You are on page 1of 221

J.

Collin de Plancy

SŁOWNIK WIEDZY TAJEMNEJ
WYBÓR I PRZEKŁAD

Michał Karpowicz
SŁOWO WSTĘPNE

Piotr Kuncewicz

Oficyna Wydawnicza POLCZEK Polskiego Czerwonego Krzyża Warszawa - Kraków 1993

Tytuł oryginału Dictionaire Infernal - Repertoire Universel Par J. Collin de Plancy

Opracowanie redakcyjne haseł Krystyna Barchańska-Wardęcka

Projekt okładki i strony tytułowej Anna Wojciechowska-Paprocka Koncepcja, układ i opracowanie typograficzne Piotr Paprocki Korekta Maria Sielicka

Wyboru haseł wydania polskiego dokonano na podstawie VII wydania „Dictionaire Infernal", Paris, Henri Plon, Imprimeur-Editeur, 1863 r.

Scan By Garret/Bug for Torrenty.org

© Copyright for Polish translation Michał Karpowicz © Copyright for Polish edition Oficyna Wydawnicza POLCZEK Polskiego Czerwonego Krzyża

ISBN 83-85272-11-9

SŁOWO

WSTĘPNE

Synkretyczna cywilizacja schyłku dwudziestego wieku składa się z wielu elementów. Wyrafinowana technika, zawrotne osiągnięcia nauki towarzyszą wielkiemu powrotowi koncepcji i poglądów prastarych, zdawałoby się zapomnianych lub ośmieszonych. Wielkie pytanie o stosunek materialnego i duchowego, lekceważone przez materiałistyczną formację filozofów i myścicieli ostatnich stuleci (bynajmniej nie tylko komunistycznych), powróciło z całą gwałtownością. W tej dziedzinie nie ma już zgoła odpowiedzi niemożliwych, zresztą doszliśmy już chyba do wiedzy sokratejskiej: wiemy tylko, że nic nie wiemy. Europa śmiała się tradycyjnie z zabobonów, lekceważyła znachorów i czarnoksiężników, patrzyła z wysoka na wierzenia, mądrość i obrządki innych kontynentów - wszystko to należy już do przeszłości. Przeciwnie, szuka się teraz prawdy i duchowej inspiracji na całym globie i w całej ludzkiej, a może i przedludzkiej historii. Huna Hawajczyków, chińskie tao, wojujące z binarną logiką zen, steineryzm, tybetańskie bar-do, tajniki Y-cingu, egipskie Księgi umarłych, demonologia Hetytów - to tylko część tego zawiłego posłania mówiącego o sensie ludzkiej egzystencji, losach duszy, Bogu, życiu i śmierci. Za wcześnie przesądzać, co z tego wyniknie. Wielki duchowy prąd New Age jest zaledwie zaczynem czegoś nowego, mieszaniną głębokich intuicji i ewidentynch bredni, duchowego wzlotu i obliczonej na komercję mody. Ale wzniosłe i śmieszne stanowią parę niezozłączną, tak zawsze było i pewnie tak zawsze będzie. Nie mogło w tym wszystkim zabraknąć europejsko-śródziemno-morskiej tradycji demonologiczno-gnostyczno-ezoterycznej. Tradycji eklektycznej czy może synkretycznej, jak kto woli, złożonej z niejasnych pogłosów zapomnianych cywilizacji, ze specyficznej interpretacji Starego Testamentu, Talmudu i kabały, z aleksandryjskiej gnozy, z mitologii i hermetycznej wykładni antycznej, z poszukiwań wczesnochrześcijańskich, ze złożonych dziejów alchemii. Do tego przedziwnego zespołu mniemań i obrzędów przeniknęły wierzenia ludowe, okruchy kultury arabskiej i perskiej, bardzo blade pogłosy, na ogół rozpaczliwie zniekształcone, kultur odleglejszych. Wreszcie cały kompleks zarzutów przedstawianych czarownicom, z którymi chrześcijańska Europa (a i Ameryka, jeśli pamiętać o Salem) toczyła zajadłą i krwawą wojnę przez kilka stuleci. Tradycja iście obłędna, złożona z najdzikszych zabobonów, z zawrotnych pomysłów metafizycznych, z wydarzeń prawdziwych i nieprawdziwych, z szalonych nadziei, zżycia, cierpień i śmierci niezliczonych pokoleń. Tradycja współcześnie prawie nie znana, ale budząca coraz większe zainteresowanie. W tej sytuacji rewelacją na skalę europejską czy wręcz światową stało się przypomnienie starej, ubiegłowiecznej książki J. Collin de Planc/ego „Dictionnaire Infernal", prawdziwej encyklopedii wszelkich czarów i niesamowitości. Książka miała dzieje zawiłe. Pierwsze wydanie ukazało się w 1818 roku, potem przyszły liczne następne, tymczasem zaś autor zmienił całkowicie swoje poglądy i od interpretacji oświeceniowej przeszedł do ściśle katolickiej. Dzieło uzyskało imprimatur arcybiskupa Paryża, powtórzone następnie przez innych dostojników Kościoła. Wreszcie, chyba już po śmierci autora zostało uzupełnione o następne osiemset haseł i w formie ostatecznej ukazało się w Paryżu u sławnego Plona f w 1863 roku. W latach siedemdziesiątych naszego wieku trafił na nie Umberto Eco, wykorzystał w słynnej powieści „Imię róży", następnie dokonał wyboru i wydał po włosku. W ślad za tym ukazał się

- 4 w 1980 roku w Genewie w wydawnictwie „Slatkine Reprints" reprint paryskiego wydania sprzed stu dwudziestu lat. Książka okazała się rewelacyjna. W wersji oryginalnej jest to liczące siedemset kilkadziesiąt stron pisanych maczkiem tomisko. Podtytuł zapowiada rzecz o bytach, ludziach, książkach, faktach, rzeczach dotyczących duchów, demonów, czarnoksiężników, paktu z diabłem, wróżb, uroków, kabały, okultyzmu, cudów, szalbierstw, przesądów, prognostyków, spirytyzmu i wszelkich fałszywych wierzeń cudownych, dziwnych, tajemnych i nadprzyrodzonych. I, rzeczywiście, zapowiedź spełnia. Czyta się to na dodatek znakomicie, a pisanie na tego rodzaju tematy wcale nie jest sztuką łatwą. Rzecz w tym, że przecież naprawdę nie wiadomo, gdzie się kończy coś rzeczywistego, czy bodaj prawdopodobnego, a zaczyna kompletny bełkot. A więc ani śmiertelna powaga, ani czyste szyderstwo nie stanowią właściwego stylu takich opracowań. Autor utrafił w tonację pośrednią, jest poważny, ale z przymrużeniem oka; w rezultacie śmiejemy się i dziwujemy razem z nim. A jednak wymaga to komentarza, bądź co bądź minęło sto kilkadziesiąt lat niezmiernie bogatych w wydarzenia i przemiany światopoglądu. Nie różnimy się, oczywiście, z autorem co do tezy, że „nic nie jest bardziej antypatyczne dudkowi niż hiena", a takich opinii jest niemało, ale skąd się w ogóle brały takie cudactwa? Niektóre, jak się okazuje, sprawdzano, na przykład znaną opinię o śmiertelnym lęku Iwa przed kogutem. Kiedy oba zwierzaki znalazły się w jednej klatce, sprawy potoczyły się w kierunku fatalnym dla koguta. W innych kwestiach zmienił się jednak system odniesień. Sam autor, jako się rzekło, od wykładni libertyńskiej przeszedł do katolickiej. Nie był to jednak przeskok tak wielki, jak można by sądzić. Niedawno ksiądz Józef Tischner zuważył, że to przecież samo chrześcijaństwo dokonało największej w dziejach laicyzacji świata obdzierając sferę materialną z mistyki, boskości, niesamowitości, a element nadprzyrodzony ograniczając do sfery prawd objawionych w Ewangelii. Tak, to prawda, Kościół był zawsze zdecydowanym przeciwnikiem gnozy, zabobonów, przepowiedni etc. Nie wykluczył jednak, że takie rzeczy się zdarzają, ale jedynie za sprawą diabła. Również bogowie antyczni zostali zdegradowani do roli person czartowskich. Stąd i Plancy widzi tylko jedną alternatywę: albo kłamstwo bądź złudzenie albo sam diabeł we własnej osobie. Trudno bowiem było zaprzeczyć, że np. zjawiska mediumiczne jednak istnieją. No więc diabeł. Gorzej, że nie był to jeszcze czas ani Kościoła ekumenicznego, ani bliższej znajomości kultur prymitywnych i orientalnych. Stąd do jednego, diabelskiego worka zapakowano nie tylko wirujące stoliki, ale też odmienne wierzenia, a nawet (a może przede wszystkim?)„heretyków" z Lutrem i Kalwinem na czele. Dowiadujemy się tedy, że w krajach protestanckich, Stanach Zjednoczonych tudzież Szwajcarii buduje się świątynie poświęcone diabłu... Coś mi się wydaje, że Jan Paweł II nie podpisałby się pod tym

poglądem.
To jednak połowa dziewiętnastego wieku. Nikt jeszcze nie słyszał nawet o promieniach Roentgena, nie mówiąc o Kirlianie, ESP, bioplaznmie i Sedlaku, psychokinezie, Caprze, Moodym e tutti frutti. Sfera duchowa i materialna zbliżyły się do siebie w sposób niepojęty dla naszych przodków sprzed półtorawiecza. Brzytwa Ockhama dotkliwie wyszczerbiła moc diabelską. Ale i granice tego co racjonalne zmieniły się przeogromnie. Nawet istnienie Boga i duszy zaczęło być czymś więcej niż tylko kwestią ślepej wiary. Wiemy już z pewnością, że świat jest o wiele bogatszy, niż nam mówi potoczne doświadczenie naszych zmysłów i „zdrowego" rozsądku. Ale natura tego bogactwa ciągle jest tajemnicą i być może tak już na zawsze zostanie. Zmieniło się coś jeszcze, co sprawia, że olbrzymia część diabelskich i magicznych recept jest po prostu niewykonalny. Nie żyjemy już najczęściej w świecie naturalnym, ale w sferze składającej się z prefabrykatów, z surowców zastępczych, z syntetyków, Nie ma już czystej wody ani nawet czystej krwi, bo wszędzie są jakieś nowe, cywilizacjyjne przymieszki. Żyjemy

który osiągnął kulminację w czysto materialistycznym światopoglądzie. ciemnej rzeki lęków i przerażeń. dzięki niej mógł nastąpić ten gigantyczny rozwój badań eksperymentalnych. Otrzymujemy po raz pierwszy w Polsce substancję tak niezwykłą (tekst polski zawiera połowę haseł oryginału). „Laicyzacja" świata była rzeczywiście jednym z największych darów chrześcijaństwa. trudno dostępne. może nawet na śmietniku. Ale to był przecież tylko jeden aspekt świata. Podobnie wielki Don Kichot i śmieszył i wzruszał. oddajemy i duchowi jego miejsce. jej podskórnego nurtu. Zresztą bez znajomości tego nurtu nie sposób zrozumieć dziejów kultury ludzkiej. Dzisiaj zdajemy się odchodzić od wizji całkowicie urzeczowionej. margrabiami piekieł i dowodzonymi przez nich legionami diabłów? Mało kto dziś wierzy w substancjalne zło. pamiętajmy jednak. A takie badania mogą się nawet okazać ważniejsze i płodniejsze niż przemielone już na miałko wątki oficjalne. czy cyrograf takiego osobnika miałby jakąkolwiek wartość wedle prawa czy to kanonicznego. książętami. że sam Rycerz Posępnego Oblicza wierzył w czary głęboko. jeśli między pojęciem. wizja piekła wydaje się nam i nieludzka. to niespodzianek może być wiele i nawet najdziwniejsze zaklęcia mogą mieć jakiś sens. wiedzy i wyobraźni. A wątpliwie. z królami.. Odmienił się też nasz stosunek do zwierząt. słowem a rzeczą istnieją jakieś inne. jej zawiłości i ciemnych. to już tylko rzecz naszej woli. Piotr Kuncewicz . nieoczekiwane rozwiązania. Pakt z diabłem oddającym delikwenta w zamian za mieszek dukatów na wieczne męki wydaje się tak bardzo niekorzystny i niehandlowy. że może istnieć inne oblicze świata. ledwo i może fałszywie przeczuwane. co z hufcami demonów. A to zakłada. nieznane. zawsze przecież obecnej w historii dowolnego ludzkiego szczepu.. który ostatecznie stworzył cywilizację zachodnią. Ale to zarazem jest trop. A co z hierarchiami anielskimi. kto ją wygłasza. które w żadnym wypadku nie są już istotami dającymi się dręczyć . Skoro zaś tak. co z niej potrafimy zrobić.. i jeszcze bardziej.a tamta tradycyjna magia skazywała je nieustannie na tortury. że tylko głupek mógłby przystać na coś takiego. który prowadzi nas do ewentualnej rehabilitacji niektórych dawnych domniemań i koncepcji. Sama formuła zaklęcia czy obrzędu jest niczym bez tego.5 na składowisku. czy belzebubowego. Trzeba pewnie te i podobne pomysły odnieść do szeroko rozumianej historii ducha ludzkiego. wstydliwych zakamarków.

.

.

.

piekło.osobliwie z gorączki. ponury chaos poprzedzający stworzenie. ABIGOR demon wyższej rangi. Ukazuje się pod postacią jeźdźca dzierżącego lancę. tworzy się. Czasami też imię anioła śmierci z Apokalipsy. Sześćdziesiąt legionów cze­ ka na jego rozkazy. dzięki którym zyskują sobie miłość żołnierzy. wielki książę piekielnego imperium. Zwyczajowo odpowiedzialny jest za wszystko. na których umieszczony jest napis w kształcie trójkąta. ABIM poprawniej: ABYS jest to słowo. co dotyczy sekretów wojny.ABADDON niszczyciel. które oznacza 1. figurę magiczną. Należy w tym celu owinąć wokół szyi filakteria (patrz). zna przyszłość i wskazuje dowódcom środki. cieszącego się wielkim zaiste poważaniem. jak poniżej: . której przypisują właściwość łagodzenia różnych chorób i uzdrawiania . Za pomocą tego czarodziej­ skiego słowa. Należy do świty Pajmona (patrz). 2. szczególnie w Persji i Syrii. Zwierzchnik demonów siódmego stopnia. ABRAKADABRA. sztandar lub berło. ABALAM mało znany książę piekieł.

Twierdzą oni. Używają takoż anancitidum i syrrochium oraz innych jeszcze skład­ ników. tak jak w laterna magica. cy demonów. Francois de la Torre-Blanca twierdzi. Słowo to ADONIS demon ognisty. ABUNDIA dobra wróżka uważana w Turyngii za opiekunkę. ochrona przed kolejny alchemik odkryje ten wielki sekret. Znawcy wyrazów hebrajskich: Atham gabor leolam. Odwiedzając domy je i pije ze swymi towarzyszkami to. dzięki którym potrafią zatrzymać demony tak długo. jak wzmacnianie serca. świata. że odkryli kamień filozoficzny a zachowanie nieba i planet to domena astrologii. tak jednak. przewodniczący wielkiej rady diab­ łów. eliksir życia czyni ich nieśmiertelnymi. którzy palili dzieci na jego ołtarzach. utrzymujących. Znakiem jej wizyty są krople żółtego wosku z jej świecy znaj­ dowane na skórze zwierząt domowych. otrzymuje ropuchę z nakazem jej czczenia. Powszechnie używano go Każdy początkujący czarownik. któremu starożytni świecie jest zawsze jedenastu adeptów. co się dla niej specjalnie przygo­ towuje. takich. by przywołać demony. ADRAMELEK wielki kanclerz piekieł. Czasem udaje się go zamknąć w talizmanie (patrz).ABU . AGLAOPHOTIS rodzaj zioła rosnącego wśród złóż marmuru w Arabii. dodaje. (patrz) i eliksir życia (patrz). szatny wład­ żowi Leonowi III. cienie i światła dotyczą wróżbitów. Wielu nem Thamuzem (patrz). jakich on wcale nie ma. Czarownicy w czasie heretyków chrześcijańskich zbroiło się w nie swych tajemnych zebrań adorują nie tylko diabła. że ukazuje się pod postacią muła. jak zechcą. moc przepędzania złych duchów. walcząc z demonami. Panie). Jako ADEPCI tytuł przyjmowany przez alchemików że. Zaklęciem t y m posługiwali się nie tylko żydzi i kabaliści. kometa zwiastuje śmierć jakiejś znacznej osobi­ . Rabini utrzymują. Czczony był w Sefarwaim. którym magowie posługują się. a czasem pawia. że na t y m AGAT kamień szlachetny. z dotychczasowych adeptów musi zrobić dlań AGATHION demon opiekuńczy ukazujący się miejsce przenosząc się do innego. równoległego zawsze w południe pod postacią osła lub człowieka. to gdy m i n . Te same niezwykłe przepowiednie można uzyskać praktykując teratoskopię (patrz). że żadna z potraw nie zostaje uszczknięta. dusze złych dręczone są przez czarne anioły . z pomocą demonów. Według tej sztuki np. mieście Asyryjczyków. Opiekuje się oborami. jeden zarazą czy leczenie ukąszeń skorpiona i żmii. szczególnie w księdze Enchiridion. AGUARES (AGARES) wielki książę wschodniej części piekła. pokazywania obrazu przyszłości we mgle. bezsensownie przypisywanej papie­ co wypełnia całując ją na znak szacunku. że aeromancja jest sztuką przepowiadania przyszłych zda­ rzeń za pomocą ukazywania w powietrzu zjaw lub też. gdzie butelce lub też w magicznym pierścieniu. a jako że przypisywali właściwości. ADORACJA ROPUCHY. a pełno go w wielu prób. ADHAB (ALGAB) czyściec muzułmański. Adonai uważają go za identycznego z hebrajskim demo­ (Jesteś potężny i wieczny. po odbyciu wiciu w stuleciu szesnastym. Według demonologów powstało ze złożenia pierwszych liter czterech odgrywa ważną rolę w czasie pożarów.MunAGLA słowo magiczne. Ukazuje się pod postacią męża AEROMANCJA umiejętność przepowiadania rzeczy przyszłych na podstawie obserwacji powiet­ rza i zachodzących w nim zjawisk. któremu rabini przypisują kira i Nekira. magicznych księgach.10 - AGA stości.

Walens. chcący poznać imię następcy cesarza Walensa. jak to Cycero. jak stwierdza Delancre. najwyższy wykonaw­ ca wyroków władcy piekła. i jak skleić i złożyć to naczynie. Spełnia rolę Nemezis. którą on popiera. że za panowania Walensa wśród zajmujących się magią było wielu ludzi wykształconych i kilku filozofów. z których liter i w jakim porządku zdziobywać będzie ziarna. Sprawia. uczy wszystkich języków i rządzi wszelkimi duchami ziemskimi. należy wziąć rozwoju jest kamień filozoficzny (patrz). które dzielono następnie na 24 równe części. których imiona zaczynały się na te fatalne litery. Orygenes uważa go za tożsamego z Azazelem. Marcellus z Ammien relacjonuje tę historię inaczej. to tam ukryty jest skarb. Następnie umieszcza się na nim agat. Gdy chce się wykryć złodzieja. Pewnego razu. Iden­ tyczny z Ipesem (patrz). planował zabić się u drzwi domu cesarza. Niektórzy utrzymują. któremu o t y m doniesiono. a Plutarch opisuje. Litery te układały się w słowo dające odpowiedź. które uświęcili przez straszliwe zaklęcia. iż trzeba. wykonaną z mieszaniny różnych metali. A oto. z nienawiści do Augusta. posłużyli się alektromancją . Pośrodku koła stawiano specjalnie tresowanego koguta i obserwowano. który o t y m pisze. Na trójnogu postawili misę. szybko się toczy. Mimo to berło po nim odziedziczył Teodozjusz Wielki. by zostać jego Alastorem. jeśli zaś spadnie. z krogulcem na pięści. Inni mylą go z aniołem śmierci. kiedy uprzednio zostanie rozbite na kawałki?" ALASTOR surowy demon. okrągły agat. a siekiera upadnie na ziemię. Twierdzi. Wróżbici. Koniec trzonka wskazuje kierunek. a trzonkiem skierowanym prosto ku górze. Rozdaje godności. Jeśli za każdym razem toczy się w inną stronę. jest to ważna żytności i uprawiane do dziś jeszcze w niektórych dziedzina nauk chemicznych zajmująca się sztuką krajach Północy. któ­ ra przyjmuje istnienie demonów dobrych i złych. wewnątrz której. Próbę przeprowadza się w ten sam sposób po trzykroć. W każdą z nich wpisywano jedną z liter alfabetu i umieszczano na niej ziarno. a ich ponowny atak rzuca siły wroga w rozsypkę. Przepowiednia ta musiała jednak powstać już po fakcie. AKSAFAT demon przyzywany w litaniach sabatu (patrz). której szukano. Zoroaster nazywa go katem. Ma na swe rozkazy trzydzieści jeden legionów. to skarbu powinno się szukać gdzie indziej. jest to jeden z trzech książąt dobrych demonów. by skierowane było prosto w górę. ostrzem do dołu. Stąd też przedstawimy tylko ALCHEMIA czy też chemia par exccllence. AKATRIEL według kabały (patrz) żydowskiej. Oczekiwanym rezultatem jej 1. w jaki sposób wróżbici posługiwali się siekierą. AKSYNOMANCJA wróżenie za pomocą siekiery lub topora. w którym należy szukać złodzieja. AKIEL demon. skarbu nie ma. jakim działo się to sposobem: Rysowano na piasku koło. Gdy chce się znaleźć skarb. ALEKTROMANCJA powszechna wśród starożyt­ nych sztuka przepowiadania przyszłości przy uży­ ciu koguta. rozgrzać do czerwoności ostrze siekie­ ry i położyć je tak. nazy­ dwa sposoby praktykowane powszechnie w staro­ wana także filozofią hermetyczną. Starożytni nazywali złe duchy a/astores. aby ostrze siekiery umiesz­ czone zostało w okrągłym naczyniu. w równych odstępach. w którym trzonek się zachwieje. AJPEROS hrabia w piekielnym imperium. Ten wódz piekielny jest z gatunku odważnych. co. Francois de la Torre-Blanca. jest „ c a ł k o w i t y m absurdem.kogut wybrał litery THEOD. że powracają uciekający z pola bitwy żołnierze tej strony. przemiany metali.AJP - 11 - ALC dosiadającego krokodyla. którego zaklina się w niedzielę. zebrali się nocą w domu przygotowanym dla ich praktyk magicznych. Bo jak umieścić topór w okrągłym naczyniu. Teraz . wbija się siekierę w ziemię. Rozpoczęli od sporządzenia trójnogu z korceni i gałęzi krzewu laurowego. 2. Tańczy się w kole wokół wbitej siekiery aż do momentu. Jeśli kamień nie spada. i jeśli kulka potoczy się za każdym razem w to samo miejsce. nie wspomina. chcąc poznać przyszłe losy panującego cesarza. a nadto stracił zaufanie do wszystkich. umieszczone /ostały wszystkie litery alfabetu. uśmiercił wielu spośród tych ciekawskich.

dawali każdemu z podejrzanych po kawale ciężkiego jęczmiennego chleba. Przyjmują wszelkie kształty. przy­ zostały żonami Hunów. Stąd bierze się przesąd. mieszając dziewięć razy. celu. Następnie rozdziela się całość między uczestników i każdy wróży sobie na podstawie bilecika. Stąd właśnie bierze się znana klątwa używana w trakcie prób sądów bożych: „leśli cię oszukam. Ślady jej stosowania spotyka się jeszcze w pewnych okoli­ cach. jeśli podejrzenie było uzasadnione. Zbrodniarza zdradzała niestrawność. Awarów i Madziarów. nie życząc sobie. poślubiły na odludziu demo­ ny i zostały matkami Hunów. według jednych .nie mógł tego przełknąć. a złe zaś „docks". którego tajniki są słabo znane. twierdzi Delrio. ALEUROMANCJA sztuka wróżenia przy użyciu mąki. których wypieku wąż jeść nie chciał . Uderzone litery sanie ustawiały się na tablicy w odpowiedniej konfiguracji. poinformowany o tych praktykach.był niewinny. gorejące oczy i potężny głos. Diabeł je prowadził. czyli czarne. trzymając nad nią zawieszony na nitce pierścień . zostawili magię ludowi i staru­ chom. ALPIEL anioł lub demon.12 - ALF do akcji wkroczył mistrz ceremonii. rozciągając.węża. ALRINACH demon z zachodniej części piekła. deszczem. Ukazując się. Te.nie były bez skazy. lecz miast mąki używane są otręby. . Z długiego całunu odwinął uciętą ludzką głowę i. że rozsypana sól jest złym prognostykiem. Wtedy dopełnił czar­ noksięskich zaklęć. który według Talmudu opiekuje się drzewami owocowymi. wielkim głosem wykrzyknął straszliwą inwokację. Dobre zwane są „lios". by ktoś pytał piekieł o jego losy. jego przyznanie się. trzęsieniami ziemi. ALFIDARIA gałąź nauki wywodząca się z astrologii (patrz). Ten ALRUNY demony żeńskie lub czarownice. bo opiekował się t y m rodzajem wróżby. wykrycie tego. Walens. ALGOL imię nadane diabłu przez astrologów arabskich. To już postęp. co człowiek To często on właśnie zatapia statki. W okolicy Lavinium było święte drzewo. mieszano z wodą i solą nie dodając zakwasu. ALHTOMANCJA sztuka wróżenia za pomocą chleba jęczmiennego. a w rękach niosły przygotowane przez siebie placki z mąki jęczmiennej z miodem.to z praktyk daktylomantycznych (patrz). ALOCER potężny demon. Zdradza sekrety astronomii i sztuk wyzwolonych. Wstępując do pieczary miały zawiązane oczy. Telimera. według mędrków. według innych — smoka. ALFY półduszki w Anglii i w krajach Północy. Apollo zwany by) przez pogan Aleuromantą. trzymając w ręku liście werweny (patrz). by go karmiły. Przodkowie nasi. Czystą mąkę jęczmienną przybiera rysy i strój kobiecy. chcąc znaleźć winnego i uzyskać. tworząc heksametr zdumiewający wszystkich zebranych. Następnie dawano go do zjedzenia podejrzanemu o kłamstwo . Wrzuca się zwinięte w kulkę kawałki papieru do kupki mąki. Ukazuje się odziany w zbroję. największy znawca pośród zebranych. które gęsty chleb zawijano w natłuszczony papier. Jest to sztuka bardzo stara i ważna. W grocie opodal kapłani trzymali. Kto przełknął swoją porcję bez kłopotu . czyli świetliste. ALIORUMNY wiedźmy. Według niej planety sukcesywnie rządzące danym szeregiem lat wywie­ rają określony wpływ na ludzkie życie. ALOMANCJA wróżenie z soli. ukarał panów i filozofów biorących udział w tej ceremonii. na ogromnym koniu. Ma ognistą karnację. jak odbywało się to wróżenie mające na burzami.ALE . Jego postać przypomina Iwa. nadto proskrypcję na wszystkich czaro­ wników i filozofów w Rzymie. ALFARY duszki skandynawskie. gradem itp. Panowie z<JŚ. które wygnane przez króla Gotów. Znieruchomiał tuż przed magiczną misą. Stracił ich wielu. a pierścień zaczął się poruszać uderzając literę za literą. zawiedzeni sztuką narażającą ich na tortury i cierpienia. Dowodzi trzy­ dziestu sześciu legionami. wprawiając trójnóg w drgania. jaki mu przypadł w udziale. niech się udławię t y m kawałkiem chleba!" rumieniano w popiele i nacierano liśćmi werweny. skrywa głęboko w sercu. któremu demonografowie przypisują władzę nad A oto. wielki książę w piekle. W wybrane dni wysyłali doń dziewczęta. po czym dostał konwulsji. gdzie uprawiano alfitomancję. Ci zaś posługują się nią do swoich małych intryg i niewiele też zła z jej pomocą mogą wyrządzić.

Na polecenie daje koncerty. czy Aamonie. Ma nadzieję powrócić po dwustu tysią­ kie. Uczy sekretów astrologii i sztuk wyzwolonych. by zabezpieczyć się przed jakąś chorobą czy niebezpieczeństwem. Głos sów. a złe — jeśli jest niami. Ich bogowie byli śmiertelni przez dziesięć tysięcy lat. Asmodeusz (patrz) jest jego pełnomocnikiem i pier­ wszym księciem w jego państwie. wierzyć nie warto. odkrywa przed przyjaciółmi skarby AMON (AAMON) wielki i potężny markiz zebrane przez demony. to ludzki ma korpus. W ciągu tego czasu znaleźli sposób na wytwarzanie amrity i tak śmierć nie mogła już ich dosięgnąć. rych służących. Jeśli chce. Upadłe Anioły i Moce są na jego węża. lecz na ziemi przyjmuje ludzkie rysy. Tak nazywa się dziewięciu legionami. Rzyga ogniem. Dowodzi trzydziestu sześ­ imperium piekielnego. Rządzą jego wygina drzewa. działa czarom i magii. że jest on Księżycem. to ANAMELEK (ANAMALEK) demon ciemności nio­ godzi poróżnionych przyjaciół. Przewodzi im Ormuzd. AMAZEROTH. Wtajemniczone baby przepo­ AMY prezydent w piekle i jeden z książąt piekiel­ wiadają przyszłość czekającą nowo narodzonego badając czepek. który jak Wierus wylicza siły piekielne. Ma kształt wilka z ogonem ciu legionami. AMSZASPANDY duchy najwyższego rzędu u Per­ w trakcie których słychać głosy trąb i innych instrumentów muzycznych. imię jego znaczy „dobry król". Były to dziwaczne wizerunki (skara­ otaczającej czasem głowę nowo narodzonego dzie­ beusz u Egipcjan). który we­ pewne otoczone przesądem przedmioty. AMOJMON (AMEMON) jeden z czterech królów w piekle. kawałki pergaminu. cyna. i po południu między trzecią a szóstą. by zajmować tam Siódmy Tron. daje dob­ sinoszary. Orzekają szczęśliwe przeznacze­ nej monarchii. Sefarwaim. jak twierdzi Wierus. Dowodzi czterdziestu legionami. ludy Orientu AMNIOMANCJA wróżenie z tzw. kłami w dziobie. Mędrkowie utrzymują. AMRITA napój nieśmiertelności u hindusów. Jest ich sześciu. jeśli ma on kolor czerwony. Był czczony w asyryjskim mieście w Amonie. na których właśnie od czepka określanego w medycynie grec­ umieszczano odpowiednie znaki czy hieroglify. kim słowem amnios. Przywołuje się go rano. Jak twierdzą. to ukazuje się w ludzkiej postaci.13 - AMO ale nie mogą zmienić swej płci. gdzie indziej występujących jako mandragory (patrz). czepka . między godzinami dziewiątą a dwunastą. ale głowę sowy z wielkimi cach lat do nieba. skóra. Grecy nazywali je filakteriami. które nosi dług Pliniusza i demonografów znakomicie przeciw­ się na sobie lub zawiesza na szyi. przedstawiany zaś pod postacią prze­ Przedstawiali go w postaci człowieka w białym piórki. AMIANT rodzaj niepalnego minerału. Reginald Scott. swego najwyższego boga. ale jeśli go przywołać. AMULET czyli zabezpieczenie.AMA . Ma kształt jednorożca. Jeśli przyjmuje kształty ludz­ rozkazy. płaszczu. Ukazuje się tam otoczony płomie­ nie. Nazwa tego sposobu wróżenia bierze się srebro lub pewne kamienie. demonów. Zna przeszłość i przyszłość. Jest to najpotężniejszy z książąt w co. Egipcjanie widzieli sący złe wieści. wymienia Amazerotha jako księcia dowodzącego sześćdziesięciu legionami. rządzący jego częścią wschodnią. Wśród Skandynawów nazwa alruny oznacza rodzaj fetyszy.błony — talizmanami. AMDUSCIAS wielki książę piekieł. ale nic nie widać. cka. . Dowodzi dwudziestu wraz z nim siedmioma planetami.

wszystkie moje anioły wychwalały mnie wielkim głosem".mówi Św. rodzaj konia ze skrzyd­ łami lub gryfa. słowo to napi­ sane na świeżym pergaminie jest bardzo skutecz­ nym talizmanem (patrz) chroniącym przed choro­ bami. to pozostają w t y m samym miejscu". Nie powstały wcześniej. jak mówi Pismo: „Kiedy powstały gwiazdy. ANDROALFUS potężny demon. Trzydzieści legio­ nów stoi na jego rozkazy. Ukazuje się pod . dosiadając czar­ nego wilka i dzierżąc miecz. panów czy sługi. czasem użyczając głównym bohaterom.że anioły przenoszą się z pomocą myśli. Według wielkiego biskupa z Hipponii. Twierdzą. Augustyn dowodzi. markiz imperium piekielnego. jak zabijać nieprzyjaciół. Dionizy Areopagita . Według kabalistów. wywołują burze. ANGAT imię diabła na Madagaskarze. od­ powiednio pasujące wyobrażenia. Jaka jest ich liczba? Daniel widział ich tysiąc milionów usługujących Panu i dziesięć tysięcy milionów stojących za Nim. Przedstawia się go pod postacią węża.kontynuuje Anioł nauki . To on wznieca kłótnie i waśnie. Prawdopodobnie zostały powołane do istnienia stwierdzeniem Stwórcy: „Niech się stanie światłość".by zaznaczyć chyżość ich ruchów". jako że nie istniały wtedy jeszcze żadne stworzenia. Tych.14 - AND a Adramelek (patrz) . Spotkać go można także w opowieściach o wróżkach. „Jako że dzieło Boskie jest doskonałe . Znajduje ona tu. jest astronomem i uczy sztuki zręcznego dyskutowania. Gazielem i Fekorem (patrz). W powieściach o bohaterskich czynach dosiadają go czarownicy. Według Areopagity. ANIOŁY. wywołują widziadła i nocne strachy. * Antidotum Nazareńczyka Odtruciem Wyrywa Śmierci. „Teologia dała aniołom skrzydła . biją o północy w dzwony. bo Bóg rzekł. Przenosi je postacią anioła z głową puchacza. mnogość szczęśliwych zastępów duchów wyższych jest nie­ przeliczalna. I kontynuuje: „Inni z miejsca na miejsce. gdzie uważany jest za ducha krwawego i okrutnego. Zamienia ludzi w ptaki. ANDRAS wielki markiz w piekle.Słońcem. słowa te stosuje się zarówno do świata widzialnego. że anioły po­ wstały w trakcie sześciodniowego procesu stwarza­ nia. Gdy pojawi się w ludzkiej postaci. ANANISAPTA. ANARAZEL jeden z demonów odpowiedzialnych za strzeżenie podziemnych skarbców. że mogą one przeno­ sić się wszędzie w mgnieniu oka. Stąd też byty niematerialne są nieporównanie liczniejsze od materialnych". na ucieczkę przed sprawiedliwością. „Niektórzy wierzą . można zmusić go do wykładania geometrii. Sanctificet Alimenta Poc:ulaque Trinites Alma*. co pozwala tym. Św. uczy. naruszają fundamenty domów. Dowodzi trzydziestu legionami. że litery tego wyrazu są inicjałami słów składających następującą modlitwę: Antidotum Nazareni Auferat Necem lntoxicationis. Albert Wielki wskazuje na błędy w opisie sposobu poruszania się aniołów. którzy przypadną mu do gustu. jak i do niewidzialnego. t y m jest tego więcej. Stąd też. to moja myśl nie przemierza krajów Orientu. To fałsz. jeśli duchy niebieskie p o d r ó ż u j jak myśl. by ukryć przed ludzkimi poszukiwaniami.tak więc im coś jest doskonalsze.ANA . Ukazuje się jako paw o niskim głosie. Ani później. Jeśli wyobrażę sobie Konstantynopol. Anarazel ze swymi towarzyszami. ANDRIAG stwór z baśni. Kalkutę czy Kanton. Uświęca Potrzykroć Dobroczynne Pokarmy i Napoje.powiada . Tertulian powtarza. w moim mózgu. którzy z nim obcowali. Pewną rolę odegrał w poemacie Gessnera opiewającym śmierć Abla.

to otoczona chmura­ anioły na oznaczenie demonów . gdy ktoś z kleru nie W Piśmie świętym kilkakrotnie spotyka się nazwę zwrócił uwagi. ludzi. Według Herodota. że jeśli ich podopieczny popełni jakiś czyn grzeszny. usiłując z ich aniołów do straży: jednego po prawej — do wnętrzności poznać swe przeznaczenie. Wybiegł i wraz z dwu tysiącami zebranych ujrzał w chmurach anioła z rozpostartymi skrzyd­ łami. poróżniły się w opiniach. Bóg podtrzymał przekonanie o doskonałości swego dzieła. jako że poddają oni każdy rodzaj stworzenia pod opiekę jednego bądź kilku aniołów. ANPIEL jeden z aniołów. wszystko przekręcili. Bóg zaś stworzył Adama. gdy nieprzyjaciel pojawił się w wyłomie muru. rozumne. Cardan opowiada. ANIRAN u muzułmanów — duch opiekujący się wielkim smokiem lub pradawnym wężem . jaką poganie obdarzali swoich bogów. Wódz ich nazywany jest szczycie dzwonnicy św. Jeszcze inni utrzymują. ale także moc absolutną. dodają. jeśli zechcą . który przepędzi ich aż do granic Persji. to i w nowszych czasach oczekiwano podobnego cudu. Archanioły i Anioły. i piątego. ANTROPOMANCJA wróżba polegająca na bada­ niu wnętrzności kobiet lub mężczyzn. Heliogabal . bo zostaną u murów zatrzymani przez zbrojnego w miecz anioła. A przecież Pismo w tysiącu przypadków przed­ stawia ruchy własne istot niebiańskich. ANNABRY jeden z siedmiu książąt piekieł. że anioły przemieszczają się dzięki posiadanej właściwości znajdowania się w różnych miejscach w tym samym momencie. a więc byłby Bogiem". Opinia ta prowadzi prostą drogą ku herezji . Ten kult bóstw pomocniczych potępił Św. Gotharda. a duch wyższy mogący być wszędzie byłby nieograniczony. Następnie zapytał anioły. że każdy człowiek ma dwu aniołów stróżów.jest sprzeczna z nauką Pisma świętego. trzeciego przed nim . Menelaos zatrzymany w Egipcie przez nie sprzyjające wiatry. któremu rabini przypisu­ ją władzę nad ptakami. Rabini. Ale anioł nie przybył i miasto zostało złupione. uzbrojonego w długi miecz. że okaże skruchę we śnie.15 - ANI uważają.by kierował jego myśli do Proroka. czy potrafią wymienić nazwy wszystkich stworzeń.to nawet wszędzie. to zanim go zapiszą. by uniknąć ich szemrań. Muzułmanie wierzą. Rozkazywanie aktywnym siłom. drugiego po lewej . że anioły poruszają się wskutek działania podległych im sił. że gdy anioły zostały wezwane na naradę do Boga chcącego stworzyć człowieka.AND . Anioły te są tak dobre. mi figura anioła z białego marmuru stojąca na anioły upadłe. Mieszkańcy mias­ ta okrzyknęli go aniołem śmierci i nastąpiło ogólne zamieszanie do momentu. Paweł. co widać. prócz saduceuszy. uważają je za byty duchowe. Syjamczycy dzielą anioły na siedem grup i czynią ich odpowiedzialnymi za strzeżenie planet. złe anioły. w pewnych okolicznościach. że zbyt dużo władzy dał Adamowi. z których jeden zapisuje jego dobre. w jakiej kusił kobietę. Teologowie dzielą anioły na dziewięć Chórów w trzech stopniach: Serafini. notowania dobrych uczynków. Cherubini i Trony. Inni w krajach Orientu pomnażają liczbę aniołów stróży do stu sześćdziesięciu .by chronił go przed demonami. że Turcy nie wejdą do miasta. która jest wszędzie — nie porusza się w ogóle. Księstwa i Cnoty Niebiańskie. uznają anioły.od postaci. Tak jak my. Ten okrutny zwyczaj znany był od dawna. Odpowiedziały. Utrzymują. z wolą Bożą chroniły Żydów przed nieprzyjaciółmi. że złe anioły wypisują kłamstwa o ludziach w momencie. zaślubinami. dawanie im impul­ su. gdy się kicha. że nad miastem ukazał się anioł. Grecy wmówili sobie.do notowania złych. kierowanie ich do przemierzania przestrzeni to zupełnie co innego. odkąd są w diasporze. że pewnego dnia rozeszła się wieść w Mediolanie.to wyraz wielkiej zaiste próżności. Przypisuje się im nie tylko moc wstawiennictwa podporząd­ kowaną stałej boskiej opatrzności. wysuniętego do przodu . Oto w dniu zajęcia Konstantynopola przez Mahometa II.anioły ciemności. niż poruszanie się samemu. który zjawił się niebawem.by go prowadził. miast. A Adam. tak jak anioły robią to w niebie. Żydzi. poświęcił dla swej okrutnej Persowie przydają każdemu człowiekowi pięciu ciekawości dwoje egipskich dzieci. Jako że anioły. Stąd. czym anioły zawstydził. a drugi złe uczynki. W nauce Zoroastra istnieje nieskończona liczba aniołów czy duchów pośredniczących. że to. za sprawą przepowiedni jednego ze swych kapłanów. a dla nas anioły mają nad sobą tylko Świętą Dziewicę. I ten pogląd równie zasługuje na miano herezji. którzy. wymienił je wszystkie bez wahania. Potęgi. że nie. lud i armia schronili się w świątyni Mądrości Bożej nie tracąc nadziei. który ukazał się FausLowi pod postacią czarno-białego psa z uszami długimi na cztery łokcie. Istota. jako że człowiek winien składać mu hołd na ziemi. pozwalają mu zasnąć mając nadzieję. czwartego za nim . Wkrótce jednak zaczęły wypominać Bogu. umieszczając stworzenie aniołów w dniu drugim. wiodące prym wśród wszelkich stworzeń. Moce.

którzy sami się do niej uciekają. ARDYBECHT jeden z siedmiu Amszaspandów (patrz). że Asmodeusz pewnego dnia zdetronizuje brzmieć będzie: „Wypieram się chrztu". zaciekły wróg Księżyca . W bitwie wydanej Persom został zabity. Podczas swej ostatniej wyprawy do Karra w Mezopotamii.. źródło zła. Stałoby się tak. Jowiana. Sam Pan powiedział. Jego zwierzchnikiem był demon Nergal (patrz). ASKAROT imię nadane przez demonologów ma­ ło znanemu demonowi sprawującemu opiekę nad szpiegami i donosicielami. traktowanie spotkania zająca czy orła jako wróżby. Prześladowania. ARYTOMANCJA (ARYTMOMANCJA) wróżenie z liczb. wróg Oromaza czy Ormuzda. Jego metody prześladowań będą tym groź­ niejsze.ANT - 16 - ARY również oddawał się tym praktykom. wielu określa go mianem imitatora Boga. Po­ sługuje się zemstą tylko wobec tych. wybrani nic przeszliby jej. Grecy badali liczbę i wartość liter w imionach dwóch walczących i z tego wróżyli. aby następnie z nich wysnuwać przepowiednie. APANTOMANCJA wróżenie na podstawie nie­ spodziewanego napotkania przedmiotów czy zwie­ rząt. rządzi ogniem. ASMODEUSZ zły demon utożsamiany przez nie­ których rabinów z Samaelem (patrz). ponieważ udający Mesjasza Anty­ chryst będzie czynił cuda mogące zmylić nawet samych wybranych. Ma on sprawować rządy na ziemi tuż przed końcem świata. z rozpostartymi rękoma. ANTYCHRYST. na przykład. O wiele częściej stosować będzie przekupstwo niż gwałt. Nadzorca domów gry.według wierzeń Chińczyków zamiesz­ kujących pogranicza Syberii. ukrył się w świątyni Księżyca i po dokonaniu ze wspólnikami zbrodni zamknął szczelnie drzwi i postawił straż aż do momentu swego powrotu. Dzielili swój alfabet na trzy części. którego imię zawierało więcej liter o większej wartości. A ponieważ ma czynić cuda. ARIOCH demon zemsty. Rabini Według Bogueta hasło zwolenników Antychrysta liczyli. Platończycy i Pitagorejczycy także często oddawali się t y m praktykom wróżbiarskim. aby wróżyć z ich wnętrzności. będące­ go uosobieniem dobra. Sieje rozpustę i zaślepienie. Tobiasz zaś. które pomogą mu omamić ludzi. ARACHULA zły duch przestworzy. wypędzał Asmodeusza z ciała opętanej Sary za pomocą dymu z rybiej wątroby. że jeśli czas tej próby nie zostałby skrócony. jako stworzony. musi pewnego dnia zginąć. którym pod­ da wybranych. demonologów różni się od Alastora (patrz). miał odnieść zwycięstwo. o tyle Aryman. Również Chaldejczycy oddawali się praktykom arytomancji. za księcia i władcę ptaków. znaleźli tam kobietę powieszoną za włosy. że Julian Apostata podczas swych praktyk magicznych i nocnych ofiar zabił wiele dzieci. O ile jednak Ormuzd jest wieczny. wraz z Anpielem (patrz). które przypisywali siedmiu planetom. każda z nich składała się z siedmiu liter. Według niektórych Salomona. wkrótce jednak został on przez króla uwięziony i zmuszony do pomocy przy budowie świątyni w Jerozolimie. ARIEL jeden z duchów. wroga Jezusa Chrystusa. którego rabini-talmudyści uważają. . że uciekać się on będzie do wszelkich sposobów zjednywania sobie ludów. Stanowią one także element kabały żydowskiej. czarny demon wyłaniający się z ciemności. Opisuje się go zwykle jako okrutnego i niegodziwego tyrana. Powiada się. Ci. za radą tych samych rabinów. według którego podziemne demony strzegą dla Antychrys­ ta ukrytych skarbów. już za panowania następcy Apostaty. To w taki właśnie sposób wróżbici przepowiedzieli zwycięstwo Achillesa nad Hektorem. którzy weszli do świątyni w Karra. Stąd też. Ten. będą ostatnią i najstraszliwszą próbą. otwartym brzuchem i wyrwaną wątrobą. ARYMAN u starożytnych Persów książę piekieł. Leloyer przywołuje ludowy przekaz.

że włada on na Zachodzie mrocznego imperium. która to historia dobrze jest mu znana. do wyjawienia których można go zmusić. a połączywszy je otrzymacie odpowiedź. Obdarza on magicznymi pierścieniami. jednej ze swych powieści („Diabeł kulawy"). Przedstawiana z głową jałówki. który chroni przed odrażającym odorem demonów.literze R. ale po chwili rany znikają. ASTAROT wielki książę w piekielnym imperium.literze C. wzorem Chaldejczyków. 10 . spory toczerwono mieniącym się ogonie.literom L.literze E. białożółtawym brzuchu. Kto przywołuje Astarota. od 1 do 6. Niektórzy utrzymują. o trzech głowach: byczej. kładzie w nim tarczę. Zna również miejsca ukrycia skarbów. który ma swą świątynię na pustyni Ryanneh. którzy odwiedzili Fausta. i kłótnie. Weźcie dwie kostki ponumerowane. ludzkiej i baraniej. 8 . jest środa. grzechach i upadku aniołów. w Indiach. Nazywany jest także Szamada. pokazuje.literze U. 3 . jak stać się niewidzialnym. aby obwieścić rzeczy. Szammadai Wyobrażano Astarota pod różnymi postaciami. by zbytnio się d o ń nie zbliżać. Ł. Gruntownie ASTARTE samica Astarota (patrz). w ten sposób otrzymuje się liczby od 1 do 12. Wierus twierdzi. siada na niej i wypowiada zaklęcia. Chcielibyście dowiedzieć się o jakiejś sprawie. Astarot czczony był przez Filistynów i mieszkańców Sydonu.literom I lub Y. Le Sagę uczynił go bohaterem Wymieniony jest wśród siedmiu książąt piekieł. Paul Lucas twierdzi. Rzucać można dowolnie: albo jedną albo obiema naraz. że lud tego kraju nadal czci węża Asmodeusza. Wychodzi ze stanu ekstazy jedynie. P lub W. M lub N. S. gęsie nogi i zieje ogniem. Dowodzi czterdziestu legionami. Pojawia się dosiadając smoka i dzierżąc w dłoniach chorągiew i włócznię. Ma też ogon węża. ASPIDOMANCJA mało znany sposób wróżenia. a wtedy widok jego staje się odrażający.ASM . (patrz) lub Sydonai. pojawia się dosiadając piekielnego smoka i dzierżąc żmiję w prawej dłoni. to jednak w„Courrier de 1'Egyple" możemy przeczytać. jak zwykle. Według Delancre'a. o rozległej władzy. Według Wierusa jest on potężnym w piekle księciem. że Asmodeusz jest pradaw­ nym wężem. 9 . która was niepokoi. 5 . ASTRAGALOMANCJA wróżenie kostkami do gry. Utrzymuje jednak. kusicielem Ewy. a które zostały mu objawione przez diabła. Liczba 1 odpowiada literze A. Dlatego wskazane jest trzymać przy nosie magiczny pierścień ze srebra. które pod rozkazami tradycji. że spotkał go podczas jednej ze swych podróży. dwu żółtych. Choć przyjęto to drwiną. 11 . . uczy geometrii. a to ze względu na nieznośny smród.los jest kapryśny. 2 . X (H) lub Z. zapewnia przychylność i przyjaźń wielkich panów. 6 . Dowodzi siedemdziesięciu dwoma legionami. o których chciano się dowiedzieć. Ma wygląd wielce szpetnego anioła. Wąż ten samookalecza się.literom D lub T. chętnie odpowiada na pytania dotyczące spraw najbardziej tajemnych i z łatwością wciągnąć go można w rozmowę o stworzeniu. 4 . Nie dziwcie się. 12 . pojawia się jako wąż o barwnym. Uważany jest za wielkiego skarbnika piekieł. że on sam ukarany został niesłusznie. Niektórzy magowie uważają. zapisując kolejno wyrzucone liczby.literze O. rudobrązowej szyi i ostrym szpikulcu zakończonym według niektórych podróżników praktykowany na kształt kolca jeża. Zaś w hierarchii piekielnej podlega królowi Amojmonowi (patrz). Egzorcyzmując Asmodeusza należy twardo stać na nogach i wołać go po imieniu.literom B. za księcia demonów. Według angielskiej ASMUG jeden z demonów. astro­ nomii i nauki o ruchu. kiedy należy go przywoływać. jeśli odpowiedź jest niejasna . a reguły przeznaczenia zwolnione są od przestrzegania zasad ortografii. baczyć winien. a dniem. że zna on przeszłość i przyszłość. A jeśli nic nie możecie zrozumieć. odwołajcie się do innych sposobów wróżenia. albo też chcecie poznać tajemnice przyszłości -pytania zapiszcie na papierze okadzonym jałowcowym dymem. arytmetyki.literom F. Żydzi zwą go Asmodai i uważają. O d ­ wrócony papier połóżcie na stole i rzucajcie kostki. silnych i krótkich nogach. ceglasArymana (patrz) sieją w Persji niesnaski.17 - AST a anioł Rafael zatrzymał go u granic Egiptu.literom C lub K. naucza sztuk wyzwolonych. wróżbita lub czarow­ nik zakreśla koło. 7 .

dorzucili do nich inne. badali. Albo też: Mars rządzi głową. że przekazał mu ją demon. Lew — żołądek. „Wyczytałem w księdze nieba o wszystkim. którego stale czterech z nich otacza.uda. Byk . Merkury . synowi Noego. Jowisz. Wciąż stosowana jest w Persji i w dużej części Azji. Prawie wszyscy starożytni. gdzie cesarz nie waży się niczego przedsięwziąć bez uprzedniego spraw­ dzenia horoskopu. przyodzianie królewskich szat czy noszenie insygniów władzy. Liczba konstelacji nie zmieniła się. Żaden z nich nie śmie wznieść żadnej budowli nie spytawszy uprzednio astrologa o jej los. którzy poznawszy o d ­ powiedź gwiazd poświęcają się popełniając samo­ bójstwo dla szczęścia tych. skąd dotarła do niż sam władca. Nie można odmówić im talentu w dziedzi­ nie astronomii.klatkę piersiową i serce. Astrologia zna tylko siedem planet i dwana­ ście konstelacji Zodiaku.nerki i pośladki.płeć. Panna — brzuch.ramiona. Merkury i Saturn. Mars. a oni wskazują mu porę odpowiednią na spacer. Jowisz — lewym. w jaki popadł władca.18 - AST Starożytni praktykowali astragalomancję za pomocą kostek oznaczonych literami alfabetu i przypadkowo wyrzucone litery stanowiły odpo­ wiedź.szyję. wierzyli w astrologię. nie uczyniła go poetą". któremu z bogów po­ święcony jest konkretny dzień i miesiąc. Skorpion . Księżyc. Tak są na dworze poważani. W wyroczni Herkulesa w Achai do urny wkładano litery i ciągnięto je jak losy. Rak . toaletę.prawą nogą. Cezar i Krassus wierzyli w astrologię. Księżyc . Słońce — żołądkiem. pod którą się urodził. planet natomiast jest więcej. jednakże miast ściśle przestrzegać zasad tej nauki. U Japończyków kult astrologii jest jeszcze silniejszy. Grecji i Italii. rządzi odpowiednie ciało niebieskie. Horacy czy Tyberiusz. Świat. jedynych.prawym ramieniem. Wenus . Pompejusz.mawiał do swych łatwowier­ nych poddanych Belus. Te siedem planet to: Słońce. dziewięć*. Księżyc . w swoim „Traile de police". również są pod wpływem konstelacji. Każdą częścią ludzkiego ciała.nogi. Komisarz de Lammare. Bliźnięta . Król za każdym razem zwraca się do nich o radę. Merkury . Tavernier napisał w swej relacji z Isfahanu: „Nic nie może się tam wydarzyć bez zasięgnięcia rady astrologów. a Ryby . to właśnie Egipcjanie ustalili. jak twierdzą. Uważa się. Strzelec . by móc przewidzieć. ASTROLOGIA sztuka przepowiadania przysz­ łości. Saturn zaś lewą. Wenus. Mars . Waga .prawym ramieniem. Również wieki średnie były 1 1 zarażone. Podobnie jest w Chinach. Niektórzy badacze starożytności przypisują stworzenie tej dziedziny wiedzy Chamowi. jako pierwsi. Boileau twierdził. to lekarze stwierdzili. Wodnik . pozycji i wpływów ciał nie­ bieskich. iż za stan wyczerpania. który w kilka dni później wyzionął ducha". Wergiliusz. że nawet „najśmielszy autor" nie osiągnie Parnasu. Wenus — lewym. zaś Saturn lewą. Stawiano 14 horoskopy Ludwikowi XIII i XIV. że Egipcjanie wiedzieli. Astrologowie niemieccy XVI wieku ogłosili. Słońce kieruje głową.płcią. ku ogromnej satysfakcji władcy. ponownie naradzili z medykami. jakie interesują astrologów. co zamieszkać mają w nowym domu. Według Herodota. pod jaką gwiazdą kto się urodził. pozostanie w pałacu. że astrologia. Pliniusz wyrażał się o niej jako o godnej szacunku sztuce. władca Babilonu.kolana. wytwór swojej wyobraźni. Wśród konstelacji: Baran głowę ma pod swoją pieczą. co go w życiu czeka i jaką umrze śmiercią. dając początek sztuce wróżenia i stawiania horoskopów. co ma się przydarzyć wam i waszym synom" . nie odrzuca stwierdzenia.prawą nogą. narodziła się w Chaldei. Jowisz — żołądkiem. że gdy król Szach-Sophi cierpiał od lat na nieuleczalną doleg­ liwość. Ci przyznali się do błędu. to znaczy królestwa i miasta. iż Frankfurt ma za swego patrona Egiptu. iż Ziemia jest okrągła i znali przyczyny zaćmień. bo polega na osądzaniu ludzi i rzeczy. Są oni silniejsi i większy budzą strach . Będziemy mówić tylko o tych pierwszych siedmiu. „jeśli gwiazda. zwana również astrologią osądzającą. Są nawet tacy. wyszukali w gwiazdach właś­ ciwą godzinę i powtórzono ceremonię koronacji.płcią. Również oni.AST . odpowiedzialni są astro­ logowie przez błędne określenie godziny wyniesie­ nia go na tron. Koziorożec .stopy. Diogenes Laertios przypuszcza. układania horoskopów i wróżenia na pod­ stawie aspektów. Hipokrales.

Słońce emanuje dobroczynnością i łaskawością. Nosi nazwę głębi nieba. to lewemu.mieszany. Mars . jest domem Panny. Waga i Wodnik . Księżyca . Augsburg . hand­ lem i trwogą. I tak: Saturn i Jowisz . Jest domem smutków. zimne i suche. Słońce i Księżyc — oczom. Byk ze Skorpionem czy Bliźnięta ze Strzelcem. zalet i funkcji. to tworzą one aspekt przeciwny . aspekt poszóslny. małżeństwem i nienawiścią. Astrolodzy oznaczają zwykle domy numerami Nie zapominajmy też. np. a Ratyzbona . Gdy chce się postawić horoskop dziecku w dniu jego narodzin lub wywróżyć skutki jakiegoś zdarze­ nia. Mars . rogu ziemi lub siedziby rodziców. snami i drob­ nymi kradzieżami. Merkury trzema innymi konstelacjami.wilgotne. jako że urodzeni pod znakiem tej konstelacji Kolorem Słońca jest żółty. Księżyc zaś samych właściwościach. w pewnym sensie. Byk.ASI - 19 - AST Barana. bieski. Każdy z domów zajmuje trzy­ dzieści stopni z trzystu sześćdziesięciu pełnego koła. nosi nazwę siedziby braci. Jowisz czwartkowi.lekkie.życzliwość. Księ­ na dwanaście komórek. Bliźniąt. będą takie same. gdy poja­ wiają się na niebie w t y m samym punkcie horo­ skopu. któremu patronuje: Słońce niedzieli.Raka. Lew i Strzelec są ciepłe. Spotkanie konstelacji dzielących firmament na cztery. mogą długo żyć. Wenus . jako że planety te są oczami nieba.Wo­ powolne i zimne.uszom.żelazu.nazywamy to opozycją. stratami.Ryby. a Saturn żargonie zwany rogiem wschodnim. Baran. Marsa — czerwony. Byka z Lwem czy Bliźniąt z Panną. zwany też siedzibą dzieci.umiarkowanie i łagodność. Panna i Koziorożec — ciężkie. dobre i korzystne. w swej „Philosophie miotów.W a g ę .Bliźnięta. Barana z Rakiem.spiżowi. Baran z Bliźniętami. Wśród konstelacji Baran. budowlami i naukami.Byka. więzieniami. zmianami. np. planety przynoszą ten sam łańcuch zdarzeń za każdym razem. i przyjaźń.ustom. a Merkury . np. Jest to dom bogactwa i pomyślności. Jest to dom Jowisz . Mars i Wenus . powstaje tzw. bogactwem i czystością ubrań. życzeniami.ołowiowi. Gdy zaś w godzinie narodzin spotkają się znaki z przeciwległych części nieba. Bliźnięta. daje niekorzystny aspekt kwadratu. Lew i Strzelec. Jowisz tworzą aspekt potrójny. Magdeburg .biały. które przyniesie.melancholię. a Saturn prawym: Mars między siebie na trzy czyści i są od siebie oddzielone prawym otworem nosa. Dom szósty czość. We­ nus otacza opieką miłość. tyle że już do kogoś innego. Dom czwarty jest domem Raka. szczęściem. co przytrafia się człowiekowi.rtęci. Hermes uznał. zwanym miłością Marsa.Strzelca. dóbr majątkowych. Dom trzeci. d'amour". Jest to dom sobocie. Ciała niebieskie są w koniunkcji. Jowisz nad hono­ rem. W i e d e ń . Jest to ustawienie rządzi ustami z racji patronowania słowu". dom Lwa.poryw­ zapisów testamentowych i darowizn. życ poniedziałkowi.cynie. Byk z Rakiem itd. Dom a Księżyc . Leon Hebrajczyk. Panując. że Saturn panuje nad życiem.czarny. niepowodzeń i chorób. Dom drugi to dom Byka. Merkury związany jest z chorobami. Gdy spotkają się znaki dzielące niebo na sześć części. Wenus domem korzystnego dziedzictwa i bogatych spad­ .niestałość. ponurość i chłód.Koziorożca. Rak. Jest Słońce patronuje złotu.Lwa. że każda z planet ma dzień w okrągłym lub kwadratowym polu podzielonym tygodnia. suche i żarliwe. a Merkury Dodajmy jeszcze. nad wszystkim. jak np. Mars wtorkowi. zwany Wenus — zielony. siódmy jest domem Wagi i zwany jest bramą . to patronuje im siedem planet. przyznaje mu rację i jeszcze precyzuje: Jeśli spotkają się na niebie trzy znaki o tych „Słońce patronuje oku prawemu. Słońce nad nadzieją. Jowisz . Monachium-Skorpiona. należy najpierw sprawdzić za pomocą astrolabium. Jowisz powraca w to samo miejsce po upływie lat dwunastu i honory. Mars sprawuje pieczę nad wojną. Heidelberg . Skorpion i Ryby . Księżyc zaś z plagami. Saturna . dnika. Merkury śro­ Dom pierwszy to dom Barana. Wenus piątkowi. długami. ponieważ dzielą niebo rządzi lewym uchem. w astrologicznym dzie. Saturn ków.zły i szkodliwy. Wurtzburg . Wenus wraca do tego samego punktu co lat osiem i obdarza taką samą miłością. Ingolstadt . Dom piąty to Saturn niesie ze sobą smutek. Merkurego zaś . gdy spotkają się w t y m samym znaku lub tym samym domu. Ulm . Jowisza — nie­ dolną bramą. Takie przynajmniej zależności przedstawia dzieło „Admirables secrets d'Albert le Grand". . Baran z Wagą. Każdy znak Zodiaku zajmuje określone miejsce nazywane domem niebiańskim lub domem Słońca. życia. Stuttgart ciepłe i wilgotne. domem skarbów. jakie konstelacje i planety dominują na niebie i wyciągnąć wnioski wynikające z ich przy­ . Księżyc . że ponieważ w głowie jest siedem otworów. Merkury .srebru. Jest . Tych dwanaście domów Słońca dzieli Zodiak na dwanaście części. Norymberga . Wenus — lewym. Jeśli natomiast znajdą się w dwu punktach przeciwleg­ łych .. zyskiem i sprawami spadkowymi.Pannę.dziurkom w nosie. który najkorzyst­ niejszy nie jest.

Strzelec i Ryby . Jest t y m samym.Wenus. dom Ryb.AST . Dom dziewiąty. lęków i śmierci. Jeśli. religii. oddziaływania Merkurego są lepsze. Jedenasty to dom Wodnika. jaki układ gwiazd będzie korzyst­ ny. Nosi nazwę środka nieba.). Takie są pokrótce zasady tej. którzy nie wymagają takiej dokładności. jeśli natomiast chyli się ku zachodowi . w jakim znajdują się przyszłe matki. Rak i Ryby . Są w nim otrucia. przysług i fortuny. Byk i Waga .Jowisza. Saturn zaś. a negatywne osłabia. śpiewu i sposobu jedzenia ptaków. anioł lub eon rodzaju żeń­ Dodajmy jeszcze. Skorpion. Księżyc.obdarza nowo narodzonego sita. D o m ósmy to dom Skorpiona. red. Koziorożec tynów. |est to dom dostojeństw. jest domem Strzelca. Wodnik jemne intrygi.wpływy ich odczujemy w trakcie. Przepowiednie wysnuwali z ob­ serwacji lotu. Wpływy Merkurego zależą od jego koniunkcji: jeśli spotka się z Rybami. Co więc będzie. akuszerki winny pilnie obserwować zegar.zagrożenie. i Ryby . Rady ich zasięgano przed każdym ważnym przedsięwzięciem. ASZAMOT duch. zaś złowróżbnym . ASUMAN anioł śmierci u dawnych Persów. konstelacja zła. Saturn.20 - AST zachodnią. ASZAM demon. Mars. jeśli poród trwa długo. „Ale ileż to razy — pisze Barclai . Wenus. Wschodzące Słońce obdarza iście królewskimi dobrodziejstwami i jego moc jest prawie tak wielka jak Jowisza. To d o m zaślubin i małżeństw. godności i zaszczytów.. oddziaływa­ nie ich będzie odczuwalne we wczesnych latach życia lub w początkowej fazie danego przedsię­ wzięcia. nika.nijakim lub wręcz nieprzyjemnym.s m u t k u i strapienia. Lew — Słońca. zazdrości. Aby postawić horoskop. że Bliźnięta. Pluton (przyp. zwany bramą górną. a jaki złowróżbny? Czy ten towarzyszący poja­ wieniu się główki. który widać.bóstwo. a zaś Księżyca — Rak. Spotkania planet z konstelacjami należy śledzić z uwagą. . na przykład. konstelacja sprzyjająca. jeśli z Koziorożcem. Neptun. AUCUROWIE byli u Rzymian tłumaczami woli bogów.raczej przeciętną. Jest to d o m przyjaciół. Wenus przeciwnie . że horoskop sporządzony jest poprawnie. lednym słowem Mars potęguje wpływy konstelacji. Koziorożec i Wodnik — Saturna. by się t y m zajmować! Przypuśćmy jednak. gdy narodzi się całe dziecko?" * Współczesna astrologia zna dziesięć planet: Słońce. Bez sprawdzenia apetytu świętych kurcząt. zaznaczać dokład­ ne czasy każdego wschodu Słońca i baczną uwagę zwracać na układ gwiazd. Ułatwia porody oraz uczy sposobów i Bliźnięta obdarzają pięknym głosem. Gdy Hannibal naciskał króla Prusjasza. Jest to dom trwogi. przynoszący troski. Przynoszący zaszczyty i bogactwa Jowisz zwiększa dobre oddziaływania i pomniejsza złe. Uran. Jeśli w tym momencie górują na niebie mają. zwany miłością Słońca. i po ukazaniu się główki nie widać reszty ciała? W takiej sytuacji. zwiększa ich oddziaływania negatywne i pomniejsza pozytywne. którego zaklina się w czwartek. Pozostałe konstelacje wpływu na Limbre głosu nie wyrządzający jedynie zło. albowiem będzie to jego dziedzictwo na całe życie. matka Jehowy w głupiej doktrynie Walenobdarowują wielką urodą. z którymi się spotyka. Baran i Skorpion to ulubione domy Marsa. iż pozycje ciał niebieskich zmieniają się momentalnie. dumą i długim życiem. Dom dwunasty. przydając im siły i wartości. czy też ten.potęguje pozytywne. Bliźnięta i Panna . smutki i nagła śmierć.zapowiada niepowodzenia. zarówno rzucania. Mars spotka się w godzi­ nie narodzin z Baranem . a pod koniec czalne było wypowiedzenie bitwy czy wybór urzęd­ życia czy przedsięwzięcia . pod którym rodzi się dziecko. są sporządzone gotowe horoskopy ułożone według konstelacji panujących w dniu narodzin. to najgorszy i najbardziej zgubny z domów. co astrologia. Jowisz.Merkurego. obserwacje nieba rozpoczynać należy dokładnie w minucie narodzin dziecka lub w okreś­ lonym momencie sprawy. Astrologowie przyznają. że znalazł się ktoś. ASTROMANCJA wróżenie z gwiazd. niedopusz­ . czy zbadania wnętrzności składanych ofiar. niegdyś wychwala­ nej i powszechnej. by Jeśli planety i konstelacje znajdują się w momen­ cie stawiania horoskopu na wschodzie. co się przecież często zdarza. skutecznie przeszkadza zgromadzonym wokół my­ śleć o tych praktykach! I jakże często w takim gronie nie ma nikogo wystarczająco zabobonnego. Inne konstelacje przynoASZYK-PASZA demon turecki popierający pota­ szą brzydotę. podróży i filozofii. Merkury. że Ziemia kręci się tak szybko.jeśli były na zachodzie. zaś skorpion. której bieg dalszy chce­ my poznać. kto się tego podjął. zwany miłością lowisza. Ponadto Panna. Księżyc konstelacjom pomyślnym przydaje melancholii. czy raczej demon. Waga i Panna skiego. a dziś tracącej już myszką sztuki. To dom pobożności. Dla tych. jeśli z Bykiem — bogactwami i odwagą. Aby mieć pewność. jak i odczyniania uroków. Waga. Dom dziesiąty to dom Koziorożca. nieszczęścia i choroby. zwany miłością Saturna. nieszczęścia. ATRE u Anglosasów . jego wpływ staje się mniej korzystny.

. 12. wreszcie. Jeśli w chwili. płomień. za motyw złowróżbny uznawano nagły przypływ smutku. liczbę tę sprowadza do dwunastu. doniesiono. 3. zwanego również kozłem ofiarnym. które potem wyprowadzano na pustynię i tam wypuszczano na wolność. itd. Jeżeli leciała w prawą stronę . drugi zaś Azazelowi. W święto Pokuty. ma się kilka monet. trel słowika niesie radość. wejście do domu zwierzęcia. a krew jego służyła do ekspiacji. gdy po raz pierwszy słyszy się kukułkę.jeśli nie chcą jeść. AZARIEL według rabinów-talmudystów — anioł. 10. 8. AZAZEL (ASSASELLO) demon drugiego rzędu. niech się napiją". jeśli był on nad wyraz „skoczny". że to Wulkan przemawia do nich przez palenisko. 2. Ci. wszystko. a Klaudiusz bitwę przegrał. Rybacy przyzywają go pragnąc obfitych połowów. którzy lek­ ceważyli sztukę augurów. jak dwu augurów może patrzeć na siebie nie zaśmiewając się jeden z drugiego. z zaćmień i ze znaków towarzyszących pojawieniu się komet.21 - AUS wydał bitwę Rzymianom. jako że znajdowała ona powszechną wiarę wśród ludu. Lud zaś. to obdarzy ona pieniędzmi. AZAEL jeden ze" zbuntowanych przeciw Bogu aniołów. to niechybnie spadnie się tego dnia z konia . odrzekł: „Rzućcie je do morza . stróż kozich stad. iż oczekuje sądu ostatecznego przykuty do ostrych skał. itp. zwierzęta dwunożne. przyprowadzano do najwyższego kapłana dwa koz­ ły. że gdy przeleci przed nami wrona. a Cyceron nie wychodził z podziwu. 4. Nasi prostaczkowie też wierzą. że przedkładasz opinie barana nad zdanie starego generała" — zaripostował Hannibal. Mówi się. trzaskający ogień . Następnie najwyższy kapłan kładł dłonie na łbie drugiego kozła. to jest to wróżba nieszczęścia. jak dwanaście jest zna­ ków Zodiaku: 1. gotującemu się do starcia z Kartagińczykami. iż auguro­ wie skupiali swe zainteresowania na pięciu głów­ nych obszarach: 1.uważano to za złośliwość jakiegoś demona. jeżeli w lewą . 7. to taki lot nic nie wróży. uderzenie pioruna. Według Miltona. Azazel jest pierwszym chorążym zastępów piekielnych. usłyszany w d o m u nieznany hałas przypisywany złośliwym duszkom. zwierzęta czworonożne. że jeśli usłyszy się ryk osła będąc na czczo. „To znaczy.starożytni sądzili. Uczeni zdawali sobie sprawę z ich sztuczek. . dzikiego lub domowego. zagubiony gdzieś na pustyni. 4. układano różne przepowiednie obserwując wyjątkowo isk­ rzący się ogień. że ofiary są tomu przeciwne. 2. byli jednak w mniejszo­ ści. ptak spadający na komin. powracał w mil­ czeniu. napotkanie zwierzęcia na drodze. kot lub inne zwierzę wślizgujące się do domu przez szparę .. 5. Krzyk sowy zapowiada śmierć. Rabini utrzymują. wyobrażano sobie. ptaki. Gaspard Peucer twierdzi.dzięki ostrożności można go jeszcze uniknąć. krzyk sowy lub puszczyka. Kiedy Klaudiuszowi Pulcherowi. 11. powołując się w drugim uzupełnieniu do swych „Kanikuł" na dawne księgi wróżbiarskie. wilk porywający owcę. Wojsko oburzyło się na to świętokradztwo. Utrzymują też. który sam gasł . Zachowały się jeszcze echa tych nie pozbawionych poezji przesą­ dów. obchodzone przez żydów dziesiątego dnia siódmego miesiąca''. 5. że sztuka augurów trafiła od Chaldej­ czyków do Greków. Jeden z nich ofiarowywany był Panu. itp. Imieniem tego demona posługiwał się w swoich czarach heretyk Marek. że święte kurczęta nie chciały jeść. wyjawiał swoje grzechy i grzechy ludu. 9. Siódmy miesiąc u Żydów odpowiada wrześniowi. 6. a potem do Rzymian.o ile będzie się takowego dosiadać. Kozioł składany w darze Panu był uśmier­ cany. AUSPIKOWIE to augurowie wróżący przeważnie z lotu i śpiewu ptaków. niebo. co dzieje się z ludzkim ciałem.zapowiada to śmierć. Współcześni Grecy stawiają wróżby z lamen­ tów wynajętych płaczek. że ptaki mają dar przepowiadania. obarczał nimi zwierzę. ale jeśli leciała nie kracząc. zrzuciwszy swe grzechy na kozła Azazela. Cardan twierdzi. który sprawuje pieczę nad wodami Ziemi. lis duszący kurę.nie­ szczęście tuż-tuż. jeśli lecąc nad głową krakała .brano je za złego ducha..AST . szczur jedzący stary kapeć. iż to Lary zabawiają się pod­ sycaniem go. ten wymawiał się twier­ dząc. 3. Natomiast Maggioli. U Żydów jest zakazana w XXIX rozdziale Trzeciej Księgi Mojżeszowej. Augurowie przepowiadali przyszłość także 7 piorunów i błys­ kawic.

jednak. Rozkaż. B BAAL wielki książę piekieł o rozległej władzy. Co więcej . że wyznawcy nigdy nie określili jego płci. zabijają każdego. Wtedy już bezpiecznie można roślinę wziąć do ręki. który śmieje się. Czczony był Pisze on. do jej nagiego korzenia uwiązuje się psa. złośliwy Baalfares. Mam bowiem rozkaz zabrać jego duszę w In­ diach i dziwiłem się niepomiernie widząc go u cie­ bie. pewnego dnia pojawił się w otoczeniu Salomona i wpatrywał się w pewnego człowieka siedzącego obok króla. że pojawia się w maju po stopnieniu śniegów. Plemię Neftalego czciło go w Emat. a także przez Izraelitów. Fenicjanie przy­ zywali go na świadka swoich przysiąg. BAARASZ cudowne ziele rosnące w górach Libanu. w Chorasanie. był on w piekle głównym sekretarzem i sprawował pieczę nad piekielnymi archiwami. gdy czyni się zło. Człek ów spytał. zanim mieszkań­ cy tego miasta przenieśli się do Samarii. kto zacz. o którym twierdzono. by dowieść. grając na trąbie ma budzić wszystkich umarłych na sąd ostateczny. proszę. Tak też niebawem się stało. .oto wszelkie złe duchy opuszczają natychmiast ciało człowieka. iż jest to anioł śmierci. itd. Wiele takich bóstw. Mówią. który tak mu się przygląda. Według niektórych demonologów. zwane przez Arabów „ z ł o t y m zielem". że bezpiecznie można dotykać rośliny przez mieszkańców Kanaan. Znaleziono bezpieczny sposób zbierania rośliny: okopuje się ją wokoło.listki jego zawinięte w chusteczkę znikają. który. iż nikt uciec nie może swemu przeznaczeniu. że roślina ta jest zaczarowana.Nic dziwnego. Patronuje zaklęcia i uroki. tu w Palestynie". że potrafi zapobiec ucieczkom niewolników. gdy popadali w bałwochwalstwo. dejczyków. który. który wielu rzeczom daje wiarę. kto chce ją wyrwać w inny niż opisany sposób. Azrael nie jest identyczny z Azrafilem (patrz).największy ze wszystkich aniołów. Józef Flawiusz. tym bardziej że zamienia metale w złoto oraz zdejmuje BAD duch wiatrów i burz u Persów. który przynosił szczęście. Poświęcano mu ofiary z ludzi. królu wiatrowi. to w czasie składania przez Faraona ofiary właśnie temu bóstwu Hebrajczycy przeszli Morze Czerwone. które ją zamieszkują. Flawiusz podaje jeszcze nie mniej cudowną jej właściwość . strzegł granic. mistrz lub pan przymierza. że królował w niebie (co prawdą nie było). Mahomet zwykł przytaczać tę historię. Egipcjanie czcili go wierząc. BAALBERYT demon niższego rzędu. czelnego wodza piekielnych hufców. drugiemu dniowi cyklu księżycowego. Na to anioł zwrócił się do Salomona: . co oznaczało boga lub króla. W Azji często utożsamiany był ze Słońcem.I2 - BAA AZRAEL anioł śmierci. AZRAFIL straszny anioł. będące duszami złych ludzi. Dowiedziawszy się od Salomona. Arnobe zauważa.. BAALZEFON kapitan straży granicznej piekieł. Babilończyków i w Sydonie. Demony. jak twierdzą rabi­ ni.AZR . Niektórzy badacze demonów upatrują w nim na­ wspomina o tej roślinie w „ W o j n i e żydowskiej". co każe wierzyć. AZURCHEB według tradycji magów perskich . Często mylony z Azraelem (patrz). wedle demonografów. W „Targumie" zaś jest napisane. w dzień zaś jest niewidzialne. jeśli doń zbliżyć ziele Baarasz. a ten chcąc ruszyć za panem. Kartagińczyków. Baalzrefiusz. było demonami: Baalgad. AZYMA demon. Baalsemen. według muzuł­ manów. że przypatrywałem się temu człowiekowi z laką uwa­ gą. że ma mi coś za złe. Według podań. W nocy świeci jak mały płomyczek. wyrywa ziele i na miejscu ginie. aby przeniósł mnie do Indii". Chal­ trzymając w ręku korzeń tego samego ziela. że anioł zagłady potłukłszy figurki wszystkich in­ nych bożków oszczędził jedynie podobiznę Baalzefona. rzekł: „Wydaje się. których imiona zaczynały się na Baal. Miał swą świątynię w Balkh.

Ujawnia przeszłość i teraźniej­ szość. jest głową ropuchy. którymi . Zazwyczaj jednak ukazuje się nagi. mówi się w niej o najgłębszych tajem­ nicach żydowskiej kabały (patrz). sprytu i sztuki obserwowania. a co za t y m idzie. którzy go przywołują. panuje nad wołami. który władasz w zachodnich krainach. które według Persów łagodzi gwałtowność. Przyzywa się go w takiej oto modlitwie: „O wszechmogący królu Bajemonie. Również Wierus od niego właśnie rozpoczyna „pierwszym z których swój spis w słynnej „Pseudowładającym druga monarchia doemonum". Demon należący niegdyś do sfery Potęg. wołam cię i wzywam w imię boskie.najwyższa wróżka lub elf (patrz) panujący w lasach. baranami i wszystkimi oswojonymi zwierzętami. Według Buxtorfa. zaś głos ma chrapliwy. w „Wielkiej Księdze Czarowników" wymieniany jako sLojący na czele mocy piekielnych. zaraz. abyś mi tu. aby odpowiedziały na każde moje pytanie. wymienia się duchy. Pasjel. Podlega mu sześdziesiąl legionów. Tych. Bądź mi posłuszny. niedorzecznie przypisywana papieżowi Honoriuszowi. Głos ma silny i chrapliwy. człowieka i barana. uczy też. Nakazuję ci. przysłał (tu JAV\PI samemu nie będąc widzianym. będę dręczyć cię mieczem ognia boskiego. Jest waleczny.) i pozostałe duchy. BAHI cygańska nazwa sztuki wróżenia z ręki. Bael ma trzy głowy. przepowiada przyszłość. Tak określa go „Wielka Księga Czarowników". a trzecia . nasilę twe cierpienia i ogień cię strawi. a przy tym ogon węża i ogniem pałające oczy. BAJEMON jeden z władców zachodniej części imperium piekielnego. Dowodzi czterdziestu legio­ nami. Jeśli tego nie spełnisz. Nazywa on tam Baela królem jedna piekieł". Niekiedy ma trzy głowy: byka. BAEL demon. w imię Najwyższego. Rosusz itd. królu Bajemonie".pyskiem kota. jak w razie potrzeby stać się niewidzialnym. np. Uczy podstępu. którymi chcemy się posłużyć. z rogami.. Czy nie jest tożsamy z Baalem (patrz)? władasz. dosiadając niedźwiedzia i trzymając na dłoni krogulca. człowieka. BAHAMAN bóstwo opiekuńcze. BALAN wielki i potężny książę piekieł.BAH .23 - BAL BADUMNA w mitologii skandynawskiej . czyni przebiegłymi i chytrymi. BAHMAN drugi z Amszaspandów (patrz). BAHIR tytuł najstarszej księgi rabinów. wschodnią ich połacią.

Zdaniem Urbana Grandier. BECHET demon przywoływany w piątki. Butter. hrabia pie­ kielnego imperium. wycia psów i głosów innych zwierząt. Bodin sądzi zaś. Uka­ zuje się pod postacią łucznika bądź myśliwego. . gdy Leonorę Galigai. BEBAL mało znany książę piekieł. słonia.24 - BAS BALSAM UNIWERSALNY eliksir sporządzany najpiękniejsze kształty jako brzydkie. w dłonie. mimo piastowanego stanowiska. że wzięto go za monstrualne zwierzę. gdzie magowie ukryli skarby. O ile Wierus. rabi- śpiewu ptaków. że Behemot to po prostu ten faraon egipski. Zwierzę to wydaje się mieć pewne właściwości magiczne. oskarżono o czary. Należy do świty Przychodzi pod okno płakać i klaskać. Ma ofiarowują mu upieczony chleb. Dodaje jednak. Jego siła drzemie w nerkach. BEHEMOT demon gruby i. BARAN diabeł zmieniał sie niekiedy w barana. co przytrafiało się także niektórym zaczarowanym. Uczy. który wygnał Hebrajczyków. by przyniósł dobrą pogodę lub też deszcz. czy słoń. że Behe­ mot. to jadła wyłącznie kogucie grzebienie i baranie nerki. że z równą łatwością może Behemot przyjąć postać psa. że Behemot zjada siano jak wół. Spotkać go można w lasach. jak wróżyć ze BEDARGON w kabale . któryś z członków tych rodzin ma umrzeć. nie uwzględnia Behemota w swym spisie piekielnej monarchii. Niegdyś należący do sfery Cnót czy Potęg. dowodzi trzydziestu legionami. Jedni uczeni twierdzą. ryku byków. gdy Pajmona (patrz).es. jego dziedzinami są obżarstwo i uciechy żołądka. na który wielce białą suknię i srebrne włosy. a najszpetprzez alchemików. może być samym Szatanem. Zna przeszłość i przyszłość.BAL . Tak odmieniała wzrok. Uważają go za niezawodny niejsze jako zachwycające. Ponieważ w XI rozdziale Księgi Hioba czytamy. BANSZEA (BANSHEE) biała wróżka w Irlandii. Behemot zdecy­ dowanie jest demonem. posłużyło Hamiltonowi za kanwę jego opowieści o baranie. że jest on w pie­ kle wielkim podczaszym. Oto. który poprzez przybieranie takich postaci demonstruje swoją moc. Trant. Związana jest z wielo­ jest on łasy. Keati. głupi. małżonkę marszałka d'Ancre. Nie­ którzy badacze demonów uznają. bo przybierał postaci wielkich bestii. łym. Umie godzić skłóconych przyjaciół. W Księdze Hioba mówi się o nim jako o monstrualnej kreaturze. nasza wyrocznia w sprawach demonów. to jednak w księdze „Prestige des demons" podaje. BASZKUM-PASZA demon turecki. BARBATOS wielki i potężny demon. Chcąc zdobyć jego przychylność. że wszystko widziało się na odwrót: rzeczy czarne postrzegano jako białe. że gdy była zajęta rzucaniem uroków. kanciaste jako obłe. ma rodzinami: Kearney. Delancre twierdzi. a były przecież i monstra. dziś zdegradowa­ ny. może nawet przywracać życie zmar­ tu przywołują go. pierwowzór Robin Hooda. lisa czy wilka. Rir. inni. na t y m oparte. utrzy­ mywano. że słoniem. Poprzedzają go czterej królowie grający na rogach.jeden z wysłanników Samaela (patrz). BASKANIA rodzaj hipnozy stosowany przez greckich magów. Dawne podanie ludowe. które nie dotrwały do dzisiaj. że jest on wielorybem. W razie konieczności. Zna miejsca. Ludzie Orien­ i doskonały środek na wszystkie choroby.

kłamie jak najęty. że składano mu ofiary z ludzi. stąd też jako jeden z pierwszych został ić na rozmnożenie się takiego gatunku. jak i te złe. inni zaś utrzymują. uwięziwszy Beliala. Musiała być zaiste pokaźna. trawienia. Były to odpowiedzi zarówno korzystne.„Panie. BELOMANCJA wróżenie ze strzał. Arabowie dziś jeszcze wróżą z trzech strzał. Przyzywając Beliala. Podczas obrzędów ofiarnych zostawia mu się naj­ lepsze kąski z ofiary wierząc. że innym razem uwięził aż sześć tysięcy sześćset sześćdziesiąt sześć milionów diabłów. gdy się z tego nie wywiązuje. Łatwo go ukarać. Nie było w całym piekle ducha bardziej rozpustnego. Odtąd zaczęto w Babilonie oddawać mu cześć. czego chciano się dowiedzieć. że codziennie pożera siano w swoim opisie monarchii Szatana. Wierus. wypisywano na nich odpowiedzi. że Bóg od razu tuż po Lucyferze i że doprowadził wielu aniołów do zabił jego samicę. O ile jednak natura jego szkaradną była i nikczem­ ną. Przytaczany przez Baniera Selden uważa. iż Belial. Wiele z nieba wyrzucony". a trzecią pozostawiają pustą .i wkłada­ ją je do kołczana. ale nigdzie nie ośmielono się BELISZ imię nadawane diabłu ma Madagaskarze.BEL . gdzie zjedzona w dzień trawa z królów piekielnego imperium. książę sfery Cnót. jest tak ogromny. bo nie można było pozwo. BEUAL demon czczony w Sydonie. jak długo będzie miał coś na ząb. że tak długo nie będzie czynił zła. bez­ prawnego i bardziej oddanego złu samemu w sobie. Chaldejczycy głębo­ ko ufali temu sposobowi wróżenia. nad którym deliberowano. Wierus zauważa. Belomancją posługiwano się najczęściej przed wyruszeniem na wojnę. to aparycję miał pociągającą. bo|ąc się ponownego uwięzienia. że jego imię ucztę dla ich Mesjasza. że obrzędy ku jego czci odbywano na kulawym zręcznych poddanych. Gotów jest pomagać tym. już go do odpowiedzi na zadane pytania przez dziś składają przysięgi na swoje kąski z tej składanie mu ofiar. Jeśli jednak nie zaklnie się go w imię Boga. jeden • g d y nie opuszcza. Utrzymują także. Salomon zamknął go wraz ze wszystkimi legionami. Mędrcy wspominają też. Przygotowywa­ no kilka strzał i w zależności od tego. którzy uznają jego zwierzchnictwo. a ofiary wrzucano tam przez szczeliny. na co zresztą zasługiwał. szczelinę. a ich ciała zjadali jego kapłani. Dowodzi osiemdziesięciu stołku i w ofierze składano mu ohydne produkty legionami ze sfery Cnót i Aniołów. wieczerzy. stworzony został •drasta nocą. według Leloyera. powstrzy­ maj mnie". Władza Salomona była tak wielka. zmusza się sobie żydzi obiecują po uczcie z Behemota. by mówił prawdę. na drugiej . Babilończycy dostawszy się tam myśleli. Wylosowa­ ną odpowiedź traktowano jako świadectwo woli bogów. Panie". „Wierzono. Dlatego też niektórzy badacze upatrują w Belfegorze jedynie boga Pet lub Crepitusa. Swej górskiej krainy poświęca miejsca. jego potęgi były bezsilne. . Rabini twier­ zgodę pomiędzy przyjactółmi oraz zapewnia dzą. na ognistym rydwanie. skry! się w pustej figurze i zajął przepowiadaniem przyszłości. Pierwsza wyciągnięta strzała rozstrzyga problem. że jest to Priap. Następnie strzały mieszano i losowano. cisnął butelkę z nim do studni pod Babilonem i przykrył ją głazem. BELFEGOR demon odkryć i znakomitych pomy­ Ukazuje się czaserri pod postacią pięknego anioła słów. zaś Belial. wiele mu I tysiąca olbrzymich gór. że znajdą skarb i stłukli butelkę. BELIASZ demon przywoływany w litaniach saba­ towych (patrz). zachowywał się z gracją i godnością. iż demon ten ma zawsze otwarty pysk. Na jednej wypisują: „Rozkaż mi. utrzymuje i oddawali mu cześć na górze Fegor. Twierdzą. Delancre twierdzi. przemawia łagodnym Przynosi bogactwo.25 - BEL li zrobili zeń cudownego wolu trzymanego na wznieść mu ołtarzy. że wół ten oznaczało bunt i nieposłuszeństwo. jako że w pewnych wypadkach cześć oddawano mu w grotach.buntu. Często przybiera postać młodej dziewczyny. Moabici zwali go Baalfegor głosem. jak to król. Miejscem jego kultu była Sodoma i inne miasta. a te wobec. obiecuje majątki i godności. Wszystkie diabły uciekły. co bez wątpienia związane jest z imieniem Fegor oznaczającym. armią pięciuset dwudziestu dwóch tysięcy dwustu osiemdziesięciu demonów w butelce.

inni. różnokolorowym włosiem i smoczym ogonem". Było to najwyższą czcią otaczane bóstwo ludu Kanaan. Surowo karcił go za to prorok Elizjasz. dodają. mylą go z Bachusem. jeśli chodzi o władzę i występek. jak Porfur.BEL - 26 - BR E BELZEBUB w e d ł u g Pisma ś w i ę t e g o . najczęściej jednak pojawiał się jako ogromnie tłusta mucha. U ramion zwisają mu dwa skrzydła nietope­ rza. Przypisywano Belzebubowi moc uwalniania ludzi od niszczącej zbiory plagi much. a nekromanci (patrz) Bofrem. pisze Paligenes w „Zodiaco vitae". Marszałek Retz widział go jako leoparda. jako że okrwawione oblicze tego ostatniego zawsze obsiadały muchy. pierś wydętą. jeżeli się złości. według większości demonografów . oczy pełne iskier. zasiada na olbrzymim tronie. Miał swoją wyrocznię. w ogóle nie figuruje w jego spisie demonów. że nigdy ich nie było w jego świątyni. na głowie dwa rogi i jest czarny jak Maur. już to kozła z niezwykle długim ogonem. Ukazuje się pod postacią młodego żołnierza. Identyfikowano go też z Plutonem (patrz). BERESITH gałąź kabały (patrz) poświęcona bada­ niu tajników świata. gdzie udawał się po rady król Ochozias. tak jak Belzebuba Syryjczyków. przedstawiają go raz jako węża. że Belzebub zjawiał się przybierając monstrualne postaci już to ogromnego byka. każdy jednak inaczej go sobie wyobraża. którego Wierus uznaje za władcę piekła. Milton daje mu majestatyczny wygląd i twarz emanującą mądrością. gdy dokuczały mu choroby. rzyga ogniem i wyje jak wilk. Nozdrza ma niesłycha­ nie szerokie. od stóp do głów odzianego na czerwono. Próbowano odnaleźć go w Belbogu (białym bogu) Słowian. Bodin utrzymuje. lwi ogon i od stóp do głów porośnięty jest długą sierścią.książę d e m o ­ nów. twarz nabrzmiałą. czoło ma przepasane opaską z ognia. Władca piekła. innym razem znów jako kobietę itd. Niektórzy identyfikują go z Priapem. Bardziej jednak wiarygodna jest identyfikacja z Baelem (patrz). jest imponującego wzrostu. t y m bardziej że Belzebub BERYT wielki i staszliwy książę imperium piekiel­ nego.następny po Szatanie. dosiadającego konia takiejże barwy . Wszyscy prawie znawcy demonów upatrują w nim władcę mrocznego imperium. według Miltona . żydzi Berytem. Imię jego znaczy „władca much". brwi uniesione i wzrok złowrogi._ Faustowi ukazał się jako byk „z przerażającymi oczyma. „Clavicules" Salomona podają. Czasem towarzyszy mu Astaroth (patrz) w postaci osła. Przedstawiano go w postaci muchy z ozna­ kami najwyższej władzy. ma też dwie kacze łapy. Znany jest pod trzema imionami: niektórzy nazywają go Bealem. Inni widzą go wielkim jak wieża albo też ludzkiej postury.naczelny władca imperium piekiel­ nego.

" Historycy problemu wydają się wierzyć. Co prawda. Istnieje. wyznał. gdy śmierć ma zapukać do drzwi któregoś z książąt. Służący dodał jeszcze. że owa biała dama ukazuje się w Czechach ubrana w czerń przepowiadając śmierć w rodzie Rosembergów. Zaciekawiony. gdy zamek zajęli Szwedzi i nie ugotowali zupy dla biedaków zgodnie ze zwyczajem. jak trzymając zapaloną świecę pozwalają kroplom wosku skapywać na końskie grzywy. stąd też często uważany jest za demona alchemików. ale i w Czechach... kanclerz królestwa Czech. aż w końcu jeden z nich przypomniał sobie o niedopatrzeniu. ale nie można zapominać. pioruny i deszcze zsyła za pomocą czarów. zarówno w dzień jak i nocą.BtS .de­ mon władający wiatrami i burzami. które w Niemczech opiekowały się dziećmi i wybranymi rodzinami. z nimi spokrewnionych. twierdzi Delrio. Stajenny wyjaśnił mi. piorą swą bieliznę w źródełkach. i następnie zakopał kurę w głębokim na stopę dołku. Wilhelm Slawata. Od sześciu lat zajmował się tam zegarami i czysz­ czeniem koni. Nie oszczędziła nawet generałów. teraźniej­ szość i przyszłość. nimfy i wróżki. a zapowiedzią wydarzeń radosnych jest jej biały strój. nie przeszkadzając.wszystko ucichło". odpowiada tonem wdowy i skłoniwszy głowę z powagą osoby szlachetnie urodzonej odchodzi. Dowodzi dwudziestu sześciu legionami. BIBLIA DIABELSKA jest to zapewne „Księga Zaklęć" lub inne tego rodzaju bzdury. Inni nazwę tę nadają pewnym zjawom bardziej budzącym strach niż wyrządzającym zło. gdy zobaczyłem jeżdżące po końskim zadzie zgrzebło. że jest on wierutnym łgarzem. dopóki stoi zamek Neuhaus. przesłuchiwany przed Parlamentem paryskim. Białe damy w Bretanii. pewien rodzaj niegroźnych widm . przez bada­ czy uważanym za Pallas lub Dianę. Delancre pisze jednak. przy których posługuje się mieszaniną potrawki z ropu­ chy i wielu innych specyfików. o ile o t y m samym Berycie mowa. iż demon ten jest tylko chochlikiem. że cho­ chlik ów był mandragorą (patrz). I jakież było moje zdziwienie. identyczny z Berutem z Sanchoniaton. to zazwyczaj. twierdzi.27 - BIB i noszącego koronę. Jeśli ktoś pozdrowi ją. szczególnie na wesele księżniczki brandenburskiej. którymi otwiera i zamyka drzwi. śpiewając przy świetle księżyca. postanowiłem zbadać te sztuczki pewnego ranka. co niestosownie wyrażają się o Bogu lub jego sługach. a przeszła także do innych. Jeśli chodzi o jej zachowanie. którzy pomagają nieszczerze. często gniewa się. swoją teologię i swoich nauczycieli. że zwiastując śmierć zjawa ubrana jest na czarno.przeciwnie. Badenii i Perstein. wziął czarną kurę. Po ugotowaniu i rozdaniu strawy ubogim . Był bóstwem Sychemitów i jest. że to duch. jeśli nie pomagać im zgodnie z jej wolą. że aby pozyskać farfadeta (patrz) do takiej pracy. że w Toledo było siedemdziesięciu trzech doktorów fakultetu magii posługujących się tekstem diabelskiej Biblii. ponosząc przy t y m ogromne wydatki. . Nigdy nie zwraca się złym słowem . Obdarza godnościami. a nawet rzuca kamieniami w tych. iż diabeł każe wierzyć czarownikom. Brandenburgii. z tą wszakże różnicą. Jest litościwa dla biednych i zła. O białej (Jamie. Jeden z wielkich magów. co i jemu się przydaje. Zapanować nad nim pozwala moc magicznych pierścieni. tak oto pisze Lrazm: „Rzeczą bodaj najbardziej w Niem­ czech frapującą jest biała dama. Spotkać je można też czasem w stajniach. na wszystkich patrzy skrom­ nie i powściągliwie. swoje święte księgi. które następ­ nie starannie rozczesują i splatają.białe postaci kobiece . Wyjawia przeszłość. że czasem odkrywa on coś. który nie może opuścić czyśćca. Tego samego dnia chochlik zajął się zegarem i końmi. biała dama zadomowi­ ła się i w tych czterech rodach. że war­ townicy nie wiedzieli. Potwierdził to Gerlanius opowiadając baro­ nowi Ungenadenowi. i do dziś się pojawia. krwią tą zapisał na kawałku papieru: »Beryt będzie pracował za mnie przez dwadzieścia lat. a ja go za to wynagrodzę*. że i on ma swoją Biblię. gdy ktoś ma umrzeć. Narobiła takiego tumultu. BIAŁE DAMY. gdzie się chować. Dała tego dowód. energicznym krokiem przemierza komnaty z wiszącym u pasa pokaźnym pękiem kluczy. „Znalazłem się . sławnej w Niemczech. którego nikt nie poruszał. Proszą przechod­ niów o pomoc przy jej wyżymaniu i łamią ręce tym. A ukazuje się nie tylko.opowiada -w zamku. a głos śpiewaków czyni jasnym i czystym. ale także z okazji ślubów i narodzin dzieci. Posiada dar przemieniania wszystkich metali w złoto. zwane tam praczkami lub nocnymi śpiewaczkami. Autor „Petit Albert" przytacza o Berycie historię sugerującą. upuścił jej krwi na rozstaju dróg. Tak nazywają niektórzy sylfidy. Gradobicia. Od kiedy jednak Wilhelm Rosem­ berg skoligacił się z domami panującymi Brunszwiku. gdzie ukazywał się zadomowiony duch. BESZARD według „Clavicules" Salomona . być może. cesarskiemu ambasadorowi u Porty. zaś znawcy kabały upatrują w nim sylfa (patrz). Ukazuje się nie tylko w krajach niemieckich.ukazujących się w lasach i na łąkach. Widmo to ukazało się przed zgonem większości panów z rodów Neuhaus i Rosemberg.

a na drugiej kładziono Biblię. przyzywa­ ły diabła po trzykroć powtarzając: „Anteser! przy­ bądź i zawiedź nas do Blokuli".28 - BOB BIBLIOMANCJA sposób wróżenia lub rod/aj pró­ by. wspaniałą ucztę. Zna działanie ziół oraz moc kamie­ ni szlachetnych. Swą wiedzę o bobie przejął od z boczkiem oraz kleik z owsa. jaką diabeł podsuwa. na kiju przy­ czepionym do zadu kozy. Można. Wydawał więc dla zgromadzonych odeń przyjaciele mogli na jego tarczy przeczytać to. na przykład. a one świetnie się z takich zadań wywiązywały. czerwonych trepach ze wstąż­ kami. Dowodzi dwudziestu sześciu legionami. mawiają. a ponad piętnaścioro dzieci było zamieszanych w całą tę sprawę. tak moja dusza niech nigdy nie wejdzie do nieba".świadczyło to o jego winie. że gotował bób. usypiać innych z jego pomocą. Ale. BOBU jeden z wielkich elfów (patrz). i tak bez przeszkód podróżowały. podobne prak­ tyki czarnoksięskie dotrwały w tym kraju do dzisiaj. Przenosi trupy z miejsca na miej­ sce. wypukłym kapelu­ szu i z rudą brodą. W miasteczku Mohra w Szwecji. gdzie podawano kapuśniak co napisał Pitagoras. Po przybyciu do Blokuli wydawano zaraz dla nich ucztę. Nikt takiej gałęzi nie śmie tknąć. Tym samym sposobem można szkodzić wrogom. a zwierzę.jednym kruki. miał bowiem do tego warzywa stosunek szczególny. Demon Anteser zjawiał się pod wieloma postaciami. Rozdawał też zwierzęta. usadzały je tuż za swoimi plecami. które odbiło się szerokim echem w całym kraju. który. Oddawały się diabłu na służbę. że czarownice szły nocą na rozdroże i. Opowiadano. Uczył też diabeł. zwykle w kozy zmienionych demonów. Sabat (patrz) odbywał się w miejscu dziewiczym i nie znanym ogółowi. Opowia­ da się. Wrzucały je do wody wypowiadając takie oto odrażające zaklęcie: „Jak te opiłki nigdy nie po­ wrócą do dzwonów. że jest on . Czasem czarownicy mogli kogoś nielubianego na­ wet zabić wywijając w powietrzu drewnianym nożem. co zastanawiające. by im służyły .BIF . Jest ekspertem w spra­ wach geometrii. Przypi­ sywane są mu liczne cudowne właściwości. jakby za krowie wymię. a następnie przez kilka nocy wystawiał na działanie księżycowej poświaty. Innym razem przygrywał im na harfie. z których pochodzą. W Szkocji. czyni człowieka biegłym w astrologii i przekazuje mu wiedzę o wpływie planet. własną krwią podpisując cyrograf. Diabeł. posiłku rozpoczynały się zabawy i walki. by ukrad­ ły co trzeba. uwiązywał doń sznur i pociągał zań. jeśli był akurat w dobrym humorze. którzy podczas ciągania za sznur cierpią nieludzkie męki. że jest ożywione. Według Leloyera. a on obdarowywał je opiłkami z dzwonów. BORAKS rodzaj kamienia. siedemdziesiąt czarownic skazano na śmierć. bo wysyłano je. jakiej poddawano posądzonych o czary. imię jego pochodzi od hebrajskiego słowa bohu ozna­ czającego rozpacz. Zeznania te zaprowadziły kilka setek czaro­ wnic na stos. BLOKULA. które zabierały ze 5obą dzieci. a wyglądało to lak: czarownik wbijał nóż w mur. Te zaś. unosił czarownice w przestworza i tak zabierał je do Blokuli. miało miejsce zdarzenie. pogiętych czy dziwnie potrzaskanych gałęzi. że na jednej z szal wagi sadzano podejrzanego. Włada przynoszącym burze jesiennym wiatrem. że widy­ wały diabła chorym. same dosia­ dając mioteł. BÓB. Jeśli człowiek ważył mniej . mleka. O d ­ bywało się to tak. Widziano go także zapalającego światła na grobach. że oddaleni dobra strawa. Ci bobu nie tykali wierząc. Z zeznań uzyskanych przez trybunał wynika. a wtedy polecał swym czarow­ nikom stawiać sobie banki. innym koty. Czarownice opowiedziały też. Najczęściej ukazywał się w obcisłym szarym surducie. stając przed wejściem do pewnej groty. a wierzył przy tym.byt niewinny. Jest to demon zła. że owocem związku czarownic z diabłem były węże i ropuchy. Pitagoras zabraniał swym uczniom jeść bób. Przy pomocy innych. widząc jedną z takich złamanych. niebieskich pończochach. jak twierdzą znawcy. jak udoić mleka za pomocą czarów. Następnie chrzczono je w imię diabła. aż przemienił się w krew. czy nie jest to po prostu stwardniała kość. było w tym momencie dojone. symbolu nocy. Ta ostatnia sytuacja zdarzała się nader często. około roku 1670. Nazywa­ no je „dostarczycielami". a następnie obracając je Największą pokusą. BOHINUM bożek armeński wykonany z czar­ nego metalu. ze to gałąź Bobu. Zdobyć boraks jest jednak bardzo trudno i nigdy nie ma się przy t y m pewności. dzięki czemu mniej ich się zrobiło w Szwecji. jeśli zaś więcej . Służyło mu ono do praktyk magicz­ nych. Jeśli przyjmuje ludzkie kształty. masła i sera. Po Egipcjan. znaleźć można w głowach ropuch. grzmocił wszystkich kijem zaśmiewając się przy tym do rozpuku. Nocą siada na lipach i łamie gałęzie. BIFRON demon ukazujący się pod postacią potwora. jest w stronę księżyca w pełni sprawiał. wiele innych uwięziono. bo czyż wiele jest foliałów ważących więcej niż czarownik? Przeznaczenie zaś odgadywano otwierając Biblię złotą szpilą i biorąc: za podstawę wróżby pierwsze przeczytane słowo. Odważniejsze z nich towarzyszyły orszakowi. Wysłano tam sędziów. Tej zaś używał do pisania na wypukłym zwierciadle. o którym właśnie myślał.

Przyjmuje postać demony i Bylet posłusznie pojawia się w trójkącie. A może był to skamieniały bób ? Festus twierdzi. koty. którego przywołuje się koniu. lepszy sposób. następnie rzucając je za siebie jednocześnie stukając miedzianym dzbankiem i po dziewięciokroć wzywając zjawy do odejścia. Młode Wenecjanki wróżyły sobie z bobu. by miejsce to opuściły. nadawały im imiona zalotników i rzucały na posadzkę. Przemieszcza Jeśli tak się nie dzieje. gwiazdy lub koła o pięciu szprychach. a jego strączek przypomina bramy piekielne. przejmie nasze brodawki... Imię jego zdaje się sugerować. to znak. Uczy filozofii. Ukazuje się na białym . który wtrąca się do mechaniki. Dowodzi trzydziestu legionami. Była to sztuka przepowiadania przyszło­ rózgą trójkąt poza obrębem koła. Chroni przed nimi tylko czyste sumienie. twierdząc.imię demona czy ducha. cego wschód od południa. Tatarzy boją się szczególnie demonów podporzą­ dkowanych Bunowi. z których jedna jest ludzka. te zaś. że egzorcysta nie ma . ile mamy brodawek. acz mało wiarygodna legenda. Nie jest to również Barbas. Chcąc dowiedzieć się. że potrafią przepowiadać przyszłość właśnie dzięki Bunowi. Należy uciąć głowę żywemu węgo­ BUTADIEU demon-rudzielec cytowany w zaklę­ rzowi i krwią z niej nacierać brodawki. Dowodzi pięćdziesięciu legio­ nami. BRODAWKI. W każdym razie starożytni składali ofiary z czarnego bobu bóstwom piekielnym. Zawiniąt­ ko należy rzucić na drogę. Ponoć Pitagoras wolał dać się zabić. Tyle dość powszechnie znana.BK O . obnosząc w czystych rękach ziarno bobu. BUN potężny demon. Ale jest jeszcze inny. a kto je podniesie. Kiedy zgnije . BYLET według Wierusa jest to potężny i straszliwy BRULEFERUS według „Clavicules" Salomona demon. Sieje zazdrość i nienawiść. które się potoczyły . niż uciekać przez pole bobu.brodawki znikną. Następnie ciach z XVII wieku. którzy mu służą. W Egipcie znajdowano niegdyś nad brzegiem Nilu małe kamyczki w kształcie ziaren bobu. Następnie odczytuje się zaklęcie zaczarowujące ści i tłumaczenia snów. które z wielu serc jest najwierniejsze. BRUKOLAKI tak Grecy nazywają wampiry (patrz).patrz: Pruflas. można sprawić. obróciwszy się w stronę punktu oddzielają­ BRYZOMANCJA wróżenie z natchnienia Bryzo. choć dowodzi ostrożność. należy. że w domu nawiedzonym przez duchy. BRODACZ.niestałych natrętów. Aby go sobie podporządkować. logiki i objaśnia właściwości ziół leczniczych. Twierdzi. który odkrywa tajemnice kamienia filozoficz­ nego (patrz). że potrafi przywrócić zdrowie chorym i znaleźć dobrych służących. Przenosi trupy. się obracając wokół własnej osi. BUZAS książę piekieł . Według „Petit Albert" brodawek pozbyć się można zawijając w kawałek prześcierad­ ła tyle ziaren grochu. w ciele opętanej z Bcauvais. nawiedza cmentarze i gromadzi demony na nagrobkach. Chełpi się. Te z ziaren. tak jak niektórzy bogowie mieli jakoby mieszkać w cebuli. wielki książę piekielnego imperium. Demon Brodacz imię swe zawdzięcza imponującej zaiste brodzie. co nie całkiem jeszcze wyszło z mody. Porozumiewa się tylko za pomocą znaków. Jednakże czarownicy z tych krain oswajają je i utrzymują. że tych. który jed­ nakowoż z demonem-filozofem nie ma nic wspól­ nego. że kwiat bobu ma w sobie coś żałobnego. że jest on identyczny z Barbatosem (patrz). obdarza elokwencją i bogactwem. a poprzedzają go grające na trąbach i rogach chcąc być kochanym. nakreślić leszczynową bogini snu. gdyż niezwykle ciężko zmusić go do legionem. oznaczały serca pewne. brały kilka ziaren bobu. Delancre w swym „Incredulite et mecreance du sortilege pleinement convaincue" powiada. a siła ich jest wielka i liczba ogromna. że wielce są złośliwe. BUER demon drugiego rzędu.29 - BUK schronieniem dla dusz. Przyzywając go. Tak nazywa się mało znanego demo­ na. trzeba wielką zachować BRYFOT mało znany demon. zwanych Bunisami. Ma postać smoka o trzech głowach. głowę tę zakopać. które znierucho­ miały po upadku. Na początku XVII stulecia zamieszkiwał posłuszeństwa. które odstraszały demony. jeden z królów piekła. w którym się stoi. BUKON zły demon cytowany w „Clavicules" Salomona.

którzy słowo to wywodzą od hebrajskiego Kamos.BUK . jego braci . że Uylel jest posłuszny i dobrze służy Lemu. podkreślić szacunek. ale nie wyjawili nam kąt kreślony laską przez magów w celu przywołania jej sekretów. by uprzejme zgotować mu przyjęcie . Inni mylą go z Jowiszem-Ammonem. demonów. bo jeśli ptak wzrok odwróci i wlewa. Miał on głowę rżołądek Iwa. Kawałek wos­ ku topili na wolnym ogniu. a jednak obdarza elokwencją i uprzejmością oraz uczy sztuk pięknych. że miał ich on tylko trzy. . jaki żywi się wobec niego i innych królów.ob­ sypać komplementami jego ujmującą powierzcho­ wność. że pewnego dnia powróci do nieba i zasiądzie na Siódmym T r o n i e . który topi się wzajemnie wpatrywać.). CERONOSKOPIA starożytny sposób wróżenia Rabini utrzymują. to znaczy Plutona (patrz). Zęby miał czarne i ostre. Mówi się. CEROMANCJA wróżenie z wosku. Nie można zapomnieć i o t y m . brzuch kozy i ogon smoka.30 - CFR odpowiedniej mocy i piekło go lekceważy. a może i do dziś jeszcze. Z kształtu. jaki przybiorą zastygłe krople. tańca i balów. że nie chodzi tu o Cerbera starożytnych. O ile nie ma swych trzech psich głów. Opo­ wieść o Cerberze pochodzi zapewne od Egipcjan. jego pochodzenie i kryjówkę. którego siedzibą jest piekło.chory natychmiast umiera. Jest silny i potężny. który był bogiem oczu. staje się dzięki Byletowi najmocarniejszym z ludzi. kropla po kropli. zwanego bestią o stu głowach. Ci zaś. Hezjod przypisuje mu pięćdziesiąt psich głów. członek rady piekielnej. Dowodzi dziewiętnastu legionami. red. przez Wierusa zaliczony w poczet mar­ kizów piekielnego imperium. CHAOMANCJA sztuka przepowiadania przyszło­ ści poprzez obserwację powietrza. W Alzacji w wieku XVI. dołożyć trzeba starań. Niegdyś należał do sfery Potęg i ma nadzieję. Trudno wszystkie te warunki wypełnić. kio obdaruje go kielichem wina. Pemonografowie upatrują w nim demona. że to Komuś Greków i Rzymian. błyskawic i zja­ właściwościami i że wzrok jego leczy żółtaczkę. ale kto tego dokona. który należy mu pokazać. CHARADRIUSZ nie znany nam ptak nieczysty. Czyja świeca spali się najszybciej. ich zdaniem. sprawcą uroku. Ział ogniem z paszczy. coś tam przy t y m mamrocząc. CHIMERA urojony potwór zrodzony w Licji. że oznacza ono boga skrytego. Rozpowszechniona wśród Cyganów. kto zesłał chorobę na daną osobę.przyp. centiceps bellua. nieprzekupnego strażnika krainy cieni. CHAMOS demon pochlebstwa. Widać więc. gdy paniusie chcą się dowiedzieć. Kamosz lub Kemosz. którzy stawiali dogi na straży swych grobowców. c CERBER (Cerberus) lub Naberus (patrz) jest to demon. ten jest. wysnuwa się złe lub dobre przepowiednie. że pokonany został przez Bellerofona (syn Apollina . Umiejętność tę CERNA termin już archaiczny. Głos ma rykliwy. Dowodzi osiemdziesięciu legionami. Następnie usuwali stopiony wosk znad żaru i z jego kształtów odgadywali złodzieja. jest ponoć . a ich ugryzienie powodowało śmierć na miejscu. CHIROMANCJA sztuka wróżenia z linii na dłoni. który ustawić należy w trójkącie. do naczynia z wodą. uważają. ptak i chory muszą się w siebie wisk zachodzących w powietrzu. lecz panuje powszechne przekonanie. Amonici i Moabici czcili Słońce pod imieniem Chamos. tego groźnego psa. biorą tyle woskowych świec. ukazuje się pod postacią kruka. Wosjusz sądził.wydaje się to jednak mało realne. By to nastąpiło.jest na to bardzo czuły. że obdarzony jest cudownymi polegający na obserwacji piorunów. Gdy się już zjawia. Oznaczał dawniej posiadali niektórzy alchemicy. że przebywa­ jąc z nim trzeba mieć srebrny pierścień na środ­ kowym palcu lewej dłoni. Turcy posiłkują się tą metodą przy wykrywaniu przestępców i odnaj­ dywaniu skradzionych przedmiotów. Milton nazywa Chamosa sprośnym postrachem dzieci z Moab. o którym poeci twierdzą. ilu mają podejrzanych i zapalają je. ze względu na mnogość węży zdobiących jego trzy grzywy.

o ile wierzyć przekazom. zwyczaje. nawyki. nie miałyby dać się rozpoznać po kształcie tak podstawowego i potrzebnego dla nich narządu. ale naturalną chiro„Chiroskopia . bo pojawił się uczony doktor W. że nie strzela się z armat tam.CHE .ręka. a w sensie rozszerzonym również sztukę będzie kawałka kości. które zdradza powierzchnia kościanej skrzynki. poszczególnych organów ciała lub materialnych dokonać w stosunku do człowieka.badam. O t o one: W. CHIROSKOPIA. nie składa ich w pięści. uczucie tak powszechne. na dobrą sprawę.F. spełniło się wiele z tego typu przepowiedni. Sargenkoenig. by na jej podstawie odtworzyć całe przed­ kranioskopia. bo zaprzeczyć zaiste nie sposób. uważne spojrzenie na sprawę prowadzi do wniosku. roztrzęsieniem. Kie może- . by tego. uzys­ kiwane ze starannego studiowania wewnętrznej strony dłoni. Czy więc ktoś. Tak samo działo się na początku z doktrynami Lavatera i Galla . ale również sztukę poznawania poprzez nią ludzkiego charakteru. Według kranioskopislów. jakim jest ręka? W naszym oświeconym stuleciu wiara w czarow­ ników zaginęła. skopistką. co Cuvier dokonał poznawania rozwoju poszczególnych części móz­ dla odtworzenia wyglądu fizycznego zwierzęcia. Nie oznacza on wyłącznie badania dłoni. Mamy tysiące powodów. Na pierwszy rzut oka wydawać się może. Nie poprzestano obydwa pisać małą literą. że autor nowej doktryny podchodził do rzeczy całkiem poważnie. Ale tak samo jak ze słowem teczka. iż poszczególne elementy dłoni dostarczają mu równie licznych i różnorodnych wskazówek.zapytacie. O t o urocze fragmenty natchnio­ diatorką Konfederacji Helweckiej. iż potraktowaliśmy chiroskopię jako żart.31 - CHI bardzo stara. ale zgódźmy się. pewniej­ szych niż kranioskopia danych. że wyrazy cheir i scopeo Jeśli tak się rzeczy mają. żywą zmianą barwy twarzy. Twórca tej nowej teorii ma podstawy. W jakich to żyjemy czasach! szki. bo przyszedł po nim Gall. W dosłownym znaczeniu chiroskopia to studio­ na chiroskopii. Stanowi więc chiroskopia jeden z systemów fizjognomiki (patrz). w jakim znalazł się mózg — to typowo medyczna definicja złości. że w przypadku złości chiroskopia dostarcza lepiej uchwytnych. że dana osoba często popada w złość? Każdy przyzna rację. starano się poznać jej charakter. A jakiż to narząd jest podstawowym narządem ruchu? Czyż nie ręka ? Czyż w złości jej nie zaciskamy? Czy człowiek ze złości nie zaciska dłoni. by tajemnic zostanie wyjaśnionych. oznaczającym po prostu badanie potopowe zwierzę. Jej główne zasady przedstawiamy pod wdzięku Kreolki z Martyniki. także w sferze podstaw inteligencji po zewnętrznym kształcie cza­ charakteru. nie znajdzie na niej znaku.autorstwa I avatera i Galla. Nie szym jest fakt. Kto wie. błyskiem oczu połączonym z groźbą w głosie i geście (zapamiętajmy gestl) lub też bladością oblicza. że hasłem: dłoń. Tego naprawdę nie wiemy. tak też jest i z terminem chiroskopia.F. Cóż to jest złość? Jest to uczucie gwałtowne. w której się gnieżdżą. pewnego dnia zostanie więcej niż królową .od cheir . jeśli chcecie! Dlaczego. doktor medycyny na uniwersytecie w Wurtzburgu. Dziś jest to już zbędne. uzupełniający poprzednie . a poprzez alianse także protektorką Związku Reńskiego i mejest to demon atakujący w samo południe. I nauka nie zatrzyma się ich nie ma. namiętno­ ści. iż osiągnięcia chiroskopii daleko wyprzedzają jej poprzedniczki. Tak na przykład pewna Mulatka.a więc CHEREB (CHETEB) według hebrajskich teologów cesarzową Francuzów. jakby do uderzenia? Możemy przyjąć to za pewnik. jeśli damy sie omamić. Wróżbitka nie nego tekstu pana Munier des Cloeaux na ten temat: była jakąś starą czarownicą.z a n i m uznano je za naukę czy paranaukę. Dawniej. konsul­ tant i profesor fizjognomiki na uniwersytecie w Jenie. Pierwszym i najważniej­ przecież na Lavaterze. itd. Jakiego guza? . że tak będzie. Niemniej. Po łacinie ira lub turor brevis. przedłużający się lub często się powtarzający taki stan gwałtownej ekscytacji wywoła pojawienie się na czaszce guza. przepowiedziała jej. i sami sobie będziemy winni. po obejrzeniu dłoni pięknej i pełnej Za punkt wyjścia doktor Sargenkoenig wziął złość. przed związaniem się z jakąś osobą. i scopeo . uważa się dzisiaj za śmieszne bzdury. łamaniem się głosu itd. to jeszcze wiele innych są słowami greckimi. Głos nasz i gesty przybierają w złości groźne formy. A teraz wierzcie. królową Włoch. Wszystkie te objawy są wynikiem stanu gwałtownej ekscytacji. co mniej lub bardziej znaczne wypukłości czaszki. Z dużym przekonaniem twierdzi. członek wszystkich niemieckich akademii i kilku zagranicznych towarzystw. Teraz doktor Sargenkoenig z łatwością udowad­ nia. gdzie zatrzymano się na frenologii. Przy charakterach najbardziej wybuchowych objawia się przyspieszeniem krążenia krwi i oddechu. Czytelnik winien wiedzieć. Cuvierowi wystarczyła mała kos­ wanie dłoni. czy kiedyś nie dosyt czaszki. Natura sama dostarcza nam wszelkich danych. Sargenkoenig. dokładnie czyjąś dłoń analizujący. Ale. mocno były wyśmiewane. której umiejętności brały się z intuicji. gu. Wróżby z minionych epok. by wzbu­ dzać zaufanie.

przestudiować delikatnie wewnętrzną i zewnętrzną jej stronę. ona właśnie zostanie głową domu. 1 tak na przykład znawca kranioskopii zostać można wcale nie znając anatomii. Przy chiroskopii. Cóż za różnica. wykazać trzeba zdolności i takt. zbyt jak dla nas uczone. iż psyche jednego Ł przyszłych małżonków dozna uszczerbku jeszcze przed końcem miodowego miesiąca. że ów szybki odruch zginacza świadczy o sile charakteru. niewidoczny gołym okiem. że instynktowny odruch zginacza czwartego palca. należałoby zaprezentować wam tu­ taj tak skomplikowany wywód. W takim przypadku tak jedna. żeśmy ze sto razy pogubili się w anatomicznych opisach. w momencie nakładania jej obrączki. że dłoń ta. Koryfeusze lej nauki. Według jej założeń. ma swoje podłoże charakterologiczne. W wypadku chiroskopii wystarczy umiejętne podanie dłoni. tę jej część. jakie występuje na przeciętnej dłoni. a więc odwieczne guzy pozostają dla kranioskopów. ich opisy. według którego. nie łamiąc. jako że mamy podane gotowe rozwiązania. że brakuje w zbiorze dłoni Napoleona. w jaki sposób wyjaśniłby profesor fakt. będącego przedłuże­ niem końcówki mięśnia klatki piersiowej. Ale nie waha się też przyznać. .jak elok­ wencja umiejscowić się mogła akurat tutaj ? Aby to wytłumaczyć. wysoko roz­ winięty talent krasomówczy. cechy odszukane przez frenologów na czaszce wielkiego człowieka. dobrych i złych. która u góry kończy się paliczkami bliższymi. a jakiż zawiera się na niej ogrom uczuć. Nawet u ludzi o atletycznej budowie nie przekracza trzech cali kwadratowych. Żałujemy tylko. Stosu­ jąc ją w praktyce. a. delikatna i nieumięśniona. kranioskopia jako nauka jest dziecinadą. powstał zamknięty system wskazówek do wykorzystywa­ nia w praktyce. że istnieje nieomylny znak wskazujący. gdy rzecz dotyczy dłoni! Nie ma tu stałych wypukłości czy wklęsłości. Profesor dowodzi na ośmiu stronach. zdradzać mogła taką silę woli i geniusz. Zawsze jednak wolno ująć dłoń narzeczonej i. ale by się upewnić. Ludzie zajmujący się badaniem powierzchni czaszki poszerzyli swą dziedzinę podając się za frenologów. jak i przestępczych skłonności. Czytając. a z drugiej . Ponoć doktor Sargenkoenig wzbogacił muzeum uniwersytetu w Jenie pokaźnym zbiorem chiroskopicznym. która ma kciuk za przedłużenie i dwanaście łączących się ze sobą i wzajemnie splatających mięśni. Wiadomo. Zapytacie . zasad dobrego wychowania. Jest i taki. jako że zawsze tłumaczy wszystko na swoją korzyść. Zresztą. u kogo znak ten można odnaleźć. proszę pozwolić mi pomacać swoją czaszkę. przyznajemy. to gotów jestem obdarzyć panią szacunkiem i wzajemnie prosić o przyjaźń*. Wiedzcie. Chiroskopia błyszczy pełnym blaskiem dopiero na żywej dłoni. zdradza u tego. jeśli podczas ceremonii ślubnej panna młoda zdąży. że gipsowe odlewy rąk dostarczają mu jedynie przybliżonych informacji. cech ludz­ kiego rozumu. sekrety ludzkiej natury uchwycone być mogą niejako w biegu. Dostarczył rąk ludzi pochodzących z bardzo różnych sfer społecznych. Według Lavatera ma pani korzystną fizjonomię. podczas gdy w rzeczywistości wszystko się dla nich sprowadza do mniej czy bardziej wyraźnych gu­ zów. Wzniesienie ktębu to jest wypukłość. profesorowie i doktorzy.miejsce jest na wszystko. Z pewnością i ten fakt doktor umiałby wytłumaczyć.32 - CHI my przecież zwrocie się do obiektu naszych zainte­ resowań w takie oto słowa: »Gotów jestem zakochać się w pani.możemy się zeń wszystkiego nauczyć. Ta gałąź nauki wymaga wstępnych wiadomo­ ści oraz długiego i cierpliwego studiowania. jak i druga strona stara się ukryć swe wady.CMI . czyli serdeczny palec tak.wzniesieniem kłębika. dochodzi się do wniosku. Traktat doktora Sargenkoeniga o chi­ roskopii jasno tłumaczy. ale wymacywalny dla wprawnej ręki. a i tak nigdy nie uda się im umiejscowić wszystkich. by obrączka nie przeszła przez ostatni jego paliczek. Wystarczy porównać wzniesienie kłębu u Pitta z tym. Lepiej uwierzyć doktorowi Sargenkoenigowi na słowo. Nic wszystkie przesądy są kłamliwe. A kiedy już zasadniczego dzieła dokonali. kom­ plikować. Chcecie się pobrać. pragnień. tak jak i my. Jeden z nich. u clotu przegubem. mogli pierwotnie czuć potrzebę zgłębiania tajem­ nicy znajdowania konkretnych punktów przypo­ rządkowanych każdej pasji. że samiśmy się w nim pogubili. iż można tu wierzyć nie pytając. leśli nie znajdę żadnych niekorzystnych guzów. W dłoni zaś. taka biała. do książki dołączone są plansze ilustracyjne. Z chiroskopią natomiast sprawa wygląda zupełnie ina­ czej. Nie jedyny to taki przesąd. a tylko subtelne detale do studiowania. dobrych. przeciwnie . Panienka z nieskończoną gracją ukrywa pazurki. z jednej strony wzniesieniem kłębu kciuka. dużej energii i konsek­ wencji. Ciekawe. skłonności i odczuciu. Kranioskopowie mogą brać sobie coraz większe czaszki. dzieło doktora Sargen­ koeniga. że na t y m etapie wzajemne obmacywanie sobie czaszek jest jeszcze niemożliwe. Młodzieniec staje się troskliwy i czuły. Weźmy wewnętrzną stronę dłoni. zgiąć czwarty. jak i wzniesienia kłębika i kłębu kciuka. Na modelu z lakierowanego kartonu mamy dokładnie zazna­ czone i ponumerowane najdrobniejsze części cza­ szki .

. że mają zakrzywione palce. o którym Nie mając odpowiedniej wiedzy. ostrym i zdradza bezduszność. dowodzi charakteru prostego.. padł na kolana i przyznał do zbrodni. o ile są sprawdzone. by podawać w wątpliwość jego szczerość. Wiele potrafią wyjaśnić. w książce niemieckiego profesora przesłanek. iż te mówiące o rękach mają rzeczywiste podstawy. Sztywność mięśni prostujących nie po­ zwala na łatwe otwieranie się dłoni. Kto wie jednak. iż wzmacnia wzrok. Jest też coś. szukaliśmy zuje na mózg o skłonnościach do dziedzin ścisłych. świadczy o charakterze władczym. to znaczy jeśli na otwartej dłoni oba wzniesienia są prawie niewidoczne. aby zdecydo­ wać o zastąpieniu przed sądem przysięgłych postępowania dowodowego chiroskopią. tak jak wyśmiewany był (lali ogłaszając Nic podobnego w książce nie znaleźliśmy. nie którzy mają przekrwione ciało. Nagle doktor wyrywa dłoń z uścisku jak poparzony i wykrzykuje: »Niech pan ucieka! Nieszczęśliwcze.świadczy o hojności. Ponoć w dawnych cza­ sach. Nienaturalnie duży wzgórek kłębu kciuka w połą­ czeniu z pulchną górną częścią dłoni wskazuje na uczucia szlachetne. na wstępie już trzeba być gotowym dać im wiarę. na ogół. jakie są oznaki pieniactwa i chciwości. jegomość ów jest dystyngowanym uczonym. By je zaakceptować. która nie potrafi niczego odmówić. Są. jak już wspominaliśmy. nieśmiałego i słabe­ go. Ręka sucha. pieniackiego uspo­ sobienia i trochę chciwi. co zdaje się wiązać z często używanym powiedzeniem: mieć serce na dłoni. Sprawdzaliśmy w dziele dok­ tora Sargenkoeniga. Jeśli weźmie się trochę krwi tej i zastosowań w praktyce. miękka. ale należy to do rzadkości. wyższego urzędnika Minis­ tkanki skórne] nie mają odpowiedniej gęstości. przykład o ludziach mających wyraźnie widoczne Prawdopodobnie profesor Sargenkoenig będzie wy­ żyły mówi się: kto widzi swe żyły — widzi swe troski. uznawano je za dobrego Normanda godnego swej rodziny. Sztyw­ ność mięśni prostujących ma zazwyczaj przykre wyjaśnienie — dowodzi braku szczerości. u których wewnętrzne warstwy poważnego człowieka. Przy tego typu czarow­ nikach kranioskopiści i chiroskopiści. zbladł. Jak mu napisano. Mówi się. i to przykładów sprawdzonych. jak stało się to udziałem kranionia w sferę ducha. wypadają bardzo blado". którzy dopuścili się nie­ prawości. ryby wraz z kawałkiem jej serca i rzuci do wody . który pod jego okiem chciałby doskonalić swoje umiejętności. czy chiroskopią nie wyjaśnić można w sposób naturalny.CHI . czy dana osoba miała lub mieć. kiedy urodziło się tam dziecko.33 - CHR Ręka pulchna. z długimi pal­ cami i wypukłościami po ich zewnętrznej stronie. schronieniem dla mordercy!« Przybysz zmieszał się. Zbyt dobrze jesteśmy wychowani i zdajemy sobie sprawę. Pan Sargenkocnig podaje mu rękę. cieszy wyłożyć całej teorii niemieckiego uczonego. Jeśli zaś idzie o chciwość — to jej oznaką jest duża elastyczność stawów w palcach. CHRYZOPEA dzieło sztuki. Rzecz swój system. Zaś nieproporcjonalnie szeroka. Alchemicy używają tej greckiej nazwy dla kamienia filozoficznego (patrz) lub sztuki transformacji metali w złoto. Wiadomo. Już teraz znamy bardzo a także u tych. dom mój nie może być. nie mogąc więc utrzymywał się przesąd. Żyły widoczne są u osobników. Jeśli zaś nie. delikatną skórę. Najgorszy układ . płaska. terstwa Wojny Francji. jest to ostanie słowo nauki. któremu wystarczą dwie O mieszkańcach Normandii mówi się. CHRYZOLIT kamień szlachetny. Osobnik cholery­ czny ma silnie zaznaczone więzadła stawowe pali­ czków bliższych. rzucano je o mur i jeśli udało mu się go uczepić. Pulchna i owłosiona zewnętrzna strona palców świadczy o namiętności. Dowiedzieliśmy się. śmiewany. umysł i czyni człowieka radosnym i hojnym. jako mające potwierdzić system doktora.przeciwnie . o ile są już tacy poza profesorem Sargenkoenigiem. by orzec na tej pod­ stawie. co można by uznać za synonim pienia­ ctwa. widzimy dłoń całkowicie otwartą . Tak więc zakrzywione palce nie oznaczają absolutnie nic. bez wypukło­ ści. a jest też oznaką skąpstwa.dłoń osoby. któremu Albert Wielki przypisywał właściwość zapobiegania szaleń­ stwu. A na dodatek. Na Chiroskopią to jeszcze nauka w powijakach. Natomiast ich elastyczność . Wypowiadając to. Na przykład: pewnego razu doktor przyjmuje u siebie nieznajomego z lis­ tem polecającym. ograniczymy się tylko do jej podstawowych założeń CIELE MORSKIE. CHRYZOPRAZ kamień szlachetny. którą przybysz ściska energicznie. będzie chłopców czy dziewczynki.to gdy wzniesienie kłębika jest większe od wzniesienia kłębu. iż wciąż ma on moc budzenia skruchy w sercu ludzi. W »Traite de xeirscopie« pojawia się dwadzieścia czy trzydzieści opisów podobnych zdarzeń. bez wkracza­ rozwinie się tak. napisane przez kogoś linijki. Niemniej wielu trzeba jeszcze przykła­ dów. o kwadratowo zakończonych palcach wska­ Mając duży respekt dla przysłów. łagodna. ile temu zagranicznemu uczonemu zawdzięczamy. skopii. to bez cienia litości pozwalano mu upaść i rozbić sobie głowę. że osobnicy z pali­ czkami większymi od przeciętnych mają trudny charakter. że tego typu książka zawierać musi liczne przykłady.

jeśli tonie nadal.znak to. I na zakończenie . Następnie wrzucić dwie i pół uncji arszeniku. a dodawszy trzy uncje nego przekazu dowiadujemy się. sporządza się z obdartego ze skóry kota. dobra. Staje sie robak. jeden orzech. oczy oczyszcza się . spluwając na wyrwane podczas czesania włosy. Chcemy tu dać próbkę tej wodą. pochodzi od Alberta Wielkiego. iż ziarna głogu spożyte w bia­ dzięki pewnej roślinie. pół kwarty kwasu azotowego Leloyer powiada. suszoną figę i szczyptę soli. który podajemy poniżej. a następnie. iż sędzia będzie dlań łagodny i bardziej mu przy­ chylny.to otrzymamy lekarstwo na kich.powiada Awicenna . Za­ chowacie w ten sposób doskonałe zdrowie . sfery tajemnej wiedzy. jaszczurki i żmii.po trzykroć spluwając. zwany przez szarlatanów proszkiem perlimpinpin. iż czarów ustrzec się można plując i gotować przez półgodziny. czyli kamień filozoficzny Thiersa. By się o tym przekonać. pocięta na pasy i położona nikach pokonujących pieszo po sto mil dziennie na lędźwiach pobudza oddawanie moczu. ujmijcie lewą ręką dziewiczą dług Cardana uleczyć może z puchliny wodnej. iż skutecznym środkiem przeciw uką­ szeniom żmii może być filiżanka herbaty. Zaś jeśli dodamy je do oliwy w lampce.po trzykroć uncje grynszpanu i gotować dalsza godzinę.gotować trzeba . Tc. Zas nie chciał. które go tkną -zostaną odurzone i łatwo schwytać je wtedy ręką. by zgniła. Wszystkie te składniki umieszczamy w gorącym popiele i czeka­ my. popijając cznym. Przebywający wokół niej poczują nagle. którego działanie jest zais­ te niebywałe. Tak sporządzona mikstura dostarczy półtora .wokół zaroi się od ryh. Pliniusz zapewnia. Całe opasłe tomy poświęcone są wyłącznie Oskubawszy uprzednio główkę kani. iż dziewica może starannie sproszkowanej kory dębowej potrzymać wstrzymać grad kładąc trzy jego ziarna na swym na ogniu jeszcze pół godziny. iż trunek jest fałszowany. uleczyć nas winno z podagry. Gardan zapewnia też. zaś odwrócić złe uroki . A jeśli kto kawałek jej serca nosić będzie pod pacha. Według Mikstura śmierci.kryminali­ sta z pomocą kawałka takiego serca może sprawić. wywołamy t y m uderzenie scem mrocznym. Opowiada się także i o innych podróż­ żyjąca w krzakach żaba.wino jest dobrej jakości. można jaskółcze jajo. Wymieszawszy ziele centurii z krwią samicy dudka wlewamy otrzymaną miksturę do lampy Aby sporządzić różdżkę czarodziejską i móc się oliwnej. Jeśli jego prochy zatem zrozumiałe. Szałwię zamkniętą w szklanej butli umieszcza się CIEMNOŚCI DEMONY nazywane są mocami pod warstwą gnoju.jeśli mieszanina się doń lepi. co. ile wziąć można w trzy palce. której nazwy zdradzić jednak łym winie wyleczą nas z piasku moczowego. zacznie uciekać co sił w nogach. funta dobrego złota. jeśli nie .CHR - 4 - CUD . a następnie dodać trzy na prawy but. Jeśli zaś włożyć komuś nad horyzontem. aż same zamienią się w popiół. należy spa­ cudownym formułkom i przepisom zarówno magi­ lić ją i utrzeć na proszek. i wymieszać go z winem już podane dają wszakże wyobrażenie o wszyst­ . . iż nią posługiwać. wszystko uprzednio razem posiekawszy. ropuchy. Całość gotować tak długo. dlaczego piekło zwie się miej­ wrzucimy w ogień. Do nowego glinianego garnka włożyć funt To są jedynie tajemnice pielęgnacji zdrowia. co we­ dzięki podwiązce dobrego podróżnika (patrz). Użyć jej można czterokroć. albowiem nie znoszą światła. aż mikstura będzie tajemnych. którego należy spalić. Zjedzcie na czczo cztery gałązki ruty. Przepis. odrobinę owej driakwi do nosa. według Mizaldusa. (patrz). pioruna. trzeba garnek wody różanej i po dwunastu I tak dochodzimy do przepisów bardziej minutach gotowania dodać trzy uncje sadzy. Powstanie z tego ciemności. który znaleźć można w gło­ niać całe mnóstwo. Wkłada się jajo do wina i jeśli pływa garnek już zdjąć z ognia. w winnym osadzie i rzucie ptakom. dystans z Sycylii do Aleksandrii w ciągu sześciu dni Mizaldus twierdzi. Cudowny proszek. że okłady z wywaru z kory TAJEMNICE MACH białej topoli leczą rwę kulszową. Z pewnego starożyt­ gotować kolejną godzinę. przerośnie innych trafnoś­ cią sądu i inteligencją. zanurzamy w niej Można odebrać sen mężowi kładąc mu do łoża gwóźdź . Należy wymoczyć ziarno całe pomieszczenie wyda się wypełnione wężami. jak i naturalnym. 7ai Wecker Z „WIELKIEJ KSIĘGI CZAROWNIKÓW": utrzymuje. dziewięć jagód jałowca. czerwonej miedzi. zanim rzucimy je na ziemię. ale te wach niektórych ryb. jako że jest ich bez liku. Takich sekretnych przepisów można by wymie­ jeśli utłuc kamień. a przynajmniej z księgi cudow­ nych sekretów jemu przypisywanej. Gdy słońce zaczyna pojawiać się zawiśli nogami do góry. połknąć go tyle. że pewien Babiliusz przebył kamicę.czyta­ my w „Petit Albert". Następnie dolać łonie. to CUDOWNE PRZEPISY.

wypowiadając: na­ stępujące słowa: „Zrywam cię w unię Eloim.' * Nie zdradź Pana naszego Jezusa Chrystusa. Ugotowanego kota połóż na nowym pół­ et oceulta sapientiae tuae manifestasti mihi. który ukochałeś prawdę. ita wkładaj do ust z lewej strony i przeglądaj się monstra mihi montem ornatum omni vino bono. Amen. po czym spisaną na Aby stać się niewidzialnym. krzesiwo. bo inaczej dokonać dzieła mego. r. kość właściwą. sin autem ministra mihi ignem ardentem. umieścić ją i hubkę. incognita et ventura unaque alia me coć daję i nic więcej. aby duchy. incorta godziny. Aby zaś była posłuszna naszej woli. kiedy winniście kupić los. podbij ją zdarzyć. Kirabar. oddziel mięso i rzuć je przez lewe ramię que reveles in hac nocte sicut ita revelatum luit mówiąc: Accipe quod tibi do. i zarżnij go nowym nożem w godzinie Marsa. vel aliam quamcunque rem się widzieć w lustrze. Wypisz na nich te same słowa. Rubiel et mówiąc: Pater. Amen. Gdy bije północ. Mathon. aniołowie zaś. w lustrze.CUD . a co ukazałbyś jedynie któreś wcześniej wypowiedział. z którymi chcę roz­ mawiać. Adonai i Semiphoras. ukaż białą tasiemką. ukaż mi rzeczy nieznane i te. aut quamdam rem powtarzając te same słowa. qui dixisti ego sum via. Kup cognoscere et proevidere per illum Deum vcnturus est iudicare vivns et mortuos. Kiedy się wity i siedem listków werweny (patrz). Skład plastra umożliwiającego pokonywanie dziesięciu mil na godzinę. uzyska odpowiednią gęstość.) opus istud obtinendum quud cupio scire. wypo­ wiedzieć następujące słowa: „Polecam ci w imię Eloim. Weź dwie uncje ludzkiego tłuszczu. Matrathon. Aby sporządzić podwiązkę siedmiomilową. czego zapragnę się dowiedzieć". Amen*. jakie Domine )esu C. aż trafisz na gratam. (Siłą tego pokarmu * Panie Jezu Chryste. ut possim omnia cognoscerc. usłyszysz.. otoczcie mnie miłością i objaśnijcie mi kobieta ni dziewczyna. którą podajemy poniżej.Tetragamaton. który roku jeszcze nie skończył. po czym można już Za dusze w czyśćcu odmówcie jeszcze trzy Ojcze Nasz i trzy Zdrowaś Mario. . innego coś. kup nowy garnek. — własną krwią. et nihil amplius. węgiel było nabożeństwo do Ducha Świętego. Podwiązkę trzeba zdej­ t o . Jeśli nie będzie to kość właściwa. abym mógł wszystko poznać. nabierz wody z fontanny. ecce enim veritatcm dilcxisli. Gotuj to. co zakryte i tajemne. i tak aż do a także i inne. drugą — krwią wilka. uncję naturalnej mumii. a do jej końców przymocuj tasiemki mi sad piękny i bogaty albo inną jakąś rzecz wdzięczną... A we śnie duch waszej planety Następnie rozpal ogień. lusterko. abyś miała właściwości laski Mojżesza i Jakuba. Ty powiedziałeś: Jam jest droga. pod poduszką.. a Pan Bóg kule nosi". włóż kota do garnka i trzy­ wyjawi wam. Alli. wę. Adonai i Semiphoras odkryć przede mną. skrzyżowawszy uprzednio nogi. w Twe ręce oddaję ducha mego.o przybędzie sądzić może stracić swoją moc. abyś odsłoniła przede mną wszystko. ukaż mi przeto górę strojną dobrym winem. lub też ukaż mi ogień płonący albo wodę płynącą albo też fioletowe. Gdy podwiązka wyschnie. A oto maj pokrywkę lewą ręką nie ruszając się i nie rzeczona modlitwa: oglądając za siebie bez względu na hałasy. byś zawiązać ją mógł nad kolanem. videre.. Czyń tak.. A uważaj przy tym. uncję sadła jelenia. co pragnę wiedzieć. Ma­ thon.. Między jedenastą w nocy a północą należy znaleźć paproć i wypowiedzieć nad nią następujące słowa: „Proszę Boga. pół kwarty oko­ „Człowiek strzela. Amen. gałązkę dzikiej leszczyny i odetnijcie ją trzemauderzeniami prawej ręki. ignem. by nie zobaczyła jej żadna Rubielu i Barachielu. pojawiły się dokładnie o północy". mądrości. wypowiadając następujące stówa: Adhumalis cados ambulavit in lortitudine cibi illius. by mować na czas przekraczania rzeki.. trzeba. mocno trzy­ mając oburącz za tworzące widełki końce.) Następnie każdą kość z osobna doccas. Matrathon. widzieć. A kwad­ rans przed dwunastą trzeba dziewięciokroć po­ Aby zawsze wygrywać na loterii. nad którym odprawione kota. i gotuj tak przez dwadzieścia cztery veritas et vita. co poznasz po tym. aż z niej już mierzy. Arielu. ogniem żywych i umarłych i dzieje. jeśli tak się ma końca zdania. (Weź. ukaż mi oto w swej szerokości kciuka. upadli nędznicy powstali. in manus tuas commendo spiritum Barathiel sitis mihi multum amatores et factores ad meum.hriste. uncję oliwy Aby zaczarować broń palną. si et si sit. Wtedy wycofaj się tyłem quae Domino placeat.. Należy powiedzieć: laurowej.) Skórę jego potnij na paski prawda i życie. Przed położe­ wtórzyć pięć następujących słów: Bar. adhuc misku.35 - CUD Aby rozmawiać z duchami w noc świętojańską.. pan/ulis solis." wypowiada się następujące słowa: Non tradas Dominum nostrum lesum Christum. et saeculum per młodego wilka. co podoba się Panu. co mają nadejść. niem się spać odmówić trzeba po trzykroć modlit­ Alla . pierwszą literę maluczkim. wyrzuć ją pulchrum et gratum pomarium. że przestaniesz vel aquam currentem. poznać i przewidzieć. et vel Angeli Ariel. (Ojcze. Ukradnij czarnego dziewiczym pergaminie. przez Boga.

Część z nich wymieszaj z podobną ilością sadzy. a kiedy się ją zapali. nie reagują zupełnie na ukazywanie się ksiąg magicznych. Całość dokładnie musi zostać sproszkowana i przesiana przez sito. że dopóki Kiedy przyłożysz je do ciała w okolicy śledziony lampa będzie się palić. magiczną lampę sprawiał.po dwie uncje każdego. ałun skalny i gumę arabską . Atrament będzie gotowy. podobnie się też wyleczyła.chłoń dobrze wszystko.. W kilku mias­ zmieni się w małe. z którego w czasie uczty sabatowej (patrz) jedzą zupę na słoninie. dzięki któ­ rym wywołuje się cudowne zjawiska. jakie znalazł w promieniu jednej miii i na oczach gminu je uśmiercił. Cyrografów nie powinno się spisywać. podobną dotknięta chorobą. Sporządzać. Ziele rzeczy prawdziwe. którzy obruszają się na rozprowadzanie kilku niewinnych. CYMBAŁY tak czarownicy nazywają kociołek. i wszystko zmiel na proszek. że wszystkie używane do tego naczynia muszą być nowe. że podobne książki sprzedaje się w dużych ilościach na prowincji. głoszących pokój pobożnych broszurek. Smuci fakt. Włóż do ognia pestki z brzo­ skwini i wyjmij. Pewien czarownik z Salzburga zebrał w dole wszystkie węże. CYMERIS wielki i potężny demon. że mnóstwo węży zabił „plując na kij lub kamień CUDOWNE ŚWIATŁO LAMPY. trzy uncje kwasu siarczanego lub zielonego siarczanu. a po mszy tłuka monety . Atrament do zapisywania sum pobranych z ukrytych skarbńw oraz do napisania próśb do Lękającego Się Światła o dodatkowe bogactwa przy nowych potrzebach. to znaczy w ciepłej mierzwie.. rozwinęły zawiniątko i przeczytały: „Niech ci diabeł wyłupi oczy i zapcha błotem." Delrio opowiada o czarowniku. Proszek ten rozpuść. żmije i wszelkie zwierzęta mające kolce zabija się plując na nie na czczo". ledna z jej sąsiadek.pisze autor w zakończeniu pracy poświęconej tajemnym receptom . należy wypić szklankę zdobionych figurami i hieroglifami. do środka. Należy wziąć cztery uncje ziela zwanego serpentynką. ani też odpowiednie wersy Psalmu 9 nie wywołują podob­ nych cudów. jak twierdzi Paracelsus. nikogo nie da się dobudzić. markiz piekiel­ nego imperium.. Aby zaś po zdjęciu CYLINDRY rodzaj okrągłych amuletów (patrz) plastra nic zachorować. obdarza lekkością w bie­ gu. Żegnaj". „Łaskawy czytelniku . włożyć do i waląc nimi zwierzęta po głowach. co zadziwiające. je trzeba od nowa za każdym odwołaniem się do demona... Uczeń wręczył jej zawiniętą w chustkę karteczkę. która mogłaby ją uzdrowić.pędzić będziesz jak wiatr. Nie trzeba przypominać. Bądź tak mądry jak on. logiki i retoryki. Pamiętajcie zmieniać go do każdego nowego dokumentu. gdy tylko woda się zagotuje. następnie w wodzie rzecznej. „Tego rodzaju czarów . które Celtowie białego wina zmieszanego z trzema kroplami krwi. Panuje nad jego częścią afrykań­ ską. odkrywa skarby i wyjawia sekrety. red. gdy dostatecznie będą czarne. że wszyscy obecni za­ czynali przed nim tańczyć. Naucza gramatyki.) zrobić oliwę zgodnie z wszelkimi zasadami sztuki. oprócz jednego. czerwone robaki. który się nań z furią rzucił i zabił. iż to nie słowo hipokindo. Wolterianiści. z tego. Markiz Cymeris dowodzi dwudziestu legionami dosiadając czarnego wierzchowca. jeśli chcesz. by wszystkie bogactwa oddane w twe władanie przyczyniły się do twej szczęśliwości. a mieszczanom daje dziarską sylwetkę wojaka. Bądź ludzki wobec bliźnich. Weź gałązki paproci zerwane w noc świętojańską. „Widać.CUD . kupki po sześć miedziaków. polewanego garnka glinianego nabierz wody z rzeki i wsyp proszek. za co obiecała go wynagrodzić. ani żadne inne słowo. Użyj go do sporządzania atramentu w sposób wyżej opisany. nie tyle w żołądku konia.. by len zapisał jej magiczną formułkę. gdyby nie był w to diabeł zamieszany" Nicetas wspomina przy tej okazji o czarze dokonującym się bez pomocy słów. największego. udała się więc do szkoły i poprosiła jakiegoś ucznia. który zapalając. Podsyciło to ciekawość kobiet. zabraniając za­ glądać. dodaj do tego dwie części potłuczonego orzecha włoskiego i cztery części gumy arabskiej. z których należy teczkach Finistere (region Bretanii . wierszem lub prozą. Figuier twierdzi. świeżej do tego używając skóry. zwykłym atramentem. robią tak: w tajemnicy układają na ołtarzu cztery Oliwą tą trzeba napełnić lampę. nieś ukojenie nieszczęśliwym i żyj w zadowoleniu." glinianego garnka i przez piętnaście dni trawić O wielu jeszcze opowiada się czarach. które czasem jednak czarowników tych zabijały. Starożytni wspominają o cudotwórcach zaczarowujących węże. Bo jakżeby węże słyszeć mogły głos ludzki w promieniu miii.stwierdza — dokonuje się zwykle poprzez słowa podżegające diabła do działania". pęd winorośli zerwany podczas marcowej pełni księżyca i za pomocą czystego kawałka papieru rozpal z nich ogień.36 - CUD sporządzić plastry. Pewną kobietę rozbolały oczy. Weź dziesięć uncji orzecha. . CZAR formułki. Nosiła ją ze sobą i ozdrowiała. Skład atramentu do sporządzania cyrografów. który zaraz opiszemy. Do nowego. „Węże. czego wielki Salomon nauczył cię poprzez moje dzieło.przyp. i Egipcjanie nosili na szyi. to wszystkich wokoło uśpi tak mocno.

Termin czar pochodź wrzeć z nim pakt. wtrąceniu do więzienia połknie się na czczo skórkę a inne z teurgią. a kiedy ją poznał.37 - CZA na proszek. teurgią zaś to magia biała. amuletów (patrz) i talizmanów (patrz). Czarna postać obiecująca boga­ ka się wolność przed upływem dni trzech. ci wypisywał czarne kury to demony. Celując zaś. I „Wielka Księga Czarowników" podaje sposół Zagwożdżonego konia uleczyć można przykła­ zaczarowania broni palnej sprawiający. na którą padł urok. zostawiając trzydzieści milio­ gaszono pożary. Tego samego dnia. co oznacza nie tylko wiersze rozstaju dróg. Załadowując ją należy powiedzieć i tyleż razy recytując odpowiednie modlitwy. odbierały krowom mleko i jak radzono sobie z t y m za pomocą następującego antyczaru: w garnuszku gotowano mleko tej krowy. CZARNOKSIĘSTWO jest to jedna z dziedzin magii (patrz). czarną kurę i wielce się o nią troszczył. bądź greckich formułek. Umarł dzialną ręką okładającą go kijem. (Patrz tego drugiego dokonuje się za pomocą pieśni. Znawcy sądzą. Gober. Carmina nazywano ustawy. jeżeli na kawałku wilczej bądź koziej skóry napisze: „Rusz­ nico. nawróć się. CZARNI KSIĘŻA tak czarownicy zwą księży saba­ Bodin opisuje. których dokony­ czarną kurę sprzedaje się diabłu o północy. miał. Żołnierza nie będą imać się kule. Czarnoksięstwo to czarna magia chleba. Chcąc wezwać diabła. Dzieji się to wszystko oczywiście bez wiedzy proboszcza bo Kościół zawsze podobnych praktyk surowe zakazywał. kto podstawie którego skazano na śmierć Horacjuszć mu czarną kurę złożył w ofierze. którą nadjeżdżają konie. tamowano krwawienie. wymawiano odpowiednie zaklęcia (Bodin ich nie przytacza) i uderzano w garnek kijem. wstrzymać trzeba oddech czynę smutku. ratowano wozy przed wywrotką itp. Nie oglądając się za i poezję. na którym umieszczono imiona cą na pięknym koniu. a Bóg kule nosi". lecz również formułkę o ściśle przepisanym siebie należy wypowiedzieć odpowiednie zaklęcia. bądź czarną kurą znoszącą złote jajka. piano na powrót oderwane członki. by zdobyć ich przychylność oraz poznać ich sekrety za pomocą czarów. Amen. Nieskończona jest różnorodność czarów. Zwracanie się do duchów światła zwie się teurgią (patrz). Cudowne przepisy. został biedakiem i w wielki popadł smutek. Pogrążony w zmartwieniach. to nikt inny. leć tam. jeśli kulę Ujrzał tam czarną postać słusznego wzrostu. trafił do samotni. polegająca na przywoływaniu du­ chów ciemności. poświęca mu się o północy. czasów antycznych. cydrem CZ] wódką daje wytrzymałość w biegu i walce. byś nie mogła wystrzelić do człowieka". klau­ samą zakopać. jak się powia­ da. lewą nogę skrzyżować trzeba z prawi Czar od oczarowania zasadniczo różni się t y m . formuł) wykopać w ziemi dołek. a on placu des Victoires. ctwa biedakom. Trzeba jeszcze przejść przez drogę. a ten wano zwykle za pomocą odpowiednich łacińskich płaci każdą cenę. Mathon. tajemnych formuł. czarną kurę. by za­ napisane w podobny sposób. obdarowuje bądź za zabicie siostry. jak to w Niemczech czarownice łowych. którego dom stał przy drzwiach chaty czy celi tego niewolnika. że starożytni święcie wierzyli w czary. zjawia się tam diabeł i tego. że staje >i< dając mu po trzykroć do kopyta skrzyżowane kciuki niezawodna. do strzału. który wypity z winem. W magnetyzmie tkwią siły. Samuel Bernard. Pistolet może strzelić na sto kroków. pistolecie. I ytus Liwiusz nazywa /cx hurrend pieniędzmi. że te ofiarowywane przez diabła Gdy niewolnik zbiegł od Turków.. carmina. W Bretanii opowiada się. że jeśli następnego dnia po jedne mają coś wspólnego z czarnoksięstwem. jakiej się odeń zażąda. akty wypowiedzenia wojny. a częściej po zule traktatów. uchodząc przed niewi­ w wieku dziewięćdziesięciu lat. który przepuścił majątek na swawole. CZARNA KURA. W tym samym momencie diabeł zaczynał bić czarownicę tak długo.. jak tylko diabeł. a który zmarł w 1739 roku wracać musiał w te pędy. że i powiedzieć: Non Lradas. Dom" i prześpi się na prawym boku . porządku słów. Gozoza. na od łacińskiego carmen. wlać weń krew kury i ją prawoznawcze. żydowski zaklęcie na kartce papieru i przywieszali je na bankier na dworze Francji. przycze­ nów. „Człowiek strzela.] Większości czarów dokonujf Często pojęcia te są mylone. siedzą­ owinąć papierem. tu się zatrzymaj". zaś składając sit. inwokacje do bogów. jak to za jego czasów czarami w kilka dni po niej. W „Złotej Legendzie" czyta­ my: „Pewien rycerz. jeśli tylko mu się oddadzą.CUD .. . z których Powiada się też. aż nie zdjęła czaru. Pliniusz opowiada.odzys­ CZARNY LUD. ne dziewięciu dniach. i powiedzieć: „Zaklinam cię. na której napisano: „Senozam. rzekł: »Jeżeli Powóz zatrzymać można układając w poprzek drogi kij z napisem: Jerusalem omnipotens itd. dokąd chcę strzelić". armato i inna palna broni rozkazuję. Mąż ów zapytał go o przy­ Trzech Króli. Wszyscy rozpowszechniony. Prawo. zaklęć. się właśnie poprzez słowa wypowiedziane bąd. leczono poda­ Przesąd na temat czarnej kury bardzo jest jeszcze grę.

. nie starając się jednak dociec samej istoty znowu i zapytała. by czynić zło.wracaj do domu. napisał o czarownikach grubą zniknął. w swej ręcznie spisanej historii Czarowników znajdujemy u wszystkich ludów. strzeżcie się czarnego luda". nie. Ale nie byli ubodzy. wnik­ jednakże liczba tych nędzników maleć zaczęła liwie mu się przyjrzał i przestraszył się spostrzegłszy. Do dziś istnieją jeszcze poddasz« — rzekł. Z podobnym że lewą stopę ma podobną do krowiego kopyta. powrócił więc. Jedno jesl pewne . pojechał do domu.większość czarowników człowiek odpowiedział. gdy? to on następnie kilku wstrętnych porad i zachęcał do był właśnie . Każde miasto. Młody rzeczy. dobrzy ludzie. nie pytając. z których kilka wyglądało na złote szość ich czarów polega na stosowaniu trucizn. Kiedy dotarli do wskazane­ go miejsca. byś przybył z żoną. sądząc. Rycerz obiecał posłuszeństwo żądaniom zapewniał. A w późniejszych. znajdziesz w takim to wyrzeczenia się wody święconej i adoracji hostii.38 - CZA oddasz mi cześć. się podnieść przez dobre pół godziny. szarlatani. problemem borykano się też i w Anglii. nadzwyczaj CZAROWNICY ludzie. że bardzo łatwo się wchłania. »A więc . o zgodę na służbę. Spotkał raz teczko. acz dów a wieszczkami. demon zjawił się z hałasem. »Mogę ci pomóc. Uczynił znak krzyża i przywołał imię Jezusa. o którym duch straciłeś«. dołączyła do rycerza się wzbudzić lęk. zrozumieli bowiem. Co do hołdu. W rzeczywistości to najczęś­ godzinie drogi natrafili na kościół. Udzielił mu nieznajomego. niezbyt zamożnej rodziny zaczął służyć jako gier­ Za czasów Karola IX wypędzono z Paryża trzydzieści mek. Pomodliła się i pospieszy­ z diabłem dokonują rzeczy nadprzyrodzonych z po­ ła za mężem. Trzy dni później ta sama postać pojawiła się księgę. Rycerz obiecał. którzy Czarny mężczyzna rzucił mu do stóp sakiewkę przybierają diabelską maskę. ogarnął ją sen.CZA . gdzie znalazł żonę jeszcze śpiącą. którzy dzięki paktowi oddana Świętej Dziewicy. że nie potrzebuje pana. po czym wrócił do kościoła. dokąd zmierza i dlaczego prasa zamiast oświecić grubiańskie umysły. a takim miejscu znaczną sumę pieniędzy i wiele Młodzieniec przeraził się tych propozycji. Monety wyglądające na złote i świe­ nieniu obietnicy. którą rycerz przyprowadził. Musimy wyruszyć w podróż«. którego wymagają tysięcy czarowników. Młody człowiek. zajęła z taką smutną miną. Wezwał żonę i rzekł: "Wsiądź na żo bite po włożeniu do ognia okazały się miedziane. gdzie wierzy się w moc czarowników. jeśli dokonują cu­ oto zdarzenie: "Młody chłopiec z dobrej. i tych. jedwab. to łotry. dokąd ją prowadzi. konia i jedź ze mną. A więc. Król Jakub I. waria­ wejść tam i zsiadła z konia. Spostrzegł­ szy zaś damę. zadrżał. Słuchając wspaniałych obietnic obcego. Cdy powstał. Gdy ci. Zmieszany rycerz padł przed Matką Boską na kolana. »Przebiegły człowieku . jeśli mi się się zwalczaniem wiary. łotrzykowie. hipochondrycy i inni nicponie. która odeśle mnie do piekła!* W rzeczy samej . odbył pokutę i zmienił swe postępowanie. poprosił o chwilę na zastanowie­ Prześladowano ich za Henryka III i ludwika XIII. Dama zapragnęła ciej oszuści. Więk­ pełną talarów. jak ciebie oczekuję. Po mocą sił piekielnych.zakrzyknął . czy podjął decyzję. ubranego w czarny nika. jeśli przepowiadają nieznane. A była to dama bardzo pobożna. Najświętsza dodać sobie powagi zasługami osiągali to starając Dziewica przybrała jej postać. Był tam także puder.diabeł musiał zmykać. uniwersytetu w Pont-a-Mousson. Duch zajadle ich tępiąc. że dobra materialne nie są prawdziwym bogactwem/' Ojciec Abram. Potem rodzice wysłali go do szkół. którzy nie mogąc tylko weszła do wnętrza.to tak dzięku­ jesz za doznane dobro? Prosiłem. maniacy. uczynił szlachetnych kamieni.podjął diabeł. którzy się za nich podają. że nie mógł swoją żonę«. którego od znak krzyża na sercu i w Lej samej chwili poczuł. Za Henryka III liczba ich sięgała we Francji stu tysięcy. do dawnego życia. Mąż czekał u wrót. Pod koniec roku pomyślał o wypeł­ powrócił do rodziców. znalazł przyrzeczone skarby i powrócił do zwykłej rozrzutności. opowiada takie nazywani są czarnoksiężnikami. masz za rok przyprowadzić tutaj rzucono nim o ziemię tak gwałtownie. dam ci więcej bogactw niż i świeżo bite. a ty przyprowadziłeś Matkę Boską. wieś zgoła czy osada miały swojego czarow­ mężczyznę o złej twarzy. dopiero za rządów Ludwika XIV. mias­ nauki. który spytał go. że chodzi miasteczka. i podążyła na spotkanie. bliższych nam czasach. ale nie mógł tam przywyknąć do przymusu. Powrócili do domu i pozbyli się diabelskich skarbów.

5. powodują śmierć poprzez podawanie trucizn i czary. tymczasem większość z nich jest prawdziwa.39 - CZA a ich sabaty to po prostu ohydne orgie. powiedziały również. pojmał starą czarownicę i przyrzekł jej ułaskawienie. gdzie natknęli sic na nią pasterze. Czarownice zbierały się każdego roku we wszystkie noce poprzedzające wielkie święta. zobowiązały się ujawnić wszystkie należące do niej kobiety. która z nich jest czarownicą przypatrując się jej lewemu oku. Jedna miała lat jedenaś­ cie. ani diabeł nie przydały im skrzydeł. nie jest wolny od czarownic. Po dwóch dniach została schwytana przez pasterzy i doprowadzona przed oblicze komisarza. hostia wydawała sie im czarna. się o prawdziwości wspomnianych wydarzeń i praktyk. poświęcają Szatanowi dzieci jeszcze nie narodzone. Zebrani widzieli. obrzucili obie damy kamieniami. Nasz wiek. otrzyma dużą nagrodę pieniężną. Okazało sie. że wszystkie wskazane przez dziewczynki kobiety rzeczywiście były czarownicami. W każ­ dym napotkanym mieście i osadzie komisarz zamy­ ka! dziewczynki w dwóch oddzielnych domach i sprowadzał przed nie okoliczne kobiety podej­ rzane o uprawianie magii. 3. że jeśli kobieta chce zostać przyjęta do ich społeczno­ ści. Istnieją we wszystkich miasteczkach. jedząc chleb. lżą Co. Wraz z inną jeszcze malarką chciała wówczas namalować widok tego na skale położonego miasteczka od strony równin. to ani cudowna maść. że brano za czarowników ludzi. pojmali i za­ prowadzili do burmistrza. przez czas jakiś przebywała w 1811 roku w Saint-Flour. druga dziewięć. robią z siebie niewol­ ników diabła. często ofiarowują mu je jeszcze zanim zostaną ochrzczone. Stanęła w oknie. które znaleziono przy niej w momencie pojmania. są przyczyną pomoru bydła.CZA . którzy wszędzie dopatrują się cza­ rów. Czarownicy winni są piętnastu zbrodni . ot­ wierając im okna i drzwi. by uniknąć pojmania. Wska­ zały też miejsce. Cdy tylko dał się słyszeć jego chrapliwy glos. w magicznym kręgu pojawiał się czarny kozioł. dzięki którym mogłyby ujść kary chłosty i długoletniego więzienia. że kto sprowadzi tę czarownicę na powrót. 11. Rada poleciła specjalnemu komisarzowi udać się lam w towarzystwie owych dziewczynek. czemu nie od­ leciała na tyle daleko. by je potem pozamykać. na wieżę. eskor­ towanych przez pięćdziesięciu jeźdźców. hostia odzyskiwała swój właściwy kolor. że mogą rozpoznać. zabijają ludzi. gdzie zbierało się ich najwięcej. komisarz rozgłosił. jak znikała za horyzontem. Obie oskarżały się wzajemnie przed Radą Królestwa Nawarry o praktyki magiczne. że jej władca nie chciał przenieść jej dalej niż na trzy mile i porzuci! w polu.powiada Bodin: 1. Po uczcie każda unosiła się w powietrze i leciała w wybrane miejsce. gotują ich i zjadają. jednak pod warunkiem. Panna Lorimier. przysięgają na Szatana i są z tego dumni. Sandoval dodaje. W „Dziejach Karola V" Sandoval opowiada o dwóch dziewczynkach. 15. a potem pod­ chodziły do kozła i całowały go w zadek. biorąc je za czarownice i oskarżając o rzucanie uroku. wyparli się Boga. przekazana przez poważ­ nego bądź co bądź pisarza. powodują gnicie owoców i nieurodzaje. Ta szczególna opowieść. 12. Wyznały też. nie szanują żadnego prawa i posuwają się nawet do kazirodztwa. 6. wraz z komisarzem i zebraną tłumnie gawiedzią. musi wyprzeć się Jezusa Chrystusa i swojej wiary. niełatwa jest do wytłumaczenia. W dzień takiej ceremonii. zewsząd nadbiegały czarownice i rozpoczynały taniec. Następnie zasiadały do biesiady. Na co odrzekła. Mimo zasko­ czenia wywołanego cudem. prze­ gub. Jak same przyznawały. Ten spytał ją. ile się tylko uda. 9. że komisarz chcąc przeko­ nać. Oświadczyły. W zamian za obietnicę ułaskawienia. Starucha na propozycję przystała i poprosiła o zwrot pudełka z maścią. by czynić rzeczy niegodziwe i wstrętne. że zademon­ struje mu owe praktyki magiczne. ramię. Kiedy brały udział we mszy. ale jeśli postanawiały zrezygnować ze swych diabel­ skich praktyk. że wstąpiły do sekty czarownic. ser i pijąc wino. którzy w następstwie swych licznych błędów zwrócili się ku kultowi Szatana (patrz). Czarownice spotkać możemy nawet w Paryżu. 2. czczą diabła. dbał także. oto jestem". Wówczas czarownica jęła schodzić po ścianie wieży głową w dół. Po czym głośno zakrzyknęła: „Czyś jest tu?" Wtedy wszyscy zgromadzeni usłyszeli w powietrzu głos odpowiada­ jący: „Tak. potarła maścią wnętrze lewej dłoni. Następnie weszła. Tym­ czasem chłopi. 13. poświęcają mu swoje dzieci. a nawet mięsem wisielców. 14. Szkico­ wała pejzaże energicznymi ruchami ołówka. 10. używając rąk i nóg na modłę jaszczurek. 8. żywią się mięsem ludzkim. Zdarzało się rów­ nież. Wtrącone do więzienia zeznały. W połowie wysoko­ ści uniosła się w powietrze i odleciała. Drwiono z tych wywodów Bodina. a przed czterdziestoma laty dokonywał tam nie­ zwykłych rzeczy niejaki Moreau. jak to już zauważyliśmy. by tam czynić zło. którzy nimi nigdy nie byli. 7. łokieć. . Zły wprowadzał je do domów. pachwinę i lewy bok. obiecują zebrać na jego usługi tyle osób.. z rozkazu Szatana otruły trzy lub c/Lcry osoby. 4. autorka kilku nie­ złych obrazów. Czarownicy ci to niedobitki heretyków. że jest ich sto pięćdziesiąt. Pomimo że wyrok w sprawie stu pięćdziesięciu czarownic wydał najzwyklejszy sę­ dzia.

Drouet. murarz. z prośbą. lat w obecności tych. zaopatrzywszy się dwie strony z księgi wyciągniętej przez żonę z szafy. zwróciła się do dok­ poświęcenia miały zostać wynagrodzone w noc tora. a spowoduję śmierć złoczyńcy«. wśród których było wielu poszkodowanych. wikarego i zakrystianina tów i obrzucili ich kamieniami. miejscowej parafii. Niestety nie udało mu się śmieli ni słuchać. bie siedmiu: Anna-Maria. »Nie taki. Nic wyjawiają żadnych ma wypisaną popędliwość). orzekł: »Winni są zazdrośnicy. Joanna Leblond. Wypłaćcie mi 5 franków i 50 cen­ którzy rychło dołączyli do towarzystwa. co nas ciągnie!« Inni zaś opowiadali jeden: czarownik. a on. jako oszust.meble. by tylko za­ (przypominająca czarownicę z »Makbeta«).na jakimś spotkaniu w Vasteville. Co się serce wołu i gwoździe. Markizowie twierdzili. lat czterdzieści cztery. co przyjazd całej kompanii z Brix. lat trzydzieści zostali uleczeni i raczej są wdzięczni za dobro. uchodzącego za czarownika. jej jakiego doświadczyli. Tam jednak. przeczytawszy niezwłocznie wyruszył. a których spojrzenie nadal wydaje się ich zniewalać! Niejaki Henri Lejuez z Flottemanville-Hague (oZarzucano im dokonanie szeregu różnych oszustw. wanie. natknąłem się na człowieka. Cała operacja trwała dwa lata. by wielkanocną. było to naturalne. Markizem. kręg Cherbourg) opowiada następnie. nie potrafią tego pieniędzy. i wreszcie Lemonnier.opowiada . licząca sobie lat siedemdziesiąt pięć wyrwali i sprzedali swoje jabłonki. Twierdzą. potrzeba odpowiednio potężnych środ­ tiers-en-Bauptois uważali. w których. zaiste głupsi Doszło do procesu. a gdy tylko dobrej wierze i z podobną prostotą. Tymczasem sprzedali pra­ wników z miejscowości Brix. Re­ opowiedzieć nawet najbliżsi sąsiedzi. dzięki któremu mogła­ czarnoksięskiej obiecał ostateczne wyzwolenie od by odzyskać ukochanego i zarazem zaszkodzić złego uroku. t y c h nieszczęśników. że cala wspomniana rodzina ujrzała ich Tań­ . Stary Markiz z córką Teresą stawiłem mu swoją sprawę. choć rywalce. To . A oto podsądni w licz­ wie wszystko . gdzie są poważne Jacques Legouche z miejscowości Moi. bo była tak jak oni zaczarowana. by zdjąć urok ników inżynierów dokonujących pomiarów grun­ rzucony przez proboszcza. w ziołową nalewkę. który dał mi do aby zechcieli pomoc uczciwym ludziom. Teresa Leblond. został skazany na o ruinie. się do domu nawiedzonym przez rzesze czartów nie spo­ Brix do niejakiego Markiza. stwierdził. Leblond. Nekromanta (patrz) kazał sobie najpierw nastąpiło może nie tyle samo ostateczne odczaro­ dać pieniądze. lat czterdzieści cztery (na twarzy na uzdrawiające specyfiki. których niegdyś przywołali. usłyszał takie oto słowa: »Muszą oni być. by więcej już zła nie mógł czynić. 2000 franków . w jaką popadł dom przez częste wizyty towarzystwa z Brix. przy czym wszystko. winno było pochodzić z kradzieży. Cała siódemka zamieszkała w Brix. spokoić zżerającą ich hydrę. Jeden tylko z nich zwrócić dziewczynie serca jej byłego amanta. zwani Morbois. oprawiacz zwierząt. w drogę. następnie przynieść czarną kurę. Ilalleyowie i Legouche byli grzywnę i dwa miesiące więzienia. bowiem druga córka i bracia Lemonnier. zgromadzona na czarnej magii. jaką oskarżeni wyłudzili od I emonnier. która była snadź nie dość. bym mógł kupić dwie flasze odpowiedniego flasze z jeszcze mocniejszym napitkiem. którego finał mógł być tylko od tego konia. że został rzucony na nich ków zaradczych. W jego gos­ sali publiczność urządzała im owacje. Pewnego zły czar. Tymczasem poszkodowani murarz. w związku z czym ta zażądała zwrotu pieniędzy. że gdy czarownicy opuszczali już dom. liczne rzucona przez narzeczonego. Odbierzcie czących w kolasce. udali się do nich prosząc. lat siedemdziesiąt jeden: Charles prawdopodobnie suma. bydło. ni patrzeć. przyznają się jedynie do sumy 250 franków wydanej zwana Markizą. Pojechałem tam i przed­ sób już było mieszkać. o zabiegach wychodziła na jaw ich naiwność.odpowiedziałem: nie proszę aż o tyle. Wraz z upływem wał w takiej oto sprawie: Pewna panienka. żona Leblonda zwanego Rozdali odzież. lal dwadzieścia sześć. których padł ofiarą.CZA . Ale długie oczekiwanie. Zaczął więc ich szukać. jako że nie sztą zająć miał się sam. na kiedy to wielki mistrz sztuki wyjawił jej sekretny sposób. zanim rozpoczęły się „Nasz sąd poprawczy musiał ostatnio sądzić czaro­ zabiegi o zdjęcie uroku. urodzony w Amfreville. A to wymagało czasu i pienię­ W 1820 roku sad poprawczy w Marsylii wyroko dzy. prócz wówczas w domu I lalleyów działo. ogród i całą ziemię. było o Markizach z Brix.40 - CZA Około roku 1770 Owemiacy wzięli za czarow­ było najmocniejszych użyć środków. jej szczegółów i nikogo nie oskarżają. w tej samej Przed sądem kolejno stawali świadkowie. żona Lemonniera.oto jej mąż. Efekt był specyfiku. po­ czasu wydatki rosły. trzydzieści trzy.problemy. Jako że w promieniu dziesięciu mil głośno dnia . że trzeba mu jedynie siły. oraz ich brat i szwagier. A oto co pisano o mieście Valognes w 1041 roku: ludźmi dobrze sytuowanymi. Nie Halley. zrozumienia. również nazywana Markizą. Pomogę wam krzepka. Małżonkowie podarstwie zdychał notorycznie cały inwentarz. z tego wyjść. iż siostra. Nieszczęśni drżą jeszcze mąż. że najlepiej bym zrobił udając. przynieśli tymów. Co obiecał — tego dokonał. cztery.

Markizowie i całe to towarzystwo wykorzys­ tywało swe talenty nie tylko do zdejmowania uroków.sześć lat. uderzył z rado­ ść:! pięścią w . które szybko stoczyły się na ziemię po lekko pochyłym blacie. głód i inne klęski.gdym to ujrzał. I t y m sposobem skończyło się na kłótni. że mieszkał w nich duch.potwierdził Charles Lemonnier . przyje­ dzie do mnie odczyniać urok na miejscu.sześć miesięcy. zniknął. po­ szedłem po radę do pewnej karciarki w limousin i zaprowadziłem ją do Teresy. Chodziło o jakieś specyfiki. że nie tylko szczęście i zręczność pomagały mu w grze. śniegi i grad na ojcowizny tych.dziesięć lat więzienia. Do listy grzechów można by dodać im jeszcze kradzież dwu szpulek nici i tyluż książeczek do nabożeństwa. Zona pytała też. Odkryto jednak. W trakcie gry. prosiłem. nie śmiałem jej zjeść«. że po upieczeniu kura wstała i po trzykroć zapiała jak kogut. »Tak. Istotnie przyjechała i od razu zajęła się swoją magią. Ale Beaulieu bez trudu doszedł prawdy. ale te właśnie działania zaprowadziły ich przed sąd. jakby fortuna specjalnie mu sprzyjała. żona Lemonniera . Wtedy przyszło mi na myśl. Nie chcąc również żle przysłużyć się Carnero. że zanim krew skrzepnie. łowisz zamienił ich w podwodne skały. na wyspie Rodos. że w mieście Jalysa. Towarzy­ szył jej Charles Lemonnier. który po dwakroć był już skazany. ile igieł się skrzyżuje. że polewali ziemię wodą Styksu. który żle mi życzy. Pierre-Amable Drouet . by zaczarować przedmiot ich nienawiści. zostało uzgodnione. zasiadł do gry z pewną Hinduską. Doszły razem do wniosku. że samo ich spojrzenie wystarczało. Po jakimś czasie moja żona spotkała Teresę w sklepie w Pierre-Butee. Twierdziła przy tym. że jego córka. wydał następujące wyroki: Teresa Leblond . Wszy­ scy też. Był lo młody Portugalczyk. Sprowadzali deszcze. Twierdzili przy t y m . Z mitologii możemy się dowie­ dzieć. zabranych przez Teresę podczas wizyty u niejakiej pani Helland. Nie wróciły. by nadal urabiał tego. Wspomnieć można też o oszustwach starego czarownika Markiza związanych ze sprawą złych uroków rzuconych na córkę niejakiego Yves Adama z Brix. Charles Le­ monnier . po kolejnej wizycie w Brix. którego nazywała swoim chłopem. które miały zostać zakupione w Cherbourgu. Mieliśmy mieć tylu zawistnych wrogów. Jacques Leblond. Następnie poderżnęła jej gardło. dwóch prze­ ścieradłach. Każde z nich zostało ponadto skazane na zapłacenie grzywny w wysokości 50 franków. po odbyciu przepisanej wyrokiem sądu kary. Pochwyciła kurę. Wówczas te dwie samice wzięły się na języki. Czarowników odnajdujemy nawet w najstar­ szych opowieściach. zebrała krew do garnuszka i dorzuciła doń serce kury. Najpierw Teresa: skazana po raz pierwszy za kradzież na rok i dzień więzienia.CZA . Dom Francisco Carnero. Mówiono. a ta z Limousin wyzwała Markizę i Markiza od pijawek. i ponownie. które sam jej zaniosłem. na siedem lat ciężkich robót. starał się jedynie skłonić go do zaprzestania gry. w tym raz na lat dziewięć. Zdziwienie Hin­ dusów było tym większe. to prawda . który na oczach wszystkich wyszedł i. . odjechała. Wypłynęło z niej parę kropel rtęci. że kości były zaczarowane. co stało się z kurą użytą podczas czarów. przez sąd w La Manche. człowiek ten winien uschnąć. kaczce i kurze. dokąd obie się udały wziąwszy ode mnie 25 franków i obiecaw­ szy wrócić wieczorem. Wreszcie. zwany Markizem. o tak szczęśliwej ręce.stół i rozbił |edna z kości. nie wyrwawszy jej ani piórka. że może nie były one tak biegłe w swej sztuce. Potem kazała go zanieść pod drzwi tego. etc.jeden miesiąc. Podróżnik Beaulieu opowiada. Uchodził on za zręcznego gra­ cza w kości. Leblond ojciec. dwie monety po 5 franków każda i około pięciu kilogramów przędziwa. że na dworze króla Achemu spotkał czarownika (a może oszusta?) zwanego Grekiem. Pierre Lemonnier . Ograwszy raz na dużą sumę ministra (który zresztą szybko powetował sobie stratę opodatkowując kupców). co przynosiło zarazy. Teresa. Zastępca prokuratora przypomniał również ich wykroczenia popełnione w przeszłości. Teresa odpowiedziała. Uczyniwszy to wszystko. od której znaczne również wygrał pieniądze. które od nas wzięła. że Portugalczyk pospiesz­ nie pozbierał pozostałe kości i odmówił ich pokazania. Było ich trzy. z której zresztą na dworze Achemu i tak już nie mógłby czerpać podobnych korzyści. nie szkodząc nikomu. a po paru dniach wróciła ze swą siostrą Anną. pozostawać mają pod nadzorem policji przez lat dziesięć. jak utrzymywał)'. Sąd. Na­ stępnie poprosiła o dwadzieścia pięć nowych igieł. zwany Markizem — pięć lat. o które prosiła mnie jego żona. Nie wyprowadzał jednak Hindusów z błędu. którym zazdrościli. Chcąc się upewnić. któregośmy o rzucenie uroku podejrzewali. Doszli więc do wniosku. że czegoś im jeszcze brakuje. włożyła je do talerza i zalała wodą. Następnie jej siostra skazana podob­ nie na sześć lat ciężkich robót.41 - CZA w zupełności wystarczyć Piętnaście dni później wróciłem doń przywożąc dwadzieścia pięć kilo­ gramów mąki. lako że żadna nie nastąpiła poprawa. mieszkało sześciu ludzi tak złośliwych. czyli o trzech koszulach. po szczególnie udanym rzucie. Żona wspomniała jej o rzeczach. po wyłączeniu ze sprawy starej Leblond. |oanna Leblond.jeden ról< i jeden dzień. zabrała kurę.

osadzo­ nej 9 września.. Twierdził. Wielu hipochondryków widziało zjawy. Minister mu odpowiedział: „Panie. Ów Lily mógł być wszystkim. których tylko oni byli w stanie zdemaskować. Pewien niezbyt wysokich lotów oficer. iluzje biorą górę nad rzeczywistością i wszyscy. podejrzenia i do­ mniemania kierowali na jakichś najbliższych bez­ bronnych nieszczęśników.że tego typu oskarżenia idą w parze z epidemią. czy kapitan ów jest czarownikiem. doniósł panu de Louvois. inni dostawali konwulsji. Sędzia polecił. dotąd zupełnie nie znana osoba staje się nagle obiektem powszechnego zainteresowania. miały miejsce niecodzienne zjawiska związane z czarami. że sprowadzały konwulsje i przywoływały zjawy. Pytani o przyczyny swoich nieszczęść. drugim co do ważności w kolonii. a powieszonej 22 września. oskarżywszy i dowió­ dłszy im. ale na pewno nie czarownikiem. Na pytanie. wyobraźnia ludzka zostaje silnie pobudzona. a więc ta sama procedura sądowa doprowadzi niechybnie do skazania i jego. aż przyznały się do wszystkiego. Godwin. uparcie więc odmawiał podporządkowania się jej. im mniejsza była dotąd szansa. ani katów. „Często stwierdzamy . w swej „Histoire de necromanciens". małych i dużych. Widziano mężów i dziatki błagających na kolanach swoje żony i matki. Gilles Góry wytrwał w swym uporze i milczał przez cały czas trwania kaźni. w ścisły łańcuch powiązań. Usilne dążenie do wyróżnienia się jest powszechne. więc prośba napisana po grecku zadziwiła króla. Wkrótce też więzienia zapełniły się oskarżonymi. by te przyznały się do winy. podzieliłem się z królem Waszą uwagą o czarach wymienionego przez Was kapitana. poniósł śmierć pod coraz większym ciężarem stop­ niowo układanym na jego ciele . młodzi czy starzy. W tych czasach znajomość języków nie była najmocniejszą stroną Anglików. Kiedy zaś diabły i duchy piekielne stają się tematami codziennych pogaduszek. W takim mieście jak Salem. że Wy nim nie jesteście". upatrując w takich zezna­ niach jedynej drogi do zbawienia. w Ameryce Północnej. z ja­ ką traktowali oskarżenia i gorliwość okazywaną w trakcie śledztwa. Wiele z tych nieszczęsnych kobiet torturowano przywiązując im nogi do szyi. że nikt z wcześniej sądzonych nie został uniewinniony. Najznaczniejsi obywatele sprzyjali tym śmiechu wartym przesądom i nawet podsycali gwałtowność tłumów przez powagę. utworzyły oddzielną gru­ pę obdarzoną przez społeczność miejską man­ datem do wyszukiwania winnych. co im wmawiano.pisze Godwin .sposób do tej pory nigdy w Ameryce Północnej nie stosowany. że w t y m właśnie czasie dotarł do Nowej Anglii pokaźny transport egzemplarzy dzieła Baxlera „Certitude du monde des esprits". przysięgam. Zawroty i konwulsje przechodzą z osoby na osobę". Nie brakowało żadnego elemen­ tu wymiaru sprawiedliwości: ani sędziów. ani przy­ sięgłych. Wkrótce też osoby. wystawiając ich t y m sposobem na napaści ze strony mieszkańców mias­ ta. kiedy opowieści o zja­ wach pojawiają się w porannych wiadomościach. to w szczególnych okolicznościach. że jest lepszym czarownikiem w grece niż wszyscy moi anglikańscy prałaci". Przez dłuższy czas wizjonerzy wysuwali swe oskarżenia jedynie prze- Ich twarze i członki wykręcały okrutne konwulsje i widok przedstawiali zaiste odpychający. podaje wiele szczegółów Łych zagadkowych zda­ rzeń. Widzę lyle. Choć zazwyczaj sława omija zwyk­ łych ludzi. „Nie — rzekł on — ten człowiek nie będzie oddany katu. Odważył się więc wystosować do monarchy prośbę o ułaskawienie po grecku. by został położony na plecach i. a ta czy inna. Z przerażeniem roz­ prawiano o niespotykanej w tej części świata intensywności doświadczanej klęski. popularności kapitanowi. pojawia się w zasięgu maluczkich. którzy dobijają się jej wtedy t y m zachłanniej. Wielu zaczęło cierpieć na zawroty głowy. Między 10 czerwca a 22 września 1692 roku powieszono dziewiętnastu oskarżonych. że jest niewinny. że nic wie. który wsławił się bohaterskim czynem. nawet gdyby było w nim więcej z czarownika. . odmawiał odpowiedzi posługując się zwy­ czajową formułką „przez Boga i mój kraj". ani wreszcie oskarżycieli i świadków. niż uważa sąd. Jego Królewska Mość odpowiedział mi. a wszystko w końcu przypisano czarom. Jego zbrodnia polegała na wykorzystywaniu przesądów i ignorancji swych ziomków. W rej bolesnej historii najciekawszy jest przypadek Gillesa Gory'ego i jego małżonki. Zjawiska nadprzyrodzone są pożywką dla ignoran­ cji i pustoty. wyróżnione przez kontakty ze sferą nadprzyrodzoną. oskarżony został o uprawianie czarów przed mało światłym sędzia. króla Anglii.CZA . wobec których lekarze byli bezradni. ze jest on czarownikiem. W roku 1692 w Salem. Wielu ludzi przyznawało się do za­ jmowania się czarami. Nieszczęśli­ w y m zbiegiem okoliczności zdarzyło się. by im właśnie przypadła. Zauważył bowiem. z nagła. Kilka kobiet powieszono. który skazał go na stos. jak chce być sądzony. podobne W tej potwornej tragedii wszystko układa się oskarżenia rozprzestrzeniły się w zadziwiającym tempie.42 - CZA 7n panowania Jakuba I. pewien człowiek nazywający się Lily. zgodnie z barbarzyńskim zwyczajem ustalonym w Anglii. dają się im omotać. natomiast pewien jest. zazdrosz­ cząc. W t y m czasie postawiono przed sądem również jej męża.

zwanej czep­ go. Zanim cesarz Makroniusz objął tron. że poddano się tak przerażającym iluzjom. jak teraz nazywano wizjonerów. Lud wierzył swego czasu. Zdolny fizjonomista odkryć może najdelikatniejsze niuanse ludzkiego charakteru uważnie badając czoło. tracąc wszelki umiar. który przyszedł na świat w czepku. iż tajem­ niczy czerwony człowieczek pojawił się przed Na­ poleonem. Saturn. co przyznały się do winy. Od tej chwili wszystko uległo zmianie. Przesądy ludowe przypisują zwykle takie paskudne praktyki pasterzom. które­ Sparcjusz wspomina o t y m w żywocie Antoniusza. skroni. którego żywot będzie krótki. jak i tylko oskarżanych.. Stwierdza tam. ale wują. Na czole jest siedem zmarszczek. Mocno zarysowana . W szesnastym wieku. uroków.znamionuje głupotę. mikstury nego uparciucha i awanturnika. podjąć trudną decyzję itp. którym nadano bieg. należy umożliwi im wygranie każdego procesu. los. „Nocą. to wskazują człowieka słabe­ CZEPEK. Nie ma w tym nic. Księżyc. żona obdarzyła go synem. najwyższą. trożnością. strasz­ liwe pustkowia wybrzeża Bretanii. biegnących od skroni do dokonać podziału majątku. a i te rząd ułaskawił. nad drugą Jowisz. Na te dwadzieścia sześć. nad trzecią Mars. życia i brak innych zajęć sprzyjały powstawaniu takich Czasem intensywna praca sprawia. szczęśliwego urodzony". Otwarto więzienia i wypuszczono na wolność dwieście pięćdziesiąt osób. że zwykle akuszerki sprzedawały te i troski. zarówno takich. Diadematus został wygnany i zgładzony tak jak ojciec. „Cierpiętnicy". pokręcone i delikatne. tylko w przypadku dwudziestu sześciu dopatrzono się jakichś podstaw. przy podłużnej twarzy i spiczastym podbródku. Na pięćdziesiąt sześć aktów oskarżenia przedstawionych sądowi 3 stycznia 1693 roku. Przypuszczano nawet. jak to możliwe. . Byli przekonani. że podobnych wniosków nie przynosi już samo noszenie czepka przy sobie. Wróżono mu najwyższe zaszczyty i na­ zwano Diadematus. przebiegają wyjące duchy. Czoło bardzo kościste oznacza urodzo­ CZARY. Akuszerki zaś pamięć i cierpliwość. jeżeli linie te są krótkie. nad szóstą zabiegi. Odtąd nikt już podobnych oskarżeń nie słyszał. leżeli zaś są kiem. najniższą i najbliżej brwi położoną. że czoło jest najważniejszą i najbar­ dziej charakterystyczną częścią twarzy. pozostają­ cych do tej pory poza wszelkimi podejrzeniami. Dysputy na spodziewać się nieszczęść spowodowanych nieos­ lemat czepków toczono u nas w wieku XVI. zaczęli oskarżać o czarną magię również członków najszacowniejszych rodzin. Ludzie przesądni starannie ją przecho­ biedę i zmartwienia. że „jest w czepku i są oznaką ścisłego umysłu i długiego. znaki. poszarpane i nierówne — oznaczają niemowląt. że z ich pomocą kowo pogodne i bez zmarszczek w dolnej swej dokonywać można rzeczy niezwykłych mając zawar­ połowie . o których naiwni sądzą. życie będzie Gdzieniegdzie wierzono. sposób wyciągnąć w stosunku do człowieka. spodziewali się. Od pewnego jednak momentu. by oznajmić mu jego porażkę.CZA . bo ma przynosić szczęście. przepowiadały ojcom przyszłość dzieci urodzonych z czepkiem. szczęśliwym powiada się wszak. leżeli pęka na środku czoła. których samotny tryb ale wcześniej już istnieją w ukształtowaniu czoła. że taki talizman (patrz) leżeli linia Saturna nie jest zaznaczona. Czarami nazywamy słowa. i wreszcie nad siódmą. Cardan opublikował rozprawę o metoposkopii. Nad pierwszą. władzę sprawuje Dawniej odwoływano się do losu poprzez wyrocznie. gdzie zamieścił mnóstwo interesujących odkryć.43 - CZO ciw stojącym najniżej w społecznej hierarchii bieda­ kom. dziwnego. . że korzystnie wpłyną na bieg ich interesów. O człowieku układające się z wdziękiem lub bardziej wyrazisto. jeśli trzeba było lub inaczej linii głównych. która pokrywa czasem główki rodzących się przerywane. a jeśli jest dodat­ itp. w okolicach Saint-Paul-de-Leon. CZERWONY MĄŻ demon burzy. Trzeba tu dodać.To zjawisko piekiel­ nego obłędu w kraju wrogim Kościołowi wymaga osobnego przestudiowania. Zaznaczone tak samo. go czoło poorały głębokimi zmarszczkami praca Pisze też. CZOŁO wróżenie ze zmarszczek na czole nazy­ wa się metoposkopią (patrz). jako że linie te powstały w sposób wymuszo­ naturalne czepki łatwowiernym adwokatom. który kocha". Rozszalały Czerwony Mąż rozkazuje żywiołom i rzu­ ca w fale podróżnych zakłócających mu spokój. Różnie mówi się o błonie. W każdej epoce ludzie pragnęli poznać swój się już wcześniej. jest na ogół oznaką wyjątkowego braku zdolności. Gdy Makroniusza zabito. wrócili do zdrowia. tylko trzy osoby uznano winnymi. o przeznaczeniu tylko wiedzy mniemanej. nad piątą Wenus. a pozostałe trzydzieści odrzucono. Nazywają to rzucaniem Zmarszczki uwidaczniają się dopiero z wiekiem. że czepek świadczy o po­ burzliwe. że szczęście życia. Zjawy przestały się ukazywać i tylko dziwiono się. ty pakt z diabłem (patrz).to szczęśliwa wołaniu do życia zakonnego. Czoło bardzo wysokie. że zaznaczają opinii. są jedynie oznaką wytrwałości. nad ale i współcześnie zdarzają się równie bezsensowne czwartą Słońce. Elita miasta uznała pozostawienie swego honoru i życia w rę­ kach tak nikczemnych oskarżycieli za wielce nieroz­ ważne. którzy ny. Wszelkie bowiem wróżby dostarczają Merkury.

lak.to zapowiedź reumatyzmu. u siebie kwadrat lub trójkąt . oznacza przeciętniaka. o ile nie poświęci się literaturze i naukom. adwokata. wstydliwego i skromnego. zaś na CZWARTEK. leżeli nie pojawia się wcale .gdy jest ich trzy.bez trudu zbije fortunę.lukratywną posadę. zbzikowania. na linii Marsa — dowodzenie armią w czasie bitwy. których wcześniej nigdy nie czole wystąpi i na którejkolwiek linii.zapowiada zagłębianie w samym sobie. melancholię. cyfra 3 wróży Ktoś. Jeżeli na prawej części czoła. zawsze wróży słyszał.:! skąpstwa.znamionuje brak temperamentu.zapowiada spadek. o którym przyczyną wielkich błędów. Ludzie z takim znakiem często biorą udział w pojedynkach i zostają bokserami.źle to wróży. Dwie linie idące od nosa. ogólny szacunek i pogodną Maurycego Saskiego. w górnej części czoła. oznacza chłodną naturę. spokój serca. Dwie powściągnie swej pasji do latania. Marsa. Litera C na linii Marsa zapowiada siłę szczęście. Ten mały traktat zakończ­ Muret pisze. mniej lub bardziej zapamiętać i powtórzyć bez wysiłku osiemnaście przypominającym kształt litery M. na linii Wenus . Litera C pomiędzy brwiami. przez który stracisz trzecią część majątku. ten może polec na polu chwały w trakcie wielkiej Mocno zarysowana —wskazuje śmiałość. Zmienny charakter zapowiada przerwana linia Ryzykowne to oceny. Zaznaczona bardzo wyraźnie zapowiada umiarkowanie. I wreszcie linia Księżyca. jak wieśniacy łamią gałęzie czy kije. znajomość form towa­ rzyskich i skłonność do hojności. to dna może okazać się śmiertelna. co tyluż innym . pęknięta zaś zapowiada tylko zmysł konwersacji i obycie towarzyskie. to spodziewać się można fortuny i zaszczytów. Jeżeli jest on na środku czoła.. Gdy wyraźnie jest widoczna . Okrągłe znaki na linii Księżyca zapowiadają choroby oczu. temu. Jeżeli dalej się już nic pojawia. widnieje znak przypominający literę Y . na linii Księżyca. ma znak X. to zapowiada dnę (artretyzm). na linii Wenus zapowiada kiepskie interesy. Znak zbliżony do cyfry 3: na linii Saturna wróży przemoc. Dobrze widoczna zmarszczka Merkurego jest oznaką wyobraźni. układność. Nierówna i pocięta obiecuje momenty wesołe pomieszane ze smutnymi. trzykrotny . niekonsekwencję. kto ją nosi. znajdzie wość: i porywczość. Miał go znamionuje pociąg do łakomstwa. że popełnimy jakieś głupslwa. oczywiście na linii Marsa. któremu jednak zdarzają się w życiu i lepsze momenty. Znak w kształcie litery C. talenty. poetyckiej inspiracji. Wrzuca się jego gałązki w ogień i jeśli palą się trzeszcząc. Gdziekolwiek na tysięcy obcych słów. nad linią Księżyca. dwukrotny ożenek. Pęknięta i nierówna . oznaczają możliwość popadnięcia w wojenną niewolę na obcej ziemi. Całkowity jej . zapowiada wspaniałą pamięć. wierzyć znawcom.to znak braku charakteru. jeśli zaś bezgłośnie potwora o ludzkim torsie i rybim ogonie. to jest piekielnym dworze. fizyczną. że potrafił w ciągu jednego dnia my najpomyślniejszym ze znaków. . wróżą procesy. Jeżeli jest 7 lewej. Gdy są one podwójne i podwójnie krzyżują się na czole. jeśli umysłu. Brak linii Słońca jest oznak. pionowe linie na czole zapowiadają Marsa to znak żołnierza. na linii Słońca..gdy jest ich cztery itd. który umrze jako kapral. Jeśli znak taki zdobi czoła małżonków . Znak V na linii równoległe. który żelazne sztaby łamał śmierć. Znak ten Z całym błogosławieństwem. na linii Słońca zapowiada wypadek. Czarownicy organizują tego dnia linii Merkurego jest oznaką słabo rozwiniętego jeden z najokropniejszych sabatów (patrz). Jeżeli zaś jesL wyraźna. ale wódz jej dostanie się w trakcie walk do niewoli. nad oczami. na linii Marsa.. Pocięta Jeżeli znak laki jest po prawej stronie czoła i nierówna wskazuje na szorstkiego ponuraka i ską­ pca. który stać się może oczywiście pewien młody Korsykanin.. Przypisy­ wali mu wynalezienie rolnictwa. kto na linii Merkurego ma krzyżyk.44 - DAF Przerwana linia Jowisza oznacza. oznacza to Kto między brwiami.bitwy.niełaskę w małżeństwie. Filistyni czcili go pod postacią to szczęśliwa przepowiednia. I wreszcie na linii Księżyca. Litera H na linii Słońca bądź Saturna zapowiada czterokrotny . że umrze tragicznie. na linii Merkurego oznacza brak to oznaka wesołości i dobrego humoru. Znak ten widniał na czole marszałka szczęśliwy dobrobyt.biją się między sobą. Kto zaś na środku c:zoła. Jeśli zaś jest ledwo widoczna. na linii Jowisza . Znak prześladowania za poglądy polityczne. Linia Wenus mocno uwypuklona jest znamie­ niem skłonności do rozrywek. po lewej zaś . oznacza wrodzoną skłonność do uniesień i mściwy charakter. na linii w kształcie litery P. po obu stronach czoła. Jej brak wskazuje na mały rozum. czyste sumienie.CZO .majątek zdobyły nieuczciwie. gdziekolwiek występuje. człowieka delikatnego. D DAGON demon drugiego rzędu. wielki piekarz na DAFNOMANCJA wróżenie z lauru. wybucho. elokwen­ cji. Saturna.

nazywa się łów rzeczywiście miał miejsce wcześniej. widzi w t y m błogosławieństwo. Jedno z dzieł Bodina nosi tytuł „Demonomania czarownic". Książkę tę wy­ zaś anioły i demony pozostały nieśmiertelne po szydzono. ale tutaj termin ten oznacza diabelstwo. że Cyges stał się niewidzial­ ny dzięki jednemu z takich pierścieni. Manes. Nie uchroniły jednak swych właś­ cicieli przed szponami demona. Leloyer. co np. że duchy dobre i złe wszystkim diabła. My zaś przez demona oznacza kłamcę i szarlatana najwyższego stopnia. Leibnitz. bezpośredni cy tę opinię Menasse ben-lsrael dodaje. Nie sposób zaprzeczyć istnieniu demonów nie dochodząc do absurdu. że wśród nas . Klemens z Alek­ sandrii opowiada o dwóch pierścieniach tyranów Focydy. są dużo starsze od naszego świata. W Pegu uważa się Dagona za Boga-stwórcę i wierzy. samych. wpadł wydrukowano w Lyonie dzieło zatytułowane „Za­ na pomysł stworzenia wszystkiego po raz pierwszy. że Deber to demon atakujący nocą. co dotyczy wszystkich niemal kulturach historia demonów demonów. rozumiemy anioła ciemności. gdzie stał posąg Dagona. i niemożliwe. afrykańskich. które nas chronią. azjatyckich. DEMONY. Delancre. jeśli zapomnimy oprzeć się na lasce Bożej. Leloyer. Newton. Orygenes i kilku jesz­ syberyjskich. jeśli się im odważnie nie przeciwstawimy. Wierus i inni piszą o demonach i czarownikach (patrz). co w ich językach określenie każdego ducha. że upadłe wpływ złych duchów. pewnych konstelacji. ducha złego. a którym przypisywano moc magiczną. Jest oczywiste. Podzielają­ DEMONOKRACJA rządy demonów. w tej chwili. Panujące religie pewnych anioły Bóg umieścił w chmurach i dał im prawo ludów amerykańskich. demon nadal ma nieprzeli­ czone sługi. bobony i demonolatrie filozofów". istnieje tłum wyznawców i wielbicieli demona. Opinię tę podzielają niektóre ludy Orientu. „ O d tej pory . DAWANDY złe duchy w Persji. umieścili ją w swej świątyni w Azot. że gdy Filistyni zawładnęli Arką Pana. Przeciwieństwo Amszaspandów (patrz). ograniczymy się więc do przytoczenia dziwnych i szczególnych opinii o tych przeklętych istotach. złe i obojętne. a przeciwnie. DEMONOMANIA ślepa wiara we wszystko. Na temat demonów pewne jest jedynie to. Upadek anio­ Boguet. należy w drugim dniu stworzenia świata. mimo iż zawiera rzeczy bardzo ciekawe katastrofie światów poprzedzających nasz. jak na przykład Kurdowie. że i dziś. zaś Cheteb lub Chereb to ten. Lock. który poprzez swoje sztuczki zastawił na nich pułapkę.45 - DEM przypisywano. Nazajutrz znaleziono figurę okaleczoną. DAKTYLOMANCJA wróżenie za pomocą pierś­ monów. które dźwięcząc ostrzegały przed pewnymi wydarzeniami. W pierwszej Księdze Królów czyta­ my. wszystkie wielkie umysły pojmowały bezzasadność takiej negacji. Jest to stałe i logiczne następstwo wszelakich er filozo­ ficznych. W 1819 roku Bóg nagle. Wierus i inni. Triumfują nad nami. Żyd Aben-Esra utrzymuje. tchną złem i usiłują jedynie szkodzić. DEBER. Boguet. DARUDŻI nazwa nadawana przez Persów trze­ ciorzędnym złym duchom. który atakuje w samo południe. którzy demony wywołują. dużo lepszy i przyjemniejszy. poddają mu się i posłuszni są jego woli. aby DEMONOLATRIA kult demonów. naturalnej i diabolicznej" Górresa stwierdzimy. Kamczatki itd. którzy otaczają go posępnym kultom. sześć czy siedem tysięcy lat temu.pisze święty autor . Wciąż też walczą z wiernymi aniołami. Powiada się. iż wydarzenie to umieścić demonografami lub demonologami. jak poprzedza pojawienie się człowieka. We DEMONOGRAFIA historia i opis tego. na naszej ziemi. kiedy obrócił w dłoni oprawiony w nim kamień. Odbywa się poprzez wyrocznie i odpowie­ cieni i obrączek sporządzonych pod wpływem dzi udzielane tym. które czczą przede cze innych filozofów twierdziło. gdzie sobie zasłużyły. że gdyby kiakiak (patrz] zniszczył ten świat.DAG . który przyjmuje dusze nach (patrz: demonografia> DEMONOMANCJA wróżenie przy pomocy de­ zmarłych i kieruje je tam. używając terminu „ d e m o n " na u Chaldejczyków i mahometan.czciciele Dagona i wszyscy inni nawiedzający jego świątynię skrzętnie próg ten omijali". które od czasu buntu pozbawione widoku Boga.. DEDSZAIL imię diabła u wielu ludów arabskich. a głowę i ramiona rzucone na progu. wśród społecznych nizin. Autorów piszących na ten temat. czego naucza Pismo święte: że są to upadłe anioły. Ciarkę. i poważne prawdy. Poganie rozróżniali trzy rodzaje demonów: dob­ DADŻAL (DEDŻAL) imię Antychrysta (patrz) re. DEMONOLOGIA rozprawy i traktaty o demo­ DAHMAN perski geniusz. Delancre. DEBIL W Szkocji lud nie uważa debilnego dziecka w rodzinie za nieszczęście. tak dumnych z naszej wiedzy i osiągniętego postępu. Przeczytawszy uczone stronice „Mis­ tyki boskiej. Swe smutne dzieje rozpoczęły od kuszenia naszych pierwszych rodziców. Nie możemy przeprowadzić tutaj dog­ matycznego wywodu o demonach. Teologowie hebrajscy twierdzą. my zaś przytaczamy ją tu bez komentarza. to Dagon stworzyłby inny. zamieszkiwania przestworzy.

Moc demonów. będąc bowiem duchami z natury. podobnych ułomnoś­ uszczuplona. skraca go połową nieba i Iron mieć równy Stwórcy. stale rosnąć. Plularch zaś. tłuszczem i krwią i nikczemnych. że ne piekłem bądź otchłanią. trzecie to demony ziemi. Michał Psellus dzieli demony na sześć podstawo­ wych rodzajów. szą zainfekowane powietrze wywołujące ospę. natury sobie właściwej. że dzielą ogół sprawy te znaleźć można na dalszych kartach się na sześć tysięcy sześćset sześćdziesiąt sześć niniejszej książki. a więc liczba ich musi Wciągnęły do buntu część anielskich zastępów. i demon są ciałami". które latają dokoła nas i mają moc rozpętywania burz. że miesz­ personifikowało. nóż i kilka kawałków drewna. Mimo że całkowicie fałszywy. Makary Ograniczmy się tu do uznania. Ale mieć ciało z uwagi na nieskończony dystans dzielą­ demony zamieszkują również i wypełniają powiet­ cy Stwórcę od stworzenia". szóste to demony wieczorem lub nocą. zawsze biorą ze sobą cebulę bądź ząbek czosnku. Szalo­ czterystu lal. czynili diabla niema! wiecznym i uważali go za zasadę zła tak.. bardzo od tego czasu o tych samych potrzebach. iż są tak wielkie.DEM . upust znajduje w sterach mrocznych ciach. kładąc dzieci do łóżek. Mają oni znaczny udział tak jak my ustawiamy słomiane strachy dla od­ w czynieniu zła. ale to jego system przyjęli kabaliści wymyślając sobie salamandry (patrz) mieszkające w ogniu. jako że są i tacy. o czym pisze Św. By czterdziestu pięciu milionów. czwarte to demony wodne zamieszkujące rzeki i morza. Matki zaś. system ten wciąż ma zbyt jeszcze wielu zwolenników. drewniane figurki dla odstraszenia. że oddali je demonom. Św. najwspanialsza długość ich życia. pędzania ptaków. Plutarch naturę demonów którego wieczyste skutki odwróciło dopiero O d ­ porównuje z ludzką. dziestu. jak sam ich Stwórca. W ten sposób redukuje on ich liczbę do ok. które by je je we mgłach. Tertulian powiada: „To rze. gdzie Psellus znalazł te szczegóły. Przydaje im siedemdziesięciu książąt. pierwszy z Serafinów. iż demony sześciuset sześćdziesięciu sześciu czarnych anio­ wchodzą do domów przez otwór w dachu i przyno­ łów. a jest ich o wiele ustrzec się przed takim nieszczęściem. Cieszył się dotąd w niebie najwyższą chwałą czas życia do sześciuset osiemdziesięciu tysięcy i nikomu prócz Przedwiecznego nie podlegał. piąte to demo­ ny podziemia. bo żyją z dala od światła i z rzadka pojawiają się na powierzchni. dusza Znamy smutną historię grzechu pierworodnego. by nie kradziono im owoców. Niektóre ziemi. nie mogąc sobie wyob­ na ambicja przywiodła go do upadku: chciał władać razić doświadczania tak długiego żywota. Bóg stworzył chóry anielskie. to anioły i demony winny się w rozpalonym wnętrzu naszego globu. gdzie były przetrzymywane. Dodajmy tu jeszcze uwagę Benjamina Szatan został zwyciężony i wraz ze wszystkimi Binela z jego dzieła „Rozprawa o bogach i demo­ swymi poplecznikami strącony w miejsce nazywa­ nach pogaństwa": „Starożytni wyobrażali sobie. wychodząc z domu jego poprzednicy. ob­ wieszczają. ków. jak i wyznawcy jego systemu.46 - DEM ciemności. kają na Słońcu. Wyspiarze ci. stawiają im więcej. którzy od­ ze wszystkich stworzonych istot. by rozpętywać sztormy i gubić okręty. Szczególnie wziąwszy pod uwagę Szatan (patrz). jako że sami je inspirują. Szyngulowie. z nich jednak dały ponieść się pysze i ośmieliły się Różni mędrkowie utrzymywali. Nie wiado­ mo dokładnie. że demony roz­ sądzić. Wiele można by jeszcze opowiadać o demonach Nie ma żadnych danych co do liczby demonów. Prosper umieszcza pewne. jak ludzie. stanął na czele mawiają im nieśmiertelności. nimfy (patrz) żyjące katolickiego. Św. skutki. Hezjod ogranicza ich rebelii. Przedstawia je jako jednostki kupienie. a Bóg dalej jeszcze się posuwa: „Każdy jest ciałem podług pozwala im kusić ludzi i poddawać.. Pierwsze to demony ogniste. legionów. nie omieszkają nigdy włożyć im któregoś z tych środków ochronnych pod głowę. mają powlokę tej naturze właściwą". inni jeszcze relegowali je na Księżyc. Archanioł jeszcze do lat dziewięciu tysięcy siedmiuset dwu­ Michał i i anioły wierne Panu wydały mu bitwę. które przemieszane z ludźmi zajmują się ich kuszeniem. ich próbom. hrabiów i markizów.y nie znają innych demonów niż złe dusze. jakby sam je był policzył. które wychodząc z piekieł. w porze wędrówek złych duchów. którego wielu domyśla skoro Bóg jest duchem. W t y m sensie anioł. diu­ na drodze małe. Swindon usiłował dowieść. Te istoty w wodzie i gnomy (patrz) zamieszkujące wnętrza niebieskie były czyste i nie wodzone ku złu. i różne jeszcze na ich temat przytaczać opinie. a od tej pory nikt ich nie śmie tknąć. z których w każdym jest sześć tysięcy Molukańczycy wyobrażają sobie. mnażają się tak. sylfy My przyjmujemy w tej materii poglądy Kościoła (patrz) wypełniające powietrze. które przygotowują zawalanie się studni i dręczą górników. Na Wierus twierdzi. ze są w piekle. snują się jakiś czas po . jak Bóg jest początkiem dobra. które ogień zamieszkują: drugie to demony powietrza. co jednak i tak przynosi opłakane składanych im ofiar. nazwane tak. Syjamczyc. Paweł. że anioły nie mają ciała. odżywiające się dymem.

a goniący je pasterze zobaczyli tylko. mój godny panie. spostrzegli. Mówiono. Lo demony podziemne nie mogą go porwać). Ach. iż znalazł się w towarzystwie podziemnego demona. że nadrobi spóźnienie. Gdy usiadł. której w Norwegii zwykle obecność demona. a siedzący wokół pasterze nie odwracali odeń wzroku. jedząc ze starą śniadanie. to go do domu ojca przeniesie. . żachnął się wuj. Chciał ruszać dalej. On sam uznaje istnienie demonów i rzeczy zasadnie im przez Kościół przypisywane. równie jak i wiedzę.Nie mogę nic wam obiecać. które są jeszcze spryt­ niejsze od człowieka i bardziej złośliwe". które oswoiły krowy. Jeśli bowiem podaruje jej czerwoną krowę z dzwoneczkami na szyi. by przeczyć ist­ nieniu demonów. Na odchodnym zalecił pasterzom. nigdy żadnej nie przemieniać zwierząt jednego w drugie.ten nóż należał do was. jako że wnętrze góry Roeraas zamieszkiwały podziemne demony (nakaz. iż d o m jego jest tak oddalony. . że baron Regensberg zamknął usłyszał dźwięk dzwoneczka. ile tylko mogą. iż zmniejszać. A oto i owa historia: Pewnego letniego dnia. .Bardzo sca izolacji. a wyszedłszy z jej chaty . czy mamy jeszcze jakie krowy. która pod postacią kreta biegła wówczas tuż pod ziemią. co przybrał ludzką postać. Używa się DEMONY PODZIEMNE. bo zmieniłam go w glistę i córka wzięła go ze sobą. Tymczasem się z życiem wśród ludzi i czują się zobowiązane za jednak zgadzam się spędzić tę noc u was. a było ich trzysta. a która była źródłem powiedzenia: nych wyjaśnień. siadał obok. Ależ. która życzliwie go przyjęła. Pewnego wieczora. a tylko je czyniąc mu krzywdy. I tak biskup Drontheim stracił całe swoje bydło". nie mógł go odnaleźć.powiada . Wszystkie zwierzęta. Naiwny historyk dodaje. Dla tych. demon zjawiał się w świeckim w ogrodzie swego ojca«". bowiem to ja kazałam Dotąd nie pozwalał nikomu tam wchodzić.Istotnie . Są między nimi straceni zbrodniarze. . przeciem nie był w domu przez ostatnie lat piętnaście i nie wiem nawet. odparła starucha. by t y m łatwiej porywać je pod ziemię. wypytywał o postępy studiów Mówi się. o której wczoraj wspomnieliście. dawno temu. „Pamiętaj o bydle biskupa Drontheim". zacytujemy jeszcze Bayla. tak ograniczonych. możliwe. że gdy bydło się pasło. Przez chwilę pasterze przyglądali się zwierzęciu. Opowiedział swoją historię starej dodając. lako że nie można zaprzeczyć istnieniu na ziemi istot czyniących zło dla swej uciechy. że gdy człowiek patrzy na zwierzę. ukazał się łoś. rozprzestrzeniają na nasz świat. ten dzwoneczek się studiowaniu dzieł literatury i Pisma świętego. by nie tracić bydła z oczu. biskup Drontheim wysłał swoje bydło na pastwiska w gó­ rach. biegiem rzuciły się w dół. przypomina mi dzieciństwo.Po śniadaniu wuj pożegnał jednak nie zraziło barona. w którym się zatrzymałem: »Miałam wuja.znajdują się istoty myślące. (idy go upuściliście. to nie wiem. że całe bydło zmalało do rozmiarów myszy. które władzę swą. . ze lo jego własny nóż.47 - DEM świecie wyrządzając ludziom tyle zła. Psellus twierdzi. by nawet na moment nie spuszczali zwierząt z oka. Upuścił wtedy w chacie nóż i. potężnej zaiste postury. co jej Lu przyjść tano. kobiety zmarłe przy porodzie i ofiary pojedynków. W jakiś czas potem wyjechał z Norwegii. iż prócz tych cielesnych nic istnieją inne. że dbać trzeba o swoją własność. a przez to nierozpoznawalne. brał się z przekonania. gdyby baron zechciał metodycznie wykorzystać Przytoczymy tu historię. „W powietrzu . mimo usilnych starań. okazywaną sobie sympatię. gdy pewnego dnia wypadło mu wyruszyć z ojcem w pole. by w pełni oddać poderwawszy się ze zdziwienia.opisuje pewien angielski pisarz .Wtedy wuj zorientował się. to go dla przypomnienia. Nie mogliście go odnaleźć. Oto . bo wieżę tę zamieszkiwał demon. że gdy baron starą.odparła starucha . Jeden ze szwajcarskich . pomyślałby. ujrzał na stole nóż identyczny jak ten przed piętnastoma laty zgubio­ ny. Była tam tylko stara kobieta. czy należą do mnie. Należał do czerwonej Okoliczna ludność zdumiona była wyborem miej­ krowy.DEM . zakrzyknął się w wieży swego zamku w Bale. . które­ mu trudno zarzucić naiwność. „W Nor­ wegii.Następnego ranka. Było to najpiękniejsze stado w całej Norwegii. który przeznaczony był do kariery wojskowej. . martwo urodzone dzieci. by został do rana zapewniając.co opowiedziała mi gospodyni domu. jak i wielu innych krajach. Nawet jeśli mamy DEMONY OPIEKUŃCZE demony. że od­ dech ich powoduje. stroju. śmiesznem byłoby przeczyć. gdy do domu ojca zostało mu już tylko dziesięć mil. Byt jeszcze młodzieńcem. iż twarze ludzkie stają się obrzmiałe. wydobyłby odeń wiele cen­ dają wiarę. wierzy się w ist­ nienie duchów mieszkających pod ziemią. jak całe stado znika w wąskiej szparze w ziemi.znalazł się nagle siadał do pracy. że gdyby nie fakt. że istoty nadprzyrodzone nie potrafią i gawędził na rozmaite tematy. a powróci! do kraju dopiero po piętna­ stu latach. a gdy ponownie zwrócili wzrok na stado. niewidzialne. historyków podaje. uciął nogę mojej córce. Zdarzyło się jednak.Macie siedem krów. lecz starucha jęła nalegać. poczuł znużenie i zaszedł do chaty stojącej nie opodal biegnącej przez las drogi.

DIA. Przedstawiali ją przeto z trzema głowami i sześciorgiem ramion. kogucie łapy i trzyma w pazurach duszę. który zakonnik dostał na . która zaraz ma pożreć. Dama zgodziła się i wygrała. poczuł nagle niezwykły głód. Mówi­ my „diabeł".Jestem demonem bogactwa . Zamaskowana postać postawiła jeszcze parę sztuk złota i przegrała je bez słowa. Inni zaś.Zwrócił im pieniądze i przyjęcie potoczyło się kolację. „Znano Nie będziemy komentować tej przytoczonej magów .dodaje Leloyer . ku większej jeszcze uciesze. udusiła go. którą określamy wszel­ kiego rodzaju demony. Jakaś leciwa dama domyśliła się ukrytego pod maską diabła. co do przyczyn skłaniających maskę do stałego do niej przegrywania. . cztery rogi na głowie i cztery zakrzywione kły w wielkiej gębie. i zwracając się do gospodyni zaproponowała grę o parę pistoli. jak często brano za praktyki wielce są pospolite". droga pani. pojawiła się nagle postać w masce. którzy zechcieli zmierzyć się z maską.48 - Dl A DEMONY POŁUDNIA. po czym spytał przeło­ żonego. diabła ludzi. iż jest ona w jednej postaci potrójna. będąc atoli ostrożną z natury -wyzwania nie przyjęła. czy wolno mu zjeść groch przygotowany przez diabła. Mówimy „diabeł" mając na myśli po prostu złego ducha.wyjaśnił mąż i dodał zwracając się do niefortunnych graczy: . Potem znienacka zakrzyknęła. z którymi bliższe nawiązały stosunki. Oczy zebranych wpatrywały się w gospodynię-łatwowierni przejęci lękiem. O diable istnieje tysiące opowieści. sługują. szczególnie gdy chodzi nam o wroga ludzi. zwłaszcza około południa. Odpowiedziano mu.ozwała się wówczas maska i wyjęła kilkanaście sakiew pełnych złotych ludwików. Bóstwo to. maska jęła przemawiać kilkoma językami naraz. Przygoda stawała się coraz bardziej interesująca. Przytoczmy tu jedną z nich: Pewien Kartuz. którą była pani już wygrała. Tajemnicza postać. wydając okrzyk radości. inni na wpół przerażeni i tylko pani domu wybuchnęła śmiechem. włożyła do misy i zniknęła. cyfrze. a w t y m momen­ cie ujrzał wchodzącą doń kobietę. wyrzucone­ go z nieba. . Gdy towarzystwo rozpoczęło już zabawę.Dreszcz emocji przeszedł niewiastę. w których dzierżyła berło. które jest niczym innym Pewien bretoński kupiec udał się w celach |ak diabłem czczonym pod imieniem Deumusa. koronę. dalej. do Kartuz dokończył pacierzy. przeciw sumie. którzy wcale z tamtego świata nie DEUMUS (DEUMO) bóstwo mieszkańców Kalikut pochodzili: na Malabarze. . .DEL. która była jej powolna i że z miejsca się nie ruszy. Zakonnik zjadł groch zwierząt.Stawiam to wszystko. póki nią nic zawładnie. ofiarowała jej wte­ dy całe złoto bez gry . iż nie godzi się wyrzucać żadnych darów bożych. a opiekę nad domem pozo­ stawił żonie. i zapewniał. które ukazy­ wały się. iż przybywa z zaświatów po kobietę. . Odwiedzały tych. bliżej go nie określając. dało to asumpt do uwłaczających jej podejrzeń.odmówiła jednak stanowczo. Pochodzi od greckiego terminu określającego Szatana (patrz).Przywożę ze sobą bogactwa . uczcie się grać. ma handlowych do Indu. Wiele opowiadano wśród starożytnych o pewnych demonach. Z żalem muszę przyznać. Starożytni mieszkańcy Syberii czcili boginię o imieniu Diu utrzymując.którzy się nimi wy­ gwoli żartu opowiastki kardynała Jacques'a de Vitry. chcąc zabawić się trochę. by w t y m mniemaniu jeszcze towarzystwo utwierdzić. . Fałszywy diabeł zdjął wreszcie maskę i gospodyni rozpoznała w nim męża. a zwłaszcza jeśli których się przywiązały. fiolce bądź pustym pierścieniu. modląc się w swej celi. która mogła być tylko diabłem. pod postacią ludzi lub otrzymuje się w podarunku. tym. Posłyszawszy ową opinię. DIABEŁ to nazwa ogólna. Kobieta była rozsądna. stracili swoje pieniądze. zapaliła ogień i znalazłszy groch. zwierciadło i płonące serce. iż nigdy przedtem nic jadł nic lepszego. przebrana za prokuratora z teczką w ręce. a nawet dawały się zamknąć w literze. zatem mąż nie obawiał się przedłużenia podróży i kilkuletniej nieobecności w domu. wydała dla krewnych i znajomych małe przyjęcie z kolacją. Wygrywała tylko gospodyni. Pewnego dnia karnawału kobieta. Zbliżyła się ona do kominka. co rychło rozeszło się szeptem wśród zebranych. że podobne A oto inne historie pokazujące.Naiwni. Ma też spiczasty i zakrzywiony nos.

diabeł (patrz) pozwalał prowadzić się do więzienia. i powiedział: „Daj mi swoje dziecko albo sto florenów. więc na dziś potrzebuję jeszcze drugie tyle. Powiedziawszy to.nie m a m tyle. usłyszała dźwięk podobny do szczęku łańcuchów.przerwał szorstko diabeł .Powiedz raczej. Maria łłerl. to nikomu nie mów końskie nogi i kopyta. albo cię zabiję!" Demon pospiesznie zdjął swe piekielne przebranie. że ma tyle pieniędzy. a kupiec dzięki tej historii nauczył się.„ N o cóż — westchnął diabeł biorąc sześć setek starcy i kobiety płakali. że nic tylko diabeł potrafi skrzywdzić człowieka. . a może i o coś więcej. obiecuję wypłacić ci całą kwotę. jakich się nigdy nie spotyka. ale łajdactwo także chciano skryć pod diabelskim dostałem tylko sześć setek. wszak tym sposobem obydwaj narażają się na porwanie do piekła. czy wytrzymasz próbę ognia!" Diabeł cofnął się usiłując dopaść drzwi. że miałem je otrzymać.odpowiedział kupiec . I ten zbity z tropu Lucyfer o naszym spotkaniu". Pięciu żandarmów układ. tak podatnego na nastraszenie. żegnali się i wzywali dolarów. że wyszedł odebrać dwanaście setek dolarów. że ma pani jeszcze pięćdziesiąt florenów srebrem. . na ulice wyległy tłumy.Przystaję na ten pomocy wszystkich świętych. Dodała też.Przyjaciel zamilkł. z którymi ktoś mu zalegał.stwierdził proboszcz.Szybko ściągaj maskę. Zostawszy raz sama w izbie. „Jest więc może sposób na odebranie diabłu tych pieniędzy . Prawy proboszcz zapytał. znany z głupich żartów. podniósł oczy i ujrzał wychodzącego z ko­ minka diabła we własnej osobie. Zdarzyło mu się któregoś wieczora. . Ten odparł. iż na szczęście diabeł nie wiedział. wypłacił mu tylko połowę należności. po bokach zwisały uszy. . wyciągnął dwa długie pistolety i przystawiwszy je diabłu do gardła za­ krzyknął: „Zobaczymy. bo jak nie. któregośmy wyżej już opisali. W tej chwili z sąsiedniego gabinetu wszedł ukryty przyjaciel. „Zauważ— nalegał na wystraszonego kupca . co należy zrobić: opowie pani swą nocną przygodę akuszerce dodając. Diabeł zbliżył się doń i powiedział: „Moje sprawy źle stoją. ale żebym jutro o dziesiątej wieczorem prowadziło do aresztu samego diabła. Na pytanie. diable?" . Rogi na dostał resztę. była akuszerka. właśnie urodziła dziecko. iż sekret wyjawiony być nie może. więcej pieniędzy. zaszedł do starego przyjaciela i poprosił go o pożyczenie sześciu setek dolarów. że owe zabrane przez diabła sto florenów zbierała grosz po groszu. czoło wieńczyły mu wielkie rogi. nogi zakończone miał kopytami. Wkrótce skazany został jako oszust. jak do tego doszło: skądinąd spokojny metodysta. Przedstawia! się on tak: cały pokryty gęstą. czy to pilne. czas do jutra. której się zwierzyła. pardonu. „Przyszedłem towarzyszyć ci w oczekiwaniu na Pewna młoda dziewczyna z miasteczka Dernou. . Chodzi o moje słowo. to biorę cię do piekła bez głowie.Dowiedz się więc. Jestem diabłem i musisz mi natychmiast dać dwanaście setek dolarów. a kupiec. starzec jął przeli­ czać otrzymane pieniądze. Dłużnik. . Otrzymał odpowiedź. Jeżeli diabeł powróci. który domaga) się pieniędzy. trzęsąc się ze strachu. Na ten widok kupiec zlodowaciał ze strachu. iż jedyną osobą.spyta! tego. by przyjaciel ukrył się w sąsiednim gabinecie. . jeśli zechcesz dać mi przebraniem. . Wczoraj dałem mu tylko sześć.Stary przyjaciel.. Nagle dobiegł go jakiś hałas.żo nikt nas nie słyszy. . Wreszcie zgodził się.Mówię ci. A jeśli ci życie miłe. A oto wyszedł drzwiami. . ciało porośnięte sierścią.. żeś właśnie otrzymał pieniądze".Niestety . Wyciągnął więc ze szkatuły żądaną sumę i pożyczył ją z dobrej woli. które masz scho­ wane w dwudziestoczterograjcarowych mone­ tach". gdzie chowa pieniądze. że chodzi o moje życie. pysk i oczy miał takie. a wtem do jej łóżka podszedł diabeł. Następ­ nego dnia Maria Hert wezwała miejscowego probo­ szcza i opowiedziała mu całe zdarzenie. Znał dobrze wyobraźnię tego biedaka.Już je zdążyłem wydać. nie mając...1 . domagał się wyjaśnienia tej tajemniczej sprawy. a którego dotąd nie podejrzewali. „ N o i co. Muszę mu dać dwanaście setek dolarów.DIA . takiej samej postaci.Ale czyś nie otrzymał wczoraj pieniędzy. a pożyczę ci te sześć setek". koźle uszy. czy wspominała komuś.„Kłamiesz . iż ów nic kwapi się z odpowiedzią.49 - DIA A oto inna przygoda sprzed kilku lat. co wymagałoby od ciebie tych pieniędzy. Diabeł je zabrał i zniknął. Poczciwa kobieta pokazała diabłu. Wyjaw mi swoją tajemnicę. zaś ogon. iż odwiedził mnie dićlbeł. . Odrzekła. jął odliczać pieniądze. pod którym ukazał się sąsiad poczciwego kupca. Całe miasto Brunn było poruszone. Starzec. czarną sierścią. bo pewnie zmusiłby panią do oddania i tych pieniędzy. . a dłonie pazurami..wiem.Nie słyszałem o niczym takim. Następnego dnia rano kupiec. Młodzież zaśmiewała się. a po namyśle dodał: . Punktualnie o dziesiątej dobiegł hałas z kominka i pojawił się diabeł w. bym zabrał cię do piekła". jeśli nie chcesz.. diabła". Widząc jednak. w której . Wróciwszy do siebie. proszę się niczego nie Pewien stary kupiec amerykański wycofał się już z handlu i żył spokojnie z procentów od na­ gromadzonego kapitału. ile żądasz. mocno zdziwiony.Oto. liczył sobie sześć stóp wzrostu. Zaś o ósmej wieczorem przyszedł do kupca. odrzekł: I to jeszcze jak! Muszę je mieć przed wieczorem. drży i trzęsie się ze strachu. że to niemożliwe.

Mieszkańcy Filipin chełpią się. lud występuje. Rich wysiadł.Dl A . zawrócił i odjechał. że niej tańcząc i urządzając festyny. dziwnej i ekstrawaganckiej ceremonii. Nie zapominają o niczym. jak ludzie mogą wyobrażać diabła: Sławny arlekin z I ondynu. że diabeł jest już daleko. wydaje potworne okrzyki. Ludzie biegają na wszyst­ W tym wszystkim.50 - Dl A obawiać. ceremonia dobiega końca. Robinów Cioodfellows i te figlarne jest przepędzenie diabła z ich miasteczka. Domniemanym diabłem okazał się mąż akuszerki. wychodząc jednego wieczoru z teatru. w testamencie. znajdziemy być może trochę frywolności. by iść na modlitwy do kościoła. by diabeł był im przychylny. Umieszczę w pobliżu pani domu egzorcystę. Murzyni ze Złotego Wybrzeża nigdy nie zapominają o rzuceniu na ziemię kawałka chleba przeznaczonego dla złych duchów. Po tych słowach strzelił z bicza i odjechał. że jedno z okien gospody jest otwarte i zanim dorożka zatrzymała się przed wejściem. by żądać pieniędzy. bowiem w Lej samej chwili egzorcysta. niektóre są dziwne. otrzymał pomoc od diabła pod warunkiem. ani poza nim. który wystarczył do odesłania złego ducha zawstydzonego i zmieszanego. co może Stary Heywood napisał wierszem ciekawy kata­ odwrócić złość potwora. złapał go za kark. I cóż wymyślił „ojciec wszelkiej złośliwości"? Dmuchając zgasił lampę. Dziewczyna zrobiła. „ D o licha. zanim sami przystąpią do jedzenia. wielkoluda o nadzwyczajnej tuszy. że mają konszach­ ty z diabłem. Wreszcie zdecydował się na ostatni wysiłek. Panuje przekonanie. że przez lata daremnie próbował zakłócić pobożność świętej Cuduli. które Szekspir przypisał jako osiem poprzedzających ją dni przygotowują się do poddanych Oberonowi i Tytanii. Dorożkarz trzęsąc sio zawrócił i ponownie za­ trzymał przed wejściem. Święta zwróciła się do Boga i na jej prośbę knot ponownie zapłonął. której celem diabiiki.dobrze pana znam. rzucając przed siebie ka­ o diable. którego jedna gdzie do dziś spoczywa jego ciało. zbierają się w liczną grupę. jak łatwo zmylić diabła najprostszymi sztuczkami. jak miał we zwyczaju. Dowiedziono. Obejmuje on chochliki. Krzyknął na woźnicę. a często wystar­ czy jakaś dwuznaczność. Przez i złośliwe duszki. Wy­ spiarze z Malediwów. Nostradamus. jak jej proboszcz polecił. jak tylko mógł najszybciej. dokąd poprzedzała ją służąca niosąc lampę. zaryzykowawszy samotną rozmowę ze złym d u ­ chem. gdy zachorują. chciał mnie pan oszukać! Niech pan schowa swoje pieniądze". . Opowiadają. Chcąc tedy rozma­ wiać z diabłem. od samego rana. Zaklął siarczyście. że niektórzy z nich. ną śmierć. Kobiety przetrząsają każdy kąt w domu i szorują wszystkie garnki z obawy. na przykład. Istnieje wiele przykładów na to. Święty Antoni widział Szatana (patrz) wznoszącego swą głowę olbrzyma ponad chmury i rozpościerającego wielkie ręce. Murzyni natomiast przypisują mu kolor biały. a złośliwość swą objawia w figlach. mieniami i czym popadnie. by pani. głośno złorzecząc oszustowi. by w umowach z czaro­ wnikami został oszukany. Rich zauważył. Kich. Nakazał on więc. jeden z żandarmów. Cud wiary. Tej samej nocy diabeł ponownie złożył jej wizytę. otworzył drzwiczki i wielce się zdziwił nie znalazłszy nikogo w środku. Szintoiści w Japonii są przekonani. czy to zostanie pochowany w kościele czy też poza nim. a ludzie mocno zmęczeni. elfy. w jakiej osoby. Było zwyczajem tej szlachetnej i czystej dziewicy wstawać wraz z pianiem koguta. że ten się pomylił i że już przejechali koło tawerny. na wszystkie strony roz­ log wszystkich małych demonów pojawiających się sypują jedzenie dlań. by chwytać lecące do nieba dusze zmarłych Niekiedy diabeł zachowuje się jak prawdziwa małpa.zakrzyknął woźnica . inne straszne. Kiedy wszystko już dobrze jest przeszukane. jak wariaci. I nie jest to ani połowa ciała jest zgniła. Wsiadł 7 powrotem na kozioł. W kantonie Aute wyobrażają go sobie jako by jego trumna została złożona w ścianie zakrystii. składając mu w ofierze kury i koguty. I jeszcze jedna opowiastka o tym. przywołał dorożkę i ka­ zał się wieźć do tawerny „Pod Słońcem". by diabeł się w którymś z nich nie schował. Rich wyczekał na mo­ ment. a dotyk powoduje niechyb­ w kościele. bez względu na postać. Często wyobrażamy sobie diabla jako czarnego potwora. W Afryce odnoszą się do diabła na ogół z szacunkiem. Gdy już prawie dojechali. Pośród niezliczonych epizodów z historii diabła w „Żywotach Świętych". zostali przezeń zabici. jednym susem wskoczył do środka. że po śmierci będzie należał d o ń w całości. że diabeł jest tylko lisem. co zostało tu powiedziane kie strony. i jed­ nym skokiem doń powrócił. Zdarzyło się oto. Wolno wtedy król lub królowa świata czarów jest nikim innym. kiedy powóz przejeżdżał pod oknem. na rynek Clarri. dokładają wszelkich starań. Woźnica wysiadł. panie diable! . zbeształ go i wyciągnął sakiewkę chcąc zapłacić. W dzień ceremonii. Uczestniczą też w nader w wierzeniach ludowych. który nie dopuści. bądź komuś z jej bliskirh. ale t y m razem brakło mu już czasu. jak bezkarnie znieważać najbardziej nawet szacowne samym Szatanem. stało się cokolwiek złego".

podtrzymuje zgodę między małżonkami. Brognoli wyzwolił od takiego głodu pewne dziecko.na palcach powstaną znamiona. Przesąd przypisuje mu cudowną moc przeciw truciznom. rozdzierającym krzykiem. Bóg pozbawił go wszechwładztwa i wyklął. że są zarówno duchy płci męskiej. Posuwano się nawet do przypuszczeń. które wypijało wiadro wody naraz. uzdrawiano tylko i wyłącznie za pomocą egzorcyzmów. czyli duchy płci żeńskiej. dzięki czemu zyskał sobie miano „kamienia pojednania". jak i żeńskiej. Łagodzi gniew. Aby obwieścić czyjąś śmierć.co ma oznaczać. Ma także talizmatyczną właściwość czynienia no­ szących go niezwyciężonymi. Tak nazywa się diabła na Madagas­ karze. Niektórzy uwa­ żają. którego tak często przywołujemy . którego imienia nigdy nie wypowiedział święty Ludwik. Umocowany boskim rozkazem zstąpił na Ziemię i wydał wojnę zjednoczonym w obronie Divom i Periom. w których nazwie jest litera R . to tylko z pogardy dla niego. Czarownicy i wróżbici nie mogą niczego przepowiedzieć w piątki i niedziele. złożona z elementów ognia. że diamenty mogą się rozmnażać.jest najperfidniejszym. że z niego kpimy . Jest on tam wyższą otaczany czcią niźli sami bogowie i to do niego pierwszego zwracają się kapłani składając ofiary. które go poniżają. Wielu jeszcze magów i czarowników potrafiło dokonywać cudownych uzdrowień samym tylko dotykiem.chrześcijanie . co warto podkreślić. zaś cesarz Hadrian . A wreszcie szesnastowieczni mędrcy wierzyli. DNI. że przed pojawieniem się Adama. Nie okazał się jednak od swych poprzedników grzeczniejszy. przejął Eblis włada­ nie nad światem zamieszkanym tylko przez duchy. Według innego. rządy owe przejęły Perie. DIABOLiCZNY GŁÓD. że mieszkańcy t y c h wysp wyobrażają sobie Ziemię jako wielką tacę zawieszo­ ną w przestworzach. zęby nigdy nie bolą. DIAMBLISZ. pod przy­ wództwem Gian-ben-Giana. To jest właśnie to. bezsenności. najokrutniejszym i najbardziej nieustępliwym z naszych wrogów i „krąży wokół nas szukając ofiary". DORACH-Y-RHYBIN złowieszcza wróżka z Galii. co znieważa . które co czas jakiś wytwarzały następ­ ne. przedziurawić. że podczas panowania planety Mars wy­ grawerowany zostanie na nim wizerunek tego boga bądź Heraklesa pokonującego hydrę. DRACK chochlik z południa Francji.51 - DIV Ale nie jest to przecież dzieło teologiczne. aby modlić się dci Boga o unieszkodliwienie diabła. DIAVE. Pliniusz twierdzi. Lud ten wstawał przed wschodem słońca. że diabeł zwykle nie urządza w te dni swoich orgii ni uczt. a który na naszych ustach jest z byle powodu. Czytel­ nicy . swymi skórzanymi skrzydłami o szybę.wiedzą. że posługując się krwią kozła można diament rozpuścić. Tak Persowie nazywali złe duchy. jeśli obcinać paznokcie tylko w piątki. otoczoną wielkim wałem z miedzi. Zostawmy te tabele miłośnikom ich sporządzania. który jako natura szlachetniejsza. choć nie jest to opinia powszechna. że Pyrrus leczył choro­ by śledziony dotykając chorych paluchem swej prawej stopy. przybywa pocierać. wychowywał się mię­ dzy aniołami. inaczej mówiąc. w XX rozdziale VII księgi swego dzieła „Mistyka". Cres. podaje wiele przykładów takiego wściekłego głodu. Zdarzają się opętani. że z żołądka wypływała woda. iż każdej nocy diabeł usiłuje wał ten W niektórych regionach jest to tylko złośliwy skrzat . Między innymi pisze on o dziecku. że ten diabeł. Te okropne przypadki. które jadło od rana do wieczora i nie mogło się nasycić. u których spodobało się demonowi wywołać nigdy nie zaspokojony głód. Potem. W wydanych w 1615 roku zapiskach z podróży Pyrarda de Laval czytamy. jest to tylko przeróbka Pisma świętego. który chronić ją ma przed wodami. dżumie. czarom i urokom. DOTYK. Ale za nieposłuszeń­ stwo popadły w niełaskę i Bóg wysłał przeciw nim Eblisa (patrz). Jeżeli potrak­ towaliśmy go tu zbyt łagodnie.jak zauważył święty Franciszek Salezy. Wierzyli. Rurus opowiada z powagą o pewnej księżniczce 7 l uksernburga posiadającej takie właś­ nie kamienie.dotykając wodnistych obrzęków końcem palca wskazującego powodował. rozpowszechnionego w Holandii zabobonu. By pokonać jego pychy. Jak widać. aby odpychać tego nieszczęśnika przezwiskami. ten czarny duch złośliwości. Jeśli obgryza się paznokcie w dni. Bóg stworzył człowieka i rozkazał wszystkim aniołom oddać mu cxeść. Pokonawszy je. panicznemu lękowi. zgodnie z ich chęciami i na ich użytek.DIA . Twierdzili. na dwa tysiące lat. a gdy kiedyś mu się to uda. złe duchy płci męskiej i oddał im rządy nad światem na siedem tysięcy lal. DIVY. Wierzyli też. Tak nazwano diabła na Malediwach. Jako że różnią się one znacznie — dzień szczęśliwy w jednej może okazać się nieszczęśliwym w innej. Bóg stworzył Divy. DOLERS demon przywoływany w litaniach saba­ towych. pod warunkiem jed­ nak. DIAMENT. Gdy Eblis odmówił. to nastąpi ostateczny potop i koniec świata. Sporządzano tabele dni szczęśliwych i nieszczęśliwych dla każdego miesiąca. czyli. Chorego przyzywa długim. Ten sam święty doradza otumanionym przez diabła lub mu bliskich.

po opuszczeniu riat. iż dusze ciem opowiadał o nim Van Helmont. Starożytni wierzyli także. Mogą wywoływać burze. gdzie kogoś zabito. Męki albo ziemne. spełniają wszelkie prośby i ostrzegają przed ców. ze duchy są istotami mate­ jeśli ich dotknąć. które­ ducha. iż widywali zjawy w pobliżu grobow­ ńmi. Apulejusz twierdził. że duchy. zanim ich oblepionego rybim klejem. zbudowanymi z najczystszej substancji niż pokazanie im tych drzewców. że w powietrzu unosi się ogromna ilość potężnych i okropnie złośliwych duchów. których się domaga. Wierzyli w to do tego stopnia. były pół­ wadza powszechny bałagan. że duchy są istotami te trwają tylko jakiś czas. którzy przeklinali dotknąć doń końcem języka. rozpędzać chmury. by wyleczyć się duchy. Są przeko­ nani. Wszystkie ludy odnosiły się do du­ ny. tworzyć ogromne wiry powietrzne i prze­ nosić je dokąd chcą. Nie wolno ich żywiołów. że prze­ których krajach skandynawskich opiekują się ko­ chwalali się. aż do momentu. Wyróżniają dwa jednak wtedy dotykać. iż zabez­ piecza przed uderzeniem pioruna. Wiele i z przeję­ Niektórzy filozofowie wyobrażali sobie. Nawet niestworzone historie. gdzie źli ludzie męczeni są proporcjonalnie niebiańskie albo powietrzne. a kto go ma. DUCHY. mienia z różowawym ogonem. Kabaliści utrzymują. Twierdzi się. które doń należały. Kiedy przygotowują jakieś lekarstwo. które Apulejusz stawia w rzędzie roślin chroniących ludzi przed złymi duchami. które w nie­ świecie. z najniebezpieczniejszych chorób. Te wyższe są piekła. które nazy­ DRAWCANSIR diablik-samochwała. Nie spocznie leż. Starożytni sądzili. mogą unosić wodę z morza.52 - DUC (patrz). Stąd przechodzą suk­ pożerający ludzi. By się przed ich dokuczliwością zabezpieczyć. Wierzą również. Potem ich dusze wracają materialnymi. na co mają ochotę". Ci. a Rzymianie je czcili. Gdzie indziej zaś. a im materia owa delikatniejsza. W Ameryce Północnej mieszkają prymitywne plemiona. zmarłych. Wecker twierdzi. niższe zaś . by duchy nie odebrały specyfikowi jego właściwo­ ści. który u Anglików pożera królów.wodne do liczby i jakości popełnionych występków. DRZEWKO LAUROWE drzewo. który cesywnie do ciał zwierząt szlachetniejszych. uważali j e ż a podlegające śmierci tak . zamieniać ją w grad czy cokolwiek innego. Żydzi zwą „drzewem życia" dwa drzewce. co bogami. DRIFF nazwa nadana kamieniowi Buttlera. soli morskiej i siarczanu obiegli miasta ani nic podjęli wojny. jak na przykład. to duch jego będzie powracał na ziemię w ludzkiej postaci i uzbrojony w strzelbę ukazywał się w koronach drzew rosnących wokół jego domu. niebezpieczeństwem. którzy sądzili. Leczy wszelkie choroby. Mieszkańcy Syjamu przyjmują. że nie ma lepszego sposobu na ułatwienie kobietom porodu rialnymi. który przybierając różne postaci płata na ziemię i wcielają się w nieczyste zwierzęta. nie zostaną złożone w jego grobie. lepiej znanemu jako żywica uniwersalna lub panaceum. aż do ukazał się Faustowi pod postacią niebieskiego pło­ momentu powrotu do ciała ludzkiego. DRĄC demon z tytułem księcia piekieł.DRA . że każdy naród. gdzie mogą zasługiwać się lub grzeszyć od początku. który nimi kieruje i czuwa nad ich za­ mu przypisywano właściwość przyciągania truciz­ chowaniem. że wystarczy Kaligula publicznie ukarał tych. mają swojego starożytni zwali „panicznym strachem". które wierzą. To pewnie to. na których nawinięty jest zwój z ich księgą praw. a na­ wet każda rodzina i każdy człowiek. gdy wszelkie przedmioty. Opowiadano o nim kapłani nie przywołali ducha danego kraju. którymi dusze owe splamiły się za życia. jest to olbrzym o wadach pokrywających się z tymi. tym większa jest ich moc i aktywność. iż drzewce owe przywracają wzrok i zdrowie. rozmaite figle. brzegi naczynia przybierają mnóstwem owych papierków. że składał się on z mchu wyrosłego chów z szacunkiem. Nigdy nie na głowach zmarłych. rozpędza armie i wpro­ wali demonami lub geniuszami (patrz). DRZEWO ŻYCIA nazwa nadawana przez alche­ mików doskonałemu kamieniowi „Wielkiego Dzie­ ła". wypisują na kawałkach papieru odpowiednie słowa magicz­ ne. że jeśli pochować człowieka nie kładąc mu u boku rzeczy. stale błąkają się po DROLLE to demony bądź chochliki. ma zapewnioną wieczną młodość. że „duchy są panami przestworzy. DSIGOFK wedle Japończyków jest to ta część rodzaje duchów: wyższe i niższe. na cmentarzach i w miejscach.

i że żona jego jeszcze żyje. że jest duchem pewnego szyby i witraże. zniknął. aż wreszcie zasnął. że oszalała. położył się do łóżka i długo nasłuchiwał. do tego stopnia. w angielskim hrabstwie Warwick. Będąc odważnym człowiekiem. dało się słyszeć jakby wzdychanie. nikt go już więcej nie widział. naszego. że duch ten może być zamaskowanym starannie. że zmarł w trzy dni potem. Bardzo się zdumiał. Rankiem zauważono siedzą­ cą na dachu wielką małpę uzbrojoną w kropidło. został w 1210 roku nawiedzony przez ducha. Jednego córka pewnego namiestnika Kolonii tak była drę­ dnia Hugues rozkazał słudze rozkulbaczyć konia czona przez ducha. Następnego dnia do jego żony przyszedł jeden z sąsiadów pytając. Johna Dicka. Naciągnął je mocniej. w innych rzucając kamieniami. Zaalarmowana kobieta wszczę­ ła poszukiwania. Duch poznawszy. Obstukano dokładnie ściany w okolicy kąta. chcąc ukarać głupiego żartownisia. poczuł nagle. ale rzecz się powtórzyła. który wybijał nie odpowiedział. że to ani chybi diabeł i rzucił się po święconą wodę. ale nikogo tam nie było. że w parafii Świętego stając niewidzialnym. Clarentine. który niezwyczajnie się zachowywał i przemawiał pozo­ A oto kilka opowieści o duchach: Guillaume z Paryża pisał. tak zbił jej zrobił wszystko za niego. ściągnął z obydwu przykrycie i zniknął. Reszta nocy upłynęła im pod znakiem pełnego pogotowia i bieganiny. cały w ranach. W roku 1750 pewien oficer księcia Conti. Pod koniec 1746 roku w drukarni Leharda. jakby na przekór innym duchom tej pory. Trzeba tu podkreślić. jednego z radców miasta Konstancy. wyznały. zgasił specjalnie zostawioną świecę. Obaj bohaterowie zdarzenia zakrzyknęli z przeraże­ nia. śpiąc pokrewnego gatunku. rozejrzał się po komnacie. O t o tej nocy. A oto historia pewnego ducha zapisana w aktach sądowych: W roku 1761. Cardan twierdzi. Gdy unosił kropidło. Duch zaś. które objawiły która moczyła je w wodzie z rynny i spryskiwała się jego ojcu. zanim opowiedział przygodę. kto praczka. by wyciągnął go z czyśćca. że duchy. jął go błagać. że nie i że bardzo się o niego martwi. Tym razem duch spłatał kolejnego figla i nie pojawił się wcale. jak to opodal Epinal. człek szlachetny. Duch poszedł do innego zwanego Pięknym. ale z czasem dźwięki te jęły się nasilać. Hugues ojca. Innym razem. iż rodzą się i umierają jak przechodniów. W początkach panowania Karola IV. Początkowo śmiano się z tego. a także rzucał kamieniami. i powiedział. o przygotowanie bandaży. że został zabity przez swego przyjaciela. złapał szpadę. ponawiał groźby. czy natręt pojawi się jeszcze raz następnej nocy. małego miasteczka nie wszakże nie raniąc. kiedy duch ów dom nawiedzał. Oficer wyskoczył.53 - DUC jak ludzie. na rynku w Arles pojawił się pokoju po nową koszulę. a wtedy. W końcu obydwaj zasnęli. ale na próżno szukał kogokolwiek. nie uczynił Przemówiwszy tak. Zapytany o imię i pochodze­ Pawła w Poitiers był w 1447 roku duch. pewien farmer został zastrzelony. i prosił wybrać najodpowiedniejsze. gdy wracał do domu. Następnej nocy oficer znów spał w towarzystwie służącego.DUC . pokojowiec wrzasnął. jak nie zrobiłaby tego i najzręczniejsza demonem. Duch ciągnął swe sztuczki przez wiele dni. nie wyjawiając mu prawdziwych powodów. któremu wreszcie opowiedział swe prze­ życia. Ten duch mógł być chcąc upuścić sobie krwi. Wkrótce nadszedł duch. aż wreszcie ich autor zaprzestał dowcip­ kowania. W końcu coś zaczęło policzkować drukarzy i strącać im kapelusze. że podnosi się jego przykrycie. by i nakarmić. Oskar­ żony przez zjawę został pojmany i oddany w ręce . w ogrodzie. Caesariusz opowiada. nie dając wszakże żadnych wyjaśnień. poprosił córkę z krwi i kości. co też i uczynił. I wtedy historia z nocy minionej się powtórzyła. gdy się położy­ łem. Poszedł na rynek. Za kolejnym razem rozsierdzony oficer. skąd dochodziło owo wzdychanie.odparł przybyły . nikogo młodzieńca /. ludzie. a jeszcze nie zasnąłem. ku zdumieniu wszystkich. w Southam. A że nieszczęśnicy przygotowani byli na wstrętnego i odrażającego potwora. a trupa wrzucono do kopalni marglu". Wiele jeszcze figli podobnych się wyda­ rzyło. Duch zaniósł ją na strych i złożył tak sądził. pokazał duch zmarłego kilka lat wcześniej mieszczanina. jednych policzkując. w zamku w lle-Adam. by ten przenocował wraz z nim. Pachołek ociągał się z wykonaniem wywiózł ją z dala od Renu. że zecerzy musieli opuścić ten feralny kąt drukami. uprosił więc pokojowca. służąca rozwiesiła bieliznę do suszenia Przeor dominikanów z Arles. że przez okres sześciu zacz. chciał sprawdzić. Kiedy indziej Opowiadał wspaniałe rzeczy o tamtym świecie. Zaczął się lękać. W kopalni marglu znaleziono ciało pokryte opisanymi przez sąsiada ranami. podarł ją na pasy. Odpowiedziała. polecenia. czy mąż już wrócił. duch mu je wyrwał i zniknął ponownie. imieniem Hugues. objawił mi się pani mąż. A że modlono się zań od nikomu najmniejszej krzywdy i same dobre tylko spełniał uczynki. jeszcze. duch zmuszony do opuszczenia dziewczyny. Poradzono ojcu. Zamknął więc pokój dokładnie. miesięcy. „ O b a w y pani . choć żywot ich jest dłuższy i szczęśliwszy od Pewien mieszczanin z Epinal.nie mogą równać się z moimi.

aż do momentu zebrania większej ilości informacji". Grozi to bowiem igraniem z demonami. jako najbardziej podejrzany o morder­ stwo. że znał człowieka. poruszają. gdy grzeszył. U św. że wiara.. swoje duchy opiekuńcze. nie wolno dać się zmylić. Jeśli zaś chodzi o pytanie dotyczące realności faktów. Krótko mówiąc uważam. aby wywieść w pole uczonych. którzy odkąd widzieli obracające się stoły. że dużo większą wagę przykładacie do świadectwa zjawy. że jest mordercą. Uważam więc. a gdyby takie istniało. przychodzi kolej na postawienie pytania o przydatność wirujących stolików w samym środku dziewiętnastego stulecia. Ale uczone te pisma nie powinny wpaść w pierwsze lepsze ręce. ciągał zaś za prawe. Na następnym posiedzeniu sądu został skazany." . by do tego aż stopnia opierać się tutaj na naszych osobistych odczuciach. do czego mogły służyć tego typu obrzędy. kto widział zjawę. by w świecie fizycznym wywołać zjawiska. które całkowicie postawiły na głowie wiedzę o człowieku. któremu zawsze towarzyszył duch opie­ kuńczy. pozo­ stali sędziowie skazaliby go równie szybko. że morwa rosnąca na jednym brzegu rzeki sama przesadzi się na drugi. Stoliki więc "kręciły się* i »przemawiały«. DUCHY OPIEKUŃCZE. Pawła. którzy je potwierdzają. to według naszych uczonych cała nauka istniała tylko dla i poprzez obserwację. jak Sokrates. sprowadzających demony praktyk. których aktywność pobudzić może Bóg.. może sprawić. Będąc całkowitym ignorantem. Jesteśmy trybunałem sprawiedliwości i musimy trzymać się prawa. Bodin twierdził. Dzieła panów Eudes de Mirville'a i des Mosseaux'a doskonale przedstawiły historię t y c h współczesnych cudów. którzy naukę zde­ gradowali do poziomu zmysłowej obserwacji. Gdyby lord Raymond.proszę wezwać zjawę. jak sędzia pokoju kazał go zatrzymać. czy dobre jest jedzenie. by odbywało się to właśnie w taki.ciągnął lord Raymond . Mógł on z łatwością wskazać miejsce. które dopuszcza świadectwo zjawy. gdy dobrze czynił.prze­ mówił lord Raymond do sędziów — sądzę. to ilość a i jakość świadków. W jego domu przeprowadzono rewizję i znaleziono dowody zbrodni. że żyjemy otoczeni mocami przestworzy. a przede wszystkim posługując się stolikiem. że w czasach. A oto. by rzecz trzeba było zaakceptować. do którego się zabierał. istoty pośrednie. Woźny . a nie inny sposób. Klepał go w lewe ucho. Bo. sędzia główny. niż na lo zasługuje. ale zjawa się nie pojawiła. Wierzę w słowa św. że demony często brane są za dusze zmarłych. że stoliki wirowały. nie zawiesił aresztu. Jestem pewien. Po raz pierwszy Bóg dopuścił do takich manifestacji w Stanach Zjednoczonych. nie mamy żadnego prawa.polecił . które uderzyły mnie podczas tego procesu. bardzo podej­ rzewam tego. co o tych nowych zjawiskach. których imię oszukańczo przyjmują. Według mnie. z którymi nieustannie musimy się zmagać.DUC - 54 - DUC sędziów.. Stoły te stukają. Wkrótce stało się to wszędzie bardzo popularne. A ponieważ nie ma przeciw niemu żadnych dowodów ani bezpośrednich. nie ośmielają się już więcej wypowiedzieć słowa »obserwacja«. według świadectwa ludzi nieposzlakowanych. Nie znam takiego prawa. mimo iż wystukujące słowa i mówiące duchy podają się zwykle za dobre anioły lub dusze prawych ludzi. Znam uczonych. W konsekwencji uważam się za upoważnionego do zatrzymania go. to prawdopodobnie w ogóle by jej nie było. DUCHY-STUKACZE. na widok których niejeden fizyk oniemiałby ze zdumienia. że przestworza wypełniają rozmaite moce. ani pośred­ nich. któ­ rym one poruszają. Fakt ten okazał się więc wielce przydatny dla przywrócenia umysłowi jego praw. Tomasza czytamy bowiem. do której się w końcu przyznał. uczony lekarz pisze na kartach „Przeglądu medycz­ nego": „Jako chrześcijanin wierzę Ewangelii. o których tu mowa. itd. niech zjawa przybędzie tutaj. „Panowie . Cardan i wielu jeszcze jasnowidzów miało. inteligencja stałaby się nieużyteczna i zbędna. ma nienaganną opinię i nikt nigdy nie słyszał. że duchy wywoływać można przeróżnymi sposobami. jakby na potwierdzenie słów Św. Proces odbywał się w Warwick. a w tych czasach kłamliwego oświecenia. diabeł czy człowiek. by miedzy nim a denatem doszło do jakiej scysji czy kłótni.wię­ zień stojący Lu za barierką. W ten sam sposób uprzedzał go. i lo najprymitywniejszą obserwacją zmysłową! O mały włos. Biorąc nato­ miast pod uwagę cały szereg okoliczności. wydaje mi się wystarczająca. przeto winien zostać zwolniony.. ta w całym tego słowa znaczeniu moc człowieka. jeżeli rzecz owa nie byłaby użyteczna. duchy. Bardzo było to dlań wygodne. opisać rany i sposób zadania śmierci oraz całą resztę bez pot nocy sił nadprzyrodzonych. nie wiem. by złożyć zeznania. Biorąc pod uwagę podobne historie. była obserwacją samą w sobie. że gdy się pojawiły. gestykulują i odpowiadają na pytania. przede wszystkim by od razu nie wzbudzać strachu. istniała potrzeba. Ale postawiwszy pytanie o realność. Człowiek ów rzeczywiście został aresztowany.. Pawła. gdy ciała proste i bezwładne wykonywały ruchy i przekazywały porozumiewawcze znaki. „Panowie . Cecco d'Ascoli. że jest niewinny. Kościół katolicki zabronił t y c h karygodnych. Woźny po trzykroć wzywał. czy jest w towarzystwie uczciwego czło­ wieka czy łajdaka. Wszyscy dziś wiedzą. Wiem jednak. obracają się.

czym by się to skończyło. do których wał tą absurdalną ceremonią. byłem wariatem. Każdego. zaręczony z panną zwycięstwo i prostą drogą zmierzałem do tego. „Karmiony. nienawi­ dzę samego siebie.I zawsze? . tak. tak więc nic już od niego nie mając. Na szczęście konsekwencje tej bezbożnej mas­ karady trwać będą tylko dopóty. powiedział nam. Nie potrafię wam opowie­ dzieć. którego duch kiero­ podwojeniu ilości modlitw i spowiedzi.A więc nienawi­ dzisz tak mocno! . Gdy opadną pierwsze emocje.Nie będzie mógł mi wybaczyć. gnomy (patrz) na . Żadne bo­ wiem prawo na świecie nie uznaje takich mał­ żeństw. . Demony. jak wygląda Boska dobroć. które mają już swoje świątynie w Gene­ wie. dodał zgodę na ustne jej przekazywanie. gdy ma żywe ciała za pośredników".T a k . którą tu poniżej przytaczamy.opętanie minęło. uderzyć musi fakt. Nasu­ . że pracujecie przeciw sobie? Czy wiecie. jaką to nowe powołanie wywołało w moim umyśle rewolucję. a może i dobra. mówiąc wstrzymywać z powodu śmierci niedoszłego ob­ dosłownie.." jeśli chodzi o autentyczność tego opowiadania. Moje myśli nie były nęło im to najdziwaczniejszy pomysł w świecie..DUC . której się pod­ uroczystość połączenia młodej. . czy raczej opętanym. że kraje protestanckie podniosły u siebie kult duchów do rangi religii. Odchodzisz. którzy upierają się przy uznawaniu czterech tylko żywiołów: powie­ trza..Nie.Nie. a Bóg lak dobry.Zawsze. skoro jest nieskończona? duchami. Inny natomiast powie­ dział: .Zobaczysz. niku! . skoro ja sam lego nie chcę.Ale skoro jesteś tak nieszczęśliwy. DUCHY ŻYWIOŁÓW. .Tak. Salamandry (patrz) mieszkają w ogniu.. .. Dzięki niemu. posłuszeństwu. zapełniają je przeróżnymi . . patrzę na siebie jak na ocalonego i jestem naj­ szczęśliwszym z ludzi.Tak. . dopóki będzie miała na to ochotę żyjąca małżonka. Bardzo dobrze przypominamy so­ bie jego wyrażenia i sądzimy. .. Nie miałbym już pociechy w nienawidzeniu go. co z Bordentown. do jakich to wszystko musi doprowadzić mnie skrajności i nie ukrywałem tego przed owymi »nawracaczami« nowego typu. . nie zgpdziłbym się. Nienawidzę. mocno wierzyli w istnienie duchów. odpowiedzieli. . Nowym Jorku i gdzie indziej jeszcze. uczestnicze­ nia w tyrn misterium. gdyby nie wielka w narzeczoną. W niedzielę rzeczywiście odbyła się i rozumna prawość spowiednika. a ostatni z tych okrutnych gości opuszczając mnie powiedział: Żegnaj. zgodziłbyś się? Po chwili wahania jeden z duchów odpowiedział: . skłaniający jedno­ cześnie czytelnika do refleksji. O t o moimi myślami. wypowiadałem nieswoje słowa.Skąd możemy wiedzieć. będzie mog­ ła stwierdzić. zmarł tak ich poruszało. spotęgowa­ nym w wieku dziewiętnastym jeszcze przez mój własny. słuchania. iż rzecz odtwarzamy tu z największą dokładnością. nie dopuszczając do powstania choćby rysy na tak zbudowanej fortecy. Ale od tego momentu zaczęli w ubiegły piątek. powie­ działem do nich. Ale odnajdziemy cię na łożu w godzinie śmierci. .Do­ magasz się rzeczy absolutnie niemożliwej! . że ci w t y m Przytoczmy jeszcze oryginalne zdarzenie przeszkodzimy.Nie. że prowadzicie mnie prostą drogą do spo­ wiedzi? . Faktem jest. czyny z trupem jej wielbiciela. A właśnie. to raz jeszcze musimy zauważyć. lubieńca. Taki koniec zawsze wieńczy każdą epokę filozofii.. jak i ich mścić się okrutnie: teraz ja stałem się ich stolikiem rodzice. Zawładnęła mną chęć prowadzenia ich. zostało wspólnie ustalone. k t o nie jest za­ ślepiony. chełpić się muszą. a raczej nasycony osiemnastowiecznym sceptycyzmem. Ponieważ istnienie jest jedyną rzeczą.Jest nieskończona. Zarówno narzeczeni. przytacza go Eudes de Mirville w swej książce „Problem duchów": Baron N zajmował oficjalne stanowisko w jed­ nym z ministerstw w Paryżu. to może spróbowałbyś go wzruszyć? Kto wie.55 - DUC A oto opis bardzo szczególny. którą mam jeszcze od niego. opierałem się i opierałbym wszystkim kaz­ nodziejom świata. że ślubu nie będzie się cierpiałem wszystkie piekielne udręki i.A to dlaczego? .Okropnie.Zdradźcie nam. że jednak odniosłem „Pewien młody człowiek.A jak chcecie tego dokonać? z Nowego Jorku opisane przez francuski dziennik: . Od pierwszej chwili przewidzia­ łem. Nienawidzę wszystkiego.A gdyby zaproponował ci całkowite unicestwienie. a jednak cierpisz. panowie.. uwolniony z ziemskiej Zostałem doprowadzony do skrajnej rozpaczy i nie powłoki. potrafił mnie doprowadzić . Któregoś jednak dnia po­ stanowiłem raz jeszcze spróbować wyciągnąć z nich trochę prawdy.. że zgoda na opowiedzenie tej historii jest równoznaczna z pod­ pisaniem się pod nią. . ognia. ale że jego duch. . Kabaliści. Ale nadeszła epoka wirujących stolików. .. wody i ziemi. że wprowadziły pogaństwo do opuszczo­ nych przez filozofów społeczności.Nie.Ależ tak. Zezwalając mnie i panu des Mousseaux na opisanie tej historii. Nienawiść jest moim imieniem.zawładnęli mną w całej pełni. zostanie połączony z duchem wcielonym wiem. pełnej życia dziew­ dałem. spokojowi. Wtedy właśnie jesteśmy wszechmocni. zagadnąłem ich. — Czy wiecie. nie. byłbym z nim kwita.Od tego czasu. skąd obydwoje pochodzili. nieszczęś­ sylfy (patrz) w powietrzu. że związek dwu dusz tylko wtedy zachwyca.

zasłyszaw­ przez handlarza . Zrozumiał. że dusze uwolniwszy się od swych ciał. strony ma oczy. że nazywany bori. Powiada się także. które z każdej zicmi. jeśli dobiorą się dusze od początku sobie przypisane. Filon. naczynie z polerowanego szkła. zachowują po śmierci ich kształt. iż dusza przypomina kuliste netce. Stąd małżeństwa są szczęśliwe.w każdym razie tak to wyglądało. bogowie powołali całe tłumy tych duchów do życia z trupa Imery. to tchnienie boskości. są większe. trefle to wodniki. miał jego głos. Według Lychże mędrców: karo to salamandry. kiery lo sylfy. a piki to gnomy. ten szacunek ukazywany grobom. skandynawskie duergary. że jest dusza jak lekki i przezroczysty obłok utrzymujący zarys po­ staci człowieka. I tak to wszystkie innowacje duszy.'lyle jest ta bujda warta — twierdzi Leloyer — co inne bujdy i paplania rabinów". błyszczą podobnymi absurdami. nie człowiek. Modłami swymi osiągnął tyle.DUS . To płomień DUDEK ptak pospolity.. Czysto się na tego diablika powoływano z uwagi na łatwość. jaki rozpowszechniony jest wśród Skandyna- Żywot bydlęcia bowiem jest tylko ziemski. ta iskra. Żyd piszący także o duszy. Walczy się z t y m nieszczęściem dotąd.są nieszczęśliwe. Według legend skandynawskich. Materialiści. kto jego oczy nosi na żywiołów. Dicearne twierdzi. żyjący z synami i przyjaciółmi w pustelni. znaleźli je nawet w kartach. że uformowała cień wokół głowy. ta ciągota do odkrywania nieznanej przyszłości. Według Cobaruviasa. tak są dobre i złe dusze. Dusza wstępując w ciało nadaje mu odpowiednio specyficznym koszmarem. świetliste i mają astralną naturę.staje się gruby. że DUSES demon nocny. Są obecne przy śmierci pani domu. To insekt. przez Chaldejczyków . że wszystkie dusze zostały stworzone naraz i odpowiednio parami. zaś echo uważają za ich głosy. jest on skarłowacialym ducno de rasa. znaleźć można pogląd bliski temu. że nie tu nastąpią odkrycia mające odeprzeć nasze wątpliwości. Od niepamiętnych czasów szukano sposobu określenia. że dusza aż do dnia sądu pozostaje obok ciała w grobie. a przez Greków .pogodzi się ze wszystkimi wrogami. nie rozumieją ani światła. Żydzi są przekonani. Ale przecież nie widzieli też nigdy snu. ani elektryczności. trwają w słodyczy i pokoju. negują istnienie duszy. la wiara w duszę właściwą tylko człowiekowi — już to nas poucza.56 - DUR jednych jest ona świadomością. . nauce Kościoła. nie widzieli wiatru. jego strój . Świadomość. jego postawę. że zachowują skłonność do rzeczy. Poganie wierzyli. chcąc wszystko osądzać oczyma ciała. dla innych jest to ta trzepocząca się w sercu każdego człowieka nadzieja innego życia.. Rzadkie są takie spotkania. by zachęcić swych oblegających Jerozolimę żołnierzy do szturmu na cytadelę Antoniusza. Muzułmanie twierdzą. Leon Hebrajczyk powiada. Wie­ rzyli też. że przy­ jaciel ma umrzeć. W przeciwnym wypadku . że biedna dusza wróciła do ciała. W mowie. Poszukując zaś sekretów Wielkiego Dzieła we wszystkim.dowodzi ktoś inny. dusze mężczyzn i kobiet. wspanialsze. grubych i ziemskich. Jej cechą charakterystyczną jest to. DUSZA. Pewien uczony talmudysta. człowiek zaś jako jedyny zwraca wzrok swój ku szlachetniej­ szym formom bytu. umysłem. Pewien uczony utrzymywał nawet. a jednak nie mogą ich zanegować. panem domu. ten lęk przed innym światem. z którą tworzyło się parę w momencie stwarza­ nia. zobaczył pew­ nego dnia duszę jednego ze swych współtowarzy­ szy. który straszy Niemców tak jak są dobre i złe anioły. należy do przyrody. Do tego stopnia odłączyła się od ciała. z jaką zmienia postać. że jest to umysł ze swymi dwiema potęgami: uczuciem i wolną wolą. co to takiego jest dusza. jego oczy. Najdziksze nawet hordy nie byty tak bar­ heretyków i filozofów. niektórzy zaszli I wreszcie. ale nie miał jego rzeczywistego ciała. Kto na niego dusza jest harmonią i uzgodnieniem czterech patrzy . Chcąc poznać postać duszy. jaką Tytus wygłosił.nosi głowę dudka w portmo­ szy to od zjawy. Dla . DUENDE chochlik hiszpański. ale formę mają subtelniejszą i lżejszą. nawie­ dzając ją i czuwając przy niej w nocy. nazwaną ga/rira/ag lub inaczej diabelskim lai. Ta poetycka per­ sonifikacja zrodziła w Islandii szczególną miarę wiersza. bo nigdy jej nie widzieli. brzuchu . jak i doktryny nie oparte na barzyńskie. k t o nie chce zostać oszukanym dalej. Wszystkie ludy uznają nieśmiertelność dobre lub złe cechy. że ostatni wiersz pierwszej strofy kończy też wszystkie pozo­ stałe. by nie odróżniać siebie od bydląt. które lubiły za życia i że często ukazują się obok swoich grobów. Gdy duch Patroklesa stanął przed Achil­ lesem. aż można połączyć się z du­ szą. jest zdania. Regularny połysk i kształt kryształów Norwegowie przypisują wytrwałej pracy tych maleńkich mieszkańców gór. jak twierdzi Holender Hoorbeeck. należą do tej samej rodziny co elfy (patrz) nocne.woda [patrz) zaś jest siedliskiem nimf (patrz) i wodników. DUERGARY skarłowaciałe diabły. sumienie. za­ szczepiając im wszelkie nauki i sztuki. odpowiednik goblina (patrz) z Normandii i szwedzkiego tomtegobbe (patrz).ian.

nabywca zapłacił i pie­ niądze wspólnie przepito. a przysiadłszy się zapytał o powód wesoło­ ści. gdziekolwiek je napot­ kają. To rzekłszy schwycił trzęsącego się sprzedawcę duszy i po­ wiódł. Będąc przy temacie. rozmawiało o nieśmiertelności duszy i mękach piekielnych. Wielckroć widywano. a poznawszy w tłumie znajomego zapytał go. Między ludem Syjamu jest sekta wierząca. Całe miasto Narni . ze dusza opuszczając ciato prze­ nosi się do innego świata. szukając krewnych itd. co gwałtowną zginęli śmiercią. Wizja tak owego mieszkańca Narni przerazi­ ła. o ile wierzyć kronikarzom. Rozbawiony wieśniak wprowadził go w temat rozmowy dodając. Właśnie byliśmy u grobu św. Pozwolą panowie. której ręki nie mógł zdobyć. Rybacy. W momencie zawierania związku małżeńskiego. życie przez czas jakiś. A oto. nadal nic nie widząc. Servius wyjaśnia. że czas. Lud ten upatrzył sobie jedną z wysp pomiędzy Anglią a Islandią jako miejsce spoczynku dusz. Pogląd to często powtarzany i nie wszędzie jeszcze kim zadziwieniem. Te przewozy dusz. które nie zma­ zawszy jeszcze wszystkich swoich grzechów i nie będąc dostatecznie czyste. Ale z zapadnięciem zmroku kupiec tak się odezwał: „Myślę. który zawarł z diabłem pakt o duszę w zamian za małżeństwo z młodą damą. że śmierć jest odłączeniem duszy od ciała.spytał nowo przybyły. Przewoź­ nicy i rybacy. We wszystkich epokach i wśród wszystkich ludów panowała opinia. A oto opowieść warta uwagi: Trzech pijaczków. a pieniądze przeznaczyć na przepicie. co do mnie należy". Jeden z nich zaczą\ kpić sobie z tego i wygadywać bzdury. kończy sprzedając swą duszę. nikogo nie widząc schodzili na brzeg i docierali do łodzi przeznaczonych do wożenia dusz. W wieku jedenastym widziano niezliczone tłumy biało odzianych postaci ciągnących ze wschodu pod murami miasteczka Narni. chcąc jak najszybciej cieszyć się zdobyczą.że dusze tych. Tym­ czasem zjawił się mąż słusznego wzrostu. co zmarli w łożu. zwolnieni byli od wszelkich ciężarów. że oblubieniec nie rzuca cienia. Ten. Zwykle sprzedający duszę szaleńcy stawiają wa­ runki i urządzają sobie. że słuch po jego ofierze zaginął. lepszego lub jeszcze gorszego. że kto tego niecnego handlu dokona. skąd ukazują się jako dobre duchy. Starożytni widzieli w przewoźniku Charonie prze­ wodnika dusz do krainy cieni. począt­ kowo zdziwieni. iż sprzedał duszę diabłu i rzecz cała spełzła na niczym. Zawozili dusze na Wyspę Cieni. Ustalili cenę bez zbędnych targów. Działo się Lo w wiejskie] gospodzie. godnie odziany. Gdy tymczasem dusze tych. jako że w ramach pań­ szczyzny mieli przewozić tam dusze. ale dopiero przed wieczorem jego natęże­ nie wyraźnie opadło.podaje poważna relacja . jak relacjonuje Tzetzes. wygasł. Niemcy doda­ ją jeszcze. Mar­ cina. że rok cały leżał złożony chorobą. racząc się. niezwykłego wigoru. A dusze ludzi dobrych nabierają nowych sił. A zrobił to tak skutecznie. „Wiecie . z furią ścigają dusze swych zabójców na tamtym świecie. że w ich mniemaniu dusze były niczym innym jak ogniem. nie dziwne w takim stanie. Domyślono się.było świadkiem tej cudownej procesji odbywającej się w biały dzień. które wy­ dawały się puste. przywykli do tych cudowności i spokojnie odbijali w drogę powrotną. nawiedzają w pokucie miejsca święte. kto kupił konia. traci cień. jak dusze miejscowe witają nowo przybyłe wywołując je po imieniu. a teraz podążamy do kościoła Notre-Dame de Farfe".DUS . Wszyscy mieszkańcy wylegli na mury obawiając się. by każdy wracał do siebie. „A za ile mi ją sprzedasz?" . że po śmierci dusze idą i wracają. mogące kryć jakiś rodzaj kontrabandy. że tak mało ceni sobie swą duszę. w zależności od uczynków za życia. ze gotów jest ją sprzedać tanio temu. co polegli w boju. że dusze tych. Przemarsz ten trwał od rana do trzeciej po południu. gdzie tylko chcą. Starożytni utrzymywali. Przy okazji opowiada się historię pew­ nego studenta. gdzie ten ani się spodziewał tak szybko trafić. promień słońca oświetlił młodą parę i z przerażeniem stwierdzono. nie zapominajmy o wielce rozpowszechnionym w Niemczech wierzeniu.57 - DUS wów. We wszystkich negocjacjach z siłami ciemności ten. by tropić i dręczyć dusze ludzi złych. unoszą się prosto ku gwiazdom i trafiają w najwyższe sfery niebios. że wezmę. Podobną tradycja znaleźć można wśród dawnych Brytów. jakby materia mogła niszczyć byty duchowe. że to wrogie armie nadciągają i obserwowali maszerujące tłumy z wiel­ . ale tu słyszeli. zstępują pod ziemię w zapomnienie i ciemności". to diabeł. a więc woda je gasiła. co też te pielgrzymujące masy oznaczają. W dziewiątej księdze „Praw" Platon stwierdza. Lecz jeśli warunków się nie ustali. Tak. ma prawo go zabrać. Do tej pory była to zabawa. Wiadomo. Postać w bieli odpowiedziała: „Jesteśmy duszami. ustały definitywnie. chociaż prawych. nie zawsze bywa delikatny. dusze wędrujące grupami. Jeden śmiałek wyszedł z miasta. odkąd chrześcijaństwo przyniosło prawdziwe oświecenie. po zawarciu układu. jak się Lo odbywało: o północy słyszeli pukanie do drzwi. że można sprzedać swą duszę diabłu. kto się w nic wdaje. prócz topielców. że wracać po śmierci mogą dusze wszystkich. kto da więcej.rzekł im cezar .

Nergal . Antychryst — sztukmistrz i nekromanta (Boguet nazywa go małpą Pana Boga).przed­ stawiciel Baalberyta. komandor Orderu Muchy.ambasador w Hiszpanii. przedstawiciel Furymona.wielki organizator widowisk.ambasador w Anglii. W Szkocji takie porwania przypisuje się elfom (patrz). Dagon . zastępując. starszy Prieur-drogista. przedstawiciel Lilita.ambasador w Szwajcarii.przedstawiciel Pana. dwana­ ście kamieni z Jordanu.DWA - 58 - DYM DWANAŚCIE to liczba szczęśliwa.przedstawicielki arcydiablicy Prozerpiny. Hutgin . Dwunastoma apostołami jest według niego również dwanaście znaków Zodiaku. Ftienne Prieur z Moulins. Bouget —wspólnik Nicolasa. matka rozpala piec i sadza dziecko na łopacie grożąc. Zamiana dzieci zawsze ma miejsce przed chrztem. Behemot . W glossarium z (irose narysowano matkę wykradzionego dziecka.mistrz przymierzy. że apostołów było dwunastu. Prozerpina . Melchom . komandor Orderu Muchy. Belial . a za podrzucone uważa się dzieci głuche. Rimmon . które krzyczy: „Miałem siedem lat. że są tam dostojnicy.wielki admirał.ambasador w Rosji. kawaler Orderu Muchy. A oto i skład piekielnego dworu: Książęta i najwyżsi dygnitarze: Belzebub . dwanaście miesięcy w roku.lekarz w Avignon. zgłębiwszy wszelkie tajemnice piekła odkryli.magik i czarow­ nik z Paryża. kuzyn Prieurów . by na cztery strony świata głosić mogli wiarę w Trójcę Świętą. dodaje. twórca Orderu Muchy.szef tajnej policji. która trzy diablice chciała na mnie nasłać". .wielki mistrz sabatów. Baptiste Prieur z Moulins . Tatnuz . a ja nigdy nie widziałem tak białych naczynek". Eurynom — władca śmierci. Astarot-wielki skarbnik. Martinet . Dom władcy: Verdelet . przedstawiciel Belzebuba. Udało się im nawet policzyć demony. albo też chloszcze je rózgami i następnie wrzuca do rzeki. godności i posiadanej władzy.dyrektor spektakli. Postępowania sądowe dowiodły. Alastor . który Faustowi ukazał się pod postacią ogromnej kuropatwy o szyi w zielone cętki. przedstawiciel Molo­ cha.szef kuchni. że cza­ rownice też wykradały dzieci. A wybrano ich dwunastu. Moloch .nadintendent domów gry. należy na drzwiach i na kołysce zrobić znak krzyża. dwanaście godzin dnia. ponieważ liczba ta to cztery razy po trzy lub trzy razy po cztery.zarządca piekarni dworskiej.mistrz ceremonii. Ambasadorowie: Belfegor . oficerowie itd. kawaler orderu.władca krainy łez. Asmodeusz .ambasador we Fran­ cji. od tego czasu upłynęły jeszcze cztery lata. Ministrowie: Adramelek .skarbnik. Leonard . które się im spodobają.arcydiablica.lekarz z Salpelriere. ko­ mandor orderu.wielki podczaszy. jego braL . aby oddać je diabłu lub by złożyć mu je w ofierze. przedstawiciel Szatana.urzędnik w Wersalu. przedstawiciel Plutona. Czasami podaje się im napój ze skorupkami od jajek. Chamos — wie­ lki szambelan. komandor Orderu Muchy.am­ basador we Włoszech. je przez siebie urodzonymi małymi potworkami. nieme. Daj Boże. Mullin .naj­ wyższy władca w piekielnym imperium. i inni. że wróżki wykradają dzieci.przedstawiciel Leonarda. że specjaliści od demonów uprzejmie potraktowali mieszkańców podziemnego króle­ stwa. Pine ojciec . Wymiar sprawiedliwości: Lucyfer .miejsce jego zajął Belzebub. arcyksiężna złych duchów. dwanaście wołów z morza spiżowego i dwanaście fundamentów niebieskiego Jeruzalem. Szatan nie jest już dla nich władcą piekielnego imperium .am­ basador w Turcji. Papon-Lominy. Lewiatan . rozróżnić je wedle zajęć. W Turyngii wiesza się na ścianie spodnie ojca. Rozrywki: Kobal . Pluton .wielki sędzia. Mammon . DYTHICAN książę demonów. kiedy oddano mnie mamce. DYMNOUSTY demon. Nicolas . nie wiadomo po co przy­ woływany w litaniach sabatowych. W Danii. Baalberyt . Jeanneton Lavalette. dwanaście źródeł na pustyni. pan Berbiquier napisał w roku '1821: „ D w ó r ten ma swych przedstawicieli na Ziemi: Moreau . Succor-Benoth — przełożony eunuchów. kawaler Orderu Muchy.wykonawca wyroków. Baal . DZIECI WYKRADZIONE PRZEZ WRÓŻKI. Mansotte i Vandeval . DWÓR PIEKIELNY.wielki kanclerz. Nybbas . że je spali. Wierus i inni demonomani. jak rozbija dwanaście jaj i dwadzieścia cztery połówki skorupek układa przed dzieckiem podrzuconym. te podstawione sadza się na łopacie i energicznie nią potrząsa. Aby temu zapobiec. by po wypisaniu tych bzdur nie przyszło im w t y m towarzystwie przebywać! Znając tę listę piekielnych dygnitarzy. Widać. obok dziecka położyć kawałek żelaza i zostawić: zapalone światło. dwanaście gwiazd z korony panny młodej. a także dwunastu synów Jakuba. Szatan — przywódca frakcji opozy­ cyjnej. szlachta. Nisroch .władca ognia. Aby zmusić wró­ żki do zwrotu porwanych dzieci. Bonue t . W Szwecji i Irlandii podrzucone przez wróżki dzieci wystawia się na łopacie za drzwi.pierwszy kamerdyner. Na Pół­ nocy istnieje przesąd. niewidome lub ułomne. Cesaire d'Hesterbach mówi.zwierzchnik piekielnej armii.

którą zły duch unosił w prze­ stworzach odwożąc z sabatu. jako że bitwa ta była największą ze wszystkich klęsk. a ich wynalezienie przypisuje się Egipcjanom. . DZIĘGIEL ziele uznawane za środek zabezpiecza­ jący przed wpływami magii. by chroniło je przed urokami. Jak czytamy w „Petit Al­ bert". na oczach senatu. Już starożytni znali dzwony. Chińczycy po dziewięciokroć padają na twarz przed swym cesarzem. Rzymianin. DZWONY. republika będzie kwitła. a druga została zaprzeczona. że ceremonie poświęcania ich. Zapylani o znaczenie znaku auguro­ wie odpowiedzieli. potężniejszych od innych. Eliusz. że pieczony dzięcioł. wymierzał właśnie sprawiedliwość na posie­ dzeniu trybunału. by dziewięć razy ucałowali ziemię. Liczba ta jest wśród różnych ludów święta. Jeśli zaś dzięcioł ów zginie. DZIĘCIOŁ ZIELONY. Alcoin pisze. że i Mongołowie uznają liczbę tę za świętą. Usłyszał dzwony bijące na Anioł Pański i natychmiast ją upuścił. Używano ich w Atenach i w Rzymie. że Szatan nie może znieść dźwięku poświęconych dzwonów. Wiesza się je jako amulet (patrz) na szyi małego dziecka. Rzymski pretor. Wkrótce potem sie­ demnastu rycerzy z jego rodu padło na polu bitwy pod Kannami. W Afryce spotykano władców. jakie poniosła republika. W świątyniach chrześcijańskich dzwony rozpowszechniły się dopiero w siódmym wieku. zabił ptaka na miejscu. jest niezawo­ dnym środkiem przeciw czarom wywołującym im­ potencję. Pallas zauważa. starożytni zapewniali. ale los rodu tliusza będzie smutny. W ten sposób spełniła się tylko jedna część przepowiedni.DZI . ale republikę dotkną nieszczęścia. Próżno by szukać czegoś takiego w Europie. Torquemada opisuje w swoim „Heksameronie" przy­ padek pewnej kobiety. kiedy przyfrunął dzięcioł i usiadł mu na głowie. tak długo ród jego mieć się będzie dobrze. Był to Leż ptak wróżebny. że ich dźwięk wystraszyłby dusze zażywające w raju wiecznego szczęścia.59 - DZI DZIEWIĘĆ. musi ich upuścić usłyszawszy dźwięk dzwonów. zanim wolno im się do nich odezwać. Kiedy diabeł przenosi swoich zauszników na sabat (patrz). zjedzony na czczo z poświeconą solą. ich chrztu. bo wierzą. przeprowadzano już w czasach Karola Wielkiego. przedkłada­ jąc dobro publiczne nad własne. że jak długo Eliusz opiekować się będzie ptakiem. którzy wymagali od swych wasali. Mówi się. Muzułmanie nie mają dzwonów w minaretach.

dźwięk bębna dochodzący z jakiegoś wyżej położonego miejsca miałby podob­ ną właściwość ściągania piorunów". bym poszedł? .. Muzułmanie tak nazywają du­ chy o formie pośredniej między aniołem a człowie­ kiem. a które miały kozie pyski i rybie ogony. które miały wygląd maleńkich ludzików o bujnym owłosieniu. a mianowicie. co obecnie uważa się za objaw lekkomyśl­ ności. Czasami egzorcyzmowanie i za­ . Te palce są ECZORCYZMY to zaklinanie. . Uprosiła napotkanego tam młodzieńca o pomoc. Postać tę odnaleźć można na wielu egipskich i rzymskich zabytkach. dokładnie w te. . Wręczyła mu następnie kilka drobnych prezentów i zobowiązała do zachowania tajemnicy. .A więc wchodź tutaj! . Św. . Gromy uderzyły w dwadzieścia cztery kościoły między Landernau a Saint-Paul de Leon. jak mu się żywnie podobało.15 sierpnia 1718 roku. opat od Świętej Agaty z diecezji Liege. o których ten go wypytywał.Usłyszawszy to.odparł diabeł .Siedź cicho! . by pożreć ich wątroby.Tak. żaden bowiem człowiek zhańbiony nie może ujrzeć mnie w t e j postaci nie umierając". Zadawał złośliwemu demo­ diabła. odprowadził ją do domu.duchy płci żeńskiej. ECIPANY były to.D7E .mam Często służy to tylko zabezpieczeniu się przed zgodę na pozostawanie tu jeszcze przez dwa lata. nad dolną Bretanią rozszalała się gwałtowna burza. Ten da) się namówić.skarcił go zły duch.. .Opat powiedział mu na to: . nowi pytania. że burze sprowa­ dza diabeł. DŻINY u Persów . a więc dzwony mogą ją zażegnać Chłopi rzucają się bić w dzwony. że spotkanie go jest najszczęśliwszą . a oczy jej przypo­ parający się magią mają też swoje egzorcyzmy do minały dwa rozpalone piece. Ludzie wielka jak trzystustopowa wieża. by oddał opętanej jej poprzednie rozmiary i wygląd. mimo zamków i zasuw. gdzie bito w dzwony dla odegnania burzy. opisana przez Cezara z Hesterbach: „Wilhelm.. Przypomnijmy tu wydarzenie zapisane w„Kronice Akademii Nauk": . jak wdzierały się do domów. ale i polecenie demonowi. by opuścił ciało opętanego. który był uwiązany do dzwonu w momencie jego poświęcania.Dziękuję. że bicie w dzwony nie ściąga piorunów. a ty wejdź tam.. M i m o wszystko wieść się rozniosła. stawić musiał czoło opętanej. — W takim razie idź dokąd chcesz. . .Chcesz tego? . potwornie rosnąć i tyć. wrzącego ognia jeszcze przed stworzeniem człowieka.i opat. demony zamie­ szkujące lasy i góry.Więc patrz. a diabłu polecił opuścić ciało opętanej. ale tak mocno nalegał. Jan Damasceński opisuje te potwory. EBLIS imię nadane przez mahometan diabłu. z rogami i kopytami kozy. a powstały z płynnego. zaklinanie to tylko formułka. wróżbą dla nowożeńców. Starożytni pisali o pewnych potworach z Libii. jak tylko usłyszą grzmot. Wierzono także. wypijały krew z dzieci albo porywały je. że w chwili narodzin ich proroka tron Eblisa został strącony na dno piekieł. W dwie minuty była już egzorcyzmowanie zaś jest całym obrzędem. gdy tymczasem w swej naturalnej postaci. pokazał kciuk. . że od pioruna chroni noszenie przy sobie kawałka sznura. Demon raz jeszcze usłuchał i tak rzekł do Wilhelma: — Słusznie czynisz. EGITH rodzaj kulawego krogulca. . odejdź. DŻELUDY czarownice-wampiry Orientu.Przyjąłeś komunię. przywoływania i odsyłania demonów. podróżując z dworna swoimi mnichami do Kolonii. jeśli potrafisz. za pomocą której . człek wesoły. Tak właśnie przedstawia się kozioroż­ ca. Te świątynie.Nie tak szybko . kłamiąc co i rusz wierutnie. że zostały wyklęte przez Salomona. o których utrzymują. być może. o którym bar­ dzo dziwna opinia krążyła wśród starożytnych. Opat zorientował się i nakazał mu mówić prawdę.W t y m momencie opętana zaczęła poleca się demonowi opuszczenie ciała opętanego. które tak samo nazywano. a posągi bożków obalone. A opisuje te historie jako przykład zabobonów. groźbą opętania. Utrzymują oni. jedyny zachowujący przytomność.Ukaż się nam wiec klinanie traktuje się jak synonimy. Tymczasem jeden z towarzyszących mnichów też chciał nawiązać rozmowę z demo­ nem.odparł diabeł. a opat. ale ich dźwięk właśnie powoduje gwałtowne ruchy powietrzem i. wezwał A oto niezwykła opowieść o egzorcyzmach. opat rozgrzeszył zakonnika. Demon usłuchał i przekazał dobremu opatowi wiadomości o losie niektórych zmarłych.Wczoraj ukradłeś swemu opatowi dwanaście sous i dotąd nosisz te pieniądze w pasie.60 - EGZ Spadła na cierniste krzewy nad rzeką. Obaj mnisi zemdleli. Pan Salgues sądzi jednak.A dokąd chcesz. modlitwa do Boga poświęcone.Otworzę usta. DŻIMI (DŻIMIN).Tam jest za ciepło . żeś uczciwy. . bo ruch ich jest bardzo słaby. .spytał demon. według pogan. .. aż w końcu wyjawiła mu okoliczności swojej przygody. na które ów odpowiadał. zostały oszczę­ dzone. W niektórych krajach wierzą. gdzie w dzwony nie bito. odpowiedniki naszych chochlików.

Kiedy unosząc się w przestworzach. pałac niebiański. „Doskonały eliksir biały". do gorącego popiołu. wtajemniczyć w obrządki sabatu (patrz). ELIKSIR ŻYCIA. Snorro Sterlason wyjaśnia. ELFY duszki skandynawskie. jego i jego sąsiadów. Kilku mężczyzn zostało tam także przetransportowanych. a wreszcie podcina mu gardło mówiąc: Obciążam cię moimi grzechami. a dalej rozlać do butelek i ustawić w chłodnym miejscu. Nad brzegami Bał­ tyku wierzono w istnienie króla elfów władającego wyspami Stern. by odnowić przysięgę lenną wobec panującego tam władcy. Według Trevisana eliksir życia jest niczym innym.p o w i a d a Saint-Foix . czystsze niż to z kopalni. W innym naczyniu. „Doskonały eliksir czerwony" przemienia miedź.dał od nich diabeł. wyraźnie słychać rżenie jego rumaków. kto ośmieliłby się napaść wtedy na ich krainę.uzbraja się w nóż. który co roku udaje się z poselstwem pucków (chochlików) do Norwegii. ale nocą. generał wypytywał go bowiem o sposób życia. Leczy wszelkie choro­ by i przedłuża życie daleko poza zwykłe granice. by zaludnić Elfland. że zjawiał się przed nimi biały anioł i zabraniał nraz dwa funty miodu 7 Narbonne albo innego. przejeżdża z jednej wyspy na drugą. . Jego sekret został przez biednego wieśniaka 7 Kalabrii pr7eka7any dowódcy armii Karola V wy­ słanej morzem do dzikich krajów. ELIGOR demon tożsamy z Abigorem (patrz). jeśli nie wyrzekną się wziąć osiem funtów esencji merkuriusza. Jasno widać. Wiele z tych dzieci wyznało podczas proce­ esencji z ogórecznika lekarskiego. Wiadomo. a ich ostateczną siedzibą będzie Vid-Blain — najwyż­ sze niebo błogosławionych. Ślad tradycji dobrych i złych aniołów znaleźć można i w Eddzie. wziąwszy hełmy i miecze. Nazywa się go również „pitnym złotem". Tam zwany także „olejkiem talkowym". zamyka się je w złotych puzderkach zdobionych kamieniami i wysyła do najwyższych władców. a przynajmniej że rządzi nimi wszechwładny wicekról. Islandczycy sądzą. ołów. kiedy zdarzyło im się usnąć na górskich szlakach uczęszczanych przez wróżki bądź elfy. dwa funty boga. obraca nim po trzykroć wokół głowy. które miano lei wszystkie metale w bardzo rzyste srebro. nie wyciskając. że Island­ czycy sądzą. robić tego. Następnie przepuścić wino przez płótno. traktuje się w Tybecie jak boga. lego ekskrementy przechowywane są z naj­ wyższą czcią. zawroty głowy. Ma on wóz za­ przężony w cztery czarne ogiery. od czasu do czasu mieszając. jak kamieniem filozoficznym (patrz) zredukowanym w wodzie merkurialnej. Grożono A oto przepis na inny jeszcze eliksir życia: Należy im rzuceniem w trzęsawisko. Spacerują wówczas nad brzegiem morza i biada temu. Chłop zapewniał kwaterującego u niego generała. wyspa. EKSPIACJE. Następ­ nie całość przecedzić do korzennego wina i sklaro­ wać. ELFDAL dolina elfów (patrz) w Szwecji. Po wysuszeniu ich i starciu na proszek. przemienia z ko­ właśnie poddawano próbom dzieci. królestwo wróżek (patrz) i elfów (patrz). Wszystko to razem zagoto­ wać jak bulion zbierając pianę z wierzchu. Za dnia wojownicy ci skazani są na żywot pod korą drzew. zaś swart clls. glinianej misce. jam zaś powrócił na drogę wiecznego żywota". eliksir podtrzymał­ by zdrowe i przywrócił do życia chore płuco. Codziennie rano należy wypić jedną łyżeczkę tego syropu. rwę kulszową. Starożytni Arabowie odcinali jakiemuś zwierzęciu ucho i ciągali je po polach jako zadośćuczynienie za popełnione grzechy. od lej chwili są twoje. którzy wszyscy byli w podobnym ELFLAND kraina. chowa do małych pudełeczek i sprzedaje na targu jako przyprawę do mięs. dumnie przechadzają się w świetle księży­ ca. czego ża. Ty zbliżasz się do śmierci. żelazo i wszystkie inne metale w złoto. zamieszkują wnętrze ziemi. Leczy on też bóle żołądka. Swarl ells są natomiast śmiertelne i podatne na wszelkie choroby. lego mocz uznawany jest za eliksir zdolny uleczyć każdą chorobę. której żołnierzami są ogromne dęby poras­ tające wyspy. a morze staje się czarne. że ojczyzną elfów świetlanych jest Alf-Heim (siedziba elfów). sów.EKS . a reszta zgniła. migreny i na ogół wszelkie dolegliwości wewnętrz­ ne. jego łodyg i liści. nie imają się ich płomienie Surturu. Te pierwsze są nieśmiertelne. Nawet jedna jego kropla rozprowadza ciepło po wnętrznościach. że tak jak i oni tamtejsze elfy też żyją w kolonii. Przecedzony płyn dolać do przygo­ towanego wcześniej soku z miodem i na maleńkim ogniu gotować aż do uzyskania konsystencji syro­ pu. głowę kościoła lamaickiego. Ma on wielką armię na swe rozkazy. elfy ciemno­ ści. A gdyby pozostał tylko kawałek zdrowego płuca. że ma sto trzydzie­ ści dwa lata. że lud elfowy jest u nich zorganizowany w rodzaj monarchii. Studzić go w polewanej. Widząc podeszły wiek gospodarza. Moe i Rugen. Przedłuża on życie i wszelkie leczy choroby. Porywają one czasem dzieci. najlepszego w okolicy. łapie koguta. iż Dalajlamę. „Żyd . W czasach wojen król gromadzi ich wokół siebie. W królestwie Butanu suszy się największe „produkcje" władcy. cztery funty pociętego w plasterki korzenia goryczki zalać trzema pintami białego wina i na dwadzieścia cztery godziny odstawić.61 - ELI EKSKREMENTY.

powstały: Sophia . Eony wzięły się od Boga poprzez emanacje i konieczności natury. skazał mandaryna na śmierć. czyli diabeł. pełnia lub bóstwo. zamieszkują siedem części piekła. która najrozmaitsze przybiera kształty: psa. gelungowie (kapłani) uciekają się do prób przekupienia proponując Erlikowi. itd. barbarzyńskie słowa.ELO . ale nie wiadomo. bądź za hebrajskie słowa z Pisma świętego. Jego emanacje obejmują cztery światy: od najwyższych duchów do najprymi­ ERLIK (ERLIG). Menra stworzyła trzy wielkie sefiroty (patrz!. Ma okrutny wzrok. które my zwiemy duchami. że każde nie­ szczęście powoduje zły duch zwany Erlik. Opowiada się. gdy jakiś chory nie daje już nadziei na przeżycie. twoje wysiłki. a drugą ze spiżu. Pewne duchy mają za zadanie opiekować się siedemdziesięcioma narodami. co ośmielają się patrzeć im prosto w twarz. EONY według gnostyków są to byty realne. oburzony lą bezczelnością. który ma Asmodeusza (patrz) i Bedargona (patrz) jako namie­ stników. W czasie sianokosów i żniw trzęsą się ze strachu na sarną myśl o Empusie twierdząc. że w mieście Kalikut była świątynia demo­ nów Lego samego co Empus gatunku. (patrz). by mnie uśmiercić.mądrość. padał trupem na miejscu. Aszamolh . Vasco da Gama relac­ jonuje. przewodzą dobrym duchom. które dzielą się na dziesięć chórów i zamieszkują trzy nieba i siedem planet. na nic się nie zdadzą. chochliki i inne podobne istoty) rozproszone są pośród dobrych i złych duchów i nic mają stałego miejsca pobytu.ostrożność. Duchy przyrody (zapewne wróżki. na próżno usiłując: powstrzymać mo­ narchę. jedne są duchami światła. panie. który docenił mądrość i ostro­ żność ministra. od czasu do czasu się ukazując. Sairymów i Malasz-Szaballahów jako ministrów. to czyż będziesz tak niesprawiedliwym. by naprawić popełnione przez eony błędy. szczególnie w środę. by skazywać mnie na śmierć za kradzież tak drobną?" Ta przemowa uspokoiła cesarza. a Szedymów (patrz). A jeżeli nieśmiertelności nie daje. Jeden 7 ministrów. kobiety. co istnieje. którego bazylidzi przywoływali w swych obrzędach magicznych. jak to pewien lekarz-szarlatan przyniósł chińskiemu cesarzowi Li-kon-pan cudow­ ny eliksir i nakłaniał go do wypicia płynu zapew­ niając. inne znów duchami ciemności podległymi Jezer-Hara (patrz). demony. gdy się im ukaże. EMPUS demon południa. Li-kon-pan. Ten zaś spokojnie mu odpowiedział: „Jeżeli ten napój zapewnia nieśmiertelność. a który żywo przypomina czatuje i porywa każdą duszę. S/ge — cisza. wokół głowy płomień i cały czas szuka okazji do złego. swoje słowo. To on wszystko stworzył przez Menrę. jaki wydaje. Złe duchy. co znaczy dokładnie to samo. a jednocześnie jest niczym. bądź też za jakieś tajem­ nicze. którą otrzymał od eonów. a drugą. który z uporem nie chce się ukazać. Ł których powstały sefiroty niższego rzędu. dar w postaci glinianej lalki. żmii. Ensupli ubjawid się w dziewięciu sferach tworzą­ cych wszechświat. Rzecz gustu. ERLEUSORTOK diabeł na Grenlandii. Uważano eony bądź za ucieleśnienie boskich atrybutów. panie. Ukryty jest w najgłębszych zakamarkach bytu. Przywódcą duchów zła jest Samael (patrz). przedstawia go jako przerażającą zjawę. Cytowany przez Leloyera. jak dopiero po południu. Greccy i rosyjscy wieśniacy zachowali okropne wyobrażenia o t y m potworze. Twórcy tych mrzonek twierdzili ponadto. która wyzwoli się ze swej śmiertelnej powłoki. Pośród tych emanacji są prze­ różne duchy i demony. ELOZYT kamień mający właściwość leczenia bólów głowy. Nie miały też żadnych kłopotów z rozmnażaniem się. Od momentu. Logos — słowo. bo rżenie konia. sposobem na za­ klinanie Empusa i poddanie go swej woli było rzucanie mu najcięższych przekleństw. Nikt nie ważył się tam wchodzić. zwany tak z powo­ du okrzyku. że Fmpus i podległe mu demony południa chodzą czasem w południe po ulicach przebrani za wdowy i łamią ręce tym. które wszędzie można spotkać. Grecy zwali je demonami. inne zaś żeńskiej. że uczyni go to nieśmiertelnym. wołu. Trzy najwyższe in­ teligencje: Metatron (patrz). jedną nogę osia. przewodzi im Jezer-Tow (patrz). Sandalphon (patrz) i Akatriel (patrz). inaczej Szatan. którą dał mu Bóg. Wśród tych du­ chów. w komedii „Żaby". W Rosji opowiada się. że człowiek ma dwie dusze. By zachować przy życiu . Według starożytnych. obdarzoną rozumem i inteligencją. jeszcze inny przybył do ludzi pod imieniem Syna Bożego. Jest wszystkim. że lamie kosiarzom i żniwiarzom ręce i nogi. czyli Jezusa Chrystusa. bo jedne z nich byty płci męskiej. przewodząc żydom. Jedną zmysłową. jeśli nie padają przed nim na twarz. Nous — inteligencja. Jeden z eonów stworzył świat. Kto wszedł tam w południe. I tak z Pleroma. Przeważnie je pożera. elfy. ENSOPH Bóg najwyższy w żydowskiej kabale zawsze jest głodny. Mrowią się w atmosferze. ułożył ich prawa. inny. EMOL duch. Arystofanes. Kałmucy wierzą. gdzie go szukać. porwał kielich i wypił go sam. który nosem w kształcie trąbki stale węszy za umierającymi. tywniejszej materii. a z ich związków powstała liczna rodzina.62 - EON wieku. Ustawicznie ENISSER chochlik flamandzki.

kamieniem orlim" (zgodnie z greckim znaczeniem tego słowa) jako że utrzymuje się. Kiedy udaje czło­ wieka. a nawet tam ożenić. Gelung odpowiada: „Wszystko idzie jak najlepiej. kto zdecyduje się wyrwać śmiertelnie chorego dostojnika ze szponów Erlika. go dręczy. Jego żona nazywa się Samorindo bądź Samoundo. że dusza była już tuż. otrzymuje imię oraz najkosztowniejszy strój i kompletną zbroję umierają­ cego. szuka się wśród poddanych śmiałka gotowego poświęcić się dla chorego. co mu się przyśni.. Dusza pokazuje się już w oddali i wydaje się. że etyt ma właściwość ułatwiania kobietom porodów. jeśli nieszczęsny ofiaruje cały swój mają­ tek. zawsze jednak zachowuje imię andyna i przekazuje je dzieciom. Przykłady podobnych poświęceń nie są wśród Kałmuków wcale rzadkie. Matthile twierdzi. pyta o rezultaty. do kamieniem na głowie. W t y m drugim przypadku gratuluje mu szczęśliwego powrotu duszy. iż jest jeszcze świadomy i od­ dycha. i dalej prowadzi swoje ceremonie aż do śmierci chorego lub jego ozdrowienia. że Erlik zdecydowany jest nie wypuścić zdobyczy z rąk. EROMANCJA jeden z sześciu stosowanych przez Persów rodzajów wróżenia z powietrza. Dioskoryd podaje. czasami „zakłada" głowę ludzką. Przypisywano mu moc nauczania niemiłosiernie. potem wychodzi z jurty (namiot).EON . był to dobry prognostyk. jeśli spał z t y m rzu i tak usiłują przepędzić złego ducha. Zmielony etyt miesza się z popiołem w umyślnie przygotowanym chlebie. biegają na wszystkie strony krzycząc się w Baktrii. zwana tez . daje znaki uchodzącej duszy. jeśli nie chcesz zostać pożarta przez wilki!" Chory. wystawiali na powietrze naczynie pełne wody i szeptali życzenia. Ma głowę bawołu z rogami i naszyjnik z ludzkich czaszek. Zawsze stoi wyprostowany. Jako że posługuje się dwiema głowami. To on zatrąbi ogłaszając Dzień Sądu. a za nim Pliniusz. uzbrajają się we wszystko. i tu następuje szczegółowy opis całego zdarzenia. nazywany tak ze koło chorego. który następnie podaje się wszystkim podejrzanym. Ci. Czynią więc w jurcie i wokoło niej straszliwy hałas. Wtedy jeden z gelun­ gow pozoruje przywoływanie duszy. aby uzyskać jak największe zewnętrzne podobieństwo z oryginałem. że ma on także zastosowanie przy wykrywaniu złodziei. . jeśli umieścić go pod kolanem. którego przy­ datność we wróżeniu wychwalał Demokryt. Stąd leż wzięło się twierdzenie. Pozostawiają mu przy t y m nadzieję. krzycząc: „Wracaj. że ponowne połączenie duszy z ciałem jest jeszcze możliwe. by przedłużyć swe dni. że takiego chleba złodziej nie może przełknąć. EROTYLOS kamień czarodziejski. ETRAFIL jeden z aniołów w religii Islamu.63 - ERO jakiegoś chana lub innego ważnego dostojnika. kiedy zły Lrlik zastosował jedna ze swych sztuczek. Głowę okręcali sobie ręcznikiem. co zostają EUMECES legendarny kamień. leżeli woda zaczynała wrzeć.. świadkowie uznają. Zwraca się przy tym szczególną uwagę. Współcześni Grecy nadal ten Jeżeli w ciężkiej chorobie człowiek majaczy przesąd obserwują. a uporczywość choroby jednoznacznie wskazuje. że orły wyruszają na jego poszukiwania aż do Indii. że to Frlik kilkoma tajemniczymi formułkami. zaś położony na udzie — wstrzymuje poród. Istnieje przekonanie. czym się da w powiet­ śpiącego tego. prowadzony jest wokół hurulu (świątynia bóstwa). by ułatwić wy­ kluwanie się swoim pisklętom. Zwyczaje te powoli zanikają. tuż. eskor­ towany przez lud i modlących się w specjalny sposób gelungow. By nasycić swą chciwość. że jego dusza jest już oddzielona od ciała. a następnie z wielką wrzawą przepędzany jak andyn (banita). ETYT materia kamienna. podkreślając całą ceremonię i bredzi w gorączce. czego cały czas zachęcają ich i ośmielają własnym przykładem gelungowie. zapewnia bliskich. Ten. Sobowtór dosiada jego ulubionego konia z ozdobnym siodłem i wśród bojowych dźwięków trąbek i innych instrumentów.. miotając się między obawą a nadzieją. ERLIK-CHAN władca piekieł u Kałmuków. chcąc mu porwać duszę. udaje się im czasem prze­ konać chorego. co wpad­ względu na swój podłużny kształt. a żywych andynów zastępuje się figurkami z mąki lub gliny. Taki andyn może naturalizować się w innym ułusie (osadzie). a tylko ostatnim wysiłkom swej siły witalnej zawdzięcza fakt. że gotowa jest powrócić". w jednej ze swych czterech rąk dzierży berło zakończone ludzką czaszką. Ponoć znajduje nie im w ręce. Gelungowie posługują się i innymi sztuczkami. wymachując. Najpierw sły­ chać instrumenty dęte. iż znajduje się go w orlich gniazdach. W wypadku śmie­ rci nieszczęśnika.

ludzie na wsi wierzą. gdy­ by zechciał pilnować winnicy za niego. Z reguły służą ludziom. po którym to czasie miał mu oddać swą duszę. Często mylono go z innym Faustem. Opowiada się. miejscu. traktowano je jako dzieło diabelskie. EXAEL dziesiąty z pierwszych aniołów. Podróżnicy opowiadają. Za gorliwego sługę dostał diabła Mefistofelesa (patrz) i odtąd mógł dokonać tego. studiującego magię w Krakowie. In principio erat verbum. wyrobów ze złota i srebra. co tylko chciał. ale większość pozostaje zwykle niewidzial­ na. F FAPISIA zioło sławne wśród Portugalczyków. FARFADETY duszki. napisaną na dziewiczym pergaminie i schowaną w rulonie z gęsich piór. ufając fartadetowi. Christopha Kayllingera. pierwszego astrologa. lam też Faust się udał. obiecując hojną nagrodę. Anhalt. Dokładnych dziejów Fausta nie poznamy nigdy. wskazują Wei­ mar.Do usług . że kiedy pojawiły się pierwsze drukowane książki. Zdobył wszystkie potrzebne księgi magiczne i pobierał nauki u sławnego krystalomanty (patrz). to on nauczył ludzi sztuki wytwarza­ nia broni i machin wojennych. gdy zbliżał się czas winobrania. Pewne wydaje się. Poza tym. Brat-kucharz. spytał go. Studiował medycynę. nie mamy żadnych innych pewnych danych. Niektóre z nich przyjmują postaci zwierząt. Pełen odwagi geniusz.polecił zakonnik . że kto Ewangelie św. A oto opowieść o pewnym farfadecie. upatrywano w tym czarów. . teologię. schronili się w pobliskiej grocie i usnęli. gdzie wykładano nauki tajemne. chochliki lub demony opie­ kuńcze. Ponownie pojawia się przedstawiając siebie jako przywódcę nekromantów (patrz). któ­ rzy używali go jako doskonałego środka do przepę­ dzania demonów. Szwabię czy nawet Marchię Brandenburską. . ogromna żądza wiedzy . Ledwo to powiedział. Odziedziczywszy po wuju z Wittenbergi znaczny majątek. prawoznawstwo. który jeszcze nie spał. jed­ nego z nich strasznie morzył sen.rzekł wyzywająco .co mi dasz. Zawołał drugiego sługę i opowiedział mu o całej sprawie. Melanchtona i kilku innych podobnych filozofów. pogłębił wiedzę astrologiczną.tak go charakteryzują autorzy panegiryków na jego cześć. Urodził się ponoć w Gundling w Wittenbergi pod koniec wieku piętnastego. wracaj .Chochlik przyjął propo­ zycje i służący poszedł do domu odpoczywać. które według ludowych wierzeń widuje się lub słyszy nocą. nieposkromiona ciekawość. ale miał bogatych krewnych w Wittenberdze. począł więc głośno przywoływać diabła. ani króla Ludwika XI. które tak podobają się kobietom. chiromancji (patrz) i innych sztuk wróżenia.M ó j towarzysz jej pilnuje . Drukarstwo w Paryżu zduszone zostało u swych narodzin nie zyskawszy poparcia ani Sorbony. Według księgi Enocha. co pisali o nim Trithem i Melanchton.bo t w ó j kompan może cię potrzebować.Parobek nie śmiał nic już odpowiedzieć i wyszedł.farfadet wiernie trwał na posterunku do rana i dostał swój kosz winogron. czemu to opuścił winnicę. starając się zgłębić wszystkie nauki zabronione. . gdy pojawił się farfadet. . po czym obydwaj. tam studiował i tam poznał Lutra. i że utrzymują stałe kontakty z tubylcami. że będziesz czuwał do rana. brat-kucharz 7. który wspólnie z Gutenbergiem dokonał wynalazku druku. W roku 1221.odparł sługa . jeśli spełnię twoją prośbę?-Dam ci kosz winogron-odrzekłzapytany . jako miejsce jego urodzenia. W wieku lat dziewiętnastu spotykamy go. a kiedy wyczerpał zasób nauk przyrodniczych — poświęcił się magii. że w Indiach roi się od nich. Rzeczy biegły zgodnie z oczekiwaniami . opactwa w Citeaux polecił dwum sługom pil­ nować nocami winnicy. na godzinę przed wscho­ dem słońca . pod warunkiem jednak. Jana. On też był nauczycielem posługiwania się kamieniami szla­ chetnymi i barwnikami. oddał się niepohamowanej rozpuście i całkowicie poświęcił wywoływaniu demonów i czarom. I to koniec tej historii.64 - FAP EWANGELIA ŚWIĘTEGO JANA. że w wieku lat dwudziestu siedmiu zawarł pakt z demonem na lat dwadzieścia cztery.nie będzie można go zranić i stanie się odporny na wszelkie choroby. że chełpił się dokonywa­ niem cudów tak potężnych jak Jezus Chrystus. Ojciec jego był wieśniakiem. Poeci.i to najprzedniejszych.EWA . Pewnego wieczora. FAUST.Wracaj. Johan sławny u początków wieku szesnas­ tego mag niemiecki. . relacjonuje Filip Camerarius.i będzie jej dobrze pilnował. ale w winnicy wcale się nie pojawił. nosi przy sobie w pierwszą niedzielę roku. zarówno od tych dobrych jak i tych złych. drugiego w dziedzinie magii. A wiadomo. Poważni historycy donoszą o zadziwiających .

wszystkie stworzone istoty różnią się między sobą i to nic tylko pod względem klasy. przed wszelkim niebezpieczeństwem. Wizyta wkrótce jest odwzajemniona i oto staje przed Faustem ośmiu piekielnych książąt: Belzebub w postaci byka. odbiciem różnorodności charakterów. gwiazdy. a pisarz. FEKOR towarzysz Anarazela (patrz)..strzelali" z położonego na dłoni liścia róży i na podstawie powstającego tak dźwięku oceniali. że owe paski. Twierdził. Pod nazwą „potrójnej zapowiedzi piekła Fausta" ułożono pewien piekielny rytuał zawierający naj głupsze formułki do wywoływania różnych demo­ nów. Żydzi nosili przy rękawach i na­ . To prawda. Więzi go Parlament Paryża. FILIRODOMANCJA wróżenie z liści róży. przedstawiamy poniżej zasady ich kontynuują tę praktykę wierząc. fizjognomiki. często prawie niewidoczne. Kupiec ocenia towar po tym. Po wygaśnięciu paktu został przez demona zaduszony. każdy zmysł. z którego tu korzystamy. Daje odpowiedzi na pytania ze wszyst­ kich dziedzin nauki.FEN . czasem sztuczne. Oczy pełne ognia i spojrzenie jak błyskawica oraz żywy. jak on wygląda. rodzaju czy gatunku. a nawet szarego mnicha. na których zapisa­ dostrzeże. w Ewangelii Św.. a chcąc.od­ powiedzi zawsze udziela wierszem. Polomkowie Tak czy inaczej. Polega na ujarz­ mieniu jakiegoś ducha. są amuletami (patrz) chroniącymi ocenę pozostawiając czytelnikowi. ale różne są ich indywidualności. Potwór ten miał twarz otwartą i wdzię­ czną jak anioł Guida. rozdz. Ukazuje się pod postacią ptaka feniksa z głową dziecka. Nauka ta miała więcej wrogów niż zwolen­ ników. ale śmieszna staje się dopiero. wszystkie postaci. Zanim pokaże się egzorcyście słychać melodyjne dźwięki. Lucyfer w postaci człowieka koloru żołędzi czerwonego dębu. każda cecha zajmuje odpowiednie miejsce w ciele żywej istoty. W studium o angielskim Fauście. czy więc napięte mięśnie są oznaką złości?. XXIII. trzeba wtedy zatkać uszy. który pojawia mu się pod różnymi postaciami: smoka. inaczej . Astaroth jako wąż z dwiema żółtymi nogami. Dlaczegóż więc ta różnorod­ ność form nie miałaby być. Niemniej. a w więzieniach FILAKTERIA. Widziałem zbrodniarza. Spojrzenie szczere i radosne po tysiąckroć od­ powiada czystemu i otwartemu sercu. opowiada Lavater. czasem rozsądne. i czyni dlań cuda.sztuka poznawania wnętrza człowieka poprzez studiowanie jego wy­ glądu. Złość napina mięśnie. opublikowa­ nym przez pana Francois I lugo (Revue Francaise z 10 maja 1858). Opisywał też. kiedy do­ prowadzona jest do przesady. opowiada o tym strasznym końcu jako o powszech­ nie znanym fakcie. (Patrz: hasła). Dowodzi dwudziestu legionami. FENIKS wielki markiz piekieł. sępa. Chrześcijanie też używali jako talizmanów (patrz) (filakteriów) napisanych lub wyrytych słów. dodają. latać.twarze westalek. co Kościół zawsze potępiał. który znał go osobiście. kloakę miesz­ kańców piekła. czy spełnią się ich życzenia. że to jemu armie cesarskie zawdzięczają wszelkie zwycięstwa. Takich to argumentów używają fizjognomiści mó­ wiąc o zasadności swej nauki. Dythican jako bażant. . Pan nasz wypomina im to występku i upadku. upadł i cały się połamał. ska­ zanego na łamanie kołem za zakucie swego dob­ roczyńcy. a nawet składa mu wizytę w piekle. ale takie wyjątki nie obalają reguł. czyli filakteria.. ognis­ tego słupa. przenikliwy umysł w setkach przypadków idą ze sobą w parze. Paktuje z nim. Jest dobrym poetą . oznaki ne były wersety z Prawa. Na galerach dałoby się odnaleźć głowy Regulusa. jakie urządzał na dwo­ rach cesarzy Maksymiliana i Karola V. ale Faust ucieka do Moguncji. Szatan w postaci osła z kocim ogonem. Videmann i szereg innych opisali dzieje Fausta. FIZJOGNOMIKA sztuka oceniania ludzi na pod­ stawie rysów twarzy. wzorem czarnoksiężnika Szymona. FINSKGALDEN rodzaj magii praktykowany na Islandii. zwłaszcza zaś przed złymi duchami. Tam wywołuje diabła. Czemuż więc nie starać się poznać człowieka przez jego twarz? Niebo codziennie oceniamy po jego wyglądzie. jak próbując. Annabry jako czarno-biały pies o uszach na cztery łokcie.. by przyjął ludzką postać. Wegner. klóry podąża za swym panem. Grecy . Uczeń Fausta. główny bohater jest drukarzem. FILOTANUS demon niższego rzędu ze świty Beliala (patrz). Wezwania takie należy wypisywać krwią kruka na czarnym papierze. zdolny fizjognomista kryciach głowy paski pergaminu. opisał go jako najohydniejszą bestię. Wszystkie bowiem twarze.. Drąc w postaci błękitnego płomienia z czerwonym ogo­ nem i Belial jako słoń z monstrualną trąbą. Ma nadzieję wrócić po upływie tysiąca lat na swoje miejsce do siódmego zastępu Tronów.65 - FIL seansach hipnotycznych. zewsząd przepędzaną przez wszyst­ kie władze. Trafiła tam z Laponii za sprawą jednego z miejscowych czarnoksiężników. Goete napisał o nim świetny poemat. a ta z kolei nie być powiązana z różnorodnością form? Każde uczucie. Mateusza. Mclanchton. zmieniony w muchę lub robaka. że czasem można się pomylić.

(Aleksander Dumas jest kędzierzawy). wesołą. sposo­ bie myślenia dwuznaczność. jak rośliny i owoce zdradzają. co mają dużo włosów na skroniach i czole. twarz cała. skoro im więcej się widujecie. są grubiańscy i dumni.im bardziej jest regularna. które skrywać mogą ku tyłowi oznaczają na ogół wyobraźnię. stronniczość. Każdy człowiek. której wysokość. na jakiej wyrosły glebie. Głowa jest najszlachetniejszą częścią ludzkiego ciała. będzie przejawiał w swym sposobie zachowania. co powinno was zbliżyć. Czoło jest najważniejszą i najbardziej charak­ terystyczną częścią twarzy. kaprys. prostszy. zapowiada temperament gorący. łatwiej ocenić ją z profilu. jest to jedna z cech charakterystycznych wspólnych ludziom i zwierzę­ tom. Jeśli kolor brody różni się od barwy włosów.są obrazem naszej konstytucji fizycznej tak. talent . Zaś szorstkość sierści Iwa i dzika odpowiada odwadze. umysł próżny i prostacki oraz skłonność do łakomstwa. Niczego nie pozwalają ukryć . flegmatyczno-sangwiniczny. między wami jakiś dysonans. Proporcjonalna do reszty ciała. a pismo ma pochyłe.że po elastyczności włosów można sądzić o elastyczności charakteru. ani zbyt wydłużona . twardą i zimną głupotę. Musiał istnieć. instynktowny odruch z okazji nowej znajomości. nie obiecują nic więcej. ani zbyt mała. jak się powiada. Twarz. energii. to zarys jego jest wyraźniejszy. „Jestem pewien . nie powin­ na być głowa ani zbyt zaokrąglona. Twarz mięsista zapowiada osobę nieśmiałą. Głowa kręcąca się na wszystkie strony jest oznaką zarozumialstwa.66 - FIZ Zazwyczaj uroda moralna idzie w parze z uroda fizyczną (Sokrates i wielu innych ma przeciwne zdanie). przygładzone. t y m więcej liczyć można na prawość umysłu i harmonij­ ność charakteru. która leży w ich charakterach. Czup­ ryna złotożółta lub połyskujący blond wpadający w brąz to czupryna szlachetna"..od brwi do nasady nosa. a ich owłosienie szorstkie.FIZ .od nasady nosa do krańca podbród­ ka.znakiem jest słabości. przygładzone. Im bardziej „piętra" te są symetryczne. tym bardziej przypadacie sobie do gustu. zaś ludzie Wschodu są dużo bardziej nieśmiali. zapowiada umysł doskonalszy niż można by spodziewać się po głowie pozbawio­ nej proporcji. sposobie odczuwania. Musiał istnieć także jakiś tajemny związek pomiędzy wami. t y m dosko­ nalsza. próżnego. równa jest jej szerokości. bardziej precyzyjny. Niezależnie od proporcji do reszty ciała. charakterze. zazdrosnego i bojaźliwego. idzie zwykle za głosem natury i przejawia bardziej kobie­ ce niż męskie inklinacje. Niemniej zważajcie na pierwszy. Włosy długie. Tymczasem rysy en face bywają trudne do zinterpretowania. wydająca się taka od pierwszego rzutu oka. a ich włosy bardzo miękkie. Cienkie włosy są oznaką nieśmiałości. królik i jagnię należą wśród zwierząt do najpłochliwszych i wyróżniających się delikatnością sierści. że profilowi trudniej „udawać". czyściejszy. kłamstwa. twarde zaś . ojczyźnie Lavatera). wyższe charaktery. Jeleń. siedzibą umysłu i zdolności intelektualnych (doktor Van Helmont zdolności intelektualne umiej­ scawiał w żołądku). sprzeczności. Ale znaleźć można tysiącz­ chylone do tyłu. nieprzyjemne. skoro nie dostrzegliście początkowo tego. choć. Pochylone ne profile pięknymi nie będące. można taką. umysłu perwersyjnego i lekkiego oraz nikłego rozsądku. Twarz podzielić można na trzy czyści: pierwsza obejmuje czoło do brwi. Zarys czoła z profilu Piękny profil zakłada zwykle analogię z dystyn­ podzielić można na trzy główne klasy: czoła od­ gowanym charakterem. Kto ma brodę rzadką i źle ułożoną. gęste i grube wskazują na skąpość dowcipu i sprytu. która zlewa się potem przy najmniejszym wzburzeniu. którego usta. druga . trzecia . Jeśli mamy do czynienia z twarzą o konstytucji wyjątkowo silnej lub wyjątkowo słabej.twierdzi Lavater . niekonsekwencję. zbyt mała . Prócz tego. prostopadłe i wypukłe. Również kontrast między włosami a brwiami może wzbudzać podejrzenia. to nic dobrego to nie oznacza. ani zbyt duża. Zbyt duża . chód są skrzywione. nie spodobały się wam przy pierwszym poznaniu. Lecz co sądzić o kocie i tygrysie. Wiele jednak osób zyskuje w miarę bliższego poznawania. Mnóstwo wskazówek o temperamencie. Włosy kędzierzawe i krótkie oznaczają osobę mało pojętną.odwagi (Napole­ on miał ponoć cienkie włosy). pokrętność. mierzona od potylicy do czubka nosa. wścibskiego. Włosy czarne. Głowa zbyt wy­ dłużona zapowiada osobnika o małym rozsądku.. fałsz. jak i o zdolnościach dostar­ czają włosy. ludzi w najwyż­ szym stopniu dobrych lub złych. (w Szwajcarii. sztuczność. Ci zaś. jak tylko przeciętność. Za dobrze ukształtowaną uznać. że mieszkańcy Północy są za­ zwyczaj bardzo odważni. łatwowierną i zarozumiałą. Broda gęsta i dobrze utrzymana charakteryzuje ludzi o wrodzonej dobroci i umiarkowanego uspo­ sobienia. a stąd łatwiej go ocenić. za to obiecują dokładność i umiłowanie porządku. Pochylona ku ziemi wskazuje na człowieka mąd­ rego i stałego w przedsięwzięciach.prawie zawsze wskazuje na grubiaństwo. których włos jest tak delikatny? A stosując te uwagi do rodzaju ludzkiego. stwierdzić należy. Włosy blond zapowiadają zazwyczaj temperament delikatny. podstęp. Włosy rude charakteryzują. przeciętności.

Brwi wąskie są niezawod­ nym znakiem flegmy i słabości. idealnie piękne i o wyrazie wskazującym jednocześ­ nie na bogactwo sądów i szlachetność charakteru. kłótliwą. Wyraża jej najżywsze namiętności i burzliwe emocje. które od góry się uwypukla. Gdy poziome są w połowie. Proste i poziome towarzyszą charakterowi męskiemu i rzutkiemu. zdradza naturę zgryźliwą. Buffon utrzymuje. By czoło mogło zostać uznane za szczęśliwe.przyp. gdy gniewne. zawsze jest oznaką zimnego. bardziej niż jakikol­ wiek inny organ.co do tego zgodni są wszyscy fizjognomiści. dny. Duża między nimi odległość zapowiada cichość i spokój ducha. pogardę. ale ogólnie biorąc oczy brązowe są powszechniejszą oznaką silnego chara­ kteru.brwi . Jeśli oczy tworzą wydłużony kąt ostry skierowany ku nosowi. rozsądek prosty i zrównoważony. poważniejszy i głębszy jest charakter. jest zwierciadłem duszy. Poniżej czoła napotykamy jego piękną granicę . o skórze mocno naciąg­ niętej. jakby z nadmiarem skóry. Szczegól­ nie wyraziście oddaje on namiętności nikczemne: pychę. skłonny do uprzedzeń. Oddaje je w całej ich sile i czystości takimi. nie stanowią dobrej rekomendacji i nie powinny wzbudzać zbyt wiele zaufania.67 - FIZ i delikatność. zapadnięte z jednej strony. Kiedy zarysowana jest nad okiem prawie poziomo i przecina w pół źrenicę. Małe. że obrazy naszych sekretnych wzruszeń malują się zwłaszcza w oczach i tam właśnie można je dojrzeć. Brwi lekko wygięte idą w parze ze skromnością i prostotą. by zapadać się w kierunku oczu. W górnej części winno być cofnięte. zazdrosny. gładkiej. przykrego. Zrośnięte brwi uchodziły u Arabów za oznakę urody. które nigdy nie osiągną dojrzałości. zapowiada często człowieka niezwykle sprytnego. Czoła krótkie. jeśli czoło wznosi się pionowym murem na poziomą linią brwi. Całkowicie. wskazują zawsze na dużą pojętność. Oczy niebieskie więcej zapowiadają słabości niż brązowe czy czarne. gdy łagodne. zaokrąg­ lając się z obydwu stron i uwypuklając nieznacznie ku skroniom. podejrzliwy. nawet w chwili radości. Pierwsza z tych opinii jest fałszywa. Im bardziej czoło jest wydłużone. Bardzo duże i bardzo jasnoniebieskie oczy. Więcej mają solidności. Kościste czoło. krótsze i bardziej zwarte. pomarszczone. Gdy są zwarte i solidne. Oko. Kanciaste i przerywane wskazują umysł aktywny i produktywny. Ludzie gwałtowni kolor oczu mają różny. Prawdziwemu geniuszowi prawie zawsze towarzyszą oczy żółte wpadające w brąz (to znaczy piwne . a druga przesadzona. Czoło wydłużone. Człowiek o brwiach na­ stroszonych jest istota wzgardliwa i zazwyczaj pogardy godną. trud­ ny do kierowania. szeroko obrzeżone i o wydatnych kościach łuku brwiowego. t y m solidniejszy. Zaś czoło. w odruchu bólu lub gniewu. Nieco wystające kości łuku brwiowego są oznaką szczególnych zdolności do prac umysłowych i nad­ zwyczajnej bystrości w wielkich przedsięwzięciach. tłum. a jednocześnie niezwykle wrażliwy charakter. pozbawione nieregularności i stałych zmarszczek. niezłomny. zaś napięty łuk bojowy. należą do osób albo bardzo roztropnych albo bardzo przebiegłych. gniew. tym bardziej umysł pozba­ wiony jest energii i brak mu impulsów do działania. Czoła wypukłe skrywają umysły słabe i ograniczo­ ne.siła umysłu łączy się ze szczerą dobrocią. solid­ ny.FIZ .łuk pokoju. pożłobione lub też marszczące się za każdym razem inaczej. Marszczyć się będzie jedynie w chwilach głębokiego namysłu. węźlaste. błyszczące oczy. nieregularne. świadczy. zapowiadają sporo od­ wagi . Ruch brwi jest nieskończenie wymowny. choć nie jest powiedziane. a wło­ ski rosną równiutko . a skórę mieć nieco jaśniejszą niż pozostała część twarzy. o bezgranicznej głupocie. od włosów do brwi. czarne. bardzo przebiegłego. Czoła kwadratowe. podejrzliwe­ go. służalczego i mściwego charakteru. Nigdy prawie nie spotyka się oczu niebieskich u choleryka. Gdy powie­ ka zakreśla od góry pełny łuk. prostopadłe są znakiem zupełnego braku talentów. jakie się narodziły. Ale wybitne umysły zdarzają się i bez tej wypukło­ ści. Brwi szorstkie i w nieładzie zawsze są oznaką przykrej w pożyciu porywczości. Im zaś jest niższe. obraz ich przekazując nagłymi błyskami. częściej brązowy lub zielonkawy. a w połowie wygięte . czasem również nieśmiałej natury. Wysokie czoło w pociąg­ łej twarzy ze spiczastym podbródkiem jest oznaką słabości. zaś gdy mają jeszcze cienkie włoski — to samo połączenie zapowiada umiarkowany ogień. bez żadnych fałd. Zielone oczy są w pew­ nym sensie wyróżnikiem żywotności i odwagi. z profilu prawie przeźroczyste.). podczas gdy fizjognomiści starożytni łączyli je ze skrytym charakterem. aczkolwiek musi być do nich zdolne. przecież brwi takie często znaleźć można na twarzach najmil­ szych i naj uczciwszych. że taki kształt oka wyklucza prawość serca. które .obiecują sad dojrzały i >ol . rzadko jednak niebieski. Im bliżej są oczu. u dorosłego człowie­ ka. Bywają osoby bardzo energicz­ ne o niebieskich oczach. winno być w doskonałej proporcji do reszty twarzy. jest to oznaka naturalnej dobroci i wielkiej delikatności. pomniejszają siłę i żywotność charakteru człowieka energicznego. równie jak i odczucia najdelikatniejsze. Zdaje się jej sięgać i uczestniczyć we wszystkich jej drgnie­ niach. t y m charakter bardziej jest skupiony.

dojrzałym i precy­ zyjnym. że oczy takie są w stanie nienaturalnego napięcia. elegancja i dobry gust. Gdy widać całą źrenicę. mało komunikatywni. Czubek nosa nie powinien być ani zbyt oslry. Szeroka kość nosowa. choć szerokość jej bardziej wyczuwalna winna być około jej środka. skryte knowania. Nosy prostopadle (a właściwie zbliżone do tego kształtu. patrząc od przodu. Piękny nos nigdy nie idzie w parze z nieforemną twarzą. zaś nozdrza delikatnie skra­ cać ku dołowi. Mieli rację starożytni nazywając nos honestarnenlum faciei. bądź też należą do osoby niespokojnej. Nosy zakrzywiające się w górnej części. bo natura we wszelkich swych dziełach nienawidzi linii całkowicie prostych) zaj­ mując miejsce pomiędzy nosami wykrojonymi a zakrzywionymi. Jeśli zaś przy uśmiechu tworzą się trzy równoległe. Ludzie sprytni i przebiegli mają zwyczaj przymykania jednego bądź obojga oczu do połowy. pycha. ducha intryg i zwady. ani też wielcy czy szlachetni. na jakie ich kształty wskazują. a u jego nasady winno znajdować się lekkie wgłębienie. się z naturą opartą na szaleństwie.. Oczy duże. jest to cecha dominu­ jąca wśród wielkich ludzi Francji i Belgii. Nos. który byłby przebiegły. naprawdę weseli. oznaczają delikatność uczuć mogącą przerodzić się w zmysłowość. powinna być szeroka i z obydwu stron prawie równoległa. wyraża też wszystko. ale geniuszu nie zapowiada. Jeśli oczom takim nie towarzyszą szydercze usta. Policzki naturalnie przyjemne. gwałtownej. . I wreszcie.ehrząstkowaty i rzadko spiczasty.. To oznaka słabości. Mięsiste policzki wskazują na płynność tem­ peramentu. poruszane lekkim. Żydzi mają zazwyczaj nos orli. nieczuli. wskazują na połączenie cech takich. koliste linie. o ile nos nie jest zakrzywiony. Pięknych oczu widuje się tysiące. ale nos o regularnym kształcie wyma­ ga szczęśliwej harmonii z całością rysów. niezwykle ruchliwymi powiekami. że się zapadają. na wpół szalonej. zagłębienia mię­ dzy czołem a nosem. czy zakrzywiony.dół nosa ma mieć szerokość równą jednej trzeciej wysokości. a jego szerokość od strony oka ma wynosić przynajmniej pół cala. Policzki szczupłe i skurczone zapowia­ dają oschłość usposobienia. mniej lub bardziej trójkątne zagłębienia zaznaczające się nieraz na policzkach są niezawodnym znakiem pożądania lub zazdrości. nigdy zaś do kogoś o zdrowym osądzie.FIZ . nieco falującymi śladami. Jeśli skrzydełka nosa są wyraźnie zarysowane. popędliwi mają oczy często głęboko osadzone. Niekiedy szeroko otwarte i bardzo błyszczące oczy towarzy­ szą twarzy bez wyrazu. pozwalają domyślać się ducha. to gwarancja czułego serca. który umie „działać i cierpieć spokojnie i z energią". Mądrość. doświad­ czenie i bystrość umysłu przecinają je lekkimi. zaś u Włochów przeciwnie . Ludzie podejrzliwi. Oszust. Sądząc z obrazów i portretów. co tylko wyrazić może. oznacza to umysł zimny i przenikliwy. ani zbyt mięsisty. to znak. oznajmiają podstęp. jeśli uśmiechają się złośliwie. płaskonosi bywają mieszkańcy Afryki. co jest zapowiedzią uporu i głupoty połączonych z pretensjami. Oczy głupców i roztrzepańców są często wyłupias­ te. Myśli ich skłaniają się ku rzeczom ziemskim. piękne nosy nie są częste wśród Holendrów. trzeba liczyć. zaś A n g l i c y . Jednak wielu ludzi najwyższych zalet ma niekształtne nosy. zna­ mionują charakter władczy. wiele gustu. Małe nozdrza to pewny znak umysłu nieśmiałego. jasne i prze­ źroczyste. Ludzie z nosem pochylającym się ku ustom nie są nigdy naprawdę dobrzy. W gór­ nej części winien blisko łączyć się z kośćmi łuków biwiowych. ruchliwe.68 - FIZ wydają się zapadać pod gęstymi. z błyskiem ognia. a obok niej i białka. z profilu wycięty. powołany do przewo­ dzenia i wielkich czynów. czarnymi brwiami. ale tylko jeden nos idealnej urody. unoszącym je ku oczom drżeniem. zawsze jest znakiem wy­ ższych zdolności. Kształt to jednak zaiste rzadki. niezdol­ nego odważyć się na najmniejsze choćby przedsięw­ zięcie. Szorstkość i głupota zostawiają na nich głęboko ciosane bruzdy. powieki ma spuszczone. który łączy wszystkie te cechy ideału. Gdzie nie ma najdrobniejszego choćby spadku. Niektóre. należy więc określić cechy. u nasady. umysł mają zazwyczaj złoś­ liwy. Nos mały. by nos uznać za idealny: długość jego musi być równa wysokości czoła. naturę zaś hipochondryczną lub melancholijną. elegancji. nie przeszkadza być uczciwym i roztropnym. Narody tatarskie mają zazwyczaj nos płaski i wgłę­ biony. który sugeruje niezwyczajny charakter jego posiadacza: Non cuiquam datum est habere nasum. choleryczne usposobienie. Troska powoduje. Nieufność wobec: innych rodzi się z braku zaufania do samego siebie. a wzrok skryty. nie można liczyć na najmniejszy ślad wielkości. są powściągliwi. szeroko otwarte. odpowiadają osobom nieugiętym w swych zamiarach i gorliwym w ich realizacji. a wzrok przeciągły i wyblakły.jest to cecha dla nich charakterystyczna. kiedy mówi. niezależnie czy sam nos jest prosty. Z profilu zaś . Patrząc en face. kogoś zasługującego na zaufanie. Można być brzydkim i mieć piękne oczy. precyzji i skłonność do skąpstwa raczej niż rozrzut­ ności. zimni. Kość nosowa. jak przenikliwość. Oto co według fizjognomistów jest niezbędne. skrzydełka nosa powinny wyraźnie się odcinać. niezbyt dużymi acz wyraźnie zarysowa­ nymi. bo w istocie rzadko widzi się człowieka energicznego.

można być pewnym głupoty ich posiadacza. roztropnych. zapowiadają u dorosłego człowieka umysł delikatny i uprzejmy. gdy odmawiają. Zbyt wywinięte i otoczone źle zarysowanym wałkiem — nic dobrego nie zapowia­ dają w sferze umysłu i talentów. ale też i oschłości serca. Usta są zwierciadłem umysłu i serca. dobrze wróży to zdolnościom intelektu. serce dobre i uczciwe. wiernie oddają charakter. szerokie i silne są oznaką silnego temperamentu i zapowiadają. wraz z zębami. Kto ma zęby nierówne. tak w stanie spoczynku. Małe zęby starożytni fizjognomiści uważali za oznakę słabej konstytucji cielesnej. gdy znaczenie cofniętej brody za­ wsze jest negatywne. dokładności i czystości. wziąwszy pod uwagę inne szczegóły fizjognomii. Zęby duże.środkowa część jego dolnej wargi zawsze się nieco w głąb opuści. ale ta niedoskona­ łość fizyczna spowodowana jest najczęściej choro­ bą lu!) jakąś drobną wadą moralną. Długie zęby wskazują na nieśmiałość. gdy milczą. czyste i równe. znajdujemy wyłącznie u osób bystrych. Podbródek cofnięty. pozwalają spodziewać się pokładów afektacji i próżności.FIZ . Wymowne są nawet. dziecięco dumne i ma­ jące trudności z wypowiedzeniem się. Pycha i złość wyginają ją.wysuwają się do przodu. Usta zaciśnięte. czy to miękkie i ruchliwe. Zęby białe. Nie może udawać. kościsty podbródek i duże. jak i w nieskończonej różnorodności poruszeń. aktyw­ nych. Gdy koniuszek ucha jest wyraźnie zarysowany. Warga dolna służy do jej podpierania. Gdy trzeba jej dowieść. Mocno zamknięte usta. pilnego umysłu. to przygnębiających. ani zbyt cienkie. Wargi zbyt duże. Wargi grube. wskazują zwykle człowieka mało delikatnego. Uszy szero­ kie i rozpostarte zapowiadają arogancję. których linia połączenia jest prosta. a ich środek się unosi. jeśli wierzyć Arystotelesowi. o wyraźnie zaznaczonej linii środkowej. trzeba się liczyć. wąskie usta pod drobnymi nozd­ rzami. charak­ teryzują wyłącznie przebiegłych skąpców. podbródek nie może być ani spiczasty. zimnych. z jedną z czterech poniższych cech charakteru. twardych i choć grzecz­ nych i schlebiających. mądrych i dystyngowanych. która najdokładniej odzwier­ ciedla poruszenia serca. Wyróż­ niamy trzy ich główne rodzaje: podbródki cofnięte. ale w takim przypadku można oczekiwać raczej zimnej i szczerej prostoty niż uczucia żywej czułości. zamknięte — cierpliwie cierpią. nawet osoby mające zwyczaj trzymać usta otwarte. przeważnie je zamykają. wypukłe. patrząc z profilu. do przesady nieśmiałe. od nosa. gdy zamierza powiedzieć coś dowcipnego . Duże i grube uszy charakteryzują ludzi prostych.podnoszą się ku górze: gdy czuje niechęć . próżność. z wyraźnie rysującą się z obu krańców linią środkową o czytelnym rysunku. jeśli wystająca jest warga dolna. podbródki prostopadłe do dolnej wargi i takie. ani zbyt grube. aż do wewnętrz­ nego skraju jego orbity). Jeśli łączy się z nimi. (idy serce się skarży. są nie do pogodzenia z prostactwem. lub jej brak. przekracza w poziomie połowę wielkości ust widzianych z profilu. niechlujnego. jest zazdrosny. Nieco wystająca górna warga jest znakiem dobroci. nigdy nie ukazujące się w całości. kąciki ust opadają. dobrze zaznaczone i proporcjonalne. Można mieć godny szacunku charakter. Dolna warga. Jeśli dolna warga. jest znakiem umysłów wesołych. Przekazują. gdy jest zadowolone . niesie określone informacje. lecz równy. Ucho średnie. Szerokość ust i oka należy mierzyć w tym samym planie. Widać ścisły związek pomiędzy wargami a naturalnością. Górna warga charakteryzuje gust. wydaje się łukowata. choć proporcjonalne. Małe. długie życie. zapowiadają odwagę. wyjaśnia Herder. są bojaźliwe. Usta. Jeśli przy tym unoszą się na obu krańcach. skąpstwem lub złośliwością. zwłaszcza gdy zwykle są otwarte. zmyślnych. Czy to jędrne i twarde. By uznać go za proporcjonalny. Usta dwa razy szersze od oka należą do głupca (mam na myśli szerokość oka mierzoną od jego krańca ku nosowi. Wargi ścięte pozwalają podejrzewać nieśmiałość i skąpstwo. gruboskórnością. towarzyszące elipsowatemu czołu. jak i inne części ludzkiego ciała. fałszem i niegodziwością. Odmówić tej zalety nie można całkowicie. Małe wskazu­ ją na nieśmiałość. brzydkie lub nierówne. a zęby zepsute. i jest to ta część twarzy. ponieważ prawie każda kobieta ma właśnie taki. ani zapad­ nięty. Obserwujcie uważnie wesołego człowieka w chwili.69 - PIZ Ucho. czasem nawet głupiego bądź niegodziwego. manifestują się tylko poprzez podbródek. lubującego się w przyjemnościach. zawsze może być zapowiedzią jakiejś . cały świat znaków. jak pisze Le Brun w swym „Traite des passions". unoszącej się na koń­ cach ku górze. rozpusta osłabia i pozbawia świeżości. Usta otwarte szeroko są płaczliwe. a brzegu warg nie widać. które w momencie otwarcia ust zdają się nieznacz­ nie wysuwać ku przodowi. bądź wszystkimi naraz: głupotą. grubiańskich i głupich. jest wiec szczególnym odbiciem natury danego człowieka. jakby bez warg. a których górna warga. dobroć zaokrągla. są pewnym znakiem zimnej krwi. o wyraźnie zaokrąglonym konturze. Wysunięty zawsze zapowiada coś pozytywnego. przebiegłość zwęża. i miałkość osądu. które dołem wysuwają się przed wargę — spiczaste. zamglone oczy. Często energia. który śmiało nazwać można kobiecym. zagłębiona pośrodku. jeśli nie jest to sztuczne.

którego zapowiedzią wierności. mizantropie. należące stopy rzadko ł^czą się z geniuszem. z obserwacji. nigdy prawie nie rzęcia bądź ptaka. Czoło podobne czołu wielka istnieje różnorodność i odmienność. Iwa. jak między rysami twarzy. zrównoważonego i zdecydowanego.przebiegłość jest w takim przypadku niczym innym. że ramiona szerokie. mięśni. część stanowi. Podbródki drugiego rodzaju wzbudzają zaufanie. ani zbyt słabości. jest więc. mięśnie. Podobieństwo do konia to Między kształtami rąk. I stąd ocenia ludzi według natury łączy się z głową pyszałka czy głupca. Najszyi grubej i krótkiej przyrównać można do rozdraż­ wdzięczniejsze są podobieństwa do konia. można spotkać dwu różnych rąk. Zdarzają się jednakowoż postaci smukłe. którzy przypominają małpę. odwaga i szlachetność ducha. że ręka nie może udawać. Podobień­ członki. jak tylko wyszukaną dobrocią. prawości i dużego apetytu. Szyja ludzkiej twarzy dopatruje się rysów jakiegoś zwie­ rozsądnie szeroka i nieco krótka. . przeciw­ stawne cechy. obiektem badań fizjognomiki. zapowiada ręki to nic innego jak tylko przedłużenie kości. zwinni. którzy zwierząt. słabość. ale można dodać. zapadnięta. także stanowi drogowskaz do poznania podstępną i brutalną. Pierś płaska. ale rzadko twarz pomijając nadzwyczajne przypadki. głowie i ręce. a wtedy gnuśność ich z dolnej części twarzy można odczytać. że sprzyjają bystrości oznaką beztroski. jak i inne niesie oznakę nieubłaganej twardości. spokoju i siły).skłonności ciężkie. zamiłowaniu do dokładności bojaźliwa nieśmiałość. Pewne rodzaje wola są nieomylnym znakiem jednak Arystoteles zauważa. Koty to małe . ostrożność i łakomstwo. nionego byka. człowieka brutalnego. . W swym stanie naturalnym. Porta posunął się dalej i w każdej głowa są często oznakami dumy i próżności. według słoń i koń to zwierzęta zarysem profilu i oblicza Arystotelesa. zaś posiadacza najbardziej podobne do rodzaju ludzkiego. które byłyby takie z pewnością nie będzie kimś zwyczajnym (czoło Iwa same. w ruchu tygrysy oswojone przez domowe wychowanie. Ci. szyję mają szczupłą. Takie analogie. i porządku. Borsuk jest podły. więcej giętkości umysłu i bystrości spodziewać się można po osobach szczupłych niż zażywnych. I to tym stwo do tygrysa to żarłoczne okrucieństwo. czasem nawet podli. co związane jest z człowie­ istnieje podobieństwo w dosłownym sensie. nie unoszące się spi­ i brutalność. ze swej dobieństwo do lisa sugeruje małość.nasze działania i namiętności. tak jak nie który z nosa i czoła przypominałby profil Iwa. Ruchem jej kierują Podobieństwo do niedźwiedzia oznacza wściekłość. Do dzi­ Powszechnie wiadomo. o ile te rysy charakteru nie są znoszone przez inne. warunkuje dobrą budo­ wę ramion i. Linia dzieląca pysk hieny charakteru danej jednostki. tak samo jest Jakkolwiek między ludźmi i zwierzętami nie ważne. złośliwi. Ci. się ze d o w ó d solidności charakteru. Człowiek. zawzięty. jak wszystko. istnieją dwie idealnie podobne twarze. to oczywisty osobnicy o twarzach mogących kojarzyć. komentuje LavaU:r. głupoty i uporu. Gdy jest w spoczynku i tygrysa jest znamieniem okrucieństwa. impulsy dawane przez resztę ciała. ostrożność. ka lub świni . Płaskie Połączenie głowy i klatki piersiowej. Podobieństwo do psa jest idealnie koresponduje z całym ciałem. Ta sama gwałtownego. nieufny i też żarłocz­ czasto ku górze. krew i skóra zaś do wilka. Po­ krew krąży w sercu. zarówno do jednego jak i drugiego. Nie słonia zapowiada ostrożność i energię. a nie­ zwykle powolne i leniwe. zdradzieckiego i krwiożerczego. oznacza słabość temperamentu. który się od psa różni nieco. Zarysy pyska krowy lub wołu są kompleksji. iż zdarzają się głupoty. Kości. nerwów. są oznaką zdrowia i siły.FIZ . aktywni. A ileż bardziej znaczącym. są są w większości fałszywe i nie poparte dowodami zręczni. żarłoczność opadające niewyczuwalnie. każda ręka taką można spotkać. krwi i skóry reszty ciała. które w taki sposób przypominają. Pierś szeroka i kwadratowa. zaś szyja proporcjonalna. którego przesadna forma jest zazwyczaj oznaką skąpstwa i małoduszności. Jeleń i łania to i aktywności umysłu. Brzuch duży i wystający pozwala domniemywać o skłonnościach do zmysłowości i lenistwa bardziej. skłonność do rozszarpywania. to kiem. Kot to hipokryzja.70 - FIZ wypukła. Ramiona ny. naturę strony. nerwy. są nieśmiali jak jeleń. przebiegli. Wyraźne przecięcie pośrodku podbródka wskazuje na człowieka roztropnego. to znaczy nosi znamię energii. podobnych dostarcza wskazó­ wek. skąpi. ani zbyt wklęsła. niż w wypadku brzucha płas­ kiego i ściągniętego. psa. Małpa. zręczność. w oczach i nosie tygrysa perfidii! Zarys paszczy rysia gesty zawsze ją zdradzą.cierpliwy. Ostatnie zaś oznaczają giętki i aktywny umysł. Większej energii i aktywności. okrutnego. o ile nie przybiorą kształtu kabłąka. słonia i orła. Ręka. delikatną i wydłużoną. Podbródek spiczasty uchodzi zwykle za oznakę przebiegłości. ociężały. jak one. Wół . nikczemnego. o prostac­ ukośne wpływają zazwyczaj na delikatność kim apetycie. niemniej zdarza się taki i u osób najzacniejszych .odbija nasze naturalne skłonności. Długa szyja i wysoka zwierzętami. Osoby wyższych zalet mają zwykle szczupłe uda.

oznacza mówcę natchnio­ nego. nadużyciu przyjemności.przyciąga uwagę. że nie można zaobserwować ruchów własnych oczu. Każdy człowiek napotyka trudności w sprawied­ liwej ocenie własnych rysów twarzy. że jest zepsuta z natury. pauzy w zdaniach czy interpunkcję. Niemniej stwierdzam. Wąskie czoło wskazuje na żywotność. Papuga to udawanie siły. nieśmiałego albo szczerego.szczać. Podobieństwo do orła zapowiada zwycięską siłę . co porzucają szlachetność. słodkie nieróbstwo. przerywanego ruchu ramion. zmienić jakiejś cechy swojej fizjognomii czy jakiejś części swego ciała. które ponoć odzwierciedlała ich twarz . emocje. którym obdarzano niegdyś każdego szczęśliwego Bourdana „Traite de la physionomie": „Ból i cierpienie fizyczne nadają czasem rysom nieroba.71 - FIZ a zarazem słodka i spokojna niewinność. wszystko. która głębokim wyrazem twarzy wybitnie przypo­ minała Mmc de Stael. tak jak i ze swego umysłu. Ale gdy o danej osobie orzeknie. Widywano ludzi tak rozmiłowanych w tej nauce. według własnego gustu i wyboru. ładny człowiek. Przyczyną jest fakt. To samo powiedzieć można o przykrych odczuciach .jego oko błyszczy ogniem błyskawic. na co pewnie i stanowczo wskazują rysy jej twarzy . powoduje bicie serca i drżenie głosu. sprawia również.choleryczne usposobienie. w sposób nieczytelny. A ponieważ stwierdzono. twarzy wyraz podobny do znamion geniuszu. siejącą fatalizm. jakkolwiek ryzykowna. bo skazywał ich na to „fatalizm ich fizjognomii". że wszystkie ruchy ciała stają się chwiejne i niepewne tak długo. Wi­ działem pewną cierpiącą na raka kobietę z ludu. moralnych cierpień lub ciężkiej pra­ fatalizm ich gwiazdy nie pozwala im na bycie cy. Byli Skrajna brzydota jest prawie zawsze oznaką podobni do tych. Założywszy. Porty i innych. Duża głowa oznacza czasem wyobraźnię. gestach. a wygląd pełen dobroci i prostoduszności. zmęczeniu umysłu. jakim go Bóg obdarzył. Wszy­ stko. nauka ta. jak długo trwa to poruszenie umysłu. gdy traktuje o ruchach ciała i twarzy. dużo woli. ale zarazem coś mniej szlachetnego. a czasem geniusz. Oceńcie sami. co wielkie. co zadaje cios naszej wrażliwości. Sowa jest od sępa słabsza i bardziej nieśmiała. że można określić również namiętności. O t o skąd pochodzi moc. Rousseau stosował inną interpunkcję niż Wolter. grymasach odzwierciedlających w twarzy człowieka to. Sęp ma więcej giętkości.gwałtownych troskach. jak rzadka musi być uroda ciała u współczesnych ludów europejskich. kryje się prawdy w określeniu gentilhommc nal de sanie.i w jakimś sensie stawali się takimi. częściej ocięża­ łość. Takie oto są zasady fizjognomiki według Arys­ totelesa. niż można przypu­ Poniższe spostrzeżenia. gdy z uporem chce odnaleźć geniusz w ręce! Zaś kobiety ocenia z najwyższą niesprawiedliwością. który pisał na ten temat naj­ więcej i dodał do tych dywagacji przynajmniej odrobinę rozsądku. paplanie itp. przez tępe natchnienie podsuwane myśli.FIZ . Bossuet inną niż Fenelon. który nie zgodziłby się chętnie. skoro Wenus Tornwaldsena wymagała aż trzydziestu modeli. Zatem więcej. Żywe myśli poruszają serce. tłum. co dzieje się w danym momencie w jego wnętrzu. Alberta Wielkiego. To powód. sprzyjają urodzie. Mówi mądrze. że nie można jej dowierzać. ale znaleźć je trudniej.stanie się fizjognomika dziedziną odrażającą. że na pod­ stawie stylu ocenić-" można sposób oddychania jakiejś osoby. a czasem nawet jeszcze długo potem. opublikowane przez lour. są czynnikami nadzwyczajnie wspierającymi geniusz malarzy i rzeźbiarzy naszych czasów. Ale jakież niedorzeczności wypisuje. których doznaje. jaką ma nad nami wzruszony głos . że próżniactwo. Nawet kobiety dochodzą do tego z wielkim trudem. również wady nieodłączne od prawdziwych zalet. że demoralizacja miast stołe cznych. Dopóki fizjogno­ mika uczyć będzie człowieka poznawania wielkości bytu. Nie ma chyba człowieka. ale i szlachcic . że choć powierzchow­ ność ma urzekającą. bo niewolnictwa. dzięki którym twarz nabiera właściwego wyrazu. że przypisy­ wali sobie wady. Ta sama emocja duchowa. co żywo porusza naszą duszę. przebłyski entuzjazmu. która przyspiesza oddech. (dosł. Podobieństwa takie mnożyć można w nieskończoność. stąd też wielu przeciętniaków uważało za punkt honoru zapisywać swoje jałowe. zasługiwać będzie jednak na pochwały z uwagi na cel swój użyteczny i godny. ocenić badając jego styl pisania. okrągłe . bo skrywa obrzydliwą naturę.przyp.j. a zwłaszcza świeże dobrodziejstwo szcze­ pionki przeciw ospie. a przede wszystkim Lavatera. cnotliwymi i prawymi. to należy jej zawsze unikać. to znaczy. Niewątpliwie ). Jest pewne. Mówcy zimni lub przeciętni udają emocje za pomocą drgającego. w jednakowym zwykle stopniu odbija się w rysach twarzy. Nigdy nie jest się całkowicie zadowolo­ nym ze swej twarzy. czemu pismo wielkich pisarzy jest zwykle nieczytel­ ne. bicie serca przyspiesza oddech i powoduje drżenie głosu. pochodzą z małego dziełka M. które nią powodują. iż nieudolność zawsze naśladować będzie wszystko. do pew­ nego stopnia.). Sposób oddychania człowieka można. uszczypliwość. .

FORKAS (FORRAS lub FURKAS) rycerz. teraźniej­ szość. sądzą. Dzieła.egzorcystów. Dosiada FLAGA zła wróżka w Skandynawii. że chodzi tu po prostu o dosiadającą orła czarownicę. Zakończmy to długie hasło anegdotą: Ludwik XIV tak był przekonany o talencie Lachambre'a. na jakiej prawdziwej zasadzie opiera się sztuka chiro­ mancji (patrz). przybiera przerażającą twarz z płomiennymi oczyma. niż stwierdza w istocie". i przyszłość. Dowodzi trzydziestu legionami. FOKALOR generał piekielny. Zna przeszłość. Oto. wielki wódz piekielny. „Jeśli umrę przed Waszą Wysokością -żartował Lachambrc . Zna . a jego przepowiednia wiele razy się spełniła. które po sobie pozostawił. Niektórzy wielkiego rumaka. że ich posiadacz jest albo szydercą. Dowodzi dwu­ dziestu legionami. są jasnym dowodem jego pociągu do studiów nad ludzką twarzą. Ukazuje się przybierając postać straszliwego leoparda. to dlatego tylko. że za tysiąc lat wróci do nieba. jako że złośliwość: ludzka ma naturalną skłonność do mylnego osądzania symetrii całej budowli. że każe się jej stwierdzać: co innego. Śmiech (nie mówię tu o uśmiechu) jest raczej cechą głupoty niż inteligencji . Będąc w ludzkiej postaci. że w przyszłości wielu dokona nietrafnych wyborów".ludzie wybitni są na ogół poważni. tym bardziej obiecują długie życie i trwałe zdrowie. który ten talent przypisywał sobie w sferze oceniania ludzi na podstawie ich fizjognomii. albo osobnikiem wesołym z natury. Przyzwyczajenie do wielkich myśli czyni ich prawie zawsze obojętnymi na rzeczy małe. ale i w kwestii przydatności do sprawowania urzędów. a w ręku dzierży ostry dziryt. Głębokie zmarszczki w kącikach ust pozwalają przypuszczać. Im głębsze zmarszczki zależne od mięśni. Ukazując się przy­ biera postać człowieka ze skrzydłami sępa. a one to pobudzają do śmiechu. że król nie dokonał żadnej nominacji. nie tylko jeśli chodzi o charakter. zanim nie skonsultował się z tą szczególną wyrocznią. przewraca wojenne okręty. Nasyła różne duchy czy demony na swych wrogów . Egzorcystom pod­ porządkowuje sie opornie. Lekarz istot­ nie zmarł przed królem. a jeśli tak często zwodzi. Ukazuje się pod postacią potęż­ nego męża z długą brodą i siwymi włosami. Ży­ wi błędną nadzieję. albo też kapryś­ nym złośliwcem. W tej postaci zabija mieszczan i ciska ich w fale.FI A 72 - FI A Człowiek mający nieszczęście zezować winien bardziej być powściągliwy w działaniu i iłowach. w której tylko otwory mają nieregularny układ. Włada morzem. lekarza i członka Akademii.to Wasza Wysokość ryzykuje. FLAUROS wielki generał w piekle. W istocie siła mięśni zawsze wskazuje na szczęśliwą budowę i regularne funkcjonowanie organizmu. wiatrami.

łatwa -jeśli jest wyraźny. Często przybiera postać anioła. błyskawice.73 - FUS się na właściwościach ziół i kamieni szlachetnych. leżeli kół jest mało. Wyniki osiągnąć można bez względu na to. Ukazuje się pod postacią jelenia z płonącym ogonem i cały czas przeklina. huk grzmotu tam. Mówi się. Sekrety przyszłości odkryć można tylko wtedy. drapieżny ptak czy wychudzony koń. Na wsi . jeśli rysunki na talerzu są jasne i wyraźne. ten. Zalewa się je szklanką wody i podgrzewa mieszając. że wlewając do dzbanka z fusami wodę. należy wypowiadać magiczne za­ klęcia Pewnie to oszustwo. Figury owalne zapowiadają sukcesy w interesach. Jeżeli odnalazło się kształty domu. podtrzymuje związki między mężem i żoną. Są tam linie krzywe i faliste. Poucza człowieka w sprawach najwyższej wagi. owale. Dom będzie w mieście. Są Sybille. jeśli jest ich dużo. Pasek na środku talerza to droga. rozrzucone na tysiącz­ ne sposoby i ułożone w niezliczone ilości tajem­ niczych figur.dwoje dzieci itd. Figury kanciaste zapowiadają nieprzyjemności proporcjonalnie do swej liczby.. to znak. Przygotowania są tu bardzo proste. gdy sa wypukłe lub się powtarzają. a często pośrodku pojawiają się jakieś niewyraźne fragmenty. które uważają. FUKA (PHOOKA) zły duch. Przypomina mors­ kiego potwora. Czyni człowieka niewidzialnym. trójkąty itd. Jeżeli mniej lub bardziej doskonałych kół jest więcej niż innych figur. bądź są wyraźne. to znak. Trzeba wtedy wziąć biały. Gdy towarzyszą mu trójkąty . chyba że zamknąć go w trójkącie. Jeżeli są niewyraźne. Trójkąt obiecuje zaszczytny urząd. albo fusy za gęste i z talerza nic nie można odczytać. Trzy trójkąty blisko siebie Lo znak bardzo szczęśliwy. sprawia mu niepokojenie zagubio­ nych w nocy podróżnych. popadnie w finansowe tarapaty. a złem wrogom. estetyki. Jeżeli krzyży pojawia się na talerzu więcej — powróci się do Boga po wielu wybuchach namiętności (lepiej byłoby w ogóle go nie opuszczać). FRENOLOGIA (KRANIOLOGIA) sztuka lub nauka oceniania ludzi na podstawie wypukłości czaszki. muszą być tylko prawie zupełnie suche. Naucza logiki. Krzyż na środku talerza oznacza lekką śmierć. chiromancji (patrz). gdzie mu się każe. krzewu lub jakiejkolwiek rośliny. pyromancji i retoryki. że największą przyjemność. Bardzo wyraźny prostokąt wróży waśnie w małżeństwie. Nie należy się tym przej­ mować.dom przypadnie w spadku lub dostanie się go FUSY Z KAWY sztuka wróżenia z fusów z kawy. a jeśli się je dodaje. Głos ma ochrypły. Krótsze i dłuższe linie. lub jako dzika krowa. Koło z czterema punktami w środku zapowiada dziecko. Dowodzi dwudziestu dziewięciu legionami demo­ nów. zapowiedź podróży. Teraz trzeba przez minutę lekko poruszać talerzem na wszystkie strony. z kłopotami . kola. lak więc wyłożone na talerz fusy tworzą rozmaite kształty. jeśli pasek się rozszerza.jeśli pokrywają pasek małe linie bądź punkciki. gdy wszystko ma od­ powiedni rytuał. a następnie delikatnie zlać płyn. W ten sposób na talerzu zostaną tylko drobinki fusów. Po­ maga odnaleźć zagubione rzeczy i odkrywa skarby. czysty i suchy talerz. czy fusy są stare czy świeże. Dwadzieścia sześć legionów ma na swoje rozkazy. Po zaparzeniu kawy fusy zostawia się w dzbanku.FOR . Gdy większość. którzy lubią. jeśli w pobliżu uda się wypatrzeć znak X. Będzie długa. z przywieszonymi łańcuchami. Dowodzi dwudziestu dziewięcioma legionami ze sfery Tronów i Aniołów. Linie faliste lub przypomina­ jące serpentynę są zapowiedzią sukcesów i porażek na przemian. kwadraty. Dwa takie koła . Na ogół mają grubsze boki. to tylko dla stworzenia bardziej uroczystego nastroju i ku zado­ woleniu tych.można zgadywać. rysunków jest czytelna . ukazujący się w Irlan­ dii pod postacią dzikiego źrebaka. FURFUR hrabia piekieł. by zapełniły go tylko w połowie. Figura przypominająca literę H oznacza otrucie. sprytnym i obdarza talentem krasomówczym. FORNEUS markiz w piekle. powoduje uderzenia pioruna. Dobrem odpłaca przyjaciołom. łyżeczką wykładać je na talerz tak.jeśli niedaleko jest kształt drzewa. Zamieszać fusy i małą .to znak zaszczytów i godności. całą operację rozpoczyna się jeszcze raz od początku. Trzy krzyże . przepowia­ dają szczęśliwą starość. podgrzewając je i mieszając. że otrzyma się pieniądze. aż utworzą jednolitą zawiesinę. że zostanie się takiego domu właścicielem. Słowa nie mają tu żadnego znaczenia. komu się wróży. Odpowiada na pytania o pojęcia abstrakcyj­ ne.

Korona z trójkątów zaś jest zapowie­ dzią śmierci krewnej. zwanego Gandreid-jaum. a gdy przyjmie ludzką postać — ochrypłym głosem rozprawia o sztukach wyzwolonych. to wróży powodzenie u dworu. które leży gdzieś na czyków. Znalazłszy trzy figury obok siebie można spodzie­ wać się zaszczytnego stanowiska. którzy z dewocji rzucają się pod koła wozu i zostają zmiażdżeni. na przykład entrechat. Aby to sprawdzić. GAMYGYN wielki markiz piekieł. Podobnych mu. GAILAN. Najszczęśliwszą ze wszystkich wróżb jest bukiet z czterech lub więcej kwiatów. w przestworzach nocą. Gdy na talerzu pojawi się zarys korony. tam w dole. ale jeśli wydaje się. miał być bezpieczny od wszelkich kańcy Islandii twierdzą. Figura w kształcie róży to zdrowie. którego hindusi bardzo się obawiają i dlatego bardzo go czczą. Tam. Przed egzor­ cystą ukazuje dusze. oznacza to proces sądowy. Ukazuje się pod postacią małego konika. Na co dzień zaś składa mu się w ofierze kozła.spóźnienie.FUS . kości rozrzucone po polach rozpadają się w proch. że ktoś godny szacunku bardzo się angażuje w nasze sprawy. Uznawano go też za uniwersalne reme­ w powietrzu dosiadając końskich żeber i piszczeli. że to czarownice latają uroków. Sztuka przygotowania o d ­ Większość tych przesądów nadal się utrzymuje. Często spotkać można figurę przypominającą jedną lub więcej rybek. Okno lub szereg kwadratów przypominających okna i drzwi to ostrzeżenie. za które unoszeni są w powietrze. gdzie unosił się jego Saksonii i Brunszwiku. wykonują kilka zręcz­ nych sztuczek. że w zamian za uniknięcie nieszczęścia odprawią na cześć Ganga-Grammy specjalny obrzęd.melancholia. kto go nosi. że obrzęd ten miły jest Ganga Grammie i nic sprawia żadnego bólu. że trzymając go w ustach. oraz te. Uważano również. Trafiają się czasem fanatycy. przed muchami i innymi insektami. Ponadto. GANGA-GRAMMA demon żeński. Z kolei postać ludzka dosiadająca konia bądź innego czworonoga oznacza.szczęścia. podlega mu trzydzieści legionów. które zabijają ludzi na sporządzeniu specjalnego paska skóry. W skórę na plecach wbija się im haczyki. Kto nosił go żano za domenę demonów i duchów. Ma jedną głowę i cztery ręce. na protesty jest już za późno. w górze.74 - GAB w prezencie. choć nazwa jej znana jest od dawien wali nadnaturalne właściwości kamieniowi uważa­ dawna. które cierpią w części czyśćca nazywanej Cartagra (to znaczy cierpienie dusz). któ­ znaki magiczne (patrz) remu przypisywano cały szereg cudownych właś­ ciwości. że jest to magia nowo GAGAT ISLANDZKI. aż ten ukończy wszystkie swe zadania. Tak Arabowie nazywają pewien powiedniego do takich podróży ekwipunku polega gatunek demonów leśnych. a do pomieszczeń. Jeżeli nad domem unosi się krzyż. Kształt psa lub jego głowy obok figury ludzkiej to znak. To wszystko. o czym warto wiedzieć zawczasu. w powietrzu. że padnie się ofiarą kradzieży. Dziś miesz­ przy sobie. to w nim się umrze. W jednej z nich trzyma miseczkę. a w drugiej trójzębny widelec. dium przeciw wszelkim truciznom. na oczach gapiów. Można dzięki jej stosowaniu unosić się zamieszkanej przez duchy pustyni. Korona z krzyży — jakiś mężczyzna spośród bliskich umrze jeszcze w t y m roku. a między innymi i ochranianie tego. że został on złapany w siatkę. odpędzał wszelkie nękające domostwo duchy wierzchowców dosiadają czarownice z Dolnej i zjawy. Jeśli doświadczenie się udało. że ma się przyjaciela. demon potężny. . Gdy zbliża się taki jeździec zapach. GALASZYD (GARASZYD) czarniawy kamień. Podczas procesji wiezie się jego figurę z wielką pompą na wozie. Gdy nieszczęsne ból poczują. Wiszą w powietrzu. Jest to przepowiednia zaproszenia na kilka dobrych kolacji. Mówi się. kamień był prawdziwy. Dawni Islandczycy przypisy­ powstała. które zginęły w morzu. Prostym i łatwowiernym kobietom wmawia się następnie. Dawniej jednak wyprawy powietrzne uwa­ nemu przez nich za czarny bursztyn. koła ze szprychami . W czasie choroby czy innego zagrożenia hindusi ślubują czasem. G GABKAR. Kształt jakiegoś gada jest zapowiedzią zdrady. Ludzie Orientu wierzą w istnienie le­ GANDREID rodzaj magii stosowanej przez Irland­ gendarnego miasta Gabkar. nie miały dostępu choroby epidemiczne. Figura zwierzęcia na czterech łapach jest zapowiedzią cierpień.wypadek. można poznać sekrety innych ludzi. na którym wypisuje się runy lub i zwierzęta. krzewu . wierzby płaczącej . Ptaka . smarowano w lecie jakiegoś człowieka miodem i dawano do prawej ręki kamień. Spalony w do­ jakby to były kije od miotły. Jasno odpowiada na wszelkie zadawane mu pytania i pozostaje przy egzorcyście.

GELOSKOPIA sztuka wróżenia ze śmiechu. GAZIEL demon odpowiedzialny za pilnowanie podziemnych skarbów. Focjusz. Następnie porusza się wodą w naczy­ niach przywołując jednocześnie jakiegoś ducha. by ustrzec przed ludźmi. GENIAN bajeczny kamień. brzuchomówstwo daje zaiste wielkie pole do popisu. Jego towarzyszem jest Anarazel (patrz). że słychać jakiś bezcielesny głos. jej dobre i złe skłonności. ale osobie śmiejącej się z przymusem lepiej nie dowierzać. W t y m ostatnim wypadku. Inny rodzaj gastromancji praktykowany był przez jasnowidzów. moc zmieniania klimatu. według Gotów. Następnie grubym głosem przywołuje się demony i stawia im różne pytania. . Dawniej mało bardzo wiedziano o brzuchomówstwie i wybitne nawet osobistości umiejętność tę przypisywały obecności demonów. Mędrkowie GARANDIER demon przywoływany w litaniach sabatowych (patrz). w jednym ze swych listów pisał: „Słyszeliśmy. wzbudzania wiatrów i wywoływania ulewy. na krótką chwilę ożywia ciała zmarłych. które równie nagle znikają. opętanym lub czarownikiem. podczas gdy inni za sznur ciągną. Pocierając kamień. Pewien kupiec z Lyonu. a krew zwierzęcia zlewa do wazy. który natychmiast odpowiada głosem wydobywa­ jącym się z brzucha" czarownika. któremu przypisywa­ no moc szkodzenia wrogom tego. czemu towarzyszą płomienie. by narzucać się ludziom i ich oszukiwać. Przenosi je z miejsca na miejsce. Kupiec usłuchał. Dla szarlatanów. patriarcha Konstantynopola. że do rana będzie pusta. by mieszkać w gnoju". Wazę ustawia się przed posągiem i zapewnia. Niektórzy twierdzą. GEDI cudowny kamień. gdy zaśpi. Tymczasem młody chłopak lub dziewczyna obserwują uważnie powierzchnię wody i odczytują odpowiedzi z obrazów powstałych z odbić światła w naczyniach. Czasami sprowadza nagle trąby powietrzne.75 - CAN a wrzaski tłumu zagłuszają ich lamenty.GAN . To on wstrząsa fundamentami domów i powoduje gwizdy wiatru. jak kamień ów wyglądał. i zaiste zasługiwał on. że przez śmiech lepiej poznać można charakter danej osoby. Nikt już nie wie. że dawniej miast bawołu składano w ofierze ludzi. iż wydawało się. Aby ją stosować. wywołuje wielką trwogę biciem w dzwony i dzwo­ neczki. Między zapalonymi świecami ustawia się okrągłe szklane wazy pełne czystej wody. którzy chwytają się każdej okazji. będąc ze swym służącym na wsi. panujący na Wschodzie świata. usłyszał nagle jakiś głos rozkazujący mu w imieniu niebios. kto go nosił. do kogo miało się pretensję i dokonać zemsty pozostając poza kręgiem podejrzanych. którzy nie poruszając ustami od­ powiadali na pytania w taki sposób. który zanurzony w wo­ dzie miał. jak zły duch prze­ mawiał z brzucha pewnej osoby. by rozdał cxęść swego majątku biednym i hojnie wynagrodził swego sługę. Inny rodzaj pokuty ku czci tegoż demona polega na przeciąg­ nięciu s/nura na wskroś poprzez swoje ciato i tań­ czeniu. GASTROMANCJA lub GAROSMANCJA technika wróżenia. Ten sposób wróżenia stosował Cagliostro. wo­ kół kilku szklanek napełnionych czystą wodą zapala się świeczniki. Szczery śmiech na pewno nie zapowiada zakłama­ nej duszy. by wschodziło Słońce. według Talmudu. W noc po święcie Ganga-Grammy składa mu się w ofierze bawołu. To on czuwa. bo słowa dochodzące z brzucha służącego łatwo uznał za cud. i budzi je. trzeba być brzuchomówcą. GAZADRIEL anioł. Nazwa tej techniki wróżenia oznacza przepowiadanie brzuchem. można było zaszkodzić komuś. Uwa­ ża się.

a następnie1 zostały odesłane w pewne szczególne miejsce. Istoty te to właśnie geniusze. lamia (patrz) lub ghol (patrz). bądź przez znaczenie na ziemi lub kartce papieru przypa­ dkowych punktów. Neron. która w zmienionej formie dotarła i do pogan. a nawet czasem zobaczyć. GHOOLE-BEENBAN wampir (patrz). wyprodukował broń. W baśniach Orientu występuje jeszcze jeden gatunek wampira.GEN . heretycy z pierwszych wieków Kościoła. bądź też przez badanie naturalnych pęknięć i szczelin na powierzchni ziemi. że przed stworzeniem człowieka Ziemia była zalud­ niona istotami wyższego niż nasz gatunku. by brać udział w takiej posępnej uczcie. Wiara w wampiry (patrz). GENIUSZE. że stworzył człowieka nie różniącego się od zwierząt. bogatych i biednych. ale tylko ojcem wszystkich aktualnie żyjących ludzi. lamie (patrz). dyshonorem. mówiąc o swej matce. GEOMANCJA wróżenie z ziemi. Uważają oni bowiem. U Chińczyków geniusze rządzą wodami i górami. gdzie ów cieka­ wy kamień można znaleźć. doświadczałby tylko bólu fizycznego. że do poruszania Słońcem. które są i zawsze będą dobre i uczynne. Jeszcze i teraz ten okropny przesąd sieje grozę w wielu regionach współczesnej Grecji i wśród mieszkańców krain arabskich. Prawda. duchy dobre zwane Perie (patrz) i duchy złe zwane Divy (patrz). ze pokój i zgoda panowały na Ziemi przez wieki niczym nie zakłócane. cielesnego. idą na cmentarze odgrzebywać świeże trupy. chciwość. dumę. ghole. niestety. zaatakował inne zwierzęta. bo nie muszą być martwe. jak i wiele innych arabskich opowieści. Zjawy te zjadają ciała ludzkie i piją krew . a mniej gliny. od którego imienia nazwano je dżinami (patrz) albo geniuszami Dżynistan to kraina rozkoszy i dziwów. aby z po­ wstałych w ten sposób linii i figur przepowiadać przyszłość. powołała tam duchy opiekuńcze. Pewien mag egipski uprzedził Marka Antoniusza. Dodają jeszcze. nie zbudowałby człowiek ani miast. Ale. która zamieszkiwała Ziemię. Duma rozbudziła próżność i żądzę posiadania czegoś tylko dla siebie. Bajki te dowo­ dzą. Każdy miał swojego geniusza. że istnieją dwa rodzaje geniuszy. skąd wydobywają się prorocze wyziewy. odwołują się do t e j wiary. że stał się dumny. nauczali. Tradycja aniołów. Procedura ta przypomina wróżenie z fu­ sów z kawy. a nawet czasów pano­ wania Haruna al-Raszyda. Ghole są rodzaju żeńskiego. którego nazwali Ghoole-Beenban lub „ w i d m o pustyni". twierdzili. który swój plugawy żywot może podtrzymywać. każda pustynia ich kraju zamieszkana jest przez demona. a powstałe w ten sposób figury przepowiadają przyszłość. obawę przed hańbą. że każde odludzie. przyznawali ciż heretycy. Zwycięstwa tworzyły tyranów i niewolników. Według innych mędrców geomancja to wróżenie bądź poprzez prowadzenie na ziemi lub globusie linii i kół. stworzył zdumiewające dzieła. że jest od zwierząt doskonalszy.raczej jak wilkołaki niż jak wampiry. mające­ go łapy jak pies. Opowiada się o nich historie sięgające dziesiątego wieku. Persów. Zawstydzony Antoniusz odszedł do Kleopatry. do której zostały wypędzone przez Tajmurala. nie przepłynąłby mórz. aż. że jego geniusz został zwyciężony przez geniusza Oktawiana. Opisując okrucieństwo . Każdemu z nich składa się uroczyste ofiary. które są mniej więcej t y m samym gatunkiem zjaw. Afgańczycy wierzyli. a stwa­ rzając je Bóg użył więcej boskiego ognia. że gdyby miał tylko łapy. pewien geniusz pokochawszy gatunek ludzki dał mu ręce — i to właśnie jest praprzyczyna zła. Najbardziej znanym z ich władców jest Gian-ben-Gian. gwiazdami i plane­ tami stworzył niezliczoną ilość geniuszy. że człowiek nie jest doskonalszy od zwierząt przez fakt posiadania rąk. za pomocą magicznych zaklęć i talizmanów. na których podstawie odgaduje się odpowiedzi na interesujące nas pytania. Borboryci. Tylko tam odnaleźć można jeszcze świadectwa pradawnych dziejów. że straszliwe koncepcje świata wampirów nie były obce nawet starożytnym mieszkańcom Arabii. że Bóg nie może być autorem zła. Historie „Tysiąca i jednej nocy". we współczes­ nej Grecji i na całym Wschodzie od niepamiętnych czasów. Arabowie utrzymują. DUCHY OPIEKUŃCZE. Arystoteles zauważa. i przez to nie rozwijał swego ducha. którego nie da się porównać z bólem duszy wywołanym przez ambi­ cje. biedą czy karą. przez niepokoje i starania o utrzymanie rodziny. Tradycje te muszą opierać się na jakichś smutnych wydarzeniach z przeszłości. Polega to na rzuceniu na blat garści pyłu lub gleby. tylko poprzez pożeranie od czasu do czasu serca jakiegoś młodzieńca. ani pałaców. GHOLE. tak pisał w „Brytaniku": „ M ó j zdumiony geniusz drży przed twoim". jak w Delfach. Tak rozpoczęły się kłótnie i wojny. że Adam nie był pierwszą rozumną istotą.76 - GEO jednakowoż nie zdradzają miejsca. ani też statków. nie wymyśliłby pisma ani nie napisał książek. Dzięki rękom człowiek wytworzył sztuczne siły. ale dlatego właśnie ma ręce. Kiedy odczują niedo­ statek żywego ciała. z którego można je jednak przywołać. panuje wśród Arabów. jednego z najdawniejszych władców Persji. Zręczność rąk sprawiła. które zamiesz­ kiwały niegdyś Ziemię przez wiele tysięcy wieków.

Turcy wierzą.(patrz). pod warunkiem jednakowoż. Żywi pokolenie. Mają miasta wiają ich na wadze i zmuszają do wyznania wszel- . syna Noego. jak tylko zaszczytu bycia GOGUI demony w ludzkiej postaci. Sta­ my żyją i umierają podobnie do ludzi. Należą do rodziny koboldów (patrz). skłaniając szczyt i najwyższe a południem i między dziewiątą wieczorem gałęzie. które wszelakich nieprzyjemnych zdarzeń. Gnomki. Mieszkańcy Normandii uważają drzwiach. Kabaliści uważają. by bez kłopotu móc zajrzeć w okno na najwyższym nawet piętrze. Kabalistom dostarczają wszelkich liwość jego odwadze. są sprytne i łatwo egzorcyście. GOAP król demonów Południa świata i piekła. że zado­ woli się płataniem figli dobrym chrześcijanom z Eure. Drze­ Przywołać go można między trzecią w nocy wo pochyliło się.GIM . iż opisane przez Arystotelesa hałasy. G I W O N duch japoński. że Ziemia jest prawie do kołyski żebraka. jednak generał poddać się potrzebnych im pieniędzy i nie domagają się za tę musiał kuracji doktora Vastel. Któregoś razu. przysługę niczego innego. rozumne.część piekła u Skan. bo przynoszą swoim zboże skradzione z obcych on moc wywoływania deszczu. dawno temu przychodziły pracować wraz z robot­ niemiłe spotkanie. i pozdrowiło go wyraźnie kobiecym głosem. Wystrojony w białą zbroję powiększał się do takich rozmiarów. Ale po kilku latach nasz Goblin znudził się towarzystwem z tvreux i przeniósł się dokuczać mieszkańcom Caen. że drzewa a nieśmiertelność zdobyć mogą zawierając przy­ pochylają się i przemawiają do ludzi jak istoty mierze z ludźmi. gdyż cho­ sprawców nie widać. kopalń który okazawszy wyjątkowy szacunek świętemu i kamieniołomów. samego środka wypełniona gnomami . bardzo sympatyczne i dziwacznie poubierane. że może uchronić ich od nazwę swą zawdzięcza kilku skrzatom. A że generał nie ustąpił. GNOMY przyjazne człowiekowi duchy pierwiast­ gobliny za dobre. Tymczasem. demona 7 Fvreux. że jest dzikie jak demon i łączą się w społeczności. Duszę mają śmiertelną. którzy potrafią sprawić. sześć takich samych białych diabłów wychynęło nagle spod ziemi. potrafią wchodzić do domów z najsubtelniejszych elementów Ziemi. Jednej z zim szczególnie dokuczał mieszczanom z osady Guillaume le Batard. jak upadek. gdy się tego po­ gospodarzom strychów. Tespesion. które towa­ na ich rozkazy. że manufaktura gobelinów w Paryżu czuwa on nad ich życiem. Twierdzą. GOBY chochliki szkockie z gatunku goblinów GINNUNGAGAP otchłań . Od nich ponoć pochodzi sekret uzyskiwania bogactwa barw. „ c o przekracza zwykłą magię". dynawów. Miejscowy dziennik oddał sprawied­ nimi kierować. trzebuje. choroba. ich żony. które są strażnikami skarbów. GIURTASZ tajemniczy kamień. Wedle demonomanów są weselne jakichś gnomów. a północą. której wnę­ i zamieniać dzieci — książęcego syna wkładają do trze zamieszkują.malutkimi wypędzonego przez Św. W takich okolicznościach generał rozsądnie się wycofał. jeśli kowe. otrzymał zezwolenie na niewracanie do piekła i harcowania po miastach pod różnymi postaciami. wiejskie duszki. rozkazał drzewu pokłonić się Apoloniuszowi. pod stertami drewna. Ma się je najlepszymi potrawami. że M ó w i się. ale Goblin odpowiedział: „To nie od ciebie otrzy­ małem misję i nie przed tobą będę się z niej rozliczał". pewien stary generał spotkał natrętnego diabła w ślepym zaułku i wyzwał go na pojedynek. jeden z takich mędrców. Gno­ rzyszą wędrówkom japońskich pielgrzymów. nikami i uczyły ich sztuki robienia pięknych dywa­ Mają we zwyczaju wieszanie podobizny Giwona na nów. Japończycy uważają. GIMNOZOFIŚCI filozofowie zwani tak. Taurina. to były zabawy i uroczystości dzili nago lub bez okryć. a szczególnie ospa. GOBLINY gatunek domowych chochlików. Goblinem zwano. i na odwrót. to czarownicy. że które ukrywają się w najbardziej niedostępnych przechodził wśród ich przodków z pokolenia na zakamarkach domów.77 - GOA jakiegoś plemienia mówią. Według kabalistów uformowane są one są poirytowane. Lubią ludzi. ludzikami. których pustyni. są malutkie. poczynając od Japheąta.

dodać do niej drachmę krwi sępa i wlać w skórę legionami. za­ zawiązać sznurem wisielca i całość ułożyć na równo stałe jak i zmienne. białych dam. Końce skóry GWIAZDY. którego pod postacią kobiety. sądzili. dżumę. węgorza zdechłego z braku wody.król Zachodu świata i piekła.jak twierdzi Pierre Delancre w swym dziele o niestałości demo­ nów.GOM . by spadł szczęścia. że zapowiada zapewni powodzenie we wszelkich grach. zwany także Aym. W Szwecji. GORSON jeden z najważniejszych demonów GULEHO duch śmierci u mieszkańców wysp . Ukazuje się ryfy przeciwstawiają Achguaya-Nerac. które były ści. dwudziestu sześciu legionami. odkrywa rzeczy ukryte. Pomaga odnaleźć ukryte skarby. co nam wydaje się wątpliwe. teraźniejszości i przyszło­ GULE rodzaj larw lub czarownic. Należy wziąć żółć byka zagryzionego przez dza zaszczyty. którego mieszkańcy TeneGOMORY potężny książę piekieł. Pojawia się pod GRIMALKIN tak angielskie czarownice nazywają postacią wielbłąda. przeszłości i przyszłości oraz kota fpatrz). to strażnicy nieba. Ukazuje się z trzema głowami: węża. HABONDIA królowa wróżek. Udziela odpowiedzi GUECUBA duch zła u Araukarów z Peru. HABORYM demon pożarów. Poja­ wia się pod postacią byka ze skrzydłami sępa. poznaniu boskich sekretów. dotyczących przeszłości. Rzymianie uważali je św. Eteeńczycy obserwowali wschód piórem kruka i własną krwią napisać należy litery: Syriusza pewnego określonego dnia w roku. gdzie przez Islandczyków do praktyk magicznych. GUAYOTTA zły duch. że gwiazdy. Pomnaża godności i utwier­ GRY. GUSOYN wielki książę piekieł. Zarządza mrocznym królestwem. kota i człowieka. piętnaście dni w ciepłej mierzwie. rozstajom dróg. na której za bóstwa. Jeśli pojawi się w ludzkich kształtach. Nau­ cza sztuki przemiany metali w złoto i wody źródlanej w wino. W ręku trzyma zapaloną pochodnię. Dowodzi trzydziestu trzema legionami. w przepaść i połamał sobie wszystkie członki. Taka bransoleta noszona wokół ramienia gwiazda wydała się ciemna. Mahomet twierdził. czyni człowieka zręcznym do wszystkiego. koronę i dosiada wielbłąda. Dowodzi trzydziestu sześciu legionami. Służył magia jest w rozkwicie. Niektórzy uważają go za tożsamego z Raumem (patrz). siedząc na żmii. larw. Jana i przysposobić z Lego bransoletę. Następnie wysu­ którzy przeszkadzają diabłu w zbliżeniu się doń szyć w piecu opalanym paprocią zebraną w wigilię . GRAA gatunek nieśmiertelnika wykorzystywany GUSANDEL dolina światła. słu­ żek. nazwę taką nadaje się także do odpędzania czarowników. go dusze trafiają po śmierci. do które­ wiątej rano. W piekle nosi tytuł księcia. czarownic. Odpowiada na pytania doty­ demony przybywające na sabat (patrz) pod postacią czące teraźniejszości. skich spotykany w lasach Kanady i Gwinei. . diabły tak przechylają wagę. Dowodzi odpowiednikami wampirów (patrz) u starożytnych. Na głowie ma książęcą uważają za pana dobra.78 GUA kich przewinień. To samo co ghole (patrz). H HAAGENTI wielki prezydent w piekle. Jeśli na takiej spowiedzi pielgrzym GRZEBIEŃ znalezienie grzebienia to zapowiedź coś ukryje. gdzie czarownice urządzają swoje GRIGRI demon opiekuńczy Indian amerykań­ sabaty (patrz). Ukazuje się o dzie­ Tonga. Dowodzi czterdziestu pięciu psy. furii i harpii . Jeżeli HVTV.

Delrio pisał: „Jej obecność sprawia. za pontyfikatu Innocentego III doszła do głosu sekta nowatorów nauczająca. a w czasie nieobecno­ ści męża stała się mężczyzną. składane w ofierze w dniu zamor­ dowania Cezara. Tytus Liwiusz i Eutropiusz opisują. a psy wyją". Heliotrop. za pustynią Zara. Na długo zanim Antoinette Bourignon wystąpiła z tą tezą w wieku XVII. bogowie pierwotnie stworzyli człowieka z dwoma ciałami i podwójną płcią. wiele ksiąg cudownych. hermafrodyci mieli podwójną piec. gdzie żyje rchii. HERMAFRODYCI. a Merkury nad ustami. również była tematem szeregu podań dobrych. Leloyer szeroko opisuje przypadek pewnej kobiety z Macedonii. jak czynienie człowieka niewidzial­ szyi chroni od dżumy. praktykowane w Rzymie. HELIOTROP to nazwa kamienia szlachetnego. któremu starożytni przypisywali wiele cudownych HIACYNT kamień szlachetny. kiedy nosił heliotrop.79 - HER HACK demon opisywany w „Clavicules" Salomona jako jeden z najpotężniejszych wodzów piekielnych. jako że obydwa woły. a szczególnie brak serca czy wątroby. że jest tyleż aniołów za Słońcem. HEKACONTHALITOS kamień. Buduje mias­ ta. że za konsulatu Klaudiusza Nerona urodziło się niedaleko Rzymu dziecko o podwójnej płci. cztery ręce i cztery nogi. a używali najczęściej kotów. sporządził inwentarz biała dama (patrz). chcąc osłabić. zapowiadały poważne nieszczęścia. albo przez określenie stanu ich wnętrzności. podwójna lub podwójną błoną owinięta wątroba. podając imiona i przydomki siedemdziesięciu dwóch książąt i kilku milionów dobro. nakazał. załadowano na statek i wy­ rzucono na pełnym morzu. wróżyło to duże trudności w sprawach handlowych. i że zarówno dobre. że rośnie trawa i zapełniają się spichrze. To on właśnie ustalił.wróżenie z wnętrzności składanych ofiar. lewą psa i środkową kobiety. nietoperzy. plemię hermafrodytów. Pojawia się pod postacią bociana o donośnym głosie. zorganizowane są w dziewięciostopniowej hiera­ HELSINGOLAND kraina w Szwecji. Haruspikowie przepowiadali przyszłość albo przez zwykłe badanie ofiar. jej do wina. który noszony na właściwości. Słońce i Księżyc nad oczami. Od Bożego (patrz). Zamknięto dziecko w kufrze. by je utopiono. a klóry troglodyci ofiarowywali diabłu w swych obrzędach magicz­ nych. Zdaniem Platona. Prawo rzymskie zaliczało hermafrodytów do potworów i skazywało na śmierć. Mówi się o niej. albo też z pomocą obser­ wacji trawiącego ciała ofiar płomienia. W najdawniejszych podaniach. co złych.MAC . Wierus. która wyszła za mąż. oraz przynosi honory i zaszczyty. na którym ją powieszono. a Apollo dopomógł ojcu bogów w przeprowadzeniu jego zamiarów. Aby zajmować się t y m rodzajem „kapłań­ stwa" trzeba było wykazać się dobrym pochodze­ niem. Dowodzi dwudziestu sześciu legionami. ogień bucha. Mars i Wenus nad nozdrzami. Agryppa pisał. Ci podwójni ludzie byli tak silni. że Adam był w chwili powstania mężczyzną i kobietą jednocześnie. roślina ta wyrosła siedem otworów i siedem jest też planet. Kilku współczesnych czarowników też usiłowało przepowiadać przyszłość z wnętrzności zwierząt. o której mówi się. haruspicje . że czyni tylko monarchii Szatana. roślina. kretów. HERTA biała dama (patrz) czczona na Pomorzu. Nazywana jest damą z Helsingoland. że odważyli się wydać wojnę bogom. Chude serce. Powiedzą wam. I tak: Saturn Czyni pięknymi kobiety i rozwesela tych. że się obraca HIERARCHIA. ropuch bądź czarnych kur. Złym znakiem był też słaby bądź nieczysty płomień spalający ofiarę. Być może jest tożsamy z Malfasem HERA dobra wróżka w Westfalii. ro dodali i Jowisz nad uszami. logii. wypowiada wojny. W piekle odpowiada za policję dróg publicz­ nych. zielonego z czerwonymi plamkami lub żyłkami. Pli­ niusz twierdził. Zaś jeśli jej ogon załamywał się w czasie palenia. Prozerpiną w piekle i Księżycem na niebie. Ma trzy twarze: prawą konia. nie miały serca. który zawiera sześćdziesiąt innych kamieni. Ponadto wzmacnia serce nym. HEKATE diablica. że zostawił po sobie na ziemi. ją one nad tymi otworami pieczę. że żyło w Afryce. Sprawia. że haruspikowie muszą być bardzo zręczni w sztuce iluzji. HALFAS wielki książę piekieł. dwie głowy. Uważano. To był właśnie hermafrodyta według dawnych opinii. przerażony tym dziwem. Narodzenia do Trzech Króli unosi się w powietrzu HARUSPIKOWIE wróżbici pogańscy uprawiający darząc szczęściem i obfitością. że skoro głowa ma HELENEION według Pliniusza. Senat. jego uczeń. jaszczurek. Dla starożytnych Hekateteż była potrójną Hekate: Dianą HERMES. stanowiło to złą wróżbę. są to trzy fazy Księżyca. to sprawu­ z łez ł leleny pod dębem. jak i złe ludowych. imieniem Heraida. która włada ulicami i skrzyżowa­ niami.. HEPATOSKOPIA (HIEROSKOP1A) wróżenie z wąt roby składanych ofiar. Rozsier­ dzony Jowisz podzielił ich. Jeśli zwierzę ofiarne trzeba było prowadzić siłą lub uciekało spod ołtarza. że ziemia drży. . Dziś herma­ frodytów już się nie spotyka. że pisał o duchach i astro­ Zdaniem astronomów.

iż na niebie zaczynają się zbierać chmury. co zapowiadało spełnienie się przepowiedni astrologa. wśród młodzieńców straszne przerażenie.HIE . że uratować chłopca mogłaby jedynie żelazna klatka. które wymówione w okreś­ lony sposób. z wielką powagą opraco­ Uroczystościom obrzezania zawsze towarzyszy wy­ wywanych przez Jacques de Hagena i setkę innych. Mocno w nie wierzono. pomyślał. że nie wyjdzie ze swego pokoju i czytał Ewangelię według św. Nie widziana wchodzi do domu wieśniaka.czyli sposób na po­ ciona starannych gospodyń i zapewnia obfitość. Dźwięk ten przypomina najniższy ton Autorzy horoskopów opracowali ich kilka syste­ ludzkiego głosu. którą to fantastyczną liczbę oparł tylko na świadectwie samego Szatana. w innym znaleźć mogą. by porwać jakichś nie obrzezanych jeszcze młodzień­ ców. A jeżeli poczęstunek mu nie wystarcza. jako że panowało przekonanie. obracając ją w pył. Tymczasem nadciągnęły chmury. którego starożytni uży­ wali do wróżenia. Po uwol­ nieniu. zbliżonych do prezentowanego tutaj formą. że konie rżały. tak przynajmniej mówi podanie. zagrzmiało i piorun uderzył w żelazną klatkę. Zbadawszy różne aspekty ciał niebieskich. to zawsze znajdzie sposób. W Nie­ mczech do dziś wspomina się o Hołdzie. astrolog odkrył. znanie swego przeznaczenia na podstawie układu W innych regionach I lolda jest królową czarownic. przez HOREY imię nadawane przez Murzynów z za­ naszych przodków tak poważnie traktowane. że taka klatka nie tylko nie uchroni od pioruna. według niniejszego obdarzone jak najlep­ strawę i zanoszą ją pod drzewo. ale właśnie go ściągnie. jaki źrebak ma na głowie w momencie narodzin. kosteczka się nie ostaje. ale i połknięci. Pewien kowal z Beauvais kazał postawić horoskop swemu synowi. Te żarciki. konstelacji w chwili narodzin. ofiara pozostaje niema przez tyle dni. Astrologowie oparli swoje przepowied- . gdzie za jedyną osłonę były im korony drzew. Wydawało się. Jeśli koń ruszył z prawej nogi .był to dobry prognostyk. błysnęło. Gdy tylko ale często jakże odmiennych w przepowiedniach. nych ksiąg na ten temat. że zostali przez lego potwora nie tylko porwani. który bez wąt­ a przez Kościół zawsze zwalczane. Nadszedł wyznaczony dzień. HIPOKINDO słowo. jeśli z lewej . cie Horeya. Starożytni nazywali hippomanuscm pewne magiczne napoje twierdząc. żelaznej klatce. Określił też miesiąc. że oto jego gwiazda skazywała go na śmierć od pioruna około południa. że lego dnia trzeba umieścić dziecko w dobrze za­ mkniętej. chodniego wybrzeża Afryki diabłu. HIPPOMANUS mięsisty wyrostek. A jednak przepowiednia się spełniła. HIEROMNENON kamień. Jest to także nazwa pewnego ziela. Zawdzięczała to hippomanusowi domieszanemu do metalu. że klacz z brązu stojąca przed świątynią Jowisza Olimpijskiego sprawiała. Murzyni spieszą przygotować dlań Osoby. na którym czarownicy odprawiali orgie z zamienionymi w tancerki duchami. Kowal wezwał syna i oznaj­ mił mu. się rozlegnie. dzień i godzinę zdarzenia dodając. lecz on znalazł szczęś­ liwie sposób. Przepowiednie wysnuwano na pod­ stawie rżenia i podrygiwania specjalnych siwych koni chowanych w świętych gajach. że wyrostek wchodzi w ich skład. by swego syna uchronić przed złą planetą. że dziecku grozi śmierć od uderzenia pioruna. jakby ona była żywa. a może nawet są wysłannikami bogów. Syn. która zastąpiła w ludowych wierzeniach starożytne bóstwo). lakże Sasi posługiwali się do wróżenia świętym koniem trzymanym w świątyni ich bogów. Jana.wróżba była niepomyślna i z przedsięwzięcia rezygnowano. po czym kazał mu schować się w żelaznej klatce. że stają się nieszkodliwe.80 - HOR diabłów. trochę lepiej niż ojciec wykształcony. po zjedzeniu którego konie zachowują się jak oszalałe-. Opowiadają. zaklina węże i sprawia. napełnia wełną wrze­ HOROSKOPY GOTOWE . Zdziwiony kowal po raz pierwszy błogosławił niebiosa za nieposłuszeństwo syna. że są wszystko zostaje natychmiast pożarte i nawet potworami. Murzyni uważają. Wspomina o nim Paracelsus. dobrej prządce (rodzaj wróżki. lecz żadnego jego opisu nic zostawili. HIPPOMANCJA rodzaj wróżenia praktykowany przez Celtów. a który matka potem zjada. że szym charakterem. Kiedy zbliżał się ów termin. Wyprowadzano go planując wypowiedzenie wrogom wojny. HOŁDA u starożytnych Galów był to rodzaj sabatu (patrz). Opowiadają Murzy­ ni o t y m złym duchu z wielkim przerażeniem i pozostaje tylko dziwić się przekonaniu. Opowiadano. Rozlega się niedaleko i wywołuje mów. a kapłani i król czy wódz obserwowali ich ruchy i z nich formułowali przepo­ wiednie. w jaki sposób żelazna klatka może ocalić jego syna od przed­ wczesnej śmierci. ojciec począł zastanawiać się. Prowadzono je za świętym rydwanem. Uparł się więc. z jakim zapewniają. ile przesiedziała w brzuchu diabła. że trzyma ofiarę w brzuchu przez kilka dni i że w ciągu dziesięciu czy dwunastu dni potrafi porwać kilku młodzieńców. z które­ go ją odlano. HOROSKOPY. Doszedł wreszcie do wniosku. czerpiemy z róż­ pienia jest Murzynem nasłanym przez marabuty. iż zwierzęta te mają dostęp do boskich sekretów. gdy skończy piętnaście lat.

HOR

- 81 melancholijna.

MOR

nie na kaprysach wyobraźni i każdy z nich przekazał nam nastroje, jakie spływały z jego pióra, gdy właśnie pisał. Kto wierzy w fatum swego znaku, z t y m większym przekonaniem winien wierzyć w prognozy pogody, co jest t y m słuszniejsze, że ciała niebieskie mają nieporównanie większy wpływ na temperaturę niż na nas. Gdyby takie prognostyki, jakie tu przytaczamy, były słuszne, to wśród męż­ czyzn i kobiet byłoby tylko dwanaście charakterów, bo wszyscy przychodzący na świat pod tym samym znakiem tak samo odbierają świat i te same przeżywają wypadki. A przecież wątpliwe, czy wśród milionów zamieszkujących nasz glob śmier­ telników dałoby się znaleźć bodaj raz podobne losy i podobne charaktery. 1. WAGA*. (Jest to waga Temidy, którą zaliczono do konstelacji. Przynosi procesy.) Waga panuje na niebie od 22 września do 21 października. Mężczyźni urodzeni w tym czasie są skorzy do kłótni, lubią przyjemności, odnoszą po­ wodzenie w handlu, zwłaszcza zamorskim, i od­ bywam dalekie podrożą. Obdarzeni ba urodą, dob­ rymi manierami i talentem słowa, nie dotrzymują jednak obietnic i mają więcej szczęścia, niż okazują starania. Czekają ich bogate spadki. Zostaną wdow­ cami w pierwszym małżeństwie i nie będą mieć wielu dzieci. Wystrzegać się powinni pożarów i gorącej wody. Kobieta urodzona pod t y m znakiem będzie miła,, wesoła, przyjemna, towarzyska, szczęś­ cie jej będzie dosyć sprzyjać. Będzie kochać kwiaty, mieć. dobre maniery, zarazem jednak będzie podej­ rzliwa i kłótliwa. Wyjdzie za mąż w wieku lat siedemnastu lub dwudziestu trzech. Strzec się musi ognia i gorącej wody. 2. SKORPION. (To Orion przemieniony przez Dianę w skorpiona i zaliczony do konstelacji. Przynosi złośliwość i szelmostwo.) Skorpion panuje na niebie od 22 października do 21 listopada. Urodzeni pod t y m znakiem są zuchwali, bezczelni, pełni pochlebstw i szelmostw, pod przyjemną aparycją ukrywają złośliwość. Zwykle skryci i żyjący w ukryciu, będą mówili jedno, a myśleli drugie. Ich porywczy charakter powoduje niestałość. Źle oceniają innych, długo żywią urazę, dużo mówią i podatni są na przypływy melancholii. Lubią śmiać się kosztem innych. Będą mieli kilku przyjaciół i pokonają wrogów. Są podatni na kolki i mogą spodziewać się bogatych spadków. Kobieta, która urodzi się pod t y m znakiem, będzie przebiegła i zdradliwa. Gorzej żyć będzie z pierwszym mężem niż z drugim. M o w ę mieć będzie słodszą niż serce. Towarzyska, wesoła, skora do śmiechu (często kosztem innych). Będzie niekonsekwentna, gadatliwa i źle myśląca

o bliźnich. Wraz z upływem lat stawać, się będzie 3. STRZELEC. (To centaur Chiron, który nauczył Achillesa strzelać z łuku i zaliczono go do kon­ stelacji. Przynosi zamiłowanie do polowań

i podróży.)
Strzelec panuje na niebie od 22 listopada do 21 grudnia. Mężczyzna urodzony pod t y m znakiem kocha podróże i wzbogaci się na morzach. Jest żywego temperamentu, zręczny i obdarzony uważ­ nym umysłem. Umie zyskać przyjaciół, których pieniądze wydaje. Cechuje go szczególne upodo­ banie do jazdy konnej, polowań, wyścigów, spor­ tów siłowych i zręcznościowych, do walki. Jest sprawiedliwy, skryty, wierny, pracowity, towarzyski i tyleż ma miłości własnej, co dowcipu. Kobieta, urodzona pod znakiem tej konstelacji, charakter mieć będzie niespokojny i ruchliwy. Będzie kochać pracę i mieć duszę otwartą dla litości. Przejawiać będzie upodobanie do podróży, nie wytrzyma długo w t y m samym kraju. Będzie zarozumiała, ale i obdarzona szeregiem zalet umysłu i serca. Za mąż wyjdzie mając lat dziewiętnaście lub dwadzieścia cztery i będzie dobrą matką. 4. KOZIOROŻEC. (Koza Amaltea, która wykarmiła Jowisza i została zaliczona w poczet konstelacji. Przynosi lekkomyślność.) Koziorożec panuje na niebie od 22 grudnia do 21 stycznia. Urodzeni pod wpływem tej konstelacji charakter mieć będą kłótliwy, lekki, podejrzliwy; polubią kłótnie i procesy. Będą kochać pracę, ale popadną w złe towarzystwo, którego wybryki przyprawią ich o chorobę. Nikt nie jest bardziej niestały niż mężczyzna spod tego znaku. Jeśli urodził się w nocy, jest towarzyski, aktywny i nieraz czyni dobro. Gwiazda jego obdarzy go szczęściem na morzu. Mówić będzie nie za wiele, małą mieć będzie głowę i głęboko osadzone oczy. U schyłku życia zostanie bogaty i stanie się skąpy. Zdrowie będą mu mogły przywracać kąpiele. Urodzona pod t y m znakiem kobieta jest żywa, wesoła, a jednak tak w młodych latach nieśmiała, że każdy drobiazg przyprawiać ją będzie o rumieniec. Charakter jej nabierze stanowczości i pewności siebie dopiero w późniejszym wieku. Zawsze będzie dobra, ale z domieszką zazdrości. Wypowiada się mądrze, unika niekonsekwencji, jest dobrą matką i córką, kocha podróże, ale urody bywa przeciętnej. 5. WODNIK. (To Ganimedes, syn Trosa, którego Jowisz porwał, by nalewał bogom nektar, i którego zaliczono do konstelacji. Przynosi radość.) Wodnik panuje na niebie od 22 stycznia do 21 lutego. Mężczyzna spod tego znaku jest miły, dowcipny, radosny, ciekawy, podatny na gorączkę,

HOR

- 82 -

HOR

Bliźnięta panują na niebie od 22 maja do 21 czerwca. Urodzeni w t y m czasie odznaczają się dobrym sercem, piękną twarzą, dowcipem, ostro­ żnością i szczerością. - ą zarozumiali, lubią wyścigi S i podróże. I choć nie dążą do bogactwa, to nie popadają w ubóstwo. Są przebiegli, weseli, mili, 6. RYBY. (Delfiny, które Neptunowi przyprowa­ mają zdolności do sztuk pięknych. Kobieta spod dziły Amfitrytę, zaliczone zostały do konstelacji. tego znaku jest piękna i kochająca, serce ma proste i łagodne, choć może czasem zaniedbywać swoje Przynoszą słodycz.) Ryby panują na niebie od 22 lutego do 22 marca. sprawy. Ma szczególne zamiłowanie do sztuk pięk­ Kto urodził sie pod wpływem tego znaku, jest nych, zwłaszcza rysunku i muzyki. usłużny, wesoły, lubi gry, ma dobry charakter . 10. RAK. (To zaliczony do konstelacji rak, który i szczęśliwy jest poza domem. W młodości nie jest uszczypnął Herkulesa, gdy ten zabijał hydrę z ba­ bogaty, ale kiedy zaczyna już lepiej mu się powo­ gien Lerne. Przynosi przykrości.) dzić, nie przywiązuje wagi do swego majątku i nie Rak panuje na niebie od 22 czerwca do 21 lipca. wyciąga lekcji z doświadczeń. Jego niedyskrecje Mężczyźni spod tego znaku są zmysłowi. Często stają sie powodem różnych tarapatów. Bywa zaro­ kłócą się i prowadzą procesy, z których przeważnie zumiały. Kobieta spod znaku Ryb jest piękna. wychodzą zwycięsko. Czyhają na nich wielkie W młodości doświadcza kłopotów i smutków. Lubi niebezpieczeństwa na morzach. Konstelacja ta czynie dobro, jest rozsądna, dyskretna, oszczędna, przydaje zwykle skłonności do łakomstwa, niekiedy umiarkowanie czuła i stroni od ludzi. Jej zdrowie, ostrożności, dowcipu, a także pewnej dozy skrom­ słabe do osiemnastego roku życia, poprawia sie ności. Kobiety spod znaku Raka są urodziwe, w latach późniejszych. Czasem cierpi na kolki. aktywne, skłonne do uniesień, ale i łatwo dają się 7. BARAN. (To baran, co miał złote runo i został uspokoić. Nigdy nie są grube. Lubią robić coś dla zaliczony w poczet konstelacji. Przynosi uniesienia.) innych. Są trochę nieśmiałe i trochę zdradzieckie. Baran panuje na niebie od 23 marca do 21 kwietnia. Urodzeni w okresie panowania tego znaku łatwo wpadają w gniew, są porywczy, żywi, wymo­ wni, chętni do nauki, gwałtowni, kłamliwi, skorzy do niestałości - rzadko dotrzymują słowa i zwykle zapominają o obietnicach. Narażeni są na niebez­ pieczeństwa mające związek z końmi. Lubią polo­ wać i łowić ryby. Kobiety są ładne, żywe i ciekaw­ skie. Szukają nowinek, mają skłonności do kłamst­ wa i nie stronią od dobrego jedzenia. Miewają napady złości, a na starość obmawiają i surowo osądzają inne kobiety. Za mąż wychodzą młodo i mają dużo dzieci. 11. LEW. (To zaliczony do konstelacji lew z gaju nemejskiego zaduszony przez Herkulesa. Przynosi odwagę.)

pełen projektów. W młodości ubogi, a potem bogatszy, ale umiarkowanie. Jest gadatliwy i lekki, chociaż dyskretny. Bywa chorowity i narażony na niebezpieczeństwa. Kocha chwalę, długo żyje i nie­ wiele ma dzieci. Kobieta spod tej konstelacji jest stała, szczodra, szczera i liberalna. Miewa zmart­ wienia i boryka się z przeciwnościami losu. Jest mądra, miła i odbywa dalekie podróże.

9. BLIŹNIĘTA. (To zaliczeni w poczet konstelacji Kastor i Polluks. Przynoszą przyjaźń.)

Lew panuje na niebie od 22 lipca do 21 sierpnia. Urodzenie pod t y m znakiem przynosi dzielność, zuchwałość, wspaniałomyślność, wierność, dar wy­ mowy i dumę. Mężczyzna-Lew kocha kpinę. Wokół niego srożą się niebezpieczeństwa. Pójdzie za głosem złości i zawsze będzie tego żałował. Pociechą i szczęściem są mu dzieci. Dochodzi do godności i zaszczytów, ale długo musi o nie zabie­ gać. Miewa grube łydki. Kobieta zaś jest żywa, porywcza w złości i zuchwała, długo chowa urazy. 8. BYK. (To byk, którego postać przyjął Jowisz Dużo mówi i wiele w jej słowach goryczy. Jest porywając Europę, a który zaliczony został do piękna i czasem ma dużą głowę. Strzec się musi ognia i wrzącej wody. Podatna jest na kolki. Dzieci konstelacji. Przynosi zuchwałość i siłę.) ma mało. Byk panuje na niebie od 22 kwietnia do 21 maja. 12. PANNA. (To zaliczona do konstelacji Astrea. Mężczyzna spod lego znaku jest zuchwały, ma nieprzyjaciół i potrafi sobie z nimi radzie. Szczęście Przynosi wstydliwość.) go nie omija. Podróżuje po dalekich krajach, żyje długo i w zdrowiu. Kobieta urodzona pod znakiem tej konstelacji jest silna i energiczna, choć potrafi podporządkować się obowiązkom i być posłuszna mężowi. Tkwi w niej rezerwa rozumu i zdrowego rozsądku, ale nie jest zbyt rozmowna. Po kilkakroć zostaje wdową, a swym dzieciom zostawia pokaźny Panna panuje na niebie od 22 sierpnia do 21 września. Mężczyzna, który urodził się w czasie panowania tej konstelacji, jest szczery, szczodry, dowcipny i lubi zaszczyty. Bywa okradany. Nie potrafi dochować sekretu ani własnego, ani cudzego. Jest dumny, przyzwoity w sposobie życia i w mowie, dba o swych przyjaciół i współczuje nieszczęściom innych. Lubi czystość i higienę.

majątek.

HRA

- 83 -

ICH

Kobieta spod tego znaku jest czysta, uczciwa, nieśmiała, przewidująca i dowcipna. Lubi mówić i dobrze czynić. Służy innym, kiedy tylko może. Choć łatwo się irytuje, to złość jej nie jest ani niebezpieczna, ani nie trwa długo... Mamy nadzieję, że czytelnik zatrzymał się na tych zabawnych przepowiedniach tylko dla chwili rozrywki...
* Współczesny rok astrologiczny liczy się od Barana do Ryb. Dały panowania konstelacji przyjęte przez współczesną astrologię: Waga (23.09 - 22(23).10); Skorpion C23.10 - 21.11); Strzelec 122.11 - 21.12); Koziorożec (22.12 -19.01); W o d n i k (20.01 -18.02); Ryby (19.02 - 20.03); Baran (21.03-19.04); Byk (20.04 - - 20.05); Bliźnięta (21.05 - 20.06); Rak (21.06-22.07); Lew (23.07-22.08); Panna (23.08 - 22.09) HRABIOWIE PIEKIEŁ demony wyższego rzędu

dowodzące licznymi legionami. Przywoływać je można o każdej porze dnia, pod warunkiem jednak, że czyni się to w miejscu odludnym i odosob­ nionym. HUARTY chochliki z normandzkich lasów, które wydają dźwięki naśladujące głos puszczyka. To one ścigały Ryszarda Lwie Serce chcąc go nastraszyć. Należą do świty demona Brudemortusa. HUMANI u ludów Wschodu jest to duch kobiecy panujący nad gwiazdami. HURYSY cudowne dziewice w raju Mahometa. Narodzą się z pestek pomarańczy podawanych wiernym w tym bajecznym świecie. Będą białe, żółte, zielone i czerwone, a ślina ich będzie pachnąca.

HUTGIN zgodnie z tradycją utrzymującą się w Saksonii, jest Lo duch znajdujący przyjemność w wyświadczaniu ludziom różnych przysług. Dob­ d o d a w a n o k r o p l ę o l i w y i w y o b r a ż a n o sobie, że rze się czuje w ich towarzystwie, chętnie z nimi w wodzie, jak w lustrze, widać to, czego chciano się rozmawia i pomaga im, kiedy tylko może. O t o jedna dowiedzieć. 9. Kobiety germańskie uprawiały jesz­ z licznych opowieści, jakie o nim krążą: cze inny rodzaj hydromancji. By przepowiedzieć Pewien Saksończyk wybierał się w podróż, a nie­ przyszłość, badały ruchy i hałasy nurtów rzek w ich pokojąc się o zachowanie żony, zwrócił się do wirach i zawirowaniach. 10. Można nazwać hydroHutgina: „Przyjacielu, powierzam ci moją żonę. mancją i taki przesąd, który długo utrzymywał się Pilnuj jej do mego powrotu. Gdy tylko mąż we Włoszech. Kiedy podejrzewano kilka osób o kra­ wyjechał żona chciała sobie swawolić, ale duch jej dzież, imiona ich pisano na małych kamykach to uniemożliwiał. Mąż wreszcie powrócił. Hutgin i wrzucano je do wody. Imię złodzieja miało nie wybiegł mu na spotkanie i tak się doń zwrócił: ulegać z a t a r c i u . „Dobrze, żeś wrócił. Jestem już zmęczony

zadaniem, jakie mi dałeś. Niemało trudu sobie zadałem chcąc je wypełnić. Powstrzymaj się, proszę, z następnymi wyjazdami, bo wolę pasać całą trzodę Saksonii, niźli pilnować twojej żony". Jak widać, duch ten wcale nie jest do innych podobny. HYDROMANCJA sztuka przepowiadania przy­ szłości przy użyciu wody. Wynalezienie jej przypi­ suje się Persom. Znawcy wyróżniali kilka rodzajów hydromancji: 1. Kiedy na skutek zaklęć i magicz­ nych ceremonii, na powierzchni wody pojawiały się imiona osób lub rzeczy, o które pytano. Słowa te były pisane wspak. 2. Przy użyciu wypełnionego wodą naczynia i zawieszonego na nici pierścienia, którym określoną liczbę razy uderzano o brzeg naczynia. 3. Wrzucano do spokojnej, stojącej wody jeden po drugim trzy małe kamyki i z kół tworzą­ cych się na jej powierzchni, z ich przecięć, snuto przepowiednie. 4. Przyglądano się uważnie ruchom i zawirowaniom fal morskich. Ten rodzaj wróżenia wielkim cieszył się poważaniem wśród mieszkań­ ców Sycylii i Eubei. 5. Przepowiadano z koloru wody i postaci, które w niej widziano. Według Warrona, tak właśnie Rzym dowiedział się o wyniku wojny z Mitrydatesem. Zdaniem starożytnych, niektóre rzeki i źródła szczególnie się do takich zabiegów nadawały. 6. Dzięki specyficznemu rodzajowi hyd­ romancji, Galowie wyjaśniali wątpliwości dotyczą­ ce niewierności żon. Dzieci, którym dały one życie, kładli na tarczy i wrzucali do Renu. Jeśli przeżyły - uznawali je za swoje, jeśli utonęły - to znak, że były bękartami. 7. Napełniano wodą filiżankę, wy­ mawiano nad nią odpowiednie słowa i sprawdzano, czy, gotując się, woda przelewa się przez brzegi. 8. Nalewano wody do kryształowej lub szklanej wazy,

ICHTIOMANCJA jest to prastary sposób wróże­ w Mirę były prorokami, a Apulejusza pomawiano nia polegający na badaniu wnętrzności ryb. Polidam o zasięganie ich opinii. i Tejrezjasz posługiwali się nim w czasie wojny IFURIN piekło Gallów. Było to miejsce ciemne trojańskiej. Sądzono, że ryby ze źródła Apollina i straszne, niedostępne dla promieni słonecznych,

INI

- 84 -

JAB

pełne jadowitych węży i owadów, ryczących lwów i wygłodniałych wilków. Wielcy zbrodniarze byli tu przykuwani łańcuchami w najstraszliwszych pie­ czarach, zanurzeni w sadzawkach pełnych żmij, trawieni przez nieustannie spływające z pułapu trucizny. Ludzie nieużyteczni, tacy, co ani dobrze, ani źle nie czynili, przebywali wśród gęstych i prze­ nikających oparów, wyniesieni ponad te wstrętne więzienia. Największą męczarnią było panujące tam zimno. INCUBO duch pilnujący skarbów w ziemi. Mieszkańcy starożytnego Rzymu wierzyli, że skarby ukryte p o d ziemią były strzeżone przez duchy, zwane ineubones, które miały na gło­ wach kapelusze, za które należało je łapać. Jeżeli się to komuś udało, stawał się ich panem i mógł zmusić je do wskazania miejsca, gdzie ukryte są skarby. Te duchy to nasze gnomy (patrz). INIS-FAIL nazwa słynnego kamienia, po dziś dzień wkładanego w katedrze Westminster pod tron. na którym koronuje się królów Wielkiej Brytanii. We­ dług bohaterskiej legendy, ten kamień przeznacze­ nia Szkoci przywieźli z Irlandii w czwartym wieku. Mieli rządzić wszędzie tam, gdzie mieli kamień ów ze sobą-

ISAACARUM jeden z pomocników Lewiatana (patrz).

ISLANDCZYCY. Zdaniem jednego z ubiegłowiecznych podróżników, Islandczycy są takimi eksper­ tami w sztuce magii., że potrafią, ukazać cudzoziem­ cowi, co dzieje się w jego domu, a nawet rodziców, krewnych i przyjaciół, czy to żyjących czy zmar­ łych. Uważa się także, że mają „drugi wzrok", czyli IPES (A)PEROS) książę piekieł. Ukazuje się mogą widzieć duchy. pod postacią anioła, niekiedy też Iwa z głową ITHYPHALLE nazwa odmiany amuletu (patrz), jaki i łapami gęsi i kusym, zajęczym ogonem. Zna zawieszano na szyjach dzieciom i westalkom. Przy­ przeszłość i przyszłość, obdarza ludzi polotem pisywano mu cudowne właściwości. Pliniusz pisał, i zuchwałością. Rozkazuje trzydziestu sześciu że był to środek ochronny cesarzy, który strzegł legionom. przed skutkami zawiści.

J
IABAMIAH słowo o potężnej mocy z elementar­ indziej zaś na trzykrotnym odpukaniu w skorupkę. nej kabalistyki. Wypowiedziane przez mędrca-ka- Jaja służyły im także do wróżb. Córka Augusta, Julia, balistę przywraca odcięte członki. będąc w ciąży zTyberiuszem, gorąco pragnęła syna. JAJA po wypiciu surowego jaja należy, przez Aby przekonać się, czy się jej życzenie spełni, grzeczność, zgnieść skorupkę. Zwyczaj ten prak­ umieściła jajo na łonie i ogrzewała je, a jeśli musiała tykują osoby dobrze wychowane, twierdzi Salgues, wyjść, przekazywała je mamce, aby ta zachowała niemniej są tacy, którzy nie mają takiego nawyku, w nim jej ciepło. Wróżba była pomyślna, powiada jakkolwiek by było, zwyczaj len sięga głębokiej Pliniusz, z jaja wylągł się kogut, a Julia powiła syna. starożytności. Dzięki pewnemu fragmentowi z Pli­ Ponoć i druidzi uprawiali podobnie dziwaczne niusza wiadomo, iż Rzymianie przywiązywali doń zabobonne praktyki. Bardzo zachwalali nie znany wielka wagę. Jajo uważano za symbol natury., za nikomu rodzaj jaja, jakie tworzyło się latem, wśród świętą i cudowną substancję. Istniało przekonanie, nad podziw wielkiego kłębowiska węży, ze śliny że posługiwali się nim w swych obrzędach czarow­ i piany wydzielanej przez ich skłębione ciała. Na nicy. Opróżniali je z zawartości i wewnątrz kreślili gwizd węży jajo unosiło się w górę i wtedy właśnie znaki magiczne, których moc mogła wyrządzić należało je złapać, zanim dotknęło ziemi. Kto tego wiele zła. Zgniatano zatem skorupki, by zniszczyć dokonał, żwawo musiał uciekać, bowiem wszystkie ewentualne czary. Starożytni niekiedy poprzesta­ węże ścigały go do chwili, aż jakaś rzeka nie wali na przedziurawieniu skorupki nożem, kiedy zatrzymała ich przegradzając drogę. Za pomocą

zwany również Kaasimolar lub Glasialabalasz. skąd po odbyciu kar i cierpień dusze wracają do tego świata. to ten. świat duchów. JORMUNGANDUR olbrzymi wąż ze skandynaw­ skiego pieklą. Jeśli zwierzę ucieknie. fo/gar. umrze przed końcem roku. czyli de­ monom. Czyni człowieka niewidzialnym i dowodzi trzydziestu sześciu legionami. w zależności od płci i rangi chorego oraz rodzaju choroby.85 - KAA tego jaja dokonywano potem różnych cudów. popada w smutek.rodzajem tajemniczej masonem. Naucza sztuk wyzwolonych i. JUNIER demon przywoływany w litaniach sabato­ JEDNOROŻEC. Powiada się. Jednorożce wych jako książę sfery Aniołów. Stara kabała jest u żydów . że są to dusze ich ojców. Uważają je bowiem za szpiegów Gaetha (boga zmarłych). Ponoć bardzo trafnie przepo­ wiada przyszłość. Większość chorób jest wynikiem ich zemsty. Mieszkańcy Kamczatki żywią względem nich przesadną obawę.złe duszki krążące w powietrzu. Wawrzyńca. JENUNY. siekają je na kawałeczki. kto posiadł tę tajem­ ną wiedzę. JAKISY według Japończyków . nie wolno palić skorupek z jaj. a lezer-Hara duchom ciemności. to znaczy cieszyć się razem z nimi. barana lub owcy. Sądzą bowiem. podzielony jest na dwie kategorie: duchów światła i duchów ciemności. że kto codziennie rano jada jajka nie popijając. kto je widział. nawiedzają zagajniki i źródła narażając się na podeptanie przez przechodniów.według jednych . którego rasa podobno już wyginęła. według innych . że wypicie zmielonych skorupek z winem powoduje kruszenie kamieni nerkowych i moczo wych. Pico de la Mirandola twierdzi.mistycznym wyjaś­ nianiem Biblii. którzy przepowiadają im koniec ich dni. by wcielać się w pierwsze napotkane stworzenia. sztuką odnajdywania ukrytego sensu poprzez analizę słów i sztuką czynienia cudów dzięki wymawianiu określonych słów w określony sposób.JAK . chociaż ponoć przetrwał jeszcze gdzieś w Chinach. Murzyni zamieszkujący obie części Senegalu nie znoszą. które przychodzą uprawiać. Kiedy Arab źle się czuje. Jezer-Job przewodzi duchom świalła. JÓZEF. K KAAKRINOLAASZ. z Przylądka Dobrej Nadziei przedstawia się z głową konia. JEZER-HARA według starożytnej ka­ bały żydowskiej. wielki prezydent w piekle. ma zapewnione dobra nadprzyrodzone. którzy na chrzcie otrzymali imię Józef. który zginął na stosie podsycanym właśnie nimi. Wiele jest niejasności wokół tego zwierzęcia. Przodkowie nasi wierzyli. matek i bliskich krewnych. JEZER-JOB. wydaje mu się. że róg jednorożca chronił przed czarami. zapala tam kadzidło i składa ofiarę z kury lub koguta. co dziwnie nie współbrzmi. W „Sekretach Alberta Wielkiego" czytamy. ma dar prze­ powiadania. że to hebrajskie słowo oznacza tradycję. zrodzony z diabła i olbrzymki Angerbode. inne z głową jelenia. a czasem nawet umiera ze strachu przed śmiercią. Według innego ludowego zabobonu.Wielka Księga Czarowników" nazywa go Klasialabolaszem i przedstawia jako rudza| stiaznika służącego cza­ sem Naberubowi za wierzchowca. Jeżeli uda się je złapać. By zaskarbić sobie ich przychylność. . że musiał obrazić którąś z tych niewidzialnych istot. że czarnoksiężnicy i czarownicy nie mają żadnej wła­ dzy nad tymi. Mówi się. odprawia się specjalne ceremonie. że nie można zatruć studni na placu Świętego Marka. KABAŁA. a ta idzie do najbliższego źródła. W wielu krajach panuje przekonanie. JASZCZURKI. Dziś również nie jesteśmy wolni od związanych z jajem przesądów. JAMMA-LOKA piekłu hinduskie. moc czynienia cudów i potrafi zamie- .. Jeśli wierzyć rabinom. by powtórnie nie spalić Św. Niektórzy Arabowie nazywają tak rodzaj duchów pośrednich między aniołami i diab­ łami. Udaje się więc do wróżki. uwolnił się od ludzkich słabości. Ukryte pod postaciami gadów. inspiruje do zbrodni.. bo wrzuco­ no do niej róg jednorożca. podobnie jak nasz. Ukazuje się pod postacią psa ze skrzydłami sępa. by nic bogowi zmarłych nie mogły powiedzieć. kiedy zabija się jaszczurki koło ich domów.

szlachet­ niejszy od pozostałych. to były po prostu sylfy. sylfy (patrz) zaludniają przestrzenie powietrzne. które w średniowieczu ukazywały się w świetle księżyca. należy żar słoneczny skupić za pomo­ cą wklęsłego zwierciadła w szklanym kloszu. Następnie. był ich naturalnym królem. Łatwo można się przekonać. a wszystko co znajduje się ponad Księżycem . gdy poślubią córkę człowieka. Wierzą oni. Każdy z . ma gospodarzy szlachet­ niejszego niż ptaki czy owady gatunku. zmieniając poi zadek liter w słowach i studiu­ jąc ich wzajemne odniesienia. Najgłębsze tajemnice wyjaśnia posługując się licz­ bami. Lecz czymże są setki lat wobec wieczności? Narzekają więc na swój los. Można jednak temu zaradzić. bo było wyryte na niej wielkie imię Boga.poszczególnych żywiołów staje się mag­ nesem przyciągającym właściwe istoty. gdy je przywołujemy. którą znają i wielbią. by prze­ szkodzić tym biednym istotom osiągnąć nieśmier­ telność poprzez kontakty z ludźmi. Tostat twierdzi nawet. By ponownie móc władać salamandrami i mieć je na swe rozkazy. też nie powstał. czyli zna tajemnice kamienia filozoficznego (patrz).czterdzieści dziewięć tysięcy lat. Podobnie też. jeśli nie chcą obrazić sylfów i nimf. przestał mieć cokolwiek wspólnego z tymi istotami i stracił całą nad nimi władzę. Kabała przechowała się wśród żydów w formie tradycji ustnej. że apostołowie podobnie dokonywali cudów posługując się imieniem Jezusa. Powietrze. salamandry i wodniki. Jeśli się go połknie. stąd nimfy i sylfidy uciekają się czasem do różnych. strażników kopalń i podziemnych skarbów. tak sylfy.86 - KAB mac metale u złoto. Valderama zauwa­ ża. Jak człowiek poprzez związek z Bogiem uczestniczy w tym. szczelnie zamkniętą na jeden miesiąc. ziemią lub wodą. że Mojżesz czynił cuda za pomocą swej laski dlatego. gnomy. że sami staniemy się swego rodzaju materią ognistą. co boskie. Tymczasem gnomy wolą umrzeć.wnętrze ziemi. sprzymierzając się z człowie­ kiem. które brały sobie ludzi LA mężów. że są one uczciwe. A jako że liczba prawdziwych znawców kabały jest niewielka.głębiny wodne. jako że nie przepuszcza żadnej okazji (jak twierdzą kabaliści). czy wróżki. których imio­ na wskrzeszały zmarłych. Każdy z czterech żywiołów zamieszkują osobliwe stworzenia. A oto. że wiedzę tę Bóg przekazał Mojżeszowi u stóp góry Synaj. czy też kabała we współczesnym tego słowu znaczeniu. dusza nimfy czy sylfidy staje się nieśmiertelna. szklaną kulę należy napełnić powietrzem. moc swą czerpała z różnych kombinacji greckich liter i pozwalała czynić cuda posługując. korzystająca z tajemnych zaklęć. gnom czy salaman­ dra przestają być śmiertelni. stworzona ponoć przez Pitagorasa i Platona. że znaleziono w przy­ rodzie sposób na odzyskanie utraconej mocy. mądre i bogobojne. Kabała grecka. że wielkim jej znawca był Salomon (patrz). wystawia się na działanie słońca. nimfy i salamandry. gdy uda się jej poślubić mędrca. lecz podobnie jak on śmiertelne. o wiele od człowieka doskonalsze. z czego znawcy kabały wysnuli swoje reguły. że starożytne boginie i nimfy. by być pustym i niepotrzebnym. tłumy nimf płynące do brzegu. Ale odkąd popełnił grzech i stał się nieczysty i pospolity. a wodniki (patrz) i nimfy (patrz) . Świat podziemny nie tylko dla kre­ tów został stworzony. a zwolennicy tego systemu wymieniają wielu świętych. Kabała naucza też. Od tego momentu mieszkańcy sfery ognia podporządkowują się. inkuby i sukkuby. niż stając się nieśmiertelne narazić się na niebezpieczeństwo podzielenia smutnego losu demonów. Adam. będziemy mogli ujrzeć latającą społeczność sylfów. demony. by ich przy sobie . Byty te składają się z naj­ czystszych elementów żywiołów. z czasów barbarzyńskich. potrafi wyzwolić drzemiący w nas ogień i spowodować.w taki sposób oczyszczonych elementów materii . I tak. to sztuka obcowania 7 du­ chami żywiołów. stają się uczestnikami nieśmiertelności. się alfabetem. zaś żywioł ognia. aby władać sylfami. prezentujących swe bogactwa.. Obcowanie z nimi nie przynosi żadnego ryzyka. i że nikt nic potrafił lepiej od niego sporządzać taliz­ manów (patrz).KAB . Wielka Kabała. zwanej „drzewem kabały żydowskiej". Żyją bardzo długo i umierają dopiero po wielu stule­ ciach. Tworzy się tam słoneczny pył. z którymi chcą się związać. Pocieszmy się jednak. Można z tego wywnioskować. jakie kabaliści wyróżniają duchy żywiołów. przez kilka miesięcy. nawet mało delikatnych sztuczek. Zażywając: tak przygotowanego specyfiku codziennie. że istoty te lgną do nas z ochotą. doskonalszy od nich wszystkich. trak­ tują nas jako pokrewne sobie natury i darzą nas całym szacunkiem należnym namiestnikowi Stwór­ cy. gnomy. Bezmiar oceanów ma jeszcze innych niż delfiny i wieloryby mieszkańców. Kabaliści zapewniają. który samoistnie się oczysz­ cza. że świat poniżej Księżyca trwać będzie przez siedem tysięcy lat. Dusze mają śmiertelne i nie mają nadziei dołączyć do Istoty Najwyższej. Kabaliści muszą wyrzec się wszelkich stosunków z rodzajem ludzkim. Salamandry (patrz) mieszkają w ogniu. które zamiesz­ kują. gnomami czy nimfami. autor tajemniczej figury. (Cały czas przytaczamy poglądy uczonych kabalistów). gnomy (patrz) . ten ogrom przestrzeni między ziemią a niebem. To diabeł podsuwa im takie myśli.

Ma opinię najzręczniejszego i obcowania z zażywającymi wiecznej szczęśliwości sofisty w piekle i potrafi swymi pokrętnymi ar­ duchami. liczbę ich sfer. Twierdzili oni. że sam odnalazł tam ca\ą doktrynę Mojżesza. ważne tylko. zamknął w tomach Pięcioksiągu. o których mowa w Ewan­ gelii. Z dużą powagą dowodził w niej. by utrzymać sylfidę przy sobie. Wiele jest na temat kabały opowieści. upadek demonów. Wielu mędrców chrześcijańskich zajmowało się kabałą.87 - KAD zatrzymać. ten posiądzie tajemnicę pięćdziesięciu bram rozu­ mu. przyoblekały się w ciało na Księżycu. aby przywołać dusze zmarłych — należy obróciwszy się ku wschodowi wielkim głosem wyrzec potężne stówo Ag/a. odpowiada wtedy na Rabini definiują kabałę następująco: „Sztuka. by go pocieszyć w rozpaczy. chcąc zdobyć dla niej uznanie jako dla poważnej dziedziny badań. Z tego skrótowego opisu widać. jako pierwsi. pytania otoczony gorejącym żarem i dzierżąc która uczy kontemplowania rzeczy niebiańskich w dtoni ostrą szablę. Mimo że poszczególne odmiany kabały różnią się od siebie w szczegółach.KAB . Żydowski uczony. za które uznano salamandry. Jest ona tam w postaci dosłownej lub alegoriach. hierarchię aniołów. do poznania największych tajemnic prowadzi pięćdziesiąt dróg. Zdaniem rabinów. lecz młody pan nie okazał się dostatecznie roztropnym. jak je określiła pewna święta. Pośród słów z kabały obdarzonych największą mocą sławne słowo Ag/a największym cieszy się uznaniem. zwłaszcza gdy gotują one coś na mleku lub ubijają masło. Ponoć uczonymi kabalistami byli Homer. Kabała orientalna to także sztuka obcowania z geniuszami (patrz). Jedna z sylfid przybrała więc postać nieboszczki i ukazała się strapionemu oświadczając. Żyli tedy wiele lat razem. nawet jeśli wypowiada je piekieł. obchodzonych co pięćdziesiąt lat wielkich świąt żydowskich. duchowe powinowactwa. Bóg czterdzieści dziewięć z nich otworzył przed Mojżeszem. Wergiliusz i Orfeusz. wodniki i gnomy. że są to dusze zmarłych. które ku ogólnemu podziwowi obronił w Rzymie. Wielu wczesnych heretykćw mieszało elementy żydowskiej kabały z ideami chrześcijaństwa. przyjmie ludzkie kształty. Pewien młody wdowiec z Bawarii bardzo rozpaczał po śmierci żony. jaką Bóg mu przekazał. . Cahen. które cuchną i nie mogą kochać". Sławny Pico de la Mirandola napisał o jej ważności całą księgę. pozwala poznać cechy i atrybuty bosko. które przywołuje się bar­ barzyńskimi zaklęciami. aby dobrze się ustawił. trak­ tował kabałę jako łańcuch przesądów. całą wiedzę. tysięcznego pokolenia Apokalipsy i rządów po wieki wieków. wielki prezydent sprawić każdy z tych cudów. które chcąc się ukazać ludziom na Ziemi. instynkty zwierząt oraz najskrytsze myśli ludzkie". religię chrześcijańską tajemnicę Trójcy Świętej i Odkupienia. mając lat dwadzieścia cztery. którzy zajmują się kabałą. sylfy. to na podobnych założeniach się opierają. Aby odnaleźć zgubę. Czarownicy przyzywają de­ mony także za pomocą kadzideł z paproci i werweny (patrz). w znaczeniach i arytmetycznych kombinacjach liter. czyli 5. Takie istoty. Czcili oni cztery rodzaje istot pośrednich między Bogiem a człowiekiem. męki piekielne itd. że kto pozna właściwości liczby 10 i naturę pierwszej liczby sferycznej. ale to tylko ceremonie dodatkowe. Te twierdzenia składają się na końcowe siedemdziesiąt dwie z dzie­ więciu tysięcy tez. Egzorcyści stosują przy wypędzaniu demonów przeróżne okadzania. w geomet­ rycznych kształtach znaków. naturę żywiołów. że Bóg ją wskrzesił. że przyjemne zapachy odpędzają d e m o n y . organizację i funkcje aniołów. wymyś­ lili sobie Chaldejczycy. że jeśli pięćdziesiąt bram prowadzi do prawdy. Ci. Zwykle ukazuje się pod postacią kosa. właś­ ciwości roślin i kamieni. jeśli dyletant. który cały system. właściwości ciał niebieskich. Pewnego dnia zniknęła zostawiając mu tylko kilka swoich spódnic i żal. KABOUTERMANNEKENS flamandzkie skrzaty psocące wiejskim kobietom. aby poznać najśwież­ sze wieści z dalekich krajów. zwanych pięć­ dziesięcioma bramami rozumu. Mozę ono KAJM demon wyższego rzędu. to tych prowadzących do błędu jest nieskończenie wiele.„ i s t o t y .gumentami doprowadzić. Dodawał ponadto.. że nie słuchał jej dobrych rad. w harmonicznych współbrzmieniach dźwięków. będąc realistą. do rozpaczy najbardziej ści. KADZENIE Część znawców uważa. pracują nad przetłumaczeniem tego szyfru.

jeśli w domu wydarzyło się coś niedo­ brego. ryku bydła. opierania się czarom. Zna przyszłość. zawsze potrafi tak zadziałać. KAMBIONY dzieci diabła. Są one dużo cięższe od normalnych dzieci. które przedstawiają krew. a z ich związków rodzą się ohydne dzieci. że zwierzę aż uginało się pod jego ciężarem. Maiole opowiada. Niektórzy sądzą. jak stoją na brzegu rzeki i nie mogą się przeprawić na drugą stronę. KALEGEJERY najgroźniejsze z bóstw hinduskich. Przedstawia się ja jako zupełnie czarną postać z wianuszkiem złotych czaszek na szyi. nie wyglądałyby tłuściej. Prawe oko kameleona. KALUNDRONIUSZ kamień magiczny. a nie są wcale grubsze i nawet gdyby ssały trzy mamki naraz. że pewien żebrak galicyjski wzbudzał powszechną litość chodząc 7 kambionem. Kto stawał do procesu mając przy sobie język kameleona. łowych. którego ni formy. Delancre i Boguet sądzą. że dzieci takie żyją tylko siedem lat i że jedno takie widział . Kajm uczy rozumienia śpiewu ptaków. Są olbrzymiego wzrostu i mieszkają w Patalic. żywcem wykłute i wło- . Ma właściwość. że zdarzają się kamee w kształcie roślin lub części ciała. Różne przypisywa­ no mu właściwości. Demon ten. a śmiało się tylko. że właśnie woził demona i że odkąd ten okropny KAKOS demon przywoływany w litaniach saba­ bachor z nim chodzi. Pewnego razu jakiś rycerz widząc ich. zwane kambionami. Wkrótce żebrak wyznał mu. Demokryt napisał całą księgę o zabobonach związanych z kameleo­ nem. Kilkakroć przybierał postać mężczyzny z pióropuszem i pawim ogonem. od­ dalania złych duchów. wszystko zjadają. zapobiegają jej utra­ cie itd. że demony inkuby mogą łączyć się z demo­ nami sukkubami (patrz). Pioruny i ulewy sprowadzało spalenie głowy i szyi kameleona z dębowym drew­ nem lub pieczenie jego wątroby na glinianej dachó­ wce. że Albert Wielki miał taki kamień z wizerunkiem węża. że uważano. co tylko sobie zażyczyli. Przesąd przypisywał mu niezwykłą moc. Okazało się tak ciężkie. piekła. Starożytni wyrabiali z niego którym znaki czy obrazy powstały w sposób natu­ ralny. pewny mógł być wygranej. KAMELEON według Pliniusza.wrzeszczało ledwo tknięte. Dodaje jeszcze. KAKTONIT cudowny kamień. Miał on moc przycią­ hinduskim piekle. której okoliczności dla nas opisał.I tak na przykład te. iż kamee powstają za sprawą duchów. jako talizmany (patrz) zapewniające zwycięstwo. To właśnie z nim Luter toczył swą słynną dysputę.KAK . Georges Agricola powiada. że że nikt mu nie odmawia jałmużny. zapew­ niania przewagi nad wrogami i odpędzania głębo­ kiej melancholii. Gaffarel utrzymuje. który zawsze przesadzał. gania innych węży. KAMEA rodzaj talizmanu (patrz) z kamienia. jeśli został położony w miejscu KALI królowa demonów i sułtanka hinduskiego przez nie uczęszczanym. tknięty współczuciem wziął dziecko na konia. w swych „Kollokwiach" stwier­ dza. Składano jej ofiary z ludzi. szczekania psów i szumu fal. że inne takie kamienie leczą ukąszenia i powodują wydala­ nie trucizn. dowodzi teraz w piekle trzystu legionami. ucięty żywemu zwierzęciu. KALPA-TARU bajkowe drzewo. z którego Hindusi mogli zbierać.88 - KAI nawet zaciekłego logika. Mają one różne cudowne właściwości. Luter. na chodzi ru po prostu o krwawnik. ni koloru nie opisano. należąc niegdyś do sfery Aniołów.

balsamu rtęciowego i równą wagowo ilość rodzimego złota lub złota oczyszczonego. Jednym z pierwszych Europejczyków. jak się powiada. Chińczycy opisują w swych księgach. antymonu. czyli filozofia hermetyczna. w którym poniższą alegorię alchemicy odnosili do siebie: lnexhauslum lert thesaurum. gdzie odbywają się sabaty (patrz). I rzeczywiście śpiewa­ no w niektórych kościołach hymn ku czci świętego. jest wynikiem przezor­ ności Boga. witriolu. uryną i ekskrementami. Ale wiadomo. nieśmiertelność. Jan Ewangelista. tworzyło kataplazm usuwa­ jący bielmo. wedle upodo­ bania. a nawet. No bo po co miałby żołądek i cały system trawienny. jest częścią kabały i przeka­ zuje się ją z ust do ust.KAM . ston­ ce jego ojcem. o którym już wspominaliśmy. zwany również eliksirem uniwersal­ nym.. że sekretu produkcji złota nauczał Św. i cieszyć się wszelkimi przyjemnościami. Nic nie zdołałoby mu się oprzeć i byłby najpotężniejszy. z których starożytni preparowali specjal­ ny balsam magiczny. Pewien filozof. Zwolennicy tej nauki utrzymują. Delancre twierdzi ze swej strony. miałby jego posiadaczowi zapewniać nieprzebrane bogactwa.co upodabnia go do dworaków. Takie bezmyślne lekceważenie. itd. twier­ dzą filozofowie hermetyczni. Cesarz Rudolf tylko o t y m myślał. że kamień filozoficzny to sałata. czyli sposobie otrzymywania kamienia filozoficznego. Niemniej u Pliniusza jest wzmianka o tym. Pozbywał się strachu. by tak wielka tajemnica stała się udziałem niegodziwców i ig­ norantów. Ccmmas de lapidibus (Niezmierzone skarby niesie. że ten gatunek jaszczurki żywi się samym wiatrem. Qui de virgis farit aurum. ale zaniechał prób. o nasionach złota i proszku katalizującym. nie bez racji. Znawcy zapewniają. KAMIEŃ FILOZOFICZNY uważa się powszechnie za chimerę. proszkiem katalitycznym. by szkodzić swym wrogom? Ubarwienie kameleona zdaje się ciągle zmieniać w zależności od padania promieni słonecznych i położenia zwierzęcia względem obserwatora . był żyjący w piątym stuleciu Zosimos. nieprzemijające zdrowie i życie wolne od wszelkich dolegliwości. według kabalistów. wezwać można na pomoc duchy kabalis­ tyczne lub nawet. Zapewniają. kto poszedł ich śladem. brodatego demona. wodą słoneczną. ołowiu. który zażyty zapewnia rodzaj nieśmiertelności. Cibbon zauważa. a Filip II.. to jakże mógłby wydalać odchody. jeśli wola. Ale nikt. ziemi i powietrza zmieszanych z jajem koguta oraz ludzką plwociną. którego tak szukano. Kamień ten miał to być proszek lub ciecz powstałe ze związku różnych metali otrzymanego pod wpływem sprzy­ jającej gwiazdy. księżyc matką. używając terminologii magicz­ nej. jak to Kaligula próbował otrzymać złoto za pomocą preparatu arsenowego. Opowiadano też. Mniej czy bardziej utopijny sekret produkcji złota był bardzo modny w Chinach na długo przedtem. który wytrąci się na dnie kolby. arsenu. ale i lek specjalny i uniwersalny. a którego dotąd nie odkryto. że jada owady. że dla dokonania „wielkiego dzieła" trzeba złota. że kameleon jest znakiem czarow­ ników i że zawsze go spotkać można tam. ponieważ koszty przewyższały uzyskane efekty. jeśliby trawić wcale nie musiał? Poza tym gdyby nie jadł. że Egipcjanie znali wszystkie jej sekrety. a wiatr go umieścił w jej brzuchu. którzy pisali o sztuce otrzymywania złota i srebra. Alchemicy różnie kamień filozoficzny nazywają: córa wielkiej tajemnicy. że starożytni nie znali alchemii. oliwy i octu.89 - KAM żonę do koziego mleka. łożył ogromne sumy na chemików pracu­ jących nad przemianą metali. Ten bezcenny kamień filozoficzny. że w tyglu otrzymać można nie tylko złoto. kto nosił przy sobie szczękę kameleona itd.. A z kamieni ma klejnoty. Niektórzy poda­ ją poniższy przepis jako prawdziwy sekret dzieła hermetycznego: Do kolby z mocnego szkła wypalanego w piasku wlać należy eliksiru Aristaiosa. najbogatszy i naj­ szczęśliwszy ze wszystkich śmiertelników na ziemi. jak otrzymać eliksir Aristaiosa czy balsam rtęciowy. który słusznie nie pozwala. zauważył. do której potrzeba soli. jego ogon zatrzymywał nurt rzeki.) Inni twierdzą z kolei. zanim w Europie pojawiły się o nim pierwsze wzmianki. osadu winnego. rtęci. . a osad. sublimatu. wszystko zamieniać mógłby w złoto. Kto ma ze swej różdżki złoto. żelaza. A jeśli nie wie się. Nauka o kamieniu filozoficznym. nie osiągnął sukcesów. pomnoży się sto tysięcy razy.

w „Metamorfozach" Owidiusza. Wykonując poszczególne operacje otrzymuje się różne substancje. w Odysei. ale jest czymś pośrednim. gęstą ciecz. gdy powstanie. rtęć alchemi­ ków. siostrze Mojżesza. od którego stopniowo przeszły one do Abrahama. Długo ten sekret ukrywali. zimno i wilgoć..służy do rozkładu substancji. wykalcynowanej i zestalonej. „biały proszek" przemieniający białe metale w czyste srebro. że złoto rodzi złoto i srebro. zwaną także azot. ich prawdziwym „chaosem". Po pierwsze „zielonego lwa". należy wszystko ponownie zagotować. który dzięki kamie­ niowi filozoficznemu siedmiokroć pomnoży! swe bogactwa. które z kolei mogą się mnożyć same. kiedy to na powierzchni pojawi się bezwonna biała siarka. po trzykroć przejść należy od złota do antymonu. dokonawszy tego. Z szacunkiem powołują się na alchemiczne księgi przypisywane Marii. Ta czerń. ani miękka jak żywe srebro. Czuwające smoki . cytując tu kilka frag­ mentów z „Traktatu o chemii filozoficznej i her­ metycznej" wydanego w Paryżu w 1725 roku: Na początek. rozważywszy problem głęboko. W ten sposób Dzieło zostało ukończone i o t o powstał kamień filozoficzny. jedną część tego złotego wapna i dwie części duchowej wody z salmiakiem. czarny osad poprze­ dzający powstanie „zielonego Iwa". w której wilgotnym jądrze zawarta jest rtęć pierwotna lub „czysty składnik". Woda zapalna rozpuści powoli złote wapno i powstanie likwor. za pomocą którego produkuje się złoto i leczy wszelkie rany. otrzymywali swój eliksir. następnie „czerwonego Iwa". w imię Boże. sublimować ją witriolem i saletrą: . z których chce się wyciągnąć złoto. używając „metody suchej". 8. a po­ łączywszy ją z częścią lotną. kamień Syzyfa czy złote uda Pitagorasa to według nich nic innego jak alegorie kamienia filozoficznego. „eliksir w czerwieni". 12. która nie jest ani stała jak metal.KAM . oczyścić rtęć za pomocą soli i octu (sałata). ponownie wysublimować. By pozbyć się tej czerni. a wytrącając się. Współcześni filozofowie pozyskują z rtęci substancję zapalną. suchość. to złote wapno zmieszać należy z tym baidzo mocnym octem i zostawić tak. Tajemnice swoje odnaj­ dują w Genezis. Za jej pomocą uzyskali duchowe nasienie zawarte w złocie i w ten sposób. 5. a zwłaszcza w Apokalipsie. należy zatem: 1. Teraz należy glinkę bardzo dokładnie oczyścić przez sublimację. że obrało się właściwą drogę. Wszystkie te odmiany kamienia filozoficznego ros­ ną i rozmnażają się.wtedy na powierzchni octu pojawi się glinka pokryta nalotem koloru wschodnich pereł.. którą następnie redukowali do sublimatu białego jak śnieg i lśniącego krystalicznie. Niech się la substancja przegryzie. wykalcynować i zestalić. 9. nazywany przez nich „metodą wilgotną". który jest wodą mędr­ ców. aż się ostatecznie przegryzie . która pozwala wydobywać złoto zawarte w substancjach nie­ szlachetnych. Puszka Pandory. zwanej również „czarną glinką". pro­ szek o barwie jaskrawoczerwonej. włożyć do wody duchowej lub płynnego oczyszczonego ducha rtę­ ci.'. złote runo Jazona. a który poja­ wiając się po dniach czterdziestu jest zwiastunem powodzenia całego przedsięwzięcia . a ten przekazał jej sekrety Enochowi. otrzymali swoją siarkę i swoją rtęć. św. Hermesowi Trismegistosowi. i tak powstanie „ocet mędrców". środek i koniec Dzieła . część jej wystawić na wilgoć piwniczną. By dokonać Dzieła. niech to wszystko razem przegryzie się aż do sczernienia. aż w naczyniu pozostanie substancja biała jak śnieg. część tej substancji. zwana salmiakiem.. że Bóg nauczył Adama tajemnic alchemii. I tak kończy się pierwszy etap Wiel­ kiego Dzieła. Alchemicy utrzymują. części złota nadawali lotną postać. mającym wszys­ tkie cechy elementarne — gorącość. roz­ puścić ten salmiak w płynnym duchu rtęci. który przemienia metale w złoto. a następnie zredukować je wapnem. którą uważa­ ją za poemat na cześć alchemii. Demokrytowi. gdzie przekształci się w likwor bądź olej. 4. samożywną i roz­ mnażającą. Ten moment całej pracy nazywa się „łabędziem". Reszta książki jest w podobnym utrzymana tonie i zawiera wszystkie sekrety alchemii..czarnym żaglem okrętu Tezeusza". dzięki któremu produkować można srebro i zapewnić sobie bardzo długie życie. mineralną. Z pozostałej części preparowali zestaloną sól. Tomaszowi z Akwinu itd. zwany również „białą córą filozofów". aż zmieni się w likwor. 7. Mojżesza. Umieścić. Hioba.90 - KAM Przedstawiamy szerzej Lę kwestii? oraz sposób rozumowania alchemików. rozpuścić w kwasie saletrzanym. powietrze i ogień. by wydzielić zeń wodę duchową. nazywana „głową kruka" lub „saturnem mędrców". wszystko razem w kryształowym naczyniu w kształcie jaja i zapieczętować pieczęcią Hermesa.rozszyfrujemy go tu dla powszechnego dobra. Teraz ten biały likwor zestalić należy ogniem. dalej do Paracelsusa i wreszcie do Nicolasa Flamela.. aż stanie się czarna. 6. znawcy uznali. rozdzieli się na dwie substancje: białą dla srebra i czerwoną dla złota. Dawni filozofowie. całość przedestylować. 10. bo jest to początek. By rozpocząć etap drugi. wydcstylować ów likwor. zwana tez . stawiając na małym ogniu. „eliksir w bieli". 11. 2. „głowę kruka". jest znakiem. wziąć trzeba.

a jest utrzymujący. Nędzny koniec. Władca podarunek przyjął.powiedział . rozpościerający ramiona. waniem kamienia filozoficznego. Karol II. Posłaniec wędzidło sczerniało i uznano więc. zostało mu tylko prosić ków. Cesarz Rudolf II. Polegało to na stopieniu Pewien angielski alchemik proponował Rubenw jednym tyglu szczypty czerwonego proszku. demon bardzo stary. Książę dokonał operacji w obecności szar­ dlań pracownię ponosząc pewne niewielkie koszta. „Jestem alchemikiem albo nim nie jestem. by ten w Bastylii pracował nad nego". chwalił się. Ale byli też i bardziej dumni podarował cesarzowi Anastazjuszowi złote wędzid­ alchemicy. nazywają „brodatym demonem". Bardzo długo po- . bez różokrzyżowca i bez dwudziestu tysięcy ogłoszony. a skoro tylko ów patent królewski został złota. zwolennik tej produkować złoto. służące do przyzywania opiekun sztuk polecił mu zgłosić się nazajutrz. latana i z trzech gramów proszku otrzymał trzy uncje Malarz cierpliwie wysłuchał alchemika i zaprowadził złota. zaś alchemika wtrą­ dzącym za alchemika. że stał się właścicielem trzystu tysięcy Swego czasu król Anglii. ale chemików to tylko diabelskie czary. że „wielkiej tajemnicy" nie produkcją złota. starał się odjechać. Książę de najuroczystsze i najpoważniejsze zapewnienia o ist­ Bouillon dał mu je i odprawił z honorami. baron de Plumerolles. Zapis projektu owego przedsięwzięcia zawiera księcia o dwadzieścia tysięcy talarów.bo już tak długo jestem podarował mu cały zapas owego magicznego w posiadaniu kamienia filozoficznego dzięki tej proszku. Cytowany przez Delrio Jeremiasz Mcderus kiwaniem króla. Bardziej go to zachwyciło niźli zadziwiło.cesarz mi niepotrzebny. przekazał Henrykowi I. alchemika markizowi Ernestowi Badeńskiemu. A że alchemikowi spieszno było w takiej potrzebie. to. sowi.na nic nie przydam się cesarzowi". go do swojej pracowni. lat za późno . w czym będzie tezy. Król odwołał wszystkie ją potem księciu zmieszawszy z kilkoma uncjami wcześniejsze edykty zakazujące podobnych prak­ złota. Zdają się zgłosił się doń proponując sprzedaż owej tajemnicy. Wtedy posłańca. którzy zechcą zająć tylko znalazł u miejscowych aptekarzy i odsprzedał się jego poszukiwaniem. że skoro potrafi z zaklęciami magicznymi. „Przybywasz o dwadzieścia Wtedy alchemik. by ten sprowadził go do Pragi. Ten zaś. wykupił całą glejtę. że zna sekret kamienia filozoficznego. powszechnie ucho­ ści. to jest odnalezienia kamienia filozoficz­ Crusembourgowi. że. Inny król angielski. wysłał doń zaufanego cić kazał do lochu. to dostaje coś. nawet jak na dej ręce. szlachcic z Chartres. jak powiadają. tajemnicę produkcji złota.<1 - KAM prac szukiwania takie prowadziła sławna Elżbieta angiel­ ska. Ruszono rychło w pościg. Gdy pewien człowiek jej ludziom. jak pisze Evelyn. jaką wszelkimi zachętami dla tych. 2 aniołem w każ­ i powieszono. a było tego trzysta tysięcy gramów. że podzieli się z nim skarbami zdobytymi który mu darował. Papież magią. a jeżeli nie jestem Pewien różokrzyżowiec. że jest to zwyczajne oszustwo. z kilkoma uncjami glejty ołowio­ dzięki kamieniowi filozoficznemu. tak liczne w księgach wtedy dać mu worek mówiąc. A wiele innych uczony był niewzruszony i stale odpowiadał: opowieści dowodzi. Jeżeli jestem . Cedrenus. złapano go filozoficznego. Gobineau de Montluisant. że złoto al­ nie szczędził ni starań. Uciekł z Francji z całą kwotą sposób pojąć inaczej. gdy nieniu i zaletach kamienia filozoficznego. dan. chcąc zwieść go całkowicie. Książę palecie i pędzlom".KAM czy ziejące ogniem alchemicznych. więc sądził. Henryk VI znalazł się uncji złota. tak wiele osób zajęło się. książę został bez tyk. zgodnie z ocze­ talarów. gdzie ten wkrótce zmarł. ni obietnic. Ducha. poparte tylko był przybył do Sedanu. ni perswazji. byki są symbolami . udawał się bowiem do Wenecji na kongres zapełnić skarbiec choćby przy pomocy alchemi­ hermetycznych filozofów. kiedy dzięki kamieniowi filozoficznemu dług państwa spłacony zostanie Niegdyś wszyscy władcy zajmowali się poszuki­ złotem i srebrem. przytacza historię. że zbliża się moment. potwierdzać to formuły. jak to pewien alchemik mć)gł je przechowywać. Zwie­ przedstawił nawet niedorzeczne wyjaśnienia w t y m dziony jego obietnicami Karol IX dał mu sto duchu znaczenia niezwykłych figur zdobiących dwadzieścia tysięcy liwrów i alchemik wziął się do fasadę paryskiej katedry Notre-Dame. usłyszawszy o pewnym ło dla konia jako produkt swej alchemicznej biegło­ chemiku z Franche-Comte. niż posługując się czarną jeszcze przed upływem trzech miesięcy. że w następ­ opowiada o podobnym figlu spłatanym przez innego nym roku ogłosił on kolejny edykt zapowiadający. księciu de Bouillon. przejeżdżając przez Se. który zajmuje się przekazywaniem Leon X był mniej naiwny. Gdy zapas się wyczerpał. produkowaniem złota. że posiadł umiejętność produkowania złota. Inni twierdzą. jeśli ten zbuduje wej. „Wieczny Ojciec. Kazał duchów hermetycznych. |ean Gauthier. Widział pracy. lecz już po ośmiu dniach uciekł z pieniędzmi w nich oto kompletne dzieje kamienia monarchy. jest oczywistym alchemika! W roku 1616 królowa Maria Medycejska talarów Guy de symbolem — powiada — perfekcji dokonanego dała dwadzieścia tysięcy Dzieła.

bionej przez ciągłe czuwanie twarzy alchemika. KANTERMY nazwa nadawana przez starożytnych pewnym rodzajom czarów i uroków. alchemika pochłonęło już znaczną część jej for­ KAMISY duchy opiekuńcze w Japonii. Oświadczyła to mę­ bert Wielki twierdzi. który. że nieszczęśnik. że oto poważy się na operację. nadchodzącą śmierć. Kogut. a Ashmole przyta­ cza sekretu przemiany ołowiu w złoto. piał.. że nosząc na brzuchu jego drcowi. nigdy już nie będzie opuściła przybytek. stosy niedoskonałego jeszcze złota wa­ kryształ i robi zeń pierścienie. klamry i inne ozdoby. Alchemik wymyślił. że teraz on był posiadaczem tego przepisu. wyjawił mi tajemnicę kamienia filozoficz­ nego i przekazał w spadku. Księżniczka pobiegła ze swy­ dobrymi przyjaciółmi i żyć będą w najlepszej mi ludźmi do pracowni. krama­ rzy i przekupniów z targu rybnego. by o nim mć>wić. który podawał się za posiada­ tajemnic sekty różokrzyżowców. w porze obiadu. bez bez wytchnienia. biegać będzie łki i oświadczył. a Ashmole święcie wierzył. by nie Współczesna chemia żywi jednak nadzieję. co zabawny był patent dla nich. Dama. aż jej nie zrzuci. by przeszkadzał mistrzowi. bladej. ani też posługiwać się oszustwem multiplikacji. pod Niemniej Ashmole pozostawił ciekawy pomnik groźbą kary i uznania za zdrajcę". lające się po wszystkich kątach laboratorium. że ponoć blednie.. Prosił tylko cza opowieści. nawet do księżniczki. Gdy wreszcie znana i każdy chemik będzie umiał produkować wpuścił ją do pracowni. Alchemików nazywano niegdyś multiplikalorami. zdawała sobie sprawę. bardzo dziś narażonego przez stałe działanie ognie piekielne. że sam jest zdziwiony powol­ głowę zyska się powszechną sympatię. mógł się obejść. Jeśli zaś nością swych postępów. gdzie gotuje się mięso przeraźliwy krzyk. żył z jałmużny. swoje dokonania. kto go nosi. Pisze też o kamieniu transmutacji. i czując. Przez dwa lata nie odzywał XIX transmutacja metali stanie się powszechnie się do nikogo. wychudłej i osła­ z jedzeniem. W nerkach kani znajduje się kamień. Doktor Cirtanner z Getyngi i tak on nikogo nie widywał i nikt nie zaglądał do odważył się ostatnio na przepowiednię.. ale obiecał podwoić wysi­ przyczepi się ją jakiejś kurze do szyi. Było to zgromadzenie sklepikarzy. Ludzie. postanowiła za radą rozsądku ograniczyć KANIA ptak o cudownych właściwościach. że w wieku niego i go nie rozpraszał. opodal kościoła św. Rżnie się go jak wydawało. że zaspokajanie żądań szyć zdrowie tego. kociołki. zanim wyzionął ducha". któremu której. Pewnego dnia. leżąc chory w przytułku na Fleet Street. dał się słyszeć gdy go włożyć do garnka. Zobaczyła też. przytoczonym w edykcie Kai ula II. mimo swej gorliwo­ du przesądu. Al­ rozmach jego imaginacji. przeciwnika alchemii. a pozwolenia udzielono im authoritate parliamcnli. tuny. lub tak jej się który daje się pięknie polerować. tworzyli zespół równie dziwaczny. A naczynia kuchenne będą ze srebra i złota. ukuło godziny jedenaste] z wieczora. Oto. o którym wie dość. tliasz Ashmole pisał w swej . potrzaskane retorty.92 - KAN równie? zajmował się alchemią. laboratorium w płomieniach.KAM . zbudowano dlań obszerne laborato­ a stanowczo za mało. Tym­ Piryt ten ma kolor wielce zbliżony do polerowanej czasem mistrz prosił wciąż o nowe naczynia i nie­ stali. których dohrał sobie do prac nad Wielkim Dziełem. gdzie zgromadził traktaty wna rozmiłowana w alchemii księżniczka brytyjska alchemików angielskich. gdy ma się pogor­ ści. co przynieść ma galwanizacja. paleni­ co znacznie przyczyni się do przedłużenia naszego ska kowalskie i piece oraz trzy czy cztery płonące życia. Znaleziono tam dwie zgodzie. Protektorka grzebień potarto krwią kani. że zostaną armatniego wystrzału. żelaza i ołowiu wchłanianych wraz patrywała się okopconej. by milczeć. że pe­ chimicum britannicum". . KAMIEŃ ZDROWIA. to sprawi. ze któregoś dnia spełnią się złote dzenie podawano mu przez obracające się drzwi marzenia alchemików. zobaczyła tam alembiki. Ten stwierdził. by je­ nie rzec pewność.Quotidienne" z 13 maja 1655 roku: „ M ó j ojciec Backouse (astrolog nazywający go synem -częste zjawisko wśród ludzi tego rodzaju). W Genewie i Sawoi nazywa który w niezrozumiałym dla niej żargonie objaśniał się tak pewną odmianę bardzo twardego pirytu. Przykład znajdujemy w jednym ze statutów Henryka IV angielskiego. 7 nie niniejszym szacunkiem przy­ tlenków miedzi. Dunstana. plątaninę długich rurek. protektorki. Zawieziono go do włości jego nowej filozoficznym. na powrót pełna złotych wizji. Zbiór przedstawia próbki spotkała jegomościa. I a samego alchemika zwęglonego od stóp do głów. Tekst jest krótki i zacytujemy go tu w całości: „ O d tej chwili niech nikt nie waży się multiplikować złota ni srebra.. jak sądził dotąd. uczonych szaleństw swego czasu w „Theatrum W . znający sekret produkcji złota. Dowiadujemy się więc. których niezwykłość przekracza o czas i materiały potrzebne do dokonania takiej wszystkie chimery arabskie. złoto.Ciekawostkach literackich" czytamy. rium i zakazano wchodzić tam komukolwiek. a po nim eksplozja podobna do dla dwu zajadłych wrogów. A „kamieniem zdrowia" nazywa się go z powo­ wiarygodne ilości węgla.

93 - KAR KAPNOMANCJA wróżenie z dymu.nieprzewidzianą.opóźnienie w otrzymaniu pienię­ dzy. jakie przybierał unoszący się dym. które się kłócą. Oto. że nie potwierdzają tego żadne dowody. Palono werwenę (patrz) i inne święte rośliny. Jeśli karta jest odwrócona . co wróżbici znali od dawna jako pomalowane dcszczułki. Zna właściwości roślin i szla­ chetnych kamieni. przeniósł jedynie na kartoniki to. ani w kości. musiał oczyścić cielę własnym językiem. lecz jeśli KARRA-KALF najwyższy stopień magii w Islandii. to jego dobre intencje napo­ W nowszych czasach. Kiery i trefle to zwykle kolory szczęśliwe. co tez by napisał o dzisiej­ szych sztukmistrzach? pomocny. tkają przeszkody. co w karcianych figurach dopatrywali się całej alchemii. gdy karta jest odwrócona. Sięgnąć należy do gry pałeczkami Alfa. Musiały jednak powstać karty wcześniej. a następnie wysnuwano przepowiednie obserwując kształty. w przenośni. naszych oczekiwań. Walet oznacza żołnierza lub posłańca przynoszą­ cego nieprzyjemne wiadomości. W ten sposób osiągał poznanie największych taje­ Walet to młody. że karty zostały wymyślone.uda mu się. Często to prawda. pod postacią pięcio­ ramiennej gwiazdy. Dotąd jeszcze niektórzy są przekonani. Boguet pisał: „Ci. a jeśli występu­ je z asem. astrolatrię. As zapowiada list. Jednak pisząca pod pseudonimem Etteilla. Opisuje on pewnego włoskiego księcia. Kto pragnął zostać wtajemniczony przez czaro­ odwrócona. sztuka wróżenia z kart. która nas obgaduje i wy­ rządzi nam jakieś zło. a każda z figur ma tylko jedną twarz. że kartomancja. gdy Jacquemin Cringoneur podarował umiłowanemu królowi Karo­ lowi VI karty. potem zostały potę­ pione. lepiej znane pod nazwą„sztuki wróżenia z kart". a piki to gnomy. jeśli karta ta wypadnie odwrócona. karty z początku tolerowane. wypadnie odwrócony. . Dziewiątka . I tak karo to salamandry. zaś niektórzy znawcy kabały (patrz) utrzymują. Od jego czasów te cudow­ ną sztukę udoskonalono i posługiwano się pomalo­ wanymi tabliczkami. Szkoda. są najczęściej czarownika­ mi". diabeł ukazywał się pod postacią świeżo narodzo­ Dama to uczciwa i pełna dobroci kobieta. choć ma w królestwie cieni ogromną władzę. to zapowiada nie najgorszą wiado­ mość. Ukazuje się.lekki i przejrzysty był dobrą wróżbą. Jeśli jest ka. których jest trzydzieści dwie. KARABIA (DEKARABIA) mało znany demon. często woj­ mnic. a jeśli wypada w otoczeniu innych figur . Przejdźmy do sztuki wróżenia z kart. Dziewiątka obiecuje pogodzenie i zacieśnia związki między osobami.KAP .wiadomości będą zaiste przykre. jest o wiele. Siódemka to zapowiedź dobrego małżeństwa. jako że nie grywał ani w karty. Dowodzi trzydziestu legionami. kiery to sylfy. by zaspokoić szaleń­ stwa Karola VI. to zapowiada to opóźnienie realizacji wników. że trzymając karty trzymają diabła. Tak więc. który ma wejść do rodziny i usiłuje być KARTOMANCJA przepowiadanie z kart. Badano również dym unoszący się znad stosów ofiarnych . Alliette zapewnia. że w kartach odnaj­ dowano wszystko: dzieje. Mówi się. Co by nie mówić. a piki i kara — z zasady złe i nieszczęśliwe. Figury kierowe i karowe oznaczają blondynów bądź jasnych szatynów. Wdychano go nawet wierząc. którzy zajmują się karcianymi sztuczkami. od nego. jak Buer (patrz). zaś pikowe i treflowe . kiedy uprawiano karra-kalf. Ciekawe. a karta okazywała się królem kier. który dawał do ręki dziesiątkę pik. odważny człowiek. słynnego Greka wydalonego z Hiszpanii. że rozpoznają w nich duchy żywiołów. Jest królem jednej z części piekła i włada wpływową prowincją. panuje nad ptakami i oswaja je. trefle to wodniki. W kartomancji stosuje się zazwyczaj karty do gry w pikie­ tę. Dziesiątka przynosi radosną niespodziankę. Sprawy jednak nie potoczą się gładko. czary. As zapowiada przyjemną nowinę. gdzie Alfons XI zakazał ich w roku 1332 w statucie Bandy. Uprawiano też i inny rodzaj kapnomancji: na rozżarzone węgle sypano ziarna maku i jaśminu i obserwowano unoszący się dym.oznacza ucztę lub biesiadę wśród przyjaciół.osoby o włosach ciemnych lub ciemnych szatynów. Byli nawet tacy. skoro mały Jehan dc Saintre cieszył się względami Karola V. a konieczną po­ dróż. Dziesiątka . bardzo wśród starożytnych powszechne. że przynosi natchnienie. skowy. Ósemka — zaskakujące zachowanie jakiegoś młodego człowieka.wygraną na loterii. Dama to zła kobieta. co każda karta znaczy: Osiem kart w kolorze kier Król to przyjazny nam człowiek honoru. wiele starsza. Osiem kart w kolorze karo: Król to jakaś znaczna osoba chcąca nam za­ szkodzić . jeśli wypada odwrócona. Znano je także w Hiszpanii. ósemka oznacza pociechę z dzieci. nie czyszczonego jeszcze przez matkę ciela­ której możemy spodziewać się pomocy. Siódemka. Nie trzeba tu dodawać.

Następnie rozkłada się je na sześć zakrytych kupek. w jakiej Alliette opublikowała sążnistą rozprawę poświę­ coną temu zagadnieniu. Dalej kolejno odkrywa się kupki i wyjaśnia znaczenie znajdujących się tam kart.opóźnienie w interesach. Teraz kładziemy po jeszcze jednej karcie na pierwsze pięć kupek. czy wśród wybranych znalazła się karta symbolizująca osobę. komu się wróży. jeśli wypadnie odwrócona. Pierwej jednak trzeba sprawdzić. Zakończmy te nauki podając sposób nazywany Cztery asy z rzędu zapowiadają śmierć. Walet oznacza młodzieńca. tasuje i ponownie przekłada lewą ręką. dwa króle. Ale rezultaty su_ takie sanie. której się to uda.kłótnie i kłopoty. dwie — niewielką odmianę.kłótnie. Jeśli jest odwrócony — oznacza zdradę.powodzenie. a jeśli karta |cst odwrócona . Dziewiątka . Cztery walety z rzędu przynoszą choroby zakaźne. Siódemka .na kupki 1. Dziesiątka . Cztery ósemki z rzędu są zapowiedzią porażki.dla tego. przez którego spotka nas niełaska. a w towarzystwie dziewiątki . Bierze się także trzydziestodwukartową talię do pikieta. Zwykle przyjmuje się. który sprawi nam przykrość. osoba. że potrzeba trzynastu kart. Przyjęło się. 2 . przekłada talię lewą ręką.uzasadnione nadzieje. Najpewniejsza to metoda „siódmej karty". Wybiera się nowe trzynaście kart. i 2. trzy — rozrywki. Dama . wdowa. trzeba tak parami zabrać wszystkie karty. przypływ pieniędzy. odkrywając karty leżące trzy . by dowiedzieć się.to jest także zazdrosna. sędziego czy nau­ czyciela. Wygląda to tak: po przetasowaniu. że król kier to żonaty blondyn. chyba że towarzy­ szą jej jakieś kiery. o takiej samej wartości. którym różne dzieła różne przypisują znaczenia. Walet obiecuje małżeństwo. 5 .94 - KAR Osiem kart w kolorze pik: Król reprezentuje komisarza. powiedzie lub czy coś. pasjansa. Osiem kart w kolorze trefl: Król symbolizuje człowieka sprawiedliwego.oznaczają lenistwo.opóźnianie się przypływu pieniędzy. pod zebranymi. która nas kocha. kiedy znowu wypadnie karta. to jego dobre intencje nie zrealizują się tak szybko. trzy pasjansem. Tę małą. to zapowiada stratę. Wiele jest technik wróżenia z kart. 4 .spadek.zła wiadomość. Metod wróżenia jest tyle. aż zbierze się ich dwanaście. który odda nam przysługi. dwa .brunet. czy dany projekt się Cztery siódemki z rzędu niosą za sobą intrygi.zdrada. dwie .. Cztery dziesiątki z rzędu zwiastują nieprzyjemne kupek po cztery karty każda. Jeśli obok ma dziewiątkę pik. nastąpi. Dama to kobieta. od której zaczynaliśmy. zysk. 6 .KAR . przyszły. 3 .nieuwaga. to osoba.nieporozumień.sukcesy w interesach. dwa . a kończąc na tej. musi trzynastą kartę wycią­ gnąć z talii. Cztery dziewiątki z rzędu . czego oczekuje. Albert d'Alby dedykował płci pięknej.to próbująca nas oszukać. i analizując ich układ i wartości próbuje się odczytać ich znaczenie. o czym myślimy.pomyślne działania. trzy . a w ręku pozostaje siedem. ile kart w talii. Jeśli odpowiedniej karty nie ma wśród wybranych. Stawia się takiego trzy . gdzie jest tylko jedna karta. czego nie oczekuje. Ósemka .nienawiść. o czym myśli. ale jeśli wypadnie od­ wrócony.to młody blondyn. As — wielki smutek. Dziewiątka .dla jej domu. Cztery damy z rzędu .słabość. zaś w połączeniu z dziewiąt­ ką karo .dla jej pocieszenia bądź tego. Czynność tę powtarza się aż do momentu. a walet trefl . której się wróży. O t o i cała sztuka wróżenia z kart. na przykład dwa asy.dla tego. a włosom ciemniejszym odpowiada dama trefl.uwięzienie.dla niespodzianki. dwie .sukces. Jeśli jest razem 7 dziewiątką karo. to zapowiada płacz i niezgodę.wielka paplanina. Wiele spraw winno się już do tej pory wyjaśnić. trzy . Dziesiątka . Rozkłada się je jedna obok drugiej w kolejności.pieniądze. Walet kier . której się wróży. Wspomnieć trzeba jeszcze „Oracle parfait". a pozostałe dwie . począwszy od karty oznacza­ jącej tego.dobre rady. dzięki któremu każdy może postawić sobie horo­ skop. ale jeśli jest od­ wrócony — oznaka trudności u samego początku. Następnie odkłada się co siódmą kartę z talii. 1 . Zostaje nam jeszcze jedna ważna operacja. odlicza się siódmą kartę i wyjaśnia jej znaczenie. a wtedy też kładzie się ją na końcu poprzednich dwunastu. dwa . Nato­ miast jeśli taka karta jest już wśród wybranych. Rozkłada karty na osiem zakrytych . trzy .zmianę stanu. dwie . Pierwsze sześć kart leży t y m sposo­ bem na stole. liczącą 92 strony.małżeństwa. Paryż 1802. dwie dziesiątki itd.rozwiązłość. dwie . czyli nowy sposób wróżenia z kart. której sie wróży. Teraz. Aby pasjans się udał. poczynając od pierwszej kupki. trzy . Cztery króle z rzędu oznaczają zaszczyty. a król trefl .przegramy jakiś proces.stratę. As to wygrana. Teraz odkrywa się wierzchnie karty z każdej kupki i zbiera pary kart zdarzenia. Dama kier to panna lub mężatka o jaśniejszych włosach. Jeśli karla jest odwrócona . Ósemka . Siódemka . . szuka się jej wśród pozostałych i układa na końcu dwunastki.przyjaźń.d l a danej osoby. książeczkę.brunet.

To już o kartomancji wszystko. komu da się to wino do wypicia. W żadnym kraju Orientu wiara w wampiry czy katakhanesy nie jest tak powszechna. Nadeszła noc. jakby spalona przez ogień. jak wyglądało w dniu pochówku. że jest na czczo. Wtedy wampir plunął nań krwią. że ten wspaniały środek uchylania zasłony skrywającej przyszłość przed nami czasem prowadzi na manowce. Kiedy zwrócił się doń po raz czwarty. trzech chłopców i dziewczynkę. bracie. Panowało ogólne przekonanie. które spadły na okolicę. który roztarto na pył. Usiądź t u . Mieszkańcy usiłowali dowie­ dzieć się. że ręce ma całe powalane krwią i przyniósł wątrobę. KARTYCEA bóstwo indyjskie mające pod sobą zastępy duchów i aniołów. Pamiętając o da­ mach. bo sądzę. Innym razem pewna dama zaczynając wątpić. nigdy nie ulegnie prześladowcom. Pasterz nie odpowiedział ani za pierwszym. pan de Valembert stwierdził. zdjął broń z grobowca i katakhanes wyszedł. że w t y m grobie leży właśnie ów katakhanes. Pasterz został. z pełnym żołądkiem przed pustymi naczyniami.KAR . te z lewej . Katakhanes przebył tymczasem dziesięć mil. jatagany i strzały. pasterz zauważył. Gdy wrócił. Jedna z naj­ sławniejszych kabalarek wróżyła ongi pewnemu gładko wygolonemu młodzieńcowi przebranemu za dziewczynę. lerzego w Kalikrati. w rejonie Sfahii. a przeciwnie — zawsze nad nie­ przyjaciółmi mieć będzie przewagę. pasterz odpowiedział: „Nie wstanę. kim był i skąd pochodził. że mnie nie tkniesz". co pytają karty o przyszłość. karty poniżej mówią o przeszłości. że je. czy jadła śniadanie. którą przyniosłem" — zwrócił się doń katakhanes. a czwarta i piąta z boków. ale za godzinę wrócę i coś ci powiem". a kawałki wątroby upuszczał na ziemię. coś tu widział. sprawca wszystkich mor­ derstw popełnionych w okolicy. ani za trzecim razem. twoją i twoich dzieci". ale i dorosłych. te po prawej — to. Katakhanes chcąc wyjść. a ta natych­ miast uschła. powietrza i wody. jak na tej wyspie. w takie słowa zwrócił się do pasterza: „Bracie wstań. tak mu rzekł: „Nie odchodź. Jeśli ktoś nosi oko skowronka zawinięte w wilczą skórę — staje się łagodny. Wierzą tam też w duchy gór. Przepowiedziała mu bogatego i przy­ stojnego męża. czyli SKOWRONEK. nie chcieliśmy niczego pominąć. Ma sześć twarzy. ogrom­ ną mnogość oczu i wiele ramion zbrojnych w ma­ czugi. lecz bezpieczne porody. Prosimy jednak wziąć pod uwagę. i zjedzmy wątrobę. wszystko wyjaśnia się podług zasad podanych powyżej. rozkochać można w sobie tego. Odejdę.o przeszkodach. jeśli przysięgniesz na swój całun. gdzie mieszkali świeżo zaślubieni małżonkowie i obydwojgu podciął gard­ ła. Jeszcze siedziała przy stole. w którą dmuchał jak rzeźnicy. jakie powodował. KASSO. ani za drugim. Wzywają mnie moje sprawy". . co tworzy razem kształt krzyża. Autor każe po­ sługiwać się dwudziestoma kartami rozłożonymi na pięć kupek w następujący sposób: jedna pośrodku. w wiarygodność karcianych wróżb. pod nią się właśnie schronił. ale została wstrzymana przez cenzurę i ujrzeć światło dzienne mogła dopiero w 1802 roku. jakie mieszkańcy Kandii na­ dają wampirom (patrz). ale pasterz nalegał i w koń­ cu złożył wymaganą odeń przysięgę. Gdy oko to rozpuści się w winie. miły i przyjemny. Zabijał nie tylko dzieci. to moich dwadzieścia paznokci przebije twarze. starannie przeszukano popiół i znale­ ziono jeszcze paznokieć z małego palca katak­ hanesa. nie m ó w nikomu. kiedy chcą. trzecia poniżej. Początkowo katakhanes się wzbraniał. a szkody. druga powyżej. Pochowany był na cmen­ tarzu przy kościele św. Wtedy pasterz wstał. Kiedy to zobaczono. bracie. KATAKHANES imię. który posłużyć miał mu za poduszkę. Przełykał chleb. bracie. co czeka nas w nieco dalszej przyszło­ ści. że znaleziono sprawcę nieszczęść. O t o zdarzenie. że „Oracle parfait" miała ukazać się w roku 1788. Kiedy mieli się rozstać. wrzucono do grobu i spalo­ no trupa. Przywitawszy się z pasterzem. Domyślił się. M i m o wszystko pasterz nie omieszkając opowiedział wszystko księżom i wielu innym. którymi muszę się zająć. a nad jego grobem wzniesiono arkadę. M a m swoje sprawy. nawiedził katakhanes. katakhanes powiedział do pasterza: „Bracie. ale karty pokazały. Gdy pewnego razu ulewa zaskoczyła chłopaka pilnującego w pobliżu owiec i kóz. a nie wierzą w Boga. Wyleguje się siedząc okrakiem na pawiu. „Siądźmy. której jedna kropla dosięgnęła nogi.95 - KAR Wydawca. Górne karty oznaczają to. Jeśli opowiesz. Odkrywszy karty. Zebrano pokaźną ilość chrustu. żeś niewiele wart i możesz zrobić mi krzywdę. Pasterz udawał tylko. bo pasjans nie wyszedł. które niedawno opowiedziano angielskiemu po­ dróżnikowi: Pewnego dnia wioskę Kalikrati. by dowiedzieć się. co ma się zdarzyć wkrótce. Pasterz nadszedł obejrzeć koniec całej ceremonii. Zdjął broń i skrzyżował ją na kamieniu. Udano się na wskazany grób i znaleziono tam ciało katakhanesa w takim stanie. oraz ciężkie. postawiła sobie pasjansa. by wydała się większa. dotykały całej okolicy. Kto będzie nosił przy sobie łapki tego ptaka. karty środkowe przedstawiają teraźniejszość. gdy zwłoki katakhanesa do połowy były już zwęglone. Prezentowana tam metoda jest nieco zagmatwana.

Diabeł. jak tabakę. Starożytni uprawiali kefalornancję kładąc głowę osła na rozżarzonych węglach. ich sprawcy. teraźniejszość i przyszłość. Znalezio­ no jeszcze inny powód lej grzeczności. wymieniali kolejno imiona podejrzanych o zbrodnię czekając. Niekiedy przybywał dia­ beł. była studnia oddzielona od niej mur­ kiem. któremu a gdy taki płynący na desce lub beczce nieszczęśnik zawiązywano oczy. Uelrio podej­ rzewa. doskonalszy. że porywa on dzieci. fascynacji. który lubi małpować wszelkie praktyki kościelne. który nie ukazując się odpowiadał na zadawane z Kalikrati. KAZANIA. Czarownik wywołuje diabla. głównie kobiety i sprawia. bóg najwyższy. każe podczas sabatów wygła­ szać kazania. Prześladuje przepaski na oczach coś widzi. Tak to się. czarnymi łapami zatapia statki. Tam właśnie szukano przepowiedni. len słynny plagiator Jowisza ukrył promień słońca w pu­ dełku i aby ożywić jego posąg. że mimo kimi. Imię wymówione w t y m właśnie momen­ KIAKIAK duch z Pegu. Polecano się wtedy Bogu i to stąd pochodzi powszechna opinia. które w opinii metodą przepowiadania przyszłości. a który stanowi ponoć antidotum przeciw ciemnego pomieszczenia. że tracą zmysły i wpadają w szał. wznosi trąby wodne. których wysłuchać muszą wszyscy zebrani tam czarownicy. Dawniej jeszcze usiłujących ratować się z katastrofy marynarzy. Wszyscy zadżumieni kichali. cofnąć się należy aż do Prometeusza.najczęściej KATOPTROMANCJA wróżenie ze zwierciadła. konia. iż wydaje mu się. którego wielce oba­ ciadło przeszłość. w którego istnienie wierzą mieszkańcy Ameryki. że to Adamowi przy­ pisać należy pierwsze kichnięcie. a po odmówieniu zabobonnych modłów. można było z cala pewnością orzec. niegdyś bardzo popularną. Chory opuszczal do studni uwiązane na sznurze zwierciad­ ło tak. Liczne czarownice słyszały. Znane było Germanom. Gdy coś zginę­ demonografów mają pieczę nad rozpustą. Dawno temu był to zły prognostyk i zapowiedź śmierci. widzi wielką. ale tylko w sprawach dotyczących stanu zdrowia. Pauzaniasz wspomina o innym jeszcze sposobie stosowania katoptromancji: „W Patras. doznaliśmy krzywd. a nie znamy i orgiami. a jego wzrok ma moc. za dzieckiem. przed świą­ tynią Ceres. Grzegorza I Wielkiego panował we Włoszech rodzaj dżumy charakteryzujący się ki­ chaniem. tańcami ło. ludzką głowę złego ducha. że obyczaj pozdrawiania kichającego wywodzi się z epidemii. kiedy kichniesz — mówi Arystoteles — by okazać szacunek dla twego mózgu. zwierciadło ustawiano z tyłu. Opętuje pytania. która zabierała wszystkich o zbyt po­ drażnionych błonach śluzowych. Wieś­ wiają się w Rosji. jeśli są piękne i zgrabne. chowa je w dziuplach drzew i lam je karmi. Kaznodzieją jest zazwy­ czaj Asmodeusz (patrz). Prowadzi on zainteresowanego do jelenia. Grzeczność tę wyświadczają nawet ludy uważane powszechnie za barbarzyńskie. aż szczęki zwierzęcia zamkną się z lekkim trzaskiem. Oszpeca je. Uważa się. a ośmielają się wejść do niej tylko Bonzowie. posługujących się tą. KATERYS demon na Malabarach. W wielu wsiach znaleźć jeszcze można wróżbitów że czyni zło. Kiakiak ma pewnego dnia zniszczyć istniejący świat. włożył mu ów promień.. w zależno- . Ma świątynię na szczycie góry. zaczęło pozdrawianie kichającego. że aby znaleźć źródło tych po­ zdrowień. chory przeglądał się w lustrze. czy też pełne i rumiane. stworzy świat nowy. się odwróci. Tak było aż do czasów Jakuba. że praktykowanie tego właśnie sposobu przepowiadania spowodowało przypisanie niewier­ nym Żydom kultu osła. raz złą wróżbą. jak głosił niezwykłe plugastwa. Pozdrawiają cię. Powiadają. KEFALOMANCJA wróżenie polegające na o d ­ prawianiu wieszczych ceremonii na ugotowanej głowie osła. z opaską na oczach. W zależności od tego. KICHANIE. a czasem trzyma też pochodnię. KELBY duch szkocki. a ten ukazuje w zwier­ KERIKOFF demon jeziorowy. Swymi kopytami pędzi strugi niak ma w takim momencie do tego stopnia deszczu podczas burzy. co wywołało kichnięcie. Rabini utrzymują. czy choroba jest śmiertelna czy uleczalna". czy jego odbicie było blade i oszpecone. Po odprawieniu modłów do bogini i spa­ leniu pachnideł. KELEN I NYSROK demony. a wiel­ pobudzoną wyobraźnię. Ojciec F-amien Slrada uważa. Kiedy cesarz Monomotapa kichał. a wtedy przygotowany na to Oagon (patrz). Za pon­ tyfikatu św.. uprosił Boga o odwrócenie tego porządku rzeczy.KAI . siedziby rozsądku i ducha. KAYBORA duch leśny.96 - KII Taka jest o t o przerażająca historia wampira cie wskazywało winnego. który mieszka w rzekach ukazując się pod różnymi postaciami . który nie chcąc umierać z tak błahego powodu. U starożytnych kichanie było raz dobrą. według owych mędr­ ków. do nozdrzy. by powierzchni wody dotknęło jedynie podstawą. trzeba udać się do wróżbity lub KENNE bajkowy kamień tworzący się w oku czarownika. ktoś nas okradł. jadom. Longobar­ dowie posługiwali się tyłową kozy. jego poddani byli natychmiast o tym powiadamiani za pomocą umówionego sygnału i w całym kraju rozlegały się pochwalne okrzyki.

to dają tyle ciepła i pożytku. ści poprzez rzucanie kośćmi. zarówno białego jak i czarnego. Rozmawiając o pięknej kobiecie.97 - KLE ści od czasu. Klabbery KLEROMANCJA sztuka przepowiadania przyszło­ ubierają się na czerwono. czego chciano się przynaglany przez pewnego Samiotę do rozpoczę­ dowiedzieć. Jana. tyle że klucz wkładają w poprzek. Za dobre uważano kichanie między południem a północą. by wykryć sprawców zabójstwa lub kradzieży. modłów. przepowiadać przyszłość. że dowolnie można było przyjąć lub odrzucić niosące wróżbę słowo. Pomaga tym. Tęn sposób wróżenia popularny był w Egipcie . Mieszkańcy Syjamu wierzą w piekło. KLABBER lub KAB-OUTER niewielkie chochliki. ukazuje się pod postacią jeźdźca. gdzie przyszłość odgadywano rzucając na blat kostki. Pielgrzym. wchodzą przez kominy do domów szkockich wieśniaków i zasiada­ ją grzać się przy niewidzialnym ogniu. spytał go o imię. by mógł wykonać ćwierć obrotu. a chochliki będą się mścić. przepowiednia traciła swą moc. Przytwierdzano klucz do pierwszej stronicy książki i zamykano ją obwiązując sznur­ kiem w Laki sposób. Lwa. w którym to strasznym miejscu sędziowie zapisują w wielkiej księdze wszystkie grzechy ludzi. Wagi. po modlitwach do paktem odnajdywać skarby. jak karteczka rozwija się i skręca na kluczu. a kapłan Heraklesa KLEDONISMANCJA przepowiadanie na podsta­ wie słów. Częs­ Sposób ten popularny był zwłaszcza w Smyrnie. wyrzucało je na stół. Stąd też. że kółko klucza wystawało na zewnątrz. gdy ten trwoni pieniądze. a następnie przyczepiano klucz do trzymanej przez dziewicę Biblii. a nie płasko. kto je słyszał. o kim właśnie czyta. kicha w tym samym momen­ cie. była Temu. Musiały być to kości zwierząt poświęconych. Tym. w Achai. wywierało cały swój wpływ. Gdy kichał król Sennaaru. którzy go przyzywają. W czasie podniesienia recytują: „Czarny kruku! Czarny kru­ ku!". uważane to było za pewną przepowie­ cia wojny przeciw Persom. KIELICH SABATOWY. Była inna jeszcze technika kleidomancji. kostkami do gry lub KLAUNEK demon turecki. KIRIDIRELLES demon wskazujący drogę podróż­ nym. Ma to być ponoć sposób na dowiedzenie się. kiedy gospodyni wstanie. U Delancre'a czytamy. Najwygodniejsze było to. a ich szef wciąż zajęty jest przeglądaniem tych notatek. lub czyjąś wyobraźnię pobudziło. jak radzi sobie bez nich rodzina. dworzanie odwracali się doń tyłem i wymierzali sobie po klapsie w prawy wieść. którzy zwiążą się zeń Potrząsało się nimi w naczyniu i. władający dobrami nasionami bobu. napis miał jakiś związek z tym. Rano. czar pryska. Księżyc był w znaku Panny. który roz­ niecają. KLEIDOMANCJA (KLEIDONOMANCJA) wróżenie za pomocą klucza. co wielkie kłody. . Metodą tą często posługują się poszukując skarbów. wkładano je do urny. jeżeli jednak oka­ zywał się winnym . widzi.KIL . odpłaca grzecznością za wyrocznia Heraklesa. Na dnię. zakrzyknął: „Przyjmuję przepo­ wiednię Hegesystratesa!". U Delrio i Delancre'a widzimy. jak uciekali się do kleidomancji. Jeśli był niewinny — klucz pozostawał nieruchomy. Ten. że czarownicy odprawiający msze sabatowe posługu­ ją się czarną hostią i czarnym kielichem. Wodnika. Jeżeli zaś zrobi znak krzyża lub przeklnie klabbery. Lecz jeśli słuchacz nie zwracał nań uwagi. Ale jeśli nastąpiło między północą a południem. Wtedy wróżbita mamrotał pod nosem imiona podejrzanych i obserwowano. W Bura. to lepiej było polecić się Bogu. Raka lub Skorpiona i właśnie wstawało się z łóżka lub od stołu. że ów zowie się Hegesystrates. Jeżeli wylosowany nieść mogło zapowiedź powodzenia. to też na kostki lub małe tabliczki nanoszono Stała tam ongi świątynia. którzy zabłądzili. w danych okolicznościach uważane były za wróżbę. przyjęte. że miłość kichnęła przy jej narodzinach. które zimą. które zasłyszane lub wypowiedziane oceniał ich rozmieszczenie i interpretował wróżbę. pośladek. Już samo imię pierwszy napotkany chłopiec. Leotychida. a skórę mają zieloną. czy żyje jeszcze ich ojciec itp. czy jest się w domu ludzi bogatych. kiedy Księżyc był w znaku Byka. że sięgano do tych praktyk. Owijano wokół klucza karteczkę z imieniem podejrzanego. Gdy zostało przez tego. po odbyciu uprzejmość. gdzie w ten właśnie napisy. Lucyfer (patrz! go lubi bogów. jak twierdza. miejsca i okoliczności. i bogactwami. W czasie inwazji 1814 roku wielokrotnie widziano we Francji. by przywołać diabła. pochodzi zwyczaj życze­ nia kichającemu długiego życia lub boskiej opieki. a zostało tylko kilka drzazg. Grecy mówili. że całe przygotowane onegdaj drzewo zostało wypa­ lone. Teraz w kółko wkładało się palec i wypo­ wiadało imię podejrzanego. co oznacza „wódz armii". by z ich układu i patrzy przez palce. Grecy i Rzymianie za dobrą wróżbę uważali kichnięcie usłyszane z prawej strony. Jeśli nimi rozpali ogień. Kozioro­ żca lub Ryb.klucz przekręcał się z taką siłą. posługując się przy t y m Ewangelią św. a następnie losował sposób przepowiadano przyszłość. że zrywał opasujący książkę sznur. Do tego rodzaju wróżenia często sięgają Rosjanie i Kozacy. całe ukryte znaczenie słowa przepadało. kto go przyzywa. w bezksiężycowe noce. rzucał cztery kostki.

gdy puchacz zaczyna pohukiwać w opuszczonej wieży. demonami miłymi i spokojnymi. KOBALE złośliwe i dowcipne duszki z orszaku Bachusa. powiadamiały o t y m ojca rodziny w następujący sposób: gromadziły nocą kopczyki z wiórów i wrzucały do naczyń z mlekiem odchody zwierząt. bowiem krzyż przyprawia go o stupor i stanowi dlań torturę. gdzie pełniły rolę strażników i błaznów zarazem. a gdy się je spotyka. KOBAL perfidny demon. Unika świętych miejsc. ale jeśli rozrzucił wióry i wylał mleko . Czyszczą konie. prawie półnagie. opustoszałe łąki i ugory. zależnie od swych kaprysów. Do ust nie zbliża nigdy chleba. wyleje albo zepsuje sos. jeśli wierzyć „Clavicules" Salomona. Należy do rodziny cobales i cobali. im mniej mają do roboty. KOBOLE geniusze lub demony czczone przez starożytnych Sarmatów. Jak barbarzyńskie i chropawo przyjazne demony nazywają koboldami (patrz). Patron komediantów. Jego przeklęte życie otaczają tajemnica i przerażenie. ponieważ miały postacie malutkich starców. Dobrze się czuje wśród porośniętych mchem ruin. gdzie spoczywają chrześ­ cijanie. Kobale znane Grekom były. Jego śmiech przypomina wycie potępieńca. Mówią. KLURIKONY figlarne irlandzkie duszki opiekuń­ cze.sytuacja staje się zaiste tragiczna. bez wątpienia mało zabawnych. zawsze się zaśmiewają. Kształty jego. Gdy miały zamiar zagnieździć się w jakimś domu. który. Tym więcej się krzątają. na co wielce są ulicach i w miejscach publicznych tak. spojrzenie ma bazyliszka. Wierzyli oni. Niemcy te same bitów z kart widzi się u nas na jarmarkach. a nawet szparach w drewnie. która zbiera się na dnie wyschniętych bajor. obiekt atencji niemie­ ckich pokojówek. Wokół czyni zło. zręczność chochlika i brzydotę gryfa. wyśmiewają z ko­ goś. zaś chrapliwy i trudny do określenia krzyk przy­ prawia o dreszcz przenikający do szpiku kości. usłyszy za plecami głośny śmiech kobolda. przemienia dzień w noc i noc w dzień. Kocha zimne i mgliste noce. a nawet skręcić kark nieostrożnemu słudze. tańczą wesoło i robią tysiące małpich figli.98 - KOB i wśród Rzymian. jak wróż­ wrażliwe. Potrafi bowiem dodać do talerza trucizny albo krwi żmii. brzmiące nie byłoby jego imię. Zaiste wdzięczny sposób anonsowania się! Jeśli nazajutrz gospodarz pozostawiał wióry i dawał rodzinie zbrukane mleko do picia. być może ich protoplasta. kto spotka czarnego Kleudde. służących i kucharek. Niech nikt nie waży się ich zaniedbać. który go napas­ tował. Jeżeli ktoś go znieważy . stawały się widzialne i zamieszkiwały razem z ludźmi. poparzy się gorącą wodą. którym oddają one przysługi. Dziwne karły nędznej postury. jak kopią zlotu i srebro. rozpływają sic. docinkami czy drwiną. myją domo­ stwa. że duchy te zamieszkują w najskrytszych zakamarkach domów. przerażenie. Ciskają wtedy w oczy drobny piasek i kamyczki. Nazywano je ludzikami lub ludzikami z gór. że jedyną radością tego potworka jest szkodzie i siać. z rękawami zawiniętymi do ramion i w skórzanych fartuchach na biodrach. Jeśli zdarzy się to kucharce. zbieram urobek do garnków i koszy. KLISTERET demon. Ten typ demonów wielce jest ucieszny. Światło dnia pali mu oczy. jak kręcą liną i blokami. jest to ludzik żyjący wśród mgieł Flandrii. Pije tylko zieloną wodę. W żyłach ma krew demona. Nieraz spotkać je można. Naczelny dyrektor psot w piekle. czasem nawet raniąc. potłucze naczynia. Wiele by o nich opowiadać. Siedzibą jego są podziemne jaskinie i nigdy nie postawił stopy na progu ludz­ kiego domostwa. jak powiada Leloyer. pstrokato ubrane. Biada temu. utrzymują kuchnie w porządku i nad wszyst­ kim czuwają. pojawia się więc.KIF . Górników atakują rzadko. usta wampira. który śmiejąc się gryzie. KLEUDDE. zmienne jak atomy powietrza.w palcach pozo­ stawiając na usiłujących dotknąć go nieostrożnych rękach czarny i bolesny ślad przypominający opa­ rzenie. chyba że się je sprowo­ KOBOLDY duchy z rodzaju krasnali. a kiedy ochmistrz ją skarci. Naśladują małpy i zachowują się jak one. Przyodziane były ską­ po. w czer­ wonych czapkach na głowie. by ci z góry wyciągnęli metal na powierzchnię. Kleromantów spotykało się tam na kuje kpinami.

jeśli oskar­ żony jest. Różnice w ze­ znaniach świadków nie mogą stanowić podstaw do To dzieło orzecznictwa sądowego i humanitaryz­ mu. Tak przynajmniej utrzymuje Delancre. Sędzia wraz z kancelistą czarów. wystraszony wzrok. Aby kogut nie piał podczas takich nocnych zebrań. by potem posłać go na śmierć. Opowiada się. zaś wilkołaki winny być palone KODAR demon. Jeśli czarownik ma przed sobą towarzysza z sabatów. koguty piały. jakoby pianie bądź widok koguta wprawiały w przerażenie i odpędzały Iwy. a wieść gminna posądza go o czary. lecz obyczaj ten wydaje się być wielce barbarzyńskim. Mówi się. co niosą . dzieckiem czarownika. usiadł mu na ramieniu kogut.właściwość podobna do przypisywanej dźwiękowi dzwonów. a świadkowie niewiarygodni winni zostać wysłucha­ ni na równi z innymi. spisane przez prawnika.wyruszały poszukać innego schronienia. zmusza demony lecące w powietrzu do upuszczenia tego. wprawia go to w zakłopota nie. zaś Iwy miast strachu wyraźnie okazywały chęć schrupania śpiewającego ptaka. od greckiej nazwy ptaka. na zakończenie swej „Rozprawy o czarow­ nikach" zamieścił „instrukcję dla sędziów w spra­ wach o czary". czy mamrocze na boku. to nie kogut uśmiercał Iwa. o ile wszystko to to samo. by zdjąć zeń czar małomówności. Dobitnym dowodem może być kwestia urodzenia. I tak też się stało. czy ów nie roni łez.wszystko to są bowiem poszlaki. „Trzeba powiedzieć t y m mędr­ com . leżeli podejrzany był w momencie ujęcia wy­ smarowany tłuszczem. choć ich stosowanie jest dozwolone. Winno się unikać tortur. To zadziwiające dzieło. który dla nas. którego nazywa się lwem piekieł.w takim wypadku Wschodzie świata i piekła i przewodzi demonom nie palimy. którzy wyciągną zeń prawdę. jako że diabeł towarzyszy czarownikom w więzieniu. że rzeczywiście jest on czarownikiem.że w naszych menaże­ riach Iwy spotkać można nader często. jeśli sędzia jest sam. Winien zbadać go także chi­ rurg. albo istnienie znamion. także dzieci. Panuje na szczeniach i domniemaniach . Zauważywszy. Sam Boguet dedykował je Danielowi Romanez. Mówi się nawet. Przytacza się wiele przykładów takich zebrań czaro­ wnic i demonów. czarow­ nicy poinstruowani przez diabła nacierają mu głowę i czoło oliwą z oliwek lub zakładają na szyję obrożę z winorośli. wydane w roku 1601. Bardziej znane jest pod nazwą „Kodeksu czarow­ ników". winni brać udział w egzekucjach. Dodatkowy­ mi dowodami mogą być różnice w zeznaniach. że hejnał ten. znika jak tylko zobaczy lub usłyszy piejącego koguta. a ilekroć umieszczano koguta w klatce z lwem. gorliwością przyczynił się do wytępienia czarow­ ników.99 - KOG . lecz wieszamy. oczy wbite w ziemię. jest żywym zegarem. że demon. który z taką świadectwo. KOGUT. Często wstyd przeszkadza czarownikom zeznawać. by znaleźć znamiona. Sędzia powi­ nien zwracać uwagę na sposób zachowania się oskarżonego. patrzeć bacznie. że w jego żołądku tworzy się kamień zwany. by podejrzanego zatrzymać. należy udusić. Zwyciężyli go Gallowie z Tuluzy. . alektoryjnym. czy przeklina . Na sabatach wszystko znika. to jest to poważna podstawa do przyjęcia. że zostanie pobity przez Gallów. które i tak nie czynią czarownikowi żadnej krzywdy. Ponadto miał ponoć dar czynienia bogatym. na przykład. że kogut ma właściwość odpędzania mocy piekielnych. by móc dawać KODEKS CZAROWNIKÓW. że przeklina. Bywają sędziowie lubiący obiecywać oskar­ żonemu przebaczenie. Przesłuchanie winno odbyć się zaraz po aresztowaniu. kobale (patrz). Twierdzono też. co gobliny (patrz). a kancelista spisuje zeznania w ukryciu. Kobole orzeczenia niewinności podsądnego. Samo posądzenie o czary wystarcza. które rozpędzało pierwsze pianie kura. Wiele przesądów wiąże się z t y m symbolem odwagi i czujności. podzielone zostało na 91 artykułów. że gdy Witeliusz odprawiał sądy w Vienne.KOD . niemieckie koboldy (patrz). Wróżbici natychmiast orzekli. W takich sprawach dzieci mogą zeznawać przeciw rodzicom. odwiecznym godłem Gallów. Jeśli oskarżony odmawia zeznań. a raczej lew pożerał koguta". Dob­ rze więc. Jeżeli wydany wyrok opierał się na przypu­ (patrz) również Belialem (patrz). bogardy i klurikony Karą jest spalenie. adwoka­ towi z Salins. Należy też podejrzanego ogolić. albo fakt. za sprawą jakiegoś odwiecznego cudu. w Delfinacie.ripostuje Salgues . A o t o jego streszczenie: W takich sprawach sędzia prowadzi śledztwo i wyrokuje nie przestrzegając zwykłych form po­ stępowania. umieścić go trzeba w ciężkim więzieniu wraz z zaufanymi ludźmi. Z pomocą koguta przepowiadano przyszłość. Czarownika przed spaleniem (patrz). Starożytni kamieniowi owemu przypisywali właściwość dodawania odwagi i siły. gdy zapieje kogut. nazywany przez nekromantów żywcem. Jemu właśnie miał swą wyjątkową siłę zawdzięczać Milon z Krotony. spotkało się w swoim czasie z życzliwą aprobatą francuskiej palestry. ukuto opinię. Boguet. inne wskazuje nań jako na czarownika. Pokazywano im koguty. czy patrzy w ziemię.

to inni KORAL. przed zwycięstwem Tebańczyków nad Lacedemończykami. co robił w ciągu dnia. by wyka­ ale trzeba by go pokazać. jeśli w po­ bliżu Marsa . Wiston dokonał żmudnych obliczeń. które unosząc się w powiet­ rzu rozpraszają to. że koral pozwala zapanować nad panicznym strachem i chroni przed piorunami i gradobiciem. bowiem gdy jedni ponoszą wielką klęskę. by wszyscy w momencie. Zwyczaj zakładania dzieciom korali na szyję. przed zdobyciem Jerozolimy przez Tytusa. KOLEHIT kamień. ukazując się w lu­ z gatunku goblinów (patrz). jedną nogę zakończoną ma zawsze KOMETY. które normalnie przeszłyby bez echa. że: jeśli kometa pojawia się w pobliżu Saturna . KOLTRENY figlarne i złośliwe duszki włoskie. Podobno Leonora Galigai. W oskarżeniu przeciw niej wniesionym.. Częściej przydarza się to szlachetnie urodzonym ze względu na ich tryb życia. jednym z zarzutów było ofiarowywanie kogutów demo­ nom. urokom. a w końcu przed upadkiem Pierwszego Cesarstwa. W zabobonnych okolicach ofiarowywano koguta św.śmierć książąt i szlachetnie urodzonych. jak to w 1474 roku pewien kogut został o taką zbrodnię oskarżony. wyrzynanie się zębów.a często nawet ze słabości umierają. przed zabójstwem Cezara. Cdy zaś wrzucimy je do i rzadszym. gdy Kserkses wkroczył do Europy na czele milion óśmiusettysięcznej armii (myśmy jej nie liczyli). co miało ponoć przyspieszyć.wszelkiego rodzaju nieszczęścia. że kogut ma też właściwości mogące służyć czarownikom. planetę naszą pochłonie kometa. to spytany głośno opowie o wszyst­ naszej planety: . nikt odnoszą wielkie zwycięstwo. przed roz­ biciem Cesarstwa Rzymskiego przez Gotów. Wielu autorów. W małej kronice Bazylei. popadł w wizjonerstwo i wyjaśniał. Wystarczy więc. Wysuszają bowiem powietrze i przestaje ono sta­ nowić. o ile znak ten jednym przynosi nieszczęście. że kometa była zapowiedzią tak niezwykłego KOLFI również i t y m imieniem określa się kobol. przed klęską Ateńczyków na Sycylii. O Cardanie panowała opinia. KOKOTO sukkub (patrz) czczony w zachodnich Indiach. obok Księżyca . W kometach od zawsze upatrywano rozszczepionym kopytem. że ma dwie dusze . pilniejszą zwrócili uwagę na wydarze­ nia. które­ go następnie duszą i pieką. jako że rozgrzewają serca i płyny organizmu zmieniają w czarną żółć". a drugą gadającą od rzeczy. Brown skłonny jest przypisywać praktykom posługiwania się onegdaj koralem jako amuletem (patrz) czy talizmanem (patrz) chroniącym przed urokami. dla innych jest szczęśliwy.wojny. w dniu poprzedzającym kipur. Luceli tłumaczy.KOK . by przesąd czy niewiedza nadały kometom zgubne znaczenie. a ponieważ są one przeklęte. Wszystkie ludy uważają komety za zły znak. Jeśli w nic zamieszkanym jeszcze domu.zjawiska jak potop i że gdy Bóg zadecyduje o końcu dy (patrz). a wnętrzności kładą na dachu domu. o którym się zapewnia. Winę mu udowodniono i skazano na śmierć. Właściciel spalił go wraz z jajem na oczach tłumu. że koral wydziela ciepłe opary. przed inwazją Mahometa itd. zać. jadała tylko kogucie grzebienie i nerki baranów. Zapowiadała też klęskę pod Salaminą. pisząc o koralu.wielkie nie­ szczęścia na całym świecie. by uzyskać ozdrowienie. posunięte w latach. zanim rzuciła czary. przed podbojem Aten przez Filipa. Komety są również przyczyną buntów i wojen. przydaje mu właściwość tamowania krwi i odpędzania złych duchów. Nikt go jeść oczywiście nic chce. przenoszą swoje grzechy na białego koguta. W takiej atmosferze cierpią osoby ospałe. nie zmruży oka. Niektórzy Żydzi. Gross z całą powagą opisuje.zapowiada dżumę lub śmierć biskupów rzymskich i przewroty. dzkiej postaci. A wygłosiwszy powyższe opinie. o nie­ spokojnym śnie . Nie należy się dziwić. Kometa pojawiła się.. które zauroczy­ ła. że koguty znoszą jaja. Wierzo­ no też. w miejscu o nazwie Kablenberg. KOS ptak pospolity o zadziwiających przymio­ tach. Pojawiła się przed wojną peloponeską. Jeżeli serce kosa włoży się pod Cardan tak tłumaczy wpływ komet na życie głowę śpiącego.100 - KOP a według niektórych był też środkiem na zaspokoje­ nie pragnienia. co spowodować by mogło gradobicia i burze. Jednakże. zbyt się subtelnie odżywiają­ ce. że zdolny jest odpędzić demony i zapobiec. kiedy się pojawią. zapowiedzi klęsk i nieszczęść. obok Wenus . a czasem susze. u powały zawiesi się na czerwonej nitce pióra z jego prawego skrzydła. koło Słońca .powo­ dzie. zaporę dla chorobliwych wyziewów. przed wojną domową między Cezarem a Pompejuszem. przed zdobyciem Kartaginy przez Scypiona. świata. w pobliżu Merkurego . KOPYTO DIABELSKIE. Marsyliusz Ficin twierdzi. że przynoszą komety suszę lub dżumę. Diabeł. rozgrzewając je bardziej niż zwykle. o którym wspomina Bodin.jedną rozumną. o słabym zdrowiu. wody ze studni zmieszanej z krwią dudka i płynem . to dopóki będą t a m wisieć. Wierzono ongi. Krzysztofowi. Przesąd ten był szczególnie powszechny w Szwajcarii. odwykłe od fizycznego wysiłku.Czynią one powietrze lżejszym kim. rodzą się z nich węże i bazyliszki.

iliun des s o r c i ó r c . że Mahomet spiesząc się na kosy. a trupy pozostawiał w łóżku. I o właśnie nazywa się na wsi . że wolny jest niestety tylko pokój nawiedzany przez diabła. że w jednym z pokoi co noc pojawiał się diabeł. wymienia się imiona podejrzanych o kradzież. a winnym jest ten. jak wieść niesie. a przetak przekręca się przy imieniu złodzieja.powiedział . Turkom opowieść ta wcale nie wydaje się śmieszna. osoba ta śmiertelnie nych. Przy oknach stoi często tłum mężczyzn i kobiet. Gdy wrócił.KOS . gospoda była pełna i powie­ dziano mu. Resztę biorę na siebie". Postać i sprawiało wrażenie tak głęboko zatopionego kosa kilkakroć przybierał diabeł. którzy karmią zwierzęta przez kraty. Egipcjanie oddawali się naukom. Wiedzieć kot przebudził się i spostrzegłszy troskliwość swego trzeba. A oto anegdotka. Przyjmuje się tam chore i bezdomne koty. KOSKINOMANCJA wróżenie za pomocą sita lub przetaka. Za­ miast sita używa się czasem (bowiem wciąż jeszcze stosuje się te praktyki) przetaka. że władcy Egiptu zgromadzili w Aleksandrii pana.Saturna lub Marsa. co prawda. drga. jak gdyby trzy­ mający szczypce nie mógł go kontrolować. zdołał uratować go przed gniewem ludu. całe miasto powstało prze­ modły i obawiając się wyrwać zwierzę z uśpienia. skręcał karki tym. Na próżno król się za nim wstawiał. Zdarzają się białe w rozmyślaniach. co nie zachoruje. na przykład podczas się jego wielkimi względami. W Kairze. wstając. Zapewniaia oni często swoim kotom dożywotnie renty. Sito stawia się na trzymanych dwoma palcami imiona szczypcach. wypiął grzbiet nieprzebrane bogactwo ksiąg. choć. KOT zajmuje poczesne miejsce w dziejach zabobonu.. by oddać mu ukłon.nie będę miał nic przeciwko nawiązaniu z nim znajo­ mości. Ustawia się go na podpórce. Mówiono. Pewnego dnia. obdarzył go umiejętnością spadania zawsze na cztery łapy. Gdy pewien rzymski żołnierz w Egipcie zabił przypadkiem kota. O północy oficer ujrzał schodzącego kominem diabła pod postacią dzikiej Conjur. o dzikiego tu chodzi kota. „Jeśli o mnie chodzi . przy imieniu którego sito przekręca się. w pobliżu Bab-el-Naza (Brama Zwycięstwa) jest szpital dla tych zwierząt. zwierzę panowania Jowisza lub Wenus. ciw niemu. Przesąd ten jest szczególnie powszechny w Bretanii. w której kot brzydką odgrywa rolę. rękaw kaftana. Niech pościelą mi łóżko w t y m pokoju.. powszechnie dostęp­ w łuk.101 - KOS t y m natrzemy czyjeś skronie. Praktyki te stosować należy przy sprzy­ przeszkadzało im czcić koly. a jeżeli chcemy ułożyło się na zwisającym rękawie kaftana Proroka komuś zaszkodzić . Pewnego razu adiutant marszałka Luksemburga stanął na kwaterze w pewnej gospodzie o nie najlepszej reputacji. podejrzanych następnie o wymienia lub się inne kradzież przestępstwo. Mahomet zrozumiał intencje zwierzęcia i zapewnił kotu miejsce w raju.kręceniem sitem". Gdy przybył adiutant. gdzie nikt nie chciał nocować. nie odciął. Następnie po­ gładziwszy go trzykroć po grzbiecie. Kot Mahometa cieszył jającym układzie planet. którzy ośmielali się tam spać. .

KOS . że gdy natrzeć kotkę zielem zwierzęta osaczeni. że bił tylko koty i pokazał dowód . zastąpić samca. Doszło do zaciętej walki. podobnie jak ich władca diabeł. Czterej mężczyźni. Czarownicy posługują się także nadal nosiły ślady okaleczeń. którym wytoczono całą winę. na trzy damy z miasta. że koty uczestniczą w sabatach. chcąc przypomnieć wszy­ rym zamku pod postacią kotów. którego napadły trzy duże koty. zostali przez Boguet twierdzi. . Broniąc się. ale to diabeł padł martwy. W „Demonomanii" Bodina można wyczytać Został uwolniony. że diabeł ponosi tu o czarownicach z Vernon. że towarzyszą czarownicom. chętnie przyjmują postać tego zwie­ rzęcia. leden z nich został zabity. chcąc zadać śmierć. bardzo je poranił. bestia szarpała kłami i pazurami. którzy postanowili spędzić tam noc. wiele kotek. Wojak ciął szablą. w razie potrzeby. udusił już piętnaście osób. Wiadomo. zwanym kocim iętka. Ziele to może. Udało im się zranić. gdyż uznano. który. co demonomani wypisywali na temat kotów. proces w 1566 roku.102 - KOS spod Strasburga. Oficer zawołał ludzi i zobaczyli oni ogromnego dzikiego kocura. Zaskoczony wieśniak zapewniał. mózgiem kota. jak twierdził gospodarz. Godzinę później sędzia nakazał go zatrzymać i wtrącić do więzienia za napaść.zachował bowiem kawałek kociej skóry. U Bogueta można przeczytać o wieśniaku według Bodina i kilku innych jest to trucizna. choć odzyskały później kobiecą postać. stko. ponieważ bestii. Amerykańscy marynarze wierzą. niechybnie wywoła się gwałtowną burzę. wnet zostaje ona pozostali ranni. że gdy wrzucić żywego kota do morza. zapłodniona. które. Zbierały się one licznie w sta­ Nie sposób skończyć. Bitwa trwała z godzinę. które.

a nawet kolki. co prędzej zerwał się z pościeli. jeszcze jednym powodem obecności KROMNIOMANCJA wróżenie z cebul. że właśnie on jest demonem sabatowym. I wreszcie żydowski k o z i o ł . uznawa­ no to za dobrą wróżbę. w której gotowano kreta. gdy wymacał KRÓLOWE SABATU. przestraszy się i natych­ miast ucieknie. W „Cudownych sekretach Alberta Wiel­ kiego" czytamy. Wieśniacy twierdzą. w wielu miejscach nadwątlone.103 - KOZ KOUGHAI złośliwe demony. Mimo tego przypisywano mu niezwyczajne właś­ ciwości. jeśli czarnego konia natrzeć wodą. który według przesądów zapowiada nieszczęście. z jaj nie wyklują się pisklęta. skamieniał ze strachu. że ma do czynienia z diabłem. Jeśli zawinąć łapę kreta w liść laurowy i wsadzić koniowi do pyska. czyli taka. Zwykłe do­ tknięcie „kreciej ręki' leczy ból zębów. zapowiadała. doznamy natychmiast kiełkowała. czy duchy. KRUK ptak złowróżbny. a nieraz nawet śmierć. kimże był ów domniemany demon. króla Anglii. gdzie został pogrzebany Alogricus. W większości relacji o tych odrażających zgromadzeniach mówi się.. trzecią w nocy a południem i od dziewiątej do A oto historia o koźle. co jest. U Egipcjan kozioł przedstawiał bożka Pana. KOZINOMANCJA wróżenie z ognia stosowane przez starożytnych wróżbitów. . pojawia się w postaci kozła przed tym. jest ob­ raza ich koughów i zmuszenie ich do cofnięcia opieki nad tubylcami. Jeśli palne materie wrzucone w płomienie nie zajmowały się. Jeśli włożyć ją do ptasiego gniazda. Grecy składali kozły w ofierze Bachusowi. Przypisują oni swój stan nędzy i poniże­ nia wyższości koughów rosyjskich nad ich włas­ nymi. gdy przyszedł doń kozioł z sąsiedzką wizytą.KOU . a wie­ lu demonografów właśnie w Panie upatruje demona sabalów. według do wampiryzmu. Tymczasem kozioł podszedł do jego posłania i oparł na nim swoje przednie racice. którym uprawiają nadal w kilku okręgach w Niemczech chcemy zaszkodzić. która ściskała żywego kreta. której imię okropnych i plugawych wizji. wieczora. KRET odgrywał niegdyś ważną rolę przy wróżeniu. KOURRIGANY budzące strach ludziki. z którego się je zabrało. że jeśli ugotować jajo kruka. ugoto­ czegoś dowiedzieć. który bojąc się najazdu Tytanów. Wyobrażają sobie też. Gmin nadal obdarza kreta szere­ giem niezwykłych cech. W wigilię na sabacie kozła. jeszcze brodę i rogi. Często przyjmuje tę postać w czasie spotkań z czarownicami. których obawiają się mieszkańcy Aleutów. cieszy się dobrym zdrowiem. Podobną nie­ nosiła. Właśnie pod postacią kozła porwał diabeł Wilhelma Kontakt z nimi nawiązać można między godziną Rudego. KRÓLOWIE PIEKIEŁ. Zain­ trygowany racicami opartymi o łóżko. niektórych. która tutaj właśnie pasuje. przemienił się w kozła. Dopiero rankiem przekonał się. Pliniusz twierdzi. łych klaczach.Wielką Księgą Czarowników". gdy przez komin udają się na swoje zebrania. koń stanie się biały. Podróżny wahał się między ucieczką a zaatakowaniem intruza i w końcu postanowił złapać domniemanego złodzieja. wysp w pobliżu Kamczatki. obcym. aż się udusił. kto wywołu­ kto zostanie ich małżonkiem. czarnego kozła z błyszczącymi ślepiami diabeł pozwala oddawać sobie cześć w trakcie sabatów (patrz). o którym inni demonomani twierdzą. Cebula. o których chciano się twierdzi. To sach Bretanii odbywają konne przejażdżki na bia­ bożek Pan. Przeko­ nany.. Jest siedmiu królów piekieł. Stukot kopyt obudził śpiącego. a następnie włożyć na powrót do gniazda.emisariusz (Azazel) przemierzał bory i pust­ KRETYNIZM ułomność predysponująca czasami kowia poświęcone demonom. je go posługując: się . Bożego Narodzenia składano na ołtarzu cebule Autor „Cudownych sekretów Alberta Wielkiego" z wypisanymi imionami osób. KOZIOŁ. że naj­ młodsza i najpiękniejsza z biorących w nich udział czarownic była zapraszana przez głównego demo­ na do zajęcia miejsca u jego boku jako królowa sabatu (patrz). od którego dzieliło go tylko cienkie drewniane przepierzenie. Kozły i miotły służą też zwykle czarownicom za pojazdy. i spał spokojnie. Najcudowniejsze właści­ wości ma tak zwana „krecia ręka". które w la­ KOZIOROŻEC jeden ze znaków Zodiaku. Pewien podróżny zatrzymawszy się w gospodzie. Ponadto. spał po sąsiedzku ze stadem kóz. To właśnie pod postacią wielkiego. ciekawych ich ceremonii. zwany też Alruy. Takie wróżenie spodziankę można zgotować. zaś mistrz sabatu określany jest zwykle jako „czarny kozioł" lub „wielki kozioł". chcąc tą metodą dowiedzieć się. że jedynym zamiarem cudzoziemców. to ptak niezwłocznie poleci na wyspę. nic o tym nie wiedząc. nie przyjrzawszy się pomieszczeniu dokład­ nie. Poło­ żył się. że osoba. że diabeł młode dziewczęta. że przemywszy twarz krwią kozła. która najwcześniej waną z winnym octem. że jego wnętrzności badano z większym zaufaniem niż jakiegokolwiek innego zwierzęcia. który wziął hałasy za myszkowanie złodzieja. Zwierzę przecisnęło się jakąś szczeliną.

Zaś w „Zbiorze najrzadszych krople krwi. przechodzącą w lustrze. KSIĘGA CZAROWNIKÓW. że na pewnej. objawiają się pod postacią dwóch kruków.rzekł wróżbita . pamiętać trzeba. metody. że żywot kruka po trzykroć dłuższy jest od wroniego. by trzy panny przyszły wie­ Cztery krople niczego nie przepowiadają. zawierają sekrety. Zapewnia też. „Wielka Księga Czarowników" wraz z potężnymi „Gavicules" Salomona oraz „Czarna magia lub siły piekielne wielkiego Aryppy. tańczą. Jeśli z nosa wypłyną trzy zawiera same zaklęcia. Sadzali przed nią dziecko. zwany „Wielką Księgą Czarowników" i przechowywany w największym sekrecie. wydana znikają. że jest to swoista mowa. a wokół stać. Pewnego razu do wróżbity udał się po poradę wieśniak z okolic Sezanne.siada wtedy na dachu domu. że widzi złodzieja. A oto anegdota o takiej księdze: Pewien szlachcic pożyczył „Wielką Księgę Czarowników" od swego pasterza. które przywoła. Następnie wymawia się formułę w małej kryształowej kuli. Kamień ten zwany jest hinduskim. dzięki któremu można spowodować. sadowiły się demony. że diabła przyzywa się czytając „Wielką Księgę Czarowników". KRYSZTAŁOWA KULA. Król Childeryk poszukiwał wizji przyszłości trzy siedziska. Więc ciekawy spot- . Przepowiednie wysnuwano posługując się porządnie wymyty. dla odnajdowania ukrytych skarbów. Wróżbita kazał dać sobie dwanaście franków. trzy pszenne chleby i trzy szklanki z wodą. inaczej bowiem ryzykuje się skręcenie karku. oddalonej od brzegu skale. nic nie może wisieć na ścianach lustrami bądź kryształowymi naczyniami. co dzieje się gdzieś daleko i przepowiada przyszłość.weźcie serce wołu i sześćdziesiąt trzy gwoździe. wraz ze wszelkimi sztukami magii". by utworzyły kształt krzyża. czy krakanie kruka można nazwać śpiewem. Gdy się tylko pojawi. że gdy jeden z ich mędrców posiadł umiejętność rozumienia języka kruków. gdzie. do stołu. siadają przepowiadają posługując się zwierciadłem. W szczególności zwias­ tuje śmierć. Na stole winien leżeć biały obrus. „ C o widzicie?" . po trzech dniach odniesie wam pieniądze albo padnie nan urok". skąd kracząc i zawodząc. twierdzono. ale z wybiciem północy wszystko Następująca anegdota pozwoli nam poznać ich znika. ugotujcie serce w nowym garnku z ropuchą i listkiem szczawiu. co mu polecono. czarną i niebieską. Dodają też. więc . Powszechnie wiado­ mo. kapeluszu z dużym rondem i w chodakach. co daje lat 2692. Na to mag począł długo i głośno przemawiać. Zastanawiano się. zaraz starannie go palono. Wieśniak zrobił. po czym polecił prostaczkowi skupić się na kimś. zdechłą myszą czy chustą. Musi być on tałów. gdzie pojawić się miał diabeł i inne postaci. Islandczycy wierzą. W Bretanii wierzy się. w Rzymie w 1670. Ten przeraża­ jący niewielki tomik. spotyka się go bowiem zwykle w Indiach. gdy tylko został skonfiskowany.KR W - 104 - KRY i przyniesie stamtąd kamień. że kruk opowiada o tym. Złodziej. białą. Wydane w Memfis przez Egipcjanina Alibecka. Chłopina wpadł w podniecenie i zdawał się widzieć pod cisnącymi go w oczy chusteczkami postać w niebieskim chałacie. że rozpoznał owego człowieka i zakrzyknął. zapowiadając narodziny i śmierć. któremu skradziono sześćset franków. iż za jej pomocą zmusił diabła do ukazania się. odlatuje na cmentarz. „Dobrze W tym dziele znaleźć można jeszcze wiele podobnych głupstw. który przechwalał się. że wrona żyje lat 864. zawiązał mu oczy trzema chusteczkami. sekretów" znaleźć można i taki. Wbijcie gwoździe w serce tak. gdy człowiek tylko 96. którego dotkniecie przywróci jajo do stanu pierwotnego. jeśli nie umarł. Obydwie te księgi. czego chciano się dowiedzieć. Na Islandii. „ N i c " . Zostało przełożone z hebraj­ skiego przez Plaingiere'a wraz ze zbiorem rzadkich sekretów. które przytaczamy przy odpowiednich hasłach. że na złodzieja padł urok i z zadowoleniem zatarł ręce. Pan Bory de Saint-Vincent uważa. z krakania kruka wnoszono co do perspek­ tywy jakichś ważnych spraw. Pierwsze pięćdziesiąt stron KRWAWIENIE Z NOSA. lecz wraz ze zbiorem najrzadszych sekretów". i polecił patrzeć w lustro. Dzisiejsi wróżbici nadal zaklęcia i trzy wybrane panny przychodzą. widać dusze ich króla Gralona i jego córki Uahut. to zapowiada to śmierć kogoś z rodziny. Przytoczymy tutaj kilka danych o trzech najbardziej znanych sekretach. ale pieniądze nie wróciły. dowiadywał się tą drogą największych tajemnic. Chwilę potem wydało mu się. Rzecz działa się w roku 1807.zapytał. że nad każdym domem czuwają dwa kruki. jak ni u powały. kto jego zdaniem mógłby być sprawcą kradzieży. Hezjod sądzi. jaka dotknąć może daną rodzinę . KRYSTALOMANCJA wróżenie za pomocą krysz­ czorem tańczyć do wybranego pokoju. w 1517. gdy się do nich zbliżyć. Posługiwało się nią wielu magów. bez daty ni miejsca wydania. podporządkowywania sobie wszystkich duchów. Mieszkańcy Finislere zapewniają. z czego wywnioskował. by rzucić mu czymś w głowę: starym kapciem. które „Ksienga (sic!) czarowników papieża Honoriusza.od­ powiedział chłop. podobnie jak i pierwsza. które widziało w niej to.

w miarę jak go będzie przybywać. pozdrawiają go ukazu­ Erazm. zdołał tylko uczynić znak krzyża i padł bez zmysłów na podłogę. Była to Delrio twierdził. Jest Księżyc . posty. gdzie tak świetnie udał diabła. a Horacy królową ciszy. kto by się z niego czegokolwiek nauczył. tylko pojawia się na niebie. KSIĘGA UMIEJĘTNOŚCI rodzaj zabobonnej księgi. umierając ze strachu. duch czyta mu treść księgi przez sen. że tekst ów został już wcześniej przekazany komuś z ludu Izraela. by Salomon czytał manuskrypt przed Św. Astarte Fenicjan. Mało prawdopodobne. twórcy tego rodzaju dzieł nie dbają o takie stała się inspiracją pomysłowych fikcji. Wynikałoby z tego. które rosły niegdyś na ich wyspie. Dokładnie obejrzał meble. a na dodatek wznosząc jednak oddzielnych dlań świątyń i nie przekonywali ich. a schwytano go we drzwiach pokoju. Jej autor. kto się do tego odpowiednio przygotuje. że tacy. łacińskie i greckie znaki. Autor tej księgi bezwstydnie stwierdza. że ciemne znaki Salomonowi. że Salomon (patrz) całe swą mądrość zawdzięczał temu właśnie cudownemu dziełu. Uważali też. gdzie wyrocznię Księżyca obsługiwały druidki na wyspie Sein u południowych wybrzeży dolnej Bretanii. wspominając o tym dziele w jednej ze swych jąc otwarte sakiewki i prosząc. którzy w to wierzyli. zabawny opis mieszkańców Księżyca. Służba opowiedziała panu. Cyrano de Bergeraca czy bajka o Arioście. Inni znów utrzy­ mują. stwierdził ze zdziwieniem. Część mieszkańców Wschodu oddawała mu cześć pod nazwą Uranii. W chwilę później sprowadzono jednak rzecz całą na zie­ mię. bo niemożliwe. które przeczytał w ciągu jednej nocy. pod nazwiskiem podejrzany tekst zatytułowany „Księga uczonego astronoma Herschella. Hieronimem. lustro stojące na krześle było rozbite . lamparty. czy nic nie zostało zniszczone. Szlachcic. Gdy przygotowaniu do poznania „Księgi Umiejętności". trójkąty oraz hebrajskie. Zwierzę ujrzało drugiego kozła i rozbiło lustro atakując własne odbicie. Czarownice z Tesalii przechwalały się. nakazywali swoim uczniom rodzaj spowiedzi Peruwiańczycy traktowali Księżyc jako siostrę i żonę powszechnej. niech wierzy. Kult Księżyca dotarł i do Gallów. że wiedzę równą mają składając ofiar. Ale Myśl. Nazywali go matką w samotności. jaki go spotkał. To także Izis Egipcjan. bóstwo sabeizmu (patrz). Selene Greków oraz Diana. przebywanie Słońca oraz matkę Inków. Jedyne bóstwa. Słońce i Księżyc. drzwi sie nagle otworzyły. zaleca drzew. że planeta owa mogłaby być zamieszkana. jak podróże szczegóły. W chwili. codzienne odmawianie psalmów pokutnych oraz śpiewanie każdego ranka Veni creator. Jeśli ktoś trzyma poci poduszką napisane na złotej lamie lub dziewiczym pergaminie kabalistyczne imię Salomona. Jest to zbiór przesądów zawierający zasady ich stosowania i zapewniający ich opanowanie w ciągu czternastu dni. na Księżyc. że prawdziwa „Księga Umiejętności" nigdy nie powstała i że duch (ale jaki?) objawia ją każdemu. po Słońcu. które zmuszają duchy ciemności do ukazania się. a następnie wysłuchiwanie tekstu wszechświata i oddawali mu najwyższą cześć. Wenus i Junona Rzymian. Znawcy twierdzą. i że nigdy nie spotkał nikogo. gdy w podnieceniu recytował te głupawe formułki. jakie według Cezara czciły ludy Północy i Germanie. przez siedem tygodni. Pindar nazywa go okiem nocy.105 - KSI kania z diabłem zamknął się nasz ziemianin w swej komnacie i jął odczytywać słowa.KSI . że spisana „Ars Notoria" istnieje i że zawdzięcza się ją Salomonowi. że nadal jest w swoim własnym pokoju. który wszedł do nieba i uścisnął Księżyc tak mocno. ale gołębie zaniosły ich nasiona dnia nowiu księżyca.dzieło diabła. przyprawił go o siniaki. by stwierdzić. począwszy od pierwszego je jakiś kataklizm. by był to nawet nie podejrzewał zaszczytu. modlitwy. że została ona podyktowana przez Ducha Świętego św. tekst wierny. że znalazł w niej jedynie smoki. wyzwolić go od chcącego go pożreć smoka (zaćmienie) lub zgodnie ze swą wolą sprowadzić go na ziemię. ze to jego własny kozioł uciekł. Iwy. prorokom i apostołom. który zapewne Umiejętności". Hieronimowi.zapewnia. KSIĘŻYC najważniejsze. Zdarzali się widoczne na Księżycu powstały za sprawą lisa. a gdy wreszcie otworzył oczy. Luciena. to ogień. Mylitta Persów. Gilles Bourdain opublikował w XVI wieku W 1835 roku opublikowano. by mnożył pieniądze rozpraw stwierdza. sądzą. Zniszczył między innymi regularne. nie „Księgi Umiejętności" klęcząc. Co więcej . Alilat Arabów. za pomocą swych czarów. gdzie się przyjęły. Długo tak leżał. Kto chce. że utrzymują ożywiony kontakt z Księży­ cem i że mogą. że w jego czasach mistrzowie magii „kaczka dziennikarska" ze Stanów Zjednoczonych. Natomiast mieszkańcy Tahiti Księgę tę potępił papież Pius V. jako że oryginał z pewnością zaginął. co służyć ma Muzułmanie żywią wielki kult dla Księżyca. że te widoczne na Księżycu plamy to kępy mieszając sprawy religii z własnymi wizjami. Ukazał się w nich diabeł z rogami i cały pokryty czarną sierścią.

jednakże wystawiony na działanie pro­ odrazy. kuleje. że Księżyc ma Zachodzie zaś diabeł ma najczęściej kształty ludz­ niezwykły apetyt. musi powtarzać ich porwać. Wierzono. kształty zwierzęcia z ludzką głową. „że na potworne w bębny wielkiej pagody. myszy lub kuny . biją w dzwony. ma także siedem głów.gdy trzeba przeciskać się ruchy. kie. że Księżyc ma wpływ zarówno na ludzkie ciało. szpony na rękach i no­ wyleczyć można jednym płatkiem. przybiera wokół świętych pomników i kamieni druidycznych. Lekarze przekonani są. to przynaj­ ciaczkę . że jeśli któregoś z nich w czasie ucieczki KUPAY imię.gdy chce kogoś Jeśli pochwycą człeka za ręce. postać kota lub psa. cuchnący. Ma dwóch namiestników. jak żołądek strusia. KURYLE małe. Drugorzędne demony mają formy opowiadają. Gdy wał z okolic Syberii straszliwie wrzeszczą i wyją. że gorączkę zimnicy oczy głęhoko osadzone. Polem porzucają go całkowicie wyczer­ chce panego. W Rosji wierzy się. dziesięcioma rogami. Przypisywa­ . którzy oddają KSZTAŁTY DIABŁA. walą w drzewa i kociołki. który włada ziemią. przybiera najróżniejsze kształty. TUMAK.kiedy ma kobali (patrz). konanie. Widząc zmurszały budynek archeolog wnioskuje z Apokalipsy. jest Księżyca jest tajemnym sygnałem. że lamie (patrz) i ghole wykopują zmarłych na cmentarzach i urządzają (patrz) innych potwornych zwierząt. Najczęściej przybiera Spotkać je można przy pełni Księżyca. Panuje bowiem prze­ czarami i zaklęciami. swe uczty przy świetle Księżyca. gdy było ich pięć. wylęknione. znajduje wiarę dziwaczny koncept. za wyjątkiem postaci jagnięcia i gołębia. rodzaj sępa. co KUNA LEŚNA. i bardzo stają się jonarzy. KURDOWIE mieszkańcy Azji. jak skaczą formę kozia. a także ciało leoparda. kształt konia . choć brzydkie i odpychające". czego w nie Cambry odkrył na wybrzeżach Finister. tańczące demony. to może on umrzeć diabła. wraz zamiar przestraszyć. stępnych. Ma też. że wschód i lwi ogon. Jan go z siedmioma głowami. W takim wypadku z przybyciem do tej prowincji katolickich mis­ koguty odgadują jego obecność. pająka czy smoka . zwłaszcza jest brzydki. gdzie spotkać można te demony. a jego brzuch. . że to zły kształty przybierane przez diabła w Indiach składa duch powietrza. którym Peruwiańczycy określają dosięgnie kula lub włócznia. jakby wydoby­ płatkami. atakuje Księżyc. a zmuszone są powrócić astragalomancja (patrz). Mieszkańcy Orientu brzmi Bestia.powiada Salgues.KSZ - 106 się z KUB wydrążonego kamienia czy pustej bóstwem Nikaborynów. nos ma niekształtny. Głos ma. W niektórych August i Tyberiusz pokładali wielkie zaufanie w tej kantonach wschodnich Niemiec uważa się. ożywia wampiry. Jest to mniej po wschodzie Księżyca.czterema mniej na jedną nogę. że ku ryle znaczną część swej mocy. jeśli nie na obydwie. siedmioma koronami Ileż osób obawia się obcinać włosy. co bywa prawdą w nie­ przedstawia których klimatach. o trzy więcej niż jego pan. więcej to samo. chińscy bałwochwalcy beczki. na ogół. ugryźć nawet marmur. wypijać krew z żywych. Gdy demon chce zbliżyć się cześć diabłu. febrę trzegach. że Księżyc. że metodzie badania losu.naśladownictwo nigdy nie jest doskonale. Wiarę do człowieka. Większość ludów nadal wierzy. jak dziesięć rogów i dziesięć koron. Wymawiając je spluwają na ziemię na znak ponownie. Pierwszy włada morzami. skóra z rumaka zabezpiecza przed urokami. Uczony ten trawi kamienie. Tak więc Bretończycy unikają nocą tych wilka. Wierzą bowiem. Zawsze no magiczne właściwości ich płatkom. na który duchy zwierzęciem z dwoma rogami i tylko imię jego wychodzą z grobów. które mieni Księżyca odzyskuje siły i znów zdolny jest władcy piekła nadają mieszkańcy Florydy. Drugi z nich. pod ziemię wraz z pianiem koguta. że do dziś jeszcze. Arachula. Jeśli pojawia się jako człowiek KWIATY także miały swoje sekrety. a czwartaczkę . Warto dorzucić jeszcze. gdy ubywa i długim ogonem. Może być pisane Cupai i jest to imię. miejsc. W wielu wsiach. że zwierzch­ twierdzą. Niekiedy przybiera postać straciły przez wąską szparę." Dideron. mieszkańców Jawy. zapewne zakazał mu Bóg.. na początku swych interesujących „Dziejów diabła" zauważa. łapy niedźwiedzia i wiele innych spraw. KUBOMANCJA wróżenie za pomocą kości. złośliwe. Gdy chce wejść w zażyłość. lisa. Grecy również d o ń chętnie wampiry (patrz) rozpoczynają swoje harce dopiero sięgali. sowy. Na Są ludzie. że zniszczył go Księżyc i że może on nikiem demonów jest Szatan.trzema. Księżyca! . bowiem Św. trzmiela kiedy przeszkadzać przemawiającemu.. kilka głów i rąk. z całych sił biją następuje jego zaćmienie. którzy uważają. a ich się pomieszanie członków zwierząt dzikich i pod­ hałasy go odstraszą.

LAMPADOMANCjA praktyka wróżebna. które Molukańczycy nadają istocie także imię „pójdżka" z powodu dźwięków. Na tej podstawie ustala się prognozy na Torquemada w swoim „Hexameronie" pisze. że widzą one tylko przez lunetę. Wozy te nazywano bloed-chies. które płaczem wabią podróż­ nych. jakie wyższej. wróżek. że krążą. Dawniej w tak zwanych świętych gajach oddawano cześć fałszywym bożkom. że dzieliłem to ogólne przerażenie. . jest krwi. Sądzili oni.107 - LAM L LACHUS duch niebios. inni porównują je by straszyć żyjących. demony te wielce są łase na krew dzieci. kolor i ruchy światła Demonolodzy nie są zgodni co do ich wyglądu. a nawet odbierają im zmysły. pozostawione bez opieki. które spotyka się na pustyni. Wabiła go ona ku sobie Dzieci obawiały się ich tak bardzo. Gdziekolwiek znajdowałaby się ich siedziba. że lasy zamieszkane były przez różne duchy. zginąłby pożarty. wysyłały odkopują i zjadają zwłoki pozostawiając jedynie wszędzie duchy niższego rzędu.LAC . Filozof Menip dowano tylko wielkie kretowisko pośrodku drogi.dzieci masakrowano. „ b o nimi kierowali. przez kilka pomalowanymi na czerwono. jak i te.wiele miejsca w swych dziełach poświęca tym czyków. a wybór czerwonego koloru W starożytnej Libii spotykano lamie bardzo zręczne w bieganiu. Duchy te mają dzieci. mówiono. Na przykład mieszkańcy Kam­ czatki twierdzą. Gdyby nie to. które czer­ LAMIE SZKOCKIE. rozkazującej wszystkim netom. porywają zwłaszcza dzieci i to sprawiło. Przeważnie czyniły one dobro. Następnego dnia jednak odnaleziono cukierki i zabawki. które zamieszkują Flandrię. Wierus Talizman (patrz) taki chronił przed czarami. na temat tych szczególnych stworów. Wiele dziwactw opowiadano na swych ukochanych kamieniach magicznych. następnie sprowadzają ich z właściwej drogi. czarownice odprawiają swoje sabaty (patrz). Zdaniem LARWY dusze złych. Gdy Kaligula został zamordowany. twierdzi Leloyer. pisze Leloyer. mają one twarz kobiety i stopy konia. Wreszcie. aż nie przyznano Kaliguli prawa do uroczystego pogrzebu. że istnieją. Według innych tylko ścierwa hien i wilków. Zapolowano na nie i kilka ich ubito udało się im zwabić obietnicami lub pokazując z rusznic. że lasy są pełne złych duchów. w którym po inicjałach poznajemy Alfreda MichielLAMIE złe duchy. Podobne pamiętam. to w lesie właśnie. U starożytnych istniał sposób wróżenia oparty na wyglądzie kilku kawałków drewna. dla wozów dokonany został po to. że jego pałac nie nadawał się do zamieszkania z powodu zajmujących go larw do momentu. w odróż­ potworom. pały przyjemność z siania zła. nieniu od większości innych czarownic. lecz larwy mają w sobie coś bardziej przerażającego. jak twierdzi pewien pisarz. by nie było widać. które żołnierzy. nadaje im LANTILA imię. Świetnie baczności. Ścigane znikały i znaj­ wierzyli w nie już starożytni". że natychmiast . są rodzajem syren. Po pewnej bitwie w Syrii. napisał nawet osobny szkic o lamiach. . kierujące wozami kości. iż tak Przybierają postać kobiety ze stopami zakończony­ bardzo obawiamy się w naszym kraju wszelkich mi smoczymi łbami. lampy. iż winien mieć się na pierzchały na widok czerwonego wozu. W wielu krajach ludzie wciąż jeszcze boją się leśnych diablików. sa. w trak­ cie której obserwuje się kształt. zakochał się w lamii. właściwego również t y m ptakom. którzy rzeczą pewną. Często myli się je z lemurami (patrz). pożerających zwłoki płytko pogrzebanych Dzieci. czyli złym wydają i upodobania do świeżego mięsa. Te. że przyszłość. o których mówi się. Głos ich przypomina syk węża. pokrytymi czerwo­ kolejnych nocy widziano całe zastępy lamii nym płótnem i zaprzężonymi w czarne konie. duchom. jednych. Niektórzy uważają. Nawiedzają cmentarze.szczęściem uprzedzono go. do czarownic. którego imię Bazylidzi ryli z arabskimi gholami. bloed-elven. LAICA imię nadawane wróżkom u Peruwiań. LAS. były przez nie porywane i wrzu­ cane do wozu z kneblem w ustach. a tych.

która patrzyła na tę wodę. od góry do pasa. W cieniu drzew oddają się bez przeszkód swym orgiom i nie ma innego miejsca. LECHY demony leśne. trzy zielonawe jaszczurki i trzy jaskółcze serca. zadawano im pytania. którzy obdarzali je ludzkim ciałem. że imię lemur jest deformacją imienia Rernure. zjeżone włosy. Delrio dodaje. LEONARD demon pierwszego rzędu. lana i barwny kamyczek z gniazda dudka. podobny do syku węża. uszami i kozic) bródka. są zawsze gęsimi łapami.diabły mieszają się z czarownikami.to po jego śmierci właśnie złe duchy rozprzestrzeniły się w t y m mieście. w środkowej części laski. zgodnie z ra­ chunkiem Wierusa. u których będziecie mieszkać. Wszystko sproszkowane. Teraz możecie być pewni. rodzaj satyrów u Rosjan. król Egiptu. że Nektanebus. a dziewica. gdzie . Czasami przy świetle księżyca napełniano srebrną wazę wodą. że zostanie zrzucony z ironu. Czasami upodabnia się do charta lub do wołu albo wielkiego czarnego ptaka. Vigenere podaje. który dawał pożądaną odpowiedź. wściekłymi psami. kozią bródkę i twarz na pośladkach. zmniejszały się do rozmiarów trawy." Czytelnik.. założyciela Rzymu . które wydają. czarnej magii i czarow­ ników. przywódca duchów podrzędnych. Niekiedy leż wrzucano do miski pełnej wody szlachetne kamienic oraz złote i srebrne płytki. Przewodniczy sabatowi pod postacią wysokiego capa. U góry zatkajcie całość jabłkiem. gene­ ralny inspektor czarów. jadowitymi gadami. z wyrytymi znakami.LAS . przez wysuszenie w promieniach słońca. . że za jego czasów wróżenie to było modne wśród lurków. Krążą one bez LEMURY złe duchy lub dusze potępionych. powinien pamiętać. Jego stopy.108 - LEG LASKA DOBREGO PODRÓŻNIKA. Po zaklęciu ich. siedemdziesięciu dowódców. które pochodzi od imienia Remusa zabitego przez Romulusa. wrzucano je do wazy pełnej wody. by nawiedzać żywych. naśladują znajome im (zgodnie z przesądnymi wierzeniami) wracają. gdzie chętniej stawałyby się widzialne. z których czyniono dar duchom. a powstałe w ten sposób kształty dawały odpowiedź na zadane pytanie. Każdy le­ gion piekielny składa się z sześciu tysięcy sześciuset sześćdziesięciu sześciu diabłów. ozór i serce psa. że cieszą się one jeszcze wielkim zaufaniem i szuka się po wsiach „laski dobrego podróżnika". Nazywa się go często Wielkim Murzynem. . Pisano magiczne słowa na miedzianych płytkach. LASY są miejscem. W jego miejsce włóżcie oczy młodego wilka. Kiedy szły przez pola.capa. że trzeba sobie aż obciążać stopy. Nazajutrz po dniu Wszystkich Świętych urwijcie mocną gałązkę bzu. Odgłosy.. który lekceważy sobie takie sekretne przepisy. LEKANOMANCJA wróżenie za pomocą wody. gdzie znajdują przyjemność w łaskotaniu ich na śmierć. Na ich czele stoi. dzięki której chodzi się tak szybko. dowiedział się w len sposób. Do nich właśnie należy zaliczyć wampiry (patrz). u doki okujcie ją żelazem i usuńcie z niej rdzeń. że laska taka zabezpieczy was przed rozbójnikami. widziała w niej to. które przerwy wokół wędrowców. umieśćcie siedem liści werweny (patrz) zebranych w wigilię Św. wielki mistrz sabatów. lepiej snadź poinformowani. 7 rogami. liczbę demonów szacują znacznie wyżej. Wtedy z dna rozlegał się niski głos. o ile je ma w czasie sabatu. W piekle jest sześć tysięcy sześćset sześćdziesiąt sześć legionów demonów. budzą głębokie przerażenie.jak pisze Leloyer . dwoje uszu lisa. od pasa zaś w dół głosy i w ten sposób wabią ich do jaskiń. niekiedy też do pnia drzewa z mroczną twarzą. Czarow­ nicy oddają mu cześć całując tę dolną twarz ze świecą w ręku. okrągłe płonące i szeroko otwarte oczy. Clycas przytacza. dzikimi bestiami. Powyżej. Asyryjczycy i Fgipcjanie. LEGIONY. Znali je starożytni Chaldejczycy. na głowie ma trzy rogi. Uważa się. co razem daje liczbę demonów wynoszącą czterdzieści cztery miliony czterysta trzydzieści pięć tysięcy pięćset pięćdziesiąt sześć. Inni mędrcy. i zawinięte w dwa nasączone saletrą arkusze papieru. a następnie za pomocą ostrza noża odbijano w wazie światło świeczki. a biegnąc lasem dorównywały wzrostem najwyższym drzewom. co chciano poznać. że do miski pełnej wody wlewano roztopiony ołów. ochroni przed niebezpiecznymi przygodami i zapewni wam życz­ liwość wszystkich osób.

a „zaplątaniem w przeworę" magiczną przeszkodę hamującą ruch. z wyjątkiem tego. że potrafi połknąć inną. Dodaje. nazywano dyblowaniem. nie ma mniej niż trzy mile długości. gdzie rfaskotaniu ich na śmierć. złośliwą umiejętność. którzy odważyliby się wziąć mniejsza. j wody. Pisze. Wtedy z dna iy do syku węża. że bierze się kadzidło i po odmówieniu modlitw dotyczących spraw. genecarnej magii i czarowi Wielkim Murzynem. Bóg. zwany jest „zasznurowaniem" lub „sznurowadłem" to kto się nimi przewiąże. czyli ligatur. że do miski iy ołów. Jest uparty. u ojca Lebrun i u wszystkich pozostałych). a dziewica. lecz z obawy. zgodnie z raaesięciu dowódców. Kilka konklawe obłożyło nawet klątwą krążyli po świecie. Uczy ich kłamać i narzucać swe „zawiązywaczy".IfC ribią ich do jaskiń. samca . Jego stopy. Czarow(C tę dolną twarz ze lia się do charta lub > ptaka. LEW. jak mówią rabini. Złośliwa ta sztuczka nigdy nie była nież ogromnej rybie. co chciano ńetie księżyca napełniano Klepnie za pomocą ostrza iwiatło świeczki. kiedy przybiera postać pnia drzewa lub w innych nadzwyczajnych okolicznoś­ ciach. > rzędu. niekiedy pod Chamowi. że nie ma on stóp. Asyryjpodaje. które widzeniami) wracają. z wyrytymi no dar duchom. który sprowa­ dzał niemoc na ramię. bądź ogień oddali się i go nie strawi. Oto. który Ł Gycas przytacza. z pochyloną głową. wano „sznurówkę" także u Rzymian. by nie przewróciły ziemi i by nie zapełniły wszechświata im podobnymi. Jeżeli je się jego mięso lub rzeczy. o której rabini sądzą. że imię lemur jest e. stanowczy i trudno poddaje się rytuału z Evreux modlitwy przeciw „zawiązywaniu egzorcyzmowaniu. Lew jest jednym ze znaków Wynalazek „sznurowadła" rabini przypisują Zodiaku. liczbę wyżej.kadzidło bądź nie padnie w ogień. a powstałe f odpowiedź na zadane t dusze potępionych. zajmuje jednak zbyt wiele z febry czwartaczki. co razem daje ącą czterdzieści cztery ci pięć tysięcy pięćset l czele stoi. Jeżeli nosi się oczy tego miejsca w obrzydliwych przesądach. nale­ żało ją zbierać z zachowaniem pewnych reguł. LEUKOFILIA bajkowa roślina. wygląda korzyst­ nie i prezentuje się z wyniosłą powagą i dostojeń­ stwem. czyli sparaliżowanie pewnych zdolności fizycznych męż­ czyzny lub kobiety. rzuca się kadzidło w ogień. łie za pomocą wody. Thiersa. stopę lub inne członki. które starożytni praktykowali jako libanomancję. Imię Lewiatan nadaje się rów­ sznurówki".że tak wielka. Samuel Bochard twierdzi. ma nastąpić . it sześć tysięcy sześćset demonów. Jest to dziedzina tak delikatna. Na ślub. która. kiedy świętowano misteria księgach. by i właśnie należy zalic:zyć się. które zakłócają spokój małżeństw. LIGATURA. Jeden z demonów. rozdz. W węższym tego słowa znaczeniu „ligaturą" określano złośliwy zabieg magiczny. choć nie było już mężczyzn.kadzidło zaraz się zapala. którzy widzieli diabła na sabacie. wszystkie zwierzęta uciekną milczeniem. Leonard jest milczący i melancholijny. UBANOMANCJA wróżenie z kadzidła. Platon postacią Iwa ukazuje się diabeł. Jeżeli to. Najsławniejszy z tych uroków we wszystkich na początku wiosny. że takim sposobem wywróżyć można wszystko. wydaje się. Przypisy­ wano jej zdolność zapobiegania niewierności. We wszy­ Szczególnie często praktykowano go w średnio­ stkich epokach pragnął zawładnąć ludźmi. d postacią wysokiego rogi. . nie będzie odczuwał — wielce przyzwoite to określenie dla tej wstydliwej strachu przed wrogiem. zabił samicę i zasolił ją na posiłek dla Mesjasza. Zawiązy­ imieniem Iwa piekielnego. że dowiedział się w ten r z tronu Delrio dodaje. w których musi uczestniczyć. był określany radzi narzeczonym.. urok. a kardynał de Perron włączył do zdanie. Każdy leaeściu tysięcy sześciuset d a b ł ó w . Po hebrajsku. mące i szeroko otwarte i na pośladkach. Po pytania. dwoje uszu lisa. Niekiedy pełnej wody szlachetne bme płytki. niekiedy też twarzą. który zamykał prze­ wód pokarmowy i uniemożliwiał naturalne wypróż­ nienia. która według staro­ żytnych rosła w Fazie. I jego śmierci właśnie złe fw tym mieście. Zwyczaj ten LEWIATAN według demonologów wielki admirał przejęli od pogan czarnoksiężnicy współcześni. ( t o było modne wśród Chaldejczycy. wyleczy się wolelibyśmy jej uniknąć. o ile zawsze gęsimi łapami. by pominąć ją zwierzęcia pod pachą. poinformowani. rzece w Kolchidzie.pisze Pierre Delancre . wielki mistrz podrzędnych. która i w niej to. która pozwalała na „związanie". Stało przeznaczona na posiłek dla Mesjasza. które wstąpiły w Elisabeth Blanchard. że ogień poszukuje go. Nazywa się tak specyficzną. ceremonie. o które się pyta. a znaleźć ją można było tylko o wschodzie słońca. piekielny. we­ dług Diona Kasjusza. co dotyczy śmierci i małżeństwa. że jeżeli pije się jego mocz przez trzy dni. Zdaniem demonografów. ze jest bardziej rozpowszechniona niż w XVI wieku. by jego dym zaniósł modlitwy do nieba. czego się pragnie. lecz na wszystkich zgromadzeniach czarowników i diab­ łów. chyba że ukradkiem. by je strawić. Wierus nazywa go arcykłamcą. • miedzianych płytkach. którzy wieczu. dotyczących przesądów (u księdza poświęcone Hekate. i samicę. które pochodzi od przez Romulusa. zauważy­ li. a i Grecy znali tę złośliwą sztuczkę. że to także imię krokodyla. I FI. jeżeli z jego skóry sporządzi się rzemienie. Podobno takie imię nosi wieloryb w Księdze Hioba.109 - LIB Znawcy. Jeśli zaś nie . Lewiatan znaczy potwór z wód. nawet gdyby znajdowało się poza ogniem. Np. „Zawiązanie" było początku Bóg stworzył dwie takie ryby. by strzegli się tych czarów.. Ryba ta jest się to tak powszechne . LXI.

ich władcą i sprawcą złośliwych a niezawistnych sztuczek.jak pisze dalej Deiancre . Nowo poślubiona małżonka Niorta. przed wschodem słońca. Kiedy odpowie. Jako że urok okazał się nie dość skuteczny. kilka z nich. potępiając je.diabeł nie posuwa się tak daleko i zadowala się. których nie rozumiano. „Widziałem młodego widać. by znienawidziły się śmiertelnie? M ó w i się. że istnieje ponad pięćdziesiąt sposobów „wiązania sznurówki". Jak wolne są od tego typu obaw. Gdzie indziej jeszcze przedziurawiają beczkę białego wina. które kochają się wzajemnie. tłuszczem wilka. Najczęściej przyczyną wszelkiego zła była wyobraźnia. że ludzie ze wsi wierzą w takie formułki. lub przez dziewięć dni.110 - LIB przeprowadzane przez nie wiadomo kogo i na tyle sposobów. zamiast nienawiści. innym razem kobiety. Szczegóły są prawie zawsze tak prostackie. napisała czarodziejek. co może zmusić dwie osoby. Ksiądz Ihicrs przytacza. następnie wbijali igły lub gwoździe w miejsce. albo też. że nie wypada przedstawić uczciwemu czytelnikowi tych obsceniów. co. by posiać między nimi nienawiść. Sądzimy. inni proponują post i jałmużnę. nie ma żadnego dziwactwa. miesiąc. którą obwiązywali nitkami lub sznurkami. pisze Bodin. że nie mogli patrzeć na siebie".. okazało. a oburzające. a sędzia nakazał wtrącić ją do lochu. rok. Wywarło to taki skutek. małżonkowie gryzą się. lękająca się uroku. że najbardziej przebiegły już się w t y m nie rozeznawał. lub wsypując. że czarownice mają zwyczaj zakopywać głowy i skóry węży pod progiem lub w rogach domu nowożeńców. Następnie wzięła czarnego kurczaka. zapomnieniem. drugą zaniosła im na kolację.wiązania sznurówki": urok. należy związać prącie białą nitką. nie zadając sobie trudu odkrycia ich prawdziwej przyczyny. Niekiedy sztuczka dotyczyła mężczyzny. którzy przekonani są. a pierwszy stru­ mień przepuszczają przez obrączkę panny młodej. pragnąc wzniecić śmiertelną jan. szczyptę soli do kieszeni. Na zakończenie ciekawy przykład rzadko wyrywał sobie włosy i krzyczał. prowadzących do sypialni. Czy jest coś równie bezsensownego? .który zapomniano. wypadł jak przerażony z pokoju swojej żony.opowiada pewien podróżny . oskarżyła sąsiadkę o „zawiązanie" jej. Wszystkie przypadki. W kilku krajach doradza się włożenie odwrotnie dwóch koszul jedna na drugą. jak się zanieść. przecięła go na pół. jedną część złożyła w ofierze diabłu. a polegający na zwróceniu się do białych nienawiść między przyszłymi małżonkami.. było przyczyną stanu. albo wkładając rano do butów naznaczone monety. stosują je. Demonolog przedstawia wszystkie dziwne i kłopotliwe szczegóły tej nie­ przyjemne) okoliczności. zjedzenia. którego pragnie się związać i wezwać go jego własnym imieniem. o którym by człowieka . że ich „rozwiązuje". Zastosowano środek. gdzie znajduje się wątroba i urok był rzucony. w który wprawiono prawe oko łasicy. kiedy podejrzewana czarownica zechciała ukoić wyobraźnię chorego. do dziś praktykowanych po wsiach. Bodin zapewnia. że obydwojga. drapią i odpychają lub też diabeł wstawia pomiędzy nich zjawę etc. Impotencja była więc najczęściej spowodowana strachem przed złośliwą sztuczka. które podają je wraz ze skandalicznymi szczegółami. w jakim widziałem napisała je jeszcze raz na serze. przypisywano czarnoksiężnikom. które za niewielką sumę pieniędzy na dwóch karteczkach dziwne znaki i kazała im je zdejmują czar i rozwiązują sznurówkę-'. Małżeństwa zawierane w Rosji rzadko kiedy piszą na czystym pergaminie słowo aviganrtor. wymawiali nad nią zaklęcia. że rzucono na nich ten czar. Stan ten ulegał zmianie dopiero.. jak chce Pliniusz. U Owidiusza i Wergiliusza znajdujemy sposoby używane przez „zawiązywaczy" w ich czasach. namaszczając próg i futrynę drzwi. ^e rzucono na nią stosowanego sposobu . „Petit Albert" doradza w takich wypadkach spożycie pieczonego zielonego dzięcioła doprawio­ nego poświęconą solą lub wdychanie zapachu wrzuconego do paleniska trupiego zęba. udać się pod drzwi tego. następującą formułkę. który dała im do tego młodego człowieka". przeto poleciła oznajmić młodym małżonkom. Jest zaskakujące. że niestety musimy przytoczyć. Posługiwali się niewielką figurką z wosku. jaką mają z Szatanem . Są to widoczne znaki umowy.zapytuje Deiancre . napinając sznurki jeden po drugim. Hincmar z Reims słusznie radzi Sakramenty jako skuteczny środek dła małżonków. którą można przeczytać w pierwszym rozdziale „Admirables secrets du Petit Albert": „Należy wziąć prącie świeżo zabitego wilka.IIU . Pozostawała w mocy dzień. często stosowany u Ros­ „Pewna czarownica. Zapobiega się tej złośliwej sztuczce nosząc na palcu pierścień. jako przykład głupoty ludzkiej. W istocie rzeczy tak się srało.i czy można w t y m znaleźć coś. a nieszczęśnik ów zostanie impotentem". Czasami . Po dwóch dniach znudziło się jej tam. a bywało. . jedno kocha i nie jest kochane. że pozwala się na publiczną sprzedaż książek. która zaćmiewała umysły i osłabiała organy.

że mężowie tak dalece zapominają o swych żonach. podobnie jak lamie (patrz). że jeżeli poleje się ametyst wodą i przybliży do magnesu. Carreau. którą Pieczaro (?). dążą do zguby nowo narodzonych. pocho­ dzących z dobrych i uczciwych rodzin. Dziś nikt nie uskarża się na nie w miastach.którą. zlitujcie się porzucił dla niej swą żonę i dzieci i trwał tak aż do nad nami. swych wróżbitów i którzy biorą ślub trzęsąc się. Mięsożerco (?). Sabatanie. że 3 stycznia 1630 roku biskup Poitiers obłożył go interdyktem a divinis. Owijano go w prześcieradło. którym posługiwano się przy wyborze Nu my. Nożowniku (0. Belfegorze. książę Cherubinów. którzy mają swe bóstwa. W 1626 roku założono tam zakład zakonu urszula­ nek. zmarł dyrektor za­ kładu urszulanek. który podaje. jak choćby to. Lewiatanie. Z tą metodą wróże­ w t y m czarów. W t y m samym czasie żył w Loudun ksiądz imieniem Urbain Grandier. że małżonkowie z bliska LITOMANCJA wróżenie z kamieni.. bowiem w przesądach nie ma postępu. że sprawiają wrażenie. Wrócił do niej Opoko (?). Uważano także. książę Tronów. słynące z wydarzenia. w pamięci młodego człowieka. Wierus i kilku innych demonologów czynią Lilitha księciem lub księżniczką sukkubów (patrz). aż znalazła wreszcie pod łóżkiem urok książę Zalet. nikt jednak nie myśli doszukiwać się pozwalał poznać wolę bogów. że obawa przed tym złem. LILITH. Baalberycie. Baalu. że jego rodzice byli ofiarami takiego uroku przez siedem lat i dopiero po tym przykrym okresie przerwy pewna stara kobieta złamała czar i przywróciła im możność korzystania z uciech małżeństwa. żyjemy kilka mil zaledwie od biednych wieśniaków. niegdyś żywił dla swej żony i dzieci. Bawi bogów i bohaterów Walhalli. Kamieniu Ognisty (?). powiadomiona o tym. który znajdował się podobno w rzece Achelos. swych czar­ noksiężników. zagięta na końcu szerszym i grubszym. pamflety. chcąc je oddalić. Wiedziano. Takie rzeczy zdarzają się i w naszych jeden drugim. czasach. Demony podporządkowane Lilithowi noszą to samo imię. książę Księstw. a gdy to stawało się białe. przeszukała dokładnie dom sier. Dolers. by ojciec Lcbrun wierzył w „zawiązywanie sznurówki". Delancre Należy zwrócić uwagę. że po wielkim pożarze Rzymu odnaleziono go w stanie nienaruszonym. Dlatego Żydzi. W środy i w piątki.UL . Przeprowa­ pałali do siebie nienawiścią. popychając na odległość. którzy są jego właścicielami. który w wierzeniach mieszkańców Wysp Przyjacielskich pożera. drugiego króla Rzymu. Wtedy miłość i czułość. która miała przywołać go do życia bardziej ustatkowanego. książę — a była nim zamknięta w naczyniu ropucha Archaniołów. otworzywszy Płomienne (?). że pisywał piosenki. zachował się w świątyni Marsa. I podczas gdy wychwalamy w głos wiek oświecenia. książę Aniołów. módl­ zawstydzony i pełen skruchy. jej oczy. odpowie na zadawane mu pytania. Powtarzamy. Pewien młody człowiek z Etrurii następujące litanie: zakochał się do tego stopnia w czarownicy. co ich przywódca i. do dziś stosuje się tam opisane przez nas sposoby. że Lucyferze. Lucesme.111 - LIT LITANIE SABATOWE. bardziej lub mniej ostry. Beliasie. Candelier. przyszłych zdarzeń w snach. Roprzyszła po niego. nia związana jest wiara w to. który wiódł żywot tak swawolny. książę Serafinów. była niegdyś bardzo rozpowszechniona. że ametyst ma Nie wydaje się. jakby nigdy wierzyć relacjom. Wkrótce po decyzji biskupa. Sarcueil. a głowę mają pełną piekielnego przerażenia. zajmujący się wychowaniem młodych dziew­ cząt. gdy jego żona. Lituus. LOUDUN miasto we Francji. LOKI figlarny demon skandynawski. Olivier. Prisier. LOOTA ptak. natomiast „zawiązuje się sznurówkę" jeszcze po wsiach. które narobiło wiele szumu w pierwszej połowie siedemnastego wieku. chwili. zdolność odkrywania przed tymi. co więcej. Axaphat. podobnie jak i wielu innych. a także wypowiadał się przeciw celibatowi księży. które mogło zaistnieć tylko w chorej wyobraźni. Junier. że Szatan nie jest wzywa­ podaje też inne dziwaczne przykłady działania ny w tej litanii. spędzili w jak najlepszej komitywie. w chwili śmierci. wróżono sobie powodzenie w pro­ jektach małżeńskich. LITUUS różdżka do wróżenia. Usta z zaszytymi oczyma i ustami . o ile sprawiając. książę Potęg. Belzebubie. Prowadziło go czternaście zakonnic. Astarocie. Przytacza jednak rozprawę księdza Cuiberta de Nogent. Kakos. lecz głosem cichym jak głosik dziecka. precz stąd Lilith!" LINURGUS bajkowy kamień. mają zwyczaj pisać w czterech rogach pokoju kobiety w połogu: „Adam. czarów. ożyły Oilette. Behemocie. książę Mocy. w departamencie Viennc. Opowiada się. Siostra przeło- . kochali się natomiast dzano je za pomocą kilku kamyków. spaliła. zachowują­ cych się bez zarzutu. a ich dźwięk. Starożytni nazywali go lapis lineus. czarownicy. Garandier.. Perrier. Ewa. śpiewano w czasie sabatów ich nie znali. a resztę życia cie się za nami". a Grandier odważył się zapropo­ nować na jego miejsce swoją osobę. dusze ludzi i dlatego spaceruje po ich grobach.

Często jest brany za króla pieklą. Lapicherie. je diabeł". biskup Nimcs. Mówi się. po uwięzieniu zajmował się pisaniem swej obrony. czarnoksiężników. pani de la Motte. do którego czuły wielką niechęć. Okazywali zainteresowanie i brali udział w egzorcyzrnach.LIT - 112 - LUC żona jego propozycję odrzuciła. je­ den dominikanin. córka markiza de la Motte-Barace. intendent Turenii. dwóch ojców karmelitów. Laubardemont. zapadłym 18 sierpnia 1634 roku. dwanaście wybitnych osobistości. Fiverain. dwunastu lekarzy wezwanych ze wszystkich okolic. urzędnicy z Tours. dwie panie de Barbeziers. na które lekarze nie mogli nic poradzić. e t c . jedenastu księży z Towarzystwa Jezusowego. Zakonnice poddano egzorcyzmom i złe duchy. o zmowę lub o głupotę. a zdaniem ścierają paszkwile protestanta Saint-Aubain i in­ nych chorych umysłów. W zamian za swą życzliwość zadowala się tego zdarzenia. w którego środku napisane jest opisał niedawno w interesującej książce historię jego imię. Rozumiały wszystko i odpowiadały tak dokładnie. w zakonie siostra Klara od świętego Jana. ksiądz Leriche. Lucyfer rozkazuje Europejczykom i Azjatom. Wschodzie świata demonów. O t o nazwiska zakonnic: pani de Belciel. siostra Monika od świętej Marty i siostra Serafina Archer oraz osiem sióstr młodszych. Chipou. sześciu kapucynów. dwóch oratorian e t c . po turecku i w innych jeszcze językach starego i nowego Świata. Zaczerpnęliśmy z niej kilka ciekawych faktów. ośmiu poboż­ nych i uczonych księży. kilku demonologów. arcybiskup Tours. Delabarre. w zakonie siostra Joanna od Aniołów. Burges. Pojawia się w kształcie Maine i Anjou. nawróciło się publicznie. stoi wyżej niż sam Szatan (patrz). Rodzice zabrali swe córki. jako winnego czarów i innych złych czynów. a urszulanki żyły w przerażeniu. pani d'Escoubleau de Sourdis. w zakonie siostra Luiza od Jezusa i siostra Katarzyna od Ofiarowania. a kilku heretyków. niebieskich pończochach i czerwonych spoden­ kach ozdobionych wstążkami. że opętał wych. Constant. których imiona nie są znane. Keriolet e t c . jako że przychodząc namawiał je do grzechu. Peguineau. że Crandier przysłał je i więził w ciałach tych kobiet. z którego wymieniliśmy tylko znako­ mitości. poza królem Ludwikiem XIII. iż jeden z uczonych zakrzyknął: „ I rzeba LUCESME demon przyzywany w litaniach sabato­ być szaleńcem lub ateistą. by wyświetlić tajemnicę. doradca króla. królowa Anna Austriaczka. Saint-Maxen. pięciu doktorów Sorbony. Richard i llousnain. a wśród ludzi świeckich. Zwracano się do tych prostych dziew­ cząt po łacinie. Lucyfer bywa przyzywany w po­ Wybitny pisarz z diecezji Poitiers. skazano go na stos. że widziały w nocy Grand iera. Ponadto ośmiu doktorów medycyny. którzy wszystkiemu zaprzeczają. a przedstawione dowody w proch myszą. a wśród nich lord Montagu. że niekiedy bywa żartobliwy i że jeden z jego żartów polega na zabraniu mioteł. odważyli się oskarżyć o oszustwo. wyznały. Jeden z dorad­ ców króla Ludwika XIII został wysłany do Loudun. który przewodzi na Montagu. wśród nich lord LUCYFER imię demona. Cottreau. w zakonie siostra Agnieszka od świętego łanu. po grecku. oprócz kardynała Richelieu: biskup Poi­ tiers. na których czarownice udają się na sabat (patrz). Sprawa stała się głośna w mieście. etc. potwierdziły to w 1672 roku. wśród krzyków i konwulsji. Zbrodnia Grandiera została uznana po dwóch latach skrupulatnych badań i studiów. obie pochodzące ze znanej rodziny Nogeret. trzy siostry. Okazało się. Te same czarownice stwierdziły. w zakonie Joanna od Świętego Ducha. . pani de Zazilli.które nie chciały niczego dostrzec. by zaprzeczać. jeden franciszkanin. zgodnie z opinią wśród nich Keriolet. po hebrajsku. panowie Roatin. przełożona. W wyroku. że widziały na sabacie Lucyfera w szarym stroju. siostra Elżbieta od Świętego Krzyża. w kole. niedziałki. Podobne zgromadzenie. zmuszone zaklęciami księży. Czarownice z Moira. Deniau. Chevallier.. urzędnicy z Poitiers. w Szwecji. razem siedemnaście zakonnic. Lafleche. które je opętały. Texier. Dreux. córka barona de Cose z Saintonge. Wielu ciekawskich i uczonych brało udział w egzorcyzmach. oraz mężczyzn żyjących w rozpuście. Wkrótce potem w klasztorze zaczęły dziać się dziwne rzeczy. lord Killegrew. głupcy.

LYCANTROPIA przemiana człowieka w wilka. ŁOPATKA BARANA. nazywany jest czarno­ księżnikiem. przywoływanie zmarłych oraz złych duchów. że rok wcześniej przewidzieli przewrót po śmierci Hen­ ryka I. odszukiwanie ukrytych skarbów i odkrywanie największych tajemnic. lub po prostu dzięki zręczności. Cautrela jednej łzy.jest ona tym samym. której uczy Szatan. przy pomocy demonów lub za pośredni­ ctwem obrzędów zabronionych przez religię. uciekając tym samym przed niechybną ruiną". jasnowidzenie. z którego ona mogły. że dów w podboju Anglii przez Normanów. Dogmatycy tamtejsi dopuszczają istnienie tylko jednego rodzaju demonów. M MA japońskie imię złośliwego ducha. oskarżone o czary. proroczej sztuce. uczestniczenie w sabatach etc. że Bóg zesłał potop tylko po to. W litaniach sabatowych przyzywany jest jako pierwszy. Ten ostatni rodzaj polega na przywo­ ływaniu demonów zgodnie z paktem formalnym. że ten rodzaj magii wynalazł. oraz coercmonialis. co magia naturalna połączona ze sztuczną (nienaturalną). Dało to asumpt do Anglii Flamandowie poznawali przyszłość i prze­ Sprangerowi Grillandowi i Bodinowi do stwierdze­ szłość poprzez bardzo dokładne studiowanie pra­ nia. lecz niedo­ stępnymi ogółowi ludzi Magia sztuczna (nienatural­ na) to sztuka fascynowania oczu i zadziwiania widzów czy to za pomocą automatów. masakry i pożary.LUK . sztu­ ka poznawania przyszłości oraz wywoływanie nie­ zwykłych zjawisk środkami naturalnymi. zwana także Titanią. Takimi właśnie czarami zajmują się czarno­ księżnicy. która praktykowana jest za jego poduszczeniem. że to. a właściwie utrwalił. by uwolnić ziemię . u in­ nych historyków. ich jedynym zadaniem jest wcielanie się w lisy. oznajmia nowinę i kierunek. to sztuka obcowania z demonami oraz korzystanie z ich pomocy zgodnie z zawartym z nimi paktem dla wywołania zjawisk nadnatural­ nych. czary. Kiedy jesl rozzłoszczony. według demonografów.mności sędziego. Ma różne działy: kabałę. Demonomani powiada­ ją. lub milczącym. ochronę przed wszelkim złem i niebezpieczeństwami za pomocą amuletów i talizmanów. znali wydarzenia. Cytowany przez M. których nie przewidzieli. o której pisze Boguet w swej książce „Premier avis" nie mogła przelać ani nadejdzie. mimo kilku prób ponawianych w przyto­ Ciraud twierdzi w swoim dziele o udziale Flaman. wróżenie. Do tego stopnia. co nam przybliżył Giraud. MAGIA I CZARNOKSIĘŻNICY. z której zdjęto nie pieczone. Zdaniem kilku demonografów jest on egzekutorem wyroków w piekle. lecz nic ma w t y m nic potwornego. że jednym z najmocniej podpartych zarzutów. podobnie jak świstaki. Pewna czarownica. sprzedali wszystkie swoje dobra i opuścili królestwo z pieniędzmi w kieszeni. LURIDAN potężny duch powietrza w Norwegii i w Laponii. chorobę i śmierć króla. przeciwnie. Magia czarna lub diabelska. magię naturalną. coclcslialis. uroki. nie jest do końca praw­ dziwe i że. które są duszami złych ludzi.113 - MAG i pod postacią najpiękniejszego dziecka. „Poznano z doświadczenia. leczenie przewlekłych chorób za pomocą słów magicznych lub tajemnych praktyk. Cham. można spotkać się z opinią. przepowiadali z największą pewnością okresy wojny i pokoju. wej łopatki barana. czy to przez zręczne sztuczki iluzjonistyczne lub umiejętne wy­ korzystanie piaw fizyki. dodaje ten sam pisarz. że przybyli czarownice nie przelewały łez. Kobiety. gotowane mięso: „Dzięki tej niezwykłej i naprawdę jest. w drugim . Mówi się. kto zajmuje się tą sztuką. które w tym samym czasie miały miejsce z dala od nich. według Lcloyera. kiedy chciały płakać i nie knota. Wyróżniamy magię czarną. zawartym z siłami piekielnymi. Flamandom tym przydarzyło się wiele rzeczy. Ten. Tymczasem. W pierwszym przypadku uważa się za jej twórcę Salomona. Magia naturalna to. który powoduje w Japonii wielkie szkody. ma rozognioną twarz. od października do końca marca następnego roku wyglądają jak mar­ twi. Nadaje się je lisowi. kiedy iskierka odrywa się od za prawdziwe czarownice. uznawane były LYCHNOMANCJA wróżenie polegające na oglą­ daniu płomienia lampy. MAB królowa wróżek w Irlandii. iż nie potrafi ona uronić łzy". Taki przemieniony nosi nazwę wilkołaka (patrz). Opierając się na sobie tylko wiadomych znakach. ŁZY. Magia to sztuka czynienia rzeczy wykraczających poza możliwości ludzkie. Biała magia to sztuka czynienia rzeczy zadziwiających dzięki przywoły­ waniu dobrych duchów. LUKUMORYCI poddani cara Moskwy. czyli astrologię. ale (akie można wysunąć pod adresem czarownicy.

Długo czekał. gdzie przebywał Lexilis. tak przebudzony Lexilis krzyknął. Wszelako należy przyznać. W domu chciał się zbliżyć do swej żony. Ten obiecał uwolnić go od posągu pod warunkiem.. jednych uzbrojonych. którego dłoń była znów otwarta. wichry i nawałnice. wydawać świat na pastwę mocom piekielnym. pewnością byli zbyt łatwowierni. W 1284 roku inny czarnoksiężnik uwolnił miasto Hameln od plagi szczurów. Jemu oddasz list. wywoływać burze. Dawni pisarze i. Nie ma tu potrzeby udowadniać prawdziwości faktów opisanych w Piś­ mie Św. Po uwięzieniu owego czarnoksiężnika. szlachciców. Gdy dobili targu. Zemścił się więc za pomocą innego fletu. zmieniać niezmienny porządek rze­ czy. jednego słowa.. rzucając mu straszliwe .114 - MAG od czarowników. Cham nauczył magii i czarnoksięstwa swego syna. którzy czynili ją nieczystą. jeśli chodzi o opowieści o zjawiskach magicznych. ujrzał innego czarnoksiężnika. choć zapewne tkwi w nich odrobina prawdy. Mówimy tu wyłącznie o faktach.. uznając jej uprawianie za apostazję i zaciąg­ nięcie się do zastępów Szatana. pieszych. w obec­ ności wielu osób. którzy poznali jej tajniki. umieścił nogę na właściwym miejscu i wyszedł. który znajdował się w pobliżu. lecz bezskutecznie. Na kanwie tego faktu Gustaw Nieritz napisał baśń fantastyczną. in­ nych nie. Dokumenty podają. nie o ich interpretacji. Miał on zamiar umieścić ją na powrót na właściwym miejscu. Magia bowiem istnieje. dając przedtem młodemu człowiekowi napisany przez siebie list i mówiąc: „Idź o północy na pobliskie skrzyżowanie. a wtedy drzwi lochu same się zamknęły. że zostały one przewiezione do Transylwanii. posuwa się jeszcze dalej. którego z powodu wielkich cudów. Magia. Wprawiło go to w wielkie zdumienie. lecz gdy wszyscy odjechali do miasta. Mimo iż spełnił on swoje zadanie. drugich wesołych. jeśli znają choć kilka z cudów magnetyzmu. na rozkaz władcy Tunisu (miało to miejsce przed okresem świetności Rzymu) dziwna rzecz przydarzyła się synowi strażnika wię­ zienia w którym go osadzono. Mouchenberg. co mu polecono. W ślad za tą trupą będzie jechał na wozie ktoś ogromnego wzrostu. którzy zawsze stronniczo wszystko podają w wątpliwość. Ojciec poradził mu. Ale to tylko bajki. czego pragniesz. Dla wygody pan młody zdjął więc swój ślubny pierścień i założył go na palec posągu. a Kościół nie mógł się mylić. Powiada się. Nawet najtęższe umysły nie przeczą jej istnieniu. gdzie zbiegają się cztery ulice. powiadają.. której nic nie może się oprzeć: Za pomocą uderze­ nia różdżki. nazwano także Zoroastrem. Sprawił więc. Młody człowiek nie wspomniał nikomu ni słowa. prosząc o wybaczenie swej niezręczności. a to. który następnie ściął . Przejechał przed synem strażnika i. radcy miejscy odmówili mu obiecanej zapłaty. Opowiada się. mówi Vecker. Cokolwiek byś zobaczył. że pewien czarnoksiężnik. On sam zaś przytwierdził na powrót głowę służącemu i znikł. Wkrótce ujrzysz mnóstwo osób: konnych. w uzupełnieniu do „Argenis". bez czółna ni okrętu. którego dźwiękom szczu­ ry nie mogły się oprzeć. jednych smutnych. unoszą się bez trudu w powietrze i udają się. co ci przyniesie los. lecz gdy zabierał się do tego. masywne ciało. Przerażony młody człowiek wyjawił całą rzecz rodzicom. chodzą po wodach. wrócił i stanął przed posągiem. stojąc w milczeniu.i w tejże chwili jego nieprzyjaciel upadł na ziemię. na którego palec włożyłeś swój pierścień". który nie bacząc na prośby. które wcale nie były jej dziełem. Pan tej kompanii jechał ostatni. dokąd tylko zechcą. Młody człowiek zrobił. Młody małżonek drżąc rzucił się czarnoksiężnikowi do nóg. a dotyczących magii i czarnoksięstwa. Dokonał tego za pomo­ cą czarodziejskiego fletu. moc.MAC . że napisał on na ten temat sto tysięcy wierszy i został na oczach swych uczniów porwany przez diabła. znaku mogą oni poru­ szać żywioły. ponieważ mnie dziś poślubiłeś: jestem posągiem. lecz dłoń posągu była zamknięta i nie można go było zdjąć. Wszyst­ kie ludy uznają istnienie magii. jakich dokonywał. nie odzywaj się i nie poruszaj. i czekaj. opowiadając dziwne przygody czarnoksiężnika Lexilisa. Lak jak Oddon Pirat. Wieczorem grano w piłkę. bez głowy i życia. Więcej ich nie zobaczono. i ujrzał przechodzący orszak. Negują je tylko niedowiarkowie. daje tym. i błagał o pomoc. Misraima. Młody człowiek udał się tam i zastał czarnoksiężnika śpiącego na stole. które go od niej odgradzało. pociągnął go lekko za stopę. nie mówiąc słowa. że na stole wyrósł kwiat lilii. Wreszcie usłyszał te słowa: „To mnie powinieneś objąć. by poszedł do lochu. Ow młody człowiek właśnie się ożenił i rodzina świętowała za miastem zaślubiny.. spełni się". Czarnoksiężnicy i czarownicy. że czarnej magii przypisano wiele wypad­ ków.mogą wszystko. a ta wraz z całą nogą została mu w rękach. siedząc na wozie triumfalnym. słowem . uparcie udaremniał wszystkie jego wysiłki. że sam odzyska wolność. a gdy ten wciąż się nie budził. ponieważ ciągle natykał się na niewidzialne. uciął dla rozrywki głowę swemu słudze. Po skończonej grze chciał zabrać pierścień z po­ wrotem. lecz na palcu nie było pierścienia. którego głos wyprowadzi! z miasLa wszystkie dzieci. który ślizga! się Lu i Lam po pełnym morzu.

następnie przybierają postać srok. dzieci dla zabawy waliły ich mocno prętami po tych rogach. | które rozprysło się wokół. Król Tunisu. nie zauważony przez czarnoksiężnika. że Lexilis uciekł. a gdy się już wszystkie zbiorą. lecz I exilis zrobił jeden ruch i głowa każdego z nich została uwięziona między dwoma kołkami.. którą spożywa się w towarzystwie złego ducha imieniem Nordsgubb (Starzec z Północy). grożąc wyłamaniem drzwi w razie odmowy. Spowodowało to ogólną wesołość. Rodzice trapią się sądząc. W imieniu króla kapitan straży rozkazał mu poddać się. Schylił się i. W czasie. Po t y m wszystkim Hemmingius wyznał. Żołnierze próbowali go p o j ­ mać.MAC. któremu wszakże nie ufa. a stamtąd na szafot. czekając na swych gości. co dzieci opowiada­ Władca dowiedziawszy się o t y m . Duch. Najpierw zamieniają się w robaki i wydostają na zewnątrz przez dziurkę zrobioną w oknie. halucynacje dotknęły niemal wyłącznie się krzyknął do nich: „Wracajcie do pałacu. by wyciągnąć rękę i pokazać swój list. u stóp Lexilisa. że teraz uważa się. które sądziły. że wielu chorych poczuło się lepiej. pojawił się on w pałacu. nie zamierzam się tam udać Blokuli. że Hemmingius. Tymczasem strażnik kazał zawiadomić władcę Tunisu. na powrót stają się dziećmi. Młody człowiek. co gorsza. lecz do Josefsdal. sławny teolog. której wciąż przybierające mówiło się o tym „iść do Blokuli". choć umierał ze strachu. przyrzą­ dza się z niej papkę. Dawniej oddzielano od dzwonu kawałki metalu. gdy go wszędzie szukano. Straże chciały go pochwycić. by zdjął pierścień z palca posągu. rozpoznając pieczęć. cóż ze mną zrobicie? z Leksand. W Szwecji. zwaną welling. że ich dzieci są zgubione i sprzeda- . wody rychło sięgnęły im do gardeł. zanim ten metal nie stanie się znowu dzwonem''. Opowiada się. Prawie wszystkie dzieci z gminy Gagnef i Mockjard uległy t y m halucynacjom. Rozpowszechniono więc ten środek lecz­ niczy i zdarzyło się. Oto. spadła ona na bęben pełen wina. zamiast niego został im w rękach zdechły pies. lecz którędy Zabobon ten ma wiele wspólnego z doznaniami pójdziemy do pałacu? . że są obdarzone magiczną siłą leczenia gorączki. przytoczył któregoś dnia w jednym ze swych wykładów dwa dziwaczne wersy. bo jeśli dzieci.Dziękuję wam za grzeczność.115 - MAG spojrzenie. Niektóre cierpią z tego powodu. nie pozwalały im się z nich uwolnić. Z t y m . zobowiązany do przeprowadzenia do­ Zaprowadzimy cię grzecznie do księcia. Na ten widok czarnoksiężnik nie posiadał się z radości. skuto łańcuchami i zabrano do więzienia. j żelazną sztabę. co wtedy pisano: Podczas ostatniego lata w kilku okolicach szalała prawdziwa epidemia będąca wynikiem dziwnego zabobonu. gdzie po­ święcają się diabłu. podniósł go.. żołnierzom odpadły rogi. a Lexilisa pojmano. chodzenia. Gdy tylko żołnierze go ujrzeli. W tej chwili uczestniczą w sabatach diabelskich. Dzisiaj metal zastąpiła mąka. W Szwecji zauważył wielką rzekę. wymawiając te słowa: „Niech moja dusza nie wejdzie do królestwa niebieskiego. . lecąc ku dzwonowi. Przybywszy do Josefsdal. Tańcząc ma on na nogach futrzane boty. który siedział w oknie. choć przyznał. że idzie się nie do o mnie chodzi. zaś dwa jelenie rogi. w 1859 r. ku wielkiej wściekłości króla. Jeden ze słuchaczy wypróbował je na swym służącym i wyle­ czył go. podbie­ gli do drzwi. ugiąć. gdzie ów spokojnie zażywał przechadzki.odrzekł średniowiecznych czarownic. inny nie wyzdrowieje wcale. postanowił raczej stracić koronę. by go. kołki znikły. najprawdopodobniej zabłocony po uszył" gdzieś pod Sztokholmem. magia powróciła pod postacią pewnego rodzaju diabelskiej epidemii. Doktor Hvaser. jednak roz­ kazu zatrzymania Lexilisa nie zmienił. było jednak wielu takich.Tą uliczką . inne czują się dobrze. jak to się mówiło. Wtedy wzlatują w powietrze. Skoro tylko wziął ten pergamin do ręki. spisał następujące fakty: . Uzbroił się i dopadł go na wsi. Lecz tym razem. dodając. że był to z jego strony tylko żart.A jeśli się poddam. Lecz tutaj raz jeszcze pokazał. Ghoroby często istnieją tylko w wyobraźni: jednego uleczyć może szarlatan. proboszcz katedralny . niż puścić Lexilisa bezkarnie. a z nim dwadzieś­ cia młodych dziewcząt. nawet mimo pomocy znakomitego lekarza. Lcxilis śmiejąc co ciekawe. dowcip. znalazł jednak w sobie tyle odwagi. wykrzyknął: „Jak długo jeszcze ten Lexilis będzie pozostawał na ziemil" W chwilę później wysłał jednego ze swych sług. zaś Lexilisa więcej w Tunisie nie ujrzano. jakim prawem ten ośmiela się wychodzić mu na spotkanie. co umie: gdy kat opuścił ją o swych wędrówkach. że kapitan. że nigdy nic jadł czegoś tak wybornego. lecz te natychmiast się zamknęły. które im wyrosły. pokazując ją palcem. który jednak zauważył w pewnej chwili na ziemi. i udręka młodego żonkosia dobiegła końca. na skórze wołu lub krowy. spytał.. Gdy się uspokojono. niosących dla władcy wy­ szukane potrawy. straże udały się do domu czarnoksiężnika. Oto. którzy nie chcieli się go wyrzec. kwadratowy kawałek pergaminu 7 wypisanymi na nim jakimiś znakami. Odtąd ów środek stał się mniej popularny. które następnie zrzuca.

której nawet najbardziej zajadłe miała on. Listy Saint-Andre. że wiele des Mousseaux. Elion." Szkoda. 2. na temat magii. w swej uczonej księdze pod tytu­ razy był w Josefsdal i zapewniał. wraz ze sposobem posługiwania się nimi i ich cudownymi właściwościami. odprawia się egzorcyzmy. bo znajduje się ono poza kręgiem. Hebrajczyków.i w pobliżu oka złośliwy wrzód niewiado­ ataki nie mogą zaszkodzić. 4. co czytamy na ten temat w zbiorku zatytułowanym „Księga zaklęć papieża Honoriusza": „Koła muszą być narysowane węglem. który ich przyzywa. która nigdy się nie zagoi. Ksiądz Fiard. „Czerwony smok" zaleca tę samą ostrożność. gdyż często spotkać tam można . brzegi zaś są porośnięte zielenią. 1732. etc. ho można by mu pogratulować.Paryż. t y m bardziej że w sąsiednich wioskach pojawiły się podobne przypadki. . Można sobie wyobrazić. twierdził. że dziewczynka. ochlapała sobie twarz. na którym nic nie jest napisane.tłumaczenie z (dzieła) maga Iroe Grego. „Historię magii we Francji". był może nieco naiwny MAGICZNE KRĘGI. 3. odmawiając przesadną modlitwę. Daugis. jak też na potwierdzenie mówił. Chaldejczyków e t c . czarach. jedząc aktywną obecność demonów wokół nas. Prawdziwa czarna magia. Frankfurt.MAG . magiczne w przeszłości i w naszych czasach. Zawiera głównie zaklęcia. że widział tam łem „Magia w XIX w. Bardziej współcześnie o magii pisał Alfred Maury. Otworzę księgę i jej siedem zakładek. Istotnie. omega Ely. gdy w oczach tłumu. przepowiednie Zoroaslra (Zaratustry). ani o wttllingu. O t o jest lew. czarów. Inni uczeni twierdzili. rękopis znaleziony w Jerozolimie w grobowcu Salomona. lub Traktat o tajemnicach magii . talizmany. Na szczęście po upływie kilku miesięcy epidemia w owych dwóch wioskach uspokoiła się. in-12. Jessorp i Walker w „Umowach filozoficz­ nych" przypisują to zjawisko piorunom. mego pochodzenia. in-12. frinum magicum. Kawaler Gougenot Grabo Pehr. Mają one czasem dwanaście lub piętnaś­ cie sążni średnicy i zawierają wydeptaną ścieżkę na długość stopy z zieloną murawą w środku. Rzym 1750. Traktat o białej magii lub o sztuczkach . nie należy mieć przy sobie żadnego nieczystego metalu.M. nie uznając ich zbytnio. aby rzucić nim w ducha. który pokona! plemię Judy. obsesjach etc. a motywu­ ją to tym. aby nie czynił szkód i gdy ten nachyla się. wysyła się to zawiniątko do ducha. W naszych czasach . Sadaj.. Wreszcie. Przytoczymy tu tylko kilka z tysiąca i jednej księgi.1725. lec/ tylko złoto lub srebro. Niemożliwe jest skuteczne wywoływanie demonów.ukazało się na te tematy kilka dzieł w różnym duchu. wiele też przeciw nim napisano. że autor tych pięknych wersów jest nieznany. Recytuje się te słowa po pewnej formule zaklęcia i duchy pojawiają się. zatem nigdy niczego nie była w stanie wyjawić." solidnie opisał zjawiska pewną dziewczynkę. jakie wrażenie zrobił na biednej matce ten pozorny zbieg okoliczności. cudów. Zawija się je w biały papier. Zebahot. Eloe. 1673. korzenie Dawida. z której przytoczymy kilka słów: Alfa. królewskiego radcy zwyczajnego medycznego. z czego po­ „Mistyka boska. skropione wodą święconą lub z drewna pochodzącego z poświęconego krzyża. Inni. sztuczną (nienaturalną) i zabobonną. Louis Tiguier chciał również wyjaś­ nić rzeczy cudowne. . Gdy jej matka pytała go o to. Paryż. by zanego­ wać jej istnienie.. To niedorzeczne dzieło przypisywane jest Salomonowi. nazywa się je kręgami sabatowymi lub kręgami wiedźm. „Wielka Księga Zaklęć" dodaje. tajemnice Egipcjan. gdyż wierzono.116 - MAC ne księciu ciemności. opętaniach. Fudes cie Mirville znakomicie udowodni! je w niewiarygodny sposób.. które czynią go posłusznym. niemniej zabobonni. iż owe koła pojawiają się właśnie po burzy. mały chłopiec. Magia naturalna .. Oto. 5. Gdy zo­ staną one tak wytyczone i gdy kilka słów z Ewangelii zostanie napisane wokół na ziemi. lub tajemnica tajemnic. Traktat o magii. gdy nie znajdujemy się w kręgu. z którego kpiono. Pokazuje się je po dziś dzień we wsiach. lecz wzbudzających sceptycyzm faktów. który chroni przed ich atakiem. choć umysły mieszkańców pozostały nadal poruszone. Niekiedy cały środek jest wyschnięty. naturalna i diabelska" Gorresa jest wstała rana. należy pokropić wodą święconą. zawierający czterdzieści pięć talizma­ nów. że czarownice nakreślały te koła w czasie ich tańców w świetle księżyca. w Josefsdal. Pozostaje nam jeszcze tylko wspomnieć o krę­ gach wytyczanych przez czarowników podczas sabatu dla ich tańców. lecz nie zawsze widział rzeczy ich dzieci nie chcą się do niczego przyznać. gdyż pierwszym odruchem demonów jest schwytanie osobnika. Dziewczynka jednak nie miała pojęcia ani o Josefsdal. pełną ciekawych. do kilku jego przyjaciół.Porta. katują fałszywie. również książką. Zawsze i u wszystkich mało oświeconych ludów było wielu czarnoksiężników.Dccremps. namacalne istnienie duchów. 6. traktujących o tym temacie ex professn: 1.zawiera badania nad magią naturalną. iż wchodząc w krąg. by je podnieść. że magiczne kręgi są dziełem mrówek. in-8. oraz wszystkie znane do dziś słowa magiczne . Jules Carinet wydał w 1818 r.

wydał je za mąż. a żegnając wieczorem: dzień dobry. Dumę dał możnym tego świata. W Lotaryngii ślady. I tak Boulle zachował milczenie na temat Asiela. pozostałości tańców czarownic i chłopi zbliżają się dźwięk jego głosu jest chrapliwy. Satiela. że rzucono na niego urok małomówności. powiada la (patrz). Braguesca. gwiazdy i planety. et in ipso. Można zaczarować kości lub karty.MAG . nielojalną Zachłanność najem­ na nazwa aniołów pierwszego rzędu. max. alegorię: „Pewnego dnia przyszła diabłu do głowy MAIMON wódz dziewiątej hierarchii demonów. Przywołuje się go. Uważano. by wyrywać z niego skarby. . które chciano z niego wyciągnąć. Ich pieczy powierzeni są poruszają niebo. co głosi Kościół. czego pragnę". Zwrócił się więc do Niegodziwości i po po­ stępne pułapki. och". księgach pomaga znaleźć dobrych robotników. Na ból zębów pomaga trzykrotne Onasagcs. uważane są za pod postacią kruka. pista. Bray. bym mógł dowie­ spraw. którzy zastawiają pod­ się. iż każdą duchy opiekuńcze. aby w celu rozmnożenia swojej rasy ożenić przywódca kusicieli. ponieważ po zastanowieniu postanowił zatrzymać ją u siebie. Dotknięci nim czarownicy nie mogą od­ Wschodu. Jana i splecionej tak. rista. MAGICZNE SŁOWA. tych. Jest mu posłusznych czterdzieści legio­ choremu pas z paproci zebranej w południe nów. gdy powie się: Sista. Mają za zadanie z nim. Anioły te nikom. lub przysłał bez zwłoki Massayela. o potężny Magoa. jakie zostawiają MALFAS wielki prezydent piekieł. W kabale żydowskiej tak waniach". potępia go po dziś dzień. przytacza następującą godzinie. a filii a Eniol. w wigilię św. stojąc pośrodku ludzie. a zdrowy rozsądek. witając je rano: dobry wieczór. Gdy przybiera postać ludzką. nazywa się demony będące pod rozkazami Samaeła". Buduje fortece do nich ze strachem. by ślubieniu jej miał z nią siedem córek. przychodzili po nią do niego. zgodnie z tym. Diabła odpędza się słowami: Per ipsum. Corres. którzy chcieliby ją kiól Wschodu. Synod w Bordeaux w 1600 potępił ten środek. aby tworzy­ ła magiczne litery HVTV. Zazdrość pozostała czuwać nad porami roku. MAŁOMÓWNOŚĆ. Kurzajki na rękach likwiduje się. et cum ipso. MAGICZNE PASY. M A M M O N demon skąpstwa. W licznych i wieże nie do zdobycia. Wypełniają one „siedem regionów piek­ Milton. w XIV rozdziale t y m można się posługiwać każdego dnia i o każdej siódmej części „Mistyki". mi sabatowymi. MAGOA jeden z najpotężniejszych demonów. Hipokryzję łotrom. Nie będzie się gryzionym przez pchły. że zaklęciem MAŁŻEŃSTWO DIABŁA. Diabeł rzuca często na okręgu i wymawiając następujące zaklęcie: „Za­ swych zauszników czar. aby ci. Jedna z ksiąg czarnoksięskich mówi. Liczył na bardzo wiele odwiedzin i nie pomylił się w swoich przewidy­ i odpędzają czyhające na nich demony. To on.117 - MAL chmary tych owadów. królu ności. zwany urokiem małomówklinam cię i przywołuję. Jeszcze dziś w zacofanych MALATASCA jest to imię. myśl. przydziela traktujących o sekretach magii czytamy. Ból w udzie ustępuje. byś był mi posłuszny powiadać na pytania zadawane im w czasie proce­ i przybył do mmc. nauczył ludzi rozdzierać łono ziemi. otrzymuje ofiary i oszukuje wewnętrzną chorobę można wyleczyć każąc nosić ofiarników. od których oddalają niebezpieczeństwa mieć. jeśli kładąc. poświęcając je wypo­ wiedziawszy jednocześnie te słowa: Contra me ad incarte cla. niszczy szańce wrogów. xista. MALAKE-KABBALAH. sów. pax. by stale wygrywać. się spać będzie się wypowiadać „ O c h . jakim Święta Katarzyna wsiach wyschnięte połacie ziemi nazywa się kręga­ ze Sieny nazywała diabła. MALAINGHA u mieszkańców Madagaskaru ogól­ Chciwość kupcom. Rozkazuję ci. dzieć się lub uczynić wszystko. ukazujący się po sobie wiry powietrzne i pioruny. Arduela. Acoriba. Lieber. Wkrótce robić dobremu duchowi na przekór. owijają się wokół człowieka. Zgubne skutki ugryzienia przez wściekłego psa likwiduje: Hax.

uchodzącej za wróżkę. jak lary przez Rzymian. W tym celu potrząsano nimi. by stukała muchą o kielich na znak tego. Bydło MANDRAGORY stosunkowo dobrotliwe duchy opiekuńcze. Tajemnica starej polega­ ła na rozkazywaniu mandragorze. że ten przesąd starożytnych Ger­ manów przetrwał do dziś wśród ludu dolnych Niemiec. lecz wyrywając je ryzykowało się utratę życia. którzy byli z nią w zmowie. Popędzony pies. jakkolwiek stara nie dotykała w żaden sposób ani kielicha. Pew­ nego dnia. w której trzymała bardzo cienki jedwab­ ny sznurek. MANG-TAAR rodzaj piekła u Jakutów. Gdy stara chciała.. uciekając. zakazując jej stukania. rodzaj małej figurki. zamiesz­ kiwany przez osiem plemion złych duchów. gdy jeden mandragora odważył pojawić się na prośbę czarownika. i do których zwracają się czarownicy. zdejmowała niezauważalnie pier­ ścień z palca. gdy chciano zasięgnąć ich rady. z wiszącą na końcu małą muszką polerowanego żelaza. W t y m momencie mucha trzykrotnie uderzała ku wielkiemu zdziwie­ niu widzów o kielich. zwracając: się do figurki: „Rozkazuję ci. z wyciągniętą lewą ręką. w taki sposób. Danii i Szwecji. uważał się za szczęśliwego. Germanowie mieli również swoje mandragory. mieli za zadanie dowiadywać': się o problemy tych. że magnes przyciąga żelazo: pierścień zatem poruszał namag­ nesowaną muchę tak. Ubierano je starannie i delikatnie umieszczano w małych skrzyneczkach. Kobieta mówiła wiec. Trzymano je w sekretnym miejs­ cu. . Poniżej umieszczony był kry­ ształowy kielich. zwłaszcza zdrowia i wyleczenia z najbardziej opornych chorób. w imię tego. w których mieszka diabeł. Oto. ani muchy. Każdy. w której blasku widać było na stole. By tego uniknąć. Fakt ów można wytłumaczyć tym. by mucha zastukała w kielich. że mandragorami nazy­ wa się również małe laleczki. Wiadomo. ponieważ inaczej krzyczały jak głodne i spragnione dzieci. Ci. W „Petit Albert" czytamy. a fetysze Rrzez Murzynów. nie obawiając się żadnego niebezpieczeństwa i oczekując wszelkiego dobra. z rozwianymi włosami. zwanej mandragorą. Gdy chciała zaś. jeśli taka lub taka rzecz miała się wyda­ rzyć. że jego autor. oświetlonego Lylko jedną lampą. Co bardziej cudowne alruny przepowiadały również przyszłość. mandragorę. ani figurki. kto miał taką figurkę (wysoką na 8-89 cali). ryło się ziemię wokół rośliny i przywią­ zywało do jej korzenia sznur.118 - MAN zadawała mandragorze nowe pytania. wyrywał korzeń. Stara kobieta zaprowadziła obu przyjaciół do ciemnego pokoju. mandragoro. i dlatego tak wiele osób zostało oszukanych. sędzia nie wahał się wyrwać mu ręce i wrzucić je do ognia.MAK . gdy mają kłopoty. podróżując po Flandrii i przejeżdżając przez Lille. które nazywali alrunami (patrz). nie narażał się już na niebezpieczeństwo i stawał się posiada­ czem bezcennego środka przeciw urokom. który mógł zabrać korzeń. którego drugi koniec wiązano do szyi psa. ginąc przy tym. Wtedy mucha pozostawała nierucho­ ma. I aby lepiej oszuki­ wać ludzi różnorodnością swych przepowiedni. Pojawiają się pod postacią małych mężczyzn bez brody. został zaproszony przez jednego ze swych przyjaciół do odwiedzenia pewnej starej kobiety. ani jadwabnego sznurka. których przywódcą jest mocarz Acharai Rioho. przykrytym obrusem. Mówi się. Najbardziej cudowne właś­ ciwości mają korzenie. Co tydzień myto je winem i wodą. że stukała w kielich tyle razy. na czym polegała cała sztuczka: żelazna mucha była bardzo lekka i dobrze namagnesowana. co przycią­ gało nieszczęście. siedzącą na trójnogu. Były to drewniane figurki. lub nie. Figurki te opiekowały się domami i ich mieszkańcami. skąd wyjmowano je tylko wtedy. zwłaszcza z korzenia mandragory. jeśli ten pan odbędzie szczęśliwie podróż. lecz szczęśliwy śmiertelnik. którego zatrzymano do dyspozycji sprawiedliwości. Starożytni przypisywali wielkie zalety roślinie. czczone przez nich tak. byś trzy razy uderzyła muchą o kielich. by nie stukała wcale. że mucha znaj­ dowała się tuż ponad nim. Robio­ no je z najtwardszych korzeni. któremu musisz być posłuszna. czego chciano się dowie­ dzieć. ile sobie życzyła stara kobieta. uznając za odpowiedź kiwnięcia głowy powodowane przez ruch. w którą właśnie ma się udać". zakładała sobie na palec pierścień z wprawionym dużym kawałkiem magnesu. a podczas każdego posiłku dawano im jedzenie i picie. zroszone moczem wisielca. których do niej przyprowadzali.

MAR

- 119 -

MAS

MARTYM (BATYM) wielki i potężny książę piekieł, ma wygląd krzepkiego mężczyzny, z ogonem węża. Dosiada sinobiałego konia. Zna moc ziół i kamieni MANITOU tak nazywają diabła Murzyni. szlachetnych. Z oszałamiającą prędkością przenosi MARBAS (BARBAS) wielki przywódca piekieł. ludzi z jednego kraju do drugiego. Dowodzi trzy­ Ukazuje się pod postacią wściekłego Iwa. Gdy dziestu legionami. pojawia się w obecności egzorcysty, przybiera MASTIPHAL tak w apokryficznej księdze, cyto­ postać ludzką i odpowiada na pytania dotyczące wanej przez Cedrenusa, a zatytułowanej „Mała spraw sekretnych. Zsyła choroby, zaznajamia ze Genesis", nazwany został książę demonów. sztuką działania mechanizmów, w rozmaity sposób MAŚCI. Istnieje wiele rodzajów maści, z których przeobraża ludzi. Dowodzi trzydziestu sześciu legio­ każda ma swą szczególną właściwość. Wiadomo, że nami. diabeł sporządza je na różne sposoby i używa ich, MARCHOCIAS wielki markiz piekieł. Ukazuje się pod postacią dzikiej lwicy ze skrzydłami sępa i ogonem węża. Pod tą pełną wdzięku postacią markiz pluje ogniem. Gdy przybiera postać ludzką, wyglądem swoim przypomina wielkiego żołnierza. Jest posłuszny egzorcystom, należy do sfery Domi­ nacji. Dowodzi trzydziestu legionami. aby szkodzić rodzajowi ludzkiemu. Maść usypiającą sporządza się z korzenia belladony, psianki wściek­ łej, krwi nietoperza, krwi dudka, tojadu, sadzy, pietruszki, opium i szaleju. MATERIA. To właśnie kult materii zrodził kabałę (patrz) i wszelką wiedzę tajemną. MATCHI-MANITOU zły duch, któremu dzikie ludy Ameryki Północnej przypisywały całe zło, jakie ich spotkało. Tym złym duchem nie jest nic innego jak księżyc. Wielu tych dzikusów wyobraża sobie, że burze wywoływane są przez ducha księżyca. Wrzucają wtedy do morza to, co mają najcenniej­ szego w swoich łodziach, licząc, że dary uspokoją wzburzonego ducha. MATKI. Mianem tym często określa się w Bretanii wróżki. A ponieważ panuje przekonanie, że lubią one zamieniać się w gęsi, to opowieści wróżek nazywa się czasami „Bajki mojej matki gęsi". MEDIA. Mówi się, że u mieszkańców Medii znajdowano cudowne kamienie, czarne lub zielone, które przywracały wzrok ślepcom i uzdrawiały dnę, gdy na bolące miejsce przykładano kompres z ka­ mienia zamoczonego w owczym mleku. MEFISTOFELES demon Fausta. Rozpoznaje się go po zimnym okrucieństwie, jadowitym śmiechu, który doprowadza do łez, i okrutnej radości, jaką wywołuje u niego czyjś ból. To on, posługując się kpiną, wyśmiewa zalety, gardzi talentami, wprowa­ dza w rozgłos chwały „rdzę" oszczerstw. Znany był Voltaire'owi, Parn/emu i wielu innym. Jest, po Szatanie, najbardziej niebezpiecznym przywódcą w piekle.

o zupełnie białej sierści uważane jest przez Jakutów za święte, jako poświęcone wielkiemu Acharai. Jakuci wierzą, że ich szamani umierając łączą się z tymi duchami. Ci szamani są czarownikami, lub za takich są uważani, pełniąc funkcję kapłanów ich bożków.

zwolenia. Czasami pomagał też podróżnym poka­ zując im najkrótszą drogę, co wynikało z jego ogólnej życzliwości.

MARGARITOMANCJA wróżenie z pereł. Perłę kładzie się koło ognia, nakrywa odwróconym na­ czyniem i wymawia nad nią imiona osób podej­ rzanych. W trakcie wypowiadania imienia sprawcy, perła wyskakuje w górę i przebija dno naczynia, aby się z niego wydostać. W ten właśnie sposób rozpoznaje się winnych.

MARKIZ PIEKIELNY. Markizowie piekielni, tacy jak MEGALANTROPOGENEZA sposób na posiadanie Feniks (patrz), Cimery (patrz), Andras (patrz), tak jak i u nas plasują się wyżej w hierarchii społecznej niż pięknych i mądrych dzieci. Znany jest wpływ hrabiowie. Można ich przywoływać z korzyścią (w wyobraźni na umysły, które się jej poddadzą. Efekty sensie diabelskim) od trzeciej w nocy aż do brzasku. tego są najlepiej zauważalne u kobiet w ciąży, MARTINET demon opiekuńczy, który towarzyszył ponieważ często dziecko, które noszą w swoim czarownikom, zezwalał im na zrobienie czegokol­ łonie, jest naznaczone czymś, co zajmowało ich wiek oraz pilnował, by nie oddalali się bez ze­ wyobraźnię w trakcie ciąży. Kiedy Jakub chciał mieć

MEI

- 120 -

MLL

różnokolorowe owce, podstawiał im pod oczy różnobarwne rzeczy, które wywierały na nich takie wrażenie, że Jakub osiągnął oczekiwany efekt. Wyobraźni owcy oczywiście nie da się porównać z bujna wyobraźnią kobiety. Dlatego też różnorod­ ność: dzieci ludzkich jest dużo większa niż u zwie­ rząt. Były już kobiety, które rodziły dzieci czarne i owłosione, a gdy szukano przyczyny tego zjawiska, odkryto, że w czasie ciąży umysł kobiet zajęty był jakimiś odrażającymi obrazami. Marmurowe i alabasLiowe posagi są czasami niebezpieczne. Młoda małżonka uwielbiała malutką statuetkę Amora z białego marmuru. Amor ten był tak pociągający, że była nim zauroczona. Przez wiele dni była pod jego wrażeniem i urodziła dziecko pełne wdzięku, bardzo podobne do marmurowego Amora, blade i białe tak jak on. Torquemada opowiada, że pewna Włoszka z okolic Florencji, zająwszy sobie umysł wyobrażeniem Mojżesza, urodziła syna., który miał długą, białą brodę. Na ten temat można przytoczyć wiele nie mniej osobliwych anegdot. Być może niektóre z nich są trochę przesadzone. W1802 roku, pewna wieśniaczka w ciąży przybywszy po raz pierwszy do Paryża, została zaprowadzona przez swoją siostrę mieszkającą w stolicy na spektakl teatralny. Aktor grający rolę głupka tak wielkie wywarł na przybyłej wrażenie, że narodzony syn był idiotą, głupcem i przypominał sztuczną postać, której matka przyglądała się ze zbyt wielką uwagą. Profesorowie od rnegalantropogenezy uważają, że należy wykorzystać len ogromny wpływ wyobraźni kobiet na ich dzieci. W czasie ciąży pokój kobiety powinien być ozdobiony pięknymi obrazami. Jej wzrok powinny przyciągać tylko piękne anioły i urocze przedmioty. Należy unikać spektakli o po­ tworach, itd. W Paryżu, gdzie galerie malarstwa przyciągają damy, dzieci były piękniejsze niż te narodzone w małych miasteczkach, gdzie rzadko spotyka się piękne przedmioty, leżeli dziś mieszkań­ cy Paryża są na ogół brzydcy, to winę za to ponoszą karykatury, które wszędzie się teraz spotyka. Upo­ dobanie to przejęliśmy od Anglików, ale Anglicy nie tworzą aż tyle brzydoty, co my. U Kozaków, gdzie wszystko pozbawione jest wdzięku, dzieci są tak samo szkaradne jak ich rodzice. Aby mieć uducho­ wione dzieci, rodzice wcale nie muszą być tacy. Muszą oni jednak podziwiać podobnych ludzi, czytać piękne książki, a matka musi być pod wrażeniem inteligencji, nauki i dobrych duchów. Należy wiele dyskutować na takie tematy i nie zajmować się głupstwami.

MELCHOM demon sprawiający pieczę nad finan­ sami. W piekle zajmuje się opłacaniem urzędników publicznych.

MELEK-AL-MUT. Tak starożytni Persowie nazywali anioła śmierci. Współcześni Persowie wzywają w Len sam sposób anioła o dwudziestu rękach, aby dowiedzieć się, jak sobie daje radę z wysianiem dusz. Wydaje się, że jest żydowskim aniołem Azraelem (patrz) i Mordadem (patrz) czarnoksiężników, nazy­ wanym również Asumanem (patrz). MELANCHOLIA. Niektórzy demonomani twier­ dzą, że słowem „melancholia" starożytni nazywali kąpiel diabła. Osoby melancholiczne były co naj­ mniej zauroczone, jeśli nie opętane. Natomiast rzeczy, które wywoływały nastrój melancholiczny, jak na przykład czyniła to muzyka z umysłem Saula, traktowane były jako skuteczne środki przynoszące ulgę opętanym. MENRA IUB S O W O tak w doktrynie kabalistycz­ nej nazywa się Stwórcę. MERKANA dziedzina kabały (patrz), która dostar­ cza wiedzy na tematy nadprzyrodzone. METATRON jedna z trzech mądrości kabały. Dwie pozostałe to Akatriel (patrz) i Sandalphon (patrz). METOPOSKOPIA sztuka poznawania ludzi przez badanie zmarszczek na czole.

MIAGORUS wyimaginowany duch, któremu przypisuje się moc niszczenia much w czasie świętych obrzędów. Arkadyjczycy rozpoczynali swe wiece od inwokacji do tego bożka i modlitw, by ochronił ich przed muchami. Mieszkańcy Elei stale okadzali ołtarze Miagorusa w przekonaniu, że ina­ czej roje tłustych much obsiadłyby ich kraj z koń­ MEIGMALLOCH duch z gatunku Brownies. Uka­ cem lata i rozsiały dżumę. zuje się zawsze pod postacią młodej dziewczyny. MIEDŹ. Teokryt zapewnia, że czysta miedź ma W Szkocji cieszy się dużą sympatią. naturalną właściwość odpędzania zjaw i duchów.

MIE

- 121 -

MIM

O t o dlaczego Spartanie bili w kotły za każdym razem, gdy umarł jeden 7 ich królów. MIESIĄCE Bogowie pogańscy na każdy miesiąc Junona rządziła styczniem, Neptun lutym, Mars miesiącem od swego imienia, Wenus kwietniem, Febus majem, Merkury czerwcem, Jowisz lipcem, Ceres sierpniem, Wulkan wrześniem, Pallas paź­ dziernikiem, Diana listopadem. Westa grudniem. Anioły na każdy miesiąc Według kabalistów styczeń był miesiącem Gab­ riela, luty Barachiela, marzec Machidiela, kwiecień Asmodela, maj Ambriela, czerwiec Muriela, lipiec Werchiela, sierpień I lamaliela, wrzesień Uriela, paź­ dziernik Barbiela, listopad Adrachiela, grudzień Hanaela. Demony na każdy miesiąc Styczeń jest miesiącem Beliala, luty Lewiatana, marzec Szatana, kwiecień Astarte, maj Lucyfera, czerwiec Baalberyta, lipiec Belzebuba, sierpień Astarota, wrzesień Tamuza, październik Baala, listopad Hekate, grudzień Molocha.

Zwierzęta na każdy miesiąc Owca przypisana jest styczniowi, koń lutemu, koza marcowi, kozioł kwietniowi, byk majowi, pies czerwcowi, jeleń lipcowi, dzik sierpniowi, osioł wrześniowi, wilk październikowi, łania listopadowi, Mając żwawy krok nie można być człowiekiem lew grudniowi. powolnym i leniwym. Ten zaś, kto wlecze się, ostentacyjnie licząc każde stąpnięcie, nie rokuje Ptaki na każdy miesiąc Styczniowi poświęcony jest paw, lutemu łabędź, nadziei na umysł bystry, który podąża do celu nie marcowi dzięcioł, kwietniowi gołąb, majowi kogut, obawiając się niebezpieczeństw i przeszkód. Roz­ czerwcowi ibis, lipcowi orzeł, sierpniowi wróbel, dziawione usta, postawa nijaka, ręce zwisające wrześniowi gęś, październikowi sowa, listopadowi bezwładnie i wykręcona na zewnątrz, bez wyraźnej potrzeby, lewa dłoń, demonstrują wrodzoną głupo­ wrona, grudniowi jaskółka. tę, nihilizm i głupkowatą ciekawość. Drzewa na każdy miesiąc Topola jest drzewem stycznia, wiąz lutego, lesz­ czyna marca, mirt kwietnia, laur maja, leszczyna czerwona czerwca, dąb lipca, jabłoń sierpnia, bukszpan września, oliwka października, palma listopada, sosna grudnia. MIĘSOŻERCA demon przyzywany w litaniach sabatu (patrz). MIKSTURA DO PRZEMYWANIA OCZU. W „Likan tropii" Nynaulda przeczytać można o czarowniku, który przygotował pewną miksturę do przemywa­ nia oczu, mieszając ludzką żółć, oczy czarnego kota i kilka innych składników, których autor nie wymie­ nia; „mikstura ta, nałożona na oczy, pozwalała dojrzeć cienie demonów". MIMIKA sztuka poznawania ludzi poprzez ich gesty, ich przyzwyczajenia. Jest to bodaj najbardziej wiarygodna część fizjognomiki (patrz). Twarz jest bardzo często myląca, ale gesty i ruchy osoby, która nie wie, że jest obserwowana,, mogą nam w sposób dość dokładny opisać jej charakter. I.avater twier­ dzi, że najbardziej wymowne są gesty, które towa­ Chód mędrca różni się całkowicie od chodu idioty. Idiota siada w zupełnie inny sposób niż człowiek rozumny. Zachowanie uczonego zapo­ wiada medytację, skupienie umysłu lub odpoczy­ nek. Imbecyl siedzi na krześle i sam nie wie dlaczego, wydaje się, że się czemuś przygląda, tymczasem nie patrzy na nic, jego sposób siedzenia jest w równym stopniu oderwany od świata, jak i on sam. Pretensjonalność to najpewniej zapowiedź skrajnej głupoty. Musisz spodziewać się, że cechy te spotkasz u jednostek niezrównoważonych, które symulują uroczysty i autorytatywny sposób bycia. Człowiek rozumny nigdy nie przybierze ważnej miny ani głowy w chmurach nosić nie będzie. Jeżeli coś zmusza go do uniesienia głowy, to w żadnym wypadku nie skrzyżuje on jednak rąk na plecach. Postawa taka .-znamionuje bowiem uczuciĆ, szcze­ gólnie, gdy towarzyszy miłej powierzchowności, nie jest jednak odpowiednia dla myśliciela. Ogólna niepewność, nic nie mówiąca, nieruchoma twarz, nie są oznakami mądrości. Człowiek, który jest z siebie

rzyszą postawie i chodzeniu. Naturalny lub zmanie­ rowany, szybki lub wolny, namiętny lub zimny, jednorodny lub zróżnicowany, żartobliwy lub po­ ważny, swobodny lub wymuszony, naturalny lub sztywny, majestatyczny lub prostacki, dumny lub uniżony, odważny lub nieśmiały, stosowny lub śmieszny, przyjemny, pełen wdzięku, uroczysty, złowrogi - gest jest zróżnicowany na tysiące sposo­ bów. Zdumiewająca harmonia istniejąca między chodem, głosem i gestykulacją rzadko kiedy ulega zachwianiu. Aby jednak uniknąć błędu, należy daną osobę obserwować w momencie, gdy sądzi, że jest sama, to znaczy, gdy jest jeszcze sobą i nie zakłada na twarz żadnej maski. Odkryć hipokryzję jest jednocześnie rzeczą najtrudniejszą i najłatwiejszą: trudną, gdy hipokryta sądzi, że jest obserwowany, łatwą, gdy tylko o tym zapomina. Na każdym kroku można zauważyć, że skromność i wstydliwość nadają najprzyzwoitszej nawet twarzy podejrzany wygląd. Osoba, która coś opowiada lub zwierza się i nie śmie patrzeć ci prosto w oczy, przeważnie jest nieśmiała, a nie fałszywa. Nie oczekuj nigdy łagod­ ności i spokoju po człowieku, który bez przerwy gwałtownie się wzburza. I na ogół nie obawiaj się porywczości ani wybryków po kimś, kto zawsze zachowuje się statecznie i powściągliwie.

MIM

- 122 -

MIM

bardzo zadowolony, śmieje się głupkowato nie prawości niż ostrożności, jest bardziej pochlebcą wiadomo z czego, nic jest w stanie zarówno niż osobą rozumną i umiarkowaną. sformułować, jak i zrozumieć sensownych poglądów. Przypomnij sobie teraz ludzi, którzy raczej prze­ Obawa przed roztargnieniem dostrzegalna jest ślizgują się, niż chodzą, cofają się, idąc do przodu, w układzie warg. W chwili skupienia nie ośmielają a wulgarne słowa wymawiają po cichu i z za­ się one nawet zaczerpnąć powietrza. Człowiek wstydzeniem, natomiast zuchwale wpatrują się bezrozumny, kiedy chce nadrobić miną, kładzie w ciebie, gdy tylko tego nie widzisz, mimo że nigdy prawą rękę na piersi, a lewa wkłada do kieszeni nie ośmielą się spojrzeć ci spokojnie prosto w oczy, spodni, wykonując te gesty w sposób pretensjonal­ którzy nie wypowiadają się o nikim dobrze, a co ny 1 teatralny. Osobę, która zawsze podsłuchuje, najwyżej prawią tylko złośliwie, szukają dziury trudno uznać za dobrze wychowaną. Każdy, kto w całym, gotowi są zaprzeczyć nawet najoczywistuśmiecha się bez powodu, wykrzywiając: przy tym szym stwierdzeniom. Unikaj nawet powietrza, któ­ usta bez żadnej przyczyny, trzyma się często na rym ci ludzie oddychają. Ten, kto nosi głowę uboczu i kłania się tylko głową, pozostawiając przy zadartą (niezależnie, czy jest ona wielka, czy też wyjątkowo mała), kto przegląda się w czubkach tym całkowicie sztywne ciało, jest wariatem. Jeżeli chód kobiety jest ospały, nie tylko niemiły, swych butów, tak, aby zwrócić: na nie uwagę, kto po ale wręcz niezgrabny lub porywczy, bez godności, dumnym milczeniu odpowiada ci następnie krótko, gdy potyka się ona w sposób lekceważący do oschle i urywanymi zdaniami, którym towarzyszy przodu i na boki, wówczas miej się na baczności. lodowaty uśmiech, a od momentu, w którym Nie daj się zwieść ani pięknu jej urody, ani przymio­ wyczuje replikę na twoich ustach marszczy się t o m ducha. Jej usta będą miały taki sam charakter i cichym głosem oraz nic przyjmującym sprzeciwu jak jej chód, a postępowanie będzie równie sztywne tonem nakazuje ci milczenie: otóż taki człowiek ma i fałszywe jak usta. Czego byś dla niej nie zrobił, przynajmniej trzy obrzydliwe cechy, ze wszystkimi pozostanie niewzruszona, ale zemści się za każde, ich symptomami: upór, dumę i zawziętość, a praw­ nawet najdrobniejsze, uchybienie. Porównaj jej dopodobnie można do nich jeszcze dodać fałsz, chód z liniami na czole i zmarszczkami znaj­ szelmostwo 1 skąpstwo. dującymi się dookoła jej ust, a zdziwisz się, jak Ciało pochylone do przodu charakteryzuje czło­ bardzo te znaki charakteru harmonizują ze sobą. wieka ostrożnego i pracowitego, odchylone zaś do Zactiowaj najdalej idącą powściągliwość w obe­ tyłu - próżnego, przeciętnego i dumnego. cności mężczyzny otyłego, o cholerycznym tem­ Jednoocy, kulawi, a przede wszystkim garbaci są peramencie, sprawiającego wrażenie obżartucha przebiegli, skłonni do mistycyzmu, trochę złośliwi i ustawicznie wodzącego oczyma dookoła siebie, i średnio źli. nigdy nie mówiącego w sposób zrównoważony, Człowiek uczony bardzo rzadko i krótko śmieje i mimo iż narzucił sobie pretensjonalną grzeczność, się do rozpuku. Zazwyczaj zadowala się uśmie­ traktującego wszystko w sposób bałaganiarski i nie­ chem. Jakaż różnica między serdecznym śmie­ stosowny. W jego okrągłym, krótkim i zadartym chem, płynącym z życzliwości, a diabelskim re­ nosie, w rozdziawionej gębie, w nieregularnych chotem cieszącym się z czyjegoś nieszczęścial Są ruchach dolnej wargi, w jego wystającym i pełnym łzy, które poruszają niebiosa, są też takie, które narośli czole, sposobie stawiania kroków, które wywołują gniew i pogardę. słychać już z daleka, rozpoznasz uosobienie pogar­ Zwróć też uwagę na głos (tak, jak to robią Włosi dy i oschłości. To beztalencie z pretensjami do w swoich paszportach i rysopisach), musisz odróż­ doskonałości, okrutność pod maską poczciwości. nić, czy jest on wysoki czy niski, mocny czy słaby, Unikaj mężczyzny, którego napięty, zawsze pod­ niesiony, wysoki i donośny głos, nie przestaje rozkazywać, oczy powiększają się 1 wychodzą z orbit, brwi są nastroszone, żyły nabrzmiewają, dolna warga wysuwa się do przodu, ręce zaciskają się w pięści, ale który w razie pojawienia się ważnej osoby, która jest twoim przyjacielem, nagle uspo­ kaja się, przybiera ton oschłej grzeczności, a swoim oczom i ustom przywraca pozorny spokój. Męż­ czyzna, którego kolor i wyraz twarzy potrafią się nagle zmienić, a który potrafi dokładnie te nagłe zmiany ukryć i przybrać natychmiast spokojny wygląd, który posiadł sztukę trzymania na wodzy mięśni twarzy: taki człowiek ma w sobie mniej czysty czy przytłumiony, prawdziwy czy fałszywy. Dźwięk głosu, artykulacja, jego skala i modulacja, płynność i ewentualne kłopoty w wysławianiu się to bardzo charakterystyczne cechy. Krzyk najodważ­ niejszych ze zwierząt jest bardzo prosty, twierdzi Arystoteles, i wydają go one bez widocznego wysiłku. Krzyk zwierząt nieśmiałych jest o wiele bardziej przenikliwy. Porównaj pod t y m względem Iwa, wołu, koguta piejącego swą triumfalną pieśń, z jeleniem i zającem. Zasada ta dotyczy również ludzi. Głos gruby i mocny to człowiek krzepki. Głos słaby to człowiek nieśmiały. Głos czysty i dźwięczny określa niekiedy kłamcę. Głos zwykle drżący często wskazuje na podejrzanego z natury. Ludzie bez-

skromność szczęście. który się zaniedbuje bądź nachodził Katona o radę. a także taturę. czej niż pozer. MINOSON demon. wyniośli mają głos wysoki. łagodny i pełen uczu­ o wszystkim jednak trzeba mówić głośno. krój. oznakach można nej. Nie jest oznaką grubiaństwa. Cassius Flaminius dobór garderoby. miły dla ucha. który zapewnia wygraną we cia. Kobieta pobożna inaczej niż kokiet­ ka. Człowiek rozumny zachowuje się zupełnie ina­ jeden z najpotężniejszych przywódców piekła. gdyby to buty wyróżnić. twierdzi Lavater. prostota i przepych. fason. zarozumialstwo i takt. Ich piski lub ich żarłoczność przepowiadały nie­ dobry i zły gust. jak to przenikliwy pisk i fałszywy wstyd: oto cechy. pogryzły szczura. MIOMANCJA wróżenie ze szczurów lub myszy. zaś według Warrona. zrzekł się dowództwa kawalerii w podobnych okoli­ Człowiek uczony jest w swoim zewnętrznym wy­ cznościach. określa człowieka z natury wszystkich grach. Bardzo często po tych banalnych. Katon odpowiedział. jak i takiego. Plutarch powiada. że wróżyłoby to całkowicie odmiennie. kto stroił się. Schludność i niedbałość. bo szczury pogryzły lo. które wyróżniamy myszy wystarczył. aby się wszystkim podobać. jako że szczury rzeczą naturalną. że źle wróżono glądzie prosty i harmonijny. by Fabius Maxiumus złożył dyk­ w samym tylko ubiorze. Jego szefem jest Bael (patrz). aby się jeden z jego butów. Pewien prze­ kogoś. Elian opowiada. Głos szorstki ocenić intelekt i charakter właściciela. Prostota jest dla niego ostatniej kampanii Marcellusa. Należy również zwrócić uwagę na wybór i usta­ MOLOCH książę krainy łez.123 - MOI czelni. Kolor. wszystko to mówi i opisuje nas. aby uchybić skromności. zdawałoby się. członek rady piekiel­ wienie mebli. rażony Rzymianin przez dwadzieścia jeden dni dandysa. szczęśliwego. Ammonici oddawali mu cześć adorując statuę .MIM . bądź to. Równie łatwo można rozpoznać pogryzły złocenia w świątyni Jowisza.

Zalkos. Autor „Cudownych tajemnic Alberta Wielkiego" pisze w księdze trzeciej. MUNI duchy. czwarty na barana. Malfas. Furfur. Moloch to demon straszliwy i przerażający. jaru. to naucza astronomii i wszelkich sztuk wyzwolonych. by móc ją połknąć. Byleth. koroną królewską. leden otwierano na mąkę. MOREL demon. MÓZG. często zajęczy mózg.Kto jest twym Panem i kto twym Prorokiem?" Zadaniem ich jest także dręczenie potępionych. szósty na wołu. MSZA DIABELSKA. gdy tylko spoczną w grobie. mieściło się siedem schowków. MONARCHIA PIEKIELNA. Botis. jedenastu prezydentów: Marbas. Szaks. Wapula. I oraj. Pierre Aupetit. Walefar. którą trzeba pogryźć. Gomory. mający według „Clavicules" Salomona moc czynienia niewidzialnym. ksiądz apostata z miasteczka Fossas w Limousin. a jego siedmiu tajemnych furt do tych siedmiu pomieszczeń. kolejno: Agares. MULLIN demon niższego rzędu. Bifrons itp. wojowników. Według Miliona. Jeśli przyjmie kształty ludzkie. Konew. cuda. Oz. w które wierzą hindusi. Belzebub. drugi na synogarlicę. Ukazuje się pod postacią byka. siódmy na dziecko. dziesięciu hrabiów: Barbatos. MORDAD anioł śmierci u magów. choć nie wspomina o nich żadna 7 ich świętych ksiąg. jeśli pociera się nim zewnętrzną stronę gardła. Kajm. Beryt. Ale każdy z tych demonów dowodzi jeszcze jakimś oddziałem. Przypisują im te same cechy. trzynastu mar­ kizów: Aamon. że zmarły związany jest z piekłem. Gusoin. Mają wygląd szkaradny i głosy straszliwe jak grom. MONKIR I NEKIR anioły. siedmiu królów rządzących w czterech stronach świata. W kilku procesach o czary pojawia się niejaki mistrz Jean Mullin. i mnóstwo rycerzy. Dodaje. jego olwarte ramio­ na witały ofiary z ludzi — poświęcano mu dzieci. Gdy chciano dzieci złożyć Molochowi w ofierze. hrabia i przywódca różnych grup piekielnych. prokurent wielkiego pana sabatów. został spalony za celebrowanie takich misteriów. Sytry. Powinność swą rozpoczynają pytaniem: . dwudziestu trzech książąt. brzeg rzeki. Zamiast świętych słów błogosławieństwa. Morax. poczynają smagać: go biczami na wpół z żelaza. ociekający łzami matek i krwią dzieci. Eligor. Halfas. kapłani urządzali głośną muzykę na bębnach i innych instrumentach wokół postaci bożka. lecz dopiero po ataku wysokiej gorączki. Belzebub. które według muzułmanów przesłuchują zmarłych. Androalfus. Ipes. Alocer. że wewnątrz tej sławnej figury Molocha. Andras. mądrych i przyjaznych duszków. Win. co daje liczbę 44 635 566 zamieniając się w świetliki i ukrywając niebez- . Gamygin. Pajmon. Arias. Z przeróżnych zeznań czaro­ wników wiadomo. Astarot. Buer. Forkas. a na wpół z płomieni. Haagenti. którym jest Belzebub. Naberus. Wolak. Za pomocą mózgów niektórych zwierząt można czynić. Glazjalabolas. Gaap. Według Wierusa skła­ dają ja. Rabini utrzymują. Mahometanie przejęli to wyobrażenie z Talmudu. Pricel. jakimi Europejczycy obdarzają chochliki. Starają się sprowadzić zagubionych po­ Armia piekielnego królestwa liczy 6666 legionów dróżnych na skraj przepaści. Dało to asumpt do porównania Molocha do Mitry. Pursan. Jest księciem miłych. w czasie sabatu mówi się: Belzebub. ł-orneus. Rajm. Hauros. Krążą nocami. z głową krowy uwieńczona. że diabeł podczas sabatu każe również odprawiać msze. gdy przeciera się nim dziąsła. które boja. po 6666 demonów każdy. którymi są Bad. Fokalor. Zaś by nie słyszano ich krzyków.MON . Batym. cesar?. że mózg zająca. Bun. Cimery. Zepar. leczy w ciągu najwyżej dwóch dni stany zapalne. Asmodeusz i Zapan. Wepar. Jak tylko poznają. Murmur. Marchocjasz.124 - MON z brązu przedstawiającą go na tronie. Feniks. Amy. Dekarabia. Duchy te nie mają ciał i przy­ jmują dowolne kształty. pomaga wyrzynać się ząbkom u dziecka. MORAX (FORE) kapitan. Sabnak. by szkodzić ludziom. Diabeł lata pod postacią motyla dookoła osoby odprawiającej mszę i tej. Amduscias. która spożywa czarną hostię. którą uważali za siedzibę życia i uczuć. Mozg kota lub kotki.. pierwszy pokojowiec Belzebuba (patrz). się upiorów. trzeci na owcę. leczą się ze swych panicznych lęków jedząc. boga Ammonitów. piąty na krowę. rozpalano we wnętrzu jego figury wielki ogień. Aim. jak Furkas. Pierwsi ludzie nie jedli mózgu żadnego zwierzęcia przez szacunek dla głowy. Belial. Busas. Orobas. że osoby.

którego zaklina się w sobotę. Przepowiada mudzie . Naucza sztuk wyzwolonych. Jest jednym NAHAMA siostra Tubalkaina. tf¥?»» NABAM dernon. modły. Przybiera postać: kruka. właściwości metali. markiz mrocznego impe­ rium. by ofiarować ją przede wszystkim Chalchinhlicue. zza ucha lub spod języka. tak czystych jak i nieczystych. Jak czytamy w Tal­ z przełożonych nekromantów (patrz). pobierano kropelkę krwi. do których kierują swoje i Tronów. często ofiarowywano bogom i przyjaznym duchom krew. Należy do sfery Aniołów cześć olbrzymie posągi. ptaka. Miała kapłanów karmiących ją kroplami własnej krwi. NABERUS (NEBIROS). kot. wspól­ NAIRANCJA sztuka wróżenia stosowana przez noty mają swoje. Zwykle jest to tygrys.jedna z czterech matek diabła. bogini wód i opiekunce dzieci. Obdarza elokwencją i słodyczą charakteru. logowie twierdzą.125 - NAB pieczeństwo. lecz czci nie oddają mu żadnej. roślin oraz zwie­ rząt.. ryby lub związanych ze Słońcem i Księżycem. duchy. marszałek polny i generalny inspektor wojsk. a po­ sobie ich przychylności wznoszą hindusi na ich przedza go dudnienie trąb. Każdy nowo narodzony ma swojego. którą określa horoskop dnia narodzin.MUR . gdy się nakłuwali przy tatuażu. To dla zjednania wem trąbek. które właśnie przyszło na świat. Ukazuje się pod postacią rodzaju ludzkiego. na głowie ma koronę książęcą. żołnierza dosiadającego sępa. papuga bądź owad. a opierająca się na różnych zjawiskach narodzonego żyje pod postacią zwierzęcia. że sama została demonem-sukNAGUALE tak nazywają w Meksyku przyjazne kubem (patrz). Od dziecka. Nagual każdego nowo Arabów. . Dowodzi dziewiętnastu legionami. Demono­ przyszłość. demon muzyki. ku któremu wiodą. Jeszcze do niedawna te obrzędy praktykowano tam po jaskiniach. Bardzo się go obawiają i uważają za wroga nego. otoczonego mnóst­ Tożsamy z Muzuko. W pewnych rejonach Meksyku otaczano kultem arę. MUSUKA imię diabła u wielu plemion afrykań­ MURMUR wielki książę i hrabia imperium piekiel­ skich. W obrzędach Meksyku sprzed konkwisty. wielką papugę. głos ma chrapliwy.

Wkrótce się w niej zakochał i aby przezwyciężyć okazywana mu obojętność. Sir ]ohn Colquhoun był od paru zaledwie miesięcy żonaty z lady Lilią Graham. i ciałem oddawała się ofiarodawcy. zbudowaną z trupów i węży. a jego cudowne właściwości odłożono między bajki. a jedne cudaczniejsze od drugich. jak i trucizn. że receptura ich zawie­ NARAK piekło hindusów. opiłki metali. kiedy przyjechała doń w odwiedziny bratowa. co nazywamy nekromancją. bądź wywołują żar. do czarów. podstawowym lekarstwem na epilepsję. najstarszą córką Jana. Ten skomponował bukiet z oprawnych w złoto diamen­ tów. . Wspaniały ten kamień stracił już jednak swą reputację. co pytają zmarłych o rzeczy interesujące żywych.yonu. obowiązującej w Paryżu kilka lat temu. z jaką rodzi się czasem zrobię.NAM . która chce być pokochana. Te przypisywane mu właściwości przyczyniły się nie­ wątpliwie do mody na ten kamień. Ówczesne kroniki wzbudzać miłość. Jean-Baptiste Porta szcze­ gółowo wymienia wszystkie cudowne właściwości hippomanusa. którym \o> stawiał przeszkody lub którym nio zezwalali na to rodzice. Toledo i Salamance istniały otwarte szkoły nekromancji w podziemnych pieczarach. a noszony jako talizman (patrz) chronił przed pokąsaniem przez jadowite zwierzęta. Zmuszony był się ne. do której wartki nurt unosi krzywoprzysiężców. że przy­ nosi ulgę w chorobach nerek oraz ułatwia przecho­ dzenie kamieni przez pęcherz moczowy. wów. staje się nieczysty. który brano za miłość. NEFRYT kamień. Jest to okrągła. którego zaklina się we wtorki. Wydaje się. że osoba nim obdarowana duszą zwróconą na północ. demencjo lub śmierć. jak i sypiających na grobach w oczekiwaniu snów. |esl tam wielka i obrzydliwa budowla z bramą Działanie napojów miłosnych. tłu­ maczy farmacja. rubinów i szafirów. a czasem nawet fragmenty NASTRAND (NASTRUND) część piekła Skandynaozdób kościelnych. jako że krwiożerczy wilk rozdziera bez ustanku trafiające tam ciała. uciekł się do pomocy zręcznego nekromanty (patrz). Wśród izraelitów ten. Izajasz również potępił tych. ności ryb i ptaków. że wyjechał z lady Catherine. takie jak: ryba zwana rpmorą. Wiele jest napojów miłosnych.126 - NAR NAMBROT demon. Hippomunus jest wśród nich naj­ słynniejszy. któremu hindusi. wnętrz­ przez węże. Istnieją pewne środki pobudzające. co też ma zapobiegać błędowi nekromancji. który napoje miłosne zalicza i światową kobietę. Pytający zmar­ łego winni byli wprzódy poczynić zalecone przez nadzorujących ceremonię magów odpowiednie ekspiacje. Wiele też znali ich starożytni. Takie właściwości mają połknięte w napoju muchy kantarydy. nieodwzajemnionej miłości. że nigdy nie udało się czegoś podobnego znaleźć ani na głowie źrebaka. twierdzi pewien nam współczesny. Napój lub narkotyk mający John użył specyfiku natychmiast. lady Catherine. zbrod­ sować. zmarły pozostawał głuchy na wszelkie pytania. przypisywali i tę. Bez trudu zrozumieć można działanie niektóro kości żaby. Skrapiali oni trupa ciepłą krwią i następnie starali się otrzymać odeń odpowiedzi na pytania o przyszłość. lak rozpowsze­ chnionemu na Wschodzie. W jego skład wchodziły różne substancje ukrywać. Ten rodzaj wróżenia był w użyciu wśród Greków. iż sir NAPÓJ MIŁOSNY. Irytujące jest tylko to. ta cudowna narośl. do których wejścia Wielka Izabela kazała zamurować. czwartego hrabiego de Montrose. którzy umieli go sto­ odnotowują. gdzie zmarli męczeni są rała obrzynki paznokci. Według ksiąg magicznych. kto dotyka zmarłego. a przede wszystkim ułagodzić duszę zmarłego szeregiem ofiar. gady. I właśnie w czarach widzieli przyczynę gwałtow­ nych uczuć. a nazajutrz został wdowcem. a szczególnie Tossalczyków. niż przesąd królujący w Szkocji wśród sposobów na wzbudzenie uczucia czy przełamanie oporu kochanej osoby. ani nigdzie indziej. Takim to silnym środkom nadawano nazwę napojów miłosnych. spożyta jako proszek zmieszany z krwią osoby. czerniawa narośl na czole. pragnąc być kochanym przez chłodną dlań żonę. Bez tych przygotowań. Delrio. obok innych cudownych właściwości. W innej części położenie potępio­ nych jest jeszcze gorsze. zabójców i cudzołożników. Pewien mieszkaniec l. i obdarzył go właściwością sprawiającą. które powo­ dują zapalenie wnętrzności. w ojczyźnie. powoduje wy­ buch gorącego uczucia. W Sewilli. Nie ma nic dziwniejszego. kamień astro/t. by uniknąć wyroku śmierci wydanego nań ziołowe i zwierzęce. dał jej cztery takie sproszkowane insekty w reńskim winie. sporządzając go przyzywali bóstwa piekiel­ niczo porzuciwszy małżonkę. a zwłaszcza takiego lubczyku z drogich kamieni na próżna hippomanus. Ocze­ kiwał szczęścia. Starożytni. według nich. NEKROMANCJA sztuka wywoływania zmarłych lub przepowiadania przyszłości z badania trupów. dodaje jeszcze. których zwrócone do środka głowy rzygają strumie­ niami jadu tworzącymi trująca rzekę. Miał być też. wielkości suszonej figi. Mojżesz ustanowił dla żydów mądre zakazy chro­ niące przed zabobonem wywoływania duchów i wszystkiego tego. nie­ możności połączenia się dwu serc.

ufundowała kościół. NID wyższy stopień magii porównywany przez Islandczyków do ich seidur (patrz) lub czarnej magii. wzrok. Wypo­ wiedziały one wojnę pierwszym monarchom Orientu (w czasach bajecznych). iż ma prawo prosić Boga o nagrodę. na deseczce lub złotej płytce ryli imię złego ducha. słuch i mowę. na przykład mur. . Menander. choroby i plagi. Niebo dało jej tylko to. straciła siły. ni nekromancji. że pod tą postacią czcili oni ogień. Kahamerasz-Nere. skoro są to złe czyny? chrześcijaninem. co zatrzymuje nych. by dane jej było żyć tak długo.NEM . Kościół zawsze potępiał te postępków. potwierdził się. Ale „Petit NIEDOWIARKOWIE. bezdzietna niewiasta. Modliła się. Podobną myśl odnaleźć można w legendzie znad brzegów Bałtyku: O t o w Falslcr żyła niegdyś bogata. promienie światła. zabicie mysikróliPogańscy królowie ludei i Izraela oddawali się ka. W wielu okolicach uważa się. że silny umysł jest w rzeczywistości słaby. I chociaż Konstantyn. szef policji im­ perium ciemności. Prosiła o wieczne życie. a jej samej nie pokazała nawet koniuszka swej kosy. W wyniku smutnych do­ Albert" i „Clavicules" Salomona ukazują nam bar­ świadczeń stwierdzono. trzeba rzucić mu kamień — to proste. Każdego roku. przyjaciół. z kim mogłaby zamienić słowo. by wysłuchać jej życzeń. któremu całą ceremo­ nię poświęcano. jeśli jego mieszkańcy narzekają na panujące tam warunki. Niemniej Nergal czy Nergel był bożkiem Asyryjczyków i wydaje się.wzdychała głęboko i zamykało się nad nią dębowe wieko skrzyni. . ustawiali na niej głowę otoczoną świecami. Wtedy ksiądz zbliżał się do niej. NEMBROT jeden z duchów. NERGAL demon drugiego rzędu. NIBRIANY to wróżki z Neapolu. się niewidzialnym nosząc pod prawym ramieniem. domowego świerszcza czy psa. Obraża się. NETY złe duchy na Molukkach. że diabeł czyni czarowników nieczułymi na tortury. Życzenie zostało wysłuchane. my wyprowadzeni z błędu. Jakby dla pokazania. że zniszczenie jaskółczego gniazda. Pragnąc uczynić godny użytek ze swego majątku. Mówiła zawsze o tak odległych czasach.„Niestety!" . karty. że jest on tak wspaniały.127 - NIE NIESZCZĘŚCIE. Chińczycy są przekonani. niedowiarkowie w spra­ wach wieczności są najbardziej podatni na przyzie­ mne kłamstwa. Po zakończeniu bu­ dowy stwierdziła. jakie nawiedzi­ ły jej kraj. Poświęcony jest mu wtorek i w ten dzień się go przywołuje. Julian oddawał się dającego nieśmiertelność. Wkrótce jednak zostaliś­ tym ohydnym praktykom. krewnych. NIEBIESKIE DIABŁY tak nazywano halucynacje. Tyle twierdzą demonologowie. Każdy dom ma jedną. jak i szereg innych podobnych się ducha Samuela. że udziela chrztu czarnej magii. pod­ władny wielkiego sędziego Lucyfera. Żyła tak długo. że niedowiarkowie odrzu­ dziej wymyślne sekrety niewidzialności. Strulldbruggowie Guliwera byli nieszczęśliwi z powodu swojej nieśmiertelności. Są bardzo złośliwe Najsław­ niejsze swą drapieżnością są Demrusz-Nere. jak się do tego zabierali: Zabijali małe dziecko dusząc je. Przewodzi im Lantila Ipatrz). że nikt jej nie rozumiał. NIECZUtOŚĆ. przechwalał się. odcinali mu głowę soląc ją następnie i balsamując. sny. Tahmuras je pokonał i zakuł w łańcuchy w dobrze zamkniętych pieczarach. że tryska gdzieś źródło zapobiegające śmierci i po dziś dzień bezskutecznie poszukują tej cudownej krynicy. pierwszy szpieg Belzebuba. pozwolił poganom radzić się wró­ NIEŚMIERTELNOŚĆ. uderzała w sąsiadów. By go odesłać. oddawali cześć tak powstałemu idolowi i wydobywali odeń odpowiedzi. A oto. przepowiednie i inne najbardziej czcze prognozy. że nie pozostał już nikt. jak długo stać będzie świątynia. którego rad zasięga­ ją czarownicy. W wiekach średnich pewne ślady nekromancji pozostały w praktykach próby trumny. Sehelan-Nere. szczególnie w stosunku do opęta­ wystarczy postawić przed sobą coś. Fakt ten NIEWIDZIALNOŚĆ. Unosiła się w trumnie i wykrzykiwała: „Czy mój kościół jeszcze stoi?" — Tak — odpowiadał ksiądz. len rodzaj magii polega na wyśpiewywaniu złego czaru przeciw wrogowi. a zgodnie z aksjomatem o spotykaniu się skrajności. przynosi nieszczęście. Aby stać się niewidzialnym. Niewątpliwie są to wymysły właścicieli domów. w dzień Bożego Narodzenia odzyskiwała władzę nad zmysłami. Kazała się tedy zamknąć w dębowej skrzyni i zanieść do kościoła. Można stać cający zasady religii wierzą w bajkowe przesądy. czego się domagała. zostaWKEy nie. Śmierć mijała jej drzwi nawet nie zaglądając. byleby w biały dzień. a zapomniała poprosić o młodość. Nieszczęsna postarzała się. Mordak-Nere. Powtarzano wielekroć. Do niej uciekł się Saul chcąc poradzić służąc rodzinie. Kobieta prze­ żyła wszelkie wojny. co zniedołężniał nekromancji. Syryjczycy Lakoż praktykowali tenże rodzaj wróżby. NER (NERĘ) imię nadawane w Persji złym duchom z rodzaju div. to nie tolerował ni księżnika Simona. A dlaczegóż by obrzydlistwa. uczeń czarno­ żbitów.

który pyta: „ C o tu robisz?" Należy odpowiedzieć: „Podlewam swoją roślinę". oddzielić mięso i rzucić je za siebie przez lewe ramię mówiąc: Accipp quod libido et nihilamplius. Przedstawiają go z wyciągniętą szablą w dłoni. itd. by opisać opętanego przez demony. kupić nowy garnek. z lewej strony ust. można od­ dać mu butelkę i odejść. co onomancja wanych w czarnych. a raczej jeden z jego wysłanników. co powyżej. ciągle nie ruszając się. następnie rozpalić ogień. NIRUDY (NIRONDY) król złych demonów u hindusów. wczesnym rankiem tuż przed wschodem słońca. dwa w nozdrza i dwa do uszu. jak piszą w tych złej sławy książeczkach z głupimi przepisami. a następnie zakopuje ją twarzą do nieba i podlewa przez dni dziewięć. Genetyllidy asystują przy narodzinach.NIC - 128 - NIK na przykład. których wyróżniają bądź chcą pognębić. co dowodzi. trzeba przyjść znowu. co wierzą w takie zabiegi. Baczyć należy.. Melie ścigają tych. ciemnych miejscach. przywołuje demony i poleca im przynieść sobie ukryte skarby. serce nietoperza. to znak. których mieszkańcy Molukków radzą się w ważnych sprawach. ilekroć wsunie się ją do ust. Grecy mówią o kimś opanowanym przez nimfy.odchodzi się tyłem. to jest dziewią­ tego dnia.. i stale trzeba mu odmawiać. Ich nazwa wywodzi się od piękna postaci przybieranych. niesionego na barkach przez olbrzyma. a te nic niewarte — zakopać z powrotem tam. stoją jak niańki u kołyski dziecka. Nazajutrz. Jest to raczej to samo. gdzie pochowało się głowę. nie oglądając za siebie i powstrzymując się od jadła i napitku. Niewidzialność daje także pewien zabieg. patrząc: przy t y m w lustro. a nawet je karmią. W tym celu bierzemy siedem ziaren czarnego bobu i głowę zmarłego. zgodnie z regułami sztu­ ki. . agat. Ta kość zawsze czynić będzie niewidzialnym. Gdy zniknie. odrzucić trzeba ją za siebie wypowiadając to samo zdanie. że jest to duch tej właśnie głowy i nie obawiając sie żadnych niespodzianek. Ziarna bobu wkładamy jedno do ust. że są one jednak demonami. bez względu na dobiegające wokół hałasy. NITOEY demony lub geniusze (patrz). lustro. Albo też. który rozpocząć należy w środę przed wschodem słońca. to wszyscy zebrani pożerają resztę przygotowanej uczty. Ziarna bobu będą już dojrzałe. Nie można sie zgodzić. lak sprawdzić trzeba każde z nich. tego dokonać. przyzywają demony głosem małego bębenka. włożyć kota do garnka i trzymać: go tam przykrytego lewą ręką.) Teraz trzeba wkładać po kolei kości pod zęby. Grecy otaczający nimfy wielkim szacunkiem dzielą je na kilka kategorii. Następnie wyłożyć kota na nowy półmisek. (Weź. czarnej kury lub żaby. Należy wkładać je do ust i obserwować swoje odbicie w lustrze. Kto chce (patrz). Karmią go i poją. a gdy już udzieli odpowiedzi. gdy się ukazują. doskonałą nalewką. by wszystko przygotować: starannnie. dwa do oczu. sylfy (patrz) powietrze. coć daję. który wcześniej narysowało sie na zakopanej głowie. aż wyciągnie dłoń. że ma się dobre ziarno. węgiel i hubkę. NOMANCJA wróżenie z imion i liter na nie się NIGROMANCJA sztuka odkrywania rzeczy scho­ składających. trzeba ukraść kota. Noc jest najlepszą porą do takich przywołań i właśnie w t y m czasie demony wypełniają poleconą sobie misję. zapalają pochodnie i zja­ wia się duch. A wreszcie kabaliści uważają. a sam ją podleję". Będzie prosił raz jeszcze. Jowisz był wykarmiony przez nimfę Melissę. jeżeli kość jest niewłaściwa. krzesiwo. Od tej pory można być pewnym. Z wybiciem północy udać się po wodę do źródła. że te demony zamieszkują wody. NIMFY demony żeńskie. nie poruszając się ani nie oglądając za siebie. a gnomy (patrz) i karły ziemię. Kiedy już nie widać swego odbicia w lustrze . na której mieć będzie znak. Ósmego dnia spotyka się lam demona. NISY (NISGODRENGI) chochliki duńskie w rodza­ ju klurikonów (patrz). On na to powie: „Daj mi lv butelkę. poruszając się z niewiarygodną prędkością. Zbierają się. Są nieszczęśni. Na głowie znaczy się kształt trójkąta. tak jak salamandry (patrz) ogień. i nic więcej. aż do momentu natrafienia na odpowiednią kość. Dalej gotować go przez dwadzieścia i cztery godziny.

czyli inaczej złego spojrzenia. któremu Grecy przypisują bez mała wszechobecność. Przemawia odbytem. się dłużej. wielki błazen na piekielnym dworze. wkrótce po urodzeniu dziecka. Verandi (teraźniejszość) i Skalda (przy­ szłość). na których zatrzymał wzrok dłużej. że jeśli zmarłemu nie za­ mknęło się lewe oko. a w taki sposób. NYSROK demon drugiego rzędu. którzy potrafili otruć za pomocą spojrzenia. jak twierdzą w okolicy. że kilka lat temu pewien służący zmarł na ospę wietrzną. której spojrzenie. w drugim natomiast sylwetkę konia. na których spojrzały. by zbudować ca\e zdanie. Dalyel donosi. spro­ wadził go i kazał mu spojrzeć na kilku kryminalistów skazanych na śmierć. w którym woda stała już od dłuższego czasu. słyszy to. Nosiły imiona: Urda (prze­ szłość). że ten. NOŻOWNIK demon przywoływany w litaniach sabatowych (patrz). Ma to uchronić go przed wpływem złych duchów. że przyczyną śmierci było złe spojrzenie. akuszerka okrywa noworodka kawałkiem tkaniny i znaczy mu czoło mułem z naczynia. w pobliżu Landerneau. O OB demon Syryjczyków. że koncentrując wzrok na oknach domu wybijał w nim wszystkie szyby.albo nic nie słyszy albo. że w jednym oku miały one dwie źrenice. jak się wydaje. Otacza się go mizernym szacunkiem uważając za kuglarza i szarlatana. Pewien żołnierz z ekspedycji marszałka Maison dokonywał niebywałych czynów. bezpłodność kóz. dowiedziawszy się o tym. Wyjątkową tę cechę miały również iliryjskie czarownice: rzucały one śmiertelny urok na tych. by zbudować pojedyncze słowo. choć matka zmarłego twierdzi. Najczęściej złe spojrzenie zarzuca się Cyganom. Sprawuje także nadzór nad wizjami i snami. kto się go radzi . brzuchomówca. Szkoci obawiali się tak zwanego złego spojrzenia. Trzeci kazał gromadzić w polu wszystkie kury z okolicy i gdy tylko skupił wzrok na wskazanej m u . bądź pierwszymi literami zdania. Na Peloponezie. czyli uczynić kogoś chorym jedynie za . Pewien Hiszpan miał tak zmyślne spojrzenie. Został uznany za „złe oko" bądź złego ducha. a nawet ludzkie serce. organem zwykle nie przeznaczonym dla słów. Boguet zapewnia.'129 OBR NORNY wróżki lub parki u Celtów. że jeszcze teraz na równinie żyje kobieta. którym przyglądały niektórych osób moc wywoływania nieszczęść. powoduje kwaśnienie mleka. że czarownice mają po dwie źrenice w oku. Tak o t y m mówi doktor Geronimo d'Alcala: „W Wśród najpowszechniejszych przesądów najczęś­ języku Cyganów ąuerelar natula znaczy rzucić złe ciej znajdujemy takie. NYBBAS demon niższego rzędu. że spoglądając na bazylię traci się wzrok. We Włoszech spotykano czarownice. które przypisują wzrokowi spojrzenie. szef kuchni Belze­ buba. Stało się: skazańcy umierali pod jego śmiertelnym spojrzeniem. OBRĄCZKA patrz: Pierścień. Natychmiast zabijały zaś tych. w Bretanii panuje przekonanie. a czasem nawet śmierć całych stad. Inny nieumyślnie zabijał tych. władca subtelnych pokus i przyjemności stołu. Przed urokiem uratować może jedynie zardzewiały żelazny pręt. co chce usłyszeć. NOTARYKA jedna z trzech części kabały (patrz) żydowskiej. W niektórych regionach Hiszpanii obawiano się czarowników. ta znikała. Określały długość ludzkiego życia.NOR . Dalyel dodaje. które jednym spojrzeniem potrafiły zjeść wnętrze ogórka. Król. Polegała na posługiwaniu się bądź wszystkimi literami danego słowa. W Plouedern. W Poncie istniał pewien rodzaj czarownic chara­ kteryzujących się tym. zawsze głosem niskim i grobowym. wkrótce umrze ktoś z najbliż­ szej rodziny. zjadał pakuły i zionął ogniem z ust. Uważa się. OCZY. Irlandczycy znają czarownice mające moc od­ wrócenia skutków złego spojrzenia swym antyczarem. częściej.

Zebraną ślinę miesza się. Następnie diety zebrać wydalone przezeń ekskrementa i zmie­ trzykrotnie owija sobie głowę chustą lub pasem szać z taką samą ilością miodu. pomyślą. właściwość leczenia pewnych chorób. jak poprzednio.. a także łagodzą rwę kulszową. Lek jest to nieza­ pędem. jak wiele innych. a nawet powoduje ślepotę. mają również w swej aptece skuteczne lekarstwo przeciw złu. Na szczęście. gdyż on również ma zatrute spojrzenie. często pożera i kości swej ofiary. że chcecie na nie rzucić urok. to zbierzemy odchody. co dostaje. o ile wiem. głośno powtarzając imię winnego.6. które czynią. przy czym szczególnie podatne na ten urok są dzieci.. nieświadom. są w stanie rzucić złe spojrzenie. które wysuszone i sproszkowane są dos­ konałym lekiem przeciw dyzenterii. Do naczynia z uryną wymieszaną ze szczyptą owych sprosz­ kowanych odchodów należy włożyć ogrzane ka­ mienie nadrzeczne. lec? jego zrodet należy raczej szukać na Wschodzie. poprzez które dociera do mózgu. To ono ma złe spojrzenie i powoduje porażenie.. Odchody wołu i krowy Odchody te. węgiel i wodę miesza się razem i chory wypija trzy łyki lego napoju. pędem w pobliżu źródła). oczyszczania skrofulicznych i zołzowatych guzów. że wiara w złe spojrzenie jest charak­ terystyczna dla krajów o ciepłym klimacie.) Niech ci. . CXXXI. Przybywając. gdy znamy winnego. lepiej chronią się przed słońcem. ponownie odmierza po trzy piędzi na chuście lub pasie i jeśli zamiast trzech zliczy trzy i pół. ODCHODY „Złe spojrzenie" dosięga przede wszystkim orga­ O właściwościach i zaletach różnych odchodów nów wzroku. jest to ten sam proszek. zbiera odrobinę ziemi sprzed drzwi jego domu i jeszcze trochę sprzed drzwi jego sypialni. utłuczona na proszek i wypita z winem jest lekarstwem przeciw kolce. którzy pragną uniknąć złego spojrzenia. Odchody psa Jeśli psa umieścimy w zamknięciu i przez dni trzy dawać mu będziemy tylko kości. Zabezpieczeniem ma być róg jelenia. cudowna księga. i zapalenie migdałów. ben poraj ali ain (Józef jest owocnym smakiem. Odchody wilka Jak wiadomo. żona lub siostra wychodzi na ze­ wnątrz. ów zaś winien zasnąć leżąc na lewym boku: rano obudzi się zdrowy. Jako że człowiek jest najszlachetniejszym ze Rzucone przez kobietę jest groźniejsze w skutkach stworzeń. jak sami przyznają. Zmieszane z winnym octem mają właś­ ciwość. to jego ekskrementa mają szczególną niż rzucone przez mężczyznę". jeśli chory wzgardzi t y m przy­ Ben porat losei. niech lepiej nie śpią z odkrytą głową pod pieszczotliwymi promieniami księżyca. związany jest z pewną rzeczywistością fizyczną. Resztę zakopu­ je się w ziemi. by splunęli do niego. Chory. Po trzech dniach takiej po trzy dłonie zawiązując kolejne supły. wraz z mięsem.ocz - 130 - ODC pomocą wzroku. a osoba. którzy przestępują próg. że i ten przesąd. miast ufać amuletom czy też lekarst­ w o m Cyganów. dawniejsze i świeże. zwierzę to. stosuje jak kataplazm. Wtedy matka. Galien podaje. że leczą ból gardła z Barbari: (Idy tylko czują się dotknięci tą chorobą. lewą ręką odmierza oraz poić cienkim winem. a następnie naciera się tą mieszaniną oczy chorego. zawinięte w liść winorośli bądź kapusty i ogrzane w popiele. w której szukamy rozwiązania wszelkich tajemnic? „Ni słońce nie dotknie cię w dzień ni księżyc nocą" (Ps. W Andaluzji nadal można spotkać wiele dzieci noszących na szyi rożek oprawiony w srebro i zawieszony na sznureczku uplecionym z sierści białej klaczy. Cztery skład­ niki — ziemię. Co na ton temat mówi Pismo święte. która to robi. o ile Cyganie. Cenili je A olo.. będzie w stanie powiedzieć. w t y m momencie wodny". który podają koniom chorym na nosaciznę. winien to pić dwa razy dziennie przez trzy dni. Nie poruszajmy kwestii. które niszczy wzrok. nie ufałbym temu zbytnio.. Podaje się je do picia i wymawia słowo beraka bądź błogosławieństwo: jako opiat lub też. z paleniska wyciąga się siedem głowni. a rano przed jedzeniem prosi go o odrobinę śliny. są środkiem przeciw ropieniu ran. w Talmudzie wspominają o t y m rabini. i dobrze wypieczonym chlebem z zakwasem i solą wiąże supeł z dwóch końców. czy przyjemny. kto rzucił złe spojrzenie. pozostałą po kąpieli niewiast. jak w takich przypadkach postępują żydzi Dioscoride i Galien zapewniając. Przesąd „złego spojrzenia" spotykamy we Wło­ szech i w Niemczech. gdzie księżyc i słońce świecą bardzo jasno. ślinę. wyjmuje on chustę bądź pas. Kość taka znaleziona w jego odchodach. w przeciwnym wypadku stajemy w drzwiach z naczyniem w ręku i zmusza­ my wszystkich. jak się je przygotowuje: wzywają lekarza znanego z leczenia takich przypad­ „Zdrowego młodzieńca należy karmić łubinem ków. musi wykonać trzy kroki wstecz wykrzykując: „Niech złe spoj­ rzenie zapadnie się pod ziemię!" Tak postępuje się. które następnie gasi się wodą. Icśli chodzi o mnie. że pewien lekarz z Myzji Być może. z wodą i węglem. A oto. Odchody psie są też znakomitym środkiem wysu­ szającym dokuczliwe i zastarzałe wrzody. Zauważyłem. Jeśli spotykacie się z żydami bądź muzułmanami. nie przyglądajcie się zbyt długo ich dzieciom.

Pewien lekarz. OKULOMANCJA wróżenie mające na celu od­ A oto dla płci pięknej wspaniały przepis.. zwracać się. Nie zapominajmy też o próbie ognia. Galien leczył wrzody i ropienie kolan mieszając be odchody z mąką jęczmienną i rozwodnionym octem winnym. zanim ten nie przejdzie. Wielcy panowie wrzucali doń drogie olejki i pachnidła. twarz i dłonie. i podawać chore­ przygotowaną pomadą. przygotowu­ ją w naczyniu miksturę z soli i z krwi zauroczonych zwierząt. nych ceremonii. Odchody te natychmiast też uśmierzają ból od ukąszenia pszczoły. ogień jest żywiołem salamander (patrz). Chcąc zaś. czyniący niewi­ dzialnym tego. Bardzo często stosowane przez starożytnych. a następnie przykładając na ropień jak kataplazm. że odchodów gęsi nie stosuje się z powodu ich przykrego smaku. Następnie dodać płynu wydestylowanego z takich samych ilości migdałów. wypadły włosy.ODC . jednej z tych zabobonnych praktyk noszących miano sądów bożych.. Gdy czarownicy odczarowują zaczarowane zwierzęta. Tak plwocin chorego. Gdy król Persji był w agonii. Dbają też. ale to szczera prawda . Jakuci. le­ czył tymi odchodami kolkę. do picia na czczo pięć kozich bobków w białym winie. OFIOMANCJA wróżenie z zachowania węży. skąd okoliczności towarzyszących jego piciu.ponad dwadzieścia osób wyleczono z żółtaczki podając im. pole­ gało na wysnuwaniu przepowiedni z różnych ru­ chów. że w ogniu żyje istota rozdzielająca dobro i zło. Dla kabalistów. Żywioł ten czciło wiele narodów. pomiędzy dwoma płonącymi ogniami.. Odchody owcy W przeciwieństwie do odchodów innych zwie­ rząt. by dojrzał wrzód lub fluksja. mieszając je z korzen­ nym winem i z miodem. nie do zniesienia. Galien i Eginette zaś zapewniają. OINOMANCJA wróżenie z wina. OFTALMIUS bajeczny kamień. w jaki ciach odchody małych jaszczurek. choć rozcień­ czone białym winem i pite przez dni dziewięć uleczą żółtaczkę z całą pewnością. osad z białego przewraca oczami po odbyciu pewnych zabobon­ wina. Kolejny przepis wyda się śmiesz­ ny. OCIEŃ. wierzą. co go przy sobie nosi. OFTALMOSKOPIA sztuka poznawania charakteru lub temperamentu osoby przez badanie jej oczu. jeśli wymieszać je z miodem i laką miksturą nacierać miejsca. opiłki jeleniego rogu. jeśli pomieszać je z olej­ kiem różanym. Zwłaszcza Persowie cenili sobie wróżby tego rodzaju. Ze wszystkich procesów o czary wynika. Galien stwierdza. gdzie stale podtrzymywano ogień. iż zaiste niezwykła to farmakopea. co zjedli grzyby. a tylko zewnętrznie.. by pijąc. że odór czarownic jest obrzydliwy. ślimaków winniczków lub ogrodowych i kwiatów dziewanny. a powodując wymioty przynoszą ulgę tym. jako że ich władca zabraniał się im myć. dla oczyszczenia. spowodują ich od rośniecie.131 - ODC ryżową. jak widomo. twarzą na południe.. na cześć ognia. Tak mocno wierzo­ no w te wróżby. sporządzić należy kataplazm z uncji gołę­ bich odchodów. że te odchody zmieszane 7 olejem 7 pestek brzoskwiń wiele osób przywróciły do zdrowia. aby w ten sposób móc poznawać przyszłość. przechowywaną w srebr­ nym bądź szklanym naczyniu. szerszenia czy innego owada. Dioscoride uważa odchody kurze za skuteczne tylko przeciw oparzeniom. Mają one właściwość osuszania wszelkich gu­ zów. jak odchody kozie. Odchody kozy leczył wszelkie puchliny wodne okładając je ciepłym krowim łajnem. dodając masła. W Persji wystawiano murowane budowle bez dachu. dwu drachm ziarna gorczycy i rzeżuchy oraz uncji oleju wydestylowanego z da­ chówek. a zmieszawszy razem bardzo drobno rozkruszyć w moździerzu. gaszono ognie w głównych miastach królewskich. twarde czyraki i wrzody. by połknął (ó ile stanie mu odwagi). Przyznacie. Rozpuszczone w occie i przyłożone na chore miejsca leczą. ODÓR. Odchody domowych i dzikich gołębi Zmieszane z nasieniem rzeżuchy są cudownym środkiem na ischias. przez dni osiem. Zmieszane ze świeżym masłem i wytłoczynami po oleju orzechowym są świetnym lekiem na świnkę. i stale składają jej ofiary. . że połączone z „octomiodem" łagodzą duszności. Następnie przez dziewięć dni recytują określone formułki. )cst stwierdzone. biały koral i make. lud syberyjski. Wielu opętanych też strasznie cuchnęło. ODCZAROWYWANIE rzucanie czarów dla zni­ weczenia efektu innych uroków. należy nacierać mu. po czym dodać równą ilość białego Odchody świni Leczą plucie krwią. by zapalić je ponownie na koronację jego następcy. wszelkie brodawki. do jakich skłaniano węże. że specjalnie hodowano te gady. tych nigdy nie stosuje się doustnie. Należy dusić je z równą ilością miodu i wszystko razem dalej starannie ubijać.. jak zachować urodę: Wziąć należy w równych iloś­ krycie złoczyńcy przez obserwację sposobu. Niektórzy Tatarzy nie zbliżą się do obcego. współczesny Galienowi. jego barwy oraz Odchody myszy natomiast.

palpitacje serca i innych człon­ ków. OLIVIER demon przyzywany w czasie sabatu. OLOLIGOMANCJA wróżenie ze sposobu szcze­ kania psów. Występujące na nich pewne punkty układają się w różne figury geometryczne. aby duch nie musiał zadawać sobie trudu rozbijania go. aby oszczędzić mąki i rodzynek. Także o Agamemnonie mówiło się. placka na lodzie. Morza i rzeki są zaludnione. lecz nigdy nie udało się im uzyskać tego cennego olejku. wyciąg z osadów wody niebieskiej". Staroży­ tni mędrcy nazwali istoty zamieszkujące żywioł | wody ondynami lub nimfami. król Arystodemos dowiedział się. blizny. Mieli oni również twierdzić. Z głębi swych wilgotnych domostw śledzą rybaków. wróżyły jego matce. Zauważa się. w którą ciasto nie mogło się zmieścić. zaś o Priamie. Wreszcie onomancji można przypisać wszystkie wróżby. jakie zawarte są w imionach.. używane w formułach zaklęć. Ta tradycja posłużyła do wymyś­ lenia komplementu. rany. Pewien rybak. tylko ich ręce można zobaczyć. stare i nowe wrzody. jaki prawi się zazwyczaj kobie­ t o m : „ O n a ma dłoń jak duch wód". Zatem. że zgodnie ze znaczeniem jego imienia miał on długo zostawać pod Troją. a on nie chciał zo­ stawić. ukąszenia jadowitych żmij. Aby duch Miaesen nie musiał trudzić się zmniejszaniem placka. który zmieści się w najmniejszą dziurkę. nad jeziorem Miaesen. laik jest białym kamieniem filozoficznym (patrz). czyny i osiągnięcia ludzi są zgodne z ich losem. ich piękność jest niezwykła i nieporównywal­ na z urodą cór ludzkich. W Niemczech lud wierzy W Szwecji istnieje wiara w ducha wód: każda rzeka ma własnego ducha. przeto­ ki. tak jak tłumaczy się jego imię. bardzo rozpowszechnione wśród starożyt­ nych. zaś kobiety są bardzo liczne. że Hipolit został rozerwany przez własne konie. tak jak duch gór. że z dwóch osób ta będzie szczęśliwsza. że parzysta liczba samogłosek w imieniu osoby oznaczała jakąś niedo­ skonałość lewej strony. Ponie­ waż woda była zamarznięta. z węzłów na pępowinie dziecka pierworodnego. ropnie. co robić. jaką można wybić w lodzie. biała jak śnieg ręka. oczyszczali. Podczas wojny messyńskicj. ile będzie jeszcze miaia dzieci. ofiarowują mu placek taki. alchemię i wszelkie niezbyt dobrą sławą. Zwęglali. według tradycji ludowej. ON słowo magiczne. To prawdopodobnie według podobnej zasady Rzymia­ nie podczas zabaw pili zdrowie swych pań tyle razy. jak też ogień. Lud angielski „starszym pa. wysunęła się z dziury. że miał być wykupiony jako niewolnik. a placek. Crollius odnosi się do niego z takim szacunkiem. że prawie wszyscy alchemicy zaprzęgli do pracy c:aki posiadaną wiedzy. położył ciasto na lodzie: w t y m momencie maleńka. nekrornancję. skurcze i różę. a potem z całej siły uderzył. Jedną z zasad onomancji u pitagorejczyków było. że psy szczekały jak wilki. jeżeli zapuści się od czasu do czasu trzy krople do ucha. „Olejek balsamiczny. OLD GENTLEMEN. Mało jest wśród nich osobników rodzaju męskiego. OLEJEK BALSAMICZNY. wszystkie podlegają jednemu władcy. czy to w ich porządku naturalnym. wrócił do domu po motykę. zaś nieparzysta . Są niewidzialne. jako książę archaniołów. popełnił samobójstwo. mimo iż złożył już był w ofierze dla przebłagania bogów swą córkę. pragnąc ofiarować duchowi wód ciasto świąteczne na Boże Narodzenie. że nazywa go ojcem bal­ samów. aby rozbić lód. kabałę. powietrze i ziemia. powiadali. nauki tajemne. które cieszą się się magię. OMFALOMANCIA wróżenie z pępka. Arabowie wróżą z łopatek baranich. Leczy najbardziej zatwardziały świerzb i grzybicę.OKU - 132 - ONL OKULTYZM naukami okultystycznymi nazywa jeszcze w ondyny. OLEJEK TALKOWY. które zamie­ szkują. czy .by go opracować. 7 powodu tych jak też i innych znaków. usunie głucho­ tę. Achilles powinien zwyciężyć Hektora. zadumanych na brzegu. zasłaniając uszy watą umoczoną w tym olejku. sublimowali talk. ich geniuszem i imieniem. ONOMANCJA (ONOMATOMANCJA) wróżenie z imion. Zwątpiwszy w zwycięs­ two. nie wiedząc. Akuszerki. Pitagorejczycy twierdzili. przyniósł je nad brzeg. ONDYNY (NIMFY) duchy żywiołów. jak tetragrammaton (patrz). że umysły. Mieszkańcy znad jeziora skorzystali z tego przykładu. zmniejszywszy proporcjonalnie swe rozmiary. Niektórzy rozumieli pod t y m określeniem eliksir filozofów hermetycznych. ponieważ suma liter zawartych w jego imieniu tworzy liczbę większą niż ta z imienia Hektora. Nasi przodkowie dużo pisali o olejku talkowym. Zrozpaczony. ONEIROKRYTYKA sztuka objaśniania snów. duchy wód. OMOMANCJA wróżenie z kości łopatkowych. a wokół ołtarza wyrósł perz. zbudowane z najdelikatniejszych elementów wód. w której imieniu suma wartości numerycznej liter jest większa. nem'* nazywa diabła. wszystko dzięki przykładaniu gorących okła­ dów i przylepcom. skorpionów itp. któremu przypisywali tyle zalet. ile było liter w ich imieniu. lecz udało mu się zrobić tylko niewielką dziurkę.by ich wciągnąć na zawsze w otchłań. bowiem wróżbici dostrzegli w tych znakach złowrogą przepowiednię.strony prawej. twierdzą kabaliści. został przez nią pochwycony i zabrany.

a nie nia po łacinie. że znajduje się dręczyć. w któ­ są oni mniej lub bardziej zaniepokojeni. że są łaskotani po stopach . że zwycięża. minęły dwa lata. dając niektórym imiona gockie i oznaczając tak.Mimi. Zdarzyło się to w miasteczku leilly. wśród których żyjemy? W każdym razie. którą zamierzał wydać Rzymia­ rzekomo był w niej.wały paznokcie u nóg nie sprawiając im bólu. O opętanych napisano wiele. Rzymianie. gdzie leczy się obłąka­ nych w zakładzie. że opętanie to rodzaj monomanii. Można stwierdzić. a ona opo­ siedemdziesiąt dziewcząt oszalało lub zostało opę­ wiadała brednie. Tym razem skazano ją na dożywotnią karę czajów przyciągamy do siebie złe duchy. mają. bólom serca i złoś­ liwym chorobom. niż się opowiada. których nigdy się nie uczyli. który wystawiał je do słońca. podejrzewając jakieś oszustwo. na które odpowiedziała bardzo źle. że pocierano sadzą paznokcie młodego chłopca. opętaną.133 - OPf to rozłożonych i zredukowanych do anagramów. jeśli wykluczymy działanie diabłac skandali. Czyżby zatem diabeł miał swój udział w niektórych przypadkach obłąkania? A czy znamy wszystkie tajemnice. w '1816 roku: Pewna dziewczyna.. Zozo i Crapoule. grymasy i figury akrobatyczne.. że sprawiły to czary i uroki. kawałkami szkła. opuch- . albo przez oszustwo. inni mówili obcymi o opętaniu. przeciwko ciężkiego więzienia. Wielu dziś twierdzi. czytającego świętą księgę. jak się sądzi. chroni przed wszelką trucizną i zarazą z powietrza. że podejrzenia były uzasadnione rzadziej. powia­ Wreszcie w jakichś dokumentach znaleziono da Cardan. chcąc ludzi. za radą żydowskiego wróżbity kazał zamknąć księdza. na miejskie. prawdopodobnie dla zdobycia sławy. rodzaju onomancji: Thcodat.ONY . którym diabły wyry­ w mocy trzech demonów . Według ekspertów OPĘTANI. otwarto chlewiki i martwe znaleziono wieprze noszące gockie imiona. by ich uchodzić za opętaną. który poznać losy wojny. niż się mówi. a przypadki opętania były W roku 1556 w Amsterdamie była gromada opęta­ nie tak częste. ONYCHOMANCJA wróżenie z paznokci. W czasach Henryka III nych dzieci. trzy mile od czynienia nie z demonami. To się może zdarzyć. oddala smutek. wysłał do niej swojego chirurga Pigraya z dwoma Dzieci wymiotowały okuciami. Coelius Rhodiginus zostawił opis szczególnego obracała się. jeśli nie Pikardyjka również podawała sie za opętaną przez znajdujemy się w ich władzy. Pewien uczciwy ksiądz uprzedził więc władze Widziano takich. czołgali się na plecach. a te uznały ją za chorą. Widziano opętanych. Było niegdyś znacznie mniej jansenistów. Ale są też prawdziwi opętani lub nawiedzeni . czytającemu przy t y m listy Cycerona. obłędu lub szału. zależnie od faz księżyca. Biskup można rozpoznać osobę opętaną po takich zna­ Amiens. znajdował się przed obliczem nom. igłami i innymi podobnymi rzeczami. i trzymać je tak do pewnego określonego dnia. zdołano ich wyleczyć. sądzimy. na­ została zdemaskowana. Historyk Józef mówi. król Gotów. ogłoszono. Jakże wy­ oszustwa. 7 których odczytywano przepowiednię. zaczęto jej zadawać pytania. robiła straszliwe grymasy. ta. napady szału uzdrawiane są egzorcyzmami?. skakała. albo z powodu złego powietrza. kazał ją kach: 1. jak się rzeczy włosami. którzy czuli. pełzali na brzuchu. Od­ bywało się w ten sposób. które jednak dobra wiara naszych ojców tłumaczyć istnienie zeszłowiecznych fanatycznych umiała często ukarać. a wtedy próbowano zobaczyć na nich figury. mniej lub bardziej dziwacznego. Niegdyś uważano. Albowiem często na skutek złych oby­ wo. aby sprawdzili. zapobiega omdleniom. Król zatem uwolnić. Opętanymi nazywamy tych. nawet jeśli w wielu przypadkach opętania podejrzewano szarlatanerię. jakby diabeł. egzorcyzmować przebranemu za księdza świec­ Szaleństwo to zbyt często opanowuje współczes­ kiemu człowiekowi. zupełnie tak.to ci. że w Rzymie. w pewnym przytułku. z czego wróżbita przepo­ wiedział. W t y m samym czasie pewna którym wszyscy ustawicznie walczymy. innymi lekarzami. Gdy dzień ten nadszedł. mówiła. Uczony doktor Moreau złożył oficjalnie wizytę w Gheel w 1842 roku i uznał to za fakt niezaprzeczalny. Uży­ wano do tego również oliwy i wosku. którymi zawładnął diabeł. którzy chodzili na czworaka. Dziewczynę głowie. że diabła. 2. że w Gheel w Belgii. że mamy tu do rych wstąpił demon. albo na skutek złych została publicznie wychłostana za podobne oszust­ obyczajów. Ale jak wyjaśnić fakty. Gdy przyprowadzono do owych doktorów Powiadają. że w przeszłości zdarzały się językami. albo złej wzmiankę. umieszczono w szpitalu i nie było więcej mowy Byli tacy.. W ten sposób w małych chlewikach pewną liczbę wieprzy. lecz z duszami złych Amicns. OPAL kamień ten rozwesela serce. że kilka lat temu rzekoma opętana wody. aby można było je odróżnić. którzy wchodzą w ciała opętanych. których zwykłe egzorcyzmy nie mogły zaczęto mówić o pewnej opętanej.a nie wiedzieli przez kogo. Przeor kapucynów zadał jej pyta­ tanych podczas jednej nocy. Opętana umiała swą rolę na pamięć: nych. pragnąc wydawała krzyki.

etc. sprawia. spowodowała również. w każdym razie tak mówią historycy. poprosił więc o świecę i zbliżył ją do jego ust. brew nawet nie drgnęła. lecz bez skutku. ponieważ zupełnie nie trawi. 5. ORIAS demon astrologów i wróżbitów. 4. Wi­ duje się go pod postacią pięknego konia. bezruch. 8. nieczułość i trąd. których żołądek. wrzaski z brzucha. 6. 70 sic mylili? poprosili proboszcza. lub też być udawana. Wtedy przyszedł pewien gorzelnik i wlał księdzu w usta bardzo mocnego likieru. Pewien młody Spartanin został ugryziony w bok przez lisa. nie będąc wcale w mocy diabla. a pod swymi rozkazami ma dwadzieścia W kilku rzekomych przypadkach opętania ist­ legionów. brzucłiomówslwem. Spośród opętanych wykluczyć należy tych. odpowiada na temat przeszłości. na wszelki wypadek. że krzyki i skowytanie dochodzące z brzuc:hów osób opętanych można wytłumaczyć. brak upływu krwi po skaleczeniu lancetem. Ktoś z obecnych pobiegł więc do sąsiedniej parafii i sprowadził tamtejszego wikarego. że można dowolnie poruszać się lub nie. A kto mógłby udowodnić. krzyku i śpie­ wu ptaków. mówi o Istocie Boskiej. którego właśnie ukradł. Ukazuje się pod postacią wściekłego Iwa. że ksiądz ma w swym ciele demona. gardła. autorka całego skan­ dalu. który tak zelektryzował zgromadzonych świadków. jeśli taka osoba ma dużo siły. że bezruch bywa umyślny. Wznieca bójki. rozdziela zaszczyty i urzędy. odpowiedzi po francusku na słowa po łacinie.!1 Obrzęk twarzy. ORNITOMANCJA wróżenie z lotu. Ale mówi się. ostatniego namaszczenia. Młody ksiądz chciał jednak upewnić się. szklany wzrok. a para jego oddechu zapaliła się od świecy. z ogonem węża. gdzie jednak wszelkie zwykłe zabiegi nie przywracały go do przytomności. o ile tylko ma się niezawodne nerwy. Zna astronomię i naucza astrologii. którzy dawali się chłostać przed ołtarzem Diany. teraźniejszości i przyszłości. co do stanu chorego. siedzące­ go na koniu. że czknięcie. nie wykona­ wszy żadnego ruchu. że nie może wydostać się przez tak mały otwór. 3. że biedny ksiądz się zachłysnął. Wszyscy obecni rzucili się do ucieczki krzycząc.O PC 134 - OKA nięcie twarzy.. trzymające­ go łuk i strzały. wlawszy mu w usta swego eliksiru. i co o tym sądzić. Dowodzi trzydziestu legionami. W każdej ręce trzyma żmiję. i niektóre osoby skaleczone lancetem zupełnie nie krwawią. że linoskoczkowie robią figury akrobatyczne. Można nawet powiedzieć. by ten udzielił księdzu. zaognia rany zadane przez łuczników. Gdy się do niego zwrócić. Przeniesiono go natychmiast do pobliskiego domu. wielki markiz imperium piekielnego. nagle upadł na ulicy. jak też szaleńców i maniaków. małym piemonckim miasteczku pewien nieje naturalne wytłumaczenie. Tymczasem czkawka. OROBAS wielki książę imperium ciemności. jaką składał Aleksander. Nieczułość może rów­ nie dobrze być skutkiem jakiejś choroby.. wracając z przechadzki. ale nie wydał przy t y m najmniejszego jęku. nie mógł był wyjaśnić. Opowiadają o wielu takich przypadkach. a przybyli egzorcyści ze zdziwieniem zastali go na nogach. Był wieczór. by przyszedł go egzorcyzmować. Można również wyjaśnić brak upływu krwi po ukłuciu igłą lub lancetem: mówi się. zwraca wszystko w stanie nie zmienionym. Tym. że nasi przodkowie składali je na karb działania złych duchów. wypchnąwszy na zewnątrz likier spirytusowy. ORAY (LORAY) wielki markiz piekieł. Tymczasem wrócił gorzelnik i wyjaśnił cud. W tym momencie rzekomy umarły czknął. będąc zmuszony opuścić na kilka chwil chorego. Trzydzieści legionów uznaje go za swego wodza. 7. Ale te drobne fakty nic zmniejszają niezaprzeczalnej pra­ wdziwości rzeczywistych przypadków opętania. Potem zaś . Przeobraża ludzi wedle ich woli. rzuca najbardziej śmiercionośne dziryly. godzi wrogów. ukazujący się pod postacią wspaniałego łucznika. w naturalny sposób spowodowało pojawienie się płomienia. a stroi­ ciele min robią grymasy. O d ­ krywa kłamstwa. tak w gestach jak i w spojrzeniu. Symptomy manii są tak odrażające. języka spowodowany jest często przez wapory lub przez wstrzymanie oddechu. Gdy ukazuje się w ludzkiej postaci. pewne dziecko spaliło sobie rękę w ofierze. które mogą być pokonane tylko przez Kościół. że otrzymują zaszczyty i tytuły. jak w tej anegdocie: W ksiądz. że u melancholików krew jest tak gęsta i ciężka.

Ma tylu przyjaciół. W czasie tej strasznej uczty. OWOMANCJA (OWOSKOPIA) wróżenie z jaj. na głowie dwa rogi. gdzie udają się dusze dzieci zmarłych lub cesarzem. Mówi się. mięty i palmachristi. Będa. Powinno odbywać się to w dzień powsze­ dni. tworzonych w wodzie przez białko. co przydarzy się osobie przy t y m obecnej. a zmusić je do ucieczki zapalając. Operacje z jajem . Za pomocą pachnidła sporządzonego z kości szczytu gardzieli jelenia można zwabiać węże. co jest kultem boskim. Nadaje się także nazwę otchłani do tego stopnia. gdzie przebywały dusze odpowiedzi o sprawach boskich i abstrakcyjnych. które zostało zjedzone przez uczestników. PACHNIDŁA.mówi ta księga . co będzie miało związek z osobą. że ten rodzaj wróżenia został wymyślony przez Orfeusza. urządzają „ostatnią wieczerzę" lub udzielają „komunii". W czasie sabatu prowa­ dzący go. Trzeba mieć duży. By zaś odpędzić złe duchy. która służy jako lek uniwersal­ ny. trzeba sporządzić perfumy z czyścicy. pani Lenormand) uczyniły ten rodzaj wróżenia sławnym.ORZ . wypowiadając przy t y m modły i zaklęcia. jak choćby ta. że jest królem miejscom. postacią leoparda lub jako człowiek. napełnić go czystą wodą i umieścić tam zarodek jaja. rozbija się je. Współczesne Sybille (m. Zobaczy się wtedy to. ukazujący się pod wcale nie są bajkami. ma wielkie zęby. badając białko jaj. Pojawia się pod postacią żmii.przeprowadza się po to. nasycony sokiem z szale­ ju i spożyty w potrawce powoduje u tych. Suidas uważa. Wystawia się ten kielich w letnie popołudnie na słońce. Zresztą nie jest to sposób nowy. ponieważ wtedy przedmioty ukazują się w swój zwykły sposób. wyjmuje z niego zarodek. który część alchemików uważa za materię merkuriusza filozoficznego. czyni go szalonym sa Chrystusa. Walerius Maximus podaje. Oz nosi koronę. że widok orła uratował życic króla Dciotariusa. wśród biesiadników krążył demon powtarzając im: »Zaden z was mnie nie zdradzi«". sproszkowany. lub korzenia fiolka i selera. upatruje się różnych przepowiedni. a ra­ czej nadają tę nazwę strasznemu procederowi. a w dłoni obusieczny miecz. OSTATNIA WIECZERZA.c znawcą zagadnienia zrozumiał. „Orzeł Wenus" to mieszanina soli amonowej i grynszpanu tworząca barwnik szafranowy. nie dotykając. że orzeł ma zadziwia­ jące właściwości. Zapalenie w d o m u .Wielka Księga Czarowników". następnie pozostawia się go na chwilę w spokoju i obserwuje. Przynie­ siono upieczone dziecię. że orzeł widziany przezeń odwodził go od zanocowania w przygotowanym dlań domu. wspomina o nim już „. Dawni wróżbici widzieli w zewnętrznej formie. który niczego nie przedsiębrał bez ptasich wróżb. Dowodzi sześćdziesięciu legionami. Niektórzy wbijają jajko na wodę wrzącą. zewnętrznych kształtach jaja najbardziej niezgłę­ bione tajemnice przyszłości. że mózg jego ususzony. jak przy wróżeniu z fusów kawy. róg jelenia. aż wszystkiego nie przetrawią. W dzisiejszych czasach wróży się. świętych patriarchów oczekując na przybycie Jezu­ powoduje metamorfozy człowieka. ale jego panowanie nie trwa więcej niż jedną godzinę dziennie. co skuszą się na ten przysmak. przezroczysty kielich z cienkiego szkła. Znawcy zawsze twierdzili. Księga. przyszłości. przeszłości. Można o t y m przeczytać w wyznaniach Magdaleny Bavent: „Widziałam pewnego razu taką wieczerzę podczas sabatu w nocy w Wielki Czwartek. poznamy rzeczy przyszło. „Orzeł niebieskości" to rtęć sprowadzona do samej swej istoty. Swoich adeptów OTCHŁANIE to słowo przyjęte wśród teologów czyni zręcznymi w sztukach wyzwolonych. że jeśli poperfumujemy się aromatem siemienia lnianego i psellium.135 - OWO ORZEŁ zawsze był ptakiem wróżebnym u starożytnych. aby zobaczyć. taką furię. zaś palcem trzeba mieszać wodę w kielichu. której się wróży. że wyrywają sobie włosy z głowy i sami się kaleczą tak długo. zawierająca ten osobliwy przepis. Daje na określenie miejsca. bez chrztu. Opowieści te OZ wielki prezydent piekieł.in. „Orzeł czarny" to ten trujący galman zwany wilkiem kruszcowym. wyjaśnia przyczyny tych obja­ wów: „Wielka ciepłota mózgu orła tworzy fantas­ tyczne iluzje zatykając drogi przepływu waporów i napełniając głowę dymem". Należy więc wziąć szklankę wody. rozbić nad nią surowe jajko i powoli wpuszczać je do środka. Gdy przybiera postać ludzką. Bierze się jajo zniesione o świcie przez czarną kurę. Jasne to i genialne! W alchemii nazwę orłów naszą różne wymyślne związki. piwonii. W figurach. którzy pragną naśladować lub przedrzeź­ niać wszystko. że wierzy on (człowiek). który następnej nocy rzeczywiście zawalił się. tłumaczy się wówczas znaki tak. OTIS (BOTIS) wielki prezydent piekieł. aby poru­ szyć zarodek. Bezczelnie odpowiada na temat teraźniejszości. co wrogów.

albo też wierzy się. ponieważ żadna zabobonna praktyka nie może niczego spowodować. Mówi się zresztą. jest to umowa. którzy.I'AI - 136 - PAK kopytu z prawej nogi konia lub muła odpędza myszy. Jeśli przyrządzi się pachnidło z żółci mątwy.muchy. Ludzie dający wiarę zabobo­ nom sądzą. że ziemia drży. której skutku oczekuje się od niego. Stąd teologowie wno­ szą. że można tego dokonać: czytając z „Wielkiej Księgi Czarowników" fragmenty o przy­ woływaniu duchów. recytując zawarte tam zaklęcia lub też zarzynając czarną kurę na rozstajnych drogach i zakopując ją w asyście magicznych formuł. Jeśli zaś nasypie się na nie ziemi uprawnej. Jeśli diabeł zechce się ukazać. Również Bóg nie przypisał im takiej siły. co nazywają one mianem „Sanctum regnum Claviculi lub prawdziwym sposo- . chyba że wmiesza się tam demon. Pakt jest milczący i równoważny tylko wtedy. Jeśli zatem odnoszą taki skutek. że pakty zawiera się z gnomami (patrz). Augustyna. jak wierzymy. Istnieje wiele sposobów zawie­ rania paktu 7 diabłem.gdy samemu specjalnie przywołuje się demona i prosi go o pomoc. że się go ujrzało. gdy ograniczamy się do przedsięwzięcia. które kupują dusze ludzkie za skarby. którego skutku nie można oczekiwać ani w sposób naturalny. co przekracza siły natury.gdy czyni się jakąś rzecz. Jeśli Pajmon został wezwany za pośrednict­ wem jakiejś ofiary lub libacji. )esl mu posłusznych dwieście legionów ze sfer Aniołów i Mocy. ani nadprzyrodzony. że leczą choroby za pomocą słów muszą pojąć. Ci. jak dzięki interwencji demona. . Pakt zatem może być wyraź­ ny i formalny lub milczący i równoważny. róży i aloesu. Św. wyraźna lub milcząca. że anioł ciemności godzi się na wszystko. przybiera postać dosiadającego dro­ madera mężczyzny o twarzy kobiety ze skrzącym się drogimi kamieniami diademem na głowie. Za wyraźny i formalny uznawany jest on po pierwsze . Hrabia de Gabalis odmawiając demonom ich odwiecznej mocy twierdzi. Tomasza i tych wszystkich. PAJMON jeden z królów piekieł. którzy na przykład utrzymują. przynajmniej milczący lub równoważ­ ny. powiada Bergier. pojawia się w towarzy­ stwie dwóch wielkich książąt: Bebala (patrz! i Abalama (patrz!. rozdając. zapali je i skropi wodą lub krwią. po drugie — kiedy wzywa się go za pośred­ nictwem tych. to tylko przez działanie ducha piekielnego. bądź też gdy rzeczywiście ujrzy się ducha ciemności. Jest to pogląd św. tymianku. zawarta z demonem w nadziei otrzy­ mania za jego pośrednictwem czegoś. lecz również każdy rodzaj przesądu skrywa w sobie jakiś pakt z demonem. którzy o tym problemie trak­ towali. są z nim w kontakcie i utrzymują z nim stosunki. za radą panów królestwa ciemności. to dom wyda się nam pełen wody lub krwi. Jest to to. Jeśli ukazuje się egzorcystom. byle tylko mu się oddać. Przytoczmy tu ciekawy fragment z ksiąg czarno­ księżników. że nie tylko każdy rodzaj magii. szczodrze je. że słowa ze swej natury takiej mocy nie mają. będzie się wydawać. a z lewej nogi . po trzecie PAKT Z DIABŁEM. a więc cel osiągnąć można nie inaczej. czy Leż dzięki Bos­ kiej interwencji. dobija się targu podpisując się własną krwią. Pakt.

otwierać wszystkie zamki. wielki stolnik. widzieć wszystko. Dowodzi licznymi brygadami duchów. aby był to jeden z trzech tam. dier.brygadier. ko. oraz że Fleurety. dokąd ma się ochotę. mocy i umiejętności wszystkich wielkich duchów wy­ ższych. z którym pracował. wiedzcie. Lucyfer. jako że się one żadnego ducha do pojawienia się. dla zdobycia sławy. Mają na swe usługi osiemnaście innych duchów. odsłania największe tajemnice. sem i Glasjalabolasem. Naberus. Satanachia. że służył wam będzie nice.wielki generał. Pursan. Marbas. są niezbędne. co dzieje się we wnętrzach domów. o jakich nikomu Drugim jest Satanachia . Pruflas. Ma moc odkrywa­ wielkich bogactw i aby poznać najtajniejsze sekrety nia najtajniejszych sekretów wszystkich dworów natury. Fleurety nad Bathimem. aby dzieje się wewnątrz domów oraz nauczyć się ten. należy uprzedzić. posiada sztukę przepowiadania przyszłości: bywa wszędzie. jak też sposobu na spowodowanie ukazania się ich za pomocą wielkiego wezwania z rozdziału o paktach z wielkich Claviculi. Nebiros nad Ajperosem. wszystkich sztuczek i podstępów pasterzy. minerałów. lub aby stać się niewidzial­ podległych mu duchów głównych. Aamonem i Barbatosem. Przewodzi dużemu zastępowi duchów. Zatem. kto chce zawierać pakty. Agares. książę.PAK . Zaczniemy od wymienienia imion głównych du­ dowodzi drugim legionem duchów. które im podlegają. Satanachia panuje nad Pruflasem. aby I jakkolwiek są jeszcze miliony duchów. roślin oraz wszy­ stkich zwierząt czystych i nieczystych. premier. a również. lub też poznania właściwości Pierwszym jest wielki Lucifuge Rofocale. podając jednocześnie ich siłę i możliwości.marszałek polny i inspektor generalny. które zwą się Bael. które podlegają sześciu wskazanym wcześ­ Nebiros. gdy duchom wyższym spodoba się nakreślić kabalistyczny krąg. Pursanem i Abigorem. aby posiąść zawierając pakt z jednym. Abigor. wem. Ma moc nawet się nie śniło. ma daną mu od Lucyfera moc nad zwierząt czystych i nieczystych. pragnąc zapanować nad tkie podporządkowane t y m wymienionym. bem zawierania paktów. Barbatos. Sargatanas nad Lorayem. jakiej sobie zażyczymy. wybranym z t y c h skarby. On sam posłużył się nim dla zdobycia Agaliarept . punkt po punkcie wszystkiego. Nebiros. duchami. czy też chcąc zmusić ducha. Marbas. Sargatanas. czy to. Buer. Dalej idą duchy wyższego rzędu podporząd­ niewidzialnymi. Astarot. minerałów. by warto ich wymieniać.137 - PAK niej. Agaliarept nad Buerem. . jako jeden z największych nekromantów pośród wszystkich duchów piekielnych. Valafar. które właśnie wymieni­ łem. namiestnik. Ma moc sprawiania bólu. aby nocą dla nich każdy duch. wielki Sargatanas . co dotyczy sposobu jakby były one ich niewolnikami. aby poznać najgłębiej skryte tajem­ sześciu głównych. lub aby wywołać gradobicie czy burzę pakt zawieracie. czy to. która dana jest innym duchom. ValaPrawdziwe sanctum regnum wielkich Claviculi. marszałek polny. czynić rzeczy tak cudowne. Ma moc wykonania w cią­ a następnie wyjaśnimy pacia doemoniorum. komu tylko zechce. główny bryga­ ców. które zmusza duchy do posłuszeństwa w wykonywaniu naszych życzeń". pozwala poznać wszyst­ kie właściwości metali. To dzięki wielkim . cesarz.Clavicules" czynienia uległymi wszystkich kobiet i dowodzi Salomona odkryto prawdziwy sposób zawierania wielkim legionem duchów. gdzie sobie życzą. o których się tyle opowiada. jeśli nie wykonają wszystkimi tymi niższymi duchami posługują. przenosić się tam. Foray. którzy. chów. ponieważ używa się ich sporządzić różdżki miotające gromy. aby.również generał. Belzebub.. Gusoynem i Botisem. Ajperos. Niemniej żądajcie od tego. że mianowicie: Lucifuge przewodzi trzem pierwszym. że ujrzycie wszyst­ Lucifuge. Nie uda im się zmusić postawić je na swym miejscu. czyli gu nocy takiej pracy. a mianowicie: Bael. znaleźć mógł to. co sztuki i umiejętności wymienionych duchów. roślin oraz wszystkich piekielny. może prawdziwy sposób zawierania paktów z wszelkimi również wywołać wszędzie tam. O t o imiona głównych duchów: gradobicie. Agares. Fleurety — namiestnik. O t o przedstawiamy szczegółowo moce. ot­ kowane trzem wymienionym: wierać wszystkie zamki. Sześć wielkich duchów. z podaniem imion. bądź by wtedy. Spra­ wuje kontrolę nad wszystkimi piekielnymi złoś­ liwościami. kieruje całą siłą piekielną. gdzie zechce. zawierania paktu z duchem. farem i Forayem. a wszys­ zrozumieli ci. umożliwia zdobycie sławy. paktów. Bathim. Wymieniwszy imiona powyższych osiemnastu duchów. nie duchami. poznacie wszystkie sztuczki i podstępy przywód­ Agaliarept. lub też czego potrzebuje. premier i zalet metali. Glasjalabolas. Loray. Gusoyn. jednym sło­ wszystkimi bogactwami i skarbami świata. nym. nie mają jednak dość umiejętności. może was wszędzie przenosić. wielki generał. Botis. Naberuinaczej mówiąc pacta conventa doemoniorum. Ma moc uczynienia was książę. nauki. sprawić. i gabinetów świata. Aamon.

. które tu wymieniłem. Zacznijcie wypo­ wiadać zdecydowanie następujące wezwanie: „Cesarzu Lucyferze. palca wskazującego i środkowego. Zatem ukaż się jak najprędzej. a jeśli słowa nie dotrzymasz. Czego ode mnie żądasz? Dlaczego naruszasz mój spokój?" Odpowiedz: „Pragnę zawrzeć z tobą pakt. Lucifuge Rofocale. poświęcone świece. Wtedy rzućcie mu wasz pakt. z wielkim wezwaniem do ducha.Syna i Ducha Świętego.„Mogę spełnić twe żądanie tylko pod warunkiem. Wyznaczcie trójkąt za pomocą waszego kamienia. że będziesz poświęcał mi jedną monetę w każdy pierwszy poniedziałek miesiąca.PAK . między godziną dziesiątą wie­ czorem a drugą po północy. i że będziesz mnie wzywał tylko jednego dnia każdego tygodnia. gdy słonce pojawia się na horyzoncie. przez które zmusza się do posłuszeństwa wszystkie zbuntowane duchy. aż duch objawi się ponownie i powie wam. . które mu chcecie przedstawić. gdy zawieracie pakt po raz pierwszy. Duch odpowie: „Chodź za mną i weź skarb. ile możecie unieść. zaopatrzcie się w kamień ematyl i dwie wos­ kowe. aby duchy nie mogły uczynić wam żadnej krzywdy. by przybyć na rozmowę ze mną. Na dowód czego złożyłem mój podpis". który będę mógł natychmiast zabrać". byś uczynił mnie natychmiast bogatym. co następuje: „Dlaczego niepokoisz mnie jeszcze? Jeśli zostawisz mnie w spo­ koju. ho inaczej będziesz dręczony wiecznie morą potęż­ nych słów wielkich »Clavicules« Salomona. byś mi był przychylny w we­ zwaniu. paktem oraz formułą odsyłającą ducha. ale tylko wtedy. która według nich uchodzi zawsze przez czubek palca. a potem wybierzcie dla dopełnienia swego przedsięwzięcia miejsce. że za lat dwadzieścia oddasz mi się. Proszę również ciebie. gdy jakiś chory konał. Bądźcie pewni. Może to być nawet jakiś odosobniony pokój lub nawet zakama­ rek starego. przeczytajcie ponownie wielkie wezwanie ze stra­ sznymi słowami z . których używał on. gdzie nikt nie będzie w a m przeszkadzać. ani nie pozostawiaj żadnego smro­ du. Potem stańcie pośrodku trójkąta. które kieruję do twego wielkiego ministra.. Zabierz swój pakt. podpisałem go. bo inaczej będę cię ustawicznie gnębić siłą tych potężnych słów z »Clavicules«: Agion.138 - PAK Kiedy zechcecie zawrzeć pakt z jednym z du­ chów głównych. Uczyniwszy to. aby zmusić zbuntowane duchy do przyjęcia swych warunków. wokół napiszcie święte imię Jezusa. aby zmusić go. O wielki Lucifuge! Proszę. W królestwie Makassaru. że za lat dwadzie­ ścia wynagrodzę go za wszystkie skarby. Słów." PALEC.Clavicules". jego ukochanego . bez żadnego smrodu. inaczej będę cię gnębić mocą potężnych slow z »Clavicules«. bałwochwalczy kapłan trzymał go za rękę i pocierał delikatnie środkowy palec. Usłuchaj mnie natychmiast. bądź dla nunc łaskawy i spraw. który mu przedstawię. ze będę cię wiecznie gnębić tymi wielkimi i potężnymi słowami »Clavicules« Salomona. vaiszcon stimulamaton y ezpares tetragrammaton oryoram irion esyf/on existion eryona onera brasim moym messias soler Emanuel Sabaot Adonay. lutragram. że zanim przeczytacie te potężne słowa. zrujnowanego zamku. Ozena ściąć ja dokładnie w chwili. Składa się on z tych kilku słów podpisanych przez was własną krwią: „Przyrzekam wielkiemu Lucifuge. możesz być pewny. . Pójdźcie za nim bez obawy. gdziekolwiek się ono znajduje. pod warunkiem jednak. Turcy jedzą ryż przeważnie palcami. Tam połóżcie skarb przed sobą i natychmiast zacznijcie czytać formułę odwołującą ducha. dotykając go różdż­ ką. te adoro et irwoco". który ci pokażę". pragnąc zawrzeć z nim pakt. w wigilie paktu idźcie i zetnijcie nowym. że pokażesz mi najbliższy skarb. Używają do tego celu tylko kciuka. nie używanym jeszcze nożem witkę dzikiej leszczyny. dam ci skarb. duch się wam ukaże i powie. co następuje: „ O t o jestem. za lat dwadzieścia będziesz mój". która jeszcze nie owocowała i która byłaby podobna do różdżki czarodziejskiej. pozostawiam cię w spokoju i ze­ zwalam wrócić tam. W przeciwnym razie zmuszę cię siłą wielkiego Boga żywego. który znajduje się najbliżej. Weźcie tyle. bym mógł zrobić z twą duszą i ciałem. który musi być przez was napisany własnoręcznie na małym kawał­ ku dziewiczego pergaminu. O t o zaklęcie i formuła odwołująca ducha. z któ­ rym zawarło się pakt: „O wielki Lucifuge! Jestem z ciebie na razie zadowolony.. jaki mu się podoba. i udzieli! mi wszelkich bogactw. Hrabio Astarocie. żądaniem. Wtedy. Duch wam odpowie: „Nie mogę spełnić twego żądania". na mocy paktu. bo jeśli go nie dotrzymasz. Myśl również o twoim zobowiązaniu. ponieważ duch ma władzę przenieść tam taki skarb. następnie umieśćcie obie poświęcone świece z boku. których potrzebuję. potem idąc tyłem wróćcie do trójkąta. które mi da. co mi się spodoba". Wtedy powiecie mu: „Przystaję na twe żądanie pod warunkiem. byś mnie ochraniał w m y m przedsięwzięciu. rzućcie wasz podpisany pakt na skarb. książę Belzebubie. Masowanie to miało ułatwić drogę duszy. dokąd masz ochotę. panie wszelkich zbuntowa­ nych duchów. proszę. opuść swe domostwo. by był wam posłuszny. nie czyń żadnego hałasu. trzymając w ręce cudowną różdżkę. by tej nocy lucifuge ukazał mi się w ludzkiej postaci.

światło to jest duchem. który rozprzest­ rzenia się na cały świat i niepostrzeżenie przyciąga drogie kamienie. jest tak silny.PAL . PAPROĆ. któremu niektórzy uczeni przypisywali właściwość przyciągania złota. PANDEMONIUM według Miltona . że sprowadza dzień w środku nocy. by jeszcze bardziej ich przerazić. W niektórych regionach współczesnej Grecji ludzie wierzą. w któ­ rym zapala się świeży węgiel. prowadzeni przez Szatana czarownicy zbierają ziarno rośliny. na którym kreśli się trzy okręgi. tak samo atrament i pióro. trzema podstawowymi kolorami: złotem. jeden w drugim. jako jedyną metodę lecze­ nia miał w zwyczaju pocierać ten palec. egzorcyzmowane. od nerwu lub od żyły łączącej się z sercem i z lego powodu zasługuje on. Pliniusz wspomina o szlachetnym kamieniu tej nazwy. że to szczegól­ na naczynie jest arterią. Bierze się gliniany garnek. aby zebrać z niej nasienie. który czyni) kobiety płodne. skrapia się jeszcze pantakle wonnościami i na powrót odkłada w po­ święcone. że pozostałymi dwoma palcami je diabeł. aby z jego pomocą odgadywać sny i przywoływać duchy. ani kwiatu. Istnieje pogląd. która nie ma ani łodygi. iż obronią się za pomocą swoich egzorcyzmów. że obrączki noszone na t y m palcu wywierają wpływ na serce. Z boku trójkąta umieszczone jest słowo ag/a. Demon. Skóra. PALMOSKOPIA wróżba. Levinus Lcmnius zapewnia. Na dodatek Szatan drwi sobie jeszcze z tych biednych czarow­ ników. gdzie mieszka się samotnie. z twarzą zwróconą na wschód. na zaszczyt noszenia obrączki. która ich zdaniem zakwitnie w ciągu najbliż­ szej godziny. kadzidło oraz aloes. o trzeciej nad ranem. PANTARB bajeczny kamień. aby napisać przyto­ czone powyżej słowa. gdzie rodzi się złoto. w noc świętojańską. że dna atakuje ten palec rzadko. Dodaje on. Moc ta ma pochodzić od naczynia. to koniec jest już blisko. tak jak magnes przyciąga żelazo. czy też żyłą. którzy nieostrożnie chcieliby go posiąść. A gdy ten palec obrzmiewa. natura nie tylko ukryła go głęboko w ziemi. Filostrates w „Ży­ wocie Apoloniusza" opowiada o nim cuda. by tak cenny skarb nie stał się bezwartościowy. two­ rzące obręcz wokół pantarba. tym staje się silniejszy. gdy wpisze się w okręgi trójkąt. ani nasion i która rozrasta się z tego samego korzenia. Wszyscy znamy podstępne i diabelskie sposoby zdobywania kwiatu paproci do czarodziej­ skich praktyk. Według autorów „Amours de Theagene et de Chariclee" chroni noszących go od ognia. które ma wielką moc przeciwko złym duchom. by ich używać w razie potrzeby. Pantakle należy sporządzać w środę pierwszej kwadry księżyca. bardziej niż inne palce. Pióro i farby muszą być. a co jest jeszcze bardziej za­ dziwiające. PANEROS. W trójkącie czytamy te trzy słowa: formatio. układają świeży obrus z cienkiego lnu lub konopi. Czarownicy wierzą. Z obawy. jedwabne prześcieradło. którym posługujemy się. cynobrem i zielenią. poprzez swoje złoś- . Cała mądrość zawarta w „Clavicules" zależy od użycia pantakli. wysnuwana z obserwowania drgań części ciała ofiary. iż zostaną za­ czarowani. po czterdziestodniowym poście. 23 czerwca. Jego blask. w przewie­ trzonym i świeżo bielonym pokoju. przypominają rój pszczół otaczający królową. musi być egzorcyzmowana i poświęcona. gdy ktoś wyciągnie w ich kierunku rękę pokazując przy tym pięć palców. że czwarty palec lewej ręki posiada moc pochodzącą z serca. to później niż pozostałe. ukazując im się tej nocy pod odrażającymi postaciami. Znaleźć go można w tej części Indii. PANTAKLE rodzaj talizmanów magicznych. Następnie pod pap­ rocią. reiormatio. które zawierają niewysłowione imiona Boga. transturmatio. Lemnius twierdzi też. rysowania wokół siebie kół i znaków na ziemi.stolica piekiel­ nego imperium. a jeżeli już. W przypadkach omdleń. a nie nerwem. Nie można dokonać żadnego magicznego działa­ nia wypędzającego duchy bez tej pieczęci zawiera­ jącej imiona Boga. lecz dała mu zdolność wymykania się z rąk tych. Spala się w nim wonności. powiada. PALEC SERDECZNY. na której odbija się pieczęć. zwana również „palmicum". a wszystkie kamienie. Trzeba mieć dziewiczy pergamin. Pantakle są doskonałe dopiero wtedy. Następnie wpisuje się święte imiona. 9 PAN wszystko egzorcyzmowane i oczyszczone. Im bardziej się rozprzestrzenia. jak przypuszczali starożytni.M ponieważ są przeświadczeni. Następnie zawijają je w taftę lub świeży pergamin i troskliwie przechowują. wśród burzy. Dalej. po czym wszystko umieszcza się w jedwab­ nym prześcieradle.

że popełniłeś jakieś zbrodnie. czy dziewczyna jest dziewicą. upodobał. PARTENOMANCJA cudaczne wróżenie. kołyszącego się. M i m o iż PEC/YMANCJA wróżenie ze szczotek lub miote­ religia chrześcijańska naucza inaczej. które nigdy nie płodziły. miał właściwość ułatwiania porodów. aby dostać się do udaje. żywią cinanie paznokci co dziewięć dni było bluźnier. Wyobrażają sobie bowiem. wycina go w for­ mie noża. to drugiemu przynosi szczęście. Ich nieprzyjaciółmi są divy Cardan twierdzi w swym traktacie „De varietate (patrz). ten zakorzeniony jest mocno w Stanach Zjed­ PERATOSKOPIA wróżenie z obserwacji niezwyk­ noczonych. w Holandii wierzy się. że obcinając paznokcie PETIMANCJA wróżenie z rzucania kośćmi. a zatem jeśli piątek jest i jakie wypadną cyfry. Wreszcie. Suszy się ją potem w cieniu przez dni osiem. Przypominają nieco stwern. Zabobon przyszłość. jak wierzyli staro­ PIĄTEK w ten dzień. |eśli ubranie nie chce dać dni uważają ten dzień za feralny. jakie czyni woda. że wszystko. zanurzanie w nim naczyń szklanych i śledzenie Franciszek I twierdził. żytni. w którym nic się nie udaje. potem zawija się w jedwab­ ne prześcieradło wraz ze wszystkimi użytymi in­ strumentami. to drugi zyskuje. Jeżeli cud nie nastąpi. nominacji kardynalskiej i wyboru na nie z rzutów kośćmi do fontanny w Abano. Wysnuwano złą wróżbę. Z tego wróżbita przepowiadał nieszczęśliwy dla jednego. dzięki któremu. coś traci. że będzie deszcz. niedale­ papieża i władcę. Wreszcie wyjmuje się skórę i skrobie drewnianym nożem. rerum".dobre żeńskie geniusze nad­ paznokciach ukrywa się diabeł. gdzieniegdzie ściśnie. t y m samym sznurkiem. jakie zdarzają się im się wyczyścić. wypisując na nim magi­ czne znaki. PAZNOKCIE. Skórę soli się i wystawia na słońce na piętnaście dni. uprzednio skropiwszy. Rzucano kości do wody. PAWANA nazwa używana we Flandrii dla piekiel­ nego. PERGAMIN DZIEWICZY.140 - PER liwości i oszustwa. bowiem był to dzień Najsławniejszym rodzajem pegomancji jest wróże­ jego urodzin. Odbywało się w inne dni. nasze dobre wróżki. a następnie tym drewnianym nożem podcina gardło zwierzęciu. gdy obcina się paznokcie w dni. PERYT żółty kamień mający podobno moc Wiadomo też. Niemniej ten wyklęty i obserwowanie ich zachowania lub też przez dzień miał również swoich znanych zwolenników. przyzywany w litaniach sabato­ łego. w miejscu odlud­ nym. aby usunąć sierść. ekscentrycz­ nego tańca. Kilka lat temu chciano go zwalczyć łych zjawisk w przestworzach. Bierze się kij z dzikiego drzewa lub tegorocznej winorośli. ko Padwy. pakty. że pojawiają się plamki na skórze palców. Podobnie Sykstus V.PAR . wodę święconą oraz skórę. w Norwegii. co mu się przytrafiło niezwyk­ PERRIER demon. Następnie bierze się polewany garnek gliniany. gdy sio go mocno nazwie zawarta jest litera R. Jeżeli włoży się złoto lub srebro do woreczka. gdzie nikt nie mieszka. Żadna kobieta nie może nań spojrzeć. że w piątki wszystko mu się wysiłków. aby zobaczyć. Używa się go w magii na różne sposoby. Wkłada się doń duży kawałek palonego wapna. ludzie przesą­ łek do czyszczenia ubrań. że w długich PERIE u Persów . kreśli magiczne figury itd. mające na celu ustalenie. regularnie co piątek uchronić się można od bólu PHARA-ILDIS (PHARA) dobroczynna wróżka zębów. gwałtownego. magowie oskarżą cię o nieuczciwość lub powiedzą. Na takim per­ gaminie pisze się następnie pantakle (patrz). czy też zatoną. z pomocą nasienia paproci. przewidywał z plam na swych paznokciach. Do tego stopnia dajemy się wciągnąć w szalbierstwa Szatana.się wytwornymi zapachami. Zapominają oni bowiem o nieszczęściach. mające dostarczyć skóry. umieszcza się zwierzę. taliz­ many (patrz). aby obcinać paznokcie raz lub dwa razy na tydzień. który. czarownice odprawiają misteria sabatu. tańczonego przez czarownice na saba­ cie. stają się niewidzialni. w którym przechowujemy nasienie paproci. wych jako książę stery Księstw. koncentrując się na tych. które przy­ przez rzucanie do niego pewnej liczby kamieni trafiają się im właśnie w piątki. że nasienie to nadaje się nie tylko do wróżb. Ale przecież jeśli jeden czy utrzymają się na powierzchni. w których leczenia dny i parzący dłonie. tak jak wszystkie pozostałe dni. Mierzono szyję dziewczyny za pomocą sznurka i powtarzano to wielokroć. By go otrzymać. to znak. Pozostawia się to wszystko na całe dziewięć dni. podobnie jak w środę. Zamieszkują Dżinnistan. że są w posiadaniu sekretu. Lud uważa piątek za dzień feralny. Mieszkańcy Madagaskaru bardzo dbali. a Henryk IV szczególnie sobie ten dzień wewnątrz i wyprzeć wypełniające je powietrze. U Rzymian ob­ zwyczajnej urody. bo pergamin straciłby swą moc. perswaduje im. jeśli szyja pogrubiała. Angielscy czarownicy twierdzą. . Pergaminem dziewiczym nazywa się pergamin wytworzony ze skóry zwierząt. jego ilość następnego dnia się podwoi. PECOMANCJA wróżenie ze źródła. PEANIT bajkowy kamień.

Nie mogąc jednak powstrzymać swojej cieka­ wości. Przechodząc koło rzeki. przechodząc przez wioskę. Torbę trzymał w lewej ręce. kupił od miejscowego wieśniaka klacz za osiemnaście dukatów. który wzbogacił się na lichwie. że koszule spalił się dopiero po pół godzinie. aby pochowano ją razem wcy po śmierci doświadczają kary za swoje przewi­ z nim. Jakież było zaskoczenie wyobraźni. gdyż wyraża wielkość nieokreśloną. jeśli ma się je przy sobie pierwszego dnia. gdy po otworzeniu sakwy wikłania się w szczegóły. potrząsnął tajemniczym skarbem. wymieniając liczbę pięć.141 - PIE w Nowym Jorku. PIENIĄDZE. gdzie ten W niektórych prowincjach uważa się. To. Starożytni oraz większość. ile się podczas mszy w święto Matki Boskiej Gromnicz­ zapragnie i tak długo. Jest ona złowróżbna. za resztę. Miejsca pod ziemią. a zamiast spotkał piętnastoletniego młodzieńca o ciekawej dukatów zobaczył dwanaście płytek ołowiu. Statek ten nigdy nie powrócił. Ponieważ miał przy sobie tylko dwanaście. w których niegodzi­ serdecznie i rozkazał. Negować. prze­ chodząc we wrześniu 1606 roku przez miasteczko w regionie Franche-Comte. Delrio opowiada. Młody człowiek wrócił do domu. którzy poszli w ich ślady. która spadła do rzeki. Pewien dobrze przyodziany nieznajomy. PIEC. Na koniec warto przypomnieć niemądry zwyczaj Nieznajomy wręczył mu złożony papier. i strach przed piątkiem w Nowym Jorku jeszcze bardziej się umocnił. Młodzieniec przytaknął. w swoich studiach nad ogniem piekiel­ nym. Biedny człowieczyna.PIC . Wiele miejsca zajęłoby nam przytaczanie wyob­ rażeń rozmaitych ludów na temat piekła. która o wszystkim wiedziała. Nie obiecano mu konkretnie spełnienia negować istnienie Boga. Pieniądze. będzie miało smak żółci i goryczy i że skazani będą nosić na głowie długą na półtorej stopy czapę ze świńskiej szczeciny. które pochodzą od diabła. nia z diabłem. że może dzięki niemu mieć tyle złota. następnego dnia łańcuch zniknął. Wkrótce też przekona się o wartości będzie. Pewien człowiek mający za cały swój majątek dwadzieścia groszy. Pewien skąpiec. Schował pieniądze do skórzanej sakwy i wraz z jednym z przyjaciół udał się nabyć kolejny zapas wina. Zapytał go. szczają piekło w samym środku ziemi. zbliżającą się śmierć. O t o inna historia. sarze przedstawiali nam piekło jako wytwór własnej co nie było takie proste.. bez zgromadzonej rodziny. obietnicy swojego dobroczyńcy. Nie­ którzy dodali do tego. który w ten sposób stracił cały majątek. Tuż po śmierci wyrwano mu sakiewkę z dłoni. ponieważ może on być tego życzenia i skąpiec umarł spoglądając na swoje lylko absolutnie sprawiedliwy. czy nie chciałby zostać bogaty. Uścisnął ją kabalistów. stawia tezę. nieuznawaną przez czując. ze pewien człowiek dostał od demona sakiewkę pełną złota. . jaj i wody. jako dwie nie uznał za stosowne objawić. co nieuczciwie zarobiłem. współczesnych umie­ rzeczy nierozłączne. twarzy i prostym ubraniu. z którego natychmiast wypadło kilka złotych mo­ net. to że piekło powstało dla demonów i dla tych. rozwinął papier i ujrzał tam kocie i nie­ dźwiedzie pazury. Pewien nieznajomy. zajął się sprzedawaniem wina przechodniom.. co wiemy na pewno. a zabrał to wszystko. a następnego dnia znalazł w niej jedynie węgiel i gnój. a monetę w prawej. mają z reguły fałszywa wartość. odnóża ropuchy i inne kształty tak straszliwe. których w tej materii Bóg zamiast złota ujrzano dwie ropuchy! Diabeł zabiera­ jąc duszę lichwiarza zabrał również złoto. Nadano mu imię i wodowano również w piątek. poprosił żonę o sakiew­ kę. że wszystko. że jeśli zdąży czając. że wrzucił papier do ognia. naraz podleciał doń drapieżny ptak i wytrącił mu torbę. że skazani podtrzymują tam ogień w ciągłej aktywności i że plamy. Podobnie dziać się nego papieru. miałem tylko dwadzieścia groszy. Współcześni Grecy proszą o wybaczenie. którzy wierzą. Po jakimś czasie zebrał tą nieuczciwą drogą sto liwrów. I w piątek też wypłynął. że miał do czynie­ uszyte w piątek przyciągają pchły. kiedy zaczynałem kraść i On zostawił mi je. CO zjemy w piekle. Doktor Swinden. wywołane są przez nadmierne ich zagęszczenie. Aby zarobić więcej. oświad­ pewnych wieśniaków. Zamówiono więc w piątek statek. przez cały rok poskromić swoją ciekawość i nie rozwinie otrzyma­ będzie się miało pieniądze. które pojawiają się na tarczy słonecznej po wielkich katastrofach. gdyż myśl o rozstaniu z nią była mu zbyt nienia. powiedział do towarzysza: Bóg jest sprawiedliwy. którą miał zapłacić w drodze powrotnej. piekło znajduje się na Słońcu. jako oznakę wiecznego potępienia. Wieśniak zawinął wszystko w papier. Złote monety zniknęły i wtedy chłopiec uznał. wyjął z torby dwadzieścia groszy na mały zakup. stanowiące wręcz jedność. Należy wierzyć w naukę Kościoła. to okrutna. aby po raz ostatni na nią spojrzeć. którego budowę rozpoczęto także lego dnia. PIEKŁA. jak długo będzie umiał nej zrobić racuchy z mąki. że ponieważ Słońce jest wiecz­ nym ogniem. dolewał do wina wody. z załogą. że po śmierci są kary i nagrody. zastawił złoty łańcuch. Druidzi twierdzili. Niektórzy poeci i pi­ złoto.

PIF

-

142 -

PE 1

gdy usłyszy się głos kukułki. Nie zabraknie nam nia kurczy. Twórcy sekretów wymyślili magiczne nigdy pieniędzy także, jeśli mieliśmy je przy sobie, pierścionki o najróżniejszych właściwościach. Księgi gdy po raz pierwszy widoczny był nów Księżyca. ich mówią o pierścieniu podróżników. Swego posia­ PIEŃ DRZEWA postać przybierana czasami przez dacza obdarzał on mocą pokonania bez wysiłku trasy Orlean-Paryż i z powrotem w ciągu jednego diabła w czasie sabatu. PIERDNIĘCIE. „Kto pierdzi przy jadaniu, ujrzy dnia. diabła przy konaniu". Popularne powiedzenie przy PIERŚCIEŃ NIEWIDZIALNOŚCI nie jest jeszcze uczeniu dzieci zasad dobrego wychowania, zwłasz­ zapomniany. Kabaliści pozostawili formułę jego cza w okolicach, gdzie jada się dużo kapusty i rzepy. sporządzania, dzięki której Gyges znalazł się na PIERŚCIEŃ. Zawsze było bardzo wiele pierścieni tronie Lidii. zaczarowanych lub zawierających amulety. Czaro­ wnicy sporządzali pierścienie magiczne służące do prokurowania cudów. Wierzono w to wśród pogan tak mocno, że ich kapłani nie mogli nosić pierścieni, chyba że były tak proste, że nie mogłyby skrywać, amuletów. Pierścienie magiczne przetrwały w pewnym stop­ niu i u chrześcijan, a szczególnie wiele przesądów wiąże się ze zwykła ślubna obrączka. Wierzono, że w czwartym palcu (serdecznym), który nazwano palcem do obrączki lub pierściennym, biegnie nerw łączący się bezpośrednio z sercem. Stąd zalecano noszenie obrączki na t y m właśnie palcu. W jednej ze starych ksiąg tajemnych przykłada się wielkie znaczenie do momentu, gdy małżonek nakłada oblubienicy obrączkę stojąc przed kap­ łanem. Jeśli umieści ją w środku palca, zatrzymaw­ szy się na którymś ze stawów, to żona będzie panią w ich związku; jeśli zaś wciśnie ją do samej nasady palca - to on będzie panem i władcą. Przesąd ten nadal jest żywy. Panny młode mają generalnie skłonność do zginania rzeczonego palca tak, by obrączka zatrzymała się na drugim stawie. Wiedzio­ ne t y m przesądem Angielki przykładają do obrączki ślubnej specjalne znaczenie powodowane jej właś­ ciwościami. Wierzą bowiem, że chowając jeden ze swych pierścionków w szlafmycy i umieszczając u wezgłowia łóżka, ujrzą we śnie przeznaczonego sobie męża. Ludzie Wschodu darzą pierścienie i obrączki szacunkiem, wierzą w istnienie pierścieni magicz­ nych. Ich opowieści roją się od zdarzeń spowodo­ wanych przez takie właśnie pierścienie. Ze szczegól­ na rewerencją opowiadają o pierścieniu Salomona, dzięki któremu władca ten panował nad naturą. Wyryte było na nim wielkie imię Boże. Teraz strzegą go smoki, gdzieś w nieznanym grobie Salomona. Kto zdobyłby ten pierścień, zostałby panem świata i miał na swe rozkazy wszystkie demony. Z braku tego cudownego przedmiotu, mieszkańcy Orientu sprawili działające cuda pierścienie swoim czarow­ nikom. Do sporządzania pierścienia należy przystąpić w wiosenną środę, kiedy Merkury znajdzie się w koniunkcji z innymi sprzyjającymi planetami, jak Księżyc, Jowisz, Wenus i Słońce. Z oczysz­ czonej rtęci w stanie stałym formuje się obrączkę, która lekko wchodzi na środkowy palec. Następnie oprawia się w niej, jako oczko, mały kamyk znaleziony w gnieździe dudka, i graweruje słowa: „Jezus przeszedłszy f pośród nich t oddalił się". Gotowy pierścień umieszcza się na blaszce z zestalonej rtęci i poddaje działaniu oparów tego pierwiastka, a dalej zawija w taftę w kolorze odpowiadającym Merkuremu i składa na dziewięć dni do gniazda dudka, z którego pochodził kamyk na oczko do pierścienia. Po wyjęciu z gniazda, po raz kolejny nasyca się go oparami rtęci. Pierścień przechowuje się w pudełeczku z zestalonej rtęci, by zawsze był pod ręką. By stać się niewidzialnym, należy po włożeniu pierścienia na palec przesunąć oczko do wnętrza dłoni. Chcąc ukazać się ponownie, wystarczy przesunąć oczko na zew­ nątrz i zacisnąć dłoń w pięść. Porfiriusz, |arnblique, Piotr z Apony i Agryppa - a przynajmniej księgi tajemne im przypisywane - utrzymują, że takie same właściwości ma pierś­ cień sporządzony w inny sposób: O t o wziąwszy sierść z miejsca u nasady głowy hieny, należy upleść z niej warkoczyk w kształcie pierścienia i takoż złożyć w gnieździe dudka na dziewięć dni. Następ­ nie umieszcza się go w oparach rtęci. Posługiwanie się t y m pierścieniem jest podobne do opisanego wyżej, ale, aby znowu stać się widzialnym, trzeba go koniecznie zdjąć z palca.

Z drugiej strony, chcąc zabezpieczyć, się przed działaniem takiego kabalistycznego pierścienia, na obrączce z oczyszczonego ołowiu należy wygrawe­ rować: Apparuit Dominus Simoni i oprawić w niej oko młodej łasicy, która raz tylko miała małe. Pierścionek ten sporządza się w sobotę, kiedy Saturn jest właśnie w opozycji do Merkurego. Owija się go w całun śmiertelny, który okrywał już trupa, i tak zostawia na dni dziewięć. Następnie trzykrot­ nie umieszcza się go w oparach ołowiu, i pierścień Obrzydliwiec Henryk VIII błogosławił złote pierś­ jest już gotowy do użytku. cienie, które miały, jak twierdził, właściwość lecze­

PIL

- 143 -

PIE

Jak ł a t w o się d o m y ś l i ć , l e p i e r ś c i e n i c w y m y ś l o n e są na p o d s t a w i e zasady antypatii, na co wskazują

materie użyte do ich produkcji. Nic nie jest bardziej antypatyczne dudkowi niż hiena. Saturn zaś poru­ sza się w kierunku przeciwnym do Merkurego, a jeśli spotkają się w domu któregoś ze znaków Zodiaku, to zawsze jest to konfiguracja źle wróżąca i zgubna. Mówimy tu o astrologii. Można sporządzić i inne pierścienie pod wpływem planet, obdarzyć je róż­ norakimi właściwościami posługując się cudow­ nymi kamieniami czy ziołami, „ale wśród tych znaków, ziół zbieranych, konstelacji i czarów - dia­ beł pływa" jak twierdzi Leloyer, o ile nie jest to po prostu demon grubego szalbierstwa. „Ci, którzy obserwują zachowanie gwiazd, obserwują ruchy demonów rządzących kamieniami, ziołami i samy­ mi gwiazdami". A to jest pewne, że to nie święci ani uczciwe, czyste serca, które mieszają się do przesą­ dów. PIES. Psy bywały nieraz towarzyszami magów. To diabeł, przybrawszy tę postać, by nie budzić podej­ rzeń, podążał za nimi, lecz rozpoznawano go pomimo rozlicznych wykrętów. Leon z Cypru pisze, że pewnego dnia 7 ciała opętanego wyszedł diabeł pod postacią czarnego psa. Diabeł przyjmuje zwyk­ le czarny kolor psiej skóry. Dobrzy ludzie dość często topią się w Quirnper. Staruchy i dzieci zapewniają, że diabeł, pod postacią wielkiego, czarnego psa, wpycha przechodniów do rzeki. Wiele jest przesądów związanych z psem. W dzikim kantonie Saint-Ronal wierzy się jeszcze, że dusza złoczyńców przenosi się do ciała czarnych psów. Starożytni magowie wierzyli także, że demony objawiały się pod postacią psów. Plutarch, w żywo­ cie Cymona, opowiada, że zły duch wcielony w czarnego psa przepowiedział Cymonowi rychłą śmierć.

stopami i pochłonęła go. Proszę zwrócić uwagę, że jest to opowieść i że nikt nie widział owego psa, lecz można z niej wyciągnąć wnioski o pojęciu, jakie miały o psach mało cywilizowane ludy. Starożytni nazywali suki z piekła furiami. Bóstwom piekieł składano w ofierze czarne psy. Za naszych ojców największych zbrodniarzy wieszano pomiędzy dwoma psami. Elian opowiada o pewnej krainie w Etiopii, której mieszkańcy mieli psa za króla. Jego przymilania się bądź ujadanie uznawali oni za przejawy przychyl­ ności lub gniewu. Cebrowie także otaczają psy czcią. U Taverniera można przeczytać, że gdy Gebr umiera, najbliżsi przykładają pysk psa do ust umie­ rającego, by ten przejął jego duszę wraz z ostatnim tchnieniem. Pies wskazuje im także, czy zmarły jest wśród wybranych. Przed pochowaniem ciała kła­ dzie się je na ziemi, przyprowadza się psa, który nie znał zmarłego i, nęcąc go kawałkiem chleba, wabi się go tak blisko ciała, jak to możliwe. Im bardziej pies się doń zbliży, t y m bardziej zmarły jest szczęś­ liwy. Jeśli wejdzie on nawet na ciało i wyrwie z ust zmarłego kawałek chleba, który tam został włożo­ ny, jest to pewny znak, że zmarły jest w raju Gebrów. Oddalenie się psa jest znakiem, który każe wątpić o szczęściu duszy zmarłego. Są też ludzie, którzy psi rodowód poczytują sobie za zaszczyt. W królestwach Pegu i Siatnu uznają psa za założyciela ich rasy. Psy, tak maltretowane gdzie indziej, otaczane są tam wielkim szacunkiem.

Lud Libanu, liczący czterysta tysięcy dusz, składa się z trzech ras: Ansaryjczyków, Druzów i Maronitów. Ansaryjczycy są ludem bałwochwalczym. Część spośród nich wyznaje kult Słońca, inni - kult psa. Czci się jednak kilku wybrańców tego gatunku, jak na przykład hiszpańskiego doga Berecillo, który pożerał Indian na San Domingo i który otrzymywał Pewien szarlatan, z czasów Justyniana, miał tak każdego dnia żołd trzech żołnierzy... mądrego psa, że gdy wszystkie zgromadzone osoby Wiele byłoby jeszcze do powiedzenia o psach. kładły swe pierścienie na ziemi, ten zwracał je bez W Bretanii, wycie zagubionego psa uważane jest za wahania, jeden po drugim, swym właścicielom. Pies zapowiedź śmierci. Pies śmierci musi być czarny. ten rozróżniał również w tłumie, na rozkaz swego Jeśli smutno szczeka o północy, zapowiada osobie, pana, biednych od bogatych, uczciwych od złodzie­ która go słyszy, rychłą śmierć kogoś z rodziny. jaszków: „Widać więc, mówi Leloyer, że była to Wierus mówi, że wypędza się na zawsze demony magia i że pies ten był demonem". z pokoju, w którym straszą, jeśli potrzeć jego ściany żółcią lub krwią czarnego psa. Delancre opowiada, że w 1530 roku demon ukazał pewnemu pastorowi z Norymbergi, za po­ Menechet, w swym mistycznym opisie przesą­ mocą lustra, skarby ukryte w kryształowych wazach dów kraju Gallów, wspomina o pewnym rodzaju i złożone w pieczarze w pobliżu miasta. Pastor wziął psów na tyle niezwykłych, że zasługują tu na jednego ze swych przyjaciół do towarzystwa, za­ wzmiankę: „Te cwes anmon (psy piekieł), nazywane częli szukać i odkryli coś w rodzaju skrzyni, przy także nieraz cwes wyloir (psy niebios) tworzą, jak której leżał ogromny, czarny pies. Pastor wszedł twierdzi, dość dziwną sforę. Osoby o ostrym słuchu pośpiesznie, by zawładnąć skarbem, lecz gdy tylko słyszą nieraz, jak urządzają one nagonkę, choć nie przekroczył próg jaskini, ta zapadła się pod jego wiadomo, na jaką zwierzynę. Zapewnia się, że są

PIK

- 144 -

PIT

one szczególnie hałaśliwo tuż przed śmiercią osób bardzo zepsutych. Nie którzy Lwierdzą, że zwierzęta te są białe i mają czerwone uszy; inni - że przeciwnie, całe są czarne. Mają one być może zdolności kameleona, który jak i one żywi się powietrzem". PIKOLUS demon czczony przez starożytnych mieszkańców Prus, którzy poświęcali mu głowę zmarłego oraz palili na jego cześć łój barani. Demon ten ukazywał się w ostatnich dniach życia ważnych osób. Jeśli nie ułagodzono go, ukazywał się powtór­ nie. Gdy musiał zadać sobie trud pojawienia się po raz trzeci, można go było ułagodzić tylko przez rozlanie ludzkiej krwi. (idy Pikolus był zadowolony, słyszano jego śmiech w świątyni, miał on bowiem swoją świątynię.

PITNE SREBRO. Jeśli nieobce są wam sekrety alchemii i chcielibyście mieć to panaceum, niezbędna jest niebieska siarka. Wkłada się ją do naczynia, zalewa okowitą i zostawia na 24 godziny. Kiedy siarka przesiąknie alkoholem, trzeba wziąć jej kawałek i polać go wyciągiem z siarczanu, w ilości równej trzykrotnej wadze kawałka siarki. Zamknąć naczynie i odczekać aż do momentu, kiedy siarka osiągnie stan płynny, wtedy należy wlać jeszcze raz tyle samo okowity i zostawić całość na dni piętnaś­ cie- Po tym czasie przedestylować i odciągnąć spirytus za pomocą letniej kąpieli. To, co pozostanie, będzie prawdziwym pitnym srebrem lub siarczanem srebra. Biały eliksir jest prawie uniwersalnym lekiem, czyniącym cuda w medycynie - usuwa puchlinę wodną i leczy wszystkie bóle wewnętrzne. PLUTON u pogan - król piekieł, a według znawców demonów — arcydiabeł, książę ognia, gubernator generalny płonących państw, nadintendent ciężkich robót mrocznego imperium.

PLWOCINA KSIĘŻYCA tak alchemicy określają czystą materię kamienia filozoficznego (patrz) przed jego przygotowaniem. Jest to rodzaj zamrożonej wody, bez zapachu i smaku, koloru zielonego, która wydostaje się z ziemi w nocy, bądź po burzy. Jej wodnista substancja jest bardzo lotna i przy najmniejszym ogrzaniu wyparowuje przez niezwykle cienką powłokę, w której jest zamknięta. Nie rozpuszcza się ona ani w occie, ani w wodzie, ani w okowicie, ale jeśli zamknie się ją w szczelnym naczyniu, samoistnie przemieni się w cuchnącą wodę. Filozofowie hermetyczni zbierają ją przed wschodem słońca w szklane lub drewniane PIOTR ORACZ imię nadarip diabłu sabatowemu naczynia i otrzymują z niej coś w rodzaju białego przez czarowników. Czarownica Jeanne Caribaut proszku podobnego do krochmalu. Z niego zaś wyznała, że Piotr Oracz nosi żelazny łańcuch, który następnie tworzy się, bądź nie, kamień filozoficzny. ustawicznie gryzie, że mieszka w palącej się kom­ PŁEĆ. Twierdzi się, że na podstawie pewnych nacie, gdzie znajdują się kotły, w których gotują się symptomów przewidzieć można płeć nie narodzo­ ludzie, inni zaś pieczeni są na szerokich widłach, itd. nego jeszcze dziecka. Jeśli w czasie ciąży matka jest PIROMANCJA wróżenie z ognia. Wrzucano do wesoła, będzie miała chłopca; jeśli ciąży jej z prawej ognia kilka garści tłuczonej smoły i jeśli szybko strony, takoż będzie to syn. Jeśli zaś czuje ciężar po zapłonęła, była to wróżba pomyślna. Albo też stronie lewej, urodzi dziewczynkę. Tak samo, gdy palono ofiarę i według koloru i kształtu płomienia jest blada i zamyślona. Albert Wielki daje do przepowiadano przyszłość. Znawcy demonów zrozumienia, że w domach, w których jada się uważają wróżbitę Amphiarausa za twórcę lego zające, rodzą się chłopcy, jeśli natomiast na stołach rodzaju wróżenia. W Atenach była świątynia Ateny pojawiają się podroby wieprzowe, przychodzą na Poliady, gdzie przebywały dziewice zajęte obser­ świat dziewczynki. Skądinąd w Ems znajdują się wowaniem ruchów płomienia wiecznej lampki. dwa źródła Bubenquella i Maegdenquella. które Dclrio opowiada, że w jego czasach Litwini prak­ zdaniem ludzi z tych stron mają cudowną właś­ tykowali pewien rodzaj piromancji polegający na ciwość: pijąc wodę z pierwszego z nich można być umieszczaniu chorego przed dużym ogniem. Jeśli pewnym, że będzie się miało chłopców, z drugiego cień rzucany przez jego ciało był prosty i przeciw­ - dziewczynki. Wierzcie w lo i pijcie... johannisberległy do ognia, był lo znak wyzdrowienia, jeśli cień ga lub szampana. kładł się na bok, oznaczać miało to śmierć.

Pt O

-

145

-

POJ

PŁOMIENIE. Trzy płomienie palące się w jednej odległości w bardzo krótkim czasie. Być może dało izbie są zapowiedzią śmierci. Dbajcie więc o to, by lo początek butom siedmiomilowym. POJAZD DIABŁA. Na początku XVII wieku, przez zawsze było ich dwa lub cztery. POCEL kroi pieklą u starożytnych Prusów. Naby­ kilka kolejnych nocy, widziano na przedmieściu wali oni Pocelem również wodza hordy duchów Paryża czarny powóz zaprzęgnięty w czarne konie. powietrznych, zaś Porketem strażnika lasów. Ten Woźnica, również czarny, popędzał galopujące rumaki, które nie czyniły najmniejszego hałasu. ostatni to Pan starożytnych. PODRÓŻE CZAROWNIC. Jeśli udają się na sabat Wydawało się, że powóz opuszcza każdego wieczo­ na grzbiecie kozła czy czarnego barana lub niesione ra dom zmarłego niedawno szlachcica, t u d nabrał są przez Szatana, to najczęściej następne podróże przekonania, że był to pojazd diabła. Później okaza­ ło się, że był to fortel sprytnego człowieka, który odbywają dosiadając mioteł. chciał tanim kosztem nabyć dom owego szlachcica. Owinął on kopyta zwierząt i koła pojazdu filcem, ażeby nadać swym nocnym eskapadom magiczny charakter. POKRZYWA PARZĄCA. Islandczycy, którzy nazy­ wają tę roślinę „netla", wierzą, że ma ona cudowną właściwość odpędzania czarów. Według nich pękiem pokrzyw należy wychłostać nagiego czarownika. POLOWANIE. Niezwykłe sekrety polowania: - Zmieszać sok z lulka z krwią i skórą młodego zająca; substancja ta przyciągnie wszystkie zające z okolicy. - Zawiesić jemiołę z dębu i skrzydło jaskółki na drzewie; zbiorą się na nim wszystkie ptaki w promie­ niu dwóch i pół mili. - Mówi się też, że czaszka człowieka ukryta w gołębniku przyciąga doń wszystkie gołębie z oko­ li cv. PODWIĄZKA. Sekret podwiązki dla podróżni­ ków: Kiedy Słońce wejdzie w znak Koziorożca, należy zerwać ziele zwane bylicą, wysuszyć je w cieniu, a podawszy skórę młodego zająca na paski o szerokości dwóch cali, zszyć po dwa wkładając do środka zasuszone ziele. Nie ma takiego konia, który długo dotrzyma kroku komuś, kto ma lak sporządzone podwiązki. Można też wziąć kawałek skóry młodego wilka i zrobić z niej dwie podwiązki, na których należy napisać własną krwią następujące słowa: Abumalith cac/os. Wprost nie do wiary, jak prędko będziecie wędrować z tymi podwiązkami na nogach. - Rozmoczyć dowolnie wybrane ziarno w winnym osadzie, rzucić je następnie ptakom, a te, które go spróbują będą odurzone i dadzą się złapać gołą ręką. A „Petit Albert" dorzuca: „Przywiążcie sowę do drzewa, zapalcie tuż obok pochodnię i hałasujcie, uderzając w bęben. Wszystkie ptaki zlecą się wydać walkę sowie, a wtedy drobnym śrutem będzie można zabić ich do woli".

W 1832 roku we Frankfurcie widziano w pierw­ szych dniach wiosny niezwykłą postać myśliwego, który zamieszkuje podobno w ruinach starego zamku gotyckiego w Rodenstein. Przemykał w po­ wietrzu nocą, przy zgiełku sfory, dźwięku rogów myśliwskich, turkocie jadących wozów, co według Jest jeszcze jeden sposób na wykonanie takich przesądów gminu niechybnie zapowiada wojnę. podwiązek, który wyczytałem w starym, pisanym PONIEDZIAŁEK. W Rosji poniedziałek uchodzi za jeszcze gotykiem rękopisie. O t o on: Potrzebne są dzień nieszczęśliwy. Wśród ludu i osób przesądnych włosy powieszonego łotra, z których splata się niechęć do rozpoczynania tego dnia czegokolwiek, warkocze, a z nich dopiero podwiązki. Należy a zwłaszcza podróży, jest tak powszechna, że ci zaszyć je w dwa kawałki płótna, przymocować do nieliczni, którzy jej nie podzielają i tak podporząd­ tylnych nóg źrebaka, po czym puścić go wolno, kowują się ogólnej opinii. niech ucieknie; co tchu ruszyć, za nim w pogoń POSTACI DIABŁA. Z zeznań czarownic wynika, i schwytać. Następnie można już używać pod­ wiązek wedle upodobania. Niegdyś uważano, że że diabeł nader często zmienia kształty. Marie czarownicy mogli dać komuś zaczarowaną pod­ d'Angerre wyznała, iż ukazał się podczas sabatu wiązkę, dzięki której pokonywało się ogromne w postaci wychodzącego z dzbanka kozła.

„To pan jest w błędzie . szkielet. by nie być wyraźnie widzianym. pozbawiony rąk i nóg. jak wygląda diabeł? Widuję go co dzień i zapewniam pana. ale nigdy pozbyć się ich całkowicie. ale pośladków. które mogą tylko ukrywać.czyż może pan lepiej ode mnie wiedzieć. Jeśli rogów było tylko trzy. Na rogi wciśnięte bywa coś jakby w tym kraju kapłanowi. dwie twarze. „Myli się pan. przybrał postać Mojżesza. Innym razem wykorzystuje postaci proroków.POS - 146 - POS chart lub pod postacią przypominającą leżącego spiżowego byka. jest nieskończona. że przy­ trupa. Czasem ukazywał się też jako dużą białą kukłę i spytał.diabeł jest czarny". szczerze odrzekł Francuz. Odpowiedziano. jakie demony przy­ bierają. Czasem przybiera postać smoka albo nędznego dziada . rozpoznać je można po koźlim kopycie lub kaczej łapie zamiast stopy. Inaczej Murzyni. próbujące- . przebywając w kró­ — służyło ono do zapalania podczas sabatu czar­ lestwie Ardra w Afryce. Owa mnogość postaci. Zauważył w jego komnacie czapka lub czepek. że diabła. którzy 7 przodu i dwoma z tyłu. jak Janus.hizmatyckiego dia­ kona pod postacią osła. Korespondent Thomasa Walsinghama donosił. po szponach i rogach. że zgodnie z jego zapewnieniami przejdą morze suchą stopą. Torquemada określa wych z Toumelle był przedstawiany jako czarny tak bardzo hałaśliwego nocnego ptaka. Zdaniem innych ma on. żydów z Kandii. pewien francuski oficer. W siedemnastym to na środkowym widać było jakby światełko wieku. Francoise Secretain podała. ze w procesach sądo­ PÓJDŹKA. Na ogół Europejczycy zazwyczaj przedstawiają diabła ze była to jednak postać kozła z dwoma rogami skórą czarną i spaloną. że jest biały jak pan". złożył wizytę najwyższemu nych świec. by ukazać się ludziom. trzymając się cienia. Kiedy pojawią się w ludzkiej postaci.powiedział mu na to stary kapłan . odmiana sowy. by potopić. kogo ona przedstawia. Utrzymywano.powiada Leloyer. stąd nie odwraca się tyłem. za czasów Teodozjusza. że diabeł opuścił ciało pewnego sc. Leloyer wspomina gdzieś demona ukazującego się w Laon pod postacią zwykłej muchy. a w hrabstwie Warwick zły duch pod postacią żaby długo prześladował pew­ nego pijanicę. Inne czarownice opisywały go jako siedzący brawszy ludzkie kształty diabeł nie ma pleców ni na tronie pień drzewa. I tak. iż miał wygląd wielkiego Cezariusz z Heisterbach dodaje do tego. utrzymują. którzy liczyli. że ma on skore białą. posiadający coś na kształt ludzkiej twarzy. Delancre opowiada. że często diabeł pojawia się w ludzkim przyodziewku i z ognistoczerwoną twarzą.

I dając swój jatagan janczarowi. jakie mu się zada. czy przepowiednia jest prawdziwa . a nie wyjdzie ani na krok poza Jowisza Ammona w złotej łódce. ryzykujesz. sprawia. że jeśli udasz się. stro­ mych schodach. że zginie podczas rewolty. choć prawdopodobnie w inny sposób. Chłopi w Normandii wierzą. zado­ wolony kościelny wspiął się tam i trumnę z ciałem Languille'a. kazał uciąć głowę rzekomemu prorokowi. Gdy przyszło go pochować. że kapłani egipscy umieszczali posuwa się naprzód. gdy dwunastu lekarzy. bo jak wyznało wiele czarownic. które wysysają krew. bogactw. niż miał on na myśli. Biedny kościelny tak się przestaszył. Panując w Babilonie miał głowę puchacza. że przepo­ wiednia spełniła się. Tymczasem wyprawa Osmana przeciw Polsce nie powiodła się. których osaczą. a niedługo potem on sam stracił życie wraz z imperium. że sztuka anielska jest umiejętnością porozumienia się z własnym aniołem stróżem tak. a w szczególności małych dzieci. Z reguły. dokąd wchodziło się po wąskich. przerodziła się w tak żywą nienawiść. odpowiadających proszącym ich o radę. że ludzie idą na żebry. Tymczasem diabeł lubi nie tylko północ. ponieważ wyzionął on ducha w momen­ cie. a zmarli naturalną. Demonografowie nadali miano „pójdźki" czarownicom. że umrą oni we PÓŁNOC. że istnieje kwiat. Współcześni sobie Karol V. choć książę zmarł na skutek choroby. Ma pod swymi rozkazami dwadzieścia sześć legio­ nów. że stracisz swoje imperium.a wszyscy trzej zginęli marnie. Twierdzono. się w tych okolicznościach prawdopodobnie nie jest aniołem światła. Tam posprzeczał się z kościel­ nym. Inni twierdzą. że ten umrze za jego sprawą. własnym domu. w wieku 75 lat. go dostać się tam. gdyż niczym ten ptak wysysają one krew tych. Gdy już się tam znajdzie. W t y m roku miecz twój nie może nikomu wyrządzić krzywdy". Miał pokój na piętrze. o tej właśnie godzinie od­ bywa się sabat czarownic i ukazują się widma oraz duchy. PRISIER demon wzywany w litaniach sabato­ niedaleko Marsylii. Gdy Osman II w 1621 roku postanowił wypowie­ dzieć wojnę Polsce. powoduje kłót­ nie. zwrócił się do niego pewien derwisz i powie­ dział: „Ostatniej nocy Bóg objawił mi.147 - PKZ PRZEKLĘTE ZIELE. Wzbudza waśnie.powiedział Osman. Istnieją dwa sposoby praktykowa­ nia tych zabobonów: albo przez osiągnięcie stanu ekstazy prowadzącego do odkrycia świata tajem­ nic. znosząc ją z triumfalną miną. Cezara i Krassusa. Ale. a trumna. który był równocześnie grabarzem. rozpętuje wojny. Jest to bez wątpienia źródło koncepcji wampirów (patrz). gdzie są dzieci. Quintus Cur.POŁ . Niedługo potem. PRUFLAS (BUSAS) wielki książę imperium piekieł. sztuce uprawiania magii. może on przewod­ niczyć sabatowi również w południe. W ten sposób spełniła się groźba Languille'a. Jednemu z książąt de Choiseul przepowiedziano. upadając. .Sprawdźmy. że unikał Languille'a jak najgorszego wroga. wziął na barki. po długich latach życia . który był otyły.Kto nań nastąpi. aby ten wyjawiał wszystko. srebrne półmiski. między innymi Jeanette d'Abadie i Catherine Naguille. Obszernie odpowiada na wszystkie pytania. będzie krążył w koło myśląc. co chciało­ by się wiedzieć. Franciszek I i Henryk VIII mieli zginąć śmiercią gwałtowną. skąd zwieszały się miejsce. przygniotła go. wysysa im krew z ciała. . mimo przestróg swoich mini­ strów. Cza­ rownice. Zręczni astrologowie zapew­ bogów. niali Pompejusza. co zostało natychmiast wykonane. Jako przykład spełnionej przepowiedni opowiada PRAKTYKI WĘŻOWE nazwa często nadawana się następującą historię: Dawny włóczęga nazwis­ kiem Languille osiadł na stare lata w Aubagne. zebranych na konsylium. Z ich ruchów odczytywali wolę PRZEPOWIEDNIE. PÓŁMISKI. lub przez przywołanie anioła. zrobił fałszywy krok i poślizgnął się. gdzie magiczne ziele go uwięziło. Wróżenie z półmisków. dalej. PRAKTYKI SPIRYTYSTYCZNE nazywane również sztuką anielską. Polegają na umiejętności przywoły­ wania duchów i zmuszania ich do wyjawiania tajemnic. który nazywają „przeklętym zielem". panie. syci sławy. że Languille dał kościelnemu do zrozumienia. mają też coś wspól­ nego z arabskimi gulami (patrz). który pojawiając. Kłótnia wych. Languille umarł. że tius Rufus opowiada.

kiedy pewnym działaniom towarzyszą okoliczności. gdy w Wielką tego dnia pojawić. znajdującą się pod Toledo . nic odmówiwszy kładą nagi miecz na maszt okrętu. ten powiedział mu. księdza Thiersa. został skazany na śmierć za despotyczne rządzenie państwem. by nie urodziła będziesz rzeczy przyszłe. kto tego nie zrobi. a jednocześnie pragnie się jej i fiołków. który Hiszpanie nazywają również cadahalso.nigdy więc lam nic jeździł. kąpiel taka przyniesie jej ulgę. Są ludzie. odchylenie. a przepowiadać śmierci. dano ogon zamiast cugli. by uciszyć burzę. Jeszcze przywieszono na szyi.PRZ - 148 - PRZ biło się z powodu różnicy zdań na temat sposobów Icc/cnia. by w wigilię Wniebowstąpienia wnątrz domu. którzy przeciwko skurczom noszą pierścień stwierdziwszy potem. które sprawia. że nie mają żadnych naturalnych właściwości dla wywołania oczekiwanych rezul­ tatów. aby strzegł się Cadahalso. dusza ic:h ojca lub brata znajdowała się w czyśćcu. Wiele osób. Są też przepowiednie. Mamy do czynienia z przesądem: 1. Ale tacy. zrobiło to. kiedy rezultaty te nie mogą być w rozsąd­ ny sposób przypisane ani Bogu. Niektórzy wreszcie w czasie połogu od­ pędzają od kobiety muchy z obawy. że pomylił Przesądy sięgają tak daleko. Byli przekonani. przytykają do chorego zęba niechybnie umrze. którzy podaje taki niezawodny sposób przepowiadania zrywają dach z domu osoby chorej. 4. że chodzi o wioskę tej nazwy. 3. 2. uprzednio pięć razy „Pater noster" i nie zjadłszy niektórzy nie jedzą nigdy głów zwierzęcych. Według św. W 1JU2 pewien angielski astrolog kazał obwieścić którzy mocują haki do wieszania naczyń na ze­ w całym Londynie. że definicja ta. króla Kastylii. że jeśli wykroczenie przeciw zasadom wiary. Alvaro de I una. która miała się uchronić się od bólu głowy. by zapobiec uszkodzeniu kręgów. by śniadania. kiedy dochodzi do niej w wyni­ ku paktu z diabłem. by zapewnić dobrą pogodę. Gdy został skazany na ścięcie na szafocie. i w ten sposób prze­ inni kładą na dziecku. że oddaje się cześć boską temu. o których wiemy. z powodu zakaźnej mgły. Widuje się i takich. Gdy kiedyś spytał o swój los astrologa. ani naturze. inni. jeśli jej agonia przyszłości: Spal ziarna lnu. mówiono. ani przez Kościół. stań w t y m dymie. dziewczynki. że przepowiednia była wykonany w czasie śpiewania „Pasji" lub zakładają fałszywa. . korzenie pietruszki trwa zbyt długo. któremu dokuczają robaki. komu się ona nie należy albo w sposób niedo­ zwolony. Ten. jest wielce niekompletna. pióra się co do znaczenia słowa. Sobotę biją dzwony. Tomasza przesąd to w niej odmawiając modły. kiedy dana rzecz nie została ustanowiona ani przez Boga. astrologa posadzono na koniu twarzą do na szyję dwa sczepiońe ze sobą jądra orzechów tyłu. Sądził. inni nikt nie wychodził z domu. by uśmierzyć ból. co zalecił astrolog. prowadzono przez całe miasto. Niektórzy żydzi szli do rzeki i kąpali się PRZESĄDY. wierząc w tę ząb wisielca lub kość trupa. dwa rondle włoskich. faworyt Jana II. nić utkaną przez dziewicę lub gomółkę ołowiu Wecker w swoich „Cudownych tajemnicach" zestaloną w wodzie.

które tańczą wieczorami na wzgórzach. jeśli wymawia się padnie łupem sępów i szakali. bo schował się on „Nowa podróż do Indii" przynosi nam wiele w kapuście. O t o notatki pana Mar. przenosi się go nad brzeg Gangesu. W kilku prowin­ cjach istnieje dziwny obyczaj: Podczas zaręczyn młodych ludzi związuje się razem sznurem z dzwonnicy. leżącemu tam Na Madagaskarze..napełniają nia dziecka w czasie uważanym za złowróżbny nie powietrze krzykami. Święto to trwa piętnaście łem tłum kierujący się w stronę szerokiej alei dni i nosi do tej pory nazwę jul . że popełniłaby niewyba­ ostatnie tchnienie. Wtedy otaczający go krewni czalną zbrodnię.wiązkiem jest dokonywanie ablucji i składanie mier na temat Szwecji: „Kiedy chowa się zmarłego. nie zakopała dzierają ubrania i wpychają do rzeki jeszcze ciepłe. wyrywają sobie włosy. to na drodze prowadzącej z jego domu na cmen­ a stopnie szerokich. podobnie jak i w Rzymie. mułem. Spopielony nawóz krowi jest bardzo czczony przez hindusów. przepisowych ofiar. że kobieta urodzi bez bólu. Wszyscy niosą naręcza ozdobione wstążkami i wieńcami z kwiatów. Z trudem wszystkich wsiach panuje wielkie poruszenie. przybrane jajkami który wyznawcy Brahmy składają każdego dnia i owocami. na. bez obawy upicia się. krewni krewnych. Stefana.to rodzaj hołdu. co maczają miotłę w wodzie. przewrócona solniczka. Wszyscy śmieją się. wspaniałych schodów tarz rozrzuca się liście drzew oraz gałązki świerku. a dzieci podziwiają otrzymane podarunki.jednego z wielkich wysadzanej mangowcami. kto obuwa najpierw prawa nogę. jeśli nie radują się wszystkie cierpiące istoty. podobieństwo owego światła niebieskiego. By zapobiec pożeraniu kur przez lisy. Kobiety ofiarowują sobie prezen­ ty. sprawia się ból Jezusowi Chrystusowi oraz wywołuje płacz Matki Boskiej. Drogi są pełne sań. Można pić niemalże drgające ciało. Po każdej strofie modłów rzucają je do na powitanie powrotu wiosny i przebudzenia przy­ wody. Nóż ofiarowany w prezencie przecina przyjaźń. kostura. przerośnięty chleb lub poruszona głownial Są i tacy. stolicy ich Idy). bowiem urodzi się wam Zbawiciel*. Koszule uszyte w piątek przyciągają pchły. należy w dniu karnawału rozlać w okolicy rosół z kiszek. go żywcem lub przynajmniej nie udusiła. kiedy aniołowie powiedzieli pasterzom: »Radujcie się. niemożność weselenia się. które Przemierzając niezmiernie wąskie uliczki. symbolizuje ideę zmartwychwstania. Dzień był wielce uroczysty. W t y m czasie we ze świątyń. ujrza­ przybyło oświecić świat. otoczone światełkami. Nie wolno układać noży na krzyż lub stąpać po skrzyżo­ wanych źdźbłach słomy. gdyby mając nieszczęście urodze­ oddają się gorączkowej rozpaczy . jeśli pasterz nosi imię świętego czamy więc kilka z nich. W kilku naszych prowincjach można usłyszeć. świętego miasta Hindusów. Wielu książąt ma tutaj domy zamieszkane przez swych umyślnych. Myszy zjadają nici utkane w karnawale. jakby kwiatów. przesądów. Przy­ jaciele odwiedzają przyjaciół. Nie wstało jeszcze słońce. Droga do grobu.PRZ . że taka ceremonia gwarantuje nierozerwalność małżeństwa". Kiedy pracuje się igłą w czwartkowe i sobotnie popołudnia.. .149 - PRZ A oto kilka innych zabobonów: Nieszczęście grozi temu. Wzruszająca jest ta pamięć o biednych zwierzętach pozbawionych pożywienia. prowadzącej do jednej świąt w religii skandynawskiej. niewątpliwie na królowi rzek. W wielu prowincjach Szwecji wierzy się jeszcze w elfy. aż bez końca. przyozdobiona ręką chrześcijani­ które same w sobie stanowią wspaniałą budowlę. Nie należy jeść kapusty w dniu Św. by sprowadzić deszcz. których obo­ W pewnym nieporządku wspomnijmy jeszcze o kilku drobnych faktach. którzy kładą go sobie każdego ranka na piersi. Na po­ pełne są Hindusów przybyłych modlić się tutaj czątku maja. Przyta­ owcom i świniom. roz­ rzuciła go na pożarcie dzikim bestiom. następujące słowa: jupiter his aha sonuiL clementer Po przemierzeniu wielu miast i wiosek dotarłem ab Ida (Łagodnie ozwał się do nich Jowisz ze szczytu do Benares. śpiewają i cieszą. Wilki nie mogą wyrządzić żadnego zła opowieści o przesądach tam panujących. jeśli założy spodnie swego męża. a mężczyźni siadają przy jednym stole i piją piwo przygotowane specjalnie na tę okazję. tak jak w czasie owej nocy. z ciosanego kamienia prowadzących do wody. Wierzą bowiem. na wszyst­ lach pokryta kameliami i różami . Kiedy nadchodzi Boże Narodzenie. Bazylego wypisane na kartce ukrytej w rękojeści „Kiedy Hindus dożywa swych ostatnich dni. z nogami w wodzie zapełnia się usta i nozdrza zwraca się baczną uwagę na dni szczęśliwe i feralne. Zawiesza się także snop zboża u szczytu domu dla małych ptaków polnych. Panuje wiara. u progu domów sadzi się drzewa i kąpać w Gangesie. kich stołach stawia się choinki. Złą wróżbą jest także zbite lustro. które unosi się na falach. które nie znajdują już owoców na drzewach ani ziarna na polu. Skrzyżowane widelce ta­ koż wróżą nieszczęście. że oczyszcza ich dusze. której powierzchnia jest już po kilku chwi­ rody. Nieszczęśnik dusi się i wkrótce wydaje Kobieta tubylcza uważa.

wyróżniają się poważnym i wyniosłym zachowaniem. że gdyby chcieli wyzwolić się z haniebnych więzów. Wstęga nowicjuszy jest zrobiona z trzech pasm zakończonych supłem. Uderzyło mnie spoj­ rzenie jednego z tych fanatyków . W t y m bałwochwalczym narodzie istnieją jeszcze okropniejsze przesądy. przeklęta przez rodzinę i przeżywa dni.relacjonuje dalej pisarz. do których należy wielka część tego kraju. mogliby bez trudu stać się kastą panującą. Gdy ukończą oni lat dwanaście. że pływa w powietrzu. gdzie należało wbić żelazne ostrza. w którym malowała się straszliwa trwoga. że pozostaną tak. Wkrótce ulatywał już nad głowami ludzi. która wymaga takich ofiar? Co za przesądy! Cóż za zaślepienie! Pośród tego ludu.przybyliśmy w pobliże szerokiej równiny. Wisiało na nim ciało ludzkie . roz­ wiązano sznury i odprowadzono do pagody wśród dźwięku tam-tamów i entuzjazmu ludu. Odziani są w kunsztownie ułożone na ramionach szaty. którzy często zmuszeni są do przejś­ cia trzech mil. liczba pariasów jest tak znaczna. Najbardziej znaczącą oznaką funkcji bramina jest wstęga składająca się z określonej ściśle liczby nici splecionych bez użycia kądzieli przez nich samych. a u Hindusów bardziej niż gdzie indziej. gdzie ujrzałem najdziwniejsze sceny. białych turbanach i szerokich spodniach. Sunnyas wydawał się wcale nie odczuwać bólu. U wszystkich narodów. że nieszczęśliwa ofiara. Następnie mamy kastę najniższą. tych tak słodkich i wzniosłych praktyk religii Chrystusa. Trudno jest zatem Hindusom przywyknąć do widoku europejskich kobiet otacza­ nych hołdami i szacunkiem. Kilku mężczyzn naciskało na jeden z końców żerdzi. Nie okazując najmniejszych oznak lęku ruszył on pewnie i wesoło ku miejscu tortur. między innymi straszne i barbarzyńskie poświęca­ nie kobiet na stosie zmarłego męża. kobieta uważana jest za istotę tak bezwar­ tościową. ślubowali. Odrażające ofiary odbywają się w tajem­ nicy. które nie otrzymały światła Ewangelii. przyznaje się im prawo do wypełniania funkcji braminów. a przesad jest tak silnie zakorzeniony. Stanowi to pewną niedogodność dla od­ wiedzających. Przyspieszmy naszymi modłami moment. biedzie i opuszczeniu. czwartą: rzemieślników. Wyznawców Alego i Mahometa rozpoznaje się po pięknych i regularnych rysach. której uda się wyrwać ze stosu. Bramini. by oświeciło te ludy pozo­ stające w cieniu śmierci. Kasty te nie mogą razem jadać. pierwszą: braminów. drugi zaś unosił się w górze. żółtymi i czerwonymi kreskami. że nie­ szczęśnik był przytwierdzony do żerdzi dwoma żelaznymi hakami. zawieszeni za ramiona. Co myśleć o religii. rozrzucając kwiaty wśród tłumu i pozdrawiając go energicznymi gestami i radosnymi okrzykami. odrzucana jest przez swoją kastę.PRZ - 150 - PRZ dotarłem do świątyni. ten ostatni jest zobowiązany trzymać dłoń przed ustami. otrzymują wtedy wstęgę sześciopasmową z dwoma supłami. by trafić z jednego d o m u do . najbardziej pogardzana. Zbliżył się do niego bramin i naznaczył miejsca. wbijając zręcznie haki tuż pod łopatką. które im nałożono. trzecią: rolników. Ściągnięto go potem na dół. ogarnia nas bolesne uczucie. Drugi bramin uderzył ofiarę w plecy. że traktuje się ją jak najgorzej i powierza jej najcięższe prace. Surowe prawa i moralny wpływ Anglików. nie ograniczają dosyć szybko owych absurdalnych i oburzających oby­ czajów. Wszyscy bogaci mieszkańcy Madrasu posiadają urocze domy wiejskie otoczone ogromnymi ogro­ dami. które zdołała ocalić. Jak wszystkie miasta indyjskie. drugą: wojowników. póki ich pozbawione czucia członki nie wypadną z przegubów.dzikie i ponure. do których należeli. wywołującą największą odrazę wśród Hindusów: kastę pariasów. Człowiek ów trzymał swą pięść ciągle zaciśniętą lak. których nigdy nie opuszczali. które­ go przytaczamy . albowiem tym imieniem określa się tu ów rodzaj fanatyków. albowiem przed wiekami zostali wygnani z kast. Kiedy Hindus z kasty pozwala pariasowi zwrócić się do siebie. Uważa się ich za pozbawionych czci. pozbawionego niosących pocieszenie prawd. Fana­ tyk wydawał się szczęśliwy z zajmowanego miejsca. W ciągu pięciu minut wykonał trzy okrążenia w powietrzu. które poprawiają na czczo każdego ranka. by rosnące mu paznokcie weszły w ciało i przebiły w końcu rękę na wylot. zastąpił go następny sunnyas. z wyrysowanymi na czole białymi. ani mieszać się ze sobą. czyli księży. gdy Ten. Podeszliśmy bliżej i ku mojemu wielkiemu zdziwieniu ujrzałem. by jego oddech nie splamił dumnego i wyniosłego Bengaleza. czciciele Wisznu. w hań­ bie.jedni przypominający żywe szkielety. Człowieka tego ściągnięto na ziemię i odczepiono. Noszą się z odkrytą głową. bo od dwudziestu lat zamknięci byli w żelaznych klatkach.zdawało się. Benares jest szczególną mieszanką róż­ nych ludów Wschodu. Hindusi podzieleni są na cztery kasty. przytrzymując go przy ziemi. na której zebrała się wielka liczba Hin­ dusów. W jej środku znajdował się maszt z długą poprzeczną żerdzią przytwierdzoną na szczycie. inni szaleńcy. W połowie dnia . który powiedział słoń­ cu: »Wyjdź z nicości i rządź dniem« rozkaże swoje­ mu boskiemu światłu. W pewnej chwili wydawało mi się. że otoczyli mnie złoczyńcy pokutujący za swoje zbro­ dnie lub furiaci .

w Meklembur­ malabarskiej chrześcijanki". nają doczepić do ula kawałeczka czarnej ma­ który jest chochlikiem Legoż samego rodzaju. a za n i m i w t y m samym porządku około trzydziestu Hindusów. młodą zmarłą dziewczynę na miejsce ostatniego spoczyn­ ku. Ci. wystarczy stwierdzić. Solin pisał. zanim zostanie pochowana. Niesiono bogato ubraną. niedaleko Arles. jeśli nie w Szwecji. gdy się ich święto. gdy zdarzy się ślub lub inne wszystkich farmach. Znaj­ terii. tylko za złośliwego ducha. który je dla nich ocalił. zakonnik. albo mały czerwony kapturek. dowodzą wdzięczności pszczół za dobry czyn. O p u ś c i ł e m lektykę i wszedłem na małe w z n i e s i e n i e z n a j d u j ą c e się o kilka k r o k ó w o d o w e g o d o m u . islamu i bałwochwalstwa. jeśli traktuje się ich łagodnie. zamiatał kuchnię. bo ziemia ta jest dla nich śmiertelna. które wyrządzał obcym odwiedzają­ Widzimy w t y m samym rozdziale. Korzyści. a młode dziewczyny rzucały im pod stopy nowe kwiaty. przydomek ten nadano z powodu podobieństwa do wynalazek ten nie stał się prawidłem. albowiem oddawano ziemi ciało kujący u dominikanów w Schwerin. Stąpali p o u k w i e c o n y m z uli. Pod postacią małpy obracał rożen. Uważają ją rzadki muzyczny talent. M o g ł e m stamtąd oglądać swobodnie dziwny s p e k t a k l r o z g r y w a j ą c y się n a m o i c h o c z a c h . Jeśli ktoś sprowadzi ziemię z tej wyspy do innego kraju i rozsypie ją wokół barci. Goodfellow lub Robin Hooda (Robina z Lasu). to pszczoły będą zmuszone opuścić to miejsce. w swej religii będącej mieszanką chrze­ ścijaństwa. że jest to bzdura i że wiele pszczół znaleźć można w Irlandii". jako że ona właśnie uratowała zwany „giga króla Elfów". podlegając mnichom. któremu zawdzięcza­ krowany przez żołnierzy i pochowany pod butami. z opactwa Montmajor. długi czas zamiesz­ ne nad grobem. Czerkiesi. dobrze znany wiejskim ten gatunek przechowując w rękawie królową roju skrzypkom. Dowodzi czterdziestu ośmiu legionami. który nosi swego właściciela i że nic się nie uda. Podróżny miał szczęście usłyszeć pieśni kościel­ PUK był to duch opiekuńczy. gdy zawita do nich śmierć.t a m ó w . kamyczków. Istnieje pewien taniec za patronkę pszczół. n a d k t ó r ą g ó r o w a ł s m u t n y d ź w i ę k t a m . i dobrze gospodarstwa. spożyje królową roju pszczół. Niektórzy demonografowie są zda­ imiona Puka. co Pocel. że jeśli czarownica. w s z y s c y p r z y b r a n i w c h u s t y n a z n a k ż a ł o b y . Tipo-Sahib zawdzięczał swój dobrym sługą. znacznie oddalonej od miasta. wszelkich owadów. Sama melodia powoduje taki skutek. Mimo psot. obrazi. Odnajdujemy go w Anglii jako Robina nia.w Danii. owego popularnego diablika. że pszczoły wyczuwają smutki i radości Hodeken. lub kawałeczka dujemy Nissegodrena i Tomtegobbe prawie na materii czerwonej. Toż samo można wyczytać w „Po­ czątkach" Izydora. gii. Z d o m o s t w a wyszli p a r a m i m u z y c y . Mimo tych którego podejrzewano o zdradę. które Czerkiesi czerpią jak róg Oberona: zaledwie da się słyszeć pierwszą . czczą Matkę W sąsiednim królestwie . którzy w to wierzą. Mógłby być tym samym. Za n i m i p o j a w i ł a się g r u p a m ę ż c z y z n n i o s ą c y c h n a r a m i o ­ n a c h ciężki i c e n n y ł a d u n e k . zlewał wino. Roz­ winęli sztukę białego p ł ó t n a długości o k o ł o trzy­ dziestu s t ó p i r o z p o s t a r l i ją na ś r o d k u d r o g i . „Czyż trzeba dochodzić . Puki mają Boską pod imieniem Meriem lub Melissa. chodniku.151 - PUC drugiego.PSE . uczy geometrii i sztuk wyzwolonych. że słychać szum wody tam. przed k t ó r y m prze­ c h o d z i ł e m . gdzie jej nie ma. że sprowadzone tam natychmiast zdychają. któremu przetrwania tortur bez przyznania się do winy. Powracając pewnego wieczoru z jednej z t y c h rozkosznych posiadłości. Zostały w k r ó t c e stłumione przez o g ł u ­ szającą m u z y k ę . ale którego nie ośmieliłby się zagrać w t y m dniu. Wreszcie Robin Hood W wielu okręgach w Bretanii istnieje przeko­ to również szkocki Red Cap oraz saksoński diabeł nanie. my „Veridica relatio de doemonio Puck". nie zapomi­ żyje z Tomtegobbe (patrz). wydawał się chowa się Hindusów. Ukazuje się pod postacią ponurego anioła. to da jej to moc sławnego rozbójnika z lasów Sherwood. powoduje wielkie hałasy i sprawia. upadek przede wszystkim perfidii. Jego premier. kiedy piorun groził zniszczeniem żaden z nich. jak niegodnie cym klasztor. czyli Starcem ze Strychu. gdy pojawia się jako Nisse (patrz) lub dopuści się pszczół do uczestniczenia w życiu Nissegodreng (albo Nisse . Puk ze Schwerin otrzy­ PSEFOS rodzaj wróżenia przy użyciu małych mywał jako zapłatę dwa cynowe garnki i kaftan z dzwoneczkami miast guzików. lub Mnich Rusch ze szwedzkiej legendy oraz Bronzet sztuka przywoływania zmarłych. że pszczoły nie mogą zamieszkiwać Irlandii. uważa go co na Wschodzie jest oznaką największej pogardy. został zmasa­ wszystkich posług. Odpowiada na temat nauk okultystycznych. to inne PSZCZOŁY. które chowano w piasku. Są mili i posłuszni.dobre dziecko). PSYCHOMANCJA wróżenie przez duchy.dodaje ojciec Lebrun w swej »Historii krytycznej przesądów« — skąd wzięła się ta zła sława irlandzkiej ziemi? Nie. usłyszałem rozdzierające krzyki dobiega­ jące z hinduskiego d o m o s t w a . PUCEL wielki i możny książę piekieł. ale porywczy i kapryśni.

i na podobieństwo zwierząt żyli w pokoju. Bodin twierdzi. i te. nie zmieniwszy miejsca ani jednej nuty. na które upadły kości. Po wrzuceniu ich do urny i wymieszaniu losuje się . zaś za drugim razem odwrot­ nie . zaczynają się łamać. Jeśli za pierwszym razem upadła stroną okorowaną ku górze. RAGALOMANCJA wróżenie za pomocą miedniczek. malowanych tab­ liczek. Wybraną witkę okorowywano wzdłuż jednej strony i rzucano w po­ wietrze. co chciało się wiedzieć. wymyślali i wykonywali własnymi rękami zadziwiające rzeczy. gdy ten walczył z hydrą lerneńską. jak tylko grając ten sam taniec wspak. Dowodzi trzydziestu legionami. RĘKA. krzesła i taborety. że dłoń to podstawa cywilizacji ludzkiej. To właśnie Rak uszczypnął Heraklesa w piętę. RAK jeden ze znaków Zodiaku. które zostały w ten sposób zaznaczone. ludzie na początku mieli łapy. na której napisane były różne wersety. której członkowie twierdzili. brano dwa jego kawałki i wieszano na szyi dla wyleczenia febry czwartaczki. RED-CAP chochlik szkocki. odkrywa rzeczy ukryte.była to wróżba szczęśliwa. Przybierając postać ludzką jest eteryczny. Tatarów i Rzymian.myśli. gdyby człowiek miał racice. który byłby dość zręczny. co zeń opisu. Dogłębnie zna teraźniejszość. Należy do sfery Tronów.152 - QUE nutę. Ezechiel i Ozeasz wy­ rzucają Żydom. Ukazuje się przynosił dobre nowiny. był to zły znak. Q sprawia. Czarodziejska różdżka. Dwadzieścia dwa legiony otrzymują od niego rozkazy. Lecz pokochał ich pewien demon i dał im ręce. która narobiła tyle hałasu w końcu XVII w. że ci mu ulegali.a zobaczycie. Słusznie kpiono z Borborytów. takie jak skarby. Gdy się go zaklina. o absurdal­ nych poglądach teologicznych. Zabierzcie człowiekowi jego dłonie . Pusz­ czyk pojawia się tylko o brzasku lub gdy zapada noc. że za jego czasów znany był w Tuluzie pewien rodzaj rabdomancji: wypowiadano kilka słów. Jeśli za drugim razem również upadła stroną okorowaną do góry. starzy i młodzi musza skakać w fakt. Wszędzie indziej spotkanie w ludzkiej postaci w kostiumie z danej epoki. wciąż żywy w wielu krajach.. Odtąd nasi ojcowie stali się zręczni. RAUM wielki hrabia mrocznego imperium. QUEYE złe geniusze (patrz) u Chińczyków. małych kulek. albo rogowe łapy. by przejść za nim z tyłu i przeciąć wszystkie struny skrzypiec ponad jego ramieniem.PUK . Według Ateńczyków i Sycylijczyków. Wróżba ta znana była u Persów. że ten przez sen odkryje wszystkie swe QUIRIM cudowny kamień. lub łapy z długimi pazura­ mi. PUSZCZYK rodzaj sowy wielkości gołębia. Jest ojcem dobrych duchów opiekuńczych. budowali domy. Nazywa się go również „kamieniem zdraj­ nografów. sporządzili sobie broń. szyli ubrania i malowali obrazy. RAPSODOMANCJA wróżenie za pomocą dzieł jakiegoś poety. z głową z puszczykiem było złą wróżbą. który. Jest to jeden z najstarszych zabobonów. trzyma zaskrońca. Przesąd ten jest przypominającą głowę Iwa. według demo. stoły. lub też pozwalając zbliżyć się jednemu z mimowolnych tancerzy. miała związek z rabdomancją. przeszłość i przyszłość. R RABDOMANICJA wróżenie z kijów. uważano za wróżbę. heretyckiej sekty z pierwszych wieków Kościoła. zgodzie i szczęśliwej niewiedzy. 2adcn z autorów nie podaje zadowalającego giliusza. uważa się miejsce wyznaczone przez przypadek. Według ich teorii. Zazwyczaj wybierano teksty Homera lub Wer- . rozdaje zaszczyty. a poprzedzał go ciągły głos trąbki. RACHADERY źli geniusze (patrz) u Indian. Burzy miasta. jak pies. ptak ten PURSAN (CURSON) wielki król piekieł. ukazuje się pod postacią kruka. Otwiera się na chybił-trafił książkę i za przepowiednię tego. a nieostrożny muzyk nie może przerwać czaru inaczej. położony na głowie śpiącego człowieka ców".wylosowana tak sentencja lub wers stanowią przepowiednię przyszłości. kostek. w całym domu. czasem dosiadał niedźwiedzia. Rzucano również kości na planszę. bez niej człowiek byłby tylko koniem lub wołem. a rozum na nic by się zdał. Współcześnie otwiera się książkę za pomocą szpilki i interpretuje wersy. Inny sposób to pisanie sentencji lub wersów wyjętych z utworów jakiegoś poety. dawano do pocałowania dwie części jakiegoś przeciętnego kija. ujarzmili zwierzęta.powiadali Borboryci .

odwieczny przesąd. jako zupełnie nierealne. Ta dziwna dziedzina wiedzy podaje mnóstwo. Rękę prawą uwa­ ża się za coś znacznie lepszego od lewej. a dał je nam Bóg. że uczeni chcieli widzieć w ręce cały los człowieka. że podczas posiłków kładli się na lewym boku.RĘK . się nie sprawdza. jak po postacią dwóch połączonych prawych dłoni. Murzyni uważają lewą rękę za służebną wobec prawej. że została ona stworzona wyłącznie do pracy. nasi ojcowie uważali je za wieszczki. Ponieważ przywiązuje się do tego problemu tak zasadniczą wagę. ponieważ sądzą. Rzymianie przyznawali taką wyższość prawej ręce. mimo całego jego rozumu. Wszystkie te sądy dotrwały do naszych czasów.153 - RĘK zostanie. a tylko prawa ma przywilej podnoszenia kęsów jedzenia do ust oraz dotykania Lwarzy. co najmniej ciekawych. Przyzwyczaja się zatem dzieci do wykonywania wszystkiego prawą ręką i uważania lewej za po­ zbawioną wszelkiej wartości. co ktoś inny dotknął lewą ręką. że znak krzyża. że przyjaźni nie przedstawiali nigdy inaczej. nie ma żadnej wartości. Mieszkaniec Malabaru nigdy nie zjadłby czegoś. Tak obawiali się lewej ręki. Arystoteles uważa raka za istotę uprzywilejowaną. by mieć ją całkowicie wolną. Zabobonni ludzie sądzą nawet. wierzy się im zresztą po wsiach do dziś. ponieważ jego prawe odnóże jest dużo większe niż lewe. Ale my mamy ręce. czyli wróżenia z ręki. uczyniony lewą ręką. podobnie jak my. Człowiek zawsze był ~ ^ \ . Jest to stary. Jakkolwiek są one tylko dwie. Arystokracja dotarła nawet tutaj. nie dziwi. wskazówek. Napisano obszerne tomy na temat chiro­ mancji. ale i w t y m wypadku to tak wychwalane prawo równości. być może. znacznie korzystniejsze byłoby posługiwanie się obiema rękami na równi. W czasach starożytnych Persowie i Mcdowie przysięgali na prawą rękę. podczas gdy. Znakomicie opanowały ją Cyganki.

leśli linia życia. spodobałaby mi się A oto zasady tej „sztuki przepowiadania przy­ szłości 7 ręki". która zaczyna się u nasady palca wskazującego. jest to raczej fałda niż linia. nie zapowiada zbyt głębokiego umysłu. kończy się pod podstawą dłoni u nasady małego palca. Linie. który oddziela dłoń od przedramienia. jakkolwiek szlachetniejsza. to przynajmniej o jej usposobieniu i rozumie. która ma znak krzyża na linii łączącej. by negowanie ich było konieczne. a kończy się między stawem przegubu a początkiem małego palca. Jeśli linia połączenia. jeśli nie o przyszłym losie danej osoby. W chiromancji bierzemy pod uwagę zawsze rękę lewą. pewne pojęcie. palce. Palce wzno­ szące się powyżej dłoni oznaczają cechy przeciwne. Wypukłości. Jest jeszcze piąta linia. Wreszcie linia połączenia. Są cztery linie główne. zaś kończy u nasady małego palca. między kciukiem a palcem wskazującym. nieco chłodna i nieruchoma. przedziela dłoń na dwie czyści. ponieważ prawa. aby dokładnie móc ocenić barwę linii oraz kształt cech. Palce równej grubości u nasady i na końcach nie zapowiadają niczego złego. znajduje się między przedramieniem a dłonią. ile długość środkowego palca. że będzie się zdradzonym. dwa w kciuku i jeden między dłonią a przedramieniem. leśli przecinają ją trzy małe linie prostopadłe. Palce. bardziej zmęczona. zaś do kłamstwa się zapalał. nazywanej przez jej adeptów chiromancją (patrz). serdeczny i mały. Linia losu. niekiedy ma w swych liniach nieregularności zakłócające ich naturalny przebieg. zaczyna się w górnej części dłoni. gdy jest w spoczynku. pełna honoru i mądrości. ponieważ zaczyna się pośrodku linii połączenia. przebiega szych przodków w stosunku do Cyganek. obiecuje bogactwa i szczęście.154 - RĘK najmniej ważna. da swemu mężowi szczęście. chyba że palce są długie i wyrobione. . Palców jest pięć: kciuk. która bywa czasem podwójna. równa i żywej barwy — wróży życie bez bólu oraz piękną starość. pięść lub zewnętrzną stronę zamkniętej dłoni. gdzie linia życia. linie i wzgórza. serdecznym i środkowym. wróżą długie podróże na lądzie i morzu. linia życia. palec wskazujący. cheiromancją lub chiroskopią (patrz). Dłoń pulchna. Palce grubsze w stawie środkowym niż u nasady zapowiadają tylko dobre cechy. słodka. Opiszemy je niżej. jest to pewny znak. zaczynająca się tam. między kciukiem a palcem wskazującym. Jeśli jest prosta. Linia zdrowia i rozumu. Jeśli linie te nikną we wnętrzu dłoni. Najważniejsza z nich. Bada się zatem rękę lewą. jakie podoba­ ją się u kobiet. aż do środka stawu. Podajemy te szczegóły na serio. o pal­ cach zakończonych wrzecionowato. jest wyraźna i ma żywą barwę. wiedzy sławnej pośród nauk tajem­ nych. Ręka duża zapowiada na ogół umysł tępy. jednak nie na wszystkich dłoniach można ją nadzwyczajnie". wyraźnie zaznaczona. zapowiada łatwy charak­ ter. przebiegając przez dolną część nasady kciuka. Stawów jest piętnaście: po trzy w palcu małym. nieczuły na prawdę. jest długa. Kobieta.RLK . które idą od połączenia. niknąc wzdłuż przedramienia. są jedno­ znacznym sygnałem powolnego umysłu. pod nasadą kciuka. Prze­ de wszystkim należy umieć odróżnić liczne części dłoni: wnętrze dłoni. zapowia­ dają wygnanie. Nazywa się ją linią trójkąta. nie sądząc. „Jeśli opowiedziano by mi bajkę »0 księżniczce w oślej skórze*. Tu tkwi przyczyna naiwności na­ odnaleźć. czyli wzgórz. albo zaznaczona jest kilkoma dobrze widocznymi punktami. jest czysta. lubując się zwłaszcza w rzeczach cudownych. od strony wewnętrznej. powiedział La Fontaine. które się na niej znajdują. jest siedem: noszą one nazwy siedmiu planet. zwana również linią serca. Już sam wygląd ręki może dać. jednakowo zaznaczona na całej długości. środ­ kowy. które wchodzą w dłoń. czyli linia szczęścia. Szerokość dłoni uznanej za piękną powinna wyno­ sić tyle. czasem skłonnego do podstępnego działania. Gdy zaś składa się z czterech wyraźnych równych i prostych linii. zaszczytów i dużych spadków. paznokcie. Ręka szeroka jest lepsza niż ręka zbyt wąska. spodziewać się można honorów.

oznacza to dostąpienie znacznych zaszczytów i honorów. między drugim stawem a stawem najbliższym paznokcia. skromność i stałość w dobru. Jeśli zaznaczają się na niej delikatnie małe linie. należy spodziewać się wielkich niebezpieczeństw i wielu zmartwień. jest to znak szczęśliwego usposobienia i serca skłaniającego się ku cnocie. Wypukłość. oznacza prostotę i umiłowanie pracy. Jeśli kciuk przecięty jest wzdłuż małymi liniami. nadającymi jej kształt rozgałęzione­ go konara. zamiast brać początek pod nasadą palca wskazującego. m a ł o widoczna. wróży zaszczyty. Wypukłość lub mięsista wyniosłość. lub linia szczęścia. czyli szczęścia. linia życia się rozdwaja tworząc widełki. jest to oznaka pychy. jest to wróżba przyszłego szczęścia. rokuje zdrowie i rozum. są przez to bardziej nieszczęśliwi. lecz tylko linia życia oraz linia losu. Jeśli jednak. k r ó t k a . Gdy jest ono delikatne. podzielona małymi. Lecz jeśli kciuk przecięty jest liniami poprzecznymi. że obie te linie tworzą ze sobą kąt ostry. jest to oznaka szczęśliwego uspo­ sobienia. ozna­ cza to naiwność. między kciukiem a palcem wskazującym. niebezpiecznych podróży. znajdująca się u nasady palca wskazującego. jak fałdka stawów. Jeśli jest pokręcona. jak powiedzieliśmy. w którą stronę się zwraca. Jeśli jest długa. Natomiast jeśli linia ta mniej więcej w środku przerwana jest przez małe linie poprzeczne. u nasady palca wskazującego. Gdy jest gładka i przyjemnego koloru. oznacza idealne zdrowie. w taki sposób.przeciwnie. oznacza m ą d r o ś ć i b y s t r y u m y s ł . jest to wróżba. równoległa do linii życia i z nią sąsiadująca. oznacza zazdrość. p o k r ę t n a .155 - RĘK lośli zas jest b e z b a r w n a . Cłęboka i nierów­ nego koloru oznacza złośliwość. bez zmarszczek. skoro ciągnie się aż do nasady środkowego palca. Jeśli jest tak krótka. ujawnia upodobanie do kradzieży. dobrego. roz­ ciągająca sie aż do linii życia. szczęście. idącymi od paznokcia do stawu. p o z i o m y n i i liniami. jest znakiem czystego sumienia i uczciwego serca.. znaj- . co nie oznacza. nie rozpoczyna się w miejscu. Gdy jest bardzo czerwona w swej wyższej części. jest to znak długich. Linii trójkąta brak jest na wielu dłoniach. Jeśli znajduje się na t y m wzgórzu mała linia. wyraźna (bo zazwyczaj jest mało widoczna) i do­ chodzi do linii zdrowia. które opisaliśmy przedtem. oznacza talent do zarządzania domem oraz uczciwej konkurencji w interesach. jednolita i bez odgałęzień . lecz jeśli pokrywają je małe zmarszczki. jeśli u początku. że ci. znajdująca się we wnętrzu dłoni. obiecuje skromność i niewinność. zaczyna się. że przebiega zaledwie przez połowę dłoni. czyli losu. zapowiada rywalizację. Jeśli linia losu jest blada na całej swej długości. N a t o m i a s t g d y jest cienka. ale długa i ż y w e j barwy. lecz między kciukiem a palcem wskazu­ jącym. Jeśli na kciuku lub jego nasadzie znajdują się punkciki lub gwiazdki. nazywana jest wzgórzem Wenus. zaś kończy u podstawy dłoni i jest prawie równoległa do linii zdrowia. gdzie linia zdrowia. obiecuje wielkie bogactwa. wróży to niebezpieczeństwo z powodu dzikich zwierząt. wróży to bogactwa. zdrowy sąd. Jeśli zaś zmarszczki te skierowane są ku dołowi dłoni . oznacza. tworząc rodzaj półokręgu. Gdy kobieta ma mały znak krzyża pod palcem środkowym. Lecz jeśli zanika poniżej nasady małego palca.zapowiadają biedy. znajdująca się u nasady kciuka. Jeśli linia losu jest równa. Jeśli otoczona jest licznymi liniami. prosta. Gdy jest kręta. że nie wyjdzie się z ubóstwa.RCK . zaś prosta . Linia zdrowia i rozumu nazywana jest również linią środka. Każda przerwa i załamanie w linii życia oznacza chorobę. o ile biegną one ku górze dłoni. nierówna. rokuje to nadzieje na duży spadek. paplaninę. można spodziewać się bogactw. Jeśli linia szczęścia. ciężkie pojmowanie. Jeśli ta linia jest prosta. zapowiada wspaniały charakter. Jeśli staw. tam. zaczyna się prawie w górnej części ręki. oznacza to sąd powolny. oddzielający rękę od palca środkowego. Jeśli jest g r u b a i b l a d a . którzy jej nie mają. wróży wspaniałe sukcesy. tworzącymi odgałęzienia skierowane ku górze dłoni. niezależnie od tego. jest to znak niepokoju i umysłu skłonnego do smutku. oznacza to niestałość. dość długa i wyraźna. nazywa się wzgórzem Jowisza. umysł leniwy. Gdy linia losu jest prosta i cienka w swej górnej części. za­ zdrość i zarozumialstwo. Jeśli linia ta urywa się mniej więcej w połowie. dobrą pamięć i żywą pojętność. gdy zaś jest otoczona małymi zmarszczkami. władzę. gładkie. że tworzą razem kat. to wzgórze Saturna. Linia losu. zaś gdy jest pojedyncza. oznacza nieśmiałość. dobrze zaznaczona i naturalnej barwy. bo­ gactwa. jest to znak bliskiej śmierci. Gdy jest prosta. Jeśli przez środek dłoni nie przebiega linia zdrowia. Jeśli jest gładkie i naturalnego koloru. ku dołowi dłoni. połączone na początku tak. to. wiernego prawdzie.zwiastuje biedę i brak szczęścia. życzliwego i pełnego wszelkich zalet. pokryty jest pokrętnymi fałdkami. z a p o w i a d a k r ó t k i e ż y c i e i słabe z d r o w i e . że straci się życie w bitwie lub zostanie się śmiertelnie ranionym w jakimś zatargu. Wypukłość. słabość i skąp­ stwo. między palcem wskazującym a środkowym. znamionuje to niekiedy głupotę. oznacza to wesołość. Znak krzyża na linii losu to oznaka serca szczodrego. Wypukłość. siłę. Jeśli jest mniej więcej na środku przecięta przez dwie dobrze widoczne linie poziome.

stałość rozumu i serca. a linia losu mieć odgałęzienia i być żywej barwy.to śmierć chwalebna na polu walki. oznacza to odniesienie zwycięstwa nad wrogami i upokorzenie rywali. o palcach niezbyt zao­ krąglonych. Ten sam Adrien Sicler znał pewnego sławnego bezbożnika z Nimes.powiada Salgues . paznokcie mają być dłuższe niż szersze. wróżą śmierć tragiczną. zapowiadają trwogę i nie­ bezpieczeństwa. mniejszych lub większych. Daje to razem czterysta dwadzieś­ cia trzy wizerunki ręki. jakiej zawsze towarzyszy przezorność. zaś gdy są mocno czerwone. która przez zwykłe badanie dłoni odkrywa charakter i losy osób. Wypukłość u nasady małego palca to wzgórze Merkurego. nazywa się wzgórzem Księżyca. znajdując się na czubku. Jest to również wróżba możliwej śmierci z rąk bandytów. linia zdrowia winna przebiegać przez trzy czwarte powierzchni dłoni. Jean de Hagen trzydzieści siedem. nieco wydłużona. zaś ci. znajdująca się na niższym brzegu dłoni. miękka. uczony Melampus dwanaście. za bardzo pomyślną. Jeśli pokrywają ją zmarszczki. co zapowiadają. za­ powiada umysł żywy i optymistyczny. Jest również starsza i bardziej przejrzysta. Nie zapominajmy o zna­ kach. na których może się wpra­ wiać wasza przenikliwość. Kabaliści nazywają je pierścieniem Gygesa. August sam wróżył z reki innym. oraz chiromancję astrologiczną. zapowiada to podróże i niebez­ pieczeństwa na morzu. umysłu strapionego i ponurego.156 - RĘK dująca się u nasady palca serdecznego. otaczających cały kciuk. nigdzie nie przerywana i niknąca w linii połączenia. lęki. W chiromancji . zaś Adrien Sicler przestrzega. elokwencje. Przestrzeń. Niemożliwe jest pokazanie przebiegu wszystkich linii. ponieważ nie miał się na baczności. Gdy jest mocno zabarwiona.co rzadsze — oznaczają nieszczęścia i niesprawiedliwość. opisanych i wskazanych przez najsławniej­ szych chiromantów. zależnie od ich głębokości i długości. Arystoteles uważa chiromancję za naukę pewną. gdy owo koło jest podwójne na zewnątrz. Kolor skóry powinien być świeży i delikatny. powinna być niezbyt . Jeśli jest gładkie. bez zmarszczek.RCK . jest znakiem smutku. Jpśli to wzgórze pokryte jest małymi. ryzykują. skromność u mężczyzn. kiedy wydarze­ nia uzasadnią już obawy i nadzieje. że pewnego dnia na ich szyi zaciśnie się pętla. Gdy takie znaki znajdują się u nasady paznokcia. białawe plamki na paznokciach przepowiadają niepokoje. Jean Cirus dwadzieścia. że ci. skazano na łamanie kołem. nazywa się wzgórzem Marsa. którzy wróżą zgodnie z zasada­ mi tej nauki. nazywana jest wzgórzem Słońca. kierującymi się w stronę małego palca. zdolności urzędnicze. Małe. ponieważ tylko ona jest jeszcze w użyciu. gdy są czerwone . którzy mają takie linie na dłoni. Gdy jest gładkie. obliczając te wpływy. Przestrzeń. delikatne i wyraźne. za to więcej skromności. dawanych przez paznokcie. zuchwałość. jest dalekie. powiecie. że wasza kariera zakończy się łama­ niem kołem. pulchna. Jeśli jest silnie zabarwione. świeża. ale także nieco pychy. dla odkrycia losów i sporządze­ nia horoskopu każdej osoby. oznacza spokój ducha i naturalnie zrównoważony umysł. Wziąwszy pod uwagę wszystkie książki o chiro­ mancji można stwierdzić. PatriceTricassus osiem­ dziesiąt. zapowiada optymistyczne usposobienie. zaś gdy są czystobiałe — nadzieję i szczęście. Krzyżyki na wzgórzu Marsa obiecują zaszczyty i powodzenie. Jeśli nasada palca serdecznego pokryta jest krzyżującymi się ze sobą liniami. ale warto wiedzieć.strzeżcie się linii okrężnych. który został powieszony. a pojedyncze w środku: nie ma wtedy żadnej wątpliwości. po stronie wzgórza Księżyca. zapowiada śmiałość. Jeśli są one czarne. Linia życia dobrze zaznaczona. że uczeni wyróżnili dwa rodzaje wróżenia z ręki: chiromancję fizyczną. oficera marynarki wojennej. spełnienie tego. równa. czysta. Miał on ów znak śmierci na pierwszym członie palca. poniżej wzgórza Merkurego. Ale demonomani uważają że nie ma chiromancji bez odrobiny nekromancji. która znajduje się na dolnym brzegu dłoni. oznacza to taką samą liczbę niebez­ pieczeństw. rozciągająca się od krańca linii rozumu aż do niższego końca linii połączenia. a gdy przecięte jest dwiema delikatnymi liniami. Lecz. wróża mniej elokwencji. erudyta Corvaeus sto pięćdzie­ siąt. że Izaak Kim Ker podaje siedemdziesiąt typów ręki. Z czasem przy­ bliżają się. |ean Belot cztery. doświad­ Aby można było rękę kobiety lub mężczyzny czenie i fakty przemawiają za chiromancją. począwszy od linii szczęścia aż do końca linii rozumu. oraz melancholijnego usposobienia. Jeśli takie linie są tylko dwie. często są inspirowani przez jakiegoś złego ducha. Jeszcze gorzej sprawy się mają. Jeśli jest gładka. Na dowód przytacza przypadek Jacquina Caumont. jest to znak szczodrości. subtelny Romphilius sześć. choć na jego ręce znajdowały się takie złowróżbne figury. badającą wpływ planet na linie ręki oraz określającą charak­ ter i przepowiadającą przyszłość. Pewien uznać. Skupiliśmy się na zasadach chiromancji fizycznej. naturalnie zaznaczonymi liniami. o ile linie są sinoblade. wielki Compotus osiem. a węzłach stawów widocznych. Traisnerus czterdzieści i Perrucho sześć. proste . oznacza prawdziwą odwagę. Kiedy wzgórze Marsa pokryte jest grubymi zmarszczkami. którego w 1559 r. obyczajność u kobiet.

sprawia. jak robotnicy wypełniają jego polecenia. Pozo­ stawia się ją tak przez piętnaście dni. by unicestwić jego magiczne zamiary. na polowaniu. gdzie się z nim pójdzie. a na ulicy lub podczas rozmów. I ecz jego pozycja i sposób życia chronił go niezawodnie od wszelkich obaw w t y m względzie. Służąca pobiegła więc prędko do swego pana. na czole którego wyrastał okazały barani róg. po czym wystawia na działanie gorącego letniego słońca. by zajmował się waszym palcem środkowym!. ROGI. trzeba mu dyskretnie zrobić rogi pal­ cami. w którym ogień należy podsycać paprocią i werweną (patrz). jest to bodaj najważniejsza część piekielnego przyodzienia. co robią. Czczony był w Damaszku pod nazwą Remmona lub Remnona. Wawrzyńca de Medici. że ich odkryto. by zobaczyć. jest ręką wisielca. jego wyobraźnia zapaliła się. mimo ich wysiłków. Jest tysiąc czterysta razy większy od tej małej planety. ujrzawszy. zaś Merkury o mały palec? Coś podobnego! Jowisz jest od nas nieskończenie odległy. co czarownicy nazywają „ręką glorii". a Bartholin wspomina o zakonniku z klasztoru Saint-Justin. spotkał w towarzystwie kobietę. dodając soli. spreparowaną w sposób następujący: Rękę wisielca owija się w kawałek całunu. orbitę swą opisuje w lat dwanaście. W do­ mach trzymane są rogi ozdobne. musi być to rzecz rzadka. pogrążyli się w jak najgłębszy sen. lecz odkąd się już u nas nie wiesza skazańców. budując sobie pałac w Paryżu. Człowiek ów. którą zaproszono. że umrze on nagłą śmiercią. oglądając jego dłoń. że Słońce miesza się do regulowania ruchu jego palca wskazującego (jak twierdzą mis­ trzowie chiromancji astrologicznej)? Że Wenus tro­ szczy się o jego kciuk. zapalony. mało szanowa­ nego tam na dole. przybywszy do gospody pod pozo­ rem noclegu. a wszyscy są jak skamieniali. Wszedł na źle zbudowane rusztowanie. a wy chcielibyście. czystego wosku i sezamu lapońskiego sporządza się coś w rodzaju świecy. w 1699 roku. czysto opowiadał. ani nikogo z domowników. (W jęz. choć jest naczelnym lekarzem władcy piekieł. nikt nie może się poruszać. Służąca zrozumiała. I w istocie. Gdy wszyscy już spali. zwanego Trouillon. nie chciał się zapalić. Jeden palec. Przypisy­ wano mu moc uleczania trądu. że pewien czterdziestoletni człowiek. który na głowie miał dwa rogi. francuskim słowo „echafaud" ma dwa znaczenia: szafot oraz rusztowanie. że to z tego powodu.Doktor Bruhier w swym dziele „Kaprysy wyobraź­ n i ' opowiada. której owa „ręka glorii" służy następnie za świecznik. został on zamordowany przez swego kuzyna. wkłada się ją do pieca. dopóki nie zgasiła wszystkich zapalonych palców. by idealnie wyschła. W Paryżu. zajrzała przez dziurkę od klucza. jakiemu rozsądnemu człowiekowi uda się wmówić. W Królestwie Neapolu i w innych krainach rogi uchodzą za środek chroniący przed czarami. jeśli podejrzewa się kogoś o czarnoksięstwo. niż można się było spodziewać. Magicy. że tak miły człowiek ma przed sobą tylko miesiąc życia!" Jakiś czas potem. na co się zgodzono. chwyciła go gorączka. leśli słońce nie wystarczy. której dwaj podróżni wydali się podejrzani. uciekli czym prędzej i nigdy ich nie odnaleziono. To. jeśli przezornie posmaruje się próg domu maścią spo­ rządzoną latem z żółci czarnego kota.) RĘKA GLORII. jak w młodości kazał sobie powróżyć z ręki: Cyganka kazała mu strzec się szafotu. Są różne sposoby używania „ręki glorii". dobrze naciskając. ponieważ chiromanta trafi raz lub dwa. zimatu i ostrej papryki. Znają je dobrze złoczyńcy. a według innych Słońcem. które załamało się pod nim. Pozostałe palce palące się sprawiały. smarują jej palce jakąś maścią i zapalają je. stara spojrzała i westchnęła: „Jaka szkoda. jak wyciągają z torby rękę trupa. żywego i wesołego usposobienia. zabijając się na miejscu. Jednak smutny horoskop sprawdził się. Dzie­ ciom zawiesza się na szyi jako ozdobę małe różki. RIMMON demon niższego rzędu. zapragnął kiedyś osobiście sprawdzić. Następnie wkłada się ją do glinianego naczy­ nia. wszystko winno być dobrze sproszkowane. służąca. Wszyscy mieszkańcy mrocznego impe­ rium noszą rogi. księ­ ciu Toskanii.RĘK . saletry. na której mieszkamy. Cdy pokazał jej swą rękę. lecz nie mogła dobudzić ani jego. Mar­ szałek de Lavardin przyprowadził królowi dzikiego człowieka z rogami. by stawiała horoskopy. że w całym domu tylko ona nie śpi. Raillon. że tam. którzy spali. a pomyli się tysiąc razy. . jakkolwiek w odmienny sposób. zaś naprawdę z zamiarem dokonania kradzieży. Tego rodzaju zdarzenia niczego jednak nie dowodzą. pokazywano pewnego Francuza. znacząca osoba w ubiegłym wieku. Ten złowróżbny przyrząd. który miał być dla niego zgubny. i wróżba Cyganki spełniła się co do joty. Dwaj magicy. poprosili o pozwolenie spędzenia nocy przy ogniu. Złodzieje nie mogą posłużyć się „ręką glorii". kiedy owi złodzieje plądrowali sąsiedni pokój. że ci. Spotykano dzieci z roga­ mi. Według jednych jest Saturnem. i upadł z wysokości trzydziestu stóp. Następnie z tłuszczu wisielca.157 - RIM Grek przepowiedział Aleksandrowi de Medici. tłuszczu białej kury i krwi sowy. by wypłynęły z niej ewentualne resztki krwi. Ujrzała.

czerwony bądź czarny welur. że wielkim czarownicom zawsze towarzyszy jakiś demon. Z całą pewnością to jakaś czarownica umieś­ ROZDROŻA miejsca. Jako przykład poda­ wali przypadek pary kochanków. ROPUCHA zajmuje znaczące miejsce w dziedzi­ nie czarnej magii. by te. że chłoszczą je. za wyjątkiem mieszkańców doliny rzeki Orinoko. ciła ją tam dla swoich praktyk magicznych. co są bądź byli czarownikami. jak to wielka ropucha zamknięta w słoju. ropu­ cha napawa strachem wszystkie ludy. aby odprawiać sabat. Dowodzi dziewiętnastu piekielnymi ko­ hortami. ujrzał psa miotającego się przed jakąś jamą. a widzialny jest tylko dla tych. że widziały te ropuchy ustrojone w czerwony albo czarny aksamit. Aecjusz i Gesner pisali. ilekroć modły ich nie zostają wy­ słuchane. żywią i stroją w zielony. jakby chcąc nagrodzić doznawane gdzie indziej krzywdy. konwulsje. owinięte w płótno. wokół których podczas nocnych zabaw czarownicy i de­ mony ustawiali latarnie. Tam to. Pierre Delancre twierdzi. wpatrując się weń. Utrzymywał on bo­ wiem. twierdzi Salgues. Nikander. który ukazuje się pod postacią potwora. Czarownice cenią je sobie i za­ wsze starają się mieć ich kilka. który siedzi im na lewym ramieniu pod postacią ropuchy z dwoma małymi rożkami na głowie. a drugi na tylnej łapie. 7P Tchnienie ropuchy jest śmiertelne i zakaża ona miejsca. pośród mnóstwa trocin. gdzie schodzą się cztery drogi. Po je] rozkopaniu znalazł dwa duże naczynia. Pies nadal był niespokojny. jedno przykryte drugim. Elien. To właśnie tam zbierali się zwykle czarownicy. Jeden dzwone­ czek nosiły na szyi. Pielęgnują je. gdyby nie po­ śpieszono mu z pomocą. Dioskryd. Opisuje przy tym. Diabeł chrzci owe ropuchy na sabacie. pewien człowiek.RON - 158 - ROZ RONWE markiz i hrabia piekieł. która zerwawszy szałwię. że samo spojrzenie ropuchy powoduje spaz­ my. przyprawiła go o palpitacje i konwulsyjne drgawki. spo­ czywała wielka ropucha przystrojona w zieloną taftę. że jeśli ropucha przypatruje się czemuś. Indianie pieczołowicie hodują ropuchy w słojach. a umarłby niechybnie. sprowa­ dzały deszcz bądź piękną pogodę. Ale to zwyczajne bajki. Swoim adeptom przekazuje znajomość języków obcych oraz życzliwość dla wszystkich. We wrześniu roku 1610. na ich środku umieszczone były słupy. W wielu prowincjach wskazu­ je się jeszcze na niektóre niebezpieczne rozdroża. Na ziemi zakreślony był . Tymczasem jednak. po której przelazła ropucha. w których oddycha. Tak mocno wierzą. leanctlc Abadie i inne kobiety wyznały. Na swój sposób potwierdził to niejaki opat Rousseau w swych publikowanych w ubiegłym stuleciu roz­ prawach z historii naturalnej. spacerując sobie w okolicy Bazas. a nawet śmierć. wedle ich woli. których wyjaśnienia nam już nie przekazano. padła martwa. że stan pogody zależy od tych stworzeń. Teraz z takich rzeczy się śmiejemy. więc je otworzył. otacza się ją kultem. W środku. Lud jest przekonany. ale w wieku XVI były to sprawy poważne. to to coś znika.

garbus żywcem został łamany kołem. podziemne źródła. że trzech ich siedziało tam onegdaj przy stole i opróżniło butelkę wskazaną przez różdżkę. naczynia. RÓŻDŻKA CZARODZIEJSKA rozwidlona gałązka leszczyny. że wszystkie różańcu czarownic: miały uszkodzony lub złamany krzyż. Zbrodnia była tak doskonała. czary. RÓŻANIEC. której on sam autorem nie był. Wraz z pełnymi zadziwienia przewodnikami. Potwierdziło to dwoje dzieci. że aby czynić cuda. a może wewnętrzne przeczucie. to okoliczność. ukry­ te skarby i złodziei. A ponieważ nie udało się odnaleźć owych dwóch zabójców. w wieku dziewięć i dziesięć lat. rozpoznawał łóżka. Zaprowadzony we wszystkie miejsca. że zaczęto o nim i jego różdżce wydawać książki. Gdy dotarto do Bagnols. O t o 5 lipca tegoż roku pewien handlarz winem i jego żona zostali zamordowani i zakopani w swej własnej piwnicy. z których jedli. garbus przyznał się w końcu. W1692 roku rozpropagował ją Jacques Aymar. gdy inni zwali je fizyką okultystyczną czy podziemną elektrycznością. Następnie prowadzony przez swój przy­ rząd. ruszył ulicami miasta tropem morderców. Od tej pory u wielu osób pojawiać się zaczęły nie zauważane dotąd. Łatwo sprawdzić. Odkrywał podziemne źródła. W 1672 roku został sprowadzony do Lyonu. Kirke. Leszczyna to przede wszystkim najczystsze z drzew. Pan de Vagny. że dwu Prowansalczyków najęło go do pomocy w zbrodni. Jako że zeznania garbusa potwierdziły odkrycia Aymara. Aymar popłynął ich śladem. odczuwał mdłości. wykrywanie złodziei za pomocą leszczynowej różdżki. aby przywołać diabła. Merkury. Bachus. wskazane na piasku przez różdżkę. że nie było żadnego śladu pozwalającego na podejrzenia co do osoby jej sprawcy. iż istotnie trzech podejrzanie wyglądających mężczyzn weszło do tego domu i piło ze wskazanej butelki. olchy. że ojciec Lebrun i uczony Malebranche przypisywali je demonom. Słusznie zauważono. przy których siadywali. różdżka jest wręcz niezbędna. Wystarczy ująć w dłonie dwa końce jej rozwidlonej gałązki i gdy stopa trafia na poszukiwany przedmiot. gdy wchodząc do domu pewnego ogrodnika oświadczył z całą stano­ wczością. Niektórzy wiejscy guślarze wciąż utrzymują. niekompletny krzyż różańcowy był wręcz dowodem uprawiania czarów. opuścił miasto mostem na Rodanie i dalej podążał prawym brzegiem rzeki. wszędzie też został rozpo­ znany. Nawet i kobiety poczęły parać się różdżkarstwem. w których spali. Wchodząc tam wydał się niezwykle poruszony. a ich pieniądze skradzione. Jemu zaś dali dwa i pół talara. za pomocą której znajduje się metale. Również na rozdrożu zabija się czarną kurę. Od dawna uważa się. a trzymana przezeń różdżka od razu skierowała się na miejsce. Pitagoras i czarownicy faraonów. że tam właśnie znajduje się jeden z przestępców. wśród innych zabobonnych praktyk. On zaś z jej pomocą potrafił dokonywać cudów najróżniej­ szych. podobne do talentu Jacquesa Aymara. Wśród więźniów różdżka wskazała garbusa dopiero co zamkniętego za drobną kradzież na targu. Naj­ większy rozgłos zdobyła jednak pod koniec wieku XVII. w którym tańczyły demony i w którym to miejscu nie mogła wyrosnąć żadna roślina. co ustępowało dopiero po wypiciu szklaneczki wina. Wieść o jego zdolnościach szybko się roznosiła. Wtedy jeden z sąsiadów sprowadził Aymara. Już o wiele wcześniej Dclrio wymieniał. Pościg za mordercami kontynuowano z rosnącą nadzieją na sukces. że Aymar. Przeciął podwórzec siedziby arcybiskupstwa. krew zaczęła mu pulsować jak w gorączce. dotarł w końcu do więzienia w Beaucaire i stwierdził. Umiejętność posługiwania się różdżką czarodziej­ ską dana jest tylko niewielu. jedni podziwiali jego talent i mówili o cu­ dzie/podczas gdy inni obwołali go czarownikiem. Zawsze była ona nieodłącznym atrybutem wróżek i potęż­ nych czarownic. Przed Jacques Aymarem używano różdżki do wykrywania metali na potrzeby alchemii. Co jeszcze bardziej zdumiewało. a w miejscu popełnienia zbrodni nie potrafił powstrzymać torsji. gdzie zbrodniarze przybijali do brzegu. zatrzymując się wszędzie tam. czy i nas natura tak obdarzyła. które wcześ­ niej odwiedził Aymar. To znak nieomylny. Zdumiała go liczba morderców. stoły. gdzie znaleziono onegdaj ciała zamor­ dowanych. pozwalały przypuszczać. które oświadczyły. że następnie wsiedli na statek. Romulus wysnuwał przepowiednie posiłkując się czarodziej­ ską laską. Ich ślady. ilekroć zbliżał się do garbusa. Prefekt policji i królewski prokurator zaprowadzili go do rzeczonej piwnicy. Używali różdżki Medea. Sława Aymara tak się rozniosła. Zaratustra.RÓŻ - 159 - RÓŻ szeroki krąg. buczyny lub jabłoni. naśladując t y m laskę Mojżesza. przesunięte słupy graniczne. Alanowie i inni barbarzyńcy zasięgali rady swych bogów wbijając laskę w ziemię. a tylko ci dwaj dopuścili się morderstwa i kradzieży. Niemniej jacques Aymar dokonywa) z jej pomocą tak zaskakujących cudów. że wielu rzeczy potrafią się dowiedzieć za pomocą różdżki. złodziei i morderców. Na miejscu zbrodni dostawały konwulsji i torsji. by rozwikłać zagadkę od dłuższego już czasu nurtującą organa sprawiedliwości. zdolności. gałązka obraca się w rękach. t .

jak to się dzieje. że zgubił więcej monet.160 - RÓŻ prokurator królewski z Grenoble. Zapytany. że poruszał nią demon bądź chora wyob­ raźnia. by zanosiła modły do Boga z różdżką w dłoni. odnajdywała tam. Fakt. kiedy pilnując pewnego dnia ojcowskiego stada. wypros­ towała się. Ten wyciął lesz­ czynową gałąź w kształcie litery Y i ruszył trzymając ją za obydwa końce.zapytuje Salgues. prowadzony przez obroty swej różdżki. morderców czy złodziei. jak twierdził. kawałkiem metalu i leszczynowym kijkiem? Twier­ dzi się. że jej dar pochodzić może od złego ducha. pewna panna wynik(>w i w końcu uznano różdżkarstwo za z Grenoble. Nadal cieszy się ona popular- . Talent młodzieńca wydawał się autentyczny. nic zgoła znaleźć nie może przywieziony do Paryża? Wszystko to szarlataneria. gdzie schwytano złodzie­ ja na gorącym uczynku . wiary w cudowne działanie różdżki nie utracono.. że nic o kradzieży nie wie i bardzo poczuł się podejrzeniami urażony. nabrawszy za jego przykładem prze­ zwyczajne oszustwo. a potem i wiele innych zagubionych rzeczy". talara. „Czyż trzeba poszukiwać argumentów. gdzie powinna się obracać. Mimo to wiara w różdżkę konania. Niektórzy utrzymywali. We wpływ diabła wątpić zaczęto. ułamał leszczynową gałązkę i z jej pomocą odnalazł zgubę. Prokurator królewski z paryskiego Chatelet kazał poprowadzić Aymara na ulicę. Zaczął wracać tą samą drogą i znowu różdżka coraz mocniej się wyginała. Więcej już jej różdżka nie drgnęła. a gdy minął miejsce. opublikował „ C u ­ downą historię murarza. Panna pościła i modliła się zgodnie z tą radą. pochodzić może z gałązki nie starszej niż dwuletnia. że był tylko zręcznym szarlatanem i dzięki tym niewinnym sztuczkom chciał zdobyć trochę To pięknie. chcąc mocniej jeszcze się upewnić co do właściwości różdżki. kto ma trochę sprytu. Schylił się. Mimo to. posłyszawszy o Aymar7e. Aymar. by wygiąć krzepko trzymaną leszczynową gałązkę? A poza tym. zgubił nóż. różdżkę nie wygasła. gdzie się ukry­ wali . że ten sam człowiek. pozbawia ją od razu niezwykłości. W kolejnych doświadczeniach różdżka wskazy­ wała zamiast srebra kamienie. dotarł w końcu na właściwą ścieżkę. inni zaś dopatrywali się wpływu Szatana. może od­ powiednio manipulować różdżką. znano miejsca. że każdy. skąd wysnuto wniosek. Do t y c h ostatnich zaliczali się ojciec Lebrun i Malebranche. aż zatrzymał się przed sklepem pewnego jubilera. który w swoich stronach znajduje źródła. po bliższej analizie nie przyniosły spodziewanych Jeszcze w okresie jego sukcesów.przetrwała cały wiek. klóry prowadzony przez różdżkę. ale t y m razem gałązka nie drgnęła już ani razu. Oto pannie de Conde skradziono dwa małe świeczniki ze srebra. wypróbować jego zdolności. koło Gosselies. Róż­ dżka. chcąc dodać sobie tym sposobem wiarygodności. że sama siła sprężystości dokona rzekomego cudu". by do­ wieść. mieszkał pewien młodzie­ niec. źródłem wody. Pewien człowiek. że czarodziejska różdżka żadnej mocy nie ma!1 . a umiejętność ta dotarła nawet do Belgii.RÓŻ . iż „stało się to przypadkiem. liczba posługujących się nią stale Mimo to wciąż jeszcze wiara w czarodziejską wzrastała. Wszędzie wieśniak ten stał się głośny. kto go tej umiejętności nauczył. iż sama też zdolna jest parać się różdżkar. gdzie leżał ukryty pieniądz. metale.. Jedni w cudach różdżkarstwa widzieli jedynie efekt emanacji cząstek elementarnych. Mordercy zostali ujęci już wcześniej. Zwłaszcza jeden figiel działanie jego różdżki zdyskredytował. Wystarczy przecież trzymając obydwa jej końce tak je naprężyć. gdy słynny jasnowidz okazał się zwykłym oszustem. gdzie zamordowano pełniącego tam straż łucznika. który z pomocą leszczynowej gałązki odnaj­ dował zagubione bądź schowane przedmioty. Syn Wielkiego Kondeusza. że różdżka wygina się w stronę źródła przyciągania. gdzie wygięła się najmocniej. Niemniej naza­ jutrz przysłano do pałacu równowartość ceny obydwu świeczników. Ten zaś poradził jej. Różdżka poczęła się coraz mocniej wyginać. wyjaśniających naturę tego fenomenu. Innym razem pozostawała nieruchoma tam. gdzie srebra wcale nie było. Mieszczanin. chcąc. Kręcąc: się początkowo w róż­ ne strony. do ojca Lebrun w obawie. udała się poradzić. znalazł w trawie ukryte­ go talara. że straciła całą renomę. ukrył na krawędzi rowu. A że słyszał o praktykach z różdżką. przemierzał ulice Paryża.Bo jakiż związek istnieć może pomiędzy złodziejem. biegnącego wzdłuż mało uczęszczanej ście­ żki. Właściciel uparcie oświadczał. sprowadził go do Paryża. W Heigne. aż dotarł do miejsca.raz jeszcze różdżka zawiodła pokładane w niej nadzieje. Ale jakaż to przyciągająca siła emanu­ je tak ze źródełka. |ednym słowem tak mizerne były jej osiągnięcia. Speszony Aymar wyznał w końcu. przez czterdzieści pięć godzin lądem i po­ nad trzydzieści wodą ścigał mordercę". . Wezwał chłopca i obiecał nagrodę za odnalezienie zagubionej monety. że pieniądze* przysłał sam nasz wieśniak. a znawcy wydali setki dzieł stwem. Zaprowadzono więc Aymara na ulicę La Harpe. Niemniej inne podobne zdarzenia grosza.różdżka ani drgnęła. i ku zachwytowi zebranych. oświadczył. monety czy ciała mordercy. odpowiedział.

tnąc po trzykroć prawą dłonią i powtarzając przy tym: "Ucinam cię w imię Eloim. że ich nie wyczuwamy. gdy odkryła u siebie takie same zdolności. Pytania stawiać można było na głos lub w myśli. by była ona sporządzona z gałązki leszczyny lub innego specjal­ nego rodzaju drzewa. Jest bowiem zasadą. że przecież zarażeni świerzbem czy dżumą pocą się inaczej niż ludzie zdrowi. „ C u d byłby to prawdziwy. do odróżnienia winnych od niewinnych. angielscy podróżni. ani właściwości różdżki. gdzie pod ziemią jest metal. Żadnych nie ma tu granic.. jaki zamieszcza „Wielka Księga Czarowników": „Gdy tylko słońce wyjrzy zza horyzontu. że nie każdy pies ma znakomity węch. Cytujemy za „Quarterly Magazine": Róż­ dżki nie używa się już do szukania skarbów. Aż nadeszła kolej na lady Newark. a nie mogąc jej natychmiast opuścić. że zachowanie się różdżki ma przyczyny zupełnie naturalne. że w rękach niektórych osób może ona wskazać. Stosuje się ją do oceny jakości i wartości tkanin. abym mógł dowiedzieć się wszystkiego. posłał po wieśniaka. gdyby większość odpowiedzi nie była błędna". że poprzez ręce przedostają się do różdżki. który przyrzekł znaleźć je za pomocą leszczynowej gałązki. Tak też złoczyńcy emanują wykrywalne cząsteczki. trzeba na różdżkę położyć zwilżoną szmatę. uczestniczenia w całej operacji. Aby zaś się wyginała. że nikt już w różdżkę nie wierzy. niemniej jednak w niektórych prowincjach nadal jest ona w użyciu. W tymże samym 1692 roku. zabrał się na ich oczach do dzieła. gdy zaś wyginała ku górze .161 - RÓŻ nością wśród chłopów Delfinatu i Hainaut. by Wytoczyć oskarżenie. a to. by wyjaśnić jej cudowną naturę. Znalazła też poważnych obrońców. gdzie jest woda. Pierre Garnie. nie przejąwszy się ironicznymi uśmieszkami obcokrajowców. A o t o sekret różdżki czarodziejskiej i sposobów operowania nią. różdżka nie drgnie nad niczym innym. (tu wymienia się. że się pochyli. obiecane źródło wytrysnęło i bije do dziś. a kiedy się wygnie . W swych wydanych w 1694 roku w Lyonie „Spostrzeżeniach o naturze różdżki" pisze: „Na ileż to dziedzin życia rozciąga się w tej chwili ta umiejętność. jak i pozostali sceptyczni. Lady Newark wyśmiała zarówno sam po­ mysł. trzeba ująwszy dwa jej tworzące widełki końce. Wieśniak.ROŻ . nad czym oczekujemy.wska­ że miejsce. choć przed śmiercią wyparł się tych błęd­ nych twierdzeń. co robiły osoby nieobecne. Obserwujący rzecz całą Anglicy sami jęli próbować swych sił. teraźniejszość i przy­ szłość. W pewnym momencie zatrzymał się stwierdzając. Ksiądz de la Gardie początkowo z wielka wiarą dawał opisy cudów Jacquesa Aymara. Niegdyś wymagano. czego pragnę«. Pytał różdżkę o przeszłość. właśnie dlatego że są zarażeni. Był to prosty wieśniak. źródła wody pitnej. pisze ojciec Lebrun.i to wydaje mi się wyjaś­ nieniem najbardziej do przyjęcia". Adonai i Semiforas. abyś miała moc laski Mojżesza i Jakuba. ani na czym polegają zdolności. Aby znaleźć źródło wody. że różdżka określi rodzaj ukrytego metalu dotykając odpowiedniego z pod­ suwanych jej kawałków.przeczącą. Powtarzamy. Byłby to więc magnetyzm? Bo gdy szukamy oto źródła wody. jak te obserwowane 'V *• . ale bez powodzenia. że winna być rozgałęzio­ na. należy kawałki różnych metali podsuwać kolejno pod koniuszek różdżki. Wielebnego ojca Menestier zaskakuje liczba parających się różdżkarstwem. Gospodarz. Jeśli się pochylała. powodują jej wygięcie lub złamanie . Dodaje też. Matraton. A oto jeszcze coś z tej nie zgłębionej dotąd dziedziny. profesor z Monachium. Formey wyjaśnia w „En­ cyklopedii" cudowne jej właściwości magnetyz­ mem. W t y m to upatruje niepodważal­ nych aksjomatów. jak i tam. że nie jego jednego natura obdarzyła władzą posługiwania się t y m narzędziem.. a nawet drutu. nie prze­ strzegając nawet zasady. jakimi został obdarzony. oznaczało to odpowiedź twierdzącą. potrzebując nowego źród­ ła wody w swej posiadłości. Adonai i Semiforas. Pewien śmiałek z Tuluzy odgadywał w 1700 roku Za pomocą różdżki. Zapewnił jednak. weźcie w lewą rękę dziewiczy pęd dzikiej leszczyny i oderżnijcie go. usiłował dowieść. jak i zapewnienia wieśniaka. że różdżka wygina się tylko nad tym. doktor medycyny z Montpellier. bierze się ? podobnej zasady do tej. choćbyśmy przechodzili obok ukrytych skarbów czy dowodów zbrodni. mówi się jednak. obecnie zaś używa się wszyst­ kich rodzajów drewna. gdzie później się znalazł. Mutraton. Codziennie umiejętność ta owocuje nic znanymi dotychczas odkryciami". Jest zastanawiające. co chce się wiedzieć)*". O t o przed pięćdziesię­ ciu laty lady Newark znalazła się w pewnym zamku w Prowansji. powiedzieć: »Rozkazuję ci w imię Eloim. Wiedziona jed­ nak ciekawością wyraziła ochotę. Jakież było jej zdziwienie. Po prostu cząsteczki elementarne emanowały z ciała zabójcy zarówno w miejscach popełnienia zbrodni. By znaleźć miejsce. „ O t ó ż cząstki owe wnikają w ciało człowieka trzymającego różdżkę i tak na nie działają. abyś mi odkryła . bez żadnego wykształcenia i nie potrafił wyjaśnić. że w t y m właśnie miejscu należy kopać studnię. posłużył się ostatnio galwanizmem. Tak też się i stało. Ritter.

byś natychmiast była mi posłuszna). RÓŻOKRZEW demon przywoływany w litaniach sabatu jako książę Dominacji. owo skąpe zwierzę stara się ukryć przed nami te bogactwa przykrywając ziemią swe cenne wypróżnienia. Pliniusz poważnie stwierdza. że strużki moczu rysia zamieniają się w bursztyn. Jest on najpraw­ dopodobniej postacią ze starej słowiańskiej mito­ logii. używała różdżki tylko w tajemnicy. czarow­ to ona właśnie była wieszczką z Kunie. opisała znane sobie fakty z tej dziedziny. Starożytni opowiadali cuda o rysiu. Doktor od­ powiedział. Gdy­ by nie to. rubiny i karbunkuły za nic. ników i czarownic na nocnych orgiach. Musoeus obszernie opowiadał o jego bohaterstwie. Jeżeli ci ostatni nie używają gałązek leszczyny. gdzie podobne zjawiska zostały potraktowane jako absurd. gdzie akurat budował swą letnią rezydencję. wielkiego mistrza czarow­ lub obmyślaniem zła. Ściąć go należy w pierwszą środę pełni księżyca. Uważa się. tyle że oddalanie smutku i odwracanie złych myśli. Sabat odbywa u kabalistów. Napisano już całe tomy o jego wy­ czynach. Dodaje. lecz także zdolność wytwarzania kamieni szlachetnych. ników w starożytności pogańskiej. Pod­ przewodniczący sabatu. Gnom (patrz) udziałem we wstrętnych misteriach. prosząc: swego anonimowego korespo­ ndenta o więcej szczegółów. podpisanym XYZ. w liście doń. Gdy się ich już doświadczyło. budzeniem lęku i trwogi. wszystkie wróżki i czarownice używają do powracał do swej pierwotnej barwy. różdżką jego RYCERZE PIEKŁA są to demony potężniejsze od tych bez żadnego tytułu. jarzenie z talentami hiszpańskich Zahorów.162 - SAB RUBEZAL książę gnomów. plecy. zapowiadało to nadejście nie­ RÓŻDŻKA MAGICZNA. Lady Newark prośbę spełniła. Nóż do tego użyty winien być nowy i w trakcie cięcia ułożony do góry. płata mieszkańcom gór tysiące figli. Starożytni przypisywali temu szlachet­ ciami. markizów i książąt. Ale z roku na rok traci swoją popularność i poważanie. swych praktyk magicznych różdżek. Wróciwszy do Anglii. a nawet pękać. pomiędzy godziną jedenastą a północą. kamień mo. że wskutek uczucia zazdrości. co dotyczy tego diablika. Niedługo potem. doktor I lulton z niemałym zyskiem sprzedał ją szkole w Woolwich. wyginać się. Następnie należy różdżkę poświęcić z całym zabobonnym s SABA wróżbitka zaliczana do sybilli. że SABAT jest to zgromadzenie demonów. Boguet podaje. w obawie przed ośmieszeniem. rubiny i karbunkuły. gdzie na jego oczach odkryła źródło tam. Niegdyś był to jeden czas sabatu jego uczestnicy zajmują się czynieniem z przydomków Bachusa. a wtedy doktor zapragnął spotkać się z nią osobiście. zostało wystarczająco wyjaśnione. Różdżka taka winna być sporządzona z jednorocznego pędu leszczyny. A jednak nie wszystko. RYŚ. wymawiając przy tym: Coniuro te cito mibi obedire (Zaklinam cię. ceremoniałem: na jej grubszym końcu wypisuje się AGLA f. Cardan natomiast opo­ wiada o pewnej czarownicy z Paryża. a na węższym końcu TETRACRAMMAI ON f. gdy doktor Hull opublikował „Recherches d'Ozanam".RÓŻ . się na rozdrożu lub w jakimś bezludnym i dzikim . i pannę Kenwik obdarzonych podobnymi zdolnoś­ RUBIN. odprawiając egzorcyzmy i wiele innych swoich praktyk. mielibyśmy bursztyn. Nie mógł też już dłużej negować oczywistych faktów po tym. że Francoise Secretain i rhevenne Paget uśmiercały bydło dotknięciem różdżki. Do spotkania tego doszło w Woolwich. Nie tylko przypisywali mu zdolność widzenia przez mury. jak wszyst­ kie osobniki z jego gatunku. Czarownicy posługują się różdżką kreśląc koła. Zdolności takie nasuwają nieodparte sko­ nie się truciznom. że pojawia się jeszcze w jakichś odległych zakątkach. Jest nawet bohaterem kilku powieści. która zabiła dziecko musnąwszy swą magiczna. P° środku ON f. )ak powszechnie wiado­ szczęść. zmieniał kolor. lecz w stopniu o wiele większym niż lady nemu kamieniowi następujące właściwości: opiera­ Newark. zabezpieczanie przed dżumą. sławny wśród miesz­ kańców Sudetów. jest wybitnie złośliwy. wymawiając przy tym od­ powiednie zaklęcia. u prowansalskiego chłopa. W roku 1803. Jest tożsamy z RibenW Anglii wciąż jeszcze wspomina się sir ("harlesa zalem. Przytoczy­ SABASIUS według niektórych demonografów my tu relacje demonomanów na ten temat. Można je przywoływać od świtu do wschodu słońca i od zachodu słońca do nocy. dzięki istnieniu źródła wody. jak na jego oczach różdżka w dło­ niach lady Newark poczęła drgać. Mówi się. lecz mniejszą obdarzone mocą od hrabiów.

a tylko wypowiadając parę słów. Miejsce. Zdarza się. A na wiedźmy włoskie zawsze czeka kozioł. by w ten sposób w jednej chwili zebrać swoich ludzi. W nagłych przypadkach diabeł sprawia. W zwykłych okolicznościach. stawu lub bagien. krąg. iż widział wokół pewnego kasz­ tanowca. jak ^ Ą^ mówi Delancre: „Tu i tam! tu i tam!" Były jednak we Francji i ta­ kie czarownice. w które zazwyczaj zwołuje się sabat. co znaczy. nasmarowani tłuszczem z dzieci. ale jest to wypadek bardzo rzadki. że czarownicy tańczyli tam i odbywali sabat. Mają zwyczaj. Strozzi mówi. wierzchowca. na polu pod Vicenzą. koni. w którym ziemia była jałowa jak piaski lihijskie. które udawały się na sabat bez kija. to noc ze środy na czwartek lub z piątku na sobotę. że -hetan!. Piętno to uprzedza ich o czasie zebrania wywołując wewnętrzne poruszenie. tak jak nasze. zostaje przeklęte i nic tam już nie może wyrosnąć. Kiedy czarownice nasmarowują się. tłuszczu. osłów czy innych zwierząt. iż postać barana ukazuje się w obłoku (widzą go jedynie czarownicy). by miejscu. kiedy czas wyru­ szyć na sabat (przedtem jednak koniecznie muszą się przespać lub przynajmniej zmrużyć oko). którym naznacza ich diabeł. albo też przenoszą ich pomniej­ sze diabły pod postacią kozłów.SAB - 163 - SAB sabat odbywa się w samo południe. po­ wywołuje się tam grad i burze. Podróż ta zawsze odbywa się w powietrzu. . w pobliżu jeziora. Czarownicy i czarownice noszą piętno. jako że dosiąść miotły mającej zanieść je na sabat. służące wtarzają kilkakrotnie słowa: Emen-hetan! emontakim zebraniom. a to z tej przyczyny. który je tam zabiera. Noce. czaro­ wnicy dosiadają kijów lub mioteł.

Twarz tę czarownicy całują przybywszy na sabat stawiają się na spotkanie. dzić diabłu na następny sabat syna lub córkę by zawsze obok każdego czarownika siedział diabeł. Dzieci. z których środkowy rzuca światło na zebranych. że pewien węglarz. którzy idą ucałować dolną twarz mistrza.to właśnie jest aktem oddania czci. które spodobają się wyśmienitego jadła. rozpalają one wielkie ognisko. Skoro tylko kogut zapieje. który bacznie ją obserwował. albo też postać czarnego ptaka. diabeł przy­ zdanie z wyrządzonego zła. że obrus na sabacie jest tego dziecka. wziął słoik z tłuszczem. że nie były dobrze żywione. Wieść niesie. ludzką twarzą ale bez nóg. Nosi czarną koronę. który. Żona zauważywszy węglarza. Gdzie indziej dopełnia się najbardziej oburzających i wstydliwych okropności. które je ćwiartują i przyrządzają z nich ucztę. Czarownice odpowiada­ łapki lub czarnego kota. człowieka poważnego. kiedy udawał. z której upuszczają sok i bulion do picia. zakrzywionych jak szpony drapieżnego ptaka i ostro zakończonych. nasmarował się jak ona i natychmiast został prze­ niesiony przez komin do piwnic pewnego hrabiego. kozią brodę. Niekiedy postać byka lub pnia drzewa z mroczną. Kiedy otrzy­ mają drugie znamię. dopuszczone doń dzieci mają za zadanie we wszystkie dni sabatu pilnować nad brzegiem jeziora ropuch. by udać się na ucztę. ich panie ponoszą karę. to znów czerwonego.kociołek lub naczynie. z t y m że o palcach równej długości. którzy chcą jej słuchać. Pewnej nocy. bladą. Tu właśnie obdarza się zaszczytami ropuchy odziane w czerwony lub czarny aksamit. jakiegoś żebraka z sąsiedztwa i nie uda jej się złapać Kilka czarownic wyznało. Zajmują się tym czarownice. że jego żona wybiera się na sabat. Dziewicy i świętych. Wybraniec nosi to piętno przez cały okres prób. Czarownicy wprowadzeni w tajemnice sabatu mają zwyczaj mówić: „Piłem z tamburynu. i mały diabeł. a w piwnicy został tylko biedny węglarz. którzy nie wy­ znaje mu inny znak. leśli czarownica obieca przyprowa­ ceremonii sadza wszystkich według rangi. wszystko musi zniknąć. trzymają w ręku ciemną świecę. którego używają do przyrządzania swych potraw. Zastał tam swoją zonę i cały sabat zgromadzony na tajemnym zebraniu. Węglarz. noszące dzwoneczek u szyi i drugi na prawej nodze. wzięty za złodzieja. ludzkie ręce. a ci. dopuszczane są do tańca i uczty. dowiedziawszy się. że śpi. szeroko otwarte. gdzie mistrz dzone dzieci. wrzucają tam winowajców i wyciągają ich. płonące i wstrętne. wstała. dają najpierw mowląt oraz mnóstwo innych okropności. to czarnego. Daje się je jako użyteczne sługi czarownicom. po czym każdy jednym ze swych rogów naznacza ich lewe oko. zrobiła jakiś znak: w jednej chwili wszyst­ ko się ulotniło. przyjmowane są do grona jego poddanych nałym winem. a przez czyncl . oczy duże. kiedy trzeba. rozdaje trochę pieniędzy swym wyznawcom. ma zjeżone włosy. Ci. zachowuje niezmąconą powagę. Leonard się od stołu. wielki coś wręcz przeciwnego: podaje się tam tylko czarnuch. a ogon długi jak u osła. Jednak większość z nich twierdziła w następujący sposób: Mistrz Leonard (patrz). a diabel­ dziecku ojca i matkę chrzestną. mięso wisielców i nieochrzczonych nie­ mistrz Jan Moulin. jadłem z czynela i stałem się profesem". w kształcie zajączka. a p o d ogonem ma twarz czarnego człowie­ się. Co Leloyer wyjaśnia następująco: Przez tamburyn należy rozu­ mieć skórę ze wzdętego kozła. które nie ka. Zwykle przybiera postać wielkiego kozła z trzema rogami. miast stóp ma gęsie łapy. Kolację spuszczano z góry na wyciągu. opowiedział co . nie rokujące stosownych nadziei. ledni tańczą w kółku. przewodniczący sabatów. Podczas posiłków wyrzec Boga. Inni zdają sprawo­ a jeśli przejdzie przez nie pomyślnie. ją na zarzuty służących im ropuch. Ci lub te. natarła się jakąś maścią i zniknęła. okrągłe. a kiedy wyprze śpiewa się wstrętne piosenki. Zasiada on na tronie. Głos jego jest jednostajny i straszliwy. mając koty uwieszone u zadków. ale tak. bierze udział w zabawie. będące czymś w rodzaju dyplomu czarownika.SAB - 164 - SAB wychodzić przez komin. żahiej rządzili go dosyć. Część staje do kadryla z ropuchami przy­ strojonymi w aksamity i dzwonki. Wielki czarnuch zwalnia przybyłych i każdy wraca do siebie. oddaje cześć mistrzowi. Wykonawcami kar na sabacie są małe demony bez ramion. a kiedy te skarżą Podczas trwania nowicjatu. albo człowieka. po­ Czarownice często zabierają na sabat uprowa­ tem wstaje. Rozrywki te trwają do pierwszego kura. są karani. Ówdzie jakaś czarownica odprawia mszę diabelską dla tych. łącznie z chlebem i dosko­ diabłu. Jednak ulubioną jego postacią jest kozioł.diabeł lubi . musi przyprowadzić własnego syna złocony i że serwuje się tam wszelkie rodzaje lub jakieś inne dziecko. potem każą mu się ski chleb jest z czarnego prosa. przeznaczone są do zjedzenia. postanowił ją śledzić. Dzieci. płacą karę . Następnie dyscyplinę. jego namiestnik. niespokojną twarz. pierwszym obowiąz­ kiem jest oddać cześć mistrzowi. a po zjedzeniu wstaje się ich przysięgając na wielką księgę. które się zasłużyły. ropuchy. Kiedy przybyło się na sabat.

nazywana Kaplicą Kozłów. którzy urządzali sabaty. Idąc nocą przez las usłyszał odgłos sabato­ wych tańców. Powrót do domu zabrał mu trzy lata. że uczestniczyła w przywo­ ływaniu duszy Picarda. że gdy była chora. których imiona wypisane były na kielichach. Przed Parlamentem Rouen do zeznań tych dodała. którymi posługują się nie­ szczęśliwcy chcący w taki trans się wprowadzić. by czary w diecezji Evreux umocnić. którego przyjmowano na czarownika. gdzie odbywał się sabat. którzy zagubiwszy się nocą w lesie wzięli za sabat ognie zapalone przez drwali i węglarzy. Dodała. i że na ołtarzu paliły się czarne świece. diabłu z piekła. Prawdziwym źródłem tych ponurych orgii mogły być bachanalia. że dał Picardowi skrzynkę pełną zaklęć i przekazał mu całą swą diabelską moc. aby zobowiązać je do poślubienia córek ludzkich. ze Mathurin Picard wyniósł ją tam do godności księżniczki sabatowej. półkozioł. obiecując mu. Wylał napój na ziemię i uciekł zabierając naczynie. Znalazła u nas podatny grunt. zawarł związek z kobietą. że słyszą i widzą sabat. gdzie stała jakaś rudera. że po jego wieczerzy przygotowano ich dzieci. zaskoczony. gdzie zdecydował się spędzić noc. że podróżuje w powietrzu.to był demon. Wiadomo. że w piątkową noc Picard i Boule przebili hostię i że tryskała z niej krew. a wtedy wszystko zniknęło. gdzie wielkiego kozła otoczyła licznie zgromadzona kompania. Wtedy wszystko nagle gwałtownie zawirowało i zniknęło . liczni byli jeszcze Cyganie i bandyci. Nowy uczeń czarownika wezwał Boga na pomoc. Miał śmiałość podejść tam. Ponadto wyznała. że pewnego dnia. która oznacza­ ła dla niego sabat. podczas których wzywano Bachusa krzycząc: Saboe! komunię jedząc niemowlę. był upijany. którzy zasnęli w poczuciu zagrożenia i zdawało im się. kiedy mędrcy zwołują gnomy (patrz). pośród chaosu i upadku. Pewien czarownik zaprowadził swego sąsiada na sabat. Ich inicjacje odbywały się na bezludnych roz­ drożach. Picard podsunął jej do Karol II. tam zaś nakazano zatrzymanie i powieszenie osób. Demonomani utrzymują też. Zabrał pozostawione srebrne kielichy i zaniósł je do magistratu. Sabat ma miejsce wtedy. Ogólny pierwowzór tych okropności odnajdujemy na ogół w odrażających obyczajach końca wieku szesnastego. w miejsce. kiedy usiadła w ogrodzie pod morwą. był czarnoksiężnikiem.SAB . Przyznała się. książę Lotaryngii. że będąc w Rouen u krawcowej została zwerbowana przez czarnoksiężnika. podróżując kiedyś po podpisania pakt z „Wielkiej Księgi Czarowników". W cza­ sie pierwszego spotkania. lub tych. że diabeł. że jest to idea zrodzona wśród barbarzyńców z Północy i oni ją przynieśli. że w Wielki Czwartek przyjmowano tam drugi posiłek. Wieśniakowi.został sam. Wielki Orfeusz był pierwszym. jednego wieczora przy­ że była świadkiem porodów czterech czarownic. kiedy przyrzekła rzucić czary na cały swój zakon. że owo złudzenie sabatu nie ma czasem żadnych podstaw. mówią kabaliści. przed niespełna stu laty. i że pomogła zamordować i zjeść. że rzekomy sabat czarownic jest nieraz wynikiem transu i zaburzeń wyobraźni spowodowanych jakimiś narkotykami. dodaje Bergier. następnie sadzany okrakiem na drew­ nianego kozła. Nie ma pojęcia sabatu u dawnych ojców Kościoła. ofiarowane zostało Henrykowi Staremu. by rzucić w wir orgii. Był podczas sabatu. był na farmę. złożyła osobliwe zeznania na temat sabatu. to opowieści paru bojaźliwych. uczestniczył w t y c h ohydnych ceremoniach. podano tam coś do picia. najstarszy z gnomów. W Limhurgii. To. że będzie najszczęśliwszym człowiekiem na ziemi. który zebrał ten podziemny lud. Właśnie od jego imienia wzięło nazwę Lu zgromadzenie. Ten. który znalazł się nocą w miejscu. furtianka z klasztoru w tym mieście. czarny i cuch­ nący kot oparł jej łapy na ramionach i zbliżył swą mordę do jej ust . mówiono mu. straszliwy. o któ­ rym krąży mnóstwo niedorzecznych opowieści. mówi Malebranche. że Dawid. co podtrzymuje naiwną wiarę ludową. pierwszy spowiednik klasz­ toru. które wykonane było z nieznanego materiału i mia­ ło niespotykany kolor. jeszcze znakomitszy i podany z za- . Ale pomimo swej ceny i rzadkości. który zaprowadził ją na sabat. Powiedziała poza tym. Została tam poślubiona Dagonowi (patrz). półczłowiek. naczynie z ca\ą pewnością w końcu powróciło do swego pierwotnego właściciela. swych włościach incognito. że Orfeusz był twórcą sabatu i że pierwsi czarownicy zbierający się w ten sposób nazywali się orfeotelestami. Przeniósł go bardzo daleko. Magdalena Bavent. że zdejmowano go 7 wierzchowca. Wierzył w to tym bardziej. którego poruszano za pomocą sprę­ żyny.165 - SAB mu się przydarzyło i co widział w tej piwnicy. Sabasius. juki najazdom barbarzyńców towarzyszy) i dzięki historiom podobnym do tej o Kaplicy Kozłów. Możliwe. który wcześniej zaprzątnął ich wyobraźnię. dokonanym w jakiejś szopie przez Thomasa Boule. W sprawie opętania w Louviers. że rzucała uroki posługując się poświęconymi hos­ tiami. że podczas sabatu urządzano procesje. Podobne zdarzenie przeżył pewien niemiecki rzeźnik. królowi Anglii. Jeśli wierzyć opowieściom.

latają w przestworzach i mają moc czynienia czarów. i jeszcze zabierają to. piją ją. rozkazał swym żoł­ nierzom pojmać czarowników i ich protektorów. Jeden z ich wspólników został przypadkiem schwytany za jakieś inne prze­ stępstwo i w ten sposób odkryto tę niecną kon­ federację. by zmusić ofiary swej pustynie. do zaniechania wszyst­ kiego. Jego łzy . Lecz statua ta kach zachowywali się z największą ostrożnością: nie umieszczona w pokoju księżniczki stała się obiek­ widywano tam żadnego nieporządku. jak łotrów i nędzników. * tympanon znaczy kociołek (przyp. ze piekielna banda nie znika. Ledwo usiedli do stołu. Powieszonych wtedy złoczyńców liczono na setki". Okolica odetchnęła. ale dzisiaj jest czwartek. Po zajęciu wstrząsnęli wszelkimi zasadami wiary i moralności.„A płacą za to. trochę czarnego prosa i żaby. SABATHAN demon wzywany w litaniach sabato­ wych.16 bi> SAB chwycającą dbałością i czystością. dostaje się nam za swoje. A zobaczywszy. Wszystkie są złe. który według muzułma­ nów zarządza trzecim niebem i ma za zadanie Duluc w swych „listach o historii ziemi i człowie­ trzymać Ziemię. wymawiając takie słowa: „Wypiłam tympanon* i oto jestem profeską czarnoksięstwa". SABATOWA NALEWKA.pozwólcie więc. SABNAC (SALMAC) wielki markiz piekieł. do niszczenia wszystkiego. odrzekł gospodarz. W taki sam sposób zatrzymał i innych uczestników sabatu.) SABATOWA PRZYSIĘGA. którzy zawładnął tronem Salomona (patrz). w odrażających przysięgach.SAB .zapytał Karol. ukarał żony i udał się na najstraszliwszych gróźb. co święte. panie. Teredę. Ma postać uzbrojonego żołnierza z gło­ wą Iwa. Picrre Delancre zapew­ nia. odrzekł chłop. ka" (tom 4. inne udają się do pobliskich gospodarstw". co biorą?" .Czarownicy chcieli coś odpowiedzieć. w niemieckiej Lotaryngii i elektoracie SAKHAR duch piekielny. niektórzy przypomi­ nali niedźwiedzie. czy oczekuje jeszcze gości. SACARAS anioły szóstego rzędu u mieszkańców Madagaskaru. a jeśli uznają. Zdaniem nie­ których jest on źródłem astrologii. ponieważ nie zaspokajać bez skrupułów wszelkie swoje żądze. list 91) pisze następująco: „Przed około gdyby nie opierał na niej stopy. Rankiem Karol II miał ponad stu dwudziestu więźniów. diabły jęły rzucać groźby. . Dowodzi pięćdziesięciu legionami. domostwa. ale nocą tem kultu dla niej i dla jego żon. do przyprowadzania demono­ wi dzieci . że po wypiciu tej nalewki czarownice przepowiadają przyszłość. czarownic i demonów.krzyknął Karol . ale pomimo wszystko nie osłabła w Lotaryngii obawa przed sabatem. Po odtańczeniu tańca diabelskiego dzielą się na cztery bandy. Salomon.krótko mówiąc. gdzie ukorzył się przed Rogiem. Sydonu i zgładzeniu króla tego miasta. że ukrywając się przed prawem mogli zabrał ze sobą jego córkę. inni mieli rogi i szpony. Książę z eskortą wszedł do izby biesiadnej: „Diabły nie jadają . tę tajemnicę. Poddający się inicjacji zobowiązuje się. którzy w takich przebraniach zbierali się nocą w lesie. przemocy do milczenia. w swoich miastecz­ jego podobiznę. szepnął kilka słów jednemu ze swych giermków.„Ani im to w głowie". Zapytał gos­ podarza. że w czasie sabatu czarownice gotują martwe dzieci i ciało wisielca. tłum. do działania całkowicie sprzecznego z nauką Kościoła. która byłaby w ciągłym ruchu. demon fortyfikacji. by oddawać się ohydnym orgiom i okradać bogatych gospodarzy. . Książę Lotaryngii (który zapłacił sowicie za kolację zanim opuścił farmę) kazał ukarać rzekomych czarowników i demony. dziesięciu laty. popełniali haniebne czyny i używali Asafa. że moi żołnierze usiądą do stołu zamiast was. SABEIZM kult żywiołów i gwiazd. SADIAL (SADIEL) anioł.powiedział . „Nie. że nie zostali dobrze przyjęci. który według Talmudu Irewirskim. Jedna z nich przychodzi tu na kolację. do pozys­ kiwania dla demona przynajmniej jednego chrześ­ cijanina w miesiącu. . a gdybyście stamtąd pochodzili. O takich występkach dowiadujemy się w trakcie prawie wszystkich postępowań sądo­ wych. już bylibyś­ my przykuci waszymi czarami". przestawała opłakiwać ojca. na co im przyjdzie ochota. rozkazał diabłu zrobić Aby uniknąć sprawiedliwości. Salomon Przekonali się. dorzucając zaczarowane przyprawy. Dosiada straszliwego konia. a ten ruszył co koń wyskoczy do pobliskiego miasta Toul. i do gorliwego wykonywania tego co potępione. rozbił statuę.Nie jesteście wcale demonami . Ale cóż można począć wobec czarowników i demonów?" Zdziwio­ ny książę postanowił zgłębić. co dobre. kiedy zjawił się giermek z oddziałem żołnierzy. powstało stowarzyszenie ludzi. Zdarto z nich stroje i odkryto wieśniaków. a co tydzień o tej porze w sąsiednim lesie zbierają się na sabat demony i okoliczni czarownicy. aby ją pocieszyć. Otrzy­ mują z tego nalewkę. zawiado­ zbierali się w wielkie bandy i grabili odosobnione miony o tym bałwochwalstwie przez swego wezyra. Przemienia ludzi w kamienie i z zaskakującą zręcznością buduje wieże. Dodaje się. Około drugiej w nocy weszło blisko trzydziestu czarow­ ników. .mieszkańcy piekła działają miast gadać.

wiedzę SARMENIUS-LAPIS kamień. które żyją najdłużej". diabeł uciekł. na jaka C2yn jego zasługiwał. tronem i powprowadzał w prawach zmiany. wymieniany w lita­ istot pierwiastkowych salamandry są tymi. wróżbici i ast­ rologowie wschodni uważają Salomona lub Solimana za swego patrona. cząstkę tej władzy. a pierścień wrzucił do morza. Władca ten miał zwyczaj przed wejś­ ciem do kąpieli powierzać swój pierścień. któremu przypisywa­ no zdolność zapobiegania poronieniom. jakie tylko podsunęła mu jego niegodziwość.167 - SAM i skrucha nie uchroniły go od kary. synem Marsa. która sączy się z niej stale. płonący z Asmodeuszem (patrz). a on odnalazł pierścień w jej wnętrznościach. SEG|IN siódma część piekła u mahometan. co wcale nie jest zabawne. Uczeni dodają: to bujda. że zwierzy to żyje w ogniu. a umieszczono w ciemnym pokoju robią wrażenie wiecznej lampki. botanicy. nie rozpoznawany przez poddanych. a ktokolwiek wszedłby w jego posiadanie. Ma czarną skórę usianą żółtymi plamkami. Filozofowie. . uwiązał mu u szyi kamień i wrzucił do jeziora I yberiadzkiego. SATAMINY w kabale żydowskiej oponenci Szata­ na w jego świcie. gotuje i piecze wszystko. ale prawie zawsze pokrytą lepką substancją. wiemy. które nazy­ wamy salamandrą. według niektórych mędrców żydowskich. że Salomon miał pierścień z talizmanem. służą mędrcom. Ryba. SARYMONIE ministrowie Szatana w kabale. praktyki i figury. Oczy jego rozświetlają noc jak małe1 słońca. o wywoływaniu duchów i kierowaniu nimi. jak zwykle dowcipny. co przed nim stawiamy. . . Starożytni sądzili. Istnieje ziem­ nowodne zwierzę z gatunku jaszczurek. Ciałem tego zwierzęcia możemy zapalać ogień pod kuchnią. jest także. Ze wszystkich SARCUEIL nieznany demon. takimi jak Etna. SIGEANI duch. że Agryppa bardzo cenił to dzieło. Z kształtów salamandra przypomina jaszczurkę. in-18. W tym czasie Salomon. SERUG zły duch. kiedy się rozgrzewa lub kiedy walczy. SIDRAGASUM demon mający moc brania w ob­ roty kobiety z wyższych sfer. który w królestwie Ava panuje nad żywiołami oraz miota pioruny i błyskawice. Historycy mówią. którzy znamy naturę. Nie wiemy o nim nic więcej. któremu twarz się zmieniła. „Salamandry. gdzie nie dochodzi ani promyk światła. która go połknęła. aniołem śmierci. zatytułowanych „Veritables Clavicules de Salomon". SEROSZ duch ziemi u Persów. Chroni człowieka przed zasadzkami diabła.SAI . SEFIROTY w kabale nieokreślone istoty wyższego rzędu. jest zamknięty w grobo­ wcu Salomona. Pierścień ten ciągle istnieje. SILNY PIOTR demon wzywany w litaniach saba­ towych. który zamieszkują." SALOMON.ich córki i żony rzadko się ukazują. zmuszony był błąkać się i prosić o jałmużnę. w ciągu których w jego pałacu panowało bałwochwalstwo. Nie wiadomo jednak. kontynuuje ten sarn autor.poci górami płonącego bitu­ mu. SAMAEL według rabinów książę demonów. Według nich. od które­ go zależała jego korona. władca schwytał Sakhara. ale nie SANDALPHON jedna z trzech wyższych mądro­ szukają ich towarzystwa . Bergerac . Wrzuca się do niej dusze bezbożników pod czarne i ciemne drzewo. Znajdujemy tam zaklęcia formuły magiczne. a przede wszystkim w jego „Clavicules".. że ów domniemany Mars był salamandrą. u Alibecka Egipcjanina. bez łusek.Salamandra mieszka w ziemi .. Niektórzy utożsamiają go ognia.mówi. SEIDUR czarna magia u Islandczyków. Objąwszy na nowo swe królestwo. To on w postaci węża kusił Ewę. jaką Salomon miał nad duchami. Bóg dając mu mądrość przekazał mu jednocześnie wiedzę przyro­ dniczą i nadprzyrodzoną. gdzie znajduje się grobowiec. Powia­ dają. choć w sposób niedoskonały. Poci się wrzącym olejem i pluje kwasem.powiada ksiądz Villars ści w kabale żydowskiej. Pozostały tylko formuły. który dawał mu władzę absolutną nad wszystkimi istotami pośrednimi między Bogiem a człowiekiem. złożone z najsubtelniejszych elementów z łukiem i strzałami. stałby się panem świata. a w ramach tej ostatniej najszlachetniejszą i najbardziej użyteczną . Pewnego dnia Sakhar przyszedł do niej przybrawszy postać króla i odbierając z jej rąk pierścień zawładnął. demonomani powiadają: był synem inkuba. choć być może jest to jeden z najstraszliwszych demonów czczonych przez czarowników. jednej ze swych żon o imieniu Amina. w Memphis. że Romulus był niach sabatowych. przez które można uzyskać. mieszkańcy krainy ognia. w których zapisane są dobre i złe uczynki ludzkie. Wezuwiusz i Przylądek Czer­ wony. Te wspa­ niałe sekrety zachowały się w bzdurnych księgach przypisywanych temu władcy. SEBHIL (SEBHAEL) według muzułmanów duch dzierżący księgi. została złowiona i podana Salomonowi. W końcu.. po czterdziestu dniach. Zawieszone w kominku. SALAMANDRY według kabalistów są to duchy którego przedstawiają czasem z mieczem. Niesłusznie mówi się. dzięki mocy lego talizmanu. My. a czasem żywiołów.

Leloyer pisze. a osoba. Rzucało się jeden lub najczęściej konsultowanych: parę takich kamieni do ogrodu lub na pole. Jeśli stoi — plotki rają często postać uroczych kobiet.wróżba dla których przedłużeniem bywa niekiedy słoniowa bogatych. Gardan pisze o jed­ nym ze swych przyjaciół. Tęcza . Otaczane względami. Kąpiel w czytrąba. nato­ SIRKAD duch mający władzę nad zwierzętami. dosyć skrom­ SŁUGI chochliki domowe spotykane w Alpach.. Tłumaczenie snów oparte na księgach pomocą magicznych kamieni. która je odkrywała lub się o nie potykała. starając się otworzyć mu usta. Aby pozbyć: się plam na skórze i kurzajek. Zamieszkują przede wszystkim domy szla­ dobra wróżba. którzy urządzali sobie sabaty na cmentarzach. SKOPELIZM rodzaj złego uroku rzucanego za SNY. dobrego wina. ale niejedno­ i złośliwości. nie widząc nic wokoło. łeśli słyszymy jego ryk . troszczą się o ogród. usłyszał wybuchy śmiechu. dotknąć nieboszczyka albo zatrzeć ręce w świetle księżyca. by nie ziewnąć. Pilnował się. gdyż znajdują przyjemność w walce (se lutter) 7 człowiekiem. na zachodzie . wystarczy. W Thermesse żył skrzat. SKUMINKI masowo występujące duszki niemiec­ Orzeł — jeśli zobaczymy we śnie lecącego orła. . Znalezione pieniądze . któro mają w so­ bie więcej sprytu niż złości. ni*. miast wyrządzają w nim szkody. którzy przybywali do miasta. mogącemu nawet spowodować jej śmierć. skrzaty do swych zabaw nie wnoszą ani surowości.znak słaniają ich piekielną naturę. Zgubione pieniądze . kie. SITTIM duch indyjski. Znajdują przyjemność w dręczeniu ludzi i zadowalają się napędzeniem im strachu. ani przemocy. lecz budząc się i podskakując. szczęścia dla ubogich. wychodzą cztery kły dzika. a nie czynieniem zła.168 - SŁU SIMLE część skandynawskiego raju.. żywią się krwią i ciałem ludzkim. a kiedy się im to już powiodło. przyozdobiona. który walczył ze wszyst­ kimi. według pewnych wierzeń ludowych. i przybierający ludzkie kształty. że w jego czasach żyli nicponie. Zresztą.niepokoje krotnie ponura poza czy perfidne spojrzenie od­ i znój. jak zimna i miękka jak wata dłoń przesuwa mu się po szyi i twarzy. SKRZATY należą do demonów. Zazwyczaj z ich ust. przybie­ osioł — wróżba nieszczęścia. chodzili po domach szukając. SKUMNY złe wróżki. by ustalić swą reputację i wzniecać obawę.widziana na wschodzie . Skrzaty (lutins) tak się nazywają.smutek i straty. podlegała złemu czarowi. SKÓRA.udane interesy. Osioł — jeśli przyśni się biegnący Kałmucy. jak mówią dobrzy twórcy legend. znak śmierci .jeśli spadnie on na checkie.SIM . który śpiąc w pokoju nawiedzanym przez skrzaty poczuł. których wielce obawiają się głowę śniącego. mieszkający w lasach Uspokaja się je wylewając lewą ręką łyżkę mleka pod stół. jeśli im dokuczać.

Skakać do wody ty małżeńskie.próżne nadzieje.zdrada. Rzepa . ucięta widzimy we śnie spadające z nieba gwiazdy. kobieta.jeść bób .wy­ grana w grze .zapowiada ślub lub . Se rwo latka . Takie są właśnie dziwactwa wy­ głaszane z upodobaniem i rozmachem przez tych. Chmury . Chrząszcz .natręctwo. Kądziel z zielonych gałązek przepowiada przyszłe godności.sukces. Pościel biała .nieszczęście. . Morderstwo — zobaczyć morderstwo .szczęście. która śpiewa .godne szacunku zajęcia. Grzyby .nieszczęścia. ciemny księżyc . jaszczurki.szaleń­ policzek .udane małżeństwo. Wyprowadzka . wróży honory. Widmo zapowiedź komuś się przyśniło.choroba. Pójść na czyjś niebezpieczeństwo.kłopo­ .ciężkie przejścia i nieuniknione zmartwienia. Gra . zabić królika .zmartwienia. pozo­ Szaleństwo — jeśli komuś się śni.zmartwienia i kłopoty. jeść węgle — straty i niepowodzenie..oznaka długiego życia.zapowiedź stonogi itd.niepowodze­ nia.pomnożenie bogactw.sąsiedzkie plotki. Wąsy . dać komuś — korzyść. oznacza to. Kobieta . że grzebią go żywcem.nadzieja. Itd.kalectwo.pogrzeb.niedyskrecje i paplanie.niedyskrecja. Ślimak .śmierć.SŁU . Pochodnia zapalona . Pogrzeb . Jajka białe .śmierć. Wichura . Drewno . czarne . .śmierć.zmart­ wienia.wypadanie zębów .szczęście i przyjemności. zaś wieczorem chcą dowie­ dzieć się z kart czegoś na temat swych pożałowania godnych zamierzeń.mieć albo zobaczyć indyki . którzy pierwsze godziny dnia trawią na poszukiwaniu wytłumaczenia jakie­ goś mało ważnego snu. zgaszona .nagroda.prześladowania..zniewaga. Lekarstwo brać . płonące — przeszkody.choroba. którzy starają się tłumaczyć sny. Zawodzący kot . który .nieoczekiwana wizyta. którzy usłyszawszy. kilka kobiet .własny portret namalowany na desce przepowiada długu: życie.śmierć krewnych lub przyjaciół. zdradzony sekret.radosne wydarzenie. Węgle wygaszone go dobrodziejstwa ze strony panującego. czarna kobieta Skrzypce . że wielcy ludzie byli ponad przesądami. Spotykamy codziennie ignorantów o nadmiernie wybujałym intelekcie maluczkich sofistów z ludu.jeśli wróży otrucie.utrata przyjaciół.jeśli w naszym śnie usłyszymy grę na skrzypcach lub innych instrumentach . Żaby . Sieci . Siarka stwo krewnych albo przyjaciół. brudna .harmonijne pożycie małżeńskie.zdrowie i bogactwo. owłosiona — godność.szczęście.169 - SŁU stej wodzie . Czarne łabędzie . wróży to nam duży sukces. Biały duch . Kości .dobre zdrowie. Indyk . Potrawka .dobra ją nas niepowodzenia. którzy w nic nie wierzą. ilu znajdują oni chętnych słuchaczy! W świecie roi się od maluczkich duchem. Fiołek .radość i honory.sukcesy i honory.dobre zdrowie. wróżba.bieda.utrata przyjaciół. czeka­ . Śpiewać . Korona .zobaczyć we śnie — niepowodzenie w interesach. odmawiają . że się ma duże wąsy .j e ś ć słoninę -zwycięs­ two.bezpieczeństwo. nieczystej . Skorpiony. Synogarlica . Wymierzony śmierci. Bób .śnić.czekają nas kłopoty.kłopoty.dobre zdrowie.przy­ jaźń.z pewnością stracimy kogoś bliskiego lub część fortuny. czarny duch .wielkie bogactwa. Istnieją ludzie. zobaczymy we śnie kobietę. że będzie uhonorowany przez władzę. którzy mówią w sposób drwiący o Piśmie świętym. w brudnej . Wy­ . duszy nieśmiertelności. może niespodzianki. ciepłej .robić salceson . Gwiazdy . I dobrze wiemy. Paw .płacz i lamenty.jeść serwolatkę . przystrojona głowa jagnięcia . wróży to kalectwo.nieszczęście. zamordowany . że jesteśmy skazani na powiesze­ nie.mę­ żczyzna.we śnie wróżą deszcz. Łasica — jeśli zobaczymy we śnie łasicę.kto widzi we śnie gęsi. rwane włosy . wielkie się spodziewać długie] niedoli. Szczury — ukryci wrogowie. że zostaliśmy zaatakowani przez rozbójników. może spodziewać się.wróżba harmonii i zgodności charakterów między mężem i żoną.kłótnie i proces.zgoda w małżeństwie. Picie wody surowej . że będziemy mieli albo już mamy złą żonę.małżeństwo. Głowa — siwa — radość. ubrany na czarno . najpraw­ dopodobniej na zasadzie kontrastu. biała kobieta . Zęby . Słonina . blady księżyc . Szubienica -jeśli śni się nam.sukces. jeśli przyśni się nam. Jeść na ziemi .plotki. Księżyc .uniesienia. że oszalał — czekają stając zarazem usłużnymi niewolnikami najbardziej absurdalnych przesądów.nędza. Salceson . Pić mleko . Rozbójnicy .bezpieczeństwo. Króliki białe . a którzy jednocześnie grają na loterii kieru. korona Papuga . jeść królika . Lecący kruk Palmy .gdy zapowiedź ślubu dla panien i kawalerów. rozbite .złota korona na głowie widzi we śnie pawia będzie miał ładne dzieci.wa­ śni. Gęś .uwię­ zienie. Mężczyzna ubrany na biało . ostrzy­ pogrzeb .oszustwo i strata. Winobranie . Róże z kości zmarłego . srebrna — dobre zdrowie. a Bogu jego mocy. jeść salceson . który śpiewa .gdy żona — oszukaństwo. zdrady. gąsienice.groźba śmierci. Itd. spadek.człowiek. Lustro .

I udzie przebywający w domu tego człowieka zaczęli mówić o pewnej znanej sobie kobiecie. znów ujrzał swego przyja­ ciela. jak ją do grobu niesiono". a w nim szczątki swojego towarzysza podróży. stwierdzono. wzdychać i lamentować tak głośno. zerwał się z łóżka i pobiegł do bramy miasta. Znalazłszy się za murami. A oto inne wydarzenie: Pewien mieszczanin zamieszkały w Edynburgu miał zator żyły w nodze. Zerwał się więc z łóżka i po­ śpiesznie opuścił miasto. że jego dom stanął w ogniu. nie są nieuzasadnione. miał sen. których nie sposób kwestionować. przy całej ich przytom­ ności umysłu. gdy syn zobaczył ją martwą we śnie. Wkrótce po tym pojmał mordercę i oddał go w ręce sprawiedliwości. przybył do Memfis w odwiedziny do swego bratanka Ptolemeusza. że jeden z jogo wiernych sług.. W dzień lub dwa później przepo­ wiednia się sprawdziła. Święty Augustyn. niesione przez ludzi nad ziemią. leżąc. przywracając religię. który błagał go. Bywają sny wprawiające w niemałą konfuzję tych. gdyby nie mieli duszy? Dwaj szewcy żyjący za Cesarstwa prowadzili kiedyś rozmowę o sprawach wiary. że tego typu ozdrowienia są niezmiernie rzadkie.. Uważał. że dobrze zrobiono.uważał. Kiedy sprawdzono godzinę i datę jej śmierci. Szaleniec powiedział im: „jak możecie o niej roz­ mawiać? Ona nie żyje. król Syrii. jeden zatrzymał się u przyjaciół. która poniekąd wiąże się ze zdarzeniem poprzednim. rano pacjent stwierdził ze zdziwieniem. która żyła i dobrze się miała. który. Ale któż zsyłałby na nich sny. Ale. że po schorzeniu nie ma najmniejszego śladu. skoro nie pomogłeś mi żyjącemu. Ubrał się w pośpiechu i skierował w stronę oberży. mieli go operować za parę dni. zobaczył w oddali swój dom w płomieniach. Dwaj dobrzy chirurdzy. o którym była mowa we śnie. widzę. który umierający.małego synka. Ale istnieją zjawiska bardziej zagadkowe i trudniejsze do wyjaś­ nienia. które usłyszeliście panie. gdzie stanął jego przyjaciel. że widzę martwe ciało mej matki. jeden z nich utrzymy­ wał. Pewien pastor przybył do Edynburga z pobliskiego miasteczka i zatrzymał się na noc w oberży. drugi zaś w oberży. Przytaczają g(> Nakrius Maximus i Cyceron. Pewien Egipcjanin. Istotnie. by ten wydostał go z rąk oberżysty. zobaczył we śnie swojego towarzy­ sza podróży. drugi z nich przeciwnie . wierzyli kartom i opowiadali sobie swoje sny. Padłem od razów przewrotnego oberżysty. Sługa odrzekł: „Te skargi. jeśli nie byłoby Boga (. Zapisano więc godzinę. Przyśniło mu się. Artysta przypomniał sobie wówczas swój . W jakiś czas później Antioch. pomścij przynajmniej moją śmierć. ze nie jesteś zbył mocny w polityce. opowiada historię jakiegoś szaleńca. Możemy wytłumaczyć to zdarzenie. Król Syrii nie lubił muzyki. Na początku nie zastanawiał się długo nad t y m snem. Znany lekarz irlandzki. Zbudziwszy go jego pan spytał o przyczynę tego krzyku. Dwaj przyjaciele byli ze sobą związani i jeden niepokoił się o drugiego.SŁU - 170 - Słl. w łóżku pogrążony w głębokim śnie. którzy chcieliby wytłumaczyć wszys­ tko." Śniący. kiedy ich ciało jest uśpione. wezwał lutnistę. Wizja ta wyrwała go ze snu. oberża mogła mieć złą reputację. Widziałem we śnie. że zgon nastąpił dokładnie wtedy. czy nie jest on złą wróżbą dla sługi. żeby przekonać się. . aby ukryć ślady swej zbrodni. posłuchał chwilę od niechcenia i rozkazał muzyko­ wi odejść. dzień i porę roku tego snu. o śmierci tej niewiasty. przy okazji Genezy. które wydało mu się śmieszne. że obudził wszystkich domowników. w parę dni potem. Z niemałym zdziwieniem dowiedziano się. że choroba ustąpiła i t y m samym operacja jest zbędna.. człowiek szczery i cnotliwy. zbroczony krwią i okryty ranami odezwał się w te słowa: „Niewdzięczny. a choroba ta prawie nigdy nie ustępuje bez zastosowania sztuki medycznej. jak mogliby śnić. gdzie znalazł wózek. wstrząśnięty tą nową wizją. o wiele bardziej przerażającą niż poprzednia. że postąpił pochopnie. Nie sposób przemilczeć tu słynnego snu dwóch Arkadyjczyków. Trzeba zaznaczyć. pierwszy zatem sen nie ma w sobie nic niezwykłego. Co się zaś tyczy szczegółów związanych z wózkiem. poćwiartował moje ciało i wywiózł je za bramę miasta na wózku pod warstwą gnoju. że grał osłu do ucha. a dzieci znalazły się w śmiertelnym niebezpieczeństwie. to ich przyczyną mogły być złe przeczucia lub czysty przypadek. Po chwili wahania zawrócił i położył się do łóżka.Wspomniani szewcy. doktor Abercombie opowiada w swoich „Etudes de psychologie" dwa sny swoich pacjentów. Gdy tylko zamknął oczy. Tenże. pozostawionego w zamieszaniu pośród płomieni. zaczął skarżyć się. powiada pici wszy. jąc się interpretacją snów. pobiegł do niego i zdążył jeszcze uratować jedno z dzieci . ponieważ. czytamy w podsumowaniu. Po drodze jednak rozmyślał nad swym postępowa­ niem. Drugi — jest wytworem wybujałej wyobraźni jed­ nego z podróżnych. grający na lutni. którzy się nim zajmowali.zrobiono to dla ludu. który dybał na jego życie. by zabawić stryja. W XI rozdziale pierwszego tomu swojej pracy „Jours Geniaux" Alexander ab Alexandro opowiada. wydało mi się. dając wiarę sennym majakom. to nie dla mnie przywrócono Bogu jego miejsce i dla ciebie również nie . że był to błąd. Gdy tylko pierwszy usnął. Kiedy dwóch Arkadyjczyków podróżują­ cych razem przybyło do Megan/. Zona pacjenta przyśniła.

Na zakończenie małe wydarzenie mniej odległe w czasie.dobry. że jajo sowy. powiada Boguet. Raz widział we śnie. Uważana żytnych . Sól jest symbolem dostał gorączki i zmarł po czterech dniach (1718). rolnik mieszkający z ro­ dzicami w wiosce lourneurs. biorąc szczyptę soli rozsypanej sprzeczki. co planuje. leczy z pijaństwa. Sól była także symbolem przyjaźni: przyjaciele płochu opuściło miejsce sabatu. że śpiew sowy zapowiada czyjąś śmierć. Aktor umarł nagle tego samego dnia w chwili. Stracił on żonę i matkę. że w końcu diabeł rością. mieli zwyczaj używać jej na początku posiłku i jeśli Jeśli sól rozsypuje się na stole . Champmesle dał zakrystianowi ca\e trzydzieści sous. położonej w gminie Fontenelle. SPODOMANCJA (SPODANOMANCJA) u staro­ SOWA ptak będący złym znakiem. Baptiste Renard. to przesądni biorą to za zły omen. by wejść na drzewo widziane we śnie i t y m samym udowodnić. która szukała schronienia na gołębniku sąsia­ da. jeśli wreszcie powiesimy wątrobę sowy na drzewie. Starożytni Frankowie skazywali na znaczną grzywnę każdego. Sowa tępi myszy i szczury . gdyby to była prawda. że nie jada się nic słonego podczas sabatów. Odniesiono go do domu. które opisane zostało w „Indicateur de Champagne": Pewien dwudziestopięcioletni młody człowiek.dodał na pożeg­ nanie. złamał sobie rękę i nogę. jest doskonałym antido­ t u m na moc piekieł. że nie wierzy w sny. który wyśpiewywał jeszcze plugawszą melodię. Wszyscy obawiają się jego krzyku. na stół. Mówi się. był to znak jakiejś przyszłej Można ją odwrócić. gdyż słychać go tylko w ciemnościach. Szkoci przypisują wspaniałe właściwości wodzie Marszałek de Montrevel. Diabeł tak nienawidzi soli. powiedział mu: „Zosta­ wcie sobie całą sumę. wieże i cmentarze. było to traktowane krzyknął: „Niech Bóg będzie sławiony. SÓL. Według Pliniusza. Opowiastka o śmierci aktora Champmesle jest jeszcze bardziej frapująca. zjedzone w postaci omletu. leżeli położymy serce sowy i jej prawą łapę na śpiącej osobie. że będę grać przed osłem". Co więcej.SOL . powszechnie za posłańca śmierci. ne. a gdy ten miał kłopoty z wydaniem reszty. kadów nigdy nie zapominają umieścić naczynia Tak się t y m przeraził. Mieszkańcy Hebrydów i Ormarszałka de Biron. że krzyknął: „Koniec ze mną!" wypełnionego wodą z solą na piersiach zmarłego. Nie można pominąć jej zalet. Od tego czasu muzyk albo przestał mieć sny albo wolał 0 nich nie mówić. kiedy franciszkanin przyszedł złożyć mu wizytę. Ptak ten jest tajemniczy. kające w Alpach. głupich. nie zapominano o solniczce przy zmuszony był mu ją dać. stwierdził. Poszedł więc do franciszkanów zamówić dwie msze w intencji zmarłych. któryś ją rozsypał. zawsze przypominają sobie. przepędzić duchy piekielne. że słyszały krzyk sowy. gdyż przysyła mi sól!" W chwilę później całe towarzystwo w po­ jako zła przepowiednia. „Ludzie przesądni sądzą. Opłata jednej mszy kosz­ towała wówczas dziesięć sous. Jeszcze dzisiaj.wróżenie z popiołów składanych ofiar. zlecą się tam wszystkie ptaki. wieczności i mądrości. siedząc przy stole u ojca zawierającej dużo soli. Włoch zaś otrzymawszy ją posiłkach. które tracą kogoś z rodziny lub przyjaciela. by 1 rzeczywiście zasłabł. Wieśniacy uważają.171 - SPO sen i nie mógł się powstrzymać od wypowiedzenia następujących słów: „Dobrze mi się śniło. być może przyciągnął go trupi zapach lub cisza w nim panująca. Pewien arabski filozof. gałąź. nigdy więc. jeśli zaś włożymy je komuś pod pachy. tym razem za mnie . przechadzając się na wsi z jednym ze swych uczniów. Jeśli jej nie podano. Widziano go kilka razy na domu umierającego. usłyszał okropny głos. zaś szukająca schronienia na gołębniku . śpiew tego człowieka zapowiadałby śmierć sowy". Na jego nieszczęście Antioch to usłyszał i kazał muzyka związać i wychłostać. gdyż poszukuje samo­ tności i nawiedza dzwonnice.zła wróżba. że obydwie przywoływały go do siebie. że sowa siedząca na szczycie domu to zły omen. który się przypadkiem znalazł na SOLEW subtelne jak sylfy duchy górskie miesz­ takim zasługującym na szubienicę zgromadzeniu. pogorszyło mu się i zmarł w strasznych cierpieniach trzy dni później. ponieważ nigdy nie ulega Wydarzenie to umocniło przekonania ludzi na tyle zepsuciu. SOLNICZKA. kto zabijał lub kradł sowę. psy nie będą nań szczekać. pękła. by wierzyć w przesądy. Baptiste Renard. miał następujący sen: gdy wchodził na drzewo.Odprawcie przy okazji trzecią mszę. powie nam. upadając na ziemię. Pewien Włoch. na której stał. jeśli solniczki wysypią się i rzucając ją prawą ręką przez lewe ramię. wysypał sól na swoje ubranie. Gdy był już na jego czubku i śmiejąc się opowiadał kolegom swój sen z poprze­ dniej nocy. i odpowie na wszystkie zadane pytania.jej zabicie to ze strony włościan zaiste wielka pomyłka. Nazajutrz. a osoby przesąd­ Zachowało się kilka pozostałości tego sposobu . gałąź się pod nim złamała i spadł łamiąc sobie ręce i nogi. jej obecność wróży niepłodność. wspomniany młodzie­ niec wpadł na mało szczęśliwy pomysł. . U starożytnych sól wiązała się z mąd­ domagał się soli z taką mocą.

skoro rzecz jasna głos jego był wyraźny.biorą cztery strzały. W prawie salickim STARAZYT czarodziejski kamień. że zbrojne powstanie zostało mu przepowiedziane pewnego ranka. to znaczy czterem rękom. W tekście użyto słów „strzyga. uważa się otwarciu księgi. na ich podstawie. oraz że palono je lub. aż w końcu jedne zachodzą na drugie. Przyszłość to dowiedzione. zjawy. Nazajutrz rano odczytuje się litery. Pisze się tam końcem palca na popiołach wystawionych na powietrzu to. że u staroWotoszczyźnie. być. że ten ostatni termin oznacza. . co równa się dwustu złotym su". kiedy sługa SPOSOBY PODRÓŻOWANIA CZAROWNIC. któremu przypi­ istnieje nawet odpowiedni artykuł przeciwko t y m suje się muc ułatwiania trawienia. Po Jako że strzygi podlegały karze grzywny. które przyciągnęły uwagę samego Karola Wielkiego. który nazwie wolna kobietę strzyga lub prostytutka. zapłaci grzywnę ośmiu tysięcy poznawano zmuszając do mówienia demona lub denarów. Z tych fragmentów Kapitularzy można wywnioskować. Dwadzieścia sześć legionów uznaje go za swego generała. którzy spalą mężczyzn lub kobiety oskarżonych o to. których kształt pozostał jeszcze wyraźny i. które pożerały żyjących. za przepowiednię uważano pierwszy ogólnie. August przekonał się. może wilkołaka (patrz). że w piątym wieku strzygi były pospolite. podobnie jak czarownik Simon. że nazwy tej powinno się używać nie w stosunku do nieuchwytnych zjaw. się przed egzorcystą. wybrać. i każą je trzymać razem z dzieckiem były odwożone i przywożone do dwóm osobom. że chrześcijanie zwyciężą. i pozostawia tak zrobiony napis na noc. jedzono ciaJa owych strzyg lub wam­ pirów (patrz). potworom: „Jeśli strzyga zje człowieka i zostanie jej STERNOMANCJA wróżenie brzuchem. w podróż albo używając żadnego wierzchowca. Czasami odpowiedz pisana jest przez diabła. SREBRNA WESZ jest to odznaczenie dawane szących się do wojny dwie z tych strzał określone są jako tureckie. formułuje się przepowiednie. STOLAS jeśli przyjmuje postać ludzką i pojawia w stosunku do czarownic. które zjadają ludzi lub wysysają z nich krew. zjawę. ale wyłącznie napotkany wers. to znak. skazu­ je on na karę śmierci tych. zakładając mu lewy but na prawą nogę. że są strzygami. szczególnie we kupić jakiś towar . W Kapitularzach. Wróżenie za pomocą ksiąg Homera i Wergiliusza. Jeśli jami i bandytami. O t o jak za pomocą strzał wróżą Turcy: się w powietrzu. Ale. wielkie czarownice udające się na sabat w szpic. jeśli nazwane pod postacią białych dam (patrz) w Mołdawii i na zostały inaczej. o ile się. podobnie jak larwa. pewien rozdział Koranu. Pod pretekstem ścigania strzyg dochodziło do nadużyć. STOIKOMANCJA dział rapsodomancji (patrz).SPO - 172 - SIO STOUSOMANCJA wróżenie ze sposobu ubierania się. wróżenia w Niemczech. pomylił się.stare kobiety. o czym chce się wiedzieć. Niektóre czarownice udawały się na sabat unosząc STRZAŁY. STAFFIRY niebezpieczne zjawy pojawiające się znak. nie jeśli mają udać się na wojnę. ustawiają je Francji. jedna oparta o drugą. STRZYGI u starożytnych . że wśród Sasów panowała powszechna wiara w ist­ nienie czarownic i zjaw (w t y m przypadku wam­ pirów). naucza wtedy astronomii oraz wiedzy o właściwościach ziół i cechach kamieni szlachetnych. ducha. Podobne zjawisko można zauważyć w sposobie traktowania wampiryzmu w wieku osiemnastym. Następnie domu przez kozła. ve/ vasca". Uważa się. Faktem potwierdzającym. Chodziło tu inny artykuł tego samego prawa skazuje na za­ płacenie stu osiemdziesięciu siedmiu i pół su tego. który unosił się w powietrzu jak kładą przed sobą na poduszce nagi miecz i czytają ptak. zazwyczaj o brzuchornówslwo. Wydaje ducha znajdującego się w ciele obłąkanego. dwie pozostałe noszą imię wroga). Strzały walczą ze sobą przez SPUNKIE demon opiekujący się w Szkocji złodzie­ jakiś czas. ułożonych dla podbitych przez siebie Sasów. Wedle STALKERY złośliwe chochliki żyjące w krajach naszych przodków Franków były to czarownice lub flamandzkich. by zabezpieczyć się przed ich żarłocznością. budzący na przykład te zwycięskie nazwane zostały chrześcijańskimi (bowiem we wróżbach odno­ spory lek wśród ludu. to czarownikom przez diabla. jest to demon wędrowny. że będzie odwrotnie.

że wszystkie czarne włosy znikają. ale tylko złudny jego cień. Serce tego ptaka noszone w skó­ odwiedzany przez diablicc. Dowodzi trzydziestu legionami. jest niezwykle piękny. pracującemu w nocy. Na liś­ ciach tych wypisywano pytania dotyczące spraw. ukazał o nieprzyjemnym. lamie. SYLFY duchy żywiołów składające się z najczy­ stszych elementów powietrza. wielkich amatorów nauk. był SYTRY (BITRU) wielki książę piekieł. wampiry nazywane są nadal strzygami. Porywa też konie. Jeśli liść wysychał po pytaniu skierowanym do bóstwa przez ciekawskich. aby je zwrócić po Kabaliści widzą w tych demonach jedynie duchy upływie tysiąca dwustu lat. łaniu duchów zmarłych. a ten on rozpala namiętności. które polega na przywo­ opiekuńczymi. Duchy te mają niewiele wspólnego z tymi. Jego przeciwnikiem będzie bóg Frey. Powietrze zapełnia nieskończona liczba stwo­ rów o ludzkiej postaci. tak jak Amazonki. odkrywa nakazał mu modlić się. Pełno Czytamy w niektórych pismach . że uznano ją za demona. który przecho­ pod postacią leoparda ze skrzydłami gryfa. podbije bogów. jeśli na i uzbrojony w miecz bardziej błyszczący niż słońce odwrót. STUKACZE. rzucają odblaski jak gwiazdy. Od nekromancji (patrz) nego do czerwoności żelaza. lemury i upiory. jest to. subtelnych. pieniądze z zamożnych domów. Pojawia się pod postacią bociana. co sprawiło. rzuci ogień na ziemię i zniszczy cały opowiadając o rzeczach nadprzyrodzonych. demon zazdrości. Uwielbia kłam­ się diabeł pod postacią pięknej kobiety. Ukazuje się nękany przez demona płci żeńskiej. że u Rosjan. żeby dowiedzieć się od SYDEROMANCJA wróżenie za pomocą rozpalo­ nich o rzeczach przyszłych. ochrypłym głosie. nieprzyjaciół. duchy. w której gotowano kreta. Jeśli nie . który wskazać. o ile zmusi się go do natychmiastowego wrócić przed końcem świata na czele duchów działania. Może świat. gdzie ukryte są skarby nie strzeżone przez złośliwe duchy. Kradnie mu rozpalone żelazo w twarz i demon uciekł. jeśli taki otrzyma rozkaz. co Asmodeusz (patrz). Wcierana w miejsce pokryte włosami krew synogarlicy zmieszana z wodą. zakochał się w niej. jednak poniesie klęskę. To żeństwo. SUCCOR-BENOTH szef eunuchów Belzebuba usłużnych wobec mędrców.że przez sto trzydzieści lat Adam był SYNOGARLICA. jest w nim uwięziony. Kiedy dził przez zamknięte drzwi i proponował mu mał­ przybiera ludzkie kształty. że nie pojawia się kunsztownie ułożone małe cekiny. jak mówi hrabia de Gabalis. siedemdziesiąt legionów. gdzie wampiryzm dokonał największych spustoszeń. kłamie. SUSTRUGIEL. SZAMMADAI to samo. Podlega mu diabelska piękność zaprzestała swoich wizyt. Hektor z Beocji pisze.stano­ wiło to dobrą wróżbę. ale w rzeczywistości łagodnych. swoim egzorcystom. Ich żony i córki odznaczają się nieco (patrz). według „Clavicules" Salomona. . Więcej o niej nie usłyszano. Kowal rzucił stwo.STU . który według przekazu Pliniusza używany był przez nekromantów w celu przytrzymania wywołanych W swej historii Szkocji. Wykonuje wszystkie wydane mu żywiołów. SUKKUBY demony przybierające postaci kobiet. co do których chciano zasięgnąć wiadomości. Są to sylfy. SYRROCHIT kamień szlachetny.173 - SYL żytnych strzygi były czasami wampirami. SURTUR duch. pewien młody człowiek kąpiący się wraz z innymi przy świetle księżyca.powiada rabin o nich różnych przypowieści. które chętnie ośmiesza. na pozór nieco dumnych. Jeśli mu rozkazać. poślubił ją i miał z nią dziecko. męską urodą. w którym zamiesz­ kują. pościć i spowiadać. de­ mon uczący kunsztu magii i władający duchami SZAMANCJA wróżenie. Jej łapy zawieszone demony. niezwykłej urody. po czym sekrety kobiet. że przez nich cieni zmarłych. a także w niektórych zakątkach Grecji no­ wożytnej. wróżyło to źle. które dziś kontaktują się poprzez pukające stoliki. że drzewo to nie wyda więcej Pod panowaniem króla Rogera. pewien młody człowiek. wiodąc za sobą rozpalone trąby powietrzne. w kopal­ niach. ujrzał. Wydobył z wody kobietę. który zdaniem Celtów ma po­ rozkazy. powoduje. mówi prawdę. władcy Sycylii. zburzy most Bifrost słowo. nad rudami metali we wnętrzu ziemi. Delancre opowiada. Poskarżył się swojemu biskupowi. a te paląc się się dusza ani ciało zmarłego. że w kraju Gallów. Louis Merris. Następnie kobieta ta zniknęła wraz z dzieckiem. na którym umieszcza i psychomancji (patrz) różni się tym. które wydały na świat rze wilka gasi wszystkie uczucia. głupców i ignorantów. Jeśli nie jest w trójkącie. że ktoś tonie i rzucił się mu na pomoc. Pomimo że przyrzeka być posłuszny ognia. Mówi się. zjawy. że pewnemu uczciwemu SZAKS (SKOKS) książę i wielki markiz piekieł kowalowi w Egipcie. na drzewie sprawią. owoców. SZARIWERUS amszaspand (patrz) mający pieczę SYKOMANCJA wróżenie z liści figowca. w trzecim tomie „Gentlemans magazine". że łamie dane Zstąpi przez otwór w niebie. mieszkają duchy nazywane stukaczami. Eliasz . napisał dwa teksty o tych duchach. zdarza się.

jakie widział w Kairze. wiedni była szczególnie modna za panowania księcia orleańskiego. na co dowodem jest ruch naczyń i hałas. którą stosowano w Egipcie za czasów Józefa i której to techniki nadal jeszcze używa się w przeróżnych uroczystościach. Kiedy anioły wystąpiły przeciwko Bogu. lub też z karafki. zwaną przez nas wilkołakiem. na której znak krzyża przeplatał się z diabelskimi symbolami. SZMARAGD. Twierdzono. tak wielki jak strusie jajko i składali mu w ofierze inne mniczą istotę. Wówczas widzi się w dzbanie napełnionym wodą wszystko. karzący za zbrodnie i ścigający zbrodniarzy. Przesąd. przypisy­ wał temu kamieniowi cudowne właściwości. która to forma przepo­ . SZEOL nazwa piekła u Hebrajczyków. Imię Szatan oznacza po hebrajsku wroga. wedle doktryny Cebrów. Milton mówi. o czym zapewnia nas Leon de Laborde. w Peru. mię­ dzy innymi powstrzymywania objawów epilepsji. Jeśli opowiadanie to jest prawdą. Do przeprowadzenia tej operacji wybiera się na ogół dzieci z długimi włosami. będzie ono natomiast długo żyć. stanął na czele buntowników.mógł on być bardziej uszczypliwy. którzy nie wymawiają nigdy jego imienia bez dodania na­ stępujących słów: niech Bóg nas przed nim chroni! SZEMENSY duszki lub duchy. że Szatan postacią swą przywodzi na myśl wieżę. SZNUR WISIELCA. SZEITAN Szatan u muzułmanów. uchodzący za czarownika.. Tylko nie­ zbyt bystre umysły mogą kryć się w ten sposób pod płaszczykiem złych duchów. po czym wypowia­ dając niezrozumiałe zaklęcia robił mu na ręku kleks atramentem. a następnie przemianowana na „Corsaire-Satan". Leon de laborrie opisuje sceny. co się chce zobaczyć. a trzeciego według Reginalda Scotta. to jednak pozostaje ono bardzo dziwne. by pic. i jeść. Niemieckie czarownice nosiły ongiś szatę wykonana w ohydny sposób. Mieszkańcy SZATRAB mianem t y m Arabowie określają taje­ doliny Manta. Wierzą. Wróżenie ze szklanki wody czy też misy. SZERIUR straszliwy anioł.174 - SZM SZATA OCHRONNA. jak mówiło się w 1793 roku. które na Karaibach mają czuwać nad ludźmi. Łatwowierni ludzie twierdzili SZEDIMOWIE ministrowie Samaela (patrz) w ka­ bale. jeżeli jego ubranie utrzymuje się na powierzchni. kamień pękał. Za naszych czasów w Paryżu ukazy­ wała się gazeta nosząca tytuł „Szatan". Kilkakroć wywoływano w ten sposób Szekspira i inne znakomitości. Przed dwudziestu laty opublikowano „List Szata­ na do wolnomularzy" . czy ukąszenia jadowitych zwierząt. Mieszkańcy Finistćre zachowują wciąż pewne przesądy dotyczące koszulek dziecięcych. Nazwano ją szalą ochronną. jak to robił Cagliostro. zaś w Brukseli gazeta zatytułowana „Mcphistopheles". który ledwo co dokonał kradzieży. Dziecko widziało wówczas rzeczy. jeszcze teraz przepowiada się przyszłość ze szklanki wody. Szatan. można zastąpić innym rodzajem wróże­ nia przy użyciu cieczy. magnetyzował je poprzez zaklęcia. przez długi czas. a następnie wypo­ wiedzieć słowa Aoraxa per noslrum. dziecko umrze przed upływem roku. Nie jest wymieniany w lita­ niach sabatowych. A oto jak trzeba się do niej zabrać: najpierw należy zwrócić się na wschód. szmaragdy. czcili pewien szmaragd. zaś gdy atak był zbyt silny do powstrzymania. SZEMIM jest na Karaibach wielkim duchem lub najwyższą istotą. mającą chronić je przed wszelkim złem. które mu podawano. Został zwyciężony i strącony w otchłań. powszechnie uważany za przywódcę demonów i piekła. wywrotowy książę w im­ perium Belzebuba (patrz). Ofiary z pierwszych owoców składa się im w rogu chaty na matach. SZKLANKA WODY. według demonomanów. Widziało ludzi żyjących i umarłych. Pewien Algierczyk. SZATAN demon pierwszego rzędu. że jeśli koszulki te utoną w wodach pewnych źródeł. wówczas zarządca północ­ nej części nieba. który czynią spożywając wieczerzę". które pobudzały ciekawość zebranych. „Maja się one tam zbierać. ry­ sował mu na dłoni różne znaki.SZA . że proszek z praw­ Szatan ukazał się kiedyś Faustowi pod postacią dziwego szmaragdu powstrzymuje dyzenterię i le­ osła z długimi na łokieć rogami i kocim ogonem. W ten sposób wykryto nawet złodzieja. brał dziecko. a nieco dalej określa jego wysokość na czterdzieści tysięcy stóp. przeciwnika. demon niezgody.

którzy w niczym im nie zawinili. a jako grób zostawiając tylko kamienie. Anzelma. polegającym na zwilżeniu miejsca za uchem odrobinką śliny na końcu palca. że zapewne można zabijać żmije odrobiną śliny. by oddać jej ostatnią przysługę i unieśmiertelnić swe imię w najwspanialszym gro- . Nie pozwalano mu się z nikim spotykać. z dwu krańców świata. stosowany przez szarlatanów. praktyki polegały na tym. „Śmierć. by wybawić go od płomieni jących się za uczniów i następców Św. którymi dwa kochające się serca komunikują się ze sobą W armii perskiej. Najmłodsze. by powiedzieć. by uprzedzać o swym nadej­ ściu. W ich pismach co rusz natykamy się na ustępy dowodzące. jaką człowiek może oddać człowiekowi. Jeśli ktoś tego losu uniknął i wrócił w swoje strony. żmije i inne jadowite gady. Nieszczęśnicy ci byli najczęściej pożerani. co miało odegnać kłopoty i niepokoje. Ale na t y m nie koniec właściwości śliny: zabija ona węże. SZTUKA ŚWIĘTEGO PAWŁA sposób przepowia­ dania przyszłości. Wystarczało tylko ścisnąć sobie skronie takim sznurem. O stracie syna w dalekich krajach matka natychmiast dowie­ działa się w snach. który ponoć zosta! przekazany św. że ich prawdziwym r. Uważano. ale niewykluczone. padło na kolana krzycząc: „Nie zabijaj mnie. lecz ku wielkiemu wstydowi starożytnych . Salgues dodaje. że sznur wisielca pozwalał uniknąć wszelkich niebezpieczeństw i przynosił szczęście w grze. W czasie głodu pewnego wieś­ tajemnice swoich praktyk zawdzięczają św. Galiena. ŚMIERĆ. jak świętą była dla nich ta ostatnia przysługa. Naturalista Pliniusz opowiada o starym zwyczaju. Ogarnął się. i? wypowiadając pewne Ze wszystkich zjawisk na ziemi. a nie miał im co dać. Jeden zakonnik z Saint-Benoit.gady nie zdychały. że winna ona pochodzić od człowieka będącego na czczo i który długo nie pił. Lukrecjusza i innych. ŚLINA. że musiał mieć jakieś bliskie konszachty z demonami. Ich i poprowadzić ku szczęśliwości wybranych". jakby był demonem lub zjawą. Anzel­ niaka otoczyła czwórka dzieci podnosząc rączki do mowi z Canterberry. Higuier zapewnia. że ma się wiecznie szczęście. Czasem zgon zwiastuje dzwon dźwięczący sam z siebie. starszych. A angielski ludek wciąż jeszcze biega w poszukiwaniu wisielczego sznura. tak poetyczna sięgając sfer nieśmiertelnych. zabawiał się pluciem na czczo na rozmaite żmije. które zebrać polecił wielki książę Toskanii. zanoszono go do pobliskiego lasu zostawia­ jąc chleb. to wszyscy unikali go. wodę i kij do obrony przed dzikimi zwierzętami. widząc się pozbawionym dziedzica przez śmierć swej jedynej córki. Zapytana wyrocz­ nia nakazała jak najszybciej pochować młodzień­ ców tak okrutnie pozbawionych pogrzebu. by pozbyć się bólów głowy. Albert Wielki twierdzi. Starożytni przykładali tak wielką wagę do ceremonii pogrzebowych.175 - ŚMI ongiś. Jeden z ich władców. czasem człowiek mający umrzeć słyszy pukanie po trzykroć w sufit swej sypialni. by uchronić się od bólu zębów. Noszono kawałek takiego sznura w kieszeni. Ci. nie szczędził wszelkich wysiłków. iż towarzyszące temu uderzenie kijem w zupełności wystarcza. Twierdzili. Wreszcie często używa się zwrotu „ m i e ć sznur wisielca". skoro dzikie zwierzęta go nie pożarły i od7yskal sity bez żadnej pomocy. śmierć budzi zaklęcia dotykali opatrzonych ran. którymi ich zatłukli. Po jakimś czasie ich żony opanowała jakaś choroba.5ZT . znalazł koronę z głogu na progu swej celi. chcąc sprawdzić twierdzenia Arys­ totelesa. że wszystkie poroniły. że wymyślili bóstwa i cienie. że kilkakroć zabijał węże trącając je kijem zwilżonym własną śliną. do którego imienia odwoływali ust i prosząc o chleb. by strzegły grobów. zanim opuścił ziemię. nie poznają nigdy tych tajemnych szlaków. że najwięcej obaw. uważa­ zalecając mu modlitwy. Natomiast Redi. Pauzaniasz opowiada. jak to pewni mieszkańcy Arkadii w okrutny sposób zabili kilku młodzieńców. Pawłowi podczas jego podróży do trzeciego nieba. co negują przeczucia. któremu miał właśnie zadać Jednak Delrio zapewnia. porwał nóż i zamordował troje stwa. tak tajemnicza przez swą cichość. gdy jakiś żołnierz był śmiertelnie chory. Egipcjanie otaczali zmarłych wielką czcią. już nie jestem głodny!" mistrzem był Anzelm z Parmy. ma tysiące sposobów. Szarlatani mieli czelność uważać się za kontynuatorów tej sztuki. jak gdyby był nieczysty. aby dodać swoim zabiegom pewnego dostojeń­ go jakiś obłęd. Często zmarła ukochana SZTUKA ŚWIĘTEGO ANZELMA zabobonny spo­ wychodzi z grobu i staje przed swym lubym sób leczenia.ios. jeśli starczyłoby mu sił.

zamykano mu oczy. znęcał się nad uszami. jego zabalsamowa­ ne zwłoki umieszczano na wozie i wędrowano z nimi po wszystkich prowincjach. Gdy umierał władca Tatarów. Egipcjanie ciała mumifikowali i starannie konser­ wowali. Każdy zarządca miał prawo wywrzeć na trupie zemstę za krzywdy odeń doznane. masztale­ rzem. i przy akompaniamen­ cie tysięcznych szyderstw. Między rogami umiesz­ czono słońce 7 pełnego złota. zmarłych. Gdy umierał Rzymianin. kto zaś doznał gwałtu. jak twierdzi Saint-Foix. także mor­ dowano żywych. jaki mógł sobie wyobrazić. sądzili ich przed ludem. kto źle wystawiali trupy dzikim bestiom na pożarcie będąc . ten rozdzierał nozdrza wierząc. Kiedy powrócono już do miejsca śmierci. Ciało młodej księżniczki zamknięto w nie niszczejącej trumnie. Medowie. Organizowa­ no u stosu walki gladiatorów. by mógł podziwiać uroki raju. kto oskarżał o zbytnią słabość.palili. I tak komu odmówiono posłuchania. by ośmieszyć i oszpecić. w kształcie klęczącej jałówki. by uczcić. obcinał je. które były dlań zamknięte. Wśród wielu ludów Azji i Afryki w czasie pogrzebu kogoś bogatego i znacznego zabijano i grzebano wraz 7 nim pięciu czy sześciu z jego niewolników. zanim uho­ norowali swych władców pogrzebem. gdzie życzono mu. kucharzem. Miast mauzo­ leum. jak i Persowie się ze zbytniego upodobania do perfum. skąd pochodziły wszelkie zarządzenia tyrana. wspominał jego rządy. palono go wraz z jedną z żon. że w Egipcie i Meksyku zawsze pies poprzedzał kondukt żałobny. W dawnych europejskich grobo­ wcach książąt i rycerzy zwykle spotyka się psy złożone u ich stóp. U Rzymian. kilkoma końmi i pięćdziesięciu niewolnikami. decydujący element urody. marmuru czy kamienia. koniuszym. Ten sam autor twierdzi.. Fgipcjanie. by asystowała ceremoniom pogrzebo­ w y m otoczona płatnymi płaczkami. Zwykle polecano wykonać: figurę zmarłego z wosku. podczaszym. Otwierano mu je ponownie już na stosie. pokrytej złota blachą i przybranej w purpurę. Grecy i Rzymianie . łamał ręce. by nie widział smutku otaczających go. że zniewieścienie brało Partowie. a odmawiali im grobu. nazywając tę masakrę igrzyskami pogrzebowymi. rozpoczął budowę pałacu. Iberowie. kogo oburzała rozwiązłość. by trafił.SMI - 176 - ŚMI bowcu. rozbijał mu czoło. Zwyczaj palenia zmarłych jest bardzo stary. jeśli byli tyranami. ten brał się za włosy. Stała pośrodku wspaniałej sali. otoczona kadzielnicami ze stale palącymi się wonnościami.

zebrani przynoszą jej dla zmarłego listy. że zmarli wracają do swych domów raz do roku. by zmieniały się powoli kołysane przez wiatry. Gdy dary ustana.. Dla Barcelończyków najbardziej ho­ norowym pogrzebem było zostać rozszarpanym przez sępy. dawni mieszkańcy Szkocji. tancerzy. jak ubranie. Inne ludy. Pochód zamyka tłum. Wszyscy rzucali weń kamieniami. Wzięliby na poważnie te żartobliwe wiersze: dzano z nich podobną ucztę. by nie padły łupem niedźwiedzi. by uczestniczył w biesiadzie z żywymi.177 - ŚMI innych przedmiotów. Przed zmarłym niesione są sztandary i chorągwie. by były jego strażnikami i odstraszały demony. Inni zabierali je już wysuszone do domów i zawieszali u powały jako osobliwe trofea. komplementują ich. Wierzą ponadto. śpiewaków i płaczek nadaje ceremonii wiele powagi. płótno. W niektórych regionach Indii żonę spala się na stosie pogrzebowym męża. w ostatnią noc. jaka by nie była. zdania. a oni świecie.ŚMI . ona po trzykroć zapytuje. Oczekują do północy. miatał cień wozu". klóry zjadł jego ojca.ci z bronią palną. zwierzętami. ćwiartują go i z wielkim karty papieru z namalowanymi ogrodami. czepki. nie uznając za godnych spoczywania we wnęt­ rznościach świętych ptaków. może być przyjemne i użyteczne na tamtym Pitagoras objaśniał metempsychozę dusz. palą świece i wonności błagając. Szwedzi i Goci wieszali ciała na drzewach i tak zostawiali. jeszcze więcej robiły dla starców. gdzie od czasu do czasu ponawia się zaproszenie dla zmarłego. żołnierzy. odchodzili.. gdy dożyli siedemdziesięciu lat. gdzie sępy mogłyby się nimi zaopiekować. czy nie ma już dla niego podarun- . Ścielą dla nich łoża i usta­ wiają miednicę z wodą pośrodku sypialni. by wzięło w nim udział jak najwięcej uczestników. Troglodyci układali zmarłego na wzgórku poślad­ kami zwróconego do zebranych wokół. gdzie zamarzały na kamień. z obawy. jak innym wybudowanie sobie wspaniałego grobowca. strzała itd. owocami. Następnie odbywa się stypa. A jeśli chodzi o ludzi prostych. że każda rzecz nikanie ciał zmarłych do ciał żywych. że nic lak nie hańbi człowieka jak gnicie. oddaniem zjadają w gronie krewnych i przyjaciół. że najlepiej uhonorują zmarłego składając go w dzbanie. Mieszkający w najzimniejszym kraju na świecie Grenlandczycy nie robili z ciałami swych zmarłych nic innego poza złożeniem ich nagich na powietrzu. Zostawiają tej nocy wszystkie drzwi otwarte. buty itp. Ta pozycja wzbudzała ogólną wesołość. topór. Zamykają zmarłego w bo­ gatej trumnie i chowają wraz z nim. Podczas pożegnania z rodziną. Dlatego leż. Stąd ciała osób zasłużonych i poległych za ojczyznę niezwłocznie wystawiano w miejscach. za nimi postępują muzycy grając na instrumentach i po­ przedzając tancerzy w przedziwnych strojach. W końcu wrzeszczący na całe gardło kapłani maszerują z przeraźliwie lamentującymi krewnymi. ma swoją duszę podążającą na dów azjatyckich. Mieszkańcy wysp Balearów siekali ciała na drob­ ne kawałeczki wierząc. sądząc. z której nieustannie strzelają. Następnie krewni. figurki przerażających masz­ kar. Wierzą. Za nimi . Utrzymywanie tych psów w dostatku przysparzało im takiej chwały. któ­ rzy skaczą po całej drodze dziwacznie gestykulując. jak na świecie. że dostępowali go tylko wielcy panowie i władcy. Chińczycy wierzą. psucia się ciała za wielką niegodziwość. a gdy go już przykryły. domami. Syjamczycy palą ciała układając wokół stosu gdy tylko ktoś z nich umrze. tamten świat w ślad za swoim właścicielem z tego Zabijano ich. praktykowali metempsychozę ciał powodując prze­ co przedstawiały. słowem ze wszystkim. Baktrianin otaczał wielką estymą psa. Tybarenowie. Wtedy to. Wiele ludów Azji uważa dopuszczenie do ze­ zdrowie. że zmarli już nadeszli. by dusze ich zmarłych krewnych mogły wejść do środka. by mogły obmyć sobie nogi. i urzą­ świata. by nie zapominali o swych dzieciach i wyprosili im od bogów siłę. Chińczycy urządzają otwarty kondukt. Brytowie czy kilka naro­ kocioł. Mieszkańcy Baktrii hodowali z wielką pieczołowitoś­ cią duże psy do tego celu. wśród wielu Budzące w nas grozę wieszanie pewne ludy uznały za tak zaszczytne. to chowano ich w grobach. Po nich idą zbrojni z tarczami i mieczami lub sękatymi maczugami. co Jest to zaszczytne oddanie mu ostatniej posługi. dobrobyt i długie życie. że te spalone papiery staną się tym. co do tej pory jest „Ujrzałem cień stangreta /Co cieniem miotły/ Za­ praktykowane wśród dzikich plemion. la wściekła muzyka i groteskowy melanż muzyków. umieszczali je w wielkich koszach i zawieszali na drzewach. więc naśmiewano się ze zmarłego miast go opłakiwać.

by zasięgać ich rady. Turcy wynajmują płaczki do asystowania kon­ nich kilku kartów i błaznów. ojca ność. mniejszą czaszkę młodzieńca. zmieszani z kobietami tańczą wokół stosu. zaufanie. Wielki kapłan i medyk przynoszą ze sobą figurki bóstw. „Byli to. co. syna Randonnet-Armanda. pisze Saint-Hoix. zabitego zgodnie ze zwyczajem. głowę wołu ze złota (jak sądzono . kazał zabić i pochować z nią dwu medyków pielęgnujących ją w czasie choroby. tabliczki do pisania. jelenia itd. siódmą. To jest dowodem prze­ granej danego bóstwa i oznacza formalne pod­ porządkowanie się woli przeciwnika. Król Gon ran. nieszczęsne ofiary. dwudziestego niewolników. spinki do ubiorów. Ich właściciele stają w oddalonych rogach chaty. Jak widać zatroszczono się. Na pogrzebie króla Mechoacan. któremu oddawał cześć). znaleziono srebrne i złote monety. Następnie poświęcano dwustu niewolników. . a gdy już W królestwie lonkinu jest w zwyczaju wśród ostatnia kość zamieni się w popiół. włócznię. wodę. broń. jak kobiety. nie są Gdy jakiś władca Hindusów jest bliski wydania ostatniego tchnienia. która to liczba jest rażenie bożka. podkowę najwłaściwsza dla wyrażenia wieczności. autorytet. Po dotarciu do świątyni czterokroć okrążono stos. zwierzęta. piątą. jak sądzę. by przechowywała klej­ noty. Gdy umierają. miał siły dwudziestolatka. Wybrano urzędników mających służyć mu na tamtym świecie oraz siedem dziewcząt: jedną. aż z którejś nie odpadnie ząb czy pazur. od razu na stosie najlepszych jego strojów. Mężczyznę ubiera się w siedem Gdy palono ciało władcy Meksyku. złotą rękojeść z niewygód starości. prawdopodobnie giermka. Kondukt wyruszył o północy przy świetle pochodni. przybrane wieńcami z kwiatów. zabijano potężnym uderzeniem maczugi i rzucano w płomienie. słowem -wszyst­ ko. łabędzia. następnych trzech Clovisa. następnie wszystko pakuje razem grzebani jak inni. by mu dostarczali duktowi pogrzebowemu i przynoszą do grobu rozrywki. trzecią. że rzesze innych nie zasłużyły sobie na podobne wyróżnienie". W Panuc. by Życzyć i resztki rzędu końskiego.wyob­ poświęcano jeszcze dwiewięciu. będzie mu potrzebne na tamtym świecie.178 - ŚMI ków czy poleceń. w końcu roku miecza. Podpalano stos. kompletny szkielet mężczyzny. Za nim postępowała szlachta i lud. pieniądze. by nie doświadczył żadnej sprzączki. owoce i broń. a nawet tych spośród jego pór roku. by myła mu ręce. by prała mu bieliznę. a także inną. drugą. by podawała mu kielich. W dawnej Francji istniał szczególny zwyczaj praktykowany podczas szlacheckich pogrzehów: na paradnym łożu niesiono w czasie ceremonii postać okutą od stóp do głów w zbroję mającą przedstawiać zmarłego. O t o czwartego dnia po spaleniu i lamentach. a wśród zacnej jego konduity. lecz publicznie paleni. bo obdarzają zdrowiem. Te pięknie wycięte w drewnie figurki przedstawiają konia. Zwykle rywalizują ze sobą o uznanie. wysyłano mu piętnastu niewolników dla uczczenia odzienie. konia. aczkolwiek nie wątpię. (iallowie grzebali wraz ze zmarłym jego broń. szklaną kulę służącą mu mu wiecznych przyjemności. by częstować nimi przechod­ wielkiej grocie o wymalowanym wnętrzu. by przez ca\ą wiecz­ W odkrytym w Tournay grobie Childeryka. by mógł z nich korzystać na najlepsze zabezpieczenie przeciw wszelkiemu złu. Mężczyźni i stos jest zapalany. by te same posługi spełniał kien. by się ich radzić. by wyposażyć zmarłego w stroje. Galatejczycy dają zmarłemu do reki świadectwo i na tamtym świecie. przed nią niów zachęcając do wzięcia udziału w opłakiwaniu ustawiano figurkę władcy i co jakiś czas składano jej podobne ofiary. Wśród rachunków rodu Polignac znaleziono następujący zapis: „pięć sous dane Błażejowi za przedstawianie zmarłego rycerza na pogrzebie Jana. najcenniejszym ze skarbów. jako tymi monetami. by podawała mu serwetę. topór bojowy. zaopatrzonych w chleb. Czasami wraz z kimś znacznym grzebano i jego medyka. zanim ciało na nim spoczęło. bobra. Jeśli nie uzgodnią wspólnego poglądu na naturę choroby. jedyni pochowani w królewskim grobie. tamtym świecie. jak sądzono. uderzają gwałtownie figurką o figurkę. jego ciało niósł książę wyznaczony przezeń na następcę. Wokół obwieszone są zębami bobra i pazurami niedźwiedzia i orła. by ścieliła mu łoże. tak mężczyzn. Następnego dnia prochy składano w nie­ napoje chłodzące.ŚMI . każdy zabiera bogatych wypełniać usta zmarłego srebrnymi i zło­ szczyptę popiołu do domu i wypija w winie. mąż pięknej Ostregildy. wice­ hrabiego de Polignac". czwartą. służbę. by towarzyszył i służył swemu panu i tam. agrafy. do wróżenia. kobietę w dziewięć su­ zabijano niewolnika opiekującego się za życia suwerena jego lampami. to znaczy dobrych duchów powietrza i ognia.o w Meksyku lekarzy uznaje się za rodzaj bóstw. dnia poświęcano mu pięciu. rybę. Pewne ludy w Ameryce chowają swych zmarłych w postawie siedzącej. Wreszcie. którzy zdawali się być mu najbliżsi. zbiera się rada mędrców. wielce lamentując. złote dnia sześćdziesiątego. szóstą. by mu gotowała. by były dlań zawsze piękne.

że w dniu Sądu Mahomet zjawi się w dolinie Józefala. nie spokrewniony ze zmarłym. jeden z ich kaznodziei . Luteranie nie mają cmentarzy i chowają swych zmarłych w polu. żeś umarł?" Następnie sadowią go w okrągłej jamie i przez dziesięć dni przynoszą mu co rano jedzenie i napi­ tek. będą zbawieni. moja religia to prawdziwa religia. „Jest nam całkowicie obojętne . By nie popadł w ręce czarnych aniołów." . jaką wyznajesz religię i kto twym prorokiem?" leśli żył przykładnie. O wdowach zaś opowiadają. jeśli go jeszcze nie stracił. Zyd wynagradza złe uczynki. która jest niczym innym jak jego dobrymi czynami. Twierdzą. jeden z członków starszyzny plemiennej. by oddzielić dobrych i złych. gdy umrze. że natychmiast dostanie się do raju. w lesie. że gdy tylko . honorowali. wszyscy otaczali cię estymą. abym przeżywszy uczciwie miał po śmierci spocząć w zagonie rzepy. Zasypawszy już dół. krewni zmarłego wołają doń bez przerwy: „Nie bój się i dzielnie odpowiadajl" Istnieje jeszcze inny. Dusze. by go wiecznie pilnować?" Czerkiesi myją ciało zmarłego. a Mahomet moim prorokiem". i największą radość. o ile ma takowe. którzy spadną. pilnowali. kiedy pójdzie do piekła. to trzęsie się ze strachu i nie potrafi pewnie odpowiadać. Dusze szczęśliwych muzułmanów zmienią się w pchły i uczepią się płaszcza proroka. by pilnować. kiedy wstąpi do raju. Do tego momentu nie odważają się zostawić go samego. by mieć przyjemność wyprowadzania ich z równowagi i po śmierci. Po wyroku zaś przyjmie postać białego barana. mogli uklęknąć. trzeba zaznać bólu". Dwa czarne amoly walą go więc ognistą maczugą i tak brutalnie wgniatają w ziemię. Z tego zawsze obnażonego miecza skapują trzy krople Turcy chowając zmarłych nie krępują im nóg. W takim bowiem wypadku grzebią go w pełnym rynsztunku.ŚMI . a on po trzykroć wymierza każdemu sążniste ciosy szerokim na dwa palce rzemieniem. przybrany w płaszcz ze skóry wszystkich wielbłądów. odpowiadał: „ M ó j Bóg to prawdziwy Bóg. nie umytego. na których przywożono do Mekki dary wysyłane tam przez każdego wstępującego na tron sułtana. ni patatów. Następnie błogosławi dzieci.stwierdza Simon de Paul. Zjawia się zła postać (jego czyny niegodne! i męczy go aż do dnia Sądu.rzecze pewien starzec z Palatynatu . więc przebijają sic sztyletem. by niczego ci nie zbrakło. Ciż sami Japończycy bywają tak mściwi. gdy ktoś z nich zachoruje.czyż godzi się. Współcześni Żydzi. będą potępieni. Lecz w końcu widząc. czy Chrystus sprawiedliwie sądzi ludzi. które mógł popełnić. że chory jest cały przerażony. obecni stają przed nim kolejno nago. rozpalają wielkie ognisko i wrzeszcząc tańczą wokoło.czy będziemy pochowani na cmentarzu. dusza powraca do ciała i przybywają dwa straszliwe anioły zapytując: „Kto jest twoim Bogiem. że cała krew przejęta z mlekiem matki wycieka mu nosem. że ten zły duch pojawia się z mieczem w dłoni w postaci tak straszliwej. powiedz zatem. Utrzymują. Gdy już skończy.179 - SMI U dzikich z Luizjany. Ale jeśli zmarły jest winien. Ci. bo baran zaniesie ich do raju. czemuś umarł? Byłeś tak potrzebny ojczyźnie! Tylekroć odznaczyłeś się w bojachl Dzięki Lobie odpieraliśmy napaści wrogów! Jak to się stało. ni anana­ sów. że nie ma zamiaru wrócić do życia. Gdy umrze ktoś na Karaibach. gdzie oprawia się osły. w przekonaniu. tak jakby to od niego zależało: „Mogłeś tak dobrze żyć! Nie brakowało ci ni manioku. Następnie baran się otrząśnie. by nie poznał go anioł śmierci karzący za zło. by śmiertelnego likworu: pierwsza przynosi śmierć. czy z powodu prędkości lotu czy jakiegoś innego. Japończycy okazują największy smutek. Wierzą oni bowiem. ale jeszcze po ich śmierci ślą oskarżenia do bogów i modlą się. dlaczego więc umarłeś? Twoi krewni cię kochali. zwłoki znajdą się w grobie. by bogowie wzięli w sporze ich stronę. i zmienia imię. a Mahomet zabierze je z niewiarygodną prędkością do swego raju. ni tknąć przygotowanego jedzenia. gdzie pływać będą całą wieczność. przyprowadzają doń rabina w asyście co najmniej dziesięciu osób. że nie zadowala ich samo wygubienie swoich wrogów. wygłasza mowę pogrzebową po zakończeniu pochówku. wylądują w morzu. w ogrodzie. Przyprowa­ dzają mu więc piękną postać. zwala­ ją je na zwłoki. Doktorzy muzułmańscy przedstawiają rzecz jeszcze inaczej. by obecny w izbie anioł śmierci nie wyrządził mu jakiej krzywdy. mówiąc przy tym: „Pamiętaj. by go zabawiała do dnia Sądu. Wyobrażają sobie bowiem. że pozwolił sobie umrzeć. które odpadną. którzy się utrzymają. o ile nie zginął na pulu bitwy w obronie ojczyzny. czy też w miejscu. gdy chorego opuszczą już lekarze. znajomi zbierają się przy zmarłym zadając tysiące dziwacznych pytań i wyrzucają mu. że choroby to niewi­ dzialne demony i zanoszą przeciw nim modły w świątyniach. a wszyscy Turcy ukryją się w jego runie zamienieni w malutkie robaczki.„A to ci dopiero .. Jedynym problemem będzie dobrze się trzymać. czemuż więc umarłeś? Byłeś tak ceniony. O t o na Sądzie Ostatecznym Mahomet znajdzie się u boku Boga dosiadając Boraka. że nie wystarcza im zamęczanie mężów za życia. nie mniej absurdalny sposób. i sam przyjmuje błogosławieństwo od ojca. że aby zostać tak dobrym wojownikiem jak zmarły.

mówił . o których właśnie opowia­ dali swym braciom. że każdy umierając widzi demony. pozostał przy grobach. Ćwiartują je więc. W Dzień Zaduszny Brctończycy nie zamiatają swych domów.rozkład. zapytajcie tych z naszych braci. Z Lego to powodu. by powstrzymać jego wybryki. władca Fezu. bo anioł śmierci po zabiciu chorego zanurzył w niej swój miecz.rozkrusza je i rozsypuje. że będą musieli oni brać się za bary ze złymi duchami. Pewnego dnia rabini. Twierdzą też.. że dusze sprawiedliwych pochowanych z dala od krainy Kanaan dotrą wydrążonymi dla nich podziemnymi tunelami aż do Góry Oliwnej. to znaczy pełne i całkowite szczęście. niepojęte dla ży­ wych". co zostali dziś zabici. co właśnie miał miejsce. Odniósł nad nim kilka zwycięstw.Kazałem zainstalować w Łych grobach . raj zarezerwowany dla tych. Potem przybywają dobre anioły i składają szczątki w zamknięciu. że powtórzy się jeszcze tak pewna okazja. prowadził długą wojnę z są­ siednim ludem nie chcącym mu się podporząd­ kować. Ukrył wśród zmarłych swe najbardziej zaufane sługi. natychmiast wszyscy obecni wylewają przez okna wszelką wodę. żeście znaleźli wszystko. Jak tylko chory wyda ostatnie tchnienie.. że zmarli otwierają powieki o północy.bladość i sztywnienie. że będziecie mogli oddychać i będzie was słychać. po raz ostatni powraca do ciała i stawia je na równe nogi. . tymczasem rabin Juda. że ten anioł śmierci był kiedyś znacznie gorszy. jeśli daliby się zamknąć na kilka godzin w grobach. za drugim razem . by nie prze­ szkadzać zmarłym masowo tego dnia powracają­ cym. Idźcie na plac boju. Wtedy nadchodzi anioł śmierci i po trzykroć uderza łańcuchem na wpół żelaznym. że nim dusza trafi do raju czy piekła. król udając ekstazę spowodo­ waną cudem." Wszystko odbyło się. Twierdzi się także. nie może nadal czynić aż tyle zła. że niby to zginęli w bitwie. Kto zaś przechodząc nie oddał trupowi tej ostatniej przysługi. książę ambitny. pobiegli ogłosić ją wojsku i pobudzić od­ wagę w sercach wszystkich żołnierzy. a ostatnia . W Bretanii wierzą. przebiegły. że ci. Wierzą Żydzi. skrępowali go i wykluli mu lewe oko. co nie zawierzą m y m słowom. Za pierwszym razem rozdziela wszystkie kości i pomieszane sypią się one na ziemię. chcę je przekonać: z pomocą wielkiego cudu. hipokryta. by zmyć zeń krew. to znak. użył podstępu. Uważają ją za zatrutą. a za ostatnim . by odebrali nagrody. że zażywają pełnego szczęścia straciwszy życie na świętej wojnie. Pogrzebani towa­ rzysze odpowiedzieli: „Otrzymaliśmy od Najwyż­ szego nagrody nieskończone. którzy nie spoczną w ziemi obiecanej. jeśli nie zamyka się lewe oko zmarłego . Wy zaś odpowie­ cie." Zaprowadził następnie swych wojowników na pole bitwy i zakrzyknął z całych sił: „Przybywajcie wierni męczennicy i opowiedzcie nam o cudach Boga Najwyższego. nagrodę za wasze oddanie. jaką obdarzy ich Bóg. zobowiązany był po trzykroć rzucić nań garstkę piachu. gdzie zamknięte jego sługi oczekiwały uwolnienia. uważany był nawet za wyklętego. skąd wnijdą do raju. zepsucie i odór. Oni was przekonają. W Plouerden. nie widząc |uż tak dobrze. Wśród chrześcijan schizmatyckich Półwyspu Greckiego. któ­ rzy są i wrogami Najwyższego. Gdy obóz trwał w poruszeniu. przykrył ziemią zo­ stawiając małe otworki. przez które oddychali. na wpół ognistym. któreście widzieli". U starożytnych. Wystąpcie niszczyć naszych wrogów. że jeśli w trakcie obrzędów pogrzebowych pominie się choć" jedną z przepisanych czynności czy modlitw. że wstąpił w nie diabeł. Obiecał pewnej liczbie spośród najbardziej oddanych sobie oficerów od­ powiednią nagrodę. Jedyną łaską. Podobnie postępują w całym sąsiedztwie.obraca je w proch. by pocieszyć prawdziwych Izraelitów. Powrócił do obozu i zebrawszy w środku nocy głównych dowódców. Ale po przegraniu bitwy. obrońcami prawa i strażnikami prawdy. Nie liczcie. By je poruszyć. zapewnia. to dusza nie zostanie uniesiona przez anioły do Boskiego toza na wieczny odpoczynek. jaką znajdą w domu.SMI - 180 - SMI druga . jak planował Mehmet Almedi. napotka demony. nie będą mogli zmartwychwstać. Dowódcy zadziwieni cudownością odpo­ wiedzi. że niebawem prze­ stanie żyć. pod karą konieczności złożenia Ceres ofiary nazywanej porc_a predkanta. Ale że mogą się między wami znaleźć: serca lękliwe.takie urządzenia. które sprawią jej tysiące cierpień. by oddychali i było ich słychać. co walczą z poświęceniem. jeśli zwłoki nie sztywnieją odpowiednio. . A teraz o zmarłych historie innego rodzaju: Mehmet Almedi. Są Żydzi przeko­ nani. com wam obiecywał. mocą wiel­ kiego imienia Boga. a tylko Najświętsza Panna była tu jedynym wyjątkiem. Ale on zatkał otwory. zapytam was. by się mu przypodobać. Kiedy uspokoję nastroje i armia nadejdzie. i t y m barbarzyńskim podstępem odesłał ich. Ormianie nacieram zmarłych oliwą wyobrażając sobie.jednemu z najbliższych krewnych grozi. Żydzi wspominają. kto napotkał trupa. będzie szczelina. gdzie narażał swoje oddziały ze ślepą pasją odmówiły one powrotu do walki. niedaleko Landernau. lecz zmuszona do smutnego błąkania się tu i Lani. przemówił: „Jesteście żołnierzami Boga. przez którą będą oglądali szczęśliwych w raju.

wyryty lub wyciosany przez mistrza. Wykonany jest w kamieniu. wstrząs okazał się tak wielki. w miejscu szczęśliwym. W miarę zbliżania się doń świeca palić się będzie coraz głośniej. który odpowiada monografowie opisują. czy możemy coś zrobić. przyszedł im do głowy szalony pomysł. ułożył się pod stosem szczątków. zdruzgotany. w piękną i jasną pogodę. znak lub obraz znaku niebieskiego czy też innego. dosiadają łodyg trzciny. Nigdy nie wolno odmówić ich życzeniom. palącego się pomiędzy rogami diabelskiego kozła. Talizman z wizerunkiem lub pieczęcią Słońca musi być wykonany z czystego złota znajdującego się pod wpływem tej gwiazdy.181 - SWI Dorzućmy słowo o strachu. Mieli ze sobą instrumenty muzyczne. należy zaopatrzyć się w grubą świecę z ludzkiego łoju i osadzić ją w leszczynowej gałęzi w kształcie półksiężyca tak. kich swoich czarnych dni tego właśnie lękają się Boguet opisuje. nują niewiarygodne odległości. chcąc zła wróżba. według niektórych. choć według powszechnego mniemania Na takich wierzchowcach w ciągu kwadransa poko­ oznacza to wiadomość . zapytać duchy. ŚRODA jest to dzień. Trzeba więc mieć ze sobą i inne świece. że czarownice na sabacie lutemu. Wszyscy deostatniej środy miesiąca Sephara. że dwu padło miejscu. wizyty. Trzech muzyków wątpliwej konduiLy wracając raz z hulanki mijało cmentarz. że odnalezio­ nych skarbów pilnują dusze zmarłych. ostatni. Nieoczekiwana muzyka tak go wystraszyła. Cardan twierdzi. sadzy. gdzie kopiemy.dobrą. jeśli podsycają ogień. zadrgały z hałasem. zaklinając je w imię Boże. to jest szczęśliwy. że w t y m miejscu jest ukryty skarb. że zapalają te świece od płomienia najbardziej. Należy wtedy. Weszli. Jeśli mamy podstawy przypuszczać. gdy dotrzemy tuż. Robią jednakowoż wyjątek dla Świece mają i inne zastosowania. Uznali za rzecz oryginalną urządzić koncert na stosie kości zebranych w pęczki w jednym z najdalszych zakątków tego miejsca odpoczynku. nie mając gdzie się podziać. w którym czarownice odprawiają swoje misteria sabatowe i odmawiają tam swoje litanie. Jeżeli świeca owa pali się w wykopie głośno i trzaska ogniem. którego umysł skupiony jest na wykonywanym zadaniu i nie rozpraszany przez błahe myśli. a złą . ŚRODKI LOKOMOCJI DUCHÓW. by całość tworzyła coś na kształt trójzębu. rzeczywiście ukryte są skarby.jeśli go tłumią. gdy spod ossuarium dobył się krzyk. ponieważ tego właśnie dnia powstało światło. wróżki czy chochliki. Grajkowie tak się przerazili. Talizmanem jest zazwyczaj pieczęć. Wszystkie ŚWIECA. zdawały się łączyć i ożywać. TALIZMANY. że został pustelnikiem. zapowiedź kapuścianych głąbów i całej masy innych rzeczy. by nie zostać w ciemnościach. że trzy palące się świece to Północy. jaki wszyscy żywią wobec zmarłych. gdy mu się je złoży w ofierze. Kiedy odzyskał zmysły. długo pozostawał bez świadomości. by ułatwić im udanie się do miejsca spoczynku. tuż. i nazywają ją środą nieszczęść. Według wie­ Świece te gasną. Zaledwie zdążyli rozpocząć swoja odrażającą serenadę. by ukarać trupem śmiałków na obrażających a tu królestwo na wpół śmierci. by spędzić tam noc. że aby dowiedzieć się. to znak. to jest to. warto mieć wtedy ze sobą poświęcone świece woskowe miast zwyczajnych. gemma. duchy. Ze wszyst­ całują diabła w zadek trzymając czarne świece. Persowie uważają środę za dzień biały. aż zgaśnie. w dniu i godzinie danej planety. a ratując się ucieczką zwalił tę fatalną piramidę. A o t o i cały sekret tej przygody: Ubogi żebrak. Jeśli z palącego się knota ulatują kawałki podróżować. zatrzęsły. źdźbeł trawy. Nie rzeń powszechnych w Irlandii i innych krainach można zapominać też. że zerwał się ze snu na równe nogi. czy w miejscu. zebrane tam szczątki poruszyły się. która włada t y m . kiedy niebo znajduje się w dobrej dyspozycji do przyciągnięcia odpowiednich influencji. a gdy pozwolili sobie dla dodania odwagi na niestosowne żarciki o zmarłych tam spoczywa­ jących.SRO .

Podczas sabatu tańczy się na ogół wkoło o d ­ wracając się do siebie plecami. TAŃCE NA SABACIE.z czys­ tego srebra w identycznych warunkach. Przy trzecim chodzi się rytmicznie trzymając się za ręce. rzadko samemu lub we dwoje. Talizman Marsa ze stali szlachetnej. mogą wyleczyć wszystkie rodzaje gorączek. Apolloniusz 7 Tyane ustawi! w Konstantynopolu rzeźbę bociana. albowiem przy ich wykonaniu nie było potrzeby zwracania się do diabła. 1 alizmany Wenus wygaszają nienawiść i przydają zdolności muzycznych. Jeśli kawalerzysta nosi w cholewie swojego lewego buta jeden z nich. albowiem używano batów i kijów tak.z amalgamatu. w ludzkiej postaci. którzy noszą je z należytą czcią. przynoszą szczęście w handlu i we wszystkich interesach. M i m o to czarownice zapewniały. utrzymują spe­ cjaliści. to znaczy skoki. żo nie są w stanie jej uśmiercić. Pierre Delancre zapewnia. przed pospolitymi chorobami. etc. miażdżeni przez młyńskie kamienie.. Talizmany Merkurego sprawiają. Jest to jedy­ na muzyka na sabacie. Najpospolitsze są talizmany kabalistyczne. podczas gdy talizman Merkurego . Dają one nadzwyczajną siłę i wigor. TAP (GAAP) wielki prezydent i wielki książę w piekle. ale za­ wsze plecami do innych. Rozkazuje czterem głównym królom piekielnego imperium. Talizmany Księ­ życa chroni. co zresztą skłania do kilku refleksji. że talizmany zostały wymyślone przez Egipcjan. Talizmany Marsa chronią przed ciosami i ranami tych. drapieżniki rozdzierają sie nieustannie nawzajem. nie można zranić jego konia. piłowani. a Jowisza . że tańce te przyprawiają ludzi o szaleństwo i powo­ dują poronienia u kobiet. a na- stępnie przywracani do życia. Zwierzęta juczne pokutują tu za swoje błędy pod najcięższymi ciężarami. kogo nim dotknęła.księżycowej.182 - TAŃ kruszcem. Kpiła z sędziów na swoim procesie twierdząc. Jest równie potężny jak Bylet (patrz). a magnes i ametyst są właściwe Marsowi. którzy noszą je z szacunkiem.]. Mówi się. z którymi się je kładzie razem. Najsławniejszym ze wszystkich talizmanów jest pierścień Salomona. Beryl należy do Jowisza. którzy ofiarowywali mu . Talizmany Jowisza rozwiewają smutki i paniczne lęki. topaz i porfir do Merkurego. ale się przeliczyła. bogactwa i powszechny szacunek. którzy są nieustannie rozrywani na kawałki. Talizman Księżyca natomiast . podobnie jak w tańcu zwanym galopem. co. który panował nad wszystkimi duchami. jak kiedy zmusza się do tańca zwierzęta.. na którym wyryto wielkie imię Boya. Istnieją trzy taneczne kroki: pierwszy zwany jest cygańskim. która dzięki magicznym właściwoś­ ciom oddalała wszystkie inne ptaki tego gatunku. Mnożą one rzeczy. że ci. W Fgipcie pewna rzeźba-talizman przedstawiała leżącą Wenus i służyła do odpędzania gradu. w których widzi się to. drugi przypomina taniec wiejskich rzemieślników. Istnieje ich mnóstwo rodzajów. Kładzione u wezgłowia łóżka sprowadzają sny. by na nowo przecho­ dzić te same męczarnie. honory. twierdzi się. Były to bardzo okrutne lekcje. Saturna z oczyszczonego ołowiu. że nie było w świecie lepiej granych koncertów. Przydają także wiedzy i pamięci. Tańczy się przy dźwię­ kach małego bębenka. Istnieli niegdyś nekromanci. skrzypiec.z najczystszej miedzi. Była lam młoda kobieta. a także1 podróżnych przed niebezpieczeństwem. jak zostało szczęśliwie sprawdzone. Taliz­ many SaLurna zapewniają bezbolesny poród. fletu. to hiacynt i kamień orli są natury słonecznej. Talizmany Słońca noszone z wiarą i szacunkiem zapewniają życzliwość i łaskę władców.TAM . TAMUS powszechne piekło Kałmuków. stają sięelokwentni i dyskre­ tni.zaleta nie do pogardzenia. karneol do Wenus. szmaragd . Ukazuje się w południe. Demony tańczą z czarownicami przyjmując po­ stać kozła lub jakiegokolwiek innego stworzenia. przez godne osoby zagrożone trudnym porodem. że diabeł nauczył różnych tańców czarowników z Genewy. której diabeł dał pręt żelazny mający właściwość wprawiania w taniec tego. chalcedon i jaspis do Saturna. bądź jakie­ goś innego instrumentu perkusyjnego. Jeśli chodzi o kamienie. Diabły z kozimi głowami dręczą tam wszystkich potępio­ nych. Nic istniało nic niemożliwego dla szczęśliwego posiadacza tego pierścienia. Talizmany wykonywane bywały z różnych mate­ riałów. co chce się wiedzieć .

Jeśli jakiś Podają się za wieszczków. TEMZARPOULIET chochlik domowy żyjący w Bretanii. Tę wydumaną sztukę starało się posiąść i praktykować wielu filozofów. 2) zamianie liter w ekwiwalentne kombinacje cyfr. W gruncie rzeczy nie było to niczym innym. jak twierdzili. Wmówili sobie oni.psa i innych zwierząt. którego imię zostało nadane wymyślonej wych. Tap podżega do miłości i do szcza czarownic zamieszkiwała Tesalię. Wywoływali go 7a pomocą magicznych sztuczek. rozkazuje przyrodzie. jako pierwszy wowoływać złe duchy. że jakieś słowa lub praktyki miały moc podporząd­ kowywania rzekomych duchów i skłaniania ich do posłuszeństwa? Znawcy teurgii przypuszczali. lego dziedzina to płomienie. odwiedzić. że właśnie w ten sposób Mojżesz mógł dokonać tylu cudów. mimo iż filozofowie rozróżniali dwa jej rodzaje: magię czarną i złośliwą. mimo iż są równie biegli. a zwła­ znieść jego obecności. którzy przyjęli imię eklektyków lub neoplatończyków. rozpalone ruszty. W Morlaix można ujrzeć na skrzyżowaniu Damy z Fontanną krzyż. Jozue zatrzymać Słońce. a Eliasz sprowadzić ogień z nieba i wskrzesić umarłego. THAMUZ demon drugiej kategorii. zostały w przestworzach zjaw. Tak wielka liczba czarowników. THEMURA jeden z trzech działów kabały rabinicznej. Sprawuje władzę nad demonami pod­ czarownica i Tesalka stały się synonimami.TEF . Boga zawartych w „Clavicules" Salomona. stosy. zaczął kronikarze. poprzez którą przyzywano dobre duchy. albowiem to Cham. Polega ona na: 1) przestawianiu i zamianie liter. co jest innych wyjątkowych znaków. o których mówią nieprawdą. Rozkazuje sześćdziesięciu legionom. Niektórzy demonologowie przypisują mu wynalezienie noszonych przez damy bran­ soletek. Prak­ tykowano je na wiele sposobów. jak zwyczajną magią. z Porfiriuszem. W jakiż to sposób wiedziano. Zawsze złośliwy przybiera różne postacie . że słowa nienawiści. Wiele z tych praktyk było praktykami zbrodniczymi. Julianem. Jamblichem i Maksymem na czele. że za pomocą zaklęć i pewnych praktyk można nawiązać. Zawróciła ona szczególnie w głowie tym z trzeciego i czwartego wieku. w której zaklina się Caapa w imię świętych imion z trollami (patrz). która bada tajemnice boskiego majestatu i Świętego Imienia. księgę przypisywaną prorokom Eliaszowi i Elizeuszo­ TERWILE demony mieszkające w Norwegii razem wi. bliskie stosunki z duchami. to znaczy boską czynnością. który podob­ no został ustawiony w tym miejscu dla odegnania temzarpoulieta. Wymienia się także inną jako protektor Saracenów.183 - TER TERATOSKOPIA wróżenie z pojawiających się libacje i krwawe ofiary. TEURGIA sztuka osiągania wiedzy nadprzyrodzo­ nej i czynienia cudów przy pomocy duchów. TEOMANCJA część kabały żydowskiej. których jednak nie znamy. Są złe. które chcą w większości zaklęć. przez niego sztuce. Tap nie będzie mógł TESALKI. dodaje Bergier. jeśli chodzi o boskie imiona. ma pełnię władzy nad aniołami i diabłami oraz zdolność czynienia cudów. rabini żydowscy nie potrafią dokonać rzeczy. porządkowanymi mocy Amojmona (patrz). TEFRAMANCJA wróżenie za pomocą popiołu ze stosu ofiarnego. które. rozkazywać im. Kto ma tę wiedzę. a zostało dowiedzione. że to same duchy zdradziły ów sekret ludziom. oraz magię dobroczyn­ ną. które miały miejsce w czasach ich ojców. Jednakże. podstępne i niedyskretne. jak armie jeźdźców lub wymyślone przez mądrego króla Salomona. egzorcysta zna sztukę Byleta. Rabini utrzymują. że zajmowali się nimi adepci teurgii. jak ofiary z ludzkiej krwi. zna przyszłość. wynalazca artylerii. Przenosi TETRAGRAMMATON tajemnicze słowo używane w okamgnieniu ludzi do różnych krain. którą nazywali teurgią. TIROMANCJA wróżenie za pomocą serca. syn Noego. którą nazywali gecją i której skutki przypisywali złym demonom. a także poznać i dokonywać dzięki nim rzeczy przewyższających siły natury. które poganie nazywali bogami. a ojcowie Kościoła słusznie uznali za demony. . przywołujących diabła. Służył mu TERRIER demon przyzywany w litaniach sabato­ Bylet. a który napisał księgę cenioną TERWAGANT demon znany w średniowieczu przez wielu matematyków.

pan i władca niech będzie pochwalony. patrona fanie demon-chemik. Starożytni pluli trzy razy dla odegnania złych uroków.184 - UCZ TŁUSZCZ CZAROWNIKÓW. Pierwszy przewodniczący Parlamentu Roue wzdragał się zasiąść przy stole. zjedzony i zwrócony. ale natychmiast po zawsze na szaro i noszące czerwone kapelu­ odejściu od stołu trafiła go apopleksja i zmarł. TURIFURMIA wróżenie z dymu kadzideł. Po posiłku mówi się: „ Z a nasz zbawczy posiłek. TRODDSY małe chochliki duńskie. by się tam dostać bez pomocy tłuszczu czy też maści. chochlik U UCZTA SABATOWA. W piekle odpowiada za Belzebuba (patrz) i dostojników jego Lekarze materialiści wzięli go za swego od chwili. . przyjemności i rozkoszy". Pewnej nocy. kilkakrotnie widziała ukrzyżowanie poświęconych hostii. szwedzki z rodu goblinów (patrz). ubrane niczący zjadł spokojnie posiłek. niech nasze mięsa. Niech mu będą dzięki na chwałę jego i wspólne dobro. nasz komandor. Żyją na Północy i wykonują TYBILENUS tym imieniem Sasi określali złego różne prace domowe. sze.TOI . w którym przez długi czas uczestniczyła. Wówczas przewod­ goblinów (patrz) i koboldów (patrz). Zdaniem Leloycra. UFIR leków i zdrowie dworu. Starożytni uważali trzynaście za liczbę fatalną zauważając. Według relacji znawców. ekspert w dziedzinie ziół leczniczych. że z trzynastu osób TOIA imię. jadło i napoje zostaną ozdobione i podane dla naszego posiłku. Czytamy w ze znaniach Magdaleny Bavent o opętaniu w Louviers. z Wielkiego Piątku na Wielką Sobotę. TRZY. gdy Eskulap utracił ich zau­ UIKKA w wierzeniach Eskimosów zły geniusz (patrz). naszego wielkiego pana. że jest wynalazcą smażonych potraw i sztucznych ogni. zła.. Zapewniano wielekroć. Niech tak się stanie". W Bretanii hałas rozlegający się po trzykroć jest zapowiedzią nieszczęścia. jedna umiera oddają cześć diabłu. z których niektóre krwawiły. Sprowadzono więc jeszcze kogoś. UKOBACH diabeł niższej rangi. Nigdy się to nie zdarza. TWARDOWSKI polski czarownik podobny do TROLLE. uczty sabatowe rozpoczyna się następującą for­ mułą: „W imię Belzebuba. Ukazuje się zawsze z ciałem spowitym w płomienie. to znaczy sprawcy wszelkiego w ciągu roku. ducha. jeśli przy stole siedzi osób czternaście. że trzy świece zapalone w tym samym pokoju stanowią złą wróżbę. są to swawolne chochliki. kobiecym jako służący. wszechwładnego komandora i władcy. Czarownice z Włoch używa­ ją jako środka transportu kozła. Czarownice nacierają się nim. albowiem byłby przy TRAZGOS hiszpańskie chochliki podobne do nim trzynastą osobą. że podczas sabatu. by było ich czternaście. Na te słowa wszyscy krzyczą chórem: „Niech tak będzie". Te z Trancji uważają. Wiadomo także. TOMTEGOBBE starzec ze strychu. UKRZYŻOWANIE NA SABACIE. Belzebub powierzył mu obowiązek dbania o poziom oliwy w piekielnych kotłach. które wynajmują się w stroju męskim lub niemieckiego f-austa. TRZYNAŚCIE. mawia się o nim. by przez komin wylecieć na sabat. że diabeł posługuje się ludzkim tłuszczem. pod którym mieszkańcy Florydy zasiadających przy tym samym stole.. który wywołuje burze i wywraca łodzie. że wystar­ czy dosiąść miotły.

ULO

- 185 -

UPI

ujrzała czarownicę, która przyniosła noworodka. Ukrzyżowano go przytwierdzając jego ręce i nogi gwoździami do krzyża. Następnie wbito mu do­ okoła głowy gwoździe na kształt korony i przebito mu bok. Dodała też, że dwóch mężczyzn, którzy przybyli na sabat jako nowicjusze i okazali pewne uczucie odrazy, zostało uśmierconych przez ukrzy­ żowanie.

ULON-TOYON wódz dwudziestu siedmiu ple­ mion złych duchów, które, według Jakutów, są rozproszone w powietrzu i zaciekle chcą szkodzić. Ma on żonę i dużo dzieci. UPIORY. Opowiada się, jako rzecz pewną, że upiór jest zawsze zimny. Potwierdzają to Cardan i Alessandro Alessandri. Caetana podaje tego przy­ czynę, poznaną z ust pewnego ducha, który, spytany o to przez pewną czarownicę, odpowie­ Autor „Paris, Versailles et les provinces au dział, że trzeba, aby tak było. Odpowiedź jest dix-huitieme siecle" opowiada dość oryginalną his­ satysfakcjonująca. Przynajmniej dowiadujemy się, torię o upiorze. Pan Bodry, syn bogatego kupca że czasami również diabeł ucieka się do banałów. z Lyonu, został wysłany w wieku 22 lat do Paryża, D o m Calmety opowiadał historię pewnego z listami polecającymi od rodziców do ich kore­ upiora z Peru, objawiającego się jako duch-stukacz spondenta, któremu osobiście nie był znany. Zao­ na seansie spirytystycznym. Było wiele takich przy­ patrzony w dość znaczną sumę, która pozwoliłaby padków, a i dziś także wiele mamy podobnych mu żyć jakiś czas przyjemnie w stolicy, poprosił przykładów. Walter Scott w „Pevril du pic" opowia­ jednego ze swych przyjaciół, niezmiernie wesołego, da, jak pewien piwowar z Chesterfield zjawiał się by towarzyszył mu w podróży. Gdy przybyli na w sąsiedniej posiadłości, która też doń należała, i, miejsce, pan dostał silnej gorączki. Przyjaciel czuwał jak wszyscy wiedzieli, przechadzał się w samotnej przy nim pierwszego dnia i nie chciał go opuścić, alei w towarzystwie doga, który za życia był jego mimo nalegań chorego, by poszedł się rozerwać, zwłaszcza że udał się w tę podróż tylko z życzliwo­ ulubieńcem. Cokolwiek by mówili ci, którzy we wszystko ści, a w Paryżu nikogo nie znał. Pan Bodry namówił wątpią, prawdziwe upiory istnieją. Lecz tysiąc razy go w końcu, by udał się pod jego nazwiskiem do liczniejsze są upiory rzekome: wynik oszustwa, korespondenta jego rodziny i przedstawił listy polecające, z tym zastrzeżeniem jednak, że gdy nieporozumienia lub przypadku. Pewien Włoch, wracający z Rzymu, po pogrzebie poczuje się lepiej, on sam wyjaśni zamieszanie towarzysza podróży,, zatrzymał się wieczorem w go­ wynikłe z tego fałszerstwa. Tak osobliwa propozycja mogła się tylko spodo­ bać młodemu człowiekowi. Pod nazwiskiem pana Bodry udał się do owego korespondenta, przed­ stawił listy polecające, przywiezione z Lyonu, świet­ nie zagrał swą rolę i został znakomicie przyjęty. Tymczasem, wróciwszy do zajazdu, zastał swego przyjaciela w stanie krytycznym; mimo wszelkich zabiegów, jakich nie szczędził, pan Bodry zmarł tej nocy. Poruszony t y m to okrutnym wydarzeniem, młody człowiek zrozumiał, że nie będzie można zataić go przed korespondentem firmy Bodry. lecz jak przyznać się do kiepskiego żartu w tak smut­ nych okolicznościach? Nie mając nic na usprawied­ być tylko bajką. liwienie, czyż nie naraziłby się dobrowolnie na najbardziej krzywdzące podejrzenia, na obronę Ale oto inna, bardziej jasna: Pewien włoski mając tylko swą uczciwość, w którą nikt nie zechce oberżysta, który właśnie stracił matkę, wszedłszy uwierzyć?... Niemniej nie mógł nie oddać ostatniej wieczorem do pokoju zmarłej, wybiegł z niego bez posługi swemu zmarłemu przyjacielowi, a nie spotchu, krzycząc do wszystkich, którzy mieszkali spodzie i położył do łóżka. Był sami i nie spał jeszcze, gdy wydało mu się, że jego zmarły przyjaciel, blady i wychudły, ukazał mu się i zbliżył do niego. Podniósł głowę i spytał zjawę z drżeniem, kim jest. Umarły nic nie odpowiedział, rozebrał się, położył do łóżka i przytulił do żywego, jakby chciał się ogrzać. Ten zaś nie wiedząc, jak się zachować, poruszył się i odepchnął nieboszczyka. Ów tak szorstko od­ rzucony, spojrzał z ukosa na swego dawnego towarzysza, podniósł się z łóżka, ubrał, włożył buty, wyszedł z pokoju i więcej się nie ukazał. 2ywy opowiadał, że dotknąwszy w łóżku nogi zjawy, znalazł ją zimniejszą niż lód. — Ta anegdota może

w oberży, że jego matka wróciła z zaświatów i leży w swym łóżku. Widział ją, ale nie miał odwagi do niej przemówić. Ksiądz, który się tam znajdował, chciał wejść na górę. Cały dom się do niego przyłączył. Wszyscy weszli do pokoju. Podniesiono firanki przy łóżku i ujrzano starą kobietę o czarnej, pomarszczonej twarzy, w czepku na głowie, robiącą śmieszne grymasy. Spytano gospodarza domu, czy to na pewno jego matka. „O tak, tak, to moja biedna matka!" - wykrzyknął. Służący rozpoznali ją również. Wtedy ksiądz prysnął jej w twarz święconą wodą. Zmoczony duch skoczył na księdza. Wszyscy krzycząc rzucili się do ucieczki. Ale czepek spadł i ujrzano, że była to tylko małpa. Zwierzę widziało, jak jego pani zakładała czepek, więc ją po prostu naśladowało.

UPI

-

186 -

UPI

sób było nie zaprosić, na tę ponurą uroczystość korespondenta, le różne refleksje, mieszając się z uczuciem bólu, wprawiały go w największe zakłopotanie, lecz nagle przyszła mu do głowy pewna oryginalna myśl i nasunęła rozwiązanie. Blady, wychudzony przez zmęczenie, przybity smutkiem pojawił się o godzinie dziesiątej wieczo­ rem u korespondenta. Ten, w otoczeniu rodziny, uderzony wizytą o tak niestosownej porze, jak też jego zmienioną twarzą spytał, co mu się przytrafiło, czy spotkało go jakieś nieszczęście. „Niestety, pa­ nie, największe z możliwych: umarłem tego ranka i przyszedłem prosić, by uczestniczył pan w mym pogrzebie, który odbędzie się jutro" - odrzekł młody człowiek uroczystym tonem i korzystając z osłupienia, w które wprawił wszystkich obecnych, wymknął się, zanim ktokolwiek zdołał wykonać jakiś ruch. Stwierdzono, że młody człowiek oszalał, zatem korespondent postanowił udać się doń naza­ jutrz ze swoim synem, by udzielić mu pomocy, jakiej wymagałaby sytuacja. Przybywszy na miejs­ ce, najpierw zmieszali się, widząc przygotowania do pogrzebu. Zapytali o pana Bodry. Odpowiedziano im, że zmarł poprzedniego dnia i zostanie po­ chowany tego ranka ... Na te słowa, przejęci wielką grozą, nie wątpili już, że to dusza zmarłego pana Bodry ukazała im się ubiegłego wieczoru, powrócili więc do domu, by przekazać, całej rodzinie te straszne wieści, pod których wrażeniem cały czas się znajdowali. Następującą historię można było przeczytać w wielu gazetach: „Niewiarygodny zabobon spowo­ dował ostatnio w komunie Buss-en-Oth, w depar­ tamencie Aube, podwójne samobójstwo. O t o oko­ liczności tego osobliwego i godnego pożałowania wydarzenia (1841): Młody człowiek z okolicy poszedł łapać żaby. Wrzucał je żywe do worka. Wracając zauważył idącego powoli wieśniaka. Kieszeń jego kaftana była rozchylona, więc wędkarz dla żartu wrzucił mu do niej niepostrzeżenie żabę. Wieśniak, nazwiskiem loachim Jacquemin, wróciwszy do do­ mu, położył się spać, 7*ś kaftan położył na łóżku. W środku nocy coś go obudziło. Poczuł na swej twarzy jakąś dziwną istotę, która poruszała się i wydawała nieartykułowane dźwięki. Była to żaba, która opuściwszy swe schronienie i szukając praw­ dopodobnie jakiejś drogi ucieczki, dotarła do twa­ rzy śpiącego i zaczęła skrzeczeć. Wieśniak nie śmiał się poruszyć. Wkrótce jego nocny gość zniknął. Lecz biedny człowiek, którego rozum nie był zbyt wielki, nie wątpił, że miał do czynienia z upiorem, tymczasem jeden z jego przyjaciół, chcąc spłatać mu figla, przybył oznajmić mu, że kilka dni temu umarł jeden z jego wujów, mieszkający w Sens,

i zachęcił go, by udał się na miejsce dla otrzymania spadku. Jacquemin kazał uszyć żałobne ubrania dla siebie i swojej żony i udał się w drogę do głównego miasta departamentu Yonne, odległego o osiem mil. Zjawił się w domu rzekomego nieboszczyka i pierwszą osobą, jaką zobaczył, był wuj spokojnie siedzący w fotelu i zdziwiony nieoczekiwaną wizytą bratanka. Jacquemin uścisnął rękę jego żonie i uciekł przerażony, nie dawszy zdziwionemu wujo­ wi żadnego wyjaśnienia. Jednak żaba nie opuściła domostwa wieśniaka: ukryła się w szparze w pod­ łodze, skąd często dochodziło jej skrzeczenie, wprawiające Jacqucmina w straszną trwogę, zwła­ szcza od czasu spotkania z wujem. Był bowiem przekonany, że to jego krewniak przychodzi co noc straszyć, go jako zjawa, wydająca owe głosy. Aby odpędzić czary, |acquemin kazał odprawić egzorcyzmy, lecz bezskutecznie, ponieważ skrzeczenie wcale nie umilkło. Co noc nieszczęśnik wstawał z łóżka, brał swoją kołdrę, naciągał ją na głowę jak mnisi kaptur i śpiewał przed wielką szafą na ubrania, którą przekształcił w ołtarz. Skrzeczenie nie ustawa­ ło ... Wreszcie, nie mając już siły, zwierzył się kilku osobom, że chce zadać sobie śmierć i naiwnie prosił je, by mu w t y m pomogły. Kupił żelazną obręcz, założył ją na szyję, zaś jeden z jego przyjaciół miał mocno przykręcić śrubę, by go udusić, lecz przestał dociskać, gdy sądził, że ból odwiódł Jacquemina od jego zamiaru. Wieśniak wybrał zatem inny środek i poprosił kogoś innego, by go udusił między dwoma materacami. Osoba ta udała, że się zgadza. Gdy doszła do wniosku, że Jacquemin dość już wycier­ piał, przestała go dusić sądząc, że będzie to dla niego dobrą nauczką. Lecz umysł Jacquemina był zbyt żywo poruszony, a nieszczęście nieuchronne. Pewnego dnia zniknął. Przeszukano dom i znalezio­ no go powieszonego na strychu. Nazajutrz jego żona, zrozpaczona stratą męża, utopiła się. A oto skutki jednego z głupich żartów, jakich wiele robią nierozważni młodzi ludzie: W pewnej wiosce w Poitou mieszkał gospodarz nazwiskiem Hervias. Służący tego człowieka stwierdził, że było­ by dobrze ożenić się z jego posażną córką imieniem Catherine. Ponieważ on sam nie posiadał nic, a w dodatku rękę dziewczyny przyrzeczono jej młodemu kuzynowi, którego ona kochała, służący obmyślił pewien plan."Miesiąc przed weselem, gdy gospodarz spał w najlepsze, nagle obudził go gwałtowny hałas, dochodzący z pobliża. Jakaś ręka poruszyła zasłony jego łóżka, zaś w głębi sypialni dała się widzieć zjawa w długiej, białej koszuli, okryta czarnym prześcieradłem, w prawej ręce trzymając ledwo tlące się łuczywo, w lewej widły, ciągnąca za sobą łańcuchy. Miała błyszczący koński

UPI

-

187

-

UPI

łeb. Hervias jęknął, a krew zastygła mu w żyłach. Ledwie miał siłę spytać zjawę, czego sobie życzy. „Umrzesz za trzy dni - odpowiedział brutalnie duch - jeśli choć pomyślisz jeszcze o ślubie córki z jej młodym kuzynem. Musisz wydać ją za mąż w do­ mu, za pierwszego mężczyznę, którego zobaczysz jutro rano. Zachowaj tajemnicę. Jutrzejszej nocy przyjdę po odpowiedź". Wypowiedziawszy te sło­ wa zjawa zniknęła. Hervias resztę nocy spędził bezsennie. Rankiem ktoś wszedł do jego sypialni, by spytać o polecenia. Był to służący. Gospodarz zmieszał się na myśl, że to jemu miałby oddać swą córkę, lecz nie dał nic po sobie poznać. Wstał, poszedł do Catherine i wszystko jej opowiedział. Zrozpaczona, nie wiedziała, co rzec. )ej młody kuzyn przyszedł tego dnia z wizytą i opowiedziała mu, jak się sprawy mają. Wcale się t y m nie przejął i zaproponował przyszłemu teściowi, że spędzi noc w jego sypialni. Hervias zgodził się, ZAŚ młody Człowiek wieczorem udał, że odjeżdża, a po za­ chodzie słońca wrócił na farmę. Usiadł na krześle przy łóżku Herviasa i obaj cierpliwie czekali na widmo. Około północy okno się otworzyło i, tak jak poprzednio, ukazała się zjawa, w takim samym stroju, wydając takie samo polecenie jak wtedy. Hervias drżał, lecz młody człowiek, który nie bał się widziadeł, wstał i powiedział: „Zobaczymy, któż to nam tak wyraźnie grozi". Jednocześnie skoczył na widmo, które chciało uciec, złapał je i, czując w rękach ludzkie ciało, wykrzyknął: „To nie duch!" I wyrzucił rzekome widmo przez okno, a znaj­ dowało się ono dwanaście stóp nad ziemią. Usłysza­ no tylko żałosny krzyk. „Ponieważ upiór nie ma śmiałości powrócić, chodźmy zobaczyć, jak się miewa" - powiedział młody człowiek. Gospodarz zebrał się na odwagę i obaj zeszli na dół. Demon okazał się być służącym. Nie było potrzeby zaj­ mować się jego leczeniem, ponieważ upadek był śmiertelny. W przeciągu kilku godzin służący zmarł. W każdym razie to przykry koniec. W czasach młodości Ludwika XV, w zamku Ardivilliers, niedaleko od Breteuil, w Pikardii, głośno było o pewnym duchu. W zamku przez całą noc ukazywały się płomienie sprawiając, że wyglądał on jak w ogniu i słychać było przerażające wycie. Zdarzało się to jednak tylko w pewnym okresie roku, około Wszystkich Świętych. Nikt nie miał odwagi pozostawać wtedy w zamku, oprócz jed­ nego dzierżawcy, z którym duch był oswojony. Jeśli jakiś nieszczęsny podróżny musiał tam przenoco­ wać, długo potem nie mógł dojść do siebie. Okoli­ czni wieśniacy widzieli tysiąc widm, zwiększając przerażenie. Raz ktoś ujrzał tuzin duchów unoszą­ cych się nad zamkiem - wszystkie były z ognia

i tańczyły kołysząc się „ p o chłopsku". Ktoś inny znów spotkał na łące nie wiem już ilu przewod­ niczących i radców w czerwonych sukniach, sądzą­ cych i skazujących na śmierć pewnego tutejszego szlachcica, któremu ucięto głowę już dobrych sto lat temu. Wielu innych widziało, lub przynajmniej słyszało, o cudach, dziejących się na zamku Ardivilliers. Ta farsa trwała cztery lub pięć lat, na wielką szkodę właściciela zamku zmuszonego dzierżawić, swoją ziemię za marne pieniądze. Postanowił on wreszcie z t y m skończyć, przekonany przez różne okoliczności, że jest w tym jakieś oszustwo. Około Wszystkich Świętych przyjechał do swych posiad­ łości i miał przenocować w zamku w towarzystwie dwóch przyjaciół, szlachciców zdecydowanych na pierwszy hałas lub pojawienie się zjawy strzelać do niej z dobrych pistoletów. Duchy, które wszystko wiedzą, prawdopodobnie były świadome tych przy­ gotowań, ponieważ nie pojawił się ani jeden. Zadowoliły się hałasowaniem łańcuchami w pokoju piętro wyżu|; na te odgłosy żona i dzieci dzierżawcy przybiegły na pomoc swemu panu i rzucając się na kolana, błagały go, by nie szedł do Lego pokoju. „ A c h , panie! — krzyczeli. — Cóż znaczy siła ludzka wobec istot z innego świata? Nikomu przed wami nic powiodło się podobne przedsięwzięcie". Tak lamentowali przed panem zamku, że jego przyja­ ciele, nie chcąc, by się narażał, sami poszli do tego pokoju, skąd dochodziły hałasy, z pistoletem w jed­ nej, a świecą w drugiej ręce. Z początku nie widzieli nic poza gęstym dymem, chwilami potęgowanym przez wybuchające płomienie. Po chwili rozjaśniło się nieco i ukazał się niewyraźnie duch. Był to wielki diabeł, całkiem czarny, który podskakiwał, a po chwili skrył się w nowych kłębach dymu i płomieni. Miał rogi i długi ogon. Jego straszliwy wygląd nieco zgasił odwagę jednego ze śmiałków. „Jest w t y m coś nadnaturalnego - powiedział do swego towarzysza - uciekajmy." - Nie, nie - odpowiedział drugi - to tylko dym i proch armatni ... A duch zna tylko w połowie swoje rzemiosło, skoro jeszcze nie zgasił naszych świec". Mówiąc te słowa ruszył do przodu za duchem, strzelił do niego, i nie chybił, lecz ten, zamiast upaść, odwrócił się i utkwił w nim oczy. Wtedy z kolei on zaczął się bać. Jednak opanował strach w przekonaniu, że to nie może być duch i widząc, że widmo unika zbliżenia się do niego, postanowił je schwycić, by sprawdzić, czy jest cielesne, czy też rozpłynie się między palcami. Atakowany duch wybiegł z pokoju i uciekł małymi schodami. Szlachcic podążył za nim, nie tracąc go z oczu, przeciął podwórza i ogrody, robiąc tyle okrążeń, co widmo, aż wreszcie zjawa, dotarłszy do otwartej stodoły, wpadła do środka i znikła w murze

UPI

- 188 -

URI

w chwili, gdy szlachcic sądził, że już ją schwytał. Woła więc ludzi, a w miejscu, gdzie zniknął duch, odkrywa zapadnie, zamykającą się na zatrzask. Schodzi na dół i znajduje zjawę na grubych matera­ cach, pozwalających uniknąć zranienia po rzuceniu się głową w dół. Wyprowadza rzekomego ducha: pod maską diabła rozpoznają dzierżawcę, który przyznaje się do wszystkich sztuczek. Zostają mu one darowane pod warunkiem zapłacenia właś­ cicielowi zamku należności za pięć lat dzierżawy, w takiej wysokości, jak ustalono, zanim pojawiły się duchy. I o, co uczyniło go odpornym na kulę z pistoletu, to była skóra bawołu, przylegająca ściśle do ciała... Ale wróćmy do poważnych upiorów. Ludy Pół­ nocy znały pewien rodzaj upiorów, które, nawiedzi­ wszy jakiś budynek lub miejsce, nie chroniły się przed ludźmi, ale robiły się uległe, gdy grożono im sądem. Eyrbigga Saga opowiada, że w Islandii dom należący do pewnego szanowanego obywatela, niedługo po zamieszkaniu stał się obiektem Lego rodzaju nawiedzenia. Z początkiem zimy w licznej dotąd rodzinie zaczęły się przypadki jakiejś zakaź­ nej choroby, która, zabrawszy kilka osób w różnym wieku, zdawała się grozić pozostałym przy życiu przedwczesną śmiercią. Zgon tych chorych miał osobliwy skutek: ich cienie błąkały się wokół domu, wzbudzając przerażenie żywych, którzy z niego wychodzili. Gdy wkrótce liczba zmarłych w rodzinie przekroczyła liczbę pozostałych przy życiu, duchy postanowiły wejść do domu i ukazać swe bezcieles­ ne kształty i odrażające fizjonomie w izbie, gdzie płonął ogień dla ogólnego użytku domowników. W Islandii jest tu jedyne miejsce w domu. gdzie zimą może zebrać się cała rodzina. Pozostali przy życiu mieszkańcy, przerażeni, schronili się w drugim końcu domu, ustępując miejsca widmom. Zaniesiono skargę do kapłana boga Thora, cieszącego się znacznymi wpływami na wyspie. Za jego radą właściciel nawiedzonego domu zwołał sad. złożony ze swoich sąsiadów, w takiej formie, jakby miał orzekać w sprawie cywilne]. Pozywano pojedyncze dusze zmarłych członków rodziny, by odpowiedziały, jakim prawem zakłócają spokojne korzystanie z domu jego właścicielowi i jego służbie oraz z jakiej racji przychodzą niepokoić żyjących i przeszkadzać im. Cienie zmarłych zjawiały się w porządku, w jakim zostały przywołane i wymamrotawszy kilka słów żalu z powodu konieczności opuszczenia domu, znikały na oczach zdziwionych członków owego sądu. Wydano zatem wyrok zaoczny na duchy. „Próba sądu", której źródło tu odnajdujemy, zakończyła się sukcesem. Zdarzenie, które przytoczyliśmy, zostało zaczerpnięte z „Demonologii" Waltera Scotta.

W Gwinei wierzy się, że dusze zmarłych po­ wracają na ziemię i zabierają z domów rzeczy, których potrzebują. Więc gdy coś zginie, oskarża się upiory. Jest to pogląd bardzo korzystny dla złodziei. URISK diablik z rodzaju pogańskich bożków leśnych i satyrów. UROKI. Nazywa się tak wszystkie zabobonne praktyki, których celem jest szkodzenie ludziom, zwierzętom lub owocom ziemi. Urokami, które może zdjąć tylko moc nadnaturalna, nazywa się również choroby i inne nieszczęśliwe wypadki spowodowane przez sztukę piekielną. Istnieje siedem głównych rodzajów uro­ ków, stosowanych przez czarowników: 1. sprawia­ nie, że w sercu lęgną się zbrodnicze uczucia; 2. wywoływanie nienawiści i zawiści jednej osoby w stosunku do drugiej; 3. powodowanie niepłodno­ ści u ludzi; 4. wywoływanie chorób; 5. powodowa­ nie śmierci; 6. pozbawianie rozumu; 7. szkodzenie majątkom i rujnowanie wrogów Starożytni chronili się przed urokami spluwając na łono. W Niemczech, gdy czarownica rzuciła urok na mężczyznę lub konia, czyniąc go impotentem, brano jelita trupa lub zdechłego konia i ciągnięto je aż do jakiegoś domu, nie wchodząc przez główne drzwi, lecz przez piwniczne okienko i tam je palono. Wtedy czarownica, która rzuciła urok, odczuwała gwałtowny ból w trzewiach i szła prosto do domu, gdzie palono owe wnętrzności, by wziąć stamtąd rozżarzone węgle, uśmierzające jej cierpienia. Jeśli nie otwierano jej drzwi natychmiast, dom ze strasz­ liwym grzmotem pogrążał się w ciemnościach, a ci, którzy byli wewnątrz, by zachować życie, musieli czym prędzej drzwi otworzyć. Czarownicy, zdej­ mując urok, muszą go rzucić na coś znaczniejszego od istoty lub przedmiotu, z którego go zdejmują, inaczej czar spadnie na nich samych. Jednakże czarownik nie może zdjąć uroku, jeśli znajduje się w rękach sprawiedliwości, musi być do tego cał­ kowicie wolny. Epidemie często uważano za uroki. Czarownicy, powiadano, kładą czasem na progu owczarni lub obory, którą chcą zniszczyć, pasmo włosów lub ropuchę, wymawiając trzy przekleń­ stwa, by spowodować śmierć owiec i bydła z wycień­ czenia. Zło zażegnać można tylko zdejmując urok. Delancre opowiada, jak pewien piekarz z Limoges, chcąc jak zazwyczaj zrobić biały chleb, zobaczył, że ciasto zostało zaczarowane przez czarownicę, po­ nieważ chleb wyszedł czarny, niesmaczny i cuch­ nący. Pewna czarownica, by zdobyć serce żonatego mężczyzny, ukryła pod jego łóżkiem ropuchę o zam­ kniętych oczach, włożoną do dobrze zamkniętego garnka. Młody człowiek opuścił żonę i dzieci, by związać się z nią, lecz jego żona odkryła czary,

Języczek u wagi pojawi się waga. się sięgnąć po jabłko. którego otwierając sakiewki. o ile wyleczy murarza. żmij i innych jadowitych gadów. na której Bóg ważył będzie ludzkie uczynki. dziecko oświadczyło: „Umiem i inne rzeczy. Długo zastanawiano się. końskim. że Hermes Trismegistos diabła. po adoracji diabła.. Urodzeni pod t y m znakiem cenią przede wszystkim sprawie­ dliwość. Znaleziono w niej trzy małe jaszczurki. którą. ujrzano mnóstwo wychodzących z niego małych diabłów pod postacią ryb.189 - WAG URYNA ma niezwykłe właściwości. błyszczącej silniej od gwiazd. nieba. owce. druga zaś ciemno­ ści. Kilku wrogów. Inna czarownica uczyniła pewnego murarza impotentem i sprawiła w dodatku. Przestraszony wieśniak chach i dają je dzieciom. żerdzi zepchnął je do rzeki. jakie wydają kury. by powiedzieć.pawiana. Delrio opo­ wiada. W WAGA siódma konstelacja Zodiaku. w imię diabła!" Murarz uczynił lak i wy­ zdrowiał. z jaką wywiązywa­ ła się ze swego zadania. dała murarzowi. Doktor zbadał ją i oddał mówiąc: „Dajcie którzy przezornie zakazali.URI . schodząc. Przed włożeniem paczki do kąpieli chcia­ no zobaczyć. Na szczęście czarownik został chcieli wyprowadzić w pole. straszniej­ Persowie twierdzą. Zatrzymano ją i sędzia powiedział. że pewien chłop z diecezji trewirskiej wraz ze swą ośmioletnią córką sadził kapustę w ogrodzie. Młody człowiek. które uciekały dziurą. mówi Delrio. Kiedy pochwalił ją za zręczność.. spaliła garnek. potknął się i został kulawy na całe życie. Po takim sądzie . Wszyscy zaczęli rzucać kamieniami w głowy tych małych demonów. tak że można by ją było wziąć za chodzący dziedziniec folwarcz­ ny. jakie uczynki przeważają. Odsuń się trochę. a sprawię. lecz bez skutku. który wydalał mocz w regularnych Wreszcie znalazł się śmiałek. co groziłoby połknięciem Egipcjanie opowiadali. kaczki. że zostanie wypuszczona.na szali ciemności. który zbliżył się do odstępach. — „Moja matka. Leczy grzybi­ cę i wrzody w uszach pod warunkiem. których w chwilę potem szukano. że w jakimś Wspomnijmy jeszcze o medycynie związanej mieście pewien czarownik położył na balustradzie z moczem. zdjął buty. Wtedy mała dziewczynka wykopała dziu­ rę w ziemi. nie znaj­ wując dokładnie zwierzę poświęcone Serapisowi dując żadnego sposobu wybrnięcia z tego kłopotu. Gdy jabłko wpadło do wody. by jej córka przyniosła z domu paczuszkę. Księga dobrych uczynków spocznie na szali światła. świnie i konie. pomaga też przy ukąszeniu węży. Jeden z naszych demono. która bardzo Czarownicy czasem umieszczają diabła w orze­ dobrze posiadła tę sztukę".. że Ludwikowi XIII nadano przydomek Sprawiedliwy. zmieszała ją z ziemią. które więcej się nie pokazały.zawo­ łał oszołomiony chłop. sposób zaczarowane. co zawiera. że był tak zgarbiony. Pewien biedny młody człowiek. . znających się na rzeczy.Zrób tak . koguty.odpowiedział zdziwiony wieśniak. że głowę miał prawie między nogami. psy. że pewna zaczarowana młoda dziewczyna wymiotowała małymi jaszczurkami. że w Dniu Ostatecznym szej niż noc w czasie burzy. wypełniła ją swą uryną. ledna szala będzie szalą światła. Kazała więc. grafów (chyba Boguet) opowiada. Uważa się. Oskarżył więc czarownicę o rzucenie uroków. co mógł dostać nie kpiarzy pokazało pewnemu doktorowi. łakomego na wszystko. ponieważ urodził się pod znakiem Wagi. by ktokolwiek odważył choremu owsa i siana". . fiolkę z moczem zauważony przez ludzi. Na dodatek z jej wnętrzności słychać było głosy. dwanaście razy w dzień i tyle samo razy jabłka na pewną odległość i za pomocą długiej w nocy. wypowiedziała kilka słów i potoki deszczu spłynęły na ogród. że wyglądała jak baryłka. jaka rozwarła się w podłodze. i mąż do niej wrócił. którą wskażesz". wkładając tę paczkę do wody i mówiąc: „Odejdź. a gdy murarz wszedł do wody. „Któż cię tego nauczył?" . że jest ona nieco mostu zaczarowane jabłko dla jednego ze swych bardziej pewna niż inne specjalności tej nauki. które stają się w ten wsadził córkę i żonę na wóz i zawiózł je do miasta. woły. Kazała mu wykąpać się. Również Boguet opowiada. o szalach większych i szerszych od wskaże. Należało jednak jabłko usunąć. że pobrana zostanie od osób cieszących się dobrym zdrowiem. lub postawić podzielił dzień i noc na dwanaście godzin. zaś księga uczynków złych . poczuł pod sobą jakby trzy duże karpie.gdzie wydał obie w ręce sprawiedliwości. Pewna zaczarowana kobieta stała się tak tłusta. obser­ przy nim straż.. z twarzą na ziemi i mamrocząc jakieś zaklęcia. nie było już widać jej twarzy. Podobno posługują się nią czarownicy dla sprowadzania deszczu. wchodząc na drabinę. że spadnie deszcz na tę część ogrodu. a w t y m czasie czarownica włożyła mu do nich niepostrzeżenie jakąś truciznę.

że wampirów jest to.WAL . Wzbudziły one Pan de Vassimont wysłany na Morawy przez przerażenie w Lotaryngii. same z kolei stawały się wampirami. Zazwyczaj osoby. wycieńczali ich i powodowali ich śmierć. jak opo­ w Polsce. którzy powracali ciałem i duszą rozmawiali. Utrzymywali bowiem. mniej od wielu dni. które pojawiały się w Polsce. Ma kształt olbrzymiego i straszliwego wiel­ błąda. które. giętkie i świeże. Niekiedy. do której przynależą. słabli do tego stopnia. że atakują rzeczą dość. lak jak mito logia. wyrywając serce lub paląc je w całości.190 - WAM ciała przejdą. WALAFAR (MALAFAR) wielki i potężny książę piekielnego imperium. że według rozpowszech­ nionej wśród tych narodów opinii wampiry nadchodziły miedzy południem a północą i ssały krew ludzi i zwierząt z taką łapczywością. że wraz z inną kategorią demo­ jedząc go uchronią się przed atakami wampirów. chodzili. Ci. mimo iż śmierć nastąpiła juz dawno przedtem. księcia Lotaryngii. WALKIRIE skandynawskie wróżki. znęcali się nad ludźmi i zwierzętami. Zna tajemnice przeszłości i przyszłości. holenderskie donosiły w latach 1693 i 1694 o wampirach. ucinając im głowę. a przede wszystkim wysysali z ludzi krew. którym wyssanej krew. Gazety francuskie.Mercuregalante" z tych dwóch lal widać. Opowiadano także. Leopolda I. Calmet. przeszłość i przyszłość. Zna teraźniejszość. Najbardziej godne uwagi w historii z mąką. Kiedy przybiera ludzką postać. przydaje ludziom ducha i śmiałości. są bardzo dzikie. mówi po egipsku. o ile nie przerwano ich ucięciem głowy lub przebiciem serca wampira. brukolaki (yrouco/acas) na Peloponezie. na Śląsku. jak pojawiali się Każdy wiek miał co prawda swoje mody. przez nozdrza i uszy. niepokojenia wieku osiemnastego. w Europie. Pewien stary ksiądz potwierdził ten fakt i wśród dzikich ludów. na Morawach. Używa się Biskupi i księża tego kraju starali się skonsultować nazwy upiory (a powszechniej wampiry) na Za­ z Rzymem w tej kłopotliwej materii. swoje przesądy słowem do znajomych i czynili znaki głową w stronę i swoje choroby. Z ciał tych wyciekała wielka ilość krwi. niepokoili wsie. którym wysysały krew ściskając za gardło. niekiedy też Iwa z głowa. których to spotkało. nów . która nazwała się już cywilizowaną. przez most rozpięty nad ogniem wiecznym. Czechach wiada D. Prześladowania takie sięgały aż do ostatniej osoby w rodzinie lub wiosce (albowiem nie dochodziło zupełnie do aktów wampiryzmu w miastach). Mćwiono. a przede wszystkim w Rosji. Rozkazuje trzydziestu sześciu legionom. co jeszcze bardziej niesłychane. i łapami gęsi oraz ogonem zająca.filozofami.. Podjęto wówczas zmarłych i pogrzebanych od wielu lat. jak mówił. którą niektórzy mieszali WAMPIRY. siadali do stołu nic odzywając się ani kraj. Na podstawie . a każdy w kompanii. iż umierali prawie natychmiast. że często krew wylewała się im ustami. by upiec chleb. a przynaj- . WALL wielki i potężny książę imperium podziem­ nego. by nie mogli wzywać. ich trupy pływały we krwi w trumnach. którego odnalezione ciało było zawsze miękkie. w Austrii. dzieła zaszczyt zadziwienia i za­ A oto kilka historii o wampirach. Podlega mu trzydzieści sześć legionów. Wyzwalano się od tych niebezpiecznych wizyt i napadów jedynie ekshumując ich ciała. ale Stolica chodzie. Rosji. podczas gdy burzyciele się wśród Morawian często i od dawna oraz że było Anglii i Trancji obalali wiarę utrzymując. widział na własne oczy. wbijając je na pal. kładów. jak zauważa Dom Calmet. zwyczajną w t y m kraju widzieć ludzi jedynie błędy gminu zmarłych przed kilku tygodniami. zapewniał. a nawet podał kilka przy­ właśnie w wieku Diderotów i Woltemw. że tego rodzaju widma pojawiały i w całej północnej Europie. że po wyjściu z grobów szły one nocą ucałować gwałtownie swoich krew­ nych lub przyjaciół. pomocy. że odczuwające ciągle wielki apetyt wampiry zjadały też znajdującą się w ich pobliżu bieliznę. który niechybnie umierał kilka wielkiego rozgłosu w wiekach barbarzyńskich dni później.dla określenia ludzi kim jedynie płodów imaginacji. lecz pojawiły się i zyskały go panu de Vassimont. lednakże wampiry nie zyskały jednego z obecnych. w Prusach. Apostolska milczała dopatrując się w t y m wszyst­ katakhanes na Cejlonie . Należy do sfery Potęg. Ukazuje się czasami pod postacią anioła.

Oddano go katu. w Ołomuńcu. podniósł się. do których się zwracała. ale podejrzewano ją o świętokradz­ two. Ten wrzucił ciało na wóz. przestraszył i zadusił więcej ludzi niż do tej pory. domu. toczył wkoło ognistymi oczami i wył jak szaleniec. chude robaki. że Duch ten nazywał po imieniu różne osoby. ani nie zaatakowane przez widziano je potem blade.' Spalono go następnie i więcej się nie pokazał. którą opatrzono świętymi sakramentami i pochowano w normalny sposób. spaleniu ich lub zniszczeniu w jakikolwiek inny sposób. wyrzucił " ^ i l z siebie głośne okrzyki i szkarłatną krew. „Jesteście bardzo łaskawi" . gruc. że ze wszystkich Stron w środku dnia. Przybysz zasiadł przy .. W trakcie tego zabiegu. Około roku 1725 jakiś żołnierz.hotała im członki zgromadzonych i drwił sobie z tych. Jednakże już następnej nocy złamał pal. Tak w wieku siedemnastym postępo. ciała były świeże i rumiane. Dławiła ona za gardło osoby. to człowieka. Cztery dni po jej śmierci mieszkańcy wioski usłyszeli wielki huk i ujrzeli zjawę ukazującą się to w postaci psa. Wydarzenia te zostały opisane przez Fer­ dynanda de Schcrtz w niewielkiej książce zatytuło­ wanej „Magia posthuma" wydrukowanej w roku 1706. Cytowany przez nas autor zapewnia. członki giętkie i osłabiała je tak niezmiernie. którzy tak go potraktowali. niemniej wydzielające okropny fetor. jak i nocą. nie zgniłe. po czym te umierały przed upływem tygodnia. stojący na kwate­ Ten sam autor opowiada jeszcze dziwniejszą historię. mimo że nikt ich nie dotykał. i nie jednej osobie. Spostrzeżono także. przemawiał on (czego nie powinien był czynić przynajmniej w takich okolicznościach) do w pewnej wiosce zmarła kobieta. Do tego stopnia nękał swoich dawnych sąsiadów i budził taką trwogę.^" • \ wano z powracającymi zza grobu. > --.WAM . Kiedy na nowo li przebito go drewnianymi palami. mimo iż podwójnie martwy. niedaleko miasteczka Kadam rze u chłopa nad granicą węgierską. Pojawiały się zarówno '| dręczyła bydło. We wsi Blow.Jedynym lekarstwem na najścia wampirów było ucięcie im głowy i spalenie ciała. że i elastyczne. rzeczy. Co prawda nie była osobą ekskomunikowaną. Nikt nie zwrócił uwagi na te słowa i zostawiono go. Nawet zwierzęta nie /// były bezpieczne: wiązała krowy za czasach widywano często wampiry w górzystych // / / ogony.mówił do nich otwierając swą wielką gębę wampira — ofiaro­ wując mi ten kij do odpędzania psów". gdy wyciągnięto ich z ziemi. że słyszano jeno ryk i okrzyki boleści.. które kiedyś do nich należały. W wielu miejscach. którym go przybito. ale wielu naraz. w którym mieszkał. Trup ruszał nogami i rękami. pewien pasterz ukazał się po swojej nieznajomego wchodzącego w czasie kolacji do śmierci ze wszelkimi symptomami wampiryzmu. zobaczył w Czechach.191 - WAM decyzję o wykopaniu ciał ludzi powracających zza grobu. by wywieźć je za miasto i tam spalić. że w jego __'« i wycieńczone. męczyła konie i w ogóle tak obszarach Śląska i Moraw. których wizyty stawały się z dnia na dzień coraz rzadsze. De Schertz opowiada w niej. poruszały się Ciągnęło się to przez wiele miesięcy: z miejsca na miejsce. Dopiero wtedy pozbyto się wampirów. że chłopi z Blow wykopali jego ciało i przybili do ziemi drewnianym kołkiem wbitym w serce. ty-wampira. wyzwolono się wreszcie paląc ciało kobie.

chudnie w oczach i po ośmiu. W rezultacie wykopano z ziemi ciało zjawy. Kiedy jednak następnego dnia umarł gospodarz. za drugim . po czym położono go z powrotem w grobie. O t o on: We wszystkich przedstawionych wyżej histo­ riach można zauważyć. Jeśli chodzi o wampiry z Węgier. Opowiada się na Węgrzech. Płynęła w nim krew. Kiedy staliśmy na kwaterach zimowych u Wołochów. że jakąś osobę ogarnia apatia. członki zachowywały swą giętkość. który został pochowany przed szesnastu laty. co mówi ów list: „Bywa. Większość ogarniętych tą czarną melancholią i zamętem umysłu twierdzi. Zapew­ niano. w której byłem kornetem. mimo że ciała ich obrócone zostały w popiół. a który wyssał krew i spowo­ dował śmierć dwóch ?e swoich synów. Jeśli ciała nie gniły. Panuje mnie­ jeszcze przez trzy lub cztery dni po takiej egzekucji. za trzecim . że płynęła w nim krew. który nie został pogrzebany. że powracający był rzeczywiście ojcem gospodarza i że wszystko to. było prawdą. Zdarzy­ młodego człowieka i konia na cmentarz i prze­ ło się jednak kilkakroć. który długo przebywał w tyrn nękanym przez wampiry kraju i który wiedział coś niecoś na ich temat. mianowicie we wsiach nękanych przez wampiry znajduje się na cmentarzach groby mające dwie lub trzy i więcej dziur szerokich na palec. że ubrania tych nieboszczyków poruszały się i przemieszczały z miejsca na miejsce. nie czytałem o nim nigdzie. oglądano „Wybiera się młodego chłopca i wsadza się go uważnie trupy. ten sam pisarz cytuje list pana de 1'lsle de Saint-Michel. mimo . wywołując swy­ mi pytaniami trwogę całej rodziny. który zmarł i został pochowany przed dziesięcioma laty. którego zobaczył i który ku wiel­ kiemu przerażeniu wszystkich zasiadł przy stole. był ojcem gospodarza domu. Słusznie jednak uważa. giętkie i dobrze zakonserwowane. który dopiero co oddał ducha. który go palił. który przeraził się wielce. Uczony benedyktyn zapytuje następ­ nie. umiera bez żadnej gorączki ani innych symptomów choroby. że grób. oparta przy t y m na faktach. które nie zostały rzeczywiście potwierdzone. Wbito mu wielki gwóźdź w głowę i złożono z powrotem do grobu. podobnie jak i w poprzednim przypadku. a ciało było świeże. Za pierwszym razem przyssał się do szyi swego własnego brata. Wyjaśniono mu. Następnie ekshumowano. Kiedy rozkopuje się te groby. ani godna uwagi. wówczas je palono. dziesięciu dniach. zebrać informacje na ten temat. którzy potwierdzili. Wielu innych umarłoby zapewne tak samo. nie jest ani prawdopo­ dobna. wegetacji i do uwiarygodnienia ich powrotu i obecności pośród żywych. Jeśli uciąć głowę takiemu trupowi. dwóch kawalerzystów z kompanii. Kiedy odkopano tego starego wampira. Żołnierz opowiedział tę historię w swoim pułku.jednego z jego synów. mężczyznę. Mimo że dosyć typowy. że do takiej osoby przyczepił się wampir ssący jej krew. wydawano go katu. że kiedy ekshumuje się wampiry. Powiadomiono o tym generałów. koło którego zwierzę. mimo iż nikt ich nie dotykał. oddychania. że widzi jakąś białą zjawę chodzą­ cą za nimi jak cień. całkiem czarnego. Hrabia de Cabreras spalił jeszcze trzeciego wampira. manie. gdyby nie kapral z naszej kompanii. Oto. Wysłuchali oni zeznań wszystkich domowników. jak tylko wychudnięcie i wysuszenie. badano argumenty strony skarżącej. Cabrćras udał się na miejsce zdarzenia wraz z innymi oficerami. Wszyscy trzej zmarli prawie ze natychmiast. co opowiedział żołnierz. który uleczył umysły za pomocą środka stosowanego przez tamtejszych mieszkańców. ujrzano. traci ona apetyt. umarło na tę chorobę. a przybywając w ten sposób i siadając koło syna przyniósł mu śmierć. podob­ nie jak i reszta towarzystwa. rzucał kamieniami w sąsiadów i dokuczał niepomiernie mieszkańcom miasta. kapitanowi piecho­ ty. a ciało było równie świeże jak człowieka. Autor „Magia posthuma" opowia­ da.służącego. Żołnierz nie wiedział. Dom Calmet wspomina też o pewnej szczególnej okoliczności. Zostało to potwierdzone także przez więk­ szość mieszkańców wsi. ale nie znając całej sprawy obawiał się stawiać niedyskretne pytania. że pod koniec siedemnastego wieku widywano w Ołomuńcu jednego z tych wampirów. można w nich znaleźć ciała giętkie i rumiane. z jego żył i arterii tryska obficie świeża krew. Jednakże. Ucięto mu głowę. ich ciała są zazwyczaj rumiane. który zmarł przed trzydziestu laty i który trzykrotnie odwiedził swój dom w porze posiłków. opierając się na licznych informacjach. a krew nie krzepła. czy owe dziury w ziemi przykrywającej wam­ piry mogły przyczynić się do zachowania przez nich jakiegoś rodzaju życia. mimo tych wszystkich oznak wampiryzmu. że zjawy te pojawiały się prowadza koło wszystkich grobów. Dosyć często oclkłaciano także o sześć lub siedem tygodni pochówek ciał osób uważanych za podejrzane. chirurgiem i audytorem. Prowadzi się wampira.WAM . Wtedy dopiero okolica odetchnęła z ulgą.192 - WAM stole gospodarza. czasami piętnastu. Wzywano i przesłuchiwano świadków. a jeśli wszystko wskazywało na nagiego na ogiera. że nieznajomy. że opinia taka. występowano przeciwko nim zachowując reguły postępowania sądowego. którzy polecili hrabiemu de Cabreras. co o t y m myśleć. chciał on poznać przyczynę tego wypadku.

Biskupowi rada ta nie u Turków. ceremonii. nie ukazuje się już swoją radę. Zwrócono uwagę na moment. tynopola. Na czas oczekiwania ciało umieszczono w kościele. Wtedy jednym ciosem łopaty należy uciąć mu głowę: wycieka wówczas obficie piękna i szkarłatna krew. ukazują się zarówno w dzień.. której członkowie oświadczyli mu. Pokazała się ona nawet pewnym oso­ zjawy i palą je. Niebawem. w okolicach jednak. umiera po kilku Buckingham.193 - WAM Grecy i Turcy wyobrażają sobie. Co uczyniwszy. w którym rozległ się huk . że w nie­ których regionach Niemiec w celu przeszkodzenia uderzeń pejcza. Osoba czasach widziano w Anglii. Ten kornunikowany za grzech popełniony na sam autor dodaje. który podróżował po krajach podobne rzeczy zdarzały się w Anglii często i że Lewantu w wieku siedemnastym. ćwiartować i ugotować w winie: tak bowiem Po omówieniu przekonania żywionego przez postępowało się z brukolakami od najdawniejszych czasów. To samo mówi się o wampirach z Czech przychodziła trwożyć swą żonę i krewnych. po czym przechadzają się i trawią to. jak i w nocy. jak ludzie. obrócone w popiół.było to dokładnie w chwili. że w jego na wołanie brukolaka. którzy uciekają z długiej. których również ugruntowana od wielu wieków i w innych pojawienie się przypisywano owemu nieszczęśniko­ krajach.i od tego czasu duch nie pojawił się już więcej. ten ostatni znika. ale krewnym udało się wybłagać odrocze­ Niemców. która odpowiedziała. trwogę miesz­ w krajach Lewantu. i Moraw. By zabezpieczyć się przed zgubną Broniono sie przed nią czyniąc ogromny hałas. zmarł i został pochowany bez w Anglii rzeczywiście bardzo częste. że nie kłamie. albowiem są Zwyczaj palenia ciał wampirów jest bardzo przekonani. przynajmniej taką się zdaje. pisarze ci zauważają. a spotkanie z nimi jest bardzo niebezpieczne.. że jeśli osoba żyjąca odpowie wieku Wilhelm z Neubridge opowiada. Rozpoznano więc w nim wieku osiemnastego Michał Raufft opublikowali brukolaka. co pożarli. .. Żyjący w XII Wierzą oni również. zwanie dopiero za drugim razem. gdzie każdego dnia odmawiano modły za spokój jego duszy. dawny i znany w wielu innych krajach. Po kilku latach otwarto jego grób. wytryskują z nich potoki krwi równie świeżej jak z młodego sangwinika. że większość ekskomunikowanych zjaw to wampiry. Opowiadają. odnajdą po trochu swoje siły. przysięgał. Podróżnik ten przypadła do gustu jako zbyt okrutna. którą wyssał.kryje wampira.WAM . że istnieją zmarli. że zjawy przeżuwają. Grecy nazywają swoje wampiry brukolakami (patrz). dodaje. którzy jedzą wreszcie bazylianie ustalili. że brukolaki mogą wzywać tylko raz. zasypuje się go i można liczyć.. a ci. które było równie świeże jak w dniu pogrzebu. co znajduje się w ich zasięgu. zasłyszanym od cedułę absolucyjną. w której podpisano absolucję udzieloną przez patriarchę. Od dawna Niemcy są przekonani. które wyglądało jednak na zdrowe jest ich usłyszeć jak kwiczą gryząc to. nawet traktaty na temat zmarłych. Otwiera się taki grób i znajduje w nim trupa tak pięknego i tak świeżego. że zwłoki brukolaków posilają się w nocy. który łego. wycieńczającej niemocy. Umieszczono ją na ciele zmar­ pewnego kreteńskiego bazylianina. jak i wśród Greków. chowa się z powrotem wampira do grobu. że na ten temat wiele szczegółów. Grecy wykopują ciało się zbliżała. Ricaut. i dziarskie. zmarłego. zjawę z ciałem i duszą. Są oni przekonani. których dotknęła. by wybłagać u patriarchy absolucję dla nawet własne ciało. że po wykopaniu wampirów znaleziono ich z cerą różową i z żyłami pełnymi wyssanej krwi. zmówiwszy uprzednio pacierze. Wysłali oni pośpiesznie do Konstan­ bieliznę i wszystko. nie chce przejść . Pewnego ranka jeden z bazy­ lianów odbywający służbę bożą usłyszał nagle jakiś huk w trumnie: otwarto ją i znaleziono ciało w stanie rozkładu. że strach jedynym znanym lekarstwem przeciwko temu złu przed brukolakami jest powszechny zarówno było spalenie ciała zjawy.. Napisał więc wspomina o jednym wydarzeniu. że nigdy więcej. albowiem jego żyły były nabrzmiałe W siedemnastym wieku Filip Rherius i na początku krwią. Zapewnia on. którzy pożerają własną nie egzekucji. jest ona kańców wzbudziły przerażające mary. bom w biały dzień. Ta Piszący w szesnastym wieku Leon Allatius podaje gminna opinia jest tak rozpowszechniona. jak gdyby chodziło o po­ grążonego w spokojnym śnie człowieka. kiedy działalnością brukolaków. Kiedy otwiera się ich ciała. eks. Nie gniją one w grobach.. że należy je po­ w swoich grobach. co zjadły. co z nim począć. Długo deliberowano. że zmarli wi. która dniach. że podobne zjawy były wówczas Peloponezie. w jakim powinny znajdować się zwłoki człowieka zmarłego przed siedmioma laty. że od tej chwili choroba zginie. że na wszyscy opowiadają na ten temat szczegółowe wyspie Chios mieszkańcy odpowiadają na we­ historie. Znaleziono przeżuwają jak świnie w swoich grobach i że łatwo wzdęte ciało. w miejscu odosobnionym i w nie Jeśli zaś chodzi o opinię rozpowszechnioną poświęconej ziemi. Pewien człowiek. Biskup Lincoln zgromadził więc Ciało takie.

Żył bowiem. Podob­ nej przyczynie należy przypisać historię przytoczo­ ną przez Rauffta o pewnej kobiecie w Czechach. a w jeszcze innych miejscach ściska się im gardło chustką. na którą należy zwracać uwagę przy podobnych sprawach. kiedy go pochowano. Ludzie. Tymczasem zjawa kontynuowała swój proceder. że nocami bije ludzi. który na próżno starała się przesunąć. był w nim zamknięty. Tak więc musiano ponow­ nie uciec się do modłów. Wydaje się dziwne. drze ubrania. „Był to chłop z natury ponury i swarliwy. Taka właśnie opinia panuje na temat brukolaków.194 - WAM zmarłym w przeżuwaniu wsadza im się w trumnie bryłę bierni pod brodę. a ściślej mówiąc. bowiem już dwa dni później. okoliczność. lecz po tej egzekucji nie stał się on wcale łagodniejszy niż przedtem. Ale sprawa przybrała poważniejszy obrót. że nie było sztywne. którzy wkła­ dali go do grobu. z pewnością zaskoczono by diabła. Ale umysły wszystkich pozostawały wzburzone. że uczeni znajdują coś nadzwyczajnego w faktach równic naturalnych. Z całą więc pewnością był to prawdziwy brukolak. w której znajdowało się ciało. Przez trzy dni i trzy noce or­ ganizowano procesje w całym mieście. mówi Tournefort. Nie mieliśmy odwagi twierdzić. zmuszono księży do odbywania postów. Pewna panienka z Augsburga popadła w taki letarg. Zgromadzenie notabli miasta. Oskarżono go. przewraca meble. Był to wielce spragniony nieboszczyk. że największym błędem zmar­ łego było to. Zauważono bowiem. i nie miałby on już więcej odwagi powrócić. Rozkopano go nazajutrz i okazało się. że umarła. że widuje się go nocą. że należy poczekać. którzy opuszczali domy na noc. że słowo to wstrząsa wszystkim i wszystkimi. usłyszano głuche krzyki. dziewięć dni od chwili pogrzebu. że był to dym z kadzideł. Rozsądniejsi wyjeżdżali na wieś. by tam spędzić noc. że nie umarł. gdzie przybył w roku 1701. rozpoczęli na nowo wypijać wino tych. że krew była jeszcze całkiem czerwona. Z początku jedynie się z tego śmiano. który. W pierwszym tomie swojej „Voyage au Levant" Tournefort opisał ekshumację brukolaka na wyspie Mikonos. Była to praw­ dziwa choroba mózgu. które Niemcy wzięliby prawdopodobnie za pochrząkiwania jedzącej osoby. U lewej dłoni brak jej było palców. przychodzi do domów. Ciało wydzielało taki odór. która w roku 1345 zjadła w grobie połowę swego śmiertelnego całunu. wypiwszy w nadmiarze gorzałki. jak sądzono. równie niebezpieczna. Należało bowiem.WAM . otwarto grobowiec: i znaleziono ciało owej panienki Luż obok kamienia zamykającego wejście. opróżnia dzbany i but­ le. by wynagrodzić sobie więzienny post. po pogrzebie hrabiego Henryka de Salin. że ciało nie ostygło jeszcze. gasi światła. by wygnać demona. co wzbudziło aplauz całego zgromadzenia. Dwa dni po pogrzebie w kaplicy miejskiej rozeszła się wieść. W osiemnastym wieku pochowano pospiesznie pewnego biedaka. W nocy usłyszano hałas w jego grobie. nie zwrócono jednak na nie uwagi. Przekonali się o tym i popi. Oby­ watele troszczący się o dobro publiczne zapewniali. gdzie został pochowany. Dziesiątego dnia odprawiono mszę w kaplicy. niemały udział w tym całym bałaga­ nie. kiedy zaczęli się skarżyć najszacowniejsi obywatele w mieście. Wkrótce zaczęły zeń dobiegać jakieś hałasy. Wielu świadków zapew­ niało. pochowany został żywcem. że grobowiec został otwarty i znaleziono hrabiego leżącego twarzą ku ziemi. którzy pożerali siebie samych w swoich grobach. . łapie ludzi od tyłu i czyni tysiące innych figli. Na koniec zdecydowano się spalić serce zmarłego. które zjadła z rozpaczy. Wymieniają także zmarłych. gdzie indziej wkłada się im do ust srebrny pieniążek i kamień. Wydaje mi się . że pozwolił się ożywić diabłu. Nieszczęśnik ów. Tymczasem dym z kadzideł zmieszany ze smrodem jedynie go wzmógł i rozpalił imaginację tych biednych ludzi. księży i zakonników zdecydowało na koniec. że wioząc ciało ze wsi do kaplicy spostrzegli. Ciało jej złożono do głębokiego grobowca. Gdyby przedsięwzięto ten środek ostrożności. w kościele opactwa Haute-Seille. ani jak. nie pokrytego ziemią. W noc. jak się wydaje. że wydobywa się gęsty d y m z ciała. których umysł wypełnił się wizjami. inni przysięgali. a został zabity we wsi. W kaplicy i na placu przed nią rozległy się okrzyki „brukolak". jak twierdzili.że oszczędził on jedynie dom konsula. Wyciąg­ nięto stąd wniosek. u którego mieszkaliśmy. że nie wykonano najważniejszego punktu ceremo­ nii. że musiano palić kadzidła. utrzymywali. że człowiek ten zjadł ciało ze swoich ramion. wedle nie wiem jakiego starego ceremoniału. wyważa drzwi. Nazajutrz zobaczono. którzy mieli niewątpliwie swoje racje. Dwa lub trzy lata później umarł ktoś z rodziny. nie wiadomo przez kogo.dorzuca Tournefort . odprawić mszę dopiero po wyjęciu nieboszczykowi serca. podczas gdy pochowany został na wznak. Wrzawa rozeszła się po ulicach i zdawało się. Całe rodziny opuszczały domy i przenosiły swoje wyrka na plac. że myślano. Ale wypuszczono ich za szybko. jak mania lub wścieklizna. Po odprawieniu mszy wydobyto zwłoki i posta­ nowiono wyjąć z nich serce. czuwano całymi nocami i zatrzymano kilku włóczęgów mających. jak przechadza się wielkimi krokami.

sprawców śmierci ludzi. włosów i brody . które znajdowało się w ciele i zaczęło gwałtownie z niego uchodzić. a wyglądały jak żywe i miały na sobie nawet stroje. niejaki Alexander Anderson. Co zaś się tyczy zwłok . Ludzie rozumni wiedzą dobrze. które wydają się im nadzwyczajne. Jeśli zaś idzie o rośniecie paznokci. że wampiry nie zabijają ludzi żywych oraz że wszystko. Kiedy ich obawy zostały już rozwiane. Dźwięk ten wydawany jest przez przechodzące przez gardło powietrze. to po wnikliwej analizie można wyeliminować trzy czwarte tych cudów. że w Słowenii morderców wbijano na pal i przebijano im serce drewnianym kołkiem. a i tak trzeba jeszcze dużo dobrej woli. Czy to tej kary zastosowanej wobec wampirów w XIX w. Przygotowano wiec stos ze smołą na krańcu Wyspy Świętego Jerzego i to. kiedy palono ciało z obawy. jak i biskupa Tinos.które znaleziono pełne płynnej krwi. poczuł się źle i stanął na farmie Krzysztof Herenberg przytacza kilka przykładów znajdującej się przy drodze. by biskup nie zażądał pieniędzy za wykopanie i spalenie trupa bez pozwolenia. ani też wyjaśniać jego istoty. które składa się po drugiej stronie tego samego grobowca. z wyrosłą brodą. że umarli jedzą w każdym razie poszedł spać do szopy. które nie wymagają ducha witalnego. pewien Albańczyk przebywający na Mykonos oświadczył uczonym tonem. Mieszkańcy wyspy Santonina obawiają się bardzo tego rodzaju zjaw. w których ciała dobrze się konserwują. którzy wierzą. by diabeł nie mógł już się w nim zagnieździć. Powiadano. kiedy wbija się im kołek w serce. że t y m razem diabłu zadano skuteczny cios i układano ośmieszające go pieśni. to pewne. Stara się udowodnić dawną metrykę tego mniemania posiłkując się cytatami z Tertuliana. udający się z Elgin do Glasgow. że diabeł ożywia jedynie ciała wyznawców obrządku greckiego. Czytelnik sam niech wyciągnie wnioski. gdzie . którego istnieniu nie chcemy bynajmniej zaprzeczać. włosami i paznokciami. Na całym Archipelagu . że istnieją grunty. Wiadomo. że na przykład w roku 1789 znajdowano takie. które płyną z niej w sposób oczywisty. jak krzyk wydawany przez wampiry w chwili. „Z początkiem kwietnia tegoż roku. zaczęli dla odmiany lękać się prześladowań zarówno ze strony Turków. że przez pewien czas rosną jeszcze te jego części. że wyobraźnia może mieć zabójczy wpływ na ciało. po dwóch lub trzech dniach padają pastwą robactwa. nie ma więc nic dziwnego w tym. są skłonni do wyolbrzymiania rzeczy. W ciele pozostaje jeszcze sporo wody.dodał — że rękojeść miecza przedstawiająca znak krzyża prze­ szkadza diabłu wyjść z ciała? Dlaczego nie użyjecie raczej szabel tureckich? Rada nie zdała się na nic . by odpocząć. a nawet niektórzy historycy. kiedy odmawiano modlitwy nad grobem. Przypomina. W jednym z koś­ ciołów w Tuluzie można obejrzeć grobowiec. że nie ma potrzeby. Utrzymuje zarazem. a pisano o tym tak często. która ukazała mu się w samo południe. Autor wspomina tam mimochodem o zjawie. by uznać wiarygodność reszty.zdarza się to nader często. Często dzieje się tak. W roku 1773 ukazało się małe dziełko Jana Krzysztofa Herenberga „Pensees philosophiques et chretiennes sur les vampires". Oto jeszcze jedna anegdota. wiele z tych przypadków można wyjaśnić w sposób naturalny. by szerzej się nad t y m rozwodzić. który w każdym razie wywoływał odrazę i trwogę w swym kraju". by w podobnym przypadku posługiwać się mieczami chrześcijan. że przy pierwszej okazji kazaliby oni zapłacić społeczności Mikonos za krew tego biednego przybysza zza grobu. Jeśli zaś chodzi o Turków. Augustyna. Nie ma również nic bardziej prostego do wyjaśnienia. które leżały tam od dwustu lat. czy też nie chciał być natrętny. jak i na umysł ludzi. jest wynikiem zaburzeń scho­ rzałej wyobraźni. że ciała zmarłych wydają dźwięki. Tę samą karę stosowano wobec wampirów. która może rzucić światło na kilka charakterystycznych cech wampiryzmu. w których je pochowano. ciała.dodaje Toumefort — panuje przekonanie. Co dziwniejsze. Na podstawie różnych ekspery­ mentów dowodzi on. w swoich grobach. w który wbito wiele nagich mieczy i z którego wykopywano ciało zmałego trzy lub cztery razy na dzień w zależności od kaprysu pierwszego lepszego przechodnia. Żaden z księży nie chciał być obecny na Wyspie Świętego Jerzego. w któ­ rym ciała zachowują się w tak doskonałym stanie.mówi dalej . a zwłaszcza z jego dzieła „O zmartwychwstaniu" oraz VII księgi dzieła „O państwie bożym" Św.brukolak był nadal nie do ugryzienia i nie wiedziano już zupcime. zostało spalone 1 stycznia 1701 roku. Mówi też o tych. co robić Wreszcie jednomyślnie postanowiono spalić całe ciało. jak bardzo osoby łatwowierne.WAM . że jest śmieszne. co pozostało jeszcze ze zwłok. biedni ludzie . był pijany. nawet jeśli się ich nie dotyka. Od tej chwili nie usłyszano już nigdy więcej o owym brukolaku. Czyż nie widzicie. co się na ten temat opowiada. między innymi przez „The Sun" z 22 maja 1802 roku. Została ona opublikowana przez wiele angielskich gazet. Tymczasem.195 - WAM Pewnego ranka. którym wysysały krew.

że ktoś rzuca nań słomę. W poprzednim stuleciu bardzo popularny był węgorz sporządzany z mąki lub baraniego łoju. jeśli pozwoli mu się zdechnąć wyjętemu z wody i następnie w całości umieści w ostrym occie zmieszanym z krwią sępa. . Nasi czarownicy przejęli te zwyczaje. Dowodzi dwudziestu dziewięciu legionami. mistrz ceremo­ nii na piekielnym dworze. przyszedł na tyle do siebie. Być może człowiek ton jeszcze żyje. Od tej chwili wszędzie towarzyszyło mu widmo ofiary! Swetoniusz powiada. kiedy już zasnął. które piją jedzą i zwyczajnie rozmawiają z widmami. którą sobie przypomniał. miał on prawie niewyczuwalne tętno. choćby nie wiem jak je wzywa­ li. którego używano do uprzątania ołtarzy Jowisza. Czyni człowieka bardzo zręcznym w mechanice i filozofii. Rodzaj istot bez ciała. jaką dawała mu otaczająca go słoma. tak jak dzieje się to w każdej tajnej społeczności. Kiedy wyciągnięto go z tego grobowca. jednej i wypytujących go osób. ten nabędzie daru prorokowania i będzie przepowiadał przyszłe zdarzenia. nieru­ chome oczy i zdziwione spojrzenie. należy posłużyć się magicznymi słowami: O/es mieś jesquel benedo efet donwma cnitemas! Pierre Loloyer zaś twierdzi. Księgi tajemne przypisują węgorzowi niezwykłe właściwości. mimo iż jego uderzenia były bardzo szybkie. wbrew prawom natury i wzbudzają w nich strach. które mogą uleczyć jedynie egzorcyzmy. Sympatyczne brzmienie kłopotów. Wydawało się ponadto. Przypusz­ czano. Toż samo źródło utrzymuje. że widmo Galby bez przerwy ścigało Othona. To jeden z tych żartów. kto zje ciepłe jeszcze serce węgorza. Miła Zieleń. WEPAR (SEPAR) potężny i groźny książę podziem­ nego imperium. że ten. ale od tej chwili nie miał żadnego rozeznania w swojej sytuacji.196 - WFR przykrył się słomą. parobcy dorzucili wielką ilość słomy na tę. Odnaleziony został dopiero po pięciu tygodniach. Żeby prze­ pędzić z domu złe duchy. na kogo nim podziałać i wróci go do życia jak przedtem. Ci. dziekana Elgin w szkockiej prowincji Murray. by powie­ dzieć. szeroko otwarte. tych imion służy wciąganiu kobiet w pułapkę. Spędził on tak pięć tygodni nie od­ dychając. Wyciągało go z łóżka. Jego ciało przypominało ohydny i obdarty z mięsa szkielet. a raczej oddychając z trudem i żywiąc się jedynie tą małą ilością strawy. Warto jeszcze przypomnieć historyjkę o pewnym chciwcu. Boguet w swojej książce pisze. co się z nim dzieje . że ta część słomy. WEZWANIA.i mielibyśmy o jednego wampira więcej". Chciwiec ten został przy pomocy czarów zamieniony w węgorza i przyrządzony w winnym sosie. która otaczała jego głowę. Elien opowiada. która otaczała jego ciało. Na nieszczęście. Prze­ de wszystkim używali jej druidzi przestrzegając przy t y m wielu rytuałów. że Verdelet przybiera również takie imiona jak: Miły Las. straszyło i sprawiało mu tysiące WERDELET drugorzędny demon. to szeroko otwarte oczy. że gdzieś na krańcach Morza Lodowatego żyją ludy. Gdyby do jego zmartwychwstania doszło wśród ludów ogarniętych ideą wampiryzmu. jego mordercę.WAP . Oto. że spalono by go. uprowadzając statki handlowe i wywołując u ludzi zatrute rany. że pewien winogradnik zabił uderzeniem motyki dużą żmiję. Słoma. WAPULA wielki i potężny książę piekieł. Ukazuje się pod postacią Iwa ze skrzydłami gryfa. WĘGORZ. WERWENA (WERBENA) święte ziele. Agryppa pisze. przydaje inteligencji uczonym. Kiedy wypił trochę wina. Stracił także władzę w nogach. tuż przed wschodem słońca. Ukazuje się pod postacią syreny. nie mogą przywołać duchów. to powstały specyfik wskrzesi każdego. zobowiązują się do pozys­ kiwania mu nowych poddanych. że ci. obróciła się w proch. Zrywali ją tylko o brzasku upalnego dnia. które ukazują się ludziom. Jest ona dowodem na nieśmiertelność duszy. iż ostatnią rzeczą. opryskiwano za pomocą werweny pomieszczenia wodą oczyszczającą. Słucha go trzydzie­ ści sześć legionów. skórę zwilgotniałą i zimną. Odpowiedzialny za prze­ wóz czarownic na sabat. Egipcjanie otacza­ li węgorza czcią i tylko kapłani mieli prawo go spożywać. którą był przykryty. WIDMA. opowiedzianą przez Williama z Malmesbury. było uczucie. że cały czas pozostawał w stanie delirium wywołanego zapachem słomy i odcięciem dopływu powietrza. którą instynktownie przeżuwał". błędne oblicze i wszystkie pozostałe okoliczności sprawiłyby. Olaus Magnus zapewnia. które dziś określamy jako „puszczanie kaczki". którzy mają piegi na twarzy. by go nie zauważono. zwące się Pylapienowie. WERBOWNICY SZATANA. a dalej całość schowa się pod gnojem. była przeżuwana. którzy zaciągną się na służbę do Szatana. że chcąc przywołać demony należy mieć na głowie koronę z werweny. Wiara w widma i duchy zmarłych jest tak stara jak społeczność ludzka. a także świadectwem słabo­ ści umysłu ludzkiego pozostawionego samemu sobie. że nie dawał on żadnych oznak rozumu. zanimby spostrzegł. a demonografowie uważają. że aby wezwać diabła i zmusić go do ukazania się. Skaczący przez Krzewy czy też Mistrz Pietruszka. a równowaga jego umysłu została tak silnie naruszona.

że to cesarz odniesie zwycięstwo i skutkiem tego poniósł klęskę. Bądźcie pewni. iż występują one powszechnie w świętych miejscach Arabii i fakt. udał się po radę do pewnego li trupa kogoś zmarłego ze swego grona. Idź prosto. zbierają pianę wypływającą z ich pysków i z namaszczeniem pocierają nią sobie brody. szara bestio. to jest jagnię pokory. Teodat uwierzył więc. Możemy przyto­ czyć tylko jeden przykład tego osobliwego sposobu WIECZERZE SABATOWE Sól się tam nigdy nie poznawania przyszłości. uchodzącego za bardzo zręcznego wróżbitę. a z grochowej jest W wojnie Justyniana przeciw Teodatowi. Mięso pochodzi z kradzionego psa lub kota. Jada się także trupy dzieci. Przyczyną takiego szacunku dla wielbłąda jest to.197 - WIE WIDZENIE. o Satana! WILK u starożytnych Germanów i mieszkańców Skandynawii. Według Dom Calmeta jest nim postrzeganie kogoś we śnie. WIELKA CHOROBA.Greków. lub leśli już jest w stanie rozkładu. jeśli zapali się lampę wcześniej przetartą ową krwią. którego głowa sięga nieba. Na tych odrażają­ chlewach. t Haber. Wypowiedziawszy je pięć dni pod rząd o wschodzie słońca można nie bać się najbardziej zażartych wilków. wkrótce postrada zmysły. kiedy śniący nawiązuje kontakt z postacią ze snu. zaś wieprze greckie żyły wszystkie. gdy udają się z pielgrzymką do minął czas próby. Wieprze przedstawiające Gotów były. z wyjątkiem dwóch. t Habi. Ci. soli i wszystkiego tego. Gotów został pokonany przez Belizariusza. Aby wyleczyć padaczkę. że jeśli skórę byka wypełni się krwią wielbłąda. że ten obrządek ochroni ich przed złymi przygodami podczas drogi. Hermes zapewnia. pojawia. Jeśli ktoś wypije tę krew. Pasterze wielbłądów. Prokop tak to wyjaśnia: Ten przysmak. czy jest wierna. Według „Petit Albert" możemy być pewni wierności kobiety. W ścisłym znaczeniu tego słowa. WIEPRZE. mieszkańcy umie- Mekki. Muzułmanie mają specjalny stosunek do tego zwierzęcia. to dym. ja również. książę i Żyd weszli do chlewów. Gdy WIELBŁĄD. jaki przypadkach uczestnicy sabatu wykopywali i zjada­ będzie wynik wojny. O t o owo sławne zaklęcie: „Przyjdź. iż widzi się olbrzyma. Często. są nierozważni. W proce­ Żyda. demona itd. w koniunkcji z Jowiszem lub Wenus. że będzie się wydawało. dowiedziawszy się o tym wszystkim.jest niewierna. anioła. diabeł lub esencja zła były przed­ stawiane w postaci wielkiego wilka z otwartą paszczą. że nosząc stale ten pierścień na środkowym palcu. dzonym następująco: Zróbcie pierścień z czystego srebra. że nie może zanegować ani widzeń. wygnali Teodata. W kilku biedny władca. idź szukać swego łupu.Rzymian. uważane jest za raczej przez strach. której daliśmy do zjedzenia rdzeń kręgowy z grzbietu wilka. iż wszyscy zebrani mają wielbłądzie pyski. Zdarzy się to jednak tylko wtedy. gdy Księżyc będzie w odpowiedniej pozycji. i o godzinie sprzyjającej panującej konstelacji. co jest tutaj. o zwie­ rzę wełnodajne. jak dodaje. W Quimper w Bretanii. uchronicie się od wielkiej choroby. ktć>ry się z niej uniesie. w trzecim . że grze­ chem jest obciążać go ponad miarę czy kazać mu pracować ciężej niż koniowi. umieszczając w jego oprawie kawałek rogu z kopyta łosia. W „Admirables secrets d'Albert le Grand" można wyczytać. że kładąc na głowie śpiącej kobiety diament. spośród rzymskich żyło pięć. Jeśli wy w to nie wierzycie.WID . jego stajennego. sporzą­ . jest to zjawisko nadprzyrodzone. gdy nie będzie innej lampy w tym pomieszczeniu. w drugim . przyznał. Następnie wybierzcie wiosenny poniedziałek. mówiąc przy tym: „O ojcze pielgrzymie! O ojcze pielgrzymie". Wieprzom używając wina. Wierzą oni. przekonamy się. wilków. należy posłużyć się pierścieniem. którzy zdecydowanie zaprzeczają istnieniu widzeń. do szarości uczepiona. WILCZE ZAKLĘCIE. martwe. f Habi. WIERNOŚĆ. PADACZKA. jest to tylko efekt wyobraźni. iż również wielbłąd ma właściwości talizmanu. sach o czary zdarzały się czarownice winne piecze­ Ten kazał zamknąć trzydzieści wieprzy w trzech nia na rożnie porwanych dzieci. co w pierwszym chlewie nadano imiona Gotów. wilczyc i wilcząt: nie masz co przychodzić do mięsa. że przeżył to osobiście. Mahomet umieścił w swym raju wielbłądzice proroka Saleha. niemniej czasami. wyryjcie wewnątrz pierścienia co następuje: f Dąbi. Turcy wierzą. gdy niebo pełne jest gwiazd. że niesie on Koran. całkowicie wbrew prawom natury: na przykład widzenie śmierci. sprawi. po dziesięć w każdym. Goci. jeśli zbudzi się gwałtownie i w złym humorze . W „Admirables secrets d'Albert le Grand" czytamy. wydawać się będzie. wierna zaś przebudzenie będzie miała przyjemne. Kościół błogosławi. ja cię obronię. a psów można się pozbyć. wróżenie z wieprzy. aby z góry dowiedzieć się. po napojeniu ich u źródła. ów król mąki. widzenie to niespodziewane pojawienie się osoby lub rzeczy. I rudno jest dokładnie wyjaśnić icrmin widzenie. ani cudów. Vade miro. Spinoza. Wierzą.. Chleb nie ze zbożowej. a na jego miejsce królem obwołali Witigesa. mimo swojego materializmu. pozostawiając je cych biesiadach pija się tylko przypalankę. oliwy. nigdy nie przez jakiś czas bez jedzenia.

musi popaść w ruinę. którego sam diabeł przemienił w wilka i zmusza do krążenia ze strasznym wyciem po polach. diabeł doprowadza ich siłą.. w miasteczku położonym w górach Owernii. jak również demonolodzy z ostatnich stuleci. a to ze względu na prędkość. lecz jakże się zdziwił. jako że są demonami. w wyniku czego ustalono jednogłośnie. po czym rzucają się na ludzi i ich stada skubało trawę. Kiedy myśliwy wyszedł na równinę. że opublikowano dziwny dokument stwierdzający. który szlachcic rozpoznał jako należący do jego żony. jeżeli owczarnię do ucieczki. oraz tych. trudniący się zbieraniem ubrań lub ozdób po ofiarach. widząc.WIL . prawie tysiąc zginęło w ten sam sposób niedaleko Agry. wychodzący w In­ diach. Wypalił z rusznicy. że barany mywano wtedy. Podobny przesad utrzymuje się w całych Włoszech. r by taką przemianę udawać lub wyobrażają sobie w okrutnym szaleństwie. Odnaleziono ubrania biednych. Nędzarze. wszyscy konsultanci prawni. czym prędzej je wypuszczają na wolność. którzy zostali przemienieni lub sami się przemieniają w wilki. Kirker opisuje po nich rany. gdyż wiedziano. że kiedy wilk spojrzy na kogoś. Nieszczęsna kobieta wyznała zatrwożona. nie przejdzie przez miejsce. . się wilkami jedynie z pomocą diabła. przesądów sprawdzili wszystkie te wierzenia i są zadając przy t y m ciosy tak gwałtowne. Stąd to przesądne uwielbienie dla tych groźnych zwierząt. Gdy udał się do niej. że wilkołacza przemiana jest zjawiskiem rzeczywistym i stałym. Po prze­ posunął nawet swe próby do powieszenia na szyi kroczeniu rzeki zmieniają swą ludzką postać na barana serca wilka. Na jednym z jej palców tkwił złoty pierścień. lecz z obciętymi kończynami. że zostają zgodni co do ich absurdalności. Rozgniewany mąż wydał żo­ nę wymiarowi sprawiedliwości. wyciągnął z torby łapę odciętą domniemanemu wilkowi. Jak opisuje Fincel. by chronić bydło od wilków i innych dzikich zwierząt. lecz kiedy myśliwy obciął mu prawą łapę nożem. bowiem wilki te robią ze sto mil na godzinę. że w Pendżabie sześćset dzieci w bardzo krótkim czasie zostało pożartych przez wilki. powodując tysiące szkód. wilkołak to czarownik. jakby wydarzyła się w jego czasach? Czy szczają na polach trójnóg lub rozszczepiony nóż.198 - WIL Byle psotnik z łatwością skłaniał wszystkich do ucieczki udając wilkołaka. ścigał myśliwy. że wilczą sierść miały ukrytą wykrywają obecność wilka po zapachu. pewnego dnia schwytano wilkołaka biegającego ulicami Padwy. pod koniec grudnia. Jako że zbliżała się noc. dojrzał znajomego myśliwego i poprosił go. Porównanie dłoni z ręką tej kobiety nie pozostawiło żadnych wątpliwości. Zwątpienie zakradło się dopiero /. jego wnętrzności. Pliniusz pisze. zadowalając się jedynie przywieszeniem im dzwoneczka do szyi. w którym zakopano Peucer pisze. Dionizjusz Afer. że w Inflantach. opowiedzianej przez Bogueta. Spalono ją na stosie. by przyniósł mu łup z polowania. znalazł ją siedzącą przy ogniu z prawą ręką ukrytą pod fartuchem. Strabon. W Hiszpanii mówi się często o czarno­ księżnikach. Zdaniem demonografów. Zapytany o rezultat polowania. która zabije wilka. Ludzie uczeni i pozbawieni się tam nie stawią. Meja. a spokojne zwierzę dalej wilczą. że czarownicy mogli sta­ wać. o dwie mile od Apchon. że skrzypce ze strunami co roku znajduje się jakiś nicpoń wzywający czaro­ zrobionymi z wilczych jelit skłoniłyby całą wników do zbierania się w pewnym miejscu. Cóż myśleć. człowiek len zapada na wściekliznę i traci glos. przejmując zwyczaje i zachowania tych zwierząt. myśliwy powrócił do domu przyjaciela. Przez długi czas wilkołaki siały przerażenie po wsiach. Ogon ich jest sztywny jak kij i zakończony świeczką. siedząc wieczorem przy oknie. Solin. Dwadzieścia lat temu. lecz chybił. jako że wilkołaki były trak­ towane jako takie nawet w ludzkiej postaci. pod postacią wilkołaka. że zmieniła się w dłoń kobiecą. te cała wieś. że to ją właśnie. pewien szlachcic. Istnienie wilkołaków potwierdzali Wergiliusz. Jako że nie chciała jej wyjąć. okaleczone zwierzę uciekło i już się nie pojawiło. rozpuścili wśród mieszkańców pogłoski. stado nigdy pomiędzy skórą a ciałem. Pompowracają przez tę samą rzekę i znów stają się ludźmi. jakie w tej materii przeprowadził: a kilkutysięczny t ł u m podąża za nim. Wilkołakami nazywa się mężczyzn i kobiety. którzy organizują wyścigi na wilkach. Cesarz Zygmunt kazał rozważyć w swej obecności kwestię istnienia wil­ kołaków. zobaczył zbliżającego się dużego wilka. niusz. Inaczej jechać" nie są w stanie.twierdzi. Przywódca kroczy na przedzie. którzy przebierają się. W 1 5 8 8 roku. która oświetla drogę. Obcięto mu łapy i w t y m momencie odzyskał on postać człowie­ ka. małych ofiar w pieczarach.d panowania ludwika XIV. WILKOŁAKI. Warron. że są wilkami. pokazał jej przyniesioną dłoń. o tej historii. WILK-ZŁOŚLIWIEC imię nadawane diabłu w Caskonii. doświadczenia. zanim ten go zobaczy. wilk rzucił się nań. dosiadając tych zwierząt twarzą do ogona. w których żyją te zwierzęta. Nawet nie potrzebował udawać postaci wilka. Utrzy­ Każdy wieśniak jest przekonany. Po upływie dwunastu dni Pewien angielski dziennik. Kiedy je łapią.

którzy ich nik nie przybierze normalnej. Ukazuje się zły niczym lew. czy nie ma sierści pod skórą.był to zwyczajny hipochondryk. zmieniła się w wilka i rozpruła brzuch owcy w po­ jeśli nie chcą zostać przezeń pożarci. Ponieważ bliżu wsi. sprawiedliwość nie zawsze jest sprawiedliwa. Sprawa i terroryzował jakąś okolicę przez trzy lub cztery ma się zupełnie inaczej. przytacza pewne wydarzenia. że nie imają się jej zwykłe kule. zadając (Paryż. Zapewniają tam. które były ludów Północy i pochodzą z tych samych źródeł. W śre­ dniowieczu określenie „wilkołaki" znane było we wszystkich prowincjach Francji. że jeden z jego wiele wspólnego z tajemniczą mocą przenoszącą poddanych przemienia się w różne zwierzęta. obiecała zademonstrować. Pan de Beauvois de Chavincourt. Mó­ Wymaga bowiem posiadania wielu trudnych do wią: jeżeli wydamy winnego. jak to wyjaśnić? .ma rosyjskiego księcia. jest wśród nich wielu złych ludzi. który wołał do sąsiadów. że duszą one psy i dzieci. Uprzedzony. posłał na sabat pewne osoby. błyszczących oczach i spiczastych zębach. której nazwę podała. że skóra wilkołaków jest to możliwo. nawzajem się a postać zwierzęcia. nie ką i lycaonią. Co ciekawsze i wyglądają jak prawdziwe wilki o wielkich pasz­ i dziś są jeszcze po wsiach wilkołaki lub jacyś franci. ou de la transmutation des hommes Wiadomo. Ceremonia poświęcania kul nie jest łatwa. Te książki są przynajmniej wynika. zjadając je „Dialogue de la lycantrophie". a którą przyjmuje za niepodważalną wychylają nigdy głowy przez okno w obawie. Jako że Św. V swych „Maladies zdobycz. baśń węglarzy niemieckich o Robinie z Lasu. Obudziła się prowadzono raz obłąkanego wieśniaka mającego dopiero po upływie trzech godzin i opowiedziała. rozpływa się siebie obawiają. A wieśniacy są mściwi. Do lekarza Pomponace przy­ maścią. że rzeczywistość. by sprawdzić. co biega J. Delancre chwali czyn pewnego maniakom . była mieszkańcy wioski pocierali go. tak na początku tego . W powieści „Persiles et WIN wielki król i hrabia na dworze piekielnym. uspokojona obietnicą sędziego gwa­ przemienił się w wilka. Gdy prości ludzie słyszą wycie rozprawę o lycantropii. a sprawiedliwość nie zatrzymała go. Podobnie jak przed stu laty magnetyzm i somnambulizm. Posłano tam i istot­ nieszczęśnik ów w niczym wilka nie przypominał. zrobimy sobie zeń zajadłego wro­ niczyny. Pewna kobieta oskarżona zaprezentować swe umiejętności. nie stwierdzono. jak to pewnego ranka w 1542 roku ujrzano sto pięćdziesiąt wilkołaków na placu w Konstantynopolu. nie Wierzenia z Saintonge nie są odległe od opowieści powinien mieć prawa powrotu w okolice. Jeździ na czarnym koniu. aby wilkołak lub czarownik niepokoił tak twarda. Po dziesięciu latach galer szości zamachów i nic nie jest pewne. Nazy­ wano je tam zwierzę-pomieszaniec. opat z Laval. że i znika. zwłaszcza czterolistnej ko­ unieszkodliwiony. a chodzą na czterech łapach wilkołaki istnieją z całą pewnością. kazał zakuć w kajdany i polecił mu w tym czasie w omdleniu. którą przyjął. by uciekali. jako że skóra wilkołaków opiera się więk­ ga. Dowodzi dziewięt­ nastu legionami. który odbył karę galer. Zadajemy sobie pytanie. jak W Saintonge uważa się. ostatnim dziele Cervantesa. Huberta. petit in-12) tom zatytułowany „Discours de mu cios widłami między oczy. O t o święcone o odpowiedniej godzinie nocy w kaplicy jeszcze jedna bieda naszych wieśniaków. który Sigismonde". a on nie zostanie zdobycia przedmiotów. że można zmusić szlachcic z Angers. zatytułowaną zapewnia. którą nazywa także gorącz­ wilkołaków (co zdarza się tylko w środku nocy). od­ najdujemy wyspy wilkołaków i czarownic. których ciała pozostają po niego.199 - WIR był to tylko spisek zorganizowany przez męża. Pomponace wyleczył go pokaleczona i zdychająca. sławny lekarz nazywany „nie­ przemieniają się w wilczyce. wpływa na przybór rzek i zna przeszłość. Obaj uważają. które chciał pozbyć się żony? Dawniej Sennert. la lycantropie. de Nyneuld opublikował w 1615 roku całą w podskokach. a doświadczenie uczy ich. którą wskazała.gonitwy w charakterze wilkołaka .WIL . w rozdz. chociaż często ulegało przekształceniu w „wilkozłudy". WIRUJĄCE STOLIKI. Buduje domy. na co tenże o wilkołactwo. póki czarow­ powracają wyrównać rachunki z tymi. by porwać swoją mieckim Calenem". jeśli kule zostały po­ lata. co nika przygotowane uprzednio dwa dogi. tak jak w „Guliwerze" natykamy się na occultes". wydali. że sposób zachowania właściwy owym powieściami. a te roze­ w istocie rzeczy czyni. wielkie upodobanie do świeżego mięsa. że się za wilka. Wilkołaki były bardzo pospolite w Poitou. W ręku trzyma żmiję. że cechą wyróżniającą wilkołaki jest en loups". Rodin bez żenady opowiada. Delancre wydał inną książkę na ten sam temat. dwunożnej postaci. że potem z apetytem. Natarła ciało specjalną rwały go w strzępy. Kilka lat wcześniej Claude. po czym natychmiast zasnęła. Książę poszczuł na nieszczęś­ rantującą jej życie. Być może winny. Wtedy czarownik może zostać zabity. kazał wydrukować w 1599 roku wilkołaka do opuszczenia wilczej postaci. czach. że owca. z których wyspę czarowników. skręci im szyję. którzy za nie uchodzą. co widownią jego zbrodni.

a stół poprzedza go z taką szybkością. Mensula odgrywa pierwszoplanową rolę. Odracza sprawę o kilka dni pod pretekstem przygotowania wróżby. posłużyliśmy się nim według zwyczaju. kto będzie następcą obecnego cesarza. pierścień przesunął się i podał dwie sylaby: Tco. w którym należy szukać skradzionych przedmiotów. Kiedy nadchodzi wskazany dzień i godzina.. a ów pierścień to ołówek. autor uczonej księgi „Des esprits" cytuje z XXIX księgi Ammiena Marcelina fragment. albowiem by) to Teodozjusz . a wtedy stół unosi się ku jego ręce. nie sposób przeto nie pochylić czoła przed słowami św. Po upływie półgodziny wstaje.. lama siada na ziemi przed małym kwadratowym stolikiem. Czarownik daje krok do przodu. że lama z trudem za nim nadąża. upada na ziemię. oczywiście nad tymi trzema instrumentami krąży w powietrzu duch wróżbiarstwa. balan­ suje nieco w powietrzu. Istniały wówczas i inne wróżbiarskie stoliki. Późniejsze fakty zadały kłam wróżbitom.. w jakiej znajdowała się spoczywając na nim. którzy odrzucają Boga. że musimy walczyć z niewidzialnymi mocami. że chodzi o Teodo­ ra. Przerwaliś­ my w tym momencie. Przyznacie sami. wróżbie. kapłana zastępuje medium (pośrednik między wywoływanym duchem i cieka­ wskim). Pierś­ cień ów przeskakuje kolejno. że lamowie.. a zdania Lc są odpowiedziami na postawione pytania.pozo­ stawia on diabłu i jego legionom. że dzisiaj wszystko dzieje się podobnie. to ona jest poświęcona. Następnie.to ten. Tak kończyły się wszystkie epoki filozoficzne. Tajemnica wróżbiarskich stolików nie została nigdy zapomniana. rzadko zdarza się. . a tych. Pawła głoszą­ cego. mówił Hilariusz.WIR . Ubrany w lniany strój mężczyzna recytuje śpiewną formułę i składa ofiarę bogu wróżbiarstwa. Spytaliśmy się pewnego dnia. bez żadnego niepo­ rządku. tworząc w ten sposób doskonale składne zdania . Tertulian wspomina o wi­ rujących stolikach. klon? krążą w powietrzu.. Jeden z kierunków ruchu stolika jest wyraźniejszy od innych . temat tajemniczych rozmów. Można było niedawno przeczy­ tać w „L'Abeille de Saint-Petersbourg".. na podobieństwo trójnoga z Delf. zaczyna biec.. uważając. podnosi rękę ponad głowę. nad wygrawerowanymi literami i zatrzymu­ je się nad nimi. a na koniec. Owo magiczne wywoływanie duchów nie jest bynajmniej rzeczą nową. który podejemy poniżej: „Postawieni przed rzym­ skim trybunałem za zbrodnię uprawiania magii Patrycy i Hilariusz bronili się w sposób następujący: Z kawałków drzewa laurowego uczyniliśmy mały stolik (mensulam). Stawia się go w środku domu i umieszcza na nim okrągłą misę wykonaną z różnych metali. który tutaj widzicie. kładzie na nim dłoń i zaczyna cichym głosem czytać jakąś tybetańską księgę. ale nie artykułu podpisanego przez Alexisa de Valdernara: „Gdy do lamy zgłasza się osoba ze skargą i prośbą o odnalezienie skradzionej rzeczy.200 - WIR wieku wirujące stoliki i pukające duchy są dzisiaj przedmiotem zainteresowania wielu umysłów i sta­ nowią od kilku lat. by lama zgodził się natychmiast spełnić tę prośbę. którymi posługiwano się w jego czasach. posługiwali się nimi od niepamiętnych czasów. stół podąża za nim. kapłani religii buddyjskiej w Indiach. Następ­ nie na cieniutkiej nici lnianej trzyma nad misą pierścień poświęcony tajemnymi sposobami. poświęciwszy go. I arna przyjmuje pozycję stojącą. by wysławiać materię . a stół za­ trzymuje się na poziomie jego oczu. Porusza się tak w wielu kierunkach.ateistów i panteistów . Oto fragment tego Pan de Mirville. odrywa rękę od stołu zachowując jednakże pozycję.

że podnosił przypomina nam Św. Paweł. która otwierała nowe drogi przed wszystkimi ciekawskimi. . Co więcej. mieszkający we mi. które poruszają stolika­ samego dnia pewien rosyjski chłop. W chwili obecnej w którym nie natrafiono na ślady kradzieży. a lama oświadczył. widzów. które przedstawiłem wyżej. doświadczeniu. kapeluszami." wskazanym kierunku. Ale uczestnicząc w nim po raz czwarty byłem świadkiem zdarzenia. Wirujące stoliki trafiły wkrótce do Europy. Przedstawiliśmy początki i postępy wróżenia przez Samobójstwo to wzbudziło podejrzenia. stolik po przebyciu w powietrzu poruszający się stolik był wykonany z drewna ponad osiemdziesięciu stóp upadł w miejscu. skradzionych stolik za pomocą sznurka ukrytego przed oczami przedmiotów należy szukać tam. udano się duchy. w Stanach Zjednoczonych tysiąc pięćset osób komunikujących się z duchami. Ale po skrupulatnym zbadaniu nie znalaz­ W dniu. gdzie upadł stolik.201 - WIR jeśli wierzyć opowieściom tubylców. przede wszystkim za pomocą wirujących więc do jego domu i odnaleziono tam wszystkie stolików. Od 1850 roku zainteresowano się nimi wszędzie. Działo się to w okoli­ cach miasta Elan na Zabajkalu. że nie można odnaleźć skradzionych rzeczy. Podejrzewałem.WIR . Nowość ta wybuchła na podobieństwo skradzione przedmioty. zarazy. że tego według tych samych zasad. Pisano o tym książki. Sprawą zajęli się Nic śmiałem wierzyć ślepo mym oczom i wyjaś­ ludzie poważni i dostrzegli w rezultacie w owych niłem sobie to zdarzenie jakąś sztuczką użytą przez duchach demony. Po dwóch zaledwie latach naliczono Trzykrotnie w mojej obecności doświadczenie to się nie powiodło. kluczami etc. w którym uczestniczyłem w tym łem śladów jakiegokolwiek oszustwa. popełnił samobójstwo. jestem przekonany. że zjawisko to miało miejsce Jednakże muszę z całą pokorą przyznać. o których istnieniu wokół nas lamę-prestidigitalora. całe gazety poświęcono owej nauce. sosnowego i ważył półtora funta.

Nie powiemy (byłoby to zbyteczne). Za pomocą owych uderzeń oraz dyktowania odpowiednich liter alfabetu.WIR . maszyny do szycia. książek. nie będziemy ich zamykać w Charenton. a rozum po to. Nie dość na tym.202 - WIR Jednakże. meble lub inne przedmioty ników należących do najniższych i najciemniej­ wszelkiego rodzaju i rozmiarów. morza. został w końcu ubiegłego wieku definitywnie prze­ jak bez znanej nam przyczyny lub jedynie na gnany z dziedziny nauki. gdy tylko przeszkadzają one i zaprzeczają ich doktrynom. co dzieje się obecnie. widzimy. . do Mówiącego Stoli­ ka. piły. Doktor Parchappe jest jeszcze mniej uprzejmy wspaniałe fragmenty muzyki wojskowej..»W naszych czasach .. Słyszymy oto doktora Leuret twierdzącego: »Każdego. grzmotu. Mówi o tym pan de Mirville. pisać zdania. a nawet całe stronice. bez obecności żadnego instrumentu. bez względu na jego naturę«". mimo że leżą na nich stosy są wśród uczonych ludzie. biły w dzwony. pod groźbą. inne pochylają się o więcej niż 45 stopni. Nie będziemy odpowiadać niegrzecznościami na Ogromne stoły przebiegają ze straszliwą szybkością grubiaństwa. hebla. którzy mają oczy po to. liczyć. powrócimy jeszcze do pukających duchów i ich uderzeń. pana Des Mousseaux. że nie mają oni innych nieprzyjaciół. ani chorób do zwalczania. z jaką doktorzy nauk medy­ cznych występują przeciwko wszelkiej idei nad­ przyrodzonej. dokąd chcieli­ by nas wysłać. jak np. iż zostanie się uznanym za zwariowanego fantastę. . Odsyłając czytelnika do pana de Mirville.nie można. Z trudnością zdobywa prośbę uczestniczących w seansie poruszają się. niewidzialne istoty są w stanie przekazywać znaki afirmatywne i negatyw­ ne. podczas gdy inne szych warstw naszych cywilizowanych społe­ z kolei przytwierdzają się tak silnie do podłogi. Nie tylko chodzą po schodach. że czeństw. można by powiedzieć. imitują wszelkiego rodzaju dźwięki. dla atakowanych przez siebie prostaków: „Stop­ Innym razem. że po mieszkaniach. ale w niektórych przypadkach słyszano." nawet kilku mężczyn nie jest w stanie ich ruszyć. deszczu. należy natychmiast zamknąć w domu by nie widzieć. twierdzić. jak grały na skrzypcach lub gitarach.dodaje z kolei doktor Lelut . i jest to rodzaj zjawisk najściślej niowo osłabiany z wieku na wiek surnaturalizm związanych z tym. a nawet wykonywały. zauważając: „W przyszłości trudno będzie zrozumieć zawziętość. wariatów w Charenton*. by nie rozumieć. nie jeszcze dzisiaj wiarę wśród niewielkiej liczby osob­ dotykane przez nikogo. naśladują wskazane lub śpiewane z nimi melodie. uczeni z naszych akademii odrzucają rzeczy oczywiste. że utrzymuje się kontakt z jakim­ kolwiek czynnikiem nadprzyrodzonym. komu przyjdzie do głowy wierzyć w duchy.

Czasami także. nie występując zarazem przeciwko czci i dobrej wierze świadków. to znaczy gotowych służyć d u c h o m za bierne narzędzia. W innych miejscach rozpada się w kawałki porcelana. pozos­ tającym w stałym kontakcie z duchami. kamienie tłuką szyby w oknach. udaje się prawie zawsze i wszędzie polecić im. a często i gro­ teskowe fakty. a nawet zmyślonych. zostało ustalonych w spo­ sób tak pewny i autentyczny. gdzie trwają w zawiesze­ niu przez kilka chwil. W t y m celu kilka osób. jest jednak rzeczą bezsporną. widzimy ludzi poważnych. co do niezbędności którego można się było póki co przekonać. otoczonych po­ ważaniem i szacunkiem. często bowiem duchy nie chcą nic uczynić ani wyjawić. Jeszcze gdzie indziej można spostrzec przezroczys­ te kształty ludzkie. Z tej racji określa się je mianem medium. które zdaniem duchów ułatwiają im nawiązywanie stosunków z żyjącymi. dystyngowane kobiety z wyższych sfer. gas­ ną świece. moralna lub fizyczna. wśród których znajdujemy sędziego Sądu Najwyższego. Nie wiadomo jeszcze. ciszę. a nawet indywidua o wybitnie niemoralnym i zdeprawowanym charakterze. nieprawdziwych. Tak więc wśród trzydziestu do czterdziestu tysięcy mediów. dziku­ sów. bądź piszą na papierach. wielu pastorów róż­ nych sekt. Gdzie indziej można zobaczyć ręce bez ciał. w miarę możności o podobnych w tej materii poglądach i odpowiednio dysponowanych. które przedstawiliśmy. Często dzieje się tak. przy których posługują się bezpośrednio medium. urzędników państwowych. które podobno żyły w Stanach Zjednoczonych na początku roku (1854). Niezależnie od „rapping medium". a obok nich niepiśmiennych ludzi z gminu. które są pośrednikami pomiędzy ludźmi a autorami tych fenomenów. do których nikt się nie zbliża.. a nawet porzuć ich dotyk Niewidzial­ ne dłonie składają podpisy zmarłych już osób. niesamowite. duchy dawały znać o sobie straszliwymi uderzeniami. co wydaje się zależeć przede wszystkim od stanu fizycznego i moralnego osób tworzących koło. które pociągają za sobą. jeszcze inne skaczą na jednej nodze i wykonują prawdziwy taniec. a kobietom coś burzy fryzury. nie wydarza się nic. że ich życzenie zostało spełnione. iż niemożnością jest podać je w wątpliwość. lekarzy i profesorów.. bywają też osobnicy. W innych z kolei przypadkach. wykształconych. bardzo poważnie przedstawione w relacjach amerykańskich.203 - WIR a mimo to nie przewracają się stojące na nich drobne przedmioty. czekają. nie po­ zwala na wcześniejsze rozpoznanie medium. dopóki osoba im wstrętna nie wyjdzie z mieszkania. by zamanifes­ towały swoją obecność. a spotyka się je w najmniej oczeki­ . w obecności których daje się usłyszeć uderzenia. ku wielkiej trwodze uczestników. aczkolwiek wydaje się to prawdopodobne. przewracają wazony. którzy pod wpływem duchów popadają nagle w stany nerwowe. opinie na ten temat są sprzeczne. czy media pojawiają się częściej wśród jednostek obdarzonych magnetyz­ mem niż wśród innych i. aż duchy dadzą w ten lub inny sposób znać o swojej obecności. Jakie warunki są zatem konieczne dla wywołania tego rodzaju zjawisk? Jedynym. że wiele z faktów. Ludzie przeno­ szeni są nagle z jednego końca pokoju w drugi lub wzbijają się w powietrze. Ob­ jawia się ono samo lub jest wskazane przez medium już rozwinięte. wielokroć ludzi czcigodnych i oświeconych. niezależnie od płci. wieku i pochodze­ nia. mimo ciężaru wielu osób. Żadna cecha charakterystyczna. w mieszkaniach zapala się i gaśnie nagle światło. najlepiej w towarzystwie jednego lub kilku mediów. lub nie.WIR . jest obecność pewnych osób. wanym momencie pośród osób wierzących i nie wierzących. Niektórym bardzo rozwiniętym mediom. gromadzi się wokół stołu. gdy praktyki te spowszedniały. którzy je potwierdza|ą. a czasem także usłyszeć ich głosy. że dopiero po wielu wielo­ godzinnych seansach leciutkie uderzenia w stół lub gdzie indziej obwieszczają. cał- Niewątpliwie jest wśród nich spora liczba nie­ ścisłych. jeśli takowe znajdują się w pobliżu i trzymając się. mimo przedłużenia seansów. a niekiedy też wprowadzając się w stan skupienia lekturą czy śpiewem lub też zachowując. Trudno byłoby zresztą wymie­ niać wszystkie dziwne. duchy przyjęły dużo wiele prostszych sposobów porozumiewania się. drą materiały. w kolach złożonych z niedowiarków lub utworzonych dla żartu. Stosowana zazwyczaj metoda dla wywołania tego rodzaju zjawisk polega na tworzeniu kręgów spirytystycznych. za ręce. Ale od czasu.

a nawet wej . Fryzjer dawał jej za nie dwadzieścia florenów (czterdzieści dwa franki). nych konszachtów z demonami. U Franków wręczanie włosa było grzecznością.dwie uncje. „Weź włosy kobiety podczas dni jej WODA OGNISTA cieszyła się wielkim wzięciem słabości. jak jego ramię ogarnia tężcowa drętwota i uzbrojone w pióro lub ołówek służy duchom za bierne narzędzie do pisania lub rysowania rzeczy. które wierzą. jaki z nim zawierają Demon tnie je bardzo drobno. W Holandii wielu ludzi wierzy. Aby zrobić dobrą wodę aniel­ sposób. której śmienitą wodę anielską. Leczy ponoć wiele chorób. WOLAK wielki prezydent piekieł.jedną uncję.. bowiem gdy Berenike złożyła w ofierze swe włosy. którzy robili wizerunki kwarty soku z nostrzyka. chrzcili je w imię w szczelnie zamkniętym alembiku i destyluje w ką­ Belzebuba (patrz). do którego Ale dosyć już o tych budzących strach mate­ wkłada się następujące składniki: żywicy benzoeso­ riach. sandału" specjalnego czasopisma: „Table parlant".powiedziała . że rozdmuchując włosy na wietrze przemienia się je w zwierzęta." obecnie z wódką. przenieśli je między gwiazdy jako konstelację. Niedawno pewna starsza pani w Hadze ścięła swe bardzo długie i bardzo bujne białosrebrne włosy. ćwierć kwarty kwiatów pomarańczy. kwartę dobrej wody źród­ lanej. że nic których włosy me miałyby przykrywać". Czarownice dają swe włosy diabłu jako zadatek paktu.zastępowały podpisy. bądź wskazując palcem na litery alfabetu z taką szybkością. Po zbliżeniu do niej płomie­ użyźnionej gnojem. o których źródle nie sposób W O D A ZIELONA. potwierdzają wymianę puszczając na wiatr włos. których członkami i organami duchy mogą dowolnie dysponować. Są wreszcie osoby. a ci posługują się nimi..pół uncji. podobnie jak dzieje się to przemienia się w węże. malnie potępił i surowo zabronił tych niebezpiecz­ połowę skórki z cytryny. WŁOSY.cztery uncje. przepisują sposób leczenia i leczą przez dotyk dłoni lub ruchy rąk. i rzeczy. że często trudno jest za nim wątpić. którzy peruki te będą nosić. że osoba. Onegdaj uwielbieniem ota­ czano kosmyki włosów. Zakończ­ cytrynowego . Wie. które za pośrednictwem swego medium opisują choroby. że gdy sprzedadzą swe włosy perukarzowi. że Kościół for­ drachmy. o których nie wiedział nikt z obecnych lub na temat wydarzeń . W Bretanii wierzy się. znane były i starożytnym. mogli być oni o nich poinformowani w naturalny W O D A ANIELSKA. które miały miejsce lak daleko.. Stąd też zwykle w gradzie znaleźć można drobne włoski. jak utrzymują jej entuzjaści. a gdy słońce przygrzeje nia.. Niekiedy piszą tak całe tomy bez żadnego angażowania swej inteligencji. Podlega mu trzydzieści legionów. Jeszcze inni umieli podać dokładne i precyzyjne szczegóły o niesłychanej czasami dokładności na temat wydarzeń dawnych i zapomnianych lub o wydarzeniach współczesnych. WIZERUNKI Z WOSKU. Pojawia się pod postacią dziecka ze skrzydłami anioła. styraksu . że złe anioły uwiel­ biają włosy najchętniej od kobiet o pięknych włosach. zamieniając się na coś. nazywaną tak.WIZ .204 - W OD kowicie podobne do wywoływanych prze/ magnetyzm i stają się wówczas czymś na kształt automatów. a następnie zadawali im ciosy pieli wodnej.. trzeba mieć aparat destylacyjny. bądź znakami głowy lub ciała. . będą odczuwać bóle głowy tych. goździków . Kilku gawędziarzy zapewnia. Mali chłopcy z Plougasnou. Doceniali oni te dary. Pogrążone w takim stanie medium odpowiada na pytania skierowane do duchów konwulsyjnymi i bezwiednymi ruchami. włóż je z początkiem wiosny do ziemi dawnych czarowników. na które Rzymianie przysięgali i które składali bogom w ofierze. a tylko rody królewskie miały przywilej zapuszczania bujnych fryzur. które stały sio lematem wielu książek. ćwierć cami tych sztuczek. U Delancre'a czytamy. miesza z różnymi proszkami i od­ daje czarownikom. po zetknięciu z którą następowała śmierć. ską. gdzie znajdują się plane­ ty i gdzie przebywają węże. stawała w ogniu. lak jak robią to jasnowidzący somnambulicy. Z kolei „writing medium" czuje nagle. które chcą one oznajmić. Włosy te mogą posłużyć do wielu innych czarów. Ci. by sprowadzić grad. Czary te na nią pochodzi od anioła. że obcinać włosy i paznokcie można tylko w pewnych okresach.. W czasach nowożyt­ nych włosy odnajdowano nawet pod pieczęciami . dosiadając dwugłowego smoka.wszystkie dolegliwości tych. bo przepis imię nosił wizerunek. Istnieją duchy. dwie gałki muszkatołowe. W ten sposób otrzymuje się wy­ sztyletem lub spalali je w nadziei. przewidują stany kryzy­ sowe. bądź lo uderzeniami dłoni. który był swego czasu symbolem własności. jedynymi spraw­ cynamonu .dwie my przypominając chrześcijanom. Wszystko to umieszcza się z wosku do odprawiania czarów. dwa lub trzy kawałki irysa florenckiego. lecz ona wolała je spalić. przeżywała to samo. że czarownicy wytwarzali niegdyś wodę zieloną. „Miałabym nadążyć.

Ma pod sobą dwóch nadzorców. że wolnomularstwo. a te używane podczas prac pochodzą z terminologii architek­ tonicznej. nie zadowolonych z zapłaty. a czeladnikowi jak mistrzowi. Inni powiadają. o czym krążą różne opowieści. Przewodniczący loży nosi tytuł czcigodnego. potem czelad­ nikiem. że był synem mieszkańca Tyru i kobiety z rodu Neftalego. w którym czytamy. Stowarzyszenia masonów nazy­ wają się zwykle lożami.205 - WOI WOLNOMULARZE wywodzą swe początki z cza­ sów Salomona i otaczają je niezwykłymi opowieś­ ciami. za nowo przyjętych i za wszyst­ kich braci. stworzyło plan wydobycia z Adonirama. Obecnie każdy kraj ma swego wielkiego mistrza. Loża musi składać się przynajmniej z siedmiu członków. który rezydował w Anglii. był tylko jeden wielki mistrz. Kształtować serce. Syn niewtajemniczonego (tego. który zawarł przymierze z Salomonem i był mu bardzo pomocny podczas budowy świątyni. uzgodnił z mistrzami słowa-hasła. co rozumie­ my przez słowa cyrkiel i węgielnica. pierwszą literę słowa God (po angielsku Bóg). Trzech czeladników. Między wieloma tajemnymi znakami. Mistrzowie noszą również niebieską wstą­ żkę. Pierwszy toast wznoszony jest zawsze za władcę. jak tylko uda im się dopaść go . Utrzymują oni. dziewięć i więcej osób. które teraz nisz­ czy. czeladnicy obramowują je kolorami danej loży. że została zaczerp­ nięta z Talmudu. aby wykonał ornamenty świątyni. któremu Salomon powierzył prowa­ dzenie prac w świątyni. który nie jest masonem) .. to samo uczynił z czeladnikami podając im znaki rozpoznawcze. nie znane uczniom. Najpierw jest się uczniem. że ten Hiram był mistrzem w obróbce złota. porządkować umysł. obecnymi w lokalu loży. Jedni powiedzą wam. obok której płacono czeladnikom. a ten za honor uważał ich noszenie. którego są poddanymi. gdy wolnomularstwo. że w opowiadaniu chodzi o Hirama.dopiero w wieku lat dwudziestu. mówią masoni. a wreszcie mistrzem. że nie mógł ich wszyst­ kich znać. ale którzy nie są wtajemniczeni w wielkie sekrety zarezerwowane dla wyższych rangą dostojników. że zapłaci uczniowi jak czeladnikowi. budowało. obok której płacono uczniom. Uczniowie noszą je zupełnie gładkie. drugi za wielkiego mistrza. lorda Montague. pięć. miał lak dużą liczbę robotników do opłacenia. na której zawieszone są węgielnica i cyrkiel. dwie kolumny i wiele różnych innych ornamentów bractwa. a drugą. A oto historia Adonirama czy Hirama. Mistrzowie wchodzą do loży ze znakiem bólu na twarzy.WOL . którzy zdobyli już trzy stopnie. z których każda miała osiemnaście łokci wysokości i cztery średnicy. Wszystkie terminy. można zauważyć pośrodku płonącej gwiazdy literę G. według najbardziej rozpowszechnionej wśród ma­ sonów wersji. Syn wolnomularza nazywany jest Louftonem i może zostać przyjęty w wieku czternastu lat. jest niczym innym jak protestantyzmem doprowadzonym do indyfcrentyzmu i cichą zmową przeciwko katolicyzmowi. Jest to bractwo. Jedną z nich. którego wstążki są białe i z tego samego co fartuszek materiału. ale zawsze musi być to liczba nieparzysta. a jego pierwotnym celem była budowa kościołów. Historie te lub raczej opowiadania mogą tylko rozweselić głuptasów. W dzisiejszych czasach to upodobanie do rnularstwa jest czystą przenośnią i zupełnie czemu innemu dziś służy. itd. króla Tym. Adoniram. których używają podczas jedze­ nia. a stół nakrywa się na trzy. W czasach. trzeci za czcigodnego loży. które prawdopodobnie zostało założone w Anglii. że czcigodny Hiram podarował ubiór i oznakę masona Salomo­ nowi. nazwał Jakin. oto. mistrzowie haftują na nich węgielnicę. przywołać właściwy porządek rzeczy. srebra i miedzi. Następnie pije się za nadzorców. są zapożyczone z artylerii. zależnie od liczby biesiad­ ników. dla uczczenia śmierci Adonirama lub Hirama. że Salomon sprowadził go z Tyru. którzy czuwają nad przestrzeganiem reguł zakonu. siedem. W trakcie posiłków światła muszą być ustawione w trójkąt. Prawdą jest natomiast. cyrkiel. Tak można nazwać tych. sekretne stowarzy­ szenie powołane na początku ubiegłego wieku przez Anglika. które służyły do odróżniania ich od podwładnych. Między innymi Hiram wybudował dwie kolumny z miedzi przed wejściem do świątyni. nazwał Booz. Podczas uroczystych zgromadzeń każdy brat ma na sobie fartuszek z białej skóry lub jedwabiu. W masonerii są trzy podstawowe stopnie. Aby nie ryzykować. tak jak to widzimy w czwartej „Księdze Królów".

choć . Tajemne prak­ tyki ich lóż przydały im reputacji wojujących czarowników. Rak przedramionami i rękoma. gdzie trzeci czeladnik. by opowiedzieć: mu całą historię. Jeden stanął przy wejściu północ­ nym. Byłoby to nieistotne. który nią rządzi. którzy wierzą wróżbitom. dotarli o świcie do domu wróżki. by go przewrócić. je zmienili. Ludzie. czterema różnymi aktami. drugi przy południowym. aby nie ujawnić sekretów zakonu. Ryby stopami. rozkazał odszukać go dziewięciu mistrzom. dokończył dzieła. W wieku tak oświeconym. Lew piersią. Wiele legend opowia­ da o wronach na usługach czarownic. natychmiast. Wodnik łydkami. trzymając mu nad głową młotek. przenieśli je na pagórek i pochowali. byli wolnomularzami z buldogiem w herbie. a uważa Mojżesza za swego założyciela. wyraźnie wolnomularstwo potępiła. co poprzedni. którzy odgadują i przepowia­ dają rzeczy przyszłe. trzech z nich. by spróbować wyjść przez drzwi wschodnie.WOL . Jest więc wielce niebezpiecz­ ne zranienie którejś części ciała. Po długich i próżnych poszukiwaniach. że ptak ten. zauważyła. w razie śmierci swego towarzysza. gdyby nie chciał go zdradzić. zwłaszcza jeżeli jest pełnia. Wierząc w odkrycie złodzieja i odnalezienie półmiska. Koziorożec kolanami. Po drugim uderzeniu pozostało mu jeszcze tyle sił. że zbrodni mogli dokonać czelad­ nicy i. jeśli nie potrafi rozwiązać własnych spraw?" Fragment „Wyznań" Św. Adoniram wszedł przez drzwi zachodnie. Rycerze wywodzą swe początki od wieży Babel. Jeden z nich machinalnie wyrwał gałązkę akacji i zauważył.pisze . Mist­ rzowie skrupulatnie wykonywali rozkaz. Stolica Apostolska. to sługa odpowiedzialny za naczynia udał się wraz z jednym ze swych kompanów na poszukiwanie staruchy zarabiającej na życie wróżeniem. inni od Noego. za jaki nasz uchodzi. Bractwo wolnomularzy rości sobie pretensje do powagi. Ta. WPŁYW GWIAZD. kiedy wystawi się świeże mięso nocą na promienie Księżyca -zalęgną się wtedy robaki. O t o kilka słów na temat dwunastu znaków Zodiaku i części ciała. kiedy Księżyc jest w znaku. które winno postawić ich ponad te pospolite przesądy. Zaintrygowani t y m mistrzowie zaczęli kopać i zna­ leźli ciało Adonirama. który zostawił mi to w nocy pod drzwiami. usiadło przez przypadek w miejs­ cu. Kiedy z domu wielkiego pana skradziono srebrny półmisek. rzuciłabym mu t y m w twarz". Waga nerkami. w Niemczech. sercem i przeponą. Zawołali więc pozostałych i gdy wszyscy rozpoznali ciało swego zwierzchnika i przypuszczając. mniej lub bardziej absurdalnych. Aby móc rozpoznać miejsce pochówku. Adoniram powiedział. Krakanie wrony było przez starożyt­ nych uznawane za zły omen. Właśnie z wosku czarownice lepiły małe magiczne figurki. Mopsy. gdzie został z wielką pompą pochowany. kto nas okradł. Panna żołądkiem. By wyjść ze świątyni skierował się ku południowym. WOSK. jeśli chciały zniewolić i doprowadzić do zguby swych wrogów. gdzie Adoniram został pochowany. Często ci łatwowierni mają wykształ­ cenie. WRONA. Uderzenie nie było aż tak silne. Bliźnięta ramionami. powtórzywszy pytania poprzedni­ ków. Wrzasnęła wówczas ze złością: „Gdybym znała drania. Wierzono bowiem. a Lam jeden z kompanów zażądał od niego hasła mistrza. są jeszcze ludzie.206 - WOS samego. że żaden z nich nie zbrudził rąk krwią. u którego znaleziono mały obrazek z wosku. Inna sekta nazywa się Zakon Wolności. WRÓŻBICI. że ktoś je powalał błotem i nieczystościami. tak jak to bywa. Zmienia się więc słowa i znaki żargonu. W 1574 roku ścięto w Paryżu szlachcica. Czeladnik uderzy! go młotkiem w głowę. żebrami i mięśniami. Rozkazał przenieść ciało Adonirama do świątyni. Skorpion częściami wstydliwymi. Taka jest historia Adonirama. aby zaznaczyć. czym w jego czasach zajmowali się wróżbici: „Dokładnie to pamiętam . posadzili na grobie gałązkę akacji. Augustyna da nam obraz tego. Pewnego wieczoru zaczaili się na niego w świątyni. wnęt­ rznościami. otwierając im drzwi. Wolnomularze przy­ jmują kobiety tylko do lóż zwanych adaptacyjnymi. hasła mistrza lub zabicia go. które powołali dla własnej przyjemności. obserwuje coś w rodzaju wdowieństwa. Wład­ ca był tym bardzo poruszony. a trzeci przy wscho­ dnim. który uczynił to samo. że w ten sposóh hasła nie pozna. mimo że jest przepełnione i karmione śmiesznostkami. na którym miejsce serca przebite było sztyletem. że ziemia była w t y m miejscu niedawno wzruszona. Salo­ mon. Jeszcze jedna zniewaga kobiet. które roztapiały. jaki wywiera na sferę życia religij­ nego. Poza zakonami rycerskimi. nie widząc Adonirama przez siedem dni. wydobyć od Adonirama hasło. a gdy nadeszła noc. Podczas ceremonii wszyscy mistrzowie nosili fartuszki i rękawiczki z białej skóry. gdyż Księżyc zwiększa jej wilgotność. być może. Byk rządzi szyją. Strzelec nosem i nieczystościami. gdzie wyprawia się bale i festyny. bardzo już zmęczonych. istnieje wśród nich wiele odłamów i można wymienić kilka podob­ nych sekretnych stowarzyszeń. Po czym udali się do Salomona. więc trafił na drugiego. Przybyli po radę popatrzyli jeden na drugiego i stwierdzili: „Czemu mamy tracić pienią­ dze? Jakże stara będzie mogła nam powiedzieć. Niemniej przywoływa­ no wronę przed ślubem. Zabójcy ukryli ciało pod stosem kamieni. gdyby nie zgubny wpływ.

w tajemnicą okrytym momencie moczą ko­ szulę. dokąd idziemy. który trzeba wpuścić do gipsowego kamieniołomu. Te słowa podyktowała jej dobroć. albo jelenia. niedługo potem pokonał króla Perseusza i wrócił triumfalnie do Rzymu. Gdy spotkamy w dro­ dze kogoś. ów sen będzie złowróżbny dla tej pierwszej osoby. Nieszczęsny ten. W dzisiejszych czasach. Ta słabostka. zdarzyło się coś godnego uwagi. którą przyznawano temu. był to zły demon. Należy zauwa­ żyć. który przybył oznajmić mu jego koniec. Młoda dziewczyna. kto jadł już śniadanie. dotyczące przyszłości. wróciwszy do domu. w Afryce. WRÓŻBY. a widząc ją smutniejszą niż zwykle. zmęczona sta­ niem przed ołtarzem i bezskutecznym czekaniem na odpowiedź. badane lub interpreto­ wane według reguł sztuki wróżbiarskiej. Ptak ten miał ponoć na wierzchu głowy coś w rodzaju lusterka. za bardzo zły znak dla króla uważa się. interpretowane przez zwykłego człowieka w sposób bardziej mglis­ ty i bardziej dowolny. pewien człowiek wykonujący zawód wróżbity chciał ze mną pertraktować. że kiedyś odróżniano wróżby od przepowiedni. Będzie złowróżbny dla drugiej. przewróconej solniczki etc. w wielu jeszcze depar­ tamentach. ma pozostać czysty. który wkrótce nadszedł". w którym Montezuma. spytał o przyczynę. by mogła ujrzeć swą przyszłość zaklętą w lustrze. według zabobonnych rad należy wrócić po swoich śladach. Gdy przybyli jego wróżbici. co miało nastąpić. konika pol­ nego. ukazałoby się ciało bez głowy uzbrojone w rożen bądź pogrzebacz. odesłałem go precz i kazałem przekazać. najprostszych i najbardziej naturalnych zdarzeń. jak zwykle ucałował najmłodszą ze swych córek. W królestwie Loango.jeśli obie nic jeszcze nie jadły. że umarł Perseusz (właśnie zdechł mały piesek. jest jedną z najznaczniejszych dziedzin zabobonu. „ M o i m zdaniem. kto zobaczy wilka. zaś dla obu . jeśli jedna i druga mają pełne brzuchy. kozę. ponieważ niedługo potem Cecylia umarła. żeby uzyskać szczęśliwy numer w losowaniu. „Z całego serca ustępuję ci je całe" . którego zaniesiono do króla Montezumy. która następnie musi być o północy roz­ postarta przy ogniu w imię Belzebuba. radziła się bogów na temat zamążpójścia swej siostrzenicy. że jeśli wieniec. dają do lewej ręki grzebień. gdzie władca jadł. walczący i zabijający. ale głównie przepowiadają przyszłość. którego dziec­ ko tak nazywało). na jakie ludzie tej profesji decydują się wobec demonów.odparła Cecylia. kto najlepiej wypadł w publicznym występie. Jeśli jakaś osoba. Ogarnięty odrazą do podłych ustępstw. albo sarnę. spojrzał ponownie w luster­ ko i zobaczył lud idący ze Wschodu. a w momencie. stały się one jednak wróżbą tego. Zajmują się medycyną. kto zapyta nas. Zatem spożywa on posiłki w absolutnej samotności i bez służby. podniósł się od stołu. Podróżnicy.207 - WRÓ rzecz wydarzyła się już dawno. czy demon. opowiada zły sen komuś. kto spotka rano albo królika. Nie będzie miał żadnych konsek­ wencji. gdy ktoś zobaczy go jedzącego lub pijącego. aby ta ustąpiła jej połowę swego miejsca. nie pozwoliłbym nigdy. czy to kandydat do ręki. Wznosząc oczy ku niebu i nie widząc na nim gwiazd. Lucius pojął wróżbę. ropuchę! Cecylia. W naszych czasach za bardzo złą wróżbę uważa się trzykrotne rozdarcie sobie mankietów. Niedługo przed inwazją Hiszpanów na Meksyk schwytano nad jeziorem Mexico ptaka o wyglądzie żurawia. na brzegu którego zain­ teresowana pyta: „Kto trzyma?" Z ogromnym znie­ cierpliwieniem czeka odpowiedzi. szukają wróż­ bitów. poprosiła ciotkę. jeśli to ona jest na czczo. młodzi wieśniacy. Pannie. inaczej bowiem zamiast pięknego młodzieńca z pierścieniem na palcu. gdzie zbiegają sic cztery źródła. To tam. albo węża. którym w najlepszym okresie życia grozi służba wojskowa.WRÓ . to choćby była to korona ze złota. albo jaszczurkę. Kiedy Lucius Aemilius Paulus prowadził wojnę z Perseuszem. a Metellus poślubił jej siostrzenicę. przytaczają bar­ barzyńską cechę pewnego króla Loango: Jeden z jego synów. gdy pił. żona Metellusa. a wróżka wyjaś­ nia. W istocie. ku swemu zdziwieniu.. ujrzał niebo usiane gwiazdami. Irlandia nadal ma wróżki. będąc na czczo. podczas gdy wróżby to znaki przypadkowe. Kiedy miałem zamiar walczyć o nagrodę za poezję. jako coś cudownego. Podczas tej operacji usuwa się z domu wszystkie żelazne przedmioty. aby za cenę jej uzyskania skrzywdzono choćby muchę". rozumianych jako wróżby. Pewnego dnia. polegająca na uważaniu za wskazówki. która była już pełnoletnia. nieostroż­ nie wszedł do sali. by ukazał się na niej wizerunek małżonka przeznaczonego tej. by nie przytrafiło nam się coś złego. ośmio. ptak zniknął. która właśnie chciała poznać swe przeznaczenie. a w prawej każą trzymać jabłko przy ustach. albo dzika! Szczęśliwy. W tym celu zwijają mistyczny motek. uzbrojony. Dziewczynka odpowiedziała. by wyjaśnić mu tę wróżbę. Kobiety te znają miejsce. przywołał wielkiego ..czy dziewięcioletni. by uzyskać tę nagrodę dla mnie. o który chodziło. opowiadając o t y m zabobonie. pozo­ stawiając ich w wielkim zmieszaniu. imieniem Tertia. mówi Delancre. jak mówi Valerius Maximus. ujrzenie na stole skrzyżowanych noży.

pomagają przezwyciężyć złe wpływy Sza­ tana. ale utrzymu­ ją. ponieważ ten pewnego dnia poszedł za nim i był obecny przy jego kolacji. psuje najlepszą sprawę.208 - WRÓ kapłana. Miały zdolność do nadawania ludziom zwierzęcych postaci. W lasach upodobniły się do pogańskich nimf. przez kabalistów sylfami. gdyby to klucz owinął się dookoła węża". Wielu dale| jeszcze posuwa się w zabobonie i dziwaczności: w krytycznych i kłopotliwych okolicznościach za zasadę postępowania przyjmują pierwsze słowa. Mówiono o nich. Wąż okręcił się wokół klucza w drzwiach pew­ nego domu i wróżbici twierdzili. aby obdarzyły noworodka cennymi zaleta­ mi. by odpędzić nieszczęście. wróżki różniły się możliwoś­ ciami i różną dysponowały mocą. by przy narodzi­ nach dziecka stał w osobnej izbie suto zastawiony stół z trzema nakryciami dla godnego przyjęcia przybywających wróżek. wierzono. W Bretanii zawsze. W królestwie Beninu. gdzie dużą rolę grały wróżki. że zamieszkiwały dna studni. że sprawa. by zawrócić po własnych śladach w przekonaniu. interpretując je na swój sposób. jakkolwiek znajduje się ona w tym samym królest­ wie Beninu. Zapewniano. bóstwa opiekuńcze dzieci. że przez kaprys losu. że grad i burze nie niszczą owoców w okolicach przez nie zamiesz­ kanych. psa.WRÓ . Te nasze wróżki to po prostu druidki naszych przodków. natural­ ne zdarzenie. zagradzającego im drogę. że drui­ dki przeniknąwszy sekrety natury znikały ze świata widzialnego. zwykle. Frey zauważa. Breton czycy bardzo dbali. Całe rzesze tych duchów. Bardzo złą wróżbą jest również przypadkowe przewrócenie się jakiegoś mebla. w Afryce. którzy je wzywają. kazał poderżnąć mu gardło. zdobycia ich przychylno­ ści tak. którego bardzo lubił. potężniejsze złe wróżki częstokroć zwyciężały te dobre. Byłaby to jakaś wróżba. W niektórych regionach Szkocji panuje opinia. Nazywano je wróżkami. . przenosząc się z prędkością myśli. Rozróżniano wróżki dobre i złe. Gdy spotkają oni węża. to pod­ legały regule zmuszającej je do corocznej przemia­ ny na kilka dni w zwierzę. które według tej wróżby miało mu grozić. w legendach zwanych demonami. który pochwycił dziecko. lakże kabaliści mówią o wróżkach. wyśpiewywały ich horoskopy i od­ bierały cześć od rodziców. która co roku zwoływała je na wiec. Potęgą swych możliwości przypomina­ ły czarodziejki Orientu. a jego krwią potarł ramię ojca. Znajdujemy wróżki u wszystkich dawnych ludów Północy. Wieczorem. rysia albo na obłoku. czyli duchy powietrza. ze jest to znak wróżebny. by karać te nadużywające swej mocy i nagradzać te. W eposach rycerskich czy bajkach. że choć nieśmiertelne. można zauważyć. że ich przychylność lub wrogość decyduje o szczęściu rodziny. Inny król I oango kazał zabić. jest to dla nich wystarczający powód. Pewien filozof powiedział: „Nic wierze w to. za bardzo pomyślny znak uważa się urodzenie bliźniąt. WRÓŻKI. brzegi potoków i ciemne jaskinie. jakie przypadkowo wypowie jakiś przechodzień. jakim pierwsi Rzymianie otaczali carmenies. chodziły wróżki tańczyć na pustych łąkach. a nawet gwałtowną śmierć. co je wystawiało na wszelkie niebezpieczeństwa. nie może się powieść. które czyniły dobro. Uderzenie pioruna. O ile opowieści o geniuszach (patrz) wywodzą się z Orientu. Darzono te tajemnicze istoty szacunkiem rów­ nym temu. przy świetle księżyca. z któ­ rej powodu wyszli. a w pozostałych częściach Galii od czasów pierwszych królów frankońskich. zaś znalazłszy się gdzie indziej miały po sto par oczu. ryki jeleni i krzyki małp. Natychmiast powiadamia się króla o t y m ważnym wydarzeniu i świętuje się je. że są to sylfidy (patrz). wierzono. że podohnie jak ludzie. urządzając koncerty i festyny. Powszechnie wierzono. o tyle Bretania może upomnieć się o wróżki i olbrzymy. Dla Syjamczyków złowrogimi znakami są głosy dzikich zwierząt. We wszystkich baśniach i dawnych opowieś­ ciach rycerskich. Ta sama wróżba uważana jest za bardzo złą w wiosce Arebo. że wróżki mają za zadanie prowadzić do nieba dusze nowo narodzonych dzieci i że tym. odnajdujemy w cza­ sach Karola Wielkiego i Ludwika Pobożnego. będąc u siebie były ślepe. które kierowały ich narodzinami. Miały swą królową. a przez na­ szych kronikarzy wróżkami. podróżowały dosiadając sępa.

zwanej kość.209 - WRO Corneille de Kempen zapewnia. jaskiniami wróżek. Ale potem wraz ze zniknięciem tej kobiecej postaci. przyszłą jego wiel­ nadal otacza się czcią resztki starej studni. Niemieckie białe da­ przy kołowrotku niewiastę.dodaje .ciemne nory w sercu puszcz. Szkockich" podaje. Zamieszkują .zwanych nieckami rusałek. U l-roissarla znów czytamy o licznych wróżkach na wyspie Cefalonii. o których mówi bajki. że w czasach Lotara mnóstwo wróżek zamieszkiwało groty we Fryzji. wychodziły z nich tylko w czasie pełni Księżyca. W Merlingen. zniknęło i onieśmielenie. Wiele jeszcze pamiątek przypomina wia. Leloyer opowiada. głowie rodu Stuartów. Nie śmiano oczywiście my (patrz) to także wróżki. Podobno dawniej. Szekspir w „Makbecie" zrobił z nich trzy studnią wróżek albo rusałek. j< utrzymuje pewien zeszłowieczny autor. grotę panien. czasami ukazują się. gdzie chroniły kraj przed złem. Przypo­ wróżek. W po­ niebezpieczne. Obok jeziorka zaś widać kołowrót) czy przęślicę z kądzielą. wiedźmy. W najw z nich położonej sącząca się przez skały * wyrzeźbiła u sklepienia kształt kury wysiadując swe kurczęta. Hektor z Beocji w swych „Rocznikach źródełko zwane studnią wróżki. a także spotykały się z miejscowymi rę we wróżki. jest czarne Niedaleko Aussone. że trzy z nich przepowiedziały Bord-Saint-Georges. Są trudno dostępne. że szkockie wróżki. w Szwajcarii. rozmawiają z szukającymi u nich rady i nagle znikają. Olaus Magnus Lwierdzi. zbierały się nocami na łąkach. i siedem zagłębień. o której snuje się cudowne mina to strzygi czy czarownice. na skałach . Bankowi. Tuż obok. W g każdej z tych trzech pieczar jest jeziorko 1 nione wodą uchodzącą za cudowną.WRO . ze wiele ich było także we współczesnej mu Szwecji. o dwie mile od Chambon. ale prawie zawsze się tam zbliżyć. czyli fairs bliżu (iagnes w Langwedocji pokazuje się inną grotę lub fairłolks. jak choćby groty w ChabJars. miejscowa kobiety zdawały się dostrzegać tam skamieniałą kobietami na pogaduszkach.

że ręce będą go świerzbić. wysuszyła napełniające niecki rusałek źródła mineralne i przeniosła je do Evaux. a wyzdrowiejesz.. że został skazany na okrutne w którą z gniewu kilkakroć uderzyła. Klas7tor w Esterel wzniesiono właśnie na tym miejscu. która poślubiła u początku wieku piętnastego pana d'Argouges.WRÓ . mieszkającej przy źródełku. niecierpliwy małżonek żachnął się. Królową wróżek jest Tytania. który na nią cierpiał. ze ozdrowiał. Wróżką była także Meluzyna. zwanego Gonelle. narażając na utonięcie. Sny. gdzie Prowansalczycy znosili dla niej dary. w którym umieszczono karteczkę ze słowami: „Zioni. Czy jest to prawda? Pasquier łgał nieraz jak najęty. Armentera czytamy o wróżce Esterelli. i wróżkę w klejnocie. w którym występuje litera R. gdy roz7łos7C7ona królowa wróżek przeżył jej zniknięcie. który udawszy po śmierć wysłać. ciekawości. że po przebudzeniu dokonał szaleńczych czynów. Lecz jednego razu. jedna nad ślad stopy świętego Marsjusza. Jej zakres jest ogromny.. trzy cudowne przedmioty przechowywane przez rodzinę jako gwarancje po­ myślności. Jeżeli ktoś obcina paznokcie w jakiś dzień tygodnia. Pasquier pisze o śmierci błazna z Ferrary. rano siwy. któremu przyśniło się. który nigdy nie zawódł. zostawiając tylko ślady dłoni na ścianie. przebudził się nęła. W napisanej ok. podejrzał ją w trakcie sobotniej prze­ miany. marzenia. inspiracja sławnego w Niemczech poe­ matu Wielanda. są zwykle płodem wyobraźni. jest udanie się do św. Władcę wyłowiono i okazało się. widać wysoki pagórek. że oszalał. niegdyś nosił nazwę Skweru Wróżek. a władza despotyczna i tylko ogromna siła ducha może zapanować nad jej wybrykami. który zasłyszawszy. chimery. uprzedzała go. ona zaś dawała kobietom czarodziejskie napoje. by zamiast ciosu miecza wymierzyć mu uderzenie mokrą ściereczką. widać dwa odciski ludzkiej stopy. aż został ten ślad. Pod Domremy było drzewo wróżek. roku 1300 legendzie św. strachy. z nim po wąskim moście. łyżkę i pierścień. jak wieść niesie. prości ludzie twierdzą. Bretania pełna jest podobnych zabytków. W „Dictionnaire de police" . Nieszczęsny błazen zmarł jednak ze stra­ chu. że tak powinien postąpić . cały szereg źródełek nadal poświęconych jest wróżkom. Znane są przy­ czyny gorączki z Saint-Vallier. że niezadowolona z mieszkańców kan­ tonu. gdyż śnił. która podarowała mu kubek. Osob­ liwością jej losu było to. zapragnął wykurować w ten sposób z febry czwartaczki swego księcia i pana. Jedynym pewnym środkiem na wyleczenie wścieklizny. Plac w Amiens. ze postępowanie Conelle'a zasługiwało na karę. że wielkie przerażenie mogło uleczyć z gorączki. nie mając jednak zamiaru pozbawić go życia. które zamieniają w złoto lub diament dłoń natręta mącącego wodę w ich krynicy.210 - WTO Beaune. Od tej pory i haniebne męczarnie. przesądy. popchnął go i wrzucił do wody. gdy długo kazała na siebie czekać. o czym zaświadczają zapisane tam nazwiska ponad trzech tysięcy pielgrzymów. Rozkaz został wykonany. Jednak oceniając. gdyż sądził. WŚCIEKLIZNA. W dniu egzekucji kazał zawią­ zać mu oczy i rozkazał. by nigdy nie wspominał przy niej o śmierci. Mąż Meluzyny takoż głosi legenda. hrabia Angeweiler poślubił wróżkę. Ezzeza". cuda. Pewien mieszkaniec Aten. Joannę d'Arc oskarżano nawet o konszachty z wróżkami przychodzącymi tańczyć po t y m drzewem. gdy nie mogąc pohamować tupnęła tu z całej siły prawa nogą.zatem w istocie rzeczy postradał zmysły. nazywany Wzgórzem Wróżek. o milę od Saintes. Wróżka zaś. tak bardzo się tym przejął. a drugi powstał. Huberta. chwała i niektóre opowiadania o duchach i zjawach. Dodaje się. Według przekazu Tallemanda z Reaux. że ją to można Hequet wspomina o człowieku. WYOBRAŹNIA. o czarnoksięż­ nikach i o diabłach. dziś nazwany promenadą de la Hautoye. gdzie tryskają do dziś. zamki na lodzie. że co sobotę musiała dolną część swego ciała przemieniać w węża. W tym momencie wróżka znik­ się na spoczynek z czarnymi włosami. Na małej wysepce Concouric. leden to ród Argouges nosi w herbie trzy dłonie. Zabobonni pisarze dają taką radę na wyleczenie się ze wścieklizny: Zjedz jabłko lub kawałek chleba. spacerując. jak drugą. lub spal sierść wściekłego psa i popiół z niej wypij razem z winem. WTOREK. Przy tej okazji. skazał go na ucięcie głowy. a zaraz potem Gonelle'a roz­ wiązano. Kironi. W t y m celu. małżonka króla Oberona.

że powiła dziecko. jaką wzięła do ręki.. że są na statku w czasie burzy i wyrzucili przez okno wszystkie meble. nie wystarczające jednak. przyglądającej się egzekucji nieszczęśnika skazanego na łamanie ko­ łem. którzy pijani. że sądził. wach. poradził pielgrzymkę do świętego Huber­ ta. znajdując się w zajeździe. wzywa lekarza: „Doktorze . że zmarła następnej nocy. Z równie osobliwymi objawami spotykamy się u maniaków: jeden wyobraża sobie.WYO . przygnębienie. Ostatnia karta. ubrdał sobie. iż żyje w wielkim dobrobycie. W tej samej chwili pac­ jent zerwał bandaże pragnąc zobaczyć gada. gdzie drąg kata uderzył skazańca. Na próżno: myśl o czarnym psie nękała go ustawicznie. graniczącego z całkowitym szaleństwem. grając w karty. w roz­ prawie opublikowanej w 1730 roku. skąd powrócił dopiero po dziesięciu latach. jak ten mu się porusza w żołądku.a nie miała małych?" . że wciąż ogląda przedstawienie i niejako. lecz powierzchowne nacięcie w okolicy żołądka.pyta . gdy tylko usłyszała jego krzyk. a między bandaże i ranę wsunięto zgrabnie głowę zaskrońca. wielu panuje nad swoją wyobraźnią i jest wolnych od słabostek i błędów? Ileż osób ugryzionych przez psa zachorowało obłożnie sądząc. Murarz zgodził się. o którą się postarano wcześniej. nie mniej dziwne: pewnemu ogrodnikowi przyśniło się. Athenee pisze o kilku młodych ludziach z Agrygentu. co u męża. ponad Pewien człowiek. Do ostatniej godziny utrzymy­ wał. tak wszystko pragnęła dostać asa pik. Zmarł. Czuli się zagrożeni. biedny i nieszczęśliwy. Jęczy. Podobnie postępował. to niewy­ kluczone. Horacy wspomina o innym jeszcze szaleńcu. wpływających do Pireusu i wy­ dawał im rozkazy. a przez to już chorzy. To na­ stawienie sprawiło. że wszystkie drzwi były zamknięte i że pies nie mógłby dostać się do środka. ku jego niezmiernemu żalo­ wi. oraz Garting w jednej z prac. podtrzymują ogólną opinię. Kazał kłaść na stole nakrycie dla zmarłej i rozmawiał z nią. a ponieważ spała u jego boku. wraz z istniejącymi jedynie w jego wyobraźni aktorami. A czyż wśród ludzi. padł martwy. podając przykład kilku zwierząt. że z dwóch braci pogryzionych przez wściekłego psa. nie chciał w to uwierzyć. że sama też została pogryziona.. Lekarz widząc. płody nawet już ukształ­ towane ulegają poważnym zniekształceniom. Gdy zmarła jego żona. Skoro jednak nie dało to żadnych wyników. zapewniała. którego ręce. a także inne. Kiedy dowiedział się.oto on". doszła do wniosku. że rozwinęły się u niej identyczne objawy. to był samiec. W Anglii żył człowiek. poddali się temu leczeniu i powrócili z pielgrzymki zdrowi. „ M a m y go wr