του έτους 1845 ο π. Αρσένιος
αποφάσισε να πάει στην Λαύρα του Οσίου
Αθανασίου του Αθωνίτου για την πανήγυρη. Την
ηµέρα εκείνη , αφού ετέλεσε την θεία λειτουργία,
πήρε τον δρόµο γύρω από τον Άθωνα και έφθασε
στην Λαύρα πρίν από την αγρυπνία.. Η απόσταση από

το κελλί του ως την Μονή του Αγίου Παύλου ήταν
οκτώ ώρες δρόµο και από την Μονή του Αγίου Παύλου
ως την Λαύρα άλλες επτά ώρες πεζή. Κατά την
αγρυπνία και την λειτουργία διαρκείας δεκαέξι ωρών,
δεν κάθισε στιγµή. Στην τράπεζα δεν πήγε, αλλά πήρε
ψωµί και ακολούθησε τον δρόµο της επιστροφής, ώστε
την ώρα του εσπερινού βρισκόταν πάλι στο κελλί του.
Όλοι απόρησαν µε το γεγονός , διότι ακόµη και ένας
νέος άνθρωπος θα χρειαζόταν να ταξιδεύει τρεις
ολόκληρες µέρες. Αυτός όµως σε ηλικία εβδοµήντα
χρονών και µάλιστα αδύνατος και µε άρρωστα πόδια,
στέκονταν όρθιος δεκαέξι ώρες και εν τούτοις εκαλυψε
την απόσταση µόνον σε µιάµιση ηµέρα.
Αργότερα τον ρώτησαν :
- Πάτερ, πως µπορέσατε να επιστρέψετε τόσο γρήγορα,
αφού ο δρόµος περνάει πάνω από πολλά βουνά και
αιχµηρά βράχια ;
- «Ανακαινισθήσεται ως αετού η νεότης µου»,
αποκρίθηκε . Όχι επειδή εγώ µπορώ, αλλά µε την
βοήθεια του Θεού!
Στις αρχές του έτους 1846 ήταν φανερό ότι ο γέρων
Αρσένιος προχωρούσε προς τον θάνατο. Παλαιότερα,
όταν ακόµη µόνος έσκαβε ολόκληρο τον κήπο, τον
ρώτησαν :
- Πάτερ γιατί κουράζεστε τόσο ; Γιατί δεν αναθέτετε
αυτό στους µαθητές σας ;
- Σε µένα δεν έµεινε πλέον πολύς καιρός να σκάψω,
απήντησε, ενώ οι µαθητές θα έχουν αρκετό χρόνο
ακόµη να σκάβουν µόνοι.
Κατόπιν τα πόδια του εξασθένησαν εντελώς και δεν
µπορούσε πλέον ούτε να εργαστεί ούτε να βαδίσει
Όµως κάθε εβδοµάδα λειτουργούσε τέσσερις φορές :
Κυριακή, Τετάρτη, Παρασκευή και Σάββατο, αλλά µε
µεγάλο κόπο. Το Σάββατο της πέµπτης εβδοµάδος της
Μεγάλης Τεσσαρακοστής, µόλις κατάφερε να
λειτουργήσει. Το ίδιο εκείνο Σάββατο, στις 23
Μαρτίου, οι µαθητές του ανακοίνωσαν σε ολόκληρο το
Άγιον Όρος ότι ο γέροντας είναι άρρωστος , για να
έλθουν όλοι να πάρουν την τελευταία ευλογία. Την
Κυριακή, 24 Μαρτίου, νωρίς το πρωί συγκεντρώθηκαν
όλα τα πνευµατικά του τέκνα : από το Ρώσικο ο
πνευµατικός Ιερώνυµος ,από την Σκήτη του Προφήτου
Ηλίου ο ηγούµενος Παίσιος και πλήθος άλλων.
Κάποιος µαθητής του ο π. Παύλος ο κουτσός, τον
πλησίασε και τον ρώτησε :
- ’Αγιε πάτερ, αλήθεια , θέλεις να µας αφήσεις , να
φύγεις από µας ;
- Ναι , ήλθε η στιγµή πρέπει να επιστραφεί το χρέος !
- Πάτερ, δεν φοβάσαι την ώρα του θανάτου; Ξαναρώτησε ο π. Παύλος . ∆εν φρίττεις και δεν τρέµεις την
στιγµή της κρίσεως ενώπιον του δίκαιου Κριτού;
Ήσουν περισσότερο από τριάντα χρόνια πνευµατικός !
Ο Γέροντας κοιτάζοντάς τον χαρούµενα είπε :
- Φόβο και τρόµο δεν αισθάνοµαι, αλλά κάποια χαρά

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

πληµµυρίζει την καρδιά µου, διότι ελπίζω πολύ στον
Κύριο µου, τον Ιησού Χριστό, ότι κατά το έλεος Του
δεν θα µε αφήσει, ακόµη και αν δεν έχω καλά έργα.
Τι άλλο έχω, για να καυχηθώ, εκτός από τις
αδυναµίες µου ; Με την θέληση µου τίποτε δεν
επέτυχα . Ότι έκανα έγινε µε την βοήθεια του Κυρίου
µαυ και κατά το θέληµα Του !
Κατόπιν έδωσε εντολή να τον πλησιάσουν τα
πνευµατικά του τέκνα , για να τους δώσει άφεση
αµαρτιών , τελευταία ευλογία και διδαχές για το πού
και πώς να ζήσουν . Έτσι έκανε σχεδόν ως τα
τελευταία λεπτά της ζωής του.
Ενώ ήταν περικυκλωµένος από κόσµο, κάποια
στιγµή παρακάλεσε να αποµακρυνθούν όλοι και
άρχισε να προσεύχεται , αλλά δεν µπορούσαν να
ακουστούν τα λόγια του . Τρεις φορές ύψωσε τα
χέρια του προς τον ουρανό , µετά τα κατέβασε και
τίποτε πλέον δεν ακούστηκε. Οι µοναχοί πλησίασαν
και είδαν ότι ο Γέροντας είχε ήδη παραδώσει την
ψυχή του στα χέρια του Κυρίου , τον οποίο εκ
νεότητός τόσο αγάπησε και χάριν Αυτού είχε
καταξηράνει εντελώς την σάρκα.
Πράγµατι , τίµιος ο θάνατος των οσίων ενώπιον του
Κυρίου .
Αµέσως µετά άρχισαν να τον ετοιµάζουν για την
ταφή. Όταν εγύµνωσαν τα πόδια του ,
παρουσιάστηκε µια φοβερή εικόνα . Και τα δύο , από
τα γόνατα ως τα πέλµατα , ήσαν σχεδόν µόνο γυµνά
οστά , ενώ η σάρκα παντού ήταν σάπια από την
ορθοστασία και τις χρόνιες πληγές . Όλοι
παραξενεύτηκαν . Πως ήταν δυνατόν να στέκεται και
πως µπορούσε να περπατά τόσο γρήγορα ; Ποτέ δεν
είχε πεί ότι τα πόδια του ήτα άρρωστα , αλλά πάντα
στεκόταν όρθιος και σε όλο το Άγιον Όρος πετούσε
σαν πουλί . Επί πλέον , από εκείνες τις πληγές δεν
ανεδίδετο κανενός είδους δυσοσµία .
Τον έθαψαν ακριβώς δίπλα στο κελλί της Αγίας
Τριάδος , την 25 Μαρτίου του έτους 1846 .
Έτσι , το Άγιον Όρος στερήθηκε τον στύλο και τον
φάρο , ο οποίος επί είκοσι τέσσερα έτη στήριζε και
φώτιζε ολόκληρη την ρωσική αδελφότητα , µάλλον ,
όχι µόνο τους Ρώσους αλλά και τους Έλληνες και
τους Βούλγαρους και τους Μολδαβούς . Οι Έλληνες
έλεγαν : « Μέγας Γέρων ο π. Αρσένιος ». Και τι
ακόµη να λεχθεί ; Εάν θέλαµε να περιγράψουµε
όλους τους άθλους , τα καλά έργα και τα περιστατικά
τα οποία σχετίζονται µε αυτόν , θα έπρεπε να
γράψοµε µεγάλο βιβλίο. Είναι αρκετό να ειπωθεί ότι
έζησε στο Άγιον Όρος και ότι στους µαθητές του
έδωσε παράδειγµα ζωής . ∆εν δίδασκε µε λόγια αλλά
οδηγούσε µε πράξεις.
Ο π. Αρσένιος ήταν µετρίου αναστήµατος , είχε
ξανθά µαλλιά , γκρίζα µακριά γενειάδα και έγερνε
πάντα το κεφάλι προς τον αριστερό ώµο. Το

Σελίδα 19

πρόσωπο του ήταν καθαρό και πρόσχαρο , τα δε µάτια
του γεµάτα δάκρυα. Ήταν υπερβολικά ισχνός , αλλά δεν
έχανε την ροδαλή όψη . Ιδιαιτέρως όταν λειτουργούσε ,
προκαλούσε στους πάντες θαυµασµό , επειδή έβλεπαν το
πρόσωπο του να λάµπει ως φλόγα πυρός.
Το κήρυγµα του ήταν απλό, χωρίς πολλά λόγια .
Μιλούσε πάντοτε µε ακρίβεια και σαφήνεια , χωρίς
κολακείες και επαναλήψεις . Γνώριζε πολύ καλά την
Αγία Γραφή και τα πατερικα συγγράµµατα και πάντοτε
χρησιµοποιούσε ως µαρτυρίες αυτούσια χωρία που είχε
στη µνήµη του , ώστε έκανε και µορφωµένους
ανθρώπους να τον θαυµάζουν.
Οι µαθητές του ποτέ δεν τον είδαν να κοιµάται ή να
ξεκουράζεται σε οριζόντια θέση. Ως επί το πλείστον
στεκόταν όρθιος. Επίσης , µολονότι για το σώµα του
αφιέρωνε λίγο ύπνο , κοιµόταν µόνο καθιστός . Πάντοτε
προσεύχονταν ή µελετούσε ή ασχολούνταν µε το
εργόχειρο ( έφτιαχνε ξύλινα κουτάλια ) .
Οι διδαχές του π. Αρσενίου ήταν σε όλα σύµφωνες µε
αυτές των παλαιών πατέρων . Στον καθένα εδίδασκε να
ζει κατά το θέληµα του Θεού και κατά την συµβουλή των
Γερόντων , και όχι κατά την προσωπική του αντίληψη
και επιθυµία . Σε πολλούς φαινόταν δύσκολος
άνθρωπος , επειδή , όπως ζούσε αυτός το ίδιο αυστηρά
έλεγε και στους άλλους να ζουν και να συµπεριφέρονται
κατά το θείο θέληµα .
Τέτοιος Γέροντας µεταξύ των Ρώσων δεν έµεινε άλλος
στο Άγιον Όρος , εκτός και αν αργότερα κάποιος
ανθίσει . Αν και υπάρχουν πολλοί ασκητές , ταπεινοί και
απλοί , εν τούτοις δεν έχουν φθάσει σε τέτοιο σηµείο
πνευµατικότητος .
Κατά την αγιορείτικη συνήθεια , τρία έτη αργότερα έγινε
εκταφή των οστών του , τα οποία ήσαν κίτρινα σαν κερί
και εξέχεαν γύρω τους ευωδία .

Σελίδα 20

Ο Όσιος Ιλαρίων ο Γεωργιανός ( + 1864 )
Έχοντας αποφασίσει να γίνει έγκλειστος ο π.
Ιλαρίων πήρε ευλογία από τη Μονή Αγίου Παύλου
να κλειστεί στο Πύργο της Νέας Σκήτης .Μέσα
εκεί πέρασε περίπου τρία χρόνια αξιοθαύµαστης
άσκησης .
Για φαγητό χρησιµοποιούσε ξερό ψωµί ή παξιµάδια . Έτρωγε µία φορά την ηµέρα . Τις Παρασκευές δεν έτρωγε τίποτα. Όταν πρωτοήλθε στο
Άγιον Όρος , έτρωγε τόσο πολύ που για αυτόν τρία
κιλά ψωµί καθηµερινά ήταν µικρή ποσότητα .
Πάντως όταν έγινε έγκλειστος ,θέλοντας να µιµηθεί
τον Άγιο Μακάριο τον Μέγα , θρυµµάτιζε το ξερό
ψωµί σε πολύ µικρά κοµµατάκια και έτρωγε µόνο
όσα µπορούσε να πιάσει στο ένα του χέρι. Αυτό
αρκούσε για ολόκληρη τη µέρα. Ο π. Γεράσιµος
της Νέας Σκήτης διορίστηκε να βοηθάει τον
Γέροντα. Ερχόταν κάθε δεκαπέντε µέρες και του
έφερνε ξερό ψωµί .
Επιπλέον ο Γέροντας επέτρεπε στον εαυτό του ένα
µικρό ποτήρι νερό κάθε µέρα. Όταν ο π. Ιλαρίων
είχε ζήσει στο παλάτι της βασίλισσας στην Ρωσία,
έπινε µια υπερβολική ποσότητα κρασιού. Μετά τον
ερχοµό του στο Άγιον Όρος αντί για αυτό έπινε
µεγάλη ποσότητα νερού. Εξαιτίας αυτού, άφθονος
ιδρώτας έσταζε από αυτόν, τόσο που µόλις άλλαζε
ένα πουκάµισο, δεν έµενε για πολλή ώρα στεγνό
και ήθελε πάλι άλλαγµα. Κατά την διάρκεια του
προηγούµενου εγκλεισµού του στη σπηλιά ο
πνευµατικός του π. Νεόφυτος (Καραµανλής),
βλέποντας την µεγάλη κατανάλωση σε νερό ,τον
περιόρισε και σε λίγο καιρό µείωσε αυτή την
κατανάλωση σε ένα µικρό ποτήρι νερό καθηµερινά.
Του είπε ότι το να κάνει κανείς το θέληµα του δεν
είναι προς όφελος µας και αυτή η υπερβολική
κατανάλωση νερού οδηγεί ,χωρίς εξαίρεση ,σε
ασθένεια.
Έκανε µε ζήλο µετάνοιες ,τις οποίες ποτέ δεν έκανε
όσο ζούσε στο παλάτι και κοιµόταν µόνο δύο ώρες
κάθε βράδυ και αργότερα µία.
Με τέτοιου είδους εξωτερικές συνθήκες ,ο π.
Ιλαρίων βυθίστηκε στη θάλασσα της πνευµατικότητας και της νοεράς προσευχής. Συνεπώς ,η
δύσκολη πνευµατική µάχη άρχισε. Πολλές φορές
ορδές από δαίµονες παρουσιάστηκαν µπροστά του
σαν συντάγµατα µάχης. Πλησιάζοντας τον Πύργο,
φώναζαν σαν να έκαναν πολιορκία ,επιτιθέµενοι
στον Πύργο ,αλλά ήταν αδύνατον να πετύχουν τον
σκοπό τους. Μερικές φορές ολόκληρο το πλήθος
των δαιµόνων προσπαθούσε να φοβίσει τον
Γέροντα φωνάζοντας , «Τρείς πλευρές έχουν ήδη
παρθεί , παραµένει µόνο η µία ,αλλά θα την κατάλάβουµε και αυτήν». Άλλη πάλι φορά ένα σύνταγµα δαιµόνων του παρουσιάστηκε ,αλλά ανήµποροι να τον βλάψουν φώναζαν «Μην νοµίσεις ότι θα

Ε

Ν ∆ Ο Ν

Από το βιβλίο “ Ο Πύργος της αρετής ”
του µοναχού Παισίου Νεοσκητιώτη
µας νικήσεις. Θα σε καταφέρουµε στο τέλος ! Θα
στρέψουµε όλους τους ανθρώπους εναντίον σου. Θα σου
φέρουµε τους Τούρκους εδώ και θα γκρεµίσουµε όλο το
Πύργο ώστε ούτε µια πέτρα δεν θα µείνει πάνω στην
άλλη ! Μετά θα σε πετάξουµε έξω από δω και έξω από το
Άγιον Όρος βέβαια». Σε αυτό ο π. Ιλαρίων απάντησε
«Ευλογητός ο Θεός ! Εάν είναι θέληµα του Θεού ,τότε
µπορείτε να µε καταβροχθίσετε»! Οι δαίµονες βλέποντας
την ψυχική του δύναµη ,φώναζαν «γνωρίζεις ενάντια σε
ποίον αντιµάχεσαι και τι λες» ; Εκείνη τη στιγµή ο θόλος
του Πύργου χωρίστηκε στα δύο και ο διάβολος
εµφανίστηκε µε τέτοιο γιγάντιο ανάστηµα που το κεφάλι
του φαινόταν να ακουµπά στον έναστρο ουρανό .Αµέσως
τότε ο π. Ιλαρίων ρίχτηκε στην προσευχή και ο διάβολος
εξαφανίστηκε χτυπηµένος από την δύναµη του ονόµατος
του Χριστού . Λίγο µετά την άφιξη του π. Ιλαρίωνος στον
Πύργο ,ο π. Γεράσιµος ήλθε σε αυτόν µεταφέροντας
φαγητό. Και οι δύο ασκητές άρχισαν να συζητάνε θέµατα
περί σωτηρίας της ψυχής . Ξαφνικά ,άκουσαν βαρειά
βήµατα ενός άνδρα που ανέβαινε τη σκάλα. Τα πατήµατα
του ήταν τόσο δυνατά που σε κάθε βήµα οι τοίχοι του
Πύργου κουνιόντουσαν .Κρίνοντας από τον θόρυβο ,ένα
τεράστιο σπαθί σέρνονταν στα σκαλοπάτια πίσω από
αυτόν που ανέβαινε .Έµειναν άναυδοι πώς αυτός ο άνδρας
είχε µπει µέσα ,αφού γνώριζαν ότι οι πόρτες του Πύργου
ήταν κλειδωµένες από µέσα .Ξαφνικά ,οι πόρτες άνοιξαν
διάπλατα και ένας ψηλός πολεµιστής µπήκε ,φορώντας
πλήρη στρατιωτική στολή ,από το κεφάλι µέχρι τα νύχια
των ποδιών του. Ο τεράστιος στρατιώτης φοβέρισε τον π.
Ιλαρίωνα µε το όπλο του ,φωνάζοντας «τολµάς να µε
πολεµάς» Ο π. Ιλαρίων ,τροµαγµένος από την ξαφνική
εµφάνιση του φαντάσµατος ,οπισθοχώρησε ενάντια στον
τοίχο .Συγκέντρωσε όλη του την δύναµη στην
προσευχή ,σηκώνοντας τα χέρια του ψηλά και
επικαλέστηκε το όνοµα του Κυρίου και ο δαίµονος
αµέσως εξαφανίστηκε .Ο π. Γεράσιµος ,που βρέθηκε
παρών , έµεινε ακίνητος από τον φόβο .Υπήρχαν πάντως,
φορές όταν ο Κύριος επέτρεπε τους δαίµονες να επιτεθούν
στον Γέροντα , και µε την κακόβουλη οργή να χτυπήσουν
τον γέροντα και να τον πλησιάσουν κοντά στον θάνατο .
Κάποτε οι δαίµονες καυχιόντουσαν ότι θα σκεπάσουν τον
Πύργο µε χιόνι και κατά τη διάρκεια µιας φοβερής
χιονοθύελλας έπεσε η στέγη του και µαζί της τόσο χιόνι
µέσα ,ώστε σκέπασε εντελώς τον Γέροντα .Πέρασε τρείς
µέρες κάτω από το χιόνι έως ότου οι αδελφοί της σκήτης
τον ξέθαψαν .Με δυσκολία κατάφεραν να τον
συνεφέρουν .Αυτοί τον πίεσαν πολύ να εγκαταλείψει τον
εγκλεισµό του ,αλλά ο Γέροντας δεν συµφώνησε .Μετά
από αυτό το περιστατικό υπέφερε από ρευµατισµούς για
το υπόλοιπο της ζωής του. Αυτό το έπαθε επίσης όχι µόνο
από το χιόνι αλλά και εξαιτίας του κρύου ,υγρού ,Πύργου
ο οποίος πάντα είχε πολύ υγραµένους τοίχους .

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Ο πατήρ ∆ανιήλ ο θαυµαστός
Στην εποχή του Χατζή – Γεωργή περίπου ,ζούσε και
ο θαυµαστός πατήρ ∆ανιήλ .ο οποίος έκανε και
αυτός θαύµατα από αρχάριος ακόµη στην
καλογερική. Εκείνη την εποχή είχε εντυπωσιάσει
πολύ τους ευλαβείς προσκυνητές και είχαν
δηµοσιεύσει µάλιστα ορισµένα θαύµατα του σε
θρησκευτικά περιοδικά ευλαβείς Ρώσοι .
Αυτά τα λίγα λοιπόν που έµαθα για τον Άγιο Πατέρα
και ωφελήθηκα πολύ ,θέλω να τα γράψω για να
ωφεληθούν και άλλες ψυχές .
Όπως πληροφορήθηκα ,η καταγωγή του ήταν από
την Ελλάδα και ήλθε στο Άγιον Όρος γύρω στην
Ελληνική Επανάσταση ,κατά το 1821 .Ο ευλαβής
νέος µετά από το προσκύνηµα του στην Παναγία την
Πορταίτισα της Ι. Μονής Ιβήρων , πέρασε και από
την Μέγιστη Λαύρα , προσκύνησε και τον Άγιο
Αθανάσιο και έκανε θερµή προσευχή να τον
οδηγήσει η Παναγία να βρει ενάρετο Γέροντα , για
να υποταχθεί , να γίνει Μοναχός . Πήρε λοιπόν τον
δρόµο µετά ξένοιαστος και προχωρούσε µε
εµπιστοσύνη στον Θεό . Όταν πέρασε και την
Κερασιά και προχωρούσε για την Αγία Άννα , πήρε
άλλο µονοπάτι και βγήκε στο Κελλί του Αγίου
Αρτεµίου .Ο Γέροντας εκεί ήταν πολύ ευλαβής
και µεγάλος αγωνιστής , προικισµένος µε πολλές
αρετές , γι αυτό και τον ανέπαυσε .
Οι άλλοι Πατέρες από τα γύρω Κελλιά , που
έβλεπαν τον νεαρό δόκιµο να αγωνίζεται ίσα µε
τον Γέροντα του , ανησυχούσαν κάπως και έλεγαν
στον Γέροντα να τον προσέχει λίγο και να τον
οικονοµάει , γιατί είναι νέος και έπεσε απότοµα στην
άσκηση . Αλλά ο Γέροντας έλεγε :
- Μην ανησυχείτε ,γιατί ξέρω τι άνθρωπο έχω.
Μέσα σε λίγο διάστηµα ο νέος έγινε Μοναχός και
ονοµάστηκε ∆ανιήλ . Έφθασε δε σε πνευµατικά
µέτρα , γιατί ήταν αγνός όχι µόνο στο σώµα και στην
ψυχή αλλά και στο νου ,διότι πάντα είχε καλούς
λογισµούς και στην καρδιά του την καθαρή
κατοικούσε ο Χριστός.
Κάποτε λοιπόν ,είχαν ανάψει τον φούρνο ,για να
ψήσουν ψωµί και να κάνουν παξιµάδι .
Εκεί που σκόρπιζε τα αναµµένα κάρβουνα µε το
σεντράκι ( µακρύ ξύλο , που έχει στην άκρη ένα
γυριστό σίδερο ) ,για να πυρωθεί όλος ο φούρνος εξ
ίσου , από την πολλή φωτιά κάηκε το ξύλο και
έµεινε το σίδερο στον αναµµένο φούρνο .Ο Πατήρ
το είπε αµέσως στον Γέροντα του , για να µην
καθυστερήσει ο φούρνος και ο Γέροντας του
απαντάει :
- Τι µε κοιτάς ; Κάνε τον Σταυρό σου και έµπα µέσα

Σελίδα 21

Από το βιβλίο “Αγιορείτες πατέρες και
Αγιορείτικα” του µοναχού Παισίου Αγιορείτου
στο φούρνο να το βγάλεις ,να µην καθυστερούµε .
Ο Πατήρ ∆ανιήλ έκανε τον Σταυρό του και µπήκε
µέσα στον αναµµένο φούρνο . Έπιασε το κοκκινισµένο
σίδερο µε τα χέρια του , χωρίς να κάνει ούτε το
παραµικρό έγκαυµα και χωρίς να καεί µια τρίχα από τα
γένια του ! Το σπουδαιότερο δε απ όλα ήταν ,που ούτε
καν του πέρασε λογισµός ότι κάτι έκανε.
Άλλη φορά πάλι ,ένας Γέροντας από τα γειτονικά
Κελλιά « τα Βλάχικα » ,είχε αρρωστήσει και στην
πάθηση του εύρισκε λίγη ανακούφιση από τα
αγγουράκια τα λίγο πικρά . Όταν είχε έλθει ο χειµώνας
,του ξαναπαρουσιάστηκαν πάλι οι πόνοι από την ίδια
αρρώστια και κατέβηκε στον Άγιο Παύλο , µήπως βρει
στο Μοναστήρι έστω τουρσί από αγγουράκια να
δοκιµάσει για τους πόνους του αλλά δυστυχώς δεν
βρήκε . Έτσι στενοχωρηµένος και πονεµένος ,
ανέβαινε τον ανήφορο από την Αγία Άννα για τον
Σταυρό . Ενώ ήταν χειµώνας και δεν υπήρχε ούτε
τουρσί από αγγουράκια , του παρουσιάζεται ο Πατήρ
∆ανιήλ ξαφνικά , του αφήνει µπροστά του έξι – επτά
αγγουράκια φρέσκα και φεύγει αµέσως !
Ο ασθενής Γέροντας θαύµασε και δόξασε τον Θεό και
µόλις έφαγε , θεραπεύτηκε µια για πάντα . Αυτή τη
φορά ο Πατήρ ∆ανιήλ έφερε αγάπη ευλογία , από
θερµή χώρα πολύ µακρινή ! ( Εκείνη την εποχή δεν
υπήρχαν θερµοκήπια στην Ελλάδα )
Ένας άλλος πάλι Γέροντας από τα « Βλάχικα » Κελλιά
ερχόταν µε βαρυχειµωνιά από την Αγία Άννα για το
Κελλί του .Μόλις ξεµύτισε στην κορυφή ,τον τύλιξε η
χιονοθύελλα και αναγκάστηκε να γυρίσει λίγο πίσω ,
για να πιάσει µια άκρη σ΄ έναν βράχο , γιατί είχε
νυκτώσει και δεν τον έπαιρνε η ώρα να επιστρέψει
στην Αγία Άννα . Έκτός τούτου χιόνιζε συνέχεια και
φυσούσε αέρας δυνατός .
Εκεί λοιπόν που είχε ακουµπήσει στον βράχο και
τουρτούριζε , για µια στιγµή ,την νύχτα , ένιωσε
κάποιον να τον έχει αγκαλιασµένο και αισθάνθηκε
πολύ ζεστά , αφού τον πήρε και γλυκός ύπνος .
Τότε βλέπει τον Πατέρα ∆ανιήλ να τον έχει
αγκαλιασµένο µε πολλή αγάπη . Το πρωί που φώτισε
,σηκώθηκε να φύγει , γιατί είχε σταµατήσει η
χιονοθύελλα . Τι να ιδεί όµως ! Παντού ήταν χιόνια
,ενώ εκεί στον βράχο είχαν λιώσει από την θεϊκή
εκείνη ζεστασιά που σκόρπισε ο Πατήρ ∆ανιήλ !
Το Γεροντάκι θερµάνθηκε και πνευµατικά και
χαρούµενο πήγε στο Κελλί του δοξάζοντας τον Θεό .
Ο δε Πάτερ ∆ανιήλ θερµαινόταν συνέχεια από την
αγάπη του Χριστού .
Την ευχή του να έχουµε . Αµήν .

Σελίδα 22

Ο παπά-Τύχων ( + 1968 )
Καταγόταν από τη Ρωσία . Κατατάχτηκε στη συνοδία
του Μπουραζέρη και µετά από ένα χρόνο έγινε
µοναχός. Η αγάπη του για την ησυχία και ο πόθος της
ασκήσεως τον αναγκάζει να αναχωρήσει από την καλή
συνοδία και νάρθει στον σκληρότερο τόπο του Αγίου
Όρους ,στα φρικτά Καρούλια.
Μέσα σε µια σπηλιά παρέµεινε περίπου µια δεκαπενταετία. Η άσκηση του ήταν µεγάλη και αδιάκοπη. Έκανε
πάνω από εξακόσιες µετάνοιες κάθε νύχτα. Έτρωγε µία
φορά στις τρεις ηµέρες και συχνά µία φορά την
εβδοµάδα . Κάθε Σάββατο πήγαινε και κοινωνούσε στο
ασκητήριο του Αγίου Γεωργίου, αµέσως µετά
κατέβαινε πάλι στη σπηλιά του. Η σπηλιά του ήταν στα
θεµέλια του Αγίου Γεωργίου και σώζεται µέχρι σήµερα.
Στον Άγιο Γεώργιο υπήρχε ένας πολύ σοφός , κατά
κόσµον και κατά Θεόν, Γέροντας , τον οποίο
αποκαλούσε διδάσκαλο. Του έδινε ο διδάσκαλός του
κάθε µήνα ένα βιβλίο πατερικό. Επιστρέφοντας το θα
έπρεπε να του πει το περιεχόµενο του και τι κατάλαβε.
Αν δεν του τα έλεγε επακριβώς ,δεν του το άλλαζε. Με
αυτόν τον τρόπο τελείωσε όλους τους Πατέρες της
Εκκλησίας µας ,τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστοµο ,τον
Μέγα Βασίλειο ,τον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο ,τον
Άγιο Συµεών τον Νέο Θεολόγο και τους λοιπούς.
Ιδιαίτερα αγαπούσε τον Άγιο Συµεών. Μετά από
δεκαπέντε χρόνια ασκητικών ιδρώτων άφησε τα
Καρούλια και ήλθε στην περιοχή της Καλιάγρας. Εδώ
είδε ένα όραµα ,πως ήταν νύκτα Αναστάσεως και έψαλε
όλη την αναστάσιµη ακολουθία µε χαρά . Το επόµενο
πρωί ήλθε ο πνευµατικός του και του είπε να πάνε στο
µοναστήρι του Σταυρονικήτα ,που άνηκε η καλύβη ,να
βάλει µετάνοια ,για να γίνει παπάς. Έτσι και έγινε.
Επειδή η καλύβα του δεν είχε εκκλησία ,µε πολύ πόθο
και ευλάβεια ξεκίνησε να φτιάξει. Χρήµατα δεν είχε
καθόλου κι αποφάσισε να πάει να ζητήσει ελεηµοσύνη .
Στο δρόµο που πήγαινε συνάντησε ένα µοναχό και του
είπε την σκέψη του ,πως θέλει να φτιάξει εκκλησία του
Τιµίου Σταυρού ,αλλά χρήµατα δεν έχει . Εξεπλάγη ο
µοναχός ,γιατί εκείνη την ηµέρα είχε λάβει επιστολή
και χρήµατα ,να τα δώσει σε όποιον θέλει να φτιάξει
εκκλησία .Η χαρά και η συγκίνηση του δεν µετριόταν .
Αµέσως κάλεσε τεχνίτες και µετέτρεψε ένα µικρό κελλί
σε εκκλησία ,που την αγάπησε πολύ . Την ώρα της Θ.
Λειτουργίας έφθανε να µεταρσιώνεται . Έπαιρνε να
βραδιάζει ,κι απ το πρωί που είχε αρχίσει δεν είχε
τελειώσει . Με πολλή ευλάβεια διάβαζε τις ευχές της
Θ.Λειτουργίας ,τις οποίες γνώριζε απ έξω από την
πολύχρονη και συνεχή τέλεση της ,όχι νοερώς ούτε
µεγαλοφώνως ,αλλά έτσι ώστε να ακούγονται στο αυτί
του ιερέως .Όλος έξαρση την ώρα του Χειρουβικού και
του καθαγιασµού ,έψαλε µε αγγέλους τον ύµνο τους
στα ουράνια ,έβλεπε κατόπιν πως ήταν στην Αγία Τράπεζα και τελείωνε την λειτουργία και δεν καταλάβαινε
πως πέρασε η ώρα. Την Θεία Μετάληψη δεν περίµενε
να βραδιάσει για να την διαβάσει ,αλλά την διάβαζε από

Ε

Ν ∆ Ο Ν

Από το βιβλίο “Οι αναµνήσεις µου από τον
παπά-Τύχωνα” του Ιεροµ. Αγαθαγγέλου
το µεσηµέρι. Και όλη την ηµέρα προετοιµαζόταν για
τη Θ.Λειτουργία και Θ.Κοινωνία της εποµένης
ηµέρας. Έλεγε ότι ο πιστός πρέπει να προετοιµάζεται
όλο το εικοσιτετράωρο για να µπορεί να γίνει µέτοχος
στο σώµα και αίµα του Κυρίου Ηµών Ιησού Χριστού.
Κατά την προσκοµιδή µνηµόνευε επί ώρες όλα τα
ονόµατα που είχε και στο τέλος ακουµπώντας τα µε
το χέρι έλεγε ξανά : Μνήσθητι Κύριε όλου του
κόσµου. Τα πρόσφορα ήθελε να γίνονται µε ευλάβεια
και προσευχή ,να είναι καλά και ωραία ,διότι µε αυτά
γίνονταν το σώµα του Χριστού. Είχε υποδείξει να τα
τρυπάνε στο µέσον της σφραγίδας σε πέντε µέρη ,έτσι
ώστε να µην πετάει φουσκάλα. Το ίδιο καλό ήθελε να
είναι και το νάµα. Με µεγάλη απλότητα έλεγε ,πως οι
Άγγελοι ,οι Προφήτες ,οι Απόστολοι ,οι Ιεράρχες ,οι
Μάρτυρες , οι ’Όσιοι ,οι Ανάργυροι και πάντες οι
Άγιοι είναι παρόντες ,καθώς τους µνηµονεύουµε στην
προσκοµιδή και σ όλον τον κόσµο ,που τα ονόµατά
τους ώρες µνηµόνευε ,έρχονταν βοηθοί.
Πολύ µιλούσε για την ταπείνωση “Κάθε πρωί ο Θεός
ευλογεί τους ανθρώπους µε το ένα χέρι .Όταν βλέπει
ταπεινό άνθρωπο τον ευλογεί µε τα δύο χέρια”.
Επίσης έλεγε “∆άκρυα , παιδί µου, δάκρυα αυτό θέλει
ο Θεός , η Κόλαση έχει γεµίσει από ανθρώπους
παρθένους-υπερήφανους .Ταπεινό άνθρωπο θέλει ο
Θεός”. Η ταπείνωση του παπα-Τύχωνα ήταν τόση ,
που όταν πήγαινε κανείς να εξοµολογηθεί ,µετά από
την συγχωρητική ευχή ,του έλεγε : “Παιδί µου κάνε
ευχή και για µένα”. Το πετραχήλι του ήταν πάντα
βρεγµένο απ΄ τα καθηµερινά του δάκρυα . Ακόµα και
ο µεγάλος Σταυρός που είχε , έχει ακόµη απάνω τα
στίγµατα των δακρύων του που τα έχυνε µε τις
χούφτες. Θεωρούσε πως µε τα δάκρυα πλένουµε τα
πόδια του Χριστού και µε τις τρίχες της κεφαλής τα
σκουπίζουµε.
Το µέγα σχήµα των µοναχών το θεωρούσε κάτι το
πολύ µεγάλο και άγιο.“∆εν αρκεί απλά να το φέρουµε ,αλλά και να έχουµε µια αγία ζωή .Στη Ρώσικη
Εκκλησία τρέφεται άπειρος σεβασµός στους µεγαλόσχηµους µοναχούς. Το µέγα σχήµα αντικαθιστά τον
άγγελο ,τον τέλειο µοναχό , τον απαλλαγµένο από την
βιοτική µέριµνα. Είναι αυτός που ανέβηκε όλες τις
αρετές ,ζητά την αγγελική ζωή ,µεριµνά τα του
Θεού ,πως θα αρέσει µόνο στον Θεό και όχι στους
ανθρώπους. Αυτό είναι το µέγα σχήµα: κελί , εκκλησία ,νηστεία ,προσευχή αδιάλειπτος . ∆εν δικαιολογείται ο µεγαλόσχηµος να περιφέρεται δεξιά και αριστερά ,ούτε να ασχολείται µε την διοίκηση. Στη Ρώσικη Εκκλησία τον µεγαλόσχηµο τον θεωρούν άγιο .
Λέγουν πως ,αν δουν τον πατριάρχη,πρώτα θα βάλουν
µετάνοια στον µεγαλόσχηµο .Όχι όπως το έχουµε
εµείς ,που το φορούν οι νέοι και καµαρώνουν ,αυτό
είναι αµαρτία”, έλεγε .

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 23

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ
Πρόγραµµα Ιερών Λειτουργιών µηνός Μαΐου 2007
Τρίτη 08/05/2007
Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αποστόλου και
Ευαγγελιστού

Κάθε Τρίτη και ώρα 18:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου
Παντελεήµονος

∆ευτέρα 21/05/2007
Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Ισαποστόλων
Πέµπτη 24/05/2007
Παραµονή της Γ ευρέσεως της κεφαλής του Αγίου
Ιωάννου του Προδρόµου . Θα τελεστεί Ιερά αγρυπνία
(εσπερινός , όρθρος και Θεία Λειτουργία ).
Έναρξη Αγρυπνίας 21 : 00 και λήξη 01 : 00

Κάθε Τετάρτη και ώρα 18:00
διενεργείται ο κύκλος µελέτης της
Αγίας Γραφής , όπου και ερµηνεύεται
η Ευαγγελική περικοπή της
προηγούµενης Κυριακής µετά
διαλόγου ( ο εσπερινός µόνον κάθε
Τετάρτη θα τελείται την 17:00)

Από την ασµατική ακολουθία του Οσίου Ιλαρίωνος
του Γεωργιανού του εν Άθω ασκήσαντος
Συντάκτης : Αρχιµ. Νικόλαος Γ. Αεράκης
Απολυτίκιον
Ήχος α΄ . Της ερήµου πολίτης .
Της ερήµου ο έρως ,ισαγγέλων τα τάγµατα και της προσευχής η
γλυκύτης ,Ιλαρίων κατατιτρώσκει σην ψυχήν ,
νηστεία ,αγρυπνία ,προσευχή ,εγγάµου βιοτήν καταλιπών ,
αναδείχθης µοναζόντων ,ερηµιτών εγκλείστων
ισοστάσιος .∆όξα τω δεδοκότι σοι ισχύν δόξα τω σε
δυναµώσαντι ,δόξα τω δωρουµένω σε υµίν πρότυπον ένθεον.

Κάθε Κυριακή και ώρα 11:00 γίνεται
η συνάντηση των παιδιών του
κατηχητικού σχολείου

Κοντάκιον
Ήχος πλ. δ΄ . Τη Υπερµάχω .
Της Γεωργίας τον βλαστόν τον θεοτίµητον και τον του Άθω
ερηµίτην θεοφώτιστον ,ευφηµούµεν οι πιστοί θείοις
εγκωµίοις .Αγαπήσας Ιλαρίων βίαν ένθεον ,ενεκλείσθη εν τω
πύργω ευφραινόµενος .Τούτω κράζοµεν ,χαίρε πάτερ ισάγγελε .

Κατουνακίων και Καρουλίων θαύµα
Την άλλη µέρα κατεβήκαµε στα φρικτά Καρούλια.
Είχε µια ζέστη φοβερή και ανυπόφορη. Οι βράχοι
ζεµατούσαν. Οι λίγες φραγκοσυκιές λιποθυµισµένες.
Κατεβήκαµε µε τις αλυσίδες τους απότοµους καυτούς
βράχους σ΄ ένα ερηµητήριο κοντά στη θάλασσα ,που
είχε για σκεπή σκουριασµένες λαµαρίνες ,ξηλωµένες
σκεπασµένες µε πέτρες. Παντού πέτρες και σταυροί.
Κτυπήσαµε την ξεχαρβαλωµένη και δίχως κλειδωνιά
θύρα. Εξήλθε σε λίγο ένας πολύ ισχνός µοναχός ,
σκελετωµένος , µε ένα καφετί ζωστικό και µια λεπτή
ζώνη ,µε ένα πρόσωπο αποστεωµένο τελείως κι ένα
χρώµα κιτρινωπό ,χρυσαφί. Ίσως να είχε και το συκώτι
του. Μας πέρασε στο «αρχονταρίκι» του. Ένα
διάδροµο µε χαµηλά καθίσµατα και χωµάτινο δάπεδο.
Μας πρόσφερε νερό σε σκουριασµένα κονσερβοκούτια

Από το βιβλίο “Αγιορείτικο µεσονυκτικό”
του µοναχού Μωυσέως Αγιορείτου
για ποτήρια και σταφίδες σαν στραγάλια. ∆ιστάσαµε
πιούµε το νερό .µα διψούσαµε πολύ .Το ήπιαµε δίχως
φυσικά να πάθουµε τίποτε. Θαυµάζαµε τον άκρο
ασκητικό βίο αυτού του ανθρώπου. Στη δίπλα σπηλιά
είχε λίγη δροσιά .Μας µίλαγε λίγο. ∆εν είχε φαίνεται
όρεξη για πολλές κουβέντες . ∆εν θέλαµε να τον
κουράσουµε. Μας µιλούσε όµως και δίχως να µας
µιλά. ‘Έτσι αναχωρήσαµε θαυµάζοντας πολύ .
Αργότερα µάθαµε πως ανεβαίνοντας ο µοναχός
Παχώµιος τις σκάλες και τις αλυσίδες των βράχων ,µε
περασµένα στα χέρια του ,σαν βραχιόλια ,τα καλάθια
που εργοχειρούσε κι έτσι εκ της πωλήσεως τους
ζούσε ,γλίστρησε κι έπεσε στη θάλασσα και πνίγηκε ο
φτωχός πλούσιος.

Σελίδα 24

ENDON
Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας
∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο : 210-4615704
Fax: 210-4615759
E-mail: periodikoendon@yahoo.gr

∆ιανέµεται δωρεάν από του
Ιερού Ναού Αγίου
Παντελεήµονος ∆ραπετσώνας
την τελευταία Κυριακή του
κάθε µήνα
Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ
Μονή Κωνσταµονίτου , αρχές Οκτωβρίου 2006
Το απόδειπνο µόλις είχε τελειώσει . Τα χείλη µας
ακόµα µουδιασµένα από την προσκύνηση των Ιερών
λειψάνων . Καθισµένοι στον µικρό εξώστη, στον
πλαϊνό τοίχο του µοναστηριού , ατενίζαµε την
πράσινη αγκάλη που µας κύκλωνε από κάθε µεριά ,
στεφανωµένη µε το γαλάζιο ,που άρχιζε να παίρνει τα
χρώµατα του δειλινού.
Η ύπαρξη µας ολάκερη προσπαθούσε να στραγγίξει
και την παραµικρή σταγόνα πνευµατικών και
συναισθηµατικών εµπειριών από τον τόπο τούτο .
Ένα θρόισµα ράσου ακούστηκε σαν φτερούγισµα
Αγγέλου και ένας λιπόσαρκος γέροντας µε αραιή
γενειάδα , ίδιος ο Όσιος Εφραιµ ο Σύρος
παρουσιάστηκε . Ήταν ο Γέροντας Παύλος .
Κάθε απόγευµα στο µικρό αυτό µπαλκόνι , όποτε
επέτρεπαν οι καιροί του Άθωνα µιλούσε για
πνευµατικά θέµατα µε τους προσκυνητές .
Κάθισε στον ξύλινο πάγκο , έστρεψε το πρόσωπο του
χαµηλά , έκλεισε τα µάτια και ανοίγοντας τα µάτια
της ψυχής του άρχισε να µας µιλά.
Φωνή ταπεινή που µόλις ακουγόταν , τυλιγµένη από
τις προσευχές των πουλιών και το χάδι του ανέµου.
Μας µιλούσε για γέροντας και ασκητές αλλοτινών

χρόνων και καιρών , αλλά και για σύγχρονους .
Για το όραµα του γέροντα Ιωάσαφ , που µε οδηγό τον
Άγιο Γεώργιο είδε τις ψυχές µετά τον θάνατο . Για
τον µοναχό που χωρίς να το καταλάβει ξεχάστηκε για
τριακόσια χρόνια ακούγοντας το κελάηδισµα ενός
πουλιού , νοµίζοντας ότι πέρασε µόνο µια ώρα . Για το
δροµολόγιο της ψυχής όταν βγαίνει από το σώµα και
τα µονοπάτια που την οδηγεί ο φύλακας Άγγελος της .
Για τον αµαρτωλό που σώθηκε πετώντας στο κεφάλι
ενός παιδιού ένα ψωµί .
Ξαφνικά σταµάτησε .Σήκωσε τα µάτια ψηλά και µε
κοίταξε .
- Ξέρετε γιατί αγίασε ο Άγιος Νεκτάριος ; Με ρώτησε.
- Γιατί γέροντα ; Του απάντησα .
- Γιατί συκοφαντήθηκε , συνέχισε ο γέροντας .
- Συκοφαντήθηκε άδικα και δεν αντέδρασε , δεν
αντιµίλησε , δεν ζήτησε το δίκιο του .Μονάχα στον
Θεό στήριξε τις ελπίδες του.
Τον κοίταξα και σκέφτηκα τον εαυτό µου , που στην
παραµικρή προσβολή στον παραµικρό άδικο λόγο ,
αποζητώ µε θέρµη το δίκιο µου .
Ο Γέροντας σηκώθηκε . Οι λάµπες πετρελαίου είχαν
ανάψει από ώρα. Μας αποχαιρέτησε . Στις τρεις το
πρωί θα ξεκινούσε ο όρθρος ...
Σ.Σ.

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 1ο

Τεύχος 4ο Ιούνιος 2007
∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ
ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ

Περί προσευχής
Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόµου
Αυτή η Προσευχή, σε χωρίζει από τα
άλογα ζώα, αυτή η Προσευχή σε κάνει
σύντροφο µε τους Αγγέλους, αυτή
δύναται γρήγορα να σε ανεβάσει εις την
δικήν τους πολιτείαν, και τον βίον, και
την δίαιταν, και την τιµήν, και την
ευγένειαν, και την σύνεσιν, και την
σοφίαν.
Και σε κάνει να σπουδάσεις όλην σου την
ζωήν να ευρίσκεσαι εις προσευχές και εις
την λατρείαν του Θεού.
Γιατί, τι άλλο τιµιώτερον είναι εις τον
άνθρωπο από τούτο, όπου να συνοµιλεί
µε τον Θεόν ; Τι δε δικαιότερον ; Τι δε
κοσµιώτερον ; Τι δε σοφώτερον ;
Γιατί αν είναι και εκείνοι όπου
συνοµιλούν µε σοφούς ανθρώπους
γρήγορα γίνονται φρόνιµοι , ωσάν
εκείνους , από την συχνήν οµιλίαν , τι
πρέπει να ειπούµεν δια εκείνους, όπου
συνοµιλούν µε τον Θεόν, και
προσεύχονται ;
Πόση σοφρωσύνην, και πόσων καλών

ΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ
ΣΤΗ ΠΡΟΣΕΥΧΗ
Κάποτε έλεγε ο Γέροντας µου :
- Η προσευχή είναι µια ακτίνα
φωτός που ξεκινάει από την γη και
πάει στον Ουρανό , φανταστείτε να
µπορούσαµε να είµαστε στο φεγγάρι
και να βλέπαµε όλες αυτές τις
ακτίνες να ανάβουν και να
εκτινάσσονται προς το άπειρο, προς
τον Ουράνιο Πατέρα .
Μια γη γεµάτη ακτίνες φωτός ...
Σ.Σ.

έργων καµώµατα τους δίδει η προσευχή
και η δέησις ;

“Περί προσευχής”
του Αρχιµανδρίτου
Αιµιλιανού Σιµωνοπετρίτου
“ Λόγοι περί προσευχής ”
του Αγίου Ισαάκ του Σύρου
“ Το κοµποσχοίνι ”
Αγγελοδίδακτο δώρηµα
προσευχής
“ Περί της του Κυρίου
προσευχής ”
του Αγίου Ιωάννου του
∆αµασκηνού
“ Περί προσευχής ”
του Αρχιµανδρίτου
Σωφρονίου
“ Ἡ προσευχὴ ποὺ γίνεται
διὰ µέσου µελέτης καὶ
θεωρίας.”
του Οσίου Νικοδήµου του
Αγιορείτου
“ Να προσευχόµαστε για
τους κεκοιµηµένους ”
του πατρός Σεραφείµ Ρόουζ
“ Η προσευχή ”
του Μοναχού Αγαπίου
Λάνδου

Ώστε αν την ειπεί τις πως είναι η
αιτία , και αφορµή πάσης αρετής και
δικαιοσύνης , δεν θέλει σφάλει και
χωρίς αυτήν δεν είναι καµµία αρετή
εις τον άνθρωπον , όπου να τον αδηγεί
εις την ευσέβειαν .
Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Μετά τα λόγια της Ακολουθίας ,
Απόδειπνον κλπ. να παρακαλάς τον
Θεόν και µε απλά λόγια , µε λόγια δικά
σου για τα προβλήµατά σου για τον
πόνο σου , ως να είναι µπροστά σου και
τον βλέπεις . Αυτά τα πονεµένα και
κατανυκτικά λόγια , είναι σαν τα
προσανάµµατα δια να πιάσει η φωτιά ,
δηλ. ο πόθος δια τον Θεόν . Και τότε
έρχονται και τα δάκρυα .
Γέρων Ιερώνυµος Αιγίνης

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Περί προσευχής
(Αρχιµανδρίτου Αιµιλιανού)

26

Λόγοι του περί προσευχής
του Αγίου Ισαάκ του Σύρου

27

Το κοµποσχοίνι

28
29

Περί της του Κυρίου
προσευχής
Ἡ προσευχὴ ποὺ γίνεται
διὰ µέσου µελέτης καὶ
θεωρίας.

30

Ιερές ακολουθίες και
εκδηλώσεις του ναού.

31

Να προσευχόµαστε για τους
κεκοιµηµένους

31

Η προσευχή .(Από το βιβλίο
“Αµαρτωλών σωτηρία”)

32

Σελίδα 26

Περί προσευχής
Εδώ είµαστε ακόµη εις τον χώρο τούτον , που δεν
βλέποµε τον Θεό. ∆εν ακούµε τον Θεόν. ∆εν
κατανοούµε τον Θεόν. ∆εν γνωρίζοµε τον Θεόν.
Ζούµε µέσα εις µίαν τελεία άγνοια, εις µία τελεία ,
ουσιαστικώς , λήθη. Ούτε θυµάµαι τον Θεόν ούτε
γνωρίζω τον Θεόν. Γι αυτό και του κράζω συνεχώς ,
για να µπορέσει να µε λυπηθεί , να µου απαντήσει
και όταν θα µου απαντήσει ο Θεός, τότε θα µπορέσω
να αρχίσω να κάνω διάλογο. Ούτως άρχεται η
προσευχή! Τώρα έχοµε βιώµατα, τα οποία, όπως
είπαµε, ζούµε προκειµένου να προσευχηθούµε.
Αλλά ακόµη δεν έχοµε αρχίσει, αντιλαµβάνεσθε, να
προσευχόµεθα. Γι αυτό βιούµε την προσευχή εις την
πορεία της, όπως βλέπετε, εις την έναρξή της, ως
µίαν εκ βάθους, εκ βαθέων της ψυχής κραυγή.
Μπορεί να γίνεται η προσευχή και µε τα χείλη.
Μπορεί να γίνεται και ακουοµένης της φωνής.
Μπορεί να γίνεται εδώ µέσα εις τον χώρο του
στόµατος, του φάρυγγος, του λαιµού. Μπορεί να
γίνεται και µέσα από την καρδιά. Αντί να
κινούνται οι χορδές οι φωνητικές, να κινούνται οι
χορδές της καρδίας και να εξέρχεται από εκεί η
κραυγή αυτή του πνεύµατος. ∆εν παίζει ρόλο.
Αυτό που έχει σηµασία είναι, ότι εκ βαθέων
εκβάλλοµε µίαν προσευχή.
Ο αγωνιστής θα τα καταλάβει αυτά, θα τα
ξεχωρίσει , θα δει πότε µιλάει µε το στόµα, πότε
µιλάει µε την καρδιά, πότε µιλάει µε το πνεύµα.,
διότι δεν είναι ακόµη να µιλήσει η καρδιά. Πρέπει το
πνεύµα να µιλήσει τελικώς εν τη καρδία. Σιγά-σιγά
τα συνειδητοποιεί, τα ξεχωρίζει, τα µαθαίνει. Όπως
σε δω πολλές φορές σε ξεχωρίζω, έτσι γίνεται και
εδώ. Μπορεί, λοιπόν, να κινούνται τα χείλη, µπορεί
και να µην κινούνται τα χείλη.
Εκείνο που έχει σηµασία είναι, ότι θα πρέπει να
βγει µια κραυγή εκ βάθους, η οποία σαν ένας
βόµβος δυνατός, σαν ένας σεισµός, θα κατασείση
τους ουρανούς και θα αναγκάσει τελικώς τον
Θεόν να απαντήσει και να µας πει «τι βοάς προς
µε ;»
Μπορεί να είµαι όρθιος, για να δείξω µ’ αυτό την
τάσι µου, την φορά µου, την αγωνία µου, την
ετοιµότητα µου. Μπορεί να είµαι γονατιστός, για να
εκφράσω την ταπείνωση µου και την αναξιότητά
µου. Μπορεί να είµαι πρηνής, για να δείξω την
µαταιότητά µου και την αποτυχία µου, την οποία
είχα µέχρι τώρα, για να µε λυπηθεί πολύ
περισσότερο και πολύ πιο σύντοµα ο Θεός. Μπορεί
να κάνω βόλτες µε το κοµποσχοίνι µου στο χέρι,
φωνάζοντας η µη φωνάζοντας, για να ξεπεράσω την
αδυναµία µου, να ξεπεράσω τον ύπνο µου. Μπορεί
να εργάζοµαι, για να διαλύσω την ακηδία µου.

Ε Ν ∆ Ο Ν

Απόσπασµα από οµιλία
του Αρχιµανδρίτου Αιµιλιανού Σιµωνοπετρίτου
Μπορεί να ανεβοκατεβαίνω επάνω στο βουνό ή να
κουβαλάω πέτρες, για να νικήσω την ασθένεια της
σαρκός µου, διότι το πνεύµα µπορεί να γίνει
πρόθυµο, αλλά η σάρξ συνεχίζει να έχει την ασθένειά
της.
Μπορεί να έχω οιανδήποτε στάση και οιονδήποτε
τρόπο. Αυτό που θα πρέπει όµως να νοιώσω µέσα
µου είναι, ότι βγαίνει αυτή η εκ βαθέων κραυγή,
για να το ακούσει κάποτε ο Θεός.
Πολλές φορές φωνάζω «πάτερ Θεόκτιστεεε !...πάτερ
Θεόκτιστε !...» και µετά από πέντε, δέκα, είκοσι
φορές, µπορεί να µε ακούσει εκείνος, που είναι πίσω
από κανένα βραχάκι ή που µπορεί να προσεύχεται
την ώρα εκείνη ή να τραγουδάει ή να ψάλλει και να
µην ακούει την δική µου φωνή.
Θα πρέπει να τον ξυπνήσω, όπως έκανε ο Απόστολος
που πήγε εις τον Κύριον «Κύριε, καθεύδεις ;»του
λέγει «δεν βλέπεις τι τρικυµία έχει εδώ;»Και
σηκώνεται- που δεν κοιµόταν ο Χριστός- και του
λέγει «Ησύχασε» και µόλις είπε «σιώπα, πεφίµωσο»
στην θάλασσα , αµέσως σταµάτησε όλη εκείνη η
λαίλαπα της θαλάσσης. Θα πρέπει, λοιπόν - πως σου
φαίνεται ότι φεύγει η οροφή από τις φωνές τις πολλές
ή πάει να σχισθεί το στήθος σου, όταν από µέσα σου
βγαίνει µια εναγώνια κραυγή - κάτι τέτοιο να γίνει
στην προσευχή µας, για να µας ακούσει ο Θεός. Το
θέλει αυτό.
Μα δεν µας ακούει ο Θεός διαφορετικά ή δεν
ξεύρει ο Θεός τι χρειαζόµαστε ; Βεβαίως ! Αλλά το
κάνει αυτό ο Θεός, αφ’ ενός µεν δια να του
εκφράσοµε ηµείς τον πόθο µας και να είναι κάτι το
δικό µας και δεύτερον, να συνειδητοποιήσοµε την
ανάγκη µας και την γύµνια µας και εκ τρίτου, για
να µάθοµε να τον ζητάµε. ∆ιότι, αν µας δοθεί ο
Θεός αµέσως, προτού εµείς κάνοµε όλα αυτά που
λέµε και τα βιώσοµε, όπως εύκολα τον κερδίζοµε,
έτσι εύκολα θα τον πετάξοµε, διότι δεν θα
καταλάβοµε την αξία την οποίαν έχει.
Αν ο πατέρας σου σου δίδει εκατοµµύρια, τα πετάς
µέσα στους δρόµους. Αν χύσεις τον ιδρώτα σου
όµως, για να πάρεις τελικώς πενήντα δραχµές την
ηµέρα µε όλη σου την δουλειά, θα δεις πως θα κάνεις
τότε οικονοµίες και θα νοιώθης τι σηµαίνει χρήµα .
∆εν το σκορπίζεις εύκολα.
Έτσι ακριβώς, για να µη σκορπίσοµε µέσα στους
ανέµους τον Θεόν, γι αυτό ο Θεός θέλει να τον
νοιώσοµε προηγουµένως, µ’ αυτήν την δυνατή
αγωνία της εκ βαθέων κραυγής , την οποίαν
βγάζοµε.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

ΑΓΕΡΙ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΥ
Να προσεύχεσαι µε το ταπεινό και άκακο
φρόνηµα του νηπίου
Όταν παρασταθείς ενώπιον του Θεού να
προσευχηθείς, έτσι να θεωρείς τον εαυτό σου.
Σαν το µυρµήγκι, και σαν τα ερπετά τη γης, και σαν
βδέλλα, και ταπεινό σαν το παιδάκι που ψελλίζει. Να
µην πεις στο Θεό λόγια που προδίδουν τις γνώσεις
σου, αλλά να τον πλησιάσεις, και να σταθείς ενώπιόν
του µε το ταπεινό και άκακο φρόνηµα του νηπίου, για
να αξιωθείς να προστατευθείς και να καθοδηγηθείς
από την πατρική εκείνη πρόνοια, που έχει ο πατέρας
για τα παιδάκια του. Γιατί έχει λεχθεί ότι «ο Κύριος
φυλάσσει τα νήπια» (Ψ. 114, 6).

Η ταπεινή και επίµονη προσευχή ελκύει τη
βοήθεια και τα χαρίσµατα του Θεού
Όταν ένας άνθρωπος καταλάβει ότι του λείπει η θεία
βοήθεια, κάνει πολλές προσευχές. Και όσο τις
αυξάνει, τόσο ταπεινώνεται η καρδιά του. ∆ιότι
όποιος ικετεύει και ζητάει, δεν µπορεί παρά να
ταπεινωθεί, και ο Θεός µια τέτοια καρδιά,
«συντριµµένη και ταπεινωµένη, δε θα την
περιφρονήσει» (Ψ. 50, 19). Όσο η καρδιά δεν
ταπεινώνεται, δεν µπορεί να πάψει να τριγυρνάει
σκόρπια εδώ και κει. Η ταπείνωση συµµαζεύει την
καρδιά. Και όταν ταπεινωθεί ο άνθρωπος, αµέσως τον
κυκλώνει το θείο έλεος, και τότε η καρδιά αισθάνεται
τη βοήθεια του Θεού, γιατί νιώθει µέσα της να
κινείται µια δύναµη που τη στηρίζει, και τότε είναι
που η καρδιά γεµίζει εµπιστοσύνη στο Θεό. Και απ’
αυτό καταλαβαίνει ο άνθρωπος ότι η προσευχή είναι
ένα φυσικό καταφύγιο βοήθειας, και πηγή σωτηρίας,
και θησαυρός ακλόνητος πίστης, και λιµάνι που σώζει
από την τρικυµία, και φως στους σκοτισµένους, και
στήριγµα για του αρρώστους, και σκέπη την ώρα των
πειρασµών, και βοήθεια στην ένταση της αρρώστιας,
και ασπίδα που σώζει από τους ακοντισµούς στον
αόρατο πόλεµο, και βέλος αιχµηρό κατά των
δαιµόνων. Με δυο λόγια ο άνθρωπος µε την προσευχή
αποκτά όσα τα αγαθά που ανέφερα. Και καθώς
εντρυφά στην προσευχή, η καρδιά του χαίρει και
αγαλλεται από την εµπιστοσύνη της στο Θεό, και δε
µένει πια, όπως πρώτα, χλιαρή, να λέει λόγια χωρίς
νόηµα. Όταν ο άνθρωπος καταλάβει πολύ καλά αυτά
που είπα, τότε θα αποκτήσει αληθινή προσευχή στην
ψυχή, που θα την έχει σαν θησαυρό. Και τότε είναι
που, από την πολλή τους ευφροσύνη, η συµβατική
του προσευχή θα αλλάξει και θα γίνει έντονη
ευχαριστία δοξολογία. Έτσι, καταλαβαίνουµε τί
σηµαίνει ότι «η προσευχή είναι χαρά, που στέλνει την
ευχαριστία της στο Θεό». Όταν φτάσει σ’ αυτό το
σηµείο ο άνθρωπος, δεν προσεύχεται πια µε κόπο και
µόχθο, όπως πρωτύτερα που δεν είχε αυτή τη χάρη.

Σελίδα 27

Λόγοι του Αγίου Ισαάκ του Σύρου
Αλλά µε χαρούµενη καρδιά και µε θαυµασµό για τα
µυστήρια του Θεού, αναβρύει συνεχώς ευχαριστίες
άρρητες και βάζει µετάνοιες. Και από τη µεγάλη του
συγκίνηση φτάνει στη γνώση του Θεού, και θαυµάζει,
και εκπλήσσεται για τη χάρη που του δίνει ο Θεός, και
τότε, ξαφνικά, υψώνει τη φωνή του υµνολογώντας και
δοξάζοντας και ευχαριστώντας το Θεό. Και η γλώσσα
του τότε κινείται γεµάτη έκπληξη. Όλα αυτά τα αγαθά,
που ανέφερα, έρχονται στον άνθρωπο, αν
συναισθανθεί την πνευµατική του φτώχεια και
αδυναµία. Γιατί τότε, από τη µεγάλη επιθυµία που έχει
να τον βοηθήσει ο Θεός, έρχεται κοντά του µε επίµονη
προσευχή. Και όσο πλησιάζει το Θεό µε πόθο, τόσο
και ο Θεός έρχεται κοντά του δίνοντάς του χαρίσµατα.
Και δε θα πάρει τη χάρη του από τον άνθρωπο, όσο
αυτός µένει στην αληθινή ταπείνωση. Όπως η χήρα
του ευαγγελίου, η οποία τρέχει πίσω από το δικαστή
κράζοντας συνέχεια να αποδώσει το δίκαιο και να τη
γλιτώσει από τον αντίδικο. Κάπως έτσι και ο
εύσπλαχνος Θεός: κάνει που δεν ακούει, και
αναβάλλει να δώσει τα χαρίσµατα του στον άνθρωπο,
για να γίνει αυτό αιτία να έρθει πιο κοντά του και,
εξαιτίας που τον έχει ανάγκη, να παραµείνει κοντά του
και να ωφελείται πνευµατικά. Και κάποια αιτήµατα,
βέβαια, ο Θεός τα ικανοποιεί αµέσως, εκείνα δηλαδή
που είναι αναγκαία για τη σωτηρία του ανθρώπου,
άλλα αιτήµατα όµως δεν τα ικανοποιεί. Και όταν ο
δαίµονας µας καίει και παρακαλούµε το Θεό, έρχεται
η θεία χάρη και αποδιώχνει το καυτερό, ενώ σε άλλες
περιπτώσεις επιτρέπει τις θλίψεις και τον πόνο, για να
γίνουν αυτά αιτία να προσεγγίσουµε, όπως είπα, το
Θεό, και για να διαπαιδαγωγηθούµε και να
αποκτήσουµε πείρα για τους αγώνες µας στους
πειρασµούς.

Ο κόπος και ο αγώνας στην προσευχή µπορεί
να φέρει πνευµατική αλλοίωση
Πολλές φορές βρίσκεται ο άνθρωπος να προσεύχεται
κυρτωµένος και γονυκλινής, κα έχοντας απλωµένα τα
χέρια το στον ουρανό, και ατενίζοντας στο σταυρό του
Χριστού, και µαζεύοντας το νου του στην προσευχή.
Ενώ λοιπόν ο άνθρωπος παρακαλεί το Θεό µε δάκρυα
και κατάνυξη, ξαφνικά µια πηγή αναβλύζει µέσα στην
καρδιά του µε άφατη γλυκύτητα, οπότε παραλύουν τα
µέλη του σώµατός του, και δε βλέπει τίποτε γύρω του,
και σκύβει το πρόσωπό του προς τη γη. Όµως οι
έννοιες και οι λογισµοί του εναλλάσσονται, ώστε να
µην µπορεί να κάνει µετάνοιες από την πολλή χαρά,
που διαπερνάει όλο το σώµα του. Πρόσεχε λοιπόν,
άνθρωπέ µου, αυτά που διαβάζεις. Γιατί, αν δεν
αγωνισθείς, δε θα βρεις αυτά τα ουράνια αγαθά. Και
αν δεν κρούσεις τη θύρα δυνατά και επίµονα και δεν
αγρυπνήσεις απέξω, περιµένοντας ν’ ανοίξει, δεν
πρόκειται να εισακουσθείς.

Σελίδα 28

Ε Ν ∆ Ο Ν

Το κοµποσχοίνι
Είναι µία σειρά από κόµπους κατασκευασµένους
από νήµα ως επί το πλείστον µάλλινο .
Το βρίσκουµε όµως κατασκευασµένο και από νήµα
βαµβακερό , µεταξωτό , νάιλον , ασηµένιο ή χρυσό
και σε διάφορους χρωµατισµούς.
Ο κάθε κόµπος πλέκεται µε ειδικό τρόπο διδαγµένο
από Άγγελο Κυρίου από αρχαιοτάτων χρόνων .
Πλέκεται δε σταυροειδώς και αποτελείται από
εννέα σταυρούς .
Από τα αρχαία χρόνια οι Χριστιανοί και έπειτα οι
µοναχοί , ήθελαν να έχουν κάποιο µέτρο στις
προσευχές που έκαναν , είτε κατά την νύχτα , είτε
κατά την ηµέρα , για να έχουν την ευκαιρία να
ασχολούνται και σε άλλες πνευµατικές µελέτες ,
αλλά και σε υλικές για το σώµα φροντίδες .
Οι προσευχές εκείνων ήταν αποσπάσµατα από την
Αγία Γραφή , Παλαιά και Καινή , περισσότερο
όµως από το ψαλτήριο , το οποίον αποτελούσε το
κυριότερον και το πλείστον µέρος των Ιερών
Ακολουθιών , αλλά και το συνεχές εντρύφηµα
όλων των χριστιανών και µοναχών .
Βλέπουµε στους βίους των Οσίων και Πατέρων
ηµών , ότι τόσο για τον Εσπερινό , όσο και για τον
Όρθρο έλεγαν τους δώδεκα ψαλµούς . Στις
επισκέψεις τις οποίες πήγαιναν όρθιοι έλεγαν το
«Πάτερ ηµών...» και ύστερα ξεκινούσαν την
συνοµιλία , το ίδιο συνέβαινε και στο τέλος της
επισκέψεως , όταν ήθελαν να αναχωρήσουν .
Μετέπειτα οι µοναχοί , οι Άγιοι Πατέρες εκείνοι ,
πήραν από το Ιερό Ευαγγέλιο και τον Απόστολο
Παύλο τις λέξεις εκείνες και σχηµάτισαν την
σύντοµη αλλά µεγαλοδύναµη ευχή - Κύριε Ιησού
Χριστέ Υιέ Θεού , ελεησόν µε - . Από τον
Απόστολο Παύλο , πήραν τις πρώτες δύο : «οὐδεὶς
δύναται εἰπεῖν Κύριον Ἰησοῦν εἰ µὴ ἐν Πνεύµατι
Ἁγίῳ.» ( Α΄ Κορ. ιβ΄ 3 ) . Και τις υπόλοιπες από
την οµολογία του Αποστόλου Πέτρου : «σὺ εἶ ὁ
Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ ...» ( Ματθ. ιστ΄ 16 ) .
Με αυτή την ευχή ασχολούνταν όλοι τότε οι
µοναχοί , τόσον στις ακολουθίες της νυκτός , όσον
και της ηµέρας, αλλά και στο εργόχειρο καθήµενοι,
τρώγοντας , πίνοντας , οδοιπορούντες ή σε
οτιδήποτε άλλο ήταν ενασχολούµενοι .
Ακόµη και στον ύπνο τους έβλεπαν ότι έλεγαν την
ευχή , ξυπνούσαν και την συνέχιζαν . Αλλά και στις
µετάνοιες ( γονυκλισίες ) έλεγαν σε κάθε µία
µετάνοια αυτήν την ευχή και για να έχουν µέτρο
και σε αυτήν την άσκηση µάζευαν πολλά
λιθαράκια , τα έβαζαν στο δεξιό µέρος και
κάνοντας µια γονυκλισία , έπαιρναν ένα λιθαράκι
και το έβαζαν στο αριστερό , ώσπου να τελειώσουν
αν ήταν εκατό , διακόσιες ή τριακόσιες ή όσες
ήθελαν να κάνουν . Πλησιάζοντας τότε ο

πολυµήχανος διάβολος , έπαιρνε λιθαράκια από τα
µετρηµένα , για τις γενόµενες µετάνοιες και τα έβαζε στο
δεξιό µέρος , δηλαδή στα µη µετρηµένα λιθαράκια.
Έτσι κοπίαζαν υπερβολικά , κουράζονταν και
θλιβόντουσαν , µη γνωρίζοντας τι πρέπει να πράξουν .
Ένας από τους ασκητές εκείνους πήρε τότε ένα σχοινί ,
έδεσε σε αυτό µερικούς κόµπους και µε αυτό άρχισε να
µετρά τις µετάνοιες . Αλλά και αυτούς τους κόµπους ο
πονηρός δαίµων τους διέλυσε και εξαφάνισε το σχοινί .
Ευρισκόµενος τότε αυτός ο ασκητής σε θλίψη και
αδηµονία και παρακαλώντας τον Θεό όπως τον οδηγήσει
τι να πράξει , βλέπει την επόµενη νύκτα στον ύπνο του
Άγγελο Κυρίου , ο οποίος κρατούσε στο αριστερό του χέρι
κοµβοσχοίνιον ( το γνωστό µας κοµποσχοίνι ) , το
τραβούσε µε τον αντίχειρα του αριστερού του χεριού και
µε το δεξιό του έκανε Σταυρούς , δηλαδή το σηµείο του
Σταυρού επάνω στο σώµα του , όπως και εµείς το
κάνουµε . Ύστερα , τραβούσε το κοµποσχοίνι και δεν
έκανε σταυρούς µόνο προσευχόταν . Μετά άρχισε να
κάνει µετάνοιες - γονυκλισίες και να τις µετρά µε το
κοµποσχοίνι που κρατούσε στο αριστερό του χέρι , κάθε
κόµπο και µία µετάνοια .
Έδωσε το κοµποσχοίνι αυτό ο Άγγελος στον ασκητή και
παίρνοντας στα χέρια του νήµα λέγει : Τώρα θα σου δείξω
πώς να πλέκεις το κοµποσχοίνι , το οποίον ποτέ δεν θα
µπορέσει να το χαλάσει ο πονηρός δαίµων και του έδειξε
πώς να το πλέκει , σταυρωτά , από εννέα Σταυρούς
αποτελούµενους ο κάθε κόµπος (καθώς εννέα είναι τα
Αγγελικά Τάγµατα ) και το άφησε ατελείωτο αυτό το
κοµποσχοίνι .
Όταν ξύπνησε ο ασκητής βρήκε στα χέρια του τα δύο
κοµποσχοίνια , το τελειωµένο µε το οποίο ο Άγγελος
έκανε την προσευχή , τους Σταυρούς και τις µετάνοιες και
το ατελείωτο . Συνέχισε ο ασκητής και τελείωσε το
κοµποσχοίνι εκείνο , όπως τον δίδαξε ο Άγγελος . Έκανε
και άλλα , εδίδαξε και τους άλλους µοναχούς και έκτοτε
επικράτησε να γίνεται αυτό το Άγιο, το Αγγελοδίδακτο
κοµποσχοίνι .

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 29

Λόγοι Αγίου Ιωάννου του ∆αµασκηνού
Περί της του Κυρίου προσευχής
Προσευχή είναι η ανάβαση του νου προς το Θεό ή η
ζήτηση από το Θεό των αναγκαίων.
Πώς, λοιπόν, ο Κύριος προσευχόταν για το Λάζαρο ή
στην περίπτωση του πάθους του;
∆ιότι ο άγιος νους του δεν είχε ανάγκη ν’ ανέβει προς
το Θεό, εφόσον ήταν υποστατικά ενωµένος µε το Θεό
Λόγο, ούτε χρειαζόταν να ζητήσει κάτι –διότι ο Χριστός
είναι ένας– · προσευχόταν όµως, επειδή έκανε δικό
του το δικό µας πρόσωπο και προσάρµοζε τον εαυτό
του στο δικό µας τύπο · γινόταν για µας παράδειγµα
και µας δίδασκε να ζητάµε από το Θεό και ν’
απευθυνόµαστε σ’ αυτόν · και µε τον άγιο νου του
µας έδειχνε το δρόµο για την ανάβαση µας προς το
Θεό.
Όπως, δηλαδή, υπέµεινε τα πάθη χαρίζοντας σε µας
την νίκη εναντίον τους, κατά παρόµοιο τρόπο και
προσεύχεται, ανοίγοντας, όπως είπα, το δρόµο για την
ανάβασή µας προς το Θεό · πλήρωσε για χάρη µας
κάθε χρέος, όπως είπε στον Ιωάννη, και µας
συµφιλίωσε µε τον Πατέρα του, τον οποίο τιµά και
προβάλλει ως αρχή και αίτιο του εαυτού του, και
δείχνει ότι δεν είναι αντίθετός του.
∆ιότι, όταν έλεγε στο Λάζαρο:
«Πατέρα µου, σ’ ευχαριστώ που µε άκουσες. Εγώ
βέβαια γνώριζα ότι πάντοτε µ’ ακούς, αλλά το είπα για
τον λαό που παρίσταται, ώστε να γνωρίζουν ότι είµαι ο
απεσταλµένος σου »· µ’ αυτά τα λόγια δεν καθιστούσε
ολοφάνερο ότι αυτά τα είπε, επειδή τιµούσε τον Πατέρα
του ως αρχή και αιτία της υπάρξεώς του και επειδή
ήθελε να δείξει ότι δεν είναι αντίθετος µε το Θεό;
Και όταν έλεγε: «Πατέρα µου, εάν είναι δυνατόν, ας µη
δοκιµάσω αυτό το ποτήρι · όµως ας µη γίνει όπως εγώ
θέλω, αλλά όπως εσύ θέλεις», δεν είναι ολοφάνερο ότι
µας διδάσκει στους πειρασµούς να ζητάµε βοήθεια
µόνο από το Θεό και να προτιµάµε το θείο θέληµα
από το δικό µας;
∆εν δείχνει ακόµη ότι πράγµατι έκανε δικά του τα
γνωρίσµατα της φύσεώς µας και ότι αληθινά απέκτησε
δύο φυσικά θελήµατα και αντίστοιχα των φύσεών του,
αλλά όχι αντίθετα;
«Πατέρα µου, εάν είναι δυνατόν», λέει · το λέει σαν
οµοούσιος, όχι επειδή έχει άγνοια –διότι τί είναι
αδύνατο στο Θεό;–, αλλά µας παιδαγωγεί να
προτιµάµε το θείο και όχι το δικό µας θέληµα · διότι
αδύνατο είναι µόνον ό,τι ο Θεός δεν θέλει, και ούτε
το επιτρέπει. «Όµως, ας µη γίνει όπως εγώ θέλω, αλλά
όπως εσύ» · ως Θεός, δηλαδή, έχει τον ίδιο το σκοπό

Κοπιώδης είναι ο αγών διά την προσευχήν .
Εναλλάσονται αι καταστάσεις του πνεύµατος
ηµών : Ενίοτε η προσευχή ρέει εν ηµίν ως
ισχυρός ποταµός , άλλοτε δε η καρδία αποβαίνει
απεξηραµµένη . Ας είναι όµως πάσα η ύφεσις της
ευχητικής δυνάµεως κατά το δυνατόν βραχεία .
Προσευχή σηµαίνει πολλάκις να οµολογώµεν εις
τον Θεόν την αθλίαν ηµών κατάστασιν :
αδυναµίαν , ακηδίαν , αµφιβολίας , φόβους ,
λύπην , απόγνωσιν , εν ενί λόγω , παν ότι
σενδέεται µετά των συνθηκών της υπάρξεως
ηµών .
Να οµολογώµεν , µη επιζητούντες καλλιεπείς
εκφράσεις , ουδέ εισέτι λογικόν ειρµόν…
Συχνάκις ο τρόπος ούτος στροφής προς τον Θεόν
αποβαίνει η αρχή της προσευχής - διαλόγου .
Όταν προσευχόµαστε εν ησύχω και ερήµω τόπω ,
τότε συχνάκις όλοι οι µάταιοι λογισµοί
συγκεντρούνται επιµόνος πέριξ του νοός ,
αποσπώντες την προσοχή ηµών από της της
καρδίας . Η προσευχή φαίνεται άκαρπος , διότι ο
νούς δεν µετέχει εις την επίκλησιν του Ονόµατος
του Ιησού και µόνον τα χείλη προφέρουν
µηχανικώς τους λόγους . Όταν δε λαµβάνει πέρας η
προσευχή , τότε συνήθως οι λογισµοί
αποµακρύνονται και ηµείς επανευρίσκουµεν την
γαλήνη ηµών . Εν τω ανιαρώ τούτο φαινοµένω
υπάρχει εν τούτοις νόηµα : ∆ια της επικλήσεως
του Θείου Ονόµατος θέτοµεν εις κίνησιν παν το
κεκρυµµένον εντός ηµών . Η προσευχή οµοιάζει
προς δέσµην ακτινών φωτός , ήτις πίπτει εις τον
σκοτεινόν τόπον της εσωτερικής ηµών ζωής και
αποκαλύπτει , οποία πάθη και προσκολλήσεις
εφωλεύουν εντός ηµών .
Αρχιµανδρίτης Σωφρόνιος (Σαχάρωφ)
µε τον Πατέρα, ενώ ως άνθρωπος παρουσιάζει µε
την ανθρώπινη φύση του το ανθρώπινο θέληµα ·
διότι αυτό (το ανθρώπινο θέληµα) ζητεί από τη
φύση του ν’ αποφύγει το θάνατο.
Η φράση πάλι «Θεέ µου, Θεέ µου ,γιατί µε
εγκατέλειψες;» δείχνει ότι έκανε δικό του το δικό µας
πρόσωπο. ∆ιότι, ούτε ο Πατέρας είναι Θεός του, εκτός
εάν συγκαταλεχθεί µεταξύ µας, αφού πρώτα αυτό που
βλέπουµε χωριστεί από το νόηµα του µε αµυδρές
φαντασίες του νου · ούτε πάλι εκείνος αποχωρίστηκε
από τη θεότητά του, αλλά εµείς ήµασταν οι
εγκαταλειµµένοι και περιφρονηµένοι.
Εποµένως, έκανε αυτή την προσευχή διότι έκανε
δική του τη φύση µας.

Σελίδα 30

Ε Ν ∆ Ο Ν

Λόγοι του Αγίου Νικοδήµου του Αγιορείτου

Αθωνικη ευωδια
Ε ΥΩ∆ΙΑ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟ ΤΟΝ
Π ΟΛΕΜΟ

Α ΟΡΑΤΟ

Ἡ προσευχὴ ποὺ γίνεται διὰ µέσου µελέτης καὶ
θεωρίας.
Ἐπειδὴ καὶ ἡ διάνοια µὲ τὴν ὁποία ὁ νοῦς θεωρητικὰ
µεταβαίνει ἀπὸ ἕνα νόηµα σὲ ἄλλο καὶ κάνει τοὺς
συλλογισµούς του ὁνοµάζεται λόγος διανοητικός, γι᾿
αὐτὸ καὶ ἡ θεωρία καὶ µελέτη ὅταν γίνεται µὲ τὸν
παρόµοιο διανοητικὸ λόγο στὰ θεῖα καὶ πνευµατικὰ
νοήµατα, θεωρεῖται ὡς προσευχή ἀπὸ τοὺς πατέρες ,
καὶ ὅταν στὸ τέλος τῆς παρόµοιας µελέτης ζητήσουµε
ἀπὸ τὸν Θεὸ νὰ µᾶς δώσῃ κάποια χάρι καὶ ἀρετὴ ποὺ
ἐπιθυµοῦµε, µὲ τὴν δύναµι τῶν νοηµάτων ἐκείνων ποὺ
µελετήσαµε. Γιατὶ κατὰ κάποιον τρόπο ἡ µεταβατικὴ
ἐκείνη κίνησις τοῦ νοῦ καὶ θεωρία καὶ µάλιστα αὐτὴ
ποὺ γίνεται µὲ κάποια κατάνυξι καὶ µὲ τὰ θεοφιλῆ
πάθη τῆς καρδιᾶς, εἶναι νοητὴ φωνὴ καὶ προσευχή, τὴν
ὁποία εισακούει ὁ Κύριος, ποὺ εἶναι ὁ πρῶτος Νοῦς
καὶ ποιητῆς τῶν νόων. Γι᾿ αὐτὸ καὶ σύ, θέλοντας νὰ
προσευχηθῇς γιὰ κάποιο διάστηµα χρονικό, γιὰ
παράδειγµα γιὰ µισὴ ὥρα ἢ γιὰ µία ἢ καὶ περισσότερη
ὥρα, µπορεῖς νὰ προσθέσῃς στὴν προσευχή σου καὶ
µιὰ µελέτη πνευµατική, ὅπως ἡ ζωὴ καὶ τὸ πάθος τοῦ
Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀναφέροντας καὶ καταθέτοντας
πάντοτε τὶς πράξεις του στὴν ἀρετὴ ἐκείνη ποὺ ἐσὺ
ζητεῖς καὶ ἐπιθυµεῖς· ὅπως, γιὰ παράδειγµα, ἂν
ἐπιθυµῇς καὶ θέλῃς νὰ λάβης τὴν ἀρετὴ τῆς ὑποµονῆς,
θὰ µελετήσῃς κάπως τὸ Μυστήριο τῆς Μαστιγώσεως
καὶ τοῦ δαρµοῦ τοῦ Κυρίου µὲ τὸν ἑξῆς τρόπο:

αἰσθάνωνται ὅσο τὸ δυνατὸν πιὸ ζωντανὰ τὶς
πικρότατες ἀνησυχίες καὶ τὰ σκληρὰ βάσανα ποὺ
ὑπέφερε ὁ Ἀγαπητός σου ∆εσπότης σε ὅλα τὰ µέρη
τοῦ ἁγιωτάτου Σώµατός του, καὶ σὲ ὅλα µαζί· καὶ
στὴ συνέχεια, θὰ σοῦ δώσουν τὴν διάθεσι νὰ
ἀποκτήσῃς τὴν ὑποµονή. Μετὰ ἀπὸ τὶς ἐξωτερικὲς
πληγὲς τοῦ Σώµατος, πέρασε στὴν ἁγιωτάτη Ψυχή
του καὶ σκέψου, ὅσο µπορεῖς καὶ ὅσο µπορεῖ νὰ
χωρέσῃ ὁ νοῦς σου, τὴν ὑποµονὴ καὶ τὴν πραότητα
µὲ τὶς ὁποῖες ὑπέφερε τόσες θλίψεις, χωρὶς νὰ
χορτάση ποτὲ τὴν δίψα ποὺ εἶχε γιὰ νὰ ὑποφέρῃ
περισσότερα καὶ µεγαλύτερα βάσανα γιὰ τὴν δόξα
τοῦ Πατρός του καὶ γιὰ τὴν δική σου εὐεργεσία.
Κατόπιν σκέψου ὅτι ὁ ἴδιος φλέγεται ἀπὸ µία
ζωντανὴ ἐπιθυµία στὸ νὰ θέλῃς καὶ σὺ νὰ ὑποφέρῃς
το βάσανο ποὺ ἔχεις· καὶ ὅτι παρακαλεῖ τὸν Πατέρα
του, γιὰ νὰ δώσῃ καὶ σὲ σένα τὴν χάρι, γιὰ νὰ
σηκώσῃς µὲ ὑποµονὴ τὸν σταυρὸ καὶ τὴν θλῖψι ποὺ
βασανίζει ἐσένα καὶ κάθε ἄλλον ἄνθρωπο. Ἔτσι γι᾿
αὐτὲς τὶς µελέτες καὶ τὶς θεωρίες, θέλησε καὶ σὺ νὰ
ὑποφέρῃς µὲ µία καρδιὰ ὑποµονετικὴ τὸ κάθε τί.
Καὶ κατόπιν, στρέφοντας τὸ νοῦ σου στὸν οὐράνιο
Πατέρα, εὐχαρίστησέ τον ποὺ µόνον γιὰ τὴν δική
σου ἀγάπη ἔστειλε στὸν κόσµο τὸν Μονογενῆ του
Υἱό, νὰ ὑποφέρῃ τόσα σκληρὰ βάσανα καὶ
παρακαλεῖ συνέχεια γιὰ σένα· ἔπειτα ζήτησέ του τὴν
ἀρετὴ τῆς ὑποµονῆς µὲ τὴν δύναµι τῶν ἔργων καὶ
παρακλήσεων τοῦ Υἱοῦ του.
Ἄλλος τρόπος προσευχῆς διὰ µέσου µελέτης

∆´) Ὅτι τὸ σῶµα του παρέµεινε καταπληγωµένο καὶ
καταξεσχισµένο ἀπὸ τὶς µαστιγώσεις καὶ τοὺς δαρµούς,
καὶ ἔτσι σὰν ποτάµι ἔτρεξε κατὰ γῆς τὸ θεϊκό του
Αἷµα.

Μπορεῖς ἀκόµη νὰ προσευχηθῇς καὶ µὲ τὸν τρόπο
αὐτὸν καὶ νὰ µελετήσῃς πάνω στὰ ἴδια τὰ πάθη τοῦ
Κυρίου, γιὰ νὰ λάβης τὸ αἴτηµά σου. Γιὰ
παράδειγµα· ἀφοῦ µὲ προσοχὴ συλλογισθῇς τὰ πάθη
τοῦ Κυρίου µας καὶ µὲ τὸν λογισµό σου δῇς τὴν
προθυµία τῆς καρδιᾶς του µὲ τὴν ὁποία τὰ ὑπέφερε,
ὅπως εἴπαµε παραπάνω, ἀπὸ τὸ µέγεθος τῶν
βασάνων καὶ τὴν ὑποµονή του, θὰ περάσης σὲ
ἄλλους δυὸ στοχασµούς: Ὁ ἕνας εἶναι τῆς
ἀξιοµισθίας του, δηλαδὴ τῶν ἀµέτρητων µισθῶν ποὺ
ὁ Ἰησοῦς ἔγινε αἴτιος τόσο στὸν ἑαυτό του, ὡς
ἄνθρωπος, ὅσο καὶ σὲ ὅλο τὸ ἀνθρώπινο γένος, γι᾿
αὐτὰ τὰ πάθη καὶ τὴν ὑποµονή του. Καὶ ὁ ἄλλος
εἶναι τῆς χαρᾶς καὶ τῆς δόξας τοῦ Πατρός του, τὴν
ὁποία ἔλαβε γιὰ τὴν τέλεια ὑποταγὴ τοῦ Υἱοῦ του
ποὺ ὑπέφερε τὰ πάθη αὐτά.

Ε´) Ὅτι οἱ δαρµοί, προστιθέµενοι ὁ ἕνας στὸν ἄλλο καὶ
στὸν ἴδιο τόπο, τὸν καταξέσχισαν καὶ ἔτσι
χειροτέρεψαν καὶ ἐρεθίσθηκαν περισσότερο οἱ πληγές
του, ποὺ προηγουµένως ὑπῆρχαν στὰ Ἄχραντα Μέλη
του .
Αὐτὲς οἱ µελέτες ἢ καὶ ἄλλες παρόµοιες κατὰ πρώτον
θὰ κάνουν τὶς ἐσωτερικὲς διαθέσεις τῆς ψυχῆς σου νὰ

Αὐτὰ τὰ δυὸ παρουσιάζοντάς τα στὴν Θεία του
Μεγαλειότητα θὰ ζητήσῃς ἐξ αἰτίας τῆς δυνάµεως
αὐτῶν τὴν χάρι ἢ καὶ τὴν ἀρετὴ ποὺ ἐπιθυµεῖς. Καὶ
αὐτὸ µπορεῖς νὰ τὸ κάµνῃς ὄχι µόνο σε κάθε εἶδος
τῶν παθῶν τοῦ Κυρίου, ἀλλὰ καὶ σὲ κάθε ἄλλη
µερικὴ πρᾶξι, ἐσωτερικὴ καὶ ἐξωτερική, ποὺ ἔκανε
αὐτὸς σὲ ὅλη του τὴ ζωή.

Α´) Ὅτι µετὰ τὴν ἐντολὴ τοῦ Πιλάτου στάθηκε ὁ
Κυριός µας στὸν καθωρισµένο τόπο κατασυρµένος ἀπὸ
τοὺς ὑπηρέτες τῆς ἀδικίας µὲ κραυγὲς καὶ ἐµπαιγµοὺς
γιὰ νὰ τὸν µαστιγώσουν και να τον δείρουν.
Β´) Ὅτι παρέµεινε γυµνωµένος ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ ἦσαν
πολὺ λυσσασµένοι καὶ ἔµειναν οἱ καθαρώτατες αὐτὲς
Σάρκες ὁλόγυµνες καὶ ἀσκέπαστες.
Γ´) Ὅτι τὰ χέρια του ποὺ δὲν ἔφταιξαν ποτέ,
σφίχθηκαν µὲ σκληρὸ σχοινὶ καὶ παρέµειναν δεµένα
στὸ στῦλο.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 31

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ ιουνιου
Πρόγραµµα Ιερών Λειτουργιών
µηνός Ιουνίου 2007 πλήν Σαββάτου και Κυριακής
Πέµπτη 28/06/2007
Παραµονή της εορτής των Πρωτοκορυφαίων
Αποστόλων Πέτρου και Παύλου,
θα τελεστεί Ιερά αγρυπνία (εσπερινός, Παράκληση,
Όρθρος και Θεία Λειτουργία )
Έναρξη Αγρυπνίας 21 : 00 και λήξη 01 : 00

Ἐλθὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς εἰς τὰ µέρη Καισαρείας τῆς
Φιλίππου ἠρώτα τοὺς µαθητὰς αὐτοῦ λέγων·
τίνα µε λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ
ἀνθρώπου; οἱ δὲ εἶπον· οἱ µὲν Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν,
ἄλλοι δὲ Ἠλίαν, ἕτεροι δὲ Ἱερεµίαν ἢ ἕνα τῶν
προφητῶν.
λέγει αὐτοῖς· ὑµεῖς δὲ τίνα µε λέγετε εἶναι;
ἀποκριθεὶς δὲ Σίµων Πέτρος εἶπε· σὺ εἶ ὁ Χριστὸς
ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος.
καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· µακάριος εἶ,
Σίµων Βαριωνᾶ, ὅτι σὰρξ καὶ αἷµα οὐκ ἀπεκάλυψέ
σοι, ἀλλ' ὁ πατήρ µου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. κἀγὼ δέ σοι
λέγω ὅτι σὺ εἶ Πέτρος, καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ
οἰκοδοµήσω µου τὴν ἐκκλησίαν, καὶ πύλαι ᾅδου οὐ
κατισχύσουσιν αὐτῆς.καὶ δώσω σοι τὰς κλεῖς τῆς
βασιλείας τῶν οὐρανῶν, καὶ ὃ ἐὰν δήσῃς ἐπὶ τῆς
γῆς, ἔσται δεδεµένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὃ ἐὰν
λύσῃς ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυµένον ἐν τοῖς
οὐρανοῖς.
Ματθ. ιστ΄ 13 - 19
Να προσευχόµαστε για τους κεκοιµηµένους
Ο καθένας από εµάς που επιθυµεί να εκφράσει την
αγάπη του για τους νεκρούς και να τους βοηθήσει
ουσιαστικά , µπορεί να το επιτύχει προσευχόµενος
υπέρ των ψυχών τους και ειδικότερα µνηµονεύοντας
αυτούς στη Θεία Λειτουργία , όταν οι µερίδες που
αποκόπτονται για ζώντες και νεκρούς αφήνονται να
πέσουν µέσα στο αίµα του Κυρίου µε τις λέξεις :
«Απόπλυνον Κύριε τα αµαρτήµατα των ενθάδε
µνηµονευθέντων δούλων σου τω αιµατί σου τω Αγίω
πρεσβείαις της Θεοτόκου και πάντων σου των Αγίων .
Αµήν.» ∆εν µπορούµε να κάνουµε τίποτα καλύτερο ή
σπουδαιότερο για τους νεκρούς από το να
προσευχόµαστε για αυτούς , προσφέροντας τους
µνηµόσυνο στη Θεία Λειτουργία . Το έχουν πάντα

Κάθε Τρίτη και ώρα 18:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου
Παντελεήµονος . Μετά το πέρας της
Παρακλήσεως διενεργείται ο κύκλος
µελέτης της Αγίας Γραφής , όπου και
ερµηνεύεται η Ευαγγελική περικοπή
της προηγούµενης Κυριακής µετά
διαλόγου .

Το µυστήριο της Ιεράς Εξοµολογήσεως
τελείται όλες τις ηµέρες και ώρες
λειτουργίας του Ιερού Ναού κατόπιν
συνεννοήσεως ( τηλ. 2104615704 )

Κάθε Σάββατο τελείται
Θεία Λειτουργία

Κάθε Πέµπτη και ώρα 17:30 στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας
η εκποµπή “Φωτός Θέµατα” µε τον
Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα
µε σύγχρονη προοπτική και τρόπο
κατανοητό.

Του πατρός Σεραφείµ Ρόουζ
ανάγκη , ειδικά κατά τη διάρκεια εκείνων των
σαράντα ηµερών όπου η ψυχή του απελθόντος
πορεύεται προς τις αιώνιες κατοικίες . Το σώµα δεν
αισθάνεται τίποτε τότε , δε βλέπει τους οικείους που
έχουν συγκεντρωθεί , δεν ακούει τους επικήδειους .
Η ψυχή όµως αισθάνεται τις προσφερόµενες υπερ
αυτής προσευχές και είναι ευγνώµων στους
ανθρώπους που τις απευθύνουν και βρίσκεται
πνευµατικώς κοντά τους .
Ελεήστε τους νεκρούς , φροντίστε για τις ψυχές
τους . Μας περιµένει όλους ο ίδιος δρόµος και όταν
βρεθούµε και εµείς εκεί πόσο πολύ θα ευχόµαστε
να µας θυµάται κάποιος στις προσευχές του.

Σελίδα 32

Αµαρτωλών σωτηρία
ENDON

Μοναχού Αγαπίου Λάνδου
Η προσευχή
Άπασα η Θεία και Ιερά Γραφή της νέας τε και της
Παλαιάς ∆ιαθήκης, µας παρακινά κατά πολλά εις την
Προσευχήν και κηρύττει µας την υπερθαύµαστον
αρετήν και ευγένειάν της . Αµή ας αφήσωµεν τας
άλλας ενεργείας , όπου κάµνει , και µόνον ας ειπούµεν
διά την εδικήν µας υπόθεσιν . Κυρίως και καθολικά µε
την προσευχήν ευρίσκοµεν εις τας θλίψεις βοήθειαν ,
καθώς πολλάκις εφάνη .
Ο Προφητάναξ λέγει , πως όταν είχε θλίψιν τινά , εβόα
προς τον Κύριον δια προσευχής και ευθύς τον
ελύτρωνεν , ως φαίνεται εις τον γ΄, κ΄ και ριθ΄ Ψαλµόν
και εις άλλους πολλούς . Και δια τους Εβραίους λέγει ο
αυτός , ότι πολλάκις εβόων προς Κύριον και ελυτρωνέ
τους από τις θλίψεις . Ωσαύτως και ο βασιλεύς
Μανασσής , δια προσευχής έτυχε παρά του Θεού
λύτρωσιν και αµαρτηµάτων συγχώρεση .
Οι θεοπάτορες και η του Σαµουήλ Μήτηρ Άννα δια
προσευχής ελυτρώθησαν της στειρώσεως. Και απλώς
αυτό το καταφύγιο είχασιν όλοι οι Άγιοι δούλοι του
Θεού εις τας θλίψεις τους, ότι δεν µακραίνει ποτέ η
ευσπλαχνία του Θεού από την προσευχή του δικαίου,
καθώς αυτός έταξε λέγων «Επικάλεσον µε εν ηµέρα
θλιψεώς σου και εξελούµε σε και δοξάσεις µε». Καθώς
όσοι περνούσι µεγάλον και βαθύ ποταµόν, δια να µη
δειλιάσουν, δεν κοιτάζουσι τα ποτάµια ύδατα, αλλά
επάνω προς Ουρανόν , ούτω και ηµείς , όταν µας
περικυκλώσουν τα των θλίψεων ύδατα, όπου
συµβαίνουσι πολλάκις εις την παροικίαν µας, µην
έχωµεν εις την θλίψιν τα όµµατα , δια να µη
ταραχθούµε ή να µικροψυχίσωµεν , αλλά µάλλον ας
στραφούµεν προς Ουρανόν, όπου είναι η σωτηρία µας,
επικαλούµενοι µε δέησιν ταπεινήν την θείαν χάριν και
έλεον, ότι εξ Ουρανού µας έρχεται η βοήθεια.
Και διατί ορέγεται ο Κύριος , να τρέχωµεν προς
αυτόν εις τας θλίψεις µας , δια τούτο τας στέλλει
πολλάκις, δια να µας σύρουν τα λυπηρά προς
εκείνον , διατί είµεσθεν ως τα βρέφη, όπου όταν δεν
τους λείπει τίποτες , ούτε τινά θλίψιν έχουσι ,
γυρίζουν οληµερής και παίζουσι, χωρίς να
ενθυµηθούν δακρύων , να τους δώσουν βοήθειαν .
Το θυµίαµα είναι της προσευχής αντίτυπον, το οποίον
όταν το βάλης εις τα ανθράκια, ανεβαίνει η ευωδία
προς τον Ουρανόν. Ούτω και η προσευχή γενοµένη εις
το πύρ των θλίψεων, κατευθυνθείσα ανέρχεται προς
τον Κύριον, από τον οποίον µας έρχεται η βοήθεια.
Μη νοµίσετε, ότι απλώς και ως έτυχε παρέδωκαν
ηµίν οι Άγιοι Πατέρες την Προσευχήν περισσότερον
από όλα, αλλά διατί εγνώριζαν την ακρίβειάν της,
ότι καθώς αυτή είναι µέσον, και λαµβάνοµεν όλα τα
καλά διά µέσου της, ούτως ακόµη λυτρούµεσθεν δι
αυτής πάντων των κακών και δυσχερών όπου µας

Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας
∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο : 210-4615704
Fax: 210-4615759
E-mail: periodikoendon@yahoo.gr

∆ιανέµεται δωρεάν από τον
Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας την τελευταία
Κυριακή του κάθε µήνα

Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

συµβαίνουσι.
∆ια τούτο και ο ∆εσπότης έλεγε τοις εαυτού
Μαθηταίς : «Γρηγορείτε και προσεύχεσθε, ίνα µη
εισέλθητε εις πειρασµόν. Και πάλιν οµιλώντας δια
τους διωγµούςόπου θέλουν έσται την ηµέραν της
κρίσεως είπε : Γρηγορείτε και προσεύχεσθε εν παντί
καιρώ, διά να δυνηθήτε, να υποµείνετε αυτά όλα τα
θλιβερά , όπου µέλει να έλθουσι, το οποίον
κάµνοντες και ηµείς , θέλοµεν εύρει βοήθειαν.
Επεί ουν η προσευχή είναι τοσούτον ωφέλιµος ,
µη βαρεθείς να µελετάς ηµέραν και νύκτα τον
Νόµον του Θεού και να προσεύχεσαι εις τας
θλίψεις . Και εάν ιδή ο φιλόπαις και πολυέλεος
Κύριος ότι συµφέρει σοι η θεραπεία του
σώµατος , δίδει σου την . Ει δε πάλι είναι δια
κόλασιν της ψυχής σου , κάλλιον να είσαι ασθενής
προς ώραν τω σώµατι , πάρεξ να τιµωρείσαι
αιωνίως εις του Άδου τα κολαστήρια .

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 1ο

Τεύχος 5ο Ιούλιος 2007

Υποµονή στις αρρώστιες

∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ ΤΟ
ΤΕΥΧΟΣ

Αγίου ∆ιαδόχου
Όπως το κερί, αν δεν ζεσταθεί και
µαλαχθεί πολύ, δεν µπορεί να δεχθεί την
σφραγίδα που βάζουµε πάνω του, έτσι
και ο άνθρωπος, αν δεν δοκιµασθεί µε
κόπους και ασθένειες, δεν µπορεί να
δεχθεί τη σφραγίδα της αρετής του Θεού.

“Περί ασθενείας και
ιατρών”
του Αγίου Ιωάννου του
Χρυσοστόµου
“Παράκλησις δια τους
αρρώστους και ασθενείς
τω σώµατι”
του Μοναχού Αγαπίου
Λάνδου

Πρέπει λοιπόν µε ευχαριστία να
υποµένουµε το θέληµα του Κυρίου. Γιατί
έτσι οι συνεχείς αρρώστιες και ο πόλεµος
µε τους δαιµονικούς λογισµούς, θα µας
λογαριαστούν σαν ένα δεύτερο µαρτύριο.
Βλέπετε, αυτός που έλεγε τότε στους
αγίους εκείνους µάρτυρες, να αρνηθούν
τον Χριστό και να ποθήσουν την
εγκόσµια δόξα, (δηλαδή ο διάβολος), ο
ίδιος στέκεται και τώρα και λέει στους
δούλους του Θεού τα ίδια. Αυτός που
έκανε τότε να υποφέρουν τα σώµατα των
αγίων και κακοποιούσε υπερβολικά τους
τιµηµένους δασκάλους (του Ευαγγελίου),
µέσω όσων υπηρετούσαν τα διαβολικά
εκείνα φρονήµατα, ο ίδιος φέρνει και
τώρα στους οµολογητές της ευσέβειας τα

ΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΗΝ
ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΝΟ
Αυτό το µήνα εορτάζοµε τη µνήµη
του ιατρού Αγίου µας .
Ο Άγιος Παντελεήµων θεράπευε τους
ασθενείς χωρίς να παίρνει χρήµατα .
Ανάργυρος και αυτός .
Είχε λάβει το χάρισµα από τον Θεό
να θεραπεύει µόνο µε την προσευχή .
Έπαιρνε την ασθένεια και τον πόνο
και τα έκανε προσφορά θυµιάµατος
στον Κύριο .

“Περί ασθενείας”
Μητροπολίτου Καισαριανής
Βύρωνος και Υµηττού ∆ανιήλ

διάφορα παθήµατα, µε πολλές ύβρεις
και εξευτελισµούς.
Γι΄ αυτό και εµείς οφείλουµε να
αντιµετωπίζουµε µε σταθερότητα και
υποµονή το µαρτύριο της συνειδήσεως
µας ενώπιον του Θεού, όπως λέει ο
∆αυίδ «υποµένων υπέµεινα τον Κύριον
και προσέσχεν µοι ». (Ψαλµ. 39:2)
Να µην αηδιάζεις µε τη δυσοσµία των
αρρώστων , και µάλιστα των φτωχών ,
επειδή και συ το ίδιο σώµα φοράς .
Να µη χλευάσεις και περιγελάσεις τον
ακρωτηριασµένο , διότι όλοι θα πάµε
στον τάφο, όπου δεν υπάρχει διάκριση .
Ο υγιής , προτού να κουρασθεί ο
άρρωστος , να του λέει: ας καθίσουµε
να αναπαυθούµε και να φάµε .
Όταν η ζωή σου είναι κατά Θεόν , να
µη λυπάσαι για τις σωµατικές
στενοχώριες και κακοπάθειες . Ο Θεός
µια µέρα θα σου τις πάρει τελείως .
α
Άγιος Ισαάκ ο Σύρος

“Το αληθινό νόηµα του
πόνου στη ζωή µας”
του µοναχού Μωυσέως
Αγιορείτου
“Γιατί κάποτε ο Θεός δεν
απαντά ;”
Αγιορείτικο µήνυµα
Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Περί ασθενείας και ιατρών .

34

Παράκλησις δια τους
αρρώστους και ασθενείς τω
σώµατι .

36

Περί ασθενείας .
( Μητροπολίτου ∆ανιήλ )

37

Το αληθινό νόηµα του
πόνου στη ζωή µας.

38

Ιερές ακολουθίες και
εκδηλώσεις του ναού.

39

Γιατί κάποτε ο Θεός δεν
απαντά ;

40

Χρονογραφία .
(σχόλια πάνω σε επίκαιρα
θέµατα)

40

Σελίδα 34

Περί ασθενείας και ιατρών
Όταν αρρωστήσεις βαριά, άνθρωπε, να µην αγανακτήσεις και να µην βλασφηµήσεις , αλλά να θυµηθείς
το σώµα και την Άγια σάρκα του πολύαθλου Ιώβ.
Επειδή στ΄ αλήθεια ήταν αγία και καθαρή και κανένας
άνθρωπος δεν µπόρεσε να υποµείνει τέτοια πληγή και
κακοπάθεια όπως ο δίκαιος Ιώβ , γιατί λίγο λίγο
φαγώθηκε το σώµα του από τα σκουλήκια και σάπισε
και βρωµούσε τόσο , ώστε δεν µπορούσε να φάει
κανενός είδους φαγητό. Γι αυτό έλεγε « βρώµον
βλέπω τα σιτία µου» , αλλά ευχαριστούσε τον Θεό ο
οποίος µπορούσε να τον θεραπεύσει αλλά δεν ήθελε ,
για να φανεί σε όλον τον κόσµο η υποµονή του Ιώβ
και να τον έχουν υπόδειγµα παρηγοριάς οι άνθρωποι
στις συµφορές όπου τους βρίσκουν.
Και εσύ που είσαι ασθενής , αυτήν την παρηγοριά
να έχεις , διότι αν πάθεις κακό για τον Θεό ή από
ανθρώπινη ενέργεια ή και διαβολική επιβουλή , να
ευχαριστείς και να µην βλασφηµείς καθόλου , γιατί
καθώς εκείνοι που ταλαιπωρούνται για τον Θεό ,
είτε µε µαρτύριο , είτε µε άσκηση και παρθενία
στεφανώνονται από τον ίδιο τον Θεό , έτσι και εσύ
αυτών των στεφάνων αξιώνεσαι , αν υποµείνεις τις
συµφορές που σου έρχονται από τους ανθρώπους.
Και αν ασθένεια έλθει σε σένα ή ακόµα και θάνατος
πλησιάζει , εσύ ευχαρίστησε.
Για αυτό ούτε καλός άνθρωπος είναι χωρίς
δικαιοσύνη , γιατί αν είναι κάποιος δίκαιος και
παραδοθεί σε ταλαιπωρίες ή ασθένειες ή ζηµιές να
µην σκανδαλίζεσαι , αλλά να πείς ότι αυτός ο καλός
άνθρωπος , αν τύχει και έκανε κανένα κακό , τώρα
πληρώνει τον κανόνα εκείνον για να µην κολασθεί .
Και πάλι αν δεις άνθρωπο που κάνει πολλά κακά ,
αλλά ζει µέσα στην ευηµερία , να µην θαυµάσεις αλλά
να πεις ότι ο άνθρωπος όπου κάνει χιλιάδες κακά και
δεν παθαίνει κανένα κακό , αν τύχει και έκανε ποτέ
κανένα καλό , απολαµβάνει εδώ τα καλά του για να
µην έχει εκεί µισθό.
Ποιος άλλος άνθρωπος ήταν από τον Ιούδα τον
προδότη αµαρτωλότερος και αχαριστότερος και
µιαρώτερος ; Και επειδή κατάλαβε το σφάλµα του και
είπε « Ήµαρτον παραδούς αίµα αθώον » , για αυτόν
ακριβώς τον λόγο του ευδόκησε ο Θεός και σκίστηκε
το δέντρο που κρεµάστηκε και δεν πέθανε εκείνη την
ώρα µήπως µετανοήσει , αλλά επειδή έπεσε ο άθλιος
σε απόγνωση κολάστηκε. Τόσο µεγάλο κακό είναι η
απόγνωση στον αµαρτωλό.
Αλλά ας έλθουµε στο θέµα µας.
Όπως και ο πτωχός Λάζαρος της παραβολής , είχε και
αυτός ως άνθρωπος κάποια αµαρτία , αλλά και ο
πλούσιος όλο και κάποιο καλό θα είχε καµωµένο , γι
αυτό λέει ο Αβραάµ στον πλούσιο , απόλαυσες τα
αγαθά σου στη ζωή σου και ο Λάζαρος τα κακά .
Που σηµαίνει , έκανες τίποτε καλό; Απόλαυσες αντί
εκείνου στη ζωή τον πλούτο , την υγεία , την τιµή, την

Ε Ν ∆ Ο Ν

Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόµου
καλοπέραση και την εξουσία και τίποτε δεν σου
χρωστείται .
Έτσι λοιπόν όταν δεις κάποιον δίκαιο να τιµωρείται
και να βασανίζεται να µην παραξενευτείς , µόνο λέγε,
ότι ο Θεός θέλει να τον καθαρίσει εδώ και εάν δε ,
ταλαιπωρηθεί ακόµα περισσότερο από τις αµαρτίες
του τότε αυξάνεται και η δικαιοσύνη του Θεού πάνω
σε αυτόν.
Και άκουσε καλά αυτό που θέλω να σου πω . Ο Ιώβ
ήταν άνθρωπος δίκαιος , άµεµπτος , αληθινά θεοσεβής
και ταλαιπωρήθηκε εδώ το σώµα του , για να λάβει
µισθούς στον Ουρανό. Γιατί , λέει ο Θεός προς αυτόν ,
γι αυτό σε άφησα να ταλαιπωρηθείς , για να φανείς
δίκαιος στον κόσµο δια της υποµονής σου. Μήπως η
ταλαιπωρία και η κακή συµβουλή της γυναίκας του
τάραξε τον Άγιον ; Όχι . Αλλά µάλιστα τον έκανε πιο
ανδρείο , τόσο ώστε και τη γυναίκα του επετίµησε, διότι
καλλίτερα είχε το να παιδεύεται, παρά να βλασφηµήσει
και να βρεί απαλλαγή από τα κακά. Όµως οι
περισσότεροι άνθρωποι, όταν τους έλθει καµιά
ασθένεια ή ζηµιά, παρ΄ όλα αυτά βλασφηµούνε , και
τον πόνο έχουν και την πικρία αλλά και από τον µισθό
της υποµονής είναι στερηµένοι. Τι κάνεις άνθρωπε ;
Τον ευεργέτη σου Θεό βλασφηµείς ; ∆εν βλέπεις ότι σε
βαθύ γκρεµό ρίχνεις τον εαυτόν σου και σε µεγάλη
κόλαση έπεσες ; ∆εν ξέρεις ότι ο διάβολος για αυτό µας
φέρνει τα κακά, για να µας κάνει να βλασφηµήσουµε,
να κολαστούµε, και εάν σε δει πάλι να βλασφηµείς,
αυξάνει πιο πολύ τον πόνο του να αγωνιάς. Αν όµως σε
δει ανδρεία να υποµένεις και να ευχαριστείς τον Θεό,
αµέσως φεύγει από σένα.
Ω άνθρωπε, µήπως όταν βλασφηµείς, κάνεις τον
πόνο ελαφρότερο ; Όχι µόνο τη οδύνη κάνεις
χειρότερη. ∆εν µπορείς να κοιµηθείς γιατί σε
κεντρίζει ο πόνος ; Να ευχαριστείς και να δοξάζεις
τον Θεό, γιατί αν βλασφηµήσεις διώχνεις τη
βοήθεια του Θεού από τον εαυτό σου και τον διάβολο
τον δυναµώνεις περισσότερο εναντίων σου. Όταν
τολµήσει η γλώσσα σου από κακή συνήθεια να
βλασφηµήσει, δάγκωσε τη δυνατά να µατώσει, παρά
την ηµέρα της Κρίσεως να επιθυµήσεις µια σταγόνα
νερού, καθώς έπαθε εκείνος ο πλούσιος. Για αυτό
καλλίτερα να υποµένεις τον πρόσκαιρο πόνο, παρά
να κολάζεσαι αιωνίως.
Όταν λοιπόν ασθενήσεις βαριά, αγαπητέ, και έλθουν
κοντά σου φίλοι και ειδικοί και σε αναγκάσουν να
δεχτείς µαγικά και να βαστάς φυλακτά τάχα προς υγεία
σου, πρόσεχε καλά, µε τον φόβο του Θεού να είσαι και
να µη δεχτείς τις δαιµονικές συµβουλές, αλλά υπόµεινε
για τον Θεό και έτσι θα δώσεις στον εαυτό σου ένα
µαρτυρικό στεφάνι. ∆ιότι όπως ο µάρτυρας υποµένει
ανδρεία τα µαρτύρια και τις τιµωρίες, για να µην
προσκυνήσει τα είδωλα, έτσι και εσύ µε την διάθεση
της υποµονής, γίνεσαι µάρτυρας αποδιώχνοντας τους

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
µάγους µε βρισιές από το σπίτι σου, και τότε αυτοί που
σε ακούνε σε επαινούν και λένε, καλότυχος ο τάδε
άνθρωπος, ο οποίος αν και αρρώστησε βαριά δεν
έτρεξε στους µάγους, αλλά είπε καλλίτερα να πεθάνω,
παρά να προδώσω την ευσέβεια της πίστεως µου.
Και αφού εδώ είναι τόσοι οι έπαινοι προς τον
δίκαιον άνδρα, πόσο µάλλον θέλει να λάβει άξια τα
στεφάνια από του Αγγέλους και τους Αρχαγγέλους
του Θεού, επειδή δεν πρόδωσε την αγάπη που είχε
στον Χριστό. Και εάν εκείνους που έντυσαν, και ψωµί
έδωσαν, και τάισαν τους πεινασµένους, ο Χριστός τους
φέρει στη µέση, και τους επαινεί σε όλον τον κόσµο,
πόσο περισσότερο θέλει να επαινέσει εκείνον όπου
υποµένει την πολλή ασθένεια. Και όσον µεγαλύτερος
είναι ο πόνος, τόσον λαµπρότερο είναι το στεφάνι.
Αυτά πρέπει και οι υγιείς να τα λένε στους άλλους για
να θυµόµαστε και την ασθένεια του µακάριου
Απόστολου Τιµοθέου, που ουδέποτε αναπαύθηκε από
την µακρά ασθένεια. Αν και ο άγιος επίσκοπος
εκείνος , και της οικουµένης διδάσκαλος, ο οποίος
και νεκρούς ανάσταινε, και δαίµονες έδιωχνε από
τους ανθρώπους, πολλές ασθένειες υπέµεινε σε όλη
του τη ζωή, και πολλά κακά έπαθε από αυτές , παρ
όλο που ο µακάριος Παύλος ο Απόστολος, ο
διδάσκαλος του, τον πρόσταξε να πίνει λίγο κρασί
για την ασθένεια του, δεν θέλησε καµία γιατρειά,
µόνο υπέµεινε ανδρεία την πικρή εκείνη ασθένεια.
Γιατί εµείς να µην υποµείνουµε ;
Ποια απολογία θα δώσουµε στο Θεό, διότι, όταν τύχει
και µας έλθει καµιά ασθένεια αδηµονούµε και
γογγύζουµε , και τρέχουµε εδώ και εκεί ανυπόµονα, και
δεν ακούµε την Αγία Γραφή που λέει «ὃν γὰρ ἀγαπᾷ
Κύριος παιδεύει» (Εβρ. 12:6) . Και όχι µόνο αυτό,
αλλά και µαντείες και µαγγανείες κάνουµε δαιµονικές,
και τον Θεό αφήνουµε που είναι ο µόνος που µπορεί να
µας βοηθήσει..
Και ποια συγγνώµη θέλουµε να µας δώσει; Πως θα
απολογηθούµε στον Χριστό; Πως θα τον
παρακαλέσουµε στις προσευχές µας; Πως θα µπούµε
στην εκκλησία και θα ακούσουµε το Ευαγγέλιο; Ή
µε ποια χέρια θα πιάσεις το κάλυµµα να µεταλάβεις
τα Άχραντα Μυστήρια ;
Αλλά κανείς άλλος δεν µπορεί να παρακαλέσει τον Θεό
για σένα, εάν δεν έχει παρρησία όπως το Μωυσή. Ή
δεν ακούς τι λέει ο Θεός στον Προφήτη Ιερεµία ; Μη
µε παρακαλείς δια τους Εβραίους γιατί δεν σε ακούω.
Πολλοί από τους ανθρώπους δεν παρακαλούνε τον
Θεόν µόνο για πλούτο, και εξουσία και θέσεις, αλλά να
δώσει και στους εχθρούς του τίποτε κακό να πάθουν, ή
ζηµιά µεγάλη, ή να κακοπεθάνουν παρακαλούνε τον
Θεόν, και για τον εαυτό τους εύχονται να γίνει ο εχθρός
τους ήρεµος και φιλάνθρωπος και για τους άλλους
ανήµερος. Και µοιάζουν µε άρρωστο που παρακαλά
τον ιατρό να του δώσει φάρµακο που να τρέφει την
ασθένεια του, αλλά ο ιατρός δεν ακούει τον ασθενή ,
και δεν τον λυπάται αν κλαίει και εάν φωνάζει, και δεν

Σελίδα 35

το κάνει γιατί είναι απάνθρωπος αλλά, για να µην
πεθάνει ο άρρωστος. Το ίδιο κάνουν και οι πατέρες των
µικρών παιδιών, όταν τους ζητάνε µαχαίρι ή φωτιά, δεν
τους τα δίνουν, γιατί αυτό θα τα βλάψει και δεν θα τα
ωφελήσει. Τον δίκαιο λοιπόν πρέπει να τον
θεωρούµε και από την κόλαση χειρότερο, και ανάξιο
της βασιλείας των Ουρανών, αν ασθενήσει, και
γυρεύει µαντείες. Επειδή καλύτερα είναι να
πεθάνουµε από την αρρώστια, παρά να
ελευθερωθούµε από την ασθένεια και να πέσουµε
στην ασέβεια. Γιατί αν και γιατρευτούµε αµέσως
από τον µάγο, πιο πολύ θα κολαστούµε. ∆εν άκουσες
για τον πτωχό Λάζαρο, που πάλευε µε την πείνα σε όλη
του τη ζωή, και την ασθένεια και την µοναξιά µέχρι
που πέθανε στην πόρτα του πλουσίου, και έτρωγε από
το φαΐ των σκύλων, και ήταν παράλυτος στα χέρια και
τα πόδια, και το κορµί του όλο σάπιο ήταν, τόσο που
δεν µπορούσε να διώξει τους σκύλους που έρχονταν
και έγλυφαν τις πληγές του; Αλλά δεν ζήτησε ποτέ
µαγγανείες και µαγείες, ούτε καµία άλλη γιατρειά,
αλλά προτιµούσε καλύτερα να πεθάνει µε εκείνες τις
πολλές και πικρές ασθένειες, παρά να προδώσει την
αγάπη του Θεού. Εµείς ποια συγχώρεση θέλουµε να
έχουµε από τον Θεό, οπού εκείνος υπέµεινε τόσα πικρά
και εµείς για λίγο πυρετό και λίγο πονοκέφαλο
προσκαλούµε τους µάγους στα σπίτια µας ;
Πολλοί αρρωσταίνουν, αλλά δεν πεινούν, άλλοι πάλι
είναι πτωχοί αλλά υγιείς, ο δε Λάζαρος, δεν θα
λυπόταν τόσο, αν ήταν σε έρηµο τόπο και δεν τον
έβλεπε κανείς, αλλά µε το να είναι ανάµεσα σε τόσους
πλουσίους, χωρίς να τον φροντίζει κανένας, ήταν πιο
πολύς ο πόνος του µε το να βλέπει τους ψεύτες και
τους κόλακες να ανεβοκατεβαίνουν στο σπίτι του
πλουσίου. Και εµείς εάν αρρωστήσουµε να έχουµε
εκείνον υπόδειγµα και παρηγοριά, ο οποίος δεν είχε
κανένα και µάλιστα έζησε προ Χριστού και τώρα
που εµείς έχουµε τόση θεογνωσία και τις ελπίδες της
αναστάσεως µε τα ετοιµασµένα αγαθά, τώρα
γινόµαστε ολιγόψυχοι ;
Ας ζηλεύουµε τον Λάζαρο αδελφοί, στην υποµονή. Και
πλούσιοι, και πτωχοί, κοσµικοί και µοναχοί, σοφοί και
διδάσκαλοι, που ζούσε στην φτώχια την ερηµιά , την
πίκρα και την αρρώστια σε όλη του τη ζωή.
Όταν λοιπόν δεις δίκαιο και καλό άνθρωπο να είναι
άρρωστος και να ταλαιπωρείται ή να πεθάνει βίαια,
τότε λέγε προς τον εαυτό σου, εάν δεν ήταν η
Ανάσταση και η Κρίσις, τότε ο Θεός, που για αυτόν
έπαθε µύρια κακά, δεν θα τον άφηνε εδώ να
κακοπάθει, για να πάει στην άλλη ζωή την αιώνια.
Γιατί για ποιο λόγο άφησε τους πονηρούς να έχουν
απολαύσεις και τους δίκαιους να έχουν µύρια κακά;
∆ίκαιος λοιπόν ο Κύριος αποδίδει στον καθένα
ανάλογα µε τις πράξεις του, όπως γνωρίζει ο Κύριος
και µόνον.
Η δόξα του Κυρίου εις τους αιώνας . Αµήν.

Σελίδα 36

Αµαρτωλών σωτηρία
Παράκλησις δια τους αρρώστους και ασθενείς
τω σώµατι .

Όσον είναι ποθεινότερη και ευκταιότερη η υγεία
απ’ όλα τα πράγµατα, τόσον πας ένας θλίβεται
περισσότερον εις την αρρωστίαν του, παρά εις τας
άλλας συµφοράς και ζηµίας, όπου του έρχονται.
Όστις ουν έχει πόνον τινά, ή βαρέαν ασθένεια, ας
αναγνώσει την παράκληση ταύτην, να ευφρανθεί .
Εάν εγνώριζαν οι άρρωστοι την ωφέλειαν, όπου
δίδουσιν εις την ψυχήν αι ασθένειαι καθώς
αισθάνονται τον πόνον του σώµατος,
επαρηγορούντο θαυµασιώτατα, να ελαφρύνει ο
πόνος και η οδύνη τους, ότι όσον η σάρξ
βασανίζεται, τοσούτον η ψυχή θεραπεύεται, και
τούτον µόνον έφθανε, να παρηγορηθεί πας
άρρωστος.
Μη νοµίσεις, άνθρωπε, ότι απλώς και ως έτυχε σου
στέλλει ο Κύριος την ασθένειαν, αλλά δια τον
πολύν καρπόν, και ωφέλειαν, όπου λαµβάνει δι
αυτής η ψυχή σου, και λαµπρύνεται, ώσπερ χρυσός
εις το χωνευτήριον . ∆ια τούτο άφηκε τον Ιώβ, και
εβασανίσθη µε τόσους πόνους και επληγώθη
τοιουτοτρόπως, διατί εγίγνωσκε τον πολύν µισθόν,
όπου ήθελε να αξιωθεί, υποµένοντας τας οδύνας
καρτερικώς. Και διά το θαυµαστόν υπόδειγµα της
υποµονής του, περισσότερον ελαµπρύνθη και
εδοξάσθη εις τον κόσµον, και εβραβεύθη παρά
Θεού δια το πάθος και τας οδύνας του, παρά δια
τας πολλάς αγαθοεργίας, όπου ετέλεσε πρότερον.
Τούτο είναι κέρδος, όπου οι δίκαιοι αποκτούν εις
την ασθένειαν, αµή οι αµαρτωλοί (χωρίς τούτο )
ηµπορούσι να συνάξουν πολύν καρπόν, εάν
ευχαρίστως αυτάς υποµένουσι.
-Πρώτον µεν, µε την του σώµατος αρρωστίαν η
ψυχή θεραπεύεται από την ασθένειαν των
αµαρτηµάτων , ότι καθώς µε το πικρόν ποτόν
καθαρίζονται οι κακοί χυµοί του σώµατος, και η
σάρξ θεραπεύεται, τοιουτοτρόπως ο άνθρωπος µε
τον πόνον και θλίψιν της αρρωστίας γνωρίζει
τας αµαρτίας του, τας οποίας δεν εστοχάζετο
πρότερον, και µετανοών εξοµολογείται και
κλαίει ταις, ζητά συγχώρησιν του Θεού, και
κάµνει άλλαις αγαθοεργίες διάφορες και ούτω
λαµβάνει εις την ψυχήν υγείαν όπου του έλειπε.
∆ια τούτο λέγει ο Προφήτης δια τους Ισραηλίτας,
όταν επλήθυναν αι ασθενείαι αυτών, τότε
εγύρευσαν ιατρείαν, γιγνόσκωντες, ότι τα
αµαρτήµατα ήσαν αιτία της ασθενείας τους, και
επέστρεφον εν µετανοίαν προς Κύριον.

Ε Ν ∆ Ο Ν

Μοναχού Αγαπίου Λάνδου
-∆εύτερον, η ασθένεια σου σηκώνει την δύναµιν, και δεν
ηµπορείς να αµαρτήσεις, όπου είναι και αυτό πολλή
ωφέλεια εις τους ράθυµους και αµελείς, οίτινες δεν
ηµπορούσιν αφ΄ εαυτού τους να εγκρατεύονται.
Είναι πολλοί όπου όταν εισίν ισχυροί και υγιείς,
δαπανούσι την δυναµίν τους εις αµαρτίας και όταν
ασθενούν τω σώµατι, ούτε δύνανται, ούτε θέλουν να
κάµουν κανένα κακόν, αλλά µάλλον µετανοούσιν όσα
το πρότερον έπραξαν, ότι κατά πολλά σωφρονεί την
ψυχήν η βαρέα ασθένεια..
-Τρίτον δε, ωφελούσιν οι πόνοι και της αρρώστιας, εάν
έχεις αγογύστως υποµονήν και ικανοποιούσι δια την
συγχώρησιν των αµαρτιών, ώσπερ τον κανόνα, όπου
κάµνεις θεληµατικώς και εκούσια, και τούτο µάλλον
έπρεπε να συλλογίζεσαι εις την αρρώστιαν, δια να
ελαφρύνει ο πόνος σου, ήγουν τάξε, πως η µακρά
νηστεία, όπου κάµνεις και υστερείσαι των βρωµάτων
και των ποµάτων, είναι αντί της εγκράτειας όπου
εχρεώστεις να κάµεις δια κανόνα της κραιπάλης και
µέθης όπου ετέλεσες.
Οι πόνοι της κεφαλής και των άλλων µελών όπου σε
θλίβουν, είναι αντί εκείνων, όπου έπρεπε να δώσεις του
σώµατος δια τας ηδονάς και ηδυπάθειαν, όπου άλλον
καιρόν απόλαυσες και όταν δεν ηµπορείς να κοιµηθείς
τάξε πως κάµνεις αγρυπνίαν εις την Εκκλησίαν, και
προσεύχου αδιαλείπτως µετά δακρύων, ενθυµούµενος τας
αµαρτίας σου, και τας δωρεάς και ευεργεσίας όπου έλαβες
από τον ∆εσπότην. Και κάµνοντας ούτω, λαµβάνεις
καρπόν και όφελος περισσότερον, παρά να ήσουν υγιής
και ρωµαλέος τω σώµατι.
-Τέταρτον, Αι ασθένειαι και οι πόνοι σου σε κάµνουσι
µιµητήν του Σωτήρος µας, όπου έπαθε τοσούτον δια την
υµών σωτηρίαν. Αυτή η µελέτη σε κάµνει, να µην
αισθάνεσαι τον πόνον της αρρωστίας σου, γνωρίζοντας,
ότι όσον περισσότερον πάσχεις, τόσο µάλλον
παροµοιούσαι τω Χριστώ, και συσταυρώνεσαι αυτώ
και ούτω έχεις να συνδοξασθείς και εις τον
Παράδεισον. ∆ια τους καρπούς αυτούς γουν, όπου
ευγάνοµεν εις τας αρρωστίας, µας επισκέπτει δι αυτών ο
ελεήµων Θεός, δια να εύρωµεν σωτηρίαν, και ούτω πρέπει
να µη γογγύζοµεν εις αυτάς, αλλά να χαιρόµεθα, καθώς
έκαµναν οι Απόστολοι, γινώσκοντες της θλίψεως την
ωφέλειαν, και µάλιστα ο πανεύφηµος Πέτρος, όστις δεν
ήθελε να θεραπεύσει την ασθενησµένην του θυγατέρα,
δυνάµενος να το κάµει, καθώς και άλλους αρρώστους
µόνον µε την σκιάν αυτού εθεράπευσε δια την ικεσίαν
των Μαθητών να τους υπηρετήσει, και µετά την
υπηρεσίαν, την επρόσταξε πάλιν , να πέσει εις τον
κράββατον µε την προτέραν ασθένειαν, δια να µην
υστερηθεί από την ωφέλειαν , όπου ελάµβανεν η ψυχή
της δια την αρρωστίαν του σώµατος.
Ταύτα εφρόνει και ένας άγιος ερηµίτης , όπου ήτον
κάθε χρόνο ασθενής, και µίαν φοράν, πως δεν του

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
ήλθεν η ασθένεια κατά την συνήθειαν, δια τούτο
είχε µεγάλην θλίψιν και επικραίνετο, πως τον
εγκατέλιπεν ο Κύριος εκείνον τον χρόνον, και δεν
τον επίσκεψε, καθώς εις το Λαυσαικόν σαφέστερον
φαίνεται.
Ιδού λοιπόν πόσον ορέγονται την ασθένειαν οι
ενάρετοι, και δεν ψηφούσι πόνον και οδύνην του
σώµατος, γιγνώσκοντες το ψυχικόν κέρδος όπου
λαµβάνουσι. Πάσχισον ούν, αδελφέ, να είσαι από τον
αριθµόν των τοιούτων, και εάν η οδύνη της µακράς
ασθενείας σε θλίβει, ας σε παρηγορεί ο καρπός και το
όφελος, όπου κερδίζεις από ταύτην.
Εάν η θερµασία σε βασανίζει, υπόµεινον, ότι εις
ολίγον καιρόν σου περνά, και µετά θάνατον υπάγεις
εις τόπον φωτεινόν, να έχεις ευφροσύνην αιώνιον δια
την ολίγην βάσανον, όπου υποµένεις πρόσκαιρα.
Εάν θλίβεσαι, πως είσαι τυφλός, και δεν ηµπορείς να
ιδείς το φως του ηλίου, χαίρε µάλιστα εις τούτο, ότι
δεν έχεις αιτίαν µε τον Ιερεµίαν να κλαίεις λέγων : Οι
οφθαλµοί την ψυχήν µου εκλέψασιν . Ούτε να δέεσαι
µετά του προφήτου, να φυλάττει τους οφθαλµούς σου
ο Κύριος, ίνα µη ιδώσι µαταιότητα. ∆εν ήτον
καλλιώτερον αυτού του ∆αυίδ, να ήτον τυφλός, πάρεξ
να ιδεί την Βηρσαβεέ, της οποίας η όρασις τον έκαµε
και έπραξε τοιαύτα εγκλήµατα ; Και πόσοι άλλοι
µεγάλοι άνθρωποι ωλίσθησαν µε την όρασιν και
ελεεινώς απωλέσθησαν, και εάν ήταν τυφλοί
εσώνοντο. Γίγνωσκε δε ακριβώς και τούτο, ότι µη
έχων τους έξωθεν οφθαλµούς, τους οποίους έχουσιν
κοινώς και πάντα τα κτήνη, έχεις τους έσωθεν της
ψυχής , και µετ΄ αυτούς βλέπεις εκείνο το θείον
πρόσωπον του ουρανίου Πατρός, τον οποίον
ακαταπαύστως ορώσιν οι Άγγελοι.
Οµοίως εάν είσαι κωφός και άλαλος, µη
πικραίνεσαι, ότι τότε έχεις µάλλον ησυχίαν και
προσοχήν, να ακούσης τα λόγια όπου λαλεί της
ψυχής σου ο Κύριος.
Έτι δε λυτρώνεσαι από ψυχοβλαβείς ακοάς και
αισχρολογίας, από τραγωδία και άλλα έργα µισόθεα,
όπου προξενούσι την κόλασιν εκείνων, όπου τα
πράτουσι και απλώς ειπείν, εάν θλίβεσαι , πως είσαι
χωλός, και παράλυτος , και δεν έχεις τινά χαράν, ή
απόλαυσιν εις τούτον τον κόσµον, συλλογίζου από
πόσους κινδύνους λυτρώνεσαι µε τούτον τον
τρόπον, και πόσην ωφέλειαν δίδουσι της ψυχής
σου αυταίς οι ασθένειες, αι οποίαι ταχέως
παρέρχονται, και µετά θάνατον υπάγεις εις ένα
πανευφρόσυνον τόπον και Παράδεισον
ωραιότατον, να αγάλλεσαι πάντοτε µετά Αβραάµ
και Ιώβ του παµµάκαρος, και πάντων των τω Θεώ
ευαρεστησάντων και τότε να ευχαριστάς και να
δοξάζεις τον Κύριον όπου σου έκαµε τοσαύτην
ευεργεσίαν, να σε καθαρίσει απ΄ εδώ µε ολίγην και
βραχύτατην ασθένειαν , δια να µη σε κολάσει
αιώνια.

Σελίδα 37

Μητροπολίτου Καισαριανής, Βύρωνος και
Υµηττού ∆ανιήλ.
Απόσπασµα από το βιβλίο “ Τα βιοτικά µας ”
Όσο διαρκεί ο κόσµος, η ανθρωπότητα συνεχίζει να
υφίσταται τις συνέπειες της αµαρτίας. Ο Κύριος µας
δίδαξε ότι οι ασθένειες έχουν λυτρωτική αξία.
Ακόµη και όταν ο Κύριος δεν σηκώνει την
ασθένεια από επάνω µας, µας δίδει την δύναµη
να την αντέξουµε.
Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση του αποστόλου
Παύλου ο οποίος εξοµολογείται : «Καὶ τῇ
ὑπερβολῇ τῶν ἀποκαλύψεων ἵνα µὴ ὑπεραίρωµαι,
ἐδόθη µοι σκόλοψ τῇ σαρκί, ἄγγελος σατᾶν ἵνα
µε κολαφίζῃ ἵνα µὴ ὑπεραίρωµαι. ὑπὲρ τούτου
τρὶς τὸν Κύριον παρεκάλεσα ἵνα ἀποστῇ ἀπ'
ἐµοῦ· καὶ εἴρηκέ µοι· ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις µου· ἡ γὰρ
δύναµίς µου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται. ἥδιστα οὖν
µᾶλλον καυχήσοµαι ἐν ταῖς ἀσθενείαις µου, ἵνα
ἐπισκηνώσῃ ἐπ' ἐµὲ ἡ δύναµις τοῦ Χριστοῦ. διὸ
εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, ἐν ἀνάγκαις, ἐν
διωγµοῖς, ἐν στενοχωρίαις, ὑπὲρ Χριστοῦ· ὅταν
γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰµι.»
∆ηλαδή : Ένεκα της υπερβολής των αποκαλύψεων
επέτρεψε ο Θεός να µου δοθεί ξύλο ακανθωτό στο
σώµα, αρρώστια αθεράπευτος, άγγελος του σατανά
για να µε κτυπά κατά πρόσωπο και να µε
ταλαιπωρεί, για να µην υπερηφανεύοµαι.
Για τον πειρασµό αυτό τρείς φορές παρακάλεσα τον
Κύριο να µου το αποµακρύνει. Και µου έχει πει ο
Κύριος . Σου είναι αρκετή η χάρις που σου δίδω.
∆ιότι η δύναµίς µου αναδεικνύεται τέλεια, όταν ο
άνθρωπος είναι ασθενής και µε την ενίσχυση µου
κατορθώνει µεγάλα και θαυµαστά. Με µεγάλη
ευχαρίστηση θα καυχώµαι περισσότερο για τις
ασθένειες µου, ώστε να µένω στην ταπεινοφροσύνη
και για να κατοικεί έτσι η δύναµις του Χριστού. Γι
αυτό δοκιµάζω εσωτερική χαρά και ευφροσύνη
στις ασθένειες, στις ύβρεις, στις ανάγκες, στους
διωγµούς, στις στενοχώριες, τις οποίες
υφίσταµαι για τον Χριστό. ∆ιότι τότε, µε την
χάρη του Χριστού γίνοµαι και είµαι δυνατός.
Ο Κύριος ζητεί από τον πιστό να επισκέπτεται
ασθενείς. « ἠσθένησα, καὶ ἐπεσκέψασθέ µε ». Για
τους κάµνοντας , προσευχόµαστε συνεχώς στην
προσευχή µας εκφράζοντες µια άλλη προοπτική για
τον ασθενή.
Ο ασθενής δεν είναι ένας καταραµένος από τον
οποίο αποστρέφει κανείς το πρόσωπο του, αλλά
εικόνα και σηµείο του Ιησού Χριστού.

Σελίδα 38

Ε Ν ∆ Ο Ν

Α θ ω ν ι κ η ε υ ω δ ι α Απόσπασµα από οµιλία του Μοναχού Μωυσέως Αγιορείτου
Το αληθινό νόηµα του πόνου στη ζωή µας
Ο πόνος έχει κάποιο σηµαντικό νόηµα στη ζωή µας.
∆εν πιστεύουµε ότι είναι ένα τυχαίο γεγονός. Η
παρουσία του κάτι σηµατοδοτεί.
Υπάρχει σωµατικός και ψυχικός πόνος, πολύς,
διάφορος, δυνατός, σφοδρός και µακρύς, που
καταταλαιπωρεί τον άνθρωπο. Η καλλιέργεια των
παθών δίνει στον άνθρωπο τελικά πόνο. Ο πόνος
αρχίζει από την παρακοή των πρωτοπλάστων στον Θεό
και την υπακοή τους στον δαίµονα. Η µετάνοια είναι
ένας διαφορετικός πόνος, γλυκύς πόνος, όπως το ν’
αγαπάς, το να ταπεινώνεσαι, να υποχωρείς, ν’ ανέχεσαι.
Μιλάµε για χαρµολύπη και χαροποιό πένθος στην
Εκκλησία µας.
Ο πόνος καλλιεργεί και ωριµάζει τον πνευµατικό
άνθρωπο, τον αληθινό χριστιανό. Ο πόνος µπορεί να
οδηγήσει σε αυτογνωσία, συµπόνια και ταπείνωση.
Ο πόνος µάς λιχνίζει, κρίνει την πνευµατικότητά
µας, την εµπιστοσύνη µας στον Θεό. Μπορεί ν’
αναθερµάνει την πίστη µας, να δούµε τη ζωή µας
βαθύτερα, να αισθανθούµε γνήσια την παροδικότητα
της ζωής.
Η πίστη, η προσευχή, η υποµονή, η ελπίδα συνδράµουν
σηµαντικά στην άρση του σταυρού του πόνου. Η θέα
του Εσταυρωµένου, οι πρεσβείες των αγίων και της
Θεοτόκου είναι ισχυρή δύναµη για όλους τους
πονεµένους. Ο πόνος παραχωρείται από τον Θεό
παιδαγωγικά, προς σωφρονισµό. Αυτό που δεν
κερδίσαµε δια του απαραίτητου εκούσιου ασκητικού
αγώνος, το αποκτούµε τώρα δια της υποµονής στον
ακούσιο πόνο, ώστε να καταλήγει να γίνεται
λυτρωτικός και σωτήριος.
Όλοι οι άγιοι ήταν πονεµένοι. Ο πόνος τους έκανε
αγιότερους. Ο Θεός δεν τιµωρεί τους αµαρτωλούς δια
του πόνου. Οι σύγχρονοι Γέροντες µιλούν συχνά για
την αξία, τη σηµασία και την ωφέλεια του πόνου στη
ζωή µας.
Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαµάς λέγει πως ύλη της
θεώσεως είναι η καθαρότητα. Η ασθένεια, όπως είπαµε,
καθαρίζει τον άνθρωπο όπως η ταπεινή άσκηση. Με
όλα αυτά τι καταλήγουµε, ότι θα πρέπει να ‘µαστε
άρρωστοι και να µη προσευχόµεθα υπέρ υγείας και
ν’ αγαπούµε τον πόνο; Όχι. Όταν όµως έλθει η
ασθένεια µη φοβηθούµε, µη τα βάλουµε µε τον Θεό,
µη Τον θεωρήσουµε τιµωρό, µη Τον λησµονήσουµε,
µη δεν προσευχόµαστε. Αν καθυστερεί να µας
απαντήσει δεν σηµαίνει διόλου ότι δεν µας ακούει.
Υφαίνει µυστικά το σχέδιο της σωτηρίας µας. ∆εν
ζητούµε νοσηρά τον πόνο στη ζωή µας, αλλά, αν µας
επισκεφθεί, ας αναζητήσουµε το νόηµα της επισκέψεώς
του. Μπορούµε ν’ αναπτύξουµε σηµαντικό διάλογο
µαζί του, ν’ αποτελέσει σταθµό της ζωής µας και να
νοηµατισθεί άπαξ ο βίος µας.
Η ανάσταση έπεται της σταυρώσεως. Ο θάνατος µάς

εισοδεύει στην αιώνια ζωή, όπου «ουκ έστι λύπη,
πόνος και στεναγµός αλλά ζωή ατελεύτητος». Αυτή
την άλυπη κι άπονη κι αγόγγυστη παραδείσια ζωή
προγεύεται κατά τον Αγ. Συµεών τον Νέο Θεολόγο ο
πιστός που έχει παραδώσει πάσα τη ζωή του στα
χέρια του Χριστού, όπως λέµε σε κάθε Θεία
Λειτουργία του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόµου.
Ο µακαριστός Γέροντας Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης,
ενώ έπασχε ο ίδιος από πολλές ασθένειες, δεν
ζητούσε να γίνει καλά κι έλεγε χαρακτηριστικά:
«Ντρέποµαι. Πώς µπορώ να ζητήσω από τον
Χριστό κάτι τέτοιο;» Έτσι σήκωνε υποµονετικά
πάντα τον βαρύ σταυρό του πόνου των ασθενειών.
Καρκινοπαθής επί πολλά έτη ο ίδιος αγαπούσε
ιδιαίτερα τους καρκινοπαθείς κι έλεγε πολύ
χαρακτηριστικά και αξιοπρόσεκτα: «Ο καρκίνος
κυρίως βγαίνει σε µπερδεµένες ψυχές, σε αγχώδεις
ανθρώπους, σε βασανισµένους από διάφορα
γεγονότα, σε καταπιεσµένους. Όταν πάθεις κάτι
και σου πουν ότι είναι καρκίνος, πρέπει να δοθείς
πολύ στην αγάπη του Θεού. Να ηρεµήσεις, να
ησυχάσεις, ν’ αγαπήσεις τον κόσµο, να τα’
αγαπήσεις όλα. Να είσαι όλο αγάπη και δοξολογία
στον Θεό. Και να αγιάσει η ψυχή σου. Κι όταν
αγιάσει η ψυχή σου, όταν προσκολληθείς στον Θεό
και γίνει ηρεµία, το συµπαθητικό και το
παρασυµπαθητικό και όλα τα συστήµατα του
οργανισµού θα ηρεµήσουν και τότε ο καρκίνος, αν
δεν θεραπευθεί, τουλάχιστον θα µείνει εκεί που
βρίσκεται…»
Και ο µακάριος Γέροντας Παΐσιος ο Αγιορείτης
βιωµατικά έλεγε: «Όταν µας βρίσκει µια αρρώστια,
καλά είναι ν’ αφηνόµαστε στον Χριστό εν λευκώ.
Να σκεφτώµαστε ότι η ψυχή µας έχει µεγαλύτερη
ανάγκη από υποµονή και δοξολογία στους πόνους
παρά το ατσαλένιο σώµα µε το οποίο µπορούµε να
κάνουµε µεγάλους σωµατικούς αγώνες, οι οποίοι
όµως ίσως µας κάνουν να καυχηθούµε, χωρίς να το
καταλάβουµε, γιατί θα νοµίζουµε ότι µε το σπαθί
µας θα κερδίσουµε τον Παράδεισο».
Άλλοτε έλεγε χαριτωµένα: «Χαίροµαι που µε τίµησε
ο Θεός και µου έδωσε αυτό το δώρο της ασθένειας
και δεν θέλω να µου το στερήσει. ∆όξα τω Θεώ ο
Θεός το επιτρέπει, για να βοηθηθώ κατ’ αυτόν τον
τρόπο. Έτσι δίνουµε εξετάσεις στην υποµονή.
Τώρα αυτό, ύστερα το άλλο…»
«Υποµονής χρείαν έχοµεν». Γιατί, αν εµείς που
έχουµε λίγο φόβο Θεού, δεν κάνουµε υποµονή, τι θα
κάνουν οι κοσµικοί;
Αν και βλέπω ότι πολλοί λαϊκοί µας ξεπερνούν
στην αρετή. Μου έλεγαν οι γονείς µου ότι οι
Φαρασιώτες, όταν αρρώσταιναν, δεν έτρεχαν

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 39

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ ιουλιου
Κάθε Τρίτη και ώρα 18:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου
Παντελεήµονος . Μετά το πέρας της
Παρακλήσεως διενεργείται ο κύκλος
µελέτης της Αγίας Γραφής , όπου και
ερµηνεύεται η Ευαγγελική περικοπή
της προηγούµενης Κυριακής µετά
διαλόγου .

Πρόγραµµα Θείων Λειτουργιών Ιουλίου 2007

Το µυστήριο της Ιεράς
Εξοµολογήσεως τελεί ο π.Νίκανδρος
Καρακωστόπουλος όλες τις ηµέρες και
ώρες λειτουργίας του Ιερού Ναού
κατόπιν συνεννοήσεως
( τηλ. 2104615704 )

Τετάρτη 25/07/2007
Κοίµησις Αγίας Άννης

Τετάρτη 11/07/2007
Ευφηµίας µεγαλοµάρτυρος , Όλγας ισαποστόλου
Τρίτη 17/07/2007
Μαρίνης µεγαλοµάρτυρος
Παρασκευή 20/07/2007
Προφήτου Ηλίου του Θεσβίτου

Πέµπτη 26/07/2007
Παρασκευής οσιοµάρτυρος

Πρόγραµµα πανηγύρεως Αγίου Παντελεήµονος
Πέµπτη 26/07/2007

Κάθε Σάββατο τελείται
Θεία Λειτουργία

Ώρα 19:30 θα τελεστεί µέγας Αρχιερατικός εσπερινός
µετά αρτοκλασίας , χοροστατούντος του σεβασµιωτάτου
µητροπολίτου Πειραιώς και Φαλήρου κ.κ. Σεραφείµ.

Κάθε Πέµπτη και ώρα 17:30 στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας
η εκποµπή “Φωτός Θέµατα” µε τον
Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα
µε σύγχρονη προοπτική και τρόπο
κατανοητό.

Η λιτάνευση της εικόνος θα γίνει την 21:00 από τις οδούς
Αγ. Παντελεήµονος - Κανελλοπούλου (Εθν. Αντιστάσεως)
- Μονεµβασίας - Ταξιαρχών και Αγ. Παντελεήµονος .
Εν συνεχεία θα τελεστεί Ιερά Αγρυπνία µε ώρα ενάρξεως
11:00

αµέσως στον Χατζεφέντη, στον άγιο
Αρσένιο τον Καππαδόκη, να τους
θεραπεύσει. Υπέµεναν πρώτα τους
πόνους, όσο µπορούσαν, ανάλογα µε το
φιλότιµο και την υποµονή τους, διότι
θεωρούσαν ευλογία να υποφέρουν. «Ας
βασανίσω κι εγώ, έλεγαν, λίγο την ψυχή
µου για τον Χριστό, αφού ο Χριστός
βασανίστηκε πολύ, για να µε σώσει».
Και, όταν πια έβλεπαν ότι πήγαιναν πίσω
οι δουλειές τους και ταλαιπωρούνταν η
οικογένειά τους, τότε πήγαιναν στον
Χατζεφέντη να τους θεραπεύσει. Βλέπεις
τι φιλότιµο είχαν! Όταν εκείνοι, που
ήταν λαϊκοί, σκέφτονταν έτσι κι έκαναν
υποµονή, εγώ σαν καλόγερος πώς πρέπει
να σκέφτοµαι ;» Νοµίζω πως οι παραπάνω
λόγοι των µακαρίων Αγιορειτών Γερόντων
είναι ο καλύτερος επίλογος για την ταπεινή
οµιλία µας. Σας ευχαριστώ για την
προσέλευση και την προσοχή.

Παρασκευή 27/07/2007 (Κυριώνυµος ηµέρα)
Ώρα 07:00 έως 10:30 Όρθρος της εορτής και
Αρχιερατική - Πανηγυρική Θεία Λειτουργία ,
χοροστατούντος και ιερουργούντος του σεβασµιωτάτου
µητροπολίτου Πειραιώς και Φαλήρου κ.κ. Σεραφείµ
Ώρα 19:00 Ακολουθία του Μεγάλου Εσπερινού µετά
Παρακλήσεως στον Άγιο Παντελεήµονα .

ENDON
Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας
∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο : 210-4615704
Fax: 210-4615759
E-mail: periodikoendon@yahoo.gr

∆ιανέµεται δωρεάν από τον
Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας την τελευταία
Κυριακή του κάθε µήνα

Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

Σελίδα 40

Πινακίδα που είναι αναρτηµένη στο νάρθηκα του Κυριακού της
Σκήτης της Αγίας Άννας στο Άγιον Όρος .

Γιατί κάποτε ο Θεός δεν απαντά ;
Ζήτησα από τον Θεό να µου δώσει δύναµη ,
κι΄ Αυτός µου έδωσε δυσκολίες για να τις ξεπεράσω .
Του ζήτησα σοφία ,
κι΄ Αυτός µου έδωσε προβλήµατα να µάθω να λύνω .
Του ζήτησα οικονοµική άνεση ,
κι΄ Αυτός µου έδωσε νου και δυνατότητα να δουλεύω.
Του ζήτησα θάρρος ,
κι΄ Αυτός µου έδωσε κινδύνους να ξεπερνώ .
Του ζήτησα αγάπη ,
κι΄ Αυτός µου έδωσε προβληµατικά άτοµα να βοηθώ .
Του ζήτησα χάρες ,
κι΄ Αυτός µου έδωσε ευκαιρίες να εκµεταλλευτώ .
Απ΄ ότι ζήτησα δεν πήρα τίποτε ,
τίποτε απ΄ αυτά που ήθελα .
Πήρα όµως τα πάντα ,
αυτά που πραγµατικά χρειαζόµουν .
Η προσευχή µου εισακούστηκε ...

ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ
Καθίσαµε γλυκά αποκαµωµένοι , στην αυλή της Σκήτης
της Αγίας Άννας . Είχαµε ανέβει αµέτρητα σκαλοπάτια
από τον αρσανά έως εδώ πάνω, και τώρα φωλιάζοντας
στο φρύδι αυτό του βράχου που κατέβαινε από τον
Άθωνα , αγναντεύαµε το Αιγαίο χαϊδεµένο από τον
ήλιο που έδυε .
Σ΄ αυτήν την αυλή , όσοι είχαν καθαρή καρδιά έβλεπαν
µια µοναχή να σκουπίζει τα πρωινά , και άλλες φορές
την άκουγαν στις αγρυπνίες να χτυπά τα στασίδια του
Κυριακού πίσω µας , πότε µόνη της και πότε µαζί µε
τον Άγιο Ιωακείµ.
Μέσα στην εκκλησιά, η εικόνα της γεµάτη µε λογής
τάµατα και µε φωτογραφίες µωρών , που γεννήθηκαν
µε την χάρη της και την πίστη των γονέων τους.
Απέναντί µας ο γέροντας Νεόφυτος µας µιλούσε µε τον
πληθωρικό του λόγο , για τα θαύµατα της Αγίας στα
άτεκνα ζευγάρια.
∆ίπλα µου καθισµένος , ο φίλος µου ο Γιώργος , που
σιωπηλός άκουγε όλη αυτήν την ώρα , κοµπιάζοντας
τον διέκοψε .

-Γέροντα θέλω και εγώ να αποκτήσω παιδί . Γι αυτό
ήλθαµε εδώ.
-Θα σου δώσω να διαβάσεις τον κανόνα της
τεκνογονίας και όταν είσαστε έτοιµοι , θα ξεκινήσετε
µε την βοήθεια του πνευµατικού σας να τον κάνετε
και θα µας το πείτε και εµάς για να κάνουµε
προσευχή , απάντησε ο γέροντας .
-Ξέρετε, είπε ξανά διστακτικά ο φίλος µου, η γυναίκα
µου έχει σοβαρό πρόβληµα .
-Να κάνετε τον κανόνα είπε πάλι ο γέροντας.
-Γέροντα, τόλµησε να πει πάλι ο φίλος µου, η γυναίκα
µου έχει πολύ σοβαρό πρόβληµα, και οι γιατροί της
έχουν αποκλείσει κάθε πιθανότητα να κάνει παιδί.
Ο γέροντας τον κοίταξε έντονα και χαµογέλασε .
- Κατάλαβες που έχεις έλθει ; του είπε
- Έχεις έλθει στην Αγία Άννα . Τι µου συζητάς για
γιατρούς τώρα…

Σ.Σ.

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 1ο

Τεύχος 6ο Αύγουστος 2007

Η τιµή στη Θεοτόκο

∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ ΤΟ
ΤΕΥΧΟΣ

Του π. Αντωνίου Αλεβιζόπουλου
Οποιανδήποτε τιµή και αν προσφέροµεν ηµείς οι άνθρωποι εις την Παρθένον Μαρίαν, ποτέ δεν ηµπορούµε να
φθάσωµεν την τιµήν την οποίαν έκαµε
εις αυτήν ο ίδιος ο Θεός:

“Λόγοι περί της Θεοµήτωρος”
του Αγίου Σιλουανού του
Αθωνίτου
“Η ζωή της Παναγίας µέχρι
την Κοιµησή της”
του Αρχιµανδρίτου Βασιλείου Μπακογιάννη
“Η άχραντος Κοίµησις της
Παναγίας”
του Φώτη Κόντογλου

Να σαρκωθεί εις τα ίδια τα σπλάχνα
της και να την καταστήσει Θεοτόκον.
Η πίστις εις την θεανθρωπότητα του
Χριστού µας υποχρεώνει να τιµώµεν
και το όργανον της ενανθρωπήσεως,
δηλαδή την Θεοτόκον.

“Την όντως Θεοτόκον µεγαλύνοµεν”
του µοναχού Μωυσέως Αγιορείτου

Εάν δεν πράττωµεν τούτο, πως είναι
δυνατόν να λέγωµεν ότι πιστεύοµεν
εις τον Θεάνθρωπον Ιησούν ;
Αλλά και η ίδια η Αγία Γραφή µαρτυρεί, καθώς είδοµεν, δι’ αυτήν την τιµήν.
Η Παρθένος Μαρία εκλαµβάνει την
τιµήν αυτήν ως κάτι το αυτονόητον και
την αποδίδει εις τον εξ αυτής γεννηθέντα Θεάνθρωπον Ιησούν (Λουκ. 1, 48)
«ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς
δούλης αὐτοῦ. ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν
ΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΗΝ
ΚΥΡΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ
Η Πανάγια µας, η µητέρα µας , που από
τη µια τη βρίζουµε και τη στεναχωρούµε
και από την άλλη στον πρώτο κίνδυνο
τρέχουµε µε κλάµατα κοντά της και την
παρακαλούµε .
Και Αυτή, µεγάλη καρδιά και µεγάλη
µάνα, µας χαϊδεύει γλυκά το κεφαλάκι
και µε χαµόγελο µας παρηγορεί και µας
κάνει τα χατίρια µας.
Αυτή , που κράτησε τον απέραντο Θεό
µικρό παιδί στα χέρια της.
Αυτή, που άκουσε τα παιδικά Του κλάµατα και γέλια.
Αυτή, η Υπεραγία Θεοτόκος.

“Η ιστορία του Άξιον Εστί”
Αγιορείτικη παράδοση

µακαριοῦσί µε πᾶσαι αἱ γενεαί·».
Τιµώµεν λοιπόν, την Παρθένον Μαρίαν, διότι πρώτος την ετίµησεν ο Χριστός και διότι αποτελεί τούτο επιταγή
της Αγίας Γραφής.
Βλέποντας τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας, ἀφιέρωσε τὴν καρδιά
σου σ᾿ αὐτὴ ποὺ βασιλεύει
στὸν Παράδεισο καὶ
εὐχαρίστησέ την, γιατὶ στάθηκε πάντα ἕτοιµη στὸ θέληµα
τοῦ Θεοῦ σου, γιατὶ γέννησε,
θήλασε, ἀνέθρεψε τὸν
Λυτρωτὴ τοῦ κόσµου, καὶ
γιατὶ δὲν λείπει στὸν ἀόρατό
µας πόλεµο ἡ προστασία καὶ ἡ
βοήθειά της.
Όσιος Νικόδηµος ο Αγιορείτης

Θαύµατα της Υπεραγίας
Θεοτόκου
Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Λόγοι περί της Θεοµήτωρος

42

Η ζωή της Παναγίας µέχρι
την κοίµηση της.

43

Η Άχραντος Κοίµησις της
Παναγίας.

44

Το θαύµα της Παναγίας
στον Άγιο Ρωµανό τον µελωδό

45

Την όντως Θεοτόκον µεγαλύνοµεν και η ιστορία του
“Άξιον Εστί”

46

Ιερές ακολουθίες και εκδηλώσεις του ναού.

47

Το θαύµα της Παναγίας
στον αυτοκράτορα Λέοντα

47

Το θαύµα της Παναγίας
στον αµφιβάλλοντα διδάσκαλο και στον ζωγράφο

48

Σελίδα 42

Λόγοι περί της Θεοµήτορος
Πολλά θαύµατα καί ἐλέη εἶδα ἀπό τόν Κύριο καί τή
Θεοτόκο, ἀλλά µοῦ εἶναι τελείως ἀδύνατο ν᾽ ἀνταποδώσω κάπως αὐτή τήν ἀγάπη.
Τί ν᾽ ἀναταποδώσω ἐγώ στήν Ὑπεραγία Θεοτόκο,
πού δέν µέ περιφρόνησε ἐνῶ ἤµουν βυθισµένος στήν
ἁµαρτία, ἀλλά µ᾽ ἐπισκέφθηκε σπλαγχνικά καί µέ
συνέτισε; ∆έν Τήν εἶδα, ἀλλά τό Ἅγιο Πνεῦµα µοῦ
ἔδωσε νά Τήν ἀναγνωρίσω ἀπό τά γεµάτα χάρη
λόγια Tης καί τό πνεῦµα µου χαίρεται κι ἡ ψυχή µου
παρασύρεται τόσο ἀπό τήν ἀγάπη πρός Αὐτήν, ὥστε
καί µόνη ἡ ἐπίκληση τοῦ ὀνόµατός Tης γλυκαίνη τήν
καρδιά µου.
Ὅταν ἤµουν νεαρός ὑποτακτικός, προσευχόµουν µιά
φορά µπροστά στήν εἰκόνα τῆς Θεοµήτορος καί
µπῆκε τότε στήν καρδιά µου ἡ προσευχή τοῦ Ἰησοῦ
κι ἄρχισε ἀπό µόνη της νά προφέρεται ἐκεῖ.
Μιά ἄλλη φορά ἄκουγα στήν ἐκκλησία τήν ἀνά‐
γνωση τῶν προφητειῶν τοῦ Ἡσαΐα, καί στίς λέξεις
«Λούσασθε καί καθαροί γίνεσθε» (Ἡσ. α ́ 16)
σκέφτηκα: «Μήπως ἡ Παναγία ἁµάρτησε ποτέ, ἔστω
καί µέ τό λογισµό;». Καί, ὤ τοῦ θαύµατος! Μέσα
στήν καρδιά µου µιά φωνή ἑνωµένη µέ τήν προσευχή
πρόφερε ρητῶς: «Ἡ Θεοτόκος ποτέ δέν ἁµάρτησε,
οὔτε κἄν µέ τήν σκέψη». Ἔτσι τό Ἅγιο Πνεῦµα
µαρτυροῦσε στήν καρδιά µου γιά τήν ἁγνότητά Της.
Ἐν τούτοις κατά τόν ἐπίγειο βίο Tης δέν εἶχε ἀκόµα
τήν πληρότητα τῆς γνώσεως καί ὑπέπεσε σ᾽ ὁρισµένα
ἀναµάρτητα λάθη ἀτέλειας. Αὐτό φαίνεται ἀπό τό
Εὐαγγέλιο· ὅταν ἐπέστρεφε ἀπό τήν Ἱερουσαλήµ, δέν
ἤξερε πού εἶναι ὁ Υἱός Της καί Τόν ἀναζητοῦσε τρεῖς
µέρες µέ τόν Ἰωσήφ (Λουκ. β ́ 44-46).
Ἡ ψυχή µου γεµίζει ἀπό φόβο καί τρόµο, ὅταν ἀναλογίζωµαι τή δόξα τῆς Θεοµήτορος.
Εἶναι ἐνδεής ὁ νοῦς µου καί φτωχή κι ἀδύναµη ἡ
καρδιά µου, ἀλλά ἡ ψυχή µου χαίρεται καί παρασύ‐
ροµαι στό νά γράψω ἔστω καί λίγα λόγια γι’ Αὐτήν.

Ε Ν ∆ Ο Ν

Αγίου Σιλουανού του Αθωνίτου
τά συλλάβωµε. Ἡ ἀγάπη Tης γιά τό Θεό ἦταν ἰσχυρότερη καί φλογερότερη ἀπό τήν ἀγάπη τῶν Χερουβείµ καί τῶν Σεραφείµ κι ὅλες οἱ ∆υνάµεις τῶν
Ἀγγέλων καί Ἀρχαγγέλων ἐκπλήσσονται µ᾽ Αὐτήν.
Παρ᾽ ὅλο ὅµως πού ἡ ζωή τῆς Θεοτόκου σκεπαζόταν,
θά λέγαµε, ἀπό τήν ἅγια σιγή, ὁ Κύριος ὅµως
φανέρωσε στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία µας πώς ἡ
Παναγία µας ἀγκαλιάζει µέ τήν ἀγάπη Tης ὅλο τόν
κόσµο καί βλέπει µέ τό Ἅγιο Πνεῦµα ὅλους τούς
λαούς τῆς γῆς καί, ὅπως καί ὁ Υἱός Tης, ἔτσι κι Ἐκείνη
σπλαγχνίζεται καί ἐλεεῖ τούς πάντες.
Ὤ, καί νά γνωρίζαµε πόσο ἀγαπᾶ ἡ Παναγία ὅλους,
ὅσους τηροῦν τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ, καί πόσο
λυπᾶται καί στενοχωριέται γιά κείνους πού δέν
µετανοοῦν! Αὐτό τό δοκίµασα µέ τήν πείρα µου.
∆έν ψεύδωµαι, λέω τήν ἀλήθεια ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ,
πώς γνωρίζω πνευµατικά τήν Ἄχραντη Παρθένο. ∆έν
Τήν εἶδα, ἀλλά τό Ἅγιο Πνεῦµα µοῦ ἔδωσε νά γνωρίσω Αὐτήν καί τήν ἀγάπη Tης γιά µᾶς. Χωρίς τήν
εὐσπλαγχνία Tης ἡ ψυχή θά εἶχε χαθῆ ἀπό πολύν
καιρό. Ἐκείνη ὅµως εὐδόκησε νά µ᾽ ἐπισκεφθῆ καί νά
µέ νουθετήση, γιά νά µήν ἁµαρτάνω. Μοῦ εἶπε: «∆έν
µ᾽ ἀρέσει νά βλέπω τά ἔργα σου». Τά λόγια Της ἦταν
εὐχάριστα, ἤρεµα, µέ πραότητα καί συγκίνησαν τήν
ψυχή. Πέρασαν πάνω ἀπό σαράντα χρόνια, µά ἡ ψυχή
µου δέν µπορεῖ νά λησµονήση ἐκείνη τή γλυκειά φωνή
καί δέν ξέρω πῶς νά εὐχαριστήσω τήν ἀγαθή καί
σπλαγχνική Μητέρα τοῦ Θεοῦ.
Ἀληθινά, Αὐτή εἶναι ἡ βοήθειά µας ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ
καί µόνο τ᾽ ὄνοµά Της χαροποιεῖ τήν ψυχή. Ἀλλά κι
ὅλος ὁ οὐρανός κι ὅλη ἡ γῆ χαίρονται µέ τήν ἀγάπη
Tης.
Ἀξιοθαύµαστο κι ἀκατανόητο πράγµα. Ζῆ στούς οὐ‐
ρανούς καί βλέπει ἀδιάκοπα τήν δόξα τοῦ Θεοῦ, ἀλλά
δέν λησµονεῖ κι ἐµᾶς τούς φτωχούς κι ἀγκαλιά-ζει µέ
τήν εὐσπλαγχνία Της ὅλη τή γῆ κι ὅλους τούς λαούς.

Ἡ ψυχή µου φοβᾶται νά τό ἀποτολµήση, ἀλλά ἡ
ἀγάπη µέ πιέζει νά µήν κρύψω τίς εὐεργεσίες τῆς
εὐσπλαγχνίας Tης.

Κι Αὐτή τήν Ἄχραντη Μητέρα Του ὁ Κύριος τήν
ἔδωσε σ᾽ ἐµᾶς.

Ἡ Θεοτόκος δέν παρέδωσε στή Γραφή οὔτε τίς
σκέψεις Tης οὔτε τήν ἀγάπη Tης γιά τόν Υἱό καί Θεό
Tης οὔτε τίς θλίψεις τῆς ψυχῆς Tης, κατά τήν ὥρα τῆς
σταυρώσεως, γιατί οὔτε καί τότε θά µπορούσαµε νά

Αὐτή εἶναι ἡ πνευµατική µας Μητέρα καί βρίσκεται
κοντά µας κατά τή φύση σάν ἄνθρωπος καί κάθε
χριστιανική ψυχή ἑλκύεται ἀπό τήν ἀγάπη πρός
Αὐτήν.

Αὐτή εἶναι ἡ χαρά καί ἡ ἐλπίδα µας.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Μέχρι την κοίµηση
Α. Επισκέπτεται τον Άθω.
Ήρθε η ώρα που οι Απόστολοι θα διασκορπίζοντο
στη γη για να κηρύξουν το Ευαγγέλιο. Όµως για το
που θα πήγαινε ο καθένας, θα έριχναν κλήρο. Έβαλαν
κλήρο και για την Παρθένο. Ο κλήρος έδειξε για Αυτή
την µακρινή χώρα των Ιβήρων. Το δέχθηκε. Και ετοιµάζονταν. Όµως ο Υιός της είχε άλλο σχέδιο. Της παραγγέλνει µε τον αρχάγγελο Γαβριήλ : «Μη πας στην
Ιβηρία. Μη φεύγεις από την Ιουδαία. Πήγαινε προ
στιγµή στη χερσόνησο του Άθω.» (τότε κατοικείτω
από ειδωλολάτρες).
Ενώ το είχε «χωνέψει», πως θα πήγαινε στην Ιβηρία,
τώρα αλλάζει τα σχέδια. (Τόσο εύκολα…) Ξεκίνησε
µε τον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο για τον Άθω
(σήµερα Άγιον Όρος) . Καθώς έµπαινε στο λιµάνι
(πάντα κατά την παράδοση) έγιναν τέρατα και σηµεία.
Τα δένδρα, τα σπίτια και η κορυφή του Άθω, προσκυνούσαν την µεγάλη επισκέπτρια.
Το µεγάλο άγαλµα του ∆ία, που στέκονταν στην κορυφή, έπεσε στο γκρεµό, κάνοντας µεγάλο κρότο.
Έγινε συντρίµµια.
Τα άλλα αγάλµατα εκραύγαζαν : «Άνδρες του Απόλλωνος πηγαίνετε στο λιµάνι του Κλήµεντος. Προϋπαντήστε την Μαρία, τη Μητέρα του Θεού». Ευθύς τα
αγάλµατα αυτά εκονιορτοποιήθησαν. (Ήδη ο Υιός της
ετοίµασε το έδαφος για πνευµατική σπορά). Τρόµος
κυρίευσε τους κατοίκους. Κατέβηκαν στο λιµάνι. Υποδέχτηκαν µε δέος την Μητέρα του Κυρίου. Και
άκουσαν από το πανάγιο στόµα της το µήνυµα της
σωτηρίας.
Η Θεοτόκος ευχαρίστησε τον Κύριο και τον παρακάλεσε :
- Να προστατεύει τον τόπο αυτό µέχρι της συντέλειας
του αιώνος από αοράτους και ορατούς εχθρούς. Και
να του χαρίζει όλα τα αγαθά.
Και ο Υιός της της απάντησε :
- Ότι µου ζήτησες θα γίνει. Αρκεί να φυλάττουν τις
εντολές µου. Από τώρα και στο εξής ο τόπος αυτός θα
είναι δικός σου. Θα είναι το περιβόλι σου και λιµάνι
σωτηρίας.
Β. Στην Ιερουσαλήµ.
α. Τόπος διαµονής
Μετά τον Άθω γύρισε στα Ιεροσόλυµα. Εγκαταστάθηκε στην Γεθσηµανή, στην περιοχή Σιών. Κατά τον
Άγιο Ιωάννη τον ∆αµασκηνό έµεινε στο υπερώον
(λόγος Β’ εις Κοίµηση κεφ. 4). Έµεινε εκεί µέχρι την
κοίµηση της. Περίπου είκοσι χρόνια.

Σελίδα 43

Από το βιβλίο του Αρχιµανδρίτου
Βασιλείου Μπακογιάννη
“Χαίρε Κεχαριτωµένη”
β. Το παρουσιαστικό της.
Αγαπούσε τη λιτή και µονόχρωµη ενδυµασία. Συνηθισµένη φορεσιά της ήταν η «εσθήτα» (πανωφόρι) και
η ζώνη.
Είχε ανάστηµα κανονικό.
Το πρόσωπο της είχε χρώµα ωρίµου σταριού.
Είχε ξανθά µαλλιά, και µάτια.
Κατά τον Πιλάτο, ήταν η πιο όµορφη γυναίκα του
κόσµου.
γ. Η ασκητική της ζωή.
Η εις ουρανούς ένδοξη Ανάληψη του υιού της, έγινε
αφορµή να αυξήσει την ασκητική της ζωή.
Συγκεκριµένα :
Ξενυκτούσε στην προσευχή! Και δεν προσευχόταν
όρθια ή γονατιστή. Χρωµάτιζε την προσευχή της µε
τις επίµονες γονυκλισίες (µετάνοιες). Έκανε τόσες
πολλές µετάνοιες, ώστε στα άγια γόνατα της σχηµατίστηκαν «κόµποι», όπως της γίδας . Το δε µάρµαρο
που ακουµπούσαν τα γόνατα της,… βαθούλωσε!!!
Κατακουρασµένη κοιµόταν χάµω για λίγο. Έχοντας
σαν στρώµα µια πέτρα.!!
Και στη νηστεία ήταν εξίσου αυστηρή. Την τηρούσε
πάντα µε ακρίβεια και αυστηρότητα.
Νηστεία αγρύπνια προσευχή ήταν το τρίπτυχο της
πνευµατικής ζωής της.
δ. Η κοινωνική της δραστηριότητα.
Ήταν φιλόξενη. Υποδεχόταν και περιποιόταν τους
ξένους µε πλατειά καρδιά.
Έκανε ελεηµοσύνες.
Έτρεχε στα ορφανά, στις χήρες, στους καταπονηµένους, στους θλιβοµένους. Η µεγάλη της ευσπλαχνία,
ράγιζε και τις πέτρινες ψυχές.
Τα προβλήµατά τους ήταν και δικά της προβλήµατα.
Περισσότερο δικά της. Την πυρπολούσαν. ∆εν την
άφηναν να ησυχάσει.
Έβγαζε δαιµόνια. Θεράπευε αρρώστους.
ε. Την σέβονταν οι πάντες.
Είχε τόσο πολύ εξαϋλωθεί από την υπερβολική της
άσκηση, ώστε φαινόταν πως δεν είχε πιά σάρκα! Είχε
τέτοιο φωτεινό πρόσωπο, τέτοια επιβλητική µορφή,
ώστε και µόνο η παρουσία της συγκλόνιζε! Γι αυτό
παρόλο, που κατοικούσε εκεί που πριν από λίγο καιρό
οι Ιουδαίοι σταύρωσαν το παιδί της, την σέβονταν οι
πάντες. Όχι µόνο οι δικοί της και οι γνωστοί της, αλλά
και αυτοί οι εχθροί του Χριστού!

Σελίδα 44

Η άχραντος κοίµησις της Παναγίας
Σήµερα, 15 Αυγούστου, η Εκκλησία µας γιορτάζει
την Κοίµηση της Παναγίας. Στη θρησκευτική
γλώσσα το θάνατο των αγίων δεν τον λένε τελευτή,
αλλά τον λένε Κοίµηση, για την µακαριότητα που
έχει η λέξη και για δείξουνε πως δεν πεθάνανε αλλά πως κοιµούνται γλυκά, κατά τα λόγια που είπε ο
Χριστός στους µαθητάδες του για τον Λάζαρο :
«Λάζαρος ὁ φίλος ἡµῶν κεκοίµηται» (Ιω. ια΄11),
και στους συγγενείς της κόρης του αρχισυναγώγου,
που έκλεγε και οδυρότανε : «τί θορυβεῖσθε καὶ
κλαίετε; τὸ παιδίον οὐκ ἀπέθανεν, ἀλλὰ καθεύδει» (Μαρκ. έ 39). Υστερώτερα οι Χριστιανοί λέγανε και για τους πεθαµένους ανθρώπους πως κοιµηθήκανε : « εκοιµήθη ο δούλος του Θεού τάδε ».
Για την κοίµηση της Παναγίας δεν γράφει τίποτα
το Ευαγγέλιο, γράφει µονάχα για τη Γέννηση της
και τον Ευαγγελισµό. Τα της Κοιµήσεως τα γνωρίζουµε από την αγία Παράδοση, κατά την οποία την
Παναγία την επήρε µετά την Ανάσταση ο απόστολος Ιωάννης, όπως του παράγγειλε ο Χριστός από
το σταυρό, και την είχε στο σπίτι του σαν µητέρα,
και πως υστερώτερα την είχε µαζί του στην Έφεσο,
πράγµα που δεν είναι βέβαιο. Η Παναγία καθότανε
µαζί του, ως που τελείωσε τη ζωή της, σε ένα σπίτι
κοντά στον κήπο της Γεθσηµανής. Αυτό το µέρος
το αγαπούσε πολύ ο Χριστός και πήγαινε συχνά
εκεί µε τους µαθητάδες του. Εκεί πήγε και ύστερα
από τον Μυστικό ∆είπνο και προσευχήθηκε, τη
νύχτα που τον πιάσανε οι Ιουδαίοι. Εκεί λοιπόν
καθότανε και η Παναγία και περίµενε να την πάρει
ο Γυιός της . Και σαν ήλθε ο καιρός, έστειλε ο Χριστός Άγγελο να της πεί πως θα την πάρει από την
πρόσκαιρη ζωή στην αιώνια. Σαν το άκουσε η Παναγία αυτό χάρηκε κι ανέβηκε στο ‘Όρος των Ελαιών, απ΄ όπου είχε αναληφθεί ο Κύριος, και
έκανε την προσευχή της. Και γυρίζοντας στο σπίτι
της, τα ετοίµασε όλα για την ταφή της η ίδια.
Πόσο συγκινητικό είναι να βλέπει κανένας την Παναγία να ετοιµάζει µε τα άχραντα χέρια της το σπίτι
της, το κλινάρι της, τις λαµπάδες, το θυµιατήρι µε
το λιβάνι, και ότι άλλο χρειαζότανε για την κηδεία
της. Από µικρό κορίτσι αγαπούσε την εργασία και
ολοένα δούλευε, πότε γνέθοντας, όπως στον Ευαγγελισµό που τη βρήκε ο Αρχάγγελος µε τη ρόκα
στο χέρι, πότε ράβοντας η ίδια τα φορέµατα της, ως
« ιµάτια αυτόρραφα αγαπώσα », κι υστερώτερα,
σαν γεννήθηκε ο Χριστός, υφαίνοντάς του τον
«άρραφον» εκείνον χιτώνα που του τον βγάλανε
την ώρα που τον σταυρώσανε, και που ήταν τόσο
έµορφος, ώστε κι οι στρατιώτες δεν θελήσανε να
τον σχίσουνε, όπως κάνανε για τα άλλα ρούχα, αλλά είπανε να βάλουνε κλήρο σε όποιον λάχει, όπως

Ε Ν ∆ Ο Ν

Του Φώτη Κόντογλου
γράφει ο ίδιος ο Ιωάννης, ο ψυχογιός της. Και στα γεράµατα της δεν ξεκουράσθηκε, αλλά η ίδια έκανε τις δουλειές του σπιτιού, έραβε, µαγείρευε, περιποιότανε τον καινούργιο γυιό της τον Ιωάννην, κι ως την τελευταία ώρα
της ζωής της, µε τα χέρια εκείνα τα αγιασµένα που σπαργάνωσε τον Χριστό, ετοίµασε το κρεββάτι της, κι όλα τα
της ταφής της.
Σ΄ όλα στάθηκε τύπος και υπογραµµός για τις καλές γυναίκες, στη φρονιµάδα, στην ταπείνωση, στην υποµονή,
στην αγιότητα, στην αφοσίωση και στη νοικοκυροσύνη.
Νοικοκυρούλα δώδεκα χρονών, τότε που αφιερώθηκε στο
Ναό, νοικοκυρά και στα γεράµατά της, που κόντευε η ώρα
να φύγει από τον κόσµο !
∆εν κλαίτε, εσείς που αφήνετε τα σπίτια σας, κοπέλλες
ανύπαντρες, είτε µητέρες, και γυρίζετε στις διασκεδάσεις,
δεν δακρύζετε που βλέπετε την Παναγία να είναι αφοσιωµένη στο σπίτι της και να υπηρετεί τον εαυτό της και τους
δικούς της, η Παναγία που την υπηρετούσανε οι Άγγελοι !
Και που σας δείχνει τον εαυτό της για παράδειγµα σε όλα,
ώστε να κάνετε ευτυχισµένο το σπίτι σας και τους δικούς
σας, µε τη µοσχοβολιά της νοικοκυροσύνης ! Την Παναγία είχανε πάντα για παράδειγµα οι γυναίκες της Ελλάδας,
και µε τη φρονιµάδα τους ανακουφίζανε τον άνδρα τους,
παρηγορούσανε τις πίκρες του, κάνανε παιδιά καλά, υποµονεύανε στις δυστυχίες, οικονοµούσανε το σπίτι τους,
ενώ τώρα, µε τον κακό δρόµο που πήρανε πολλές απ΄ αυτές, για να γίνουνε «πολιτισµένες», το σπίτι έχασε τη ζέστη του, σαν την φωλιά που την παράτησε το πουλί, ο
άνδρας έγινε αδιάφορος, τα παιδιά πήρανε κακή ανατροφή, η ζωή έγινε βαρετή, κι όλα πάνε κατά γκρεµνού.
Αφού λοιπόν ετοιµάσθηκε η Παναγία, ξάπλωσε στην κλίνη της, ευπρέπισε τα ρούχα της, σταύρωσε τα άχραντα
χέρια της απάνω στο στήθος της, και περίµενε τον Γυιό
της να πάρει την ψυχή της. Πώς να παρασταθεί µε λόγια η
επίσηµη στιγµή εκείνη ! Μέσα σ’ εκείνο το απόµερο σπίτι
της Γεθσηµανή, η Παναγία γρηά (το Ρόδον το Αµάραντον), ολοµόναχη να περιµένει τον θάνατο, σαν άνθρωπος
που ήτανε, σταυροχεριασµένη, µε τα πόδια της κοντά τόνα
στο άλλο, µε τα βλέφαρα κλεισµένα. Και να λέγει, χωρίς
να ακούγεται : «Απόστολοι, εκ περάτων συναθροισθέντες
ενθάδε Γεθσηµανή το χωρίον, κηδεύσατέ µου το σώµα.
Και συ, Υιέ και Θεέ µου, παραλαβέ µου το πνεύµα.» .
«Και γενοµένης βροντής µεγάλης, παρεγένοντο οι Απόστολοι πάντες εκ των περάτων της γής διά νεφελών προς
το κηδεύσαι το άχραντον αυτής σώµα. Και σχηµατισθείσα
επί της κλίνης, παρέθετο την αγίαν αυτής ψυχήν εις τας
χείρας του Υιού και Θεού αυτής».
Εκτός από τους Αποστόλους, βρεθήκανε στην κήδευση
της Παναγίας και τέσσαρες ιεράρχες, ο Άγιος Ιάκωβος ο
Αδελφόθεος, ο Άγιος Ιερόθεος, ο ∆ιονύσιος ο Αρεοπαγίτης κι ο Άγιος Τιµόθεος.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
«Ω του παραδόξου θαύµατος! Η πηγή της ζωής εν
µνηµείω τίθεται και κλίµαξ προς ουρανόν ο τάφος
γίνεται. Ευφραίνου Γεθσηµανή, της Θεοτόκου το
άγιον τέµενος».
«Τη αθανάτω σου Κοιµήσει, Θεοτόκε Μήτηρ της
ζωής, νεφέλαι τους Αποστόλους αιθερίους διήρπαζον.
Και κοσµικώς διεσπαρµένους, οµοχώρους παρέστησαν τω αχράντω σου σώµατι. Οι και κηδεύσαντες σεπτώς, την φωνήν του Γαβριήλ µελωδούντες ανεβόων :Χαίρε Κεχαριτωµένη, Παρθένε, µήτηρ ανύµφευτε, ο Κύριος µετά σου. Μεθ’ ων ως Υιόν σου και
Θεόν ηµών, ικέτευε σωθήναι τας ψυχάς ηµών».
Οι Απόστολοι, αφού βάλανε στο µνήµα το σκήνος,
καθίσανε στη Γεθσηµανή τρείς µέρες, κατά θεία οικονοµία. Γιατί ένας από τους Αποστόλους, ο Θωµάς,
δεν πρόφθασε την κηδεία, αλλά επήγε την Τρίτη ηµέρα. Κ’ επειδή οι άλλοι Απόστολοι βλέπανε πως είναι
απαρηγόρητος, αποφασίσανε να ανοίξουνε το µνήµα
για να προσκυνήσει κι ο Θωµάς την Παναγία. Αλλά
το σώµα έλειπε κι ο τάφος ήτανε άδειος, και µονάχα
το σάβανο ήτανε µέσα : «Εύρον γαρ αυτόν κενόν του
αγίου σώµατος, µόνην δε τη σινδόνα φέροντα, παραµυθίαν µείνασαν τοις λυπείσθαι µέλλουσι και πάσι
τοις πιστοίς, και της µεταθέσεως αψευδές µαρτύριον».
Την κοίµηση της Παναγίας την υµνήσανε µε λαµπρότητα και µε κατάνυξη οι υµνωδοί της Εκκλησίας µας.
Κ’ οι αγιογράφοι καταστολίσανε τις εκκλησιές µε την
εικόνα της. Σε κάθε παλαιά εκκλησία είναι ζωγραφισµένη η Κοίµησις σε µεγάλο σχήµα απάνω από την
πύλη της εισόδου, από το µέσα µέρος του καθολικού,
παράσταση πολυπρόσωπη, γιατί εκτός από τους δώδεκα Αποστόλους, που στέκονται γύρω στην ξαπλωµένη Παναγία, κι από τα σύννεφα που τους σηκώνουνε
για να τους πάνε στη Γεθσηµανή, παριστάνεται ο Χριστός κρατώντας την ψυχή της Μητέρας του σαν βρέφος σπαργανωµένο, δορυφορούµενος από λεγεώνα
Αρχαγγέλων και Αγγέλων. Και µαζί µ’ αυτούς στέκουνται πλήθος κόσµος, άνδρες και γυναίκες σε στάση θρησκευτική και πικραµένη, κι άλλες γυναίκες
φαίνονται στα δώµατα και στα παράθυρα των σπιτιών
δακρυσµένες και τραβώντας τα µαλλιά τους.
Από τα πιο σπουδαία έργα της αγιογραφίας που παριστάνουνε την Κοίµηση, είναι της Μονής της Χώρας
(Καχριέ Τζαµί) της Κωνσταντινουπόλεως, της Περιβλέπτου στον Μυστρά, του Πρωτάτου στο Άγιον
Όρος δια χειρός Εµµανουήλ Πανσέληνου, του καθολικού της µονής Βατοπεδίου στο Όρος, καθώς και οι
θαυµαστές τοιχογραφίες των φηµισµένων Κρητικών
ζωγράφων στα µοναστήρια του Αγίου Όρους Λαύρας,
∆ιονυσίου, ∆οχειαρίου, και στα µοναστήρια των Μετεώρων Μεταµορφώσεως και Ρουσσάνι. Στη Σερβία
υπάρχουνε θαυµαστές τοιχογραφίες της Κοιµήσεως,
στο Σοποτσάνι, στο Στάρο-Ναγκορίτσινο, στο Ντε-

Σελίδα 45

Το θαύµα της Παναγίας στον Άγιο Ρωµανό
τον µελωδό
Ο Άγιος Ρωµανός ο µελωδός, που την µνήµη του
εορτάζοµε τη πρώτη Οκτωβρίου, καταγόταν από
την Έδεσσα . Αναχώρησε από την πατρίδα του και
πήγε στην Κωνσταντινούπολη όπου κατοίκησε σε
ένα µοναστήρι αφιερωµένο στην Υπεραγία Θεοτόκο, το λεγόµενο της Κύρου. Ήταν πολύ ευλαβής
και ενάρετος και πολλές φορές έφευγε από το κελί
του και πήγαινε στον ναό της Παρθένου στις Βλαχέρνες όπου και παρακολουθούσε τις αγρυπνίες
προσευχόµενος όλη τη νύχτα.
Ένα βράδυ λοιπόν, κατά την αγρυπνία των Χριστουγέννων, βρισκόµενος στον παραπάνω ναό,
κουράστηκε και αποκοιµήθηκε. Τότε βλέπει την
Παναγία σε οπτασία, να βαστά µια βίβλο και να του
λέει : «Άνοιξε το στόµα σου να φάγεις το χάρισµα
τούτο που σου δίδω.»
Του Αγίου του φάνηκε πως άνοιξε το στόµα του
και έφαγε εκείνη τη βίβλο. Μόλις ξηµέρωσε, ανέβηκε εις τον άµβωνα, και άρχισε µε πολλή ευλάβεια να ψάλλει το κοντάκιο της εορτής : «Η Παρθένος
σήµερον τον Υπερούσιον τίκτει» κ.λπ..
Όµως έψαλλε µε τόση γλυκύτητα που όλοι κατάλαβαν αµέσως, ότι αυτή η χάρις που του δόθηκε ήταν
εξ ουρανού και όχι ανθρώπινη, και θαύµασαν οι
πάντες.
Και όχι µόνο αυτό το κοντάκιο ποίησε, αλλά και
άλλα πολλά , περί τα χίλια, που ψάλλει η εκκλησία
µας στις εορτές του Σωτήρος, της Παναγίας και των
Αγίων όλων.
Αυτή τη µεγάλη χάρη την αξιώθηκε αυτός ο θαυµάσιος από την Θεοµήτορα, γιατί την είχε ευλάβεια
και την σεβόταν πάρα πολύ. Για αυτό και η Παναγία τον δόξασε και στον κόσµο τον πρόσκαιρο αλλά και στην ουράνια και µακάρια ζωή.

τσάνι, στη Γκρατσάνιτσα, στο Πέτς, κι αλλού. Στη
Ρουµανία σώζεται η Κόιµησις στην αρχαία εκκλησία
του Κούρτεα ντ’ Άρτζες, από τα πιο σπουδαία έργα
της βυζαντινής αγιογραφίας. Εκτός από τις τοιχογραφίες, αµέτρητες εικόνες ζωγραφισµένες σε σανίδι βρίσκουνται στις εκκλησιές και στα µοναστήρια της Ελλάδας, οι πιο πολλές φιλοτεχνηµένες από άγνωστους
ζωγράφους, και κάποιες από γνωστούς που έχουνε
γραµµένα τα ονόµατά τους, όπως είναι ο Βίκτωρ µοναχός, ο Εµµανουήλ Λαµπάρδος, ο Ηλίας Μόσκος, ο
Γεώργιος Μάρκος ο Αργείος στο τέµπλο της Φανερωµένης της Σαλαµίνας.
Εφηµέριος 15/08/1964, αρ. φύλλου 16

Σελίδα 46

Ε Ν ∆ Ο Ν

Αθωνικη ευωδια
Από το βιβλίο του µοναχού Μωυσέως
Αγιορείτου “Αθωνικό Απόδειπνο”
«Την όντως Θεοτόκον µεγαλύνοµεν»
Ήταν ένα γεροντάκι που µόλις άκουγε το όνοµα της Παναγίας έκλαιγε σαν µικρό παιδί. Ήταν ένας Καυσοκαλυβίτης που όποτε γύριζε πλευρό τη νύχτα έψελνε το
«Άξιον εστί». Ήταν ένας Γρηγοριάτης ηγούµενος πού
είχε «φάει» την εικόνα Της από τους πολλούς ασπασµούς. Ήταν ένας Νεοσκητιώτης που παρακαλούσε
όποιον έβλεπε να µιλήσει, να γράψει, να εκδώσει, ότι
υπήρχε για την Παναγία. Ήταν ένας µακαρίτης Ιβηρίτης
που έπασχε από αγάπη προς την Πορταίτισσα. Ένας Φιλοθείτης έλεγε: «Έχοµεν βεβαίας τας ελπίδας εις την
Γλυκοφιλούσαν». Παναγία, η µάνα των Αγιορειτών.
Η Παναγία . Πάνω απ’ όλες τις αγίες. Μητέρα του Θεού
και των ανθρώπων. Η καλύτερη παραµυθία. Η πιο σίγουρη πρέσβειρα των πιστών. Η πιο ταπεινή, η πιο καλή, η
πιο σεµνή, η πιο υπάκουη, η πιο υποµονετική, η σιωπηλή, η γενναία, η πρώτη, η βασίλισσα, η Κυρία, η Έφορος,
η Οικονόµισσα, η φωτοφόρος νεφέλη και µανναδόχος
στάµνα.
Χαρά να την αντικρύσεις. Ευχαρίστηση να την επικαλείσαι. Ευλογία να σ’ επισκέπτεται. Ελπίδα βέβαιη να την
παρακαλάς. Βοήθεια µεγάλη η σκέπη της. Που να βρείς
τα ωραία λόγια να την εγκωµιάσεις; Πόσο φτωχή είναι η
γλώσσα για τα µεγάλα ονόµατα; Πόσο έχει φθαρεί η
γλώσσα από την κατάχρηση. Έτσι σιωπάς και τα λες όλα.
Όπως σιωπηλή ακολουθούσε παντού τον αγαπητό Υιό
Της . Μέχρι Σταυρού.
Αθωνίτισσα Θεοτόκε, το ακοίµητο κανδήλι, το αγνό κερί, οι Χαιρετισµοί, η Παράκληση, το Θεοτοκάριο, τα Θεοτόκια δεν σου αρκούν. Μήτε γονυκλισίες και τάµατα
και προσφορές και κοµποσχοίνια. Την καθαρότητα της
καρδιάς ζητάς για να έλθει ο Υιός σου να κατοικήσει και
να φέρει θεοτόκες και θεοφόρες ώρες αγίας θεοψίας και
φωτοχυσίας…
Μητέρα του Θεού, µητέρα των ανθρώπων, µητέρα του
πόνου, µητέρα της αγωνίας, µητέρα των θλιβοµένων,
σύντροφε των µονοµάχων του Θεού, των καλογέρων.
Όπως και να το κάνουµε είναι ανώτερες ψυχές οι Αγιορείτες, αφού επέλεξαν να αφοσιωθούν µόνιµα στην Αθωνίτισσα Θεοτόκο.
Υπεραγία Θεοτόκε σώσον ηµάς, του Άξιον εστί του πανσέπτου ναού του Πρωτάτου της πρωτεύουσας των Καρυών, της Κουκουζέλισσας της Μεγίστης Λαύρας, της
Βατοπεδινής Εσφαγµένης, της Πορταίτισσας των Ιβήρων, της Τριχερούσης του Χιλιανδαρίου, του Ακαθίστου
της ∆ιονυσίου, της Φοβεράς Προστασίας του Κουτλουµουσίου, της Γερόντισσας του Παντοκράτορος, της Γοργουπηκόου της ∆οχειαρίου, της Μυροβλύτισσας του Αγίου Παύλου, της Οδηγήτριας του Ξενοφώντος και τόσες
άλλες, σ’ εκκλησίες και παρεκκλήσια, κελλιά και
καλύβια...

Η ιστορία της εικόνος «Άξιον Εστί»
Στης Καρυές, την πρωτεύουσα του Αγίου Όρους,
υπάρχει ο ναός του Πρωτάτου.
Είναι ο καθεδρικός ναός, και είναι αφιερωµένος
στην Κοίµηση της Θεοτόκου. Στο ιερό Βήµα ,
τοποθετηµένη σε θρόνο και πίσω από την Αγία
Τράπεζα βρίσκεται η θαυµατουργική εικόνα της
Παναγίας «Άξιον Έστι». Είναι η εφέστια εικόνα
του Αγίου Όρους.
Για την εικόνα αυτή υπάρχει η εξής παράδοση :
Κάποτε ένας γέροντας µοναχός, µόναζε σε ένα
κελί, µαζί µε τον υποτακτικό του, που βρίσκονταν νοτιοανατολικώς των Καρυών, και ήταν
αφιερωµένο στο όνοµα της Κοιµήσεως της Θεότόκου. Κάποιο Σάββατο αναχώρησε ο γέροντας
προς τις Καρυές για να µετάσχει σε αγρυπνία που
γίνονταν στο Πρωτάτο. Πριν φύγει ανέθεσε στον
υποτακτικό του να αναγνώσει την ακολουθία στο
κελί τους.
Κατά το δειλινό, ένας άγνωστος νεαρός µοναχός
εµφανίστηκε στον υποτακτικό και του ζήτησε να
τον φιλοξενήσει. Ο υποτακτικός του παραχώρησε
την φιλοξενία .
Στην ακολουθία του Όρθρου, ο επισκέπτης έψαλε
εµπρός από την εικόνα της Θεοτόκου έναν
άγνωστο ως τότε ύµνο :
«Άξιον εστί ως αληθώς
µακαρίζειν σε την Θεοτόκον,
την αειµακάριστον και παναµώµητον
και µητέρα του Θεού ηµών»,
και στο τέλος πρόσθεσε τον γνωστό ύµνο «Την
τιµιωτέρα των Χερουβίµ». Στον υποτακτικό
άρεσαν πάρα πολύ αυτά τα λόγια και παρακάλεσε τον ξένο να του τα γράψει κάπου να τα θυµάται. Ο ξένος παίρνοντας µια λίθινη πλάκα και
µπροστά στα έκπληκτα µάτια του υποτακτικού
χάραξε µε το δάκτυλο του τα λόγια και εξαφανίστηκε.
Μόλις οι γέροντες και προϊστάµενοι της συνάξεως πληροφορήθηκαν το γεγονός, αντιλήφθηκαν
αµέσως ότι ο συγκεκριµένος ύµνος ήταν αγγελοδίδακτος . Ο άγνωστος ξένος ήταν ένας άγγελος
Κυρίου. Μετέφεραν αµέσως την εικόνα της Θεοτόκου που υπήρχε στο κελί στο ναό του Πρωτάτου , και από τότε καίει µπροστά της κανδήλα
ακοίµητη. Τη δε λίθινη πλάκα την έστειλαν στην
Κωνσταντινούπολη.
Σ. Σ.

Σελίδα 47

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Καθηµερινά έως και την 14/08 θα τελείται η Παράκληση εις την Υπεραγία
Θεοτόκο ώρα 18:30. Μετά την 15/08
κάθε Τρίτη και ώρα 18:30 θα τελείται
η Παράκληση του Αγίου Παντελεήµονος . Ο κύκλος µελέτης της Αγίας γραφής κατά τον µήνα Αύγουστο δεν θα
διενεργηθεί.
Το µυστήριο της Ιεράς
Εξοµολογήσεως τελεί ο π.Νίκανδρος
Καρακωστόπουλος όλες τις ηµέρες και
ώρες λειτουργίας του Ιερού Ναού κατόπιν συνεννοήσεως
( τηλ. 2104615704 )

Κάθε Σάββατο τελείται
Θεία Λειτουργία
Κάθε Πέµπτη και ώρα 17: 30 1στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας
η εκποµπή «Φωτός Θέµατα»
µε τον Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα
µε σύγχρονη προοπτική και τρόπο κατανοητό.

Πρόγραµµα Θείων Λειτουργιών Αυγούστου 2007
Τετάρτη 01/08/2007
Η Πρόοδος του Τιµίου Σταυρού, Των επτά παίδων Μακκαβαίων και της µητρός αυτών Σολοµόνης, Ελεαζάρου, Ελέσης Οσ. Της εν Κυθήροις, Των εννέα µαρτ. εν Πέργη, Παµφυλίας, Αγ. Τιµοθέου θαυµ. αρχιεπ. Προκοννήσου
∆ευτέρα 06/08/2007
Η Μεταµόρφωσις του Χριστού, Αββακουµ νεοµαρτυρος
Τρίτη 14/08/2007
Προεόρτια Κοιµήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου, Μιχαίου
προφήτου, Μαρκέλλου επισκ. Απαµείας, Συµεών του Τραπεζούντιου του Χρυσοχόου.
Τετάρτη 15/08/2007
Η Κοίµησις της Υπεραγίας Θεοτόκου, Ταρσιζίου µάρτυρος.
Πέµπτη 23/08/2007
Απόδοσις εορτής Κοιµήσεως, Σύναξις Υ.Θ. της Προυσιωτίσσης, Λούπου µαρτ., Καλλινίκου Οσίου πατρ. Κων/
πόλεως, Ειρηναίου επίσκ. Σιρµίου, Ειρηναίου επίσκ. Λουγούνδου ιεροµ., Νικολάου Σικελιώτου Οσίου, Αντωνίου επίσκ. Σάρδεων, Ποθεινού ιεροµάρτ.
∆ευτέρα 27/08/2007
Φανουρίου Μεγαλοµάρτυρος, Ποιµένος Οσίου, Λιβερίου
πάπα Ρώµης οµολογητού,Ανθούσης νέας µάρτυρος.
Τετάρτη 29/08/2007
Μνήµη αποτοµής Τίµιας Κεφαλής Ιωάννου του Βαπτιστού,
Θεοπίστης οσίας της εξ Αιγίνης, Αρκαδίου θαυµατουργού
επισκόπου Αρσινόης Κύπρου.

Το θαύµα της Παναγίας στον αυτοκράτορα Λέοντα τον σοφό.
Τον καιρό που βασίλευε ο σοφός αυτοκράτορας Λέων,
είχε µια σύζυγο ενάρετη, την Αγία Θεοφανώ, που η
µνήµη της εορτάζεται την 16η ∆εκεµβρίου. Λίγο πριν
πεθάνει η Αγία, αρρώστησε βαριά ο αυτοκράτορας από
µια αρρώστια που την εποχή εκείνη ήταν θανατηφόρος.
Πέτρες στα νεφρά.
Μαζεύτηκαν οι καλλίτεροι γιατροί της Βασιλεύουσας
γύρω του, αλλά καµία βοήθεια δεν µπορούσαν να του
δώσουν. Την εβδοµάδα της Τυρινής οι πόνοι του Βασιλέως έγιναν αφόρητοι και αποφάσισαν οι γιατροί ότι
δεν υπήρχε σωτηρία.
Τότε η µακάρια Βασίλισσα, βλέποντας ότι κανείς επίγειος γιατρός δεν µπορούσε να κάνει τίποτε στον σύζυγο της, εισήλθε στον βασιλικό θάλαµο και πέφτοντας
µπροστά στην ιερή εικόνα της Θεοµήτορος, µε πίστη
και δάκρυα θερµά προσευχήθηκε να χαρίσει λίγη ζωή
ακόµη στον Βασιλέα ώστε ο υιός της Κωνσταντίνος
προλάβει να χριστεί Βασιλέας και να µην κινδυνεύσει
η Αυτοκρατορία.
Προσευχόµενη λοιπόν η Αγία Βασίλισσα, άκουσε φω-

νή να της λέει : «Μη λυπάσαι Θεοφανώ, και σήµερα
έρχεται το ιατρικό βότανο που θα θεραπεύσει τον άνδρα
σου.»
Μόλις το άκουσε αυτό η Αγία χάρηκε πολύ και έτρεξε
προς τον ασθενή ο οποίος ήταν στα τελευταία του και οι
γιατροί αποφασισµένοι να τον σχίσουν. Λέει στους γιατρούς : «αφήστε τον και άλλος γιατρός έρχεται για να
τον θεραπεύσει.»
Μετά από πολλή ώρα και όταν όλοι νόµιζαν ότι ο Βασιλιάς πέθανε, εµφανίστηκε µία µοναχή εν ονόµατι Αγαθή από τον ναό της Θεοτόκου της Χρυσοπηγής, κρατώντας ένα δοχείο νερό, και είπε προς την βασίλισσα :
«Σήµερα όταν σηκώθηκα το πρωί, άκουσα µια φωνή να
µου λέει. Αγαθή πάρε γρήγορα λίγο νερό από την πηγή
µου και πήγαινε του Βασιλέως να το πιεί, να θεραπευθεί
και αυτός, να παύσει και η λύπη της αγαπηµένης µου
Θεοφανούς που µε δάκρυα προς µε βοά.» Έδωσε η βασίλισσα το νερό στον ασθενή και αµέσως µόλις το ήπιε,
πήρε τόση δύναµη, που σηκώθηκε από το κρεβάτι σαν
να µην ήταν άρρωστος ποτέ του. Όλοι έµειναν κατάπληκτοι. Ο δε Βασιλεύς πρόσταξε και έγινε γιορτή χαρµόσυνη εις ενθύµηση αυτής της ευεργεσίας και ευχαριστία στην Υπερένδοξο ∆έσποινα.

ENDON
Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας
∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο : 210-4615704
Fax: 210-4615759
E-mail: periodikoendon@yahoo.gr

∆ιανέµεται δωρεάν από τον
Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας την τελευταία
Κυριακή του κάθε µήνα

Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

Το θαύµα της Παναγίας στον
αµφιβάλλοντα διδάσκαλο.
Επτακόσια περίπου χρόνια µετά
την γέννηση του Χριστού, ήταν
ένας ερηµίτης Αθηναίος, σοφός
στα γράµµατα, και στην αρετή σοφότερος.
Το ονοµά του ήταν Αιγίδιος , και
µετά τον θάνατο των γονέων του,
µοίρασε την περιουσία του στους
φτωχούς και αναχώρησε για προσκύνηµα στους Αγίους Τόπους.
Εκεί απήλθε στα ενδότερα µέρη
της ερήµου σε έναν τόπο άβατο
και απόκρυφο, όπου βρήκε ένα
σπήλαιο µε µια πηγή ωραιότατη
και λίγα δένδρα. Στην ησυχία λοιπόν του τόπου εκείνου έµεινε και
ασκήτευε τρεφόµενος, κατά Θεία
Οικονοµία, από το γάλα µίας ελαφίνας και άγρια χόρτα. Κοντά σ’
εκείνα τα µέρη σ’ ένα κάστρο ήταν
ένας διδάσκαλος που στο λογισµό
του ο µισόκαλος, είχε σπείρει ζιζάνια και είχε αµφιβολία για την
Παρθενία της Υπεραγίας Θεοτόκου. Αυτόν τον δαιµονικό λογισµό
δεν µπορούσε µε τίποτα να τον
διώξει απ’ το µυαλό του. «Πως
γίνεται να είναι µητέρα και παρθένος;» αναρωτιόταν. Όταν άκουσε
για τον αναχωρητή Αιγίδιο, ότι
ήταν σε µεγάλα πνευµατικά µέτρα,

Το θαύµα της Παναγίας στον ζωγράφο.
Ήταν ένας ζωγράφος εν ονόµατι Ιωάννης που είχε µεγάλη ευλάβεια και αγάπη προς την Παναγία, αλλά και
στην τέχνη του ήταν πολύ έµπειρος.
Ιστόριζε πάντα την Θεοτόκο στις εικόνες µε µεγάλη
επιµέλεια, και πολύ όµορφη, που σε όλους όσους την
έβλεπαν έκανε µεγάλη εντύπωση και θαύµαζαν.
Όταν δε πάλι ιστόριζε τον διάβολον τον έκανε τόσο
φρικτόν που κανείς δεν µπορούσε να τον αντικρίσει.
Γιατί ενώ ήταν το ωραιότερο κτίσµα του ∆ηµιουργού
όταν ήταν στην υπακοή Του , όταν εξέπεσε µετά την
παράβαση, έγινε ασχηµότερος όλων και φοβερότερος.
Αυτόν τον ευλαβή ζωγράφο, τον εχθρεύονταν πολύ ο
µισάνθρωπος, όχι τόσον γιατί τον ζωγράφιζε άσχηµο,
αλλά γιατί ζωγράφιζε την Παναγία µε άφθαστη ωραιότητα και παρακινούσε τους προσκυνούντες σε µεγαλύτερη ευλάβεια.
Τον εποχή εκείνη είχαν κτίσει έναν µεγάλο ναό και είχαν προσκαλέσει τον Ιωάννη να τον ιστορίσει. Έβαλε

Σελίδα 48

αποφάσισε να πάει να τον συµβουλευτεί για τον λογισµό του, και να
τον βοηθήσει να απαλλαγεί από αυτή την βλάσφηµη σκέψη.
Ενώ βρισκόταν σε µικρή απόσταση
πριν από το κελί του αββά Αιγιδίου
εξήλθε ο γέροντας να τον προϋπαντήσει. Όταν πλησίασε ο ένας τον
άλλον ο διδάσκαλος έβαλε εδαφιαία
µετάνοια . Ο αββάς δεν του αποκρίθηκε αλλά χτύπησε µε το ραβδί του
πάνω σε µία πέτρα λέγοντας:
«Παρθένος προ τόκου» και ευθύς
πάνω στη πέτρα φύτρωσε ένα κρίνο
όµορφο και µε ευωδία θαυµάσια.
Ξαναχτυπά την πέτρα λέγοντας :
«Παρθένος εν τόκω» και δεύτερο
κρίνο φύτρωσε όµοιο µε το πρώτο.
Έπειτα χτύπησε για Τρίτη φορά µε
το ραβδί του στην πέτρα λέγοντας:
«Και µετά τόκον Παρθένος µείνασα» . Και ευθύς βγήκε άλλο ένα
θαυµάσιο κρίνο.
Τότε ο αββάς, χωρίς να πει άλλη
κουβέντα γύρισε στο κελί του.
Ο δε διδάσκαλος έχοντας µείνει
έκπληκτος απ’ αυτή τη θαυµατουργία και λυτρωµένος από τον πειρασµό έφυγε και κήρυττε σε όλους το
παραπάνω θαύµα, προς δόξαν της
Υπεραγίας Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας. Αµήν.

τις σκαλωσιές του και ανέβηκε στα ψηλά µέρη και
άρχισε να ζωγραφίζει τον Ευαγγελισµό της Θεοτόκου.
Καθώς κρεµασµένος εκεί ψηλά ζωγράφιζε, βλέπει
ξαφνικά µπροστά του τον δαίµονα να του λέει: «Τώρα
δεν µπορείς να µου φύγεις θα σε γκρεµίσω κάτω, επειδή ιστορίζεις την εικόνα τόσο όµορφη».
Άρχισε λοιπόν να κουνά την σκαλωσιά, τα ξύλα
έπεσαν κάτω και ο ζωγράφος µε τον φόβο του θανάτου, άπλωσε τα χέρια προς τη µεριά της τοιχογραφίας
του Ευαγγελισµού, και τότε ένα χέρι τινάχτηκε από
τον τοίχο και τον κράτησε στον αέρα κρεµασµένο,
µέχρι να ακούσουν τις φωνές του οι παρευρισκόµενοι
και φέρουν σκάλα να τον κατεβάσουν.
Οι άλλοι δεν µπορούσαν να πιστέψουν αυτό που
έβλεπαν, µέχρι που ο ζωγράφος αφού ευχαρίστησε
την Θεοτόκο τους διηγήθηκε τι τελικά συνέβη.
Από τότε ο εχθρός δεν ξανατόλµησε να τον βλάψει,
αλλά µάλλον και καλό του έκανε γιατί µε την φήµη
της ευλαβείας που απέκτησε , όλοι τον ήθελαν για να
εικονογραφεί τους ναούς τους.

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 1ο

Τεύχος 7ο Σεπτέµβριος 2007

Ο Σταυρός του Χριστού

∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ
ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ

Του Αγίου Ιωάννου της Κρονστάνδης
Σταυρέ τίµιε και πανσεβάσµιε! Πως εσύ
το απαίσιο όργανο της πιο ατιµωτικής και
βασανιστικής τιµωρίας, αγιάστηκες και
θαυµαστώθηκες; Πως έγινες της Εκκλησίας η δόξα και των δαιµόνων το τραύµα;
Επειδή ο ίδιος ο Πανάγιος Θεός απλώθηκε
και θυσιάστηκε πάνω σε σένα! Από τότε
έγινες της σωτηρίας µας η αρχή, των αποστόλων το κήρυγµα, των µαρτύρων η χαρά, των «σωζόµενων σοφία και στήριγµα,
απολλυµένων δε µωρία και σύντριµµα».
Ο Τίµιος Σταυρός είναι το απροσµάχητο όπλο µας, που σαν φωτιά καταφλέγει
τον διάβολο. Είναι το λύτρο της αρχαίας
κατάρας, µε το οποίο λύθηκε η παράβασις
των πρωτοπλάστων και άνοιξαν οι πύλες
του Παραδείσου. Είναι της ζωής το ταµείο
και των χαρισµάτων του Πνεύµατος το
µυροδοχείο. Είναι όλων των κακών διώκτης και όλων των καλών χορηγός. Είναι η ελπίδα των αµαρτωλών και η παρηγορία των πενθούντων. Και ακόµη, είναι
το πιο σπουδαίο γνώρισµα των ορθοδόξων
πιστών. Γι αυτό όταν κάνουµε µε πίστη
ΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟ
ΣΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ
Σεπτέµβριος , αρχή της Ινδίκτου, αρχή
του εκκλησιαστικού έτους. Στο µέσον
του µηνός εορτάζοµε την ύψωση του
Τιµίου Σταυρού, από τον επίσκοπο Μακάριο στην Ιερουσαλήµ, µετά την ανεύρεση του από την Αγία Ελένη.
Από τα πρωτοχριστιανικά χρόνια επικράτησε µε µια κάθετη και οριζόντια
κίνηση να σφραγίζουµε τον εαυτόν µας
ως στρατιώτες του Χριστού.
Κάνοντας όµως τον σταυρό µας, καταλαβαίνουµε τι είναι αυτό που κάνουµε,
τι συµβολίζει, και ποια δύναµή έχει;
Ή παίζουµε απλώς µαντολίνο...

“Ο Σταυρός και το βίωµα
του εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία”
του Αρχιµανδρίτου Αιµιλιανού Σιµωνοπετρίτου
“Για τον Σταυρό και για
την πίστη”
του Αγίου Ιωάννου του ∆αµασκηνού
“Πως και γιατί πρέπει να
κάνουµε τον σταυρό µας”
του Ιεροµονάχου Εφραίµ
“Ο Σταυρός του Χριστού”
του Αρχιµανδρίτου Ανανίου
Κουστένη
το σηµείο του Σταυρού, παντού και
πάντοτε, τότε αποµακρύνουµε κάθε
επιβουλή των δαιµόνων, αλλά και δίνουµε µια θαρραλέα µαρτυρία της ορθοδόξου πίστεως µας.

Το θαύµα του Αγίου Ιωάννου του Προδρόµου δια
του σηµείου του Τιµίου
Σταυρού

Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

«Είδα κάτι Ρώσσους ψαράδες, που τους λένε Καζάκους
και που κατοικούνε γύρω σε
µια λίµνη λεγόµενη τουρκικά
Μανιάζ– γκιόλ , κοντά στην
Πάντερµο, που ότι δουλειά κι
αν κάνουν θα σταυροκοπηθούνε, είτε φάνε, είτε νερό
πιούνε, είτε φταρνισθούνε,
είτε βήξουνε, είτε χασµουρηθούνε, είτε δουλειά πιάσουνε, είτε καθίσουν, είτε σηκωθούν.»
Φώτης Κόντογλου

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Ο Σταυρός και το βίωµά
του εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία.

50

Για τον Σταυρό και για την
πίστη.

51

Πως και γιατί πρέπει να
κάνουµε τον Σταυρό µας.

52

Ο Σταυρός του Χριστού.

54

Ιερές ακολουθίες και εκδηλώσεις του ναού.

55

Το θαύµα του Αγίου Ιωάννου του Προδρόµου.

56

Χρονογραφία .
(σχόλια πάνω σε επίκαιρα
θέµατα)

56

Σελίδα 50

Ο Σταυρός και το βίωµα του εν τη
Ορθοδόξω Εκκλησία
Όσοι έχετε έλθει εις το Άγιον Όρος θα έχετε παρατηρήσει ότι παντού δεσπόζει ο σταυρός. Τα καθολικά
των µονών είδατε ότι είναι σταυροειδή, οι τρούλοι
στολισµένοι µε ποικίλων µορφών ιερούς σταυρούς, οι
πτέρυγες των κελλιών πεποικιλµένες µε σταυροειδή
κοσµήµατα, οι οδοδείκται των σταυροδροµιών σταυρόσχηµοι και αυτοί, τα οροθέσια των µονών σηµειωµένα δια σταυρού, οι βρυσούλες των σκιερών µονοπατιών και αυτές σταυρωτές.
Κάθε µονή είναι αδύνατον να µη δώσει εις προσκύνησιν το τιµαλφέστερον κειµήλιον, το Τίµιον Ξύλον του Σταυρού του Κυρίου. Έκαστος µοναχός,
όταν φορεί ολόκληρον την αµφίεση του, την µοναχικήν του πανοπλία, φέρει συνολικώς εκατόν τριάκοντα
τέσσερις σταυρούς. Εις την χείρα του κρατεί το τριακοσάρι κοµβοσχοίνι, το οποίον αποτελείται από δύο
χιλιάδες επτακόσιους σταυρούς. Ούτως έκαστος µοναχός ανά πάσαν στιγµήν είναι περικυκλωµένος
υπό χιλιάδων σταυρών, συνηρµοσµένος και αυτός
εις τον σταυρόν του Κυρίου. Βίωµά του ο σταυρός,
παρηγορία του ο σταυρός, όπλον του ο σταυρός,
και η ζωή του ένας σταυρός.
Μήπως όµως και ολόκληρος η Εκκλησία µας, οι ιεροί
µας ναοί, τα άγια σκεύη και καλύµµατα, δεν φέρουν
σταυρούς; Οι χριστιανοί εις την καρδίαν και εις το
στήθος δεν φέρουν τον σταυρόν και αι χείρες των δεν
διαγράφουν επί του σώµατος ηµέρας και νυκτός τον
σταυρόν; Είναι φυσικόν, διότι ο σταυρός είναι βίωµα
και κτήµα και σηµαία της Εκκλησίας. Έξω από την
Εκκλησίαν οι άνθρωποι, οι οποίοι δεν αναγνωρίζουν
την Εκκλησία ως µητέρα, νοιώθουν τον σταυρόν ως
µωρίαν, ως θρησκόληπτον σηµάδι, ως κατάραν ή αξιοβλασφήµητον πράγµα. Μόνον ένας πιστός κατανοεί
την µοναδικήν του σηµασίαν και δύναται να βιώσει
την δυναµικήν του ενέργειαν.
∆ι΄ αυτό, ας ίδωµεν τι είναι ο σταυρός ο οποίος καθ΄
ηµέραν µας περικυκλώνει και µας αγιάζει και διατί
τοσαύτη η χρήσις του ιερού αυτού συµβόλου και τύπου.
Χρειάζεται όµως να σας το ειπώ; Και ο τελευταίος εξ
ηµών γνωρίζει το εξαποστειλάριον της υψώσεως του
Τιµίου Σταυρού (ιδ΄ Σεπτεµβρίου) «Σταυρός, ο φύλαξ πάσης τής οικουµένης, Σταυρός, η ωραιότης
τής Εκκλησίας, Σταυρός, Βασιλέων τό κραταίωµα,
Σταυρός, Πιστών τό στήριγµα Σταυρός, Αγγέλων η
δόξα, καί τών δαιµόνων τό τραύµα.», το οποίον λέγει ότι ο Σταυρός είναι η ωραιότης της Εκκλησίας, το
στήριγµα των πιστών, της οικουµένης ο φύλαξ, των
αγγέλων η δόξα και των δαιµόνων το τραύµα.
Ο Χριστός, αφού κατερόπωσε τον εχθρόν διάβολον, και ηχρήστευσε την δύναµιν του και συνέτριψε την στρατιάν του, αφού ετελείωσε το έργον της
σωτηρίας µας και µας ήνοιξε τον Παράδεισον, µας

Ε Ν ∆ Ο Ν

Απόσπασµα από οµιλία του Αρχιµανδρίτου
Αιµιλιανού Σιµωνοπετρίτου
άφησεν ως ιεράν παρακαταθήκην επί της γης ένα
αόρατον στοιχείον, το Άγιον Πνεύµα, και ένα ορατόν, τον Τίµιον Σταυρόν.
Αυτή η σηµαία του ουρανού, αυτό το Τίµιον Ξύλον, το
οποίον χαράσσοµεν και ασπαζόµεθα, είναι απτόν σηµάδι του ιδίου του Θεού.
Όπως λέγει ο Μέγας Αθανάσιος, ο Σταυρός είναι η
δόξα και η τιµή του Χριστού, επειδή µύρια αγαθά
δια του σταυρού εγένετο. Ο θάνατος κατεπατήθη, η
κατάρα εξωστρακίσθη, ο άδης εσκυλεύθη, η αµαρτία ηφανίσθη, η ανάστασις έγινε δικαίωµα όλων, οι
άνθρωποι επανέκτησαν την ελευθερίαν από την
δουλείαν των παθών, η σωτηρία εφυτεύθη, η αληθινή ζωή εξεπήγασεν από τον σταυρόν.
Ο σταυρός έγινε η καθηµερινή µας χαρά, πόσις και
ευφροσύνη. ∆ικαίως λοιπόν ο σταυρός είναι από τα
πλέον σεβαστά εις τους πιστούς ιερά αντικείµενα και
είναι πολύ δύσκολον να εύρεις χριστιανόν, ο οποίος
δεν έχει σταυρόν και δεν τον τιµά και αγαπά µε όλην
του την καρδίαν .
Ένας καθηγητής ηναγκάσθη να αλλάξει κατοικίαν,
διορισθείς εις άλλην πόλιν. Μετεκόµισεν, ετακτοποίησε την οικίαν του και επέστρεψεν εις την προηγούµενην, δια να λάβει ότι απέµεινε. Επανελθών την παραµονήν της ενάρξεως των µαθηµάτων, βλέπει την νέαν
οικίαν του ληστευθείσαν. Έπιασεν την κεφαλήν του
στενοχωρηµένος χωρίς να είπη λέξιν. Έχων όµως µίαν
βαθείαν ελπίδα, ήρχισε να ψάχνει τα εγκαταλελειµµένα αντικείµενα, τα οποία ως άχρηστα οι λησταί εκλώτσησαν και επέταξαν εις το δάπεδον. Μετ΄ ου πολύ
εχαµογέλασε, εν µέσω των ερειπίων, θα ελέγοµεν, εν
µέσω των λειψάνων των πραγµάτων του, οι οφθαλµοί
του εγέµισαν φως και το στόµα του επληρώθη δοξολογίας. Εύρεν αυτό το οποίον εζήτει, αυτό το οποίον του
ήρκει, δια να αρχίσει εκ νέου την ζωήν του, αυτό το
οποίον οι εργάται της µαταιότητος, οι κλέπται, το εκλώτσησαν ως περιττόν.
Ήτο ο βαπτιστικός του σταυρός, ξύλινος αλλά σταυρός, τον οποίον είχε συνηθίσει από µικράς ηλικίας κάθε βράδυ να φιλεί και να ψάλλει το αλληλούια της
καρδίας του ενώπιον του Κυρίου του τυπουµένου εν
τω σταυρώ.
Σήµερον αυτός ο προσκυνητής του ιερού συµβόλου
δεν είναι πλέον καθηγητής, είναι καθηγητής της ερήµου ή µάλλον ένας ένσαρκος άγγελος, ο οποίος ζει την
βασιλείαν του Θεού, διότι το κλειδί της βασιλείας
είναι ο σταυρός.
Τόσον βαθέως είναι εις τας καρδίας των ανθρώπων ο
σταυρός. ∆ια τον λόγον αυτόν δεν του τον εστέρησεν
ο Θεός. Εάν τον έχανε, δεν θα ήτο δυνατόν να αρχίσει
και πάλιν τόσον απλά την ζωήν του.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

ΑΓΕΡΙ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΥ
Για το σταυρό, και για την πίστη.
Κάθε πράξη βέβαια και κάθε θαύµα του Χριστού είναι
πολύ µεγάλο, θείο και σπουδαίο, αλλά το πιο θαυµαστό
απ’ όλα είναι ο τίµιος σταυρός του. ∆ιότι, µε τίποτε
άλλο δεν καταργήθηκε ο θάνατος, δεν συγχωρέθηκε
η αµαρτία του προπάτορά µας, δεν έχασε ο άδης τα
θύµατά του, δεν µας δόθηκε ως δώρο η ανάσταση,
δεν µας δόθηκε η δύναµη να περιφρονούµε τα παρόντα και τον ίδιο ακόµη το θάνατο, δεν πετύχαµε την
επάνοδο µας στην παλαιά µακαριότητα, δεν µας ανοίχθηκε ο Παράδεισος, δεν κάθισε η φύση µας στα
δεξιά του Θεού, δεν γίναµε παιδιά και κληρονόµοι
του Θεού, παρά µόνον (πετύχαµε όλα τα παραπάνω)
µε το σταυρό του Κυρίου µας Ιησού Χριστού.
Με το σταυρό δηλαδή κατορθώσαµε όλα αυτά.
∆ιότι, λέει ο Απόστολος, «όσοι βαπτισθήκαµε στο
όνοµα του Χριστού, δοκιµάσαµε το θάνατό του». Και
όσοι βαπτισθήκαµε στο Χριστό, ντυθήκαµε το Χριστό.
Ο Χριστός δηλαδή «είναι η δύναµη και η σοφία του
Θεού». Να, ο θάνατος του Χριστού, δηλαδή ο σταυρός,
µας έντυσε µε την ενυπόστατη σοφία και δύναµη του
Χριστού.
Και το κήρυγµα για το σταυρό είναι δύναµη του Θεού ή
διότι η δύναµη του Θεού, δηλαδή η νίκη σε βάρος του
θανάτου, µας δόθηκε χάρη σ’ αυτόν, ή διότι, όπως ακριβώς οι τέσσερις κεραίες του σταυρού κρατούνται στέρεες από το κέντρο που υπάρχει στο µέσον, έτσι µε τη
δύναµη του Θεού συγκρατείται το ύψος και το βάθος,
το µήκος και το πλάτος, δηλαδή όλη η ορατή και αόρατη δηµιουργία.
Αυτός (ο σταυρός) µας δόθηκε σαν σηµάδι πάνω στο
µέτωπό µας, όπως στον Ισραήλ δόθηκε η περιτοµή· µ’
αυτόν οι πιστοί ξεχωρίζουµε από τους απίστους και γινόµαστε γνωστοί. Αυτός είναι η σηµαία, το όπλο και το
τρόπαιο ενάντια στο ∆ιάβολο. Αυτός είναι η σφραγίδα,
για να µην µας κτυπά ο εξολοθρευτής µας, όπως λέει η
Αγία Γραφή. Αυτός είναι η ανάσταση των νεκρών, το
στήριγµα αυτών που στέκονται, το ραβδί που µας ποιµαίνει, η χειραγωγία των µετανοούντων, η τελείωση
αυτών που προοδεύουν, η σωτηρία της ψυχής και του
σώµατος, η απόκρουση όλων των κακών, ο πρόξενος
όλων των αγαθών, η κατάργηση της αµαρτίας, το φυτό
της αναστάσεως, το ξύλο της αιώνιας ζωής.
Πρέπει λοιπόν να προσκυνούµε ως αληθινά σεβαστό
αυτό το τίµιο ξύλο, πάνω στο οποίο ο Χριστός πρόσφερε για µας θυσία τον εαυτό του, διότι αγιάσθηκε
µε την αφή του αγίου σώµατος και αίµατός του· πρέπει να προσκυνούµε τα καρφιά, τη λόγχη, τα ενδύµατα και τους αγίους τόπους του, όπως είναι η φάτνη,
το σπήλαιο, ο σωτήριος Γολγοθάς, ο ζωοποιός τάφος,
η Σιών, η µητέρα των εκκλησιών και τα παρόµοια,
όπως λέει ο θεοπάτορας ∆αβίδ: «Θα εισέλθουµε στα
σκηνώµατά του, θα προσκυνήσουµε στον τόπο όπου
καρφώθηκαν τα πόδια του». Ότι εννοεί το σταυρό, το

Σελίδα 51

Λόγοι του Αγίου Ιωάννου του ∆αµασκηνού
φανερώνει και το επόµενο: «Αναστήσου, Κύριε, από το
τόπο όπου έχεις αναπαυθεί»· διότι η ανάσταση ακολουθεί το σταυρό. Και αν οι ερωτευµένοι ποθούν πολύ το
σπίτι, το κρεβάτι και το σκέπασµά τους, πόσο πολύ περισσότερο (δεν θα ποθούµε) τα πράγµατα του Θεού και
Σωτήρα µας, µε τα οποία έχουµε σωθεί;
Προσκυνούµε µάλιστα και το σχήµα του τιµίου και
ζωοποιού σταυρού, ακόµη κι αν είναι κατασκευασµένο από διαφορετικό υλικό· διότι, αλίµονο, δεν
τιµάµε την ύλη, αλλά το σχήµα σαν σύµβολο του
Χριστού. Αφού στη διαθήκη του προς τους µαθητές του
είπε: «Τότε το σηµείο του Υιού του ανθρώπου θα φανερωθεί στον ουρανό», και εννοούσε το σταυρό.
Γι’ αυτό και ο άγγελος, που παρουσιάσθηκε στις γυναίκες µετά την Ανάσταση, τίς είπε: «Ψάχνετε τον Ιησού
το Ναζωραίο, τον σταυρωµένο;»· και ο Απόστολος είπε
επίσης: «Εµείς κηρύσσουµε τον σταυρωµένο Χριστό».
Πολλοί δηλαδή είναι οι "Χριστοί" και οι "Μεσίες", αλλά ένας ο σταυρωµένος.
Και δεν είπε λογχισµένο, αλλά σταυρωµένο. Πρέπει,
λοιπόν, να προσκυνάµε το σηµείο του Σταυρού. ∆ιότι
όπου είναι αυτό το σηµείο, και Αυτός εκεί θα είναι.
Και την ύλη πάλι, από την οποία είναι φτιαγµένο το
σχήµα του σταυρού, είτε είναι χρυσάφι είτε πολύτιµοι λίθοι, µετά τη διάλυση του σχήµατος, εάν τυχόν
συµβεί, δεν πρέπει να το προσκυνάµε. ∆ιότι προσκυνάµε όλα τα αφιερώµατα στο Θεό απονέµοντας το
σεβασµό σ’ Αυτόν. Αυτόν τον τίµιο σταυρό προτύπωσε
το ξύλο της ζωής που ο Θεός φύτευσε µέσα στον
παράδεισο· επειδή, δηλαδή, ο θάνατος προήλθε από (τη
γεύση) του ξύλου, έπρεπε και η ζωή και η ανάσταση να
δοθεί µέσω ξύλου.
Πρώτος ο Ιακώβ εξεικόνισε το σταυρό, µε την προσκύνηση στην άκρη του ραβδιού του Ιωσήφ και όταν σταυροειδώς ευλόγησε µε τα χέρια τα παιδιά του Ιωσήφ· το
ραβδί του Μωϋσή, επίσης, διέγραψε µε πολύ σαφή τρόπο το σηµείο του σταυρού, όταν χτύπησε τη θάλασσα
και έσωσε τον λαό του Ισραήλ καταποντίζοντας τον
Φαραώ· το ίδιο και τα χέρια που υψώθηκαν σε σχήµα
σταυρού και οι Αµαληκίτες νικήθηκαν· ακόµη, το πικρό νερό µε το ξύλο έγινε γλυκό, ο βράχος (µε το ξύλο)
άνοιξε και πήγασε νερό· το ραβδί του Ααρών, επίσης,
που δείχνει το ιερατικό αξίωµα· το φίδι ακόµη που οδηγείται σε θρίαµβο νεκρωµένο πάνω σε ξύλο· επειδή το
ξύλο έσωζε αυτούς που έβλεπαν τον εχθρό να είναι νεκρός και όσοι πιστεύουν ότι ο Χριστός έχει σταυρωθεί
µε το σώµα της αµαρτίας, αν και είναι αναµάρτητος. Ο
µεγάλος Μωϋσής λέει: «Θα δείτε αυτόν που είναι η ζωή
σας να είναι κρεµασµένος σε ξύλο απέναντί σας»· και ο
Ησαΐας λέει επίσης: «Όλη την ηµέρα άπλωσα τα χέρια
µου σε ανυπάκουο και αντιρρησία λαό». Όσοι προσκυνάµε αυτό (το ξύλο του σταυρού) µακάρι να αξιωθούµε την κληρονοµιά του σταυρωµένου Χριστού.
Αµήν.

Σελίδα 52

Ε Ν ∆ Ο Ν

Πως και γιατί πρέπει να κάνουµε τον σταυρό µας.
Τον τύπο του σταυρού (σταυροκόπηµα) δεν αναφέρει η Αγία Γραφή, πως πρέπει να τον κάνοµε, τον
παραλάβαµε όµως κατά τον 91ο κανόνα του Μεγάλου Βασιλείου (4ος αιώνας), και από την άγραφη
παράδοση, όπως και το να βλέπουµε προς την ανατολή όταν προσευχόµαστε κ.λ.π.
Πρέπει οι Χριστιανοί, καθώς τους παραγγέλνει ο
Ιεροσολύµων Κύριλλος, (κατηχ. Ψ΄) καµία δουλειά
να µην αρχίζουν, χωρίς να κάνουν πρώτα τον σταυρό τους, τόσο στο σπίτι τους µέσα, όσο και έξω
στον δρόµο και σε κάθε τόπο νύκτα και ηµέρα.
«Και όταν τρώγεις ψωµί και όταν πίνεις νερό,
και όταν πηγαίνεις στην εργασία σου και όταν
πρόκειται να κοιµηθείς και όταν ξυπνάς και όταν
ταξιδεύεις και όταν είσαι εν στάσει… ας είναι ο
σταυρός αχώριστος σύντροφος σου. Μέγα το
φυλακτήριον, δωρεάν για τους πτωχούς, χωρίς
κόπο για τους ασθενείς, επειδή και παρά Θεού η
χάρις, σηµείον πιστών και φόβος δαιµόνων. ∆ιότι µε τον σταυρό οι δαίµονες κατατροπώθηκαν
στον Γολγοθά». Τα ίδια λέει και ο Άγιος Ιωάννης ο
Χρυσόστοµος (λογ. ε΄ κατά Ιουδαίων) αλλά και
συµβουλεύει τους γονείς, όπως από µικρή ηλικία,
από την βρεφική, να διδάσκουν στα παιδιά τους το
µάθηµα του Σταυρού. «Συνηθίστε τα» κήρυττε,
«να κάνουν το σηµείο του σταυρού και όταν είναι ακόµη πολύ µικρό το παιδί, και δεν µπορεί
να κάνει µόνο του τον σταυρό, εσύ βοήθησε το,
πιάσε το χεράκι του, φέρε το στο µέτωπο, στην
κοιλιά, στους ώµους, για να µάθει να προσεύχεται µε τον τίµιο Σταυρό». Το να κάνουµε συνεχώς
το σηµείο του σταυρού προτρέπει και ο Όσιος Εφραίµ ο Σύρος.
Το µέτωπο όπου τοποθετούµε τα τρία δάκτυλα,
όταν κάνοµε το σηµείο του σταυρού (σταυροκόπηµα) συµβολίζει τον ουρανό στον οποίον υµνείται
και δοξάζεται ο Θεός από τους Αγγέλους και από
τον οποίον κατέβηκε ο Χριστός στην γη για την
σωτηρία µας και δείχνοµε έτσι ότι ο Χριστός ήταν
στον Ουρανό. Η κοιλία (οµφαλός) συµβολίζει την
γη στην οποία κατέβηκε ο Χριστός εξ ουρανού ή
καλύτερα την κοιλίαν της Θεοτόκου, στην οποία
κατήλθε και από την οποία έλαβε σάρκα και οστά ο
Χριστός. Το χέρι τοποθετηµένο στον ώµο, πάνω
από τον δεξιό µαστό, δηλώνει την ανάληψη του
Κυρίου και τοποθετηµένο στον αριστερό ώµο, πάνω από τον αριστερό µαστό, δηλώνει ότι θα έλθει
πάλι «µετά δόξης» για να κρίνει «ζώντας και νεκρούς». Πιστεύοµε, ότι τα δάκτυλα τίθενται στο
µέτωπο προς αγιασµό του νου µας και της σκέψης
µας, στο στήθος προς αγιασµό της καρδιάς µας και
των αισθηµάτων ή στην κοιλίαν προς νέκρωσιν των
κακών παθών και επιθυµιών, και τέλος στους
ώµους προς αγιασµό των έργων µας.
Ο Άγιος Πέτρος ο ∆αµασκηνός (8ος αιων.) εξηγεί

Απόσπασµατα από το βιβλίο του ιεροµονάχου
Εφραίµ “Το σηµείον του Σταυρού”

ως εξής το σηµείο του Σταυρού : «Τα δύο δάκτυλα και ο
αντίχειρας φανερώνουν τον Εσταυρωµένον Κύριον Ιησούν
Χριστόν, που τον γνωρίζοµε µε δύο φύσεις και µία υπόσταση. Το δεξί χέρι υπενθυµίζει την άπειρη δύναµη Του
και την εγκατάσταση Του στα δεξιά του Πατρός, η κίνηση
από πάνω προς τα κάτω σηµαίνει την συγκατάβαση Του
από τον ουρανό προς εµάς, η κίνηση τέλος από το δεξιό
µέρος προς το αριστερό, από την µία φυγαδεύει τους εχθρούς, ενώ από την άλλη φανερώνει ότι ο Κύριος µε την
ανίκητη δύναµη Του νίκησε τον ∆ιάβολο, που είναι στα
αριστερά αδύναµος και σκοτεινός».
Ο ∆αµασκηνός ο Στουδίτης (16ος αιων.) συµβουλεύει: «Ο
κάθε ευσεβής Χριστιανός οφείλει πρώτα να συνενώσει
τα τρία δάκτυλα του εις τύπον της Αγίας Τριάδος, το
µεγάλο δάκτυλο και τα άλλα δύο τα συνεχόµενα και να
κλείσει τα δύο τελευταία. Έπειτα πρώτα να θέσει τα
τρία αυτά δάκτυλα εις το µέτωπο του, δεύτερον στην
κοιλιά του, τρίτον στον δεξιό του ώµο και τέταρτον
στον αριστερό. Όταν κάνει έτσι, τότε σηµειώνει επ΄ αυτού τον αληθινό Σταυρό. Και ακούστε ποιο είναι το νόηµα του Σταυρού. Όταν βάζοµε το χέρι µας στο µέτωπο και
µετά το κατεβάζοµε στην κοιλιά, είναι σαν να λέµε, ότι ο
Κύριος µας Ιησούς Χριστός, ο Υιός του Θεού , ήταν και
είναι Θεός και για την σωτηρία µας και για να τον πιστεύσοµε κατέβηκε από τους ουρανούς κάτω στην γη και πάλι
κατήλθε και πάρα κάτω από τη γη, δηλαδή στην κόλαση
και ελευθέρωσε απ΄ εκεί τις κολασµένες ψυχές. Και όταν
πάλι µετά απ΄ αυτά βάλοµε το χέρι µας στον δεξιό ώµο και
έπειτα στον αριστερό, εννοούµε ότι, αφότου ο Κύριος ελευθέρωσε τις ψυχές των δικαίων από την κόλαση, ανελήφθη στους ουρανούς και κάθισε στα δεξιά του Θεού και
Πατρός και πάλι πρόκειται να έλθη Κριτής όλου του κόσµου να στήσει τους δικαίους στο δεξί µέρος και τους αµαρτωλούς στο αριστερό. Γι αυτό Τον παρακαλούµε να µη
µας βάλει στο αριστερό µέρος, αλλά να µας αξιώσει να
σταθούµε και µεις στο δεξιό µέρος µε τους Αγίους. Αυτό
σηµαίνει ο Σταυρός, όταν τον σηµειώνουµε στον εαυτό
µας!»
Στην Γ΄ ∆ιδαχή του ο Άγιος Κοσµάς ο Αιτωλός (17141779) µας συµβουλεύει: «Ακούσατε αδελφοί µου, πώς να
γίνεται ο σταυρός και τι σηµαίνει. Πρώτον, όπως η Αγία
Τριάδα δοξάζεται στον ουρανό από τους Αγγέλους, έτσι
και εσύ να σµίγεις τα τρία σου δάκτυλα του δεξιού χεριού
και επειδή δεν µπορείς να ανέβεις στον ουρανό να προσκυνήσεις, βάζεις το χέρι σου στο κεφάλι σου (διότι το κεφάλι
σηµαίνει τον ουρανό) και λέγεις : «Καθώς οι Άγγελοι δοξάζουν την Αγία Τριάδα στον ουρανό, έτσι και εγώ σαν
δούλος του Θεού δοξάζω και προσκυνώ την Αγία Τριάδα,
και καθώς τα δάκτυλα είναι τρία, είναι ξεχωριστά, είναι και
µαζί, έτσι και η Αγία Τριάδα είναι τρία πρόσωπα, αλλά
ένας Θεός. Κατεβάζοντας το χέρι σου στην κοιλιά να λέγεις : Σε προσκυνώ και σε λατρεύω, Κύριε µου, ότι καταδέχτηκες και σαρκώθηκες στην κοιλίαν της Θεοτόκου για
τις αµαρτίες µας. Το βάζεις πάλι στο δεξιόν ώµο και λέ-

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
γεις : Σε παρακαλώ, Θεέ µου, να µε συγχωρήσεις και να
µε βάλεις στα δεξιά σου µε τους δικαίους. Βάζοντας το
πάλι στον αριστερό ώµο, λέγεις : Σε παρακαλώ, Κύριε
µου, µη µε βάλεις στα αριστερά µε τους αµαρτωλούς.
Έπειτα σκύβοντας κάτω στη γη : Σε δοξάζω, Θεέ µου,
Σε προσκυνώ και Σε λατρεύω, ότι καθώς µπήκες στον
τάφο, έτσι θα µπω και εγώ. Και όταν σηκώνεσαι όρθιος,
φανερώνει την ανάσταση και λέγεις : Σε δοξάζω και Σε
προσκυνώ, Κύριε µου, ότι ανέστης εκ νεκρών για να
µας χαρίσεις ζωήν αιώνιον. Αυτό σηµαίνει ο Σταυρός!»
Ο Μητροπολίτης Κιέβου Πέτρος Μογγίλας (17ος αιώνας), µας συνιστά να κάνοµε συχνά το σηµείο του σταυρού, διότι είναι συχνοί οι πειρασµοί των δαιµόνων, και
λέγει, ότι µε αυτόν τον τρόπο δεν αποµακρύνοµε µόνο
από κοντά µας τους δαίµονες, αλλά και απ΄ όλα τα άλλα
µας πράγµατα, δηλαδή τα φαγητά, τα ποτά, τα σκεύη
κλπ.
Τελικά γιατί κάνοµε το σηµείο του Σταυρού; Πρώτον για να δείξουµε ότι είµαστε Χριστιανοί, δηλαδή,
στρατιώτες του µεγάλου βασιλέως Χριστού. ∆ιότι
αυτό είναι σαν ένα πολεµικό σηµάδι και διαφορά
ενδυµάτων, που ξεχωρίζει τους στρατιώτες του Ιησού Χριστού απ΄ όλους τους εχθρούς της αγίας Εκκλησίας. ∆εύτερον, γίνεται το σηµείο του Σταυρού
για να επικαλούµεθα την βοήθεια του Θεού σε όλα
µας τα έργα, διότι δια του σηµείου αυτού φωνάζοµε
σε βοήθεια την Παναγία Τριάδα δια µέσου του πάθους του Χριστού.
Πολλοί απλοί πιστοί, προσερχόµενοι στην Εκκλησία
και σταυρούµενοι µε τον Σταυρό από τον εφηµέριο,
θεραπεύονται από διάφορες ασθένειες. Οµολογουµένως
ο Σταυρός µε την δύναµη του Ιησού Χριστού κάνει
θαύµατα. Ένα διαρκές επαναλαµβανόµενο θαύµα είναι
του Αγιασµού. Μόνον η Ορθόδοξος Εκκλησία
(ταµειούχος της Θ. Χάριτος) έχει αυτό το προνόµιο. Με
την σταυροειδή ευλογία του ιερέως και την τριπλή
σταυροειδή βύθιση του Σταυρού στο νερό, αυτό αγιάζεται και γίνεται «ιαµατικόν ψυχών και σωµάτων και πάσης αντικειµένης δυνάµεως αποτρεπτικόν», ενώ, επιπλέον, παραµένει ακέραιο και αναλλοίωτο για πάντα !
Μετά απ όλα αυτά όµως, ευλόγως γεννάται το ερώτηµα: «Εάν έχει τόση χάρη και τόση δύναµη το σηµείο
του Σταυρού, γιατί δεν µπορούµε και εµείς όλοι να απολαύσουµε τις ευλογίες και τις δωρεές του; Για τις εξής
αιτίες :
α) ∆ιότι είµεθα ολιγόπιστοι και δεν κάνουµε το σηµείο
του Σταυρού µε ζώσαν πίστη στον Εσταυρωµένο και
στην δύναµη της χάριτος του Σταυρού Του.
β) ∆ιότι δεν έχουµε ταπεινό φρόνηµα και εάν ο Κύριος
θαυµατουργήσει µέσω του σηµείου του Σταυρού, θα
πέσουµε στην υπερηφάνεια, θεωρώντας τα αποτελέσµατα της θείας δύναµης, σαν δικά µας κατορθώµατα οφειλόµενα στην αρετή µας.
γ) ∆ιότι είµεθα αµαρτωλοί και αµετανόητοι. Όπως λέγει
χαρακτηριστικά ο Άγιος Κοσµάς ο Αιτωλός, πρέπει να
έχουµε το χέρι µας καθαρό από αµαρτίες και αµόλυντο
και τότε, άµα κάνουµε τον σταυρό µας, κατακαίεται ο

Σελίδα 53

διάβολος και φεύγει. Εάν όµως είµεθα µολυσµένοι µε
αµαρτίες, δεν πιάνεται ο σταυρός, που κάνοµε, και τότε
οι δαίµονες δεν φοβούνται. Και
δ) ∆ιότι δεν κάνουµε το σηµείο του σταυρού σωστά, µε
τον τρόπο που µας έχει παραδώσει η Εκκλησία, προσβάλλοντας έτσι την ιερότητα του και τον ίδιο τον Κύριο.
Αυτό το τελευταίο πρέπει να το προσέξοµε πολύ, όλοι
µας. Ορισµένοι κινούν βιαστικά το χέρι πάνω στο στήθος ή και στον αέρα, χωρίς να ακουµπούν καθόλου στο
σώµα τους, άλλοτε σχηµατίζοντας τρίγωνο ή Χ και
άλλοτε παίζοντας… κιθάρα. Πώς να χαρακτηρίσει κανείς µία τέτοια άσκοπη και ακατανόητη κίνηση που
φθάνει στα όρια της βλασφηµίας ;
Ο ∆αµασκηνός Στουδίτης παρατηρεί: «Υπάρχουν µερικοί, που όταν κάνουν τον Σταυρό τους, βάζουν αδιάφορα το χέρι τους, είτε στα µάτια, είτε στο µάγουλο,
είτε στο σαγόνι ή όπου φθάσουν. Αλλά πες µου, όταν
βάλεις το χέρι σου πρώτα στο µάγουλο, έπειτα στον
δεξί ώµο, κατόπιν στον αριστερό και µετά στην κοιλιά σου, τότε τι Σταυρό έκανες; Αυτό δεν είναι Σταυρός, αλλά κοροϊδία!». Βαρύς αλλά αληθινός είναι ο
λόγος του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόµου, που γράφει κάπου, ότι ο ίδιος ο διάβολος κινεί το χέρι των απρόσεκτων αυτών Χριστιανών, για να χλευάσει το πανίερο σύµβολο του Τιµίου Σταυρού και για να κολάσει
τους ίδιους.
Υπάρχουν και αρκετοί Χριστιανοί, που αποφεύγουν
εντελώς να κάνουν το σηµείο του Σταυρού και µάλιστα
δηµοσίως. Ντρέπονται να οµολογήσουν την πίστη τους
στον Ιησού Χριστό και τον Σταυρό Του. Φοβούνται την
ειρωνεία την χλεύη, την περιφρόνηση των ανθρώπων.
Αγαπούν όπως γράφει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης «τὴν
δόξαν τῶν ἀνθρώπων µᾶλλον ἤπερ τὴν δόξαν τοῦ
Θεοῦ.»(Ιω. ιβ΄ 43) Εάν ανήκοµε σε αυτούς, ας θυµηθούµε τον λόγο του Αποστόλου Παύλου «µὴ συσχηµατίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ»(Ρωµ. ιβ΄ 2) καθώς και την προειδοποίηση του Κυρίου «Πᾶς οὖν ὅστις ὁµολογήσει ἐν ἐµοὶ
ἔµπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁµολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ
ἔµπροσθεν τοῦ πατρός µου τοῦ ἐν οὐρανοῖς»(Ματθ. ι΄32)
Και, επί πλέον, ας συνειδητοποιήσουµε ότι υστερούµεθα από ένα πανίσχυρο όπλο κατά των πειρασµών, των
παθών, των ασθενειών και του διαβόλου. Ας προσέξουµε τι µας συµβουλεύει ο Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύµων :
«Μη ντρέπεσαι τον Σταυρό του Χριστού. Και αν
άλλος ντρέπεται και τον κρύβει, συ κάνε φανερά τον
Σταυρό σου, για να δουν οι δαίµονες το σηµείο του
Βασιλέως Χριστού και να φύγουν µακριά τρέµοντας… Είναι µεγάλο το φυλακτήριο. Σηµάδι είναι
των πιστών και φόβος των δαιµόνων».
Αλλά για να γίνει για εµάς φυλακτήριο και φόβητρο
των δαιµονίων το σηµείο του Σταυρού, πρέπει να τον
κάνοµε σωστά, όπως µας παραδίδει και µας διδάσκει η
Εκκλησία, µε πίστη, µε ευλάβεια, µε συναίσθηση, µε
ιεροπρέπεια, µε ταπείνωση και διάκριση.

Σελίδα 54

Ο Σταυρός του Χριστού
Αν διαβάζουµε τα Ευαγγέλια και µακάρι να το κάνουµε
έστω και λιγάκι κάθε µέρα, διαπιστώνουµε κάθε φορά, το
πόσο καλά µας φέρθηκε ο Χριστός επί της γης και πόσο
καλά φέρεται στη συνέχεια, σε όλους µας και στον καθένα. Αφού όταν το διαπιστώνουµε έστω και λίγο, συγκινούµεθα, κλαίµε, τον ευγνωµονούµε και του παραδινόµαστε. ∆ιότι Εκείνος µας ετίµησε απόλυτα, και µάλιστα
µε την σταυρική του θυσία, χύνοντας για µας το ατίµητον, δηλαδή το ανεκτίµητον, πανάµωµον αίµα του για να
µας βάλει στη ζωή Του, στη θεία του ζωή. Και να γίνουµε “σύναιµοι Χριστώ”, να έχουµε µέσα µας το αίµα του
Χριστού και να γίνουµε συγγενείς εξ αίµατος µαζί του.
Γι αυτό και ο Τίµιος Σταυρός, ενώ προ Χριστού ήταν
καταδίκη, ήταν όνειδος, ήταν ατιµία, ατιµωτικό ξύλο,
επάνω στο οποίο εκάρφωναν τους κακούργους για
τιµωρία και απέθνησκαν, τώρα όµως που επάνω εκεί
ετάθη, απλώθη και εσταυρώθη ο Θεάνθρωπος Κύριος, το ξύλο αυτό έγινε πια εντιµότατον, ξύλον ευλογίας, ξύλον δυνάµεως, ξύλον ισορροπίας, ξύλον σωτηρίας, ξύλον αποκαταστάσεως και ξύλον φώτισης και
ξύλον ζωής. Έγινε πια ο τίµιος και ζωοποιός Σταυρός
του Κυρίου, τα πάντα για µας. Γι αυτό και η Εκκλησία
τον έχει παντού και πάντοτε µπροστά. Σηκωνόµαστε απ
τον ύπνο κάνουµε τον σταυρό µας, τρώµε φαγητό κάνουµε τον σταυρό µας, περνάµε από µία εκκλησία κάνουµε
τον σταυρό µας, συµβαίνει κάτι, κάνουµε τον σταυρό µας
και µπαίνοντας στον ναό, εκεί πια είναι που κάνουµε συνέχεια τον σταυρό µας. Και η Θεία Λειτουργία αρχίζει µε
τον σταυρό του Χριστού, σταυρώνουµε µε το Ευαγγέλιο
την Αγία Τράπεζα και λέµε “Ευλογηµένη η Βασιλεία του
Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύµατος” και σε
όλα τα µυστήρια το ίδιο κάνουµε. Αλλά και τα Τίµια ∆ώρα τα ευλογούµε σταυροειδώς, “και ποίησον τον µεν
άρτον τούτον…” και σταυρώνουµε, “το δε ποτήριον τούτο” και σταυρώνουµε, “αµφότερα τα άγια” και σταυρώνουµε.
Μέσω λοιπόν του τιµίου και ζωοποιού Σταυρού απέρρευσε και απορρέει η θεία Χάρις, δηλαδή η αγάπη και η δύναµη του Θεανθρώπου (γι αυτό λέµε “δυνάµει του τιµίου
και ζωοποιού Σταυρού”) και η ζωή του. Γι αυτό και ο
Άγιος Ρωµανός ο Μελωδός έχει γράψει πολλούς ύµνους
για τον τίµιο και ζωοποιό Σταυρό και λέει ότι κάτω απ
τον ίσκιο του Σταυρού ήλθαν να ξαποστάσουν ληστές,
τελώνες, πόρνες, αµαρτωλοί και κριµατισµένοι. Τι ωραία
τα γράφει ! Με πόσο λυρισµό, µε πόση ανθρωποποιία, µε
πόση έµπνευση και µε πόση χάρη ! Και µας πείθει γι αυτό και µας κάνει φίλους του σταυρού.
Τι είναι ο Σταυρός του Χριστού; Η απόδειξη του Θεού
για τον άνθρωπο. Όταν έχουµε λογισµούς ή σκέψεις ότι ο
Θεός δεν µας αγαπά ή µας ξέχασε, ή µας βασανίζει ή ότι
άλλο, ας σκεπτόµαστε το Σταυρό και τον Εσταυρωµένο.
Αυτό είναι η µέγιστη απόδειξη της αγάπης. Κι αν µας
αδικούν, κι αν µας δυσκολεύουν, κι αν µας αρπάζουν τα
υπάρχοντα, κι αν απειλείται η ζωή µας, κι αν µας τραυ-

Ε Ν ∆ Ο Ν

Αποσπάσµατα από οµιλία του Αρχιµανδρίτου
Ανανίου Κουστένη
µατίζουν, κι αν µας πονάνε ψυχικά ή σωµατικά, ας
µεταφερόµεθα σ΄ εκείνον που αδίκως εσφάγη και
αδίκως απέθανε για την δικαίωσιν και τη σωτηρία
ηµών και για τας αµαρτίας ηµών. Σχετικοποιείται
λοιπόν κάθε πόνος, κάθε αδικία, κάθε τι αντίθετο που
γίνεται σε µας, όταν σκεφθούµε και επισκεφθούµε
νοερά τον τίµιο και ζωοποιό Σταυρό. Γι αυτό και η
Εκκλησία µας στα µέσα της αγίας και µεγάλης Τεσσαρακοστής, τον προβάλει, τον υψώνει να τον δούµε,
να πάρουµε δύναµη, να παρηγορηθούµε, να χαρούµε,
να δοξολογήσουµε και να ασφαλιστούµε. Ο τίµιος
και ζωοποιός Σταυρός άνοιξε τις στράτες, και προς
τον ουρανό και προς τους ανθρώπους. Η µία του διάσταση, η κάθετη, συµβολίζει και εκφράζει δυναµικά
και πραγµατικά την διάνοιξη της οδού προς τον ουρανό, γιατί µε την παράβαση µας, µε την υποτίµηση
που κάναµε στον εαυτό µας, εγίναµε εχθροί του
Θεού. Το λέει ο µέγας απόστολος Παύλος, “εχθροί
του Θεού όντες απηλλάγηµεν δια του θανάτου του
υιού αυτού”.
Και εδώ θυµήθηκα τον Άγιο Κοσµά τον Αιτωλό, τον
Άγιο των σκλάβων, τον Άγιο που όπου εκήρυττε,
έστηνε και έναν σταυρό (έχουν σωθεί πολλοί τέτοιοι
σταυροί). Και έκαµε και διδασκαλία περί του τιµίου
και ζωοποιού Σταυρού και εδίδασκε και τους Χριστιανούς και πώς να κάνουν το σηµείο του τιµίου και
ζωοποιού Σταυρού, και τι συµβολίζει. Γιατί και από
µας µερικοί το κάνουµε έτσι γρήγορα, ασυναίσθητα, ασυνείδητα, καλή τη πίστει— γιατί, βέβαια
άµα κανείς δεν πιστεύει, δεν το κάνει καθόλου—
αλλά µε αµέλεια. Όµως ο τίµιος και ζωοποιός
σταυρός πρέπει να γίνεται σωστά.
Ο Άγιος Κοσµάς λοιπόν, αναφέρει µια ωραία ιστορία
στις ∆ιδαχές του. Ήταν στην Αίγυπτο κάποτε ένας
βασιλιάς ειδωλολάτρης, ο οποίος αγαπούσε πάρα
πολύ τον πατριάρχη Αλεξανδρείας. Πήγε ένας Εβραίος και του λέει : “τι, τον εκτιµάς αυτόν, µωρέ; Αυτός
δεν είναι καλός”.—“Μα είναι καλός” του απάντησε ο
ειδωλολάτρης, “εγώ τον εκτιµώ και τον συµβουλεύοµαι...”—”Σώπα”, του ξαναλέει ο Εβραίος, “δεν είναι
καλός. Άµα είναι καλός να µας κάνει θαύµατα, και να
µας αποδείξει ότι είναι εκ Θεού. Κι ότι η θρησκεία
του είναι εκ Θεού και δεν είναι ψεύτικη, δεν την
φτιάξαν οι παπάδες”.—“Και τι να κάνω;”, τον ρωτάει
ο βασιλιάς .—“Φέρτον εδώ”, αποκρίνεται ο Εβραίος,
“και θα του πω εγώ”. Συντάχτηκαν όλοι εκεί, κι ο
λαός κι ο κλήρος, κι ο βασιλεύς και ο Εβραίος και
άλλοι Εβραίοι και λέει του πατριάρχη: “Στο Ευαγγέλιο γράφει ότι άµα πιείτε κάτι δηλητηριώδες δεν πεθαίνετε, εφ όσον έχετε πίστη”. “Καν θανάσιµον τι
πίωσι, ου µη αυτούς βλάψη”, αναφέρεται στο Ευαγγέλιο του Μάρκου, που είναι το Ευαγγέλιο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και σας παρακαλώ να το διαβά-

Σελίδα 55

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
Κάθε Τρίτη και ώρα 18:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου Παντελεήµονος . Ο κύκλος µελέτης της Αγίας γραφής κατά τον µήνα Σεπτέµβριο δεν θα διενεργηθεί.

Το µυστήριο της Ιεράς
Εξοµολογήσεως τελεί ο π.Νίκανδρος
Καρακωστόπουλος όλες τις ηµέρες
και ώρες λειτουργίας του Ιερού
Ναού κατόπιν συνεννοήσεως
( τηλ. 2104615704 )

Κάθε Σάββατο τελείται
Θεία Λειτουργία

Κάθε Πέµπτη και ώρα 17: 30 στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας η εκποµπή «Φωτός Θέµατα»
µε τον Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα µε σύγχρονη προοπτική και
τρόπο κατανοητό.

Πρόγραµµα Θείων Λειτουργιών Σεπτεµβρίου 2007
14/09/2007
Ύψωσις Τιµίου Σταυρού, Αγ. Πατέρων (ΣΤ΄ Οικ. Συνόδου),
Πάπα Αγίου, Πλακίλλης Βασιλ. Συζ. Μ. Θεοδοσίου, Μακαρίου του νέου οσιοµαρτ., Βαλεριανού και Θεοκλέους µαρτ.
17/09/2007
Σοφίας και θυγατέρων αυτής Πίστεως, Αγάπης & Ελπίδος, Αγαθοκλείας µαρτ., Θεοδότης µάρτυρος της εν Νικαία, Ηρακλείδη & Μύρωνος επισκ. Ταµασσού Κύπρου, Αγίας Λουκίας, Ευξιφίου & Αναστασίου των θαυµ. Οσίων .
20/09/2007
Ευσταθίου µεγαλοµαρτ. & της συνοδείας αυτού, Ιωάννου οσίου θεοφόρου από την Κρήτη, Ιλαρίωνος νεοµαρτ. Κρητός, Μελετίου επισκ. Κύπρου, Μαξίµου του σοφού, Αρτεµίδωρου και
Θάλλου µαρτ., Ευσταθίου αρχ. Θεσ/κης, Υπατίου & Ανδρέα
οµολογητών.
24/09/2007
Ανάµνησις θαύµατος Παναγίας Μυρτιδιωτίσσης, Θέκλης πρωτοµάρτυρος και ισαποστόλου, Σιλουανού του Αθωνίτου Οσίου
(Ρώσσου), Περσήδος µαρτ., Κοπρίου Οσίου.
25/09/2007
Παραµονή της εορτής της µεταστάσεως του Αγ. Ιωάννου
του θεολόγου, θα τελεστεί Ιερά Αγρυπνία (Ιερό Ευχέλαιο,
Όρθρος και Θεία Λειτουργία )
Έναρξη Αγρυπνίας 21 : 00 και λήξη 12 : 30
26/09/2007
Μετάστασις Αγ. Ιωάννου του θεολόγου αποστόλου και ευαγγελιστού, Επιστροφή τιµίας κάρας αποστόλου Ανδρέου από Ρώµη εις Πάτρα, Γεδεών του δικαίου, Μαριάµνης παρθεν., Εννάθα, Θέκλας, Μάρθας, Μαρίας µαρτ.

ζετε. “Εγώ”, λέει ο Εβραίος, “θα φτιάξω ένα δηλητήριο, το χειρότερο.Μόνο και να το µυρίσεις, πεθαίνεις
Θα το φέρουµε να το πιείς”. Ο πατριάρχης συµφώνησε. Προσευχήθηκε, το ήπιε. Και ο Εβραίος του λέει
του βασιλιά, “πρόσεξε µην κάνει αυτός το σηµείο του
σταυρού”. Τότε πάµε χαµένοι. “Όχι, δεν θα κάνεις το
σηµείο του σταυρού”. Αλλά ο αρχιερέας όµως, σοφός και άγιος, το έκανε χωρίς να το καταλάβουν οι
άλλοι. Λέει: “Μου είπες να το πιώ, αλλά δεν µου είπες από ποια άκρη, απ αυτή από δω, από την άλλη
από κει ή από την τρίτη από κει;”—“Ε, πιέστο χριστιανέ µου απ όπου θέλεις”. Πράγµατι, το ήπιε και δεν
έπαθε τίποτα. Κι είχε µείνει λίγο στο τέλος και λέει
λοιπόν ο αρχιερεύς : “Να το πιεί ο Εβραίος το υπόλοιπο, αφού λέει ότι έχει πίστη”. Το πίνει αυτός, σέκος.
Αυτή είναι η πίστη µας αδελφοί µου. Αυτός είναι ο

τίµιος και ζωοποιός Σταυρός. Που νικά τα πάντα
και είναι όπλο και είναι ασφάλεια, κι είναι ιατρός
και είναι σηµείο της αγάπης του Θεού σε µας, κι
αυτό µην το ξεχνάµε. Ας τον κάνουµε µε πίστη και
προπαντός να έχοµε βίο µετανοίας, τουλάχιστον,
εάν δεν είµαστε ενάρετοι. Να αναγνωρίζουµε τα
σφάλµατα και τα λάθη µας, να τα βάνουµε πάνω
από µας, όπως λέγει και ο Μέγας Αντώνιος, να περιµένουµε τον πειρασµό µέχρι την τελευταία ώρα
και να ζητάµε εν µετανοία να µας συγχωρήσει ο
Χριστός. ∆ιότι χρειάζεται και εµείς να κάνοµε κάτι. Λίγη προσπάθεια, λίγη σταύρωση του εαυτού
µας. Και τότε µας βοηθάει περισσότερο και αποτελεσµατικότερα ο τίµιος και ζωοποιός Σταυρός.

ENDON
Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας
∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο : 210-4615704
Fax: 210-4615759
E-mail: periodikoendon@yahoo.gr

∆ιανέµεται δωρεάν από τον
Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας την τελευταία
Κυριακή του κάθε µήνα
Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

Σελίδα 56

Το θαύµα της Αγίου Ιωάννου
του Προδρόµου δια του σηµείου
του Τιµίου Σταυρού
Στο κοινόβιο του Πενθουκλά στην
έρηµο της Παλαιστίνης ήταν κάποιος πρεσβύτερος ονόµατι Κόνων
που κατήγετο από την Κιλικία και
είχε το διακόνηµα του βαπτίσµατος. ∆ηλαδή, επειδή ο γέροντας
αυτός ήταν πολύ ενάρετος του είχαν αναθέσει την τέλεση του βαπτίσµατος και αυτός βάπτιζε και
έχριε εκείνους που έρχονταν για
τον σκοπό αυτόν. Κάθε φορά λοιπόν που έχριε γυναίκα σκανδαλίζονταν και γι αυτό ήθελε να φύγει
από το µοναστήρι. Και ενώ είχε
λογισµό να αναχωρήσει, του παρουσιάζεται ο Άγιος Ιωάννης ο
Βαπτιστής και του λέει: «Κάνε
υποµονή και θα σε ανακουφίσω
από τον πόλεµο αυτόν». Μια µέρα
λοιπόν ήλθε µια γυναίκα Περσίδα
για να βαπτισθεί. Ήταν τόσο
όµορφη, ώστε να µην µπορεί ο
πρεσβύτερος να την χρίσει µε το
Άγιον Έλαιον και την αποµάκρυνε
από το βαπτιστήριο για δύο ηµέρες. Το έµαθε ο Αρχιεπίσκοπος
Ιεροσολύµων Πέτρος, και εξεπλάγη από το συµβάν, και θέλησε να
διορίσει γυναίκα διάκονο για αυτό
το διακόνηµα. Αλλά δεν το έκανε

ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ
Ο γέροντας Παίσιος έλεγε ότι η εποχή µας είναι η εποχή
των οµολογητών.
Ποιοι ήταν όµως οι οµολογητές ;
Τους πρώτους εκείνους δύσκολους καιρούς, που υπερπερίσσευε το έλεος του Θεού πάνω στη γη, οι Χριστιανοί
οµολογώντας πίστη στον Ιησού Χριστό, γίνονταν ταυτόχρονα και µάρτυρες. Οµολογούσαν και βασανίζονταν
για τον Κύριο. Ρίχνονταν στα θηρία για τον Κύριο.
Σταυρώνονταν για τον Κύριο. Πέθαιναν για τον Κύριο,
λαµβάνοντας τον στέφανον του µαρτυρίου.
Η οµολογία, τα χρόνια εκείνα, ότι ήταν οπαδοί και πιστοί του Ιησού Χριστού, ήταν ταυτόσηµη µε τον φρικτό
θάνατο. Όµως οι χριστιανοί σε καµιά περίπτωση δεν
δείλιαζαν αλλά µε θάρρος οµολογούσαν τη πίστη τους
καταδικάζοντας τους εαυτούς τους στο τροµερό τέλος,
διότι µέσα από αυτό το τέλος, έβλεπαν την αρχή της δικής τους σωτηρίας. Έβλεπαν ανοικτή την αγκαλιά του
γλυκύτατου Ιησού να τους προσµένει.
Σήµερα, που το έλεος του Θεού είναι λιγότερο, γιατί και
οι καιροί µας είναι ευκολότεροι, καλούµαστε να γίνουµε
πάλι οµολογητές. Ή καλύτερα να µην ξεχνάµε ότι πάντα

γιατί δεν έγινε δεκτό από το µοναστήρι. Ο πρεσβύτερος Κόνων τότε
παίρνοντας το ράσο του έφυγε, λέγοντας: «∆εν θα µείνω στον τόπο αυτόν!» Μόλις λοιπόν βγήκε στα βουνά, τον συναντά ο Άγιος Ιωάννης ο
Βαπτιστής και µε ήρεµη φωνή του
λέει: «Πήγαινε πίσω στο µοναστήρι
σου και θα σε ανακουφίσω από αυτόν τον πόλεµο». Ο αββάς Κόνων
του λέγει µε οργή: «Πίστεψε µε, δεν
επιστρέφω, διότι πολλές φορές σε
άκουσα και δεν έκανες τίποτε».
Τότε αφού τον κράτησε ο Άγιος
Ιωάννης, τον κάθισε σε ένα βράχο
και αφού σήκωσε τα ρούχα του,
τον εσφράγισε κάτω από τον οµφαλό τρείς φορές µε το σηµείο του
σταυρού και του είπε: «Πίστεψε
µε, πάτερ Κόνων ήθελα να έχεις
µισθό από τον πόλεµο αυτόν, επειδή όµως δεν θέλεις, σε ανακούφισα από αυτόν, αλλά δεν θα έχεις
µισθό!» Και αφού επέστρεψε στο
κοινόβιο ο αββάς Κόνων, την άλλη
µέρα έχρισε και βάπτισε την Περσίδα χωρίς να θεωρήσει καθόλου ότι
ήταν γυναίκα. Και έκανε και άλλα
δώδεκα χρόνια χρίοντας και βαπτίζοντας, χωρίς να έχει σαρκικό πόλεµο, ούτε να καταλαβαίνει ότι κάποια
ήταν γυναίκα κατά τη φύση. Και
έτσι ετελείωσε την ζωή του!»

θα πρέπει να είµαστε οµολογητές.
Καλούµαστε να οµολογήσουµε Χριστόν αληθινόν
Θεόν, χωρίς να φοβόµαστε ότι θα µας βασανίσουνε, ότι
θα µας ρίξουν στα λιοντάρια, ότι θα µας σταυρώσουνε,
ότι θα έχουµε ένα φρικτό τέλος.
Οµολογούµε σε ποιους ; Όχι σε ειδωλολάτρες, αλλά
στους ίδιους τους χριστιανούς. Στους ίδιους τους αδελφούς µας.
Ο Θεός οικονόµησε στις µέρες µας, ακόµα και η σφραγίδα της οµολογίας , να τίθεται εύκολα στον δρόµο
προς την σωτηρία.
Όµως ούτε αυτό δεν κάνουµε. Ντρεπόµαστε να κάνουµε τον Σταυρό µας, περνώντας έξω από την Εκκλησία,
τρώγοντας στο καλό εστιατόριο, ή πίνοντας τον καφέ
µας στην καφετέρια. Ντρεπόµαστε να οµολογήσουµε
Αυτόν που δέχτηκε την µέγιστη ντροπή και ταπείνωση
για µας. Φοβόµαστε να αντιµετωπίσουµε τα βασανιστήρια των περιφρονητικών βλεµµάτων, τα θηρία των
ειρωνικών χαµόγελων, τη σταύρωση των χλευαστικών
λόγων...
Και πρώτος απ όλους εγώ…
Σ. Σ.

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 1ο

Τεύχος 8ο Οκτώβριος 2007

Οι διά Χριστόν σαλοί

∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ
ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ

Του Αρχιµ. Ιγνατίου +
Προηγούµενου Ι.Μ. Παρακλήτου
Τι είναι όµως οι Άγιοι που χαρακτηρίστηκαν ως δια Χριστόν σαλοί;
Είναι εκείνοι, οι οποίοι για να κατακτήσουν την κορυφή της αγιότητος κάνουν
τον σαλό, δηλαδή τον τρελό.
Οι δια Χριστόν σαλοί δεν θέλουν να
έχουν καµία υπόληψη, καµία τιµή, κανένα έπαινο µέσα στον κόσµο αυτόν.
Θέλουν και ποθούν µάλιστα την ανυποληψία, την περιφρόνηση, την κατηγορία, την συκοφαντία, πράγµατα που
τόσο αντιπαθούµε εµείς οι άλλοι, οι
τάχα λογικοί και αξιοπρεπείς.
Από την µια πλευρά αρνούνται τις τιµές,
τις επίσηµες θέσεις, τις καλές συστάσεις
για τον εαυτό τους, τις δόξες και τους
επαίνους, ενώ από την άλλη επιθυµούν
διακαώς και ζητούν επιµόνως την καταφρόνηση του κόσµου, την κάθοδο «έως
τα κατώτατα µέρη της γης», το βίωµα
του ψαλµικού εκείνου που λέει : «εγώ
ειµί σκώληξ και ουκ άνθρωπος, όνειδος
ανθρώπων και εξουθένηµα λαού» (Ψάλµ.
ΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟΥΣ
∆ΙΑ ΧΡΙΣΤΟΝ ΣΑΛΟΥΣ
Ο τρελός του χωριού ήταν πάντα ο περίγελος, ο χλευασµός και η διασκέδαση, όλων
εµάς των “λογικών”. Στα µάτια µας βλέπαµε έναν άνθρωπο χωρίς κάποια έστω
απλή λογική, που έκανε και έλεγε πράγµατα παράξενα. Τρελά. Αυτό τον καθιστούσε
αυτόµατα ένα κοινωνικό σκουπίδι που
µόνο γέλιο µας προκαλούσε, και πειρακτική διάθεση. Μήπως όµως αυτός ήταν ο
λογικός και όλοι εµείς οι τρελοί; Μήπως
αυτός µε την χριστιανική λογική του παραλόγου και του υπερλόγου βάδιζε σωστά; ∆ιαβάζοντας αυτό το τεύχος και βλέποντας την επόµενη φορά κάποιον τέτοιον
άνθρωπο στον δρόµο, ας σκεφθούµε πολύ
καλά πριν τον περιγελάσουµε ως τρελό...

“Ο Όσιος Ανδρέας ο δια
Χριστόν σαλός.”
“Ο γέρων Άνθιµος ο
Βούλγαρος.”
του Ιεροµονάχου Άνθιµου
“Ο π. Ιερώνυµος Αιγίνης
και ο σαλός µοναχός”
του Π. Μπότση
“ Ο π. Ηρωδίων ο Ρουµάνος ”
του Μητροπολίτου Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικολάου
κβ΄ 6 ). Για να προλάβουµε όµως τυχόν
παρεξηγήσεις, είναι ανάγκη να τονίσουµε
ότι για να ζήσει κάποιος την ζωή του σαλού, πρέπει να έχει κληθεί από τον Θεό
στην ζωή αυτή, διαφορετικά δεν εµπαίζει
τον κόσµο, αλλά εµπαίζεται από αυτόν.

«ἡµεῖς µωροὶ διὰ Χριστόν, ὑµεῖς
δὲ φρόνιµοι ἐν Χριστῷ· ἡµεῖς
ἀσθενεῖς, ὑµεῖς δὲ ἰσχυροί· ὑµεῖς
ἔνδοξοι, ἡµεῖς δὲ ἄτιµοι. ἄχρι
τῆς ἄρτι ὥρας καὶ πεινῶµεν καὶ
διψῶµεν καὶ γυµνητεύοµεν καὶ
κολαφιζόµεθα καὶ ἀστατοῦµεν
καὶ κοπιῶµεν ἐργαζόµενοι ταῖς
ἰδίαις χερσί· λοιδορούµενοι
εὐλογοῦµεν, διωκόµενοι
ἀνεχόµεθα, βλασφηµούµενοι
παρακαλοῦµεν· ὡς περικαθάρµατα τοῦ κόσµου ἐγενήθηµεν, πάντων περίψηµα ἕως ἄρτι.»
Α΄ Κορινθ. δ΄ 10-13

“Ο Όσιος Τερέντιος ο θαυµατουργός”
του µοναχού Παισίου Νεοσκητιώτου
Πάσσα Σορόφσκαγια, η
δια Χριστόν σαλή.
Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Ο Όσιος Ανδρέας ο δια
Χριστόν σαλός.

58

Ο γέρων Άνθιµος ο Βούλγαρος.

60

Ο π. Ιερώνυµος και ο σαλός
µοναχός

60

Ο π. Ηρωδίων ο Ρουµάνος
σαλός.

61

Ο Όσιος Τερέντιος ο θαυµατουργός

62

Ιερές ακολουθίες και εκδηλώσεις του ναού.

63

Πάσσα Σορόφσκαγια

64

Χρονογραφία .
(σχόλια πάνω σε επίκαιρα
θέµατα)

64

Σελίδα 58

Ο Όσιος Ανδρέας ο δια Χριστόν σαλός
Ο Όσιος Ανδρέας, Σκύθης στην καταγωγή, ήταν δούλος
του στρατηγού Θεόγνωστου στην Κωνσταντινούπολη.
Από νεαρή ηλικία αγαπούσε πολύ να µελετά τις Θείες
Γραφές. Περισσότερο όµως τα µαρτύρια των Αγίων και
τους βίους των θεοφόρων πατέρων. Η καρδιά του φλεγόταν απ’ την αγάπη τους κι επιθυµούσε να µιµηθεί την
ενάρετη ζωή τους. Έκανε λοιπόν µόνος του την αρχή µε
τον ακόλουθο τρόπο: Μια νύχτα σηκώθηκε από το κρεβάτι και προσευχόταν. Ο διάβολος όµως τον φθόνησε
και άρχισε να χτυπά µε µεγάλο θόρυβο τις πόρτες του
σπιτιού, όπου έµενε ο νέος, εκείνος τότε τροµοκρατηµένος σταµάτησε την προσευχή, έπεσε γρήγορα στο
κρεβάτι και κρύφθηκε στα µάλλινα σκεπάσµατά του.
Ο σατανάς χάρηκε µε αυτό που είδε, και είπε σε κάποιον όµοιό του: - Για κοίτα, τα έβαλε µαζί µας ακόµη
κι αυτός ο σαλιάρης! Έτσι είπε και έγινε άφαντος.
Ύστερα από αυτά έπεσε ο µακάριος σε βαθύ ύπνο και
είδε στο όνειρό του πως βρέθηκε στο θέατρο. Εκεί, από
την µια µεριά στέκονταν πολλοί λευκοντυµένοι και µερικοί άλλοι σεβάσµιοι άνδρες, ενώ από την άλλη πλήθος αναρίθµητο από µαύρους αιθίοπες. Αυτές οι δύο
παρατάξεις είχαν κάποια διένεξη, γύρω από τα αγωνίσµατα του δρόµου και της πάλης. Οι αιθίοπες είχαν ένα
σωµατώδη µαύρο και προκαλούσαν τους λευκοφόρους:
- Ποιός έλεγαν, θα τρέξει και θα παλέψει µε αυτόν; Κανείς δεν τον έχει νικήσει, αιώνες τώρα, παρ’ όλο που
πάλεψε µε πολλούς. Είναι χιλίαρχος του σατανά. Όση
ώρα εκείνοι κόµπαζαν, ο µακάριος Ανδρέας στέκονταν
εκεί και άκουγε, ενώ οι λευκοφόροι βρίσκονταν σε αµηχανία. Ξαφνικά παρουσιάστηκε ένας νέος πολύ ωραίος, που µόλις είχε κατέβει από τον ουρανό, κρατώντας στο χέρι του τρία στεφάνια. Το πρώτο ήταν στολισµένο µε καθαρό χρυσάφι και πολύτιµα πετράδια, το
δεύτερο µε πλήθος µαργαριτάρια, ενώ το τρίτο µε κάθε
ποικιλία από τριαντάφυλλα, κρίνα και άλλα άνθη του
παραδείσου γι’ αυτό και ήταν αµάραντο. Είχε µάλιστα
τέτοια ευωδία, που δεν µπορεί ανθρώπινη γλώσσα να
εκφράσει. Ο Ανδρέας τα κοίταζε µε θαυµασµό και λαχταρούσε να βρεθεί τρόπος να αποκτήσει ένα από τα
στεφάνια. Πλησιάζει λοιπόν εκείνον τον ωραίο νέο και
του λέει: - Για όνοµα του Χριστού, πόσο τα πουλάς;
Χρήµατα να τα αγοράσω δεν έχω. Θα πάω όµως να το
πω στον κύριο µου κι αυτός θα σου δώσει όσο χρυσάφι
θέλεις. Ο νέος τότε χαµογέλασε και του είπε: - Πίστεψε
µε αγαπητέ, πως, κι αν ακόµη µου φέρεις το χρυσάφι
όλου του κόσµου, ούτε σε σένα ούτε σ’ εκείνον, που
θεωρείς κύριο σου, θα δώσω ένα από τα άνθη αυτά,
γιατί δεν είναι άνθη του µάταιου αυτού κόσµου, όπως
νόµισες. Είναι ουράνιοι θησαυροί. Μ’ αυτά στεφανώνονται όσοι νικούν εκείνους τους αιθίοπες. Αν θέλεις
λοιπόν να πάρεις ένα στεφάνι, πήγαινε να παλέψεις µ’
αυτόν τον κατάµαυρο αιθίοπα, και εάν τον νικήσεις, θα
σου δώσω όχι µόνο τούτα τα στεφάνια, αλλά όσα θέλεις. Ακούγοντας αυτά ο µακάριος πήρε θάρρος και του
είπε: - Πίστεψέ µε, κύριε µου, θα κάνω όπως µου είπες.

Ε Ν ∆ Ο Ν

Αποσπάσµατα από το οµώνυµο βιβλίο
της Ιεράς Μονής Παρακλήτου Ωρωπού
Μύησέ µε µόνο στα τεχνάσµατά του. - Οι αιθίοπες, παρατήρησε ο νέος, αν και θρασείς, είναι όµως δειλοί και
αδύναµοι. Ας µη σε τροµάξει λοιπόν το ανάστηµά του.
Είναι σάπιος και αδύναµος σαν το µαραµένο λάχανο. Με
τα λόγια αυτά τον ενθάρρυνε. Έπειτα τον έπιασε και,
παλεύοντας τάχα µαζί του, του έδειξε πως ν’ αντισταθεί
στον αιθίοπα. Τέλος του λέει στο αυτί: - Όταν σε στριφογυρίσει στον αέρα, µη φοβηθείς. Άρπαξέ τον σταυρωτά
και θα νοιώσεις την βοήθεια του Θεού. Ξεκίνησε λοιπόν
ο µακάριος για να παλέψει. Βγήκε στη µέση απέναντι
από τον αιθίοπα και του φώναξε δυνατά: - Έλα κατάµαυρε, τιποτένιε, ανάξιε! Έλα να παλέψουµε οι δυό µας!
Μόλις τον άκουσε εκείνος, όρµησε αµέσως ξεφυσώντας
και κοµπάζοντας. Άδραξε τον Ανδρέα και τον στριφογύριζε για πολλή ώρα, µε αποτέλεσµα να χειροκροτούν
χαρούµενοι οι αιθίοπες, ενώ οι λευκοφόροι να θλίβονται.
Νόµιζαν πως θα τον βάλει κατά γης και θα του βγάλει τα
µάτια. Ο Ανδρέας όµως σ’ αυτή την κρίσιµη στιγµή τον
άρπαξε σταυρωτά, τον έριξε κάτω και τον άφησε αναίσθητο. Οι λευκοφόροι χάρηκαν υπερβολικά. Τον σήκωσαν στα χέρια, τον ασπάζονταν και τον άλειφαν µε πνευµατικά µύρα, ενώ οι αναρίθµητοι αιθίοπες εξαφανίστηκαν καταντροπιασµένοι. Τότε ο ένδοξος νέος πλησίασε
τον µακάριο Ανδρέα, του δώρισε εκείνα τα πολύτιµα
στεφάνια, τον ασπάστηκε και του είπε: - Από τη στιγµή
αυτή θα είσαι φίλος και αδελφός µου. Αγωνίζου τον καλόν αγώνα γυµνός. Γίνε για χάρη µου σαλός κι εγώ θα
σου χαρίσω πολλά αγαθά στη βασιλεία µου.
Όταν ξύπνησε ο µακάριος, απόρησε µε όσα είδε. Το
πρωί πήγε στον φίλο του Νικηφόρο και του εµπιστεύτηκε το όραµα. Ακούγοντας τα λόγια του Ανδρέα έµεινε
εκστατικός και οσµίστηκε µια ουράνια ευωδία από πολύτιµο µύρο που έβγαινε από πάνω του. Σκεφτήκανε και οι
δύο και αποφασίσανε ότι ο Ανδρέας πρέπει να υποκριθεί τον τρελό και τον δαιµονισµένο για εκείνον που είπε,
“Γίνε σαλός για χάρη µου και θ’ απολαύσεις πολλά αγαθά στη βασιλεία µου”. Εξ άλλου ήταν αδύνατον να αποδράσει απ’ τον αφέντη του µε άλλον τρόπο. Την επόµενη
τα µεσάνυχτα σηκώθηκε και προσευχήθηκε. Ύστερα
πήρε ένα µαχαίρι και πήγε στο πηγάδι, κοντά στο υπνοδωµάτιο του κυρίου του. Εκεί έβγαλε τον χιτώνα και
άρχισε να τον κόβει σε µικρά κοµµάτια. Πρόφερε µάλιστα λόγια συγκεχυµένα και άτακτες φωνές όπως οι παράφρονες. Από τις φωνές ξύπνησε ο κύριος του. ∆εν
µπορούσε να καταλάβει τι ήσαν αυτά και µάλιστα σε
τέτοια ώρα. Υπέθεσε λοιπόν πως ήταν κάποιο πονηρό
πνεύµα του πηγαδιού, που βγήκε εκείνη την ώρα για να
σαλέψει τα λογικά όποιου θα ήθελε να πλησιάσει απερίσκεπτα. Ξύπνησε και ο µάγειρος. Νόµισε πως ξηµέρωνε
και πήγε να βγάλει νερό. Βλέποντας όµως τον Ανδρέα σ’
αυτή την κατάσταση άφησε τη στάµνα του, ενηµέρωσε
τον κύριο του και φώναξε σε όλους τους ανθρώπους του
σπιτιού: - Ο Ανδρέας έχασε τα λογικά του! Τρελάθηκε!
Κάθεται στο πηγάδι µε σχισµένο τον χιτώνα!

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Ο Θεόγνωστος το άκουσε και λυπήθηκε πολύ. Κατέβηκε µε τη σύζυγο του κι όλους τους οικιακούς και βλέποντας τον να παραφρονεί, έκλαιγε µαζί µε τους άλλους
και οδυρόταν, γιατί νόµιζε πως τα καµώµατά του ήσαν
αληθινά. Καταπικραµένος για την συµφορά του δούλου
του, τον έστειλε στον σεβάσµιο ναό της Αγίας µάρτυρος
Αναστασίας και πρόσταξε να τον δέσουν εκεί. Έστειλε
µάλιστα πολλά χρήµατα στον προσµονάριο για την θεραπεία του.
Ο Ανδρέας όλη την ηµέρα µιλούσε σαν δαιµονισµένος.
Τη νύχτα όµως προσευχόταν µυστικά και παρακαλούσε
τη µάρτυρα του Χριστού να τον πληροφορήσει, αν η
προσπάθεια που άρχισε ήταν θεάρεστη. Σταµάτησε για
λίγο το κλάµα και την προσευχή και βλέπει µε τα µάτια
του να παρουσιάζεται κάποιος γέροντας στολισµένος µε
πολλή δόξα. Μαζί του ήσαν και πέντε γυναίκες και επισκέπτονταν έναν-έναν τους ασθενείς. Τελείωσαν µε
τους άλλους και ήρθαν κοντά στον Ανδρέα. Πρώτος
στάθηκε ο γέροντας και πλάι του οι άγιες γυναίκες. Τον
κοίταζε µε βλέµµα σταθερό και του χαµογελούσε συµπαθητικά, σαν να είχε κάτι ευχάριστο στον νου του.
Λέει τότε στην πιο λαµπροφορεµένη γυναίκα: - Κυρία
Αναστασία, δεν θα τον θεραπεύσεις αυτόν; - Ο ∆ιδάσκαλος του πρότεινε να γίνει έτσι αποκρίθηκε εκείνη.
∆εν έχει ανάγκη θεραπείας. Αυτός που του είπε “γίνε
σαλός για χάρη µου κι εγώ θα σου χαρίσω πολλά αγαθά
στη βασιλεία µου”, αυτός ο ίδιος τον θεράπευσε και δεν
του χρειάζεται άλλη θεραπεία. Γνώριζε δηλαδή ο Κύριος ότι την τέχνη που θα µάθει, δεν θα την αφήσει µέχρι
την τελευταία του αναπνοή. Γνώριζε ότι θα γίνει µε τη
δύναµη του Αγίου Πνεύµατος εκλεκτό του σκεύος, χρήσιµο, άγιο, αγαπηµένο. - Το γνώριζα κυρία µου, της είπε
τότε ο γέροντας, το γνώριζα κι εγώ αυτό. Μίλησα όµως
έτσι, επειδή τον συµπάθησα. Αυτά είπαν και αφού τον
χαιρέτησαν µε αγάπη Χριστού, µπήκαν στον κυρίως ναό
για να προσευχηθούν. Από την στιγµή εκείνη, µέχρι που
χτύπησε ο προσµονάριος το ξυλοσήµαντρο και άρχισε ο
όρθρος, δεν είδε κανέναν απ’ αυτούς να βγαίνει ή να
µπαίνει. Θαύµασε ο Όσιος για όσα του αποκαλύφθηκαν
και δόξασε τον Θεό και την Αγία µάρτυρα Αναστασία,
που τον βοήθησε τόσο σύντοµα. Στο ναό της Αγίας Αναστασίας έµεινε περίπου τέσσερις µήνες. Οι κληρικοί
της εκκλησίας, επειδή έβλεπαν πως δεν θεραπεύεται,
αλλά χειροτερεύει, ενηµέρωσαν σχετικά τον κύριο του.
Εκείνος τον κατέγραψε σαν τρελό και δαιµονισµένο, και
διέταξε να τον λύσουν και να τον αφήσουν ελεύθερο.
Από τότε λοιπόν τριγύριζε στην πλατεία της πόλεως και
έπαιζε, όπως άλλοτε ο θαυµάσιος εκείνος Συµεών (ο δια
Χριστόν σαλός). Στον µόνο που µιλούσε ορθά και λογικά ήταν στο φίλο του τον Νικηφόρο (που έγραψε και
τον βίο του), ενώ σε όλους τους άλλους µιλούσε σαν
τρελός η δεν µιλούσε καθόλου. Το πρωί ο Όσιος σηκωνόταν και γύριζε στους δρόµους µέσα στον θόρυβο. Όλη
την ηµέρα έµενε νηστικός και δεν καθόταν πουθενά. Το
βράδυ τον έβρισκε να παίζει στις στοές της πόλεως. Εκεί παρατηρούσε που είχαν ξαπλώσει τα σκυλιά και,
αφού τα έδιωχνε, ξάπλωνε αναπαυτικά σαν να έπεφτε

Σελίδα 59

σε στρώµα, και σχεδόν γυµνός, φτωχός χωρίς ψάθα,
χωρίς ένα χοντρό µάλλινο επανωφόρι, χωρίς κάπα, αλλά
µόνο µε το µάλλινο ρούχο που φορούσε. Ο κόσµος που
τον έβλεπε άλλοι τον χτυπούσαν και τον έφτυναν και
άλλοι τον συµπαθούσαν. Εκείνος όµως υπέµεινε τον
πόνο και τον κάµατο. Προσευχόταν κρυφά, αλλά τόσο
έντονα, ώστε ο ψίθυρος που έβγαινε από τα χείλη του
ακουγόταν από µακριά σαν καζάνι που κοχλάζει, ενώ
από το στόµα του έβγαινε ατµός. Όσοι τον έβλεπαν
έλεγαν ότι τόσο πολύ υποφέρει από το πονηρό πνεύµα
ώστε βγάζει αυτόν τον ατµό. Εκείνο όµως που προξενούσε τον ατµό ήταν η ακατάπαυστη και θεάρεστη προσευχή.
Στον Άγιο Ανδρέα οφείλουµε και την εορτή της Αγίας Σκέπης που αρχικά εορτάζονταν την 1 Οκτωβρίου, ενώ τώρα την εορτάζουµε την 28 Οκτωβρίου.
Στο παρεκκλήσιο της Αγίας Σωρού, που βρίσκεται στον
ναό των Βλαχερνών (όπου φυλάσσονταν η εσθήτα, ο
πέπλος και µέρος της ζώνης της Θεοτόκου), γίνονταν
κάποτε ολονυκτία. Εκεί πήγε και ο µακάριος Ανδρέας
κάνοντας τα συνηθισµένα µαζί µε τον φίλο του Επιφάνιο που ήξερε για την σαλότητα του Οσίου. Ο Επιφάνιος
είχε την συνήθεια να παραµένει όση ώρα µπορούσε,
άλλοτε µέχρι τα µεσάνυκτα κι άλλοτε µέχρι το πρωί.
Ήταν η ώρα περίπου τετάρτη νυκτερινή (µε το βυζαντινό ωρολόγιο), οπότε βλέπει ο µακάριος Ανδρέας τη Θεοτόκο Μαρία να προχωρεί απ’ τις βασιλικές πύλες προς
το θυσιαστήριο. Φαινόταν πολύ υψηλή και είχε λαµπρή
τιµητική συνοδεία λευκοφόρων Αγίων. Ανάµεσά του
ξεχώριζαν ο Τίµιος Πρόδροµος και ο Ιωάννης ο θεολόγος, που παράστεκαν δεξιά και αριστερά από την Θεοτόκο. Από τους λευκοφόρους, άλλοι προπορεύονταν και
άλλοι ακολουθούσαν ψάλλοντας ύµνους και άσµατα
πνευµατικά. Όταν πλησίασε στον άµβωνα είπε ο Όσιος
στον Επιφάνιο: - Βλέπεις, παιδί µου, την Κυρία και ∆έσποινα του κόσµου; - Ναι, τίµιε πάτερ, αποκρίθηκε ο
νέος. Η Θεοτόκος εν τω µεταξύ είχε γονατίσει και
προσευχόταν για πολλή ώρα. Παρακαλούσε τον Υιό
της για την σωτηρία του κόσµου και έραινε µε δάκρυα το άγιο πρόσωπο της. Μετά την δέηση µπήκε
στο θυσιαστήριο, όπου προσευχήθηκε για τους πιστούς που αγρυπνούσαν. Όταν ολοκλήρωσε την δέηση της, έβγαλε από την άχραντη κεφαλή το αστραφτερό της µαφόριο µε µια κίνηση χαριτωµένη και
σεµνή, και καθώς ήταν µεγάλο και επιβλητικό, το
άπλωσε σαν Σκέπη µε τα πανάγια χέρια της πάνω
στο εκκλησίασµα. Έτσι απλωµένο το έβλεπαν κι οι δυο
τους για πολλή ώρα να εκπέµπει δόξα θεϊκή σαν
ήλεκτρο. Όσο φαινόταν εκεί η Κυρία Θεοτόκος, φαινόταν και η ιερή εσθήτα να σκορπίζει τη χάρη της. Όταν
εκείνη άρχισε να ανεβαίνει στον ουρανό, άρχισε και η
θεία Σκέπη να συστέλλεται λίγο-λίγο και να χάνεται. Το
ιερό αυτό µαφόριο που φυλασσόταν εκεί, συµβόλιζε τη
χάρη που παρέχει η Θεοτόκος στους πιστούς. Αυτή την
οπτασία την είδε και ο Επιφάνιος µε την δύναµη και την
µεσιτεία του Οσίου.

Σελίδα 60

Ο γέρων Άνθιµος.(+1867)
του Ιεροµονάχου Άνθιµου
Ο π. Άνθιµος γεννήθηκε στη Σόφια της Βουλγαρίας.
Στον κόσµο ήταν έγγαµος ιερεύς και µετά τον θάνατο της πρεσβυτέρας του, περίπου το έτος 1830, εγκατέλειψε την πατρίδα του και αναχώρησε στο Άγιον
Όρος. Αρχικώς εκοινοβίασε στην Μονή Σιµωνόπετρας και εκεί εκάρη µοναχός. Από το έτος 1841
άρχισε να προσποιείται τον σαλό. Αγαπούσε το Ρώσικο µοναστήρι, επειδή του άρεσε να παρακολουθεί
την ακολουθία στα σλαβονικά γι’ αυτό πήγαινε εκεί
συχνά. Μιλούσε ασυνάρτητα, χωρίς κανένα νόηµα
και µερικές φορές ήταν εις θέσιν να διαπληκτισθεί.
Μόλις παρατηρούσε ότι οι άνθρωποι αρχίζουν να
αντιλαµβάνονται τα “παραµύθια” του και να του
δείχνουν σεβασµό, σκοπίµως άρχιζε τις ασυναρτησίες και έφευγε στην έρηµο, για να ησυχάσει επί δύο
τρείς µήνες, ή περιφερόταν στις σπηλιές και στις
χαράδρες του Άθωνος. Κατόπιν επέστρεφε στη µονή. Όταν σταδιακώς αφοσιώθηκε στην σαλότητά, επί
πέντε έτη φορούσε συνήθη ενδύµατα, δεν συµµετείχε στην κοινή τράπεζα και δεν αποσυρόταν στη ησυχία για µεγάλο χρονικό διάστηµα. Μετά όµως, σιγά
σιγά σαν να δυνάµωσε και αυξήθηκε στην αυταπάρνηση. Άλλαξε τότε τα ενδύµατα και άρχισε να φορά
εντελώς λεπτά. Κατόπιν απέβαλε και αυτά και περπατούσε ηµίγυµνος. Φορούσε τσουβάλι, στο οποίο
είχε κόψει τρύπες για το κεφάλι και τα χέρια και µ’
αυτήν την εµφάνιση πήγαινε παντού. Εν συνεχεία ο
σάκος του έλιωσε και απλώς τον φορούσε στην πλάτη. Στην έρηµο όµως απαλλασσόταν από κάθε περιβολή και περπατούσε γυµνός. Πολλοί, βλέποντας
την υπερφυσική αντοχή του στις δυσκολίες, ωφελούντο πνευµατικώς, αλλά µερικοί, θεωρώντας τον αδιάκριτο, εσκανδαλίζοντο. Εδίδασκε, διόρθωνε, ενθάρρυνε, και επέπληττε, έκρυβε όµως την προσωπική του ζωή. Εφανέρωνε τον εαυτό του σε λίγους,
αλλά εγνώριζαν πολλοί ότι είχε το µέγα χάρισµα της
προοράσεως. Είχε επίσης το χάρισµα να νηστεύει
για µακρά χρονικά διαστήµατα. Κάποτε την περίοδο
της νηστείας των Αγίων Αποστόλων, ο γέροντας
ήλθε στο Ρωσικό πάρα πολύ εξαντληµένος. Ο µοναχός που τον υπηρετούσε τον υπεδέχθη µε χαρά και
του παρέθεσε φαγητό. Όταν έτρωγε, ο µοναχός πήγαινε συχνά στην τράπεζα και τον κοίταζε, αλλά ο
γέροντας, χωρίς να του δίνει σηµασία, συνέχισε να
τρώγει περισσότερο απ’ ότι συνήθως. Αυτό εσκανδάλισε τον τραπεζάρη, ο οποίος µε τον λογισµό του
άρχισε να τον κατακρίνει και µε τέτοιους λογισµούς
και µε περιφρόνηση βγήκε από την τράπεζα και κάθισε δίπλα στην πόρτα. Μόλις ο γέροντας ετελείωσε
το φαγητό, βγήκε και κάθισε δίπλα στον τραπεζάρη.
Του έπιασε αµέσως το χέρι και τον ερώτησε: - Γνωρίζεις αδελφέ, τι είναι ταπεινοφροσύνη; - ∆εν γνωρίζω! Απήντησε ο µοναχός από ταπείνωση. - Η ταπεινοφροσύνη συνίσταται στο να µην κατακρίνεις κανένα, είπε ο γέροντας και να θεωρείς τον εαυτό σου

Ε Ν ∆ Ο Ν

Ο π. Ιερώνυµος και ο σαλός µοναχός
Από το βιβλίο του Π. Μπότση
“Γέροντας Ιερώνυµος ο ησυχαστής της Αίγινας”
Ο π. Ιερώνυµος θεωρούσε το Άγιο Όρος σαν τόπο όπου
ζουν πραγµατικοί άγιοι, σαν µια κιβωτό της Ορθοδοξίας.
Κάποτε στις Καρυές άκουσε ένα µοναχό να φωνάζει και
να βρίζει. Έκανε συχνές αναφορές στον πατριάρχη, έλεγε
πως θα τον τιµωρήσει, θα τον δείρει κι άλλα ασυνάρτητα
λόγια, που έκαναν τους παριστάµενους να γελούν σε βάρος του και να κινούν το κεφάλι τους χλευαστικά. Όλοι
τον νόµιζαν τρελό και τον περιγελούσαν ή δεν του έδιναν
σηµασία. Ο π. Ιερώνυµος, µε την πνευµατική διαίσθηση
που διέθετε, έβλεπε ορισµένα σηµεία στην οµιλία του που
δεν πρόδιδαν τρελό άνθρωπο. Σε κάποια στιγµή τον κάλεσε κάπου παράµερα και τον ρώτησε : - ∆εν µε λες, γιατί
τα λες αυτά τα πράγµατα; -Μα πατριάρχης είναι αυτός;
Θα τον κανονίσω εγώ, θα τον τιµωρήσω… -Άκουσε, εγώ
είµαι πνευµατικός και δεν µε ξεγελάς. Πες µου την αλήθεια, γατί συµπεριφέρεσαι έτσι; -Να σου πω, πάτερ. Είµαι
αµαρτωλός κι αδύνατος άνθρωπος και φοβάµαι τον
έπαινο των ανθρώπων, µη τυχόν µε κυριεύσει ο εγωισµός. Έτσι ταπεινώνοµαι και κάνω τον τρελό για να µε
περιφρονούν οι άνθρωποι, µήπως µε λυπηθεί ο Θεός και
σωθώ. Αυτό δεν το έχω πει σε κανέναν και σε παρακαλώ,
τουλάχιστον όσο ζω, να µην το αποκαλύψεις και εσύ. Και
λέγοντας αυτά αποµακρύνθηκε βρίζοντας και απειλώντας
τον πατριάρχη και τους άρχοντες. Ο π. Ιερώνυµος δόξασε
τον Θεό που του φανέρωσε άνθρωπο µε το σπάνιο χάρισµα και τη δύναµη να αψηφά την δόξα των ανθρώπων
και να ταπεινώνεται, για να τον λυπηθεί ο Θεός και να
τον σώσει.
χειρότερο απ’ όλους. Να, εσύ προ ολίγου σκανδαλίσθηκες
και µε κατέκρινες, επειδή έφαγα τόσο πολύ. Και δεν ξεύρω
πόσες ηµέρες πέρασα χωρίς φαγητό! Θυµήσου πότε είχα
φάει σε σένα τελευταία φορά! - Ενθυµούµαι, γέροντα, ότι σε
µένα ήσουν την Κυριακή των Βαΐων. Από τότε δεν σε είδα!
Απάντησε ο µοναχός. - Βλέπεις πόσες µέρες δεν έφαγα; Και
επί πλέον µε κατακρίνεις, επειδή τρώγω πολύ! Αδελφέ, τα
χαρίσµατα του Θεού είναι διάφορα. Ο Θεός σε όλους έδωσε
από κάτι. Έτσι, σε µένα έδωσε την δύναµη να υποµένω την
πείνα και την παγωνιά. Μπορείς να υποµείνεις εσύ όλα όσα
υποµένω εγώ; Εµπρός, δοκίµασε. Βγάλε τα ρούχα σου και
γυµνός έλα µαζί µου, τουλάχιστον µέχρι το γειτονικό µοναστήρι. Να, εσύ είσαι ψάλτης , αλλά πως υµνείς τον Θεό; Οι
σκέψεις σου περιτριγυρίζουν εδώ κι εκεί αφηρηµένα. Άκου
πως θα ψάλλω εγώ! Ο γέροντας ύψωσε τα χέρια του προς
τον ουρανό και µε τρεµάµενη φωνή έψαλε το “Αλληλούια”,
ενώ τα δάκρυα σαν ρυάκια κυλούσαν απ’ τα µάτια του. Ο
τραπεζάρης ταράχθηκε και σε κάποια στιγµή που ήταν µόνος, έκλαψε. - Αδελφέ, του είπε τότε ο γέροντας, µην κατακρίνεις ποτέ, επειδή δεν γνωρίζεις τι χαρίσµατα έχουν δοθεί
στον καθένα. Στρέψε περισσότερο την προσοχή σου στον
εαυτό σου. Ο αδελφός τον προσκύνησε και τον παρακάλεσε
για συγχώρεση. Από εκείνη τη στιγµή ο γέροντας ήταν περισσότερο ανοικτός απέναντι στον φίλο του.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Ο π. Ηρωδίων
Από το βιβλίο “Άγιον Όρος – Το υψηλότερο σηµείο
της γης” ”του µητροπολίτου Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικολάου
Ήδη η ώρα περνούσε και έπρεπε να πάµε και στον π.
Ηρωδίωνα, έναν ρουµάνο που ή ήταν σαλός δια Χριστόν ή δεν ήταν άνθρωπος. Σε δέκα λεπτά φθάσαµε
στον… σκουπιδότοπο του. Ο ήλιος είχε ήδη δύσει. Σε
ένα ερείπιο γεµάτο σκουπίδια συναντούµε ένα νέο
ήρωα. Ογδόντα δύο ετών, όρθιος στο κούφωµα µιας
πόρτας… χωρίς πόρτα. Τα πόδια του κρατούσαν κόντρα
στο ένα της δοκάρι. Η µέση του ακουµπούσε στο άλλο.
Τα χέρια του στηρίζονταν στο πρώτο. Ώρες ολόκληρες
περνούσε έτσι. Ο ίδιος χωρίς ζωστικό. Μια µάλλινη φανέλλα κι ένα κουρελιασµένο παντελόνι κάλυπταν το
εξαγιασµένο σώµα του. Η καλύβη του ήταν γεµάτη
σκουπίδια. ∆εν έβλεπες δάπεδο. Ένα στρώµα από κονσέρβες, κουκούτσια, σακκούλες, τάπες, καπάκια από
µπουκάλια, φλούδες, ότι µπορεί κανείς να φαντασθεί,
πάχους τριάντα εκατοστών και πάνω, αποτελούσε το
πολύτιµο χαλί στο µυστηριώδες… παλατάκι του και
ασφαλώς το στρώµα του, αν βέβαια κοιµόταν οριζόντιος. Στους τοίχους του τα αποτυπώµατα χυµένων καφέδων και τα ζουµιά πεταγµένων πορτοκαλλάδων και, αντί για κατοικίδια ζώα, όλων των ειδών τα ζωύφια, µυγάκια, κατσαρίδες και ποντίκια.
Ευλογείτε, γέροντα, είπε χαρούµενος ο απλοϊκός συνοδοιπόρος µου.
- Ο Κύριος, απαντά νηφάλιος ο ηρωικός ασκητής, χωρίς
να δείχνει καθόλου ενοχληµένος για τον οικολογικό περίγυρο του.
- Σου φέραµε λίγες ευλογίες, κάτι να φας, συνεχίζει δίχως δισταγµό ο µοναχός φίλος µου.
- Ω! καλοί πατέρες, πολύ ευκαριστώ. Σας ευκαριστώ.
Καλοί πατέρες. Πολύ ευκαριστώ, απαντά εκείνος.
Και παίρνοντας την σακούλα µε τις ευλογίες και συνεχίζοντας να επαναλαµβάνει αυτές τις προτάσεις, µε ιδιάζουσα δύναµη και εκφραστικότητα, πετούσε τις ντοµάτες και τα ροδάκινα πάνω από τα κεφάλια µας στους
τοίχους της καλύβης του. Τα χυµένα ζουµιά τους αποτύπωναν την δική µου απορία που, σκυµµένος να µη µε
πάρουν τα βόλια, προσπαθούσα να καταλάβω την λογική της ευγνωµοσύνης του και, εντελώς ξαφνιασµένος,
να αποτυπώσω το περιεχόµενο της ιδιότυπης µοναχικής
προοπτικής του. Αφού έσπασε τα µακαρόνια και τα
έχυσε από το περίβληµά τους, αφού σκόρπισε τα µπισκότα όσο πιο µακρυά µπορούσε, φωνάζοντας “να φάνε
τα πουλάκια, να φάνε τα πουλάκια”, άρχισε να µιλάει

Σελίδα 61

για τον Σταυρό του Χριστού, την προδοσία του Ιούδα
και εν µέσω ασυνάρτητων κραυγών να δοξάζει το
όνοµα του Θεού. Είχε ήδη αρχίσει να νυχτώνει. Λίγο
ακόµη κα θα χάναµε το θέαµα. Θα χάναµε αυτό που ο π.
Ηρωδίων έδειχνε. Μέσα όµως στη νύχτα της δικής µου
λογικής είχα αρχίσει να υποψιάζοµαι λίγο από αυτό που
έκρυβαν τα σκουπίδια, τα ακαταλαβίστικα λόγια και
φυσικά η εντελώς ακατανόητη λογική ενός σαλού για
την αγάπη του Χριστού. Θυµήθηκα τον αββά Ισαάκ
που, αναφερόµενος σε αυτούς τους ηρωικούς αγίους
που ζουν “εν αταξίαις, εύτακτοι όντες”, κατακλείει
“ταύτην την άνοιαν αξιώσει ηµάς ο Θεός φθάσαι”.
Άραγε αυτή είναι η λογική για την οποία µιλούσε ο π.
Παίσιος;
Γύρισα πίσω για µια τελευταία κλεφτή µατιά. Το
άσχηµο από την φύση του και άγριο από τον τρόπο του
πρόσωπο του έλαµπε υπερβατικά από την χάρη του
Θεού. Ήταν τόση η λάµψη του που υποχρέωνε τα πήλινα µάτια µου και την “µη ορώσα” καρδιά µου σε ασυνήθιστες οράσεις άλλου είδους και άλλου κόσµου. Η µυστηριώδης όψη του µένει ακόµη βαθειά χαραγµένη στην
µνήµη µου.
Έφυγα και ξαναβυθίστηκα στα σκουπίδια του εαυτού
µου. Εκείνος έµεινε πατώντας πάνω στα σκουπίδια της
λογικής αυτού του κόσµου. Τον σκεπτόµουν και θαύµαζα την αντοχή και τον ηρωισµό του. Μέχρι σήµερα, ενώ
αντιλαµβάνοµαι την αξία και το µεγαλείο της λογικής
του, δεν µπορώ να συλλάβω την δοµή της. Σίγουρα η
λογική είναι µεγαλύτερη εκτροπή από την δια Χριστόν
σαλότητα. Ίσως όµως και ο σταυρός της να είναι τελικά
βαρύτερος από τον σταυρό του π. Ηριδίωνα. Πάνω στο
πανεπιστήµιο των σκουπιδιών και της σαλότητος, τόλµησα να προβάλω την λογική, την αίγλη και την φινέτσα της νωπής τότε εµπειρίας µου στο Harvard και το
ΜΙΤ. Τότε άρχισαν τα σκουπίδια να ευωδιάζουν σαν
λουλούδια, τα ζωύφια να µεταµορφώνονται σε πουλάκια, οι ξεσχισµένες σακκούλες σε πτυχία και δηµοσιεύµατα, και ο π. Ηρωδίων πολύ πιο “έξυπνος”, πολύ πιο
πετυχηµένος από τους Νοµπελίστες καθηγητές µου! Η
λογική τους έµοιαζε µε αγωνιστικό αυτοκίνητο, η λογική της δια Χριστόν σαλότητος µε πύραυλο. Το πρώτο
τρέχει µέχρι 320 χλµ. την ώρα. Το δεύτερο από 29.000
χλµ. την ώρα και πάνω.Το πρώτο κινείται οριζόντια. Το
δεύτερο κατακόρυφα. Στη µια περίπτωση, αν υπερβείς
το όριο, γκρεµοτσακίζεσαι. Στην δεύτερη, αν το ξεπεράσεις, εκτοξεύεσαι, ξεπερνάς την βαρύτητα της γης, διαφεύγεις, ελευθερώνεσαι. Οι πρώτοι, οι λογικοί, όσο κι
αν τρέχουν πατάνε στην γη. Ο π. Ηρωδίων έφυγε από
αυτόν τον κόσµο χωρίς να την έχει ακουµπήσει. Χωρίς
να τον έχει ακουµπήσει…

Σελίδα 62

Ο Όσιος Τερέντιος ο θαυµατουργός (+ 28/10/1886 )
Ο Όσιος Τερέντιος είναι ένα από τα µεγάλα παραδείγµατα υποµονής στην εθελοντική άσκηση. Αυτός αγωνίστηκε
στο χωριό Μικρός Αρχάγγελος στην επαρχία Ορλώφ κατά την διάρκεια του 1830. Συχνά ντυνόταν µε χειµωνιάτικα ρούχα το καλοκαίρι ενώ το χειµώνα δεν φορούσε τίποτε άλλο εκτός από ένα πουκάµισο µέχρι τα γόνατα και
ένα παπούτσι στο ένα µόνο πόδι. Ένας από τους αγαπηµένους του τρόπους του να τιµωρεί τους αµαρτωλούς ήταν
να σπάζει ένα παράθυρο στο σπίτι τους ή να ρίχνει χούφτες από ακαθαρσίες πάνω τους. Άλλες φορές θα φώναζε
ξαφνικά : «Στο κακό, στο κακό» και µετά θα κυνηγούσε
τα παιδιά που συνήθως τον χλεύαζαν.
Είναι περιττό να πούµε ότι ο Όσιος υπέµενε πολλά χτυπήµατα και κατηγορίες για αυτή του την συµπεριφορά. Στην
πραγµατικότητα, το σώµα του ήταν συνήθως µια µάζα
από πληγές. Αλλά, ο Άγιος τα έκανε όλα αυτά προκειµένου να αγγίξει τη συνείδηση των αµαρτωλών ανθρώπων,
ώστε αυτοί να µετανοήσουν και να σωθούν.
Πολλοί άνθρωποι κατάλαβαν και ωφελήθηκαν πολύ από
αυτά τα πνευµατικά του µαθήµατα. Άλλοι τον µίσησαν
για τους ανόητους τρόπους του, για την αγιότητα της
ζωής του, και για τον τρόπο που αντιµετώπιζε τους κατηγόρους του.
Ήταν συχνά στο αστυνοµικό τµήµα όπου, µιµούµενος τον
Χριστό, υποµονετικά άντεχε τις τιµωρίες και την σκληρότητα, αντιµετωπιζόµενος ως αλήτης. Πολλές φορές, εστάλη σε άσυλα ανιάτων, από τα οποία απελευθερωνόταν
αµέσως όταν δεν µπορούσε να βρεθεί κανένα σηµάδι µε
διανοητικές διαταραχές. Τα παιδιά του πετούσαν πέτρες
και µπουκάλια και οι άξεστοι έµποροι, αµαξάδες και υπηρέτες τον χλεύαζαν και τον χτυπούσαν ανελέητα. Συχνά,
το κεφάλι του ήταν ξυρισµένο και το πρόσωπο του, τα
χέρια του και το σώµα του λερωµένα µε χρώµα, πίσσα ή
ακαθαρσίες. Κάποτε ένας υπάλληλος σε ένα ξενοδοχείο
έριξε τον Όσιο µέσα σε ένα κιβώτιο µε σπασµένα γυαλιά.
Ο ενάρετος σαλός, αν και ήταν σοβαρά πληγωµένος, δεν
άφησε να του ξεφύγει ούτε ένας αναστεναγµός.
Εν µέρει, φυσικά, ο Άγιος εσκεµµένα επιδίωκε κα υποφέρει, δεδοµένου ότι ένας σαλός για τον Χριστό πρέπει να
υποµένει τα πάντα, για να κατακτήσει όσο το δυνατόν πιο
µεγάλη ταπείνωση. Επιπλέον, ο σαλός είναι ο µεγάλος
δάσκαλος της υποµονής. Γι αυτό σε όλες τις δοκιµασίες
του ο Άγιος, επιδείκνυε την υποµονή του και την αγάπη.
Η µεγάλη του προσπάθεια ήταν να φέρει τους αµαρτωλούς σε µετάνοια. Συχνά, οι άνθρωποι δεν µπορούσαν
απλά να κατανοήσουν τις ενέργειες και τις πράξεις του
και επιδείκνυαν µεγάλη αδιαλλαξία, ακόµη και κακοβουλία προς τον σαλό του Χριστού.
Γνωρίζουµε πολύ λίγα για την οικογενειακή ζωή του Οσίου. Είχε έναν αδελφό που τον έλεγαν Θεόδωρο αλλά µόλις που τον γνώριζε. Μην έχοντας ένα σπίτι ή ακόµα και
ένα καταφύγιο, ο Όσιος περιπλανιόταν συνεχώς. Εύρισκε
συνήθως καταφύγιο για τη νύχτα στο σπίτι κάποιου που
τον είχε κατηγορήσει εκείνη τη µέρα.
Τα χαρίσµατα του Οσίου Τερεντίου για ταπείνωση, προό-

Ε Ν ∆ Ο Ν

Από το βιβλίο του µοναχού Παισίου
Νεοσκητιώτη “Ηµείς µωροί διά Χριστόν”
ραση και αγάπη φανερώνονται όλα σε µια σειρά από
γεγονότα. Το καταφύγιό του για τη νύχτα ήταν πολλές
φορές το σπίτι ενός αστυφύλακα, του οποίου ο βίος
δεν ήταν άµεµπτος.
Ο αστυφύλακας είχε έναν τρελό µάγειρα που η συµπεριφορά του απέναντι στον Όσιο ήταν απαράδεκτη.
Σε µία περίπτωση ο Τερέντιος µπήκε στην κουζίνα
και έπεσε να κοιµηθεί σε έναν πάγκο κοντά στην σόµπα, αφήνοντας τα πόδια του να εξέχουν. Ο µάγειρας
µπήκε µέσα και χτύπησε τα πόδια του Οσίου. Ο Όσιος
δεν κουνήθηκε. Αυτό τόσο πολύ θύµωσε τον µάγειρα
που άναψε ένα κερί και µε δυνατά γέλια άρχισε να
καίει τα πέλµατα των ποδιών του Αγίου. Η µια φουσκάλα µετά την άλλη εµφανίστηκαν στα πέλµατα του.
Ο Όσιος δεν έλεγε τίποτα. Παρέµενε σαν νεκρός, µέχρι που ο τρελός µάγειρας τελείωσε το παιχνίδι του.
Έπειτα, ο Όσιος σηκώθηκε, σαν να µην αισθανόταν
κανέναν πόνο, άρχισε να περπατάει όπως συνήθως,
χωρίς παπούτσια και χωρίς να µειώσει τα βήµατα του.
Τα παιδιά πάλι τον πείραζαν µε τις λέξεις του : «Στο
κακό! Στο κακό!». Ο Τερέντιος δεν έδινε την παραµικρή προσοχή στα καµένα πέλµατα του και γρήγορα
άρχισε να τρέχει ξωπίσω τους, αν και το αίµα έτρεχε
ποτάµι από τα πληγωµένα πόδια του.
Μετά από αυτό για µια ολόκληρη εβδοµάδα, ο ευλογηµένος σαλός επισκέπτονταν το σπίτι του αστυφύλακα κάθε ηµέρα την ώρα του γεύµατος και φώναζε δυνατά :«Στο κακό, στο κακό!... ιδού οι ιερείς
έρχονται… ιδού, αυτοί σκάβουν έξω κάποιου άλλου
τον τάφο… ιδού οι δικαστές!... Την στραγγάλισαν…
Πέθανε!...». Ο καθένας πήρε αυτά τα λόγια για ασυναρτησίες, φωνές ενός φλύαρου τρελού αλλά µέσα σε
ένα µήνα, φάνηκε να είναι προφητεία και όχι τρέλα.
Ο αστυφύλακας ήταν ανακατεµένος σε µερικές φρικτές εγκληµατικές πράξεις και σπατάλησε πολλά χρήµατα προσπαθώντας να καλύψει αυτές τις ενέργειες.
Τα χρήµατα δεν τον έσωσαν και καταδικάστηκε σε
φυλάκιση. Τον µάγειρα για την συµµετοχή του στα
εγκλήµατα τον έστειλαν στην Σιβηρία. Ακόµη και
τότε , ο Όσιος προσπάθησε να αναπαύσει τον µάγειρα
και τον συνόδευσε ο ίδιος αρκετά πέρα από το χωριό,
κλαίγοντας για την συµφορά που τον βρήκε, λες και
επρόκειτο να πάει ο ίδιος στη Σιβηρία.
Προς το τέλος της επίγειας ζωής του, ο Όσιος βρήκε
καταφύγιο για έναν χρόνο στην καλύβα ενός ζυθοποιού. Εδώ µερικοί που τον χλεύαζαν πήραν το πουκάµισο από τον ευλογηµένο σαλό και του φόρεσαν µια
κουρελού, ανοίγοντας τρύπες σε αυτή για το κεφάλι
και τα χέρια. Ο Όσιος φορούσε αυτή την κουρελού
παντού, προς µεγάλη διασκέδαση του αργόσχολου
πλήθους.
Κάποια νύχτα στα τέλη του φθινοπώρου, γύρω στα
µεσάνυχτα, ενώ βρισκόταν στην καλύβα του ζυθοποιού,έπιασε πυρκαγιά η κουρελού του.Ο Άγιος τυλιγµέ-

Σελίδα 63

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ οκτωβριου
Κάθε Τρίτη και ώρα 18:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου Παντελεήµονος . Ο κύκλος µελέτης της Αγίας γραφής κατά τον µήνα Οκτώβριο δεν θα διενεργηθεί.
Το µυστήριο της Ιεράς
Εξοµολογήσεως τελεί ο π.Νίκανδρος
Καρακωστόπουλος όλες τις ηµέρες
και ώρες λειτουργίας του Ιερού
Ναού κατόπιν συνεννοήσεως
( τηλ. 2104615704 )

Κάθε Σάββατο τελείται
Θεία Λειτουργία
Κάθε Πέµπτη και ώρα 17: 30 στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας η εκποµπή «Φωτός Θέµατα»
µε τον Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα µε σύγχρονη προοπτική και
τρόπο κατανοητό.

Πρόγραµµα Θείων Λειτουργιών Οκτωβρίου 2007
03/10/2007
∆ιονυσίου Αρεοπαγίτου ιεροµάρτυρος πολιούχου Αθηνών,
∆αµάρεως Αθηναίας, Ρούστικου και Ελευθερίου µαρτύρων
των Αθηναίων, Ιωάννου οσίου Χοζεβίτου επισκόπου Καισάρειας, Θεόκτιστου µάρτυρος, Γάιου µάρτυρος
18/10/2007
Λουκά του ευαγγελιστού, Μαρίνου του γέροντος µάρτυρος,
Ιουλιανού Οσίου του εν τω Ευφράτη, Κυριάκου ιεροµάρτυρος επισκόπου Ιεροσολύµων, Συµεών, Θεοδώρου και Ευφροσύνης κτητόρων µονής Μεγάλου Σπηλαίου, Αγίων Γαβριήλ
και Κυρµιδώλη νεοµαρτύρων
23/10/2007
Ιακώβου Αποστόλου του αδελφοθέου, Ιγνατίου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, Μακαρίου Οσίου του Ρωµαίου,
Πετρωνίου Οσίου.
26/10/2007
∆ηµητρίου µεγαλοµάρτυρος του µυροβλήτου, Αρτεµίδωρου
και Βασιλείου µαρτύρων, Ιωάσαφ του νέου Οσιοµάρτυρος.

νος όλος στη φωτιά, πήδηξε σε ένα µεγάλο σωρό από
άχυρα που βρίσκονταν δίπλα. Οι άνθρωποι είδαν την
φωτιά και νόµισαν ότι τα άχυρα είχαν ανάψει. Ο συναγερµός χτύπησε και µεγάλη αναταραχή ακολούθησε.
Προς µεγάλη έκπληξη όλων, η φθαρµένη κουρελού
του Οσίου κάηκε πάνω στα άχυρα αλλά αυτά δεν
έπιασαν φωτιά. Όµως ολόκληρο το σώµα του Οσίου
είχε καεί, ήταν φοβερό να τον βλέπεις. Μερικοί ευσεβείς κάλυψαν τα εγκαύµατα του µε λάδι. Οι φουσκάλες
µε το υγρό έσπασαν και σύντοµα µετά από αυτό
άρχισε να καλυτερεύει, αλλά µια νέα αγωνία προστέθηκε. Ο Άγιος αρρώστησε βαριά και είχε συχνό βήχα.
Κάθε φορά που έβηχε, οι ξερές πληγές του ράγιζαν και
άνοιγαν προκαλώντας του ένα βίαιο τίναγµα σε όλο
του το σώµα. Σε πολλά σηµεία του σώµατος του αντί
για επιδερµίδα έβλεπε κανείς τα κόκαλα. ∆εν µπορούσε ούτε να ξαπλώσει ούτε να καθίσει κάπου, αλλά
µπορούσε µετά µεγάλης δυσκολίας να σταθεί στα πόδια του για λίγο. Αυτός ο βασανισµός διήρκησε για µία
ολόκληρη εβδοµάδα. Αυτό που κατέπληξε τους πιστούς δεν ήταν κυρίως το ότι επέζησε τόσο πολύ, µε
τόσα σοβαρά εγκαύµατα, αλλά το ότι τα υπέµεινε όλα
αυτά. ∆εν παραπονέθηκε ποτέ ούτε εξέφρασε κάποια
πικρία του, αλλά δόξαζε τον Θεό µέσα από το µαρτύριο του. Το πρόσωπο του έγινε τόσο φωτεινό, όπως ένα

πρόσωπο αγγέλου και δεν υπήρχε ούτε µια σκιά σύγχυσης ή θλίψης πάνω του. Παρέµεινε, σαν ένα κερί που
καίει ενώπιον του Θεού όλη την ώρα µέχρι να φτάσουν
τα βάσανα του στο τέλος.
Τώρα, η προηγούµενη σαλότητά του δεν φαινόταν. Τόσο πολύ εκφραζόταν λογικά που είπε στους γνωστούς
του πως ο ζυθοποιός δεν είχε καµιά ευθύνη για την φοβερή κατάσταση που βρισκόταν και τους επισήµανε µε
µια παρακλητική φωνή : «Ξεκαθαρίζω την θέση του ζυθοποιού ενώπιον σας. Μετά τον θάνατο µου, ίσως µερικοί σας συµβουλέψουν, εξαιτίας της απληστίας τους, να
τον µηνύσετε, αλλά σας ικετεύω στο όνοµα του Θεού,
να µην ακούσετε. Ξέρετε πολύ καλά ποιο είδος ζωής
έχω κάνει. Γι αυτό, ο Κύριος µου στέλνει αυτό το τέλος.
Θα έπρεπε να καώ, θα έπρεπε να µε κρεµάσουν και κατόπιν να µε ρίξουν σε ένα βούρκο όπως ένα σκυλί, χωρίς
έναν χριστιανικό ενταφιασµό...» Ήταν προφανές ότι θα
ήθελε να πει περισσότερα, αλλά η φυσική κατάστασή
του, ο βήχας του και το επίπονο τρέξιµο των υγρών από
τις πληγές του, τον σταµάτησαν.
Παρά αυτό το µαρτύριο που περνούσε µε πλήρη συνείδηση, ήταν σε θέση να εξοµολογηθεί, να κοινωνήσει και
να χριστεί µε το άγιο µύρο. Κατόπιν, αφού στάθηκε για
λίγο κοντά στον τοίχο, πέρασε ήσυχα στην αιωνιότητα.

ENDON
Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας
∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο : 210-4615704
Fax: 210-4615759
E-mail: periodikoendon@yahoo.gr

∆ιανέµεται δωρεάν από τον
Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας την τελευταία
Κυριακή του κάθε µήνα
Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

Πάσσα Σορόφσκαγια
Η Πάσσα Σορόφσκαγια ήταν µία
δια Χριστόν σαλή. Ονοµάστηκε
Σορόφσκαγια γιατί είχε περάσει
ένα µεγάλο µέρος της ζωής της στα
δάση του Σάρωφ, που ήταν γεµάτα
θηρία. Σαν κι αυτά έβρισκε καταφύγιο µέσα σε σπηλιές. Σαν κι αυτά
ζούσε στο ύπαιθρο υποφέροντας το
κρύο και την πείνα. Καµιά φορά,
ερχόταν στο Ντιβέγιεβο, στο γυναικείο µοναστήρι του Οσίου Σεραφείµ του Σάρωφ, και δούλευε στον
µύλο. Ήταν όµορφη, ψηλή, αδύνατη, ηλιοκαµένη, ξυπόλητη. Ντυνόταν µε ένα ανδρικό πουκάµισο και
προξενούσε φόβο σε όσους δεν την
γνώριζαν. Η ζωή της όµως προκαλούσε και τον σεβασµό! Αργότερα
µιλούσαν για την διορατικότητά
της και άκουγαν µε ευλάβεια τις
συµβουλές που έδινε. Έπειτα από
καιρό άφησε την ζωή στο δάσος
και εγκαταστάθηκε στο Ντιβέγιεβο.
Οι µοναχές την δέχτηκαν µε πολλή
χαρά. Της ετοίµασαν ένα πεντακάθαρο κελί και την φρόντιζαν όσο το
δυνατόν περισσότερο. Σε αυτό το
κελί δέχονταν τους επισκέπτες, που
ήθελαν να την συµβουλευθούν.
Μέσα στο µοναστήρι, ηλικιωµένη
πια, φορούσε ρούχα νεανικά µε
φανταχτερά χρώµατα. Όταν κάποτε
της ανήγγειλαν ότι θα την επισκεπτόταν ο τσάρος Νικόλαος ο Β΄,
ντύθηκε αµέσως µε κουρέλια! Οι
αδελφές τα έχασαν. Την έντυσαν
µε το ζόρι µε ένα ωραίο φόρεµα.
Αλλά όταν ο τσάρος, που γύριζε

ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ
Τον περασµένο µήνα οι πυρκαγιές κατέκαψαν την χώρα.
Εκείνο το Σαββατοκύριακο όλοι οι δρόµοι ήταν έρηµοι.
Αντικρίζαµε µια πόλη χωρίς κατοίκους. Όλοι µας κολληµένοι µπροστά στις τηλεοράσεις εν µέσω φαγητού, µπύρας και διαφηµίσεων, απολαµβάναµε έναν ακόµη αγώνα.
Στο γήπεδο η ανθρώπινη εθνική οµάδα να χάνει, αντιµέτωπη µε τον πόνο, τον θάνατο και την αγωνία. Στην κερκίδα όλοι εµείς, να φωνάζουµε και να ρίχνουµε ευθύνες
για το ποιος φταίει και η οµάδα µας δεν “τραβάει” και
δεν κερδίζει, στο καυτό κυριολεκτικά, µατς…
( τον εαυτό µου δεν τον βγάζω απ΄ έξω)
Εφ όσον λοιπόν και εγώ ανήκω στους ίδιους
“φίλαθλους” οπαδούς , και βλέποντας αρκετή τηλεόραση
όλες αυτές τα µέρες , κατέληξα στα εξής : Για τις πυρκαγιές φταίνε οι Αµερικάνοι, οι Αλβανοί, οι Τούρκοι, οι
Εβραίοι, οι οικοπεδοφάγοι, οι εργολάβοι, οι εξωγήινοι,

Σελίδα 64

από την τελετή της αγιοποιήσεως του
οσίου Σεραφείµ (1903), µπήκε στο
κελί της, βρέθηκε πάλι ντυµένη µε
παλιά ρούχα. Η Πάσσα είχε συνήθεια
να προσφέρει τσάι στους επισκέπτες
της. Παρηγορούσε µάλιστα αυτούς
που θα αντιµετώπιζαν στο µέλλον
µια δυστυχία, βάζοντας πολλή ζάχαρη στο φλιτζάνι τους. Στο φλιτζάνι
του τσάρου έβαλε τόση ζάχαρη που
το τσάι ξεχείλισε. Ο Νικόλαος ζήτησε να της µιλήσει ιδιαιτέρως. Όταν
βγήκε από το κελί της, η τσαρική
συνοδεία έµεινε κατάπληκτη από τα
αλλοιωµένα χαρακτηριστικά και την
χλωµάδα του! ∆εν απεκάλυψε σε
κανέναν όσα η σαλή Πάσσα του είχε
προβλέψει. Ένα χρόνο αργότερα γεννήθηκε ο πολυπόθητος, πλην όµως
αποδείχθηκε, αιµοφιλικός τσάρεβιτς,
ο διάδοχος του θρόνου. Τον ίδιο χρόνο η Ρωσία ηττήθηκε από την Ιαπωνία. ∆ύο χρόνια αργότερα ξέσπασε η
εξέγερση της Κρονστάνδης . Ακολούθησε µετά ο Α΄ παγκόσµιος πόλεµος, η κοµµουνιστική επανάσταση
και η δολοφονία της τσαρικής οικογενείας…
Ανάµεσα στους επισήµους που συνόδευσαν τον τσάρο στο µοναστήρι
ήταν και ο µεγάλος δούκας Σέργιος,
γαµπρός της τσαρίνας. Η Πάσσα τον
πρόσεξε και όταν η αυτοκρατορική
συνοδεία έφυγε, αναστέναξε : - ∆εν
µπορούσα να κοιτάζω τον µεγάλο
δούκα Σέργιο. Έβλεπα τα µυαλά του
σκορπισµένα στο πεζοδρόµιο! Ο µεγάλος δούκας πέθανε µετά από λίγο
δολοφονηµένος.

ανώτερες δυνάµεις, ξένοι πράκτορες, πυροµανείς, τρελοί, πιτσιρικάδες, πασοκτζήδες, η πυροσβεστική, ο
καύσωνας, η αύξηση της θερµοκρασίας, η ανοµβρία,
οι οξυγονοκολλητές, η γιαγιά µε τα κόλλυβα ...
Αν ξέχασα κάτι συµπληρώστετο.
Εµείς ποτέ δεν φταίµε. Πάντα κάποιος άλλος πρέπει να
φταίει.
∆εν φταίω εγώ Κύριε η Εύα, ούτε εγώ Κύριε ο όφις…
Το µόνο όµως που πραγµατικά φταίει για όλα αυτά,
είναι η αµαρτωλότητα µας και τίποτε άλλο. Όχι η αµαρτωλότητα των άλλων, αλλά η δική µας, η ατοµική
µας αµαρτωλότητα. Ας κοιτάξουµε βαθιά µέσα µας και
ας κλείσουµε τις τηλεοράσεις. Η φωτιά κατακαίει και
µαυρίζει πρώτα την δική µας ψυχή, και µετά βγαίνει
προς τα έξω.
Είµαι εγώ ο αµαρτωλός και γι αυτό καίγεται ο κόσµος…
α
Σ. Σ.

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Ο Άγιος της συγγνώµης

Περίοδος Α΄ Έτος 1ο

Ο Άγιος Νεκτάριος, ο θαυµατουργός, αποτελεί, ένα δώρο του Θεού στον κόσµο. Στο
πρόσωπό του ανακαλύπτει κανείς έναν µεγάλο Πατέρα της Εκκλησίας, όπου η αγιότητα του βίου συνδυάζεται µε τη χάρη της
θαυµατουργίας και την ορθόδοξη διδασκαλία. Μια ιερή πορεία, κατάφορτη από καρπούς του Αγίου Πνεύµατος, είναι όλη η ζωή
του. Νηστεύει, αγρυπνεί, προσεύχεται. Ταυτίζει το θέληµά του µε το θείο θέληµα και
γίνεται ο άνθρωπος του Θεού ο "παθών και
µαθών τα θεία". Λειτουργεί σαν άγγελος,
προσεύχεται χωρίς να πατάει στη γη. Αναδεικνύεται ένθερµος εραστής της Αγίας
Τριάδος και εγκάρδιος υµνητής της Υπεραγίας Θεοτόκου. Θεολόγος θεόπνευστος και
συγγραφέας ακούραστος. Κηρύσσει, εξοµολογεί, νουθετεί, θυσιάζεται για τον πλησίον.
Οι ελεηµοσύνες του είναι άπειρες και οι
θαυµατουργίες του ανεξάντλητες. Η παρουσία του γαληνεύει, ειρηνεύει, εµπνέει τους
πάντες. Είναι αληθινά µεγάλος, γι' αυτό και
βαθιά ταπεινός. Είναι αρχιερέας του Υψίστου, αλλά γίνεται και καθαριστής, κηπουρός, τσαγκάρης και χτίστης, µέχρι τα γεράΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟΝ
ΑΓΙΟ ΝΕΚΤΑΡΙΟ
Το κοριτσάκι έπαιζε αµέριµνο στο διπλανό
τραπέζι. Η γιαγιά και η µαµά του συζητούσαν. Περίµεναν το καράβι για τον Πειραιά
µετά από το προσκύνηµα στο µοναστήρι του
Αγίου. Ξαφνικά, διέκοψαν την συζήτηση
τους και η µητέρα ρώτησε το κοριτσάκι.
- Είσαι σίγουρη ότι άκουσες τα βήµατα;
Αυτό σαν να ήταν το πιο απλό πράγµα που
το ρωτούσαν απάντησε καταφατικά.
Η µητέρα ξαναρώτησε.
-Και την δεύτερη φορά που έβαλες το αυτί
σου, τα άκουσες πάλι ;
- Ναι, απάντησε ξανά το παιδί συνεχίζοντας
το παιχνίδι του.
Μπροστά στην αγνότητα της παιδικής ψυχής σιωπήσαµε όλοι µας...
Α α
Αίγινα, Σεπτέµβριος 2007

Τεύχος 9ο Νοέµβριος 2007
∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ
ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ
Σύντοµος βίος του Αγίου
Νεκταρίου.
“Περί αφέσεως των αµαρτιών.”
του Αγίου Νεκταρίου
Αποσπάσµατα από επιστολές του Αγίου
“Περί υποµονής και ανυποµονησίας”
του Αγίου Νεκταρίου
“ Περί πίστεως ”
του Αγίου Νεκταρίου

µατά του. Συκοφαντείται βαριά και υποµένει ειρηνικά, προσεύχεται, συγχωρεί, ευχαριστεί για όλα. Ένας πιστός
µιµητής του πράου και ταπεινού Ιησού,
που η Εκκλησία µας ανακηρύσσει επίσηµα άγιο το 1961.

Απολυτίκιον Αγ. Νεκτάριου
επί τη ιερά Κοιµήσει.
Ήχος α΄
Σηλυβρίας τον γόνον και Αιγίνης τον έφορον, τον εσχάτοις
χρόνοις φανέντα, αρετής φίλον
γνήσιον. Νεκτάριον τιµήσωµεν
πιστοί, ως ένθεον θεράποντα
Χριστού. Αναβλύζει γαρ ιάσεις
παντοδαπάς τοις ευλαβώς
κραυγάζουσι. ∆όξα το σε δοξάσαντι Χριστώ, δόξα τω σε θαυµαστώσαντι, δόξα τω ενεργούντι δια σού πάσιν ιάµατα.

Η πρώτη υποδοχή του Αγίου στην Αίγινα.
Η προσευχή του Αγίου
σταµατά την ανοµβρία.

Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Ο βίος του Αγίου Νεκταρίου.

66

Περί αφέσεως των αµαρτιών

68

Αποσπάσµατα από επιστολές του Αγίου.

69

Περί υποµονής και ανυποµονησίας

69

Περί πίστεως.

70

Ιερές ακολουθίες και εκδηλώσεις του ναού.

71

Η πρώτη υποδοχή του Αγίου στην Αίγινα.

72

Η προσευχή του Αγίου
σταµατά την ανοµβρία .

72

Σελίδα 66

Ο Άγιος Νεκτάριος
Ο Άγιος της υποµονής και της συγγνώµης
Ο Άγιος Νεκτάριος, γεννήθηκε την 1 Οκτωβρίου του
1846 στην Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης κι έλαβε
το όνοµα Αναστάσιος. Οι γονείς του ήταν ο ∆ηµοσθένης Κεφαλάς κι η Μαρία Κεφαλά. Η µητέρα του ήταν
πολύ ευσεβής και όταν ο Άγιος ήταν πέντε ετών του
δίδαξε τον ν' ψαλµό του ∆αβίδ. Όταν ο Αναστάσιος
έφθανε στον στίχο "διδάξω ανόµους τας οδούς σου"
τον επαναλάµβανε πολλές φορές, σαν να ήξερε πόσο
καθοριστικός θα ήταν ο ρόλος του αργότερα.
Για λόγους οικονοµικούς αφού τελείωσε το ∆ηµοτικό
και το Σχολαρχείο στην πατρίδα του, έφυγε σε ηλικία
δεκατεσσάρων χρονών για την Κωνσταντινούπολη, και
προσελήφθη ως υπάλληλος στο καπνοπωλείο κάποιου
συγγενούς του µε µόνη αµοιβή τη στέγη και την τροφή.
Παρά τις δύσκολες συνθήκες εργασίας λόγω του δύστροπου χαρακτήρα του αφεντικού του, βρίσκει
καταφύγιο στη µελέτη, τη µόνιµη στη ζωή του συντροφιά και, µάλιστα, όσα από τα ρητά θεωρούσε
ωφέλιµα για τους πελάτες του καταστήµατος, τα
σηµείωνε στα περιτυλίγµατα του καπνού. Αργότερα
εργάστηκε ως παιδονόµος στο Αγιοταφικό Μετόχι της
Πόλης, όπου διευθυντής ήταν ο θείος του. Εκείνη την
περίοδο πρωτοχάρηκε εκκλησιασµό, όρθρο και εσπερινό. Ο πόθος για τον µοναχικό βίο θέριεψε µέσα του.
Το 1868 σε ηλικία είκοσι ετών φεύγει από την Πόλη
και µεταβαίνει στην Χίο και υπηρετεί ως γραµµατοδιδάσκαλος στο Λιθί, έως το 1873, όπου προσέρχεται
στην Νέα Μονή και µετά από τριετή δοκιµασία λαµβάνει στις 7 Νοεµβρίου 1876 το αγγελικό σχήµα µε το
όνοµα Λάζαρος. Στις 15 Ιανουαρίου (ηµέρα της βαπτίσεώς του) το 1877 χειροτονείται διάκονος από τον µητροπολίτη Χίου, Γρηγόριο και µετονοµάζεται σε Νεκτάριο. Στην Χίο φοιτά στο Γυµνάσιο, αλλά ο σεισµός
του 1881 τον αναγκάζει να έρθει στην Αθήνα, όπου στο
Βαρβάκειο δίνει τις απολυτήριες εξετάσεις, ως κατ' οίκον διδαχθείς και παίρνει το απολυτήριο.
Το 1881 ταξιδεύει στην Αλεξάνδρεια, όπου συναντά
τον πατριάρχη Σωφρόνιο, ο οποίος τον παροτρύνει να
σπουδάσει στο πανεπιστήµιο, κάτι που γίνεται εφικτό
µε την οικονοµική υποστήριξη των αδελφών Χωρέµη.
Το 1882 πήρε την υποτροφία του κληροδοτήµατος Α.Γ.
Παπαδάκη. Πήρε το πτυχίο του τον Οκτώβριο του 1885
µε βαθµό "καλώς".
Στις 23 Μαρτίου του 1886 χειροτονείται πρεσβύτερος
από τον Αλεξανδρείας Σωφρόνιο. Στις 6 Αυγούστου
του ιδίου έτους χειροθετείται Μέγας Αρχιµανδρίτης και
Πνευµατικός και τοποθετείται στην Πατριαρχική Αντιπροσωπεία Καΐρου. Εργάζεται συνεχώς µε ζήλο και
αυταπάρνηση. Η Εκκλησία της Αλεξανδρείας τον αµείβει µε το ύπατο αξίωµα. Στις 15 Ιανουαρίου του 1889
χειροτονείται µητροπολίτης Πενταπόλεως, στον Άγιο
Νικόλαο Καΐρου (ο οποίος ανακαινίστηκε ριζικώς υπό
του Αγίου), από τον Πατριάρχη Σωφρόνιο, τον πρώην
Κερκύρας Αντώνιο και τον Σιναίου Πορφύριο. Ως µη-

Ε Ν ∆ Ο Ν
τροπολίτης συνέχισε να ασκεί τα ίδια καθήκοντα, χωρίς µάλιστα να πληρώνεται, λόγω της δεινής οικονοµικής κατάστασης του Πατριαρχείου. Έλαβε ενεργό
µέρος για τις εκδηλώσεις της 50ετηρίδος της αρχιερατείας του ευεργέτη και προστάτη του Πατριάρχη, που έµελλε να γίνει διώκτης του. Με µεγάλη ταπείνωση δέχτηκε
το αξίωµα της αρχιεροσύνης και είναι αξιοσηµείωτο να
αναφέρωµεν τι έλεγε προς τον Κύριο: "Κύριε διατί µε
ανύψωσες εις τοσούτον µέγα αξίωµα; Εγώ σου εζήτησα να γίνω µόνον Θεολόγος κι όχι Μητροπολίτης. Εκ
νεαράς ηλικίας Σου εζήτησα να γίνω ένας απλός εργάτης του Θείου Λόγου Σου, και Συ, Κύριε, τώρα µε δοκιµάζεις µε τόσα πράγµατα. Αλλ' υποτάσσοµαι, Κύριε, εις το θέληµα Σου, και δέοµαι: καλλιέργησε εντός
µου την ταπεινοφροσύνην και τον σπόρον των λοιπών
αγίων αρετών, δι' ων τρόπων γνωρίζεις, και αξίωσόν
µε να ζήσω πάσας τας επί γης ηµέρας µου συµφώνως
προς τους λόγους του µακαρίου Παύλου, όστις λέγει:
"Ζω ∆ε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εµοί Χριστός".
Και ο Κύριος εισάκουσε τη δέηση του ταπεινού Ιεράρχου. Οι αρετές του Αγίου διαδόθηκαν παντού και όλοι
µιλούσαν µε θαυµασµό για το θησαυρό που τους χάρισε
ο Θεός. Όµως ο δηµιουργός της κακίας, ο διάβολος, δεν
άργησε να κάνει την εµφάνισή του. Πράγµατι κάποιοι
φιλόδοξοι κληρικοί που είχαν εισχωρήσει στο περιβάλλον του ενενηντάχρονου Πατριάρχη Σωφρόνιου διέβαλαν τον Άγιο ότι δήθεν ξεσηκώνει το λαό και επιδιώκει
να αναλάβει τον Θρόνο της Αλεξανδρείας. Μάλιστα υπαινίχθησαν και ηθικές παρεκτροπές του δικαίου Νεκταρίου. Αυτό είχε σαν αποτέλεσµα την παύση του Αγίου
από τη ∆ιεύθυνση του Πατριαρχικού Γραφείου και του
επέτρεπαν να λαµβάνει µέρος τροφής εν τη κοινή τραπέζη µετά των ιερέων και να διαµένει στο οίκηµα της Πατριαρχικής Επιτροπείας. Μετά από λίγο αποπέµπεται από
την Αίγυπτο µε την αιτιολογία " µη δυνειθείς να εξοικειωθή προς το κλίµα της Αιγύπτου". Μάταια ζήτησε να
συναντήσει τον Πατριάρχη. Οι πιστοί εθλίβησαν που
στερήθησαν τον " συµπαθέστατον των Αρχιερέων και
τον αγαθώτατον και δραστηριώτατον των κληρικών".
Εδέχθη ο θείος πατήρ την αδικίαν ταύτην και πικρή δοκιµασία εν πολλή ευχαριστία προς τον Κύριον και ανεχώρησε από την Αίγυπτο κι ήλθε στην Αθήνα το 1889, χωρίς χρήµατα και απογοητευµένος αναζητώντας εργασία,
αδυνατώντας να πληρώσει ακόµη και τα ενοίκια στην
Νεάπολη (Εξάρχεια). Μετά από αγώνες καταφέρνει να
πάρει µία θέση ιεροκήρυκος στην Εύβοια. Τον Ιούλιο
του 1893 µετατίθεται στην νοµό Φθιωτιδοφωκίδος όπου
εργάζεται ακάµατα για µόλις έξι µήνες, αφήνοντας
άριστες εντυπώσεις, αν και η αρχική αντιµετώπιση του
από τους πιστούς δεν ήταν η πρέπουσα λόγω των συκοφαντιών που είχαν φθάσει από την Αίγυπτο. Την περίοδο αυτή γνωρίζει και τον Κωστή Σακκόπουλο όπου
έµελε να γίνει ο ακούραστος βοηθός και ακόλουθος
του καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του .
Τον Μάρτιο του 1894 αναλαµβάνει τη διεύθυνση της
Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής. Εργάζεται µε ζήλο
Θεού για την εµφύτευση του ιερού ζήλου της ιεροσύνης

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
στους σπουδαστές της σχολής, αλλά και την επαγγελµατική τους αποκατάσταση. Την αναµόρφωση του αναλυτικού προγράµµατος της σχολής, την καλυτέρευση του
φαγητού και την άθληση.
Κατάφερε να χορηγούνται τέσσερις υποτροφίες κάθε
χρόνο για µαθητές προερχόµενους από τη Μικρά Ασία.
Το κυριότερο είναι ότι αποτελούσε για αυτούς ένα ζωντανό παράδειγµα αγάπης, οµόνοιας, συγχωρητικότητας, ταπεινότητας και φιλανθρωπίας. Ουδέποτε τιµώρησε. Τουναντίον τιµωρούσε τον εαυτόν του. Μνηµειώδης παραµένει η στάση του στη διαµάχη δύο φοιτητών που προκειµένου να συµφιλιωθούν ο άγιος έκανε
απεργία πείνας για τρείς ηµέρες, µε αποτέλεσµα οι
δύο φοιτητές συµφιλιωµένοι και κλαίγοντας να πέσουν στα πόδια του και να τον παρακαλέσουν να φάει. Παρ’ ότι διευθυντής της Ριζαρείου σχολής δεν
δίσταζε να κάνει τις ποιο ταπεινές εργασίες. Όταν
είχε αρρωστήσει ο καθαριστής των αποχωρητηρίων
ο Άγιος σηκωνόταν πολύ πρωί, χωρίς να τον δεί κανένας και τα καθάριζε.
Επίσης Ιδιαίτερη έµφαση έδωσε στη λατρευτική ζωή
και ανέδειξε ως λατρευτικό κέντρο το ναό του Αγίου
Γεωργίου της Ριζαρείου. Η προσευχή του ήταν το σηµαντικότερο λίπασµα για την άνθηση της σχολής. Παράλληλα ασκούσε και λειτουργικό, κηρυττικό, εξοµολογητικό και φιλανθρωπικό έργο.
Σχετίζεται µε τον Άγιο Νικόλαο Πλανά και παίρνει µέρος στις αγρυπνίες στο εκκλησάκι του Αγίου Ελισαίου.
Τον Ιούλιο του 1898 επισκέπτεται για πρώτη φορά το
Άγιο Όρος. ∆ιέµεινε για ένα µήνα και επισκέφτηκε τα
κυριότερα µοναστήρια και σκήτες. Συνδέθηκε ιδιαίτερα
µε τον Γέροντα ∆ανιήλ µε τον οποίο διατήρησε µία πολύχρονη φιλία. Επίσης συνεδέθη µε τον π. Ιερώνυµο
Σιµωνοπετρίτη ο οποίος αργότερα διαδέχθηκε τον Άγιο
Σάββα της Καλύµνου στην πνευµατική καθοδήγηση της
µονής στην Αίγινα.
Το επόµενο καλοκαίρι (Αύγουστος 1898) ταξίδεψε στην
Κωνσταντινούπολη και την γενέτειρά του Σηλυβρία.
Είχε την ευκαιρία να προσκυνήσει την εικόνα της Παναγίας της Σηλυβριανής και τους τάφους των γονέων του.
Το 1904 έγινε πραγµατικότητα η επιθυµία του για
ίδρυση γυναικείας µοναστικής αδελφότητος στην Αίγινα, αρχικά αποτελουµένης από τέσσερις αδελφές. Ο
Άγιος δεν έπαυε να τις κατευθύνει πνευµατικά, να τις
στηρίζει ηθικά και οικονοµικά. Στις 7 Φεβρουαρίου του
1908 υπέβαλε την παραίτησή του από τη διεύθυνση της
Ριζαρείου λόγω ασθενείας.
Αφοσιώνεται στην καθοδήγηση των µοναχών, στην ανοικοδόµηση της µονής, στη συγγραφή και στην πνευµατική και οικονοµική στήριξη των αδυνάτων κατοίκων
του νησιού. Οι δοκιµασίες όµως δεν σταµάτησαν. Για
ποικίλους λόγους η επίσηµη αναγνώριση της µονής δεν
ήλθε παρά µόνο όταν ο Άγιος είχε κοιµηθεί. Επιπλέον,
κατηγορήθηκε για ανηθικότητα από τη µητέρα µίας κοπέλας που κατέφυγε στη µονή να µονάσει. Ο εισαγγελέας που ήλθε στη µονή για έρευνα για τις δήθεν ανηθικότητες φέρθηκε στον Άγιο πολύ άσχηµα. Τον εξύβρισε

Σελίδα 67

και τον απείλησε. Ο Άγιος τα δέχτηκε όλα αυτά µε καρτερία και στις απειλητικές ερωτήσεις και κατηγορίες του
εισαγγελέα , είτε δεν απαντούσε, είτε έδειχνε ψηλά. Ο
εισαγγελέας έφυγε χωρίς φυσικά να ανακαλύψει τίποτε.
∆έκα µέρες µετά µια χλωµή γυναίκα παρουσιάστηκε
µπροστά στον Άγιο παρακαλώντας τον να συγχωρέσει
τον άνδρα της που πέθαινε από γάγγραινα. Ο Άγιος της
απάντησε ότι από την πρώτη στιγµή τον έχει συγχωρήσει και θα προσευχηθεί στον Θεοτόκο για την ίαση του.
Ήταν η γυναίκα του εισαγγελέως… Ο άνδρας της τελικά πέθανε, παρά την µεσίτευση του Αγίου…
Όλες αυτές τις δοκιµασίες τις βίωνε µε απόλυτη εµπιστοσύνη στο Θεό και είναι χαρακτηριστικό πως
µία από τις προσφιλείς ασχολίες του ήταν η φιλοτέχνηση σταυρών στους οποίους έγραφε " Σταυρός µερίς του βίου µου".
Η υγεία του Αγίου ήταν πάντα εύθραυστη. Από τις αρχές του 1919 η πάθηση του προστάτη άρχισε να επιδεινώνεται. Μετά από παράκληση των µοναχών εισάγεται
στις 20 Σεπτεµβρίου στο Αρεταίειο νοσοκοµείο των
Αθηνών, όπου νοσηλεύτηκε για πενήντα ηµέρες. Την
Κυριακή 8 Νοεµβρίου του 1920, προς το µεσονύκτιο
παρέδωσε πλήρης ουρανίου γαλήνης την µακαρία ψυχή
του εις χείρας Θεού ζώντος, τον οποίο αγάπησε εκ νεότητος και δι' όλου του βίου εδόξασεν, σε ηλικία 74 ετών. Στο διπλανό κρεβάτι του νοσοκοµείου νοσηλευόταν και ένας άνδρας παράλυτος στα κάτω άκρα από
χτύπηµα. Οι γυναίκες που έντυναν το σώµα του Αγίου για να το µεταφέρουν για την ταφή, αλλάζοντας
του ρούχα, ακούµπησαν την µάλλινη φανέλα του Αγίου στα πόδια του άρρωστου άνδρα και ευθύς εκείνος
σηκώθηκε και περπάτησε. Το τίµιο λείψανο του Αγίου ευωδίαζε και ευώδες µύρον έκβλυζε από το πρόσωπό του. Πολλοί έπαιρναν αυτό το µύρο µε βαµβάκι
για ευλογία. Το λείψανο του δεν είχε βάρος και το διεπίστωσαν όλοι αυτοί που το σήκωσαν για την µεταφορά.
Αυθηµερόν µεταφέρθηκε στην Αίγινα, στο Μοναστηράκι του κι εψάλη η εξόδιος ακολουθία και ετάφη εν συρροή κλήρου και λαού.
Ο τάφος του ανοίχτηκε επανειληµµένα κατά τα επόµενα χρόνια και για είκοσι και πλέον έτη το σώµα
του ήταν σώον και αδιάφθορον, εκχέον την άρρητον
ευωδίαν της αγιότητος ως µυροθήκη του Αγίου
Πνεύµατος. Κατά το πρώτο άνοιγµα του τάφου για εργασίες, πέντε µήνες µετά, διατηρούνταν ακόµη αναλλοίωτοι και ανέπαφοι οι λεµονανθοί που είχαν ρίξει για
στόλισµα. Οι µοναχές πήραν τα λουλούδια για ευλογία,
αλλά αυτά δεν κράτησαν ούτε µερικές ώρες µακριά από
τον Άγιο και µαράθηκαν. Μετά από είκοσι χρόνια το
λείψανο του Αγίου διαλύθηκε µετά από παράκλησή του
προς τον Κύριον (όπως είπε βλέποντας τον σε όραµα
µια ευσεβής γυναίκα) για να κυκλοφορήσουν τα οστά
του σε όλον τον κόσµον. Στις 3 Σεπτεµβρίου του 1953
έγινε η ανακοµιδή των χαριτόβρυτων λειψάνων του.
Μια άρρητη ευωδία πληµµύρισε την περιοχή. Το
1961 έγινε η επίσηµος αναγνώρισις του Αγίου από το
Οικουµενικό Πατριαρχείο.

Σελίδα 68

Περί αφέσεως αµαρτιών
Ο αµαρτήσας προς τον Θεόν έχει ανάγκη διαλάκτου.
Η έλευσις του Κυρίου ηµών Ιησού Χριστού και η
δοθείσα τοις Αποστόλοις αυτού εξουσία του αφιέναι
αµαρτίας µαρτυρεί τούτο. ∆ιότι, εάν δεν ήτο αναγκαία η άφεσις προς θεραπείαν των ψυχών, ούτε
η άφεσις των αµαρτιών της ανθρωπότητος ήτο
αναγκαία, ούτε οι Απόστολοι αποστελλόµενοι εις
το κήρυγµα ήτο ανάγκη να εφοδιασθώσι µετά
τοιαύτης εξουσίας. ∆ιότι η πίστις προς τον Χριστόν και το βάπτισµα µόνον θα ήρκει και ο Θεός
ηδύνατο να επιφυλάξηται εαυτώ την εξουσίαν
ταύτην, του αφιέναι αµαρτίας, αλλά έδωκε την
εξουσίαν τοις Αποστόλοις ου µόνον του αφιέναι,
αλλά και του κρατείν αυτάς. Έδωκεν εξουσίαν του
δεσµείν και λύειν.«ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁµαρτίας,
ἀφίενται αὐτοῖς ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται.»Η
εξουσία αυτή, η δοθείσα τοσούτον απολύτως, βεβαίως µαρτυρεί ανάγκην απόλυτον, απορρέουσαν εξ
αυτού του Αποστολικού έργου. Εάν δε το Αποστολικόν έργον η ιδρυθείσα Εκκλησία παρέλαβεν όπως
συνεχίσει, έπεται ότι παρέλαβε και το δικαίωµα του
δεσµείν και λύειν.
Η εξουσία του δεσµείν και λύειν εδόθη τη Εκκλησία
και εξησκήθη, ως είποµεν, από των αποστολικών
χρόνων, ως µαρτυρείται υπ’ αυτού του Αποστόλου
Παύλου, εντελλοµένου τοις Κορινθίοις, να αφορίσωσι της Εκκλησίας τον πορνεύσαντα µετά της συζύγου του πατρός του και«παραδώσωσι τῷ σατανᾷ εἰς
ὄλεθρον τῆς σαρκός, ἵνα τὸ πνεῦµα σωθῇ ἐν τῇ ἡµέρᾳ
τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ.» (Κορινθ. Α’,ε΄5)
Η εξουσία του δεσµείν και λύειν εδόθη, ως εκ της
γενοµένης χρήσεως εδείχθη, προς διατήρησιν της
αγιότητος, της Εκκλησίας, όπως η αγία και άµωµος,
διότι λέγει ο Απόστολος Παύλος, ο Κύριος ηµών
Ιησούς«ἠγάπησε τὴν ἐκκλησίαν καὶ ἑαυτὸν παρέδωκεν ὑπὲρ αὐτῆς, ἵνα αὐτὴν ἁγιάσῃ καθαρίσας τῷ
λουτρῷ τοῦ ὕδατος ἐν ῥήµατι ἵνα παραστήσῃ αὐτὴν
ἑαυτῷ ἔνδοξον τὴν ἐκκλησίαν, µὴ ἔχουσαν σπίλον ἢ
ῥυτίδα ἤ τι τῶν τοιούτων, ἀλλ' ἵνα ᾖ ἁγία καὶ άµωµος».
(Εφεσ.ε’ 26,27). Η εξουσία αύτη δίδωσι τη Εκκλησία την δύναµιν να διατηρεί εαυτήν αγίαν και
άµωµον και να δύνηται να αποβεί αληθής ζύµη,
όπως ζυµώσει όλον το φύραµα «εἰ δὲ ἡ ἀπαρχὴ
ἁγία, καὶ τὸ φύραµα καὶ εἰ ἡ ῥίζα ἁγία, καὶ οἱ κλάδοι» (Ρωµ.ια’16)
Εάν η Εκκλησία εστερείτο της δυνάµεως ταύτης, δεν
θα ηδύνατο να πληρώσει την αποστολήν της. ∆ιότι
πως θα διεφύλαττεν εαυτήν αγίαν και άµωµον; Πως
θα απέκλειε τους εναγείς της οµηγύρεως; Ή πως θα
προσελάµβανε τους µετανοήσαντας; Οποίαν θα είχε
συναίσθησιν της ηθικής καταστάσεως των µελών
αυτής; Πόθεν θα επεγίγνωσκεν, ότι δίδωσι τα άγια
τοις αγίοις, ή ότι δεν αποστερεί ταύτα από τους ήδη
δια της µετανοίας το θείον εξευµενίσαντας.
Η εξουσία του δεσµείν και του λύειν είναι και έσται

Ε Ν ∆ Ο Ν

Από το βιβλίο του Αγίου Νεκταρίου “Περί αθανασίας
της ψυχής και περί ιερών µνηµοσύνων”
η δύναµις η διατηρούσα την Εκκλησίαν αγίαν και άµωµον.
∆ιά τούτο η Εκκλησία από των αποστολικών χρόνων ουκ
επαύσατο εξασκούσα την µεγάλην ταύτην εξουσίαν. Οφείλουσι δε οι περί της ψυχικής αυτών σωτηρίας προνοούντες,
να προστρέχωσι προς την Εκκλησίαν ως προς το µόνον ιατρείον, διότι άλλως ούκ έστι σωτηρία. Ο Κύριος προσκαλεί
πάντας τους κοπιώντας και πεφορτισµένους, όπως αναπαύσει αυτούς. Η Εκκλησία συνεχίζουσα το έργο του Χριστού
προσκαλείται τους εκ των αµαρτιών πεφορτισµένους, όπως
αναπαύσει αυτούς. Πως θα ανεπαύοντο οι ταις αµαρτίαις
περιπίπτοντες εάν µη η Εκκλησία είχε το δεσµείν και το
λύειν; Πως θα ανεπαύοντο τα έθνη, εάν µη οι Απόστολοι
είχον την εξουσίαν αφιέναι αµαρτίας; Πως θα εσυνεχίζετο το αποστολικόν έργον, εάν η Εκκλησία δεν εκληρονόµει το αποστολικόν τούτο χάρισµα; Η Εκκλησία µόνη δύναται να ανακουφίσει του βάρους τους βεβαρηµένους από
των αµαρτιών. Ο Αλεξανδρείας Κύριλλος ερµηνεύων το
ρητόν«ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁµαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς ἄν τινων
κρατῆτε, κεκράτηνται.»(Ιωάν.κ’23) λέγει:«Αφιάσι γε µην αµαρτίας ήτοι κατέχουσιν οι πνευµατοφόροι κατά δύο τρόπους. Ήτοι γαρ καλούσιν επί το βάπτισµα τους σεµνότητι
βίου και πίστει δεδοκιµασµένους ή διακωλύουσι τινάς, και
της θείας χάριτος εξείργουσιν, ούπω τέως γεγονότας αξίους,
η καθ’ έτερον τρόπον, επιτιµώντες τοις αµαρτάνουσι τοις
Εκκλησίας τέκνοις, και µετανοούσι συγγιγνώσκοντες, καθάπερ ο Παύλος τον εν Κορίνθω πορνεύσαντα παρεδίδου µεν
εις όλεθρον της σαρκός, ίνα το πνεύµα σωθεί, προσίετο δε,
ίνα µη τη περισσοτέρα λύπη καταποθεί».
Η µεγάλη αποστολή της Εκκλησίας και ο θείος αυτής
χαρακτήρ υποχρεούσι τα µέλη αυτής να διατηρώσιν αυτήν αγίαν και άµωµον, µη έχουσα σπίλον, ή ρυτίδα, ή τι
των τοιούτων, όπως και ως νύµφη Χριστού ηγαπηµένη
και δι’ αίµατος του Χριστού κεκαθαρµένη, η αγία και
άµωµος, και ως έχουσαν αποστολήν να ζυµώσει όλον το
φύραµα να πληροί τον µέγαν αυτής προορισµόν. Οι πεφορτισµένοι αµαρτίαις και εν ταύταις κατατρυφώντες
και τη Εκκλησία κοινωνούντες βεβηλούσι την αγιότητα
της Εκκλησίας και παρακωλύουσι το έργον της µεγάλης
αυτής αποστολής. Τα µέλη της Εκκλησίας δέον να ώσιν,
λέγει ο Παύλος, άγια και άµωµα:«ἐξελέξατο ἡµᾶς ἐν αὐτῷ
πρὸ καταβολῆς κόσµου εἶναι ἡµᾶς ἁγίους καὶ ἀµώµους κατενώπιον αὐτοῦ, ἐν ἀγάπῃ προορίσας ἡµᾶς εἰς υἱοθεσίαν διὰ
Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς αὐτόν, κατὰ τὴν εὐδοκίαν τοῦ θελήµατος
αὐτοῦ, εἰς ἔπαινον δόξης τῆς χάριτος αὐτοῦ, ἐν ᾗ ἐχαρίτωσεν
ἡµᾶς ἐν τῷ ἠγαπηµένῳ, ἐν ᾧ ἔχοµεν τὴν ἀπολύτρωσιν διὰ τοῦ
αἵµατος αὐτοῦ, τὴν ἄφεσιν τῶν παραπτωµάτων, κατὰ τὸν
πλοῦτον τῆς χάριτος αὐτοῦ» (Εφεσ.α΄4-6). Οι εξ αγνοίας ούτως αµαρτάνοντες οφείλουσι να γνωρίσωσιν, ότι κρίµα µέγα
εαυτοίς θησαυρίζουσι και ότι τριπλή έσται η του κρίµατος
απότισις. α) ότι παρέβησαν την εντολήν και κατεπάτησαν
τον νόµον του Θεού, γενόµενοι δούλοι της αµαρτίας, β) ότι
προσάπτουσι σπίλους, ρυτίδας, και µώµους τη Εκκλησία,
και γ) διότι ανακόπτουσι το έργον της Εκκλησίας, διά της
Εκκλησίας την σπίλωσιν και δια την ιδίαν κατά του έργου

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Αποσπάσµατα από επιστολές του Αγίου Νεκταρίου.
Υποµένετε τους πειρασµούς (29/12/1904)
Οι πειρασµοί δίδονται ίνα αποκαλυφθώσι τα κεκρυµµένα πάθη και καταπολεµηθώσι προς θεραπείαν της
ψυχής. Άνευ του θείου ελέους ουδέ πειρασµοί προσβάλλουσιν ηµάς. Αφού λοιπόν και ούτοι είναι του
θείου ελέους δείγµα, επίρριψον επί τον Θεόν την πεποίθησίν σου και επικαλλού Αυτόν, όπως σε ενισχύσει
εν τω αγώνι και θεραπευθείς διότι πας πειρασµος προς
θεραπείαν ενός ψυχικού πάθους γίνεται ή προς ανύψωσιν, εις γνώσιν. Υποµένετε τους πειρασµούς, διότι ούτοι πολλάκις φέρουσι τα δάκρυα. Η προς τον Θεόν ελπίς ουδέποτε εις απελπισία άγει. Έλπιζε επί Κύριον
και πορεύου την οδόν του Κυρίου και θέλεις φθάσει εις
το τέρµα αυτής. Οι πειρασµοί φέρουσιν εις ταπεινοφροσύνην. Μη απελπίζεσθε δια τους πειρασµούς, διότι
ούτοι δίδονται κατά το µέτρον των δυνάµεων εκάστου.
Ο Θεός οίδε την αντοχήν εκάστου και εν µέτρω παραχωρεί τους πειρασµούς, αλλά να φροντίζωµεν, ίνα και
ηµείς γρηγορώµεν και νήφωµεν, ίνα µη εισερχώµεθα ή
εµβάλλωµεν εαυτούς εις πειρασµόν. Προσέχετε εν πάσι και πεποίθατε επί την θείαν αντίληψιν.
Έν υποµονή και καρτερία (08/02/1905)
Μη κακία τις του γνωστικού ή του θυµικού ή του επιθυµητικού εµφωλεύει εν υµίν; Μη η αρετή υµών δε
φέρει τέλειον τον χαρακτήρα της περιγραφοµένης αρετής; Μετά δε την µελέτην ταύτην εαυτών να δοκιµάζητε εαυτάς κατά τον χρόνον της δοκιµασίας της αρετής
υµών και εν υποµονή και καρτερία να βαίνηται εις την
τελειότητα. Τας ελλείψεις υµών θα γνωρίσητε µίαν
προς µίαν καθ’ όσον προβαίνετε εις τον δρόµον του
αγώνος. Η διόρθωσις έσται κοπιώδης και θλιβερά, αλλά θαρσείτε ο Κύριος υµάς ενισχύει.
Παρακαλείτε τον Θεόν (14/02/1908)
Κατά πρώτον εύχοµεν υµίν υγείαν σώµατος και ψυχής . Όταν έλθει να σας λειτουργήσει ο ιερεύς, να σας
κάµνει και έναν αγιασµόν και να εµβαπτίσει τω ύδατι
και το Τίµιον Ξύλον, να έχητε δε και τα Άγια Λείψανα,
τα οποία σας άφηκα, ως συµπαρακλήτορας προς τον
Θεόν, και ο Θεός πιστεύω ότι θα εισακούσει των δεήσεων ηµών και υµών και ελεήσει υµάς. Ίσως αι δοκιµασίαι αύται επετράπησαν, ίνα συντριβεί η δύναµις του
εχθρού και ίνα ο Θεός ο ποδηγετών υµάς ελκύσει τον
νουν και την καρδία υµών προς Αυτόν και ενισχύσει
υµάς εις την αρετήν της υποµονής και της καρτερίας.
Παρακαλείτε τον Θεόν, και αι δεήσεις ηµών εισακουσθήσονται.
της Εκκλησίας αντίστασιν. ∆ια τούτο έλεγεν ο θείος Χρυσόστοµος «εάν ηµείς ηµέν χριστιανοί, πάλαι εν οι εθνικοί
τω Χριστώ προσήρχοντο». Ανακόπτοµεν λοιπόν έτι, αγαπητοί, εµµείνωµεν, αλλά µεταµεληθώµεν και αγιάσωµεν
εαυτούς διά της αφέσεως των αµαρτιών ηµών, όπως µη
κατακριθώµεν δια το τριπλούν τούτο αµάρτηµα. ∆ώµεν
δε την απαιτούµενην ικανοποίησιν, όπως ικανοποιήσωµεν
την θεία δικαιοσύνην και εξιλεώσωµεν το θείον.

Σελίδα 69

Αποσπάσµατα από το βιβλίο του Αγίου Νεκταρίου “Γνώθι σαυτόν”
Υποµονή: Καρπός ελπίδος
Η υποµονή εστίν ηθική δύναµις κατευνάζουσα τα
διαγειρόµενα εν τη καρδία του ανθρώπου θλιβερά
συναισθήµατα, και πραύνουσα τας εκ των δεινών
αλγηδόνας. Η υποµονή εστίν αρετή ως καρπός της
προς τον Θεόν ελπίδος. Η θλίψις υποµονήν κατεργάζεται η δε υποµονήν δοκιµήν η δε δοκιµή ελπίδα, η
δε ελπίς ου καταισχύνει. Η υποµονή εστίν η πρώτη
των αρετών, διότι δι’ αυτής βραβεύεται η σωτηρία. Ο
υποµείνας εις το τέλος σωθήσεται εν δε τη υποµονή
των ψυχών ηµών σωτηρία κείται. Ο Χρυσόστοµος
ταύτα περί της υποµονής λέγει. Ρίζα πάντων των αγαθών εστίν η υποµονή, µήτηρ ευσεβείας, κλάδος
ευφροσύνης, λιµείν αχείµαστος, Και αυθίς.
Υποµονής ίσον ουδέν, αλλά αύτη µάλιστα εστίν η
βασιλίς των αρετών, ο θεµέλιος των κατορθωµάτων,
ο λιµήν ο ακύµαντος, η εν πολέµοις ειρήνη, ο εν κλυδωνι γαλήνη, η εν επιβουλαίς ασφάλεια, η τον κατορθώκοντα αδάµαντος στερρότερον ποιούσα. Ην
ουχ όπλα κινούµενα, ου στρατόπεδα παραταττόµενα,
ου µαχανήµατα προσαγόµενα, ου τόξα, ου δόρατα
αφιέµενα, ουκ αυτό των δαιµόνων το στρατόπεδον,
ουχ αι φοβεραί φάλαγγες των αντικειµένων δυνάµεων, ουκ αυτός ο διάβολος µετά πάσης αυτού παρατασσοµένης της στρατιάς και της µηχανής παραβλάψαι δυνήσεται. Και αυθίς βασιλίς των αγαθών, των
στεφάνων η κορωνίς η υποµονή.
Ο δε Κύριλλος Αλεξανδρείας λέγει: Εστίν η υποµονή
παντός ηµίν αγαθού πρόξενος και προµνήστρια όδος
εις ευδοκίµησιν, τροφός ελπίδος της εις αιώνα τον
µέλλοντα.
Η υποµονή διδάσκει φέρειν γενναίως τα πάθη. Αποβαίνει φιλοσοφίας γυµνάσιον, γίνεται αρετής διδάσκαλος.
Περί ατλησίας (ανυποµονησίας)
Ατλησία είναι το µη υποµένειν θλίψιν, το µη φέρειν
δοκιµασίαν, το µη εµµένειν εν τη εργασία και το δειλιάν προ των κινδύνων. Η ατλησία είναι η αντίθετος
τη αρετή της υποµονής κακία. Ο υπό ταύτης κατεχόµενος αποφεύγει πάντα πόνον προς εργασίαν του αγαθού, πάσαν θλίψιν υπέρ της αρετής βαδίζει αεί την
πλατείαν οδόν της απωλείας και φεύγει την στενήν
οδόν της αρετής (…) Ο άτλητος είναι δειλός, ανυπόφορος, αφόρητος, οργίλος, φίλαυτος, ιδιοτελής. Ο
άτλητος ουδέν αγαθόν εν τη ψυχή αυτού κέκτηται,
διότι αποφεύγει τον πόνον, αι δε αρεταί πόνοις κτώνται και µόχθοις κατορθούνται. Ο άτλητος είναι κακοδαίµων, διότι άθλον των πόνων η ευδαιµονία, ουδείς δε µη πονών ευδαιµονεί. Ο άτλητος είναι ακλεής, διότι ο πόνος ευκλείας πατήρ.

Σελίδα 70

Περί πίστεως

Ε Ν ∆ Ο Ν

Από το βιβλίο του Αγίου Νεκταρίου “Ορθόδοξος Ιερά Κατήχησις”

Τι εστί πίστις ;
- Πίστις εστίν απολυπραγµόνητος και αδιάκριτος συγκατάθεσις και ελευθέρα αποδοχή των ακουσθέντων θείων
ρηµάτων εν πληροφορία της αληθείας των κηρυχθέντων
θεία χάριτι.
Η πίστις πως άλλως ορίζεται ;
- Ως σύντοµος των κατεπειγόντων γνώσις.
Πως θεωρείται η τοιαύτη πίστις ;
- ∆ώρον Θεού, ως έχουσα την θείαν γνώσιν κατά θείαν
χάριν.
Πως καλείται αύτη η πίστις ;
- Πνευµατική.
Πόθεν παράγεται η λέξη πίστις και τι σηµαίνει ;
- Παράγεται εκ του πείθω και σηµαίνει εν τη Κ. ∆ιαθήκη
α) το εκ της πειθούς αποτέλεσµα το προελθόν εκ της ακοής των θείων ρηµάτων, διότι «η πίστις εξ ακοής, η δε
ακοή (συγκατάθεσις) διά ρήµατος Θεού» (Ρωµ. ι΄ 17) β)
την καλήν πίστιν, πιστότητα, ειλικρίνεια, «πίστιν πάσαν
ενδεικνυµένους αγαθήν, ίνα την διδασκαλίαν του Σωτήρος ηµών Θεού κοσµώσιν εν πάσιν» (Τίτ. β΄ 10) γ) συναίνεσιν εις την αλήθειαν. «Μόνον αξίως του Ευαγγελίου
του Χριστού πολιτεύεσθε, ίνα είτε ελθών και ιδών υµάς,
είτε απών, ακούσω τα περί υµών, ότι στήκετε εν ενί πνεύµατι, µία ψυχή, συναθλούντες τη πίστει του Ευαγγελίου,
και µη πτυρόµενοι εν µηδενί υπό των αντικειµένων» (Φιλιπ. α΄ 27 και Β Θεσσαλ. β΄ 13) δ) πίστιν επί ή
προς τον Θεόν, «µη πάλιν θεµέλιον καταβαλλόµενοι µετανοίας από νεκρών έργων, και πίστεως επί τον Θεόν
κτλ.» (Εβρ. στ΄ 1 ίδε και Α΄ Θεσσ. α΄ 9, Α΄ Πετρ. α΄ 21,
Μάρκ. ια΄ 22) ή τον Χριστόν, (Πραξ. κδ΄ 24, Γαλ. γ΄ 26),
ή εν τω αίµατι αυτού (Ρωµ. γ΄ 22, 25, Γαλ. β΄ 16, 20) και
ε) το αντικείµενον της πίστεως, ήτοι την αποκάλυψιν του
Ευαγγελίου (Ρωµ. α΄ 5, δ΄ 8, Α΄ Τιµοθ. δ΄ 1)
Τι δηλοί η λέξις πιστός ;
- Αυτή δηλοί τον αποδεχθέντα την πίστιν µετ’ αγαθής
προαιρέσεως εκουσίως, τον αναγεννηθέντα θεία χάριτι και
εµµένοντα εν τω φωτί της αληθείας του Ευαγγελίου τον
φέροντα τον εαυτού σταυρόν και ακολουθούντα τω Χριστώ.
Πλην της πνευµατικής πίστεως υπάρχουσι και άλλοι
χαρακτήρες πίστεως ;
- Μάλιστα, ευρίσκονται και άλλοι τρείς χαρακτήρες εις
την γραφήν. Η πρώτη λέγεται ιστορική πίστις ή και νεκρά. Αύτη εστίν η εκ των αγίων Γραφών γνώσις της αληθείας άνευ όµως αγάπης και αφοσιώσεως προς τον Σωτήρα Χριστόν. Τοιαύτη ην η πίστις των Φαρισαίων των γινωσκόντων την αλήθειαν και µη οµολογούντων τον Χριστόν «ινα µη αποσυνάγωγοι γένωνται κτλ» (Ιωαν. ιθ΄ 42,
43). Η δευτέρα λέγεται πίστις πρόσκαιρος και πίστις των
καιρών κατά τον Θεολόγον Γρηγόριον. Αύτη έστι η πίστις
των κατεχοµένων υπό παθών, των µετά χαράς µεν δεχοµένων τον λόγον της αληθείας, αλλά µη ακολουθούντων τω
Σωτήρι Χριστώ (Λουκ. η΄ ), η δε Τρίτη λέγεται των σηµείων. Αύτη εστί πίστις επιβλητική, δι’ ο και ασταθής.
Η πνευµατική πίστις ποίας έχει ενδείξεις βεβαιότητος
της αληθείας αυτής ;

- Αύτη έχει πρώτην ένδειξιν την φωτεινότητα αυτής,
διότι εστίν το φως το εισαγόµενον εις την ψυχήν δια
του πνευµατικού φωτισµού του φωτίζοντος τον νουν
και την καρδίαν. β) Την διαπλαστικότητα δι’ εις διαπλάττει τον εκ της αµαρτίας διαφθαρέντα άνθρωπον,
και αναδεικνύει εικόνα Θεού. γ) Την ισχύν διότι πάντα εισί δυνατά τω πιστεύοντι. δ) Τα χαρίσµατα του
Αγίου Πνεύµατος και ε) τον αγιασµόν . Ο Απόστολος
Παύλος λέγει : «καὶ ὁ λόγος µου καὶ τὸ κήρυγµά µου
οὐκ ἐν πειθοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας λόγοις, ἀλλ' ἐν
ἀποδείξει Πνεύµατος καὶ δυνάµεως,ἵνα ἡ πίστις ὑµῶν
µὴ ᾖ ἐν σοφία ανθρώπων, ἀλλ' ἐν δυνάµει Θεοῦ.» (Α’
Κορινθ. β’ 4) και εν τη προς Ρωµ. (η’ 16), «ὅτι ὁ Θεὸς
ὁ εἰπὼν ἐκ σκότους φῶς λάµψαι, ὃς ἔλαµψεν ἐν ταῖς
καρδίαις ἡµῶν πρὸς φωτισµὸν τῆς γνώσεως τῆς δόξης
τοῦ Θεοῦ ἐν προσώπῳ Ἰησοῦ Χριστοῦ.» (και Β Κορινθ.
δ’ 6 - και Εφεσ. β’ 8).
Τι κηρύττουσιν αι Άγιαι Γραφαί περί της ενεργείας
της πίστεως;
- Ότι ο πιστός «δέχεται τας επαγγελίας», «πείθεται
περί των επαγγελιών», «εξ αδυνάτου γίνεται ισχυρός»,
«αυξάνει ισχυρός εν πολέµω», «οµολογεί εαυτόν ξένον και παρεπίδηµον επιζητών καλλιτέραν γην» και
έχει πλήρη εµπιστοσύνην προς τον Θεόν, διότι δέχεται
το αξιόπιστον του Θεού.
Πως ονοµάζεται η εις Χριστόν πίστις;
- ∆ικαιούσα πίστις , διότι καθιστά τον άνθρωπον δίκαιον ενώπιον του Θεού νοµικώς και πραγµατικώς
ανακηρύττουσα αυτόν δίκαιον και αναδεικνύουσα
δίκαιον. Ο Απόστολος Παύλος λέγει : «∆ικαιωθέντες
οὖν ἐκ πίστεως εἰρήνην ἔχοµεν πρὸς τὸν Θεὸν διὰ τοῦ
Κυρίου ἡµῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ καὶ τὴν
προσαγωγὴν ἐσχήκαµεν τῇ πίστει εἰς τὴν χάριν ταύτην
ἐν ᾗ ἑστήκαµεν» (Ρωµ. ε’ 1 ίδε και το περί βαπτίσµατος). Και αύθις, «δικαιοσύνη δὲ Θεοῦ διὰ πίστεως
Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς πάντας καὶ ἐπὶ πάντας τοὺς πιστεύοντας» (Ρωµ. γ’ 22)
Οποία τις ανάγκη να η η πίστις του εις Χριστόν
πιστεύοντος;
- Ζώσα.
Πότε η πίστις θεωρείται ζώσα ;
- Όταν εκδηλώται διά των έργων , διότι τα έργα εισίν
άµεσον αποτέλεσµα της διά της πίστεως ενεργούσης
θείας χάριτος. Άνευ έργων η πίστις εστί νεκρά, διότι
δηλοί έλλειψιν χάριτος θείου Πνεύµατος.
Εκ τούτου τι συνάγοµεν;
-Ότι ο έχων πίστιν χριστιανός και µη έχων έργα εστίν
εστερηµένος της θείας χάριτος.
Ο πιστός ο µη έχων έργα σώζεται;
- Ουχί. ∆ιότι ηµέλησε την δοθείσαν αυτώ χάριν µετά
την διά πίστεως γενοµένην δικαίωσιν, και τούτου
ένεκεν θέλει κατακριθεί διά τα ιδία αυτού αµαρτήµατα. Τούτο εξάγεται εκ των λόγων του αποστόλου Ιακώβου, όστις λέγε: «Τί τὸ ὄφελος, ἀδελφοί µου, ἐὰν
πίστιν λέγῃ τις ἔχειν, ἔργα δὲ µὴ ἔχῃ; µὴ δύναται ἡ

Σελίδα 71

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ NOEMBRIOY
Κάθε Τρίτη και ώρα 17:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου
Παντελεήµονος . Μετά το πέρας της
Παρακλήσεως και από 06/11 θα διενεργείται ο κύκλος µελέτης της Αγίας
Γραφής , όπου και θα ερµηνεύεται η
Ευαγγελική περικοπή της προηγούµενης Κυριακής µετά διαλόγου .
Το µυστήριο της Ιεράς
Εξοµολογήσεως τελεί ο π. Νίκανδρος
Καρακωστόπουλος όλες τις ηµέρες
και ώρες λειτουργίας του Ιερού Ναού
κατόπιν συνεννοήσεως
( τηλ. 2104615704 )

Κάθε Σάββατο τελείται
Θεία Λειτουργία
Κάθε Πέµπτη και ώρα 18: 30 στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας
η εκποµπή «Φωτός Θέµατα»
µε τον Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα µε σύγχρονη προοπτική και τρόπο
κατανοητό.

Πρόγραµµα Θείων Λειτουργιών Νοεµβρίου 2007
08/11/2007
Σύναξις αρχιστρατήγων Μιχαήλ και Γαβριήλ και λοιπών
ασωµάτων δυνάµεων.
Το απόγευµα και ώρα 18:00 θα τελεστεί πανηγυρικός
Εσπερινός µετά αρτοκλασίας, επί της αυριανής εορτής
του Αγίου Νεκταρίου .
09/11/2007
Πανηγυρική Θεία Λειτουργία µετά αρτοκλασίας επί της
πανηγύρεως του παρεκκλησίου µας.
Νεκταρίου Πενταπόλεως του εν Αιγίνη, Ονησιφόρου και
Πορφυρίου µαρτύρων, Θεοκτίστης της λέσβιας Οσίας, Ματρώνης Οσίας, Συµεών Οσίου του µεταφραστού, Ευθυµίου
και Νεοφύτου Οσίων, Χριστοφόρου και Μαύρας µαρτύρων,
Ιωάννου Οσίου του κολοβού
13/11/2007
Ιωάννου του Χρυσοστόµου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως και της µητρός αυτού Ανθούσης, ∆αµασκηνού του
νέου Οσιοµάρτυρος

15/11/2007
Από την 15/11/2007 (αρχή νηστείας των
Χριστουγέννων) και µέχρι τα Χριστούγεννα θα τελείται καθηµερινώς Θεία Λειτουργία
(Σαρανταλείτουργο)

πίστις σῶσαι αὐτόν;» Επίστευσεν Αβραάµ τω Θεώ και
προσήνεγκεν εις θυσίαν τον υιόν αυτού Ισαάκ… και εκ
των έργων η πίστις ετελειώθη… και ελογίσθη αυτώ εις
δικαιοσύνην. Οράτε τοίνυν ότι εξ έργων δικαιούται
άνθρωπος και ουκ εκ πίστεως µόνον»; (Ιακωβ. Β’ 14,
22-24).
∆ιατί ο Παύλος λέγει «λογιζόµεθα οὖν πίστει δικαιοῦσθαι ἄνθρωπον χωρὶς ἔργων νόµου.»
- ∆ιότι αληθώς οι µη πιστοί δεν σώζονται διά των
έργων του Μωσαϊκού νόµου. Εν τω ειρηµένω χωρίω
του αποστόλου Παύλου, ως και τη προς Κορινθίους
επιστολαίς ο Παύλος διαλέγεται περί της δικαιώσεως
του ανθρώπου Ιουδαίου και Έλληνος διά µόνης της
πίστεως της εις Χριστόν Ιησούν και ουχί εκ των έργων
του Μωσαϊκού νόµου ήτοι διά της περιτοµής, περί ης
ενταύθα πρόκειται, και των λοιπών του νόµου διατάξεων. Ώστε ο µεν Παύλος οµιλεί περί της διά πίστεως
δικαιώσεως των ανθρώπων, Ιουδαίων και Ελλήνων, ο
δε Ιάκωβος περί της δικαιώσεως των πιστευσάντων εις
Χριστόν. Όθεν άλλη η έννοια του δικαιούσθαι του αποστόλου Ιακώβου και άλλη η έννοια του αποστόλου
Παύλου. Περί άλλων έργων οµιλεί ο Παύλος, περί
άλλων έργων διαλέγεται ο Ιάκωβος. Προς άλλους η

υπόθεσις του λόγου του Ιακώβου, προς άλλους η του
Παύλου. Άλλος ο σκοπός του Παύλου, άλλος ο του Ιακώβου. Εντεύθεν και άλλα τα επιχειρήµατα του µεν,
άλλα του δε. Άλλως τε πολλαχού ο Παύλος συνιστά την
αναγκαιότητα των αγαθών έργων, εν τη προς Γαλάτας
λέγει, ότι «ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ οὔτε περιτοµή τι ἰσχύει οὔτε
ἀκροβυστία, ἀλλὰ πίστις δι' ἀγάπης διενενεργουµένη.» (Γαλατ. ε’ 6), ήτοι πίστις εκδηλουµένη δι’ έργων
αγάπης ώστε ουδέ µία διαφωνία υφίσταται µεταξύ των
δύο αποστόλων ουδέ αντίφασις τις εις τους λόγους.
Τα έργα πως ενεργούσιν επί τον ηθικόν χαρακτήρα
του πιστού;
- Ως τελειωτικά και διαπλαστικά µέσα του ηθικού αυτού
χαρακτήρος, και ως τελειωτικά της πίστεως αυτού. ∆ιότι
η µεν πίστις γίνεται ζώσα, η δε χάρις του Θεού εκχύνεται και υπερπερισσεύει επί τον ποιούντα τα αγαθά έργα,
και καλλύνει και λαµπρύνει αυτού την εικόνα.
Η µη εξ αποκαλύψεως προερχοµένη πίστις άγει εις
δικαίωσιν;
- Ουχί. ∆ιότι µόνη η πίστις η εις Χριστόν σώζει, αυτή δε
έστιν η πίστις της αποκαλύψεως. Πάσα άλλη πίστις
άλλοθεν προερχόµενη και εις έτερον αναφεροµένη είναι
εστερηµένη σωστικής δυνάµεως.

ENDON

Η υποδοχή του Αγίου Νεκταρίου

Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας

Ο Άγιος Νεκτάριος πήγε κατά τα
τέλη του καλοκαιριού του 1904
για πρώτη φορά στην Αίγινα.
Καθώς πλησίαζε το καράβι που
τον µετέφερε στο νησί, ένας νεαρός δαιµονόπληκτος, ο Σπύρος,
έπεσε από το κατώφλι του φαρµακείου της Αιγίνης και άρχισε να
φωνάζει.
-Έρχεται, έρχεται ο δεσπότης!
Τρέξτε να τον προϋπαντήσετε!
Έρχεται ο άγιος που θα σώσει το
νησί! Προσπάθησαν να τον ησυχάσουν, αλλά δεν µπόρεσαν. Ο Σπύρος συνέχισε να φωνάζει. Ένα
πλήθος περιέργων µαζεύτηκε και
διαρκώς µεγάλωνε. Κοίταζαν µε
θλίψη το σωριασµένο παλληκάρι
και απορούσαν µε τα λεγόµενα
του. Μερικοί έτρεξαν στον παπά
Μιχάλη τον εφηµέριο.
- Ο Σπύρος, παπά, µαντεύει για
κάποιον δεσπότη. Έρχεται, φωνάζει, ένας δεσπότης που θα σώσει
το νησί. Ο παπά Μιχάλης έσπευσε
να δει τι συµβαίνει. ∆ιέσχισε τον
κλοιό των συγκεντρωµένων και
πλησίασε τον Σπύρο. Εκείνος εξακολουθούσε να φωνάζει.
- Έρχεται ο δεσπότης από τη Ριζάρειο! Ο Θεός λυπήθηκε τον τόπο!
Έρχεται ο άγιος Πενταπόλεως!
Ο ιερεύς παρακολούθησε αρκετά
τον σωριασµένο νέο, που από την
προσπάθεια να φωνάζει έβγαζε
αφρούς από το στόµα. Έπειτα
έφυγε συλλογισµένος και κατευθύνθηκε στην αποβάθρα του λιµανιού. Εκείνη την ώρα ήλθε το καράβι από τον Πειραιά. Ανάµεσα
στους επιβάτες ο παπά Μιχάλης

∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο : 210-4615704
Fax: 210-4615759
E-mail: periodikoendon@yahoo.gr

∆ιανέµεται δωρεάν από τον
Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας την τελευταία
Κυριακή του κάθε µήνα
Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

Η ασταµάτητη βροχή
Πριν φύγει ο Άγιος, κατά το πρώτο του ταξίδι από την
Αίγινα, τον πλησίασαν κάποιοι χωρικοί και τον παρακάλεσαν να προσευχηθεί για βροχή. Στο νησί υπήρχε µεγάλη ανοµβρία για τρεισήµισι χρόνια. Ο Άγιος τους υποσχέθηκε ότι θα επιστρέψει την επόµενη Κυριακή για να
συµπροσευχηθούν όλοι µαζί.
Τηρώντας την υπόσχεση του επέστρεψε και λειτούργησε
στην Κοίµηση της Θεοτόκου που χρησίµευε ως µητροπολιτικός ναός στο νησί. Την λειτουργία την παρακολούθησαν όλοι µε κατάνυξη. Μετά την απόλυση τους έβαλε
όλους να γονατίσουν και διάβασε τις ευχές και σε κάθε
σχετική δέηση για βροχή έκραζαν όλοι µε ένα στόµα το
«Κύριε ελέησον». Το απόγευµα ο Άγιος έφυγε από το
νησί. Πριν προλάβει να φθάσει στον Πειραιά, είχαν ανοί-

Σελίδα 72

διέκρινε τον δεσπότη. Έσκυψε µε
ευλάβεια και του φίλησε το χέρι.
- Σεβασµιότατε, καλώς ήλθατε στην
Αίγινα. Πρώτη φορά έρχεσθε εδώ;
- Πρώτη απάντησε χαµογελώντας.
- Ορίστε, πάµε για το σπίτι… Μόνο...
- Επιθυµείτε τίποτε; Απάντησε ο
Άγιος.
- Να! Εδώ λίγο πιο πέρα, µας συνεκλόνισε ένα γεγονός. Υπάρχει κάποιος φτωχός νέος, που σέρνεται
στην αγορά, κλείνει τα µάτια και
προφητεύει τα µέλλοντα. Αυτός
βρίσκεται τώρα σωριασµένος και
φωνάζει ότι θα έλθετε εσείς και θα
σώσετε τον τόπο. Σας αποκαλεί µάλιστα άνθρωπο του Θεού… Άγιο!
Ο Άγιος ζήτησε να δει τον νέο.
Προχώρησαν και έφθασαν στο κατώφλι του φαρµακείου. Ο Σπύρος
εξακολουθούσε να φωνάζει:
- Έρχεται ο δεσπότης. Έρχεται να
σώσει τον τόπο. Θα φτιάξει εκκλησία. Θα φτιάξει το πιο µεγάλο µοναστήρι.
Ο Άγιος κοντοστάθηκε. Ύψωσε το
πρόσωπο του στον ουρανό και προσευχήθηκε. Έπειτα σήκωσε την ράβδο του, το µόνο σηµάδι της αρχιεροσύνης του, και βουλώνοντας το
στόµα του παλληκαριού, είπε:
-Το πνεύµα του πύθωνος, το πονηρόν και ακάθαρτον σε επιτάσσω εν
ονόµατι του Χριστού του Εσταυρωµένου, να εξέλθεις από τον νέον
τούτον. Αµέσως τότε ο Σπύρος αναστέναξε και σηκώθηκε όρθιος!
Άνοιξε τα µάτια. Έπειτα έσκυψε και
γεµάτος ευγνωµοσύνη φίλησε το
χέρι του Αγίου.

ξει οι καταρράκτες του ουρανού και έβρεχε ασταµάτητα. Έπειτα από µερικές µέρες στο γραφείο του στη
Ριζάρειο έφθασαν πάλι οι ίδιοι χωρικοί από την Αίγινα. Απορηµένος τους άκουσε να τον παρακαλούν να
προσευχηθεί για να σταµατήσει η βροχή στο νησί, γιατί ξεχείλισαν τα ποτάµια, πληµµύρισαν τα υπόγεια και
φοβόντουσαν πως θα πνιγούνε από το πολύ νερό…
Ο Άγιος χαµογέλασε και τους καθησύχασε.
-∆εν χρειάζεται να κάµω δέησιν. Τους απάντησε. Ο
Θεός γνωρίζει τι κάµει. Τρεισήµισι χρόνους ανοµβρία,
πως θέλετε να γεµίσουν τα πηγάδια σας, να ποτισθούν
οι αγροί σας; Μη φοβήσθε λοιπόν.
Τους έβαλε να καθίσουν, τους πρόσφερε καφέ και γλυκό και τους άφησε να φύγουν παρηγορηµένους και
ήσυχους.

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 1ο

Τεύχος 10ο ∆εκέµβριος 2007
∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ ΤΟ
ΤΕΥΧΟΣ

Ο Ουρανός στη γη

“Υιός ανθρώπου.”
του Αγίου Νεκταρίου

Αγίου Ιωάννου της Κρονστάνδης

“Η Γέννησις, το µέγα µυστήριον.”
του Φώτη Κόντογλου

Ο άπειρος και παντοδύναµος Θεός
έγινε άνθρωπος, για να γίνει ο µικρός και αδύνατος άνθρωπος
Θεός.
Ω της απείρου θεϊκής συγκαταβάσεως!
«Ηλάττωσας ηµάς βραχύ τι παρ’
αγγέλους» (πρβλ. Ψαλµ. 8,6).
Ας µιµηθούµε λοιπόν την αγγελική
ζωή. Ας αποµακρύνουµε κάθε περισπασµό και κάθε µάταιο λογισµό
από το νου µας. Ας ανυψώσουµε
την καρδιά µας από τα γήινα στα
ουράνια.
Και ας περιµένουµε έτσι µε λαχτάρα τη συνάντηση µε τον Κύριο.
«Ήγγικε γαρ η βασιλεία των ουρανών» (Ματθ. 3,2)
ΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΗ
ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ
Οι βιτρίνες στολίστηκαν, και οι λογής διαφηµίσεις µας βοµβαρδίζουν για το που θα
χαλάσουµε τον δέκατο τρίτο µισθό µας. Τα
πρόσωπα άρχισαν να γίνονται πιο χαρωπά
και ευδιάθετα. Ένας κύριος µε άσπρα µούσια και κόκκινη φορεσιά, βρίσκεται συνεχώς µπροστά µας. Έλατα, έλκηθρα, κάλτσες, γαλότσες, και λοιπά µπιχλιµπίδια,
παντού στο οπτικό µας πεδίο. Θα φάµε τα
γλυκά µας, τα χοιρινά µας και τη γαλοπούλα µας. Θα πιούµε, θα µεθύσουµε, θα διασκεδάσουµε, θα ξενυχτήσουµε, θα παίξουµε χαρτιά και ρουλέτες “για το καλό”, θα
πάµε στα ρεβεγιόν, θα κάνουµε και καµιά
“τσαχπινιά”… Και τελικά, γιατί τα κάνουµε όλα αυτά ; Καταλαβαίνουµε τι ακριβώς
γιορτάζουµε…;

Η εικόνα της Γεννήσεως
του Χρήστου Γκότση
Περί της του Χριστού Γεννήσεως .
του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόµου
“Ιστορίες της Γαλιλαίας.”
διήγηµα του Σ. Σ.
Αγρυπνία στο Άγιον Όρος.
του µοναχού Μωυσή Αγιορείτη

Απολυτίκιον Ήχος δ' εκ γ'
Η γέννησίς σου Χριστέ ο Θεός ηµών,
ανέτειλε τώ κόσµω, τό φώς τό τής
γνώσεως, εν αυτή γάρ οι τοίς άστροις
λατρεύοντες, υπό αστέρος εδιδάσκοντο, σέ προσκυνείν, τόν Ήλιον τής
δικαιοσύνης, καί σέ γινώσκειν εξ
ύψους ανατολήν, Κύριε δόξα σοι.
Κοντάκιον
Ήχος γ' Αυτόµελον
Ποίηµα Ρωµανού τού Μελωδού
Η Παρθένος σήµερον, τόν υπερούσιον τίκτει, καί η γή τό Σπήλαιον, τώ
απροσίτω προσάγει. Άγγελοι µετά
Ποιµένων δοξολογούσι. Μάγοι δέ
µετά αστέρος οδοιπορούσι. δι' ηµάς
γάρ εγεννήθη, Παιδίον νέον, ο πρό
αιώνων Θεός.

Ο διευθυντής του περιοδικού Ε Ν ∆ Ο Ν και
προϊστάµενος του Ιερού
ναού, π. Νίκανδρος Καρακωστόπουλος και η
συντακτική οµάδα
σας εύχονται,
ΚΑΛΑ
ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΑ
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Υιός ανθρώπου

74

Η Γέννησις, το µέγα µυστήριον

76

Η εικόνα της Γεννήσεως
του Χριστού.

78

Η Ευαγγελική περικοπή της
εορτής των Χριστουγέννων.

79

Περί της του Χριστού Γεννήσεως

80

Ιστορίες της Γαλιλαίας

81

Ιερές ακολουθίες και εκδηλώσεις του ναού.

83

Αγρυπνία στο Άγιον Όρος

84

Σελίδα 74

Υιός Ανθρώπου
1. Οτι το όνοµα "Υιός ανθρώπου" εστί το όνοµα δι'
ου ευηγγελίσθη η ανθρωπότης τον µέλλοντα Σωτήρα και Λυτρωτήν

Ε Ν ∆ Ο Ν
Από το βιβλίο του Αγίου Νεκταρίου, “Χριστολογία”

κεφ. α'). Ώστε το όνοµα Υιός ανθρώπου, ήτο το ακριβές
χαρακτηριστικόν όνοµα του Σωτήρος, υπό το οποίον εξεδέχοντο Αυτόν πάσαι αι φυλαί της γης· διό και ο Σωτήρ
ηµών οσάκις ωµίλησε περί Εαυτού πάντοτε το αυτό χαΗ έκφρασις Υιός ανθρώπου, ην ο Κύριος ως περιφραρακτηριστικόν όνοµα µετεχειρίσθη. Παρά τω Ματθαίω
στικόν προσδιορισµόν του Ιδίου Προσώπου µετεχειρί- 28κις φαίνεται ο Κύριος ποιούµενος λόγον περί έαυτοϋ·
ζετο οσάκις αν ωµίλει περί Εαυτού, είναι το όνοµα, δι'
και εν πάσι τοις λόγοις Αυτού Υιόν ανθρώπου εκάλει
ου ευηγγελίσθη η ανθρωπότης τον µέλλοντα Σωτήρα
Εαυτόν. Η αυτή ακρίβεια παρατηρείται και εν τοις λοικαι Λυτρωτήν αυτής. Η Παλαιά Γραφή φαίνεται συνη- ποίς Ευαγγελισταίς, Μάρκω, Λουκα και Ιωάννη. Τα ονόγορούσα υπέρ της γνώµης ταύτης.Εν τη Γενέσει αναφέ- µατα Ιησούς Χριστός, Εµµανουήλ, υιός του Ευλογητού
ρεται ότι ο Θεός καταρώµενος τον όφιν τον αίτιον της
καί υiός ∆αυΐδ, καθ' έκαστον λαµβανόµενα, δεν δύνανται
πτώσεως του ανθρώπου προανήγγειλεν αυτώ ότι το
να εκφράσωσι την έννοιαν, ην εκφράζει το χαρακτηριστισπέρµα της γυναικός θέλει συντρίψει την κεφαλήν αυ- κόν όνοµα υιός ανθρώπου· διότι το µεν Ιησούς εκφράζει
τού, ειπών: «έχθραν θήσω αναµέσον σου και αναµέσον µόνον την έννοιαν του Σωτήρος της ανθρωπότητος, το δε
της γυναικός, και αναµέσον του σπέρµατός σου, και
Μεσσίας=Χριστός, την έννοιαν του προφητικού, αρχιεαναµέσον του σπέρµατος αυτής· αυτός σου τηρήσει
ρατικού και βασιλικού αξιώµατος του Σωτήρος· τα δε
κεφαλήν, και συ τηρήσεις αυτού πτέρναν»(1) (Γεν.γ'
ονόµατα υιός Ευλογητού καί υιός ∆αυΐδ, το µεν, την θεί15). Την κατά του όφεως ταύτην κατάραν εθεώρησαν
αν φύσιν του Χριστού, το δε, την ανθρωπίνην εδήλου
πάντες οι εξ Αδάµ ως ευαγγέλιον προς την ανθρωπότη- φύσιν και καταγωγήν. Ουδέν λοιπόν εξ αυτών καθ'
τα. Το ανθρώπινον γένος λαβόν την επαγγελίαν ταύτην, έκαστον λαµβανόµενον ηδύνατο να δώση πλήρη και τεεξεδέχετο το σπέρµα της γυναικός, τον Υιόν της γυναι- λείαν έννοιαν του προσώπου του Κυρίου ηµών, διότι
κός, δηλονότι τον Υιόν του ανθρώπου. Η εβραϊκή λέξις έκαστον όνοµα µίαν ιδιότητα Αυτού υπεδήλου, ένα ΑυΖαρά, ην οι Εβδοµήκοντα µετέφρασαν κυριολεκτικώς
τού χαρακτήρα εξέφραζεν. Ητο άρα ανάγκη να χαρακτησπέρµα, λαµβάνεται εν τη Αγία Γραφή, οσάκις αν απα- ρίση Εαυτόν δι' ονόµατος περιληπτικού, εν ω πάντες οι
ντά, αντί του Υϊός Η Άννα η µήτηρ του προφήτου Σαχαρακτήρες Αυτού να υποδηλώνται· τοιούτον δε εθεώρηµουήλ, ζητούσα παρά του Θεού υιόν, µετεχειρίσθη την σεν ο Θεάνθρωπος Κύριος ως κατάλληλον χαρακτηριστιλέξιν Zaρά· αλλ' ως γυνή έχουσα σύζυγον, προσέθετο
κόν του προσώπου Αυτού το όνοµα Υιός ανθρώπου· η δε
την λέξιν ανασίµ (Zaρά ανασίµ)= σπέρµα ανδρός, ήτοι υπό του Σωτήρος εκλογή του ονόµατος δήλον ότι δίδωσι
υιόν ανδρός.
τέλειον ορισµόν του Θεανθρώπου, και εκφράζει πάσας
Επειδή όµως εν τη επαγγελία δεν ανεφέρετο το ανδρός συλλήβδην τας ιδιότητας Αυτού.
αλλά απλώς υίός γυναικός= ζαρά έσά, έπεται ότι ερρή-  
θη προς δήλωσιν του ότι ο µέλλων λυτρωτής, ο µέλλων 2. Προφητείαι περί της φυλής, γένους, οίκου, πατριάς
να συντρίψη την κεφαλήν του όφεως έµελλε να είναι
και του τόπου της γεννήσεως του Μεσσίου
υιός της γυναικός, άνευ ανδρός συλλαβούσης, ήτοι υιός
του ανθρώπου, διότι η αναµέσον του σπέρµατος της
Ει και δεν θ' απεδέχοντο Αυτόν επιδηµήσαντα οι συµφυγυναικός της απειρογάµου και του σπέρµατος του
λέται του Κυρίου ηµών Ιησού Χριστού, αλλ' ουδέν ήττον
όφεως έχθρα εδήλου την µεταξύ του υιού του ανθρώπρος αυτούς απέκειτο να έλθη· διό και η ανθρώπινος του
που και του όφεως έχθραν. Υπό την έννοιαν ταύτην
Σωτήρος Μεσσίου γενεαλογία κατ' ακρίβειαν περιγράφεεξεδέχοντο τον Σωτήρα όλα τα έθνη και οι λαοί. Η
ται εν ταις προφητείαις ως και ο της επιφανείας Αυτού
έλευσις Σωτήρος και Λυτρωτού ήτο κοινή προσδοκία
χρόνος. Η θειότης του προσώπου του Μεσσίου αγγέλλεπάντων των εθνών. Τα έθνη εφαίνοντο αναµένοντα Σω- ται σαφώς εν τη Παλαια ∆ιαθήκη και επικυρούται υπό
τήρά τινα· η προσδοκία του Ισραήλ ην το περιεχόµενον της Καινής ∆ιαθήκης ως επίσης και η ενανθρώπησις Αυτης λατρείας Αυτού. ∆ιά του αναµενοµένου Σωτήρος
τού, ότι εν τέλει ο Θεός εγένετο τέλειος άνθρωπος.
εξεδέχοντο πάντα τα µέλλοντα να χορηγηθώσι τη ανΗ πρώτη από στόµατος Θεού προενεχθεiσα πρόρρησις η
θρωπότητι αγαθά. Εξ αυτού εξεδέχοντο την κατάργησιν µετ' έπειτα πληρωθείσα κατά το πλήρωµα του χρόνου
της τυραννίδος του διαβόλου, την απελευθέρωσιν του
εστίν αύτη· «Και είπεν ο Θεός προς τον όφιν (τον διάβοανθρωπίνου γένους από της δουλείας του εχθρού, και
λον). Έχθραν θήσω ανά µέσον σου και ανά µέσον της
την µετά του Θεού φιλίωσιν και επικοινωνίαν. Τον ανα- γυναικός και αναµέσον του σπέρµατος σου και ανά µέµενόµενον τούτον Σωτήρα και λυτρωτήν της ανθρωπό- σον του σπέρµατος αυτής». Περί της πληρώσεως της
τητος ο προφητάναξ ∆αυΐδ περιγράφει ως υιόν ανθρώ- προρρήσεως ταύτης η Καινή ∆ιαθήκη λέγει τάδε· «ότε δε
που (Ψαλµ.β' ρθ' 1). Επίσης και ο προφήτης ∆ανιήλ
ήλθε το πλήρωµα του χρόνου εξαπέστειλεν ο Θεός τον
Χριστόν ηγούµενον ονοµάζει τον µέλλοντα Λυτρωτήν, Υιόν Αυτού γενόµενον εκ γυναικός» (Γαλ. δ' 4), ο Θεός
ον είδεν εν αποκαλύψει, εν µορφή υιού ανθρώπου, ου
έτι λέγει προς τον διάβολον περί της συντριβής του κράορίζει και τον χρόνον της ελεύσεως. (∆ανιήλ κεφ.θ'
τους της ισχύος αυτού και περί του πάθους του Υιού Αυόρασις ι' και κεφ.ι' όρασις ια'. Επίσης και ο Ιεζεκιήλ
τού. «Αυτός σου τηρήσει κεφαλήν και συ τηρήσεις Αυ-

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
τού πτέρναν» (Γεν. γ' 15). Η Καινή ∆ιαθήκη αναφέρει
την πλήρωσιν αυτής της προρρήσεως· εν τη προς Ρωµαίους επιστολή ο Παύλος λέγει· «ο δέ Θεός της ειρήνης συντρίψει τον Σατανάν υπό τους πόδας υµών εν
τάχει» (Ρωµ. ιστ' 20).
Η του µέλλοντος Σωτήρος και Λυτρωτού έλευσις και το
έργον Αυτού και ο θείος Αυτού χαρακτήρ εν τη Παλαιά
Γραφή πολλάκις επαναλαµβάνεται και πολλάκις περιγράφεται· εν τη προς Αβραάµ ∆ιαθήκη ο Θεός λέγει.
«Και ενευλογηθήσονται εν τω σπέρµατί σου πάντα τα
έθνη της γης» (Γεν. κβ' 18). Περί της επαγγελίας ταύτης
ο Παύλος εν τη προς Γαλάτας επιστολή αυτού λέγει·
«Προϊδούσα δε η Γραφή ότι εκ πίστεως δικαιοί τα έθνη
ο Θεός, προευηγγελίσατο τω Αβραάµ, ότι ευλογηθήσονται εν σοι πάντα τα έθνη»· ώστε οι εκ πίστεως ευλογούνται συν τω πιστώ Αβραάµ» (γ' 8-16). Ότι εκ της
φυλής Ιούδα έµελλε να γεννηθή ο Σωτήρ, ο Πατριάρχης
Ιακώβ ευλογών τον Ιούδαν λέγει·« Ιούδα, σε αινέσουσιν
οι αδελφοί σου... προσκυνήσουσί σε οι υιοί του πατρός
σου. Σκύµνος λέοντος Ιούδα· εκ βλαστού υιέ µου ανέβης· αναπεσών εκοιµήθη ως λέων και ως σκύµνος, τις
εγερεί αυτόν;» (Γεν. µθ' 8-9). Ο Ησαΐας ο µεγαλοφωνότατος προφητεύει την εξ Ιούδα έλευσιν του Σωτήρος
και προαναγγέλλει ότι εκ της ρίζης Ιεσσαί απογόνου
του Ιούδα, θέλει προέλθει ο επηγγελµένος Σωτήρ του
κόσµου· «και έξελεύσεται ράβδος εκ της ρίζης Ιεσσαί
και άνθος αναβήσεται εκ της ρίζης και αναπαύσεται επ'
αυτόν πνεύµα του Θεού, πνεύµα σοφίας και συνέσεως,
πνεύµα βουλής και ισχύος, πνεύµα γνώσεως και ευσεβείας· εµπλήσει αυτόν πνεύµα φόβου Θεού» (Ησ. ια' 13).
«Καί έσται εν τη ηµέρα εκείνη η ρίζα του Ιεσσαί, και ο
ανιστάµενος άρχειν εθνών, επ' αυτώ έθνη ελπιούσι· και
είναι η ανάπαυσις αυτού τιµή» (αύτ. 10).
Και ο προφήτης Ιερεµίας προφητεύει περί της ελεύσεως
του Σωτήρος ότι εκ σπέρµατος έσται ∆αυΐδ, λέγων.
«Ιδού ηµέραι έρχονται, λέγει Κύριος, και αναστήσω τω
∆αυΐδ ανατολήν δικαίαν, και βασιλεύσει βασιλεύς, και
συνήσει, και ποιήσει κρίµα και δικαιοσύνην επί της
γης... και τούτο το όνοµα αυτού, ο καλέσει Κύριος Ιωσεδέκ=ο Κύριος η δικαιοσύνη ηµών» (Ιερεµ.κγ' 5-6).
Και ο προφήτης Μιχαίας περί του τόπου της γεννήσεως
του Σωτήρος λέγει τάδε. «Και συ Βηθλεέµ, οίκος του
Εφραθά, ολιγοστός ει του είναι εν χιλιάσιν Ιούδα· εκ
σου µοι εξελεύσεται ηγούµενος του είναι εις άρχοντα εν
τω Ισραήλ, και αι έξοδοι αυτού απ' αρχής εξ ηµερών
αίώνος» (Μιχ. ε' 2, Ματθ. β' 6).
Ο Προφήτης Ησαΐας προορά την γέννησιν του εκ σπέρµατος ∆αυΐδ κατά σάρκα Υιού του Θεού, λέγων.
«Παιδίον εγεννήθη ηµίν, υιός και εδόθη ηµίν, ου η αρχή
εγεννήθη επί του ώµου αυτου· και καλεiται το όνοµα
αυτού µεγάλης βουλής άγγελος, θαυµαστός σύµβουλος,
Θεός, ισχυρός, εξουσιαστής, άρχων ειρήνης, πατήρ του
µέλλοντος αιώνος. Εγώ γαρ άξω ειρήνην επί τους
άρχοντας, ειρήνην και υγείαν αυτώ. Μεγάλη η αρχή
αυτού, και της ειρήνης αυτού ουκ έστιν όριον επί τον

Σελίδα 75

θρόνον ∆αυΐδ· και την βασιλείαν αυτού κατορθώσαι
αυτήν, και αντιλαβέσθαι αυτής εν κρίµατι και δικαιοσύνη από του νυν και έως τον αιώνα χρόνον. Ο ζήλος Κυρίου Σαβαώθ ποιήσει ταύτα» (Ησ. θ' 5-7).
«Εγώ Κύριος o Θεός εκάλεσά σε εν δικαιοσύνη, και
κρατήσω σε της χειρός και ενισχύσω σε και έδωκά σε
εις διαθήκην γένους, εις φως εθνών, ανοίξαι οφθαλµούς
τυφλών, εξαγαγείν εκ δεσµών δεδεµένους, και εξ οίκου
φυλακής και καθηµένους εν σκότει» (αυτ. µβ' 6-7).
«Ου κατά την δόξαν κρινεί ουδέ κατά την λαλιάν ελέγξει, αλλά κρινεί εν δικαιοσύνη ταπεινώ κρίσιν, και ελέγξει εν ευθύτητι τους ταπεινούς της γης και πατάξει γην
τω λόγω του στόµατος αυτού, και εν πνεύµατι δια χειλέων ανελεί ασεβή, και έσται δικαιοσύνη εζωσµένος την
οσφύν αυτού και αληθεία ηλειµµένος την πλευράν αυτού» (αυτ. ια' 4-5).
«Προσέχετε τοις ωσίν υµών και επακαλουθήσατε ταις
οδοίς µου· επακούσατέ µου, και ζήσεται εν αγαθοίς η
ψυχή υµών, και διαθήσοµαι υµίν διαθήκην αιώνιον, τα
όσια ∆αυΐδ τα πιστά. Ιδού µαρτύριον εν έθνεσι δέδωκα
αυτόν άρχοντα και προστάσσοντα έθνεσιν» (Ησ.νε' 34).
Ο Ιερεµίας προφητεύει περί της Καινής ∆ιαθήκης του
µέλλοντος λυτρωτού. «Ιδού ηµέραι έρχονται, λέγει Κύριος, και διαθήσοµαι τω οίκω Ισραήλ και τω οίκω Ιούδα
διαθήκην καινήν, ου κατά την διαθήκην, ην διεθέµην
τοις πατράσιν αυτών, εν ηµέρα επιλαβοµένου µου της
χειρός αυτών εξαγαγών αυτούς εκ της γης Αιγύπτου, ότι
ουκ ενέµειναν εν τη διαθήκη µου, καγώ ηµέλησα αυτών, φησί Κύριος, ότι αύτη η διαθήκη, ην διαθήσοµαι
τω οίκω Ισραήλ µετά τας ηµέρας εκείνας, φησί Κύριος,
διδούς νόµους µου εις την διάνοιαν αυτών, και επιγράψω αυτούς επί τας καρδίας αυτών, και όψοµαι αυτούς,
και έσοµαι αυτοίς εις Θεόν, και αυτοί έσονταί µοι εις
λαόν. Και ου µη διδάξωσιν έκαστος τον πλησίον αυτού
και έκαστος τον αδελφόν αυτού λέγων, γνώθι Κύριον
ότι πάντες ειδήσουσί µε, από µικρού αυτών έως µεγάλου αυτών· φησί Κύριος· ότι ίλεως έσοµαι ταις αδικίαις.αυτών και των ανοµιών αυτών ου µη µνησθώ
έτι» (Εβρ. η' 7-13, Ιερ. λα' 31-34).
Το παιδίον το γεννηθέν εκ της ρίζης Ιεσσαί και εκ σπέρµατος ∆αυΐδ ο θαυµαστός σύµβουλος, ο µεγάλης βουλής άγγελος, ο άγγελος της Καινής ∆ιαθήκης, ο πατήρ
του µέλλοντος αιώνος, ο Κραταιός Θεός, ο µέλλων να
συντρίψη την κεφαλήν του αρχαίου όφεως, του µεγάλου δράκοντος (Αποκ. ιβ' 8-9), είναι ο υιός του ανθρώπου ο ελθών εις τον κόσµον ίνα σώση τον άνθρωπον.
Ούτος ο πανσθενής Θεός γέγραπται, ότι έµελλε να γεννηθή εν Βηθλεέµ εν οίκω Εφραθά, διότι εξ αυτής
έµελλεν να εξέλθη ηγούµενος και άρχων εν Ισραήλ κατά τας απ' αρχής εξ ηµερών αιώνος εξόδους αυτού. Αυτώ µόνω έθνη ελπιούσιν.
Προφητείαι πληρωθείσαι εις το πρόσωπον του Ιησού
1. «Εξ Αιγύπτου εκάλεσα τον υιόν µου» (Ωσηέ ια' 1,
(Συνέχεια στη σελίδα 84)

Σελίδα 76

Η Γέννησις, το µέγα µυστήριον
Μυστήριον ξένον, λέγει ο Υµνωδός τη Γέννηση
του Χριστού, το να γεννηθεί σαν άνθρωπος, όχι
κανένας προφήτης, όχι κανένας άγγελος, αλλά ο
ίδιος ο Θεός! Ο άνθρωπος θα µπορούσε να φθάσει
σε µια τέτοια πίστη; Οι φιλόσοφοι και οι άλλοι
τετραπέρατοι σπουδασµένοι ήτανε δυνατό να παραδεχθούνε ένα τέτοιο πράγµα; Από την κρησάρα
της λογικής τους δεν µπορούσε να περάσει η παραµικρή ψευτιά, όχι ένα τέτοιο τερατολόγηµα! Ο
Πυθαγόρας, ο Εµπεδοκλής κι άλλοι τέτοιοι θαυµατουργοί, που ήτανε και σπουδαίοι φιλόσοφοι, δεν
µπορέσανε να τους κάνουνε να πιστέψουνε κάποια
πράγµατα πολύ πιο πιστευτά, και θα πιστεύανε ένα
τέτοιο τερατολόγηµα;
Γι αυτό ο Χριστός γεννήθηκε ανάµεσα σε απλούς
ανθρώπους, ανάµεσα σε απλούς ανθρώπους, ανάµεσα σε απονήρευτους τσοµπάνηδες, µέσα σε µια
σπηλιά, µέσα στο παχνί που τρώγανε τα βόδια.
Κανένας δεν τον πήρε είδηση, µέσα σ’ κείνον τον
απέραντο κόσµο που εξουσιάζανε οι Ρωµαίοι, για
τούτο είχε πει ο προφήτης Γεδεών πως θα κατέβαινε ήσυχα στον κόσµο, όπως κατεβαίνει η δροσιά
επάνω στο µπουµπούκι του λουλουδιού, «ως υετός
επί πόκον». Ανάµεσα σε τόσες µυριάδες νεογέννητα παιδιά, ποιος να πάρει είδηση το πιο φτωχό από
τα φτωχά, εκείνο που γεννήθηκε όχι σε καλύβι, όχι
σε στρούγκα, αλλά µέσα σε µια σπηλιά; Και κείνη
ξένη, γιατί την είχανε οι τσοµπαναραίοι να σταλιάζουνε τα πρόβατα τους.
Το «υπερεξαίσιον και φρικτόν µυστήριον» της
Γεννήσεως του Χριστού έγινε τον καιρό που βασίλεψε ένας µονάχα αυτοκράτορας επάνω στη γη, ο
Αύγουστος, ο ανιψιός του Καίσαρα, ύστερα από
µεγάλη ταραχή και αιµατοχυσία, ανάµεσα από τον
Αντώνιο από τη µια µεριά, και στον Βρούτο και
τον Κάσσιο από την άλλη. Τότε γεννήθηκε κι ο
ένας και µοναχός πνευµατικός βασιλιάς, ο Χριστός. Κι αυτό το λέγει η ποιήτρια Κασσιανή στο
∆οξαστικό που συνέθεσε, και που το ψέλνουνε
κατά τον Εσπερινό των Χριστουγέννων:
«Αυγούστου µοναρχήσαντος επί της γης, η πολυαρχία των ανθρώπων επαύσατο. Και Σου ενανθρωπήσαντος εκ της αγνής, η πολυθεΐα των ειδώλων
καταργείται. Υπό µίαν βασιλείαν εγκόσµιον και
πόλεις γεγένηται. Και εις µιαν δεσποτείαν Θεότητος τα έθνη επίστευσαν…»
Τη Γέννηση του Χριστού την προφητέψανε οι
Προφήτες. Πρώτος απ΄ όλους την προφήτεψε ο
πατριάρχης Ιακώβ, τη µέρα που ευλόγησε τους
δώδεκα γυιούς του, και είπε στον Ιούδα «δεν θα
λείψει άρχοντας από τον Ιούδα, µήτε βασιλιάς από
το αίµα του, ως που να έλθει εκείνος για τον οποίο
είναι γραµµένο να βασιλέψει απάνω απ΄ όλους, κι

Ε Ν ∆ Ο Ν

Του Φώτη Κόντογλου
αυτόν τον περιµένουνε όλα τα έθνη». Ως τον καιρό που
γεννήθηκε ο Χριστός οι Ιουδαίοι, το γένος του Ιούδα, είχανε άρχοντες, δηλαδή κριτές και αρχιερείς που ήτανε και
οι πολιτικοί άρχοντες τους. Αλλά τότε για πρώτη φορά
έγινε άρχοντας της Ιουδαίας ο Ηρώδης που ήτανε εθνικός
και έβαλε αρχιερέα τον Ανάνιλον, «αλλογενή», ενώ οι
αρχιερείς είχανε πάντα µητέρα Ιουδαία. Τελευταίος Ιουδαίος αρχιερεύς στάθηκε ο Υρκανός.
Και οι άλλοι προφήτες προφητέψανε τη Γέννηση του
Χριστού, προπάντων ο Ησαΐας. Τη Γέννηση του Χριστού
τη λένε οι υµνωδοί «το προ αιώνων απόκρυφον και Αγγέλοις άγνωστον µυστήριον», κατά τα λόγια του Παύλου
που γράφει : «ἐµοὶ τῷ ἐλαχιστοτέρῳ πάντων τῶν ἁγίων
ἐδόθη ἡ χάρις αὕτη, ἐν τοῖς ἔθνεσιν εὐαγγελίσασθαι τὸν
ἀνεξιχνίαστον πλοῦτον τοῦ Χριστοῦ καὶ φωτίσαι πάντας τίς
ἡ οἰκονοµία τοῦ µυστηρίου τοῦ ἀποκεκρυµµένου ἀπὸ τῶν
αἰώνων ἐν τῷ Θεῷ, τῷ τὰ πάντα κτίσαντι διὰ Ἰησοῦ
Χριστοῦ, ἵνα γνωρισθῇ νῦν ταῖς ἀρχαῖς καὶ ταῖς ἐξουσίαις
ἐν τοῖς ἐπουρανίοις διὰ τῆς ἐκκλησίας ἡ πολυποίκιλος σοφία τοῦ Θεοῦ» (Εφεσ . γ΄ 8-10) Ο Απόστολος Παύλος
λέγει πως αυτό το µυστήριο δεν το γνωρίζανε καθαρά και
µε σαφήνεια ούτε οι Άγγελοι, γι αυτό ο Αρχάγγελος Γαβριήλ µε τρόµο το είπε στην Παναγία. Και στους Κολοσσαείς γράφοντας ο θεόγλωσσος Παύλος, λέγει : «τὸ µυστήριον τὸ ἀποκεκρυµµένον ἀπὸ τῶν αἰώνων καὶ ἀπὸ τῶν
γενεῶν, νυνὶ δὲ ἐφανερώθη τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, οἷς
ἠθέλησεν ὁ Θεὸς γνωρίσαι τίς ὁ πλοῦτος τῆς δόξης τοῦ
µυστηρίου τούτου ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὅ ἐστι Χριστὸς ἐν ὑµῖν, ἡ
ἐλπὶς τῆς δόξης» Λέγει πως φανερώθηκε αυτό το µυστήριο στους αγίους που θέλησε ο Θεός να το µάθουνε, κι αυτοί θα το διδάσκανε στα έθνη, στους ειδωλολάτρες, που
προσκυνούσανε για θεούς πέτρες και ζώα και διάφορα
άλλα κτίσµατα.
Εξακόσια χρόνια προ Χριστού ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ είδε στο όνειρο του ένα θεόρατο και φοβερό άγαλµα,
καµωµένο από χρυσάφι, ασήµι, χάλκωµα, σίδερο και σεντέφι. Κι άξαφνα ένας βράχος ξεκόλλησε από ένα βουνό,
και χτύπησε το άγαλµα και το έκανε σκόνη. Και σηκώθηκε ένας δυνατός άνεµος , και σκόρπισε τη σκόνη, και δεν
απόµεινε τίποτα. Ο βράχος όµως που τσάκισε το άγαλµα
έγινε ένα µεγάλο βουνό, και σκέπασε όλη τη γή. Τότε ο
βασιλιάς φώναξε τον προφήτη ∆ανιήλ και ζήτησε να του
εξηγήσει το όνειρο. Κι ο ∆ανιήλ το εξήγησε καταλεπτώς,
λέγοντας πως τα διάφορα µέρη του αγάλµατος ήτανε οι
διάφορες βασιλείες που θα περνούσανε από τον κόσµο
ύστερα από τον Ναβουχοδονόσορα, και πως στο τέλος ο
Θεός θα αναστήσει κάποια βασιλεία που θα καταλύσει
όλες τις βασιλείες, όπως ο βράχος που είχε δει στο ενύπνιο του εξαφάνισε το άγαλµα µε τα πολλά συστατικά
του. «Και εν ταις ηµέραις των βασιλέων εκείνων, αναστήσει ο Θεός του ουρανού βασιλείαν, ήτις εις τους αιώνας
ου διαφθαρήσεται», «κάποιο βασίλειο, λέγει, που δεν θα
καταλυθεί ποτέ στους αιώνες των αιώνων».

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Αυτή η βασιλεία η αιώνια, η άφθαρτη, είναι η βασιλεία
του Χριστού, η βασιλεία της αγάπης στις ψυχές των ανθρώπων, κι ιδρύθηκε µε την Αγία Γέννηση του Κυρίου
που γιορτάζουµε σήµερα. Και επειδή είναι τέτοια η βασιλεία, γι αυτό θα είναι αιώνια, γι αυτό δεν θα χαλάσει
ποτέ, όπως γίνεται µε τις άλλες επίγειες και υλικές βασιλείες. Όπως ο βράχος µεγάλωσε και έγινε όρος µέγα και
σκέπασε τη γη, έτσι και το κήρυγµα του Ευαγγελίου ξαπλώθηκε σ΄ όλη την οικουµένη µε το κήρυγµα των Αποστόλων : «Εις πάσαν την γην εξήλθε ο φθόγγος αυτών
και εις τα πέρατα της οικουµένης τα ρήµατα αυτών».
΄Ώστε βγήκε αληθινή η αρχαιότατη προφητεία του Ιακώβ, πως σαν πάψη η εγκόσµια εξουσία των Ιουδαίων,
θα έρθει στον κόσµο εκείνος που προορίσθηκε, εκείνος
που θα τον περιµένουνε τα έθνη, «η προσδοκία των εθνών». Σηµείωσε πως οι Εβραίοι πιστεύανε πως η φυλή
τους µονάχα ήτανε βλογηµένη, και πως ο Θεός φρόντισε
µονάχα γι αυτή, και πως οι άλλοι λαοί, «τα έθνη», ήτανε
καταραµένα και µολυσµένα κι ανάξια να δεχθούνε τη
φώτιση του Θεού. Λοιπόν, είναι παράξενο να µιλά η
προφητεία του Ιακώβ για τα έθνη, για τους ειδωλολάτρες, και να λέγει πως αυτοί οι ειδωλολάτρες θα περιµένουνε τον Μεσσία να τους σώσει, και µάλιστα να µην
λέγει καν πως τον αναµενόµενο σωτήρα τον περιµένανε
οι Ιουδαίοι µαζί µε τα έθνη, αλλά να λέγει πως τον περιµένανε µονάχα οι εθνικοί, «και αυτός προσδοκία εθνών». Όπως και έγινε. Γιατί η βασιλεία που ίδρυσε ο
Χριστός στον κόσµο, την θεµελιώσανε µεν οι απόστολοι, που ήτανε Ιουδαίοι, αλλά την ξαπλώσανε και την
στεριώσανε µε τους αγώνες τους οι άλλες φυλές, «τα
έθνη». Γι αυτό κατά τη Μεγάλη Πέµπτη, ο υµνωδός βάζει στο στόµα του Χριστού τα παρακάτω λόγια που τα
λέγει µε παράπονο στους Ιουδαίους : «Λαός µου, τι εποιησά σοι ή τι σοι παρηνώχλησα ; Τους τυφλούς σου
εφώτησα, τους λεπρούς σου εκαθάρισα, άνδρα όντα επί
κλίνης ηνωρθωσάµην. Λαός µου, τι εποιησά σοι , και τι
µοι ανταπέδωκας ; Αντί του µάνα , χολήν. Αντι του
ύδατος, όξος, αντί του αγαπάν µε, σταυρώ µε προσηλώσατε. Ουκέτι στέργω λοιπόν. Καλέσω µου τα έθνη, κακείνα µε δοξάσουσι, συν το Πατρί και τω Πνεύµατι. Καγώ αυτοίς δωρήσοµαι ζωήν την αιώνιον». Και πάλι την
Μεγάλη Πέµπτη ψέλνουνε ένα άλλο τροπάρι που λέγει :
«Οι εξ εθνών υµνούµε σε, Θεοτόκε αγνή…», δηλαδή
υµνούµε την Παναγία ηµείς οι Έλληνες και οι άλλοι
λαοί, που καταγόµαστε από τους εθνικούς ειδωλολάτρες, «οι εξ εθνών». Αλλά και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης
γράφει στο Ευαγγέλιο του για τον Χριστό : «Εις τα ίδια
ήλθεν, και οι ίδιοι αυτόν ου παρέλαβον». «Στους δικούς
του ήλθε, και οι δικοί του δεν τον δεχτήκανε».
Είναι ολότελα ακατανόητο για το πνεύµα µας το ότι κατέβηκε ο Θεός ανάµεσα µας σαν άνθρωπος συνηθισµένος, και µάλιστα σαν ο φτωχότερος από τους φτωχούς.
Αυτή τη µακροθυµία µονάχα άγιες ψυχές είναι σε θέση
να τη νοιώσουνε αληθινά, και να κλάψουνε από κατάνυξη. Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, αρχίζοντας έναν εξαίσιο
λόγο του : «Περί του πόσην τιµήν κέκτηται η ταπεινο-

Σελίδα 77

φροσύνη» λέγει : «Θέλω να ανοίξω το στόµα µου,
αδελφοί, και να λαλήσω για την υψηλή υπόθεση της
ταπεινοφροσύνης, και είµαι γεµάτος φόβο, σαν κάποιος που θέλει να µιλήσει για τον Θεό. Γιατί είναι η
στολή της θεότητος. Επειδή ο λόγος του Θεού σαν
έγινε άνθρωπος, αυτή ντύθηκε, και ήρθε σε συνάφεια
µε µας µε αυτή. Κι όποιος ντύθηκε την ταπείνωση,
αληθινά έγινε όµοιος µ’ Εκείνον που κατέβηκε από
το ύψος του, και κάλυψε την αρετή της µεγαλοσύνης
του, και σκέπασε τη δόξα του µε την ταπεινοφροσύνη. Και το έκανε αυτό, για να µην κατακαεί η κτίσις
από την θωριά του. Γιατί η κτίσις δεν ηµπορούσε να
τον κοιτάξει, αν δεν έπαιρνε ένα µέρος απ’ αυτή
(δηλαδή σάρκα), και µ’ αυτόν τον τρόπο µίλησε µαζί
της. Κι ούτε µπορούσε αλλιώς να ακούσει τα λόγια
που βγαίνανε από το στόµα του, πρόσωπο µε πρόσωπο. Γιατί οι Ισραηλίτες δεν µπορούσανε ν’ ακούσουνε τη φωνή του από τη νεφέλη στο όρος Σινά, κ’ είπανε στον Μωυσή : «Ας µιλήσει σε σένα ο Θεός και
συ µετάδωσε σε µας τα λόγια του, και να µη λαλήσει
ο Θεός σε µας, για να µην πεθάνουµε». Κ’ εκείνος
έλεγε : «Είµαι γεµάτος φόβο και τρόµο». Γιατί σαν
φάνηκε απάνω στο Σινά αυτή η θεική δόξα, το βουνό
κάπνιζε και έτρεµε από τον φόβο του, τόσο, που και
τα θηρία που πλησιάζανε στα ριζιµιά του, ψοφούσανε… Αλλά τώρα που έχυσε την χάρη του απάνω στον
κόσµο, ερχόµενος ανάµεσα µας, δε κατέβηκε στη γη
ούτε µε σεισµό ούτε µε φωτιά, ούτε µε φωνή φοβερή
και σφοδρή, αλλά όπως κατεβαίνει η δροσιά στο λουλούδι (ως υετός επί πόκον), κι η σταλαγµατιά που
στάζει απαλά απάνω στη γη. Έκρυψε τη µεγαλοσύνη
του και την σκέπασε µε τη σάρκα, κ’ ήλθε σε συνάφεια µαζί µ’ εµάς, µε κείνο που πήρε από τη Θεοτόκο, ώστε, βλέποντάς τον σαν ένα όµοιο µας, να µην
ταραχθούµε από τη θωριά του. Για τούτο, όποιος φορέσει τη στολή µε την οποία φανερώθηκε ο Κτίστης
(δηλαδή την ταπείνωση), το Χριστό τον ίδιο ντύθηκε.
Ω βάθος πλούτου και σοφίας, και ύψος αγιασµένης
διάνοιας!
Κάποιοι µ’ όλα αυτά που είπαµε, δεν θα νοιώσουνε
τίποτα από το Μυστήριο που γιορτάζουµε σήµερα.
Σ’ αυτούς, εγώ ο τιποτένιος δεν µπορώ να πω τίποτα. Μονάχα θα τους θυµίσω τα αυστηρά λόγια
που γράφει στην επιστολή του ο Άγιος Ιωάννης ο
Ευαγγελιστής, ο αγαπηµένος µαθητής του Χριστού, κι ο θερµότατος κήρυκας της αγάπης : «Παν
πνεύµα ο οµολογεί Ιησούν Χριστόν εν σαρκί εληλυθότα, εκ του Θεού έστι. Και παν πνεύµα ο µη
οµολογεί Ιησούν Χριστόν εν σαρκί εληλυθότα, εκ
του Θεού ουκ έστιν. Ούτος έστιν αντίχριστος».
25 ∆εκεµβρίου 1954

Σελίδα 78

Η εικόνα της Γεννήσεως του Χριστού
«Ότε δὲ ἦλθε τὸ πλήρωµα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν
ὁ Θεὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ, γενόµενον ἐκ γυναικός, γενόµενον ὑπὸ νόµον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόµον ἐξαγοράσῃ,
ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάβωµεν». Με τα λόγια αυτά
του αποστόλου Παύλου στην προς Γαλάτας επιστολή του (4, 4-5) αρχίζει το αποστολικό ανάγνωσµα,
που ακούγεται στους ιερούς ναούς κατά την Θεία
Λειτουργία των Χριστουγέννων.
Ο Μεσσίας, ο Υιός και Λόγος του Θεού, που ο Θεός
είχε υποσχεθεί να στείλει στους ανθρώπους και είχαν προφητέψει οι προφήτες του Ισραήλ, «σαρξ εγένετεο και εσκήνωσεν εν ηµίν». Φόρεσε δηλαδή ανθρώπινη σάρκα, για να συναναστραφεί µε τους ανθρώπους, για να τους διδάξει το θέληµα του Θεού
και να τους σώσει µε τον σταυρικό του θάνατο.
Αυτήν την «κατά σάρκα Γέννησιν του Κυρίου και
Θεού και Σωτήρος ηµών Ιησού Χριστού» εορτάζει η
Εκκλησία µας µε την εορτή των Χριστουγέννων (25
∆εκεµβρίου).
Η εικόνα της Γεννήσεως του Κυρίου στηρίζεται στη
µαρτυρία της Αγίας Γραφής και της παράδοσης της
Εκκλησίας, όπως τη συνοψίζει το κοντάκιο της εορτής «Η Παρθένος σήµερον τον υπερούσιον τίκτει,
και η γή το σπήλαιον το απροσίτω προσάγει.
Άγγελοι µετά ποιµένων δοξολογούσι. Μάγοι δε µετά
αστέρος οδοιπορούσι, δι ηµάς γαρ εγεννήθη Παιδίον
νέον, ο προ αιώνων Θεός».
Όπως λέει το κοντάκιο στον τελευταίο του στίχο, το
παιδί που γεννήθηκε ήταν «ο προ αιώνων Θεός», που
έγινε άνθρωπος. Γιατί κατά την επιγραµµατική διατύπωση ενός τροπαρίουτου εσπερινού της εορτής, «ο
ην (ο Χριστός) διέµεινε, Θεός ων αληθινός, και ο
ουκ ην προσέλαβεν, άνθρωπος γενόµενος δια φιλανθρωπίαν» (α’ στιχηρό).
Ο ορθόδοξος αγιογράφος της εικόνας της Γεννήσεως, πιστός όπως πάντοτε στα δόγµατα και τις παραδόσεις της Εκκλησίας, εντάσσει τα πρόσωπα και τα
πράγµατα στην παράσταση για να εξυπηρετήσει δύο
σκοπούς: ο ένας είναι να φανεί η ανθρώπινη φύση
του Κυρίου. Ο δεύτερος είναι να υποδηλωθεί ο πανηγυρισµός του ουρανού και της γης. (Συνήθως η
σύνθεση στεφανώνεται µε ουράνιο τόξο και µε την
επιγραφή «∆όξα εν υψίστοις Θεώ και εν ανθρώποις
ευδοκία»). Η δοξολογία του ουράνιου κόσµου και η
ευγνωµοσύνη του επίγειου για το γεγονός είναι διάχυτα στην εικόνα. «Οι εικόνες της οµάδας αυτής ξεχωρίζουν για την υψηλή τους ποιότητα, τον πλούτο
στη διαµόρφωση του τοπίου και την ποικιλία στους
τύπους των ανθρώπων, που αποδίδονται όλα µε συγκρατηµένη χάρη και ευγένεια, ακόµη και µε γραφικότητα: εναλλαγές στα επίπεδα που διασταυρώνονται, δενδράκια και ζώα χαριτωµένα, προσδίδουν
ειδυλλιακό και ποιητικό χαρακτήρα στη σκηνή» (Μαν. Χατζηδάκης)

Ε Ν ∆ Ο Ν

Από το βιβλίο του Χρήστου Γκότση “Ο µυστικός
κόσµος των βυζαντινών εικόνων
Περιγραφή της εικόνας :
α) Το Βρέφος και η Μητέρα του.
Σύµφωνα µε όσα διηγείται ο Ευαγγελιστής Λουκάς, η Παναγία όταν βρέθηκε µαζί µε τον Ιωσήφ στη Βηθλεέµ για την
απογραφή, «καὶ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον, καὶ
ἐσπαργάνωσεν αὐτὸν καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν ἐν τῇ φάτνῃ,
διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύµατι.» (δεν υπήρχε
γι αυτούς τόπος στο πανδοχείο, όπου κατέλυσαν)
Η φάτνη εικονίζεται στην εικόνα µέσα σε σκοτεινό σπήλαιο.
Για την Γέννηση του Κυρίου στο σπήλαιο µας πληροφορούν
οι αρχαίοι εκκλησιαστικοί συγγραφείς (Ιουστίνος, Ωριγένης
κ.α.). Ο ορθόδοξος αγιογράφος εικονίζει το σπήλαιο σκοτεινό, για να συµβολίσει µε το µαύρο χρώµα τον κόσµο, που
ήταν σκοτισµένος από την αµαρτία και στον οποίο έλαµπε
τώρα το φως του Χριστού. Μέσα στη φάτνη ανακλίνεται το
θείο Βρέφος σπαργανωµένο µε την ακτίνα του άστρου που
πέφτει πάνω του.
Όπως παρατηρεί ο Ουσπένσκη, «σπήλαιο,φάτνη, σπάργανα
είναι δείγµατα της κένωσης της θεότητας, της συγκατάβασής της, της άκρας ταπείνωσης Εκείνου, ο Οποίος, αόρατος
στη θεία Του φύση, γίνεται ορατός εν σαρκί για χάρη του
ανθρώπου, προδηλώνοντας έτσι το θάνατο και την ταφή
Του, τον τάφο και τα σάβανα».
Μέσα στο σπήλαιο, πίσω από τη φάτνη, ζωγραφίζονται ένα
βόδι και ένας όνος. Ο αγιογράφος εµπνέεται από την προφητεία του Ησαΐα που, µιλώντας από µέρους του Θεού λέει:
«έγνω βούς τον κτησάµενον και όνος την φάτνην του κυρίου
αυτού Ισραήλ δε µε ουκ έγνω και ο λαός µε ου συνήκεν».
(Ης. 1,3) ∆ηλαδή το βόδι γνωρίζει τον κτήτορα του και ο
όνος τη φάτνη του κυρίου του, οι Ισραηλίτες όµως δε γνωρίζουν εµένα τον Θεό και ο λαός δεν µε καταλαβαίνει. Η εικόνα µε το να έχει τα ζώα σε τέτοια κεντρική θέση, µας καλεί
να αποφεύγουµε το αµάρτηµα των Εβραίων. Ο Κύριος µας
αγάπησε και πρέπει να τον τιµήσουµε µε την αγάπη µας. Για
µας γεννήθηκε και είναι ο Κύριος και Θεός και Σωτήρας
µας.
Εκτός από τις αγγελικές και ανθρώπινες µορφές, η εικόνα
έχει αντιπροσώπους από το φυτικό και ζωικό βασίλειο. Όλοι
και όλα πρέπει να δείξουν την ευχαριστία τους. Ένα τροπάριο του µεγάλου εσπερινού των Χριστουγέννων απαντά στο
ερώτηµα «τι θα προσφέρουµε στο Χριστό που εµφανίστηκε
ως άνθρωπος για χάρη µας στη γη»; «Τι σοι προσενέγκωµεν
Χριστέ ότι ώφθης επί γης ως άνθρωπος δι ηµάς; Έκαστον
γαρ των υπό σου γενόµένων κτισµάτων την ευχαριστίαν σοι
προσάγει. Οι Άγγελοι τον ύµνον, οι ουρανοί τον αστέρα, οι
Μάγοι τα δώρα, οι ποιµένες το θαύµα, η γη τοσπήλαιον, η
έρηµος την φάτνην, ηµεις δε Μητέρα Παρθένον. Ο προ αιώνων Θεός, ελέησον ηµάς.» (Στιχηρό ιδιόµελο).
Εµείς οι αµαρτωλοί άνθρωποι προσφέρουµε ως δώρο στο
νεογέννητο Κύριο την Παρθένο, που, στον Ευαγγελισµό
συγκατατέθηκε για την γέννηση του Σωτήρος. Με το να
προσφέρουµε Αυτήν ως δώρο στο Χριστό, δεχόµαστε µε τη
συγκατάθεσή µας να σωθούµε από τον γεννηθέντα Κύριο.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 79

Η Ευαγγελική περικοπή της εορτής των Χριστουγέννων
Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος ἐν Βηθλεὲµ τῆς Ἰουδαίας ἐν
ἡµέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως, ἰδοὺ µάγοι ἀπὸ
ἀνατολῶν παρεγένοντο εἰς Ἱεροσόλυµα λέγοντες ποῦ
ἐστιν ὁ τεχθεὶς βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; εἴδοµεν γὰρ αὐτοῦ
τὸν ἀστέρα ἐν τῇ ἀνατολῇ καὶ ἤλθοµεν προσκυνῆσαι
αὐτῷ. Ἀκούσας δὲ Ἡρῴδης ὁ βασιλεὺς ἐταράχθη καὶ πάσα Ἰεροσόλυµα µετ' αὐτοῦ, καὶ συναγαγὼν πάντας τοὺς
ἀρχιερεῖς καὶ γραµµατεῖς τοῦ λαοῦ ἐπυνθάνετο παρ'
αὐτῶν ποῦ ὁ Χριστὸς γεννᾶται. οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ ἐν
Βηθλεὲµ τῆς Ἰουδαίας. οὕτω γὰρ γέγραπται διὰ τοῦ προφήτου καὶ σὺ Βηθλεέµ, γῆ Ἰούδα, οὐδαµῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν
τοῖς ἡγεµόσιν Ἰούδα ἐκ σοῦ γὰρ ἐξελεύσεται ἡγούµενος,
ὅστις ποιµανεῖ τὸν λαόν µου τὸν Ἰσραήλ. Τότε Ἡρῴδης
λάθρα καλέσας τοὺς µάγους ἠκρίβωσε παρ' αὐτῶν τὸν
χρόνον τοῦ φαινοµένου ἀστέρος, καὶ πέµψας αὐτοὺς εἰς
Βηθλεὲµ εἶπε πορευθέντες ἀκριβῶς ἐξετάσατε περὶ τοῦ
παιδίου, ἐπὰν δὲ εὕρητε, ἀπαγγείλατέ µοι, ὅπως κἀγὼ
ἐλθὼν προσκυνήσω αὐτῷ. οἱ δὲ ἀκούσαντες τοῦ βασιλέως
ἐπορεύθησαν καὶ ἰδοὺ ὁ ἀστὴρ ὃν εἶδον ἐν τῇ ἀνατολῇ
προῆγεν αὐτούς, ἕως ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω οὗ ἦν τὸ παιδίον
ἰδόντες δὲ τὸν ἀστέρα ἐχάρησαν χαρὰν µεγάλην σφόδρα,
καὶ ἐλθόντες εἰς τὴν οἰκίαν εἶδον τὸ παιδίον µετὰ Μαρίας
τῆς µητρὸς αὐτοῦ, καὶ πεσόντες προσεκύνησαν αὐτῷ, καὶ
ἀνοίξαντες τοὺς θησαυροὺς αὐτῶν προσήνεγκαν αὐτῷ
δῶρα, χρυσὸν καὶ λίβανον καὶ σµύρναν καὶ χρηµατισθέντες κατ' ὄναρ µὴ ἀνακάµψαι πρὸς Ἡρῴδην, δι' ἄλλης
ὁδοῦ ἀνεχώρησαν εἰς τὴν χώραν αὐτῶν.
Η Μητέρα του Θεού είναι η µορφή της παράστασης
που διακρίνεται για το µέγεθος της και την κεντρική
θέση που κατέχει στην εικόνα. Τη βλέπουµε έξω από
το σπήλαιο, στο πλάτωµα γονατιστή µε τα χέρια
σταυρωµένα να προσκυνά το Βρέφος. Όπως παρατηρήθηκε, «το στοιχείο αυτό, δυτικής καταγωγής, εντείνει το δοξαστικό νόηµα της σύνθεσης, γιατί στην προσκύνηση του Χριστού µετέχει τώρα και η Θεοτόκος» (Μαν. Χατζηδάκης). Σε άλλες εικόνες η Θεοτόκος είναι ξαπλωµένη µε έκδηλη την κούραση στο
πρόσωπο της και σε άλλες µισοκαθισµένη. «Η στάση
της Παρθένου είναι πάντα πολύ σηµαντική και δεµένη
µε τα δογµατικά προβλήµατα της εποχής και του τόπου, όπου έγινε η εικόνα.. Οι διαφορές που παρουσιάζει κάθε φορά υποδηλώνουν την πρόθεση να εξαρθεί
πότε η θεότητα και πότε η ανθρωπότητα του Κυρίου.
Έτσι σε ορισµένες παραστάσεις της Γεννήσεως η
Παρθένος είναι µισοξαπλωµένη, µισοκαθισµένη, η
στάση της δηλαδή είναι ανάλαφρη για να δειχτεί η
απουσία των πόνων και συνεπώς η παρθενική γέννηση και η θεία καταγωγή του Παιδιού (εναντίον της
πλάνης των Νεστοριανών). Αλλά στην πλειονότητα
των παραστάσεων η Παρθένος είναι ξαπλωµένη και
εκφράζει µε τη στάση της µια µεγάλη κόπωση και
ατονία» (Λ. Ουσπένσκη)

Τα τροπάρια της αγίας µας Εκκλησίας και τα δογµατικά
της κείµενα µας προφυλάσσουν από την αιρετική διδασκαλία του Νεστορίου, που δίδασκε πως η Παναγία γέννησε τον άνθρωπο Χριστό και όχι τον Υιό και Λόγο του
Θεού. Λέει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός: Η γέννηση
του Θεανθρώπου ήταν συνάµα «δι ηµάς, καθ’ ηµάς και
υπέρ ηµάς», δηλαδή σωτήρια, φυσική και υπερφυσική.
Και επί πλέον ανώδυνη, (υπέρ νόµον κυήσεως» (Εκδ.
ορθ. πιστ. 3,7)
β)Οι λοιπές λεπτοµέρειες της παράστασης.
Από τις λοιπές µορφές της παράστασης οι άγγελοι, οι
ποιµένες και οι Μάγοι εικονίζονται στο επάνω µέρος της
εικόνας και στο κάτω ο Ιωσήφ µε το βοσκό και το λουτρό µε τις µαίες. Ένας άγγελος, σύµφωνα µε την ευαγγελική διήγηση, ευαγγελίζεται τη µεγάλη χαρά της λυτρώσεως αναγγέλλοντας στους ποιµένες το γεγονός της Γεννήσεως και άλλοι κοιτάζοντας το άστρο δοξολογούν τον
«εν υψίστοις Θεόν». Χαριτωµένες οι µορφές των δύο βοσκών, ενός που εκστατικός δέχεται το αγγελικό µήνυµα
και του άλλου που καθιστός παίζει µε την φλογέρα του.
Στο πάνω µέρος δεξιά από το σπήλαιο, εικονίζονται οι
τρείς µάγοι έφιπποι. (Σε µερικές εικόνες παρουσιάζονται
πεζοί). Οδοιπορούν µαζί µε το αστέρι που τους καθοδηγεί και φέρνουν τα δώρα τους στο γεννηθέντα Κύριο.
Αντιπροσωπεύουν κατά τα τροπάρια της εορτής τους

Σελίδα 80

ειδωλολάτρες που θα αποτελέσουν την από τους εθνικούς προερχόµενη Εκκλησία. Οι ποιµένες αντιπροσωπεύουν το άλλο τµήµα το ιουδαϊκό. Οι Μάγοι εικονίζονται µε διαφορετική ηλικία: νέος, µεσήλικας, γέροντας.
Υπογραµµίζεται έτσι η αλήθεια πως ο Χριστός που
είναι «το φως το αληθινόν», φωτίζει τους ανθρώπους
ανεξάρτητα από την ηλικία τους και τη θέση που κατέχουν στην κοινωνία.
Στο κάτω µέρος της εικόνας αριστερά, εικονίζεται ο
Ιωσήφ. Είναι σκεπτικός και στηρίζει το κεφάλι του µε
το αριστερό του χέρι. «Εθεώρησε (την Παναγία) εγκύµονα, και εις µέγιστον κατέπεσε κλύδωνα» (Πρόκλος
Κων/λεως, PG 65, 736 Α). Κοντά του βλέπουµε ένα
βοσκό στηριγµένο στη γκλίτσα του.
Ο Ουσπένσκη βλέπει στο πρόσωπο του το σατανά που
ρίχνει στην ψυχή του δικαίου Ιωσήφ την αµφιβολία και
ανεβάζει στο νού του σκέψεις, για τις οποίες µιλούν τα
απόκρυφα Ευαγγέλια και τα τροπάρια της εορτής. Γι
αυτό γράφει : «Η εικόνα στο πρόσωπο του Ιωσήφ φανερώνει όχι µόνο το προσωπικό του δράµα αλλά και το
δράµα ολόκληρου του ανθρωπίνου γένους, τη δυσκολία να παραδεχτεί εκείνο που είναι «υπέρ λόγον και
νουν», δηλαδή την ενανθρώπηση του Θεού»
Στο δοξαστικό της Α’ Ώρας της ακολουθίας των Χριστουγέννων ακούµε τον Ιωσήφ να ρωτά την Θεοτόκο:
«…Μαρία, τι το δράµα τούτο, ο εν σοι τεθέαµαι; αντί
τιµής αισχύνην, αντ’ ευφροσύνης, την λύπην, αντί του
επαινείσθαι, τον ψόγον µοι προσήγαγες. Ουκ έτι φέρω,
το όνειδος των ανθρώπων…»
Άξια παρατήρησης είναι και η θέση του Ιωσήφ στην
εικόνα. Ζωγραφίζεται στην άκρη, µακριά από το Παιδί
και τη Μητέρα του. Και τούτο γιατί δεν είναι ο πατέρας
του Βρέφους, αλλά ο προστάτης της Αγίας Οικογενείας.
Απέναντι από τον Ιωσήφ, στο άλλο άκρο της εικόνας
εικονίζονται δύο γυναίκες που ετοιµάζουν το λουτρό
του θείου Βρέφους. Η µία κρατάει το Παιδί και δοκιµάζει µε το χέρι της τη θερµότητα του νερού, που η άλλη
ρίχνει στην κολυµπήθρα. Η σκηνή είναι εµπνευσµένη
από τα απόκρυφα Ευαγγέλια του Ματθαίου και του
Ιακώβου που µιλούν για τις δύο γυναίκες, τη µαία και
τη Σαλώµη, που έφερε ο Ιωσήφ για να βοηθήσουν τη
Θεοτόκο.
Ας κλείσουµε την περιγραφή και ανάλυση της εικόνας
της Γεννήσεως του Χριστού µε το παρακάτω τροπάριο
της ακολουθίας του όρθρου της εορτής των Χριστουγέννων. Παρουσιάζει µε τον ποιητικό του λόγο το θαύµα της σαρκώσεως του Χριστού και εκφράζει το δίκαιο
θαυµασµό των πιστών.
«Ο αχώρητος παντί πως εχωρήθη εν γαστρί; Ο εν κόλποις του Πατρός πως εν αγκάλαις της µητρός; Πάντως
ως οίδεν, ως ηθέληση και ως ηυδόκησεν. Άσαρκος γαρ
ων, εσαρκώθη εκών. Και γέγονεν ο ων ο ουκ ην δι’
ηµάς. Και µη εκστάς της φύσεως, µετέσχε του ηµετέρου φυράµατος. ∆ιπλούς ετέχθη Χριστός, τον άνω κόσµον θέλων αναπληρώσαι».

Ε Ν ∆ Ο Ν

Περί της του Χριστού Γεννήσεως
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ
Ο Θεός επάνω στη γη, ο άνθρωπος στον ουρανό
και όλα είχαν αναµιχθεί, οι άγγελοι εχόρευαν και
έψαλλαν µαζί µε τους ανθρώπους, οι άνθρωποι
επικοινωνούσαν µε τους αγγέλους και µε τις
άλλες ουράνιες δυνάµεις, και µπορούσες να δεις,
ότι καταργήθηκε ο πολυχρόνιος πόλεµος και ότι
είχε γίνει συµφιλίωση µε του Θεού µε εµάς τους
ανθρώπους, το διάβολο καταντροπιασµένο, τους
δαίµονες να δραπετεύουν, το θάνατο να έχει καταργηθεί, τον Παράδεισο να ανοίγεται, την κατάρα να έχει εξαφανισθεί, την πλάνη να έχει εκδιωχθεί, την αλήθεια να έχει επανέλθει, το λόγο της
ευσεβείας να σπείρεται παντού και να ακµάζει,
την πολιτεία του ουρανού να έχει φυτευτεί στη γη,
τις ουράνιες δυνάµεις να συναναστρέφονται µε
ελευθερία εµάς τους ανθρώπους, τους αγγέλους
να επισκέπτονται συνεχώς τη γη και να υπάρχει
µεγάλη ελπίδα για τη µέλλουσα ζωή.
ΑΝΟΙΞΕ ΤΟΝ ΠΑΡΑ∆ΕΙΣΟ
«Ιδού η Παρθένος θα συλλάβει...» Όλα αυτά ο
προφήτης Ησαίας τα προλέγει, αναφέροντας συγχρόνως και τη Γέννηση του Ιησού και το ανέκφραστο εκείνο και άπειρο κέρδος των ωδίνων του
τοκετού. Γιατί, όταν ο Θεός είναι µαζί µε τους
ανθρώπους τίποτε πλέον δεν πρέπει να φοβούνται,
ούτε να τρέµουν, αλλά για όλα να έχουν θάρρος,
πράγµα που και έγινε. Γιατί τα αρχαία εκείνα και
αµετακίνητα κακά καταλύθηκαν και η κοινή εναντίον του ανθρωπίνου γένους απόφαση καταργείτο και τα νεύρα της αµαρτίας παρέλυαν και η τυραννική εξουσία του διαβόλου καταλυόταν και ο
πρίν άβατος για όλους Παράδεισος άνοιγε για
πρώτη φορά στον ανθρωποκτόνο ληστή και οι
ουράνιες αψίδες απλώνονταν και ο άνθρωπος αναµιγνυόταν µε τους αγγέλους και η ανθρώπινη
φύση µας ανυψωνόταν προς το βασιλικό θρόνο
και το δεσµωτήριο του άδη αχρηστευόταν και ο
θάνατος απέµενε πλέον ένα απλό όνοµα στερηµένο από περιεχόµενο και οι χοροί των µαρτύρων
και οι γυναίκες συνέτριβαν και αχρήστευαν τα
κεντριά του άδη. Όλα λοιπόν αυτά προβλέποντας
ο προφήτης σκιρτούσε και χόρευε και όλα αυτά
µας τα παρουσίαζε µε µία µόνον λέξη, προφητεύοντας µας τον Εµµανουήλ.
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστοµος

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 81

Ιστορίες της Γαλιλαίας
Ο ήλιος έκανε τα βοσκοτόπια της Ιουδαίας να αχνίζουν
εκείνο το ζεστό αποµεσήµερο. Οι ξωµάχοι είχαν σταµατήσει από ώρα τις δουλειές τους και είχαν αναζητήσει τη δροσερή σκιά κάτω από τα δέντρα και τα βράχια. Βοσκοί και µικρογεωργοί οι περισσότεροι, αποζητούσαν καθηµερινά και παρακαλούσαν για το Θεϊκό
έλεος. Στρουθία, που µάζευαν τους σπόρους που έριχνε
ο Πλάστης .
Ένα στενό µονοπάτι περνώντας µέσα από τα άγονα
χωραφάκια και τις σκονισµένες ελιές, µέσα από τα λιγοστά δένδρα και τα ξερά χορτάρια, οδηγούσε µακριά,
στη χώρα της Αιγύπτου.
Σαν µια µαύρη κουκίδα µέσα στο καφεπράσινο του
τοπίου, ένα υποµονετικό ζώο προχωρούσε κουρασµένο. Στην πλάτη του καθόταν µια νέα γυναίκα, σχεδόν
κοριτσάκι, µε ένα µωρό στην αγκαλιά και πλάι περπατούσε ένας άνδρας µεσόκοπος στηριγµένος στο ραβδί
του. Σχεδόν νύχτα είχαν φύγει από τη Βηθλεέµ σαν
κυνηγηµένοι. Κυνηγηµένοι και οδηγηµένοι από Θεϊκές
εντολές. Βάδιζαν σιωπηλοί, κάτω από το βάρος της
αγάπης που είχε επιλέξει εκείνους ως δοχεία να πληρωθούν µε Άγιο Πνεύµα. Ως εκτελεστές των εντολών Του
για τη σωτηρία του σύµπαντος κόσµου. Ως παιδιά, που
ο πατέρας τα εµπιστεύτηκε και τα έστειλε να φέρουν το
Ζων Ύδωρ.
Περπατούσαν συνεχώς από το πρωί, χωρίς στάση, χωρίς ξεκούραση, προσπαθώντας να ξεφύγουν από την
εκδικητική µανία της ανθρώπινης µαταιοδοξίας.
Μιας µαταιοδοξίας που θα γινόταν στεφάνι µαρτυρίου
για χιλιάδες νήπια. Για νήπια που χωρίς ακόµα να καταλάβουν, γιατί ήλθαν στον κόσµο τούτο έφευγαν µε
τον πιο άγριο τρόπο. Σε λίγη ώρα οι σπαρακτικές κραυγές των δύστυχων γονέων, µαζί µε τις κραυγές χιλιάδων παιδιών που σφαγιάζονταν, θα αντιλαλούσαν πάνω στις ξερολιθιές και τα βράχια. Πάνω στα κορφοβούνια και τις κοιλάδες. Πάνω στα ξερόκλαδα και τα αγκάθια. Θα γινόταν αέρινο µαχαίρι κοφτερό, που θα
µάτωνε τις φυλλωσιές και τα χορτάρια.
Το τοπίο, βήµα το βήµα, µεταβαλλόταν και γινόταν
όλο και πιο άγριο όλο και πιο σκληρό. Οι βράχοι εναλλάσσονταν µε την άµµο και τα λιγοστά καχεκτικά δέντρα. Εδώ δεν ήταν πια, ο τόπος των χωρικών. Ήταν ο
τόπος των καραβανιών, των ληστών και των κυνηγηµένων. Ήταν ο τόπος που καίγονταν οι ψυχές και µεταλλάσσονταν είτε για καλό είτε για κακό. Ένας τόπος που
έµελλε πολλά χρόνια αργότερα να γίνει στίβος αγώνα
και πάλης πνευµατικής. Μια απόκοσµη ερηµιά που θα
φύτρωναν χιλιάδες άνθη ευωδιαστά, που το στεγνό αγέρι της ερήµου θα έφερνε στις ψυχές µας, για αιώνες
τη µυρωδιά τους. Για αιώνες και µέχρι τη συντέλεια
του αιώνος …
Η παρουσία και τα ίχνη της ανθρώπινης δραστηριότη-

∆ιήγηµα του Σ.Σ.
τας είχαν πια χαθεί εδώ και πολλή ώρα και µπροστά
τους απλωνόταν το άγριο τοπίο.
Το µυαλό του άνδρα ήταν ξέχειλο από τον χείµαρρο
των υπερφυσικών γεγονότων. Παρασυρµένος και βαλµένος σε ένα Θεϊκό σχέδιο. Επιλεγµένος αυτός, από
µυριάδες άλλους να εκπληρώσει τα προφητικά λόγια
των γραφών, που χρόνια τώρα άκουγε, από τους δασκάλους και τους διαβασµένους. Αυτός ο µικρός, ο
ταπεινός, ο σχεδόν αγράµµατος, να είναι ο προστάτης
της Παρθένου που θα γεννήσει τον Μεσσία;
Εδώ και µήνες ζούσε µέσα σε µια ονειρική πραγµατικότητα. Ζούσε στον προθάλαµο του Παραδείσου.
Έβλεπε τους Αγγέλους. Μιλούσε µαζί τους. Τους
άκουγε να ψέλνουν. Έβλεπε υπερκόσµια γεγονότα
στον νυκτερινό ουρανό. Τα επουράνια είχαν γίνει ένα
µε τα επίγεια. Άγγιζε τον Μεσσία, έβλεπε το χαµόγελο
του και άκουγε το κλάµα του. Πολλές φορές αναρωτιόταν και παιδευόταν, προσπαθώντας να εξηγήσει µε
την λογική του όλα αυτά που του συνέβαιναν. Μάταιος
κόπος. Πάντα όµως βρισκόταν δίπλα του ένα Αγγελικό
χέρι που διώχνοντας τα σκοτάδια της λογικής τον οδηγούσε στο Θεϊκό παράλογο και υπέρλογο.
Κοίταξε την γυναίκα στο πλάι του. Ήταν κουρασµένη.
Το παιδί κοιµόταν ζαλισµένο από το κούνηµα του ζώου. Έπρεπε να βρει γρήγορα κάποιο κατάλυµα για να
περάσουν το βράδυ. Κοίταξε γύρω του. Ερηµιά. Όµως
δεν φοβήθηκε. Οι µυριάδες στρατιές των Αγγέλων
ήταν πλάι τους, έτοιµες να κατακεραυνώσουν την κάθε
απειλή και να προσφέρουν την όποια βοήθεια.
Προχώρησαν λίγο ακόµη.
Ένα µικρό σηµάδι φάνηκε στο βάθος του ορίζοντα χαράζοντας την απεραντοσύνη του τοπίου. Στράφηκαν
προς το µέρος εκείνο. Σιγά σιγά άρχιζε να διαγράφεται
µια καλύβα µε ένα αδύνατο δένδρο στο πλάι της. Ένα
ξεροπήγαδο πιο πέρα και µια γυναίκα στην ξύλινη πόρτα µε ένα µωρό στην αγκαλιά. Πλησίασαν. Η καθισµένη γυναίκα σηκώθηκε και τους κοίταξε άγρια. Το
βλέµµα της τροµαγµένο και επιθετικό µαζί, σαν το αγρίµι που βρίσκεται σε κίνδυνο. Τους ρώτησε τι θέλουν. Ο άνδρας απάντησε ταπεινά ότι θα ήθελαν ένα
µέρος για να περάσουν το βράδυ τους. Πήγε να τους
διώξει. Όµως η µατιά της έπεσε πάνω στην γυναίκα
στο γαϊδουράκι. Ήταν και αυτή σχεδόν στην ηλικία της
και µε ένα µωρό, σχεδόν σαν το δικό της. Κρατήθηκε.
Ένοιωσε ένα απαλό χάδι στην τραχιά ψυχή της. Μια
εσωτερική ζεστασιά, που όµως ήταν και δροσιά ταυτόχρονα στο στεγνό τούτο µέρος. ∆εν µπορούσε να τους
διώξει. Κάτι πάνω από τις δυνάµεις της, την κρατούσε.
Μια γλυκιά φωνή σαν θρόισµα ανέµου ήχησε στ αυτιά
της που την παρότρυνε να κρατήσει τους ξένους. Να
τους βάλει για µια νύχτα στο σπίτι της. Μούδιασε και
παραµερίζοντας τους είπε να καθίσουν. Για ένα βράδυ

Σελίδα 82

όµως. Ο άντρας της έλειπε. Ήταν ληστής και θα επέστρεφε αύριο. ∆εν θα ήταν καλό να τους βρει εκεί. Οι δύο
γυναίκες µπήκαν µέσα στο καλύβι µε τα παιδιά και ο
άντρας έµεινε απ έξω. Σουρούπωνε. Το δειλινό µε τα
απαλά του χρώµατα, µαλάκωσε το σκληρό τοπίο.
Το ζωντανό πιο πέρα προσπαθούσε να βρει κάποιο ξεροχόρταρο να φάει. Έβγαλε λίγο νερό από το ξεροπήγαδο
και του έβαλε σε µια γούρνα. Ήπιε και αυτός λίγο.
Τυλίχτηκε µε µια κουβέρτα και ακούµπησε στον ετοιµόρροπο τοίχο. Τα πρώτα αστέρια άρχισαν να κεντούν το
ουράνιο εργόχειρο.
Η γυναίκα του ληστή βγήκε έξω και του έδωσε ψωµί και
νερό. Ξαναµπήκε µέσα. Κάθισε σε µια γωνιά δίπλα στο
παιδί της. Κοίταξε στην άλλη γωνία την ξένη δίπλα στον
γιο της που καθόταν ήρεµη. Μια ηρεµία, που όµοια της
δεν είχε ποτέ ξαναδεί. Μια ηρεµία που ξεχείλιζε από µέσα της και γαλήνευε τον κόσµο όλο. Το καλύβι έπαιρνε
φως από εκείνη τη γυναίκα και έλαµπε ολόκληρο. Το
παιδί της κοιµόταν ήσυχα δίπλα της .
Κοίταξε και το δικό της παιδί. Κοιµόταν και αυτό µε µια
ουράνια γαλήνη ζωγραφισµένη στο µικρό του πρόσωπο.
Περίεργο και αυτό. Ήταν πολύ άγριο παιδί, σαν τον ληστή πατέρα του. Έκλαιγε και φώναζε συνέχεια. Μα τώρα
λες και κάτι το έκανε να ηρεµήσει και να κοιµάται ήσυχο
και χαµογελαστό.
Τι µυστήριο πράγµα είναι τούτο αναρωτήθηκε. Προσπάθησε να πιάσει κουβέντα µε την άγνωστη γυναίκα, αλλά
παρ όλες της προσπάθειές της, εκείνη της απαντούσε µονολεκτικά. Η γυναίκα του ληστή έγειρε στο πλάι, γαλήνεψε. Αύριο θα γυρνούσε ο άντρας της και φωνές και
αγριάδες την περίµεναν. Μα τώρα ήταν σα να ζούσε σε
όνειρο. Ένα όνειρο που δεν ήθελε να τελειώσει. Μια φωνή άκουσε πάλι δίπλα της. Μια φωνή που όµως δεν την
τρόµαξε. Μια φωνή που την νανούρισε, λέγοντας, να µη
φοβάται για τον γιο της. Να µην φοβάται, ότι και να γίνει, γιατί θα είναι παρέα µε το άλλο παιδάκι …
Κοίταξε για µια ακόµη φορά την άγνωστη γυναίκα. Καθόταν στη γωνιά της και κοιτούσε το παιδί της, σαν να
µην υπήρχε τίποτε άλλο πάνω στον κόσµο τούτο παρά
µόνο εκείνο το παιδί. Σαν να ήταν το παιδί της το κέντρο
του κόσµου όλου.
Έκλεισε τα µάτια και αποκοιµήθηκε.
Η νύχτα πέρασε ήσυχα και τα πρώτα σηµάδια της µέρας
φάνηκαν.
Ο άντρας σηκώθηκε και άρχισε να ετοιµάζεται για την
συνέχεια της οδοιπορίας.
Οι γυναίκες είχαν και αυτές ξυπνήσει από ώρα θηλάζοντας τα παιδιά τους. Η γυναίκα του ληστή βγήκε έξω µε
µια λεκάνη στα χέρια. Καληµέρισε τον άντρα και πήγε
στη γούρνα µε το λιγοστό νερό που είχε αφήσει το ζωντανό από το προηγούµενο βράδυ και την γέµισε. Μετά
πήρε το παιδί της και άρχισε να το πλένει. Έγνεψε και

Ε Ν ∆ Ο Ν
στην ξένη να φέρει και το δικό της παιδί να το πλύνει.
Τα έπλυναν εκεί µαζί στο ίδιο νερό και αυτά δίχως να
µιλούν, κοιτούσαν το ένα το άλλο και χαµογελούσαν.
Σταύρωναν τα χεράκια τους και συνοµιλούσαν στην
δική τους πνευµατική γλώσσα.
Αφού τελείωσαν, έχυσαν το νερό δίπλα από την πέτρινη γούρνα, πάνω στο ξερό χώµα .
Ο άνδρας είχε ήδη ετοιµασθεί για την πορεία. Ανέβασε την γυναίκα πάνω στο γαϊδουράκι και ευχαριστώντας, πήραν το µακρύ δρόµο της ερήµου.
Η γυναίκα του ληστή, τους κοίταγε για ώρα µέχρι
που έγιναν µια µικρή κουκίδα πάνω στο έρηµο τοπίο.
Ο άνδρας της θα επέστρεφε σε λίγο.
Αναστέναξε. Γύρισε να µπει στο καλύβι µε το µωρό
στην αγκαλιά.
Ξαφνικά το µάτι της στάθηκε στη γούρνα µε το νερό.
Ένα µικρό φυτό πράσινο υπήρχε στο πλάι της. ∆εν
ήταν δυνατόν. Πριν λίγο εκεί δεν υπήρχε τίποτα. ∆εν
µπορεί, θα την γελούν τα µάτια της. Θα την χτύπησε
ο ήλιος της ερήµου, που ήδη είχε ανέβει ψηλά. Πλησίασε. Πράγµατι, δεν ήταν οφθαλµαπάτη. Ένα µικρό
όµορφο φυτό ήταν εκεί, που ανέδιδε ένα υπέροχο
άρωµα. Εκεί, στο σηµείο που είχε ρίξει το νερό που
πλύθηκαν τα παιδιά. Το άγγιξε µε τα δάχτυλά της.
Το µύρισε. Μια ευωδία υπέροχη, περίεργη και γνώριµη µαζί. Σαν δύο µυρωδιές ενωµένες σε µία. ∆εν είχε
ξαναδεί ποτέ της κάτι τέτοιο. ∆εν είχε µυρίσει ποτέ
κάτι παρόµοιο.
Κοίταξε προς τη µεριά του δρόµου. Ο άνδρας µε τη
γυναίκα είχαν πια χαθεί στο βάθος του ορίζοντα. Και
όµως αυτή την ευωδία του φυτού την ήξερε. Ήταν η
µυρωδιά του παιδιού της και του ξένου παιδιού. ∆ύο
οσµές σε µία. Τι θαύµα ήταν αυτό; ∆άκρυσε και θυµήθηκε τον ξεχασµένο από καιρό Θεό της. Θέλησε
να τρέξει να προλάβει τους ξένους και να τους παρακαλέσει, να τους εκλιπαρήσει, να της πουν ποιοι
ήταν. Θυµήθηκε κάτι βοσκούς που έλεγαν για µια
νύχτα υπέροχη, που οι Άγγελοι είχαν κατέβει από τον
ουρανό και έψελναν, γιατί γεννήθηκε ο Μεσσίας.
Τότε τους είχε κοροϊδέψει. ∆εν πρόλαβε όµως να
κάνει τίποτα. Από µακριά άκουσε την φωνή του
άντρα της που επέστρεφε. Σκούπισε τα δάκρυα της
και µπήκε γρήγορα µέσα στο καλύβι.
Τα χρόνια πέρασαν. Σε έναν ξερό λόφο έξω από την
Ιερουσαλήµ, τρείς άνδρες φρικτά καρφωµένοι πάνω
σε ξύλινους σταυρούς, αργοπέθαιναν. ∆ύο ληστές και
στη µέση ο Βασιλεύς των Ιουδαίων. Ένα στέµµα από
αγκάθια µάτωνε το κεφάλι Του. Πληγές από µαστίγιο
όργωναν το σώµα Του.
Οι τροµακτικοί πόνοι έκαναν το µαρτύριο ακόµα πιο
ανελέητο. Ο αριστερός ληστής µέσα στο φοβερό πα-

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 83

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ δεκεµβριου
Κάθε Τρίτη και ώρα 17:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου
Παντελεήµονος . Μετά το πέρας της
Παρακλήσεως διενεργείται ο κύκλος
µελέτης της Αγίας Γραφής , όπου και
ερµηνεύεται η Ευαγγελική περικοπή
της προηγούµενης Κυριακής µετά
διαλόγου .
Το µυστήριο της Ιεράς
Εξοµολογήσεως τελεί ο π. Νίκανδρος
Καρακωστόπουλος όλες τις ηµέρες
και ώρες λειτουργίας του Ιερού Ναού
κατόπιν συνεννοήσεως
( τηλ. 2104615704 )

Κάθε Σάββατο τελείται
Θεία Λειτουργία
Κάθε Πέµπτη και ώρα 18: 30 στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας
η εκποµπή «Φωτός Θέµατα»
µε τον Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα µε σύγχρονη προοπτική και τρόπο
κατανοητό.

Πρόγραµµα Θείων Λειτουργιών ∆εκεµβρίου 2007
Καθηµερινά και µέχρι την εορτή των Χριστουγέννων θα
τελείται στον Ιερό Ναό Θεία Λειτουργία.
24/12/2007
Παραµονή Χριστουγέννων θα τελεστεί ο Όρθρος
ώρα 06:00 π.µ. και εν συνεχεία Θεία Λειτουργία.
25/12/2007
Την ηµέρα των Χριστουγέννων θα τελεστεί ο Όρθρος
ώρα 05:00 π.µ. και εν συνεχεία Θεία Λειτουργία.
26/12/2007
Σύναξις Υπεραγίας Θεοτόκου, Φυγή εις Αίγυπτον, Ευθυµίου
επ. Σάρδεων ιεροµ. & οµολογητού, Ευαρέστου οσ., Κωνσταντίνου Οσ. Εξ Ιουδαίων, Κων/τιου νέου ιεροµ. Ρώσου.
27/12/2007
Στεφάνου Πρωτοµάρτυρος & Αρχιδιακόνου, Θεοδώρου του
γραπτού, Μαυρικίου, Φωτεινού & 70 ακόµη µαρτύρων, Θεοδώρου Α’ αρχιεπ. Κων/λεως, Λουκά οσ. του τριγλίνου.

Όσοι έχουν ασθενείς που θέλουν να µεταλάβουν ,
να επικοινωνήσουν µε τον Ιερό Ναό στο
τηλέφωνο 2104615704 για να περάσει ιερέας να
τους κοινωνήσει το Σάββατο 22/12/2007

απολύτως τίποτα. Σαν να είχε γεννηθεί εκείνη τη στιγµή. Σαν να µην είχε υπάρξει ποτέ στη ζωή πρίν από τον
επικείµενο θάνατο. Όχι, όχι, ήταν αµαρτωλός. Έπρεπε
να θυµηθεί. Να δώσει λόγο για τις πράξεις του. Να τιµωρηθεί κι άλλο. Να βασανιστεί περισσότερο. Μάταια.
Τίποτα δεν µπορούσε να θυµηθεί. Ούτε εικόνες, ούτε
Ο µεσαίος άντρας δεν απάντησε. Όµως ο δεξιός ληστής πρόσωπα. Σαν να σβήστηκαν όλα µονοµιάς. Προσπάθηστρεφόµενος κατά του πρώτου και µέσα από το ψυχορ- σε. Τίποτα. Κενό. Οµίχλη. Αλλά, να, να. Κάτι θυµήθηράγηµα είπε: «οὐδὲ φοβῇ σὺ τὸν Θεόν, ὅτι ἐν τῷ αὐτῷ
κε. Ναι. Την µητέρα του. Περίεργο, τη µητέρα του, που
κρίµατι εἶ; καὶ ἡµεῖς µὲν δικαίως ἄξια γὰρ ὧν ἐπράξαµεν του έλεγε µια ιστορία όταν ήταν µικρός και που ποτέ
ἀπολαµβάνοµεν οὗτος δὲ οὐδὲν ἄτοπον ἔπραξε».
δεν την είχε πιστέψει. Μια ιστορία για ένα παιδάκι
στην
ηλικία του, που είχε έρθει κάποτε στο σπίτι τους
Έπειτα στρεφόµενος προς τον µεσαίο άντρα και µε φωγια ένα βράδυ και που όταν τα έπλυναν µαζί και έχυσε
νή που έσβηνε ψέλλισε: «µνήσθητί µου , Κύριε , ὅταν
το νερό φύτρωσε ένα φυτό, που η µητέρα του το έλεγε
ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλεία σου».
δυόσµο.
Τότε ο µεσαίος άντρας που άλλοι τον έλεγαν Μεσσία
Μόνο αυτό θυµόταν. Τίποτε άλλο. Σήκωσε µε πόνο τα
και άλλοι πλάνο, σήκωσε το κεφάλι Του, κοίταξε τον
µάτια. Κοίταξε τον Βασιλέα των Ιουδαίων και δάκρυσε.
δεξιό ληστή και είπε: «ἀµὴν λέγω σοι, σήµερον µετ'
Ένοιωσε την ψυχή του να είναι έτοιµη για το µεγάλο
ἐµοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ».
ταξίδι.
Ο δεξιός ληστής έγειρε το κεφάλι, νιώθοντας την ανάσα
∆εν πονούσε πια. ∆εν φοβόταν.
του θανάτου πλάι του και αναλογίστηκε τα κρίµατα
του. Όµως, δεν µπορούσε να θυµηθεί τίποτα. Ένα πέπλο Ήταν παρέα µαζί µε το άλλο παιδάκι…
οµίχλης είχε σκεπάσει τα πάντα στο νου και δεν έβλεπε
ραλήρηµα του επικείµενου θανάτου, στράφηκε προς τον
µεσαίο άντρα. Τον άντρα που κάποιοι έλεγαν ότι ήταν ο
Μεσσίας και κάποιοι άλλοι , πως ήταν ένας πλάνος .
Έβαλε όση δύναµη του είχε αποµείνει και είπε: «εἰ σὺ εἶ
ὁ Χριστός, σῶσον σεαυτὸν καὶ ἡµᾶς».

Σελίδα 84

ENDON
Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας
∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο : 210-4615704
Fax: 210-4615759
E-mail: periodikoendon@yahoo.gr

∆ιανέµεται δωρεάν από τον
Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας την τελευταία
Κυριακή του κάθε µήνα
Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

(Συνέχεια από τη σελίδα 75)

Ματθ.β' 15).
2. «Φωνή εν Ραµά, ηκούσθη,
θρήνος και κλαυθµός και οδυρµός πολύς. Ραχήλ κλαίουσα τα
τέκνα αυτής· και ουκ ήθελε παρακληθήναι, ότι ουκ εισίν» (Ιερεµ.
λα' 15, Ματθ.β' 17).
3. «Φωνή βοώντος εν τη ερήµω.
Ετοιµάσατε την οδόν Κυρίου ευθείας ποιείτε τας τρίβους αυτού
(Ησ. µ' 3, Ματθ. γ' 3).
4. «Ότι τοις αγγέλοις αυτού εντελείται περί σου, και επί χειρών
αρούσι σε, µήποτε προσκόψης
προς λίθον τον πόδα σου» (Ψαλµ.
90, 11-12, ΜατΘ. δ' 6).
5. «Ουκ εκπειράσεις Κύριον τον
Θεόν σου» (∆ευτ.στ' 16, ΜατΘ.
δ' 7).
6. «Αυτός τας ασθενείας ηµών
έλαβε, και τας νόσους εβάστασεν» (Ησ. νγ' 4, Ματθ. η' 17).
7. «Ιδού εγώ αποστέλλω τον
άγγελόν µου προ προσώπου σου,
ος κατασκευάσει την οδόν σου
έµπροσθέν σου» (Μαλ. γ' 1, Ησ.
µ' 3, Ματθ. ια' 10).
8. «Ιδού, ο παις µου, ον ηρέτισα·
ο αγαπητός µου, εις ον ευδόκησεν η ψυχή µου· θήσω το πνεύµα
µου επ' αυτόν, και κρίσιν τοις
έθνεσιν απαγγελεί· ουκ ερίσει,
ουδέ κραυγάσει· ουδέ ακούσει τις
εν ταις πλατείαις την φωνήν αυτού. Κάλαµον συντετριµµένον ου

Αγρυπνία στο Άγιον Όρος
Το τζάκι καλό είναι µα άµα σβήσει σε παγώνει, έλεγε ο
παπάς. Πρέπει να ξυπνάς να ρίχνεις ξύλα. ∆ύσκολο.
∆εν είναι τόσο βαρύς ο χειµώνας. Παλιά λίγοι είχαν
σόµπες. Ντύνονταν καλά. Από των Εισοδίων ως του
Ευαγγελισµού ανάβαµε σόµπα στο Καθολικό. Ένα βαρέλι στη Λιτή που το κοκκίνιζε ο Μελέτιος. Τα Χριστούγεννα µια βδοµάδα κρατούσε το πανηγύρι. Μια
φορά τους έκλεισε το χιόνι ως τα Θεοφάνεια τους ασκητές στην έρηµο, Καυσοκαλύβια, Κερασιά, Κατουνάκια.
Τα κεριά που δεν καπνίζουν, το θυµίαµα τριαντάφυλλο,
ο πολυέλαιος να κινείται, ο εκκλησιαστικός να ξεσκουφώνεται, οι ψάλτες να χαίρονται κι ο παππούς να νοµίζεις πως ξύπνησε από χαρούµενο όνειρο. Κατεβαίνει
από το στασίδι και σταυροκοπιέται, σκύβει και ξεσκουφώνεται κι αυτός και δεν µπορώ να περιγράψω τη γλυ-

κατεάξει, και λίνον τυφόµενον ου
σβέσει· έως αν εκβάλη εις νίκος
την κρίσιν. Και εν τω ονόµατι αυτού έθνη ελπιούσι» (Ησ. µβ' 1-4,
Ματθ. ιβ' 18).
9. «Ώσπερ γαρ ην Ιωνάς εν τη κοιλία του κήτους τρεις ηµέρας και
τρεις νύκτας, ούτως έσται ο υιός
του ανθρώπου εν τη καρδία της γης
τρεις ηµέρας και τρεις νύκτας» (Ιωνα β' 1, Ματθ. ιβ' 40).
10. «Ακοή ακούσετε, και ου µη
συνήτε· και βλέποντες βλέψετε, και
ου µη ίδητε. Επαχύνθη γαρ η καρδία του λαού τούτου, και τοις ωσί
βαρέως ήκουσαν, και τους οφθαλµούς αυτών εκάµµυσαν· µήποτε
ίδωσι τοις οφθαλµοίς, και τοις ωσίν
ακούσωσι, και τη καρδία συνώσι,
και επιστρέψωσι, και ιάσοµαι αυτούς» (Ησ.στ' 9-10, Ματθ. ιγ' 14).
11. «Ανοίξω εν παραβολαίς το στόµα µου· ερεύξοµαι κεκρυµµένα από
καταβολής κόσµου» (Ψαλµ.οζ' 2-3,
Ματθ. ιγ' 34-35).
12. «Εγγίζει µοι ο λαός ούτος τω
στόµατι αυτών και τοις χείλεσι µε
τιµά· η δε καρδία αυτών πόρρω
απέχει απ' εµού. Μάτην δε σέβονταί µε, διδάσκοντες διδασκαλίας,
εντάλµατα ανθρώπων» (Ησ. κθ' 13,
Ματθ. ιε' 8).

κύτατη έκφραση του αγίου προσώπου του, τη σεµνότητα των κινήσεων του, την κατανυκτικότητα των µατιών του, το µέγεθος της καρδιάς του, τη χάρη της υποµονής του, χρόνια στον βράχο, κάθε µέρα µε τις
ίδιες κινήσεις, όλο ντοµπροσύνη.
Έξω ξηµερώνει και λες: Αξίζει να ζεις εδώ πάνω. Μακάριοι αυτοί που χαίρονται στη σιωπή, στην αφάνεια,
στην καρτερία, στην ελπίδα. Ο κόσµος τους χρωστά
πολλά. Ευλογηµένοι οι γονείς, τα χωριά τους, αυτοί
που τους αποθάρρυναν, αυτοί που τους παρακίνησαν,
αυτοί που τους φίλησαν το χέρι µε τους ρόζους στα
δάχτυλα.
∆εν είναι µακριές οι νύχτες. ∆εν είναι πολλά τα χρόνια. Να χαρείς τη χαρά. Πόσο πολύ αγαπά ο Θεός τον
άνθρωπο! Πόσο λυπάται ο Θεός που ο άνθρωπος δεν
απολαµβάνει την αγάπη Του...
Α
Μοναχός Μωυσής Αγιορείτης

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 2ο

Τεύχος 11ο Ιανουάριος 2008

Ο Άγιος της κατά “Θεόν σοφίας”
«Εγώ αφού ξόδεψα πολύν καιρόν στα µάταια
πράγµατα, κι αφού όλη σχεδόν τη νεότητά µου
τη χάλασα µε το να κοπιάζω για πράγµατα ανώφελα, καταγινόµενος να µελετώ τα µαθήµατα
της “παρά του Θεού µωρανθείσης σοφίας”, επειδή κάποτε ξύπνησα σα να κοιµόµουν σε βαθύ
ύπνο, και άνοιξα τα µάτια µου στο θαυµαστό
φως της αλήθειας του Ευαγγελίου, κι είδα καλά
πως ήτανε άχρηστη “η σοφία των αρχόντων του
αιώνος τούτου των καταργουµένων”, αφού
έκλαψα πολύ για την ελεεινή ζωή µου, παρακαλούσα το Θεό να µε χειροκρατήσει για να φωτιστώ στα δόγµατα της ευσέβειας. Και πριν απ’
όλα προσπάθησα να αποκτήσω κάποια ηθική
διόρθωση, επειδή είχε πάθει µεγάλη διαστροφή η
ψυχή µου από τη συναναστροφή µου µε τους
κακούς ανθρώπους. ∆ιάβασα λοιπόν το Ευαγγέλιο, και σαν είδα πως εκεί µέσα είναι γραµµένο
πως συντείνει πολύ στη σωτηρία του ανθρώπου
το να πουλήσει τα υπάρχοντά του και να τα µοιράσει στους φτωχούς αδελφούς του και να ζει
χωρίς να φροντίζει καθόλου για τούτη τη ζωή,
και να µην προσηλώνει τη ζωή του στα επίγεια
από καµιά συµπάθεια, παρακαλούσα να εύρω
κάποιον από τους αδελφούς που να διάλεξε αυτόν τον δρόµο στη ζωή του, ώστε µαζί µε αυτόν,
ΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟ ΜΕΓΑ
ΒΑΣΙΛΕΙΟ
Τεύχος αφιερωµένο στον Άγιο Μέγα Βασίλειο.
Τον Άγιο που έκανε την Θεολογία προσωπικό
βίωµα. Έτσι όπως πρέπει να είναι, και να διδάσκεται. Μέσα από τις σκέψεις, τις πράξεις, τις
κινήσεις, το βλέµµα. Πρώτος απ’ όλους τηρούσε
τα ορθόδοξα ρήµατα, και ζώντας µέσα στην πλήρη ασκητικότητα, πέθανε άρρωστος, λιπόσαρκος
και ακτήµων. Καµία σχέση µε τον δήθεν “άγιο
Βασίλη” των εορτών και του µάρκετινγκ, µε την
χοντρή κοιλιά και τα κόκκινα µάγουλα. Ας κάνουµε την αρχή. Ας πούµε στα παιδιά µας ποιός
πραγµατικά ήταν, και είναι, ο Μέγας Βασίλειος.
Ας έχουν πρότυπο αυτόν τον Άγιο Ιεράρχη και
όχι άλλους “αγίους” ή λοιπούς θεοποιηµένους
θνητούς, made in USA.

∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ ΤΟ
ΤΕΥΧΟΣ
Απόσπασµα από οµιλία του
Αγίου κατά οργιζοµένων.
∆ιηγήµατα του Αγίου Βασιλείου περί αµαρτησάντων
ιερέων.
Παρηγορητική επιστολή του
Αγίου σε µητέρα για τον θάνατο του παιδιού της
Σύντοµος βίος του Αγίου Βασιλείου.
Λόγος του Αγίου περί φθόνου.
Απόσπασµα από επιστολή
του Αγίου περί Θείας Κοινωνίας.

να ταξιδέψω και να περάσω τούτη
την περαστική φουρτούνα της
ζωής.»
(Επιστολή του Αγίου Βασιλείου
προς τον επίσκοπο Ευστάθιο, για
τη “µωρανθείσα σοφία” των αρχαίων Ελλήνων)

Απολυτίκιον του
Αγίου Βασιλείου
Ήχος α'
Εις πάσαν τήν γήν εξήλθεν
ο φθόγγος σου, ως δεξαµένην τόν λόγον σου, δι' ού
θεοπρεπώς εδογµάτισας,
τήν φύσιν τών όντων ετράνωσας, τά τών ανθρώπων
ήθη κατεκόσµησας, Βασίλειον Ιεράτευµα, Πάτερ
Όσιε, Χριστόν τόν Θεόν
ικέτευε, δωρήσασθαι ηµίν
τό µέγα έλεος.

Ο διευθυντής του περιοδικού Ε Ν ∆ Ο Ν και
προϊστάµενος του Ιερού
ναού, π. Νίκανδρος
Καρακωστόπουλος και
η συντακτική οµάδα,
εύχονται σε όλους τους
ενορίτες και αναγνώστες του περιοδικού µας

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ
Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Απόσπασµα από οµιλία
κατά οργιζοµένων.

02

∆ιηγήµατα περί αµαρτησάντων ιερέων

04

Επιστολή παρηγορητική.

06

Ιερές ακολουθίες και εκδηλώσεις του ναού.

07

Σύντοµος βίος του Αγίου
Βασιλείου.

07

Περί φθόνου.

08

Περί Θείας Κοινωνίας .

08

Σελίδα 02

Ε Ν ∆ Ο Ν

Αποσπάσµατα από τον λόγο «Κατά οργιζοµένων» του εαυτούς τους και έπειτα όλους τους συγγενείς και φίλους
τους. Και όπως οι χείµαρροι που χύνονται στα διάφορα
Μεγάλου Βασιλείου
κοιλώµατα, παρασύρουν ότι βρεθεί µπροστά τους, έτσι
Όπως οι ιατρικές οδηγίες και συµβουλές είναι πολύ ωκαι η ορµή όσων θυµώνουν και οργίζονται, είναι βίαιη
φέλιµες, όταν είναι εύστοχες και εφαρµόζονται µε βάση
και ασυγκράτητη και παρασύρει τους πάντες και τα πάτην ιατρική επιστήµη και εµπειρία, το ίδιο γίνεται και µε
ντα µε τον ίδιο τρόπο. Οι οργισµένοι δεν σέβονται τα γητις πνευµατικές παραινέσεις. Μετά την έµπρακτη εφαρρατειά. ∆εν σέβονται τους ενάρετους, τους συγγενείς και
µογή τους, αποδεικνύεται η σοφία τους και η ωφέλειά
οικείους τους, αυτούς που προηγουµένως τους είχαν ευτους για την διόρθωση και τελείωση όσων τις ακούνε
εργετήσει, ούτε τίποτε άλλο απ’ όσα τιµούν και σέβονται
και τις αποδέχονται. Ακούµε λοιπόν τις Παροιµίες να
οι άνθρωποι. Ο θυµός είναι στιγµιαία τρέλα! Και όσοι
µας λένε κατηγορηµατικά ότι: «η οργή συντελεί στο να
κυριεύονται απ’ αυτόν, πολλές φορές ρίχνονται σε ολοαπολεσθούν και οι φρόνιµοι» (Παροιµ. 15,1). Και τον
φάνερα κακά, γιατί παραµελούν τον εαυτό τους µε τη
Απόστολο να µας προτρέπει και να µας λέει: «Η οργή
σπουδή που τους διακατέχει να εκδικηθούν! ∆ηλαδή συκαι ο θυµός, οι φωνές και οι κατηγόριες, ας είναι µακριά
νέχεια τους κεντάει ο νους τους και τους θυµίζει όσους
από σας, µαζί µε κάθε είδους κακία» (Εφεσ. 4,31). Και
τους αδίκησαν και τους λύπησαν και σαν να διακατέχοτον Κύριο να µας τονίζει ότι: «ο καθένας που οργίζεται
νται από οίστρο, βράζει µέσα τους και κοχλάζει ο θυµός
ενάντια στον αδελφό του, θα δώσει λόγο γι’ αυτό την
και δεν ησυχάζουν παρά µόνο αν ανταποδώσουν το κακό
ώρα της Κρίσεως» (Ματθ. 5,22).Ωστόσο, κάποια φορά,
σ’ αυτούς που τους εξόργισαν. Αν βέβαια δεν το λάβουν
είχαµε και εµείς µια εµπειρία του πάθους της οργής. ∆εν
πρώτα οι ίδιοι, όπως συµβαίνει πολλές φορές και µε τα
είχε λάβει βέβαια χώρα µέσα µας το πάθος, αλλά το είπράγµατα που χτυπιούνται µεταξύ τους και θρυµµατίζοδαµε να συµβαίνει στο χώρο µας και να έχει την µορφή
νται βίαια. Συνήθως παθαίνουν µεγαλύτερη ζηµιά και
µιας απροσδόκητης καταιγίδας. Και τότε εννοήσαµε τη
θρυµµατίζονται τα πράγµατα που πέφτουν πάνω στα άλδύναµη και το βάθος των προηγουµένων θείων εντολών
λα, παρά εκείνα που δέχονται το βίαιο χτύπηµα. Ποιος θα
και παραγγελµάτων. ∆ώσαµε, φυσικά, τόπο στην οργή,
µπορούσε στ’ αλήθεια, να περιγράψει το πάθος αυτό;
όπως δίνουµε διέξοδο σε ορµητικό ρεύµα, και µέσα
Πως δηλαδή αυτοί που είναι επιρρεπείς προς το θυµό, ο
στην ησυχία συνειδητοποιήσαµε πλήρως τη φοβερή ταοποίος ανάβει µε τιποτένια πρόφαση, φωνάζουν και αραχή αυτών των ανθρώπων που κατέχονται από το πάγριεύουν και ορµούν πιο άγρια και πιο επιθετικά και από
θος της οργής. Έτσι γνωρίσαµε στην πράξη τη σηµασία
τα πιο δηλητηριώδη θηρία! Και δεν σταµατούν παρά µόκαι το εύστοχο του λόγου που λέει: «Ο άνθρωπος ο θυνο όταν ξεθυµάνει η φλεγµονή της ψυχής τους! Και όπως
µώδης δεν είναι σεβαστός και έχει αποκρουστική συσκάει η σαπουνόφουσκα, ξεσπάει η οργή τους και δηµιµπεριφορά και εµφάνιση» (Παροιµ. 11,25). Πράγµατι,
ουργούν µεγάλο και αθεράπευτο κακό.∆ιότι ούτε το σπααπό τη στιγµή που το πάθος αυτό θα διώξει το λογικό
θί, ούτε η φωτιά, ούτε κανένα άλλο φόβητρο είναι ικανό
και θα εξουσιάσει την ψυχή, αποθηριώνει εντελώς τον
να συγκρατήσει την ψυχή που έχει γίνει σαν µανιακή από
άνθρωπο και δεν του επιτρέπει να είναι ούτε καν
την οργή. Και θα έλεγα ότι δεν είναι περισσότερο µανιαάνθρωπος, αφού βέβαια πλέον του λείπει και η λογική.
κή η ψυχή των δαιµονισµένων, από τους οποίους σε τίπο∆ιότι ότι πράγµα είναι το δηλητήριο στα φαρµακερά
τε δεν διαφέρουν, ούτε στην συµπεριφορά ούτε στην εφίδια, το ίδιο πράγµα είναι και ο θυµός σ’ αυτούς που
σωτερική κατάσταση όταν οργίζονται. Γι αυτό λόγω του
εξοργίζονται. Σαν τα σκυλιά λυσσούν, σαν τους σκορότι διψούν για εκδίκηση, βράζει µέσα στην καρδιά τους
πιούς επιτίθενται, σαν τα φίδια δαγκώνουν. Και η Γρατο αίµα, σαν να κοχλάζει και να βράζει από την πυρά φοφή ακόµη συνηθίζει, αυτούς που διακατέχονται από αυβερής φωτιάς. Και όταν βγει στην επιφάνεια όλο αυτό το
τό το πάθος, να τους αποκαλεί µε τα ονόµατα των θηρίκακό, αλλάζει και η όψη του οργισµένου. Ο θυµός µεταων εκείνων, µε τα οποία έχουν εξοµοιωθεί, λόγω της
βάλλει σαν θεατρική προσωπίδα τη συνηθισµένη και
ενέργειας του πάθους. ∆ηλαδή τους ονοµάζει «ύπουλα
γνώριµη σε όλους µορφή του. ∆ηλαδή τα µάτια του που
σκυλιά» (Ησ. 56,10), φίδια, «γεννήµατα εχινών» (Ματθ.
µας είναι γνωστά και οικεία, γίνονται αγνώριστα. Το
3,7) και άλλα παρόµοια. ∆ιότι αυτοί που είναι έτοιµοι
βλέµµα του γίνεται σκληρό, παράφορο και ξαναµµένο. Ο
να αφανίσουν ο ένας τον άλλον και να βλάψουν τους
οργισµένος ακονίζει τα δόντια του όπως τ’ ακονίζουν οι
συνανθρώπους τους, εύλογα θα µπορούσαν να συναριθχοίροι όταν παλεύουν µεταξύ τους. Το πρόσωπό του φουµηθούν ανάµεσα στα θηρία και στα φαρµακερά ζώα,
σκώνει και µελανιάζει. Ολόκληρο το σώµα του παραµορστα οποία εκ φύσεως ενυπάρχει αδιάλλακτο µίσος εναφώνεται. Οι φλέβες του είναι έτοιµες να διαρραγούν και
ντίον των ανθρώπων. Ο θυµός κάνει τις γλώσσες αχαλίη ψυχή του, από την εσωτερική ταραχή, συγκλονίζεται. Η
νωτες και τα στόµατα απύλωτα. Τα ασυγκράτητα χέρια,
φωνή του γίνεται σκληρή και άγρια. Τα λόγια του άναροι βρισιές, οι κοροϊδίες, οι κακολογίες, οι πληγές και τα
θρα, ασυνάρτητα, άτακτα, απρόσεκτα, χωρίς σειρά και
άλλα αναρίθµητα κακά, όλα είναι γεννήµατα της οργής
ειρµό. Και όταν µάλιστα αποκορυφωθεί η οργή και φθάκαι του θυµού. Πράγµατι λόγω του θυµού και ξίφη ακοσει σε βαθµό ανεξέλεγκτο, σαν τη φλόγα που φουντώνει
νίζονται και δολοφονίες τολµούνται. Τα αδέλφια δεν
όταν της ρίξεις καύσιµη ύλη, τότε προπαντός, µπορεί να
θέλουν να ξέρουν το ένα το άλλο και οι γονείς και τα
αντικρίσει κανείς θέαµα που ούτε µε λόγια ούτε µε έργα
παιδιά ξεχνούν τη βαθειά τους συγγένεια. Κι αυτό, διότι,
παριστάνεται. Βλέπεις να σηκώνονται χέρια εναντίον του
πρώτα-πρώτα, όσοι οργίζονται δεν αναγνωρίζουν τους

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
συνανθρώπου και να τον χτυπούν σε όλα τα µέλη του
σώµατος του. Πόδια να κλωτσούν σπλάγχνα και στα πιο
ευαίσθητα σηµεία. Και το καθετί που βρίσκεται µπροστά στον οργισµένο να γίνεται όπλο που εξυπηρετεί τη
µανία του. Αν τώρα τύχει και κυριευθεί και ο αντίπαλος
από το ίδιο πάθος, δηλαδή από παρόµοια οργή και µανία
και συγκρουσθούν µεταξύ τους, τότε κάνουν τέτοια
πράγµατα και παθαίνουν τέτοιες συµφορές, όσες παθαίνουν συνήθως όσοι έχουν στρατηγό έναν τέτοιο δαίµονα. Έκανε κάποιος την αρχή της χειροδικίας και ο άλλος
αµύνθηκε. Ξανακτύπησε ο πρώτος και ο άλλος δεν υποχωρεί. Τότε το σώµα καταξεσχίζεται από τα χτυπήµατα,
αλλά ο θυµός κάνει ανεπαίσθητο ακόµη και το αίσθηµα
του πόνου. Γι αυτό δεν σταµατούν µε τίποτα, επειδή
έχουν καταληφθεί από το αίσθηµα της µανίας και ολόκληρη η ψυχή τους έχει κυριευθεί από την εκδικητικότητα εναντίον εκείνου που τους ερέθισε ή τους πλήγωσε.
Μη θεραπεύετε όµως το κακό µε το κακό και µην προσπαθείτε να ξεπεράσετε ο ένας τον άλλον στην κακία.
∆ιότι στον ανταγωνισµό της κακίας, χειρότερος είναι ο
νικητής, γιατί αποχωρεί από τον αγώνα, αποκοµίζοντας
το µεγαλύτερο µέρος της αµαρτίας. Να µη γίνεις λοιπόν
ένας από αυτούς που ρίχνουν τα χρήµατα τους σε έρανο
που έχει κακό σκοπό. Ούτε πάλι να γίνεις ο πιο πρόθυµος εξοφλητής ενός ύποπτου δανείου. Οργίστηκε και σε
έβρισε κάποιος και έγινε έξω φρενών; Σταµάτησε το
κακό µε τη σιωπή. Αντιµετώπισε την οργή του µέσα
στην καρδιά σου σαν ένα ρεύµα που διέρχεται. Να µιµείσαι τους ανέµους που µε το αντιφύσηµα διώχνουν ότι
τους έρχεται. Να µη γίνει δάσκαλος σου ο εχθρός, ούτε
να ζηλέψεις αυτό που µισείς. Ούτε πάλι να γίνεις σαν
ένας καθρέπτης όπου θα καθρεπτίζεται ο οργίλος, µε το
να αντανακλάς τη συµπεριφορά και τη µορφή τη δική
του επάνω σου. Εκείνος είναι φουντωµένος και κατακόκκινος. Εσύ όµως δεν πρέπει να κοκκινίσεις και να
ανάψεις. Έχει µάτια φωτιά εκείνος. Τα δικά σου πες µου
είναι γαλήνια; Η φωνή του είναι άγρια, η δική σου είναι
ήπια; ∆ιότι ο θυµός προκαλεί διαµάχη και η διαµάχη
γεννάει βρισιές και οι βρισιές χτυπήµατα και τα χτυπήµατα τραύµατα και από τα τραύµατα πολλές φορές
προέρχονται και θάνατοι! Ας συγκρατήσουµε το θυµό
από την αρχή. Αυτό σηµαίνει να ξεριζώσουµε µε κάθε
τρόπο την οργή από τις ψυχές µας. ∆ιότι έτσι θα µπορέσουµε και πάρα πολλά πάθη, που απορρέουν από το θυµό, να τα αποκόψουµε από τη ρίζα, µαζί µε τον ίδιο το
θυµό. Σε έβρισε κάποιος; Εσύ πες καλό λόγο. Σε κτύπησε; Εσύ να υποµείνεις. Σε φτύνει και σε θεωρεί σκουπίδι; Εσύ σκέψου ποιος είσαι, ότι «προήλθες από το χώµα
και στο χώµα πάλι θα διαλυθείς» (Γεν. 3,19). Όταν µέσα
σου κινηθεί ο πειρασµός του να θέλεις να βρίσεις κάποιον, να ξέρεις ότι µπαίνεις σε δοκιµασία και πρέπει να
επιλέξεις ποιο από τα δύο θα προτιµήσεις. Θα προσφύγεις στον Θεό µακροθυµώντας ή θα αφήσεις την οργή να
σε κυριεύσει και να γίνεις ένα µε τον διάβολο; Βοήθησε
το λογισµό σου να διαλέξει την καλή µερίδα. Γιατί, αν
διαλέξεις την πραότητα, θα ωφεληθείς, διαφορετικά,
πράγµα χειρότερο, θα αµυνθείς µε την υπεροψία. Στον

Σελίδα 03

οργίλο απέκλεισε τη Βασιλεία των Ουρανών η λοιδορία.
∆ιότι «οι λοίδοροι και οι υβριστές δεν θα κληρονοµήσουν τη Βασιλεία του Θεού» (Α’ Κορ. 6,10) Σε σένα
όµως η σιωπή έχει ετοιµάσει τη Βασιλεία του Θεού.
∆ιότι «αυτός που θα υποµείνει ως το τέλος, αυτός θα
σωθεί» (Ματθ. 10,22) Κάνε µου τη χάρη να ηρεµείς την
καρδιά σου, όταν οργίζεται και αγριεύει. Τα πάθη του
θυµού και της οργής ας αισχυνθούν την Παρουσία του
Θεού-Λόγου που βρίσκεται µέσα σου, όπως ντρέπεται
το άτακτο παιδί όταν είναι παρόν κάποιο σεβαστό πρόσωπο. Ο θυµός είναι νεύρο της ψυχής, διότι την ενισχύει
να δραστηριοποιείται για τη διάπραξη του καλού. Και
πραγµατικά, αν τη συλλάβει να έχει χαλαρώσει από την
ηδονή, την καθιστά από υπερβολικά µαλθακή και
έκλυτη, αυστηρή και ανδρεία, έτσι όπως κάνουν µε το
σίδερο, που όταν θέλουν να το ατσαλώσουν, το βάζουν
στο νερό. ∆ιότι, αν δεν θυµώσεις εναντίον του Πονηρού,
δεν µπορείς να τον µισήσεις όσο του χρειάζεται. Ας µη
χρησιµοποιούµε λοιπόν εκείνα που µας δόθηκαν από τον
Κτίστη και ∆ηµιουργό Θεό για τη σωτηρία µας, ως αφορµή για την αµαρτία. Γιατί και ο θυµός αν κινείται
όπως πρέπει και όταν πρέπει, φέρνει στην ψυχή ανδρεία
και υποµονή και εγκράτεια. Ενώ, όταν ενεργεί αντίθετα
από τον ορθό λόγο, γίνεται µανία και τρέλα. Γι αυτό και
ο ψαλµωδός µας προτρέπει και µας λέει: «Να οργίζεσθε,
αλλά να µην αµαρτάνετε» (Ψαλµ. 4,5). Και ο Κύριος
επιµένει και λέει «γι αυτόν που οργίζεται χωρίς λόγο»,
ότι «θα απολογηθεί γι αυτό την ηµέρα της Κρίσεως» (Ματθ 5,22) Πώς θα γίνει όµως ώστε να µην κινηθεί
το πάθος του θυµού εκεί που δεν αρµόζει; Αν προπαιδευθείς στην ταπεινοφροσύνη, την οποία ο Κύριος και
µε λόγο µας υπέδειξε και µε έργο. Εκείνος είπε: «Αυτός
που θέλει να είναι πρώτος ανάµεσα σας, ας είναι
έσχατος» (Μαρκ. 9,35) Άλλοτε πάλι ανεχόταν µε πραότητα και χωρίς κίνηση κάποιου πάθους αυτούς που Τον
χτυπούσαν (Ιωαν. 18, 22-23). Αν αποκτήσεις τη συνήθεια να έχεις το βίωµα ότι είσαι ο τελευταίος όλων, σύµφωνα µε την εντολή του Κυρίου, πως θα αγανακτήσεις
επειδή σε έβρισαν και παρέβλεψαν την αξία σου; Όταν
σε κοροϊδέψει ένα µικρό παιδί, συνήθως θεωρείς τις κοροϊδίες του αφορµή για γέλιο. Έτσι να κάνεις και όταν
κάποιος που έχει χάσει τα µυαλά του από τη µανία του
πάθους, σου εκτοξεύσει λόγια ατιµωτικά. Μάλλον να
τον θεωρήσεις αξιολύπητο παρά να τον µισήσεις. ∆εν
είναι λοιπόν τα λόγια του υβριστή που µας φέρνουν τη
λύπη, αλλά η υπεροψία που έχουµε απέναντι του και η
µεγάλη ιδέα που έχει ο καθένας για τον εαυτό του. Ας
µην αφήσουµε λοιπόν να περάσει µέσα µας ένα τόσο
µεγάλο πάθος. ∆ιότι όπου υπάρχουν έχθρες, φιλονικίες,
θυµοί, φατρίες, διαµάχες, που δηµιουργούν στην ψυχή
ατελείωτες ακαταστασίες και θορύβους, εκεί δεν αναπαύεται το Πνεύµα της πραότητας. «Ας αποδιώξουµε
κάθε οργή και θυµό και φιλονικία, αλλά και κάθε άλλου
είδους κακία. Και ας γίνουµε ο ένας προς τον άλλον ευσπλαχνικοί και αγαπητικοί» (Εφ. 4,31-32), αναµένοντας
την εκπλήρωση της υποσχέσεως του Κυρίου «µακάριοι
οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρονοµήσουσι τὴν γῆν.»

Σελίδα 04

∆ιηγήµατα του Μεγάλου Βασιλείου
∆ΙΗΓΗΜΑ ΠΡΩΤΟΝ
Λέγει ο Μέγας Βασίλειος, όταν ο ιερεύς πορνεύσει, εάν
και νεκρούς αναστήσει, πλέον να µη τολµήσει να λειτουργήσει, διότι δύναται µε κόπον πολύν να γίνει Άγιος
και θαυµατουργός, αλλά ιερεύς ουχί. ∆ιότι αδύνατον
είναι, ο ακάθαρτος να θύει και να µελίζει τον Αµνόν
του Θεού, οπού ουδέ αυτοί οι Άγγελοι τολµούν να παρακύψουν, και να ιδούν το τοιούτον µυστήριον, µόνον
στέκονται µετά φόβου και τρόµου.
∆ΙΗΓΗΜΑ ∆ΕΥΤΕΡΟΝ
Ιερεύς τις ήτον εις την επαρχίαν του Μεγάλου Βασιλείου καθαρός και χρήσιµος, ο δε παµπόνηρος διάβολος,
όπου φθονεί πάντοτε τους δούλους του Θεού, τι ποιεί;
Ήτο τον καιρόν εκείνον σιµά εις το σπίτι του ιερέως µια
γυνή µοιχαλίς, και όλως διόλου εις την διαβολικήν αγάπην της µοιχείας παραδεδοµένη και τι ποιεί; Παρακινεί
αυτήν ο διάβολος εις έρωτα, να κάµει αισχράν µίξιν µε
τον δούλον του Θεού τον ιερέα εκείνον, και πολύν καιρόν επείραξεν αυτόν, ο δε ιερεύς όταν είδεν αυτήν παντελώς νικηµένην υπό του διαβόλου, φοβούµενος τον
Θεόν, δεν έστερξε ποτέ να συντύχει µε εκείνην. Και
όταν είδεν ο µισόκαλος διάβολος την υποµονήν του
ιερέως τι ποιεί ; Έφθασεν η εορτή των γενεθλίων του
Χριστού και ένας χριστιανός καλέσας αυτόν εις την
τράπεζαν του, να τον φιλεύσει, ο ιερεύς έπιεν οίνον πολύν, και εµέθυσε πάρα πολύ. Όταν επέρασε πολλή νύκτα, εσηκώθη ο ιερεύς και υπήγεν σπίτι του, και όταν
έφθασεν έκρουσε την θύραν και δεν ήκουσε τινάς, διότι
η πρεσβυτέρα του έτυχε τότε και εκοιµάτο βαρέως. Η
δε πονηρά εκείνη µοιχαλίς γυνή, ως ήκουσεν αυτόν εχάρη πάρα πολύ. Ο δε ιερεύς επειδή ήτον πολύ µεθυσµένος, έπεσεν εµπρός εις τη θύραν του σπιτιού του, και
εκοιµήθη. Τότε εκείνη η κακότροπος γυνή ήλθε, και
έπεσε σιµά εις αυτόν, και αυτός, από την πολλήν µέθην,
ενόµισεν ότι είναι η πρεσβυτέρα του, και εποίησεν
(αλλοίµονον) την πονηράν εκείνην πράξιν της αµαρτίας. Μετά δε ταύτα ελησµόνησε την τόσην µεγίστην αµαρτίαν, και αφ’ ού επέρασαν ηµέραις, υπήγε να λειτουργήσει, και εκεί όπου ελειτούργει µέσα εις το Άγιον
Θυσιαστήριον (ώ του θαύµατος) τον είδεν η πρεσβυτέρα του ωσάν αράπην µαύρον, διότι πρωτύτερα όταν
ελειτούργει, τον έβλεπεν όπου έλαµπεν σαν τον ήλιον.
Λοιπόν η πρεσβυτέρα αυτού όταν είδε το τοιούτον µυστήριον, έλεγε µετά κλαυθµού, αλλοίµονον, τι έπαθα η
ταλαίπωρος; Τις εξηπάτησε τον άνδρα µου, και δεν είναι δεκτός µέσα εις τον Θείον Ναόν, εσιώπησεν όµως
έως ού ετελείωσε την Θείαν Λειτουργίαν. Και αφού
ετελείωσε, και υπήγαν εις το σπίτι τους, λέγει προς αυτόν µετά δακρύων. Αλλοίµονον εις εσένα, αλλοίµονον,
ποίος ήσουν πρώτα, και πως κατάντησες τώρα. Αλλοίµονον και εις εµένα, διότι πρώτα ήσουν Άγγελος, τώρα
έγινες διάβολος. Λέγει της ο ιερεύς, τι λέγεις, ω ταλαίπωρη; Πόθεν µε γνωρίζεις ότι ήµην Άγγελος, και τώρα
έγινα διάβολος; Λέγει του η πρεσβυτέρα, όταν ελειτούργεις πρωτύτερα, είχες χάριν εκ Θεού, και έλαµπε το

Ε Ν ∆ Ο Ν

Από το βιβλίο του Παχωµίου µοναχού
Αγιορείτου “Μαργαρίται”
πρόσωπόν σου ωσάν τον ήλιον, τώρα δε ελειτούργεις, και
εστεκόσουν µέσα εις τον ναόν ωσάν αράπης. Τότε, ο ιερεύς µόλις εκατανόησε και ενθυµήθη, ότι µη θέλων
έκαµε την αµαρτίαν, επειδή και εκείνη η κακότροπος γυνή το έλεγε φανερά εις όλην την χώραν. Τότε ο ιερεύς
έλαβε την πρεσβυτέραν του, και υπήγαν αντάµα εις τον
Μέγαν Βασίλειον και εξοµολογήθηκαν, και ο Άγιος Βασίλειος θέλοντας να τους θεραπεύσει, τους εκανόνισε να
κάµουν έναν χρόνον ξηροφαγίαν, και µετανοίας χιλίας
πάσαν εσπέραν. Τότε λέγει προς αυτούς, σύρετε τέκνα
µου, και όταν σωθεί ο χρόνος, πάλιν να ελθήτε εδώ, διά
να σου συγχωρήσω να λειτουργείς. Και ωσάν ήλθεν ο
χρόνος, υπήγε ο ιερεύς µετά της συζύγου αυτού εις τον
Μέγαν Βασίλειον και πάλιν ο Άγιος, ως καλός πατήρ και
διδάσκαλος, ενουθέτησεν αυτούς, και τους επαρακάλεσε
πολλά, να κάµουν τον αυτόν κανόναν και άλλον ένα χρόνον ακόµη. Και αυτοί πάλιν εδέχθησαν τον λόγον του
Αγίου µετά χαράς, και υπήγαν. Και ωσάν ετελείωσαν και
εκείνον τον χρόνον, ήλθαν πάλιν εις τον Άγιον και αυτός
µετά χαράς τους εδέχθη και µε πολλαίς διδαχαίς και νουθεσίες τους επαρακάλεσε να κάµουν και άλλον χρόνον.
Και ωσάν ετελείωσαν και εκείνον τον χρόνον και έγιναν
τρείς χρόνοι, πάλιν ήλθον εις τον Άγιον, και έτυχε την
ηµέραν εκείνην, και απέθανεν ένας χριστιανός σιµά εις
την µητρόπολιν. Ήτον δε µέγας ο άρχων εκείνος και
έκραξε και τον Μέγαν Βασίλειον µε τους κληρικούς του
όλους. Ο δε Άγιος έκραξε και τούτον τον ιερέα, τον ποτέ
ανάξιον, και λέγει του. Σύρε, ώ αδελφέ, και λάβε και συ
το Επιτραχήλιόν σου, και έλα εις τον νεκρόν. Υπήγε λοιπόν, και επήρε το Επιτραχήλιον του, καθώς του είπε ο
Άγιος, και υπήγε, και ηύρε τους ιερείς, όπου έψαλλαν το
λείψανον. Και πρώτον µεν ο Αρχιερεύς είπε την ευχήν
επάνω εις το λείψανον, είτα, οι επίλοιποι αυτός δε ο ιερεύς εφοβείτο δια την αναξιότητα του, και ότι υπήρχε και
εξ ευτελούς Χωρίου. Απορρίψας όµως πάντα φόβον, υπήγε και αυτός σιµά εις τον νεκρόν, και λαβών το θυµιατόν
ήρχισε να λέγει την ευχήν. Και ω του θαύµατος, όταν
είπεν. Ότι συ ει η Ανάστασις, και τα λοιπά της ευχής, ευθέως ανέστη ο νεκρός και εκάθισε, και όλοι άρχισαν και
έλεγαν το, Κύριε ελέησον, και εδόξασαν τον Θεόν, όπου
δίδει τοιαύτην εξουσίαν τοις ανθρώποις. Άνθρωπος όπου
ήταν ακόµη εις την αµαρτίαν, να αναστήσει νεκρόν; ∆όξα τη αυτού φιλανθρωπία και ευσπλαχνία. Αφ’ ου δε εκάθισεν ο νεκρός, λέγει µεγαλοφώνως και µετά παρρησίας
µεγάλης προς τον ιερέα. Τι ουν ω ιερεύ; ει και νεκρόν µε
ανέστησες, αλλά δεν είναι βολετόν να λειτουργήσεις, ουδέ να επιχειρισθείς πλέον τα Θεία Μυστήρια. ∆ιότι εάν
και µε ανέστησες, αλλά διά τον πολύν µόχθον και κόπον,
και τας νηστείες και ταις προσευχές, και ταις ξηροφαγίαις
και αγρυπνίαιας, όπου εποίησας τους τρείς χρόνους, παρακαλώντας τον Θεόν, δια τούτο δεν παρείδεν ο Κύριος
την δεησίν σου. Τότε ο ταπεινός εκείνος ιερεύς λαβών
την απόφασιν, επορεύθει εις τον οίκον αυτού, χαίρων και
ευλογών τον Θεόν. Βλέπετε αδελφοί, πως εάν τις

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
φθείρει την παρθενίαν του, δεν µπορεί να ιερωθεί ή να
λειτουργεί; Να γένει Άγιος και θαυµατουργός δύναται,
αλλά εις τον βαθµόν της ιεροσύνης δεν ηµπορεί να έλθει.
Λοιπόν, αδελφοί, ας φύγωµεν την µέθην, ότι η µέθη εποίησε την αµαρτίαν του ιερέως, και άλλους πολλούς έκαµεν
η µέθη, και όχι µόνον εποίησαν αµαρτίαν, αλλά και άλλα
µύρια κακά έκαµαν, όπου δεν έχουν αριθµόν. ∆ιά τούτο
αδελφοί, όσοι εµίαναν τον βαθµόν της ιεροσύνης, διά της
µέθης, ή διά ετέρου πάθους, ας παύσουν της Λειτουργίας,
διά να µη πέσουν εις πάθη ατιµίας, και εµπαίξωσιν αυτούς οι δαίµονες, καθώς και τινες έπαθον, όπου θέλοµεν
το ειπεί παρακάτω. Και όχι µόνον εδώ παραδίδονται τω
σατανά, αλλά και εκεί εν τη µελλούση διαγωγή θέλουν
ακούσει, άπελθε απ’ εµού, λέγω σοι, ουκ οίδα σε, και απελεύσεται εις τον τόπον της βασάνου. Ταύτα ηµείς, αδελφοί, ακούοντες, ας ποιήσωµεν αγαθά, ίνα αξιωθώµεν
της Βασιλείας των Ουρανών εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω
ηµών, ώ η δόξα εις τους αιώνας αµήν.
∆ΙΗΓΗΜΑ ΤΡΙΤΟΝ
Ιερεύς τις έπεσεν εις πάθος πορνείας, και ελειτούργει αφόβως. Ιδών δε ο Κύριος την αυτού αναισχυντίαν, επαραχώρισε δοθήναι αυτόν τω σατανά, και ούτω, τη του Θεού
παραχωρήσει, ήλθεν εις αυτόν δαιµόνιον ακάθαρτον και
εδαιµονίσθη. Ο δε Κωνσταντίνος, ο τούτου επίσκοπος,
έστειλεν αυτόν εις πολλά µοναστήρια πολλές φορές, όπως
διά της χάριτος των Αγίων Λειψάνων, και της προσευχής
των µοναχών ιατρευθεί, αλλά δεν ιατρεύθη. Ύστερον δε
απέστειλεν αυτόν εις τον Άγιον Βενέδικτον, ο οποίος
ήτον δούλος του Θεού, και επαρακάλεσε τον Θεόν, και
παραύτα µε την χάριν του Χριστού, εξέβει το δαιµόνιον
το ακάθαρτον από τον ιερέα. Τότε απέστειλεν αυτόν εις
τον οίκον αυτού, και επαράγγειλεν αυτώ, λέγων, ίδε όπου
έγινες καλά φυλάγου πλέον µη αµαρτήσεις και πρόσεχε
να µη φάγεις κρέας εις όλην σου την ζωήν, και να µη
πράξεις τίποτε της ιεροσύνης, ότι «φοβερόν το εµπεσείν
εις χείρας Θεού ζώντος», ότι όποιαν ηµέραν λειτουργήσεις, πάλιν σε πιάνει το δαιµόνιον. Αυτός όµως δεν εφύλαξε την παραγγελίαν του Αγίου Γέροντος, και (ώ της
πικράς συµβουλής του εχθρού) πάλιν ετόλµησε να λειτουργήσει, και παρευθύς επήδησεν εις αυτόν το δαιµόνιον
και ανηλεώς τον ετάραξεν έως θανάτου.
∆ΙΗΓΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟΝ
Πρεσβύτερος τις εν Κωνσταντινουπόλει, τη του διαβόλου
συνεργεία, έπεσεν εις πορνείαν και παρελθουσών ολίγων
ηµερών, ου µόνο κατενόησεν το πταίσµα του, αλλά και
βαλών εις τον νούν του την φοβεράν ώραν του θανάτου
και την ηµέραν της Κρίσεως, εθρήνει εαυτόν λέγων. Ουαί
µοι τω αθλίω, ότι εµόλυνα την ψυχήν και το σώµα! Τι
ποήσω ίνα τύχω συγχωρήσεως εις αυτό το αµάρτηµα; Ο
δε ελεήµων και φιλάνθρωπος Θεός, ο µη θέλων τον θάνατον του αµαρτωλού, ουδέν θέλων τινά να χαθεί, ενέβαλεν
εις την καρδία αυτού, να υπάγει εις το όρος του Ολύµπου,
διά να εύρει πατέραν πνευµατικόν να εξοµολογηθεί τας
εαυτού αµαρτίας. Και ως επήγεν, εύρεν ένα άγιο γέροντα
και εξωµολογήθη τας αµαρτίας του, είπε δε και περί της
πορνείας. Ο δε γέρων είπε, και αφού έπεσες εις τούτο το

Σελίδα 05

χαλεπόν αµάρτηµα, ετόλµησες και ιερούργησες; Ο δε
γέρων είπε, ναι άγιε πάτερ, πάλιν ελειτούργουν, καταπατήσας την συνείδησιν µου. Ο δε γέρων απεκρίθει, ο
Ιερεύς όταν πέσει εις τοιούτον αµάρτηµα, άλλην ιατρείαν δεν ηξεύρω να έχει, µόνον να παραιτήσει την
Λειτουργίαν και µετά ταύτα να πέσει εις µετάνοιαν
προς τον φιλάνθρωπον Θεόν. Ει δε τολµήσει, µετά το
πεσείν και ιερουργήσαι, ως νοµίζω, συγχώρησιν δεν
έχει. Ο δε είπε, και δεν είναι µετάνοια, πάτερ αλλά να
πέσω εις απόγνωσιν; Ο δε γέρων είπε, συγχωρησόν µοι
δια Χριστόν, τέκνον, ότι ποίος είµαι εγω΄, να ακούσω,
να διακρίνω αυτά; Άµποτες να εδυνόµην να έκλαια τα
ιδικά µου. Ο δε ταύτα ακούσας, έβαλε µετάνοια και
ανεχώρησε πικραµένος. Και ως κατέβαινεν, υπήντησε
τον αββά Πέτρον, ο οποίος ιδών αυτόν πικραµένον,
του είπε, τι έχεις τέκνον; Ο δε λέγει, εις τον δείνα γέροντα υπήγα, σεβάσµιε πάτερ, και είπα τους λογισµούς
µου, και µε έφερε εις απόγνωσιν. Λέγει αυτώ ο θαυµαστός Πέτρος, νοµίζω τέκνον, ότι δεν είναι αµαρτία,
όπου να νικήσει την φιλανθρωπία του Θεού, έλθε ουν
µετ’ εµού εις το κελίον µου, και είπε µοι τα σα, και ως
ορίσει ο Θεός, θέλεις οικονοµηθεί. Ήλθε λοιπόν µε
αυτόν εις το κελίον του, και ευθύς το αµάρτηµα της
πορνείας εξοµολογήθει. Ο δε γέρων είπεν, ότι αλήθειαν είπε σοι ο πνευµατικός, ότι εις τον ιερέα τούτο το
αµάρτηµα βαρύ είναι και ασυγχώρητον αλήθώς. Αλλά
επειδή έγινε, τι ποιήσωµεν; Συ από τώρα µη ιερουργήσεις και γίνου µοναχός και µετανόησον εξ όλης ψυχής
και ελπίζοµεν εις την αγαθότητα του Κυρίου ηµών Ιησού Χριστού, ότι θέλει κάµει έλεος να σου συγχωρήσει, όπως και ολονών όπου εµετανόησαν. Ταύτα ακούσας ο πρεσβύτερος, έπεσεν εις τους πόδας αυτού λέγων: επειδή ο Θεός µε έστειλεν εις τας αγίας σου χείρας, να µη αποχωρήσω από εσένα. Ιδών ουν ο γέρων
αυτού τα δάκρυα και το συντριµµένον φρόνηµα, είπεν
αυτώ, εάν σου αρέσει τέκνον µου, να είσαι µετ’ εµού,
δεν σε διώχνω. ∆ιότι είπεν ο Κύριος ως το ηξεύρεις.
«Τον ερχόµενον προς µε, ου µη εκβάλω έξω» και µετά
ολίγας ηµέρας τον εδιέταξε και τον εκούρευσε µοναχόν και ήτον µετ’ αυτού εν µετανοία και νηστεία και
δάκρυσι, παρακαλών τον Θεόν. Είχε δε κατώγαιον ο
γέρων, και αφού επέρασε καιρός παρεκάλεσε τον γέροντα, να τον αφήσει να κατοικεί εις αυτό και του το
έδωκεν. Ο δε πρεσβύτερος επήγε και έκαµε άλυσσον
και την έβαλεν εις τον λαιµόν του και την άκραν της
αλύσσεως εκάρφωσεν εις το άκρον του τοίχου. Και
ωσάν απέρασαν τρείς ηµέρες και δεν ανέβη εις τον
γέροντα, τότε κατέβη αυτός προς αυτόν και ως τον είδεν µε την άλυσσον είπε, τι είναι τούτο όπου έκαµες,
τέκνον, όπου είσαι δεµένος; Πώς να εύγεις να κάµεις
την χρείαν του σώµατος; Ο δε αποκριθείς είπεν, εγώ
πάτερ άγιε, πολλά µυριστικά εµυρίσθυκα, και µου πρέπει, ως καθώς εχόρτασα εκείνα τα µυριστικά, να χορτάσω και την βρώµαν όπου ευγένει από εµένα, και αν
οδηγήσει ο Θεός την αγιοσύνη σου, δίδε µου κάθε δύο
ή τρείς ηµέρας από ένα κοµµάτι ψωµί δια τη ανάγκην
της φύσεως.
(Συνέχεια στην σελίδα 08)

Σελίδα 06

Τοῦ Ἁγίου Βασιλείου τοῦ Μεγάλου Ἐπιστολή 6η
ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΣΥΖΥΓΟΝ ΤΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ
για νά τήν παρηγορήσει γιά τό θάνατο τοῦ
παιδιοῦ της.
Ἐσκόπευα νά σιωπήσω ἀπέναντι τῆς κοσμιότητός
σου μέ τήν σκέψη ὅτι, μέ τήν ψυχή συμβαίνει ὅτι
καί μέ ἕνα μάτι πού πάσχει ἀπό φλεγμονή. Αὐτό,
δηλαδή τό μάτι καί τό πιό ἁπαλό πράγμα νά τό
ἐγγίσει ἐρεθίζεται. Ἔτσι αἰσθάνεται καί ἡ ψυχή πού
ἔχει τραυματιστεῖ ἀπό βαριά θλίψη, ὅταν πάει
κανείς νά τῆς μιλήσει. Γιατί τά λόγια ὅσο καί ἄν
εἶναι παρηγορητικά ὅταν λέγονται τήν ὥρα πού ἡ
ψυχή πάσχει καί ἀγωνιᾶ, τίς φαίνονται πολύ
ἐνοχλητικά. Ἐπειδή ὅμως σκέφθηκα ὅτι τώρα ἔχω
νά κάνω μέ Χριστιανή ἐκπαιδευμένη στά θεῖα ἀπό
πολύ καιρό καί πεπειραμένη στά ἀνθρώπινα,
ἐνόμισα ὅτι δέν θά ἦταν σωστό νά παραλείψω τό
καθῆκον μου. Γνωρίζω ποιά εἶναι τά σπλάγχνα τῶν
μητέρων καί ἰδιαίτερα ὅταν θυμηθῶ τούς δικούς
σου καλούς καί ἥμερους τρόπους πρός ὅλους,
λογαριάζω πόσο μεγάλος πρέπει νά εἶναι ὁ πόνος
γιά τή συμφορά πού σ᾽ ἔχει βρεῖ τώρα.
Ἔχασες γιό, τόν ὁποῖο, ὅσον ζοῦσε, μακάριζαν ὅλες
οἱ μητέρες καί εὔχονταν τέτοιοι νά εἶναι καί οἱ δικοί
τους γιοί. Καί ὅταν πέθανε, ἔκλαψαν σάν νά εἶχε
θάψει κάθε μία τόν δικό της. Ὁ θάνατος ἐκείνου
ὑπῆρξε πλῆγμα στίς δύο πατρίδες (ἐννοεῖ καί τοῦ
πατέρα καί τῆς μητέρας του), τήν δική μας καί τήν
χώρα τῶν Κιλίκων. Μ᾽ ἐκεῖνον μαζί ἔπεσε καί τό
μέγα καί ἔνδοξον γένος (σημ: Ἴσως τό πεθαμένο
παιδί νά ἦταν μονάκριβο. Ἔτσι μέ τό θάνατό του
ξεκληριζόταν ἡ γενιά τους), κατέρρευσε σάν νά
μετακινήθηκε ἡ βάση του. Ὤ συναπάντημα πονηροῦ
δαίμονος! Πόσο τρομερό κακό κατώρθωσες νά
προκαλέσεις! Ὤ γῆ, πού ἀναγκάστηκες νά
ὑποφέρεις ἕνα τέτοιο πάθος! Καί ὁ ἥλιος ἀσφαλῶς
θά ἔφριττε, ἄν εἶχε αἴσθηση μπροστά σ᾽ ἐκεῖνο τό
σκυθρωπό θέαμα. Καί τί μπορεῖ νά πεῖ κανείς ἄξιο
νά ἐκφράζει ὅσα τοῦ ὑπαγορεύει ἡ ἀπελπισία τῆς
ψυχῆς.
Ἀλλά, ὅπως διδαχθήκαμε ἀπό τό Εὐαγγέλιο, τά ὅσα
μᾶς συμβαίνουν δέν εἶναι ἔξω ἀπό τή θεία Πρόνοια,
γιατί οὔτε σπουργίτης δέν πέφτει χωρίς τό θέλημα
τοῦ Πατέρα μας. Ὥστε ὅ,τι ἔχει συμβεῖ ἔγινε μέ τό
θέλημα τοῦ ∆ημιουργοῦ μας. Καί ποιός μπορεῖ νά
ἀντισταθεῖ στό θέλημα τοῦ Θεοῦ; Ἄς δεχτοῦμε
λοιπόν τό συμβάν. ∆ιότι μέ τήν δυσανασχέτηση
οὔτε αὐτό πού ἔχει γίνει διορθώνουμε καί ἐπί πλέον
καταστρέφουμε τούς ἑαυτούς μας.
Ἄς μή κατηγορήσουμε τήν δίκαιη κρίση τοῦ Θεοῦ,
διότι εἴμαστε πολύ ἀμαθεῖς, γιά νά ἐλέγχουμε τίς

Ε Ν ∆ Ο Ν

ἀνέκφραστες κρίσεις Του. Τώρα ὁ Κύριος
δοκιμάζει τήν ἀγάπη σου σ᾽ Ἐκεῖνον. Τώρα ἔχεις
τήν εὐκαιρία νά κερδίσεις μέ τήν ὑπομονή σου τήν
μερίδα τῶν Μαρτύρων. Ἡ μητέρα τῶν
Μακκαβαίων εἶδε τό θάνατο ἑπτά παιδιῶν της καί
δέν ἐστέναξε, οὔτε ἔχυσε ἄσκοπα δάκρυα, ἀλλά
ἐνῶ ἔβλεπε τά παιδιά της νά φεύγουν ἀπό αὐτή τή
ζωή μέ σκληρά βασανιστήρια, εἶχε εὐχαριστιακά
βιώματα πρός τό Θεό. Γι᾽ αὐτό καί κρίθηκε καί ἀπό
τό Θεό καί ἀπό τούς ἀνθρώπους τέλεια καί
καταξιωμένη Χριστιανή. Μεγάλη ἡ συμφορά, τό
ὁμολογῶ καί ἐγώ. Μεγάλοι ὅμως καί οἱ μισθοί πού
ὁ Κύριος ἔχει ἑτοιμάσει γιά ὅσους κάνουν
ὑπομονή. Ὅταν ἔγινες μητέρα καί εἶδες τό παιδί
σου καί εὐχαριστοῦσες τό Θεό, γνώριζες
ὁπωσδήποτε ὅτι εἶσαι θνητή καί ὅτι θά γέννησες
θνητό. Τί τό παράδοξον λοιπόν, πού ὁ θνητός
πέθανε; Μήπως σέ στενοχωρεῖ πού πέθανε
πρόωρα; ∆έν μποροῦμε νά ξέρουμε ἐάν δέν ἦταν
τώρα ὁ κατάλληλος καιρός νά φύγει.
Γιατί ἐμεῖς δέν ξέρουμε τί συμφέρει τήν ψυχή μας
οὔτε ὁρίζουμε προθεσμίες στήν ἀνθρωπίνη ζωή.
Στρέψε τά μάτια σου γύρω σ᾽ ὅλο τόν κόσμο ὅπου
κατοικεῖς καί θά κατανοήσεις ὅτι ὅλα ὅσα
βλέπουμε εἶναι θνητά καί ὅτι ὑπόκεινται ὅλα στή
φθορά. Κύτταξε ἐπάνω στόν οὐρανό. Κάποτε καί
αὐτός θά διαλυθεῖ. Κύτταξε τόν ἥλιο. Oὔτε καί
αὐτός θά παραμείνει. Τά ἀστέρια ὅλα, τά ζῶα τῆς
ξηρᾶς καί τῶν ὑδάτων, αἱ ὡραιότητες τῆς γῆς, ἡ
ἴδια ἡ γῆ, ὅλα εἶναι φθαρτά, ὅλα μετά ἀπό λίγο
δέν θά ὑπάρχουν.
Ἄς εἶναι λοιπόν ἡ σκέψις ὅλων αὐτῶν παρηγοριά
γιά ὅτι σοῦ ἔχει τώρα συμβεῖ. Μή μετρᾶς τή
συμφορά στό βάθος της, γιατί τότε θά σοῦ φανεῖ
ἀφόρητη. Ἄν ὅμως τό συγκρίνεις μέ ὅλα τά
ἀνθρώπινα, τότε θά βρεῖς παρηγοριά.
Ἐπάνω δέ ἀπό ὅλα ἔχω νά σοῦ πῶ ἐκεῖνο τό
σπουδαῖο: Λυπήσου τόν σύζυγόν σου. Νά
παρηγορεῖ ὁ ἕνας τόν ἄλλο. Μή κάμεις
σκληρότερη τή συμφορά μέ τό νά σέ βλέπει νά
καταστρέφεις ἀπό τή στενοχώρια τόν ἑαυτό σου.
Καί μέ λίγα λόγια ἔχω τή γνώμη ὅτι δέν ὑπάρχουν
λόγια τέτοια πού νά μποροῦν νά χαρίσουν σ᾽ αὐτό
τόν πόνο σας παρηγοριά. Πιστεύω ὅτι αὐτή τή
δοκιμασία θά τήν ξεπεράσετε μονάχα μέ τήν
προσευχή.
Εὔχομαι λοιπόν ὁ Ἴδιος ὁ Κύριος νά ἀγγίξει τήν
καρδιά σου μέ τήν ἀνέκφραστη δύναμή Του καί νά
ἀνάψει μέ ἀγαθούς λογισμούς τό φῶς στή ψυχή
σου, ὥστε νά βρεῖς μέσα σου τήν παρηγοριά.

Σελίδα 07

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ
Κάθε Τρίτη και ώρα 17:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου
Παντελεήµονος . Μετά το πέρας της
Παρακλήσεως διενεργείται ο κύκλος
µελέτης της Αγίας Γραφής , όπου και
ερµηνεύεται η Ευαγγελική περικοπή
της προηγούµενης Κυριακής µετά
διαλόγου .

Περιτοµή του Ιησού Χριστού, Βασιλείου του Μεγάλου Καισαρείας
Καππαδοκίας, Αγίου Γρηγορίου Ναζιανζού, Οσίου Θεοδώρου,
Πέτρου νεοµάρτυρος εκ Τριπόλεως.

Το µυστήριο της Ιεράς
Εξοµολογήσεως τελεί ο π. Νίκανδρος
Καρακωστόπουλος όλες τις ηµέρες
και ώρες λειτουργίας του Ιερού Ναού
κατόπιν συνεννοήσεως
( τηλ. 2104615704 )

Παραµονή της εορτής του Μεγάλου Αντωνίου, του καθηγητού
της ερήµου, θα τελεστεί Ιερά Αγρυπνία
(Εσπερινός, Παράκληση, Όρθρος και Θεία Λειτουργία )
Έναρξη Αγρυπνίας 21 : 00 και λήξη 12 : 30

Κάθε Σάββατο τελείται
Θεία Λειτουργία
Κάθε Πέµπτη και ώρα 18: 30 στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας
η εκποµπή «Φωτός Θέµατα»
µε τον Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα µε σύγχρονη προοπτική και τρόπο
κατανοητό.

Πρόγραµµα Θείων Λειτουργιών Ιανουαρίου 2008
01/01/2008

07/01/2008
Σύναξις Τιµίου ενδόξου Προφήτου και Βαπτιστού Ιωάννου, Αθανασίου νεοµάρτυρος εξ Ατταλείας, Ιουλιανού του εξ Αιγίνης, Ρωµανού του νέου ιεροµάρτυρος του Λακεδαίµονος.

16/01/2008

18/01/2008
Αθανασίου & Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Θεοδούλης µάρτυρος & τω
συν αυτή Ευαγρίου, Μακαρίου, Βοηθού, Ελλαδίου µάρτυρος,
Μαρκιανού Οσίου εν Κύρω, Ξένης µάρτυρος.

25/01/2008
Γρηγορίου του Θεολόγου Κωνσταντινουπόλεως, Πουπλίου, Μάρη,
Απολλώ Οσίων, Μεδούλης µάρτυρος, ∆ηµητρίου Οσίου σκευοφύλακος, Καστίνου Βυζαντίου, Αυξεντίου νεοµάρτυρος (Βελλά)

30/01/2008
Των τριών Ιεραρχών (Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου, Ιωάννου του Χρυσοστόµου), Ιππολύτου πάπα Ρώµης και
Χρυσής µάρτυρος, Εύρεσις εν Τήνω εικόνος Ευαγγελιστρίας, Θεοδώρου εκ Μυτιλήνης νεοµάρτυρος, Θεοφίλου µάρτυρος του νέου.

Ο βίος του Μεγάλου Βασιλείου.
Γεννήθηκε πιθανότατα στη Νεοκαισάρεια του Πόντου
γύρω στα 330. Άνηκε σε γένος ξακουστό για τη µόρφωση και την αγιότητά του. Από µικρός ήταν λεπτοκαµωµένος και ασθενικός και έτσι έµεινε ως το τέλος της
ζωής του. Το 345 αναχώρησε για σπουδές, πρώτα στην
Καισάρεια, όπου γνωρίστηκε µε τον Άγιο Γρηγόριο το
Θεολόγο και τον κατοπινό αυτοκράτορα Ιουλιανό τον
παραβάτη, και µετά στην Κωνσταντινούπολη και στην
Αθήνα, όπου σπούδασε ρητορική, φιλοσοφία και ιατρική κοντά σε διάσηµους καθηγητές της εποχής. Στην
Αθήνα ο σύνδεσµος του µε τον Άγιο Γρηγόριο, που
σπούδαζε και αυτός εκεί έγινε πολύ στενός. Μετά το
τέλος των σπουδών του, το 356, γύρισε στην Καισάρεια
και άσκησε µε εξαιρετική επιτυχία το επάγγελµα του
δασκάλου της ρητορικής. Λίγο αργότερα βαπτίστηκε
και περιόδευσε στη Συρία, τη Μεσοποταµία, την Παλαιστίνη και την Αίγυπτο για να µελετήσει σε βάθος το
χριστιανισµό και ιδιαίτερα τον µοναχικό βίο. Μετά την
επιστροφή του στην Καισάρεια, χειροτονήθηκε διάκονος και αποσύρθηκε στην έρηµο, αφού πρώτα µοίρασε
στους φτωχούς σχεδόν όλη την πατρική του κληρονοµιά. Αρχικά ασκήτεψε για λίγο στη κτήµα του φίλου
του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, στην Τιβερίνη,

και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στον Πόντο. Εκεί τον
επισκέφθηκε ο Άγιος Γρηγόριος και έµεινε µαζί του ενάµιση χρόνο περίπου. Μελέτησαν µαζί την θεολογία και
κυρίως τα συγγράµµατα του Ωριγένη, από τα οποία συνέταξαν µίαν ανθολογία, τη Φιλοκαλία. Εκεί επίσης επεξεργάστηκαν τις αρχές του µοναχικού βίου. Το 370 ο
Άγιος Βασίλειος χειροτονήθηκε επίσκοπος Καισαρείας.
Εργάστηκε σκληρά για την επικράτηση της Ορθοδοξίας
όχι µόνο µε την προσωπική αντίσταση, αλλά και µε τη
συγγραφή και µε εντατικούς αγώνες για την ενότητα της
Εκκλησίας. Η δραστηριότητα του επεκτάθηκε επίσης
στη διαρρύθµιση της λατρείας, στην οργάνωση του µοναχικού βίου και στη συστηµατοποίηση του κοινωνικού
έργου. Οι βαριές όµως κοινωνικές και εκκλησιαστικές
φροντίδες έκαµψαν νωρίς τον ασθενικό και ασκητικό
ιεράρχη. Έτσι, στα τέλη ∆εκεµβρίου του 378, σε ηλικία
µόλις 48 ετών, πέθανε από οξεία νεφροπάθεια. Η ταφή
του έγινε την 1η Ιανουαρίου του 379. Τόσο τον τιµούσαν
και σέβονταν οι σύγχρονοι του τον Άγιο Βασίλειο, ώστε
τον ονόµασαν «µέγαν» όσο ήταν ακόµη στη ζωή. Η συγγραφική του παραγωγή υπήρξε πλουσιότατη. Μας άφησε
έργα απολογητικά, ερµηνευτικά, δογµατικά, λειτουργικά, ασκητικά, οµιλίες και πολυάριθµες επιστολές.

ENDON
Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας
∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο: 210-4615704
Τηλεοµοιότυπο: 210-4615759
Ηλ. διεύθυνση: periodikoendon@yahoo.gr
∆ιαδικτυακό ιστολόγιο :
http://www.periodikoendon.blogspot.com

∆ιανέµεται δωρεάν από τον
Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας την τελευταία
Κυριακή του κάθε µήνα
Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

Λόγος του Μεγάλου
Βασιλείου περί φθόνου

Σελίδα 08

λιοντάρια γίνονται ήµερα µε την περιποίηση, οι δε φθονεροί εξαγριώνονται ακόµη περισσότερο µε τις περιΌπως ακριβώς η σκουριά φθείρει
τον σίδηρο, έτσι και ο φθόνος κα- ποιήσεις.
ταστρέφει την ψυχή που τον έχει. Ας αποφύγουµε το αφόρητο κακό.
Και το σκληρό της ασθενείας είναι Είναι εφεύρεση δαιµόνων, πρόσθετη σπορά εχθρού, εµπόδιο στην
ότι δε µπορεί να την οµολογήσει,
ευσέβεια, στέρηση της Βασιλείας.
αλλά όµως σκύβει και είναι κατηφής και τα έχει χαµένα. Ντρέπεται Πώς θα µπορούσαµε να απαλλαγούµε; Εάν θεωρήσουµε ότι τίποτε από
να οµολογήσει τη συµφορά... ότι
τα ανθρώπινα πράγµατα δεν είναι
είµαι φθονερός και πικρός και µε
µέγα ούτε θαυµαστό, αλλά έχουµε
συντρίβουν τα καλά του φίλου,
κλαίω για τη χαρά του αδελφού και κληθεί να γίνουµε µέτοχοι των αιωνίων αγαθών.
δεν υποφέρω να βλέπω τα ξένα
Εάν, λοιπόν και ο θάνατος για µας
καλά, αλλά κάνω συµφορά την
από το φθόνο, σαν από πηγή, απέρευτυχία των πλησίον µου.
ρευσε, η έκπτωση από τα αγαθά, η
Όπως ακριβώς η καπνιά είναι χααποξένωση από το Θεό, η σύγχυση
ρακτηριστική ασθένεια του σιτατων
θεσµών και η ανατροπή όλων
ριού, έτσι ο φθόνος είναι αρρώτων
καλών της ζωής, ας εµπιστευστια της φιλίας. Εκείνο, βέβαια,
τούµε
τον Απόστολο και «µη γενώπου θα µπορούσε κανείς να επαινέµεθα
κενόδοξοι
αλλήλους προκασει από το φθόνο είναι ότι όσο µελούµενοι αλλήλους φθονούντες».
γαλύτερος τόσο ενοχλητικότερος
γίνεται στον κάτοχό του. ∆ιότι
Ο Μέγας Βασίλειος εκτός των
ποιός απ' αυτούς που λυπάται ζηµίάλλων του έργων, έγραψε και
ωσε ποτέ τα αγαθά του πλησίον;
Κατέστρεψε όµως τον εαυτό του µε
Θεία Λειτουργία, όπου µετά
το να λιώνει από τις λύπες.
την επικράτηση της συντοµόΟ φθόνος είναι ένα δυσκολοµετατερης του Αγίου Ιωάννου του
χείριστο είδος έχθρας. ∆ιότι οι
Χρυσοστόµου, τελείται δέκα
ευεργεσίες τους µεν εµπαθείς τους
φορές τον χρόνο.
κάνουν πιο ήρεµους, τον φθονερό
Την 1η Ιανουαρίου (όπου εορδε και τον κακοήθη ή τον εξερεθίζει η καλή ευεργεσία και όσο πετάζεται και η µνήµη του), τις
ρισσότερο επιτυγχάνει, τόσο περισπρώτες πέντε Κυριακές της
σότερο αγανακτεί και στεναχωρείΜεγάλης Τεσσαρακοστής,
ται και δυσανασχετεί. Περισσότερο
την παραµονή των Χριστουδηλαδή λυπάται για τη δύναµη του
γέννων και των Θεοφανίων,
ευεργέτη, παρά ευγνωµονεί γι αυτά
την Μεγάλη Πέµπτη και το
που γίνονται σ' αυτόν. Οι σκύλοι
Μεγάλο Σάββατο.
εξηµερώνονται µε την τροφή και τα

(Συνέχεια από την σελίδα 04)
Έστερξε λοιπόν ο γέρων εις την παρακάλεσίν του, και
κάθε δύο ή τρείς ηµέρες του έδιδε κοµµάτι ψωµί και
νερόν, και το έβρεχε µε δάκρυα, και τότε έτρωγε. Εκαρτέρησε δε τρείς χρόνους εις αυτήν την µετάνοιαν. Και
πληροφορηθείς ο γέρον υπό Θεού, δι’ οπτασίας, ότι
προσεδέξατο ο Θεός την µετανοίαν αυτού, και µέλλει
να υπάγει εις τον άνω κόσµον, κατέβη ο γέρων να τον
λύσει από την άλυσσον, λέγοντάς του ότι µέλλει να τελευτήσει. Ο δε παρακαλών, να µη τον λύσει, αλλά δεµένον να τον αφήσει να τελειώσει, ο γέρων είπε: Όχι, τέκνον, δεν είναι τούτο πρέπον να γένει. Και ως καθώς
τον έλυσεν, του είπε να σταθεί εις προσευχήν και ακόµη
λέγων την ευχήν, παρέδωκε τω Θεώ το πνεύµα.

Απόσπασµα από επιστολή του Μεγάλου Βασιλείου
προς Καισαρίαν πατρικίαν περί κοινωνίας.
Το να κοινωνεί κανείς κάθε µέρα και να µεταλαµβάνει το άγιο Σώµα και Αίµα του Χριστού, είναι
καλό και ωφέλιµο, αφού ο Ίδιος λέει καθαρά «Ο
τρώγων µου την σάρκα και πίνων µου το αίµα έχει
ζωήν αιώνιον» (Ιω. 6:54). Γιατί ποιος αµφιβάλλει
πως το να µετέχει κανείς αδιάκοπα στη ζωή, δεν
είναι τίποτε άλλο παρά το να ζει πολύτροπα και
πλούσια; Εµείς βέβαια κοινωνούµε τέσσερις φορές
την εβδοµάδα (την Κυριακή, την Τετάρτη, την Παρασκευή και το Σάββατο), αλλά και τις άλλες ηµέρες, αν είναι η µνήµη κάποιου αγίου.

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 2ο

Τεύχος 12ο Φεβρουάριος 2008

Η νοερά προσευχή.

∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ ΤΟ
ΤΕΥΧΟΣ

Του Αρχιµανδρ. ∆αµιανού Ζαφείρη
Όλοι οι άγιοι Πατέρες τονίζουν να ασκούµεθα στη νοερά προσευχή µε ζήλο
και µε αγάπη γιατί φέρει πολλή βοήθεια
σωµατική και πνευµατική και το έργο
της σωτηρίας µας γίνεται ευκολότερο. Η
προθυµία της ψυχής µας να γνωρίσει
τον ζωοδότη Θεό µε τις άκτιστες ενέργειες Του, µας αξιώνει να τον δούµε από
τώρα µε την φθαρτή σάρκα µας. Ας λέγουµε αδιάκοπα την ευχή «Κύριε Ιησού
Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησον µε τον
αµαρτωλόν» και ας διδάσκουµε τους
άλλους ανθρώπους την αξία και την ωφέλεια της προσευχής αυτής, που την
δύναµη της την γνωρίζουν πολύ καλά οι
δαίµονες και τρέµουν στην εµφάνιση
της και προσπαθούν µε κάθε τρόπο να
την διακόπτουν στους αθλητές της νοεράς ευχής να τη λέγουν είτε µε τα χείλη
είτε µε τον νου. Το όνοµα του Ιησού
είναι «δόξα των µοναζόντων, εντρύφηµα και καλλώπισµα των ασκητών», το
φως του κόσµου, η σωτηρία των ανθρώπων, ο ποιµήν ο καλός, ο άρτος της
ζωής, τα πάντα εν πάσι και «ουδέν γαρ
εστίν όνοµα έτερον υπό τον ουρανόν
εν ω δει σωθήναι ηµάς» (Πραξ.δ’12).
Ο Άγιος Ησύχιος ο Πρεσβύτερος γράφει: «Όντος ειρήνη εστί της ψυχής το
γλυκύ πράγµα και το όνοµα του Ιησού,
και κένωσις νοηµάτων εµπαθών». Ας
κάνουµε σκοπό της ζωής µας να λέγουµε την ευχή του Ιησού και να τηρούµε
το άγιον θεληµά Του. Ας προσπαθήσουµε µε όλο το είναι µας να τηρούµε τις
εντολές του Θεού. «Εάν τας εντολάς
µου τηρήσητε, µένειτε εν τη αγάπη
µου», για να είµαστε ενωµένοι µαζί του
«εν πνεύµατι Αγίω». Αυτό θα το επιτύχουµε, εάν τον ενθυµούµαστε συνέχεια
και από τα βάθη της καρδιάς µας ζητούµε το έλεος Του. Ας προσπαθήσουµε να
είµαστε ευάρεστοι στον Κύριο µας Ιη-

Πνευµατικές νουθεσίες περί
νοεράς προσευχής.
Του Γέροντος Εφραίµ
Κατουνακιώτη
Η ευχή απαραίτητη για τους
κληρικούς και τους λαϊκούς
που ζουν στον κόσµο.
Του Α.Ι.Β.
Η άσκησις της προσευχής
του Ιησού.
Του Γέροντος Σωφρονίου
(Σαχάρωφ)
Θεοσεβές πνεύµα.
Του γέροντος Αγαπίου του
τυφλού

Τεύχος αφιερωµένο στη νοερά
προσευχή, στην ευχή.
Την τέχνη των τεχνών και την
επιστήµη των επιστηµών.

ΚΥριε ΙησοΥ ΧριστΕ,
ΥιΕ του ΘεοΥ,
ελΕησΟν µε τον
αµαρτωλΟν
σού Χριστό µε έργα πίστης και αγάπης,
ώστε ο νους και η καρδιά µας να µελετά
το Όνοµα Του µέχρι να γίνει ακρογωνιαίος λίθος µέσα στην ψυχή µας, που να µας
στηρίζει στους κινδύνους της ζωής µας
από τις αλλεπάλληλες επιθέσεις του πονηρού και του κόσµου. Ας γυµνάζουµε τον
εαυτό µας συνέχεια στην άσκηση της νοεράς αυτής εργασίας µε πίστη και µε µεγάλη υποµονή για να νοιώσουµε την αιωνιότητα µέσα µας , προς δόξα του Πατρός,
του Υιού και του Αγίου Πνεύµατος. Αµήν.

Ερµηνεία πάνω στο λόγο του
αββά Ησαΐα περί αδιάλειπτου προσευχής.
Του γέροντος Αιµιλιανού Σιµωνοπετρίτου
Λόγος για την προσευχή.
Του Αγίου Σιλουανού του
Αθωνίτου
Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Πνευµατικές νουθεσίες
περί νοεράς προσευχής.

10

Η ευχή απαραίτητη για
τους κληρικούς και τους
λαϊκούς που ζουν στον
κόσµο.

11

Η άσκησις της προσευχής
του Ιησού.

12

Θεοσεβές πνεύµα.

14

Ιερές ακολουθίες και εκδηλώσεις του ναού.

15

Περί αδιαλείπτου προσευχής.

15

Λόγος για την προσευχή.

16

Σελίδα 10

Γέροντος Εφραίµ Κατουνακιώτη
Πνευµατικές νουθεσίες περί νοεράς προσευχής.
Νὰ λέγῃς παιδί µου τὴν εὐχή, «Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ
ἐλέησόν µε», ἡµέρα καὶ νύχτα συνέχεια. Ἡ εὐχὴ θὰ τὰ
φέρῃ ὅλα. Ἡ εὐχὴ περιέχει τὰ πάντα, περικλείει τὰ
πάντα, αἴτησι, παράκλησι, πίστι, ὁµολογία, θεολογία
κλπ. Ἡ εὐχὴ νὰ λέγεται χωρὶς διακοπή. Ἡ εὐχὴ θὰ
φέρῃ ὀλίγον κατ᾿ ὀλίγον εἰρήνη, γλυκύτητα, χαρά, δάκρυα. Ἡ εἰρήνη καὶ ἡ γλυκύτης θὰ φέρουν περισσότερον εὐχή, καὶ ἡ εὐχὴ κατόπιν, περισοτέραν εἰρήνη καὶ
γλυκύτητα κλπ. Θὰ ἔρθη στιγµή, ποὺ ἂν θὰ σταµατᾷς
τὴν εὐχή, θὰ αἰσθάνεσαι ἄσχηµα. Ὅταν ὁ µοναχός,
βρῇ αὐτὴ τὴν χαρὰ καὶ τὴν εἰρήνη ἀπὸ τὴν εὐχή, τότε
θεωρεῖ σκύβαλα ὅλα τὰ τοῦ κόσµου. Τότε δοξάζει τὸν
Θεόν, ποὺ τὸν ἅρπαξε ἀπὸ τὴν µαταιότητα τοῦ κόσµου. Τότε, σκέπτεται, τί θὰ εἶναι ἄραγε ἐκεῖ εἰς τὸν
Παράδεισον, ἂν τὸν ἀξιώσῃ ὁ Κύριος, ἐφόσον ἐδῶ
χορταίνει ἀπὸ χάρι, ἐφόσον ἐδῶ νοιώθει τέτοια µακαριότητα. Σκέπτεται τί θὰ εἶναι ἄραγε ἐκεῖνα τὰ
ἀνέκφραστα ἀγαθά! Ἡ εὐχὴ λοιπὸν θὰ φέρῃ τὴν
εἰρήνη καὶ τὴν γλυκύτητα, καὶ κατόπιν θὰ φέρῃ τὰ δάκρυα. Μόνα τους θὰ ἔρχονται τὰ δάκρυα. Εἶναι ἕνα
ἄλλο σκαλοπάτι τὰ δάκρυα. Πρῶτα θὰ εὕρης µὲ τὴν
εὐχὴν µία χαρά, µία εἰρήνη καὶ γλυκύτητα. Πρῶτα θὰ
νοιώσῃς αὐτά, καὶ κατόπιν ἐφόσον θελήσῃ ὁ Θεός,
µπορεῖ νὰ γευθῇς κι ἄλλες καταστάσεις. Π.χ. µία
ἁρπαγὴ τοῦ νοός, κλπ. Ἐσὺ παιδί µου λέγε τὴν εὐχή.
Πίεζε τὸν ἐαυτόν σου νὰ λέγῃς τὴν εὐχή. Οἱανδήποτε
ἐργασία κι ἂν κάνῃς, λέγε τὴν εὐχή. Ἐνίοτε δυσκολεύεσαι νὰ λέγῃς τὴν εὐχὴ ταυτοχρόνως εἰς τὴν ἐργασία
σου. Θὰ ἔρθη ὅµως καιρός, ὅπου ἐνῷ θὰ κάνῃς
οἱανδήποτε ἐργασία, ἐνῷ θὰ ἔχῃς οἱανδήποτε
ἀπασχόλησι, θὰ λέγῃς ταυτοχρόνως καὶ τὴν εὐχή. Θὰ
λέγεται µόνη της ἡ εὐχή. Τρόπον τινά, σὰν νὰ ἔχῃς δυὸ
ἐγκεφάλους. Ὁ ἕνας θὰ λέγῃ τὴν εὐχήν, καὶ ὁ ἄλλος
θὰ ἐκτελῇ οἱανδήποτε ἐργασία, οἱανδήποτε ἀπασχόλησι. Ἡ ἁρπαγὴ τοῦ νοὸς εἶναι προχωρηµένη κατάστασις. Γίνεται ἀπὸ τὸν Θεόν, ἀπὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦµα.
Ἁρπάζεται καὶ ἀνέρχεται ὁ νοῦς εἰς ὕψη δυσθεώρητα.
Τότε αἰσθάνεσαι, ὅτι ἔφυγε ὁ νοῦς σου. Τότε ὁ νοῦς
ὁδηγεῖται ἀπὸ τὴν δύναµιν τοῦ Θεοῦ. Τὸν ὁδηγεῖ ὅπου
θέλει ὁ Θεός. Τότε εἴτε δοξολογεῖ τὸν ἄπειρον Θεόν,
δηλαδὴ ὁδηγεῖται εἰς δοξολογίαν, εἴτε βλέπει µυστήρια
Θεοῦ. Ἡ εὐχὴ ποὺ λέγοµεν, µᾶς καθαρίζει ὀλίγον κατ᾿
ὀλίγον ἀπὸ τὰ πάθη. Πολὺ φοβᾶται ὁ διάβολος τὴν
εὐχή. Φοβᾶται τὴν εὐχή, ποὺ σὰν πύρινος κύκλος, περικλείει τὸν εὐχόµενον. Ὅπως ἀνέφερα ὅταν ὁµίλησα
περὶ ὑπακοῆς, ὁ δαιµονισµένος ἐκεῖνος, ποὺ ἦτο εἰς
πλησίον ἐδῶ κελλί, ὅταν ἔγινε καλὰ λόγω τῆς ὑπακοῆς

Ε Ν ∆ Ο Ν
του, µοῦ ἔλεγε: Λέγοντας τὴν εὐχή, ἔβλεπα τὸν δαίµονα
ἀπέναντί µου νὰ ταράσσεται. Στὴν δεύτερη εὐχὴ
ἐταράσσετο περισσότερον. Στὴν τρίτη ἐγένετο ἄφαντος.
Ἐγὼ κάποτε ὅταν ἤµουν ἀρχάριος, πολεµήθηκα ἀπὸ τὸν
διάβολο. Εἶχα σαρκικὸ πόλεµο. Ξάπλωσα νὰ κοιµηθῶ,
ἀλλὰ ὁ πόλεµος τῆς σαρκὸς δυνατός. Ἤρχισα µὲ ζέσι
νὰ λέγω τὴν εὐχή. Τότε µεταξὺ ὕπνου καὶ ξύπνου βλέπω
ἕνα ὄνειρο, ἕνα ὅραµα: Ἀπέναντι εἰς τὴν ἐξώπορτα,
ἤτανε ἕνας δαίµονας, ὅπως τὸν περιγράφουν πατέρες, µὲ
κέρατα, µὲ µαῦρα φτερά, κ.λ.π., καὶ κάγχαζε. ∆ὲν
ἠδύνατο ὅµως νὰ πλησιάσῃ εἰς τὸ κελλί µου! Συνῆλθα.
Πῆγα καὶ τὸ διηγήθηκα κατόπιν εἰς τὸν Γέροντα Ἰωσήφ.
Μοῦ λέγει: Βλέπεις παιδί µου, ὅτι µὲ τὴν εὐχή, τὸν
κρατᾷς εἰς τὴν ἐξώπορτα, καὶ δὲν µπορεῖ νὰ σὲ πλησιάση! Εἰς ἕνα µοναχό, εἰσήρχοντο λογισµοὶ βλασφηµίας.
Τοῦ λέγαµε νὰ λέγῃ τὴν εὐχὴ συνέχεια, χωρὶς διακοπή.
Αὐτὸς τὸ δικό του. ∆ὲν ἤκουε. Ἔκανε κι ἄλλες παρακοές. ∆ιὰ τὸν µοναχὸν αὐτόν, προσηύχετο καὶ ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ κι ἐγὼ πάρα πολύ. Μία φορά, µετὰ ἀπὸ
πολὺ προσευχὴ ποὺ ἔκανα δι᾿ αὐτόν, σὰν νὰ µὲ πῆρε ὁ
ὕπνος. Τότε βλέπω σὲ ἀπόστασι τινά, ὡσὰν νὰ ἦτο µιὰ
γυναῖκα, ἡ ὁποία τραγουδοῦσε καὶ τὸν µοναχὸν διὰ τὸν
ὁποῖον προσευχόµουν πρίν, νὰ πηγαίνει πρὸς τὰ ἐκεῖ.
Τὸν φωνάζω µὲ τὸ ὄνοµά του. Αὐτὸς τίποτε. ∆ὲν
σταµατᾷ. Συνεχίζει νὰ πηγαίνῃ πρὸς τὰ ἐκεῖ. Τὸν ξαναφωνάζω. Αὐτὸς πάλι δὲν σταµατᾷ. ∆ιὰ τρίτη φορὰ φωνάζω. Πάλι δὲν σταµατᾷ. Συνῆλθα. Πληροφορήθηκα
οὕτω, ὅτι αὐτὸν δὲν τὸν πειράζει ὁ διάβολος. ∆ηλαδὴ
µόνος του, θεληµατικά, πηγαίνει πρὸς τὸν διάβολον.
Αὐτὸς µόνος του εἶναι πειρασµός! Ἡ νοερὰ προσευχὴ
ὀλίγον κατ᾿ ὀλίγον, φέρνει τὸν ἄνθρωπον εἰς τὴν πρώτην
χάριν τοῦ βαπτίσµατος. Προσοχὴ νὰ µὴ λυπήσῃ ὁ ἕνας
τὸν ἄλλον. Ὅταν λυπηθῇ ὁ ἀδελφός, δὲν µπορεῖς νὰ
κάνῃς προσευχή. Σβήνει ἡ προσευχή! Ὁ Γ. Ἰωσὴφ ἔλεγε
εἰς τοὺς ὑποτακτικούς του: Ἀπὸ ἐσᾶς δὲν θέλω τίποτε.
Ἐγὼ θὰ µαγερεύω. Ἐγὼ θὰ σᾶς διακονῶ. Ἀπὸ σᾶς θέλω
µόνον µέρα νύχτα προσευχή, µετάνοια, κυρίως δάκρυα.
Τίποτε ἄλλο δὲν θέλω, µόνον βία εἰς τὴν προσευχήν, καὶ
δάκρυα µέρα – νύχτα. Μιὰ φορὰ εὑρισκόµενος εἰς τὴν
Ἁγίαν Ἄννα, εἰς τὸ κελλὶ τοῦ τιµίου Προδρόµου, καὶ θέλοντας νὰ προσευχηθῶ δὲν µποροῦσα, διότι κάτω ἀπὸ
τὸ κελλὶ ἐγίνετο µεγάλος θόρυβος, πολὺ φασαρία καὶ
φωνές. Σκεπτόµουνα πὼς θὰ κάνω προσευχὴν µὲ τόσον
θόρυβον. Τότε λέγοντας τὴν εὐχὴ µὲ τὸ στόµα, δοκίµασα
νὰ µπῶ µέσα µου, εἰς τὸν ἐαυτόν µου. Προσπαθοῦσα καὶ
προσευχόµουν νὰ µὲ βοηθήσῃ ὁ Κύριος! Ἐπὶ µίαν ὥρα
δὲν ἄκουγα τίποτε. Ὅταν βγῆκα, ὅταν συνῆλθα, βρὲ λέγω, ποῦ βρισκόµουνα ἐπὶ τόσην ὥρα; Τότε κατάλαβα
σχετικὰ µὲ τὴν νοερὰ προσευχήν.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Η ευχή απαραίτητη για τους κληρικούς και
τους λαϊκούς που ζουν στον κόσµο.
- Πρέπει να συνειδητοποιήσετε την ανάγκη καθαρισµού
από τα πάθη. Να µη θέλετε µόνον τους άλλους να γιατρεύετε, αλλά και να πιστεύετε συγχρόνως βαθιά ότι και
σεις, όπως άλλωστε όλοι µας, είµαστε γεµάτοι από πάθη. Κάθε πάθος είναι µια κόλαση. Και ακόµη να γνωρίζετε, ότι η ευχή είναι το φάρµακο, που θεραπεύει την
ψυχή και την καθαρίζει. Όχι ότι η ευχή είναι το πάν,
αλλά µπορούµε να πούµε ότι καθαρίζει ή φωτίζει, µε
την έννοια ότι υψώνει τον άνθρωπο και τον ενώνει µε
τον Θεό, που Αυτός µόνον καθαρίζει και φωτίζει. Αυτός
είναι ο ιατρός των ψυχών και των σωµάτων και αυτός
είναι το «φως το αληθινόν, ό φωτίζει πάντα άνθρωπον
ερχόµενον εις τον κόσµον». Τα κολλύρια λέγονται φωτιστικά µε την έννοια του καθαρισµού, γιατί καθιστούν
ικανή την ενυπάρχουσα όραση να βλέπει τα διάφορα
αντικείµενα. ∆ηλαδή να θελήσετε την κάθαρση και την
µεταµόρφωση του εαυτού σας και να ζητάτε µε την ευχή τον φωτισµό από τον Θεό.
- Πιστεύετε ότι εµείς, που εργαζόµαστε στον κόσµο
µπορούµε να κάνουµε, ότι και οι µοναχοί, στο θείο αυτό
έργο της προσευχής;
- Αν όχι ακριβώς, όπως εκείνοι, πάντως και σεις πρέπει
να µπορείτε να επιτύχετε πολλά πράγµατα. Βέβαια πρέπει να ξεκαθαρισθεί, πως άλλο είναι η νοερά προσευχή
και άλλο το να προσευχόµαστε µε την ευχή. ∆ηλαδή η
νοερά προσευχή, όπως την κάνουν µερικοί ησυχασταί,
θέλει «άφροντιν βίον» και απερίσπαστο. Θέλει ησυχία
και πολλά άλλα. Αν δεν µπορείτε να κάνετε νοερά προσευχή στον κόσµο και είναι πολύ δύσκολο, πρέπει να
προσεύχεσθε σε τακτές ώρες µε την ευχή του Ιησού ή
και να την λέτε, όποτε έχετε ευκαιρία. Θα σας κάνει
πολύ µεγάλο καλό.
- Μπορείτε να µου υποδείξετε µερικούς χρήσιµους και
πρακτικούς τρόπους;
- Εκτός από τις εκκλησιαστικές ακολουθίες που κάνετε,
να αφιερώνετε και ειδικές ώρες για την εξάσκηση στην
ευχή του Ιησού, στην «αδολεσχία του ονόµατος του Ιησού». Να αρχίσετε λίγο-λίγο και να προχωρείτε ανάλογα
µε τη δίψα και τη Χάρη που αισθάνεσθε. Μπορεί να
αρχίσει κανείς µε µισή ώρα το πρωί, πριν ανατείλει ο
ήλιος και µισή ώρα το βράδυ µετά το απόδειπνο και
πριν πέσει να κοιµηθεί. Είναι απαραίτητο να υπάρχει
µια µόνιµη ώρα, που να µην παραβιάζεται µε κανένα
τρόπο, ούτε και για καλά έργα. Είναι δυνατόν την ώρα
εκείνη π.χ. να παρουσιάζεται κάποιος να εξοµολογηθεί.
Αν δεν είναι άρρωστος ή αν δεν υπάρχει άλλη ανάγκη,
να µην µεταθέσετε την ώρα της ευχής για άλλη φορά.
Το ίδιο και για τα καλά έργα. Είναι απαραίτητο επίσης
ένα ήσυχο και ήρεµο δωµάτιο, όπου να µην ακούγονται
θόρυβοι και εκέι να αρχίσει η εργασία της ευχής µε τον
τρόπο που αναφέραµε. ∆ηλ. στην αρχή θέρµανση της
καρδιάς ή ανάγνωση ενός πατερικού βιβλίου που δηµιουργεί κατάνυξη και µετά µε τα χείλη ή το νου ή την
καρδιά, ανάλογα µε την πρόοδο που έχουµε, να λέµε

Σελίδα 11

Από το βιβλίο του Α.Ι.Β.
“Μια βραδιά στην έρηµο του Αγίου Όρους
(Συζήτηση µε έναν γέροντα για την ευχή)”

την ευχή του Ιησού. Με τον καιρό η ώρα που προσφέρεται για την ευχή θα αυξάνει και θα γλυκάνει την καρδιά
και θα την περιµένουµε µε νοσταλγία. Αλλά επαναλαµβάνω, στην αρχή χρειάζεται κανείς να βιάσει τον εαυτό
του έστω και για λίγη ώρα. Θα του κάνει µεγάλο καλό.
-Είναι αρκετή αυτή η λίγη ώρα;
-Αρκετή δεν είναι, αλλά, όταν υπάρχει διάθεση και ταπείνωση, ο Θεός αναπληρώνει την έλλειψη της προσευχής. Αφού ο Θεός είναι όσο φιλάνθρωπος στις πτώσεις
µας, δεν θα είναι εξαιρετικά ελεήµων στην προσπάθεια
για την µεταµόρφωσή µας; Εκείνος αναπληρώνει τα
ελλείποντα. Εκείνος λαµβάνει υπ’ όψιν Του και τις συνθήκες του κάθε ενός. Μπορεί µια ώρα προσευχή που
κάνετε εσείς να έχει µεγαλύτερη ευλογία, από περισσότερες ώρες που κάνει ένας µοναχός, γιατί εσείς ασχολείσθε και µε άλλα έργα.
Θαύµασα την διάκριση του Αγιορείτου αυτού µοναχού,
του ένσαρκου αυτού αγγέλου. Ξεχωρίζει µε θαυµάσια
ικανότητα όλα τα προβλήµατα και τακτοποιεί όλα τα
θέµατα στη θέση τους.
-Να ξέρετε όµως, συνέχισε, ότι την ώρα της προσευχής,
ο διάβολος θα σας φέρνει πολλούς πειρασµούς. Πολλά
γεγονότα θα έρχονται για να σας κάνουν να σταµατήσετε την προσευχή. Αλλά πρέπει ακόµη να γνωρίζετε ότι,
µε όλα αυτά, δοκιµάζει ο Θεός, αν πράγµατι έχετε διάθεση για την ευχή. Οπότε, αν εσείς προσπαθείτε,
έρχεται ο Θεός εις βοήθεια και εκδιώκει όλες τις δυσκολίες.
-Μα, γέροντα, αν την ώρα της προσευχής σκεφθώ να
κάνω κάτι άλλο, π.χ. να ετοιµάσω ένα κήρυγµα ή µια
οµιλία ή να κάνω κάτι για την αγάπη του αδελφού, πρέπει να το αφήσω; Να µην το κάνω;
-Ναι, έτσι πρέπει να γίνει. Γιατί οι καλές µας σκέψεις
την ώρα της ευχής (τονίζω της καθορισµένης ώρας της
προσευχής) έρχονται ή εκµεταλλεύονται από τον πονηρό για να µη µας αφήσει να προσευχηθούµε. Αν διαπιστώσει ο διάβολος πως γι αυτά είµαστε έτοιµοι να αφήσουµε την ευχή θα στείλει πολλά τέτοια, καθώς επίσης
και στην ώρα που έχουµε µεταθέσει την ευχή. Αλλά
τότε, ούτε εµείς προσευχόµαστε, ούτε καθαριζόµαστε,
ούτε πραγµατικά και οι αδελφοί ωφελούνται. Γιατί το
κήρυγµα π.χ., που για να ετοιµασθεί παραθεώρησε την
προσευχή, δεν θα έχει καρπούς. ∆εν θα ωφελήσει τους
αδελφούς.

Σελίδα 12

Η άσκησις της προσευχής του Ιησού
Εις το παρόν κεφάλαιον θα αποπειραθώ να εκθέσω κατά το δυνατόν συντωµότερον τας πλέον ουσιώδεις απόψεις περί της προσευχής του Ιησού, της µεγάλης αυτής
ασκήσεως της καρδίας, ως και την πλέον υγιαίνουσα
περί της ασκήσεως ταύτης διδασκαλίαν, την οποίαν συνήντησα εν Αγίω Όρει. Επί πολλά έτη οι µοναχοί προφέρουν την προσευχήν αυτήν δια του στόµατος, µη αναζητούντες τεχνητούς τρόπους ενώσεως του νου µετά
της καρδίας. Η προσοχή αυτών συγκεντρούται εις την
συµµόρφωσιν της καθ’ ηµέραν ζωής αυτών προς τας
εντολάς του Χριστού. Η αιωνόβιος πείρα της ασκήσεως
ταύτης έδειξεν ότι ο νους ενούται µετά της καρδίας δια
της ενεργείας του Θεού, όταν ο µοναχός διέλθη την
σταθεράν πείραν της υπακοής και της εγκρατείας, όταν
ο νους αυτού, η καρδία και αυτό το σώµα του «παλαιού
ανθρώπου» ελευθερωθούν επαρκώς εκ της εξουσίας της
αµαρτίας. Εν τούτοις και κατά το παρελθόν και κατά
τον παρόντα καιρόν οι Πατέρες ενίοτε επιτρέπουν να
προσφεύγωµεν εις την τεχνητήν µέθοδον εισαγωγής του
νου εις την καρδίαν. Προς τούτο ο µοναχός δίδων κατάλληλον θέσιν εις το σώµα και κλίνων την κεφαλήν
προς το στήθος, νοερώς προφέρει την προσευχήν εισπνέων ησύχως τον αέρα µετά των λέξεων: «Κύριε,
Ιησού Χριστέ, (Υιέ του Θεού)», και έπειτα εκπνέων
τελειώνει την προσευχήν:«ελέησον µε (τον αµαρτωλόν)». Κατά τον χρόνον της εισπνοής η προσοχή του
νου κατ’ αρχάς ακολουθεί την κίνησιν του εισπνεοµένου αέρος και συγκεντρούται εις τα άνω µέρος της καρδίας. Κατά την εργασίαν ταύτην επί τι χρονικόν διάστηµα η προσοχή δύναται να διαφυλαχθή αδιάχυτος και ο
νους να παραµείνη πλησίον της καρδίας, έτι δε και να
εισέλθη εντός αυτής. Η πείρα θα δείξη ότι ο τρόπος ούτος θα δώση εις τον νουν την δυνατότητα να ίδη ουχί
αυτήν την φυσικήν καρδίαν, αλλά εκείνο όπερ τελείται
εν αυτή: Οποία αισθήµατα εισδύουν εν αυτή· οποίαι
νοεραί εικόνες προσεγγίζουν αυτήν εκ των έξω. Η τοιαύτη άσκησις θα οδηγήση τον µοναχόν να αισθάνηται
την καρδίαν αυτού και να διαµένη εν αυτή δια της προσοχής του νοός µη προσφεύγων πλέον εις οιανδήποτε
«ψυχοσωµατικήν τεχνικήν». Η τεχνητή µέθοδος δύναται να βοηθήση τον αρχάριον να ανεύρη τον τόπον,
όπου οφείλει να σταθή η προσοχή του νοός κατά την
προσευχήν και εν γένει εν παντί καιρώ. Εν τούτοις η
πραγµατική προσευχή δεν επιτυγχάνεται δια του τρόπου
αυτού. Αύτη έρχεται ουχί άλλως, ει µη δια της πίστεως
και της µετανοίας, αίτινες είναι η µόνη βάσις δι’ αυτήν.
Ο κίνδυνος της ψυχοτεχνικής, ως κατέδειξεν η µακρά
πείρα, έγκειται στο ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, οίτινες αποδίδουν καθ’ υπερβολήν µεγάλη σηµασίαν εις
την µέθοδον καθ’ εαυτήν. Προς αποφυγήν της επιβλαβούς παραµορφώσεως της πνευµατικής ζωής του προσευχοµένου συνιστάται από παλαιών χρόνων εις τους
αρχαρίους ασκητάς άλλος τρόπος, κατά πολύ βραδύτερος, αλλ’ ασυγκρίτως ορθότερος και ωφελιµώτερος και
δη: να συγκεντρούται η προσοχή εις το Όνοµα του Ιησού Χριστού και εις τους λόγους της ευχής. Όταν η συ-

Ε Ν ∆ Ο Ν

Του γέροντος Σοφρωνίου (Σαχάρωφ)
ντριβή δια τας αµαρτίας φθάση εις ωρισµένον βαθµόν,
τότε ο νους φυσικώ τω τρόπω ενούται µετά της καρδίας.
Ο πλήρης τύπος της προσευχής είναι: «Κύριε, Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεού, ελέησον µε τον αµαρτωλόν». Εις τους
αρχαρίους ακριβώς αυτός ο τύπος προτείνεται. Εις το
πρώτον µέρος της προσευχής οµολογούµεν τον ΧριστόνΘεόν, τον σαρκωθέντα δια την υµών σωτηρίαν. Εις το
δεύτερο µέρος εν µετανοία αναγνωρίζοµεν την πτώσιν
ηµών, την αµαρτωλότητα και την λύτρωσιν ηµών. Ο συνδιασµός της δογµατικής οµολογίας µετά της µετανοίας
απεργάζεται την προσευχήν πληρεστέραν κατά το θετικόν αυτής περιεχόµενον. Είναι δυνατόν να καθορίσωµεν
στάδια τινά εν τη αναπτύξει της προσευχής ταύτης: Πρώτον, είναι προφορική. Λέγοµεν την προσευχήν διά των
χειλέων, ενώ προσπαθούµε να συγκεντρώσωµεν την προσοχήν ηµών εις το Όνοµα και τας λέξεις. ∆εύτερον, νοερά. ∆εν κινούµε πλέον τα χείλη, αλλά προφέροµεν το
Όνοµα του Ιησού Χριστού και το λοιπόν περιεχόµενον
της προσευχής νοερώς. Τρίτον, νοερά-καρδιακή. Ο νους
και η καρδία ενούνται κατά την ενέργειαν αυτών· η προσοχή περικλείεται εντός της καρδίας και εκεί προφέρεται
η ευχή. Τέταρτον, αυτενεργουµένη. Η προσευχή στερεούται εν τη καρδία, και άνευ ιδιαιτέρας προσπαθείας της
θελήσεως προφέρεται αφ’ εαυτής εντός της καρδίας, ελκύουσα προς τα εκεί την προσοχήν του νοός. Πέµπτον,
χαρισµατική. Η προσευχή ενεργεί ως τρυφερά φλόξ εντός
ηµών, ως έµπνευσις Άνωθεν, γλυκαίνουσα την καρδίαν
δια της αισθήσεως της αγάπης του Θεού και αρπάζουσα
τον νουν εις πνευµατικάς θεωρίας. Ενίοτε συνοδεύεται
µετά της οράσεως του Φωτός. Η βαθµιαία ανάβασις εν τη
προσευχή είναι η πλέον αξιόπιστος. Εις τον εισερχόµενον
εις το στάδιον του αγώνος δια την προσευχήν επιµόνως
προτείνεται να αρχίζει δια της προφορικής προσευχής,
έως ότου αύτη αφοµοιωθεί υπό του σώµατος, της γλώσσης, της καρδίας και της διανοίας αυτού. Η διάρκεια της
περιόδου ταύτης διαφέρει εις έκαστον. Όσον βαθυτέρα
είναι η µετάνοια, τοσούτον συντοµωτέρα η οδός. Η
άσκησις της νοεράς προσευχής δύναται προς καιρόν να
συνδέηται µετά της ψυχοσωµατικής µεθόδου, τουτέστι να
φέρει χαρακτήρα ρυθµικής ή αρρύθµου προφοράς της
ευχής δια του νοερού µέσου της εισπνοής κατά το πρώτον µέρος και της εκπνοής κατά το δεύτερον, καθώς περιεγράφει ανωτέρω. Η τοιαύτη εργασία δύναται να είναι
ωφέλιµος εάν έχωµεν πάντοτε κατά νουν ότι εκάστη επίκλησις του Ονόµατος του Χριστού πρέπει να συνδέηται
αδιαστάτως µετ’ Αυτού, του Προσώπου του ΧριστούΘεού. Αλλέως η προσευχή µετατρέπεται εις τεχνητόν
γύµνασµα και καταλήγει εις αµαρτίαν εναντίον της εντολής: «Ου λήψει το Όνοµα Κυρίου του Θεού σου επί µαταίω». Όταν η προσοχή του νοός στερεούται εν τη καρδία
τότε είναι δυνατός ο πλήρης έλεγχος των τελουµένων
εντός της καρδίας, η δε πάλη προς τα πάθη διεξάγεται
µετά συνέσεως. Ο ευχόµενος βλέπει τους εχθρούς προσεγγίζοντας εκ των έξω και δύναται να εκδιώξη αυτούς
δια της δυνάµεως του Ονόµατος του Χριστού. ∆ια της
ασκήσεως ταύτης η καρδία λεπτύνεται και γίνεται διορα-

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
τική: ∆ιαισθάνεται την κατάστασιν του προσώπου εκείνου, περί του οποίου προσφέρεται δέησις. Κατ’ αυτόν τον
τρόπον τελείται η µετάβασις εκ της νοεράς προσευχής εις
την νοεράν-καρδιακήν, µετά την οποίαν δίδεται η αυτενεργούµενη προσευχή. Αγωνιζόµεθα να παρασταθώµεν
ενώπιον του Θεού εν τη ενότητι και ολότητι της υπάρξεως ηµών. Η εν φόβω Θεού επίκλησις του Ονόµατος του
Σωτήρος, συνδεοµένη µετά της ακαταπαύστου προσπαθείας τηρήσεως των εντολών, οδηγεί βαθµηδόν εις την
µακαρίαν ενότητα όλων των δυνάµεων ηµών, των πρότερον εξησθενηµένων εκ της Πτώσεως. Κατά τον θαυµαστόν αλλά δύσκολον και οδυνηρόν αυτόν αγώνα ουδέποτε πρέπει να βιαζώµεθα. Είναι σηµαντικόν να αποβάλωµεν τον λογισµόν, όστις εισηγείται εις ηµάς την επιτυχίαν
του µεγίστου εις τον βραχύτερον δυνατόν χρόνον. Ο Θεός
δεν βιάζει την θέλησιν ηµών, αλλ’ ούτε εις Αυτόν είναι
δυνατόν να επιβάλωµεν δια της βίας να πράξη ό,τιδήποτε.
Τα επιτυγχανόµενα δια της βίας της θελήσεως µέσω της
ψυχοσωµατικής µεθόδου δεν διατηρούνται επί µακρόν,
και το κυριώτερον, δεν οδηγούν εις την ένωσιν του πνεύµατος ηµών µετά του Πνεύµατος του Ζώντος Θεού. Εν
ταις συνθήκαις του συγχρόνου κόσµου η προσευχή απαιτεί υπεράνθρωπον ανδρείαν, διότι εις αυτήν ανθίσταται το
σύνολον των κοσµικών ενεργειών. ∆ιαµονή εν απερισπάστω προσευχή σηµαίνει νίκην εφ’ όλων των επιπέδων της
φυσικής υπάρξεως. Η οδός αύτη είναι µακρά και ακανθώδης, αλλά έρχεται στιγµή κατά την οποίαν ακτίς του Θείου Φωτός διαπερνά το πυκνόν σκότος και δηµιουργεί ενώπιον ηµών ρωγµήν, δια µέσου της οποίας βλέποµεν την
Πηγήν του Φωτός τούτου. Τότε η προσευχή του Ιησού
λαµβάνει κασµικάς και υπερκοσµίους διαστάσεις.
«γύµναζε δὲ σεαυτὸν πρὸς εὐσέβειαν ἡ γὰρ σωµατικὴ γυµνασία πρὸς ὀλίγον ἐστὶν ὠφέλιµος, ἡ δὲ εὐσέβεια πρὸς
πάντα ὠφέλιµός ἐστιν, ἐπαγγελίας ἔχουσα ζωῆς τῆς νῦν καὶ
τῆς µελλούσης. πιστὸς ὁ λόγος καὶ πάσης ἀποδοχῆς ἄξιος
εἰς τοῦτο γὰρ κοπιῶµεν... ὅτι ἠλπίκαµεν ἐπὶ Θεῷ ζῶντι, ὅς
ἐστι σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων… Παράγγελλε ταῦτα καὶ δίδασκε»(Α’ Τιµ. 4,7-11) Η τήρησις της διδαχής ταύτης του
Αποστόλου αποτελεί την πιστοτέραν οδόν προς τον Αναζητούµενον. Είναι αδύνατον να διανοηθώµεν ότι διά τεχνητών µέσων αποκτάται η θέωσις. Πιστεύοµεν ότι ο
Θεός ήλθεν εις την γην, απεκάλυψε το µυστήριον της αµαρτίας και έδωκεν εις ηµάς την χάριν της µετανοίας,
ηµείς δε προσευχόµεθα: «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του
Θεού, ελεησόν µε τον αµαρτωλόν», επ’ ελπίδι της συγχωρήσεως και της καταλλαγής εν τω Ονόµατι Αυτού. Τους
λόγους «ελεησόν µε τον αµαρτωλόν» δεν εγκαταλείποµεν
καθ’ όλην την ζωήν ηµών. Η τελεία νίκη επί της αµαρτίας
είναι δυνατή ουχί άλλως ει µη δια της ενοικήσεως εν ηµίν
του Ιδίου του Θεού. Τούτο αποτελεί την θέωσιν ηµών,
ένεκα της οποίας καθίσταται δυνατή η άµεσος θεωρία του
Θεού «καθώς εστι». Το πλήρωµα της χριστιανικής τελειότητος είναι ακατόρθωτον εν τοις ορίοις της γης. Ο Άγιος
Ιωάννης ο Θεολόγος γράφει: «Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε ὁ µονογενὴς υἱὸς ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ πατρός,
ἐκεῖνος ἐξηγήσατο»(Ιωάν. 1,18) Ο ίδιος δε διαβεβαιοί η-

Σελίδα 13

µάς ότι εν τω µελλόντι αιώνι θα συντελεστεί η θέωσις
ηµών, διότι «ὅτι ὀψόµεθα αὐτὸν καθώς ἐστι»(Α’ Ιωάν.
3,2) «πᾶς ὁ ἔχων τὴν ἐλπίδα ταύτην... ἁγνίζει ἑαυτόν,
καθὼς ἐκεῖνος ἁγνός ἐστι… πᾶς ὁ ἐν αὐτῷ µένων οὐχ
ἁµαρτάνει πᾶς ὁ ἁµαρτάνων οὐχ ἑώρακεν αὐτὸν οὐδὲ
ἔγνωκεν αὐτόν»(Α’ Ιωάν.3,3 και 6) Είναι ωφέλιµον να
διαποτισθώµεν υπό του περιεχοµένου αυτής της επιστολής, ίνα η επίκλησις του Ονόµατος του Ιησού γένηται ενεργός, σωτήριος, ίνα «µεταβώµεν εκ του θανάτου
εις την ζωήν»(πρβλ. Α’ Ιωάν. 3,14) και λάβωµεν
«δύναµιν εξ ύψους»(Λουκ. 24,49) Εκ των πλέον θαυµασίων βιβλίων των ασκητών Πατέρων είναι η Κλίµαξ
του Αγίου Ιωάννου του Σιναίτου. Αναγινώκεται υπό
των αρχαρίων µοναχών, αλλά και χρησιµεύει ως αυθεντικόν κριτήριον δια τους τελείους (Είναι ίσως περιττόν να είπωµεν ότι η τελειότης επί της γης ουδέποτε
είναι πλήρης). Παρόµοιον τι δυνάµεθα να διαπιστώσωµεν και εις ότι αφορά την προσευχήν του Ιησού. ∆ι
αυτής προσεύχονται κατά την διάρκειαν πάσης εργασίας απλοί και ευσεβείς άνθρωποι, δι αυτής αντικαθίστανται αι εκκλησιαστικαί ακολουθίαι, αυτήν νοερώς προφέρουν οι µοναχοί, ευρισκόµενοι εν τω ναώ κατά τον
χρόνον των ακολουθιών, αυτή συνιστά ωσαύτως το
κατ εξοχήν έργον των µοναχών εν τοις κελλίοις και
των ερηµοτών-ησυχαστών. Η εργασία της προσευχής
ταύτης συνδέεται στενότατα µετά της θεολογίας του
Θείου Ονόµατος. Έχει αύτη βαθειάς δογµατικάς ρίζας,
ως και όλη η ασκητική ζωή των ορθοδόξων. Συµβαδίζει αρµονικώς µετά της δογµατικής συνειδήσεως. Η
προσευχή εις τίνας των µορφών αυτής γίνεται αληθώς
πυρ καταναλίσκον τα πάθη (βλ. Εβρ. 12,29) Εν αύτη
περικλείεται Θεία δύναµις, ήτις ανιστά τους νεκρωθέντας εκ της αµαρτίας. Είναι φως, όπερ λαµπρύνει τον
νουν και µεταδίδει εις αυτόν την ικανότητα της διακρίσεως δυνάµεως αίτινες ενεργούν «εν τω κόσµω», παρέχει ωσαύτως την δυνατότητα της θεωρίας των τελουµένων εντός του νου και της καρδίας ηµών.
«∆ιικνούµενη (αύτη) άχρι µερισµού ψυχής τε και πνεύµατος, αρµών τε και µυελών και κριτική ενθυµήσεων
και εννοιών καρδίας»(πρβλ. Εβρ. 4,12) Η ευλαβής
άσκησις της προσευχής ταύτης οδηγεί τον άνθρωπον
εις συνάντησιν µετά πολλών εναντιουµένων ενεργειών
κεκρυµµένων εν τη ατµοσφαίρα. Προσφεροµένη εν
καταστάσει βαθείας µετανοίας διεισδύει εις τον χώρον,
όστις κείται πέραν των ορίων «της σοφίας των σοφών
και της συνέσεως των συνετών»(Α’ Κορ. 1,19) Εις τας
πλέον εντατικάς εκδηλώσεις αυτής απαιτεί αύτη ή µεγάλην πείραν ή καθοδηγητήν. Είναι απαραίτητος εις
όλους ανεξαιρέτως τους ασκούντας αυτήν η νηπτική
περίσκεψις, το πνεύµα της συντριβής και του φόβου
του Θεού, η υποµονή εις παν επερχόµενον επ’ αυτούς.
Τότε γίνεται αύτη δύναµις, ήτις συνάπτει το πνεύµα
ηµών προς το Πνεύµα του Θεού, παρέχουσα την αίσθησιν της ζώσης παρουσίας της αιωνιότητος εντός
ηµών, έχουσα ήδη οδηγήσει ηµάς δια µέσου αβύσσων
σκότους εν ηµίν κεκρυµµένων. Η προσευχή αύτη είναι

Σελίδα 14

µέγα δώρον του ουρανού προς τον άνθρωπον και την ανθρωπότητα. Πόσον σηµαντική είναι η διαµονή (ίνα µη
είπω η άσκησις) εν τη προσευχή µαρτυρεί και αυτή η πείρα. Θεωρώ επιτρεπτόν να παραβάλω ταύτην προς την
φυσικήν ζωήν του κόσµου ηµών και να φέρω παραδείγµατα εκ των γνωστών εις ηµάς γεγονότων της συγχρόνου
επικαιρότητος. Οι αθληταί προετοιµαζόµενοι δια τους
προκειµένους εις αυτούς αγώνας, επαναλαµβάνουν επί
µακρόν τας αυτάς ασκήσεις, ώστε να εκτελέσουν κατά
την στιγµήν της διεξαγωγής αυτών ταχέως και µετά βεβαιότητος, και τρόπον τινά µηχανικώς, πάσας τας κινήσεις, τας οποίας ήδη καλώς αφοµοίωσαν. Εκ του αριθµού
των ασκήσεων εξαρτάται και η ποιότης της αποδόσεως.
Ιδού, θα διηγηθώ εισέτι γεγονός, όπερ συνέβη εις κύκλον
γνωστών εις εµέ προσώπων. Βεβαίως επαναλαµβάνω επί
του προκειµένου εκείνα, άτινα ήκουσα εξ ενός εκ των
πλησιεστέρων ανθρώπων προς τα πρόσωπα εις τα οποία
αναφέρονατι. Εις ευρωπαϊκήν τινα πόλιν δύο αδελφοί
ενυµφεύθησαν σχεδόν συγχρόνως δύο νέας. Η µία εξ αυτών ήτο ιατρός, άνθρωπος οξείας αντιλήψεως και ισχυρού χαρακτήρος. Η άλλη ήτο ωραιοτέρα, δραστήριος,
ευγενής αλλ’ ουχί καθ’ υπερβολήν ευφυής. Ότε επλησίαζεν ο καιρός του τοκετού δι’ αµφοτέρας, απεφάσισαν να
αποκτήσουν την πρώτην εµπειρίαν ακολουθούσαι την
προ τινος εµφανισθείσαν µέθοδον του «ανώδυνου τοκετού». Η πρώτη η ιατρός, ταχέως κατενόησεν όλον τον
µηχανισµόν της πράξεως ταύτης και µετά δύο ή τρία µαθήµατα της καθωρισµένης γυµναστικής εγκατέλειψε τας
ασκήσεις, πεπεισµένη ότι κατενόησε τα πάντα και ότι
κατά την στιγµήν της ανάγκης θα εφήρµοζε τας γνώσεις
αυτής. Η άλλη δεν εγνώριζε πολλά περί της ανατοµίας
του σώµατος ούτε διετίθετο να ασχοληθή µετά της θεωρητικής πλευράς της µεθόδου ταύτης, αλλά παρεδόθη
απλώς µετά ζήλου εις την επανάληψιν του προδιαγεγραµµένου συµπλέγµατος κινήσεων του σώµατος. Αφοµοιώσασα δε ταύτας επαρκώς, ότε έφθασεν η στιγµή, απήλθε
δια το προκείµενον εγχείρηµα. Και τι νοµίζετε ότι συνέβη; Η µεν πρώτη κατά την στιγµήν του τοκετού εκ των
πρώτων ήδη ωδινών δεν ενεθυµήθη τας θεωρίας και
έτεκε µετά µεγάλης δυσκολίας, «εν λύπαις» η δε άλλη
έτεκεν άνευ πόνων και σχεδόν άνευ δυσκολίας. Ούτω θα
συµβή και εις ηµάς. Ο σύγχρονος και πεπαιδευµένος
άνθρωπος είναι εις θέσιν να εννοήση τον «µηχανισµόν»
της νοεράς προσευχής. Αρκεί να προσευχηθή δύο ή τρεις
εβδοµάδας µετά τινος ζήλου, να αναγνώση ολίγα βιβλία,
και ιδού, ο ίδιος δύναται ήδη εις τα γεγραµµένα βιβλία να
προσθέση και το ίδιον αυτού. Κατά την ώραν όµως του
θανάτου, όταν η όλη σύστασις ηµών υποβάλληται εις
βιαίαν διάσπασιν, όταν ο νους θολούται και η καρδία αισθάνηται ισχυρούς πόνους ή εξασθένησιν, τότε πάσαι αι
θεωρητικαί ηµών γνώσεις εκλείπουν και η προσευχή δύναται να απολεσθή. Είναι αναγκαίον να προσευχώµεθα
επί έτη. Να αναγιγκώσσκωµεν ολίγον, και µόνον ότι κατά
τον ένα ή τον άλλον τρόπο άπτεται της προσευχής και
συνεργεί, κατά το περιεχόµενον αυτού, εις την ενίσχυσιν
της έλξεως προς προσευχήν µετανοίας δια της εσωτερικής φυλακής του νοός. Εκ της µακροχρονίου επαναλήψε-

Ε Ν ∆ Ο Ν
ως η προσευχή γίνεται φύσις της υπάρξεως ηµών, φυσική αντίδρασις εις παν φαινόµενον εν τη πνευµατική
σφαίρα είτε τούτο είναι φως είτε σκότος είτε εµφάνισις
αγγέλων ή δαιµονικών δυνάµεων, χαρά ή λύπη – εν ενί
λόγω, εν παντί καιρώ και πάση περιστάσει. Μετά τοιαύτης προσευχής η γέννησις ηµών δια την ουράνιον ζωήν
δύναται όντως να αποβή ανώδυνος. Η βίβλος της Καινής ∆ιαθήκης, ήτις αποκαλύπτει εις ηµάς τα έσχατα
βάθη του ανάρχου Όντος, είναι σύντοµος, αλλά και η
θεωρία της προσευχής του Ιησού δεν απαιτεί ανάπτυξιν
εις πλάτος. Η δια του Χριστού φανερωθείσα τελειότης
είναι ανέφικτος εν τοις ορίοις της γης· το πλήθος των
πειρασµών, τους οποίους διέρχεται ο ασκών την προσευχήν ταύτην, είναι απερίγραπτον. Η άσκησις της προσευχής ταύτης οδηγεί κατά παράδοξον τρόπον το πνεύµα του ανθρώπου εις συνάντησιν µετά των κεκρυµµένων εν τω «Κόσµω» δυνάµεων. Η δια του Ονόµατος
του Ιησού προσευχή προκαλεί εναντίον αυτής επίθεσιν
εκ µέρους των κοσµικών δυνάµεων, κάλλιον δ’ ειπείν
την πάλην µετά «των κοσµοκρατόρων του σκότους του
αιώνος τούτου, των πνευµατικών της πονηρίας εν τοις
επουρανίοις». Αύτη ανυψούσα τον άνθρωπον εις σφαίρας κειµένας πέραν των ορίων της γηΐνης σοφίας, εις
τας υψίστας µορφάς αυτής, απαιτεί «άγγελον πιστόν
οδηγόν».Η προσευχή του Ιησού κατά την ουσίαν αυτής
υπέρκειται παντός εξωτερικού σχήµατος, εν τη πράξει
όµως οι πιστοί ένεκα της ανικανότητος αυτών να σταθούν εν αυτή «καθαρώ νοΐ» επί µακρόν χρόνον, χρησιµοποιούν το κοµβοσχοίνιον χάριν πειθαρχίας. Εν τω
Αγίω Όρει του Άθω το πλέον διαδεδοµένον κοµβοσχοίνιον φέρει εκατό κόµβους διηρηµένους εις τέσσαρα µέρη των είκοσι πέντε κόµβων. Ο αριθµός των προσευχών
και των µετανοιών καθ’ ηµέραν και νύκτα ορίζεται αναλόγως της δυνάµεως εκάστου και των πραγµατικών
συνθηκών της ζωής αυτού.
Όταν δεν έχεις χρόνο να ασκηθείς στην προσευχή,
τότε όσο το δυνατόν περισσότερο, κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε ασχολίας, απέκτησε ένα θεοσεβές πνεύµα, δηλαδή έχε τον Θεό στην ενθύµηση
σου και ασκήσου µε κάθε τρόπο, µε τα πνευµατικά
σου µάτια, να τον δεις ενώπιον σου µε σεβασµό
και αγάπη. Και αισθανόµενος τον Θεόν σαν να
ήταν πραγµατικά ενώπιον σου, µε υπάκουη ευλάβεια σε όλες τις πράξεις σου, δεσµεύσου στην Παντοδυναµία Του, Πανταχού Παρουσία Του και
Παντογνωσία Του, µε τέτοιο τρόπο, που σε κάθε
σου πράξη, λέξη και σκέψη, να θυµάσαι τον Θεό
και το Άγιο θέληµα Του. Αυτό εν ολίγοις, είναι τι
πρέπει να περιλαµβάνει ένα πνεύµα προσευχής.
Για έναν που αγαπά την προσευχή πρέπει, όσο το
δυνατόν περισσότερο, µε σταθερή βαθειά προσοχή, να τοποθετήσει την δική του αντίληψη κάτω
από την αντίληψη του Θεού, και ταπεινά και µε
ευλάβεια να υποτάξει τον εαυτό του στον Θεό.
Α
Γέρων Αγάπιος ο τυφλός

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 15

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ Φεβρουαριου
Κάθε Τρίτη και ώρα 17:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου
Παντελεήµονος . Μετά το πέρας της
Παρακλήσεως διενεργείται ο κύκλος
µελέτης της Αγίας Γραφής , όπου και
ερµηνεύεται η Ευαγγελική περικοπή
της προηγούµενης Κυριακής µετά
διαλόγου .

Πρόγραµµα Θείων Λειτουργιών Φεβρουαρίου 2008

01/02/2008
Τρύφωνος µάρτυρος, Περπετούας µάρτυρος και των συν
αυτή, Βασιλείου Θεσσαλονίκης του οµολογητού, Ανδριανού,
Πολυεύκτου, Πλάτωνος, Γεωργίου µαρτύρων εν Μεγάροις,
Αναστασίου νεοµάρτυρος εκ Ναυπλίου.

15/02/2008
Το µυστήριο της Ιεράς
Εξοµολογήσεως τελεί ο π. Νίκανδρος
Καρακωστόπουλος όλες τις ηµέρες
και ώρες λειτουργίας του Ιερού Ναού
κατόπιν συνεννοήσεως
( τηλ. 2104615704 )

Ώρα 17:00 θα τελεστεί Εσπερινός και εν συνεχεία
Ιερό Ευχέλαιο.

Κάθε Σάββατο τελείται
Θεία Λειτουργία
Κάθε Πέµπτη και ώρα 18: 30 στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας
η εκποµπή «Φωτός Θέµατα»
µε τον Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα µε σύγχρονη προοπτική και τρόπο
κατανοητό.
Ερµηνεία πάνω στον λόγο του Αββά Ησαΐα περί αδιαλείπτου προσευχής από τον γέροντα Αιµιλιανό Σιµωνοπετρίτη.
«Το συνεχώς προσεύχεσθαι απόλλυσι την αιχµαλωσίαν,
το δε κατά µικρόν αµελήσαι, µήτηρ εστί της λήθης»
Η συνεχής προσευχή απελευθερώνει τον άνθρωπο από
την αιχµαλωσία. Ο άνθρωπος από τις εξωτερικές ενέργειές του µπορεί να καταλάβει σε τι είναι αιχµάλωτος,
ποια είναι τα παραπτώµατά του. Όταν όµως προσεύχεται, επειδή η προσευχή είναι θεία συνεργία, εξαφανίζεται κάθε αιχµαλωσία του νου, της καρδιάς και του θελήµατος. ∆εν κρίνεται η προσευχή µόνον από την ποιότητά της, από τα δάκρυα, από την αίσθηση που µας δίνει, εάν συγκινούµεθα ή όχι, εάν κουραζόµεθα ή όχι,
αλλά και από την ποσότητα και το αδιάλειπτο. Μερικές
φορές λέµε, καλύτερα να προσευχηθώ µια ώρα και να
έχω την αίσθηση της προσευχής, παρά είκοσι ώρες χωρίς την αίσθησή της. Με αυτά τα λόγια προσπαθούµε
να καλύψουµε την παρανοµία µας. Το σωστό είναι να
προσεύχοµαι όσο µπορώ περισσότερο και µε αυτό ως
θεµέλιο να καθιστώ την προσευχή µου όσο µπορώ καλύτερη, δηµιουργικότερη και ανθεκτικότερη. Όταν κάποιος προσεύχεται συνεχώς, έστω και αν έχει δυσκολί-

ες, πίκρες, εσωτερικούς προβληµατισµούς, λόγω των
αποτυχηµένων προσευχών του, οδηγείται στην ελευθερία. Εάν όµως, µε την πρόφαση ότι η προσευχή µου είναι
ασθενής ή ότι ο νους µου δεν είναι συγκεντρωµένος ή
λόγω άλλων προφάσεων, αρχίζω να αµελώ την προσευχή, να διακόπτω την συνέχεια και την ενδελέχειά της,
τότε λησµονώ πλέον οριστικά το να προσεύχοµαι. Μπορεί να περάσει ολόκληρη µέρα και όταν πάω στο κελί
µου τότε να θυµηθώ ότι δεν προσευχήθηκα σήµερα.
Παίρνω την απόφαση να προσευχηθώ, αλλά πάλι έρχεται
ο ειρµός των απασχολήσεων της καρδιάς και του νου και
µε απορροφά. Είναι φυσικό. Επειδή όµως η αδιάλειπτη
προσευχή χαρίζει την ελευθερία, ο αββάς Ησαΐας προχωρεί: «∆ιαλογίζου την τιµήν, ην κατέλαβον πάντες οι Άγιοι
και ο ζήλος αυτών ελκύσει σε προς την αρετήν κατά µικρόν µικρόν. ∆ιαλογίζου πάλιν και τους ονειδισµούς, ους
έλαχον οι αµαρτωλοί και φυλάξει σε ο λογισµός ούτος αεί
από των πονηρών» Σκέψου τους ονειδισµούς των αµαρτωλών, για να µην πέσεις και εσύ σε αυτούς. Σκέψου
επίσης την τιµή που απέκτησαν ως µόνιµο κτήµα οι άγιοι
και ο ζήλος τους για την αρετή θα σε ελκύσει σιγά σιγά.
Ξέρω πόσο αδύνατος και άπλαστος είσαι, πόσο δεν έχεις
πείρα να νικάς το κακό και να φθάνεις στο αγαθό. Ξέρω

ENDON
Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος

Λόγος για την προσευχή
του Αγίου Σιλουανού του Αθωνίτου

Πολλοί αγαπούν να διαβάζουν σοβαρά βιβλία. Καλό είναι κι αυτό,
∆ιευθυντής εκδόσεως
αλλά ανώτερη από όλα είναι η προΑρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
σευχή. Όποιος όµως διαβάζει ανωφελή βιβλία ή εφηµερίδες, αυτός
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
καταδικάζει την ψυχή του σε πνευµατική πείνα. Η ψυχή του πεινά,
γιατί η αληθινή τροφή και η τέρψη
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
της βρίσκεται στον Θεό. Στον Θεό
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
βρίσκεται και η ζωή και η χαρά και
Αγίου Παντελεήµονος 12
η αγαλλίασή της. Αν θέλεις να προΤ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
σεύχεται ο νους σου ενωµένος µε
Τηλέφωνο: 210-4615704
την καρδιά και δεν το κατορθώνεις,
Τηλεοµοιότυπο: 210-4615759
τότε λέγε την προσευχή µε το στόΗλ. διεύθυνση: periodikoendon@yahoo.gr
µα και κράτα το νου στις λέξεις της
∆ιαδικτυακό ιστολόγιο :
προσευχής, όπως διδάσκει η Κλίhttp://www.periodikoendon.blogspot.com
µαξ. Με τον καιρό θα σου δώσει ο
Κύριος και την καρδιακή προσευχή
∆ιανέµεται δωρεάν από τον
χωρίς λογισµούς και θα προσεύχεΙερό Ναό Αγίου Παντελεήµονος
σαι αβίαστα. Μερικοί έβλαψαν την
∆ραπετσώνας την τελευταία
καρδιά τους, γιατί βιαζόταν να προΚυριακή του κάθε µήνα
σεύχονται µε το νου ενωµένο µε
την καρδιά, και κατέληξαν να µην
µπορούν να λέγουν την προσευχή
Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
ούτε µε το στόµα. Εσύ όµως να
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
ξέρεις την τάξη της πνευµατικής
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
ζωής: τα χαρίσµατα δίνονται στην
αρχείο , στον υπολογιστή σας .
απλή, ταπεινή, υπάκουη ψυχή.
Όποιος είναι υπάκουος και εγκρατής σε όλα, στην τροφή, στην οµιλία, στις κινήσεις, σ’ αυτόν δίνει ο
ίδιος ο Κύριος την προσευχή και
αυτή τελείται στην καρδιά µε θεία
ενέργεια. Η αδιάλειπτη προσευχή
προέρχεται από την αγάπη και χάνεται εξ αιτίας της κατακρίσεως,
της αργολογίας και της ακράτειας.
Όποιος αγαπά τον Θεό, αυτός µπορεί να σκέπτεται Αυτόν µέρα και
νύχτα, γιατί το να αγαπάς τον Θεό
καµιά εργασία δεν το παρεµποδίζει.
(συνέχεια από την προηγούµενη σε- Οι Απόστολοι αγαπούσαν τον Κύλίδα)
ριο και ο κόσµος δεν αποτελούσε
πόσο πονάς για την κατάστασή σου,
εµπόδιο γι αυτήν την αγάπη, αν και
εν τούτοις παραµένεις σε αυτήν. Γι
θυµόνταν τον κόσµο και προσεύχοαυτό σου λέγω, µην ανησυχείς . Βάλε
νταν γι αυτόν και κήρυτταν. Στον
στο µυαλό σου τους αγίους, την τιµή
Μεγάλο Αρσένιο ειπώθηκε:
που τους χάρισε ο Θεός, συζευχθείς
«Φεύγε τους ανθρώπους». Κι όµως
µετ’ αυτών, και ο ζήλος τους σιγά
το Πνεύµα του Θεού διδάσκει να
σιγά θα σε ελκύσει. Από τη στιγµή
προσευχόµαστε και στην έρηµο για
που θα ελκυσθείς και ο ζήλος τους θα
τους ανθρώπους και για όλο τον
αρχίσει να γίνεται δικός σου ζήλος,
κόσµο. Στον κόσµο αυτό καθένας
εισέρχεσαι πλέον στον χώρο των αγίέχει το λειτούργηµά του: ο ένας
ων. Μετά ο ρυθµός της πνευµατικής
βασιλιάς, ο άλλος πατριάρχης ή
σου προόδου είναι θέµα της θείας
µάγειρας ή σιδηρουργός ή δάσκαχάριτος.
λος. Ο Κύριος όµως τους αγαπά

Σελίδα 16

όλους και θα δώσει το µεγαλύτερο
βραβείο σε εκείνον που αγαπά περισσότερο τον Κύριο. Ο Κύριος µας
έδωσε την εντολή να αγαπούµε τον
Θεό µε όλη την καρδιά και µε όλο το
νου και µε όλη την ψυχή. Αλλά χωρίς
προσευχή, πως είναι δυνατό να αγαπάς; Γι αυτό ο νους και η καρδιά του
ανθρώπου πρέπει να είναι πάντα ελεύθερα για την προσευχή. Όταν αγαπάς κάποιον θέλεις να τον σκέφτεσαι, να µιλάς για αυτόν, να είσαι µαζί
του. Η ψυχή αγαπά τον Κύριο ως
Πατέρα και ∆ηµιουργό και παρουσιάζεται µπροστά Του µε φόβο και
αγάπη. Με φόβο, γιατί είναι ο Κύριος, µε αγάπη γιατί η ψυχή Τον ξέρει
ως Πατέρα γεµάτον έλεος και η χάρη
Του είναι γλυκύτερη από κάθε τι
άλλο. Εγώ γνώρισα πως η προσευχή
είναι εύκολη, γιατί βοηθά η χάρη του
Θεού. Ο Κύριος µας αγαπά υπερβολικά και µας αξιώνει να συνοµιλούµε
µαζί Του µε την προσευχή και να
µετανοούµε και να Τον δοξολογούµε.
Αδυνατώ να περιγράψω πόσο πολύ
µας αγαπά ο Κύριος. Αυτή η αγάπη
γνωρίζεται µε το Άγιο Πνεύµα και η
ψυχή του προσευχοµένου γνωρίζει το
Άγιο Πνεύµα. Ισχυρίζονται µερικοί
ότι από την προσευχή προέρχεται
πλάνη. Αυτό είναι λάθος. Η πλάνη
προέρχεται από την αυθαιρεσία και
όχι από την προσευχή. Όλοι οι Άγιοι
προσεύχονταν πολύ και προτρέπουν
τους άλλους στην προσευχή. Η προσευχή είναι το καλύτερο έργο για την
ψυχή. Με την προσευχή ερχόµαστε
στον Θεό. Με την προσευχή ζητούµε
την ταπείνωση, την υποµονή και κάθε αγαθό. Όποιος µιλά εναντίον της
προσευχής, είναι ολοφάνερο πως ποτέ δεν γεύτηκε πόσο αγαθός είναι ο
Κύριος και πόσο πολύ µας αγαπά.
Από τον Θεό δεν προέρχεται κανένα
κακό. Όλοι οι Άγιοι προσεύχονταν
αδιάλειπτα, ούτε ένα δευτερόλεπτο
δεν έµειναν χωρίς προσευχή. Σαν
χάσει την ταπείνωση η ψυχή, χάνει
συνάµα και τη χάρη και την αγάπη
για τον Θεό, και τότε σβήνει η φλογερή προσευχή. Όταν όµως η ψυχή
αποκτήσει την ταπείνωση και απαλλαγεί από τα πάθη, τότε της δίνει ο
Κύριος τη χάρη Του και προσεύχεται
µε θερµά δάκρυα η ψυχή για τους
εχθρούς της όπως και για τον εαυτό
της, αλλά και για όλο τον κόσµο.

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 2ο

Τεύχος 13ο Μάρτιος 2008

Οι ψυχές µετά θάνατον

∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ ΤΟ
ΤΕΥΧΟΣ

Του Αγίου Μάρκου του Ευγενικού
Ούτε οι δίκαιοι απολαµβάνουν τελείως
τον δικό τους κλήρο και εκείνη τη µακάρια κατάσταση την οποία προετοίµασαν
για τους εαυτούς τους από την παρούσα
ζωή, ούτε οι αµαρτωλοί αµέσως µετά
τον θάνατο οδηγούνται στην αιώνια κόλαση, στην οποία θα βασανίζονται αδιαλείπτως. Αλλά ότι αυτά, και τα δύο, θα
γίνουν υποχρεωτικά µετά την έσχατη
ηµέρα της Κρίσεως και την Ανάσταση
όλων των ανθρώπων. Αυτό που συµβαίνει τώρα, είναι το ότι και οι µεν και οι
δε, βρίσκονται στους κατάλληλους τόπους, κάποιοι ζώντας άκοπα σε όλα και
ελεύθεροι στον ουρανό, µαζί µε τους
αγγέλους και κοντά στο Θεό και µάλιστα
στον Παράδεισο και ζουν εκάστοτε κοντά σε εµάς, στους ναούς όπου τιµώνται,
εισακούουν αυτούς που τους επικαλούνται, πρεσβεύουν υπέρ αυτών στον Θεό,
αφού έχουν λάβει αυτήν την εξαιρετική
τιµή από Αυτόν , θαυµατουργούν µέσω
των λειψάνων τους και απολαµβάνουν
τη µακάρια θεωρία του Θεού. Όσοι πάλι
έχουν λάβει την αντίθετη µοίρα, κλεισµένοι στον άδη, βρίσκονται σε µέρη
κατασκότεινα και ζουν στην σκιά του
θανάτου και στον κατώτατο λάκκο.
ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ
Το Ψυχοσάββατα έφθασαν. Έφθασε η
στιγµή να θυµηθούµε για ακόµα µια φορά τις ψυχές που έφυγαν από την παρούσα υπαρξιακή πραγµατικότητα και βρίσκονται σε άλλες σφαίρες.
Σε ποια όµως κατάσταση βρίσκονται οι
ψυχές των κεκοιµηµένων και ποια πορεία ακολούθησαν για να φθάσουν εκεί
που βρίσκονται;
Πρέπει να τις θυµόµαστε µόνο τα Ψυχοσάββατα ή και άλλες φορές;

Περί της ψυχής µετά τον θάνατον και περί Άδου.
Του Αγίου Νεκταρίου
Η κατάσταση της ψυχής από
τον θάνατο και µέχρι την Τελική Κρίση.
Του π. Σεραφείµ Ρόουζ
Το αόρατο δικαστήριο.
Του Αγίου Ιωάννου
του Σιναίτου
Από τον βίο του Αγίου Αντωνίου σχετικά µε την έξοδο της
ψυχής
Ο αββάς Μακάριος και το
κρανίο.
Από το Γεροντικό

«Όταν η ψυχή χωρίζεται από το σώµα
και αρχίζει να ανέρχεται στον ουρανό,
συναντάται µε τάγµατα δαιµόνων τα
οποία τη παρεµποδίζουν και την ελέγχουν µε πολλούς τρόπους. Την ελέγχουν για ψευδολογία συκοφαντία» (και
για µια µακρά σειρά αµαρτηµάτων που
είναι παρόµοια µε τα είκοσι αµαρτήµατα που αναφέρονται στο βίο του Αγίου
Βασιλείου του νέου). «Κατά τη διάρκεια της διαδροµής της ψυχής από τη
γη στον ουρανό, οι άγιοι άγγελοι δεν
µπορούν από µόνοι τους να τη βοηθήσουν. Βοηθείται µόνον από την δική
της µετάνοια, τα αγαθά της έργα, και
κυρίως από τις ελεηµοσύνες. Εάν εξαιτίας της αµέλειας δε µετανοήσουµε για
κάθε µας αµαρτία σε τούτη τη ζωή,
τότε χάρη στις ελεηµοσύνες µπορούµε
να σωθούµε από τα βίαια δαιµονικά
τελώνια.»
Άγιος Ιωάννης ο Ελεήµων

Ο χωρισµός της ψυχής από το
σώµα.
Του Αρχιεπίσκοπου Θεόφιλου.

Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Περί της ψυχής µετά τον
θάνατον και περί Άδου.

18

Η κατάσταση της ψυχής
από τον θάνατο και µέχρι
την Τελική Κρίση.

19

Το αόρατο δικαστήριο

22

Από τον βίο του Αγίου
Αντωνίου.

22

Ο αββάς Μακάριος και το
κρανίο.

23

Ιερές ακολουθίες και εκδηλώσεις του ναού.

23

Ο χωρισµός της ψυχής από
το σώµα.

24

Χρονογραφία .
(σχόλια πάνω σε επίκαιρα
θέµατα)

24

Σελίδα 18

Περί της µετά θάνατον µέσης καταστάσεως
των ψυχών.
Αι ψυχαί µετά θάνατον ευρίσκονται εν καταστάσει
τινί, ήτις καλείται µέση, ως µη έχουσα την τέλεια ανταπόδωσιν ούτε της αρετής, ούτε της κακίας. Αύτη
δε, θέλει διαρκέσει µέχρι της µεγάλης κρίσεως της
γενησοµένης κατά την δευτέραν του Χριστού παρουσίαν. Εν τη µέση ταύτη καταστάσει αι µεν ψυχαί
των δικαίων προαπολαύουσι της ητοιµασµένης αυτοίς µακαριότητος, αι δε των αµαρτωλών υφίστανται την αναµένουσαν αυτούς εν µέτρω τινί αιώνιαν
και τελείαν κόλασιν. Κατά τον Ωριγένη αι ψυχαί εν
τη µέση καταστάσει καθαρίζονται διά πνευµατικού
τινός πυρός. Η διδασκαλία αύτη περί καθαρτηρίου
πυρός διεδόθη διά του Αυγουστίνου εις την ∆υτικήν
Εκκλησίαν, εν η ανυψώθη εις δόγµα πίστεως υπό του
Μεγάλου Γρηγορίου. Εν τη Ανατολική όµως Εκκλησία, ουδέποτε ανεγνωρίσθη η περί καθαρτηρίου πυρός
δοξασία ως ορθή.
Η Παλαιά Γραφή περί της µέσης καταστάσεως των
ψυχών χρήται τη λέξει Σεώλ, ίνα σηµάνη γενικώς και
αορίστως την κατάστασιν των κεκοιµηµένων αγαθών
και πονηρών, την µεταξύ του θανάτου και της αναστάσεως αυτών. Αντιστοιχεί δε, προς την ελληνικήν Άδης,
κατάστασιν γνόφου και κατηφείας, κατέχουσαν τα
κατώτατα µέρη της γης. Είναι δε εν χρήσει αντί του
τάφου, ως του δοχείου του σώµατος µετά θάνατον,
αλλά κυρίως, ίνα εκφράσει τον τόπον, όστις δέχεται τα
πνεύµατα των τεθνεώτων χωρίς τινός ρητής αναφοράς
εις εκατέραν των διαιρέσεων των κατεχοµένων υπό
των δικαίων ή πονηρών. Ως προς τους αγαθούς η διαµονή αυτών εν Σεώλ εθεωρείτο µόνον ως µεσαία τις
µεταξύ του θανάτου και της ευδαίµονος αναστάσεως
κατάστασις.
Περί του τόπου εν ω µεταβαίνουσιν αι ψυχαί εκείνων
των υπό θείαν οργήν ευρισκοµένων εν τη Οµολογία
Πέτρου του Μογίλα φέρονται τα εξής: «Ο τόπος εκείνων µε διαφορετικά ονόµατα λέγεται. Πρώτον, ονοµάζεται άδης, εις τον οποίον απώσθηκεν ο διάβολος, από
τον Ουρανόν διωχθείς ως λέγει ο προφήτης (Ησαΐου
ιδ’ 14) έσοµαι οµοίως τω Υψίστω (είπεν ο διάβολος),
νυν δε εις άδου καταβήση και εις τα θεµέλια της γης.
∆εύτερον, λέγεται πυρ αιώνιον. Λέγει γαρ (Ματθ. κε’
41) η Γραφή, πορεύεσθε απ’ εµού οι κατηραµένοι εις
το πυρ το αιώνιον, το ητοιµασµένον τω διαβόλω και
τοις αγγέλοις αυτού. Ακόµη και σκότος εξώτερον (εις
το αυτό 30) και τον αχρείον δούλον εκβάλλειν εις το
σκότος το εξώτερον. Εκεί έσται ο κλαυθµός και ο
βρυγµός των οδόντων. Ονοµάζεται ακόµη και µε άλλα
ονόµατα και όλα σηµαίνουσι πως είναι τόπος της κατακρίσεως και της θείας οργής εις τον οποίον καταβαίνουσιν οι ψυχαί εκείνων όπου µισεύουσιν απ’ εδώ ωργισµένοι από τον Θεόν και απεγνωσµένοι. Μα τούτο
είναι άξιον να το ηξεύρει καθ’ ένας πως αι ψυχαί

Ε Ν ∆ Ο Ν

Από το βιβλίο του Αγίου Νεκταρίου
“Περί αθανασίας ψυχής και ιερών µνηµοσύνων”
των δικαίων, αγκάλα και να είναι εις τους Ουρανούς
δεν επήρασι µ’ όλον τούτο τέλειον τον στέφανον πριν
της τελευταίας κρίσεως, µήτε αι ψυχαί των κατακρίτων τελείαν κόλασιν πάσχουσι. Μα ύστερα από την
εσχάτην κρίσιν, θέλουσι πάρει αι ψυχαί µαζί µε τα
σώµατα τελείως τον στέφανον της δόξης ή την κόλασιν».
Περί των καταβαινουσών εις Άδην ψυχών.
Η Εκκλησία περί των εις Άδην καταβαινουσών ψυχών
δοξάζει, ότι αυταί εαυταίς ουδεµίαν δύνανται να παράσχωσι σωτηριώδη ενέργειαν ή δια της µετανοίας ή δι’
εξοµολογήσεως κατά τον ψαλµωδόν (ψαλµ. στ’ 6),
όστις λέγει «εν δε τω Άδη τις εξοµολογήσεταί σοι;» και
αλλαχού (ψαλµ ριε’ 16) «ουχ οι νεκροί αινέσουσί σε,
Κύριε, ουδέ πάντες οι καταβαίνοντες εις Άδην», αλλά
ταις των επιζώντων ευποιίας και προσευχαίς ταις υπέρ
αυτών υπ’ αυτής γινοµέναις και τη αναιµάκτω θυσία τη
καθ’ εκάστην προσφεροµένη υπέρ ζώντων και τεθνεώτων κουφοτέρα η κόλασις αυτών καθίσταται, ίλεων
υπέρ αυτών των Θεόν επεργαζοµένη, και ότι οι µεν µικρά επταικότες και µη προς θάνατον, σωτηρίας τυγχάνουσιν, οι δε θανάσιµα αµαρτήσαντες της βαρείας αυτών κολάσεως απαλλάσσονται, κουφοτέρας της κολάσεως αυτών γινοµένης κατά τον θείον Χρυσόστοµον.
Ο Θεοφύλακτος λέγει εις το κατά Λουκάν στ’ κεφάλαιον ερµηνεύων τον λόγον του Σωτήρος Χριστού, ον είπε, ότι εξουσίαν έχει επί της γης αφιέναι αµαρτίας.
«Όρα, ότι επί της γης αφίεται αι αµαρτίαι . Έως ου γας
εσµέν επί της γης δυνάµεθα εξαλείψαι τας αµαρτίας
ηµών. Μεθ’ ο µέντοι της γης επαναστώµεν, ουκέτι ηµείς αυτοί δυνάµεθα δι’ εξοµολογήσεως εξαλείψαι τας
αµαρτίας υµών. Αποκέκλεισται γαρ η θύρα». Και εις το
κβ’ του Ματθαίου ερµηνεύων το «δήσαντες αυτού χείρας και πόδας», περί των πρακτικών της ψυχής δυνάµεων λέγει: «Εν τω αιώνι µεν γαρ τω ενεστώτι εστί πράξαι και ενεργείσαι τι, εν δε τω µελλόντι δεσµούνται
πάσαι αι πρακτικαί δυνάµεις της ψυχής και ουκ έστι
ποιήσαι τι αγαθόν εις αντισήκωσιν των αµαρτιών». Και
το κε’ κεφάλαιον του αυτού Ευαγγελίου ερµηνεύων
λέγει: «µεταµελείας γαρ και εργασίας καιρός ουκ έστι
µετά την ενθένδε αποβίωσιν».
Εξ όλων δη τούτον δήλον γίνεται, ότι η ψυχή µετά
τον θάνατον αδυνατεί να κάµει τι έργον σωτηριώδες
και να απαλλαγεί των του Άδου αλύτων δεσµών, και
ότι µόνον αι θείαι λειτουργίαι, αι προσευχαί, των
οικείων, των δικαίων, αι υπέρ αυτών γινόµεναι και
αι ελεηµοσύναι γίνονται πρόξενοι σωτηρίας και ελευθερίας από των δεσµών του Άδου.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Οι πρώτες δύο ηµέρες µετά το θάνατο

Σελίδα 19

Από το βιβλίο του π. Σεραφείµ Ρόουζ
“ Η ψυχή µετά τον θάνατο” (Ανάλυση του λόγου
περί θανάτου του Αγίου Ιωάννου Μαξίµοβιτς)

Για διάστηµα δύο ηµερών η ψυχή απολαύει σχετικής ελευθερίας και έχει δυνατότητα να επισκεφθεί τόπους που
της ήτα προσφιλείς στο παρελθόν, αλλά την Τρίτη ηµέρα
και κατόπιν επαναφέρθηκαν στο σώµα διαπίστωσαν ότι
µετακινείται σε άλλες σφαίρες.
το σώµα ήταν µια πολύ στενάχωρη κατοικία. Και η αΕδώ ο Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης απλώς επαναλαµβάνει τη δελφή σου θα αισθάνεται έτσι. Είναι πολύ καλύτερα
διδασκαλία που η Εκκλησία ήδη γνωρίζει από τον 4ο εκεί, και εµείς νοιώθουµε οδύνη σαν να της έχει συµβεί
αιώνα, όταν ο άγγελος που συνόδευσε τον Αγ. Μακάριο κάτι απίστευτα κακό! Θα µας κοιτάζει και σίγουρα θα
Αλεξανδρείας στην έρηµο, του είπε, θέλοντας να ερµη- µένει κατάπληκτη µε την αντίδρασή µας».
νεύσει την επιµνηµόσυνη δέηση της Εκκλησίας για τους
Θα πρέπει να έχουµε υπόψη ότι η ανωτέρω περιγραφή
νεκρούς την Τρίτη ηµέρα µετά θάνατο: «Όταν γίνεται η
των πρώτων δύο ηµερών του θανάτου αποτελεί γενικό
προσφορά της αναίµακτης θυσίας (µνηµόσυνο στη θεία
κανόνα, ο οποίος κατά κανένα τρόπο δεν ισχύει σε όλες
λειτουργία) στην Εκκλησία την τρίτη ηµέρα, η ψυχή του
τις περιπτώσεις. Πράγµατι τα περισσότερα παραδείγµακεκοιµηµένου δέχεται από τον φύλακα άγγελο της ανακούφιση για τη λύπη που αισθάνεται λόγω του χωρι- τα από την Ορθόδοξη γραµµατεία, δεν συνάδουν µε αυτόν τον κανόνα, και ο λόγος είναι φανερός: οι άγιοι, µην
σµού της από το σώµα… Στο διάστηµα των δύο πρώτων
έχοντας καµιά απολύτως προσκόλληση στα εγκόσµια
ηµερών επιτρέπεται στην ψυχή να περιπλανηθεί στον
και ζώντας σε διαρκή προσδοκία της αναχώρησής τους
κόσµο, οπουδήποτε εκείνη επιθυµεί, µε τη συντροφιά
για την άλλη ζωή, δεν ελκύονται καν από τους τόπους
των αγγέλων που τη συνοδεύουν. Ως εκ τούτου η ψυχή,
όπου έπρατταν τα αγαθά τους έργα αλλά ξεκινούν αµέεπειδή αγαπά το σώµα, µερικές φορές περιφέρεται στο
σως την άνοδο τους στους Ουρανούς. Άλλοι, ξεκινούν
οίκηµα στο οποίο το σώµα της είχε σαβανωθεί, περνώτην άνοδο τους πριν το τέλος των δύο ηµερών για κάντας έτσι δύο ηµέρες όπως ένα πουλί που γυρεύει τη
ποιον ειδικό λόγο που µόνον η Θεία Πρόνοια γνωρίζει.
φωλιά του. Αλλά η ενάρετη ψυχή πλανιέται σε εκείνα
Από την άλλη οι σύγχρονες «µεταθανάτιες» εµπειρίες,
τα µέρη στα οποία συνήθιζε να πράττει αγαθά έργα. Την
ατελείς καθώς είναι, ανήκουν όλες στον εξής κανόνα: η
τρίτη ηµέρα, Εκείνος ο Οποίος ανέστη ο Ίδιος την τρίτη
«εξωσωµατική»
κατάσταση αποτελεί µόνο το ξεκίνηµα
ηµέρα από τους νεκρούς καλεί την ψυχή του Χριστιατης αρχικής περιόδου ασώµατης «περιπλάνησης» της
νού να µιµηθεί τη δική Του ανάσταση, να ανέλθει στους
ψυχής στους τόπους των επιγείων δεσµών της. Όµως
Ουρανούς όπου θα λατρεύει το Θεό όλων.»
κανείς από αυτούς τους ανθρώπους δεν έχει παραµείνει
Στην Ορθόδοξη νεκρώσιµη ακολουθία, ο Αγ. Ιωάννης ο νεκρός για αρκετό χρονικό διάστηµα, έστω µέχρι να
∆αµασκηνός περιγράφει παραστατικά την κατάσταση συναντήσει τους αγγέλους που πρόκειται να τον συνοτης ψυχής η οποία, έχοντας µεν αφήσει το σώµα αλλά δεύσουν.
παραµένοντας στη γη, είναι ανίκανη να επικοινωνήσει
Μερικοί επικριτές της Ορθόδοξης διδασκαλίας για την
µε τους αγαπηµένους της τους οποίους βλέπει: «Οίµοι,
µετά θάνατον ζωή, θεωρούν ότι τέτοιες αποκλίσεις από
οίον αγώνα έχει η ψυχή χωριζόµενη εκ του σώµατος!
το γενικό κανόνα για την µεταθανάτια εµπειρία αποδειΟίµοι, πόσα δακρύει τότε, και ουχ υπάρχει ο ελεών αυκνύουν την ύπαρξη «αντιφάσεων» στην Ορθόδοξη διδατήν! Προς τους αγγέλους τα όµµατα ρέπουσα, άπρακτα
σκαλία. Αυτοί οι επικριτές όµως είναι απλώς και µόνο
καθικετεύει προς τους ανθρώπους τας χείρας εκτείνουπροσκολληµένοι στις «κατά γράµµα» ερµηνείες. Η περισα, ουκ έχει τον βοηθούντα. ∆ιό, αγαπητοί µου αδελφοί,
γραφή των πρώτων δύο ηµερών, καθώς και των εποµέεννοήσαντες ηµών το βραχύ της ζωής, τω µεταστάντι
νων,
σε καµιά περίπτωση δεν αποτελεί κάποια µορφή
την ανάπαυσιν, παρά Χριστού αιτησώµεθα, και ταις ψυδόγµατος. Είναι απλώς ένα «µοντέλο», το οποίο µάλιχαίς ηµών το µέγα έλεος».
στα εκφράζει την πιο συνηθισµένη χρονική σειρά των
Σε γράµµα του προς τον αδελφό µιας αποθνήσκουσας εµπειριών της ψυχής µετά τον θάνατο. Οι πολλές περιγυναίκας, ο Όσιος Θεοφάνης ο Έγκλειστος γράφει: «Η πτώσεις, τόσο στην Ορθόδοξη γραµµατεία όσο και στις
αδελφή σου δεν θα πεθάνει. Το σώµα του ανθρώπου αναφορές σύγχρονων σχετικών εµπειριών, όπου οι νεπεθαίνει, αλλά η προσωπικότητά του συνεχίζει να ζει. κροί έχουν στιγµιαία εµφανιστεί στους ζωντανούς µέσα
Απλώς µεταφέρεται σε µια άλλη τάξη ζωής… ∆εν είναι στην πρώτη ή τις δύο πρώτες ηµέρες µετά το θάνατο,
εκείνη που θα βάλουν στον τάφο. Εκείνη βρίσκεται σε µερικές φορές σε όνειρα, είναι παραδείγµατα που επαέναν άλλο τόπο όπου θα είναι θα είναι ακριβώς το ίδιο ληθεύουν το ότι όντος η ψυχή συνήθως παραµένει κοζωντανή όσο και τώρα. Τις πρώτες ώρες και ηµέρες θα ντά στη γη για κάποια σύντοµη χρονική περίοδο. Κατά
βρίσκεται γύρω σου. Μόνο που δεν θα λέει τίποτα και την τρίτη ηµέρα, και συχνά πιο πριν, η περίοδος αυτή
εσύ δεν θα µπορείς να την δεις. Θα είναι όµως ακριβώς φθάνει στο τέλος της.
εδώ. Να το έχεις αυτό στο νου σου. Εµείς που µένουµε
πίσω θρηνούµε για τους κεκοιµηµένους, όµως για εκεί- Τα τελώνια
νους τα πράγµατα είναι αµέσως πιο εύκολα. Είναι πιο Την ώρα αυτή (την τρίτη ηµέρα), η ψυχή διέρχεται από
ευτυχισµένοι στη νέα κατάσταση. Όσοι έχουν πεθάνει λεγεώνες πονηρών πνευµάτων που παρεµποδίζουν την

Σελίδα 20

Ε Ν ∆ Ο Ν

πορεία της και την κατηγορούν για διάφορες αµαρτίες,
στις οποίες αυτά τα ίδια την είχαν παρασύρει. Σύµφωνα
µε διάφορες θεϊκές αποκαλύψεις υπάρχουν είκοσι τέτοια
εµπόδια, τα επονοµαζόµενα «τελώνια», σε καθένα από
τα οποία περνά από δοκιµασία κάθε µορφή αµαρτίας. Η
ψυχή αφού περάσει από ένα τελώνιο, συναντά το επόµενο, και µόνον αφού έχει διέλθει επιτυχώς από όλα τα
τελώνια µπορεί αν συνεχίσει την πορεία της χωρίς να
απορριφθεί βιαίως στη γέεννα. Το πόσο φοβεροί είναι
αυτοί οι δαίµονες και τα τελώνια τους φένεται στο γεγονός ότι η ίδια η Παναγία, όταν πληροφορήθηκε από τον
Αρχάγγελο Γαβριήλ τον επικείµενο θάνατο Της, ικέτευσε
τον Υιό Της να διασώσει την ψυχή Της από αυτούς τους
δαίµονες και απαντώντας στην προσευχή Της, ο ίδιος ο
Κύριος Ιησούς Χριστός εµφανίστηκε από τους Ουρανούς
για να παραλάβει την ψυχή της Πάναγνου Μητρός Του
και να την οδηγήσει στους Ουρανούς. Φοβερή είναι
πράγµατι, η τρίτη ηµέρα για την ψυχή του απελθόντος,
και για το λόγο αυτό η ψυχή έχει ιδιαίτερη ανάγκη τότε
από προσευχές για την σωτηρία της.

όλες αυτές οι περιγραφές έχουν µεταφυσική έννοια. Η
Ορθόδοξη Εκκλησία θεωρεί τη διδασκαλία περί τελωνίων τόσο σηµαντική, ώστε έχει συµπεριλάβει σχετικές
αναφορές σε πολλές από τις ακολουθίες της, µερικές εκ
των οποίων αναφέρονται στο κεφάλαιο περί τελωνίων.
Ειδικότερα, η Εκκλησία θεωρεί ιδιαιτέρως απαραίτητο να
συνοδεύει µε αυτήν τη διδασκαλία κάθε τέκνο της που
αποθνήσκει. Στον «Κανόνα για την Αναχώρηση της Ψυχής», που διαβάζεται από τον ιερέα στο νεκρικό κρεβάτι
κάθε πιστού, υπάρχουν τα παρακάτω τροπάρια:

Σύντοµα, µετά τον θάνατο, η ψυχή πράγµατι βιώνει µια
κρίση, τη Μερική Κρίση, ως τελική συγκεφαλαίωση
του «αοράτου πολέµου» που έχει διεξαγάγει ή που απέτυχε να διεξαγάγει, στην επίγεια ζωή κατά τω πεπτωκότων πνευµάτων. Συνεχίζοντας την επιστολή του προς
τον αδελφό της αποθνήσκουσας γυναίκας, ο Όσιος Θεοφάνης ο έγκλειστος γράφει: «Λίγο µετά το θάνατο, η
ψυχή αρχίζει έναν αγώνα για να καταφέρει να διέλθει
από τα τελώνια. Στον αγώνα της η αδελφή σου χρειάζεται βοήθεια! Θα πρέπει να στρέψεις όλη σου την προσοχή και όλη σου την αγάπη γι’ αυτήν στο πως θα την
βοηθήσεις. Πιστεύω πως η µεγαλύτερη έµπρακτη απόδειξη της αγάπης σου θα είναι να αφήσεις την φροντίδα
του νεκρού της σώµατος στους άλλους, να αποχωρήσεις
και, µένοντας µόνος σου οπουδήποτε µπορείς, να βυθιστείς σε προσευχή για την ψυχή της, για τη νέα κατάσταση στην οποία βρίσκεται και για τις καινούριες, απροσδόκητες ανάγκες της. Συνέχισε την ακατάπαυστη
ικεσία σου στον Θεό για έξι εβδοµάδες και περισσότερο. Όταν πέθανε η Οσία Θεοδώρα, το σακούλι από το
οποίο πήραν χρυσό οι άγγελοι για να τη γλιτώσουν από
τα τελώνια ήταν οι προσευχές του πνευµατικού της πατέρα. Έτσι θα γίνει και µε τις δικές σου προσευχές. Μην
παραλείψεις να κάνεις όσα σου είπα. Αυτό είναι η
πραγµατική αγάπη.»

«Ω Αγία Θεοτόκε, Εσύ η Οποία γέννησες τον Παντοδύναµο Κύριο, αποµάκρυνε από εµένα τον άρχοντα των
φοβερών τελωνίων, τον κυβερνήτη του κόσµου, όταν
φθάσει η στιγµή του θανάτου µου, ώστε να Σε δοξολογώ
αιωνίως». (8η Ωδή)

Το «σακούλι» από το οποίο πήραν «χρυσό» οι άγγελοι
και «εξόφλησαν τα χρέη» της Οσίας Θεοδώρας στα τελώνια έχει συχνά παρανοηθεί από κάποιους επικριτές
της Ορθόδοξης διδασκαλίας. Μερικές φορές συγκρίνεται µε τη λατινική έννοια του «πλεονάσµατος χάριτος»
των αγίων. Στην περίπτωση αυτή, τέτοιοι επικριτές ερµηνεύουν κατά γράµµα τα Ορθόδοξα κείµενα. Σε τίποτε
άλλο δεν αναφέρεται το παραπάνω απόσπασµα παρά
στις προσευχές της Εκκλησίας για τους αναπαυθέντες
και ειδικότερα στις προσευχές ενός αγίου ανθρώπου και
πνευµατικού πατέρα. Είναι σχεδόν περιττό να πούµε ότι

«Καθώς φεύγω από τη γη, αξίωσέ µε να διέλθω ανεµπόδιστα από τον άρχοντα του αέρα, το διώκτη και βασανιστή, εκείνον που ως άδικος ανακριτής στέκεται πάνω
στους φοβερούς δρόµους». (4η Ωδή)
«Ω Πανένδοξε Θεοτόκε, οδήγησέ µε εις τους Ουρανούς,
στα ιερά και πολύτιµα χέρια των αγίων αγγέλων ώστε,
προστατευµένος µέσα στα φτερά τους, να µην αντικρύσω
τη ρυπαρή, αποκρουστική και σκοτεινή µορφή των δαιµόνων». (6η Ωδή)

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, τα λόγια της Εκκλησίας προετοιµάζουν τον αποθνήσκοντα Ορθόδοξο Χριστιανό για τις
δοκιµασίες που θα συναντήσει µπροστά του.
Οι σαράντα ηµέρες
Κατόπιν, έχοντας επιτυχώς διέλθει από τα τελώνια και υποκλιθεί βαθιά ενώπιον του Θεού, η ψυχή για διάστηµα
τριάντα επτά επιπλέον ηµερών επισκέπτεται τις ουράνιες
κατοικίες και τις αβύσσους της κολάσεως, µη γνωρίζοντας
ακόµα που θα παραµείνει, και µόνον την τεσσαρακοστή
ηµέρα καθορίζεται η θέση στην οποία θα βρίσκεται µέχρι
την ανάσταση των νεκρών.
Σίγουρα δεν είναι παράξενο ότι η ψυχή, έχοντας διέλθει
από τα τελώνια και παύσει µια για πάντα κάθε σχέση µε
τα επίγεια, εισάγεται στον αληθινά άλλο κόσµο, σε ένα
τµήµα του οποίου θα παραµείνει αιωνίως. Σύµφωνα µε
την αποκάλυψη του Αγγέλου στον Αγ. Μακάριο Αλεξανδρείας, η ειδική επιµνηµόσυνη δέηση υπέρ των απελθόντων την ένατη ηµέρα µετά τον θάνατο (πέραν του γενικού συµβολισµού των εννέα αγγελικών ταγµάτων) πραγµατοποιείται επειδή µέχρι τότε παρουσιάζονται στην ψυχή τα θαυµάσια του Παραδείσου, και µόνον κατόπιν αυτού, για το υπόλοιπο των σαράντα ηµερών, της παρουσιάζονται τα µαρτύρια και τα φρικτά της κολάσεως, πριν
τοποθετηθεί την τεσσαρακοστή ηµέρα στη θέση στην
οποία θα αναµένει την ανάσταση των νεκρών και την
Τελική Κρίση. Θα πρέπει και πάλι να τονίσουµε ότι οι
αναφερόµενοι αριθµοί αποτελούν γενικό κανόνα ή
«µοντέλο» της µεταθανάτιας πραγµατικότητας, και αναµφισβήτητα δεν ολοκληρώνουν όλες οι ψυχές των απελθό-

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 21

ντων την πορεία τους ακριβώς σύµφωνα µε τον
«κανόνα». Γνωρίζουµε σαφώς ότι η Οσία Θεοδώρα, στην
πραγµατικότητα, ολοκλήρωσε το «γύρο της κολάσεως»
ακριβώς την τεσσαρακοστή ηµέρα, σύµφωνα µε τη γήινη
µέτρηση του χρόνου.
Η κατάσταση των ψυχών µέχρι την Τελική Κρίση
Μερικές ψυχές βρίσκονται (µετά τις σαράντα ηµέρες) σε
µια κατάσταση πρόγευσης της αιώνιας αγαλλίασης και µακαριότητας, ενώ άλλες σε µια κατάσταση τρόµου εξαιτίας
των αιωνίων µαρτυρίων τα οποία θα υποστούν πλήρως
µετά την Τελική Κρίση. Μέχρι τότε εξακολουθεί να υπάρχει
δυνατότητα αλλαγής της κατάστασής τους, ιδιαιτέρως µέσω
της υπέρ αυτών προσφοράς της Αναίµακτης Θυσίας
(µνηµόσυνο στη Θεία Λειτουργία), και παροµοίως µέσω
άλλων προσευχών.
Τα οφέλη της προσευχής, τόσο της κοινής όσο και της
ατοµικής για τις ψυχές που βρίσκονται στην κόλαση,
έχουν περιγραφεί σε πολλούς βίους Αγίων και ασκητών
καθώς και σε Πατερικά κείµενα. Στο βίο της µάρτυρος
του 3ου αιώνα Περπετούας, για παράδειγµα, διαβάζουµε
ότι η κατάσταση της ψυχής του αδελφού της ∆ηµοκράτη
της αποκαλύφθηκα µε την εικόνα µιας στέρνας γεµάτης
νερό, η οποία ήταν όµως τόσο ψηλά που δεν µπορούσε να
τη φτάσει από τον ρυπαρό, καυτό τόπο όπου ήταν περιορισµένος. Χάρη στην ολόθερµη προσευχή της Περπετούας επί µία ολόκληρη ηµέρα και νύχτα ο ∆ηµοκράτης
έφτασε τη στέρνα και τον είδε να βρίσκεται σε έναν φωτεινό τόπο. Από αυτό η Περπετούα κατάλαβε ότι ο αδελφός της είχε απελευθερωθεί από τα δεινά της κολάσεως.
Στο βίο µιας ασκήτριας που πέθανε µόλις τον 20ο αιώνα
αναφέρεται µια παρόµοια περίπτωση. Πρόκειται για τη
Οσία Αθανασία (Αναστασία Λογκάτσεβα), πνευµατική
θυγατέρα του Οσίου Σεραφείµ του Σάρωφ. Όπως διαβάζουµε στο βίο της: «Η Αναστασία είχε έναν αδελφό που
τον έλεγαν Παύλο. Ο Παύλος κάποτε ήταν µεθυσµένος
και κρεµάστηκε. Κι η Αναστασία αποφάσισε να προσευχηθεί πολύ για τον αδελφό της. Μετά το θάνατο του, η
Αναστασία πήγε στο µοναστήρι Ντιβέγιεβο, του Οσίου
Σεραφείµ, για να µάθει τι ακριβώς έπρεπε να κάνει, ώστε
να βελτιωθεί η κατάσταση του αδελφού της, ο οποίος
έδωσε τέλος στη ζωή του µε τρόπο δυσσεβή και ατιµωτικό… Ήθελε να συναντήσει την Πελαγία Ιβάνοβνα και να
ζητήσει τη συµβουλή της… Η Αναστασία επισκέφθηκε
την Πελαγία. Εκείνη της είπε να κλειστεί στο κελί της
σαράντα µέρες, να προσευχηθεί και να νηστέψει για τον
αδελφό της και κάθε µέρα να λέει εκατόν πενήντα φορές:
«Υπεραγία Θεοτόκε, ανάπαυσον τον δούλον σου.»
Όταν συµπληρώθηκαν οι σαράντα ηµέρες, η Αναστασία
είδε ένα όραµα. Βρέθηκε µπροστά σε µία άβυσσο. Στο
βάθος της ήταν ένας βράχος από αίµα. Πάνω στο βράχο
κείτονταν δύο άνδρες µε σιδερένιες αλυσίδες στο λαιµό
τους. Ο ένας ήταν ο αδελφός της.
Η Αναστασία διηγήθηκε το όραµα στην Πελαγία και κείνη της είπε να συνεχίσει την νηστεία και την προσευχή.

Τελείωσαν κι άλλες σαράντα ηµέρες µε νηστεία και
προσευχή κι η Αναστασία είδε το ίδιο όραµα. Η ίδια
άβυσσος κι ο βράχος πάνω στον οποίο βρίσκονταν οι
δύο άνδρες µε αλυσίδες στο λαιµό τους. Αυτή τη φορά
όµως ο αδελφός της ήταν όρθιος. Περπατούσε πάνω
στο βράχο, έπεφτε και ξανασηκωνόταν. Οι αλυσίδες
ήταν ακόµα στο λαιµό του.
Η Πελαγία Ιβάνοβνα, στην οποία κατέφυγε και πάλι η
Αναστασία, της είπε να επαναλάβει την ίδια άσκηση
για Τρίτη φορά.
Όταν τελείωσε και το τρίτο σαρανταήµερο της νηστείας και της προσευχής, η Αναστασία ξαναείδε το ίδιο
όραµα. Η ίδια άβυσσος, ο ίδιος βράχος. Τώρα όµως
πάνω στο βράχο ήταν µόνο ένας άνδρας, αγνωστός
της. Ο αδελφός της είχε απελευθερωθεί από τα δεσµά.
∆ε φαίνονταν πουθενά. Ο άγνωστος άνδρας ακούστηκε
να λέει: «Είσαι τυχερός εσύ. Έχεις πολύ ισχυρούς µεσίτες στη γη.»
Η Αναστασία ανέφερε στην Πελαγία Ιβάνοβνα το τρίτο όραµά της και εκείνη της απάντησε:
«Ο αδελφός σου λυτρώθηκε από τα βάσανα. ∆εν µπήκε όµως στη µακαριότητα του Παραδείσου.»
Πολλά παρόµοια περιστατικά αναφέρονται σε βίους
Ορθοδόξων Αγίων και ασκητών. Σε περίπτωση που
κάποιος έχει την τάση να ερµηνεύει κατά γράµµα τέτοια οράµατα, ίσως θα πρέπει να παρατηρήσουµε ότι
βεβαίως οι εικόνες µε τις οποίες εµφανίζονται τέτοια
οράµατα, συνήθως σε όνειρα, δεν «φωτογραφίζουν»
κατ’ ανάγκη τον τρόπο ύπαρξης της ψυχής µετά τον
θάνατο. Πρόκειται περισσότερο για εικόνες οι οποίες
µεταβιβάζουν την πνευµατική αλήθεια της βελτιώσεως
της καταστάσεως της ψυχής στον άλλο κόσµο χάρη
στις προσευχές εκείνων που παραµένουν στον κόσµο
τούτο.

Σελίδα 22

Το αόρατο δικαστήριο.
Από την Κλίµακα του Αγίου Ιωάννου του Σιναίτου
Έµενε εδώ κάποιος µοναχός Στέφανος, ο οποίος είχε
ασπασθεί την ερηµική και ησυχαστική ζωή. Αγωνίστηκε πολλά έτη στη µοναχική παλαίστρα. Ήταν στολισµένος µε νηστείες και ιδιαιτέρως µε δάκρυα και µε άλλα
ενάρετα κατορθώµατα. Είχε το κελί του στην κατάβαση του αγίου τούτου όρους (κάτω από την Αγία Κορυφή) στο σηµείο που ευρίσκεται το σπήλαιο του Προφήτου Ηλίου.
Αυτός λοιπόν ο αείµνηστος για πιο ακριβή και κοπιαστική µετάνοια και άσκηση, επήγε στον τόπο όπου
έµεναν οι αναχωρηταί, που ονοµάζεται Σίδδης. Παρέµεινε εκεί µερικά χρόνια µε υπερβολικές στερήσεις και
σκληρή άσκηση, εφ’ όσον ο τόπος ήταν απαράκλητος
(χωρίς ανέσεις) και αδιάβατος σχεδόν από ανθρώπους.
Απείχε περίπου εβδοµήντα µίλια από το κάστρο.
Έπειτα γύρω στο τέλος της ζωής του, ανεβαίνει ο γέροντας αυτός στο κελί του, κάτω από την Αγία Κορυφή.
Είχε µάλιστα και δύο υποτακτικούς από την Παλαιστίνη πολύ ευλαβείς, οι οποίοι και του εφύλαγαν το κελί
πριν επιστρέψει.
Αφού επέρασαν ολίγες ηµέρες έπεσε σε ασθένεια, µε
την οποία και ετελείωσε την ζωή του. Την παραµονή
του θανάτου του περιέπεσε σε έκσταση και µε τα µάτια
ανοικτά παρατηρούσε δεξιά και αριστερά της κλίνης
του. Σαν να τον ανέκριναν κάποιοι, απαντούσε (τον
άκουγαν όλοι οι παρευρισκόµενοι) και άλλοτε έλεγε:
«Ναι, πράγµατι, αληθινά. Πλην όµως ενήστευσα τόσα
έτη γι’ αυτό». Άλλοτε: «Όχι. Είναι ψέµα. Αυτό δεν το
έκανα». Έπειτα από λίγο: «Αυτό ναι, αληθινά το
έπραξα, αλλά έκλαυσα, έκανα διακονήµατα αγάπης».
Και πάλι: «Αληθινά µε κατηγορείτε». Μερικές φορές
για ορισµένα απαντούσε: «Ναι, αληθινά, ναι. Γι’ αυτά
δεν έχω τι να απολογηθώ. Ο Θεός είναι ελεήµων».
Ήταν αλήθεια ένα θέαµα φρικτό και φοβερό. Ένα δικαστήριο αόρατο και χωρίς έλεος. Και το φοβερότερο, ότι
τον κατηγορούσαν και για πράγµατα που δεν είχε διαπράξει. Ο ησυχαστής αυτός και αναχωρητής για ορισµένα πταίσµατα του, αλλοίµονο, έλεγε: «Γι’ αυτά δεν
έχω τι να ειπώ». Και είχε σαράντα περίπου έτη µοναχός, χωρίς να του λείπει ένα δάκρυ!
Αλλοίµονο! Και πάλι αλλοίµονο! Που ήταν τότε η φωνή εκείνη του προφήτου Ιεζεκιήλ, για να τους ειπεί:
«Εν ω εύρω σε, εκεί και κρίνω σε, είπεν ο Θεός» (πρβλ.
Ιεζ. λγ΄ 12-16). Αλλά δεν κατόρθωσε να χρησιµοποιήσει µία τέτοια απολογία. Γιατί άραγε; Άγνωστον. Ας
έχει δόξα ο Θεός, ο µόνος που γνωρίζει. (Ας σηµειωθεί
και τούτο): Ο µοναχός αυτός (µου το διηγήθηκαν αψευδείς µάρτυρες) στην έρηµο, είχε τόση χάρη, ώστε
να τρέφει µε τα χέρια του και λεοπάρδαλη.
Και ενώ συνεχιζόταν η αυστηρά αυτή δικαστική ανάκρισις, αποχωρίσθηκε το σώµα του, χωρίς να αφήσει
καµία ένδειξή για την κρίση ή το πόρισµα ή την απόφαση και το τέλος της δίκης.

Ε Ν ∆ Ο Ν
Από τον βίο του Αγίου Αντωνίου
Κάποια µέρα, στις τρείς το απόγευµα , ο Άγιος Αντώνιος
ετοιµαζόταν να φάει. Καθώς σηκώθηκε να προσευχηθεί,
ένοιωσε τον εαυτό του να αρπάζεται νοερά. Και το περίεργο είναι ότι, ενώ στεκόταν, έβλεπε την ψυχή του σαν
να είχε βγει από το σώµα και να οδηγείται από κάποιους
στον αέρα. Έπειτα έβλεπε άλλους, φοβερούς και µοχθηρούς, να στέκονται στον αέρα και να θέλουν να εµποδίσουν την διάβαση του. Εκείνοι όµως που τον οδηγούσαν
αντιδικούσαν µ’ αυτούς που ζητούσαν λόγο, µήπως ήταν
υπεύθυνος απέναντί τους για κάτι. Και ενώ ήθελαν να
κάνουν έλεγχο της ζωής του από τον καιρό που γεννήθηκε, οι οδηγοί του Αγίου Αντωνίου τους εµπόδιζαν λέγοντας: -Ο Κύριος του έσβησε όλες τις αµαρτίες από τη
γέννησή του. Μπορείτε να λογαριάσετε µόνο όσα
έπραξε αφότου έγινε µοναχός και αφιερώθηκε στο Θεό.
Τότε, επειδή τον κατηγορούσαν χωρίς να µπορούν να
αποδείξουν τις κατηγορίες, ο δρόµος του έγινε ελεύθερος και ανεµπόδιστος. Και αµέσως είδε την ψυχή του να
επιστρέφει, κι ένοιωσε να συνέρχεται και να γίνεται
πάλι ο Αντώνιος, όπως ήταν πρώτα.
Ξέχασε τότε να φάει και πέρασε την υπόλοιπη µέρα κι
όλη τη νύχτα µε στεναγµούς και προσευχές. Έµεινε εκστατικός, καθώς αναλογιζόταν µε πόσους έχουµε να παλέψουµε και µε τι κόπους πρέπει κανείς να περάσει την
εναέρια διάβαση (ώσπου να φθάσει στον Ουρανό). Και
σκεπτόταν ότι αυτό εννοούσε ο Απόστολος Παύλος όταν
έλεγε, «κατά τον άρχοντα της εξουσίας του αέρος» (Εφεσ. 2:2). Γιατί η εξουσία του εχθρού αυτή είναι
να πολεµάει και να προσπαθεί να εµποδίσει όσους περνούν από τον εναέριο αυτό δρόµο. Συµβούλευε λοιπόν
συνεχώς «Φορέστε την πανοπλία του Θεού, για να µπορέσετε να αντισταθείτε την πονηρή µέρα, ώστε να καταντροπιαστεί ο εχθρός, αφού δεν θα έχει να πει κανένα
κακό εναντίον µας(Εφεσ. 6:13, Τιτ. 2:8) Κάποτε άλλοτε,
συζήτησε µε µερικούς επισκέπτες για την πορεία της
ψυχής και για τον τόπο που της έχει ετοιµαστεί µετά τη
ζωή αυτή. Την ίδια νύχτα κάποιος τον προσκάλεσε από
ψηλά και του είπε:-Σήκω, Αντώνιε. Βγές έξω και δές.
Σαν βγήκε λοιπόν έξω (γιατί γνώριζε σε ποιους πρέπει
να υπακούει) και σήκωσε το βλέµµα του, είδε κάποιον
ψηλό, απαίσιο και φοβερό, να στέκεται όρθιος και να
φτάνει µέχρι τα σύννεφα. Και καθώς κάποιοι ανέβαιναν,
λες και είχαν φτερά, εκείνος άπλωνε τα χέρια του και
τους εµπόδιζε να περάσουν. Μερικοί όµως µε το πέταγµά τους τον ξεπερνούσαν και ενέβαιναν ανενόχλητοι. Γι
αυτούς λοιπόν έτριζε τα δόντια του εκείνος ο ψηλός, ενώ
χαιρόταν για όσους γκρεµίζονταν.Και αµέσως ακούστηκε µια δυνατή φωνή να λέει στον Άγιο Αντώνιο:- Προσπάθησε να καταλάβεις αυτό που βλέπεις. Φωτίστηκε
τότε ο νούς του και κατάλαβε ότι το όραµα ήταν το πέρασµα των ψυχών στον Ουρανό και ότι ο ψηλός εκείνος
που στεκόταν ήταν ο διάβολος, που φθονεί τους πιστούς.
Αυτός κρατούσε και εµπόδιζε να περάσουν όσους ήταν
δούλοι του, ενώ όσους δεν τον ακολούθησαν σ’ αυτήν
τη ζωή δεν µπορούσε να τους πιάσει, γιατί περνούσαν
ψηλότερα από αυτόν.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 23

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ ΜΑΡΤΙΟΥ
Κάθε Τρίτη και ώρα 17:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου
Παντελεήµονος . Μετά το πέρας της
Παρακλήσεως διενεργείται ο κύκλος
µελέτης της Αγίας Γραφής , όπου και
ερµηνεύεται η Ευαγγελική περικοπή
της προηγούµενης Κυριακής µετά
διαλόγου .

Πρόγραµµα Θείων Λειτουργιών Μαρτίου 2008
Λειτουργία των Προηγιασµένων
Κάθε Τετάρτη και Παρασκευή 07:00 - 09:00 το πρωί
θα τελείται η Ακολουθία των Προηγιασµένων
Τιµίων ∆ώρων.

Το µυστήριο της Ιεράς
Εξοµολογήσεως τελεί ο π. Νίκανδρος
Καρακωστόπουλος όλες τις ηµέρες
και ώρες λειτουργίας του Ιερού Ναού
κατόπιν συνεννοήσεως
( τηλ. 2104615704 )

Ειδικά δε, την Τετάρτη 19 Μαρτίου η Ακολουθία
θα τελεσθεί ώρα 19:00 από τον σεβασµιότατο
Μητροπολίτη Πειραιώς κ.κ. Σεραφείµ.

Κάθε Σάββατο τελείται
Θεία Λειτουργία

Παρασκευή 14/3/2008 Α΄ Χαιρετισµοί

Κάθε Πέµπτη και ώρα 18: 30 στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας
η εκποµπή «Φωτός Θέµατα»
µε τον Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα µε σύγχρονη προοπτική και τρόπο
κατανοητό.

Παρασκευή 28/3/2008 Γ’ Χαιρετισµοί

Από το γεροντικό

Η Ακολουθία των Χαιρετισµών
Παρασκευή 21/3/2008 Β’ Χαιρετισµοί
Ώρα ενάρξεως της Ακολουθίας 19:00
Την Παρασκευή 28/03 η Ακολουθία των
Χαιρετισµών θα τελεστεί από τον Θεοφιλέστατο
επίσκοπο Ελευσίνος κ.κ. Ιερόθεο.
Μόλις άκουσε αυτά ο γέροντας, αναστέναξε βαθιά και
είπε:

∆ιηγήθηκε ο αββάς Μακάριος ότι, περπατώντας κάποτε
στην έρηµο, βρήκε πεσµένο στο χώµα ένα κρανίο ενός -Αλίµονο στη µέρα που γεννήθηκε ο άνθρωπος ο αµαρνεκρού. Και καθώς το σκούντησε µε το φοινικένιο ρα- τωλός. Καλύτερα θα ήταν να µην είχε γεννηθεί, όπως
είπε και για τον Ιούδα ο Κύριος: «ὁ µὲν υἱὸς τοῦ
βδί του, άκουσε φωνή απ’ αυτό. Το ρώτησε:
ἀνθρώπου ὑπάγει καθώς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ
-Ποιος είσαι εσύ;
τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι' οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδί-Εγώ του αποκρίθηκε το κρανίο, ήµουν αρχιερέας των δοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος
ειδώλων και των ειδωλολατρών που έµεναν σ’ αυτόν ἐκεῖνος.» (Ματθ. 26:24)
τον τόπο. Κι εσύ είσαι ο πνευµατοφόρος Μακάριος.
Μάθε λοιπόν ότι οποιαδήποτε ώρα σπλαχνιστείς όσους Ύστερα στράφηκε προς το κρανίο:
βρίσκονται στην κόλαση και προσευχηθείς γι αυτούς, -Υπάρχει άλλο χειρότερο βάσανο;
παρηγορούνται λίγο.
-Κάτω από µας υπάρχει µεγαλύτερη κόλαση.
-Ποια είναι η παρηγοριά και ποια η κόλαση; Ρώτησε ο
-Και ποιοι βρίσκονται εκεί;
γέροντας.
-’Οσο απέχει ο ουρανός από τη γη, απάντησε το κρανί- -Εµείς, είπε το κρανίο, µιας και δεν γνωρίσαµε το Θεό,
ο, τόσο είναι το βάθος της φωτιάς που βρίσκεται από ελεούµαστε έστω και λίγο. Αυτοί όµως που γνώρισαν
κάτω µας. Σ’ αυτή τη φωτιά είµαστε χωµένοι από τα τον Θεό και µετά τον αρνήθηκαν και δεν έκαναν το θέπόδια µέχρι το κεφάλι µας. Και δεν µπορεί κανείς µε το ληµα Του, αυτοί βρίσκονται κάτω από εµάς και κολάζοπρόσωπό του να αντικρύσει το πρόσωπο του άλλου, νται χειρότερα.
γιατί οι ράχες µας είναι κολληµένες µεταξύ τους. Όταν Πήρε λοιπόν ο γέροντας το κρανίο, το έχωσε στο χώµα
λοιπόν προσεύχεσαι για µας, βλέπει λιγάκι ο ένας το και προχώρησε.
πρόσωπο του άλλου. Αυτή είναι η παρηγοριά.

Σελίδα 24

ENDON
Μηνιαία ενηµερωτική έκδοση του Ιερού
Ναού Αγίου Παντελεήµονος
∆ιευθυντής εκδόσεως
Αρχιµανδρίτης Νίκανδρος Καρακωστόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήµονος
Αγίου Παντελεήµονος 12
Τ.Κ. 186 48 ∆ραπετσώνα
Τηλέφωνο: 210-4615704
Τηλεοµοιότυπο: 210-4615759
Ηλ. διεύθυνση: periodikoendon@yahoo.gr
∆ιαδικτυακό ιστολόγιο :
http://www.periodikoendon.blogspot.com

∆ιανέµεται δωρεάν από τον
Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήµονος
∆ραπετσώνας την τελευταία
Κυριακή του κάθε µήνα
Στείλτε µας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε κάθε µήνα
το περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

Ο χωρισµός της ψυχής από το
σώµα.

Απόσπασµα από τον
Μικρό Ευεργετινό

Έλεγε ο µακάριος Θεόφιλος ο
αρχιεπίσκοπος. (Θεόφιλος Α΄
πατριάρχης Αλεξανδρείας τρίτος
διάδοχος του Μεγάλου Αθανασίου στον θρόνο της Αλεξανδρινής
Εκκλησίας 385-412).

δίκαιο Κριτή. Κι αν µεν της δοθεί
ελευθερία, αµέσως οι εχθροί ντροπιάζονται και η ψυχή αρπάζεται
απ’ αυτούς και χωρίς κανένα εµπόδιο οδηγείται και τοποθετείται στην
ανεκλάλητη εκείνη χαρά και δόξα.

Πόσο φόβο και τρόµο και βία
δοκιµάζει η ψυχή όταν χωρίζεται
από το σώµα! Γιατί καταφθάνουν
σ’ αυτήν τότε όλοι οι άρχοντες
και οι εξουσιαστές του σκοτεινού
κόσµου και της παρουσιάζουν
όσα αµαρτήµατα έκανε
(συνειδητά ή από άγνοια) από τη
γέννησή της µέχρι και την τελευταία εκείνη στιγµή που φεύγει
από το σώµα. Στέκονται λοιπόν
και την κατηγορούν µε δριµύτητα. Αντιµέτωπες σ’ αυτούς όµως
στέκονται και οι άγιες δυνάµεις,
αντιπροτείνοντας τα καλά έργα
που τυχόν έκανε η ψυχή .

Αν όµως έζησε µε αµέλεια και δεν
κριθεί άξια για την ελευθερία, θα
ακούσει τη φρικτή εκείνη φωνή;
«Αρθήτω ο ασεβής, ίνα µη ιδή την
δόξαν Κυρίου» (Ησ. 26:10). Τότε
αρχίζει γι’ αυτήν η ηµέρα της οργής, της θλίψεως και της ατελείωτης οδύνης. Παραδίδεται στο σκότος το εξώτερο, βυθίζεται στον
άδη, καταδικάζεται στην αιώνια
φωτιά, όπου θα κολάζεται στους
απέραντους αιώνες.

Σ’ αυτή τη µεγάλη στενοχώρια,
µπροστά σ’ ένα τέτοιο αδέκαστο
κριτήριο και σε µια τόσο φοβερή
εξέταση, φαντάζεσαι τι τρόµο και
αγωνία θα έχει η ψυχή; ∆εν µπορεί λόγος να διηγηθεί ή νους να
συλλάβει το φόβο εκείνο της ψυχής, ώσπου να τελειώσει η δίκη
και να βγει η απόφαση από τον

ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ
Τελικά, καταλαβαίνουµε τι είναι τα µνηµόσυνα ;
Είναι για να καθίσουµε άλλα δέκα λεπτά στην εκκλησία
αδηµονώντας να πάρουµε το αντίδωρο; Είναι µια αναγκαία αγγαρεία; Είναι µία ευκαιρία να συναντηθούµε µε
παλαιούς γνώριµους και συγγενείς; Είναι ακόµη ένα κόλπο των παπάδων για να “τα παίρνουν” από ζωντανούς και
πεθαµένους; Τι είναι τελικά;
Στο Άγιον Όρος όταν γίνεται µνηµόσυνο, οι παρευρισκόµενοι εύχονται “και στα δικά µας”. Εύχονται να υπάρξει
και για αυτούς µνηµόνευση, να υπάρξουν και για αυτούς
άνθρωποι που θα τους σκέπτονται και που θα προσευχηθούν για την σωτηρία και της δικής τους ψυχής. Μιας
ψυχής που µετά τον θάνατο µένει στάσιµη και δεν µπορεί
να έχει καµία ροπή ούτε προς το καλό, ούτε προς το κακό. Μιας ψυχής που περιµένει από εµάς να κάνουµε κάτι
για αυτήν. Να προσευχηθούµε, για την σωτηρία της, να
την µνηµονεύσουµε, να κάνουµε Σαρανταλείτουργα, ελεηµοσύνες, αγαθοεργίες. Γιατί αυτή η ίδια δεν µπορεί να
κάνει τίποτα πλέον. Και καλά για τις ψυχές που λαµβά-

Πού είναι τότε οι κοσµικές επιδείξεις και οι κοµπασµοί; Πού η κενοδοξία και η καλοπέραση και η απόλαυση της µάταιης και ακατάστατης αυτής ζωής; Πού είναι τα χρήµατα; Πού η σπουδαία καταγωγή;
Πού ο πατέρας ή η µητέρα ή οι αδελφοί ή οι φίλοι; Ποιος απ’ αυτούς θα µπορέσει να γλυτώσει την
ψυχή που κατακαίγεται στη φωτιά
και δεινοπαθεί από τόσες απερίγραπτες τιµωρίες;

νουν θαλπωρή Παραδείσου. Αυτές είναι µάλλον καλά.
Για τις άλλες, που ακούν τον κλαυθµό και τον τριγµό
των οδόντων; Γι’ αυτές τις ψυχές που µας παρακαλάνε
να κάνουµε εµείς οι ζωντανοί κάτι;
Το µνηµόσυνο δεν κρατάει πάνω από δέκα λεπτά . Όσο
να προσευχηθούµε µε ένα εκατοστάρι κοµποσχοίνι
“Κύριε Ιησού Χριστέ ανάπαυσον την ψυχήν του δούλου σου…. τάδε”, έχει τελειώσει.
Ας µην αγανακτούµε, ας µην συζητούµε και ας µην
αδηµονούµε για το τελείωµά του. Ας προσευχόµαστε
για την σωτηρία του κεκοιµηµένου. Στο κάθε µνηµόσυνο ο άγγελος κατεβάζει την ψυχή του µεταστάντος εκεί
µαζί µε µας. Εκείνη την στιγµή, όπως έλεγε και ο γέροντας Παίσιος, δίνουµε στην ψυχή αυτή µια δροσιστική
πορτοκαλάδα. Οι ψυχές των κεκοιµηµένων έχουν ανάγκη την µνηµόνευση. Την περιµένουν µε αγωνία βρισκόµενες πιο κοντά στην τελική Κρίση απ’ ότι εµείς.
Ας το θυµόµαστε πάντα αυτό.
Άντε και στα δικά µας…
α
Σ. Σ.

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ∆ΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Περίοδος Α΄ Έτος 2ο

Τεύχος 14ο Απρίλιος 2008
∆ΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΌ
ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ

Το καύχηµα του Σταυρού
Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόµου

Οι επτά σωµατικές πράξεις της
µετανοίας.
του γ. Ιωσήφ Βατοπαιδινού

Και τι είναι το καύχηµα του Σταυρού; Ότι ο Χριστός για µένα έλαβε
τη µορφή του δούλου και έπαθε
όσα έπαθε για µένα το δούλο, τον
εχθρό, τον αχάριστο, αλλά τόσο µε
αγάπησε, ώστε να παραδώσει και
τον εαυτό του σε κατάρα. Μπορεί
να γίνει κάτι ισάξιο µε αυτό; ∆ιότι
εάν οι δούλοι, όταν απλώς επαινούνται από τους κυρίους τους και αυτό, µολονότι ανήκουν στο ίδιο ανθρώπινο γένος, υψηλοφρονούν,
πως δεν πρέπει να καυχόµαστε
όταν ο ∆εσπότης, ο αληθινός Θεός,
δεν ντρέπεται το Σταυρό για χάρη
µας; Ας µη ντρεπόµαστε, λοιπόν,
ούτε εµείς την απερίγραπτη φροντίδα Του. Αυτός δεν ντράπηκε να
σταυρωθεί για σένα και συ ντρέπεσαι την άπειρη φροντίδα Του;
ΤΕΥΧΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΗΝ
ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΑΣΧΑ
Ο αββάς Ιωάννης ο Κολοβός είπε:
Αν ένας βασιλιάς θελήσει να κυριεύσει
κάποια εχθρική πόλη, πρώτα απ’ όλα (την
πολιορκεί και) της στερεί το νερό και τα
τρόφιµα. Έτσι οι εχθροί, εξαντληµένοι από
την πείνα, υποτάσσονται σε αυτόν. Το ίδιο
συµβαίνει και µε τα σαρκικά πάθη. Αν ο
άνθρωπος ζει µε νηστεία και ασιτία, τότε
οι εχθροί του, δηλαδή τα πάθη και οι δαίµονες, φεύγουν εξασθενηµένοι από την
ψυχή του.
Είπε πάλι (ο ίδιος):
Ποιος είναι τόσο δυνατός όσο το λιοντάρι;
Και όµως, για χάρη της κοιλιάς του, πέφτει
µέσα σε παγίδα, και ταπεινώνεται έτσι όλη
η δύναµή του.

Σχόλια στις Κυριακές των νηστειών
του Αρχ. Επιφανίου Θεοδωρόπουλου
“Καθαρθώµεν τας αισθήσεις και
οψόµεθα.”
του Φώτη Κόντογλου
Η εβδοµάδα του Σταυρού
του π. Αλεξάνδρου Σµέµαν
Περί των κλίσεων του σώµατος.
του αββά Αντωνίου
∆όξα εις τον Γολγοθά του Χριστού .
Η προσευχή του παπά Τύχωνα
Σαρακοστή: Η ζωή στο σπίτι
του Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου
“Βαδίζοντας προς το τέλος του
κόσµου.” Αφήγηµα του Σ. Σ.
Περί νηστείας
του Οσίου Σεραφείµ του Σάρωφ
Περί εγκράτειας.
του αββά ∆ωρόθεου

Οι ιερείς του ναού
και η συντακτική οµάδα
του περιοδικού

ΕΝ∆ΟΝ

σας εύχονται,

ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ
Τι βαθειά θεολογία κρύβεται στις αναστάσιµες και εορταστικές ακολουθίες µας! Τι σοφή ψυχολογία, τι θαυµαστή γνώση της ανθρώπινης ψυχής
δείχνουν οι κανόνες και τα τροπάρια
όλων των ηµερών του έτους!
∆ιαβάστε… Ακούστε… ∆ιδαχθείτε…
Άγιος Ιωάννης της Κρονστάνδης.

Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Οι επτά σωµατικές πράξεις
της µετανοίας.

26

Σχόλια στις Κυριακές των
νηστειών

27

Καθαρθώµεν τας αισθήσεις
και οψόµεθα.

28

Η Εβδοµάδα του Σταυρού.

30

“∆όξα εις τον Γολγοθά του
Χριστού” - Περί σωµατικών
κλίσεων

31

Σαρακοστή: Η ζωή στο σπίτι

32

Βαδίζοντας προς το τέλος του
κόσµου.

33

Ιερές ακολουθίες και εκδηλώσεις του ναού.

35

Περί νηστείας και εγκράτειας

36

Σελίδα 26

Οι επτά σωµατικές πράξεις της µετανοίας.
Στην πρακτική των Πατέρων, που αναλύουµε αναφέρονται επτά σωµατικές πράξεις στις οποίες στηρίζονται οι
τρόποι και τα έργα της µετάνοιας.

Ε Ν ∆ Ο Ν

Απόσπασµα από το βιβλίο "Άσκηση”
του Γέροντος Ιωσήφ Βατοπαιδινού

Ως πρώτη πράξη στη µετάνοια οι Πατέρες τοποθετούν την η σ υ χ ί α. Είναι η απερίσπαστη διαγωγή. Η
αποµάκρυνση από τα αίτια, που δηµιουργούν τις αφορµές της πτώσης και της ήττας, ειδικά σε όσους είναι
ασθενείς χαρακτήρες, αλλά και από αυτόν τον "ὡς λέοντα περιπατοῡντα καί ζητοῡντα νά µάς καταπιή" (' Πέτρ. ε' 8). Με την ησυχία απέχει ο αγωνιστής
από τη µάταιη και άσκοπη µέριµνα και του επιτρέπεται
αν θέλει να στρέψει τη σκέψη και ασχολία του προς το ευχαριστία αναφέρει τον πόνο και τον πόθο του προς
Θεό, απ΄όπου φωτιζόµενος από τη θεία Χάρη ανακα- "τόν δυνάµενον σῴζειν" Χριστό, το Θεό µας.
λύπτει τον εαυτό του, που είναι απαραίτητο καθήκον.
Η ψ α λ µ ω δ ί α χρησιµοποιείται στις οµαδικές συ∆εύτερη πράξη θεωρείται η ν η σ τ ε ί α. Με αυτήν ναθροίσεις των πιστών. Με την υµνολογία επιτελείται
καταβάλλεται και δεσµεύεται ένας από τους γίγαντες εορταστικότερα η κοινή προσευχή και αυτό είναι περιστης διαστροφής - η γαστριµαργία - ο ακαταγώνιστος σότερο αποδεκτό και εφαρµόσιµο από το λαό.
σύµµαχος της φύσης και του διαβόλου. Με αυτήν αιχΈκτη πράξη θεωρούν οι Πατέρες την α ν ά µαλωτίζει ο τελευταίος τα πλείστα των θυµάτων του.
γ ν ω σ η και µελέτη λόγων και παραγγελµάτων που
Το πόσο απαραίτητη είναι αυτή η πράξη το απέδειξε ο
µας κατευθύνουν στην εν Χριστώ πνευµατική µας
Κύριος µας, όταν ανέλαβε µε την παρουσία του την
ζωή.
Ο λόγος τους Κυρίου µας "ὁ ἔχων τάς ἐντολάς
ανάπλασή µας, µετά το θείο βάπτισµα στον Ιορδάνη. Ποιος τώρα µπορεί να αµφισβητήσει το βάθρο αυ- µου" αυτό σηµαίνει: Να µάθει και να κατανοήσει τις ετό της µετανοίας, της ανάπλασης, της ανάστασης, της ντολές µου το θέληµά µου και µετά να γίνει τηρητής
σωτηρίας; Εάν ο αναµάρτητος και απαθής νηστεύει - (τηρών αυτάς). Και αυτός "ἐστιν ό ἀγαπῶν µε". Στο
και µάλιστα παρατεταµένα - ποιος θα προφασιστεί αδυ- Μωσαϊκό νόµο απαιτητικότερα διέταζε ο Θεός τη µελέτη
ναµία ή άρνηση; Αφήνω και την άσκηση της δίψας που του θελήµατός του και την ενασχόληση µε αυτό για να
οι έµπειροι της εγκρατείας προβάλλουν ως άριστο µη παραλείπεται, ως καθήκον, η ακριβής τήρηση και εάθληµα κατά των παράλογων ορέξεων.
φαρµογή του. "Ἐν τῷ νόµῳ αὐτοῦ µελετήσει ἡµέρας
Την α γ ρ υ π ν ί α, ως τρίτη πράξη, συνιστούν οι καί νυκτός" (Ψαλµ α' 2). Μια από τις σπουδαιότερες
Πατέρες. Είναι το αποτελεσµατικότερο µέσο φωτισµού φροντίδες αυτού που θέλει να απαλλαγεί από τη λύσσα
του νου και γεννήτρια της προσευχής. Ο κόρος της υ- του "ὠρυοµένου ὡς λέοντος" εναντίον µας, κατά τον
πνηλίας υποβιβάζει άµεσα τη διαύγεια του νου. Μειώ- Παύλο, είναι το να "µή ἀγνοώµεν τά νοήµατα
νεται η διανοητική ικανότητα της λογικής φύσης να αὐτοῦ" (πρβλ Β' Πετρ. α' 21). Επειδή οι φίλοι και δούσυγκρίνει, διακρίνει, επιλέξει και εφαρµόσει όσα η νόλοι του Θεού «οὐκ ἰδίῳ θελήµατι ἀλλά Πνεύµατι
µιµη άσκηση απαιτεί. Η αγρυπνία, ως µέσο της φίλης
των Πατέρων µας φιλοπονίας, πάντοτε προηγείτο στους Ἁγίῳ φερόµενοι ἐλάλησαν καί ἔγραψαν» (πρβλ Β’
ασκητικούς αγώνες. Και είναι γνωστή η υπερβολική Πετρ. α’ 21), είναι πλέον καθήκον η µελέτη και έρευνα
άσκηση των Πατέρων στην αγρυπνία. Επέµεναν στα των λόγων και των συγγραφών τους προς πλήρη διαφώπολλαπλά οφέλη αυτής της αρετής, επειδή συντελούσε τιση και µάθηση του αόρατου πολέµου που ασίγαστα
άριστα στη διανοητική εργασία από την οποία εξαρτώ- διεξάγουµε.
νται όλα εφ΄όσον "νοῡς ορᾶ καί νοῦς ακούει" και Έβδοµη πράξη θεωρούν οι Πατέρες την ε π ε ρ ώ τ η
εκλέγει και εκτελεί.
σ η τ ω ν ε µ π ε ί ρ ω ν για κάθε λόγο και πράξη. Με
αυτόν
τον τρόπο επισφραγίζεται το ταπεινό φρόνηµα.
Τέταρτη και πέµπτη πράξη τοποθετούν οι Πατέρες
την π ρ ο σ ε υ χ ή και την ψ α λ µ ω δ ί α. Πράγµατι Απουσιάζει ή αυταρέσκεια και η απειρία. "Τοῖς
διαιρούσαν την εργασία της προσευχής σε δύο τρόπους, ταπεινοῖς" δίνει ο Κύριος το φωτισµό και τη Χάρη του.
που επικρατούν στην τόσο σηµαντική αυτή παναρετή. Το τέλος όλης αυτής της προσπάθειας και ετοιµασίας
Στο όνοµα της προσευχής χάραξαν την έννοια της εσω- είναι η υποµονή, ώστε "µήτε θαρρεῖν, µήτε
στρέφειας και ειδικά της "κατά µόνας" προς το Θεό ἀπογιγνώσκειν" απ' όσα συνήθως συµβαίνουν είτε χασυνοµιλίας. Εκεί ο καθένας επιρρίπτει τον εαυτό του ροποιά είτε επίπονα.
µπροστά στη θεία ευσπλαχνία και αγαθότητα και µε
επίµονη εξοµολόγηση, δέηση, ικεσία, παράκληση ή και

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Η τέταρτη και η πέµπτη Κυριακή των νηστειών
Η τέταρτη Κυριακή των νηστειών
Κατά την ηµέρα αυτήν εορτάζοµεν την µνήµην του Αγίου Ιωάννου, του συγγραφέως της Κλίµακος.
Περί αυτού γράφει το «Ωρολόγιον»:
«Ούτος εγεννήθη εν Παλαιστίνη περί τα 523. Εδόθη εις
την άσκησιν εκ νεαράς ηλικίας. Προεχειρίσθη ηγούµενος της εν Σιναίω όρει Μονής. Συνέγραψε περί αρετής
τριάκοντα λόγους, ων έκαστος περιλαµβάνων µίαν αρετήν και από των πρακτικών επί τας θεωρητικάς προχωρούντες αναβιβάζουσι τον άνθρωπον ως δια βαθµίδων
τινών εις ουράνιον ύψος, δι’ ην αιτίαν και το σύγγραµµα τούτο ονοµάζεται Κλίµαξ των αρετών. Απέθανε δε
τω 603, ετών ογδοήκοντα.»
Η µνήµη του εορτάζεται κατά την 30ην Μαρτίου, αλλά
επαναλαµβάνεται η εορτή σήµερον, «ίσως διότι απ’
αρχής της αγίας Τεσσαρακοστής άρχεται συνήθως αναγινώσκεσθαι εν τοις ιεροίς Μοναστηρίοις η «Κλίµαξ»
των λόγων αυτού», ως γράφει πάλιν το «Ωρολόγιον».
Το τροπάριον του Αγίου Ιωάννου είναι το εξής:

Σελίδα 27

Του Αρχιµανδρίτου Επιφανίου Θεοδωρόπουλου
εις την του Τιµίου Σταυρού ύψωσιν, όπου εδόθη εις παν
είδος ακολασίας και πολλούς έσυρεν εις της απωλείας
τον βυθόν. Θέλουσα δε εισελθείν εις την Εκκλησίαν
καθ’ ην ηµέραν υψούται ο Σταυρός, ησθάνθη τρις και
τετράκις δύναµιν τινα αόρατον κωλύουσαν αυτήν της
εισόδου, ενώ το µετ’ αυτής πλήθος του λαού ανεµποδίστως εισήρχητο. Πληγείσα ουν την καρδίαν εκ τούτου,
απεφάσισεν ίνα µεταβάλει ζωήν και εξιλέωση τον Θεόν
δια µετανοίας, και ούτως επεστρέψα πάλιν εις την Εκκλησίαν εισήλθεν ευκόλως εις αυτήν. Προσκυνήσασα
δε το Τίµιον Ξύλον ανεχώρησε την αυτήν ηµέραν από
της Ιερουσαλήµ, διέβη τον Ιορδάνην, εισήλθεν εις τα
ενδότερα της ερήµου και έζησεν εν αυτή 47 έτη ζωήν
σκληροτάτην και υπέρ άνθρωπον, µόνη µόνω Θεώ προσευχοµένη. Περί δε τα τέλη της ζωής συναντήσασα ερηµίτη τινί Ζωσιµά το όνοµα και τον απ’ αρχής βίον
αυτής διηγηθείσα, παρεκάλεσεν αυτόν ίνα κοµίσει αυτή
τα Άχραντα Μυστήρια προς κοινωνίαν, ο και εποίησεν
εκείνος το επόµενον έτος κατά την Μεγάλην Πέµπτην.
Το δε εφεξής έτος επανελθών πάλιν ο Ζωσιµάς εύρεν
αυτήν νεκράν επί γης απλωµένην και γράµµατα πλησίον ταύτης λέγοντα: «Αββά Ζωσιµά, θάψον ώδε το σώµα
της αθλίας Μαρίας. Απέθανον την αύτην ηµέραν, καθ’
ην εκοινώνησα των Αχράντων Μυστηρίων. Εύχου υπέρ
εµού». Τάττεται δε ο θάνατος αυτής τω 378 έτει ή τω
437 κατ’ άλλους».

«Ταις των δακρύων σου ροαίς της ερήµου το άγονον
εγεώργησας και τοις εκ βάθους στεναγµοίς εις εκατόν
τους πόνους εκαρποφόρησας. Και γέγονας φωστήρ, τη
οικουµένη λάµπων τοις θαύµασιν, Ιωάννη πατήρ ηµών
όσιε. Πρέσβευε Χριστώ τω Θεώ, σωθήναι τας ψυχάς
Η Οσία Μαρία η Αιγυπτία, µαζί µε την Οσίαν Πελαγίηµών».
αν, τον Όσιον Μωυσή τον Αιθίοπα, τον ιερόν Αυγου∆ηλαδή: Τα δάκρυα της κατανύξεως, της µετανοίας και στίνον και άλλους, είναι ζωντανά υποδείγµατα της δυτης θείας χαράς, που έχυνες κατά τας προσευχάς σου, νάµεως της µετανοίας. Άνθρωποι που εβυθίσθησαν εις
Όσιε Πάτερ Ιωάννη, ήσαν τόσα, ώστε µε αυτά επιτίσθη τον βόρβορον της αµαρτίας µέχρι κεφαλής, έφθασαν
και έγινε καλλιεργήσιµος η άγονος έρηµος. Και µε τους έπειτα την καθαρότητα των Αγγέλων! Πόση η δύναµις
βαθείς στεναγµούς σου έκαµες ώστε οι κόποι σου οι της Χάριτος του Θεού! Ας µη απελπιζώµεθα, όσον πολύ
πνευµατικοί να αποδώσουν καρπόν εκατονταπλάσιον. και αν έχωµεν βυθισθεί εις την αµαρτίαν. ∆υνάµεθα και
Και ούτως έγινες αστήρ λάµπων µε τα θαύµατα σου εις πάλιν να γίνωµεν κατάλευκοι, όπως ήµεθα µετά το Βάόλην την οικουµένην. Ικέτευε λοιπόν Χριστόν τον Θεόν πτισµα. Αρκεί να µετανοήσωµεν!
µας, να σώσει τας ψυχάς µας.
Η Εκκλησία µας ψάλλει σήµερον:
Η πέµπτη Κυριακή των νηστειών.
Κατά την ηµέραν αυτήν τιµώµεν την µνήµην της Οσίας
Μητρός ηµών Μαρίας της Αιγυπτίας, η οποία εορτάζεται κατά την 1ην Απριλίου. «Ετάχθη δε αύτη και σήµερον, εγγίζοντος ήδη του τέλους της αγίας Τεσσαρακοστής, προς διέγερσιν των ραθύµων και αµαρτωλών εις
µετάνοιαν, εχόντων υπόδειγµα την εορταζοµένην αγίαν», ως γράφει το «Ωρολόγιον». Από το εν λόγω βιβλίον αντιγράφοµεν τα εξής περί της αγίας αυτής γυναικός:
«Αύτη δωδεκαετής έτι ούσα έλαθε τους γονείς αυτής
και, απελθούσα εις Αλεξάνδρειαν, έζησε βίον άσωτον
17 έτη. Είτα υπό περιεργείας κινουµένη απήλθε µετά
πολλών προσκυνητών εις Ιεροσόλυµα, ίνα παρευρεθεί

«Της αµαρτίας την αχλύν εκφυγούσα, της µετανοίας τω
φωτί αυγασθείσα, την σην καρδίαν ένδοξε προσήξας τω
Χριστώ, τούτου την πανάµωµον και αγίαν Μητέρα,
πρέσβυν συµπαθέστατον προσενέγκασα, όθεν και των
πταισµάτων εύρες αποχήν και συν αγέλλοις αεί επαγάλλεσαι».
∆ηλαδή: Αφού διέφυγες από το σκότος της αµαρτίας
και εφωτίσθης από το φως της µετανοίας, προσέφερες,
ω δοξασµένη Αγία Μαρία, την καρδίαν σου εις τον
Χριστόν. Εκείνος δε την εδέχθη, διότι συ έβαλες να µεσιτεύσει προς Αυτόν η ακηλίδωτος και Αγία Μήτηρ
Του, η γεµάτη από συµπάθειαν. ∆ι αυτό όχι µόνον απηλλάγης από τας αµαρτίας σου, αλλά και ευφραίνεσαι
αιωνίως µαζί µε τους Αγγέλους.

Σελίδα 28

Καθαρθῶµεν τάς αἰσθήσεις καί ὀψόµεθα
Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, σήµερα µᾶς
κράζει ὁ θεόγλωσσος ὑµνωδός, ὁ ἅγιος
Ἰωάννης ὁ ∆αµασκηνός λέγοντας Καθαρθῶµεν τάς αἰσθήσεις καί ὀψόµεθα τῷ ἀπροσίτῳ
φωτί τῆς Ἀναστάσεως Χριστόν ἐξαστράπτοντα
καί χαίρετε φάσκοντα τρανῶς ἀκουσὀµεθα,
ἐπινίκιον ἄδοντες. Μᾶς κράζει λοιπόν νά
καθαρίσουµε τίς αἰσθήσεις µας, γιά νά µπορέσουµε νά δοῦµε τόν Χριστό τόν ἀναστηµένο
ἀπό τόν τάφο. Νά καθαρίσουµε τίς αἰσθήσεις
µας, γιατί εἶναι ἀκάθαρτες, βρωµισµένες,
ἐπειδή τίς µεταχεριζόµαστε γιά σαρκικά καί
ὑλικά πράγµατα. Καί πῶς ἄραγε καθαρίζονται
οἱ αἰσθήσεις µας καί θά γίνουνε ἀπό σαρκικές,
πνευµατικές; Ὁ ὑµνωδός τό λέγει αὐτό γιατί
τό διδάχθηκε από τόν ἴδιο τόν Κύριο καί
Σωτῆρα του πού εἶπε στούς Μακαρισµούς:
Μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ ὅτι αὐτοί
τόν Θεόν ὄψονται. Κι' ἄν καθαρίσουµε τίς
αἰσθήσεις µας, λέγει πώς θά δοῦµε τόν
Χριστόν ἐξαστράπτοντα µέ ἀστραπή, ὄχι
θαµπά, ἀλλά καθαρώτατα, ἀστραφτερόν
ἀπό τό ἀζύγωτο φῶς τῆς Ἀναστάσεως, τῷ
ἀπροσίτῳ φωτί τῆς Ἀναστάσεως. Κι' ὅχι
µονάχα θά τόν δοῦµε τηλαυγῶς, ἀλλά καί θά
τόν ἀκούσουµε κιόλας (γι' αὐτό πρέπει νἆναι
καθαρές ὅλες οἱ αἰσθήσεις µας). κι ἡ φωνή του
δέν θἄρχεται ἀπό µακρυά, νά ἀµφιβάλλουµε
ἄν τόν ἀκούσαµε ἤ δέν τόν ἀκούσαµε, ἀλλά
τρανῶς, δυνατά.
Τίς αἰσθήσεις µας δέν τίς µολεύουµε
µονάχα σάν κάνουµε µ' αὐτές σαρκικά ἔργα κι'
ἐνέργειες, δηλαδή σάν τίς µεταχειριζόµαστε
γιά τίς ἀπολαύσεις τοῦ κορµιοῦ, ἀλλά κι' ὅταν
τίς µεταχειριζόµαστε γιά κάποια ἔργα πού τά
λέγει ὁ κόσµος "πνευµατικά", ἐνῶ εἶναι κι' αὐτά
σαρκικά, καί µάλιστα αὐτά εἶναι συχνά πιό
πονηρά ἀπό τἄλλα πού φαίνονται φανερά
πώς εἶναι σαρκικά. Αὐτά τά λεγόµενα πνευµατικά ἔργα εἶναι οἱ πονηρές σκέψεις πού κάνει ὁ
νοῦς µας ψάχνοντας τά θεϊκά πράγµατα, καί
πού εἶναι ἀσεβέστατες καί σ' αὐτές µᾶς
σπρώχνει ἡ ὑπερηφάνειά µας καί ἡ ἀφοβιά
µας µπροστά στόν Θεό, γιατί δίνουνε τροφή
στήν µαταιοδοξία µας, ἐπειδή φαινόµαστε
πολύξεροι στούς ἄλλους, ἐνῶ ὁ σοφός
Σολοµών εἶπε: Ἀρχή τῆς σοφίας (δηλ. τῆς κατά
Θεόν σοφίας) εἶναι ὁ φόβος τοῦ Κυρίου. Μ'
αὐτά τά ψαξίµατα καί µέ τίς φιλοσοφίες, ὁ
χριστιανός ἀληθινά µολύνει τίς αἰσθήσεις του,
τίς στοµώνει καί ἀντί νά τίς κάνει πνευµατικές,
τίς κάνει ὄργανα χονδροειδῆ, ἀφοῦ µ' αὐτές
ἐρευνᾶ χονδροειδῆ, ὑλικά πράγµατα, καί ὄχι
πνευµατικά. Γιατί, ὅπως εἶπα πρίν, µέ ὅλο
πού αὐτές οἱ ἐνέργειες φαίνονται πνευµατικές,

Ε Ν ∆ Ο Ν

Του Φώτη Κόντογλου
στ' ἀλήθινά εἶναι σαρκικές, κατά τόν ἀπόστολο Παῦλο
πού λέγει πώς τίς κάνει ὁ νοῦς τῆς σαρκός,
γράφοντας στούς Κολοσσαεῖς: Μηδείς ὑµᾶς
καταβραβευέτω θέλων ἐν ταπεινοφροσύνη καί
θρησκεία τῶν Ἀγγέλων, ἅ µή ἑώρακεν ἐµβατεύων,
εἰκῇ φυσιούµενος ὑπό τοῦ νοός τῆς σαρκός αὐτοῦ
(Κολοσ. β,18). Καί στούς Ἐφεσίους γράφει: Τοῦτο
οὖν λέγω καί µαρτύροµαι ἐν Κυρίῳ, µηκέτι ὑµᾶς
περιπατεῖν καθώς καί τά λοιπά ἔθνη περιπατεῖν ἐν
µαταιότητι τοῦ νοός αὐτῶν, ἐσκοτισµένοι τῇ διανοίᾳ,
ὄντες ἀπηλλοτριωµένοι τῆς ζωῆς τοῦ Θεοῦ διά τήν
ἄγνοιαν τήν οὖσαν ἐν αὐτοῖς διά τήν πώρωσιν τῆς
καρδίας αὐτῶν. (Ἐφ. δ,18).
Ποιά λοιπόν λέγει
µαταιότητα τοῦ νοός τῶν ἐθνῶν; ∆έν λέγει τά µάταια
ψαξίµατα πού κάνανε οἱ φιλόσοφοι, ἄς ἤτανε κι
ἐκεῖνοι πού φαινόντανε οἱ πιό πνευµατικοί; Αὐτά πού
λέγανε ἤτανε σάρξ, (γιατί τό ἐκ τῆς σαρκός σάρξ
ἐστι) ἀφοῦ ὅ,τι κάνανε τό κάνανε ὄντας
ἀπηλλοτριωµένοι τῆς ζωῆς τοῦ Θεοῦ, δηλαδή τό
κάνανε µέ πνεῦµα σαρκικό. Ὅποιος ψάχνει κι'
ἐρευνᾶ µ' αὐτό τό σαρκικό πνεῦµα, πρῶτα χάνει τήν
παρθενική ἁπλότητα τῆς διάνοιας, γιά τήν ὁποία
πρωτοµακάρισε (αὐτός εἶναι ὁ πρῶτος µακαρισµός) ὁ
γλυκύτατος Χριστός µας ἐκείνους πού τήν ἔχουνε,
λεγοντας µακάριοι οἱ πτωχοί τῷ πνεύµατι. Ὕστερα
αὐτός πού σκαλίζει µέ τό µυαλό του τά θεῖα, πειράζει
τόν Θεό πού κρύβεται ἀπό τίς ἀδιάκριτες διάνοιες καί
χώνεται µέσα στό γνόφο, κι' αὐτό τό φανερώνει µέ τό
στόµα τοῦ προφήτη Ἠσαϊα, λέγοντας: Φανερός ἔγινα
σέ ἐκείνους πού δέ µέ ρωτᾶνε, καί γνωρίσθηκα ἀπό
ἐκείνους πού δέν µέ ζητᾶνε µέ πονηρία. Ὁ ἅγιος
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας λέγει: Πίστις οὐκ ἐστι τό
ζητούµενον· ὅν τρόπον γάρ ἐλπίς βλεποµένη οὐκ
ἔχουσα τό ἀζήτητον, πίστις οὐκ εἴη, κατά τόν ἴσον τῆ
ἐλπίδι λόγον. Κι' ὁ µέγας Βασίλειος λέγει: Τό ἁπλοῦν
τῆς πίστεως ἰσχυρότερόν ἐστι τῶν λογικῶν
ἀποδείξεων.
Καί µολαταῦτα πλῆθος χριστιανοί καταγίνονται
ἀκόµα σήµερα, καί πιό πολύ µάλιστα, µέ τέτοιου
εἴδους ψαξίµατα καί ἔρευνες ἀπηλλοτριωµένοι τῆς
ζωῆς τοῦ θεοῦ ὅπως ἔλεγε ὁ Παῦλος γιά τούς
ἐθνικούς, κι' ἀνακατεύουνε µέ τήν πίστη, πού δέν
γνωρίσανε οἱ δυστυχεῖς τί λογῆς πράγµα εἶναι, τίς
ἐπιστῆµες καί τίς φιλοσοφίες, καί ψυχραίνουνε µ'
αὐτά πού λένε τήν πίστη τῶν πολλῶν, κ' ἐνῶ ὁ
µάταιος λογισµός τους καταγίνεται µέ µάταια και
ψευδῆ καταργοῦνε ἀπό ἀλαζονεία κι' ἀπό κουφότητα
τήν ἁγία Παράδοση τῆς Ὀρθοδοξίας, ὥστε ὁ
χριστιανισµός νά καταντήσει ἕνα σύστηµα ἐπίγειας
ζωῆς, χωρίς ἀποκαλύψεις Ἀθανασίας, δηλαδή χωρίς
Χριστό. Κι' αὐτοί θέλουνε νά διδάξουνε τά ἁπλοϊκά κι'
ἀθῶα πρόβατα τοῦ Χριστοῦ πού τά µακάρισε ὁ ἴδιος
σ' ὅλους τούς Μακαρισµούς, µά ἰδιαίτερα στόν πρῶτο
και στόν ὄγδοο.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής
Τοῦτοι λοιπόν οἱ ἄνθρωποι πῶς γιορτάζουνε
Χριστόν Ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν!
Ξένον καί
παράδοξον!
Φιλοσοφοῦντες καί ἐπιστηµοῦντες
πιστεύουν; Μά ποιός πίστεψε ποτέ φιλοσοφῶντας;
Ρωτῶ νά µάθω. Μέ τόν Χριστό, ἡ φιλοσοφία
τελείωσε καί θάφτηκε γιά ὅποιον πίστεψε σ'
Αὐτόν. Ἄς ἀκούσουνε τόν Παῦλο πού φωνάζει τά
ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδού γέγονε καινά τά
πάντα.
Φωνή ἐλπιδοφόρα τοῦ εὐλογηµένου
Παύλου, πού ξαναλέγει στήν καρδιά µας, ὅ,τι λέγει
καί τό χαίρετε πού εἶπε ὁ Ἀναστηµένος Κύριός του
καί Κύριός µας!
Νά, τά πάντα γινήκανε
καινούρια! Γινήκανε καινούρια γιατί εἶναι καινόν καί
ξένον ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, κι' αὐτό τό
καινούριο τά ἔκανε ὅλα καινούρια, ἐπειδή κατήργησε τά παλιά. Κατήργησε τά παλιά ὁ καταργήσας
τόν θάνατον, γιατί ὅπου δέν βρίσκεται ὁ ἀρχηγός
τῆς Ζωῆς βασιλεύει ὁ θάνατος. Κατήργησε τήν
κατάρα τῆς σαρκός, κι ἔφερε τήν εὐλογία τοῦ
Πνεύµατος. Κατήργησε τή γνώση κι ἔφερε τήν
Πίστη (∆ίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται). Τό παλιό
ἤτανε ἡ Γνώση, τό ψάξιµο, τό νά ψηλαφεῖ ὁ
ἄνθρωπος στά τυφλά καί νά µή βρίσκει τίποτα. Τό
καινούριο εἶναι ἡ Πίστη πού ἀνοίγει τά πνευµατικά
µάτια τοῦ ἀνθρώπου καί βλέπει τόν Ἥλιο τῆς
∆ικαιοσύνης Χριστόν ἐξαστράπτοντα τῶ ἀπροσίτῳ
φωτί τῆς Ἀναστάσεως. Ἐκεῖνος φτάνει γιά ὅλα, δέν
χρειάζεται πιά διόλου νά ψάχνει τό µυαλό µας σάν
τῶν ἐθνικῶν φιλοσόφων, ἀφοῦ βρέθηκε ἡ ὁδός,
δηλαδή Ἐκεῖνος πού εἶπε καθαρά καί σύντοµα:
Πάντα µοι παρεδόθη ὑπό τοῦ Πατρός µου· καί
οὐδείς ἐπιγινώσκει τόν Υἱόν εἰµή ὁ Πατήρ, οὐδέ τόν
Πατέρα τις ἐπιγινώσκει εἰµή ὁ Υἱός, καί ὧ ἐάν
βούληται ὁ Υἱός ἀποκαλύψαι.(Ματθ. ια, 27). Ὧ ἐάν
βούληται ὁ Υἱός ἀποκαλύψαι, σ' ὅποιον θέλει ὁ Υἱός
νά φανερώσει, νά γνωρίσει τόν Πατέρα. Ποῦ πᾶς,
λοιπόν, χριστιανέ, νά γνωρίσεις τόν Θεόν και τόν
Χριστόν ἐσύ, ὁ τυφλός, ὁ ἀδύνατος, ὁ ἀκάθαρτος,
µέ τή δική σου δύναµη, ἐνῶ ὁ ἴδιος ὁ Κύριός µας
εἶπε πώς µονάχα ὁ Πατέρας φωτίζει τή διάνοιά σου
γιά νά γνωρίσεις τόν Χριστό, κι' ὁ Χριστός γιά νά
γνωρίσεις τόν Πατέρα;
Καί δέν πέφτεις σέ
προσευχή νά τόν παρακαλέσεις νά σέ φωτίσει,
ἀλλά καταγίνεσαι µέ ἀσεβῆ ψαξίµατα, ὅπως ἐκεῖνοι
οἱ ἀρχαῖοι πού δέν εἴχανε ἀκούσει ἀκόµα τόν
Χριστό νά λέγει µέ ἐξουσία αὐτά τά λόγια; Κι' ἀλλοῦ
πού λέγει Ἐγώ εἶµαι ἡ θύρα, ἐγώ εἶµαι ἡ ὁδός, ἐγώ
εἶµαι ὁ καθηγητής, ἐγώ εἶµαι τό φῶς, ἐγώ εἶµαι ὁ
γιατρός, ὁ µεσίτης (Τιµ. Α, β,2), ὁ ποιµήν, ὁ
ραββί. Αὐτός εἶναι ὁ πρωτότοκος τῆς καινῆς
κτίσεως, πού ἔκανε καινά τά πάντα κι ἔκανε καί
καινούς ἀνθρώπους, τοῖς ἐν τοῖς µνήµασι ζωήν
χαρισάµενος.
Ναί, µέ τήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ὅλα
γινήκανε καινούργια. Γι' αὐτό κι' ὁ ὑµνωδός λέγει
µέ χαρά καί ἀγαλλίαση ∆εῦτε πόµα πίωµεν καινόν

Σελίδα 29

οὐκ ἐκ πέτρας ἀγόνου (τῆς φιλοσοφίας)
τερατουργούµενον, ἀλλ' ἀφθαρσίας πηγήν ἐκ
τάφου ὀµβρήσαντος Χριστοῦ, ἐν ὧ
στερεούµεθα καί ∆εῦτε τοῦ καινοῦ τῆς ἀµπέλου
γεννήµατος τῆς θείας εὐφροσύνης ἐν τῇ εὐσήµῳ
ἡµέρα τῆς ἐγέρσεως, βασιλείας τε Χριστοῦ
κοινωνήσωµεν, ὑµνοῦντες Αὐτόν ὡς Θεόν εἰς
τούς αἰώνας.
Ἀδελφοί µου Χριστιανοί ἐσεῖς πού
καταγινόσαστε µέ τίς ἐπιστῆµες καί µέ τίς
φιλοσοφίες, ἀκούστε τόν Κύριο πού λέγει µέ τό
στόµα τοῦ προφήτη. Ἐµένα µέ ἀφήσανε, πού
εἶµαι πηγή τῆς ζωῆς, καί σκάψανε κάποιους
ξερόλακκους πού δέν ἔχουν νερό. Καί πού λέγει
µέ τό δικό του στόµα τό Εὐαγγέλιο ὅποιος βάλει
τό χέρι του στό ἀλέτρι µου καί βλέπει πίσω, δηλ.
δέν ἀπαρνήθηκε τήν κοσµική γνώση πού
καταγινόταν οἱ ἄνθρωποι πρίν νά ἔλθω ἐγώ στόν
κόσµο, δέν εἶναι δεκτός στή Βασιλεία τοῦ
Θεοῦ. (Λουκ. θ 62). Καί πού εἶπε παλι ἄλλη
φορά: ∆έν βάζουνε καινούργιο κρασί σέ παλιά
ἀσκιά.
Ἄς καθαρίσουµε λοιπόν τή διάνοιά µας
ἀπό τήν θολούρα τῆς πολύπλοκης γνώσεως,
γιατί ἀλλοιῶς δέν θά δοῦµε τό Χριστό
ἐξαστράπτοντα τῷ ἀπροσίτῳ φωτί τῆς
Ἀναστάσεως, κι' οὔτε θά τόν ἀκούσουµε νά λέγει
τρανῶς τό Χαίρετε. Μάτια νά τόν δοῦµε κι' αὐτιά
νά τόν ἀκούσουµε δέ µπορεῖ νά µᾶς δώσει µέ
κανένα τρόπο ἡ γνώση, ἡ καινή ἀπάτη, ἀλλά
µονάχα ἡ εὐλογηµένη Πίστη στόν Κύριο καί
Σωτῆρα µας Ἰησοῦ Χριστό, πού εἶναι
δοξασµένος στούς ἀτελεύτητους αἰῶνες τῶν
αἰῶνων, Ἀµήν.

Σελίδα 30

Η εβδοµάδα του Σταυρού
Στα µέσα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, στο τέλος της
τρίτης εβδοµάδος των νηστειών, ο Σταυρός µεταφέρεται στο κέντρο κάθε ναού. Οι πιστοί προσερχόµαστε
για να τον προσκυνήσουµε, κι έτσι ξεκινάµε να προσεγγίσουµε το πιο σηµαντικό και µυστικό θέµα της πίστης
µας. Το θέµα της σταύρωσης, του πάθους και του θανάτου.

Ε Ν ∆ Ο Ν

Του π. Αλεξάνδρου Σµέµαν

πιστεύει πως έχει τηρήσει κάθε εντολή της θρησκείας,
αλλά που τελικά αδυνατεί να εφαρµόσει τα λόγια του
Χριστού: «ει θέλεις τέλειος είναι, ύπαγε πώλησον τα υπάρχοντά και δός πτωχοίς, και έξεις θησαυρόν εν ουρανώ, και δεύρο ακολούθει µοι» (Ματθ. 19,21). Τον εγκαταλείπει ο µαθητής εκείνος που τη νύχτα του Μυστικού
∆είπνου της αγάπης φεύγει για να Τον προδώσει. Και στο
τέλος
Τον εγκαταλείπουν όλοι και σκορπίζονται.
Γιατί είναι θέµα µυστικό; ∆εν βρίσκεται ο πόνος στο
απόλυτο κέντρο της ζωής; ∆εν έχουµε όλοι µας συχνά Στη ζωή µας τα πράγµατα ακολουθούν ακριβώς αντίπροσωπική αντίληψη περί αυτού; Ναι, αυτό είναι πράγ- στροφη φορά: ξεκινούµε µόνοι, µέσα στην αφάνεια, και
µατι αλήθεια. Όµως εδώ το ερώτηµα δεν αφορά εµάς κατόπιν έρχεται η αναγνώριση, η επιβράβευση, και το
αλλά το Χριστό.
πλήθος εκείνων που µας επιδοκιµάζουν. Στο Ευαγγέλιο
ωστόσο,
όταν έρχεται το τέλος, ο Χριστός παραµένει µό∆εν αποδεχόµαστε το Χριστό ως Θεό; ∆εν είναι επίσης
νος
επάνω
στο Σταυρό. Κι ακόµα, προβλέποντας όσα
γεγονός ότι από τον Θεό, από την πίστη, προσδοκούµε
πρόκειται
να
ακολουθήσουν, λέει: «ει εµέ εδίωξαν, και
παρηγοριά (αν όχι ολοκληρωτική εκµηδένιση των συµφορών µας); ∆εν είναι αλήθεια ότι τόσο οι πιστοί όοσ υµάς διώξουσιν» (Ιωαν. 15,20), «εν τω κόσµω θλίψιν
και οι επικριτές της πίστης συµφωνούν, κατά περίεργο έξετε» (Ιωαν. 16,33). Η αποστολή µε την οποία µας επιτρόπο, ότι η θρησκεία σηµαίνει πάνω απ’ όλα βοήθεια, φορτίζει, η αξίωση που έχει από εµάς, είναι µόνο µία:
παρηγοριά, βάλσαµο, καθώς λένε, στην ψυχή; Κι όµως να σηκώσουµε και να κουβαλήσουµε το σταυρό µας,
στο τέλος της τρίτης εβδοµάδος της Μ. Τεσσαρακο- και γνωρίζουµε ήδη τι συνεπάγεται αυτός ο σταυρός…
στής, έχουµε µπροστά µας τον Σταυρό. Και τη Μεγάλη Πράγµατι, κάτι αλλόκοτο συµβαίνει εδώ µε την θρησκείΠαρασκευή ο Σταυρός ξαναεµφανίζεται, κι ακούµε πά- α. Αντί βοηθείας µας δίδεται σταυρός, αντί υπόσχεσης
λι τα ίδια λόγια: ο Χριστός «ήρξατο λυπείσθαι και αδη- ανέσεων και ευζωίας ακούµε τη βεβαιότητα: «ει εµέ εµονείν» (Ματθ. 26,37) και είπε, «περίλυπος εστίν η δίωξαν, και υµάς διώξουσιν». Και όταν βλέπουµε µέσα
ψυχή µου έως θανάτου» (Ματθ. 26,38). Αντί να συν- στο Ευαγγέλιο τους Φαρισαίους να χλευάζουν τον Εδράµει τους µουδιασµένους από την θλίψη και την σταυρωµένο «άλλους έσωσεν, εαυτόν ού δύναται σώσαι.
απόγνωση µαθητές Του, ζητά Εκείνος βοήθεια από Ει βασιλεύς Ισραήλ εστί, καταβάτω νυν από του σταυρού
αυτούς: «µείνατε ώδε και γρηγορείτε µετ’ ε- και πιστεύσοµεν επ αυτώ» (Ματθ. 27,42), αµέσως µας
µού» (Ματθ. 26,38). Στη συνέχεια υφίσταται εκείνο το έρχονται στο νου οι ειρωνείες και οι µοµφές που ακούγοµοναχικό µαρτύριο: το φραγγέλωµα, τους χλευασµούς, νται και σήµερα: «∆εν είχε λοιπόν τη δύναµη ο Θεός σου
τα ραπίσµατα, τους εµπτυσµούς, τα καρφιά στα χέρια να σε βοηθήσει;».
και τα πόδια και, το χειρότερο απ’ όλα, την εγκατάλειψη. Όλοι Τον εγκαταλείπουν, όλοι το σκάνε. Είναι σαν Και πράγµατι, όσο θα περιµένουµε από το Θεό µόνο αυνα κρύφτηκε ολόκληρος ο ουρανός, αφού «περί την τού του είδους τη βοήθεια, µόνο θαύµατα που ελαττώενάτην ώραν ανεβόησεν ο Ιησούς φωνή µεγάλη λέ- νουν τον πόνο στη ζωή µας, τότε αυτές οι µοµφές θα συγων… Θεέ µου, Θεέ µου, ινατί µε εγκατέλι- νεχίζονται. Και θα συνεχίζοντα, διότι το οποιοδήποτε
πες;» (Ματθ. 27,46). Αν επιχειρήσουµε να εξετάσουµε φθηνό χάπι µπορεί σίγουρα να ανακουφίσει τον πονοκέτο ζήτηµα µε ειλικρίνεια, αν το παρατηρήσουµε προσε- φαλο αποτελεσµατικότερα από την προσευχή και την
κτικά, τότε θα διαπιστώσουµε πως εδώ κάτι αλλόκοτο θρησκεία. Όσο περιµένουµε από τη θρησκεία να λεισυµβαίνει µε την ίδια την θρησκεία. Μοιάζει να µη µας τουργήσει ως ένα τέτοιου είδους χάπι, είτε πρόκειται
είναι τίποτα γνώριµο. ∆εν υπάρχει βοήθεια, δεν υπάρχει για θέµατα σηµαντικά, είτε για επουσιώδη, δεν θα κατανοήσουµε ποτέ το µυστήριο του Σταυρού. Όσο τα
υποστήριξη, δεν υπάρχει «ασφαλιστική δικλίδα».
πράγµατα θα παραµένουν έτσι, ο Σταυρός, ανεξάρτητα
«Άναψε ένα κερί κάνε ένα σαρανταλείτουργο ή ένα από το χρυσάφι και το ασήµι που συχνά τον καλύπτει, θα
µνηµόσυνο και όλα στη ζωή θα πάνε καλά. Ο Θεός θα παραµένει, όπως λέει ο απόστολος Παύλος, «Ιουδαίοις
σπεύσει σε βοήθεια, είτε εδώ στη γή είτε στην αντίπερα µεν σκάνδαλον, Ελλήσι δε µωρίαν» (Α Κορ. 1,23). Στην
όχθη, έπειτα από έναν απαίσιο και µυστήριο θάνατο». προκειµένη περίπτωση, οι «Ιουδαίοι» αντιπροσωπεύουν
Αυτή η εξαπλουστευτική αντίληψη για την πίστη δεν εκείνους που προσδοκούν µόνο βοήθεια από την θρηείναι που κυριαρχεί µεταξύ των πιστών; ∆εν ήταν οι σκεία, ενώ οι «Έλληνες» εκείνους που προσδοκούν λογιθεραπείες, η κάθε είδους βοήθεια και αναζήτηση χρησί- κές και εύκολες ερµηνείες. Και είναι στ’ αλήθεια για αυµων και πρακτικών διδαγµάτων που έκαναν τους πι- τούς ο Σταυρός σκάνδαλο και µωρία.
στούς, από τα χρόνια ήδη του Χριστού να Τον ακολουθούν κατά πλήθη; Αξίζει να προσέξουµε µέσα από τις Ο Σταυρός εξήλθε για µία ακόµη φορά εν ποµπή. Η µοευαγγελικές περικοπές πως µειώνεται σταδιακά αυτό το ναδική αυτή εβδοµάδα, η Μεγάλη Εβδοµάδα, πλησιάζει.
πλήθος. Τον εγκαταλείπει εκείνος ο πλούσιος νέος που Η Εκκλησία µας καλεί όχι τόσο σε συζητήσεις και αναζη-

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Οι κλίσεις του σώµατος
Ο αββάς Αντώνιος είπε:

Κατά τη γνώµη µου, το σώµα έχει φυσική και
έµφυτη κλίση προς τις επιθυµίες, η οποία
όµως δεν ενεργεί χωρίς να θέλει η ψυχή. Παραµένει απλά στο σώµα σαν µια κλίση απαθής.
Υπάρχει βέβαια και άλλη κλίση, (που γεννιέται) από τη διατροφή και την καλοπέραση του
σώµατος µε φαγητά και ποτά. Απ’ αυτά παράγεται θέρµη, που διεγείρει το σώµα προς την
πραγµατοποίηση των επιθυµιών. Γι’ αυτό και
ο απόστολος παραγγέλλει: «Μη µεθύσκεσθε
οίνω, εν ώ εστίν ασωτία» (Εφ. 5,18). Και ο
Κύριος στο Ευαγγέλιο (λέει): «Προσέχετε εαυτοίς µήποτε βαρηθώσιν υµών αι καρδίαι εν
κραιπάλη και µέθη» (Λουκ. 21,34).
Υπάρχει, τέλος, και µια τρίτη κλίση, που προκαλείται από την επιβουλή και τον φθόνο των
δαιµόνων σε όσους αγωνίζονται.
Πρέπει λοιπόν να γνωρίζουµε, ότι υπάρχουν
τρείς κλίσεις σωµατικής επιθυµίας: µία φυσική, µία από κατάχρηση φαγητών και µία
από τους δαίµονες.
Γι’ αυτό όποιος αγωνίζεται, πρέπει να γνωρίζει καλά τη διαφορά τους και να µην αγνοεί
τα αίτιά τους, ώστε να αντιµετωπίζει την κάθε
µια µε τον πιο κατάλληλο και πρόσφορο τρόπο.

Σελίδα 31

Η προσευχή του παπά-Τύχωνα
«∆όξα εις τον Γολγοθά του Χριστού.»
Ω Θείε Γολγοθά, αγιασµένε µε το αίµα του Χριστού! Σε παρακαλούµε, πες µας πόσες χιλιάδες
αµαρτωλών µε την Χάρη του Χριστού, την µετάνοια και τα δάκρυα καθάρισες και γέµισες τον
νυµφώνα του Παραδείσου; Ω! µε την αγάπη σου
την άρρητη, Χριστέ Βασιλιά, µε την Χάρη Σου
όλα τα ουράνια παλάτια γέµισες από µετανοούντας αµαρτωλούς. Συ και εδώ κάτω όλους ελεείς
και σώζεις. Και ποιος µπορεί αντάξια να Σε ευχαριστήσει, έστω κι αν είχε Αγγελικό νούν; Αµαρτωλοί, ελάτε γρήγορα. Ο Άγιος Γολγοθάς είναι
ανοικτός και ο Χριστός εύσπλαχνος. Προσπέσετε
προς Αυτόν και φιλήσετε τα άγιά Του πόδια.
Μόνον Αυτός σαν εύσπλαχνος µπορεί να γιατρέψει τις πληγές σας! Ω, θα είµαστε ευτυχείς, όταν
ο πολυεύσπλαχνος Χριστός µας αξιώσει µε µεγάλη ταπείνωση και φόβο Θεού και καυτά δάκρυα
να πλύνοµε τα πανάχραντά Του πόδια και µε αγάπη να τα φιλήσουµε! Τότε ο Χριστός εύσπλαχνος θα ευδοκήσει να πλύνει τις αµαρτίες µας και
θα µας ανοίξει τις πόρτες του Παραδείσου, όπου
µε µεγάλη χαρά, µαζί µε τους Αρχαγγέλους και
τους Αγγέλους, τα Χερουβείµ και τα Σεραφείµ
και µε όλους τους Αγίους, αιώνια θα δοξάζωµεν
τον Σωτήρα του κόσµου, τον γλυκύτατο Ιησού
Χριστό, τον Αµνό του Θεού µαζί µε τον Πατέρα
και το Άγιο Πνεύµα, την Οµοούσιο και αδιαίρετο
Τριάδα.
Ιεροµόναχος Τύχων - Άγιον Όρος

τήσεις, αλλά σε σιωπηλή και επίµονη ακολουθία κάθε
βήµατος του Χριστού. Μας καλεί να ακολουθήσουµε
τον αργόσυρτο και ανεπίστρεπτο βηµατισµό Του προς
το πάθος, τη σταύρωση και το θάνατο. Αυτόν ακριβώς το σταυρό είναι που µας καλεί να σηκώσουµε.
Και κάτι παράξενο µας συµβαίνει: ξεφεύγουµε ξαφνικά από τα δικά µας προβλήµατα, τις δικές µας δυσκολίες, ακόµα και από αυτά τα δικά µας βάσανα, και
στρέφουµε την προσοχή µας σε Εκείνον, στο σιωπηλό, συσπασµένο από την θλίψη και τον πόνο πρόσωπό
Του, στη νύχτα της φρίκης, της προδοσίας, της µοναξιάς, αλλά και της γιορτής, της αγάπης και της νίκης.
Κάτι παράξενο µας συµβαίνει: ίσως χωρίς καλάκαλά να το συνειδητοποιούµε, νιώθουµε πως αυτή
η φθηνή και εγωιστική θρησκεία, από την οποία
ζητά κανείς εκδουλεύσεις και απαιτεί ακόµα και ο
Θεός να είναι στην υπηρεσία του, αρχίζει σιγά-σιγά
να ξεφτίζει! Βλέπουµε µε καθαρότητα, καθαρότη-

τα πνευµατική, ότι η θρησκεία κατά βάθος σχετίζεται
µε κάτι τελείως άλλο, σχετίζεται τελικά όχι µε τις υλικές ανέσεις και τις ιδιοτελείς µας στοχεύσεις, αλλά µε
τη χαρά και τη νίκη.
Ας ακολουθήσουµε λοιπόν στη συνέχεια, έστω απλώς
νοητικά, τα βήµατα του Χριστού, καθώς σηκώνει το
Σταυρό Του στο δρόµο προς το Γολγοθά. Κι ίσως έτσι
µας αποκαλυφθεί για µία ακόµη φορά κάτι αιώνιο, κάτι
αιώνια σηµαντικό για τις ψυχές µας. Αυτός είναι ο λόγος
που στα µέσα της Σαρακοστής µεταφέρεται ο Σταυρός
στο κέντρο του ναού. Ενώπιον αυτού είναι που µας τοποθετεί η Εκκλησία κατά τη διάρκεια της λεγόµενης εβδοµάδος της Σταυροπροσκυνήσεως, µε σκοπό να ξεκινήσουµε τη δική µας, προσωπική προσέγγιση στο απώτατο
και ίσως πιο φοβερό, µα σε τελευταία ανάλυση και πιο
χαρµόσυνο µυστήριο της πίστης µας.

Σελίδα 32

Σαρακοστή: Η ζωή στο σπίτι
Στις Σαρακοστές καλό είναι να γνωρίζεις µόνο εκκλησία και σπίτι, τίποτε άλλο. Φτάνεις λοιπόν στο σπίτι.
Τι θα κάνεις εκεί; Θα αγωνιστείς µε όλη σου τη δύναµη να διατηρήσεις την προσήλωση του νου και της
καρδιάς στον Κύριο. Αµέσως µετά την εκκλησία, τρέξε στο δωµάτιο σου και κάνε αρκετές µετάνοιες, ζητώντας ευλαβικά από τον Θεό να σε βοηθήσει, ώστε να
αξιοποιήσεις το χρόνο της παραµονής σου στο σπίτι µε
τρόπο ωφέλιµο για την ψυχή σου. Ύστερα κάθισε και
ξεκουράσου για λίγο. Αλλά και τότε µην αφήνεις τους
λογισµούς σου να ξεστρατίζουν. ∆ιώχνοντας κάθε
σκέψη, επαναλάµβανε νοερά την ευχή: «Κύριε Ιησού
Χριστέ, ελέησον µε! Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον
µε!». Αφού ξεκουραστείς, πρέπει να ασχοληθείς µε
κάτι, είτε προσευχή, είτε εργόχειρο. Τι εργόχειρο θα
κάνεις δεν έχει σηµασία. Ξέρεις ήδη τι σου αρέσει.
Είναι, βλέπεις, αδύνατο να ασχολείται κανείς όλη
την ώρα µε πνευµατικά πράγµατα. Χρειάζεται να
έχει και κάποιο ευχάριστο εργόχειρο. Μ’ αυτό θα
καταπιάνεσαι, όταν η ψυχή σου είναι κουρασµένη,
όταν δεν θα έχεις τη δύναµη να διαβάσεις η να προσευχηθείς. Αν βέβαια, οι πνευµατικές σου ενασχολήσεις πηγαίνουν καλά, το εργόχειρο δεν είναι απαραίτητο. Εκπληρώνει µόνο την ανάγκη αξιοποιήσεως του
χρόνου, που αλλιώς θα σπαταλιόταν σε απραξία. Και η
απραξία είναι πάντα ολέθρια, πολύ περισσότερο όµως
στον καιρό της νηστείας.
Πως πρέπει να προσεύχεται κανείς στο σπίτι; Σωστά
σκέφτηκες ότι τη Σαρακοστή οφείλουµε να προσθέτουµε κάτι στο συνηθισµένο καθηµερινό κανόνα προσευχής. Νοµίζω, ωστόσο, πως, αντί να διαβάζεις
περισσότερες προσευχές από το Προσευχητάρι, είναι καλύτερο να αυξήσεις τη διάρκεια της άµεσης
επικοινωνίας σου µε τον Κύριο. Κάθε µέρα, πριν
αρχίσεις και αφού τελειώσεις την ορθρινή και τη βραδινή ακολουθία, να απευθύνεσαι µε δικά σου λόγια
στον Κύριο, την Υπεραγία Θεοτόκο και τον φύλακα
άγγελό σου, ευχαριστώντας τους για την προστασία
τους και παρακαλώντας τους για την ικανοποίηση των
πνευµατικών σου αναγκών. Ζήτα τους να σε βοηθήσουν, ώστε, πρώτα απ’ όλα, να γνωρίσεις τον εαυτό
σου να αποκτήσεις αυτογνωσία, και, όταν την αποκτήσεις, να σου χαρίσουν ζήλο και δύναµη, ώστε να
θεραπεύσεις τις πληγές της ψυχής σου. Ζήτα τους
ακόµα, να γεµίσουν την καρδιά σου µε το αίσθηµα της
ταπεινώσεως, της συντριβής. Η ταπείνωση είναι η
πιο ευάρεστη στο Θεό θυσία. Έτσι να προσεύχεσαι.
Μην επιβάλλεις, όµως, στον εαυτό σου έναν προσευχητικό κανόνα µακρύ και βαρύ, έναν κανόνα
που θα υπερβαίνει τα µέτρα των ψυχοσωµατικών
σου δυνάµεων και θα σε καταβάλλει. Καλύτερα είναι να προσεύχεσαι συχνότερα στη διάρκεια της ηµέρας και, όταν ασχολείσαι µε οποιαδήποτε άλλη εργασία, να έχεις τον νου σου στον Θεό.

Ε Ν ∆ Ο Ν

Απόσπασµα από επιστολή του
Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου
Μετά την προσευχή, διάβαζε για λίγο µε αυτοσυγκέντρωση. Η µελέτη δεν αποσκοπεί στο φόρτωµα του
µυαλού σου µε διάφορες πληροφορίες και γνώσεις,
αλλά στην ψυχική σου ωφέλεια και εποικοδοµή. Γι
αυτό δεν χρειάζεται να διαβάζεις πολλά. ∆ιάβαζε
όµως, µε µεγάλη προσοχή και µε καρδιακή συµµετοχή.
«Τι να διαβάζω;», θα µε ρωτήσεις. Μόνο πνευµατικά
βιβλία φυσικά. Η προσεκτική ανάγνωση τέτοιων βιβλίων εµπνέει την ψυχή περισσότερο απ’ οτιδήποτε
’άλλο. Αν, πάντως στη διάρκεια της µελέτης γεννιέται
µέσα σου ο πόθος της προσευχής, να αφήσεις το βιβλίο
και να προσεύχεσαι.
Θα διαβάζεις, λοιπόν, θα προσεύχεσαι, θα κάνεις µετάνοιες. Και µε όλα αυτά, ωστόσο, δεν θα µπορέσεις να
κρατήσεις το νου και την καρδιά σου σε κατάσταση
συνεχούς και έντονου αγώνα. Είναι αναπόφευκτο να
κουράζεσαι. Τότε, όπως σου είπα θα ασχολείσαι µε κάποια πρακτική εργασία.
Σκέφτεσαι, καθώς µου γράφεις, να µειώσεις την ποσότητα του καθηµερινού σου φαγητού. Σωστή και ωφέλιµη είναι η σκέψη σου. Σωστή, γιατί το σώµα, που µε τις
παρεκτροπές του σε αναγκάζει να µετανοείς, οφείλει να
καταβάλει στη διάρκεια της Σαρακοστής τους µόχθους
που του αναλογούν. Και ωφέλιµη, γιατί µε τη νηστεία
το σώµα δουλαγωγείται, ο νους καθαρίζεται, η καρδιά µαλακώνει, τα πάθη νεκρώνονται. Μόνο µην το
παρακάνεις. Ήδη τρώς τόσο λίγο. Πρέπει να έχεις δυνάµεις, για να στέκεσαι στην εκκλησία και για να αγωνίζεσαι στο σπίτι. Κοίτα να τρώς τόσο όσο χρειάζεται για
να µην εξασθενήσεις.
Καλό θα ήταν, επίσης, να µείωνες λίγο το χρόνο του
ύπνου και της αναπαύσεως σου. Είναι µια θυσία για
σένα, αλλά κάθε λογής θυσία ταιριάζει σε αυτήν την
περίοδο.
Και µε τις συζητήσεις τι θα γίνει; Τη Σαρακοστή, τουλάχιστον, οι συζητήσεις µε τους άλλους ας περιοριστούν σε πνευµατικά θέµατα. Ακόµη καλύτερες είναι
οι κοινές πνευµατικές αναγνώσεις, που δίδουν αφορµές
για την ανταλλαγή εποικοδοµητικών σκέψεων και για
την εξαγωγή ωφέλιµων συµπερασµάτων. Κατάλληλοι
γι αυτόν τον σκοπό είναι οι βίοι των Αγίων.
Αρκετά έγραψα. Θα προσθέσω ότι άλλο χρειάζεται αργότερα.

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Βαδίζοντας προς το τέλος του κόσµου

Σελίδα 33

Αφηγηµατικό απόσπασµα του Σ.Σ.

Άγιον Όρος. Μεγάλο Σάββατο. Ίσως 1994…
Ο ουρανός µε µια µουντή συννεφιά , που πότε-πότε ,
µας χαιρετά µε ψιχάλες.
Φύγαµε από την Μέγιστη Λαύρα και βαδίσαµε για τη
σκήτη των Ρουµάνων. Το µικρό µονοπάτι µέσα από τα
χαµόδεντρα µας έβγαλε στον χωµάτινο δρόµο. Αριστερά µας τα κτήµατα της µονής µε τις λιγοστές καλλιέργειες, πλάι στα ορθόχτιστα τείχη . Μια µαυροφορεµένη
σκιά, σκυφτή στην πράσινη θάλασσα, ξεχορτάριαζε.
∆εξιά µας τα πόδια του Άθωνα κατέβαιναν να ακουµπήσουν την θάλασσα. Τα βήµατά µας αντηχούσαν
βαριά πάνω στα χαλίκια . Το τοπίο άγριο και ερηµικό.
Χωρίς δέντρα µεγάλα. Μονάχα χαµηλοί θάµνοι, άγριοι
και αναµαλλιασµένοι από τα χτυπήµατα του ανέµου.
Η µατιά µου, τραυµατιζόταν από σταχτί της τραχιάς
πέτρας και το βαθύ σκούρο γαλάζιο του πελάγους.
Μικρές πράσινες πινελιές συστρέφονταν στο χώρο ολόγυρα σε διάφορες αποχρώσεις, σαν από χρωστήρα
ζωγράφου. Μια ησυχία παντού, µια υπενθύµιση για το
ιερό του τόπου. Ένα µήνυµα, επιλογής µοναξιάς και
αποµόνωσης µε συντροφιά την τραχιά πέτρα και το
φθαρτό του κόσµου τούτου απέναντι στο Άφθαρτο.
Ένα παράξενο συναίσθηµα µε κατέλαβε. Ένα συναίσθηµα µικρότητας και ασηµαντότητας. Σηµάδι πάνω
στον ανθρώπινο χάρτη, εκεί στην άκρη του βράχου .
Μικρός και ασήµαντος µπροστά στο Θεϊκό µεγαλείο.
Σκόνη του συµπαντικού δηµιουργήµατος.
Φθάσαµε στη σκήτη. Αφιερωµένη στον Τίµιο Πρόδροµο. Στην άκρη του γερο-Άθωνα. Με τη θάλασσα να
χτυπά αλύπητα τον αρχέγονο βράχο, µε µια απόκοσµη
και υποβλητική βροντή. Σαν γαντζωµένο λίγο πριν το
τέλος του κόσµου τούτο το µοναστήρι. Γκρίζα πέτρινα
οικοδοµήµατα γύρω από το κέντρο της µοναστικής
ζωής. Τα σηµάδια από τα ξεσπάσµατα της γης, ορατά
στους τοίχους. Σηµειώσεις, για το προσωρινό και το
πεπερασµένο. Ψηλά κυπαρίσσια, άλλα σεβάσµια και
ρασοφορεµένα και άλλα αναµαλλιασµένα µας υποδέχτηκαν.
Ένα λιπόσαρκο γεροντάκι, σαν γεννηµένο µέσα από
παλιά αναχωρητικά συναξάρια, µας οδήγησε στον ναό.
Λιγοστά τα λόγια του και πιο πολλά τα νοήµατά του
από τα καλαµένια χεράκια του, µας διηγήθηκε την ιστορία του ιερού χώρου.
Βγήκαµε στην αυλή. Μολυβένιος θόλος από σύννεφα
πάνω µας. Μας οδήγησε στο απέναντι κτίριο. Βαδίζοντας σε σκοτεινούς διαδρόµους αλλοτινών χρόνων ,
µπήκαµε σε ένα καµαράκι µε µεγάλο παράθυρο. Ο χώρος µικρός, γεµάτος µε τα εργόχειρά τους. Κοµποσχοίνια, σταυρουδάκια, εικόνες, µικρά ξυλόγλυπτα. Τα
άγγιζα ένα-ένα και προσπαθούσα να δω µέσα από τα
φθαρτά υλικά, τα δάκρυα και τις προσευχές. Τις γονυκλισίες και τις µετάνοιες. Την αγρύπνια και τον αγώνα.
Πήρα µερικά κοµποσχοίνια µε κεντηµένο σχέδιο πάνω

τους αντί για χάντρα. Ένα ροζ µικρό και ταπεινό σχεδιάκι. Τα έβαλα στην τσέπη µου ακούγοντας τις ευχαριστίες από τους ερηµίτες να αντηχούν στα Αθωνικά
σπήλαια. Κοίταξα τις εικόνες. Βαλµένες πλάι-πλάι,
πάνω στο µικρό τραπέζι. Ζωγραφισµένες άλλες µε τα
ανατολικά πρότυπα, άλλες µε τα ρουµάνικα. Τι σηµασία είχε; Αραδιασµένες Παναγιές µε το λυπηµένο
βλέµµα, κρατώντας τον µονάκριβο στην αγκαλιά. Παντοκράτορες να ευλογούν και γέροντες Άγιοι να στέλνουν ευλαβικά τις προσευχές τους στον Ύψιστο.
Ψωνίσαµε έλεος και κατευθυνθήκαµε προς την τράπεζα. Ένα µακρύ ξύλινο τραπέζι µε πάγκους. Καθίσαµε
αντικριστά. Εµείς και τα µαυροπούλια. Λιγοστοί γέροντες µε έκδηλα τα σηµάδια πάνω τους από την αγρύπνια. Μάτια φωλιασµένα βαθιά µέσα σε δασύτριχα
κουρασµένα πρόσωπα. Χαµογελούν και µας µιλούν
ρουµάνικα. Τους απαντούµε στα ελληνικά. Οι ψυχές
κατάλαβαν. Συνεννοήθηκαν στην γλώσσα που είναι
πλασµένες. Το φαγητό λιτό. Αλάδωτο. Ένα ζουµί µε
κριθαράκι και κοµµάτια από διάφορα λαχανικά και
φρούτα. Ελάχιστη συµπαράσταση στο Θεϊκό µαρτύριο.
Κυλά µέσα µας σαν µέλι. Σαν αµβροσία θεϊκή. Σαν
ευλογία.
Σηκωθήκαµε. Η προσευχή στα ρουµάνικα, ευχαρίστησε τον Πλάστη. Φιλήσαµε τα διάφανα χεράκια του γέροντα και πήραµε το µονοπάτι µαζί µε την ευλογία
του, για το τέλος του κόσµου. Εκεί, που µε ένα απότοµο κόψιµο σαν µαχαιριά , η γη δίνει την θέση της στην
θάλασσα.

Σελίδα 34

Ε Ν ∆ Ο Ν

Σταµάτησα στην άκρη του βράχου. Πίσω µου το µοναστήρι. Μπροστά µου το πέλαγος. Η βοή των κυµάτων στ
αυτιά µου απόµακρη. Σαν ισοκράτηµα βγαλµένο από
γήινα έγκατα. Κοίταξα κάτω. Το έρεβος. Το Απέραντο
γαλάζιο, να σπάει δυνατά πάνω στο γκρίζο, σε µια ατέλειωτη πορεία γέννησης και θανάτου.

τούσα. Τα χέρια µου µύριζαν µέλι από το άγγιγµά
του. Στη σκέψη µου ήλθαν τα λόγια ενός γέροντα,
που έλεγε για την απέραντη αγάπη του Θεού, που
δίνοντάς σε µας το µέλι για να γλυκαινόµαστε αυτός
δέχεται µε ευχαρίστηση το κατακάθι που του καίµε
και µας ευλογεί.

Ο άνεµος έφερνε µυρωδιές θαλασσινές. Έκλεισα τα µάτια. Πού βρισκόµουν; Ήµουν κοµµάτι της ύλης; Είχα
σάρκα και οστά; Ήµουν πλάσµα του κόσµου τούτου ή
όχι; Εάν εκείνη την στιγµή άφηνα τον βράχο , θα πετούσα; Τα όρια ανάµεσα στο πραγµατικό και το νοητό, είχαν
καταργηθεί. Η λογική προσπαθούσε να οδηγήσει, να
συµµορφώσει. Μάταια. ∆εν ήταν το Βασίλειο της εδώ.
Άγγιξα τον άνεµο και τον άφησα να µου µιλήσει. ∆εν
ήµουν όµως ακόµα έτοιµος να τον ακούσω. Μπερδεµένα
τα λόγια του, έπεφταν από τα χαµόκλαδα και κρύβονταν
στα χορτάρια. Έστριψα δεξιά και άρχισα να κατηφορίζω σε ένα βραχόφρυδο, που πότε γινόταν σκάλα, πότε
χανόταν σε αρχέγονη πέτρα, για να καταλήξει σε ένα
µικρό πλάτωµα. Ένα ερειπωµένο κελί, µε το παλιό εκκλησάκι δίπλα στην σπηλιά. Μια χαραµάδα του βράχου,
µια κόχη, που ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης µόναζε τα
καλοκαίρια. Κρανία µοναχών βαλµένα µε τάξη, το ένα
επάνω στο άλλο, υπενθύµιζαν το προσωρινό. Το προσωρινό και όµως σκληρά καθοριστικό για την όποια µέλλουσα πορεία. Κόκαλα ξασπρισµένα από τον αγέρα, που
µιλούσαν για αυτούς που πέθαναν στην ζωή για να γεννηθούν µε τον θάνατο. Ανεβήκαµε τα λιγοστά σκαλοπάτια. Μια µικρή καµπάνα κρέµονταν από ένα ξύλινο δοκάρι. Ο άνεµος έµπαινε σφυρίζοντας από τα σκελετωµένα παράθυρα. Μεγάλες χαραµάδες έχασκαν στο παλιό
ξύλινο πάτωµα. Τοίχοι νοτισµένοι από την υγρασία και
µαυρισµένοι από τα κεριά. Γωνιές σκεπασµένες από αραχνοΰφαντα πέπλα. Μπήκαµε στο εκκλησάκι. Αυτά τα
αµέτρητα εκκλησάκια σε κάθε γωνιά και σχισµή του
Όρους. Ένας ολάκερος ναός σε λίγα µέτρα. Με εικόνες,
ιερό, στασίδια, καντήλια. Σ ένα µικρό τραπέζι, παλιά βιβλία. Το ψαλτήρι, οι χαιρετισµοί, η Καινή ∆ιαθήκη. Παραδίπλα, το καρβουνάκι σε σκόνη µε το µυρωδάτο λιβάνι. Ανάψαµε. Μια ευωδία σαν χάδι µας τύλιξε. Μια άυλη
ζεστασιά. Μια ευχαριστιακή προσευχή προς τον Πλάστη.
Ανοίξαµε τους χαιρετισµούς της Παναγίας. Τα φύλλα
λεπτά σαν τσιγαρόχαρτο. Λεκέδες από λάδι και κερί στις
σελίδες του. Σηµάδια πίστης και αναµονής. Σηµάδια ελέους και ευλογίας. Το λιγοστό φως του κεριού χρύσωνε τα
γράµµατα. Αρχίσαµε να διαβάζουµε, µε τις ψαλµωδίες
του ανέµου να µας συνοδεύουν. Αγγελικά φτερουγίσµατα στον µαυρισµένο τοίχο.

Βγήκα έξω. Ο δροσερός αγέρας πήρε την ζεστασιά
του κεριού από πάνω µου. Ο ουρανός πέρα στο βάθος ξάνοιγε. Κάτω το χάος. Ο κοφτός απότοµος βράχος, που σε κάθε παραπάτηµα ετοιµάζεται να µας
καταπιεί. Γύρω µου οι νεροφαγωµένες πέτρες µε το
άγριο καφέ πάνω τους. Ο κόσµος µεγάλωσε ξανά.
Μάκρυνε. Η απεραντοσύνη του αρχιπελάγους µε συνεπήρε. Κοίταξα την τρύπα του γέροντα πίσω µου.
Τον ένοιωσα ότι µας ευλογούσε. Πήραµε τον δρόµο
του γυρισµού.

Τα λόγια µας αντηχούσαν στον µικρό χώρο και όλοι εκεί
είχαµε γίνει µε µιας, αρχαίοι µοναχοί, αναχωρητές, γέροντες αλλοτινών χρόνων. Όλος ο κόσµος ένας µικρός
κόκκος άµµου, ένα ξωκλήσι µεταξύ ουρανού και γης ,
ένα φύλλο ριγµένο στο πέλαγος της ∆ηµιουργίας. Τα
ταλαιπωρηµένα µας πρόσωπα είχαν δανειστεί µια λάµψη
από το µαλάκωµα της ψυχής µας. Το άγριο του Άθωνα
µας έτριψε και µας γυάλισε. Κοίταξα το κερί που κρα-

Βαδίσαµε πάνω στα ίδια χνάρια, αντάµα µε το χάος.
Τα σύννεφα διωγµένα από χέρι παντοδύναµο άφηναν
τις ακτίνες του απογευµατινού ήλιου να χρυσώνουν
τον τόπο. Μια υπερκόσµια ηρεµία µαλάκωσε την
αγριάδα του βράχου και βγαίνοντας στο ίσωµα
ένοιωσα ότι βαδίζω σε περιβόλι καλλιεργηµένο από
ανθρώπινο χέρι. Η θάλασσα άρχισε να παίρνει τα
χρώµατα του αποκαµωµένου δειλινού. Περάσαµε
πάλι από το πλάι της σκήτης που είχε πάρει µια µελένια απόχρωση και βγήκαµε στον χωµάτινο δρόµο.
Επιστροφή στη Λαύρα. Επιστροφή για ξεκούραση
και προετοιµασία ψυχής , για το βράδυ της Αναστάσεως. Ο δρόµος τραχύς και γεµάτος πέτρες. Βαδίζουµε πλάι-πλάι συνεπαρµένοι από την φύση και την
πληθώρα των εµπειριών. Μιλάµε χωρίς να ακουγόµαστε και ακούµε χωρίς να µιλάµε. Ένα µακρινό
θρόισµα πίσω µας φανερώνει ότι κάποιοι µας ακολουθούν. ∆υό γέροντες. ∆υό µαυροντυµένες σκιές,
στο πέρασµα για τον Παράδεισο. Έφθασαν γρήγορα
κοντά µας. Χαιρετηθήκαµε. Νέοι µοναχοί, γέροντες
από κάποια σκήτη στην άκρη του Άθωνα, µε προορισµό την Λαύρα για την Αναστάσιµη λειτουργία. Πορευτήκαµε µαζί. Βαδίζουν και αυτοί πλάι-πλάι. Μορφές εξαϋλωµένες, πρόσωπα που εκπέµπουν ταπεινότητα, νηστεία και προσευχή.
Ξαφνικά λέει ο ένας στον άλλον “έλα από εδώ να
περπατάς και να έρθω εγώ από την άλλη µεριά γιατί
οι πέτρες εδώ είναι πιο στρωτές και εκεί κουράζεσαι”. Στάθηκα συγκλονισµένος. Ζούσα µια εµπειρία
ανεπανάληπτη. Η έµπρακτη αγάπη των λόγων του
Χριστού, οι γραφές του Αποστόλου Παύλου, των
συναξαριών και των βίων των Αγίων, µπροστά µου
ολοζώντανες. Κοίταξα κάτω. Πράγµατι ο δρόµος
ήταν πιο άγριος απ την µια µεριά. Κάτι που δεν το
είχα δει, κάτι που δεν του είχα δώσει καµιά σηµασία.
Κι όµως ο γέροντας το είδε, το πρόσεξε και σκεφτόµενος µε αγάπη για τον αδελφό του είπε αυτά τα λόγια. Αυτά τα λόγια που εγώ δεν θα τα έλεγα ποτέ.
Είχα σταθεί εκεί στην µέση του δρόµου και προσπα-

Έντυπο πνευµατικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 35

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ AprIlIoy
Κάθε Τρίτη και ώρα 17:00 τελείται
Εσπερινός και Παράκληση του Αγίου
Παντελεήµονος . Μετά το πέρας της
Παρακλήσεως διενεργείται ο κύκλος
µελέτης της Αγίας Γραφής , όπου και
ερµηνεύεται η Ευαγγελική περικοπή
της προηγούµενης Κυριακής µετά
διαλόγου .

Το µυστήριο της Ιεράς
Εξοµολογήσεως τελεί
ο π. Ιερόθεος Βαµβακάρης
κάθε ∆ευτέρα
Κάθε Σάββατο τελείται
Θεία Λειτουργία
Κάθε Πέµπτη και ώρα 18: 30 στο
ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας
η εκποµπή «Φωτός Θέµατα»
µε τον Αρχιµανδρίτη
π. Νίκανδρο Καρακωστόπουλο .
Θέµατα φωτεινά , θεολογικά , δοσµένα µε σύγχρονη προοπτική και τρόπο
κατανοητό.

Πρόγραµµα Θείων Λειτουργιών Απριλίου 2008
Το πρόγραµµα των ιερών ακολουθιών της Αγίας και
Μεγάλης Εβδοµάδος θα δοθεί σε ιδιαίτερο φυλλάδιο
Όσοι έχουν ασθενείς που θέλουν να µεταλάβουν ,
να επικοινωνήσουν µε τον Ιερό Ναό στο
τηλέφωνο 2104615704 για να περάσει ιερέας να
τους κοινωνήσει την Μ. Πέµπτη 24/04/2008

θούσα να κατανοήσω αλλά και να αφοµοιώσω αυτό το
γεγονός, ένα γεγονός που µε έκανε να ζήσω για δευτερόλεπτα στις Συριακές Λαύρες των πρώτων χρόνων.
Ένα γεγονός που συντελείται καθηµερινά στο Περιβόλι
τούτο. Ένα γεγονός που θα έπρεπε να το ζουν κάθε µέρα και κάθε στιγµή, όλοι όσοι θέλουν να λέγονται χριστιανοί .
Συνέχισα να περπατώ. Η ψυχή µου είχε αναταραχτεί
όµως. Φτερούγιζε. ∆εν ήταν η καρδιά µου. Όχι. ∆εν
µπορούσα να πιστέψω αυτό που είχε γίνει, αυτό που
είχα ζήσει. Μια τόσο ασήµαντη κουβέντα για τα ανθρώπινα δεδοµένα και όµως µε τέτοιο πνευµατικό βάρος,
που ήταν τροµερ