RIPOTI YA MWAKA YA MDHIBITI NA MKAGUZI MKUU WA HESABU ZA SERIKALI

KUHUSU UKAGUZI WA TAARIFA ZA FEDHA ZA MAMLAKA ZA SERIKALI ZA MITAA KWA MWAKA ULIOISHIA TAREHE 30 JUNI, 2010

JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA

OFISI YA TAIFA YA UKAGUZI

Simu: 255(022)2115157/8 Nukushi: 255(022)2117527 Barua pepe: ocag@nao.go.tz Tovuti: www.nao.go.tz Unapojibu tafadhali taja Kumb. CA.4/37/01/2009/2010 na tarehe

Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali, Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi, Barabara ya Samora /Ohio, S.L.P. 9080, DAR ES SALAAM. 31 Machi, 2011

Mh. Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Ikulu, S.L.P. 9120, DAR ES SALAAM. Yah : KUWASILISHA RIPOTI YA MWAKA YA UKAGUZI WA HESABU ZA MAMLAKA ZA SERIKALI ZA MITAA KWA MWAKA WA FEDHA ULIOISHIA 30 JUNI, 2010 Kwa mujibu wa Ibara ya 143 (4) ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 (iliyorekebishwa 2005) na kifungu cha 48 cha Sheria ya Fedha ya Mamlaka ya Serikali za Mitaa Na.9 ya mwaka 1982 (iliyorekebishwa 2000), pamoja na kifungu cha 34 cha Sheria ya Ukaguzi wa Umma Na.11 ya mwaka 2008, ninawasilisha ripoti tajwa hapo juu kwa taarifa yako na hatua zinazopaswa kuchukuliwa. Nawasilisha,

Ludovick S. L. Utouh MDHIBITI NA MKAGUZI MKUU WA HESABU ZA SERIKALI

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

i

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ii

Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi Imeanzishwa kwa mujibu wa Ibara namba 143 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Kazi na wajibu wa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali zimeainishwa katika Ibara ya 143 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 (iliyorekebishwa 2005) kama ilivyofafanuliwa zaidi na vifungu Na. 45 na 48 vya sheria ya Fedha za Serikali za Mitaa Na. 9 ya mwaka 1982 (ilivyorekebishwa 2000) na kifungu Na.10(1) cha Sheria ya Ukaguzi wa Umma ya mwaka 2008. Dira ya Ofisi Kuwa kituo cha ubora katika ukaguzi wa hesabu katika sekta za umma. Lengo la Ofisi Kutoa huduma bora za ukaguzi zenye kuleta tija kwa nia ya kuimarisha uwajibikaji na thamani ya fedha katika kukusanya na kutumia rasilimali za umma. Katika kutoa huduma zenye ubora unaostahili, Ofisi inaongozwa na vigezo vya msingi vifuatavyo: Kutopendelea Ubora Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi ni taasisi isiyopendelea, inayotoa huduma kwa wateja wake kwa haki. Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi ni ya kitaalamu inayotoa huduma bora za ukaguzi wa hesabu kwa kuzingatia viwango vya kitaaluma. Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi inazingatia na kudumisha haki kwa kiwango cha juu na kuheshimu sheria. Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi ni taasisi bunifu ambayo wakati wote inaimarisha na kukaribisha mawazo mapya ya kimaendeleo toka ndani na nje ya taasisi. Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi ni taasisi inayozingatia matumizi bora ya rasilimali zilizokabidhiwa kwake.

Uadilifu Ubunifu

Matumizi bora ya rasilimali za umma

© Taarifa hii ni kwa ajili ya matumizi ya Mamlaka za Serikali za Mitaa. Hata hivyo, baada ya taarifa hii kuwalishwa Bungeni, taarifa itakuwa ni kumbukumbu ya umma na usambazaji wake hautakuwa na kikomo.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

iii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

iv

Dibaji
Ninayo heshima kuwasilisha taarifa yangu ya mwaka ya ukaguzi wa hesabu katika Mamlaka za Serikali za Mitaa kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010. Ripoti hii ni ujumuisho wa taarifa za ukaguzi katika Mamlaka zote za Serikali za Mitaa kwa muhtasari, ambapo maelezo ya kina ya taarifa hizo yanapatikana katika taarifa za Halmashauri husika zilizotumwa kwa uongozi wa Halmashauri husika. Ripoti hii inawasilishwa kwa Mh. Rais kwa mujibu wa Ibara ya 143 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 (iliyorekebishwa 2005), kifungu Na.48 cha Sheria ya Fedha za Serikali za Mitaa Na. 9 ya mwaka 1982 (iliyorekebishwa 2000) pamoja na kifungu Na.34(1) cha Sheria ya Ukaguzi wa Umma Na.11 ya mwaka 2008. Nia ya ripoti hii ni kuwajulisha wadau wetu wa Serikali za Mitaa, Kamati ya Bunge ya Hesabu za Serikali za Mitaa, Serikali, Mahakama, wahisani, mashirika na jamii kwa ujumla muhtasari wa matokeo ya ukaguzi kutokana na ukaguzi wa Serikali za Mitaa kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010. Ripoti hii inatoa tathmini ya jumla ya ukaguzi kuhusu hali ya utoaji taarifa za fedha, kufuata sheria na kanuni, na juu ya masuala ya uwajibikaji na utawala zinazohusiana na uendeshaji wa Serikali za Mitaa nchini. Ukaguzi wa mwaka huu wa fedha umegusa jumla ya Mamlaka za Serikali za Mitaa 134 katika nchi ikilinganishwa na 133 katika mwaka wa ukaguzi uliopita, hii ni baada ya uanzishwaji wa Halmashauri ya Mji wa Masasi tarehe 1 Julai 2010 na kutangazwa kwenye Tangazo la Serikali Na. 393 la tarehe 15 Oktoba 2010. Nina furaha kukuarifu kuwa Mamlaka zote za Serikali za Mitaa nchini zimekaguliwa na ofisi yangu. Ni vema ikaeleweka kwamba wakati Ofisi yangu inatoa taarifa juu ya utekelezaji wa sheria mbalimbali, kanuni na miongozo, na udhaifu katika mifumo ya taarifa za kifedha na udhibiti wa ndani katika taasisi ya sekta ya umma na hasa Serikali za Mitaa, wajibu
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

v

wa mwisho kwa ajili ya kutengeneza mfumo wenye ufanisi wa udhibiti wa ndani na mfumo wa ufuataji sheria uko chini ya uongozi na usimamizi wa kila Mamlaka ya Serikali za Mitaa. Mamlaka za Serikali za Mitaa zina majukumu mbalimbali kwa ajili ya utoaji wa huduma muhimu na utawala bora kwa wananchi wa maeneo yao. Ili kutimiza majukumu haya, wanapaswa kukusanya mapato kwa njia ya kodi, vyanzo vya leseni, ada na mapato mengineyo. Katika suala hili, usimamizi wa fedha ni muhimu ili Serikali za Mitaa ziweze kuleta ushawishi kwa umma kuwa mapato hayo yamepokelewa kwa kufuata sheria na kutumika ipasavyo kwa matumizi yaliyokusudiwa. Ningependa kutambua mchango wa Kamati ya Bunge ya Hesabu za Serikali za Mitaa, hii ni moja ya kamati muhimu ya uangalizi ya Bunge kwa ajili ya kufuatilia taarifa za ukaguzi zilizopita. Napenda pia kutoa shukrani zangu za dhati kwa watu wote waliotengeneza mazingira mazuri kwa ajili ya kuniwezesha kutekeleza majukumu yangu ya kikatiba na kukamilika kwa wakati taarifa ya jumla ya Ukaguzi wa Mamlaka ya Serikali za Mitaa kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni 2010. Natumaini kwamba Bunge litaona taarifa zilizomo katika ripoti hii ni za muhimu katika kufanya Serikali kuwajibika kwa ajili ya usimamizi wake wa fedha za umma na utoaji wake wa huduma bora za umma kwa Watanzania ambao inawahudumia, katika suala hili, nami nitashukuru kama nitapokea maoni kutoka kwa watumiaji wa taarifa hii juu ya jinsi ya kuiboresha zaidi katika siku zijazo.

Ludovick S. L. Utouh MDHIBITI NA MKAGUZI MKUU WA HESABU ZA SERIKALI _______________________________________ Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi, Dar es Salaam, 31 Machi, 2011 Shukrani
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

vi

Ripoti ya mwaka ya ukaguzi kwa hesabu za 2009/10 imekamilika kwa mafanikio. Mafanikio haya yamefikiwa kwa sababu ya msaada na ushirikiano nilioupata kutoka kwa wadau mbalimbali. Napenda kutoa shukrani zangu za dhati kwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa, Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete na Serikali yake yote, Bunge na Kamati za Bunge za Uangalizi kwa ajili ya kusaidia ofisi yangu na kuchukua kwa umakini masuala yaliyojitokeza kwenye ripoti zangu za ukaguzi kwa lengo la kuboresha uwajibikaji wa fedha nchini. Pia napenda kutoa shukrani zangu kwa wale ambao walinitengenezea mazingira mazuri ili kuniwezesha kutekeleza majukumu yangu ya kikatiba. Napenda kuwashukuru watumishi wote wa ofisi yangu kwa juhudi zao na kwa mara nyingine tena, kuwezesha ripoti kutoka ndani ya muda wa kisheria. Kwa moyo wa shukrani nyingi , nina wajibu wa kulipa fadhila kwa familia yangu na kwa familia za watumishi wa ofisi yangu kwa uvumilivu waliokuwa nao kwa kipindi chote ambacho hatukuwa nao ili kutimiza majukumu haya ya Katiba. Vilevile, shukrani zangu za dhati ziende kwa jumuiya ya wafadhili hasa Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi ya Sweden, Serikali ya Sweden kupitia SIDA, Benki ya Dunia kupitia mradi wa PFMRP, Sekretarieti ya AFROSAI - E na wote wanaotutakia mema ambao wana mchango mkubwa sana kuelekea mabadiliko ya ofisi yangu. Michango yao katika kuendeleza rasilimali watu, mifumo ya IT na mali za kudumu vina athari kubwa katika mafanikio yetu. Bado tunahitaji msaada zaidi kwa ajili ya kuboresha kazi ya ukaguzi katika sekta ya umma na kuwa ya kisasa zaidi, ambayo kasi yake ingekuwa imeongezeka endapo angepatikana mfadhili mwenye nia ya kufadhili ujenzi wa Kituo cha Mafunzo ya ukaguzi kinachotegemewa kujengwa Dar es Salaam. Pia ninawiwa kuwashukuru wadau wetu wengine wote ikiwa ni pamoja na Mlipaji Mkuu wa Serikali, Hazina, Ofisi ya Waziri Mkuu - Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa na Maafisa Masuuli wote wa Serikali za Mitaa kwa ajili ya ushirikiano mkubwa, msaada na kwa
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

vii

ajili ya kutoa taarifa muhimu zilizowezesha kuandaa taarifa hii. Napenda pia kumshukuru Mpiga Chapa Mkuu wa Serikali kwa ajili ya uchapishaji wa haraka wa taarifa hii na kuhakikisha kuwa inatoka kwa wakati. Kwa kuhitimisha, napenda kuwashukuru watumishi wote wa umma nchini katika Serikali Kuu na Serikali za Mitaa bila kusahau wajibu wa walipa kodi ambao ripoti hii imelengwa kwao na pia vyombo vya habari. Michango yao ya thamani katika ujenzi wa Taifa haiwezi kutothaminiwa. Mungu mwenyezi awabariki wote, nami najitoa mwenyewe kwa ajili ya kutoa huduma za ukaguzi wa ufanisi ili kuimarisha uwajibikaji na thamani ya fedha katika ukusanyaji na matumizi ya rasilimali za umma.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

viii

TAFSIRI/VIFUPISHO AFROSAI-E ASDP BoQ CAG CBG CDCF CDG CDG CHF D by D DCI GPSA H/W IFAC IFMS IFRS INTOSAI IPSASs ISA ISSAIs IT LAAC LAAM LAFM LAPF LGAs Muungano wa Asasi Kuu za Ukaguzi katika nchi za Afrika zinazotumia lugha ya Kiingereza Programu ya Maendeleo ya Kilimo na Mifugo Mchanganuo wa gharama za kazi za ujenzi Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ruzuku ya Kujenga Uwezo Mfuko wa Kuhamasisha Maendeleo wa Jimbo Ruzuku ya Miradi ya Maendeleo Ruzuku ya Miradi ya Maendeleo Mfuko wa Afya wa Jamii Ugatuaji wa Madaraka kwa Wananchi Mkurugenzi wa Upelelezi wa Makosa ya Jinai Wakala wa Huduma za Manunuzi Serikalini Halmashauri ya Wilaya Shirikisho la Kimataifa la Wahasibu Mfumo Funganifu wa Usimamizi wa Fedha Viwango vya Kimataifa vya Uandaaji wa Taarifa za Fedha Shirika la Kimataifa la Asasi kuu za Ukaguzi Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma Viwango vya Kimataifa vya Ukaguzi Viwango vya Shirika la Kimataifa la Asasi kuu za Ukaguzi Teknolojia ya Habari Kamati ya Bunge ya Hesabu za Serikali za Mitaa Muongozo wa Uandaaji Hesabu za Serikali za Mitaa, 1993 Memoranda ya Fedha za Mamlaka ya Serikali za Mitaa, 1997 Mfuko wa Akiba ya Wafanyakazi wa Serikali za Mitaa Mamlaka ya Serikali za Mitaa
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

ix

LGDG LGLB MMAM MMEM MSD MTEF NAO NMSF OWM-TAMISEMI PAA PEPFAR PMU PPRA RAS TAKUKURU TASAF UKIMWI URT USAID VC VFC VFJA VVU WSDP

Ruzuku ya Miradi ya Maendeleo ya Serikali za Mitaa Mfuko wa Mikopo wa Serikali za Mitaa Mpango wa Maendeleo wa Afya ya Msingi Mpango wa Maendeleo wa Elimu ya Msingi Bohari Kuu ya Madawa Mpango wa Kati wa Matumizi ya Fedha za Umma Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi Mkakati wa Taifa wa Kudhibiti UKIMWI Ofisi ya Waziri Mkuu – Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa Sheria ya Ukaguzi wa Umma Na. 11 ya 2008 Mpango wa dharura wa Rais wa Marekani unaoshughulikia UKIMWI Kitengo cha Usimamizi wa Manunuzi Mamlaka ya Udhibiti wa Manunuzi ya Umma Katibu Tawala wa Mkoa Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa Mfuko wa Maendeleo ya Jamii Tanzania Ukosefu wa Kinga Mwilini Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Shirika la Maendeleo la Kimataifa la Marekani Kamati ya KiJiji Mratibu wa Mfuko wa KiJiji Mratibu Msaidizi wa Mfuko wa KiJiji Virusi Vya Ukimwi Programu ya Maendeleo ya Sekta ya Maji

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

x

YALIYOMO
Dibaji.........................................................................................v Shukrani .................................................................................... vi Tafsiri/Vifupisho .......................................................................... ix Yaliyomo.................................................................................... xi Muhtasari wa Taarifa ya Ukaguzi ...................................................... xiii 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 SURA YA KWANZA ............................................................... 1 Utangulizi na Mambo ya Jumla ............................................... 1 Madhumuni ya Ukaguzi na Mwongozo wa Kisheria .......................... 1 Viwango na taratibu zinazotumika kutoa taarifa ya Ukaguzi ............. 5 Idadi ya ofisi zinazokaguliwa na mpangilio wa Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi ............................................................................ 7 Majukumu ya kisheria ya Mamlaka za Serikali za Mitaa katika kuandaa Taarifa za Fedha.................................................................. 9 SURA YA PILI.....................................................................11 Aina, Vigezo na Mwelekeo wa Hati za Ukaguzi...........................11 Vigezo vya hati za ukaguzi zilizotolewa .....................................11 Hati za Ukaguzi ..................................................................11 Misingi ya kutoa hati mbali na hati inayoridhisha ..........................15 Mchanganuo wa hati za ukaguzi katika Halmashauri ......................18 SURA YA TATU ..................................................................37 Ukaguzi wa Taarifa za Fedha na Masuala ya Udhibiti wa Ndani.....37 Utendaji Wa Kifedha............................................................37 Tathimini ya mifumo ya Udhibiti wa Ndani katika Mamlaka za Serikali za Mitaa .................................................................40 Utayarishaji wa Taarifa za Fedha.............................................56 Udhibiti wa matumizi...........................................................81 Ukaguzi wa Mishahara ..........................................................86 Matumizi ya fedha zilizotolewa kwa watu waliopata maafa .............89 Ukaguzi wa Maduhuli ya Halmashauri ........................................95 Usimamizi wa Mali na Madeni ya Muda Mfupi ...............................99 Usimamizi wa mali za kudumu .............................................. 107 Uendeshaji wa Mifuko Maalumu............................................. 113 Ufuatiliaji wa utekelezaji wa mapendekezo ya ukaguzi kwa miaka iliyopita kwa ripoti ya jumla na ripoti ya kila Halmashauri husika .. 122 SURA YA NNE .................................................................. 129 Kupitia Mikataba na uzingatiaji wa taratibu za manunuzi katika Mamlaka za Serikali za Mitaa............................................... 129 Ufuataji wa Kanuni za manunuzi ........................................... 129 Ufanisi wa Utendaji kazi wa Kitengo cha Usimamizi Manunuzi (PMU) 129

2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 3.0 3.1 3.2 3.3. 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11

4.0 4.1 4.2

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xi

4.3

Mapitio ya Mikataba na Uzingatiaji wa Taratibu za Ununuzi katika Halmashauri .................................................................... 135 SURA YA TANO ................................................................ 139 Ukaguzi wa miradi iliyopata fedha toka kwa wahisani ............... 139 Mwelekeo wa Fedha .......................................................... 139 Uhakiki wa utekelezaji wa Miradi........................................... 146 Utekekezaji wa Kilimo Kwanza.............................................. 152 SURA YA SITA.................................................................. 161 Matokeo ya kaguzi maalum................................................. 161 Utangulizi....................................................................... 161 Mtiririko wa mabadiliko baada Kaguzi Maalum ........................... 161 Muhtasari wa masuala yaliyojitokeza katika kaguzi maalumu zilizofanyika mwaka 2009/10 ............................................... 161 SURA YA SABA ................................................................. 179 Hitimisho na Mapendekezo................................................. 179 Hitimisho ....................................................................... 179 Mapendekezo .................................................................. 187 Kiambatisho ................................................................... 193

5.0 5.1 5.2 5.3 6.0 6.1 6.2 6.3

7.0 7.1 7.2

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xii

MUHTASARI WA TAARIFA YA UKAGUZI Madhumuni ya ripoti hii ya jumla ni kuwasilisha muhtasari wa mambo muhimu yaliyojitokeza wakati wa ukaguzi wa Serikali za Mitaa kwa hesabu za mwaka 2009/2010. Sehemu hii ya ripoti inatoa maelezo ya jumla ya matokeo ya ukaguzi wa hesabu na kufuatiwa na mambo muhimu kwa yaliyobainika wakati wa ukaguzi pamoja na muhtasari wa mapendekezo. A. Masuala ya Jumla yaliyojiri Ukaguzi wa hesabu za Mamlaka ya Serikali za Mitaa kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni 2010 umekamilika. Muhtasari wa masuala muhimu yaliyoonekana wakati wa ukaguzi yapo katika ripoti hii na masuala haya kwa kirefu yamefafanuliwa katika taarifa zilizopelekwa kwenye Mamlaka ya Serikali za Mitaa husika. Idadi ya Halmashauri imeongezeka kutoka 133 kwa mwaka uliopita hadi kufikia 134 kwa mwaka 2009/2010. Halmashauri mpya kwa mwaka huu ni Halmashauri ya Mji wa Masasi. Hii imetokana na kupandishwa daraja kwa Halmashauri hiyo kutoka Mamlaka ya Mji mdogo na kuwa Halmashauri ya Mji. Kiwango cha utendaji kwa mwaka 2009/2010 kimeshuka ikilinganishwa na mwaka 2008/2009. Tathmini ya matokeo ya ukaguzi kwa miaka miwili ni kama ilivyoainishwa katika jedwali hapa chini:

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xiii

Hati zinazoridhisha Halmashauri
2008/09 2009/ 2010

Hati zenye shaka
2008/ 09 2009/ 2010

Hati Isiyoridhisha

Jumla

2008/09

2009/ 2010

2008/0 9

2009/ 2010

Halmashauri za Jiji Halmashauri za Manisapaa Halmashauri za Miji Halmashauri za Wilaya Jumla Asilimia

10 4 63 77 58%

8 1 56 65 48.5%

4 7 2 42 55 41%

4 9 6 46 65 48.5%

1 1 1%

4 4 3%

4 17 6 106 133 100%

4 17 7 106 134 100%

Kama inavyoonekana hapo juu, idadi ya hati zinazoridhisha imepungua toka 77 (58%) katika mwaka 2008/2009 hadi 65 (48.5%) katika mwaka wa ukaguzi (2009/2010). Wakati huo huo idadi ya hati zenye mashaka imeongezeka kutoka 55 (41%) kwa mwaka 2008/2009 hadi kufikia 65 (48.5%) katika mwaka wa ukaguzi (2009/2010). Idadi ya Hati zisizoridhisha pia zimeongezeka kutoka 1 (1%) katika mwaka 2008/2009 hadi kufikia 4 (3%) katika mwaka wa ukaguzi (2009/2010). Halmashauri zilizopata Hati zisizoridhisha katika mwaka wa ukaguzi ni Halmashauri za Wilaya za Mwanga, Kishapu, Rombo na Kilwa. Kama ilivyokuwa katika mwaka uliopita, hakuna Halmashauri iliyopata hati mbaya kwa mwaka huu wa ukaguzi. Kushuka kwa kiwango cha utendaji katika Halmashauri kumechangiwa kwa kiasi kikubwa na sababu zifuatazo: • Taarifa za fedha zilizowasilishwa kwa ajili ya ukaguzi kutokuwa sahihi kwa mujibu wa Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs) hivyo kupelekea kuwa na ugumu katika kupima utendaji wa Halmashauri. Mfano,
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xiv

Halmashauri ya Wilaya ya Lindi ilionyesha katika taarifa za fedha ruzuku ya maendeleo ya kiasi cha Sh.1,911,447,792 kama ruzuku ya matumizi ya kawaida. • Halmashauri kutokuwa na usimamizi na ufuatiliaji wa karibu katika utekelezaji wa miradi ya maendeleo ambayo ilitekelezwa katika ngazi za chini za Serikali yaani kata na Vijiji. Ongezeko la fedha zinazohamishwa na Halmashauri kwenda katika ngazi ya chini ya utekelezaji yaani Vijiji na kata chini ya utaratibu wa ugatuaji wa mamlaka kwa wananchi (D by D). Utaratibu huu una uhitaji mkubwa wa uwezeshaji katika uwezo wa kutunza fedha, hivyo kukosekana uwezeshaji huo kunaongeza hatari ya utunzaji fedha hizo kuwa mbaya. Halmashauri kutozingatia kuimarisha mfumo wa udhibiti wa ndani. Hii ikiwa ni pamoja na kuwa na vitengo vya ukaguzi wa ndani vilivyo dhaifu, vitengo vya manunuzi visivyo madhubuti, kamati za ukaguzi kutofanya vikao vya kutathimini utendaji wa Halmashauri na hivyo kutotoa ushauri upasao kwa menejimenti ya Halmashauri husika.

B. Mapungufu yaliyoonekana wakati wa ukaguzi Mapungufu makubwa pamoja na madhaifu yaliyoonekana wakati wa ukaguzi yanajumuisha yafuatayo: • Baadhi ya Halmashauri hazikutengeneza taarifa za matumizi za fedha za maendeleo na ugharimiaji kwa mwaka wa fedha unaoishia tarehe 30 Juni 2010. Kutotengenezwa kwa taarifa hizo, ukaguzi haukuweza kuthibitisha vyanzo vya mapato, miradi iliyotekelezwa, bajeti ya miradi, salio anzia, mapato kwa mwaka husika, matumizi na bakaa ya fedha za miradi kwa mwisho wa mwaka wa fedha. Baadhi ya taarifa za fedha za Halmashauri zilizowasilishwa kwa ukaguzi zilikuwa na mapungufu makubwa. Mfano ni uwekaji
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xv

wa tarakimu zisizo sahihi kwenye taarifa za fedha, kuweka taarifa za mali bila thamani, kutoonesha mali za Halmashauri katika mizania ya hesabu na vielekezi vya taarifa za fedha au majedwali yanayoonesha mchanganuo. • Matokeo ya ukaguzi wa fedha za miradi ya maendeleo na ruzuku umeonesha kwamba, Halmashauri 133 (isipokuwa Halmashauri ya Mji wa Masasi) ilikuwa na jumla ya Sh.507,866,599,666 kwa ajili ya kufadhili miradi ya maendeleo za Halmashauri. Hata hivyo, hadi kufikia tarehe 30 Juni 2010 kiasi cha Sh.332,092,443,562 kilikuwa kimetumika na kuacha bakaa ya Sh.175,774,156,104 au 33% ambayo imehusisha Halmashauri 132. Serikali ya Jamhuri ya Muungano ya Tanzania kupitia ofisi ya Taifa ya Ukaguzi iliajiri kampuni ya ushauri ya KPMG-Tanzania katika kazi ya kukagua Mfumo Funganifu wa Usimamizi wa Fedha (IFMS) kati ya Agosti 2009 na Juni 2010. Tathmini hii imeibua udhaifu mbalimbali ikiwa ni pamoja na kutumika chini ya kiwango kwa IFMS, ukosefu wa mafunzo ya rejea na mafunzo ya kawaida kwa watumiaji wa mfumo, mfumo wa Epicor kutoendana na IPSASs na utekelezaji wa toleo la Epicor 7.2 haukukidhi mahitaji ya Serikali za Mitaa. Katika mwaka wa ukaguzi, Halmashauri 34 kati ya 134 zilizokaguliwa zilifanya malipo ya Sh.2,830,338,208 bila hati za malipo kuwasilishwa kwa ajili ya ukaguzi hivyo kuzuia mawanda ya ukaguzi. Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu inaongoza kwa kuwa na hati za malipo zilizokosekana za Sh.1,393,123,804 ikifuatiwa na Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa yenye hati za malipo zilizokosekana ni za Sh.411,876,806. Malipo ya Sh.5,515,453,908 kutoka katika Halmashauri 71 yalifanyika yakiwa na nyaraka pungufu ili kuwezesha uhakiki wa uhalali wa malipo haya. Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa iliongoza kwa kutowasilisha nyaraka zenye thamani ya

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xvi

Sh.803,959,615 ikifuatiwa na Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa kwa kutowasilisha nyaraka zenye thamani ya Sh.449,681,752. • Mishahara isiyolipwa kiasi cha Sh.1,185,252,606 ikihusisha Halmashauri 55 haikuweza kurudishwa Hazina. Halmashauri ambayo haikurejesha pesa nyingi zaidi ni Ileje ambayo haikurejesha Sh.109,698,842 ikifuatiwa na Halmashauri ya Jiji la Mwanza Sh.106,142,575. Ukaguzi katika hati za malipo ya mishahara haufanywi mara kwa mara na menejimenti za Halmashauri. Kutokana na upungufu huu mishahara imekuwa ikilipwa katika akaunti za benki za wafanyakazi waliofariki, waliostaafu, waliotoroka, walioacha kazi na waliofukuzwa kwa kuwa majina yao hayajaondolewa katika orodha za mishahara. Malipo ya namna hii ni vigumu kurudishwa kwa kuwa waliolipwa isivyo halali hawapo kazini. Halmashauri 38 zimelipa malipo ya jumla ya Sh.583,221,297, ikiongozwa na Halmashauri ya Wilaya ya Urambo Sh.72,356,016 na ikifuatiwa na Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Sh.56,014,740. Ukaguzi wa mishahara na nyaraka zake umebaini kwamba kiasi cha Sh.290,174,973 kililipwa kwa taasisi mbalimbali za fedha ikiwa ni marejesho ya mikopo iliyochukuliwa na waliokuwa watumishi wa Halmashauri. Hata hivyo ukaguzi wa taarifa za mishahara ulibainisha kuwa, watumishi hao walishaacha utumishi hivyo hawakustahili kuendelea kulipwa mishahara. Halmashauri yenye kiasi kikubwa cha malipo hayo ni Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba yenye Sh.227,569,484 ikifuatiwa na Kibondo yenye Sh.22,271,871. Ukaguzi ulibaini kuwa baadhi ya mishahara ya watumishi wa Halmashauri inakatwa makato yanayozidi kiwango cha 2/3 ya mishahara halisi kutokana na mrundikano wa madeni uliotokana na mikopo kutoka kwenye taasisi mbalimbali za fedha. Katika hali isiyokuwa ya kawaida watumishi wamekuwa wakikatwa mshahara wote. Mfano ni Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma; kati ya watumishi 198 waliohakikiwa, watumishi 45 ambao ni 23% wamekuwa wakikatwa mshahara wote. Hali
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xvii

hii ya mikopo isiyodhibitiwa inaweza kuathiri utendaji kazi wa watumishi na hivyo kuathiri utendaji wa Halmashauri kwa ujumla kutokana na kukosekana kwa morali ya kufanya kazi. Utaratibu huu ni kinyume na waraka Na.CCE.45.271/01/87 wa tarehe 19 Machi 2009 uliotolewa na Ofisi ya Rais Menejimenti ya Utumishi wa Umma ambao unazuia mtumishi kubakiwa na mshahara chini ya 1/3 ya mishahara. • Vitabu 948 vya kukusanyia mapato katika Halmashauri 48 havikuweza kutolewa kwa wakaguzi kwa ajili ya uhakiki, hivyo kupelekea wakaguzi kushindwa kuthibitisha kiasi cha mapato kilichokusanywa kupitia vitabu hivyo. Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro iliongoza kwa kuwa na vitabu 168 ambavyo havikuwasilishwa ikifuatiwa na Halmashauri ya Wilaya ya Lindi yenye idadi ya vitabu 101. Katika mwaka wa ukaguzi, Halmashauri 43 hazikukusanya mapato yenye jumla ya Sh.2,756,763,702 kutoka kwa mawakala wa kukusanya mapato. Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni iliongoza kwa kutokusanya mapato ya kiasi cha Sh.1,132,294,000 ikifuatiwa na Halmashauri ya Manispaa ya Arusha yenye kiasi cha Sh.627,244,100 ambacho hakikukusanywa. Masuala kadhaa yakihusisha usuluhisho wa benki yalikuwa hayajatatuliwa katika hesabu za Halmashauri. Hii inajumuisha Sh.9,612,413,862 zikiwa ni mapato yaliyo kwenye vitabu vya Halmashauri lakini hayakuonekana katika taarifa ya benki. Kiasi cha Sh.805,665,694 kutoka Halmashauri mbalimbali kilikuwa ni fedha ambazo hazijapelekwa benki. Hakuna juhudi zozote zilizoonekana katika kuhakikisha kuwa fedha hizo zinaingia kwenye taarifa za benki. Pia kiasi cha Sh.2,586,187,823 zilitolewa kwenye akaunti ya benki bila kuingizwa kwenye vitabu vya Halmashauri. Katika kuhakiki usimamizi wa mikataba mbalimbali katika mwaka wa ukaguzi umebainisha idadi ya mikataba yenye nyaraka zenye mapungufu ambapo taarifa muhimu zilikosekana
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xviii

kwenye mafaili ya mikataba ikiwa pamoja na makubaliano ya mikataba, mchanganuo wa gharama za ujenzi, makadirio ya mhandisi, hati za kuidhinisha kazi na manunuzi yaliyofanyika nje ya mpango. Mikataba ya manunuzi ya Sh.1,763,343,294 ikihusisha Halmashauri 10 zilizohakikiwa. • Wakati wa ukaguzi wa fedha za mfuko wa maendeleo ya Jimbo (CDCF), nilibaini kuwa baadhi ya Halmashauri hazikutumia kabisa fedha zilizokuwa zimepelekwa kwenye Halmashauri hizo, sababu zikiwa ni pamoja na kutofunguliwa kwa akaunti maalum kwa ajili ya madhumuni hayo na pia fedha hizo zilitolewa wakati wa mwishoni mwa mwaka yaani kati ya mwezi Mei na Juni, 2010. Hivyo malengo ya mfuko huo katika mwaka wa fedha 2009/2010 hayakuwa la mafanikio Ilibainika wakati wa ukaguzi wa Ruzuku ya Maendeleo ya Serikali za Mitaa (LGDG) kwamba katika sampuli ya Halmashauri zilizochaguliwa, fedha zilizopokelewa katika ngazi ya Halmashauri zilitofautiana na fedha zilizorekodiwa kwamba zimelipwa kwa Halmashauri kwa mujibu wa taarifa za Mpango wa Maboresho wa Serikali za Mitaa (LGRP) chini ya Ofisi ya Waziri Mkuu-TAMISEMI. Pia kulikuwa ucheleweshaji wa kutoa fedha kwa ajili ya shughuli za Mkakati wa Taifa wa Kudhibiti UKIMWI (NMSF). Katika baadhi ya matukio yasiyo ya kawaida, fedha zilizotengwa kwa ajili ya mwaka 2009/2010 zilipokelewa katika mwaka wa fedha 2010/2011. Masuala mbalimbali yalidhihirika wakati wa kaguzi maalum zilizofanyika katika Halmashauri za Wilaya za Rombo, Kilosa, Rorya, Tarime na Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga. Masuala hayo ni kama ifuatavyo: Posho ya safari za kiasi cha Sh.7,280,000 zilizolipwa na Halmashauri ya Wilaya ya Rombo zilikuwa si halali kwani kwa siku hizo walizolipwa, daftari la mahudhurio linaonesha kuwa watumishi hao walikuwepo ofisini.

(i)

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xix

(ii)

Katika Halmashauri ya Wilaya ya Rombo mafuta ya magari yenye thamani ya Sh.64,581,030 yalinunuliwa na kugawanywa kwenye magari ya Halmashauri. Hata hivyo, mafuta hayo hayakuthibitika kutumika kwenye magari hayo kutokana na taarifa hizo kutokuwa kwenye vitabu vya safari za gari pia madereva wa magari husika walikana kupokea mafuta hayo. Watumishi wa Halmashauri ya Wilaya ya Rombo walitumia vibaya fedha za Elimu kiasi cha Sh.31,020,000, ikijumuisha tuhuma za wizi wa wino wa mashine ya chapa wenye thamani ya Sh.14,635,000 na wino wa mashine ya kutolea nakala wenye thamani ya Sh.16,385,000. Hati za malipo zenye thamani ya Sh.766,489,920 hazikuweza kupatikana wakati wa ukaguzi maalum wa Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa, hivyo uhalali wa malipo yaliyofanyika kupitia hati hizo haukuweza kuthibitika. Matukio sita yalibainika katika Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa yanayohusiana na ubadhirifu wa fedha kiasi cha Sh.277,026,849 uliosababishwa na udhaifu katika udhibiti wa mfumo wa ndani wa Halmashauri ambapo, usuluhisho wa benki ulifanywa na watumishi wasio waaminifu, pia haukutengenezwa kwa wakati Baadhi ya wakandarasi katika Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa walikuwa wakipewa malipo ya awali kwa kiwango cha 30% hadi 70% ya fedha ya mkataba kinyume na kiwango cha 15% kilichoidhinishwa na Mamlaka ya Udhibiti wa Manunuzi ya Umma. Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa imetumia jumla ya Sh.119,614,000 ili kukusanya kiasi cha Sh.57,226,690 hivyo kusababisha hasara ya Sh.62,387,110.

(iii)

(iv)

(v)

(vi)

(vii)

(viii) Kiasi cha Sh.7,380,000 kilichopatikana kutokana na mauzo ya viwanja katika Mji wa Holili uliopo katika Halmashauri ya
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xx

Wilaya ya Rombo hazikuingizwa katika vitabu vya fedha vya Halmashauri. Kiasi hiki kinajumuisha Sh.2,785,000 ambazo zilitokana na wizi wa kutumia kalamu na Sh.4,595,000 zilizowekwa kwenye akaunti ya mtu binafsi. C. Muhtasari wa Mapendekezo Pamoja na mapendekezo ya kina yaliyotolewa kwenye ripoti za kila Halmashauri kwa mwaka wa ukaguzi, yafuatayo ni mapendekezo ya jumla: Ukosefu wa mwongozo wa msingi wa mfumo wa udhibiti wa ndani Inapendezwa kwamba OWM-TAMISEMI iandae mfumo sahihi wa kuzisaidia Halmashauri katika kuandaa mfumo bora wa udhibiti wa ndani ili kufikia malengo yaliyokusudiwa. Hii inajumuisha utengenezaji wa sera za tekonolojia ya habari, Mfumo wa kujikinga na vihatarishi, Mkataba wa utendaji wa kamati ya Ukaguzi, mkataba wa utendaji wa ukaguzi wa ndani na miongozo mingine ya udhibiti wa ndani. Udhaifu ulioonekana wakati wa ukaguzi maalum Pamoja na uimarishaji wa mfumo wa udhibiti wa ndani kama ilivyopendekezwa hapo juu kama kipimo cha kurekebisha mapungufu yaliyoonekana katika ukaguzi wa kawaida na kaguzi maalum, Halmashauri zinashauriwa kuimarisha mfumo wa manunuzi katika Halmashauri zao. Hii inajumuisha uandaaji wa tarifa za manunuzi kwa mujibu wa sheria, kuzishauri Halmashauri kutumia huduma zinazotolewa na Wakala wa Manunuzi wa Serikali (GPSA) ambao wana jukumu la kupanga na kusimamia manunuzi ya bidhaa na huduma muhimu na huduma za manunuzi kupitia mfumo wa makubaliano. Kwa ujumla, mfumo wa udhibiti wa fedha ndani ya Halmashauri unahitaji kusimamiwa mara kwa mara na kutathiminiwa.

(i)

(ii)

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxi

(iii)

Mfuko wa maendeleo ya jimbo (CDCF) Huu ni mwaka wa kwanza wa uendeshaji wa mfuko wa maendeleo ya jimbo. Halmashauri inashauriwa kuhakikisha kuwa mfumo wa uwajibikaji unatekelezwa kwa mujibu wa sheria ya mfuko wa maendeleo ya jimbo Na. 16 ya mwaka 2009 na sheria zilizopo sasa kwa ajili ya kusimamia mali za umma. Kwa majimbo ambayo hayakutengeneza wala kuwasilisha taarifa za mapokezi na matumizi ya fedha hizo kupitia Halmashauri, OWMTAMISEMI inashauriwa kulazimisha utekelezaji wa sheria husika kwa kuhakikisha kwamba hakuna matumizi yatakayofanyika kwa mwaka unaofuata kabla ya kuandaa taarifa ya mwaka uliotangulia. Kutowiana kwa taarifa za fedha na miongozo ya Serikali za Mitaa iliyopitwa na wakati Kama ilivyoshauriwa katika ripoti yangu iliyopita, OWMTAMISEMI ifanye marekebisho ya sheria zilizopo na miongozo ili kuendana na Viwango vya kimataifa vya uhasibu kwa sekta ya umma pamoja na njia bora nyingine za utunzaji fedha. Uongozi wa Halmashauri uwezeshwe na kuendelezwa kwa kufahamu wajibu wa pamoja juu ya uandaaji wa taarifa za fedha za Halmashauri husika. Hii inaweza kufanyika kama ilivyofanyika mwezi Agosti 2009 wakati Halmashauri zilipoingia kwenye Mfumo wa Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya umma (IPSASs) kwa mara ya kwanza na OWM-TAMISEMI waliweza kuandaa mafunzo kwa baadhi ya maafisa.

(iv)

(v)

Uandaaji wa taarifa za fedha na ukaguzi wa hesabu za Vijiji Uongozi wa Halmashauri unapaswa kuchukua jukumu la kuongoza kuhakikisha masharti ya Sheria ya fedha za Serikali za Mitaa Na. 9 ya mwaka 1982 inazingatiwa. Hii ni pamoja na kuhakikisha kuwa uongozi wa kijiji husika unandaa taarifa za fedha na Halmashauri imteue mkaguzi
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xxii

kwa ajili ya kutoa uhakika juu ya taarifa za fedha zilizotayarishwa kwa mujibu wa matakwa ya Sheria. Utaratibu huu unatarajiwa kuimarisha usimamizi na kuboresha utekelezaji wa miradi ya maendeleo katika vijiji. (vi) Kujenga uwezo kwa uongozi wa serikali ngazi za chini Uongozi wa Halmashauri unapaswa kuanzisha mpango wa mafunzo ambayo yatasaidia viongozi wa Vijiji na kamati za maendeleo za Miradi kusimamia vizuri utekelezaji wa miradi ya maendeleo na wakati huo huo kuhakikisha kwamba kuna udhibiti sahihi juu ya ukusanyaji na matumizi ya mali ya umma. Miradi iliyokamilika lakini haitumiki Kuwepo kwa miradi iliyokamilika lakini haitumiki kunaashiria mipango duni na ukosefu wa taratibu za ufuatiliaji na tathmini katika ngazi ya Halmashauri. Uongozi wa Halmashauri ni vema uimarishe ufuatiliaji na tathmini ya mara kwa mara ambayo itahakikisha kwamba ufuatiliaji unaimarishwa na changamoto zinatatuliwa haraka kwa ajili ya utekelezaji rahisi wa miradi iliyopangwa.

(vii)

(viii) Mikopo ya watumishi iliyovuka kiwango isiyodhibitiwa na uongozi Kukopa zaidi siyo tu ni uvunjaji wa sheria lakini pia ni kushusha morali kwa wafanyakazi wasiweze kufanya kazi kwa ufanisi. Viongozi wa Halmashauri waelimishwe ili kuhakikisha kuwa maombi ya mkopo ni lazime yapitishwe na Afisa Masuuli na kwamba makato ya kila mwezi ya mikopo yasizidi 2/3 ya mishahara halisi ya watumishi kwa mwezi. Pia, menejimenti iweke utaratibu wa kuhakikisha kwamba ufahamu kwa watumishi unaongezwa ili waelewe kwamba hawaruhusiwi kukopa mikopo zaidi ya kiwango kinachoruhusiwa. (ix) Uwajibikaji katika mifuko ya LGDG na NMSF Taarifa juu ya fedha kuhamishiwa/kupelekwa Serikali za Mitaa lazima itolewe na taasisi husika (mfano Hazina) kwa
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xxiii

Halmashauri mara tu pesa hizo zinapopelekwa. Taarifa hii lazima iwe na ufafanuzi wa wazi juu ya malengo ya fedha zilizotumwa. Utoaji wa fedha zilizoidhinishwa kwa wakati ni muhimu ili kuhakikisha shughuli zilizopangwa zinatekelezwa kwa wakati muafaka (x) Uunganishaji wa taarifa za fedha za Serikali za Mitaa Kutokana na ukweli kwamba zaidi ya 93% ya fedha za Serikali za Mitaa hupatikana kutoka Serikali Kuu na ukweli mwingine ni kwamba kuna hoja ya kuwa na Mhasibu Mkuu wa Serikali anayeshughulikia Serikali za Mitaa; ni wakati muafaka kwamba taarifa ya utendaji wa Mamlaka ya Serikali za Mitaa kuwekwa wazi katika ujumla wake kama kianzio. Hii itakuwa ni nyongeza ya taarifa ambazo zimekuwa zikitengenezwa kwa kila Halmashauri. Mkusanyiko wa takwimu hizo itakuwa ni mchakato wa hatua ya maandalizi kwa ajili ya uunganishaji wa taarifa za fedha za serikali za mitaa kwa hapo baadae. Haja ya Kuimarisha na Kuratibu Majukumu ya Usimamizi wa Sekretarieti za Mikoa Kutokana na udhaifu mbalimbali uliobainika katika usimamizi wa fedha katika Serikali za Mitaa, kuna haja ya Ofisi ya Waziri Mkuu-TAMISEMI kuhakikisha hatua sahihi zinachukuliwa dhidi ya maofisa ambao sio waadilifu au ambao wanashindwa kusimamia vizuri rasilimali za Serikali za Mitaa. Hatua zitakazochukuliwa zitasaidia kuimarisha utamaduni wa nidhamu ya fedha ndani ya Halmashauri. Pia, chini ya mageuzi ya ugatuaji wa madaraka kwa wananchi (D by D) Serikali kuu imegawa rasilimali kwa wingi katika Mamlaka ya Serikali za Mitaa. Serikali katika hali hii inafanya kazi katika falsafa ya “kusimamia bila kuingilia maamuzi” ili kuhakikisha uwepo halisi wa Ugatuaji wa madaraka kwa Wananchi. Ili kuwa na matokeo yanayotarajiwa katika Serikali za Mitaa, Serikali inatakiwa kuimarisha uratibu na majukumu ya usimamizi wa Makatibu Tawala wa Mikoa. Hii ni pamoja
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

(xi)

xxiv

na kuhakikisha kwamba, Sekretarieti za mikoa zinakuwa na uwezo unaotakiwa katika suala la kuwezesha ukuaji, kuinua maendeleo na kuzisimamia Serikali za Mitaa na utambuzi wa malengo na shabaha za Serikali za Mitaa kwa kulinganisha na malengo ya maendeleo ya Taifa.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxv

SURA YA KWANZA 1.0 1.1 UTANGULIZI NA MAMBO YA JUMLA Madhumuni ya Ukaguzi na Mwongozo wa Kisheria

1.1.1 Madhumuni ya ukaguzi Madhumuni ya kufanya ukaguzi wa hesabu katika Mamlaka za Serikali za Mitaa, ni kumwezesha Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali kutoa maoni ya kitaalamu kuhusiana na hesabu za Mamlaka za Serikali za Mitaa, ikiwa ni pamoja na: • • Kuhakikisha kuwa fedha zote zilizoidhinishwa na Bunge na baraza la madiwani la Halmashauri husika zimepokelewa na kutumiwa kama zilivyoidhinishwa. Kujiridhisha kuwa fedha zimekusanywa vizuri na zimetumika kisheria kwa matumizi halali kama yalivyoidhinishwa katika bajeti na kwa kuzingatia taratibu za matumizi ya serikali yenye nia ya kuleta ufanisi na gharama zinazolingana na thamani ya fedha. Kuhakikisha kuwa taarifa za hesabu za mwisho za Serikali za Mitaa zimetayarishwa kwa kuzingatia miongozo na kwa kutumia Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs) pamoja na sheria ya fedha ya Serikali za Mitaa Na.9 ya 1982 (iliyorekebishwa 2000) na Memoranda ya Mamlaka ya Serikali za Mitaa, 1997. Kuhakikisha kuwa nyaraka zote muhimu, vitabu, rejesta, hesabu na taarifa mbalimbali zimehifadhiwa kwa ajili ya utendaji wa kila siku. Kuhakikisha kuwa kuna uwazi katika kuonyesha mali za kudumu na dhima katika taarifa za hesabu za Halmashauri. Kuhakikisha kuwa vifaa na huduma za Halmashauri zimenunuliwa kwa kufuata taratibu za manunuzi na
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

• • •

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xxvi

kama zilivyoelezwa katika Sheria ya Manunuzi ya Umma Na.21 ya mwaka 2004, pamoja na Kanuni za mwaka, 2005. Kujiridhisha kuwa kitengo cha Ukaguzi wa Ndani na Kamati ya Ukaguzi inatekeleza majukumu yake vizuri kwa uhuru na kwamba udhibiti wa ndani unaridhisha na unategemewa. Kujiridhisha kuwa Bodi ya Zabuni na Kitengo cha Manunuzi kinatekeleza majukumu yake yaliyoainishwa na kwamba taratibu za manunuzi zinafuatwa katika kutekeleza majukumu yake ipasavyo. Kuhakikisha kuwa malengo yaliyotegemewa au mafanikio yamepatikana na kwamba malengo yaliyowekwa na Bunge au chombo kingine kilichoidhinishwa yamefikiwa na endapo Halmashauri imetumia njia mbadala ya kufikia malengo kwa gharama nafuu zaidi. Kufuatilia kwa karibu utekelezaji wa mapendekezo ya ukaguzi kuhusu masuala ya ukaguzi ya miaka ya nyuma pamoja na maagizo ya Kamati ya Bunge ya Hesabu za Serikali za Mitaa (LAAC) na kuona kuwa hatua sahihi zimechukuliwa kutokana na maswala yote ya ukaguzi yaliyojitokeza. Kuona kuwa utawala bora umejengeka katika kufanikisha shughuli za kila siku za Halmashauri na katika kutekeleza malengo yote kwa ujumla.

1.1.2 Msingi wa Kisheria unaomwongoza Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali katika Ukaguzi wa Hesabu za Mamlaka za Serikali za Mitaa Kwa mujibu wa Ibara ya 143 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 (iliyorekebishwa 2005), na kifungu 45 cha Sheria ya Fedha za Serikali za Mitaa Na.9 ya mwaka 1982 (iliyorekebishwa 2000) pamoja na kifungu Na.9 cha Sheria ya Ukaguzi wa Umma Na.11 ya mwaka 2008, vinampa mamlaka Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali kufanya ukaguzi wa kawaida kwa nia
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxvii

ya kujua jinsi matumizi ya fedha na rasilimali za Halmashauri zilivyotumika. Ripoti hii imetayarishwa kwa mujibu wa Ibara 143 (4) ya Katiba ya Jamuhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 (iliyorekebishwa 2005). Kwa mujibu wa Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Ibara 143 (2) (c), ninatakiwa kukagua na kutoa taarifa, angalau mara moja kila mwaka, juu ya ukaguzi wa hesabu za Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, hesabu zinazotengenezwa na watumishi wote wa Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, hesabu za Mahakama zote za Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na hesabu zinazotengenezwa na Katibu wa Bunge. Kwa upande mwingine, kifungu 45 (1) cha Sheria ya Fedha ya Serikali za Mitaa Na.9 ya mwaka 1982 (iliyorekebishwa 2000) kinabainisha kuwa, hesabu za Mamlaka ya Serikali za Mitaa zinapaswa kukaguliwa na Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali. Pia, Kifungu Na. 10 (1) ya Sheria ya Ukaguzi wa Umma ya 2008 kimempa mamlaka Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali kukagua Mamlaka za Serikali za Mitaa. Zaidi ya hayo, kifungu cha 45 (5) cha Sheria Na.9 ya Fedha za Serikali za Mitaa ya mwaka 1982 (iliyorekebishwa 2000) kinaitaka kila Mamlaka kumruhusu Mkaguzi kukagua fedha, vitega uchumi au rasilimali nyingine ambazo zinamilikiwa au zilizo chini ya udhibiti wa Halmashauri ambazo ni hesabu, vitabu, hati za malipo na nyaraka zote zinazohusiana. Aidha, kifungu cha 48 (1), (2) na (4) cha Sheria ya Fedha ya Serikali za Mitaa ya mwaka 1982 kinabainisha kwamba “Mkaguzi ataandaa na kusaini ripoti ya Ukaguzi wa Mamlaka ya Serikali za Mitaa kuhusu mizania ya hesabu ya mwaka na taarifa nyingine zinazohusiana nazo, ambapo nakala moja
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxviii

ya kila ripoti pamoja na mizania ya hesabu na taarifa nyingine zinazo husiana nazo zitapelekwa kwa Waziri, Mkuu wa Mkoa na Mkurugenzi ambaye ataziwasilisha kwenye Baraza la Madiwani”. Kifungu hiki pia kinanitaka kufanya yafuatayo: (a) Kubainisha kila kipengele cha matumizi ambacho kimefanyika bila kuidhinishwa na sheria au ambacho hakikuruhusiwa na Mamlaka za Serikali za Mitaa. (b) Kubainisha mapungufu au hasara ambayo imetokea aidha kwa uzembe au mtu yeyote kushindwa kutoa taarifa ya matumizi ya fedha alizokabidhiwa; (c) Kuthibitisha kiasi cha matumizi batili, upungufu au hasara ambayo haijaoneshwa vitabuni; Matokeo ya ukaguzi wa hesabu za Mamlaka za Serikali za Mitaa yamewasilishwa kwa wenyeviti husika na nakala zimepelekwa kwa Wakurugenzi ambao pia ni Maafisa Masuuli wa Mamlaka za Serikali za Mitaa. Taarifa hii ni muhtasari wa matokeo ya mambo yaliyojitokeza katika taarifa za Ukaguzi kwa kila Halmashauri. Huu ni mwaka wa pili kwa Hesabu za Mamlaka za Serikali za Mitaa kutengenezwa kwa kuzingatia Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs), pamoja na kipengele cha (iv) cha Sheria Na.9 ya Fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1982 (iliyorekebishwa 2000) na pia kulingana na Agizo Na. 53 ya Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka, 1997 kama msingi wa utayarishaji wa taarifa za hesabu za Mamlaka za Serikali za Mitaa. Seti ya kwanza ya taarifa za fedha ziliyowasilishwa kwa kutumia IPSASs ni zile za mwaka 2008/2009. Seti kamili ya taarifa za fedha zinazotayarishwa kwa kutumia Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma ni pamoja na: a) Mizania ya hesabu
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxix

b) c) d) e)

Taarifa ya mapato na matumizi Taarifa kuhusu mabadiliko ya mtaji; Taarifa ya mtiririko wa fedha; Taarifa ya uwiano wa bajeti na hali halisi ya aina ya matumizi kama yalivyojitokeza f) Taarifa ya uwiano wa bajeti na hali halisi ya matumizi ya kiidara g) Vielekezi vya taarifa za fedha Kwa sababu za uwazi na uwajibikaji, Kifungu Na.49 cha Sheria ya Fedha ya Mamlaka ya Serikali za Mitaa, 1982 (iliyorekebishwa 2000) kama ilivyofafanuliwa katika Agizo Na.90 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 ambalo linaitaka Halmashauri kutangaza katika ofisi zake na katika gazeti la eneo lake mambo yafuatayo: (i) (ii) Mizania jumuifu na taarifa ya mapato na matumizi (muhtasari wa hesabu) iliyokaguliwa na Ripoti yoyote ya Ukaguzi iliyosainiwa na Mkaguzi kuhusu hesabu hizo

Aidha, kuridhia na kuchapishwa hesabu na ripoti za ukaguzi wa Mamlaka za Serikali za Mitaa ni fursa nyingine kwa Mamlaka hizo kuongeza mawasiliano kwa upana zaidi na wakazi wa maeneo yao, kuhusu mafanikio na mwelekeo wao wa baadae. 1.2 Viwango na taratibu zinazotumika kutoa taarifa ya Ukaguzi 1.2.1 Viwango vinavyotumika wakati wa Ukaguzi Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi ni mwanachama wa Shirika la Kimataifa la Asasi za Ukaguzi (INTOSAI) na Shirika la Afrika la Asasi Kuu za Ukaguzi zinazotumia lugha ya Kiingereza (AFROSAI-E). Ikiwa kama mwanachama wa mashirika hayo ya Kimataifa Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi inawajibika kutumia
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxx

viwango vya ukaguzi vilivyotolewa na INTOSAI na viwango vya Kimataifa vya Ukaguzi (ISA) kama vilivyotolewa na Shirikisho la Wahasibu la Kimataifa (IFAC) wakati wa ukaguzi wa taarifa za fedha za Halmashauri. Wakati wa ukaguzi wangu, nilikagua na kuhakiki kwa undani taarifa za fedha pamoja na viambatanisho vyake kuweza kubaini uhalali wa matumizi hayo katika Halmashauri. Mwishoni mwa ukaguzi hati mbalimbali zilitolewa kuhusiana na taarifa za fedha kulingana na matokeo ya ukaguzi. Kwa kuzingatia Ibara ya 143 (4) ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 (iliyorekebishwa 2005), ripoti hii imewasilishwa kwa Rais wa Jamhuri wa Tanzania na baadae kuwasilishwa Bungeni. 1.2.2 Taratibu zinazotumika kutoa taarifa Wakati wa ukaguzi wangu, utoaji taarifa na ufuatiliaji ni maeneo muhimu ambayo hayawezi kutenganishwa na yanapewa uzito sawa. Kabla ya kutoa ripoti ya mwaka, hatua mbalimbali zimefuatwa. Ni vyema kuzionesha wazi hatua hizi kwa watumiaji wa ripoti hii waweze kuielewa vizuri ripoti ya mwaka na kuafiki hatua zilizofuatwa. Hatua hizi zinahitaji kuwe na mawasiliano ya kutosha na uongozi wa taasisi inayokaguliwa, ikiwa ni utaratibu muhimu katika kufanya ukaguzi shirikishi. Baadhi ya hatua zilizofuatwa wakati wa ukaguzi ni kama ifuatavyo: • • Kutoa barua ya kuanza ukaguzi kwa mkaguliwa inayoeleza aina na mawanda ya ukaguzi. Kuandaa mpango mkakati wa ukaguzi unaoonesha mwelekeo mzima wa ukaguzi na vigezo vitakavyotumika katika hatua za mwanzo za kutathmini taasisi inayo kaguliwa.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxxi

Kufanya kikao cha kwanza na uongozi wa taasisi inayokaguliwa kabla ya kuanza ukaguzi. Kikao hiki kinanipa nafasi ya kuueleza uongozi madhumuni na malengo ya kufanya ukaguzi. Kikao hiki pia kinanipa nafasi ya kukutana na watendaji kwa ajili ya mawasiliano muhimu. Kutoa barua au hoja za ukaguzi kwa uongozi kwa kipindi cha kati inayoonesha matokeo ya ukaguzi na kutoa nafasi kwa uongozi kuzijibu wakati wa ukaguzi na hata baada ya ukaguzi. Kutoa barua ya ukaguzi ya mwisho inayoonesha mapungufu yote yaliyojitokeza wakati wa ukaguzi na kutoa nafasi kwa uongozi kuyashughulikia mapungufu hayo. Hatua hii pia ni ya msingi katika kutayarisha ripoti ya mwaka. Taratibu zinazotumika kutoa taarifa katika sekta ya umma zikiwemo mamlaka ya Serikali za mitaa haziishii kutoa ripoti ya ukaguzi tu ni pamoja na ufuatiliaji wa taratibu zenyewe. Kifungu cha 40 cha Sheria ya Ukaguzi ya Umma, 2008 inatoa mwongozo wa ufuatiliaji Tanzania. Madhumuni ya ufuatiliaji wa taratibu hizo ni kuweza kutambua na kutoa taarifa endapo mkaguliwa anao mpango wake wa kazi au amezingatia ushauri uliotolewa katika ripoti ya ukaguzi. Kutokana na kifungu cha 40(4) cha Sheria ya Ukaguzi wa Umma, 2008 inanitaka kuonesha hali halisi ya utekelezaji katika kaguzi zinazofuata.

1.3

Idadi ya ofisi zinazokaguliwa na mpangilio wa Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi

1.3.1 Idadi ya ofisi zinazokaguliwa Katika kipindi cha mwaka wa fedha 2009/2010, kulikuwa na Mamlaka za Serikali za Mitaa 134 katika Tanzania bara ambazo zilikaguliwa na kutolewa ripoti ya ukaguzi kwa kila Halmashauri husika. Mamlaka za Serikali za Mitaa zina
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxxii

hadhi tofauti kuanzia Halmashauri za Wilaya hadi Halmashauri za Jiji kama inavyoonekana katika jedwali hapa chini:

Na. 1. 2. 3. 4.

Halmashauri Halmashauri za Jiji Halmashauri za Manispaa Halmashauri za Miji Halmashauri za Wilaya

Jumla 4 17 7 106 134

Asilimia 3 13 5 79 100

1.3.2 Mpangilio wa Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi Wateja wangu (Mamlaka za Serikali za Mitaa) wana hudumiwa na ofisi 24 za ukaguzi zilizopo mikoani kote Tanzania bara ambazo zinawajibika kukagua hesabu za Mamlaka za Serikali za Mitaa. Ofisi hizi za mikoani zinaongozwa na Wakaguzi Wakazi ambao wanasimamiwa na Wakaguzi wa Kanda. Kwa madhumuni ya ukaguzi wa Mamlaka za Serikali za Mitaa nchini, mikoa imegawanyika katika kanda chini ya uangalizi wa Wakaguzi wa Kanda ambao nao pia wanasimamiwa na Msaidizi wa Mkaguzi Mkuu (Mikoa). Kutokana na muundo wa Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi, Msaidizi wa Mkaguzi Mkuu (Mikoa) anawajibika moja kwa moja kwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali. Kwa madhumuni ya ukaguzi wa Mamlaka za Serikali za Mitaa, Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi hivi sasa inazo Kanda tano (5) kama inavyoonekana katika sehemu ya muundo wa ofisi hapa chini.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxxiii

Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Msaidizi wa Mkaguzi Mkuu (Mikoa)

Kanda ya Pwani

Kanda ya Kati

Kanda ya Ziwa

Kanda ya Kusini

Kanda ya Kaskazini

Dar es Salaam Mtwara Lindi Pwani

Dodoma Singida Tabora Kigoma Morogoro

Mwanza Kagera Mara Shinyanga

Mbeya Ruvuma Iringa Sumbawanga

Arusha Kilimanjaro Tanga Manyara

1.4

Majukumu ya kisheria ya Mamlaka za Serikali za Mitaa katika kuandaa Taarifa za Fedha Menejimenti ya kila Halmashauri inawajibu wa kuandaa na kuonesha kwa usahihi taarifa za fedha kwa kufuata udhibiti wa ndani ambao menejimenti imejiwekea katika kuandaa taarifa za fedha ambazo hazina dosari kutokana na udanganyifu au makosa mengine. Kifungu Na.40(1) cha Sheria ya Fedha ya Serikali za mitaa Na.9 ya 1982 (Iliyorekebishwa 2000) inaeleza kuwa kila Mamlaka ya Serikali za mtaa ina wajibu wa, kuwa na kutunza vitabu vya hesabu na rekodi zinazohusu: (a) Mapato na matumizi ya fedha na miamala mingine ya fedha ya Mamlaka. (b) Mali na dhima za Mamlaka, na kutayarishwa kila mwaka wa fedha, mizania inayoonesha maelezo ya mapato na matumizi ya mamlaka na mali zake zote na dhima.”

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxxiv

Kifungu kilichotajwa hapo juu kimehuishwa na Agizo Na.9 mpaka 16 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, 1997 inayotaka Halmashauri kuanzisha na kusimamia udhibiti wa ndani wa shughuli za Halmashauri. Kwa nyongeza, Agizo Na.53 inaweka majukumu kwa menejimenti ya Halmashauri kuandaa taarifa za fedha kwa kuzingatia sheria, kanuni, miongozo inayotolewa na Waziri mwenye dhamana ya Serikali za Mitaa, Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa na kuzingatia viwango vya kimataifa vya uhasibu kwa sekta ya umma (IPSASs). Pamoja na majukumu ya uaandaaji wa taarifa za hesabu, Kifungu Na.49 Sheria ya fedha ya Serikali za mitaa Na. 9 ya 1982(Iliyorekebishwa 2000) inaitaka kila Mamlaka ya Serikali ya mtaa kuchapisha taarifa za fedha zilizokaguliwa ndani ya maeneo yao ya uwajibikaji. Mahitaji ya uchapishaji yameainishwa Agizo Na.90 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, 1997.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxxv

SURA YA PILI 2.0 2.1 AINA, VIGEZO NA MWELEKEO WA HATI ZA UKAGUZI Vigezo vya hati za ukaguzi zilizotolewa Katika kutekeleza matakwa ya Kisheria, ninawajibika kutoa uhakika kwa wadau wa Halmashauri kwamba taarifa za fedha zilizotayarishwa na Halmashauri zinatoa picha halisi ya matokeo ya shughuli zilizofanyika, matokeo ya matumizi ya fedha, mtiririko wa fedha na mizania ya fedha za Halmashauri kwa mwaka ulioishia tarehe 30 Juni, 2010. Maoni ya ukaguzi yanatolewa kwa mtumiaji kama uhakikisho wa usahihi wa hesabu za fedha za Halmashauri pamoja na uzingatiaji wa taratibu zinazotakiwa. Kulingana na viwango vya Kimataifa vya Ukaguzi (ISA) na Viwango vya Shirika la Kimataifa la Asasi Kuu za Ukaguzi (ISSAIs) hati za Ukaguzi zifuatazo zinatolewa kama kipimo cha kutathmini usahihi wa hesabu za fedha. Hati hizi ni; hati zinazoridhisha, hati zinazoridhisha zenye masuala ya msisitizo na masuala mengine, hati zenye shaka, Hati Zisizoridhisha na hati mbaya. Sura hii inajumuisha idadi za Halmashauri zilizopata aina ya hati za ukaguzi katika mwaka uliokaguliwa. Sababu za kina za kutoa aina ya hati ya ukaguzi zimeelezwa kwa kina katika kila ripoti iliyotolewa kwa Halmashauri husika. 2.2 Hati za Ukaguzi

2.2.1 Maana ya Hati za Ukaguzi Hati ya ukaguzi ni maoni ya mkaguzi yanayoeleza iwapo taarifa za fedha zilizokaguliwa zimetayarishwa kwa kutumia sera za hesabu za fedha kwa mujibu wa sheria zinazohusika, kanuni au viwango/misingi ya hesabu za fedha vinavyotumika.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxxvi

Maoni hayo hayana budi kuonesha iwapo kuna maelezo ya kutosha au la, juu ya mambo muhimu kwenye taarifa za fedha kuzifanya zieleweke vizuri na kwa upana zaidi. Kwa madhumuni ya uwajibikaji na uwazi kwa Bunge, bila ya kujali aina ya maoni yaliyotolewa kwa taarifa husika za ukaguzi, matokeo ya ukaguzi yametolewa pamoja na athari zake, mapendekezo, jibu la mkaguliwa na maoni ya wakaguzi juu ya jibu lililotolewa. Naamini kwamba aina hii ya utoaji wa matokeo ya Ukaguzi unasaidia kutekeleza majukumu ya Afisa Masuuli katika utayarishaji wa taarifa za fedha na kwangu pia. 2.2.2 Aina za Hati za Ukaguzi Hapa natoa maelezo ya kina juu ya aina za hati za Ukaguzi zinazotolewa kama ifuatavyo: 2.2.2.1 Hati Inayoridhisha Hati ya aina hii inatolewa wakati nimeridhika kuwa, taarifa za hesabu za Halmashauri, Idara au Wakala hazina makosa kwa maeneo yote muhimu; na pia zimetayarishwa kulingana na kanuni na viwango vya uhasibu. Hata hivyo, utoaji wa hati inayoridhisha haina maana kwamba Halmashauri ina mfumo safi kabisa wa udhibiti wa ndani, bali aina hii ya hati ina maana kwamba hakuna jambo lolote nililoliona ambalo lingesababisha kutolewa kwa hati yenye shaka. Kila Halmashauri iliyopata aina hii ya hati imeandikiwa taarifa nyingine kwa ajili ya menejimenti inayoeleza masuala ambayo yasipoangaliwa, yanaweza kuisababishia Halmashauri kupata hati yenye shaka miaka ijayo.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxxvii

2.2.2.2 Masuala yenye msisitizo na masuala mengine Masuala ya msisitizo na masuala mengine ni mambo ya ziada kupitia ripoti za ukaguzi wakati mkaguzi anapoona inafaa: (a) Kuwaelewesha watumiaji wa taarifa za fedha zilizoandaliwa katika suala au masuala yaliyooneshwa ndani ya taarifa hizo ambazo ni muhimu na ni za msingi. (b) Kuwaelewesha watumiaji wa taarifa za fedha zilizoandaliwa katika suala au masuala ambayo ni muhimu kwa ajili ya kuelewa vizuri mambo yaliyojiri katika ukaguzi, mbali na yale yaliyooneshwa kwenye taarifa za fedha. (i) Masuala yenye msisitizo Katika nyakati nyingine nimeongezea aya ya masuala yenye msisitizo katika masuala yaliyoonesha vizuri katika tarifa za fedha lakini kuna mambo muhimu na ya msingi kwa watumiaji ambayo yanahitaji maelezo ya ziada kwa ufafanuzi. Aya ya msisitizo wa masuala inaambatisha kwa kila hali, maelezo ya uzingativu wa suala au masuala yaliyooneshwa katika taarifa za fedha na kwamba ni muhimu na yenye msingi kwa watumiaji kuweza kuelewa taarifa za fedha. Lengo kuu la msisitizo wa suala ni kuleta karibu uelewa wa hali halisi wa taarifa za hesabu hususani yale masuala yaliyooneshwa katika taarifa za fedha. Aya ya msisitizo wa masuala inatakiwa ijumuishwe katika mazingira yafuatayo: • Kuweka angalizo juu ya mambo yanayoweza kuwa na athari katika taarifa za fedha baadae na ambayo yako
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xxxviii

nje ya uwezo wa Halmashauri kuyadhibiti yasitokee, mfano madeni yasiyolipika na kesi zilizopo mahakamani. • Kuweka angalizo katika mambo yasiyowiana kwa maelezo yaliyomo ndani ya taarifa za fedha ya mwaka ambapo dosari hizo zinahitaji marekebisho na Halmashauri ikashindwa kufanya marekebisho hayo. Kuweka angalizo katika masuala yaliyooneshwa na yanayoathiri taarifa za fedha ambayo ni muhimu yaeleweke kwa watumiaji wa taarifa hizo kama vile majanga makubwa yanayoweza kutokea na kuleta madhara makubwa ya hali ya kifedha katika Halmashauri.

(ii) Masuala mengine Aya ya masuala mengine inahusu masuala ambayo hayakuoneshwa katika taarifa za fedha na kwamba kwa mtazamo wa mkaguzi ni muhimu mtumiaji wa taarifa za fedha kuelewa ukaguzi, majukumu ya mkaguzi au ripoti ya mkaguzi. Endapo mkaguzi ataona inafaa kuwasilisha masuala mengine kuliko yale yaliyooneshwa katika taarifa za hesabu, mkaguzi anatumia aya ya masuala mengine iliyopo baada ya aya ya hati ya ukaguzi yenye masuala ya msisitizo. Haya maswala mengine yapo katika sehemu tofauti ya ripoti ya mwaka ya ukaguzi ili kutenganisha wazi wazi kutoka katika majukumu ya mkaguzi, na hati ya ukaguzi juu ya taarifa za fedha na masuala mengine yaliyokuwa na angalizo katika aya zilizotangulia za msisitizo wa masuala. Mifano ya masuala mengine ni pamoja na kutofuata sheria na udhaifu katika udhibiti wa ndani.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xxxix

2.3

Misingi ya kutoa hati mbali na hati inayoridhisha Katika hali ya kawaida, misingi ya kutoa hati mbali na hati inayoridhisha ni kama inavyooneshwa katika jedwali lifuatalo:
Hali ya mazingira Kutokukubaliana Isiyotegemewa Vizuizi katika mawanda ya ukaguzi Muhimu lakini si ya msingi Hati yenye shaka Muhimu na ya msingi Hati Isiyoridhisha Hati Mbaya

2.3.1 Hati yenye shaka Hati yenye shaka inatolewa iwapo ninaridhika kuwa hati inayoridhisha haiwezi kutolewa lakini kutokana na kutokubaliana na menejimenti au kuzuiwa kwa mawanda ya ukaguzi ambapo athari yake ni muhimu lakini si ya msingi na kwamba ukiacha athari zilizopelekea kutoa hati yenye shaka, taarifa za hesabu zitakuwa zimetengenezwa kulingana na misingi ya utayarishaji wa hesabu na hazipotoshi. Kwa upande mwingine, ninatoa hati hiyo nisipokubaliana na menejimenti katika eneo moja au jingine la tarifa za fedha, lakini dosari hizo hazina athari katika tarifa zote za fedha kuwa hazijatayarishwa kama inavyotakiwa. 2.3.2 Hati Isiyoridhisha Hati Isiyoridhisha inatolewa ninapothibitisha kwamba kuna utofauti ambao ni muhimu kiasi cha kutokukubaliana na menejimenti na ni ya msingi kwenye taarifa za fedha kiasi kwamba taarifa hizo hazikutayarishwa kulingana na misingi inayokubalika ya utayarishaji wa taarifa za fedha au zinapotosha kabisa. Hati Isiyoridhisha hutolewa pale ambapo hati yenye shaka haitoshelezi kuonesha maeneo yaliyopotoshwa katika taarifa za fedha.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xl

2.3.3 Hati mbaya 2.3.3.1Hati mbaya hutolewa wakati ninaposhindwa kupata uthibitisho wa kutosha kuhusiana na tarifa za fedha zilizoandaliwa na kutayarishwa kwa ajili ya ukaguzi na hivyo kushindwa kutoa maoni juu ya taarifa za fedha zilizowasilishwa. Hali hiyo inaathiri kwa kiasi kikubwa taarifa za fedha kiasi ambacho ninashindwa kutoa maoni yangu juu ya tarifa hizo. Aina hii ya hati, inatolewa pale tu ambapo kuna mapungufu makubwa katika taarifa za fedha ambayo yanapelekea mkaguzi kushindwa kuthibitisha usahihi wa taarifa za fedha zilizowasilishwa. Wakati hati mbaya inapotolewa juu ya taaarifa za fedha, mambo ambayo hayajulikani au kutoridhisha kuhusu uwasilishwaji wa taarifa za fedha kwa kuzingatia mfumo wa utayarishaji wa taarifa husika yanahitaji kuoneshwa 2.3.4 Hali inayosababisha kupata hati mbali ya hati inayoridhisha (a) Vizuizi katika mawanda ya Ukaguzi Pale ambapo nashindwa kupata taarifa za kutosha au nyaraka zinazohusiana na uandaaji wa taarifa za fedha au vizuizi katika mawanda ya ukaguzi na kushindwa kutoa maoni, na kwa sababu hizo, mambo yafuatayo yanaweza kujitokeza: • • • Malipo kufanywa bila hati za malipo; Vifaa au huduma kununuliwa bila kuwa na hati za mapokezi ya vifaa hivyo kutothibitisha kupokelewa kwa vifaa au huduma hizo Malipo kufanywa bila kuwa na viambatisho sahihi;

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xli

• • • • • • (b)

Vitabu vya kukusanyia maduhuli kutowasilishwa kwa ajili ya ukaguzi; Mali inayomilikiwa au iliyonunuliwa kutokuwa na mchanganuo wa mali hizo. Hii inaleta shaka juu ya uwepo wa mali hizo; Kutopatikana kwa ushahidi wa kupokelewa kwa fedha toka kwa walipwaji (Kukosekana kwa nyaraka za kukiri kupokea malipo); Kutopatikana kwa nyaraka muhimu za fedha; Vifaa vilivyonunuliwa na kulipiwa bila kuingizwa kwenye leja ya vifaa. Kutoonesha bakaa ya fedha iliyopo benki katika vitabu vya hesabu.

Kutokubaliana katika namna bora ya utunzaji wa kumbukumbu na kutokuzingatia sheria na kanuni Agizo Na.9 hadi 16 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 linaagiza Halmashauri kuanzisha na kusaidia mfumo wa udhibiti wa ndani ulio madhubuti. Pia Agizo Na.53 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, 1997 linaitaka menejimenti ya Halmashauri kuzingatia kanuni zinazokubalika za uhasibu wakati wa kutayarisha taarifa za fedha kwa kufuata Sheria, Kanuni, Maagizo yanayotolewa na Waziri mwenye dhamana ya Mamlaka ya Serikali za Mitaa. Kutokubaliana na menejimenti kuhusu kanuni bora za utunzaji wa kumbukumbu na kuzingatia sheria kunajitokeza katika hali zifuatazo: • • • Mali zinazomilikiwa na Halmashauri kutoingizwa Katika rejista ya mali za kudumu kumbukumbu za hesabu kuachwa, kukosewa au kutokamilika. Mapungufu katika kuonesha sera za uhasibu zinazotumika;

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xlii

• • • 2.4

Halmashauri kutumia njia na kanuni za uhasibu zisizo sahihi kama vile utumiaji wa viwango visivyo sahihi vya uchakavu; Manunuzi ya mali, ujenzi na huduma bila kuzingatia Sheria ya Manunuzi ya Umma Na.21 ya mwaka 2004 na kanuni zake. Menejimenti imeshindwa au haikubaliani na marekebisho ya dosari zilizoonekana na mkaguzi

Mchanganuo wa hati za ukaguzi katika Halmashauri Sehemu hii ya ripoti inaonesha mwelekeo wa hati za ukaguzi zilizotolewa kwa miaka miwili 2008/2009 na 2009/2010. Madhumuni ya taarifa hii ni kulinganisha hali ya utendaji wa kifedha katika Halmashauri kwa kipindi cha miaka miwili. Sababu za Halmashauri kuendelea kupata hati zenye shaka na zisizoridhisha kunasababishwa na mambo makubwa yafuatayo: • Taarifa za hesabu zilizowasilishwa zinakosa maelezo ya kutosha na kwamba baadhi ya vipengele havikuoneshwa ipasavyo kulingana na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu wa Sekta ya Umma, na kuleta ugumu katika kupima ufanisi wa Halmashauri husika. Kukosekana kwa usimamizi wa karibu kwa upande wa menejimenti katika utekelezaji na uendelezaji wa miradi inayoanzishwa katika ngazi za chini za Serikali kama vile Vijiji na Kata. Halmashauri zinapeleka fedha nyingi Vijijini na kwenye Kata bila kufuatilia. Ongezeko la fedha zinazopelekwa Halmashauri chini ya mpango wa ugatuaji madaraka kwa wananchi (D by D) ambao unahitaji kuwepo na uwezo wa kutosha wa usimamizi wa fedha. Kuongezeka kwa kutofuata mifumo ya udhibiti wa ndani iliyopo.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xliii

Kulingana na mchanganuo huu, ninaweza kuhitimisha kama ifuatavyo: (i) (ii) (iii) (iv) Idadi ya hati inayoridhisha imepungua kutoka 77 (58%) kwa kipindi cha mwaka wa fedha 2008/09 hadi 65 (48.5%) kwa kipindi cha mwaka (2009/2010). Idadi ya hati zenye shaka imeongezeka kutoka 55 (41%) mwaka imeongezeka kutoka hadi 65 (48.5%) kwa kipindi cha mwaka (2009/2010). Idadi ya Hati Zisizoridhisha imeongezeka kutoka 1 (1%) mwaka 2008/2009 hadi 4 (3%) kwa kipindi cha mwaka (2009/2010). Kama hali ilivyokuwa mwaka uliopita, hakuna Halmashauri iliyopata hati mbaya kwa kipindi cha mwaka (2009/2010).

Halmashauri nyingi zilizopata hati zisizoridhisha na Hati Zisizoridhisha zilichangiwa na mambo yafuatayo: • Hakuna uhakiki wa mara kwa mara unaofanywa na menejimenti za Halmashauri kwenye mishahara na matokeo yake mishahara imekuwa ikilipwa kwa watumishi ambao hawapo kazini (wamefariki dunia, wamestaafu, wamefukuzwa au wameacha kazi) kupitia akaunti za benki zao bila kugundulika. Hati za malipo hazikuwasilishwa kwa ajili ya ukaguzi na nyingine hazikuwa na nyaraka za kutosha kuthibitisha uhalali wa malipo kama inavyotakiwa na agizo Na 5(c) la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa. Kutokana na hali hiyo hatukupata uhakika kuwa malipo yaliyofanyika yanahusika na shughuli za Halmashauri. Vitabu vya kupokelea maduhuli havikuwasilishwa kwa ajili ya Ukaguzi kinyume na agizo Na.101 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa za mwaka 1997. Makosa katika taarifa za fedha yatokanazo na kunakili vibaya miamala na kutofuata taratibu za kihasibu.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xliv

Taarifa za mtiririko wa fedha katika sehemu ya uuzaji na ununuaji mali umenakiliwa isivyopaswa kutokana na kuwa na tarakimu zisizo sahihi za mapato kutoka katika ruzuku ya mapato ya miradi ya maendeleo.

Maelezo hayo hapo juu yamechambuliwa kwa muhtasari kwenye jedwali lifuatalo: Mchanganuo wa hati za maoni ya Ukaguzi zilizotolewa kwa Mamlaka za Serikali za Mitaa kwa mwaka wa fedha 2008/2009 na 2009/2010
Hati zinazoridhisha Halmashauri Halmashauri za Majiji Halmashauri za Manispaa Halmashauri za miji Halmashauri za Wilaya Jumla Asilimia
2008/09 2009/10

Hati zenye mashaka
2008/09 2009/10

Hati Isiyoridhisha
2008/09 2009/10

Jumla
2008/09 2009/10

10 4 63 77 58%

8 1 56 65 48.5%

4 7 2 42 55 41%

4 9 6 46 65 48.5%

1 1 1%

4 4 3%

4 17 6 106 133 100%

4 17 7 106 134 100%

Mchanganuo wa hati za maoni ya ukaguzi kwa mwaka wa fedha 2008/2009 na 2009/2010 unaweza kuoneshwa katika chati mihimili kama ifuatavyo:

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xlv

Chati Mihimili iliyopo juu inaonesha kupungua kwa Halmashauri zenye hati zinazoridhisha na wakati huo hakuna Halmashauri ya Jiji au Mji iliyopata hati inayoridhisha kwa kipindi cha mwaka 2009/2010.

Chati Mihimili iliyopo juu inaonesha kuongezeka kwa Halmashauri zilizopata hati zenye shaka kwa kila aina ya Halmashauri wakati huo, Halmashauri (4) za Jiji zimepata hati zenye shaka kwa miaka miwili mfululizo.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xlvi

Chati Mihimili iliyopo juu inaonesha kuongezeka kwa Halmashauri zenye Hati Zisizoridhisha kwa upande wa Halmashauri za Miji na Halmashauri za Wilaya. Ukaguzi wetu umegundua mambo muhimu ya kutokubaliana yaliyosababisha mapungufu katika kuandaa na kuonesha taarifa za fedha zisizosahihi. Halmashauri 4 za Wilaya zilizopata Hati Zisizoridhisha ni kama ifuatavyo:
Na. Halmashauri 1 Halmashauri • ya Wilaya ya Mwanga Sababu Vitabu 8 vya wazi vya kukusanyia mapato (HW5) na vitabu 28 vyenye thamani ya Sh.8,000,000 havikupatikana wakati wa ukaguzi. Mapato yaliyokusanywa kwa kutumia vitabu hayakuweza kuthibitishwa ndani ya vitabu hivyo. Mali za kudumu ambazo hazikuonekana na ambazo hazimilikiwi na Halmashauri zimeingizwa katika rejesta ya mali za kudumu na kufanya jumla ya mali hizo kuongezeka kwa kiasi cha Sh.336,104,842. Ukaguzi wa hati za malipo umebaini kuwepo kwa malipo yaliyofanyika bila
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xlvii

2

Halmashauri ya Wilaya Rombo

• •

kuwa na viambatanisho, kwa hiyo matumizi ya kiasi cha Sh.137,135,443 hayahakuweza kuthibitika. Mapato yaliyokusanywa katika vyanzo vya Maliasili na Stendi ya mabasi hayakuwasilishwa Makao Makuu ya Halmashauri. Mapato ambayo hayakukusanywa, yamesababisha kupungua kwa Sh.15,620,000 katika mapato yote. Vifaa vyenye thamani ya Sh.27,183,900 vilivyonunuliwa kwa kufuata taratibu za manunuzi havikuingizwa kwenye leja ya vifaa na kusababisha upungufu wa jumla ya vifaa katika taarifa za fedha kiasi cha Sh.27,183,900. Magari yenye thamani ya kununulia Sh.151,870,574 yaliyotolewa uchakavu na yakabaki bila thamani kabisa yameoneshwa kwenye mizania ya hesabu bila thamani wakati magari hayo bado yana hali nzuri na yanatumika. Hakuna juhudi iliyofanywa ya kuthaminisha magari hayo ili yawe na thamani halisi kwa sasa. Hali hii imesababisha kupungua kwa thamani ya mali, vifaa na mitambo kwa kiasi hicho hicho. Salio la mali za kudumu lililooneshwa kwenye mizania ya hesabu za kuishia tarehe 30 Juni, 2010 halikuwa na vielekezi vya taarifa za fedha hivyo kushindwa kujua usahihi wa hesabu hizo zilizowasilishwa. Salio la fedha katika mizania ya hesabu za kuishia tarehe 30 Juni, 2010 lina upungufu wa kiasi cha Sh.24,493,212. Mishahara yenye jumla ya Sh.28,043,644 ya watumishi 42 waliostaafu 5 waliofariki imeendelea kutokea kwenye orodha ya mishahara ya Halmashauri na kulipwa kupitia
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xlviii

3

Halmashauri • ya Wilaya ya Kilwa •

akaunti zao za benki. Halmashauri imelipa jumla ya Sh.18,313,962 kwenye taasisi mbalimbali za fedha ikiwa ni kulipa madeni ya mikopo ya waliokuwa watumishi wa Halmashauri. Mizania ya hesabu zinazoishia tarehe 30 Juni, 2009 imeonesha salio ishia la madeni ya muda mfupi la Sh.17,244,256 bila kuonesha kama salio anzia kwa mwaka 2010 na kusababisha upungufu wa kiasi hicho hicho katika taarifa za fedha. Halmashauri imelipa jumla ya Sh.35,745,856 kwa ajili ya kusafirisha chakula cha njaa kutoka hifadhi ya chakula Arusha kwenda Vijijini. Hata hivyo, malipo hayo yalifanyika kutoka katika akaunti ya Kilimo badala ya Akaunti ya Amana ambamo fedha hizo zilipokelewa. Hakuna ushahidi kuwa fedha hizo zimerejeshwa kwenye Akaunti iliyolipa. Halmashauri ilihamisha jumla ya Sh.304,051,834 kwenda ngazi ya chini ya Serikali kwa ajili ya utekelezaji wa miradi ya maendeleo. Hakuna stakabadhi za kukiri mapokezi iliyopatikana pamoja na taarifa za matumizi ya fedha hizo. Vitabu 101 vya kukusanyia mapato havikupatikana wakati wa ukaguzi, Kwa hali hiyo mapato yaliyokusanywa kwa kutumia vitabu hivyo hayakuweza kuthibitishwa. Ukaguzi wa stakabadhi za mapato na taarifa za benki za Akaunti ya Mfuko Mkuu imeonesha kiasi cha Sh.149,033,336 hakikupelekwa benki. Hati za malipo zenye jumla ya Sh.144,994,981 hazikupatikana wakati wa ukaguzi kwa hiyo uhalali wa malipo
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xlix

yaliyofanyika hayawezi kuthibitishwa. Halmashauri haikuandaa taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji kwa mwaka unaoishia tarehe 30 Juni, 2010. Kukosekana kwa taarifa hiyo fedha zilizopokelewa na kutumika kwa ajili ya miradi ya maendeleo hazikuweza kuthibitishwa. Kinyume cha Agizo Na. 5(c) la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, (1997) malipo ya jumla ya Sh.449,681,752 hayakuwa na viambatanisho.

Tarakimu zilizooneshwa katika taarifa za fedha zilizowasilishwa kwa ajili ya ukaguzi wa mwaka 2009/2010 hazikuwa na vielekezi na michanganuo kwa ajili ya usahihi wake. Mali za kudumu zenye thamani ya jumla ya Sh.251,724,000 zilizoingizwa kwenye orodha ya mali zilizohesabiwa lakini hazijaoneshwa kwenye taarifa ya mizania ya hesabu inayoishia tarehe 30 Juni, 2010. Taarifa ya mizania ya hesabu inaonesha kuwa thamani ya Mali, Mitambo na Vifaa ni Sh.7,586,056,782 tofauti na Sh.7,709,278,581 zilizoonekana kuwa sahihi wakati wa ukaguzi. Tofauti ya Sh.123,221,799 haijarekebishwa. Mizania ya hesabu zinazoishia tarehe 30 Juni,2009 imeonesha bakaa la fedha la Sh.3,042,262,002 wakati takwimu sahihi ni Sh.3,031,858,932 na kusababisha
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

l

tofauti ya Sh.10,403,070 ambazo hazijarekebishwa.
4 Halmashauri • ya Wilaya ya Kishapu Hati za malipo yenye jumla ya Sh.1,393,123,804 sawa na asilimia 12.7 ya matumizi yote hazijawasilishwa kwa ajili ya ukaguzi. Kwa kukosekana hati hizo na viambatanisho vyake uhalali wa malipo hayo hauwezi ukathibitishwa. Ukaguzi wa daftari la fedha na usuluhisho wa benki umebaini kuwa kulikuwa na malipo yasiyofahamika Sh.754,064,592 yaliyolipwa na Halmashauri kutoka katika akaunti za benki mbalimbali na kuoneshwa kwa makosa kama rasilimali fedha zilizomilikiwa hadi ukomavu. Hata hivyo aina ya malipo hayo hayakuweza kuthibitishwa. Imebainika kwamba malipo yenye jumla ya Sh.578,921,883 yaliyofanywa na Halmashauri hayajaidhinishwa na Mkurugenzi wa Halmashauri kinyume cha Agizo Na. 8(a) la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, 1997. Ukaguzi wa hesabu za mwisho wa mwaka 2009/2010 umebaini kuwa kiasi cha Sh.528,097,936 zilionekana kwenye daftari la fedha lakini hazikuonekana katika taarifa za benki, kutorekebishwa kwa dosari kunaashiria upotevu wa fedha na kuonesha bakaa zisizo sahihi katika taarifa za fedha. Halmashauri imelipa jumla ya Sh.144,089,120 bila kuwa na viambatanisho vya kutosha kinyume cha Agizo Na. 8(a) la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, 1997. Kukosekana kwa viambatanisho hivyo, uhalali wa malipo hayo hauwezi ukathibitishwa.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

li

• •

Hasara iliyooneshwa katika taarifa ya mapato na matumizi ni pungufu kwa kiasi cha Sh.125,670,551. Ukaguzi wa hati za malipo pamoja na hati za mishahara ya kila mwezi umebaini kuwa makato ya mishahara Sh.70,545,984 hayajawasilishwa kwenye taasisi husika. Malimbikizo ya makato kwa muda mrefu yanaweza yakasababisha fedha hizo kutumika kwa matumizi yasiyokusudiwa.

Orodha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa na aina ya hati iliyotolewa kwa miaka miwili ya 2008/2009 na 2009/2010
Na

1 2 3 4 5 6 7

Jina La Halmashauri Mkoa wa Arusha Halmashauri ya Manispaa Arusha Halmashauri ya Wilaya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Arusha Mkoa wa Pwani Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya

2008/2009 Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye

2009/2010 Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati
lii

8 9

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

ya Kibaha Halmashauri ya Mji wa Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya ya Mafia Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji/Utete Mkoa wa Dar es Salaam Halmashauri ya Jiji la Dar es Salaam Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Mkoa wa Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Mkoa wa Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Manispaa ya Iringa

shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha

inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka
liii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

27 28 29 30 31 32

Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa Halmashauri ya Wilaya ya Makete Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Mji wa Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo Mkoa wa Kagera

Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha

Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

liv

33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44

45 46 47 48 49

Halmashauri ya Wilaya ya Biharamulo Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Manispaa ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Karagwe Halmashauri ya Wilaya ya Muleba Halmashauri ya Wilaya ya Ngara Halmashauri ya Wilaya ya Missenyi Halmashauri ya Wilaya Chato Mkoa wa Kigoma Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma/UJiji Mkoa wa Kilimanjaro Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya Wilaya ya Moshi Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga

Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka

Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati Isiyoridhisha
lv

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67

Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Same Mkoa wa Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa Halmashauri ya Wilaya ya Lindi Halmashauri ya Mji wa Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Nachingwea Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa Mkoa wa Manyara Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Hanang’ Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Mji wa Babati Mkoa wa Mara Halmashauri ya Wilaya ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Manispaa ya Musoma Halmashauri ya Wilaya

Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati

Hati Isiyoridhisha Hati inayoridhisha Hati Isiyoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati
lvi

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84

ya Serengeti Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Halmashauri ya Wilaya ya Rorya Mkoa wa Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Mkoa wa Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero Mkoa wa Mtwara Halmashauri ya Mji wa Masasi

inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati Isiyoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka -

inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati shaka yenye
lvii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102

Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Newala Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba Halmashauri ya Wilaya ya Nanyumbu Mkoa wa Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe Mkoa wa Rukwa Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Mji wa Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Nkasi Halmashauri ya Wilaya ya Sumbawanga Halmashauri ya Manispaa ya

Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka

Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka
lviii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119

Sumbawanga Mkoa wa Ruvuma Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Mkoa wa Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Wilaya ya Bukombe Halmashauri ya Wilaya ya Kahama Halmashauri ya Wilaya ya Meatu Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga Halmashauri ya Manispaa Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Mkoa Wa Singida Halmashauri ya Wilaya ya Iramba Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Wilaya ya Singida Halmashauri ya Manispaa ya Singida

Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha

Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati Isiyoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka
lix

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134

Mkoa wa Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Handeni Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe Halmashauri ya Mji wa Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya ya Muheza Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Halmashauri ya Jiji la Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Halmashauri ya Wilaya ya Mkinga Mkoa wa Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Igunga Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Urambo

Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha

Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati yenye shaka Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha Hati inayoridhisha

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lx

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxi

SURA YA TATU 3.0 3.1 UKAGUZI WA TAARIFA ZA FEDHA NA MASUALA YA UDHIBITI WA NDANI UTENDAJI WA KIFEDHA Uhakiki wa Mapato na Matumizi ya Mamlaka za Serikali za Mitaa kwa mwaka 2009/2010 ulibaini masuala mbalimbali kama yalivyoainishwa hapa chini: 3.1.1 Fedha kutoka vyanzo vya ndani (Mapato ya vyanzo vya ndani ukilinganisha na matumizi ya kawaida) Wakati wa mwaka husika, Mamlaka za Serikali za Mitaa zilikusanya jumla ya Sh.137,416,106,722 kutoka vyanzo vyao vya ndani na kutumia jumla ya Sh.1,823,788,009,947 katika matumizi ya kawaida. Hata hivyo, ulinganisho kati ya mapato na matumizi ya fedha za Serikali za Mitaa umebaini kuwa Serikali za Mitaa kwa kutumia mapato yake ya ndani zinaweza kugharimia matumizi kwa shughuli za kawaida kwa 7.5% bila kutegemea fedha kutoka serikali kuu na wafadhili. Maelezo ya asilimia kuonyesha uwezo wa Halmashauri umeoneshwa kwenye Kiambatisho 1. Halmashauri yenye asilimia kubwa ya makusanyo ya mapato dhidi ya matumizi ya kawaida ni Halmashauri ya Mji ya Masasi (134%) ikifuatiwa na Halmashauri ya Jiji la Dar es Salaam (93%). Kwa wastani, Halmashauri haiwezi kujiendesha kutokana na vyanzo vya mapato yake na hivyo wigo wa mapato ni lazima kupitiwa upya kwa pamoja na vyanzo vya mapato ambavyo bado havijaainishwa.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxii

3.1.2 Matumizi Pungufu Sh.148,360,934,211

ya

Ruzuku

ya

kawaida

Mamlaka za Serikali za Mitaa 103 zilitumia kiasi cha Sh.1,373,576,272,098 ukilinganisha na mapato ya Sh.1,521,937,206,309 na hivyo kufanya matumizi pungufu ya Sh.148,360,934,211. Mchanganuo umeoneshwa katika Kiambatisho 2. 3.1.3 Matumizi ya ziada kuliko mapato Sh.25,354,809,887 Halmashauri thelathini na moja (31) zilitumia kiasi cha Sh.451,774,320,398 ukilinganisha na mapato ya Sh.426,419,510,511 na hivyo kufanya matumizi ya ziada ya Sh.25,354,809,887. Mchanganuo umeoneshwa katika Kiambatisho 3. 3.1.4 Ruzuku ya miradi ya maendeleo isiyotumika Sh.175,774,156,104 Ruzuku ya miradi ya maendeleo hutolewa kwa Halmashauri kwa ajili ya kujenga miundombinu au kufanya ukarabati wa miundo mbinu iliyopo kulingana na maeneo yaliyopewa kipaumbele kwa lengo la kujenga uwezo katika jamii, kuboresha huduma na kupunguza umaskini. Fedha nyingi hutumika katika maeneo yanayohusu kupunguza umaskini kama vile Afya, Elimu, Maji, Barabara na Kilimo. Kwa mwaka wa fedha 2009/2010, kiasi cha Sh.507,866,599,666 kilitolewa katika Halmashauri 133 (isipokuwa Halmashauri ya Mji wa Masasi) ikiwa ni ruzuku ya fedha za maendeleo kwa ajili ya miradi mbalimbali. Hata hivyo hadi kufikia tarehe 30 Juni, 2010 kiasi cha Sh.332,092,443,562 kilitumika, na kubakia kiasi cha Sh.175,774,156,104 ya fedha zote zilizotolewa kikihusisha Halmashauri 127. Mchanganuo wa Halmashauri zilizokuwa na fedha za maendeleo zilizobakia imeoneshwa katika Kiambatisho 4.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxiii

Mapato na Matumizi ya fedha ya Miradi ya Maendeleo katika Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa hayakuweza kudhibitishwa kutokana na taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji kwa mwaka wa fedha ulioishia tahere 30 Juni, 2010 haikuwasilishwa ukaguzi. Muhtasari wa fedha za ruzuku za miradi ya maendeleo za Serikali zisizotumika kwa mwaka 2008/2009 na 2009/2010 ni kama ilivyooneshwa hapa chini:
Mwaka 2008/2009 2009/2010 Ruzuku iliyotolewa 328,203,178,845 507,866,599,666 Kiasi kilichosalia (Sh.) 88,720,629,195 175,774,156,104 Idadi ya Halmashauri 27 35

Ulinganisho wa maelezo hayo hapo juu yanaweza kuoneshwa kwa kutumia chati mihimili ifuatayo:

Kwa mwaka wa fedha 2009/2010 ruzuku ya miradi ya maendeleo iliyotolewa kwa Halmashauri ilipungua lakini asilimia ya salio iliongezeka kutoka asilimia 27 hadi 35.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxiv

Kuwepo kwa fedha za ruzuku za miradi ya maendeleo isiyotumika ni ushahidi kwamba miradi ya maendeleo ambayo ilitengewa ruzuku hizi haikutekelezwa kama ilivyopangwa. Hii pia inaweza ikasababisha mabadiliko ya bajeti ili kuweza kufidia mapungufu yaliyojitokeza kutokana na mfumuko wa bei. 3.2 Tathimini ya mifumo ya Udhibiti wa Ndani katika Mamlaka za Serikali za Mitaa Sehemu hii inaonesha matokeo ya ukaguzi kuhusiana na mambo mbalimbali ya udhibiti wa ndani ikiwa ni pamoja na mifumo ya uhasibu, udhibiti wa mazingira ya tathmini ya mchakato hatarishi, menejimenti ya udhibiti wa udanganyifu na ukaguzi wa Teknolojia ya Habari (IT) inayolenga udhibiti wa mazingira ya habari katika Mamlaka ya Serikali za Mitaa. Tathmini ya udhibiti wa ndani wa Serikali za Mitaa ni sehemu ya ukaguzi wa fedha, Udhibiti wa ndani wa Serikali za Mitaa inawezesha Halmashauri kujihakikishia yenyewe kwamba taarifa zake za fedha ni za kuaminika, shughuli zake ni madhubuti na ufanisi wake ni kutekeleza sheria na kanuni,ukaguzi wa mfumo na ufanisi wa mazingira ya utawala katika Serikali za Mitaa ni pamoja na mapitio ya udhibiti juu ya mifumo ya fedha hizo na kutoa taarifa kwa ajili ya maandalizi ya taarifa ya hesabu za kila mwaka. Mfumo wa Udhibiti wa ndani ni kama unaonyeshwa katika mchoro ufuatao:

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxv

Mfumo wa Udhibiti wa ndani
Udhibiti wa Mazingira

Habari na
Mawasiliano

Udhibiti wa Vihatarishi Udhibiti wa Ndani

Udhibiti wa Shughuli

Ufuatiliaji wa Udhibiti

Mfumo wa udhibiti wa ndani unahusisha mambo yafuatayo: • Udhibiti wa mazingira – kutoa nidhamu ya msingi na udhibiti wa muundo wa utawala bora na majukumu ya uongozi, ufahamu na utendaji kwa wale waliopewa majukumu ya utawala bora. • Udhibiti wa vihatarishi – Inahusisha kutambua, kuchambua na kuzuia vihatarishi. • Ufuatiliaji wa udhibiti - Tathmini na ufanisi wa mfumo wa udhibiti wa ndani ulivyo kwa hali ya sasa. • Udhibiti wa shughuli - ni sera, taratibu na mazoea ya kuwa usimamizi katika kusaidia na kufikia malengo ya Halmashauri.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxvi

Habari na Mawasiliano-inahusisha mawasiliano ya majukumu katika Halmashauri na kudhibiti kutoa taarifa katika sura ya aina na muda ili kuruhusu ofisi kutekeleza majukumu yake kwa wakati. Yafuatayo ni mapungufu yaliyojitokeza wakati wa kutathmini kazi ya udhibiti wa ndani katika baadhi ya Halmashauri zilizochaguliwa.

3.2.1 Mapitio ya Mfumo wa hesabu kwenye Mamlaka ya Serikali za Mitaa 3.2.1.1 Mfumo fedha jumuishi wa kusimamia ukaguzi Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kupitia Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi wa Hesabu za Serikali (NAO) ikishirikiana na KPMG Tanzania ilifanya ukaguzi kwenye ya Ofisi ya Mhasibu Mkuu wa Serikali kati ya Agosti, 2009 na Juni, 2010.

3.2.1.2 Malengo ya Ukaguzi huo Malengo makuu ya zoezi yalikuwa na lengo la kuhakikisha kwamba: (i) Mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha (IFMS) unasaidiwa ipaswavyo na udhibiti wa jumla na kwa ajili ya kuhakikisha uadilifu, usiri na upatikanaji wa rasilimali ya habari; (ii) Mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha (IFMS) unaendeshwa kwa ufanisi na inatarajiwa kuwa na ufanisi kama kipimo dhidi ya viwango na vigezo vinavyo kubalika;

(iii) Rasilimali ya fedha ilivyotumika katika utekelezaji wa mfumo kutokana na ubora na ufanisi zaidi na ili kuendana na Sheria na Kanuni husika. (iv) Mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha (IFMS) unatosheleza kwa taarifa na mahitaji ya watumiaji mbalimbali wa mfumo ikijumuisha Wizara, Idara, Mawakala na Serikali za Mitaa.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

lxvii

3.2.1.3 Matokeo ya tathmini katika Serikali za Mitaa Halmashauri 14 kati ya 134 zilihusishwa katika mpango wa tathmini hii yaani: Halmashauri za Manispaa za Temeke, Ilala, Arusha, Dodoma, Moshi, Iringa; Halmashauri za Wilaya za Chamwino, Moshi, Magu, Iringa, Mbeya na Meru; na Majiji ya Mbeya na Mwanza. Mapitio ya mfumo yalibainisha matokeo yafuatayo kwenye Mamlaka ya Serikali za Mitaa. (a) (i) Masuala ya Thamani ya Fedha Ukosefu wa mafunzo kwa watumiaji Katika Halmashauri ya Wilaya ya Moshi, mafunzo kwa watumiaji wa mfumo funganishi (IFMS) yalifanyika kwa watumishi ambao baadaye walijiunga na mafunzo mengine matokeo yake watumiaji waliobaki hawakuwa na uelewa na mfumo huo. Pia kwa kutokuwa na mafunzo ya mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha, watumishi katika Halmashauri za Iringa na Mbeya hawatumii kompyuta katika kuandaa taarifa kwa mfano, Daftari ya Fedha, Urari, Mizania ya Hesabu na taarifa ya mapato na matumizi. Kwa nyongeza Halmashauri ya Wilaya ya Iringa wana tengeneza Usuruhisho wa benki kwa njia za kawaida. Mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha haukutekelezwa katika Halmashauri ya Wilaya ya Meru Mwezi Julai 2007, Halmashauri ya Wilaya ya Meru ilianzishwa baada ya kugawanywa kwa Halmashauri ya Wilaya ya Arumeru. Hii imesababisha changamoto zifuatazo:

(ii)

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxviii

• • •

Inachukua takriban siku 4-5 kutayarisha taarifa ya kila siku na kila mwezi kwa ajili ya Halmashauri. Huchukua takriban mwezi mmoja na kufanya marekebisho na kuimarisha wakati kuandaa taarifa za fedha mwishoni mwa mwaka, na Mahesabu ya fedha na utoajiwa wa taarifa unafanyika kwa kuandikwa kawaida kwa mkono katika Ofisi ya Waziri Mkuu-Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa lakini hakuna maamuzi wa mwisho yaliyofikiwa kuhusu utekelezaji wa mfumo huko. Kutotumika ipaswavyo kwa Mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha Kazi zifuatazo zilifanyika kwa njia za kawaida kwa kuandikwa kwa mkono ingawa mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha unatekelezwa kulingana na mkakati wa Programu ya Maboresho ya Serikali za Mitaa. • Marejesho ya Masurufu kutumia hati ya madai. • Udhibiti wa mihadi na hati ya kuagiza mali. • Kupokea mali na kuchapisha hundi. • Usimamizi wa mali. Kwa kuongezea Halmashauri ya Manispaa Moshi ilikuwa tayari imenunua hundi zilizo kuwa zimechapishwa, lakini zilikuwa kwenye kasha na zilikuwa hazijaanza kutumika. Hata hivyo wanao tegemewa kutumia mfumo huo bado hawajapatiwa mafunzo.

(iii)

(iv)

Usimamizi usioratibiwa Kwa sasa hakuna utaratibu maalum unaotumika kwa ajili ya kuboresha shughuli au matoleo ya mifumo funganifu kwenye Halmashauri. Kwa sababu hiyo, uchambuzi wa vifungu vya Serikali na Takwimu za Fedha (GFS), kwa ajili ya Chati ya Hesabu (CoA) katika Halmashauri ya Wilaya ya Magu ambayo inatumia toleo la 7.3.5 vifungu hivyo havijaboreshwa kuendana na toleo jipya. Kwa njia hii watumiaji kwenye serikali za mitaa wanalazimika kutumia njia za kawaida kubadilisha (CoAs) kabla ya kuingiza makisio ya bajeti kwenye leja kuu ili kuhakiki makisio yaliopitishwa ya bajeti ya Halmashaui yao.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

lxix

(v)

Kutohuishwa kwa Mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha kwenye Mamlaka ya Serikali za Mitaa Wakati wa ukaguzi Ilibainika kuwepo kwa mgongano wa taarifa zilizotolewa na OWM – TAMISEMI na hali halisi iliyoonekana wakati wa ukaguzi. Mfano OWM – TAMISEMI katika taarifa zake ilionesha kwamba Halmashauri ya Ilala ilikuwa inatumia toleo la 7.2 lakini ukaguzi ulibaini kuwa toleo la 7.3.5 lilikuwa likitumika. Utumiaji wa toleo la EPICOR 7.2 ambao haukikidhi matakwa Ilibainika kwamba, toleo la Epicor 7.2 ambalo linakadiriwa kutumika katika Halmashauri takribani 42 Tanzania nzima halitumii kikamilifu dhamira ya udhibiti wa vifungu vya malipo katika bajeti, kinyume na makubaliano ya awali kwa mujibu wa mahitaji ya Serikali ya Tanzania. Dhamira hii ya udhibiti wa vifungu vya malipo katika bajeti hakipatikani katika Halmashauri licha ya kwamba hilo ndilo hitaji la Serikali ya Tanzania. Hata hivyo mfumo huu funganifu unatumika katika Serikali Kuu. kwa mapitio ya mkataba wa awali wa mradi, dhamira hii ya udhibiti wa vifungu vya malipo katika bajeti bado kujumuishwa kwenye toleo husika. Sikuweza kuthibitisha uwepo wa mfumo huo kutokana na kutopatiwa taarifa na mkaguliwa.

(vi)

(vii)

EPICOR 7.2 iliyohuishwa na kuwa 7.3.5 haitumiki EPICOR toleo 7.2 liliboreshwa katika Halmashauri ya Manispaa Arusha na kuwa 7.3.5 mwezi Agosti 2009 na washauri walioingia mkataba na OWM-TAMISEMI. Hata hivyo, watumiaji bado wanatumia toleo 7.2 kutokana na uhaba wa wafanyakazi waliopatiwa mafunzo juu ya matumizi ya EPICOR 7.3.5.

(viii) Gharama za uwezeshaji wa utumiaji wa Epicor 7.3.5 ni kubwa kwa Halmashauri Katika Halmashauri ya Manispaa ya Arusha, Epicor 7.3.5 iliyoboreshwa na Soft-Tech, lakini Halmashauri waliona
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxx

gharama zao ziko juu sana baada ya kuona nukuu ya bei ya Sh.55,000,000 kufanya maboresho na pia nyongeza ya Sh.2,000,000 kwa kila mshiriki wa mafunzo, ukiondoa posho ya kujikimu. Pia kiwango cha chini cha washiriki mafunzo kilipashwa kiwe si chini ya washiriki 5 watumiaji katika Halmashauri hawakupata msaada wa Soft Tech kwa kuwa gharama zao ni kubwa mno. Na kwa sababu hizo Halmashauri imelazimika kutumia washauri wa kujitegemea kwa ajili ya utoaji wa msaada huu. (b) (i) Udhibiti wa matumizi ya Habari na Teknolojia Mfumo wa Bajeti (PLAN-REP2) hauna mwingiliano na Epicor Hivi sasa, mfumo wa bajeti ulioko kwenye kompyuta (an MS Access database) inatumika kwenye Serikali za Mitaa kwa ajili ya utayarishaji wa bajeti. Hata hivyo uingizaji wa maelezo yaliyoko kwenye mfumo wa bajeti kwenda kwenye Epicor huingizwa kwa mkono kutokana na ukosefu wa mfumo unaoingiliana moja kwa moja. Pia mfumo wa bajeti hauruhusu mtumiaji kuwa na kasma zake nje ya zile zilizopo kwenye mfumo. Mfumo wa EPICOR kutokubaliana na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs) Chati ya hesabu ndani ya Epicor haukidhi matakwa ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma (IPSASs). Kwa hiyo, ili kukamilisha majumuisho ya hesabu kwenye Halmashauri, wanalazimika kuandika vitabu kwa mkono. Kwa mfano mfumo wa viwango vya kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma vinataka ushuru wa vyanzo vya ndani vinavyo jumuisha, kodi ya majengo, kodi ya ardhi, kodi ya pango la nyumba za Halmashauri na kodi nyingine za biashara, kwa kuwa mfumo wa Epicor hautambui kasma hizo za mapato ya ndani inalazimika kuandikwa na kufanya marekebisho nje ya mfumo ili kuendana na mfumo wa viwango vya kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

(ii)

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

lxxi

(iii)

Mapungufu katika mgawanyo wa kazi Katika Halmashauri za Iringa na Mbeya mtu mmoja ana uwezo wa kuingiza na kupitisha hati za malipo, madokezo ya madeni, masurufu na hati za madai na kuidhinisha hati hizo. Katika Halmashauri za Mkoa wa Mwanza, ilionekana Mhasibu wa Wilaya na Karani wana uwezo wa kuingia kwenye mfumo na kuingiza miamala na kuidhinisha hati za malipo. Udhibiti wa ujumla kuhusiana na Mfumo wa Mawasiliano Rasimu ya Sera ya Usalama wa Mfumo wa Mawasiliano Kuna sera moja ya mfumo funganifu wa fedha inayotumika katika Serikali Kuu na Mamlaka za Serikali za Mitaa. Sera hii ya mfumo funganifu wa fedha bado haijaidhinishwa na mamlaka husika ya Serikali. Miamala inayotayarishwa na msimamizi wa mfumo Kuna uwezekano mtumiaji wa mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha (IFMS) kuweza kuingiza, kuidhinisha na kurekodi miamala kwa kutumia akaunti ya msimamizi wa mfumo (sa). Jina la Mteja DED Mbeya Upendo Nsalala Samaria Mshewe Jina la Mtumiaji sa sa sa Tarehe ya kuingiza 2/7/2008 14/5/2009 14/5/2009 Kiasi (Sh.) 14,530,650 184,400 420,000

(c) (i)

(ii)

Chanzo:

Takwimu zilizopatikana kutoka Mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha katika Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya.

(iii)

Udhibiti hafifu wa usimamizi wa hifadhidata Katika kila Halmashauri iliyokaguliwa ilibainika kuwa hifadhidata hazina usimbajifiche kwa ajili ya usalama wa hifadhidata na chaguo la kuhifadhi rekodi za matukio na
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

lxxii

baadaye kuyakagua yanayohusu usalama wa hifadhidata haukuwezeshwa kufanya kazi katika hifadhidata ya Mfumo Funganifu wa Usimamizi wa Fedha (IFMS). Zaidi ya hapo ilibainika kuwa msimamizi wa hifadhidata anaweza kurekebisha na kufanya chochote moja kwa moja kwenye taarifa zilizopo kwenye hifadhidata bila kutumia programu ya Mfumo Funganifu wa Usimamizi wa Fedha (IFMS). Mwisho kabisa, hapakuwa na kumbukumbu zinazoonesha watumishi wa teknolojia ya habari kupewa idhini ya kuingia kwenye seva ya hifadhidata inayotumia kufanya malipo na watumishi wengine. (iv) Hakuna usalama wa mafaili nyeti ya hifadhidata Nilibaini kuwa seva ya hifadhidata inahifadhi data za mifano/sampuli ambazo ni pubs na north wind. Zaidi ya hapo, ilibainika kuwa kumbukumbu na mafaili nyeti ya kuhifadhi nywila katika hali ya maandishi wazi ambazo hujitengeneza wakati wa kufunga mfumo bado hazijaondolewa. Majina ya mafaili yenye kumbukumbu hizo ni sqisp.log na setup.iss. Kukosekana kwa mafunzo kwa watumiaji wa Teknolojia ya mawasiliano Kulikuwa hakuna mafunzo ya mfumo wa mawasiliano kwa watumishi wa Mamlaka ya Serikali za Mitaa. Kutokuwepo kwa mgawanyo wa kazi Watumiaji wakuu wa Mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha katika Mamlaka ya Serikali za Serikali za Mitaa ni ambao huingiza miamala kwenye mfumo. Hata hivyo hakuna mgawanyo wa kazi ulio huru katika kuhakiki jinsi ya kuingia kwenye mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha. Kutokuwepo kwa utaratibu mzuri na mafunzo ya kujikinga na majanga Hakuna utaratibu maalum uliowekwa wa kujikinga na majanga endapo kutatokea moto au majanga mengine. Hakuna mafunzo ya utumiaji wa vifaa vya kuzimia moto,
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

(v)

(vi)

(vii)

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

lxxiii

endapo kutajitokeza dharura ya moto. Na kwa nyongeza kulikuwa hakuna alama na maelekezo ya jinsi ya kufanya endapo dharura ya moto itajitokeza. (viii) Kutokuwapo nyaraka kwa ajili ya kupima utunzaji kumbukumbu Kutokana na wasimamizi wa mifumo, progamu huwa zinabadilishwa na mtumiaji wa mwisho lakini hakukuwa na uthibitisho wa maadishi unaoonyesha kubadilishwa kwa programu hizo. (ix) Udhaifu wa kusimamia na kutunza kumbukumbu za akiba Hakuna sera au taratibu zilizowekwa katika kuhifadhi kumbukumbu za akiba katika Mamlaka zote za Serikali za Mitaa zilizokaguliwa. Aidha, watumiaji katika Halmashauri ya Wilaya ya Moshi walikuwa bado kupatiwa mafunzo ya jinsi ya kuweka kumbukumbu za Epicor. Na hivyo, itakuwa vigumu kurejesha kumbukumbu za akiba kutoka kwenye mfumo endapo majanga yatatokea. Mambo mengine yaliobainika kwenye taarifa za baadhi ya Halmashauri Masuala mengine ya ukaguzi yaliyobainika wakati ukaguzi wa Mfumo Funganifu wa Usimamizi wa Fedha yalikuwa kama ifuatavyo: • • • • Idara ya fedha na wafanyakazi wa uhasibu bado hawajapatiwa mafunzo kamilifu ya Epicor. Mfumo hautumiki kabisa badala yake kumbukumbu huandaliwa nje ya mfumo kwa kutumia excel, hiyo inatokana na watumishi kutokuwa na ujuzi. Taarifa za fedha zilikuwa mara nyingi zinatayarishwa nje ya mfumo na hundi zinaandikwa kwa mkono. Hakuna udhibiti wa vifungu vya matumizi katika mfumo hivyo kusababisha matumizi zaidi katika vifungu.

(x)

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxiv

Udhibiti wa mali haupo katika mfumo, hivyo usimamizi wa mali unafanyika bila nje ya mfumo na mwisho wa mwaka hati ya marekebisho huingizwa kwenye mfumo kwa ajili ya kuandaa taarifa za fedha.

3.2.2 Mfumo wa Uhasibu nje ya Mfumo Funganifu Waraka wa fedha Na.1 wa 1999/2000 unataka shughuli zote za Serikali kufanyika kwa mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha (IFMS). Mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha una hatua kama kupanga makisio,upatikanaji wa fedha kutoka Serikalini,kibali cha fedha, usimamizi wa mali, manunuzi/miadi na kudhibiti matumizi,malipo ya wadai/Usuluhisho wa benki, matumizi ya fedha za maendeleo, kitabu cha majumuhisho, usimamizi na uandikaji wa taarifa za fedha. Mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha (IFMS) unatumia Epicor. Hata hivyo, kinyume na matakwa ya waraka tajwa hapo juu, nilibaini kuwa Halmashauri 50 kama ilivyo kwenye Kiambatisho 5 kwenye taarifa hii wanaandaa taarifa zao bila kutumia Mfumo Funganifu. Utaratibu huu wa kuandika taarifa siyo wa kuaminika kwa utoaji wa taarifa za uhakika na kwa wakati. Kwa utaratibu huu, utoaji wa taarifa unakuwa mgumu na hauna udhibiti na pia watu ambao hawausiki wanaweza kufanya mabadiliko kwenye takwimu bila idhini. • Kutokana na masuala yaliyobainika hapo juu ninashauri kwamba, kuna haja kwa kila Halmashauri kuhakikisha kuwa watumishi walioko katika Idara ya Fedha, wanapatiwa mafunzo ya kutosha kuhusiana na Mfumo wa Epicor. Mfumo wa hesabu za Serikali za Mitaa lazima uimarishwe kwa sababu ni muhimu kwa mafanikio na usimamizi wa Halmashauri. Mfumo huu unasaidia kuandaa taarifa za mihamala ya maduhuli, matumizi,

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxv

mali na dhima ambazo kwa pamoja zinaandaa taarifa za fedha.

Mfumo wa hesabu pia unasaidia kutoa taarifa kwa uongozi katika kusaidia kutekeleza majukumu yao kwa ufanisi. Udhibiti juu ya Mfumo wa hesabu ni muhimu kwa usimamizi mzuri na katika kuimarisha taarifa za uhakika za fedha.

3.2.3 Utendaji wa Kitengo cha Ukaguzi wa Ndani katika Mamlaka ya Serikali za Mitaa Wakati wa ukaguzi wangu kuhusu utendaji wa kazi wa Vitengo vya Ukaguzi wa Ndani katika sampuli 122 ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, imebaini kuwa bado kuna mapungufu mengi ya rasilimali watu, fedha, mawanda ya ukaguzi, mbinu za ukaguzi na ubora wa ripoti zao kama inavyojieleza hapa chini pamoja na Kiambatisho 5. • Vitengo vimeendelea kuwa na upungufu wa rasilimali watu na uhaba wa fedha, ukizingatia ukubwa wa shughuli za Serikali za Mitaa, Vitengo vingi vina mtumishi mmoja au wawili ambao hawatoshi kwa ukaguzi wa kina wa Mamlaka za Serikali za mitaa. • Mawanda ya ukaguzi wa ndani kwa mwaka husika umezuiwa kutokana na ukosefu wa fedha na vitendea kazi. Kutokana na mkaguzi wa ndani kushindwa kutekeleza majukumu yake ipasavyo, imeniwia vigumu kutegemea taarifa ya mkaguzi wa ndani katika kujipunguzia mawanda ya ukaguzi. • Nafasi ya ukaguzi wa ndani katika utawala bora pamoja na majukumu na wajibu wake hayakubainishwa katika wa Mkataba ukaguzi • Ukosefu wa kumbukumbu zinazoonesha taarifa ya maeneo yaliyokaguliwa ambayo yange wezesha mchakato wa mapitio na kutengeneza msingi wa matokeo ya ukaguzi ambayo yamo katika taarifa ya ukaguzi wa ndani.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxvi

Usimamizi wa Serikali za Mitaa kwa kushirikiana na Ofisi ya Waziri Mkuu TAMISEMI na Wizara ya Fedha kuna umuhimu kuimarisha kazi za ukaguzi wa ndani kwa kuongeza fedha na rasilimali watu. Aidha wakaguzi wa ndani lazima wapatiwe elimu na ujuzi ili waweze kuongeza wigo wa ukaguzi na kuboresha utendaji wao. 3.2.4 Utendaji wa Kamati ya Ukaguzi wa Hesabu kwenye Mamlaka za Serikali za Mitaa Kamati ya Ukaguzi wa Hesabu ni sehemu muhimu ya mchakato wa utawala wa Hamashauri, iliyoundwa na kuimarisha mfumo wa udhibiti wa Halmashauri. Ufanisi Kamati ya Ukaguzi ina uwezo wa kuimarisha mazingira ya udhibiti, na hivyo kusaidia Maafisa Masuhuli kutimiza wajibu wao, uongozi na majukumu ya udhibiti na pia kuwezesha ufanisi wa kazi za ukaguzi wa ndani na kuimarisha utoaji taarifa za fedha.Ingawa majukumu haya yanaeleweka kwa uwazi, nilibaini kuwa utendaji wa Kamati za Ukaguzi wa Halmashauri 116 za Serikali za Mitaa kama inavyoonekana katika Kiambatisho 5 haukuwa wa ufanisi kutokana na mapungufu yafuatayo: • • • Utendaji dhaifu wa Vitengo vya Ukaguzi wa Ndani unaashiria kwamba Kamati ya Ukaguzi zilishindwa kusimamia majukumu ya wakaguzi wa ndani. Kamati za Ukaguzi hazikuwa zinapitia taarifa za fedha na ripoti za Halmashauri. Katika baadhi ya matukio hakuna ushahidi kuwa ripoti za Kamati za kila mwaka kuwa zimeandaliwa na kuwasilishwa kwa Maafisa Masuuli kwa ajili ya kuchukua hatua sahihi juu ya mapendekezo ya Kamati. Hadidu za Rejea iliyotolewa na OWM-TAMISEMI zilizoainishwa ndani ya Waraka Na. CHA/3/215 ya 27/11/2007 na barua yenye Kumb. Na. CD.10/9/3 ya 24/01/2008 zimeainisha kuwa hakuna ushahidi unaoonesha kuwa katika nyaraka zote mbili (2) kwa Kamati ya Ukaguzi ili kupata ushauri wa kitaalamu kutoka nje ya Halmashauri na kukaribisha wageni wenye
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

lxxvii

uzoefu kuhudhuria pale inapobidi.

mikutano yake

na kutoa ushauri

Utendaji usio wa ufanisi wa Kamati ya Ukaguzi unaweza kueneza udhaifu katika udhibiti wa mazingira na utawala bora katika Halmashauri kwa ujumla. Ni muhimu OWM-TAMISEMI kuongeza majukumu zaidi katika Kamati za Ukaguzi kama vile mapitio ya taarifa za fedha na ripoti, usimamizi wa vihatarishi na usimamizi wa udanganyifu na udhibiti ili kuifanya Kamati kuwa ni chombo imara katika ufuatiliaji wa udhibiti wa ndani. 3.2.5 Kuzuia na Kudhibiti Udanganyifu Viwango vya Kimataifa vya Ukaguzi (ISA) 240 inafafanua udanganyifu kama "kitendo cha makusudi kinachofanywa na mtu mmoja au zaidi ndani ya menejimenti, wale wanaohusika na utawala bora, wafanyakazi, au watu wa nje, wakishirikiana kufanya matumizi ya udanganyifu au haramu." Jukumu la msingi kwa ajili ya kuzuia na kutambua udanganyifu hutegemeana na wale wanaoshugulika na uongozi wa wafanyakazi wa Halmashauri na utawala. Jinsi ya kuzuia Udanganyifu na kudhibiti ni muhimu kwa Serikali za Mitaa na, bila shaka, kwa ngazi nyingine za Serikali na sekta binafsi. Ni moja ya masuala mengi ambayo yanahitaji kusimamiwa kwa ufanisi na kuhakikisha kuwa Mamlaka za Serikali za Mitaa zinafuata kanuni za utawala bora. Lengo la tathmini ya udanganyifu ni kulihakikishia Bunge kwamba Mamlaka za Serikali za Mitaa zina mfumo wa kufaa katika kusaidia kuzuia na kupambana na udanganyifu na kujua sehemu za kufanya maboresha. Tathmini yangu ya masuala ya udanganyifu katika sampuli 83 za Serikali za Mitaa ilibainika kuwa uongozi wa Halmashauri haukuwa na kumbukumbu za kimaandishi zilizoidhinishwa kuhusu mipango ya kuzuia udanganyifu
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxviii

kwa mwaka wa fedha 2009/2010. Hapakuwa na michakato ambayo ilikuwa imewekwa na menejimenti ya Halmashauri kuhusu kubaini kukabiliana na vihatarishi ya udanganyifu katika Halmashauri. Aidha, Uongozi wa Serikali za Mitaa hawana uthibitisho unaoonyesha wazi udhibiti maalum wa kupunguza vihatarishi kutokana na udanganyifu. Aidha, viashiria hatari ambayo ni dalili ya udanganyifu ni kama vifuatavyo: • • • • • • • • • • • Uzembe wa utendaji wa kamati ya Ukaguzi, Ufanisi usiuridhisha wa ukaguzi wa Ndani, Kukosekana kwa hati za malipo, Kuwepo kwa matukio ambayo mapato haya kuwasilishwa benki kwenye akaunti za Halmashauri. Hati za Malipo kuwa na nyaraka pungufu, Taarifa za hesabu kuwa na makosa. Malipo yasiyoidhinishwa. Kutokuwepo kwa kamati ya mapokezi na ukaguzi wa mali zilizonunuliwa. Ukosefu wa usimamizi wa mali, utunzaji wa kumbukumbu na kufanya tathimini ya mali za kudumu. Mishahara ambayo haikulipwa kwa watumishi kutopelekwa Hazina. Ukosefu wa udhibiti ili kuhakikisha kuwa mapato yote kutokana na Serikali za Mitaa yalikusanywa na kuwekwa kwenye mfumo wa fedha. Kukosekana kwa stakabadhi za kukusanyia mapato.

Asili ya viashiria vya udanganyifu vilivyobainisha hapo juu, vinaathiri udhibiti wa ndani na hivyo kuficha udanganyifu unaofanywa na uongozi au wafanyakazi wa ngazi ya chini unaweza kusababisha udanganyifu kutozuiwa na kutogunduliwa na menejimenti ya Halmashauri. Kwa kuwa wajibu wa kuzuia na kugundua udanganyifu umo ndani ya menejimenti ya Halmashauri, mianya ambayo inaweza kuwa ni chanzo cha udanganyifu na ni lazima kizuiwe pamoja na kuandaa sera za kuzuia ubadhilifu.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxix

Aidha, uongozi unatakiwa kuweka kumbukumbu na kuidhinisha mipango ya kuzuia udanganyifu na kufanya tathimini ya vihatarishi mara kwa mara. Udhibiti wa udanganyifu ni lazima uunganishwe na majukumu na mipango ya Halmashauri na ionekane kwamba ni jukumu la kila mtu katika Halmashauri. Ni wajibu wa kila mmoja kutambua na kufanya kila awezalo kuzuia na kugundua, kuepuka makosa yasitendeke na mafunzo ya ufahamu yatolewe kwa watumishi. 3.2.6 Utaratibu wa Usimamizi wa Vihatarishi Usimamizi wa vihatarishi katika Mamlaka ya Serikali za Mitaa ni sehemu ya asili ya mfumo wa udhibiti wa kusimamia utendaji kwa kuwa inahusisha kutambua na kuchambua vihatarishi na kuendelea kupunguza vihatarishi kwa wakati. Kuna haja kwa Halmashauri kuwa utaratibu wa kufuatilia mara kwa mara na kuhuisha mifumo ya usimamizi wa vihatarishi ili kuhakikisha kwamba nguzo madhubuti katika kusimamia kazi za Halmashauri na katika kutoa huduma kwa jamii. Katika sampuli ya Halmashauri 91 zilizokaguliwa imebainika kwamba Halmashauri hizo hazina mifumo ya usimamizi wa vihatarishi na bado hawajafanya upembuzi ili kubaini hatari zilizopo na zile zinazoweza kujitokeza kutokana na mazingira ya kubadilisha mbinu za utoaji huduma na sera ya usimamizi vihatarishi. Kutokana na ukosefu wa sera na mipango ya usimamizi wa vihatarishi, Halmashauri haziko katika nafasi ya kukabiliana na athari mbaya kwa wakati. Mamlaka za Serikali za Mitaa zinatakiwa kuanzisha mifumo ya usimamizi wa vihatarishi ambayo itasimamiwa mara kwa mara na kuhuishwa ili kuhakikisha kwamba ni nyenzo madhubuti ya michakato ya Halmashauri na taratibu za kutoa huduma kwa jamii. Kamati ya Ukaguzi makini
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxx

inaweza kuwa na jukumu muhimu katika kufuatilia na kutathmini menejimenti ya vihatarishi katika Halmashauri. Hii itasaidia kwa kiasi kikubwa katika kuimarisha ufanisi wa utendaji wa ukaguzi wa ndani. 3.3. Utayarishaji wa Taarifa za Fedha

3.3.1 Utangulizi Taarifa za fedha ni muhimu katika kuonesha jinsi gani sekta ya umma, taasisi binafsi na serikali kwa pamoja ukijumuisha ngazi zote za Mamlaka za Serikali za Mitaa, kufikia malengo ya kutimiza majukumu na wajibu wao kuhusiana usimamizi wa fedha. Hivi karibuni, mabadiliko yamerahisisha kupunguza muda wa maandalizi ya taarifa za fedha. Mabadiliko hayo ni utumiaji wa Viwango vya Kimataifa vya Uandaaji wa Taarifa za Fedha (IFRS), Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs) na Takwimu za Serikali katika masuala ya fedha (GFS) kutumika katika maandalizi ya Mpango wa kati wa Matumizi ya Fedha za Umma (MTEF). Marekebisho ni sehemu ya kutambua mipango ya kimataifa ya kuwepo kwa nia ya kuboresha usimamizi wa fedha na ubora wa taarifa za fedha katika mashirika ya umma na sekta binafsi. 3.3.2 Utumiaji wa Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma Kuna ongezeko la mahitaji ya uwajibikaji na uwazi kwa wadau wote katika Sekta ya Umma katika Tanzania. Maranyingi wakati wa vikao vya Kamati Bunge ya Hesabu za Serikali za Mitaa (LAAC) hujadili taarifa ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali juu ya masuala ya uwajibikaji na uwazi katika matumizi ya fedha za umma. Utayarishaji wa taarifa za fedha za uwazi na zinazoeleweka ni njia muhimu kwa Serikali za Mitaa katika kuonyesha
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxxi

uwajibikaji wao kwa wananchi ambao ndiyo walipa kodi na pia kama washirika wa maendeleo ambao mara nyingi wanachangia shughuli za maendeleo ya Serikali za Mitaa. Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs) ni ya ubora wa hali ya juu katika kukidhi mahitaji ya taarifa za fedha Kwa Sekta ya Umma. IPSASs zinatolewa na Bodi ya Kimataifa ya Viwango vya Uhasibu kwa Sekta za Umma (IPSASB), ambayo ni tawi la Shirikisho la Kimataifa la Wahasibu (IFAC). Kipindi cha mpito kwenda IPSASs ni mfumo wa uhasibu uliyoundwa na kuongeza ubora na mtiririko ya utoaji taarifa za fedha, kuongeza uwazi na uwajibikaji, kuwezesha maamuzi bora na usimamizi wa fedha na utawala bora katika sekta ya umma kwa ujumla wake. 3.3.3 Changamoto Kufanikiwa kwa utumiaji wa viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma (IPSASs) katika Mamlaka za Serikali za Mitaa kunategemea jitihada za wadau mbalimbali ambao wanasaidia kwa hali na mali ili kuongeza ufanisi katika usimamizi na utayarishaji taarifa za fedha katika sekta ya Umma. Sambamba na hilo hapo juu, ni ukweli usiofichika kwamba Sheria ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa Na.9 ya mwaka 1982 (iliyorekebishwa mwaka 2000) na Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya (LAFM) ya mwaka 1997 ambazo kwa wakati huu zinatumika kama nyaraka muhimu katika maandalizi ya taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa hazitaji wala kuelezea IPSASs kama ni viwango vya kufuatwa katika utayarishaji wa taarifa za fedha za Halmashauri. Kwahiyo, utaratibu mpya wa Kisheria utahitaji kuandaliwa ambao utaelezea IPSASs kama msingi wa uandaaji wa taarifa za fedha za Halmashauri.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxxii

Baada ya kuridhia na kuanza kutumia IPSASs kama Mfumo wa Menejimenti ya Fedha katika Mamlaka za Serikali za Mitaa, Mfumo huu unatakiwa kuhuishwa ili kuendana na mahitaji na matakwa ya viwango hivyo vya uhasibu. Mfumo Funganifu wa Udhibiti wa Fedha (IFMS) unaotumika hivi sasa na Mamlaka za Serikali za Mitaa na Serikali Kuu katika masuala ya udhibiti wa fedha unatakiwa kufanyiwa tathmini baada ya kuridhia kutumika kwa IPSASs. Vile vile, kujenga uwezo kwa watumiaji wa viwango hivi kunahitajika ili kusiwe na kikwazo katika matumizi ya IPSASs. Kutumia viwango vipya vya utayarishaji wa taarifa za fedha katika Mamlaka za Serikali za Mitaa kunaashiria mabadiliko makubwa katika mfumo na jinsi ya utayarishaji wa hesabu za Mamlaka za Serikali za Mitaa. Mabadiliko haya yanakuja na mahitaji mapya ya miundo na vielezo katika utayarishaji wa taarifa za fedha. Hii itawalazimu wahasibu na watumishi wengine wa Mamlaka za Serikali za Mitaa kukubali mabadiliko na kuacha utaratibu uliozoeleka wa utayarishaji wa taarifa mbalimbali. Ninatambua kuwepo kwa jitihada na maendeleo katika matumizi ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma (IPSASs) katika Mamlaka za Serikali za Mitaa; kwa mfano OWM-TAMISEMI imetoa Waraka wenye Kumb. Na.CA:26/307/01A/79 wa tarehe 28 Septemba, 2009 ukizitaka Mamlaka za Serikali za Mitaa kutayarisha taarifa zao za fedha kwa kutumia Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma (IPSASs). Vile vile, TAMISEMI walitayarisha mwongozo na vielelezo vitakavyotumika na Mamlaka za Serikali za Mitaa 134 katika utayarishaji wa taarifa zao za fedha. Wadau katika juhudi hizi mpya za mabadiliko katika Sekta ya Umma wanatakiwa kuongozwa na Ofisi ya Waziri Mkuu, Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (TAMISEMI), Wizara ya Fedha na Uchumi, Bodi ya Taifa ya Wahasibu na Wakaguzi wa Hesabu, Washirika wa Maendeleo na Serikali kwa
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxxiii

ujumla. Pia ni muhimu kwa Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi kutoa maoni ya Mkaguzi katika taratibu na mchakato wa utumiaji wa Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma (IPSASs). 3.3.4 Uandaaji na uwasilishaji wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 3.3.4.1. Uwasilishaji wa Taarifa za Fedha Agizo Na.82 na 88 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka wa 1997 pamoja na Kifungu Na.45(4) cha Sheria Na.9 ya Fedha za Serikali za Mitaa na ya mwaka 1982 (iliyorekebishwa 2000), inawataka Maafisa Masuuli kuandaa taarifa za fedha za mwaka na kuziwasilisha kwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali kwa ajili ya ukaguzi kabla au tarehe 30 Septemba ya kila mwaka wa fedha. Kati ya Halmashauri 134, Halmashauri 8 zilichelewa kuwasilisha taarifa za fedha ndani ya tarehe ya kisheria (30 Septemba, 2010) kwa kipindi cha kati ya siku 7 hadi 60 kama inavyoonekana katika jedwali hapa chini:
Na 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Jina la Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Wilaya ya Temeke Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Mji wa Babati Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Tarehe ya kuwasilisha taarifa za fedha 29 Novemba, 2010 7 Oktoba, 2010 7 Oktoba, 2010 17 Novemba, 2010 7 Oktoba, 2010 15 Oktoba, 2010 22 Novemba, 2010 18 Oktoba, 2010 Muda aliochelewesha 60 7 7 48 7 15 52 18

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxxiv

Kati ya Halmashauri nane (8) zilizotajwa hapo juu, Halmashauri mbili walirekebisha taarifa za fedha na kuziwasilisha tena baada ya kufanya marekebisho kama inavyoonesha hapa chini:
Na. Jina la Halmashauri Tarehe ya kuwasilisha Taarifa za fedha Tarehe ya

Kuwasilisha taarifa zilizorekebishwa 30 Disemba,,2010 2 Disemba, 2010

1. 2.

Halmashauri ya 22 Novemba, 2010 Mji wa Babati Halmashauri ya 18 Oktoba, 2010 Manispaa ya
Morogoro

Aidha, Halmashauri 43 ziliwasilisha taarifa za fedha ndani ya muda wa kisheria, lakini kutokana na taarifa hizo kutokuwa sahihi walirejeshewa ili kufanya marekebisho, na kuletwa kwa mara ya pili baada ya marekebisho kati ya tarehe 7 Oktoba, 2010 na 2 Februari, 2011 kama inavyooneshwa katika jedwali hapa chini:
Na. Jina la Halmashauri Tarehe ya kuwasilisha Taarifa za fedha 28 Septemba, 2010 27 Septemba, 2010 27 septemba, 2010 29 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 28 Septemba, 2010 Tarehe ya kuwasilisha taarifa za fedha zilizorekebishwa 31 Disemba, 2010 1 Disemba, 2010 7 Oktoba, 2010 15 Oktoba, 2010 22 Januari, 2011 14 Disemba, 2010

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Halmashauri ya Manispaa ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Urambo Halmashauri ya Mji wa Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxxv

7. 8. 9. 10.

Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Wilaya ya Newala Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma/UJiji Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Iramba Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma Halmashauri ya Wilaya ya Meatu Halmashauri ya Wilaya ya Muleba Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Bahi

27 Septemba,2010 29 Septemba,2010 29 Septemba,2010 30 Septemba,2010

7 Oktoba, 2010 7 Disemba, 2010 11 Januari, 2011 30 Disemba, 2010

11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22.

27 Septemba,2010 27 Septemba,2010 29 Septemba,2010 30 Septemba,2010 14 Septemba,2010 29 Septemba,2010 30 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 29 Septemba, 2010 28 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010

7 Oktoba,2010 1 Disemba, 2010 28 Disemba, 2010 11 Disemba, 2010 11 Disemba, 2010 11 Disemba, 2010 15 Oktoba,2010 29 Januari, 2011 10 Disemba, 2010 31 Disemba, 2010 10 Oktoba, 2010 15 Oktoba, 2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxxvi

23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39.

Halmashauri ya Wilaya ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Igunga Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya Wilaya ya Mbarari Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Arusha Halmashauri ya

30 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 28 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 28 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 28 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 29 Septemba, 2010 14 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 28 Septemba, 2010

1 Disemba, 2010 31 Disemba, 2010 14 Disemba, 2010 30 Disemba, 2010 2 Disemba, 2010 17 Januari, 2011 20 Januari, 2011 15 Oktoba, 2010 8 Disemba, 2010 7 Januari, 2011 30 Januari, 2011 1 Disemba, 2010 9 Januari, 2011 11 Januari, 2011 1 Disemba, 2010 15 Januari, 2011 20 Disemba, 2010
lxxxvii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Wilaya ya Nzega 40. 41. 42. 43. 44. Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Moshi 30 Septemba, 2010 18 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 27 Septemba, 2010 30 Septemba, 2010 9 Januari, 2011 17 Disemba, 2010 12 Oktoba, 2010 1 Disemba, 2010 2 Februari, 2011

Wakati wa ukaguzi wa taarifa za fedha zilizowasilishwa, nilibaini kuwa kulikuwa na idadi ya Halmashauri ambazo ziliwasilisha taarifa za fedha zenye makosa mengi ambazo zilikuwa zimeletwa ili kuonekana zimewasilishwa kukidhi tarehe ya kuwasilishwa kisheria kwa ukaguzi. Ukaguzi wa taarifa hizo za fedha zilionyesha kuwepo kwa mapungufu na yalihitajika marekebisho kwenye taarifa za Hesabu na kulazimika kuwarudishia ili wazirekebishe, na baadae ziliwasilishwa tena baada ya marekebisho. Idadi ya Halmashauri ambazo zilirekebisha taarifa zake za fedha na kuwasilisha tena kwa ukaguzi zimeongezeka kutoka 24 mwaka 2008/2009 hadi kufikia 44 kwa mwaka (2009/2010). Mtiririko kwa miaka mitatu mfululizo ni kama ifuatavyo: Mtiririko wa taarifa za hesabu zilizorekebishwa kwa kipindi cha miaka mitatu mfululizo
Mwaka wa Fedha 2007/2008 2008/2009 2009/2010 Idadi ya Halmashauri zilizokaguliwa 133 133 134 Idadi ya Halmashauri zilizo Rekebisha 15 24 44
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Asilimia

11 18 33
lxxxviii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Mchanganuo huo hapo juu unaweza kuonyeshwa kwenye chati mihimili kama ifuatavyo:

Mtiririko hapo juu unaonyesha kuwa kuna ongezeko la taratibu katika idadi ya Halmashauri zilizofanya marekebisho ya taarifa za fedha. Kwa kiasi kikubwa hii imesababishwa na ukosefu wa mafunzo ya kutosha juu ya maandalizi ya taarifa kwa Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs) pia na uhamisho wa wafanyakazi ambao walipatiwa mafunzo ya IPSASs. Inashauriwa kwamba, katika miaka ya baadaye, Halmashauri zinapaswa kuanzisha uhakiki wa ubora na kuwe na utaratibu kwa ajili ya maandalizi ya taarifa za fedha ili kuhakikisha usahihi wa taarifa hizo. Aidha, OWMTAMISEMI inatakiwa kuendesha mafunzo ya mara kwa mara ili kuwajengea uwezo wafanyakazi katika maandalizi ya taarifa za fedha. 3.3.4.2 Ukaguzi wa taarifa za fedha Kwa ujumla, ukaguzi wa taarifa za fedha za Halmashauri kwa mwaka wa fedha 2009/2010 umebaini mapungufu yafuatayo katika utayarishaji wa taarifa za fedha:

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

lxxxix

(a)

Kufuata Viwango vilivyokubalika katika utayarishaji wa taarifa za fedha Taarifa za fedha za mwaka wa fedha unaoishia tarehe 30 Juni, 2010 zilizowasilishwa kwa ukaguzi na Mamlaka zote 134 za Serikali za Mitaa zimetayarishwa kulingana na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma (IPSASs) na sehemu ya IV ya Sheria Na. 9 ya Fedha za Serikali za Mitaa ya mwaka 1982 (iliyorekebishwa 2000) na Agizo Na.53 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, 1997 ambayo ndiyo miongozo inayotumika. Hata hivyo miongozo hiyo, yaani Sheria Na. 9 ya Fedha za Serikali za Mitaa ya mwaka 1982 (iliyorekebishwa 2000) na Agizo Na.53 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, 1997 pamoja na Sheria nyinginezo za Mamlaka za Serikali za Mitaa zimepitwa na wakati hivyo haziendani na mahitaji ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma (IPSASs). Ninapendekeza Sheria ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya 1982 pamoja na Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997, Mwongozo wa Uhasibu wa Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1993 na Sheria nyingine zifanyiwe mapitio na marekebisho ili ziweze kukidhi mahitaji ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma (IPSASs).

(b)

Uwasilishaji wa taarifa za fedha usio sahihi Taarifa za fedha za Halmashauri tatu (3) zilizowasilishwa zilikuwa na makosa ya kimsingi hivyo kupotosha usahihi wa taarifa hizi kama ifuatavyo:

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xc

Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo

Mapungufu

Taarifa za mizania ya hesabu za Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo za mwaka wa fedha unaoishia tarehe 30 Juni, 2010 zimeonyesha salio la wadai jumla ya Sh.660,599,974. Hata hivyo, ukaguzi umegundua kuwa hapakuwa na mchanganuo kuonyesha madai ya muda mfupi na yale ya muda mrefu. Halmashauri ya Halmashauri haikuandaa taarifa ya matumizi Wilaya ya Kilwa ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji kwa mwaka wa fedha 2009/2010. Kukosekana kwa taarifa hiyo ukaguzi umeshindwa kuthibitisha vyanzo vya fedha, miradi ya maendeleo iliyotekelezwa, bajeti iliyopangwa, salio anzia, kiasi cha fedha kilichopokelewa, kiasi kilichotumika na salio ishia. Halmashauri ya Taarifa ya mapato na matumizi za Mji wa Lindi Halmashauri ya Mji wa Kilwa kwa mwaka wa fedha unaoishia tarehe 30 Juni, 2010 imeonesha fedha za maendeleo kutoka Serikali Kuu Sh.1,911,447,792 kama fedha za matumizi ya kawaida na kusababisha upungufu wa fedha za maendeleo kwa kiasi hicho hicho. Inaweza kuhitimishwa kuwa, Halmashauri zinatakiwa kutayarisha taarifa zake za fedha kulingana na viwango vya kimataifa vya uhasibu katika Sekta ya Umma na kuimarisha kitengo cha uhakiki wa ubora katika kupitia taarifa za hesabu kabla ya kusainiwa. (c) Makosa yaliyoripotiwa katika taarifa za fedha Tarakimu zilizoripotiwa katika taarifa nyingi za fedha zilizowasilishwa na Mamlaka za Serikali za Mitaa kama taarifa za mizania, mapato na matumizi, taarifa ya mtiririko wa fedha, taarifa ya kuhusu mabadiliko ya mtaji, taarifa za matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji hazikuwa sahihi kama inavyooneshwa katika Kiambatisho 6.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xci

Katika hali hiyo, taarifa hizi za fedha zimeonekana haziwezi kutegemewa na watumiaji. Kutokana na kuonekana na dosari nyingi katika taarifa za fedha ukilinganisha na mwaka uliopita, inaashiria kuwa menejimenti husika hazikuwa makini katika kuandaa taarifa hizo hivyo kusababisha kutolewa kwa hati za ukaguzi nyingine tofauti na hati inayoridhisha. (d) Kuonyesha mali bila thamani Ukaguzi wa taarifa za fedha za Halmashauri sita (6) umeonyesha kuwepo kwa majedwali ya mali za kudumu bila kuonyesha thamani zake. Dosari hii inasababisha kuwe na upungufu wa thamani za mali zilizoonyeshwa katika taarifa za fedha zilizowasilishwa kama ifuatavyo: Dosari zilizoonekana Jumla ya mali, mitambo na vifaa 53 vimeoneshwa katika taarifa za fedha bila kuonesha thamani kinyume cha mahitaji ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma IPSASs 17 inayohitaji kuonesha thamani yake na ujumla uchakavu. Jumla ya sekondari 18 zilizokabidhiwa kwa Halmashauri toka Wizara ya Elimu zimeoneshwa katika taarifa za fedha bila thamani. Mali za kudumu za Halmashauri kama magari, kompyuta na kamera vilivyooneshwa katika taarifa za fedha havikuthaminishwa. Mali za kudumu zilizothaminishwa kutokana na ripoti ya mwezi Mei, 2010 hazikuoneshwa kwenye taarifa ya fedha. Mali, Vifaa na Mitambo zilizokuwa mali ya Wizara ya Elimu na Ufundi hapo mwanzo zimekabidhiwa kwa Halmashauri na kuoneshwa katika taarifa ya fedha bila thamani.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Halmashauri Halmashauri ya Jiji la D’salaam

Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Newala Halmashauri ya Wilaya ya Nanyumbu

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xcii

Halmashauri ya Manispaa ya Tabora

Taarifa ya mizania ya hesabu imeonyesha mali, vifaa na mitambo zenye thamani ya Sh.10,293,265,180 lakini haikujumuisha magari manne, na vifaa vya ofisini ambavyo havikuthaminishwa.

Kuwasilisha na kutoa taarifa ya mali bila thamani zake inapunguza thamani za mali zilizoonyeshwa katika taarifa ya fedha na haionyeshi hali halisi ya mali za Halmashauri. Halmashauri zinashauriwa kuthaminisha mali zote ili kuandaa taarifa za fedha kwa usahihi. (e) Kutoonyeshwa kwa mali za kudumu katika taarifa za fedha Katika ukaguzi wa taarifa za fedha wa mwaka 2009/2010 nimegundua kuwa Halmashauri 9 hazikuonyesha mali za kudumu na pia rejesta ya mali za kudumu haijaandikwa kikamilifu kama ilivyoonyeshwa hapa chini: Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Temeke • Dosari zilizoonekana Halmashauri inamiliki na kutumia programu ya utunzaji wa takwimu za hesabu LGMP, PLANREP, USP, MOLIS, Epicor, MRECOM na GIS lakini hazijaonyeshwa katika taarifa ya fedha ya Halmashauri kinyume cha Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma IPSASs 31. Ardhi na sehemu za wazi zinazomilikiwa na Halmashauri hazikuonyeshwa kwenye taarifa za fedha kinyume cha viwango vya kimataifa vya uhasibu katika Sekta ya Umma IPSASs 17 kifungu 74.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xciii

Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo

Taarifa ya mizania ya hesabu inaonyesha kiasi cha Sh.6,869,600 ikiwa ni gharama za bidhaa gharani vya Halmashauri vilivyopo makao makuu lakini havikuonyeshwa wakati wa kuhesabu vitu hivyo kinyume na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma IPSASs, 12 vinavyohitaji taasisi kuonyesha bidhaa zilizoko nje ya kituo. Halmashauri inamiliki programu ya utunzaji wa takwimu za hesabu (EPICOR computer software) lakini thamani yake haikuonyeshwa kwenye taarifa ya mizania ya hesabu. Mali zenye thamani ya Sh.251,724,000 zimeonyeshwa kwenye orodha ya kuhesabia mali lakini mali hizo hazijaonyeshwa kwenye taarifa ya fedha ya mwaka inayoishia terehe 30 Juni, 2010. • Halmashauri imefunga na inatumia programu za kompyuta ambazo zimetakiwa zitambulike kama mali isiyoshikika, hazikuonyeshwa kwenye rejesta ya mali za kudumu na kwenye taarifa za fedha. Programu hizi ni pamoja na PLANREP na Epicor. • Pikipiki aina ya XL-Yamaha yenye namba ya usajili SM 3246 haikuoneshwa kwenye rejesta ya vifaa na hata kwenye taarifa ya hesabu na thamani yake haijulikani. • Mali za kudumu zenye thamani ya Sh.17,678,756 hazikuoneshwa kwenye taarifa za fedha kwa mwaka unaoishia tarehe 30 Juni, 2010 japo Halmashauri inazimiliki na kuzitumia mali hizo.

Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu

Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa

Halmashauri ya Mji wa Lindi

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xciv

Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga

Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge

Miradi ambayo imetekelezwa kwa kiwango chini ya asilimia 50 yenye thamani ya Sh.67,537,675 hazikuoneshwa kama kazi zinazoendelea. Kazi zinazoendelea zenye thamani ya Sh.193,606,222 ambazo zimefikia kiwango cha asilimia 50 hazikuonyeshwa kama mali kwenye mizania ya hesabu. Kielekezi cha taarifa za fedha Na.28 kimeonyesha mali za kudumu kama majengo, shule na vifaa vya ofisini vinavyomilikiwa na Halmashauri lakini havikuthaminishwa na kuonyeshwa kwenye mizania ya hesabu. Mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha unaotumia Epicor kuanzia mwaka 2005 kupitia programu ya maboresho, thamani yake haijatambuliwa na kuonyeshwa kwenye mizania ya fedha kwa mwaka unaoishia tarehe 30 Juni, 2010.

Halmashauri ya Wilaya ya Urambo

Menejimenti za Halmashauri zinashauriwa kutunza kumbukumbu za mali za kudumu ikiwa pamoja na mali isiyoshikika na kuhakikisha kuwa rejesta ya mali inatunzwa kama msingi wa kuandaa taarifa za fedha zisizo na dosari. (f) Kutokuwepo kwa Vielekezi vya Taarifa za fedha/ Jedwali lenye maelezo ya kina Katika ukaguzi wa taarifa za fedha kwa mwaka husika tulibaini kuwa tarakimu mbalimbali zilizoingizwa katika hesabu za Halmashauri mbalimbali zilikuwa zinakinzana na tarakimu zilizoonyeshwa katika Vielekezi vya Taarifa za fedha na mapungufu mbalimbali yalibainika kama inavyooneshwa hapo katika jedwali hapo chini:

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xcv

Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Rombo

Halmashauri ya Wilaya Kilwa Halmashauri ya Manispaa Sumbawanga

Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe

Halmashauri ya Mji wa Korogwe

Mapungufu yaliyojitokeza Taarifa ya Mtiririko wa fedha iliyowasilishwa kwa ajili ya ukaguzi haikuwa na vielekezi vya taarifa za fedha kuthibitisha tarakimu ziliyoainishwa katika taarifa hiyo. Kwa kutokuwa na vielekezi vya taarifa za fedha, ni kinyume na Agizo Na.85 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa (1997). Kiasi cha Sh.10,597,761,876 kilichoonyeshwa katika kielekezi cha Taarifa za fedha hakikuambatanishwa na jedwali lenye maelekezo ya kina. Kielekezi cha Taarifa za fedha Na. 39 kinachoonyesha bakaa ya ruzuku ya miradi ya maendeleo ya Sh.6,880,172,568 katika mizania ya fedha kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 hakikuambatanishwa na taarifa za fedha. Kiasi cha Sh.363,656,341 kilichooneshwa katika taarifa za Mapato na Matumizi ikiwa ni fedha zilizohamishiwa kutoka katika taasisi mbalimbali za Serikali hazikuwa na Kielekezi cha Taarifa za fedha. Mizania ya fedha kwa mwaka ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 hazikuwa na vielekezi vya taarifa za fedha kinyume na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa sekta ya umma IPSASs 1.

Agizo Na.85 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa (1997) na viwango vya kimataifa vya uhasibu kwa sekta ya umma Na.1 kwa pamoja zinaagiza kuwa taarifa za
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xcvi

fedha zinatakiwa ziambatanishwe na vielekezi vya taarifa za fedha ambavyo vinasaidia kuongeza uelewa wa taarifa zilizowasilishwa kwa watumiaji wa taarifa hizo. Kwa hiyo Halmashauri zote zinasisitizwa kuandaa vielekezi vya taarifa za fedha ili kuthibitisha tarakimu katika vifungu mbalimbali zilizoainishwa katika taarifa za fedha. (g) Kutoainishwa kwa michango ya jamii katika taarifa za fedha Katika ukaguzi uliofanyika kuhusiana na michango ya kijamii kwenye Vijiji na Kata imebainika kwamba, Halmashauri kumi na tano (15) zilizoainishwa katika jedwali hapo chini hazikuweza kuthaminisha michango ya wananchi kupitia nguvu zao au hazikuweza kuainisha kwenye taarifa za fedha michango ya wananchi kupitia nguvu zao katika miradi mbalimbali ya Maendeleo, kinyume na kifungu Na.127 na Na. 22(107) vya Viwango vya kimataifa vya uhasibu kwa Sekta ya Umma IPSASs. Baadhi ya Halmashauri hazikuweza kuanisha michango inayotokana na nguvu za wananchi ingawaje taarifa hizo zimeoneshwa katika taarifa za Madiwani zilizopo katika taarifa za fedha za Halmashauri husika. Mapungufu Halmashauri imechangia kiasi cha Sh.254,688,293 kwa ajili ya kutekeleza miradi mbali mbali ya maendeleo katika Kata na Vijiji lakini haikuweza kuthaminisha michango ya nguvu za wananchi iliyotumika katika miradi husika. Michango ya nguvu za wananchi katika miradi mbalimbali iliyotekelezwa haikuweza kuthaminishwa ili kujua ni kiasi gani cha fedha kimechangiwa na Wananchi katika miradi hiyo. Halmashauri imechangia kiasi cha Sh.49,384,944 kwa ajili ya kutekeleza miradi mbalimbali ya maendeleo katika Kata na Vijiji lakini haikuweza kuthaminishwa na kuoneshwa katika taarifa za fedha.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Iringa

Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xcvii

Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Chato Halmashauri ya Manispaa ya Moshi

Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga

Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru

Michango ya nguvu za wananchi haikuweza kuthaminishwa na kuoneshwa katika taarifa za fedha. Kwa kutofanya hivyo imekuwa vigumu kuthibitisha michango ya wananchi katika kukamilisha miradi mbalimbali. Uongozi wa Halmashauri haukuweza kuthaminisha michango ya nguvu za wananchi katika miradi mbalimbali ya maendeleo iliyotekelezwa. Michango ya nguvu za wananchi katika miradi mbalimbali ya maendeleo kama ilivyooneshwa katika kielekezi Na.17(b) katika taarifa ya Madiwani lakini michango hiyo ya wananchi haikuweza kuthaminishwa na kuonyeshwa katika taarifa za fedha. Michango ya nguvu za wananchi katika miradi mbalimbali iliyotekelezwa haikuweza kuthaminishwa na kuoneshwa katika taarifa za fedha. Kulingana na kielekezi Na. 17 katika taarifa ya Madiwani imebainika kuwa wananchi walishiriki katika utekelezaji wa miradi mbalimbali ya maendeleo lakini michango yao haikuweza kuthaminishwa na kuonyeshwa katika taarifa za fedha. Taarifa ya madiwani imeainisha kuwa michango ya wananchi ambao walishiriki katika utekelezaji wa miradi mbalimbali ya maendeleo lakini haikuweza kuthaminishwa na kuingizwa katika taarifa za fedha kwa mwaka husika. Michango ya nguvu za wananchi katika miradi mbalimbali iliyotekelezwa haikuweza kuthaminishwa kinyume na Aya 22.107 (d) ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs).

Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

xcviii

Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu

Halmashauri ya Mji wa Korogwe

Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge

Michango ya nguvu za wananchi katika miradi mbalimbali iliyotekelezwa haikuweza kuthaminishwa na uongozi wa Halmashauri, kinyume na Aya 22.107(d) na 22.127 ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs). Michango ya nguvu za wananchi katika miradi mbalimbali iliyotekelezwa haikuweza kuthaminishwa na uongozi wa Halmashauri kinyume na Aya 22.107(d) na 22.127 ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs). Kulingana na kielekezi Na. 17 katika taarifa ya Madiwani imebainika kuwa wananchi walishiriki katika utekelezaji wa miradi mbali mbali ya maendeleo lakini mchango wao haukuweza kuthaminishwa na kuonyeshwa katika taarifa za fedha.

Kwa kuwa nguvu za wananchi zinaonesha hali halisi ya thamani ya mali, zinapaswa kuthaminishwa na kuoneshwa katika taarifa za fedha. (h) Kutooneshwa kwa usahihi wa vipengele katika taarifa za fedha Taarifa muhimu kwa watumiaji katika Halmashauri thelathini na mbili (32) hazikuoneshwa kwenye taarifa za fedha kama inavyotakiwa. Tazama jedwali hapo chini: Halmashauri Halmashauri • ya Jiji la Dar es Salaam • Taarifa ambazo siyo sahihi Jiji la Dar es Salaam limeshindwa kutambua thamani ya sasa ya hisa 3,631,046 zinazomilikiwa katika Shirika la Usafirishaji Dar es Salaam (UDA) ambazo zilinunuliwa mwezi Oktoba, 2000 kwa Sh.363,104,600. Taarifa za fedha za mwaka ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 zimeonesha uwekezaji wa hisa
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

xcix

Halmashauri ya Manispaa ya Temeke

zenye thamani ya Sh.821,369,000 bila kuwa na kiambatanisho kinachoonesha idadi ya hisa inazomiliki. Halmashauri ya Jiji imenunua hisa 240 zenye thamani ya Sh.24,000,000 sawa na asilimia 51 katika Shirika la Soko la Kariakoo lakini hapakuwa na hati ya umilikaji wa hisa hizo. Jiji lilipata mkopo wa Sh.1,269,792,000 kutoka Mfuko wa Huduma za Jamii (NSSF) kwa ajili ya ununuzi wa vifaa vya ujenzi kwa ajili “Business Park Complex”. Hata hivyo, Halmashauri ya Jiji la Dar es Salaam haikuonesha mkopo huo katika kielekezi cha taarifa za fedha kama matakwa ya Agizo Na.81 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa (1997) inavyoelekeza. Pia mkataba kati ya Halmashauri la Jiji la Dar es Salaam na Mfuko wa Huduma za Jamii (NSSF) haukuweza kuwasilishwa kwa ajili ya ukaguzi. Katika kupitia taarifa ya mtiririko wa fedha imebainika kuwa kiasi cha Sh.4,216,451,684 kimeoneshwa kuwa kimepokelewa kama ruzuku ya miradi ya maendeleo hata hivyo, hati za kupokelea hazikuweza kupatikana wakati wa ukaguzi kuthibitisha kama fedha hizo zimepokelewa na Halmashauri. Aina mbalimbali ya Mali, Mitambo na Vifaa hazikuweza kutenganishwa katika Mizania ya Hesabu kinyume na Aya 17.88 ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs).

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

c

Halmashauri ya Wilaya ya Njombe

Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu

Kielekezi cha taarifa za fedha Na.27 kinachohusu Mali, Mitambo na Vifaa kimeelekeza kuwa Halmashauri ilifanya tathimini ya mali zake kama vile majengo, mitambo, mashine na vifaa mbalimbali vyenye thamani ya Sh.41,518,389,000. Hata hivyo, Halmashauri haikuweza kuthibitisha kama tathimini ilifanywa na Mthamini aliyethibitishwa kwa kazi hiyo. Vifaa ghalani vilivyobaki mwishoni mwa mwaka katika vituo mbalimbali kama vile kwenye mashule, zahanati na kwenye ofisi mbalimbali havikuweza kuoneshwa kwenye Mizania ya Hesabu. Kulingana na taarifa ya Madiwani, Halmashauri imethibitisha kuwa haijafanya uwekezaji wowote, lakini jedwali la vifaa na mali za kudumu limeonesha kuwa Halmashauri imefanya uwekezaji wenye thamani ya Sh.79,468,000 kulingana na Aya 16.20 ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs). Thamani ya kituo cha basi cha Kasulu kilichojengwa na Halmashauri katika mwaka 2009/2010 haikujumuishwa katika orodha mali, vifaa na mitambo ya Sh.2,861,407,297 iliyooneshwa katika taarifa za fedha.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ci

Halmashauri ya Wilaya ya Rombo

Mizania ya hesabu kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2009 imeainisha kiasi cha Sh.92,299,856 ikiwa ni tahadhari ya kesi zilizopo mahakamani (kama ilivyooneshwa katika kielekezi cha taarifa ya fedha Na. 29) lakini haikuoneshwa katika Mizania ya hesabu kwa mwaka 2009/2010 kinyume na Aya 19 ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs).

Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa

Halmashauri ya Mji wa Lindi

Halmashauri ya Wilaya ya Babati

Mizania ya hesabu kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2009 ilionesha kuwa kulikuwa na mikopo ya muda mfupi ya Sh.17,244,256 lakini haikuoneshwa katika taarifa ya Mtiririko wa Fedha kwa mwaka wa fedha 2009/2010. Rasilimali fedha zenye thamani ya Sh.16,102,800 kama zilivyoonekana kwenye kielekezi cha taarifa ya fedha Na. 25 zimeingizwa kwenye taarifa za fedha kwa kutumia bei ya kununulia na siyo bei ya soko kinyume na Aya 15 ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma. Halmashauri imejumuisha kimakosa mali zilizokuwa zimetengwa kwa ajili ya kukodishwa zenye thamani ya Sh.10,529,464 katika orodha ya mali, mitambo na vifaa. Mali hizo zilitakiwa zioneshwe kama kitega uchumi kwa thamani ya soko kwa mujibu wa wa Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma Na. 16. Matumizi yenye jumla ya Sh.233,152,000 ambayo yalitumika katika Vijiji na kata kwa ajili ya utekelezaji wa miradi ya maendeleo, lakini kwa makosa matumizi hayo yalioneshwa kama uhamisho wa fedha badala ya matumizi ya kawaida katika Taarifa ya matumizi ya fedha za maendeleo na ugharimiaji.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cii

Halmashauri ya Wilaya ya Hanang

Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Mji wa Babati

Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Jiji la Mbeya

Matumizi yenye jumla ya Sh.439,176,000 ambayo yalitumika katika Vijiji na kata kwa ajili ya utekelezaji wa miradi ya maendeleo, lakini kwa makosa matumizi hayo yalioneshwa kama uhamisho wa fedha badala ya matumizi ya kawaida katika Taarifa ya matumizi ya fedha za maendeleo na ugharimiaji. Pia matumizi hayo hapo juu yalijumuisha Sh.68,505,000 ikiwa ni malipo ya posho za madiwani ambayo yalilipwa na Halmashauri lakini bado yakaoneshwa kama uhamisho wa fedha. Takwimu ya wadaiwa imejumuisha kiasi cha Sh.73,763,000 ambazo ni uhamisho wa fedha kutoka akaunti moja kwenda akaunti nyingine ndani ya Halmashauri. Kwa hiyo hayo ni madeni ya ndani na siyo wadaiwa wa Halmashauri. Katika kupitia faili la kesi zilizopo mahakamani imebainika kuwa Halmashauri ina kesi tatu za madai ambazo Halmashauri inadaiwa fidia. Kiasi ambacho kinadaiwa hakijajulikana na uongozi wa Halmashauri haujaonesha katika taarifa zake za fedha kinyume Aya 19.34 ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma (IPSASs). Taarifa za fedha zimeonyesha bakaa ya vifaa ghalani yenye thamani ya Sh.32,992,320 lakini haikuambatanishwa na orodha iliyotumika kuhesabia mali. • Taarifa za fedha zimeonesha bakaa ya vifaa ghalani vyenye thamani ya Sh.103,601,000 lakini haikuambatanishwa na orodha iliyotumika kuhesabia mali. • Mizania ya hesabu imeonesha Sh.168,715,000 ikiwa ni kitega uchumi kilichowekezwa katika Mfuko wa Mikopo wa Serikali za Mitaa lakini hakuna uthibitisho wa hati au mkataba uliongiwa baina ya Halmashauri na mfuko husika.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

ciii

Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Newala

Halmashauri ya Wilaya ya Nanyumbu

Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda

Mizania ya hesabu kwa mwaka ulioishia Juni, 2010 imeonyesha Sh.1,799,763,375 ikiwa ni bakaa ya fedha taslim. Kati ya fedha hizo Sh.32,073,913 hazikuwa na mchanganuo. Ruzuku ya fidia kwa vyanzo vya mapato vilivyofutwa kwa mwaka wa fedha haikuonyeshwa katika taarifa ya mapato na matumizi. Pia kiasi hicho cha fedha hakikuoneshwa katika Kielekezi cha taarifa za fedha Na.11 ingawaje kimeoneshwa katika ripoti ya Madiwani iliyopo kwenye Kielekezi Na.10. Kati ya michango ya muda mrefu ya Sh.56,583,600 iliyoonyeshwa katika Mizania ya hesabu, ni kiasi cha Sh.12,500,000 tu ndicho kinahusiana na mwaka wa fedha husika na kupelekea kiasi cha Sh.44,083,600 kuoneshwa kimakosa. Taarifa ya Mtiririko wa fedha imeonesha kuwa kuna kiasi cha fedha kimetolewa kwa ajili ya kununua Mali, Mitambo na Vifaa zenye jumla ya Sh.9,131,887,000. Hata hivyo Jedwali la mali za kudumu limeonyesha kuwa mali za kudumu zilizonunuliwa katika mwaka husika ni za Sh.7,486,598,000 na hivyo kupelekea tofauti ya Mali, Mitambo na Vifaa zenye thamani ya Sh.1,645,299,000. Hali hii inaashiria kuwa tarakimu katika taarifa ya Mtiririko wa Fedha siyo sahihi.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

civ

Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga

Halmashauri ya Mji wa Korogwe

Halmashauri ya Jiji la Tanga

Halmashauri imeonesha kiasi cha Sh.178,287,821 kama Mapato mengineyo ya ndani ya Halmashauri katika taarifa ya Mapato na Matumizi na katika Kielekezi cha taarifa za fedha Na.14. Lakini hapakuwa na jedwali lililoonyesha mchanganuo wa mapato hayo na hivyo nimeshindwa kuthibitisha usahihi wa mapato hayo. Pia mapato hayo hayakuoneshwa katika muhtasari wa taarifa ya mapato iliyoonyeshwa katika ripoti ya Madiwani. Taarifa ya mapato na matumizi kwa mwaka husika imeonyesha mapato ya Sh.7,189,973 yaliyotokana na makusanyo ya ushuru kutokana shughuli za biashara zinazoendeshwa na Halmashauri. Hata hivyo kiasi hicho kimejumuisha kimakosa kiasi cha Sh.3,967,068 ambazo zimetokana na kodi au faini, ada na tozo. • Kielekezi Na.20 katika taarifa za fedha kimeonesha kiasi cha Sh.121,406,000 kama ruzuku na malipo ya uhamisho wa fedha ambayo yamejumuisha na posho zilizolipwa na Halmashauri. • Vile vile wakati wa ukaguzi nimebaini malipo ya Sh.1,157,071,778 ikiwa ni ruzuku iliyotolewa kama malipo ya uhamisho wa fedha lakini hayakuoneshwa katika kasma husika.

Kwa kuzingatia mapungufu mbalimbali yaliyoainishwa hapo juu inamaanisha kwamba uongozi wa Halmashauri hauko makini katika uandaaji wa taarifa za fedha kulingana na kasma husika pia waandaaji wa hesabu hawana ujuzi wa kutosha katika uandaaji wa taarifa za fedha. Hivyo, OWM TAMISEMI inashauriwa kuandaa mafunzo ya mara kwa mara kwa wahasibu wa Halmashuri na viongozi ili kuwajengea uwezo kwa kuandaa taarifa za fedha kulingana Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cv

(i)

Kasma mbalimbali zilizotumia fedha zaidi katika akaunti ya amana Halmashauri imeonyesha fedha zilizopo katika akaunti ya Amana kama sehemu ya wadai katika mwaka husika. Hata hivyo, baadhi ya kasma katika akaunti hiyo ya amana zimetumia fedha zaidi ya kiasi kilichowekwa katika akaunti kwa maana hiyo, fedha za kasma nyingine ambazo zimewekwa katika Akaunti hiyo zimetumika na kuathiri mipango iliyopangwa. Haijathibitika kama fedha zilizolipwa kutoka kwenye kasma zisizohusika kama zimerejeshwa. Baadhi ya Halmashauri ambazo zimetumia fedha zaidi ya kiwango kilichowekwa ni kama zifuatazo: Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Fedha zilizolipwa zaidi ya Amana (Sh.) 98,937,742 51,777,574 80,055,753

Akaunti ya Amana imewekwa kwa ajili ya matumizi maalumu, kwa hiyo basi matumizi yote katika Akaunti ya Amana inashauriwa yalipwe katika kasma husika ili kuepuka kutumia fedha zilizowekwa kwa matumizi mengine na kupelekea mipango iliyopangwa kutotekelezwa kwa wakati. Pia kwa kutokuwa na udhibiti wa kutosha kunaweza kupelekea fedha kutumika vibaya au kwa matumizi ambayo siyo halali. 3.4 Udhibiti wa matumizi

3.4.1 Matumizi yasiyokuwa na hati za malipo Sh.2,830,338,208 Kwa mwaka wa fedha 2009/2010, Halmashauri 35 kati ya 134 zilizokaguliwa zilifanya malipo yenye jumla ya Sh.2,830,338,208 ambayo hati za malipo pamoja na
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cvi

viambatanisho vyake havikupatikana kwa ajili ya ukaguzi, hali ambayo imepunguza mawanda ya ukaguzi. Kwa kutokuwepo kwa hati za malipo ni kinyume na Agizo Na.368 na 369 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa (1997) ambayo kwa pamoja yanaelekeza kuwa hati za malipo pamoja na viambatisho vyake vinatakiwa kuweka vizuri na kutunzwa kwa muda usiopungua miaka mitano (5). Matumizi yasiyo na hati za malipo yana sababisha kukosekana kwa maelezo muhimu ya malipo hayo kama vile, aina na madhumuni ya malipo. Zaidi ya hapo, kuna uwezekano mkubwa kuwa fedha hizo zimetumika kwa matumizi yasiyohalali. Kwa vile hili ni tatizo sugu kwa Halmashauri nyingi na kwa muda mrefu, ningependa kuwakumbusha Maafisa Masuuli na menejimenti za Halmashauri kuhusu wajibu wao katika kuhakikisha kuwa nyaraka muhimu za Halmashauri zikiwemo hati za malipo zinatunzwa vizuri na kuwasilishwa kwa ukaguzi zinapohitajika. Halmashauri zilizokuwa na matumizi bila hati za malipo zimeainishwa katika kiambatisho Na.7. Kwa muhtasari idadi ya Halmashauri zilizokuwa na matumizi yasiyokuwa na hati za malipo kwa mwaka wa fedha 2008/2009 na 2009/2010 imeoneshwa katika jedwali hapa chini: Mwaka 2008/2009 2009/2010 Kiasi (Sh.) 2,526,117,587 2,830,338,208 Idadi ya Halmashauri 33 35

Taarifa hii inaweza kuoneshwa katika chati mihimili ifuatayo:

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cvii

Menejimenti za Halmashauri zinatakiwa kutunza nakala halisi za hati za malipo pamoja na viambatanisho vyake kwa kila mwaka. 3.4.2 Malipo yenye nyaraka pungufu Sh.5,515,453,908 Agizo Na. (5) (c) la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 linataka malipo yote yanayofanywa kutokana na fedha za Halmashauri yawe na viambatisho vinavyothibitisha malipo kufanyika. Wakati wa ukaguzi imebainika kwamba Halmashauri 71 zilifanya malipo yenye nyaraka pungufu ya jumla ya Sh.5,515,453,908 kinyume na Agizo lililotajwa hapo juu. Halmashauri zilizofanya matumizi yenye nyaraka pungufu zimeoneshwa katika kiambatisho Na.8 katika ripoti hii. Kwa muhtasari idadi ya Halmashauri zenye matumizi yenye nyaraka pungufu kwa mwaka wa fedha 2008/2009 na 2009/2010 zimeoneshwa katika jedwali hapa chini: Mwaka 2008/2009 2009/2010 Kiasi (Sh.) 5,313,071,671 5,515,453,908 Idadi ya Halmashauri 62 71
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cviii

Taarifa hiyo inaonyeshwa pia katika Chati Mihimili hapa chini:

Ninashauri kwamba malipo yote ni lazima yaambatishwe na nyaraka zinazohusiana kama vile ankara, risiti, jedwali la malipo lilisainiwa, hati ya kupokelea vifaa na maombi ya karadha n.k. ili kuwezesha uhakiki wa malipo kufanyika kwa ufanisi na kwa jinsi yalivyotokea. Nyaraka zinazohusiana ni lazima zihifadhiwe na menejimenti ya Halmashauri na kutolewa wakati wote zinapohitajika. 3.4.3 Madai ya miaka ya nyuma yaliyolipwa Sh.620,278,565 Agizo Na. 46 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 linaelekeza kwamba, malipo yote yanatakiwa yalipwe katika mwaka husika wa fedha au malipo ambayo hayakulipwa yanatakiwa kuonyeshwa katika orodha ya wadai wa Halmashauri lakini malipo yasije yakaachwa kulipwa tu kwa sababu ya kukwepa kuonyesha matumizi ya ziada katika taarifa za fedha. Katika mwaka husika wa ukaguzi imebainika kwamba kiasi cha Sh.620,278,565 ambacho kinahusisha matumizi yaliyolipwa katika Halmashauri 24 kilitakiwa kilipwe katika
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cix

mwaka wa fedha 2008/2009, lakini malipo hayo yamefanyika katika mwaka wa fedha 2009/2010 kinyume na Agizo lililotajwa hapo juu. Pia hakuna uthibitisho kuwa malipo hayo yalikuwa katika orodha ya Wadai wa Halmashauri katika mwaka wa fedha 2008/2009. Angalia kiambatanisho 9. 3.4.4 Kutooneka kwa stakabadhi za kukiri mapokezi kutoka kwa walipwaji Sh.8,074,271,947 Malipo ya Sh.8,074,271,947 yalilipwa moja kwa moja na Hazina kwenda kwenye Taasisi mbalimbali ikiwa ni makato ya kisheria, lakini malipo hayo hayakuweza kuthibitika kama yamepokelewa na Taasisi husika kwa vile hazikuweza kukiri mapokezi hayo kwa kutoa stakabadhi/ risiti ya kukiri kupokea kiasi cha fedha kilicholipwa. Kutokuwepo kwa stakabadhi hizo ni kinyume na kinyume na Agizo Na. 5 (c) la Memoranda ya Fedha za Serikali za Mitaa la mwaka 1997. Halmashauri nane (8) ambazo zimebainika kuwa na malipo ambayo hayana stakabadhi/risiti za kukiri malipo yaliyolipwa zimeonyeshwa katika majedwali hapo chini: (i) Makato ya kisheria kutoka katika mishahara yaliyolipwa moja kwa moja na Hazina -Sh.7,570,902,570 Na. 1 2 3 Jumla (ii) Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Kiasi (Sh.) 3,522,681,073 2,294,823,312 1,753,398,185 7,570,902,570

Makato ya kisheria kutoka katika mishahara yaliyolipwa na Halmashauri husika Sh.503,369,377

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cx

Na. 1 2 3 4 5 Jumla

Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Wilaya ya Mafia

Kiasi (Sh.) 222,575,000 117,023,587 104,375,500 30,280,834 29,114,456 503,369,377

Menejimenti za Halmashauri inatakiwa kuimarisha mfumo wa udhibiti wa ndani ili kuhakikisha kuwa malipo yote yanayofanywa kwenye taasisi mbalimbali ni lazima yawe na stakabadhi za kukiri mapokezi ya fedha zilizolipwa. Pia hizo stakabidhi za kukiri mapokezi zinatakiwa zitunzwe vizuri na zipatikane wakati wowote zinapohitajika. 3.5 Ukaguzi wa Mishahara Katika kupitia taarifa za mishahara zilizoandaliwa katika Halmashauri mbalimbali kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 nimebaini mapungufu yafuatavyo:

3.5.1 Mishahara isiyolipwa ambayo haikurejeshwa Hazina Sh.1,185,252,606 Agizo Na. 307 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 linaagiza kwamba mishahara isiyolipwa inatakiwa ipelekwe benki ndani ya siku kumi (10) za kazi. Pia maelekezo kutoka Wizara ya Fedha ambayo yalitolewa kwa barua yenye kumbukumbu Na. EB/AG/5/03/01/Vol.VI/136 ya tarehe 31 Agosti, 2007 ambayo inaelekeza kwamba mishahara yote isiyolipwa inatakiwa kurejeshwa Hazina kupitia kwa Katibu Tawala wa Mkoa. Kinyume na maelekezo yaliyotolewa, katika ukaguzi wa mishahara imebainika kwamba kuna mishahara

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxi

isiyolipwa kiasi cha Sh.1,185,252,606 katika Halmashauri 55 haikuweza kurejeshwa Hazina. Angalia kiambatisho 10. 3.5.2 Mishahara iliyolipwa kwa watumishi waliostaafu, kuachishwa kazi na watoro Sh.583,221,297 Ukaguzi wa kumbukumbu za mishahara ikiwemo taarifa za mishahara iliyoandaliwa kwa komputa na rejista za mishahara isiyolipwa katika mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni 2010, imebainika kwamba kiasi cha Sh.583,221,297 cha mishahara kililipwa na Halmashauri 38 kwa watumishi ambao aidha wamestaafu, wameachishwa kazi au wametoroka na majina yao yameendelea kuonekana katika taarifa za mishahara iliyoandaliwa kwa komputa. Angalia kiambatanisho 11. 3.5.3 Tofauti kati ya fedha za mishahara zilizopokelewa toka Hazina na fedha zilizolipwa Sh.790,203,584 Katika kulinganisha taarifa za mishahara kutoka Hazina na kiasi cha fedha kilicholipwa kwa watumishi kwa ajili ya mishahara kwa mwaka wa fedha 2009/2010 imebainika tofauti ya Sh.790,203,584. Tofauti hiyo imeonekana katika Halmashauri sita (6) kama ilivyo katika jedwali hapa chini:
Na. 1. 2. 3. 4. 5. 6. Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Wilaya ya Mafia Jumla Kiasi kilichopokelewa (Sh.) 3,201,721,056 11,075,806,996 8,204,205,453 6,035,775,448 19,177,406,550 1,845,124,098 49,540,039,601 Kiasi kilicholipwa (Sh.) 2,819,238,923 11,183,922,726 9,399,577,761 5,950,532,590 19,137,802,440 1,839,168,745 Tofauti (Sh.) 382,482,133 (108,115,730 ) (1,195,372,3 08) 85,242,858 39,604,110 5,955,353

50,330,243,185 (790,203,584)

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxii

3.5.4 Marejesho ya mikopo kwa watumishi ambao si wafanyakazi tena wa Halmashauri Sh.290,174,973 Ukaguzi wa mishahara na nyaraka zake umebaini kwamba kiasi cha Sh.290,174,973 kililipwa na Halmashauri sita (6) kwa taasisi mbalimbali za fedha ikiwa ni marejesho ya mikopo iliyochukuliwa na waliokuwa watumishi wa Halmashauri. Hata hivyo upembuzi yakinifu wa taarifa za mishahara ulibaininisha kuwa, watumishi hao walishaacha utumishi hivyo hawakustahili kuendelea kulipwa mishahara. Malipo yaliyofanyika katika Halmashauri hizo yameainishwa katika jedwali lifuatalo: Na. 1 2 3 4 5 6 Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Jumla Kiasi (Sh). 227,569,484 22,271,871 18,313,962 15,255,618 3,626,840 3,137,198 290,174,973

Mfumo wa udhibiti wa ndani wa mishahara umekuwa ni changamoto katika Halmashauri nyingi kwa hiyo menejimenti katika Halmashauri husika zinatakiwa kuimarisha mifumo ya ndani ili kuweza kuthibiti matumizi yasiyo na tija kwa Serikali kupitia malipo ya mishahara.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxiii

3.5.5 Mikopo ya watumishi isiyodhibitiwa Waraka wa watumishi Na. CCE.45/271/01/87 wa tarehe 19/03/2009 unaelekeza kwamba makato katika mishahara ya watumishi inatakiwa isizidi theluthi mbili (2/3) ya mishahara yao. Hata hivyo imebainika kwamba kuna wafanyakazi wengi wa Halmashauri wanakatwa mishahara yao zaidi ya theluthi mbili (2/3) ya mishahara yao. Pia kuna baadhi ya watumishi wamekuwa wakikatwa mshahara wote. Mfano ni Manispaa ya Dodoma, katika mishahara ya watumishi 198 iliyohakikiwa imebainika kwamba watumishi 45 ambao ni sawa na 23% hawapati mishahara kabisa. Katika Halmashauri chache zilizokaguliwa imebainika kwamba Halmashauri 36 zimekiuka maelekezo ya Waraka wa Utumishi ulitajwa hapo juu. Angalia kiambatisho 12. Kwa watumishi kuendelea kukatwa zaidi ya mishahara bila kudhibitiwa inaweza kuleta madhara makubwa kwa watumishi husika kama vile kutokuwa na utendaji mzuri wa kazi unaosababishwa na kutokuwa na mishahara. Matatizo hayo ya mishahara yanachangiwa na menejimenti za Halmashauri kwa kutokuwa makini kwa kuhakikisha masilahi ya wafanyakazi yanalindwa. Usimamizi wa mishahara usizingatie tu kuwa mfanyakazi analipwa stahili yake ya mshahara ila mwajiri anatakiwa kuhakikisha kuwa mfanyakazi anapata mshahara mwisho wa mwezi ili kuongeza tija na ufanisi katika kazi. 3.6 Matumizi ya fedha zilizotolewa kwa watu waliopata maafa Majanga yanaleta usumbufu mkubwa katika utendaji wa shughuli za jamii iliyopata maafa kwa kupotelewa na vifaa mbali mbali na uharibifu wa mazingira ambako kunapelekea ugumu kwa jamii husika kuweza kukabiliana na majanga kwa kutumia rasilimali walizonazo peke yake. Katika aya hii tumedhamiria kutathmini matumizi ya fedha na vifaa mbalimbali ambavyo vilitolewa kama msaada kwa
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxiv

waathirika wa majanga ya mafuriko na ya milipuko wa mabomu yaliyotokea haswa katika Halmashauri za Wilaya za Kilosa, Iringa, Same, Mpwapwa na mkoa wa Dar es Salaam. 3.6.1 Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa - Fedha taslimu na vifaa mbali mbali havikuthibitika kupokelewa na kuingizwa katika taarifa za fedha za Halmashauri Sh.193,901,000 Kutokana na Mvua kubwa iliyonyesha mkoani Dodoma tarehe 26 Disemba 2009, Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa ilikumbwa na mafuriko yaliyoanzia Mjini Dodoma, Mpwapwa na Halmashauri ya Kongwa na kupelekea michango ya dharura ikiwemo chakula na vifaa mbali mbali kupelekwa sehemu ya tukio ili kusaidia wananchi waliopatwa na majanga ya mafuriko. Hata hivyo wakati wa kukagua taarifa mbalimbali za mapokezi ya misaada na taarifa za fedha imebainika kwamba misaada ya fedha taslimu na vifaa vingine vilivyotolewa havikuweza kupokelewa kwa kutumia stakabadhi/risiti ya kukiri mapokezi na kuonyeshwa kwenye taarifa za fedha za Halmashauri. Misaada iliyoletwa katika Halmashauri ni kama inavyoonekana katika jedwali: Fedha taslimu zilizochangwa Sh.69,441,000
Taasisi husika Rotary Club of Morogoro Central MMCF Chuo Kikuu cha Mzumbe Rotary Club of Morogoro Central Ofisi ya Mkuu wa Mkoa wa Mara KKKT Morogoro Diocese Ofisi ya Katibu Tawala Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Fedha taslim (Sh.)

Kumb. Na.

400,000 AB.74/175/01 F.7 3,900,000 AB.74/175/01 F.25 1,000,000 AB.74/175/01 F.27 500,000 AB.74/175/01 F.31 5,000,000 AB.74/175/01 F.61 1,300,000 AB.74/175/01 F.80 9,200,000 AB.74/175/01 F.64
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxv

Pwani Chuo cha Ualimu Morogoro. Ofisi ya Waziri Mkuu ELGBO SACCOS Morogoro Chuo kikuu cha Mzumbe University Tanzania Association of Foresters Morogoro Municipal Community Foundation Clouds Entertainment and Vodacom Foundation Jumla 1,000,000 AB.74/175/01 F.120 4,940,000 AB.74/175/01 F.65 "B" AB.74/175/01 F.11 200,000 "B" 1,200,000 AB.74/175/01 F.1 "B" 301,000 AB.74/175/01 F.117 500,000 AB.74/175/01 F.112 40,000,000 AB.74/175/01 F.93 69,441,000

Michango ya vifaa mbalimbali Sh.82,460,000 Taasisi husika Vifaa Kiasi (Sh.) Kumb.Na. Karimjee Jivanjee Magodoro 75,000,000 AB.74/175/01 Foundation and 2000 na F.87 and 88 Toyota Tz. ltd mablanketi 2000 Staff of Tanzania Vyandaura 1,360,000 AB.74/175/01 High Commission 232 F.110 Nairobi Kenya Mabati 50 1,300,000 Free Pentecostal geji 30, 39 of Church of Tanzania nguo 27/5/2010 Anglikana Coast Vyakula na 2,300,000 160 of Diocese nguo 22/1/2010 DAWASA Mahindi 1,500,000 98 DAWASA/ DAWASCO Mahindi 1,000,000 98 Mchango wa Euro 20,000 Jina la Taasisi Care International Vifaa Vifaa vya shule na Kumb. Na. AB.74/175/01
cxvi

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

In Tanzania

masweta

F.106

Michango ambayo thamani yake haijulikani Taasisi Msaada Kumb. Serikali ya Libya Ujenzi wa nyumba 200 AB.74/175/01 F.93 3.6.2 Halmashauri ya Wilaya ya Iringa – Fedha pungufu zilizotumwa kutokana na mauzo ya mahindi ya njaa Sh.74,674,500 Katika mwaka fedha wa ukaguzi, Halmashauri ya Wilaya ya Iringa ilipokea tani 2908.8 za mahindi kutoka Kamati ya Maafa kwa ajili ya wananchi walioathiriwa na mafuriko katika kiJiji cha Idodi katika kata ya Ismani. Usambazaji wa mahindi hayo ulikuwa kama ifuatavyo: • Tani 126.1 zilisambazwa bure kwa familia ambazo hazikuwa na uwezo. • Tani 2782.7 ziliuzwa kwa bei ndogo ya Sh.50 kwa kilo. Katika kukagua mapato yaliyotokana na mauzo ya Tani 2,782.7 za mahindi ilibainika kwamba jumla ya mauzo ya Sh.139,135,000 zilipatikana na kiasi cha Sh.64,460,500 ndicho tu kilichowasilishwa Ofisi ya Waziri Mkuu kitengo cha Maafa na kubakia Sh.74,674,500. Pia kiasi cha fedha kilichopelekwa Ofisi ya Waziri Mkuu hakijathibitika kupokelewa kwa vile hapakuwa na stakabadhi ya kukiri kupokea kiasi hicho cha fedha. 3.6.3 Halmashauri ya Wilaya ya Same (i) Malipo ya ziada yaliyotokana na malipo ya maafa katika kiJiji cha MambaMiamba Sh.4,684,256 Katika kupitia taarifa katika akaunti ya Amana imeonesha kwamba Halmashauri ya Wilaya ya Same ilipata kiasi cha Sh.36,694,500 ikiwa ni michango kwa ajili ya waathirika wa maporomoko ya ardhi katika kiJiji cha Mamba Miamba lakini Halmashauri iliweza kutumia kiasi cha Sh.41,378,756 na kusababisha matumizi ya ziada ya Sh.4,684,256 sawa na
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxvii

12.8% ya fedha zote zilizopokelewa katika Kasma ya maafa katika Akaunti ya Amana. (ii) Matumizi ambayo hayakuwa na viambatisho vinavyothibitisha malipo kufanyika Udhaifu katika mfumo wa udhibiti wa ndani umesababisha Halmashauri kufanya malipo ya Sh.2,000,000 bila kuwa na viambatisho ili kuthibitisha kwamba fedha zilizolipwa zimepokelewa. Kutokuwepo kwa viambatisho vya kutosha ni kinyume na Agizo Na. 5 (c) la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 na kunapelekea uhalali wa malipo hayo kutothibitika.

3.6.4 Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa – Bakaa ya fedha za dharura Sh.100,201,000 Menejimenti ya Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa ilipeleka ombi maalum la fedha kwa Katibu Mkuu, Wizara ya Fedha kwa ajili ya ukarabati wa dharura katika barabara ya Chiseyu-Msagali ambayo iliharibiwa na mvua kubwa zilizonyesha mwezi Disemba, 2009. Ombi hilo la fedha liliombwa kwa barua yenye kumbukumbu Na. HW/MPW/R.10/ 10/3 ya tarehe 05 Februari, 2010. Mnamo tarehe 1 Machi, 2010 OWMTAMISEMI ilimwandikia Mkurugenzi Mtendaji wa Halmashauri ya Mpwapwa barua yenye kumbukumbu Na. FA.307/488/0IJ/21 kumjulisha kuwa Wizara imetuma kiasi cha Sh.230,000,000 kwa ajili ya ujenzi wa barabara hiyo. Halmashauri ilikiri mapokezi ya fedha hizo terehe 28 Februari, 2010 kwa stakabadhi Na. HW5 No. 00130240 na kuingizwa katika mfuko wa barabara. Wakati fedha hizo zinapokelewa tayari Halmashauri ilikwishaingia mkataba na M/S Singida General Supplies Co. Ltd kwa ukarabati mdogo wa barabara hiyo hiyo kwa Mkataba Na. MDC/RFB/RD/C04/09/10 wa Sh.129,799,000. Hata hivyo, mkataba wa kazi hiyo ulitolewa mwezi Disemba, 2009 kabla ya mafuriko kutokea na mkataba wa
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxviii

nyongeza kwa kazi za ziada haukuweza kupatikana wakati wa ukaguzi. Mikataba mingine ya kazi ya barabara iliyoingiwa tarehe 8 Julai, 2010 katika barabara hiyo hiyo ni kama ifuatavyo:
Mkataba Na. MDC/RFB/RD/ 01/2010/2011 MDC/RFB/RD/ 02/2010/2011 MDC/RFB/RD/ 03/2010/2011 Jumla Kiasi cha Mkataba (Sh.) 42,800,000 76,536,000 49,580,000 168,916,000 Mkandarasi Ms Peace Construction Ms Joroji Contractors Co. ltd Ms Hakika Contractors and Civil Engineers Co. Kiasi kilicholipwa (Sh.) 42,800,000 35,000,000 168,916,000 246,716,000

Hadi mwisho wa mwaka wa fedha 2009/2010, bakaa ya Sh.100,201,000 ilibaki kutokana na fedha hizo za dharura na zikajumuishwa na fedha zingine za mfuko wa barabara katika mwaka wa fedha 2010/2011. Kutokana na bakaa hii inaashiria kulikuwa na makisio makubwa ya fedha zilizoombwa na Halmashauri. 3.6.5 Ofisi ya Katibu Tawala wa Mkoa wa Dar es Salaam - Fidia kwa waathirika wa milipuko ya Mabomu Mbagala Sh.8,669,779,560 Katika mwaka wa fedha 2009/2010 Ofisi ya Katibu Tawala ya Mkoa wa Dar es Salaam ilipokea jumla ya Sh.8,669,779,560 kutoka Ofisi ya Waziri Mkuu ikiwa ni malipo ya fidia kwa waathirika wa milipuko ya mabomu Mbagala. Mapokezi ya fedha yalikuwa kama yanavyoonekana katika jedwali hapo chini: Stakabadhi ya Serikali Na./Tarehe 24344829 ya tarehe 14/08/2009 Kiasi (Sh.) Akaunti 8,050,000,000 Amana
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxix

24344833 ya tarehe 16/10/2009 24344832 ya tarehe 09/10/2009 24344516 ya tarehe 17/06/2010 24344545 ya tarehe 02/08/2010 24344438 tarehe 21/12/2009 Jumla

84,266,000 Amana 380,080,300 Amana 136,313,060 Amana 4,120,200 Amana 15,000,000 Amana 8,669,779,560

Hata hivyo hati za malipo zilizohusika na malipo ya fidia ziliwasilishwa kwa ajili ya ukaguzi bila kuwa na viambatisho au nyaraka zinazohusiana na malipo hayo ikiwa ni kinyume na Kanuni Na.86 ya Kanuni za Fedha za Umma za mwaka 2001(zilivyorekebishwa 2004) ambayo inaelekeza kuwa hati za malipo zinatakiwa ziwe na viambatisho vinavyoonyesha taarifa muhimu za malipo hayo. Kwa kuzingatia mapungufu yaliyojitokeza katika kuainisha matumizi ya fedha na vifaa mbali mbali vilivyotolewa kama misaada kwa waathirika wa majanga mbalimbali yaliyotokea nchini, ni muhimu kwa Halmashauri na Sekretarieti za Mikoa kuweka utaratibu mzuri kwa kuwasaidia waathirika wa majanga mbalimbali kwa kuweka vizuri taarifa za fedha na vifaa vilivyotolewa kwa ajili hiyo na kuwa na makadirio ambayo ni sahihi ya fedha zitakazoombwa Serikalini kwa ajili ya majanga. Kwa kuongezea, Taasisi mbalimbali zinazohusika na majanga hapa nchini zinatakiwa kuimarisha utaratibu wa usimamizi na kuzidisha ushirikiano ili kujenga umoja na kuondoa tishio la maafa nchini. 3.7 Ukaguzi wa Maduhuli ya Halmashauri

3.7.1 Vitabu vya Makusanyo visivyowasilishwa

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxx

Agizo Na. 101 na 102 ya Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka, 1997 linawataka maafisa wote waliopewa vitabu vya makusanyo kuwasilisha taarifa ya vitabu vilivyotumika na vile ambavyo havijatumika kwa kila mwisho wa mwezi na endapo kuna upotevu wowote wa vitabu, uripotiwe kwa afisa anayehusika mapema iwezekanavyo. Nakala ya ripoti hiyo iwasilishwe kwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali. Kinyume na maagizo haya, vitabu 948 vya makusanyo toka Halmashauri 48 havikupatikana kwa ajili ya ukaguzi kama inavyoonyesha kwenye mchanganuo ufuatao na kiambatisho Na. 13. Muhtasari wa vitabu vya makusanyo visivyowasilishwa kwa mwaka wa fedha 2008/2009 na 2009/2010 Mwaka 2008/2009 2009/2010 • • Idadi ya vitabu vilivyokosekana 1341 948 Idadi ya Halmashauri 50 48

Kwa kuwa vitabu hivi vilikusudiwa kukusanya mapato ya Halmashauri, sikuweza kujua mara moja ni kiasi gani kilikusanywa kwa kutumia vitabu hivyo. Kuna uwezekano mkubwa wa wizi wa mapato ya Halmashauri na kupotosha makisio ya mapato ya Halmashauri.

Menejimenti za Halmashauri zinatakiwa kuweka mifumo imara ya udhibiti wa vitabu vya makusanyo ili kuondoa uwezekano wa upotevu wa fedha za Halmashauri. Vilevile Halmashauri husika zinatakiwa kuwasilisha vitabu vilivyokosekana kwa ajili ya ukaguzi na kuchukua hatua za haraka ikiwa ni pamoja na kuwachukulia hatua za kisheria wale wote walioshindwa kuwasilisha makusanyo ya Halmashauri.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxi

3.7.2 Maduhuli yasiyorejeshwa na Mawakala wa Makusanyo Sh.2,608,924,620 Agizo Na. 110 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 makusanyo yote ya Halmashauri yawasilishwe kwa watunza fedha wa Halmashauri husika kwa usalama. Kinyume na Agizo hilo, ukaguzi uliofanywa kwenye Halmashauri 43 kwa kipindi cha mwaka huu wa fedha ulibaini kiasi cha Sh.2,608,924,620 kilichokusanywa na Mawakala mbalimbali lakini hakikuwasilishwa kwa mtunza fedha kama inavyoonyesha kwenye mchanganuo ufuatao na kiambatisho Na. 14. Mchanganuo wa maduhuli yasiyowasilishwa kwenye Halmashauri kwa mwaka wa fedha 2008/2009 na 2009/2010 Mwaka 2008/2009 2009/2010 Maduhuli yasiyowasilishwa 1,095,113,399 2,608,924,620 Idadi ya Halmashauri 43 43

Kutokana na jedwali hapo juu, kiasi cha makusanyo yasiyowasilishwa kimeongezeka kutoka Sh.1,095,113,399 hadi Sh.2,608,924,620. Hii inaonyesha udhaifu katika mfumo wa udhibiti wa ndani na mapungufu katika usimamizi wa mikataba ya makusanyo. Menejimenti za Halmashauri zinatakiwa kuimarisha udhibiti wa ndani katika makusanyo ya maduhuli yatokanayo na vyanzo vya ndani ikiwa ni pamoja na kuboresha taratibu za kuingia mikataba na kufuatilia marejesho kutoka kwa mawakala wa makusanyo. 3.7.3 Ushuru usiolipwa kutoka minara ya simu, mabango ya matangazo na mazao Sh.745,038,193

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxii

Agizo Na. 120 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka, 1997 linaeleza kuwa ni jukumu Mweka Hazina wa Halmashauri kuweka mipango thabiti ya kiuhasibu ili kuhakikisha usahihi katika ukusanyaji na utunzaji wa fedha zote za Halmashauri. Kinyume na Agizo hili, ukaguzi umebaini kuwa, maduhuli ya Sh.745,038,193 yatokanayo na ushuru wa minara ya simu, mabango ya matangazo na mazao hayakukusanywa na Halmashauri sita (6) kutoka kwa walipa kodi husika kama ifuatavyo:
Na 1. 2. 3. 4. 5. 6. Jumla Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba Halmashauri ya Manispaa ya Singida Chanzo cha mapato Minara ya mawasiliano Mabango ya matangazo Ushuru wa Mazao Vyanzo mbalmbali Ushuru wa mazao Ada ya kamisheni Kiasi kisichokusanywa (Sh.) 193,598,000 26,963,920 248,103,791 197,354,831 69,030,155 9,987,496 745,038,193

Hali hii sio tu inaashiria udhaifu katika kutumia fursa mbalimbali za ukasanyaji wa maduhuli bali pia inaonesha jinsi Halmashauri zinavyoshindwa kuboresha vyanzo vya mapato vilivyopo. Kwa hiyo, ni jukumu la menejimenti za Halmashauri kuweka mipango thabiti ya kiuhasibu ili kuhakikisha ukusanyaji na utunzaji mzuri wa maduhuli.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxiii

3.8

Usimamizi wa Mali na Madeni ya Muda Mfupi

3.8.1 Usimamizi wa fedha Usimamizi wa fedha kwa ujumla unahusisha makusanyo na mapokezi ya fedha za Umma na pia usimamizi wa akaunti za benki za Halmashauri. Ukaguzi wa usimamizi wa fedha katika Halmashauri mbalimbali ulibaini mambo yafuatayo: 3.8.1.1 Masuala yasiyoshughulikiwa ya usuluhisho wa kibenki Agizo Na. 68 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa (1997) linasema kwamba waweka Hazina katika Halmashauri wahakikishe kuwa usuluhisho wa kibenki ukiwemo udhibiti kati ya kitabu cha mapato na hati za benki zinafanywa walau mara moja kwa kila mwezi na kufanya marekebisho katika vitabu vya hesabu. Kinyume na Agizo hili, Halmashauri mia moja na tatu (103) zilikuwa na masuala yasiyoshughulikiwa kama vile; mapokezi kwenye vitabu lakini hayakuingia benki, hundi zisizowasilishwa benki, malipo yaliyoko benki lakini hayapo kwenye vitabu na mapato yaliyoko kwenye benki lakini hayako kwenye vitabu. Pia hakuna ushahidi unaoonyesha kuwa taarifa za suluhisho za kibenki zinahakikiwa na maafisa wafawidhi. Mchanganuo wa masuala yasiyoshughulikiwa kwenye suluhisho za kibenki kwa mwaka unaoishia tarehe 30 Juni, 2010 ni kama ifuatavyo: • • • Kiasi cha Sh.9,612,413,862 kilikuwa mapato katika daftari la fedha ambayo hayapo katika taarifa za benki. Kiasi za Sh.28,792,732,991 zilizolipwa kwa watu mbalimbali hazikuwasilishwa benki hadi mwaka wa fedha ulivyofungwa tarehe 30 Juni 2010. Kiasi cha Sh. 805,665,694 kutoka Halmashauri mbalimbali zilikuwa ni fedha ambazo hazijafika benki.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxxiv

• •

Hakuna jitihada zilizochukuliwa kuhakikisha zinaingia benki. Kiasi cha Sh. 2,586,187,823 kilichukuliwa kwenye taarifa za benki za Halmashauri lakini hazikuingizwa kwenye daftari za fedha. Kiasi cha Sh.1,257,775,757 kilipokelewa kwenye taarifa za benki mbalimbali za Halmashauri lakini hazikuingizwa kwenye vitabu vya fedha.

Mchanganuo masuala yasiyosuluhishwa na Halmashauri husika umeonyeshwa kwenye kiambatisho Na. 15. Jedwali lifuatalo linaonyesha mchanganuo wa masuala yasiyosuluhishwa kwa mwaka wa fedha 2008/2009 na 2009/2010.
Mwaka Mapokezi katika daftari la fedha hayapo katika taarifa za benki (Sh.) 3,160,893,295 9,612,413,862 Hundi ambazo Hazikupelekwa Benki (Sh.) Fedha ambazo hazijafika benki (Sh.) Malipo benki hayajaingiz wa katika daftari la fedha (Sh.) 838,210,104 2,586,187,823 Mapato benki hayakuoneka katika daftari la fedha (Sh.) 1, 634,905,409 1,257,775,757

2008/09 2009/10

10,895,917,505 28,792,732,991

350,907,782 805,665,694

Jedwali hapo juu linaweza kuonyeshwa kwenye chati mihimili ufuatao:

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxv

• •

Mwenendo unaonyesha kwamba mapokezi katika daftari la fedha lakini hayapo katika taarifa za benki kwa mwaka 2008/09 yalikuwa Sh.3,160,893,295 wakati mwaka 2009/10 zilikuwa Sh.9,612,413,862. Hundi ambazo ziliandaliwa kwa malipo ya wateja mbalimbali lakini hazikupelekwa benki kwa Mwaka 2008/2009 zilikuwa Sh.10,895,917,505 wakati mwaka 2009/2010 zilikuwa Sh.28,792,732,991. Fedha ambazo hazijaingizwa katika akaunti ya Halmashauri kwa Mwaka 2008/2009 zilikuwa ni Sh.350,907,782 wakati kwa Mwaka 2009/2010 zilikuwa Sh.805,665,694. Kiasi cha Sh.838,210,104 zilitolewa katika akaunti za benki lakini hazikuingizwa katika daftari za fedha za Halmashauri kwa mwaka wa fedha 2008/2009 wakati Sh.2,586,187,823 zililipwa benki katika mwaka wa fedha 2009/2010 bila kuingizwa kwenye daftari la fedha. Jumla ya mapato ya 1,634,905,409 yaliyoingia benki lakini hayakuonekana katika daftari za fedha za Halmashauri kwa mwaka 2008/2009 wakati kwa mwaka 2009/2010 jumla ya Sh.1,257,775,757 ziliingia benki lakini hazikuoneka katika daftari za fedha za Halmashauri. Makosa na ubadhirifu wa fedha za Serikali unaweza usibainike kwa muda mrefu kama mambo yanayohusu usuluhishi wa benki hayatarekebishwa mapema. Kwa hali

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxvi

hiyo, menejimenti za Halmashauri zinatakiwa kuhakikisha kuwa usuluhisho wa benki unafanywa kila mwezi na kuidhinishwa na maafisa waandamizi, pia marekebisho yafanyike katika vitabu vya hesabu. 3.8.2 Uhakiki wa fedha na Ukaguzi wa kushtukiza (i) Ukaguzi wa Kushtukiza Agizo Na.170 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 linamtaka Mkurugenzi wa Halmashauri au Mwakilishi wake kuratibu uhakiki wa fedha taslimu wa kushtukiza mara kwa mara. Kinyume na agizo hili, ukaguzi umebaini kuwa, Halmashauri 34 kama inavyoonekana katika kiambatisho 16, hazikuwa na utaratibu wala hazikufanya uhakiki wa fedha. Kiwango cha juu cha kutunza fedha Agizo Na.352 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 linaitaka Halmashauri kwa kutumia kamati ya Fedha na Mipango kuweka kiwango cha juu cha kuhifadhi fedha katika ofisi ya Halmashauri na kiwango hicho hakitakiwi kuzidi bila kibali cha kamati. Ukaguzi wa kushtukiza uliofanywa katika Halmashauri sita (6) ulibaini kuwa, Halmashauri hizo hazina viwango maalumu vilivyoidhinishwa na kamati za fedha kinyume na Agizo kama ilivyooneshwa katika kiambatisho 16.

(ii)

3.8.3 Wadaiwa wasiolipa Sh.44,059,104,038 Ukaguzi wa taarifa za fedha za Halmashauri mia moja na tisa (109) umeonyesha jumla ya Sh.44,059,104,038 ikiwa ni madai mbalimbali ambayo hayajarejeshwa kama ilivyoainishwa kwenye kiambatisho 17. Aina za wadaiwa katika Halmashauri zilikuwa kama ifuatavyo: Fedha iliyolipwa kabla ya huduma, Maduhuli kutoka kwa mawakala wa kukusanya mapato
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxvii

Masurufu na karadha za watumishi Mikopo ya Wanawake na Vijana Fedha za Halmashauri zinazoshikiliwa na wadaiwa sio tu kwamba ni kinyume na Agizo Na. 120 na 121 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 bali pia inaathiri mitaji ya kujiendeshea na kuchelewesha utekelezaji wa miradi iliyokusudiwa.

Jedwali hapa chini linaonyesha ulinganisho wa wadaiwa kwa miaka miwili ya 2008/2009 na 2009/2010.
Mwaka 2007/2008 2008/2009 Kiasi (Sh.) Idadi ya Halmashauri

35,644,785,554 44,059,104,038

113 109

Jedwali hapo juu linaonyesha ongezeko la wadaiwa kwa Sh.8,414,318,484 kutoka Sh.35,644,785,554 zilizotolewa kwenye taarifa ya mwaka uliopita hadi Sh.44,059,104,038 kwa mwaka huu wa fedha.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxviii

Hii ni kinyume na Agizo Na 120 na 121 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, 1997 ambalo linaeleza wazi kuwa “litakuwa jukumu la mweka hazina kuweka mipango mizuri ya kiuhasibu ili kuhakikisha ukusanyaji, utunzaji na upelekaji wa fedha benki” pia Agizo linamtaka mweka hazina “pale inapowezakana kuhakikisha kuwa fedha zote zikusanywe kabla au wakati wa kupata huduma”. Kushindwa kukusanya fedha za wadaiwa kwa wakati ni ishara ya udhaifu katika kusimamia madeni na ukosefu wa sera madhubuti juu madeni. Halmashauri zinashauriwa kuongeza juhudi katika usimamizi wa rasilimali ikiwemo kuanzisha kanuni na taratibu na kuweka kipaumbele katika usimamizi wa ukusanyaji wa madeni bila kuathiri utoaji wa huduma. 3.8.4 Wadai wasiolipwa Sh.52,041,114,397 Ulipaji wa madeni kwa wakati ni jambo muhimu na linaleta imani kati ya Halmashauri na wasambazaji wa vifaa na huduma na kuongeza hali ya kuaminiwa na jamii inayohudumia Halmashauri. Hata hivyo, ukaguzi wa Hesabu za Mamlaka za Serikali za Mitaa kwa mwaka wa fedha unaoishia tarehe 30 Juni 2010 ulibaini kuwa Halmashauri 113 zilikuwa na wadai wasiolipwa wenye jumla ya Sh.52,041,114,397 ikiwa ni ongezeko la Sh.729,527,635 ikilinganishwa na Sh.51,311,586,762 kwa mwaka uliopita. Halmashauri zilizoripoti kiasi kikubwa cha wadai ni Manispaa ya Ilala Sh.5,687,236,970, Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa Sh.2,278,790,650 na Halmashauri ya Jiji la Mwanza Sh.2,084,870,291. Jedwali lifuatalo linaonyesha ulinganisho wa wadai kwa mwaka wa fedha 2008/2009 na 2009/2010:
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxix

Mwaka 2008/2009 2009/2010

Kiasi (Sh.) Idadi ya Halmashauri 51,311,586,762 113 52,041,114,397 113

Mamlaka za Serikali za Mitaa zinashauriwa kulipa madeni yake haraka yanapofikia wakati wa kulipa na zianzishe udhibiti thabiti, kanuni na taratibu katika kuhakikisha kuwa uongozi wa Halmashauri unawajibika na ahadi unazozitoa. Orodha ya Halmashauri zinazodaiwa imeonyeshwa kwenye kiambatisho Na. 18. 3.8.5 Mali ambayo haikuhesabiwa na orodha ya kuhesabia mali hazikutolewa Agizo Na 241 na 242 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 linaitaka Halmashauri kuhesabu vifaa na mali zake kila mwisho wa mwaka wa fedha. Hata hivyo nilibaini kuwa zoezi hili halikufanyika katika Halmashauri nne (4) kinyume na maagizo hayo. Vile vile Halmashauri tisa (9) ambazo zilidai kufanya zoezi hili, hazikuwasilisha orodha ya kuhesabia mali ili kuthibitisha kuwa zoezi la kuhesabu mali lilifanyika ipasavyo.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxx

Hii inamaanisha kuwa usahihi wa mali zilizoripotiwa kwenye taarifa za fedha hauwezi kuthibitishwa. Uongozi wa Halmashauri husika unatakiwa kuhakikisha kuwa mali za Halmashauri zao zinahesabiwa kila mwisho wa mwaka wa fedha na maafisa wasiopungua watatu wanahudhuria zoezi hilo na kuwa orodha ya kuhesabia mali zinasainiwa na maafisa wote waliohudhuria. Mchanganuo wa Halmashauri husika yaliyojitokeza ni kama ifuatavyo: Na. Halmashauri Halmashau ri ambazo hazikuhesa bu mali √ √ √ √ √ √ √ √ na mapungufu

Halmashauri ambazo hazikuleta orodha ya kuhesabia mali

1 2 3 4 5 6 7 8

Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Mji wa Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Wilaya ya

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxxi

9 10 11 12 13

Mbarali Halmashauri Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga Halmashauri ya Mji wa Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Usimamizi wa mali za kudumu

√ √ √ √ √

3.9

3.9.1 Mapungufu katika usimamizi wa mali za kudumu Sehemu hii inatoa kwa muhtasari mapungufu ya Halmashauri mbalimbali katika usimamizi wa mali za kudumu wakati wa uagizaji, usajili, umilikaji, matunzo na mauzo ya mali chakavu. Halmashauri zinasimamia miundombinu na mali za jamii mbalimbali kama vile barabara, majengo, mali na vifaa ambavyo vinatoa huduma katika jamii. Ni muhimu Halmashauri zikaonyesha kwa vitendo matokeo ya matumizi ya vifaa vya kudumu ili jamii iweze kuona na kunufaika na huduma inayotokana na mali hizo. Katika Halmashauri zilizo nyingi mali za kudumu ndizo zinazochukua sehemu kubwa katika matumizi ya fedha za mwaka na inahitaji mwendelezo wa miradi ya maendeleo kushughulikia ukuaji na mabadiliko ya viwango. Zaidi ya hayo, matumizi mengi ya fedha za maendeleo zinaenda kwenye mali za kudumu.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxxii

Mapungufu yaliyojitokeza wakati wa kutathmini usimamizi wa mali za kudumu uliohusisha Halmashauri hamsini (50) ni kama ilivyoainishwa kwenye kiambatisho Na.19.

3.9.2 Kutoweka daftari sahihi la mali za kudumu Agizo Na 366 na 367 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 linaagiza Halmashauri kutunza daftari la mali za kudumu litakaloonyesha tarehe ya manunuzi, bei ya kununulia, maelezo kuhusu mali zilizouzwa au kununuliwa katika mwaka husika. Kinyume na maagizo hayo, katika sampuli ya Halmashauri kumi na nane (18), Halmashauri tano (5) hazikuwa na rejista ya mali za kudumu, Halmashauri kumi na tatu (13) zilizosalia zilikuwa na rejista ambazo hazikuandaliwa ipasavyo ili kuimarisha udhibiti wa mali za kudumu. Rejista ya mali za kudumu inasaidia kutambua mali za Halmashauri kwa kulinganisha leja kuu, mali halisi pamoja na rejista ili kujua ukamilifu wa taarifa za mali. Zaidi ya hayo baadhi ya rejista za mali za kudumu hazikuboreshwa ili kuonyesha mali zilizonunuliwa na kuuzwa na zilizohamishwa kwa kipindi cha mwaka husika. Kulingana na hali hiyo hapo juu, inakuwa vigumu kuthibitisha usahihi wa mali za kudumu zinazomilikiwa na Halmashauri. Menejimenti za Halmashauri zinatakiwa kutunza rejista ya mali za kudumu zinazoonesha taarifa zote muhimu za mali za Halmashauri. Jedwali lifuatalo linaonyesha Halmashauri ambazo aidha hazitunzi rejista za mali au rejista zilizopo hazijaboreshwa ipasavyo: Na. Halmashauri Hakuna rejista Rejista ya mali za
cxxxiii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ya mali 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Halmashauri ya Mji wa Kibaha Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya Nachingwea Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa Halmashauri ya Wilaya ya Hanang’ Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya

kudumu haitunzwi ipasavyo √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxxxiv

15 16 17 18

Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni

√ √ √ √

3.9.3 Mali za kudumu zisizotumika Sh.1,647,221,445 Kwa kipindi cha mwaka wa ukaguzi, Halmashauri sita (6) zilinunua vifaa kwa ajili ya Hospitali na kujenga majengo katika Vijiji na Kata. Hata hivyo wakati wa kutembelea maeneo husika nilibaini kuwa vifaa vilivyonunuliwa pamoja na majengo yaliyojengwa havitumiki. Hii inamaanisha kuwa huduma iliyokusudiwa haikuwafikia wananchi kwa muda uliopangwa na hakuna thamani ya fedha iliyopatikana kupitia miradi hiyo. Mchanganuo ni kama ifuatavyo: Na 1 Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Wilaya ya Kiasi (Sh.) Hoja ya ukaguzi 1,008,931,062 Ujenzi wa ofisi na ukumbi wa Halmashauri umekamilika lakini jengo halitumiki. 312,786,983 Majengo yaliyokamilika katika Vijiji na kata za Ibugule, Bahi Mkulu hadi wakati wa ukaguzi yalikuwa hayatumiki. 70,000,000 Halmashauri ilinunua mashine moja ya nusu
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

2

3

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxxxv

Kasulu

kaputi na chombo cha kuchunguzia wagonjwa mwezi Juni, 2010 kwa ajili ya hospitali ya Wilaya lakini havitumiki.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxxvi

Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma

30,258,000 Nyumba moja ya wafanyakazi iliyojengwa katika shule ya sekondari ya Mkigo imeisha lakini haitumiki. 23,865,000 Halmashauri ilinunua mashine ya kufulia na kukaushia nguo kwa ajili ya Hospitali ya Wilaya lakini hadi ukaguzi unafanyika mwezi Novemba 2010 mashine hizo zilikuwa hazijafungwa. 3,000,000 Mashine za viyoyozi zilizonunuliwa na Halmashauri hazijafungwa. 198,380,400 (i) Kituo cha mabasi cha Temeke kilichojengwa tangu mwaka 2008 hakitumiki. (ii) Mashine za kufulia na kifisha vijidudu zilizotolewa na Serikali ya Korea tangu mwaka 2007 hazitumiki na hazikuonyeshwa kwenye vitabu vya Halmashauri.
1,647,221,445
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

4

Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali

5

Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Halmashauri ya Manispaa ya Temeke

6

Jumla

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxxxvii

3.10 Uendeshaji wa Mifuko Maalumu 3.10.1 Mfuko wa Maendeleo ya Jimbo Kifungu cha 5 cha Sheria ya Mfuko wa Maendeleo ya Jimbo ya mwaka 2009 kinaeleza kuwa, kila mwaka wa fedha, Serikali itatoa mgawo wa fedha kwa ajili ya matumizi ya maendeleo kwa kila jimbo na fedha hizo zitaonyeshwa kwenye makisio ya kila mwaka wa fedha. Hata hivyo, ukaguzi uliofanyika kwenye Halmashauri 29 ulibaini kuwa Halmashauri 25 zilikuwa na bakaa la fedha hadi tarehe 30 Juni 2010 kutokana na Hazina kuchelewa kutoa fedha hizo kama ifuatavyo:
Na Halmashauri Tarehe ya Kutolewa fedha Kiasi kilichopokelewa 26,269,000 Juni 2010 Juni 2010 11/5/2010 na 21/6/2010 Juni 2010 Juni 2010 Mei na Juni 2010 Mei na Juni 2010 Mei na Juni 2010 19,000,000 45,382,000 27,762,000 28,406,000 30,334,000 33,576,000 34,958,000 36,130,000 28,406,000 30,334,000 33,576,000 34,958,000 36,130,000 24,454,000 Kiasi kilichotumika 24,852,000 1,417,000 19,000,000 20,928,000 27,762,000 Kiasi kilichobaki/kil ichotumika zaidi

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo Halmashauri ya Mji wa Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Missenyi Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya

10. 11. 12. 13.

Mei na Juni 2010 Mei na Juni 2010 Mei na Juni 2010 Mei na Juni

40,155,000 45,470,335 46,222,000 47,090,000

1,319,400

38,835,600 45,470,335 46,222,000 47,090,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxxviii

14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. Jumla

Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Dodoma Halmashauri ya Manispaa ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga

2010 6/5/2010 na 16/6/2010 Mei na Juni 2010 Mei na Juni 2010 Juni 2010 11/5 na 24/6/2010 Mei na Juni 2010 Mei na Juni 2010 Mei na Juni 2010 19/5/2010 na 22/6/2010 Mei na Juni 2010 Mei na Juni 2010 Mei na Juni 2010

47,446,225 51,000,000 55,962,999 67,838,000 69,918,000 71,174,000 73,686,000 75,576,000 80,533,000 85,148,000 90,101,000 99,396,000 1,328,533,559 2,067,500 56,119,700 3,426,800

47,446,225 51,000,000 52,536,199 67,838,000

69,918,000 71,174,000 73,686,000 75,576,000 80,533,000 85,148,000 90,101,000 97,328,500 1,272,413,85 9

Zaidi ya hayo, kifungu cha 7(3) cha Sheria ya mfuko wa maendeleo ya Jimbo ya mwaka 2009 kinataka Halmashauri kuwasilisha kwa Waziri mwenye dhamana za Serikali za Mitaa kumbukumbu za fedha zilizopokelewa na Kamati za Maendeleo ya Jimbo na matumizi ya fedha hizo ili kupata picha halisi ya fedha zilizotolewa kwa ajili ya maendeleo ya majimbo. Kinyume na kifungu hicho, hakuna Halmashauri hata moja kati ya hizo hapo juu iliyoandaa taarifa ya utekelezaji wa miradi iliyofadhiliwa na mfuko huo na hivyo hazikuwasilishwa OWM-TAMISEMI. 3.10.2 Michango ya 20% kwenye Vijiji na Kata Kifungu cha 9 (e) cha Sheria ya Mamlaka za Serikali za Mitaa Na.9 ya 1982 inaeleza kuwa mapato ya Vijiji na Kata yatajumuisha mapato kutoka Serikali Kuu, Wilaya au kutoka
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxxxix

kwa mtu mmoja mmoja au Taasisi kwa njia ya michango. Pia, Agizo Na. 91 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 inaeleza kuwa Mkurugenzi atahakikisha kuwa kila KiJiji ndani ya eneo husika kinapokea fedha moja kwa moja au kwa kupitia Mamlaka husika. Mwaka 2004 Serikali ilifuta baadhi ya Vyanzo vya mapato yatokanayo na kodi na kuamua kutoa fidia kwenye Halmashauri kwa kodi hizo zilizofutwa. Halmashauri ziliamuliwa kupeleka 20% ya vyanzo vilivyofutwa kwenye kata na Vijiji kwa ajili ya uendeshaji wa shughuli za Kata na Vijiji na kusaidia shughuli za maendeleo. Ukaguzi ulibaini kuwa Halmashauri 22 hazikurejesha kwenye Vijiji na Kata Jumla ya Sh.1,244,275,051 ikiwa ni a fidia ya 20% kutokana na vyanzo vya mapato vilivyofutwa kama inavyooneshwa hapa chini:
Na 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri Mchango wa 20% (Sh.) 43,436,580 57,469,692 112,367,080 46,525,600 86,192,000 68,319,464 85,812,400 Kiasi kilichopelek wa (Sh.) 12,350,000 34,690,705 84,181,843 14,558,800 Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Kiasi kilichobaki (Sh.) 31,086,580 57,469,692 112,367,080 11,834,895 2,010,157 53,760,664 85,812,400
cxl

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

8. 9. 10. 11. 12. 13. 14.

ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Manispaa Kigoma Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Manispaa y ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Hanang

60,340,581 62,887,380

6,825,000 24,400,000 24,400,000 25,726,223 23,087,000 -

60,340,581 56,062,380

68,752,180 68,752,180 87,822,300 86,010,000 115,033,679

44,352,180 44,352,180 62,096,077 62,923,000 115,033,679

15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. Jumla

60,792,541 58,956,499 56,498,600 95,769,386 81,040,440 83,760,340 170,323,826 1,656,862,748

17,500,000 41,290,828 14,180,108 89,397,190 412,587,697

43,292,541 17,665,671 42,318,492 6,372,196 81,040,440 83,760,340 170,323,826 1,244,275,051
cxli

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Kutokana na jedwali hapo juu, naweza kuhitimisha kwa kusema kuwa, jamii za Vijijini hazikupata mgawo wao wa fedha za maendeleo na kwa hiyo basi, miradi mingi ya maendeleo haikutekelezwa kama ilivyokusudiwa. Menejimenti za Halmashauri zinatakiwa kuhakikisha kuwa fedha za maendeleo kwa ajili ya Vijiji na Kata zinapelekwa kwa wakati kama ilivyoagizwa na Serikali. 3.10.3 Mfuko wa Afya ya Jamii Mfuko wa Afya ya Jamii ulianzishwa mwaka 1997 ikiwa ni mmoja wa mifuko iliyoainishwa na Serikali kwa ajili ya kuhamasisha jamii katika uchangiaji wa huduma za afya Tanzania. Ukusanyaji na utumiaji wa Fedha katika Mifuko umeelezwa zaidi katika Waraka Na. 2 wa mwaka 1997 uliotolewa na Wizara ya Afya na Ustawi wa Jamii ambao ulielekeza kuwa fedha zitatumika kwa matumizi yaliyopitishwa yakiwemo ununuzi wa madawa, matengenezo madogo madogo ya majengo, mafuta na posho za watumishi kwa ajili ya safari za kwenda kununua madawa. Katika kipindi hiki cha ukaguzi, nimepitia usimamizi wa Mfuko wa Afya ya Jamii katika Halmashauri kumi (10) na kubaini kuwa Halmashauri hizo zilikuwa na bakaa ya jumla ya Sh. 383,337,857 ambazo kwa kiasi kikubwa ilisababishwa na aidha Halmashauri nyingi kutofungua akaunti za benki zinazojitegemea kwa ajili ya Mfuko wa Afya pekee au kuchelewa kwa fedha toka Hazina. Pia Halmashauri hizo hazikutengeneza taarifa ya fedha kwa ajili ya Mfuko wa Afya ya Jamii kwa mwaka husika. Orodha ifuatayo inaonyesha Halmashauri ambazo zilibaki na bakaa wakati wa kufunga mwaka tarehe 30 Juni, 2010:

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxlii

Na. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Jumla

Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma

Bakaa (Sh.) 18,388,594 34,206,954 88,374,000 20,712,500 13,709,211 55,398,903 25,595,500 98,048,186 10,174,246 18,729,763 383,337,857

Zaidi ya hayo, kiasi cha Sh.4,748,850 Kilichokusanywa na Halmashauri ya Wilaya ya Musoma kupitia mfuko wa Afya ya Jamii hakikuwasilishwa makao makuu ya Mfuko wa Taifa wa Bima ya Afya kwa ajili ya nyongeza kutokana na kuchelewa kusainiwa kwa mkataba kati ya Wizara ya Afya na Halmashauri husika. Pia kiasi cha Sh.1,810,700 kilichokusanywa na vituo vya afya na zahanati katika Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba hakikuwasilishwa kwenye akaunti kuu ya maduhuli ya Halmashauri kwa utunzaji zaidi. Ninasisitiza kwamba, ni lazima Halmashauri zitengeneze taarifa za hesabu za mfuko na pia zihakikishe kuwa fedha za mfuko zinatumika tu kwa shughuli zilizokusudiwa na ambazo zimeidhinishwa kama ilivyoainishwa katika Waraka na. 2 wa mwaka 1997 uliotolewa na Wizara ya Afya na Ustawi wa Jamii.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxliii

3.10.4 Mfuko wa Wanawake na Vijana Halmashauri kwa kushirikiana na Serikali Kuu ilianzisha mfuko huu maalumu kwa ajili ya kusaidia vikundi vya wanawake na vijana kwa kuwapa mikopo midogo midogo katika maeneo wanayoishi. Ukaguzi uliofanyika katika uendeshaji wa mfuko kwa kuchagua Halmashauri 27 umebaini kuwa, Halmashauri 11 hazikutengeneza hesabu za mwaka kuonyesha hali halisi ya mfuko. Hii ni kinyume na matakwa ya Agizo Na. 84 (iii) la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997. Vile vile Halmashauri hazikuchangia Sh.279,415,551 kwenye mfuko ikiwa ni mchango wa asilimia 10 kutoka kwenye vyanzo vyake na vya ndani na kulikuwa na mikopo isiyorejeshwa na vikundi ya jumla ya Sh.522,297,988. Kutorejeshwa kwa mikopo kwa wakati kunanyima vikundi vingine fursa ya kuchukua mikopo. Jedwali hapa chini linaonesha mambo yaliyojitokeza katika Mfuko wa Wanawake na Vijana:
Na. Halmashauri 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Mchango wa 10% 48,004,456 8,894,000 Taarifa ya mwaka ya Fedha Haikuandaliwa Haikuandaliwa Imeandaliwa Imeandaliwa Imeandaliwa Imeandaliwa Imeandaliwa Kiasi cha mikopo isiyorejeshwa (Sh.) 12,650,000 10,500,000 17,720,900 26,353,900 9,042,260 7,863,000 5,248,300

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxliv

8.

Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo 9. Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa 10 Halmashauri ya . Wilaya ya Kwimba 11 Halmashauri ya . Wilaya ya Mbeya 12 Halmashauri ya . Wilaya ya Mbinga 13 Halmashauri ya . Wilaya ya Meru 14 Halmashauri ya . Manispaa ya Moshi 15 Halmashauri ya . Wilaya ya Morogoro 16 Halmashauri ya . Wilaya ya Mwanga 17 Halmashauri ya . Wilaya ya Siha 18 Halmashauri ya . Wilaya ya Ulanga 19 Halmashauri ya . Wilaya ya Urambo 20 Halmashauri ya . Wilaya ya Monduli 21 Halmashauri ya . Manispaa ya Kigoma 22 Halmashauri ya . Wilaya ya Mbozi 23 Halmashauri ya . Wilaya ya Mufindi 24 Halmashauri ya . Wilaya ya Handeni 25 Halmashauri ya . Manispaa ya Dodoma 26 Halmashauri ya . Wilaya ya Mbarali 27 Halmashauri ya . Wilaya ya Same Jumla

222,517,095 -

Imeandaliwa Haikuandaliwa Imeandaliwa

5,845,600 9,970,000 23,897,500

Haikuandaliwa Imeandaliwa Imeandaliwa Imeandaliwa Haikuandaliwa Haikuandaliwa Haikuandaliwa Haikuandaliwa Imeandaliwa Imeandaliwa 36,268,556 4,091,500 6,980,500 72,115,868 12,448,119 11,560,000 8,788,000 5,990,300 92,871,181 4,306,910 12,481,000 68,878,789 4,464,684 5,079,000 9,985,500 28,876,621 8,020,000 522,297,988
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

279,415,551

Imeandaliwa Imeandaliwa Imeandaliwa Haikuandaliwa Haikuandaliwa Haikuandaliwa Imeandaliwa

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxlv

Halmashauri zinatakiwa kutengeneza michanganuo ya fedha ya mfuko ikionyesha matumizi na mapato tangu mifuko ianzishwe kwa fedha zilizochangwa na Serikali Kuu, Halmashauri na wafadhili wengine wakiwemo taasisi zisizokuwa za Kiserikali. Vilevile, michanganuo ni lazima ionyeshe kiasi kilichopo, kiasi kinachodaiwa; jumla ya riba iliyopokelewa na michango inayodaiwa kwenye mfuko. Zaidi ya hapo, menejimenti iandae mikakati ya kurejeshwa kwa mikopo yote inayodaiwa ili kuwawezesha watu wengine kukopa na kuboresha hali zao za maisha. 3.10.4 Hesabu za mwaka za Vijiji na kata hazikuandaliwa na fedha zilizo pelekwa kwenye Vijiji/ Kata hazikuingizwa kwenye vitabu Katika ukaguzi imebainika kuwa Vijiji/ kata katika Halmashauri ya Manispaa ya Moshi hazikutengeneza hesabu za mwaka 2009/2010 kinyume na Agizo Na.91 na 92 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997. Vilevile, jumla ya Sh.52,920,298 zilibainika kuhamishwa kutoka Akaunti ya Mfuko Mkuu kwenda kwenye Vijiji na Kata ikiwa ni ruzuku ya maendeleo kwa mwaka 2009/2010 lakini hazikukaguliwa. Kutokuwa na kumbukumbu za mapokezi na matumizi ya fedha zilizopelekwa kwenye Vijiji/Kata haiwezi kuthibitika kama fedha hizo zimetumika kama zilivyopangwa. Mamlaka za Serikali za Mitaa zinatakiwa kuandaa mikakati ya kuhakikisha kuwa Vijiji/kata zinaandaa hesabu za mwaka na kukaguliwa.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxlvi

3.11 Ufuatiliaji wa utekelezaji wa mapendekezo ya ukaguzi kwa miaka iliyopita kwa ripoti ya jumla na ripoti ya kila Halmashauri husika 3.11.1Ufuatiliaji wa utekelezaji wa mapendekezo ya ukaguzi kwa miaka iliyopita katika Halmashauri kwa ripoti ya jumla Kifungu cha 40 (4) cha Sheria ya Ukaguzi, Na. 11 ya mwaka 2008 kinanitaka kuunganisha katika ripoti ya mwaka utekelezaji wa mapendekezo ya ukaguzi kwa miaka iliyopita. Sehemu hii inahusu kiwango cha utekelezaji wa mapendekezo ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali katika hesabu za Mamlaka za Serikali za Mitaa kwa mwaka wa fedha 2008/2009. Kulingana na Kifungu cha 40(2) cha Sheria ya Ukaguzi wa Umma, Na. 11 ya 2008 Mlipaji Mkuu wa Serikali (PMG) ndiye anatakiwa kupokea majibu kutoka kwa Maafisa Masuuli na baada ya hapo PMG anatakiwa kuwasilisha kwa Waziri ambaye atawasilisha ripoti kwenye Bunge. Vile vile Mlipaji Mkuu anawajibika kupeleka nakala ya taarifa jumuifu ya utekelezaji wa mapendekezo yaliyomo katika ripoti hiyo kwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali. Majibu ya Ukaguzi wa Hesabu za Serikali kwa hesabu za mwaka ulioishia tarehe 30 Juni 2009, niliyapokea kutoka kwa Mlipaji Mkuu tarehe 27 Julai 2010 na pia nilipokea nakala ya mpango kazi kutoka TAMISEMI kwenda kwa makatibu Tawala wa Mikoa. Ningependa kutoa shukrani zangu za dhati kwa juhudi zilizofanywa na Mlipaji Mkuu, Katibu Mkuu TAMISEMI, na Maafisa Masuuli wote kwa kutoa majibu ya ripoti na hatua zitakazochukuliwa katika utekelezaji wa mapendekezo ya ripoti yangu, japokuwa kulikuwa na mapendekezo ya ukaguzi ambayo hayakuweza kushughulikiwa miongoni mwa majibu yote yaliyotolewa kama yafuatayo:
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxlvii

(i)

Makusanyo ya Maduhuli yaliyofanywa na Mawakala kwa niaba ya Halmashauri kwa mwaka 2007/2008 na 2009/2010

Ukaguzi umebaini mapungufu ya ukusanyaji wa maduhuli kutoka kwa mawakala. Eneo hili la makusanyo limegubikwa na mikataba isiyokuwa na manufaa kwa Halmashauri ambayo huwanufaisha zaidi mawakala. Eneo hili limeonyesha mapungufu ya kimikataba ambalo limeziathili Halmashauri nyingi. Uwezo wa Halmashauri wa kifedha kuhudumia shughuli za kila siku kutoka kwenye vyanzo vyake vya mapato yake ya ndani unakwamishwa na mapungufu ya udhibiti wa ndani juu ya ukusanyaji wa maduhuli. Halmashauri zinashauriwa kufanya upembuzi yakinifu kabla ya kuingia mikataba na mawakala wa kukusanya maduhuli. Mikataba yote ni lazima ihakikiwe na Wanasheria wenye sifa kabla Halmashauri haijasaini makubaliano hayo. Kwa mipango kazi iliopelekwa kwa Makatibu Tawala wa mikoa, OWM-TAMISEMI ilichukua jukumu la kutoa miongozo kuhusiana na ubinafisishaji wa ukusanyaji wa maduhuli katika ngazi ya Halmashauri. Utekelezaji wa suala hili bado unasubiliwa. (ii) 2008/09 - Uhuishaji wa Sheria za Mamlaka za Serikali za Mitaa

Nimekwisha kutoa taarifa kuhusiana na kuhuisha Sheria ya Fedha ya Serikali za Mitaa Na.9 ya mwaka 1982, Sheria ya Mamlaka ya Serikali za Mitaa (Halmashauri za Wilaya) Na.7 ya mwaka 1982, Sheria ya Mamlaka ya Serikali za Mitaa (Halmashauri za Miji) Na.8 ya mwaka 1982. Sheria hizi zinafafanuliwa zaidi pia na Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 na mwongozo wa uandaaji wa hesabu za Serikali za Mitaa wa mwaka 1993.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxlviii

Napendekeza kuwa, ili kuwa na maboresho endelevu, hasa katika mifumo iliyoridhiwa kwa kuzingatia mifumo iliyo bora kwingineko duniani kama kuridhia kutumika Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma (IPSASs) na uanzishwaji wa kamati za ukaguzi za hesabu, sheria na kanuni zilizopo zinapaswa kuhuishwa ili kuendana na mifumo mipya iliyoridhiwa. Utekelezaji wa maboresho hayo bado unasubiriwa. (iii) 2008/09 - Utumiaji na Utekelezaji wa Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika Sekta ya Umma (IPSASs) Ili kuwa na uhakika wa matumizi ya Viwango vya Kimataifa ambavyo vinatumiwa na Mamlaka za Serikali za Mitaa katika kuimarisha udhibiti wa fedha katika Mamlaka za Serikali za Mitaa, napendekeza kwa Serikali kuwa na Ofisi ambayo itafanyakazi ya Mlipaji Mkuu wa Mamlaka za Serikali za Mitaa. Ofisi hii itakuwa sawa na Mlipaji Mkuu wa Serikali Kuu. Badala yake ingekuwa ni vyema kuongeza wigo wa kazi za Mlipaji Mkuu wa Serikali wa sasa hadi kwenye Mamlaka za Serikali za Mitaa. Majibu au taarifa za utekelezaji wa mapendekezo ya ukaguzi yanasubiriwa. (iv) 2008/09 - Viongozi wa juu wa Halmashauri kuajiriwa kwa mkataba Kutokana na ukweli kwamba, udhibiti wa fedha katika Mamlaka za Serikali za Mitaa hauimariki kama inavyotarajiwa. Nashauri kuwa na umuhimu wa kuimarisha utaratibu wa ajira katika kufanikisha mpango wa ugatuaji wa madaraka kwa wananchi (D by D). Pendekezo hili limetokana na ukweli kwamba, ajira katika uongozi wa Mamlaka za Serikali za Mitaa unafuata mfumo wa masharti ya kudumu na malipo ya uzeeni ambao umeshindwa kuboresha udhibiti wa fedha.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxlix

Hivyo, napendekeza ili kuweza kuimarisha uongozi katika ngazi za Halmashauri mamlaka za uteuzi zinashauriwa kuwa na mikakati ya kubadilisha masharti ya ajira katika ngazi za juu za Halmashauri kutoka masharti ya kudumu na malipo ya uzeeni kwenda kuwa ya masharti ya mikataba. 3.11.2 Ufuatiliaji wa utekelezaji wa mapendekezo ya ukaguzi kwa miaka iliyopita katika Ripoti ya kila Halmashauri

Sehemu hii inaeleza kwa ufupi mapendekezo ya ukaguzi uliopita ambayo hayajatekelezwa au yametekelezwa sehemu na pia nimeona vyema kujumuisha mambo ambayo yameweza kuthamanishwa katika ukaguzi wa kawaida na ufuatiliaji wa mambo kutoka katika kaguzi maalumu zilizofanywa mwaka 2008/2009 katika baadhi ya Halmashauri. Kwa mwaka wa ukaguzi, mapendekezo mbalimbali yaliyotokana na hoja zilizotolewa na wakaguzi kwa mambo ya msingi kwa miaka ya nyuma. Nilibaini kuwa Halmashauri 5 ambazo ni Halmashauri ya Manispaa Iringa, Halmashauri ya Mji wa Njombe, Halmashauri ya Wilaya Kilolo, Halmashauri ya Wilaya Chato na Halmashauri ya Manispaa Songea zilitekeleza mapendekezo ya ukaguzi. Ila, Halmashauri 129 zilikuwa hazijatekeleza mapendekezo ya ukaguzi kwa miaka ya nyuma yenye jumla ya Sh.122,128,377,615 katika kiasi hicho, Halmashauri za Kilwa ilikuwa na mapendekezo yasiyotekelezwa ya kiasi cha Sh.8,992,407,355, ikifuatiwa na Same Sh.8,176,961,278, Kongwa Sh.7,242,561,049 na Manyoni Sh.6,097,936,644. Hulka au tabia ya kutotekeleza mapendekezo ya ukaguzi inapelekea kujirudia kwa hoja ambazo zimetolewa na wakaguzi kwa miaka ya nyuma. Hii inaashiria kuwepo kwa mapungufu katika uwajibikaji kwa uongozi wa Halmashauri husika.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cl

Nimekuwa nikitoa hoja na mapendekezo kwa Mamlaka za Serikali za Mitaa kwa malengo ya kurekebisha mambo yaliyojitokeza wakati wa ukaguzi kwa ajili ya kuzishughulikia mapema ili kuimarisha udhibiti wa rasilimali za Halmashauri. Ulinganifu wa mambo yaliyojitokeza kwa miaka mitatu iliyopita mfululizo (2007/2008; 2008/2009 na 2009/2010) umeoneshwa katika jedwali hapa chini: Mwaka 2007/2008 2008/2009 2009/2010 Kiasi cha masuala Idadi ya Halmashauri yasiyotekelezwa (Sh.) 32, 903,395,306 112 53,463,558,647 126 122,128,377,615 129 ni kama

Mwelekeo wa masuala yasiyotekelezwa inavyooneshwa katika chati mihimili ifuatayo:
Mwelekeo wa masuala yasiyotekelezwa kwa miaka mitatu mfululizo
Millions
140000 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 2007/2008 2008/2009 2009/2010

Kiasi (Sh.)

Kiasi cha masuala yasiyotekelezw a

Miaka

Chati Mihimili hapo juu inaonyesha ongezeko la mapendekezo yasiyotekelezwa la Sh.53,463,558,647 kutoka ukaguzi uliopita wa mwaka 2008/2009 ukihusisha Halmashauri 126. Katika ukaguzi wa mwaka 2009/2010 idadi ya Halmashauri zilizokuwa na mapendekezo yasiyotekelezwa iliongezeka kutoka Halmashauri 126 hadi
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cli

129 yakiwa na jumla ya Sh.122,128,377,615 na kufanya ongezeko la Sh.68,664,818,968 kama ilivyoonyeshwa hapo juu. Vilevile hii inajumuisha mambo ya miaka ya nyuma kutoka katika kaguzi maalumu zilizofanyika mwaka 2008/2009. Mwelekeo huo unaashiria kuwa uongozi wa Halmashauri haukuchukua hatua madhubuti kushughulikia mapendekezo hayo. Kiambatanisho 20 kinaonyesha mambo yasiyotekelezwa katika kaguzi za miaka ya nyuma.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clii

SURA YA NNE 4.0 KUPITIA MIKATABA NA UZINGATIAJI WA TARATIBU ZA MANUNUZI KATIKA MAMLAKA ZA SERIKALI ZA MITAA Sheria ya Manunuzi ya Umma Na. 21 ya mwaka 2004 inaelezea manunuzi kama mchakato unaohusisha kununua, kupanga, kukodi au kupata mali au kazi za ujenzi au huduma kwa taasisi inayonunua kwa kutumia fedha za umma na unahusisha majukumu yote yanayohusiana na kupata vifaa, shughuli za ujenzi au huduma ikijumuisha maelezo ya mahitaji, kuchagua na kuitisha wazabuni, kuandaa na hatimaye kutoa mikataba. Ikizingatiwa kwamba sehemu kubwa ya matumizi ya Serikali hutumika katika manunuzi ya vifaa na huduma, kuna haja ya kuimarisha nidhamu ya matumizi na kuwa na uwazi katika mchakato wa manunuzi ili kupata kiwango cha juu cha thamani ya fedha katika manunuzi yote yanayofanywa na Serikali. Ufuataji wa Kanuni za manunuzi Kifungu 44(2) cha Sheria ya Manunuzi ya Umma Na. 21 ya mwaka 2004 na Kanuni Na. 31 ya Kanuni za Manunuzi ya Umma (Vifaa, ujenzi na huduma zisizo za ushauri, kuuza mali za umma kwa Zabuni) za mwaka 2005, zinanitaka kueleza katika ripoti yangu kama taasisi inayokaguliwa imefuata matakwa ya Sheria hii na kanuni zake. Kuhusu wajibu wa taasisi zinazofanya manunuzi ikijumuisha Halmashauri, ninachoweza kusema kwa ujumla ni kwamba, kiwango cha ufuataji wa Sheria za manunuzi ya Umma na Kanuni zake kutokana na Halmashauri zilizokaguliwa bado si cha kuridhisha kulingana na matakwa halisi ya Sheria hii. Ufanisi wa Utendaji kazi wa Kitengo cha Usimamizi Manunuzi (PMU) Kifungu 34 cha Sheria ya Manunuzi ya Umma Na. 21 ya mwaka 2004, na Kanuni 22 ya Kanuni za Bodi ya Zabuni ya Serikali za Mitaa za mwaka 2007 zinatamka kwamba, kila taasisi inayofanya manunuzi, inatakiwa kuwa na Kitengo cha Usimamizi wa Manunuzi chenye wataalamu wa kutosha.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

4.1

4.2

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cliii

Kitengo cha Usimamizi Manunuzi kitaundwa na wataalamu wa manunuzi pamoja na wataalamu wa fani mbalimbali na wakisaidiwa na watumishi wa kutosha. Tathmini ya utendaji wa kitengo hiki katika Halmashauri mbalimbali imeonesha kuongezeka kwa ufanisi ikilinganishwa na hali ilivyokuwa katika ripoti yangu ya mwaka uliopita. Kwa mwaka huu, Halmashauri 29 zimeonekana kuwa na Vitengo vya Usimamizi wa Manunuzi visivyo fanya kazi ipasavyo, ikilinganishwa na Halmashauri 11 zilizotolewa taarifa mwaka uliopita. Mapungufu yaliyobainika yanajumuisha Wazabuni kutoa huduma kabla ya kusaini mikataba na kushindwa kuandaa na kuwasilisha taarifa za kila mwezi za manunuzi kwenye Bodi ya Zabuni ya Manunuzi kulingana na kifungu cha 35 (o) na (q) cha Sheria ya Manunuzi ya Umma Na. 21 ya mwaka 2004, na Kanuni 23 ya Kanuni za Bodi ya Zabuni ya Serikali za Mitaa ya mwaka 2007. Muhtasari wa mapungufu yaliyojitokeza inavyoonekana katika jedwali hapa chini: Na. 1. Halmashauri Matokeo ya Ukaguzi Halmashauri Malipo ya Manunuzi kwa ya Wilaya ya bidhaa na huduma yalifanyika Arusha kwa fedha tasilimu badala ya hundi kutokana na udhaifu uliopo katika kitengo cha manunuzi Halmashauri Malipo kwa wasambazaji ya Jiji la wa bidhaa na huduma Dares Salaam yalifanyika kwa kutumia masurufu kwa wafanyakzi kinyume na Kanuni 68(4) ya Kanuni za Manunuzi ya Umma ya 2005 ambayo inasisitiza ushindani ili kupunguza gharama ni kama

Kiasi (Sh.) 12,678,650

2.

59,850,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cliv

3.

4.

5.

6.

7.

Halmashauri Halmashauri ilinunua bidhaa 21,492,500 ya Manispaa zenye thamani ya ya Songea Sh.21,492,500 ambazo hazikuwemo kwenye mpango wa manunuzi kinyume na Kifungu 45 cha Sheria ya Manunuzi ya mwaka 2004. Halmashauri Masurufu yaliyolipwa kwa 3,000,000 ya Jiji la wafanyakazi yalitumika Mbeya kununulia huduma na bidhaa kinyume Agizo Na.128 ya Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa (1997) na Kifungu Na.44 cha Sheria ya Manunuzi ya Umma, 2004. Halmashauri Masurufu yaliyolipwa kwa 12,119,000 ya Wilaya ya wafanyakazi yalitumika Babati kununulia vifaa kinyume Agizo Na.250 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa (1997) Halmashauri Ripoti za manunuzi za kila ya Wilaya ya mwezi hazikuandaliwa na Nzega nakala kupelekwa kwenye ofisi za ukaguzi ndani ya siku thelathini kinyume na Kanuni 116 ya Kanuni za Manunuzi ya Umma, 2005. Halmashauri Masurufu yaliyolipwa kwa 3,800,000 ya Wilaya ya wafanyakazi yalitumika Longido kununulia matairi kinyume Agizo Na.128 Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa (1997) na Kifungu Na.44 cha Sheria ya Manunuzi ya Umma, 2004.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clv

8.

9.

10.

11.

12.

13.

Halmashauri Masurufu yaliyolipwa kwa yalitumika ya Wilaya ya wafanyakazi Mbinga kununulia huduma na bidhaa kinyume Kanuni 68 ya Kanuni za Manunuzi ya Umma, 2005 Halmashauri Mkuu wa Kitengo cha ya Wilaya ya Manunuzi anaripoti kwa Liwale Mweka Hazina badala ya Afisa Masuuli, pia Kitengo hakitayarishi taarifa za kila mwezi za manunuzi. Halmashauri Kinyume na Kanuni Na. 116 ya ya Wilaya ya Manunuzi ya Umma, 2005 nakala za mikataba Moshi hazikupelekwa katika ofisi ya ukaguzi ndani ya siku thelathini baada ya mikataba kusainiwa. Halmashauri Masurufu yaliyolipwa kwa ya Wilaya ya wafanyakazi yalitumika Kiteto kununulia shajala kinyume Kanuni Na. 68 ya Kanuni ya Manunuzi ya Umma, 2005 Halmashauri Halmashauri haikutumia ya Manispaa nukuu ya bei na utaratibu wa ya Kigoma/ ushindani katika manunuzi ya UJiji bidhaa na huduma, kinyume na Kifungu 63 (1) ya Sheria ya Manunuzi, 2004 na Kanuni 83 (3) ya Kanuni ya Manunuzi ya Umma, 2005. Halmashauri Masurufu yaliyolipwa kwa ya Wilaya ya wafanyakazi yalitumika Mbozi kununulia huduma na bidhaa kinyume Agizo 128 Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

3,800,000

-

-

7,300,000

-

1,206,550

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clvi

14.

Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro

15.

Halmashauri ya Wilaya Mwanga

16.

Halmashauri ya Wilaya Chunya

17.

Halmashauri ya Wilaya ya Moshi

18.

Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa

19.

Halmashauri ya Wilaya ya Tabora

(1997) na kifungu Na. 44 cha sheria ya Manunuzi ya Umma, 2004. Masurufu yalilipwa kwa watumishi kwa ajili ya ukarabati wa jengo la katika kituo cha Afya Dutumi kinyume na kifungu Na. 59 cha Sheria ya Manunuzi ya Umma Na. 21, 2004. Ripoti za kila mwezi za manunuzi hazikuandaliwa na kunakiliwa kwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu kinyume na Kanuni Na.116 ya Kanuni za Manunuzi ya Umma, 2005. Ripoti za kila mwezi za manunuzi hazikuandaliwa na kunakiliwa kwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu kinyume na Kanuni Na.116 ya Kanuni za Manunuzi ya Umma, 2005. Ripoti za kila mwezi za manunuzi hazikuandaliwa na nakala za mikataba za mikataba iliyosainiwa haikunakiliwa kwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali. Ripoti za kila mwezi za manunuzi hazikuandaliwa na Mikataba iliyosainiwa haikunakiliwa kwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali. Ripoti za kila mwezi za manunuzi hazikuandaliwa na Mikataba iliyosainiwa
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

3,370,000

-

-

-

-

-

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clvii

20.

Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero

21.

Halmashauri ya Wilaya ya Sumbawanga

22.

Halmashauri ya Wilaya ya Karatu

23.

Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe

24.

Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa

25.

Halmashauri ya Wilaya ya Siha

haikunakiliwa kwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali. Taarifa ya utekelezaji wa miradi ya mwaka haikuandaliwa, hali ambayo imesababisha kutofanyika kwa tathmini ya udhibiti wa manunuzi Ukaguzi umebaini kuwa Kitengo cha Manunuzi (PMU) kimeundwa na watumishi kutoka katika vitengo vingine ambao hawawezi kufanya kazi wakati wote. Ripoti za kila mwezi za manunuzi hazikuandaliwa na Mikataba iliyosainiwa haikunakiliwa kwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti za kila mwezi za manunuzi hazikuandaliwa na Mikataba iliyosainiwa haikunakiliwa kwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Malipo ya Manunuzi kwa bidhaa na huduma yalifanyika kwa fedha taslimu badala ya hundi katika Halmashauri ya Wilaya Kilosa kutokana na udhaifu uliopo katika kitengo cha manunuzi Dondoo za maamuzi ya Vikao vya zabuni hazikunakiliwa kwenye Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa hesabu za
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

-

-

-

-

6,676,850

-

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clviii

26.

Halmashauri ya Wilaya ya Singida Jumla

serikali kinyume na kanuni Na. 96(2) ya Kanuni za Manunuzi, 2005. Mzabuni alitoa huduma kabla 43,671,001 ya mkataba kusainiwa
182,953,551

Ukaguzi umebaini kuwa, sababu ya kutofuata Sheria na Kanuni za Manunuzi ni mapungufu ya uanzishwaji wa vitengo vya manunuzi katika Mamlaka za Serikali za Mitaa. Katika baadhi ya maeneo, Vitengo vya Manunuzi havina watumishi wa kutosha na waliopo hawana elimu na mafunzo ya kutosha. 4.3 Mapitio ya Mikataba na Uzingatiaji wa Taratibu za Ununuzi katika Halmashauri Sura hii inahusika na tathimini ya uzingatiaji wa Sheria ya Manunuzi ya Umma Na.21 ya mwaka 2004 pamoja na Kanuni husika, taratibu za anunuzi ya bidhaa, kazi za ujenzi na utoaji wa huduma katika Halmashauri pamoja na mapungufu yanayohusiana na ununuzi yaliyoonekana wakati wa ukaguzi wa hesabu za mwaka unaoishia tarehe 30 Juni, 2010. Tathmini yangu kuhusiana na uzingatiaji wa Sheria na Kanuni umegundua yafuatayo:

4.3.1 Vifaa ambavyo Havikuingizwa Katika Leja Sh.577,578,107 Agizo Na.207 ya Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, 1997 inaagiza kwamba, kumbukumbu za mapokezi, vifaa vilivyotoka stoo na bakaa ya vifaa katika stoo viandikwe katika kurasa tofauti za leja ya stoo ikionesha taarifa zote za manunuzi kama; tarehe ya manunuzi, kiasi na bei ya kila bidhaa iliyonunuliwa, risiti ya kutolea mali, hati ya kupokelea vifaa, kiasi kilichotolewa, tarehe ya kutoa ghalani na kiasi kilichobaki ghalani.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clix

Hata hivyo, ukaguzi uliofanyika kuhusu udhibiti wa bidhaa ghalani umeonyesha kuwa Halmashauri 24 hazikufuata matakwa ya Sheria na Kanuni kama inavyooneshwa katika Kiambatisho Na.21. 4.3.2 Vifaa Vilivyolipiwa Lakini Havikupokelewa Sh.240,494,600 Kanuni 122(1) ya Kanuni za Manunuzi ya Umma, 2005, ambazo zinaitaka kila taasisi inayofanya manunuzi kupata taarifa ya mapokezi ya vifaa vilivyonunuliwa kulingana na mkataba ili kuwezesha taasisi husika kufanya malipo kwa mzabuni. Kinyume na kanuni hiyo, vifaa vyenye thamani ya Sh.240,494,600 viliagizwa na kulipiwa lakini vilionekana kupokelewa pungufu au kutopokelewa kabisa na Halmashauri husika kama inavyooneshwa katika jedwali lifuatalo.
Na. Halmashauri Kiasi (Sh.)

1 Halmashauri ya Manispaa ya Iringa 2 Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto 3 Halmashauri ya Wilaya ya Urambo 5 Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo 6 Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga 7 Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni 8 Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Jumla

11,066,000 31,796,600 92,300,000 58,077,000 16,849,000 7,200,000
23,206,000 240,494,600

4.3.3 Manunuzi Yaliyofanywa bila Ushindani wa bei Sh.570,589,420 Uhakiki wa kumbukumbu za manunuzi kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 ulibaini kuwa kiasi cha Sh. 570,589,420 kililipwa na Halmashauri 26 kwa ajili ya kununua vifaa, kazi za ujenzi na huduma mbalimbali bila kufuata utaratibu wa ushindani wa bei kinyume na Kanuni 63 ya Kanuni za Manunuzi ya Umma ya mwaka 2005.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clx

Kiasi hiki ni ongezeko la Sh.402,062,833 ikilinganishwa na Sh.168,526,587 zilizoripotiwa mwaka uliopita ambapo ni Halmashauri kumi na sita (16) tu ndizo zilifanya malipo ya aina hii. Kutokufuata Kanuni za Manunuzi zilizowekwa kunaleta wasiwasi kama kweli thamani ya fedha ilipatikana katika manunuzi haya. Jedwali hapa chini linaonesha kiasi kilicholipwa bila ushindani kwa kila Halmashauri.
Na. Halmashauri 1. Halmashauri ya Manispaa ya Songea 2. Halmashauri ya Wilaya ya Babati 3. Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino 4. Halmashauri ya Wilaya ya Karagwe 5. Halmashauri ya Wilaya ya Chato 6. Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto 7. Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya 8. Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu 9. Halmashauri ya Wilaya ya Urambo 10. Halmashuri ya Manispaa ya Arusha 11. Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi 12. Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi 13. Halmashauri ya Manispaa ya Bukoba 14. Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa 15. Halmashauri ya Wilaya ya Bahi 16. Halmashauri ya Wilaya ya Iringa 17. Halmashauri ya Wilaya ya Tabora 18. Halmashauri ya Wilaya ya Karatu 19. Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero 20. Halmashauri ya Wilaya ya Lindi 21. Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma 22. Halmashauri ya Wilaya ya Missenyi 23. Halmashauri ya Wilaya ya Hanang 24. Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo 25. Halmashauri ya Jiji la Mwanza 26. Halmashauri ya Wilaya ya Makete Jumla Kiasi (Sh.) 12,848,600 6,572,000 60,929,650 11,171,450 27,952,860 44,499,600 11,490,000 15,829,700 2,382,000 12,484,800 6,400,000 1,206,550 14,109,446 27,059,400 8,884,000 6,122,430 10,610,000 7,372,200 19,850,910 52, 029,840 22, 667,270 1,419,329 13,250,000 7,973,403 161,630,582 3,843,400 570,589,420

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxi

Uongozi wa Halmashauri husika unatakiwa kuhakikisha kwamba, angalau ankara kifani tatu zipatikane kutoka kwa watoa huduma tofauti kabla ya manunuzi kufanyika ili kuhakikisha kuwa Sheria na Kanuni za Manunuzi zinafuatwa. Inapobidi kununua kutoka kwa mwuzaji mmoja, uthibitisho na uhalali wa kufanya hivyo ni lazima upatikane na utaratibu huo upate kibali kutoka katika Bodi ya Zabuni. 4.3.4 Mapungufu katika kutunza kumbukumbu za mikataba na miradi Sh.1,755,429,901 Utunzaji bora wa nyaraka za mikataba na miradi ni muhimu kwa ajili ya kurahisisha upatikanaji wa nyaraka zinapohitajika na ili kuhakikisha mikataba inafanyika na kufuatiliwa ipasavyo. Utaratibu mzuri wa kuhifadhi nyaraka pia utawezesha Halmashauri husika na wadau wengine kama vile wafadhili na wakaguzi kupata nyaraka na taarifa muhimu kwa urahisi zaidi. Hata hivyo katika kupitia mikataba mbalimbali katika kipindi cha ukaguzi nilibaini mikataba mingi ambayo haikuwa na nyaraka muhimu katika majalada husika kama vile; makadirio ya gharama za ujenzi, Makadirio ya Mkandarasi, vyeti vya kuruhusu malipo kwa mkandarasi na manunuzi ambayo yalifanywa kinyume na mpango wa manunuzi wa mwaka. Kiwango cha kufuata sheria na kanuni za manunuzi bado hakiridhishi ingawa kwa upande wa matumizi ya aina hii kwa mwaka wa ukaguzi, kiasi cha Sh.1,755,429,901 kama inavyoonyeshwa katika kiambatanisho Na. 22 kilitumika ikilinganishwa na kiwango cha Sh.1,930,772,578 kilichoripotiwa katika ukaguzi wa mwaka uliopita. Uongozi wa Halmashauri husika kwa mara nyingine unakumbushwa kuimarisha taratibu za manunuzi ili kuhakikisha kwamba zinapata thamani ya fedha kwa mali na huduma zinazonunuliwa. Kulingana na Agizo Na.281 ya Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa (1997), Halmashauri husika zinatakiwa kuteua watumishi watakaohusika na usimamizi na utekelezaji wa mikataba.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxii

SURA YA TANO 5.0 UKAGUZI WA MIRADI ILIYOPATA FEDHA TOKA KWA WAHISANI Mamlaka za Serikali za Mitaa, pamoja na kukusanya mapato kutoka kwenye vyanzo vyake pia hupata ruzuku kutoka Serikali Kuu na wafadhiri mbambali kwa ajili ya kutekeleza miradi ya maendeleo. Wakati wa ukaguzi nilifanya tathmini ya utekelezaji wa miradi ya Ruzuku ya Miradi ya Maendeleo ya Serikali za Mitaa (LGDG); Mkakati wa Taifa wa Kudhibiti UKIMWI (NMSF), Mpango wa Maendeleo wa Elimu ya Msingi (MMEM) na Mpango wa Maendeleo wa Afya ya Msingi (MMAM). Pia Mamlaka za Serikali za Mitaa hupokea, ruzuku kutoka kwa wafadili wengine katika kuboresha hali ya kijamii kwa kupitia miradi ya Mfuko wa Jamii Tanzania (TASAF), Mfuko wa Afya ya Jamii (HBF), Programu ya Maendeleo ya Kilimo na Mifugo (ASDP) na Mpango wa Sekta ya Maendeleo ya Maji (WSDP). Hata hivyo matokeo ya ukaguzi wa miradi inayofadhiriwa kupitia mifuko hii imetolewa kwenye ripoti za pekee na kupelekwa kwenye uongozi wa Halmashauri husika. Mwelekeo wa Fedha (a) Fedha ambazo hazikutumika hadi kufikia tarehe 30 Juni 2010 Sh.5,739,576,430 Ukaguzi uliofanyika ili kujua ni kiasi cha fedha zilizotumika kwenye Halmashauri ulibaini kuwa kiasi cha Sh.5,739,576,430 kilichopokelewa na Halmashauri 18 zilibaki bila ya kutumika mwishoni mwa mwaka ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 kama inavyoonekana hapa chini: Na. Halmashauri Halmashauri ya 1. Wilaya ya Njombe Halmashauri ya 2. Wilaya ya Kibaha
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

5.1

5.1.1 Miradi ya Maendeleo Ya Serikali za Mitaa (LGDG)

Kiasi (Sh.)

698,315,317 17,290,615
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxiii

3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 14. 15. 16. 17. 18.

Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Urambo Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Missenyi

600,504,026 971,787,949 107,248,632 56,209,962 10,000,000 1,039,971,348 148,661,815 104,843,339 118,752,291 659,671,000 51,426,574 590,349,022 207,280,787 134,870,560 222,393,193
5,739,576,430

Jumla

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxiv

(b) Tofauti ya Fedha zilizopokelewa na Mamlaka ya Serikali za mitaa na fedha zilizopelekwa na LGRP kupitia Hazina Sh.3,547,208,794 Katika ulinganisho wa fedha zilizopokelewa na Halmashauri na taarifa za uwasilishaji wa fedha kwenye Halmashauri zilizopatikana kutoka katika Taarifa za Fedha za LGRP kwa mwaka ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 imebainika kuwa Wizara ya Fedha ilipeleka kwenye Halmashauri jumla ya Sh.4,745,078,000 ukilinganisha na kiasi cha Sh.8,292,286,794
zilizopokelewa na Halmashauri na kufanya tofauti ya ya Sh.3,547,208,794 kama inavyoonekana hapa chini:
Na. Halmashauri Kiasi kilichopokelewa na Halmashauri (Sh.) 1,942,411,302 238,760,641 1,820,541,242 1,289,470,874 577,191,021 820,853,581 1,274,863,332 328,194,801 8,292,286,794 Kiasi kwenye hesabu za LGRP (Sh.) 508,569,000 163,399,000 975,678,000 654,006,000 536,428,000 671,767,000 993,754,000 241,477,000 4,745,078,000 Tofauti (Sh.)

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Jumla

Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Siha

1,433,842,302 75,361,641 844,863,242 635,464,874 40,763,021 149,086,581 281,109,332 86,717,801 3,547,208,794

(c) Fedha za Miradi ya Maendeleo hazikupokelewa na Halmashauri Sh.33,830,000 Ukaguzi wa nyaraka za kupokelea fedha umebaini kuwa fedha Sh.33,830,000 zilizotumwa kutoka Hazina kwenda
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxv

katika Halmashauri ya Liwale kwa ajili ya utekelezaji wa mradi wa CDG hazikupokelewa na Halmashauri. (d) Fedha za Ruzuku Sh.42,753,019 zilizoazimwa bila Kurudishwa

Halmashauri ya Wilaya ya Hanang iliazima kiasi cha Sh.42,753,019 kutoka kwenye mfuko wa LGDG kwa ajili ya matumizi katika akaunti mbalimbali. Hata hivyo, wakati wa ukaguzi ilibainika kuwa fedha hizo zilikuwa hazijarudishwa kwenye akaunti husika. Hii inamaanisha kuwa jamii iliyokusudiwa kupata huduma kwa kutumia fedha hizo haijafaidika kutokana miradi iliyopangwa haikutekelezwa. Pia, naweza nikatoa hitimisho kwamba, kuna udhaifu wa utunzaji wa kumbukumbu na mawasiliano kati ya Mamlaka za Serikali, Hazina na TAMISEMI. Wafadhili wanashauriwa kufanya mawasiliano na Mamlaka za Serikali za Mitaa kwa kutoa taarifa ya fedha zilizopelekwa pamoja na aina ya shughuli zilizopitishwa kwa utekelezaji. 5.1.1 Fedha za NMSF ambazo hazikutumika hadi kufikia tarehe 30 Juni 2010 Sh.175,049,929 Katika mwaka wa ukaguzi, Tume ya Kudhibiti Ukimwi Tanzania (TACAIDS) kwa kupitia Wizara ya Fedha ilipeleka fedha kwenye Mamlaka za Serikali za Mitaa chini ya Mkakati wa Kitaifa wa Kudhibiti Ukimwi (NMSF) 2008-2012 ambao wafadhili wake wakuu ni Serikali ya Marekani kupitia USAID, PEPFAR, wafadhili wengine na Serikali ya Jamuhuri ya Muungano wa Tanzania kupitia MTEF. Hata hivyo, ukaguzi uliofanyika kuangalia mapato na matumizi ya fedha hizo katika Halmashauri 15
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxvi

zilizochaguliwa ilibainika kuwa kiasi cha Sh.175,049,929 kilikuwa hakijatumika kufikia tarehe 30 Juni, 2010 kama inavyooneshwa hapa chini.
Na. 1. 3. 4. 5. 6. 7. 8 9 10 11 12 Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Manispaa ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Newala Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Mikindani Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma Kiasi kilichokuwepo Sh. 100,958,400 102,301,900 92,387,288 74,183,000 44,646,000 45,179,000 23,775,000 45,340,000 56,134,162 87,036,703 22,695,500 Kiasi kilichotumika (Sh.) 66,997,400 101,512,890 87,923,498 74,183,000 44,597,742 26,966,100 23,775,000 25,407,000 40,595,000 51,994,897 21,594,300 48,258 18,212,900 19,933,000 15,539,162 35,041,806 1,101,200 Kiasi kilichobaki (Sh.) 33,961,000 789,010 4,463,700

13

27,735,000

14,890,000

12,844,200

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxvii

14 15

Halmashauri ya Wilaya ya Sumbawanga Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Jumla

201,368,409 60,117,014 983,857,376

194,368,730 34,000,000 808,805,557

6,998,679 26,117,014 175,049,929

Kiwango kikubwa cha salio la fedha inaonesha kuwa kazi za mradi zilizolengwa hazikutekelezwa kama ilivyopangwa na hivyo kuchelewesha utoaji wa huduma kwa jamii. 5.1.2 Mpango wa Maendeleo ya Afya ya Msingi (MMAM) (a) Fedha ambazo hazikutumika hadi kufikia tarehe 30 Juni 2010 Sh.787,229,499

Ukaguzi uliofanyika katika baadhi ya Halmashauri kuhusu mwelekeo na utumiaji wa Fedha za MMAM ilibainika kuwa Halmashauri tano (5) zilipokea fedha kwa ajili ya kuboresha huduma ya afya ambapo hadi kufikia tarehe 30 Juni 2010 zilikuwa zimebakia jumla ya Sh.787,229,499 kama inavyooneshwa katika jedwali lifuatalo:
Na. 1 2 3 4 5 Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Manispaa ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Jumla Kiasi kilichopokelewa (Sh.) 688,913,172 188,940,286 402,952,843 117,269,198 370,540,615 1,768,616,114 981,386,614.6 Matumizi (Sh.) Salio (Sh.)

250,515,615 25,877,880 261,638,434 73,855,750 369,498,935.60

438,397,557 163,062,406 141,314,409 43,413,448 1,041,679 787,229,499
clxviii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

(b)

Fedha kutolewa pungufu ya Makisio Sh.555,077,569 Jumla ya fedha Sh.1,067,574,915 zilikisiwa kwa ajili ya kutekeleza mradi wa MMAM katika Halmashauri tatu(3), kati ya hizo Sh.512,497,346 ambayo ni sawa na 48% zilipokelewa na Halmashauri na kubakia jumla ya Sh.555,077,569 ambazo hazikupokelewa na Halmashauri kutoka Hazina kama inavyooneshwa kwenye jedwali hapa chini:
Na. Halmashauri Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Jumla Makisio (Sh.) 228,000,000 404,574,915 435,000,000 1,067,574,915 Mapokezi (Sh.) 188,940,000 203,425,346 120,132,000 512,497,346 Pungufu (Sh.) 39,060,000 201,149,569 314,868,000 555,077,569 %

1 2 3

17 50.3 72

Hii inaonesha kuwa, sehemu ya kazi zilizopangwa hazikutekelezwa na hivyo kusababisha kutofikiwa kwa malengo yaliyopangwa. 5.1.4 Fedha za MMEM ambazo hazikutumika hadi kufikia tarehe 30 Juni 2010 Sh.68,707,324 Wizara ya fedha ilipeleka fedha kwenye Mamlaka za Serikali za Mitaa kwa ajili ya utekelezaji wa Mpango wa Maendeleo ya Elimu ya Msingi (MMEM) wenye lengo la kuboresha ubora, kupanua wigo wa elimu kwenye shule na kuongeza mahudhurio ya wanafunzi katika Shule za Msingi. Ukaguzi uliofanyika kuhusiana na matumizi ya fedha katika Mamlaka za Serikali za Mitaa imebainika kuwa, Halmashauri ya Wilaya ya Urambo ilikuwa na jumla ya Sh.188,707,324,
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxix

kati ya hizo Sh.120,000,000 zilitumika kwa shughuli za maendeleo na kubakia jumla ya Sh.68,707,324 mwishoni mwa mwaka. Pia kiasi cha Sh.153,380,000 kilitolewa na Wizara ya Fedha kwenda Halmashauri ya Wilaya ya Musoma kwa ajili ya utekelezaji wa mradi wa MMEM, hata hivyo kiasi hicho cha fedha haijulikani kama kilitumika kama ilivyopangwa kwa kuwa taarifa ya utekelezaji pamoja na mchanganuo wa matumizi havikuletwa kwa ajili ya ukaguzi. 5.2 Uhakiki wa utekelezaji wa Miradi Uhakiki wa utekelezaji wa miradi katika ngazi ya Halmashauri, umebaini mapungufu katika udhibiti na usimamizi wa miradi hali ambayo inatakiwa kushughulikiwa kwa makini na kwa haraka na Halmashauri husika ili kuongeza utumiaji wa rasilimali zilizokusudiwa. Nimebaini ya kuwa watumishi wa Mamlaka za Serikali za Mitaa hawakufuata matakwa ya miradi husika ambayo yanataka kufanyika ukaguzi wa mara kwa mara wa miradi inayotekelezwa kwenye Vijiji mbalimbali. Matokeo yake, miradi mingi ilitekelezwa kwa kuchelewa, ilitekelezwa lakini haitumiki na kutekelezwa chini ya kiwango kutokana na usimamizi kutoka kwa uongozi wa Halmashauri usioridhisha. Kwa muhtasari, mapungufu ya miradi iliyochaguliwa yameelezwa katika aya zifuatazo. i) Ucheleweshaji wa utekelezaji wa miradi Nimebaini kuwa, idadi kubwa ya miradi iliyotembelewa haikukamilika kwa kipindi kilichokubaliwa kwenye mikataba, wakati miradi ya ujenzi katika Halmashauri 18 yenye jumla ya makisio ya Sh.1,532,483,668 haijakamilika kama inavyooneshwa kwenye Kiambatisho Na. 23.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxx

Hii imesababishwa na usimamizi mdogo wa miradi na ucheleweshaji wa upelekaji wa fedha katika ngazi ya chini. ii) Miradi ya Kijamii ambayo imekamilika na kuwa na huduma zote lakini haitumiki Kama ilivyoolezwa hapo awali, ruzuku ya maendeleo imelenga kuboresha hali ya jamii sana sana masikini, kutoka huduma za Vijijini hadi kuimarisha huduma na ukarabati miundombinu iliyochakaa. Matokeo ya ruzuku yanaonekana kwa jamii na miradi iliyotekelezwa katika maeneo hayo. Hata hivyo, ukaguzi wa kutembelea miradi iliyokamilika ulibaini kuwa, miradi katika Halmashauri tisa (9) yenye thamani ya Sh.700,971,208 imekamilika lakini haitumiki kama inavyooneshwa katika jedwali lifuatalo:
Na. 1 2 Jina la Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Jina la mradi Ujenzi wa Jengo la Wagonjwa wa nje Kibaigwa Ujenzi wa jengo la zahanati kata ya Ibugule Ujenzi wa jengo la zahanati Bahi Mkulu Ujenzi wa jengo la utawala Bahi Mjini Ujenzi wa machinjio Makongolosi Ujenzi wa josho Namkukwe, Mkola na Mapogoro Ujenzi wa Ofisi ya Mtendaji wa Kata Ilagala Ujenzi wodi ya Tarehe ya kukamilika 30 Septemba 2009 Disemba, 2009 Julai, 2010 Kiasi (Sh.) 105,000,000 66,244,400 64,669,749 181,872,834 6,964,500 16,533,000

3

Halmashauri ya Wilaya ya Chunya

4

Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

24,213,950 60,236,000
clxxi

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

5

Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya

Wazazi na Chumba cha kuhifadhia maiti - Uvinza. Ujenzi wa madarasa mawili sekondari ya Ihango Ujenzi wa Ofisi ya Mtendaji wa Kata Bonde Songwe Ujenzi wa Ofisi ya Mtendaji wa Kata Iwindi Ujenzi wa zahanati Nsambya Ujenzi wa Zahanati Izumbwe Ujenzi wa zahanati Luanda Ujenzi wa zahanati Iwowo

-

2,500,000

-

13,270,000

15/06/2010

6,594,350 18,398,050

15/06/2010

20,588,300

15/6/2010 15/6/2010 -

24,110,600 28,396,850 4,378,625

6

Kondoa

Upanuzi wa Mfumo wa maji Bukulu Ujenzi madarasa mawili

Mei 2010 -

10,000,000 35,000,000 12,000,000

7 8

Kilombero Rungwe

Ujenzi wa Soko Matema Ujenzi wa madarasa mawili Lupoto Sekondari

Jumla

700,971,208

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxxii

Kutotumika kwa miradi ya jamii inachelewesha upatikanaji wa huduma kwa jamii na manufaa yatokanayo na miradi hiyo. iii) Ujenzi wa miradi ya Jamii usiokidhi viwango Ukaguzi wa baadhi ya miradi kwa mwaka husika, umebainika kuwa, Sh.630,876,670 zilitumiwa na Halmashauri tatu (3) kwa ajili ya ujenzi wa miradi ya jamii ambayo ilikamilika kwa kasoro mbalimbali kama inavyooneshwa katika jedwali hapa chini. Nilibaini kuwa, miradi iliyotekelezwa inatakiwa kufanyiwa ukarabati mkubwa kwa sababu ya kasoro zake na kusababisha kutotimia kwa malengo yaliyokusudiwa.
Na 1 Halmashauri
Halmashauri ya Wilaya ya

Kigoma

Mradi Ufungaji wa Sola katika Shule ya Sekondari ya wasichana Rugufu

Ukarabati wa zahanati ya Msimba Ukarabati wa nyumba ya mganga na zahanati ya Mwandiga Ujenzi wa
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Kiasi (Sh.) Mapungufu 39,200,000 Paneli za sola zilizofungwa zinatofautiana na makubaliano. Badala ya Paneli 20 za 100W, ziliwekwa paneli 40 za 45W kwa tofauti ya jumla ya 200W. 5,698,000 Baadhi ya sehemu kwenye dari zimeharibika 43,225,200 Milango haikufungwa vizuri. Na kuna nyufa kwenye sakafu 14,293,070 Kuna nyufa
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxxiii

2

Halmashauri ya Wilaya ya
Chunya

darasa katika Shule ya Sekondari ya Kagongo Nyumba ya mganga katika zahanati ya Nyarubanda Ujenzi wa madarasa mawili katika shule ya sekondari ya Sunuka Ujenzi wa wodi ya wazazi na chumba cha kuhifadhia maiti katika zahanati ya Uvinza Ukarabati wa zahanati ya Udinde Ujenzi wa shule ya Sekondari ya Changalikwa Ujenzi wa shule ya Sekondari ya Kibindu Ujenzi wa shule ya Sekondari ya Matipwili

kwenye sakafu

24,000,000 Ukuta una nyufa na milango haikufungwa vizuri 24,000,000 “Wire mesh” hazikukamilika na dari haijafungwa vizuri 60,236,000 Milango haijafungwa vizuri

3

Halmashauri ya Wilaya ya
Bagamoyo

8,280,000 Shata za wavu wa mbu hazikutengenez wa 41,194,440 Kuna nyufa kwenye ukuta ambazo zinahitaji ukarabati. 41,194,440 Fisha bodi haikufungwa na hata ujenzi wa shule hauna ubora. 41,194,440 Ujenzi wa madarasa uko chini ya kiwango, kuna nyufa kwenye
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clxxiv

Ujenzi wa shule ya Sekondari Msata

Ujenzi wa shule ya Sekondari Dunda

Ujenzi wa shule ya Sekondari Zinga

Ujenzi wa shule ya Sekondari Sanzale

Ujenzi wa shule ya Sekondari Ubena

Ujenzi wa shule ya Sekondari
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

ukuta. 41,194,440 madarasa yamejengwa chini ya kiwango na kuna nyufa kwenye ukuta na sakafu 41,194,440 Madarasa yamejengwa chini ya kiwango na kuna nyufa kwenye ukuta na sakafu 41,194,440 Madarasa matatu yamejengwa chini ya kiwango na uchanganyaji wa saruji na mchanga ulikuwa chini ya kiwango 41,194,440 Madarasa yamejengwa chini ya kiwango na kuna nyufa kwenye ukuta na sakafu 41,194,440 madarasa yamejengwa chini ya kiwango na kuna nyufa kwenye ukuta na sakafu 41,194,440 madarasa yamejengwa chini ya
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxxv

Mdaula

kiwango na kuna nyufa kwenye ukuta na sakafu

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxxvi

Ujenzi wa shule ya Sekondari Vigwaza

Jumla

41,194,440 Sakafu kwenye madarasa yote imeharibika na uchanganyaji wa saruji na mchanga ulikuwa chini ya kiwango. 542,753,47 0

Hii inaonesha mapungufu katika usimamizi na ufuatiliaji wa miradi katika ngazi za chini. 5.3 Utekekezaji wa Kilimo Kwanza “Kilimo Kwanza” ni mkakati wa Serikali unaokusudia kuhuisha Sekta ya Kilimo nchini. Muundo wa utekelezaji wa nguzo za “Kilimo Kwanza” umeainisha wadau mbalimbali zikiwemo Mamlaka za Serikali za Mitaa chini ya Ofisi ya Waziri Mkuu Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa ili kutekeleza mkakati ya Kilimo Kwanza. Tathmini ya utekelezaji wa “Kilimo Kwanza” katika sampuli ya Halmashauri ishirini (20) imebaini masuala yafuatayo ambayo yanarudisha nyuma na kuzuia utekelezaji wa Kilimo Kwanza kwa ufanisi. 5.3.1 Hoja za Jumla
Na. 1 Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Hoja ya Ukaguzi • Majosho katika Vijiji 28 sawa na 25% hayatumiki kwa muda mrefu. • Sehemu mbili (2) kati nne (4) za kunyweshea Kiasi (Sh.) Madhara/Msis itizo Hali hii inaonesha kuwa malengo ya Kitaifa ya kuondoa umaskini katika jamii hayataweza kufikiwa.
clxxvii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

2

mifugo hazitumiki na majosho matatu (3) kati ya manne (4) pia hayatumiki Vocha za Halmashauri ya Wilaya ya pembejeo za kilimo 372 Ulanga hazikutumika hivyo kurudishwa Wizara ya Kilimo kupitia Kamati ya vocha ya Mkoa.

3,177,000 Kamati za vocha za Vijiji hazikuwa makini katika kuteua mawakala na walengwa. Pia baadhi ya wakulima hawakuwa tayari kutoa mchango wao ili wapate vocha za pembejeo. Matarajio ya utekelezaji wa “Kilimo Kwanza” katika Halmashauri ya Mwanga hayakuweza kutathminiwa . 34,055,000 Jamii haikupata huduma iliyokusudiwa . - Thathmini ya mahitaji inatakiwa
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

3

Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga

Nyaraka inayohusu mkakati wa utekelezaji wa “Kilimo Kwanza” haikutolewa kwa Wakaguzi kwa uhakiki.

4.

Halmashauri Wizi wa vocha za ya Manispaa pembajeo za ya Morogoro kilimo. Wakaguzi Halmashauri ya Wilaya ya walipotembelea Halmashauri Babati

5.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clxxviii

6.

tarehe 29/11/2010 walibaini kuwa Matrekta madogo (Power tillers) kumi na tatu (13) bado yalikuwa hayajagawiwa kwa vikundi husika. Vocha 21,847 za Halmashauri ya Wilaya ya mbegu za pamba na dawa za Iramba kuulia wadudu waharibifu hazikutumika.

kufanywa kwanza kabla ya manunuzi ya matrekta madogo.

7

Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo

Taarifa ya utekelezaji wa “Kilimo Kwanza” kama inavyo takiwa na mpango kazi wa Halmashauri haukutayaris hwa. Wakulima wengi bado hawajaelewa madhumuni

98,311,500 Matarajio ya uzalishaji katika msimu wa kilimo hayakuweza kufikiwa kinyume na malengo ya Kilimo Kwanza. Hii imetokana na ucheleweshaji wa kugawa vocha za pembejeo kwa wakulima. Kutokuwepo kwa taarifa ya utekelezaji wa “Kilimo kwanza” kunafanya kilio cha jamii kuhusu mafanikio duni ya utekelezaji wa “Kilimo Kwanza” katika maeneo yao
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clxxix

ya “Kilimo Kwanza”.

8

Halmashauri • ya Wilaya ya Kilosa

Vocha za pembejeo za kilimo 1,600 zimeibiwa.

na hatua zilozochukuli wa na Uongozi wa Halmashauri hazikuweza kufahamika. 32,300,000 Malengo ya “Kilimo Kwanza” hayakuweza kufikiwa. 11,994,000

9

10

11

Vocha za pembejeo 608 zilizotolewa kwa Halmashauri hazikuweza kutumika. Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya haijaweza Kibaha kuainisha vipaumbele na mbinu katika uzalishaji wa mazao. Vocha za mbegu Halmashauri ya Wilaya ya za mahindi 1,981 hazikuweza Sikonge kutumika na zimerudishwa kwa Katibu Tawala wa Mkoa wa Tabora. Mikopo ya Halmashauri ya Wilaya ya Matrekta madogo bado kurejeshwa Bahi

Malengo ya “Kilimo Kwanza” hayakuweza kujulikana. 16,838,500 Malengo yaliyotarajiw a hayakufikiwa.

34,423,140 Kutorejeshwa kwa mikopo kunazuia walengwa wengine kutopata huduma
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clxxx

12

Halmashauri ya Wilaya ya Ileje

• Upotevu wa vocha 200 za ruzuku ya mbolea na Mbegu za mazao. • Katika miaka ya fedha 2007/2008 na 2008/2009, Serikali kwa kupitia Ofisi ya Umwagiliaji Kanda ya Mbeya, Programu ya Msaada wa chakula kati ya Japan na Tanzania na Mpango wa Maendeleo wa Ileje zilikamilisha mradi wa umwagiliaji wa Sasenga uliogharimu kiasi cha Sh.452,346,71 0 ukiwa na ukubwa wa hekta 540. Pia katika mwaka wa fedha wa 2009/2010 Halmashauri ilitumia kiasi

iliyokusudiwa . 3,600,000 Malengo yaliyotarajiw a hayakufikiwa. 534,540,950 Kukosekana kwa mipango madhubuti na kutokulinda mradi kutapelekea thamani ya fedha kutopatikana na mradi kutokuwa endelevu.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxxxi

13

Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero

cha Sh. 82,194,240 kwa ajili ya kujenga mfereji mkuu. Timu ya ukaguzi ilipotembelea mradi huo mnamo Augosti, 2010 ilibaini kuwa eneo lote la mradi lilikuwa halitumiki kwani ni hekta 270 tu au 50% ndizo zilikuwa zinatumika kwa umwagiliaji. • Kumekuwepo na uchungaji wa mifugo katika eneo la mradi na uchomaji moto lakini hakuna hatua zozote zinazochukuli wa. Mawakala kuchelewa kusambaza pembejeo za kilimo kwa wakulima: • KiJiji cha Kibaoni kilipokea

Pembejeo za kilimo hazikutumika kama ilivyopangwa kutokana na sababu kwamba zililetwa
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clxxxii

14.

Halmashauri ya Wilaya ya Songea

vocha za pembejeo za kilimo mwezi Novemba, 2009 lakini mawakala walichelewa kuzisambaza kwa wakulima hadi mwezi Januari, 2010. • Vocha za pembejeo za kilimo kutoka Halmashauri hazi kupokelewa katika Vijiji vya Mofu na Ikwambi. • Taarifa ya utekelezaji wa Kilimo Kwanza haikuandaliwa kama inavyotakiwa na mpango wa kazi wa Halmashauri. • Wakulima wengi kutokufahamu malengo na madhumuni ya “Kilimo Kwanza”.

katikati ya msimu wa kilimo.

21,900,000

Kukosekana kwa Taarifa za utekelezaji wa Kilimo Kwanza kunafanya kilio cha Jamii kuhusu mafanikio duni ya utekelezaji wa “Kilimo Kwanza” katika maeneo yao na hatua zilizochukuli wa na Uongozi wa Halmashauri kutoweza
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clxxxiii

15

Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro

Vocha 6,441 za pembejeo za kilimo hazikutumika hivyo kurudishwa kwa Katibu Tawala wa Mkoa wa Morogoro.

16

Halmashauri ya Wilaya ya Same

17.

Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma

Kati ya malengo 38 yaliyokuwemo katika mkakati wa “Kilimo Kwanza” malengo kumi na nane (18) yametekelezwa, kumi na tano (15) yapo katika hatua za utekelezaji wakati matano (5) bado kutekelezwa. Tathmini ya utekelezaji wa “Kilimo Kwanza” imebaini kuwa miradi ya

kufahamika. 33,090,000 • Baadhi ya Mawakala kushindwa kusambaza pembejeo za kilimo kwa wakati. • Baadhi ya mawakala kuwa na mitaji midogo. • Baadhi ya Wakulima kushindwa kuchangia gharama za ununuzi wa pembejeo. Malengo yaliyopangwa kutekelezwa katika mwaka husika haya kutekelezwa yote.

Utekelezaji wa kiwango cha chini cha mipango iliyo kusudiwa.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clxxxiv

18.

Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi

maendeleo ya sekta ya kilimo bado ipo katika hatua za awali hivyo mchango wake haukuweza kuainishwa. Upotevu wa vocha za ruzuku ya mbolea na mbegu za mazao.

Jumla

130,800,000 Huduma zilizokusudiw a hazikutolewa kwa Jamii. 977,430,090

5.3.2 Upungufu wa mbolea katika Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi ilipanga kusambaza tani 40,184 za aina mbalimbali za mbolea kwa wakulima katika kata na Vijiji Wilayani humo. Hata hivyo, Halmashauri ilipokea tani 21,720 sawa na asilimia 54% ya malengo ya awali. Pia ilibainika kuwa, Halmashauri ilipokea tani 360 za mbolea ambayo haikuhitajika. Mchanganuo wa kina ni kama ufuatao: Na. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Aina ya mbolea DAP UREA CAN SA NPK MRP TSP Kiasi kilichokisiwa (Tani) 10,785 21,570 2,669 600 4,200 Kiasi kilichopokewa (Tani) 6,050 13,650 861 330 71 728 30 Tafauti (Tani) 4,735 7,920 1,808 330 529 3,472 30

5.3.3 Upungufu wa Pembejeo za Kilimo katika Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmasahuri ya Jiji la Mbeya ilikuwa na mahitaji ya aina mbalimbali za pembejeo kwa ajili ya kuwasaidia wakulima
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxxxv

waliopo katika Jiji hilo. Ukaguzi umebaini kuwa pembejeo hizo za kilimo hazikuweza kupatikana kulingana na mahitaji ya Halmashauri kama inavyooneshwa hapa chini.
Aina ya Pembejeo DAP Mbolea ya Minjingu UREA Mbegu za mahindi – Chotara Mahitaji (Tani) 1,000 1,800 1,600 135 Kiasi kilichopatikana (Tani) 750 740 15 Upungufu (Tani) 250 1,800 860 120 Asilimia ya Upungufu 25 100 54 89

Kutokana na masuala yaliyojitokeza na kuhojiwa hapo juu, mfumo wa utoaji na usambazaji wa vocha za pembejeo za kilimo unakabiliwa na changamoto zifuatazo:• • • • • • Kukosekana kwa uelewa wa taratibu za mfumo wa vocha za pembejeo kwa wakulima na Kamati za vocha pembejeo za Vijijini. Mawakala wa pembejeo za kilimo kuchelewa kusambaza vocha za pembejeo kwa wakati. Mawakala wa pembejeo kuwa na mitaji midogo hivyo kuwafanya washindwe kupeleka vocha nyingi Vijijini. Miundombinu mibovu husababisha usambazaji wa vocha kwenye baadhi ya Vijiji kuwa mgumu. Kukosekana kwa fedha za kutosha kwa ajili ya ufuatiliaji na kutoa elimu kwa Kamati za vocha za kilimo katika Vijiji. Kutokuwepo na udhibiti na ufuatiliaji wa karibu wa usambazaji wa vocha na pembejeo.

Ili kufanikisha kufikia matarajio ya “Kilimo Kwanza” ninapendekeza yafuatayo: • Kamati zinazoshughulikia vocha za pembejeo za kilimo zinatakiwa kuwa na ufuatiliaji wa karibu na kuhakikisha
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clxxxvi

hatua za kisheria zinachukuliwa kwa wale waliohusika na upotevu wa vocha za pembejeo. Uongozi wa Mamlaka wa Serikali za Mitaa unatakiwa kuhakikisha kwamba mawakala wanaosambaza pembejeo wanafuata masharti yaliyomo katika mikataba. Mamlaka za Serikali za Mitaa zinatakiwa kushirikiana na Wizara ya Kilimo kuhakikisha kwamba usambazaji wa pembejeo unafanyika kwa wakati na kulingana na mahitaji ili kuhamasisha maendeleo ya kilimo katika Mamlaka hizo.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxxxvii

SURA YA SITA 6.0 6.1 MATOKEO YA KAGUZI MAALUM Utangulizi Kifungu 36 (1) cha Sheria ya Ukaguzi wa Umma Na. 11 ya mwaka 2008 inampa mamlaka Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali kufanya kaguzi maalumu. Sheria hii inaeleza kuwa, iwapo Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali ataona kuwa kuna jambo lolote lihusulo fedha au mali ya umma ambalo inabidi Bunge lijulishwe pasipo kuchelewa, ataandaa taarifa maalumu kuhusiana na jambo hilo na kuwasilisha taarifa hiyo Bungeni kupitia kwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. 6.2 Mtiririko wa mabadiliko baada Kaguzi Maalum Katika mwaka uliopita wa 2008/09 taarifa za kaguzi maalumu nane (8) zilitolewa na mhutasari wa utekelezaji wa mapendekezo yaliyotolewa umeelezwa katika sura ya tatu aya ya kumi na moja (11) ya ripoti hii. Kwa mwaka wa fedha 2009/2010 kaguzi maalum tano (5) zilifanyika katika Mamlaka za Serikali za Mitaa. Kati ya kaguzi maalum tano (5) zilizofanyika, tatu ziliombwa na Halmashauri, na mbili zilianzishwa na Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali kwa mujibu wa Kanuni 78 ya Kanuni za Ukaguzi wa Umma za 2009. Kaguzi maalum tano zilifanyika katika Halmashauri tano (5) ambazo ni Halmashauri za Wilaya za Rombo, Kilosa, Rorya, Tarime na Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga. Matokeo yaliyotokana na kaguzi maalum yameainishwa katika aya zifuatazo: Muhtasari wa masuala yaliyojitokeza katika kaguzi maalumu zilizofanyika mwaka 2009/10

6.3

6.3.1 Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Ukaguzi Maalum katika Halmashauri ya Wilaya ya Rombo ulihusu masuala yaliyojitokeza katika kipindi cha tarehe 1
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

clxxxviii

• •

• • •

Julai, 2007 hadi tarehe 30 Oktoba, 2009. Muhtasari wa matokeo ya ukaguzi huo ni kama ifuatavyo: Vifungu vinne (4) vya Akaunti ya Amana vilitumia Sh.105,209,155 zaidi ya kiasi kilichowekwa. Hali hii inaathari katika fedha za waweka amana wengine ambazo zinatakiwa kurejeshwa katika vifungu vya Amana husika. Mishahara isiyolipwa kiasi cha Sh.15,537,292 haijarejeshwa Hazina kwa kupitia kwa Katibu Tawala Mkoa wa Kilimanjaro. Kiasi hiki kimelipwa kimakosa kama mishahara kwa Watumishi ambao hawako kazini. Uhamisho wenye shaka wa fedha kiasi cha Sh.15,868,475 toka Akaunti ya Amana kwa ajili ya matumizi ambayo uhalali wake haukuweza kuthibitika. Malipo ya fedha taslimu kiasi cha Sh.13,499,945 ambayo yalitakiwa kulipwa moja kwa moja kwa Wazabuni lakini yalilipwa kwa watumishi wa Halmashauri kwa ajili ya manunuzi ya bidhaa mbalimbali kutoka kwa Wazabuni hao. Malipo yalifanyika mara mbili toka Akaunti ya Amana kwa ajili ya marejesho ya mikopo ya benki Sh.6,158,680 kwa watumishi wa Halmashauri. Mifuko ya saruji yenye thamani ya Sh.4,795,000 iliyotolewa toka Stoo ya Halmashauri haikuweza kuthibitishwa kwamba imepokewa kwenye sekondari saba (7) husika. Akauti tatu (3) za Halmashauri zimepata Ovadrafti bila idhini ya kamati ya Fedha na Utawala ya Halmashauri kinyume na matakwa ya Kifungu na. 12(1) cha Sheria Na.9 ya Fedha za Serikali za Mitaa ya mwaka 1982 na Agizo Na.183 ya Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997. Pia hapakuwepo na ushahidi kwamba Ovadrafti hiyo iliyotolewa na benki iliinufaisha Halmashauri. Malipo ya mishahara yenye shaka (i) Malipo ya mishahara kwa watumishi ambao hawapo kazini Sh.2,493,240. (ii) Ruzuku ya Serikali kutumika kulipia mishahara ya watumishi waliotakiwa kulipiwa toka Akaunti ya Mfuko mkuu wa Halmashauri Sh. 16,064,413.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

clxxxix

Mapungufu katika usimamiaji wa vyanzo vya ndani vya Halmashauri (i) (ii) (iii) (iv) Mawakala wa ukusanyaji wa mapato kwa niaba ya Halmashauri kutowasilisha makusanyo Sh.20,306,000. Mapato yasiyokusanywa kutokana na ushuru wa zao la kahawa Sh. 56,234,011. Ushuru wa zao la kahawa uliokusanywa kwa kutumia stakabadhi za kugushi Sh.11,058,063. Ushuru wa mazao ya misitu kiasi cha Sh.27,857,794 haukuingizwa kwenye daftari la mapato la Halmashauri wala kupelekwa benki. Hii imetokana na uzembe wa Mweka hazina wa kutokufuatilia makusanyo ya kila siku na upelekaji wake benki. Ushuru unaotokana na ukodishaji wa mashamba katika ukanda wa nusu maili wa msitu wa Halmashauri kiasi cha Sh.27,787,500 haujakusanywa. Malipo ya posho kwa watumishi na matumizi mengine Sh.11,090,000 zaidi ya kiasi kilichoidhinishwa. Posho ya kujikimu yenye jumla ya Sh 7,280,000 iliyopwa kwa baadhi maofisa ilibainika kuwa ya mashaka kwani maafisa hao walisaini kwenye daftari la mahudhurio kwa siku walizolipwa wakiwa nje ya kituo chao cha kazi. Kuna udhaifu katika udhibiti wa ndani kuhusu ulipaji wa posho.

(v) (vi) (vii)

(viii) Katika miaka ya fedha ya 2007/2008 na 2008/2009, kulikuwa na matumizi ya ziada ya Sh.190,078,699 katika manunuzi ya mafuta ya magari. (ix) Mafuta ya magari yenye thamani ya Sh.64,581,030 yalinunuliwa na kugawanywa kwenye magari ya Halmashauri. Hata hivyo mafuta hayo haya kuthibitika kuwekwa kwenye magari kutokana na taarifa hizo kutokuwa kwenye vitabu vya safari za gari.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxc

(x) (xi)

(xii)

(xiii)

(xiv) (xv)

(xvi) (xvii)

(xviii)

Mafuta ya magari yenye thamani ya Sh.4,024,500 yalitolewa na kutumika kwenye magari ya watu binafsi. Halmashuri imetumia vibaya fedha za Idara ya Elimu kiasi cha Sh. 31,020,000 kwa ajili ya manunuzi ya wino wa mashine ya chapa kiasi cha Sh.14,635,000 na wino wa mashine ya kutolea nakala kiasi cha Sh. 16,385,000. Kumekuwepo na ufujaji wa fedha kiasi cha Sh.18,699,000 katika manunuzi na matumizi ya karatasi za kutolea nakala, shajala na wino wa mashine ya kutolea nakala. Ukaguzi maalum umebaini kuwa Halmashauri ililipa bei za juu katika ununuzi wa daftari za andalio la masomo na vitabu vya kumbukumbu za masomo katika mchakato wa manunuzi kwa Mzabuni wa Halmashauri kuweka kiwango cha juu cha bei ukilinganisha na bei katika soko na kupelekea kutumia matumizi ambayo yangeweza kuepukwa ya kiasi cha Sh.17,500,000. Kulikuwepo matumizi yenye shaka na yasiyofuata sheria husika kiasi cha Sh.7,949,204. Kiasi cha Sh.232,393,000 kilikusanywa kutokana na mauzo ya mahindi ya njaa na kupelekwa Ofisi ya Waziri Mkuu lakini stakabadhi za kukiri mapokezi hazikuonekana wakati wa ukaguzi. Mahindi ya msaada wa njaa hayakuwafikia walengwa Sh.9,866,726. Fedha kiasi cha Sh.2,760,000 zilizotengwa kwa kusafirishia mahindi ya msaada wakati wa njaa hazikutumika kwa lengo lililokusudiwa na badala yake kutumika kwa ununuzi wa matairi ya magari ya Halmashauri. Vifaa vya ujenzi vyenye thamani ya Sh.14,238,000 vilivyotolewa toka Stoo Kuu ya Halmashauri havikupokewa katika sehemu ya ujenzi.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxci

(xix) Fedha taslimu zilizopatikana kwa uuzaji wa viwanja katika Mji wa Holili kiasi cha Sh.7,380,000 hakikuingizwa katika vitabu vya Halmashauri. 6.3.2 Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Mapungufu yaliyobainika kwenye Ukaguzi Maalum katika Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa uliohusu miaka ya fedha 2008/2009 na 2009/2010 ni kama yafuatavyo: (i) Udhaifu katika Udhibiti wa mfumo wa ndani na uhasibu Mapitio ya udhibiti wa ndani na uhasibu umebaini mapungufu yafuatayo: • Imebainika kuwa mtumiaji mmoja wa mfumo funganifu wa usimamizi wa fedha (IFMS) anaweza kuingiza, kuidhinisha na kurekodi miamala kwa kutumia akaunti ya msimamizi wa mfumo (sa) bila udhibiti. • Marekebisho katika Mfumo Funganifu wa Usimamizi wa Fedha (IFMS) yalifanyika bila kuidhinishwa na Mkurugenzi wa Halmashauri na Mweka Hazina kama inavyooneshwa kwenye Jedwali hapa chini: Mwaka 2007/2008 2008/2009 • Pokezi (Sh.) 8,887,051,520 5,850,462,464 Toa (Sh.) 7,622,245,054 4,014,388,619

Katika mwaka wa fedha 2008/2009 Halmashauri ya Wilaya ilibadilisha Mfumo Funganifu wa Usimamizi wa Fedha (IFMS) kutoka toleo la 7.2 kwenda 7.3.5 bila kuwahusisha Wataalam wa Mifumo kutoka TAMISEMI hivyo kusababisha baadhi ya vifungu vya matumizi pamoja na bakaa zake kutokuingizwa katika toleo jipya kwa usahihi kwa kuonesha kwamba vifungu hivyo havina fedha kitu kilichosababisha matatizo katika utekelezaji wa bajeti ya mwaka 2009/2010.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxcii

• • •

• • •

Hati za malipo zenye thamani ya Sh.766,489,920 hazikuwasilishwa kwa Wakaguzi. Malipo ya Sh.838,990,537 yamekosa Stakabadhi za uthibitisho wa kukiri mapokezi. Kumekuwepo na matukio sita (6) ya wizi wa fedha katika akaunti za Halmashauri yenye jumla ya Sh.277,026,849 yaliyosababishwa na udhaifu ya udhibiti wa ndani wa watumishi wasio waaminifu na kutofanyika kwa usuluhisho wa vitabu kwa wakati. Katika kipindi cha mwaka 2008/09 Halmashauri ilifanya malipo yenye jumla ya Sh.7,966,372,050 toka Akaunti ya Amana bila kuonesha namba ya stakabadhi iliyopokea ili kuthibitisha kama malipo yalifanyika kwa mujibu wa malengo ya fedha hizo. Pia ilibainika kuwa hakuna rejista ya Akaunti za Amana kwa ajili ya udhibiti na hivyo kupelekea ufujaji wa fedha katika mfuko huo. Kutokuwepo kwa mgawanyo wa kazi katika Idara ya Uhasibu kwa miaka ya fedha 2007/2008 na 2008/2009 kinyume na kifungu Na. 10 cha Mwongozo wa Fedha wa Serikali za Mitaa wa mwaka 1997. Mawanda ya ukaguzi wa ndani kuwa finyu kwa kakagua zaidi miradi inayohusiana na shule badala ya kukagua miradi yote ya maendeleo kwa ujumla. Pia Uongozi wa Halmashauri ya Wilaya kuchelewa kujibu hoja za Wakaguzi wa Ndani na wa Nje hivyo kusababisha hoja hizo kutojadiliwa katika vikao vya Kamati ya Fedha, Utawala na Mipango. Mweka Hazina alikuwa nje ya Ofisi kwa muda mrefu kwa sababu ya matatizo ya kiafya hivyo kusababisha utendaji usioridhisha katika Idara ya Fedha na Uhasibu. Katika mwaka wa fedha wa 2007/2008, Halmashauri ya Wilaya ilikuwa ikidaiwa kiasi kikubwa cha madeni ya Sh. 991,968,836. Katika kipindi cha mwaka 2007/08 na 2008/09 Halmashauri ilihamisha kiasi cha Sh.132,550,989 kutoka na kwenda akaunti mbalimbali na hadi wakati wa
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxciii

ukaguzi maalum fedha hizo zilikuwa hazijarejeshwa kwenye akaunti husika. Ukaguzi maalum umebaini kuwa Halmashauri ililipa kiasi cha Sh.29,041,360 katika kipindi cha mwaka 2008/2009. Fedha hizo zililipwa toka kwenye kasma zisizostahili. Ukaguzi maalum pia umebaini kuwepo kwa mashauri mbalimbali Mahakamani dhidi ya Halmashauri ya kiasi cha Sh.504,620,000. Pia Halmashauri inadaiwa kiasi cha Sh. 296,287,840.

(ii)

Udhaifu katika udhibiti wa ukusanyaji mapato • Vitabu vya kukusanyia mapato vipatavyo 394 havikuwasilishwa kwa wakaguzi vilipohitajika. • Imebainika kuwa makusanyo ya fedha taslimu hutumika kwa kubadilishana malipo ya hundi na kusababisha kiasi cha Sh.34,913,620 kutopelekwa benki. • Kumefanyika Oparesheni ya ukusanyaji ushuru wa mazao usiozingatia gharama za kukusanya mapato ambapo Halmashauri ilitumia gharama ya kiasi cha Sh.119,614,000 katika kukusanya mapato ya Sh.57,226,690 hivyo kusababisha hasara ya Sh.62,387,110. • Halmashauri ilikusanya kiasi cha Sh. 217,358,920 zilizotokana na mapato ya operasheni ya mifugo iliyofanyika kati ya tarehe 29/1/2009 hadi tarehe 29/2/2009. Kiasi hicho kilitengwa kwa ajili ya miradi ya maendeleo ambayo matumizi yake hayakuweza kuthibitika. • Katika kipindi cha miaka fedha ya 2007/2008 na 2008/2009, Mradi wa Ukodishaji wa magari ya Halmashauri uliingiza hasara ya Sh.6,723,143 iliyosabishwa na kukusanya mapato ya Sh.42,650,000 lakini matumizi yalikuwa kiasi cha Sh.49,373,141. • Halmashauri haikuweza kuzingatia Sheria ndogo ndogo za ukusanyaji wa mapato hivyo kushindwa kukusanya
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxciv

kiasi cha Sh.727,562,725 kutoka kampuni ya Sukari Kilombero kulikotokana na uzembe wa Idara ya Fedha kutoza ushuru wa miwa wa kiwango cha Sh.200 kwa tani ya miwa badala ya 5% na 3%. (iii) • Mapungufu katika masuala ya Rasilimali Watu na malipo ya posho Ukaguzi maalum umebaini mapungufu katika masuala ya rasilimali watu kama vile kusimamishwa kazi kwa watumishi na baadhi ya watumishi kukaa katika kituo kimoja cha kazi kwa muda mrefu wa kati ya miaka 7 hadi 36. Malipo ya posho ya kujikimu yalibainika kuwa yenye shaka kutokana na tarehe za madai kusigana na zile zilizoonyeshwa kwenye mahudhurio ya kazi katika vitabu vya mahudhurio vya Halmashauri kwa ajili ya watumishi wake. Pia gharama za usafirishaji wa mizigo kulipwa mara mbili na vilevile kukosekana kwa daftari ya kumbukumbu za mahudhurio ya kila siku kumesababisha baadhi ya malipo ya posho za kujikimu kutohakikiwa na wakaguzi. Jumla ya malipo ya posho mbalimbali batili na yenye mashaka ni Sh.196,099,000. Ukaguzi maalum umebaini kuwa kulikuwa hakuna rejista ya mishahara isiyolipwa kinyume na kanuni za fedha za umma zinavyotaka na kusababisha taarifa za watumishi zinazohusu kustaafu, kufariki na kuachishwa kazi kutowasilishwa kwa wakati, hivyo kupelekea mishahara ya watumishi wasiokuwepo kazini ya Sh.94,786,202 kuendelea kulipwa katika Akaunti zao binafsi. Malipo ya mishahara ya Walimu wapya iliyolipwa kama posho ya kujikimu kiasi cha Sh.11,200,000 bado kurejeshwa. Kuchelewa kulipa makato ya kisheria, mikopo ya wafanyakazi na wadai mbalimbali kumesababisha hundi zenye jumla ya Sh.77,909,218 kuchacha. Pia kumekuwepo na makato kupita kiasi kwenye mishahara ya watumishi
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

• •

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxcv

kulikopelekea baadhi ya watumishi kupokea mishahara chini ya 1/3 ya mishahara yao. (iv) • Kutozingatia Sheria na Kanuni za manunuzi ya Umma Halmashauri haizingatii Sheria na Kanuni za manunuzi ya Umma hivyo kusababisha mapungufu yafuatayo: Halmashauri ilifanya matengenezo ya magari yake ya jumla ya Sh. 34,572,145 lakini Ubovu/Magonjwa ya Magari yaliyotengenezwa haukuweza kuthibitika kwa sababu ya kutowekwa kumbukumbu katika daftari la matengenezo ya magari na kutokaguliwa na Mhandisi wa Mitambo kabla na baada ya matengenezo. Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa ilifanya manunuzi ya kompyuta kwa Sh. 6,400,000 bila kufafanua viwango vya kitaalam kwenye nyaraka za manunuzi. Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa ilifanya manunuzi yenye shaka na matengenezo ya mashine ya kutolea nakala kiasi cha Sh.22,275,400. Vifaa mbalimbali vyenye thamani ya Sh. 12,431,600 vilivyoagizwa na kulipiwa, vimegundulika kutoingizwa katika leja na hivyo kutothibitishwa kupokelewa. Jumla ya lita 47,689.6 za mafuta ya dizeli yenye thamani ya Sh.78,623,015 yametolewa katika magari bila kuwepo na udhibiti na kuingizwa kwenye daftari la matumizi ya magari hivyo kutothibitika kama yalitumika katika shughuli zikizokusudiwa. Manunuzi mbalimbali yamefanyika kwa kutumia masurufu (Imprests) Sh.28,980,060 kinyume na Sheria na Kanuni za fedha. Utata wa utoaji wa zabuni ya ununuzi wa vivunge vya sayansi vya mwili wa binadamu Sh.47,380,000. Manunuzi ya bidhaa yaliyokiuka taratibu na kanuni za manunuzi Sh.39,400,805. Manunuzi yaliyofanyika bila kuwa na idhini ya bodi ya zabuni na yaliyozidi kiwango kinachotakiwa kuidhinishwa na Afisa Masuuli Sh.663,899,454. Manunuzi yasiyokuwa na ushindanishi wa bei Sh.14,423,805.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

• •

• •

• • • • •

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cxcvi

• • (v) •

Vifaa vilivyonunuliwa vyenye thamani ya Sh.214,660,229 havikuweza kuhakikiwa kwa sababu ya kukosekana kwa kitabu cha leja ya kupokelea vifaa na kuonesha matumizi ya vifaa hivyo katika Idara ya Kilimo. Magari 6 yaliyozuiliwa katika gereji mbalimbali kwa muda mrefu kati ya miezi mitano hadi miaka miwili kwa sababu ya deni la Sh.164,159,267. Kutokuwepo kwa rejista ya mali na vifaa chakavu. Mapungufu yaliyoonekana katika utekelezaji wa Miradi ya Maendeleo Salio la fedha za VVU/UKIMWI kiasi cha Sh.117,242,851 kimetumika kwa matumizi yasiyo kusudiwa kama vile matayarisho ya bajeti na mambo mengine yasiyo kuwemo katika mpango kazi. Katika mwaka wa fedha wa 2007/2008, Halmashauri ya Wilaya ilihamisha kiasi cha Sh.42,465,000 toka Akaunti ya Mpango wa Maendeleo ya Kilimo wa Wilaya (DADPS) kwenda katika Akaunti ya Mfuko Mkuu kwa ajili ya kugharamia manunuzi ya magari na matumizi ya mikutano ya Kamati za Uchumi, Ujenzi na Mazingira lakini kiasi hicho bado hakijarejeshwa katika Akaunti husika. Kuchelewa kukamilishwa kwa miradi ya nyuma ingawa fedha zote za kugharamia miradi hiyo zilikwishatolewa. Sababu za kutokamilisha miradi hiyo ni kushindwa kwa Wakandarasi kumaliza kazi kulingana na muda uliowekwa kwenye mikataba. Baadhi ya makandarasi kulipwa malipo ya awali kwa kiwango cha juu cha 30% hadi 70% ya bei ya mkataba kinyume na kiwango cha 15% kilichopendekezwa na Mamlaka ya Usimamizi wa Manunuzi ya Umma. Miradi mbalimbali iliyotekelezwa katika ngazi za Vijiji/kata haikufuata Miongozo iliyotolewa na Serikali kwa sababu Halmashauri haitoi ushauri wa kiufundi kwa kamati za Miradi hali iliyosababisha baadhi ya miradi kukamilika chini ya viwango vinavyotakiwa.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxcvii

• •

Kiwango kidogo cha uchangiaji wa wananchi kwenye miradi na shughuli za maendeleo kunasababisha baadhi ya miradi kutokamilika kwa wakati uliopangwa. Kiasi cha Sh.264,159,900 kilichopangwa kutumika katika kutekeleza shughuli mbalimbali katika mwaka wa fedha wa 2008/2009 kilihamishiwa katika miradi ya maendeleo ambayo haikuidhinishwa wala kuwemo katika mpango kazi. Pia katika kipindi hicho kiasi cha Sh.119,000,000 kilitumika zaidi ya makisio/bajeti. Kuna kasoro katika utunzaji wa mafaili yenye kumbukumbu za mikataba, matumizi yasiyozingatia shughuli za maendeleo zilizokusudiwa kama vile malipo ya posho na mafuta ya magari. Pia imebainika kuwa kiasi cha Sh.51,656,253 kilichotakiwa kupelekwa kutekeleza miradi ya maendeleo katika ngazi za Vijiji hazikupelekwa. Baadhi ya mikataba iliyoingiwa kati ya Halmashauri na Wakandarasi ilikuwa na upungufu wa vifungu muhimu vya mikataba kama vile muda wa mkataba, tozo la kuchelewa kukamilisha kazi katika muda uliomo kwenye mkataba na dhamana kwa ajili ya kinga kwa malipo ya awali kwa wakandarasi. Mradi wa maji wa Meshungi uliogharimu kiasi cha Sh.160,261,190 ulianza mwaka wa fedha wa 2001/2002 kwa ufadhili wa Benki ya Dunia. Hata hivyo hadi kufikia mwaka wa fedha 2010/2011 hakuna dalili ya kukamilika kwa mradi. Mradi wa maji wa Mtumbatu uliogharimu Sh.267,247,007 ulianza mwaka 2000 na kufadhiliwa na Benki ya Dunia katika Miradi ya maji ya dharura. Hata hivyo ilibainika kuwa Mradi huo umeachwa kwa muda mrefu bila ya kufanya kazi kutokana na wananchi kushindwa kununua lita za mafuta ya dizeli lita 400 zinazohitajika kuendeshea mashine ya kusukuma maji kila siku ili kujaza tanki la maji, jambo linalohatarisha miundombinu hiyo kuweza kuibiwa au kuharibiwa.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxcviii

6.3.3 Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga Muhtasari wa Matokeo ya ukaguzi maalum na uchunguzi wa ujenzi wa barabara za Mjini - 5.9 KM • Mradi wa ujenzi wa barabara haukuwa katika mpango wa manunuzi kinyume na kifungu Na. 45 cha Sheria ya Manunuzi ya Umma Na. 21 ya 2004. Hii imeathiri utekelezaji wa shughuli zilizopangwa. • Zabuni ilitangazwa tarehe 3 Januari 2008 kabla ya idhini ya Bodi ya Zabuni tarehe 14 Januari 2008 kinyume na Kifungu Na. 30 cha Sheria ya manunuzi wa Umma Namba 21 ya 2004. Hii inaashiria ufinyu wa mawanda ya bodi ya zabuni ya Halmashauri. • Kitengo cha usimamizi wa manunuzi cha Halmashauri (PMU) hakikushirikishwa katika uteuzi wa timu ya tathmini kinyume kifungu Na. 37 (2) cha Sheria ya Manunuzi ya Umma Na.21 ya 2004. Hii inaingilia uhuru wa PMU katika kutimiza majukumu yake kama inavyotakiwa kwa mujibu wa sheria. • Makubaliano binafsi yalifanyika baada ya kukamilika tathmini ya Mradi kinyume cha kifungu na. 37 (6) cha Sheria ya Manunuzi ya Umma Na. 21 ya 2004. Ukosefu wa maslahi binafsi haukuweza kuthibitika. • Mkandarasi alipewa ongezeko la muda wa kufanya kazi kwa mwezi mmoja bila kuwa na barua ya maombi ya nyongeza ya muda wa kazi iliyoidhinishwa na bodi ya zabuni. Hii inadhihirisha udhaifu kwa upande wa Kitengo cha Manunuzi wakati maandalizi ya nyaraka za mkataba. • Mkataba uliingiwa na Halmashauri bila kuwepo na dhamana ya utendaji ya kiasi cha 15% ya bei ya mkataba kinyume na kifungu 55.1 cha masharti ya mkataba. Kutokana na ukosefu wa dhamana ya utendaji, Halmashauri ilikuwa katika sehemu ambayo si salama kimkataba. • Kuna utata kati ya kipindi cha kukamilika kwa mradi cha miezi tisa (9) kilichotajwa katika barua ya kukubali kazi na kipindi cha miezi nane (8) iliyoainishwa katika fomu

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cxcix

• •

ya zabuni. Hii imesababisha uchelewaji katika utoaji wa huduma iliyokusudiwa kwa jamii ambao ni walengwa. Kipindi cha dhima ya ujenzi wa barabara ya lami kilikuwa ni miezi sita (6), hii ni chini ya kiwango kinachokubalika cha mwaka mmoja kwa ajili ya kuruhusu barabara kuweza kujaribiwa wakati wa vipindi mbalimbali vya hali ya hewa. Kuna mkanganyiko kati ya kifungu Na. 23 cha masharti maalum ya mkataba ambacho kinahitaji kiwango atakachotozwa mkandarasi pindi akichelewesha kazi kuwa 0.15% ya jumla ya mkataba kwa siku zote atakazochelewa hadi kufikia kiwango cha juu cha siku 100, wakati kifungu Na. 29 cha masharti maalum ya mkataba kinataja kiwango cha juu cha kutoza kuwa ni siku 45. Huu ni udhaifu wa PMU wakati wa maandalizi ya nyaraka za mkataba, ambayo inaweza kusababisha migogoro kati ya mkandarasi na mwajiri endapo mkandarasi atachelewesha kazi. Malipo ya awali yaliyotolewa kwa mkandarasi bila dhamana ya malipo ni kinyume na kifungu Na. 25 cha masharti maalum ya mkataba. Michoro ya Mradi haikuandaliwa vizuri ili kuweza kutofautisha bayana tabaka la barabara ya zamani na matabaka yaliyojengwa katika viwango mbalimbali vya ujenzi. Huu ni udhaifu kwa upande wa Mhandisi wa Manispaa, hali iliyosababisha kuwa na barabara isiyo na mlingano. Kiasi cha Sh.37,486,156 kililipwa kwa ziada kama malipo ya awali wakati mkandarasi akiwa tayari yuko kwenye mradi. Malipo ya awali hutakiwa kulipwa kwa mkandarasi ambaye hajaanza kazi ili kumuwezesha kufanya maandalizi ya awali. Aidha, mkandarasi huyu awali alishalipwa malipo ya awali ya Sh.134,860,015 yaani 15% ya bei ya mkataba. Uchunguzi wa kifusi kwa ajili ya tabaka la msingi uliofanywa maabara ulionesha kuwa kifusi hakikufikia viwango vinavyotakiwa. Kwa mujibu wa matokeo ya vipimo vya maabara yaliyofanyika katika maabara za
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cc

TANROADS-Rukwa, ubora wa tabaka la msingi lililowekwa halikukidhi viwango, hivyo ujenzi haukutakiwa kuendelea hadi marekebisho yafanyike. Hii inaweza kusababisha barabara kuharibika kwa haraka. Kiasi cha Sh.43,006,210 zilitumika kutoka akaunti ya mfuko wa barabara bila idhini ya bodi ya mfuko wa barabara. Fedha hizo zilizidi kiwango kilichoidhinishwa.

6.3.4 Halmashauri ya Wilaya ya Rorya Lengo kuu la ukaguzi huu maalum lilikuwa ni kuangalia juu ya uwajibikaji wa fedha zilizotengwa na kutumiwa na Halmashauri ya Wilaya ya Rorya. (i) Matokeo ya ukaguzi maalum • Katika miaka ya fedha 2007/2008 na 2008/2009, Halmashauri ilihamisha jumla ya Sh.98,927,500 kutoka Akaunti ya Maendeleo kwenda Mfuko mkuu wa Halmashauri kwa ajili ya ujenzi wa jengo la muda la ofisi ya Mkurugenzi wa Halmashauri bila ya ujenzi huo kuwepo kwenye bajeti. Hakuna ushahidi wa marejesho ya fedha hizo kwenda kwenye akaunti ya maendeleo. • Jumla ya Sh.13,138,500 zililipwa kwa wafanyakazi vibarua bila kusaini kwenye karatasi ya mahudhurio. • Kulikuwa na matumizi ya ziada ya Sh.7,790,167 katika bajeti kwa ajili ya manunuzi ya vifaa vya ujenzi. • Katika mwaka 2006/2007 Halmashauri ilipokea Sh.90,000,000 kutoka Wizara ya Maji na Umwagiliaji kwa ajili ya miradi ya maji katika Vijiji vya Masonga, Gabimori na Shirati. Hata hivyo, Mradi wa maji wa Gabimori haukukamilika kwa kuwa jumla ya Sh.23,345,050 zilizotengwa kwa ajili ya mradi huo zilitumika kwa ajili ya shughuli nyingine. • Kiasi cha Sh.9,308,611 ambacho ni 20% ya mapato ya ndani kilipelekwa Vijijini katika mwaka 2008/09. Hata hivyo hapakuwa na stakabadhi za kukiri mapokezi ya fedha hizo. Aidha, jumla ya Sh.3,710,789 hazikupelekwa kabisa Vijijini.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cci

Jumla ya Sh.39,610,000 kati ya Sh.84,895,923 zilizohamishwa kutoka akaunti moja kwenda akaunti nyingine hazikuthibitika kurejeshwa katika akaunti husika. Jumla ya Sh.54,585,923 zilihamishwa kutoka akaunti moja kwenda akaunti nyingine bila idhini ya kamati ya Fedha, Utawala na Mipango ya Halmashauri.

(ii) Gharama za mitihani ya darasa la VII – 2007/2008 • Kulikuwa na hati za malipo zenye thamani ya Sh.108,299,500 kutoka katika Halmashauri ya Wilaya ya Tarime ambazo hazikupatikana wakati wa ukaguzi huu maalum. • Malipo ya jumla ya Sh.7,318,000 hayakuwa na viambatisho sahihi. • Masurufu ya kiasi cha Sh.4,096,500 hayakuwa yamerejeshwa hadi kipindi cha ukaguzi. • Nyaraka za kuthibitisha matumizi ya mafuta ya gari na vilainisho ya Sh.12,438,000 havikuweza kuwasilishwa wakati wa ukaguzi • Mafaili binafsi 35 ya watumishi wa Halmashauri hayakuweza kuwasilishwa kwa ukaguzi ili kuwezesha uhakiki wa mishahara ya watumishi. 6.3.5 Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Matokeo ya ukaguzi maalum • Kiasi cha Sh.12,699,800 kwa ajili ya mradi wa ujenzi wa bwawa la Weigita zililipwa kwenye akaunti binafsi ya Mratibu wa TASAF badala ya akaunti ya mkandarasi. Mradi ulijengwa chini ya kiwango hivyo kukataliwa na jamii. • Ukarabati wa wodi Na.1 na 2 na ujenzi wa jengo la Maabara ya katika Hospitali ya Wilaya ya Tarime uliogharimu kiasi cha Sh.300,000,000 ulikuwa wa chini ya kiwango. Hii ni dhahiri kwamba Mhandisi wa Wilaya hakufanya ukaguzi wa mwisho baada ya ukarabati kukamilika.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccii

Halmashauri ya Wilaya ya Tarime iliingia mkataba na Benchmark Investment Co. Ltd kwa ajili ya ujenzi wa daraja la Mto Mori kwa mkataba wa Sh.145,566,200, lakini timu ya ukaguzi maalum imebaini mapungufu yafuatayo: Kiapo cha Wachambuzi wa Zabuni kufanywa baada ya kazi ya uchambuzi kumalizika, Benchmark Investment kutumia Mhandisi Msimamizi asiye na sifa, Mkandarasi kufanya kazi pasipo dhamana ya utendaji, Kutoa nyongeza ya kazi/gharama bila ridhaa ya Bodi ya Zabuni na kubadilishwa kwa kipindi cha matazamio.

6.3.6 Muhtasari wa Matokeo ya kaguzi maalum na uchunguzi Matokeo ya kaguzi maalum tano (5) ziliyofanyika katika mwaka 2009/10 kama ilivyoainishwa kwa ufupi hapo juu, ninaweza kuhitimisha kwa kusema kwamba Halmashauri zinafanya vitendo vya ulaghai na rushwa. Mifano ni matumizi mabaya ya mikataba kama vile mikataba ya ujenzi, malipo ya awali kwa wakandarasi kulipwa kati ya 30% na 70% ya mkataba kinyume na kiwango kilichoidhinishwa na Mamlaka ya Udhibiti wa Manunuzi ya Umma ambayo inaruhusu kiwango cha juu 15% ya bei ya mkataba. Aidha, utekelezaji wa malipo bila hati za malipo au nyaraka sahihi, kutowasilisha vitabu vya kukusanyia mapato kwa madhumuni ya ukaguzi na matumizi mabaya ya fedha kutokana na usuluhisho wa fedha usio sahihi ni sababu nyingine inayochangia. Pia kulikuwa na matukio ambayo baadhi ya vifungu vya amana vililipwa zaidi, na fedha zilitumika kwa madhumuni yasiyokusudiwa. Kwa upande mwingine manunuzi ni moja ya maeneo nyeti yaliyopewa kipaumbele kuwa maeneo hatarishi. Udhaifu ulionekana zaidi katika maeneo ya manunuzi kama vile manunuzi bila nukuu ya bei, manunuzi bila idhini ya bodi za zabuni, kutopokelewa kwa vitu vilivyolipiwa toka kwa wazabuni, manunuzi yaliyozidi kiwango na matumizi mabaya ya mafuta.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cciii

Halmashauri bado zina safari ndefu sana kuelekea kuboresha mifumo ya udhibiti wa ndani ambayo hatimaye kupunguza hatari ya vitendo ulaghai na rushwa. 6.3.7 Hitimisho juu ya Ukaguzi Maalum Wakati wa kuandika taarifa hii, kaguzi Maalum nyingine mbili (2) zilikuwa zinaendelea, moja katika Halmashauri ya Wilaya ya Longido na nyingine katika Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema. Matokeo yake yataripotiwa katika ripoti ya ukaguzi ya mwaka ujao pamoja na taarifa za kaguzi nyingine zitakazoendelea kufanyika katika mwaka huu kama moja ya hatua ya kuimarisha uwajibikaji katika Serikali za Mitaa. Ofisi itaendelea kupokea maombi ya Kaguzi Maalum kutoka pembe zote lakini kwa kuzingatia sheria zilizopo kwamba Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu hawajibiki wala kulazimika kukubali maombi yote lakini atayapokea na kuchagua kutokana na umuhimu na faida yake.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cciv

SURA YA SABA 7.0 HITIMISHO NA MAPENDEKEZO

Sura hii inahusika na hitimisho na mapendekezo juu ya matokeo muhimu ya ukaguzi ambayo yanahitaji kupewa kipaumbele na kuchukuliwa hatua na Serikali kuu na Serikali za Mitaa kama ilivyoainishwa katika sura zilizotangulia za ripoti hii. Kama ilivyoainishwa katika sura ya utangulizi ni kwamba, ripoti ya mwaka ni muhtasari wa yale yaliyoripotiwa kwenye ripoti zilizotolewa kwa kila Halmashauri. Ripoti hizo ndani yake pia kuna mapendekezo katika kila suala lililobainishwa lenye kuhitaji kuboreshwa. Maafisa Masuuli wa Halmashauri wanatakiwa kuandaa muundo wa majibu juu ya matokeo ya ripoti ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali na mapendekezo yaliyotolewa humo, na kuwasilisha kwa Mlipaji Mkuu wa Serikali kwa mujibu wa kifungu na. 40 cha Sheria ya Ukaguzi ya Umma Na.11 ya mwaka 2008 na Kanuni 86 na 94 za Kanuni ya Ukaguzi ya Umma ya mwaka 2009. Ili kuweza kukabiliana na udhaifu uliotajwa katika ripoti hii kwa ufanisi, nina mapendekezo kadhaa ambayo kama yatatekelezwa yataongeza uimara wa usimamizi wa fedha ndani ya Mamlaka ya Serikali za Mitaa. 7.1 Hitimisho

7.1.1 Hati za ukaguzi katika Mamlaka ya Serikali za Mitaa Kwa mwaka wa fedha 2009/2010 idadi ya hati za ukaguzi zenye mashaka kwa Serikali za Mitaa zimeongezeka kutoka 55 sawa na 41% katika mwaka 2008/2009 na hadi 65 sawa na 48.5% katika mwaka 2009/2010. Matokeo haya ni kutokana na kupanua mawanda ya ukaguzi na ni kiashiria cha kutosha kuonesha udhaifu katika usimamizi wa fedha na udhibiti wa ndani katika Mamlaka za Serikali za Mitaa.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccv

Mapendekezo mengi yaliyotolewa katika ripoti ziliyopita za kila Halmashauri hayakuzingatiwa, hali ambayo ni kiashiria kuwa Halmashauri zimekosa umakini katika utekelezaji wa mapendekezo hayo. Katika mwaka huu wa ukaguzi, Halmashauri 129 zilikuwa na mambo yaliyosalia kutoka miaka ya nyuma yenye thamani ya Sh.122,128,377,615 ikiongozwa na Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa yenye Sh.8,992,407,355 ikifuatiwa na Halmashauri ya Wilaya ya Same yenye Sh.8,176,961,278, Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa ni ya tatu kwa jumla ya Sh.7,242,561,049 na ya nne ni Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Sh.6,097,936,644. Pia, kuna masuala ya ubora yasiyothaminika kwa fedha kama vile mifumo duni ya uhasibu, ufanisi duni wa Kamati za Ukaguzi, ukosefu wa sera ya usimamizi wa majanga na utendaji usiokidhi wa wakaguzi wa ndani na mapungufu katika udhibiti wa manunuzi. 7.1.2 Ukosefu wa mwongozo kwa ajili ya Mfumo wa Udhibiti wa Ndani Kwa miaka kadhaa sasa, nimekuwa nikitoa mapendekezo juu ya udhaifu ulioonekana katika mifumo ya udhibiti wa ndani wa Halmashauri mbalimbali, hata hivyo hali hiyo haijaweza kurekebishwa. Udhaifu huu ni pamoja na yale yanayohusiana na mfumo wa kurithi wa Teknolojia ya Habari kama vile ukosefu wa sera za Teknolojia ya Habari inayopelekea udhaifu wa udhibiti wa kutosha katika kuzuia kupata ruhusa ya kuingia kwenye mifumo, ukosefu wa mpango endelevu na mipango ya kujikinga na majanga ambayo itahakikisha upatikanaji wa taarifa katika matukio ya maafa. Kutumia mfumo kwa kiwango kidogo au kutotumia kabisa mfumo wa Epicor ambao umelipiwa fedha kamilifu ni udhaifu mwingine ulioonekana. Maeneo mengine muhimu ambayo yanahitaji ufuatiliaji na mwongozo rasmi kutoka OWM-TAMISEMI kuhusu udhibiti wa
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccvi

ndani ni pamoja na udhibiti wa majanga, rushwa na ubadhilifu wa mali. Imebainika wakati wa ukaguzi kwamba Halmashauri nyingi hawana nyaraka za mifumo ya usimamizi wa majanga katika hali ambayo itahakikisha kwamba Halmashauri zinafikia malengo makuu ya kuwepo kwa kutoa huduma kwa wananchi kwa ufanisi. 7.1.3 Utofauti wa ripoti za fedha na kupitwa na wakati kwa Sheria za Serikali za Mitaa Baada ya kuingia kwenye mfumo wa Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma, OWM-TAMISEMI iliandaa mafunzo yaliyofanyika kwa baadhi ya wafanyakazi wa Serikali za Mitaa mwezi Agosti, 2009 kama msingi wa kuandaa taarifa za fedha zinazofuata mfumo wa Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma. Watumishi waliohusika walikuwa ni Waweka Hazina wa Halmashauri, Wakaguzi wa Ndani na Wahasibu wanaohusika katika uandaaji wa taarifa za fedha za kila Halmashauri. Hata hivyo, licha ya mafunzo hayo mazuri kufanyika, nimebaini utofauti wa taarifa za fedha zinazoandaliwa na uongozi wa Halmashauri kwa ajili ya kuwasilisha kwa madhumuni mbalimbali. Hii inatokea kwa sababu ya ushiriki na usimamizi duni katika mchakato wa kuandaa taarifa za fedha husika kwa madhumuni mbalimbali. Ni lazima ieleweke kwamba, Menejimenti ina wajibu wa kuandaa kumbukumbu zote za fedha na taarifa zote zinazowahusu kwa ajili ya ukaguzi. Ukosefu wa miongozo inayoendana na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma ni moja ya maeneo ambayo bado yana changamoto. Kama ilivyoelezwa katika ripoti ya ukaguzi iliyopita, miongozo iliyopo imepitwa na wakati na haina msaada katika kutoa ushauri wa kuridhisha unaoendana na misingi ya Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma. Miongozo hiyo iliyopitwa na wakati ni pamoja na Mwongozo wa Uandaaji Hesabu za Serikali za Mitaa wa 1993 na Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa, 1997. Miongozo hii
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccvii

miwili pamoja na mfumo mzima wa kisheria unaoongoza uendeshaji wa Serikali za Mitaa unatakiwa kuboreshwa kwa haraka. 7.1.4 Ukopaji uliokithiri kwa watumishi wa Halmashauri ambao haukudhibitiwa na uongozi Wakati wa ukaguzi wa mishahara, mbali na Halmashauri kulipa mishahara ya wafanyakazi ambao hawako tena katika utumishi wa umma, nilibaini pia idadi kubwa ya wafanyakazi wa Halmashauri ambao wamekuwa wakilipwa mishahara yao ya kila mwezi kwa chini ya 1/3 ya stahili zao. Katika hali mbaya zaidi, baadhi ya wafanyakazi walikuwa hawalipwi chochote (mshahara ulikuwa sifuri). Mfano ni Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma, kati ya mishahara ya wafanyakazi 198 iliyokaguliwa, wafanyakazi 45 sawa na 23% walikuwa hawalipwi kabisa. Hii ni kinyume na Waraka wa Utumishi wenye Kumb. Na.CCE.45/271/01/87 wa tarehe 19/03/2009 ambao unataka makato ya mishahara ya wafanyakazi yasizidi 2/3 ya mshahara wa msingi wa mtumishi. Utaratibu huu ambao haujadhibitiwa unaweza kuathiri utendaji wafanyakazi na hivyo kuathiri utendaji wa Halmashauri kwa ujumla. Hii inaashiria udhaifu wa Halmashauri katika usimamizi na kuhakikisha maslahi ya wafanyakazi yanalindwa. 7.1.5 Kutoandaliwa kwa Taarifa za Fedha na Ukaguzi wa Hesabu za Vijiji Changamoto zimebainika juu ya usimamizi wa fedha zilizohamishiwa na zilizokusanywa katika ngazi ya chini ya serikali hasa katika Vijiji. Kwa kiwango kikubwa utunzaji wa vitabu vya fedha katika ngazi hii si mzuri. Halmashauri ambazo zina wajibu wa kuanzisha mfumo wa usimamizi wa fedha kulingana na kifungu na. 45 (3) cha Sheria za Fedha za serikali za mitaa ya mwaka ya mwaka 1982 hazitimizi wajibu wao inavyopaswa. Nimebaini idadi kadhaa ya matukio ambapo taarifa za fedha katika ngazi za chini za serikali hazikutunzwa vema. Utunzaji mbovu wa taarifa za fedha katika ngazi ya Vijiji unavunja moyo wananchi
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccviii

kuchangia katika miradi ya maendeleo hivyo kuchelewesha utekelezaji wa miradi ya maendeleo katika ngazi hiyo ya chini ya serikali. 7.1.6 Ukosefu wa Kujenga Uwezo katika Usimamizi wa Fedha katika Serikali ya ngazi ya chini Imebainika wakati wa ukaguzi kwamba miradi mbalimbali imekuwa ikitekelezwa katika ngazi za Vijiji. Masharti katika utekelezaji wa miradi hiyo ni kwamba viongozi wa Vijiji wanapaswa kuchukua jukumu la kuongoza katika utekelezaji wa miradi hii. Mantiki nyuma ya utaratibu huu ni kuhakikisha umiliki mkubwa wa miradi hii hata baada ya kukamilika, hii ni muhimu sana kwa sababu ya kuwa na miradi endelevu. Hata hivyo, ilibainika kuwa viongozi wa Vijiji hawana mbinu za msingi na uelewa kwa ajili ya kusimamia miradi iliyopangwa. Ukosefu wa uwezo imekuwa moja ya sababu kuu ya kutokufikia lengo la miradi, hivyo kuikosesha jamii husika kupata huduma iliyokusudiwa. 7.1.7 Udhaifu uliodhihirika katika kaguzi maalum Katika kaguzi maalum zilizofanywa kwa mwaka huu, nimebaini matukio mbalimbali yenye sura ya udanganyifu na rushwa. Taarifa hizo zilikabidhiwa kwa Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (TAKUKURU) na Ofisi ya Mkuu wa upepelezi wa makosa ya jinai (DCI) kwa mujibu wa Kifungu 27 cha Sheria ya Ukaguzi wa Umma Na. 11 ya mwaka 2008. Masuala haya ni pamoja na mikataba mibovu, mfano kwenye mikataba ya ujenzi, wakandarasi walikuwa wakilipwa malipo ya awali kati ya 30% na 70% ya mkataba kinyume na kiwango kilichoruhusiwa kwenye miongozo ya Mamlaka ya Udhibiti wa Manunuzi ya Umma ambayo inatamka kuwa malipo ya awali hayapaswi kuwa zaidi ya 15% ya bei ya mkataba. Suala jingine ni pamoja na kufanya malipo bila hati za malipo au kufanya malipo bila nyaraka za kutosha, kutokuwasilisha ukaguzi vitabu vya kukusanyia

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccix

mapato na wizi utokanao na usuluhisho wa benki usio sahihi. Halmashauri bado zina changamoto kubwa katika kazi za manunuzi, ambapo niliona kuna hila zinazosababisha kutoendana na matakwa ya Sheria ya Ununuzi Na.21 ya mwaka 2004. Udhaifu unaojitokeza mara kwa mara ni pamoja na ununuzi bila ya taratibu za ushindani kwa zabuni, ununuzi bila idhini ya bodi za zabuni, manunuzi ya vitu bila kuvipeleka katika eneo lililokusudiwa, manunuzi ya mafuta ya magari yaliyokithiri na matumizi mabaya ya mafuta. Eneo jingine lenye udhaifu mkubwa ni katika usimamizi wa mikataba. Hii ni baadhi ya mifano ambayo inaonyesha kwamba kwenye usimamizi wa Halmashauri bado kuna changamoto katika kuhakikisha kuwa kuna mifumo sahihi katika usimamizi wa fedha katika mchakato mzima wa manunuzi. 7.1.8 Fedha za Mfuko wa Maendeleo ya Jimbo (CDCF) Mfuko wa Maendeleo ya Jimbo ulianzishwa Julai mwaka 2009 kwa ajili ya miradi ya maendeleo katika kila Jimbo la uchaguzi. Mapato yote, akiba, na madeni ya Mfuko wa Maendeleo ya Jimbo katika mwisho wa kila mwaka ni fedha zinazotakiwa kubakia kwa ajili ya shughuli Mfuko wa Maendeleo ya Jimbo. Fedha za CDCF kwa mwaka wa ukaguzi hazikutumika kama ilivyokusudiwa. Katika baadhi ya Halmashauri, ukaguzi umegundua kuwa fedha hizo hazikutumika kabisa. Sababu zilizopelekea hayo ni pamoja na kutofunguliwa kwa akaunti maalum katika baadhi ya Halmashauri, pia fedha zilitolewa mwisho wa mwaka wa fedha yaani kati ya mwezi Mei na Juni 2010. Naweza kuhitimisha kwa kusema kwamba lengo la kuwa na mfuko huu katika mwaka wa fedha wa 2009/10 halikutimia kikamilifu.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccx

Katika maeneo machache ambapo fedha zilitumika, Halmashauri hazikuwa zikiandaa na kuwasilisha kwa Waziri mwenye dhamana ya Serikali za Mitaa rekodi ya kiasi kilichopokelewa na kutumika kwa kila Kamati ya kuharakisha Maendeleo ya Jimbo. Hii ni kinyume na matakwa ya kifungu na. 7 (3) cha sheria ya mfuko wa kuharakisha Maendeleo ya majimbo, 2009. 7.1.9 Ucheleweshaji wa ukamilishaji wa miradi na miradi iliyokamilika ambayo haitumiki Wakati wa ukaguzi nilibaini kuwa, baadhi ya miradi ya ujenzi ilikuwa bado haijakamilika na idadi nyingine ya miradi ya ujenzi katika Halmashauri mbalimbali ilikamilika lakini ilikuwa haitumiki, sababu zikiwa ni pamoja na ukosefu wa michango ya jamii hasa pale ambapo michango ya fedha taslim na nguvu za wananchi zilitakiwa ukosefu wa wafanyakazi wa afya kwa ajili ya vituo vya afya/zahanati zilizokamilika na ukosefu wa huduma kama vile maji. Katika matukio yote, thamani ya fedha iliyowekezwa haikuweza kufikiwa. Katika hali isiyo ya kawaida kwa mfano, Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma iliweka mkandarasi wa kujenga nyumba kwa ajili ya watumishi wa shule ya Sekondari Mkigo kwa mkataba wa kiasi cha Sh.30,258,000. Ujenzi ulikuwa umekamilika lakini mkandarasi hakuwa amekabidhi nyumba kwa mwajiri (Halmashauri) ingawa kulikuwa hakuna nyumba yoyote nyingine kwa ajili ya walimu katika shule hiyo. Sababu za kutokabidhi nyumba hiyo ni kwamba, kuna migogoro kati ya mkandarasi na mlinzi wake katika suala la malipo jambo ambalo si sehemu ya mkataba. Funguo za nyumba hiyo zimekuwa zikikaa kwa mlinzi, naye kwa kuona hajalipwa akaondoka na funguo. Mlinzi huyo hajaonekana shuleni kwa muda mrefu sasa hivyo kupelekea malengo ya ujenzi wa nyumba kutofikiwa kwa sababu nyumba haikaliwi na mtu pamoja na Kuwa imeisha.
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxi

Sababu hizi zote zinaonyesha ukosefu wa usimamizi wa kutosha wa mikataba na usimamizi katika utekelezaji wa miradi ya maendeleo. 7.1.10 Uwajibikaji usioridhisha katika mfuko wa LGDG na NMSF Ilibainika wakati wa ukaguzi wa Ruzuku ya Maendeleo ya Serikali za Mitaa (LGDG) kwamba katika sampuli ya Halmashauri zilizochaguliwa, kiasi kilichotajwa kupokelewa katika ngazi ya Halmashauri kilitofautiana na kiasi kilichorekodiwa kwamba kimelipwa kwa Halmashauri kwa mujibu wa hesabu za Mpango wa Maboresho wa Serikali za Mitaa (LGRP) chini ya Ofisi ya Waziri Mkuu-TAMISEMI. Hitimisho ambalo linaweza kufikiwa ni kwamba tofauti iliyobainishwa imetokana na ukosefu wa mawasiliano sahihi na usimamizi; fedha zinazohamishiwa katika Halmashauri hazifuatiliwi. Aidha, Halmashauri hazipati taarifa ya kutumiwa fedha katika akaunti zao za benki kwa wakati ili kuweza kujua kiasi walichotumiwa na madhumuni ya fedha hizo. Pia, kuna ukosefu wa usuluhisho wa mara kwa mara wa taarifa baina ya mtoaji na Mpokeaji wa fedha hizo. Kadhalika kulikuwa na ucheleweshaji wa kutoa fedha kwa ajili ya shughuli za Mkakati wa Kitaifa wa Kudhibiti UKIMWI (NMSF). Katika baadhi ya matukio yasiyo ya kawaida, fedha zilizotengwa kwa ajili ya mwaka 2009/2010 zilipokelewa katika mwaka wa fedha 2010/2011. Mifano halisi ni pamoja na Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa ambayo tarehe 23/7/2010 ilipokea Shs.45,501,000 na fedha hizo zilikuwa kwa ajili ya shughuli zilizopangwa kwa mwaka 2009/2010. Aidha, Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe tarehe 30/6/2010 ilipokea Sh.12,376,000, na Sh.16,165,000 zilipokelewa tarehe 16/7/2010. Hivyo, inaweza kuhitimishwa kwamba kutokana na ucheleweshaji huo, shughuli zilizopangwa kutekelezwa na Halmashauri katika
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxii

mwaka wa fedha ilivyokusudiwa.

2009/2010

hazikutekelezwa

kama

7.1.11 Haja ya kuwa na Taarifa za fedha jumuifu za Serikali za Mitaa Imeonekana kwamba Halmashauri zinaweza kugharamia matumizi yake ya kawaida kwa wastani wa 7% kwa kutumia mapato yake ya ndani. Hii ina maana kuwa zaidi ya 93% ya fedha za Serikali za Mitaa zilizotumika zimetoka Serikali Kuu. Pia ni ukweli kwamba taarifa jumuifu za fedha za Serikali za Mitaa hazipo. Hivyo, takwimu juu ya utendaji wa Serikali za Mitaa katika ujumla wake haupo. 7.2 Mapendekezo Kwa kuzingatia hitimisho hapo juu lillilotokana na taarifa za ukaguzi kwa mwaka huu wa fedha, ninapenda kutoa mapendekezo yafuatayo kwa ajili ya kuboresha usimamizi wa fedha na udhibiti wa rasilimali za fedha na nyingine zisizo za fedha katika Halmashauri kama ifuatavyo: 7.2.1 Kutotekelezwa kwa baadhi ya mapendekezo ya mwaka uliopita Serikali inapaswa kuweka juhudi zaidi ili kuhakikisha kuwa mapendekezo yanatekelezwa ipasavyo. Hazina na OWMTAMISEMI ni vema wakawaelekeza Maafisa Masuuli wachukue hatua muhimu ili kuboresha utunzaji wa kumbukumbu, ambayo ni moja ya sababu kuu zinazochangia kukosekana kwa nyaraka na hivyo kushindwa kujibu baadhi ya masuala ya ukaguzi. 7.2.2 Ukosefu wa mwongozo kwa ajili ya Mfumo wa Udhibiti wa Ndani Katika hili napendekeza kwamba OWM-TAMISEMI inapaswa kuja na muundo sahihi wa udhibiti wa ndani ili kusaidia
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxiii

Halmashauri katika kuweka kumbukumbu za udhibiti wa ndani katika Halmashauri kwa ajili ya mafanikio ya malengo yao. Hii ni pamoja na mwongozo wa ujumla katika maandalizi ya sera ya Teknolojia ya Habari, mfumo wa usimamizi wa majanga, mkataba wa utendaji wa kamati ya Ukaguzi, mkataba wa utendaji wa ukaguzi wa ndani na miongozo mingine muhimu katika kujenga mfumo madhubuti wa udhibiti wa ndani katika Halmashauri. 7.2.3 Kutofautiana kwa Taarifa za Fedha na Sheria za Serikali za Mitaa zilizopitwa na wakati Kama nilivyobainisha katika ripoti ya ukaguzi kwa mwaka uliopita, OWM-TAMISEMI inapaswa kuongoza mabadiliko ya Sheria zilizopo na miongozo mbalimbali ili kuendana na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma pamoja na njia nyingine bora katika kutunza fedha. Uongozi wa Halmashauri unapaswa kutambua wajibu wa pamoja wakati wa maandalizi ya taarifa ya fedha za Halmashauri. Hii inaweza kufanyika kama ilivyowahi kufanyika mwezi Agosti 2009, wakati Halmashauri ilipoingia katika mfumo wa Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma kwa mara ya kwanza, OWM - TAMISEMI iliendesha zoezi kwa kufanya mafunzo kwa maafisa wachache. Aidha, ili kuleta uwajibikaji wa Serikali za Mitaa kwa wadau wake ikiwa ni pamoja na Umma, Serikali Kuu, Madiwani, Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi na Bunge na kupunguza makosa katika hesabu za fedha za mwisho wa mwaka, nashauri Halmashauri ziandae taarifa za fedha za mwezi na robo mwaka ikiwa ni pamoja na taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji. 7.2.4 Mikopo ya watumishi isiyodhibitiwa na menejimenti Kama ilivyoainishwa hapo juu, kukopa zaidi siyo tu uvunjaji wa sheria bali pia ni kushusha morali kwa wafanyakazi kufanya kazi kwa ufanisi. Uongozi wa Halmashauri waelimishwe na kuhakikisha kuwa kila maombi ya mkopo
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxiv

ni lazima yapitishwe na Afisa Masuuli na kwamba makato ya kila mwezi ya mikopo yasizidi 2/3 ya mishahara kamili ya watumishi kwa mwezi. Menejimenti iweke utaratibu wa kuhakikisha kwamba elimu inatolewa kwa watumishi ili waelewe kwamba hairuhusiwi kukopa mikopo zaidi ya kiwango kinachoruhusiwa. 7.2.5 Uandaaji wa taarifa za fedha na ukaguzi wa hesabu za Vijiji Uongozi wa Halmashauri unapaswa kuchukua jukumu la kuongoza kuhakikisha kuwa masharti ya Sheria ya Fedha za Serikali za Mitaa Na.9 ya mwaka 1982 inazingatiwa. Hii ni pamoja na kuhakikisha kuwa uongozi wa kijiji husika unandaa taarifa za fedha na Halmashauri iwatumie ipasavyo wakaguzi wa ndani kwa ajili ya kutoa uhakika juu ya taarifa za fedha ambazo zimekuwa tayari kwa mujibu wa matakwa ya Sheria. Utaratibu huu unatarajiwa kuimarisha usimamizi katika ngazi ya Vijiji na kuboresha utekelezaji wa miradi ya maendeleo katika ngazi ya chini ya Serikali (Vijiji na kata). 7.2.6 Kujenga uwezo kwa uongozi wa ngazi za chini za Serikali Uongozi wa Halmashauri unapaswa kuanzisha mpango wa mafunzo ambayo yatasaidia viongozi wa Vijiji na Kamati za usimamizi wa Miradi ya Maendeleo kusimamia vizuri utekelezaji wa miradi ya maendeleo na wakati huo huo kuhakikisha kwamba kuna udhibiti sahihi juu ya ukusanyaji na matumizi ya mali za umma. Mpango wa mafunzo haya unaweza pia kusaidia kujenga uwezo wa madiwani katika kusimamia rasilimali za Halmashauri. 7.2.7 Udhaifu ulioonekana wakati wa ukaguzi maalum Pamoja na uimarishaji wa mfumo wa udhibiti wa ndani kama ilivyopendekezwa hapo juu kama kipimo cha kurekebisha mapungufu yaliyoonekana katika ukaguzi wa kawaida na kaguzi maalum, Halmashauri zinashauriwa kuimarisha mfumo wa manunuzi katika kila Halmashauri husika. Hii inajumuisha utayarishaji wa taarifa za manunuzi
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxv

kwa mujibu wa sheria Halmashauri kutumia huduma zinazotolewa na Wakala wa Manunuzi wa Serikali (GPSA) ambao wana jukumu la kupanga na kusimamia manunuzi ya bidhaa mtambuka na huduma za manunuzi kupitia mfumo wa makubaliano. Kwa ujumla, mfumo wa udhibiti wa fedha ndani ya Halmashauri unahitaji kusimamiwa mara kwa mara na kutathiminiwa. 7.2.8 Mfuko wa Maendeleo ya Jimbo (CDCF) Huu ni mwaka wa kwanza wa uendeshaji wa mfuko wa maendeleo ya jimbo. Halmashauri zinashauriwa kuhakikisha kuwa mfumo wa uwajibikaji unatekelezwa kwa mujibu wa Sheria ya Mfuko wa Maendeleo ya Jimbo Na.16 ya mwaka 2009 na sheria zilizopo sasa kwa ajili ya kusimamia mali za umma. Kwa majimbo ambayo hayakutengeneza wala kuwasilisha taarifa za mapokezi na matumizi ya fedha hizo kupitia Halmashauri, OWMTAMISEMI inashauriwa kulazimisha utekelezaji wa sheria husika kwa kuhakikisha kwamba hakuna matumizi yatakayofanyika kwa mwaka unaofuata kabla ya kuandaa taarifa ya mwaka uliotangulia, kuwasilishwa na kukubaliwa. 7.2.9 Ucheleweshaji wa kukamilisha miradi na Miradi iliyokamilika kutotumika Katika hatua za ukaguzi nimekutana na idadi ya miradi ya ujenzi ambayo ilikuwa haijakamilika hata baada ya tarehe iliyopangwa ya kukamilika kwa sababu mbalimbali ikiwa ni pamoja na kuchelewa kwa michango ya jamii hasa pale ambapo mchango wa fedha au mchango wa nguvu kazi unahitajika ili kuongezea katika ruzuku ya Serikali, nina wito kwa wanasiasa wote katika ngazi zote kuongeza mchango wao wa uhamasishaji katika kuhakikisha jamii inashiriki kikamilifu katika utekelezaji wa miradi ya maendeleo katika maeneo yao. Hii si tu kuhakikisha kukamilika kwa miradi lakini pia kuwezesha jamii kujenga utamaduni wa kujitegemea.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxvi

Pia, kumaliza miradi kisha kutoitumia kunaashiria mipango duni na ukosefu wa taratibu za ufuatiliaji na tathmini katika ngazi za Halmashauri. Uongozi wa Halmashauri ni vema uimarishe ufuatiliaji na tathmini ya mara kwa mara ambayo itahakikisha kwamba ufuatiliaji unaimarishwa na changamoto zinatatuliwa haraka kwa ajili ya utekelezaji wa miradi iliyopangwa. Pia Halmashauri zihakikishe kwamba mara tu baada ya miradi kukamilika itumike kutoa huduma zilizokusudiwa. 7.2.10 Uwajibikaji katika mifuko ya LGDG na NMSF Taarifa juu ya fedha kuhamishiwa/kupelekwa Serikali za Mitaa lazima itolewe na taasisi husika (mfano Hazina) kwa Halmashauri mara tu pesa hizo zinapopelekwa. Taarifa hii lazima iwe na ufafanuzi wa wazi juu ya lengo la fedha zilizotumwa. Utoaji wa fedha zilizoidhinishwa kwa wakati ni muhimu ili kuhakikisha shughuli zilizopangwa zinatekelezwa kwa wakati muafaka. 7.2.11 Uunganishaji wa taarifa za fedha za Serikali za Mitaa Kutokana na ukweli kwamba zaidi ya 93% ya fedha za Serikali za Mitaa hupatikana kutoka Serikali Kuu na ukweli mwingine ni kwamba kuna mchakato unaoendelea wa kuwa na Mhasibu Mkuu wa Serikali anayeshughulikia Serikali za Mitaa, ni wakati muafaka kwamba utendaji wa Mamlaka ya Serikali za Mitaa kuwa wazi katika ujumla wake kama kianzio. Hii itakuwa ni nyongeza ya taarifa ambazo zimekuwa zikitengenezwa kwa kila Halmashauri. Mkusanyiko wa takwimu hizo itakuwa ni mchakato wa hatua ya maandalizi kwa ajili ya uunganishaji wa taarifa za fedha za Serikali za Mitaa kwa hapo baadae, hivyo kupelekea kuboresha kile ambacho kwa sasa kinajulikana kama Hesabu za Taifa ambazo katika hali halisi haina mtizamo wa kitaifa kwa kuwa inahusisha hesabu za Serikali Kuu tu.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxvii

7.2.12 Haja ya Kuimarisha uratibu na Usimamizi wa Majukumu ya Sekretarieti ya Mikoa Kutokana na udhaifu mbalimbali uliobainika katika usimamizi wa fedha za Serikali za Mitaa, kuna haja ya Ofisi ya Waziri Mkuu-TAMISEMI kuhakikisha hatua sahihi zinachukuliwa dhidi ya maofisa ambao ni wabadhilifu au ambao wameshindwa kusimamia vizuri rasilimali za Serikali za Mitaa. Hatua zitakazochukuliwa zitasaidia kuimarisha utamaduni wa nidhamu ya fedha ndani ya Halmashauri. Pia, chini ya mageuzi ya Ugatuaji wa madaraka kwa Wananchi (D by D), Serikali Kuu imegawa rasilimali kwa wingi katika Mamlaka ya Serikali za Mitaa. Serikali katika hali hii inafanya kazi katika falsafa ya “kusimamia bila kuingilia maamuzi” ili kuhakikisha uwepo halisi wa Ugatuaji wa madaraka kwa Wananchi. Ili kuwa na matokeo yanatarajiwa katika Serikali za Mitaa, Serikali inatakiwa kuimarisha uratibu na majukumu ya usimamizi wa Makatibu Tawala wa Mikoa. Hii ni pamoja na kuhakikisha kwamba, Sekretarieti za mikoa zinakuwa na uwezo unaotakiwa katika suala la kuwezesha ukuaji, kuinua maendeleo na kuzisimamia Serikali za Mitaa na utambuzi wa malengo na shabaha ya Serikali za Mitaa kwa kuhusisha malengo ya maendeleo ya taifa.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxviii

Kiambatisho 1 Fedha kutoka katika mapato ya ndani ya Halmashauri (Mapato ya ndani yakilinganishwa na Matumizi ya Halmashauri husika)
Na. Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Hanang Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Mji wa Babati Halmashauri ya Jiji la Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Muheza Halmashauri ya Wilaya ya Mkinga Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya ya Handeni Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Ruzuku ya matumizi ya kawaida 6,442,572,580 7,159,263,661 11,256,439,000 11,067,567,000 14,198,786,000 6,551,599,607 17,519,575,372 9,348,438,390 6,890,406,140 12,640,433,114 20,679,337,344 14,598,713,127 5,479,535,447 Mapato ya ndani Asilimia

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

365,250,719 269,646,993 626,533,000 238,465,000 401,196,000 684,214,924 2,294,944,064 711,480,963 287,834,484 226,988,370 422,728,094 359,344,326 174,404,189

6% 4% 6% 2% 3% 10% 13% 8% 4% 2% 2% 2% 3%
ccxix

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28

Halmashauri ya Mji ya Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Longido

5,518,154,933 6,449,411,828 13,028,502,397 31,046,997,087 17,189,007,905 17,408,798,215 16,037,792,852 5,944,035,786 11,977,271,505 18,987,332,000 14,901,004,905 8,977,417,000 7,727,362,114 11,549,889,153 6,263,502,000

167,878,220 151,580,554 1,824,433,099 552,738,766 475,367,430 545,607,567 408,192,657 547,398,731 265,016,203 3,819,719,000 267,794,852 491,314,000 483,755,404 520,494,039 326,522,960

3% 2% 14% 2% 3% 3% 3% 9% 2% 20% 2% 5% 6% 5% 5%
ccxx

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43

Halmashauri ya Wilaya ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Manispaa ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Misenyi Halmashauri ya Wilaya ya Biharamulo Halmashauri ya Wilaya ya Chato Halmashauri ya Wilaya ya Karagwe Halmashauri ya Wilaya ya Muleba

18,664,351,000 17,810,477,682 14,922,942,970 31,073,725,955 13,770,059,914 23,406,193,000 22,589,706,000 11,622,817,230 7,081,417,860 12,977,824,187 7,605,833,747 8,076,950,817 8,329,808,716 18,735,198,349 14,308,420,893

3,183,444,000 847,920,522 416,876,008 5,941,271,736 205,241,178 1,390,374,000 823,942,000 633,835,348 696,706,746 494,802,604 367,552,167 814,566,066 602,882,803 819,854,091 856,741,054

17% 5% 3% 19% 1% 6% 4% 5% 10% 4% 5% 10% 7% 4% 6%
ccxxi

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58

Halmashauri ya Wilaya ya Ngara Halmashauri ya Manispaa ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Wilaya ya Kahama Halmashauri ya Wilaya ya Bukombe Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Wilaya ya Meatu Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu Halmashauri ya Manispaa ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Rorya Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Wilaya ya Serengeti

11,319,298,401 7,911,893,123 8,785,075,559 19,818,702,569 10,972,743,955 12,161,776,484 13,236,488,682 10,509,697,739 10,972,743,955 8,270,896,146 14,363,277,481 8,047,392,125 17,931,492,931 14,971,384,156 10,302,581,000

421,211,805 553,229,866 212,463,958 1,320,530,224 2,582,610,452 708,060,190 935,161,729 1,129,799,124 543,069,405 263,718,382 277,329,694 116,250,732 1,018,201,625 455,353,900 589,633,374

4% 7% 2% 7% 24% 6% 7% 11% 5% 3% 2% 1% 6% 3% 6%
ccxxii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73

Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Jiji la Dar es Salaam Halmashauri ya Mji wa Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji Halmashauri ya Wilaya ya Mafia Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Mji wa Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa Halmashauri ya Wilaya ya Nachingwea

38,515,172,162 52,754,032,944 45,199,363,213 4,856,907,000 7,257,595,178 18,083,275,108 11,125,675,030 11,125,675,030 4,809,680,210 8,593,913,800 7,267,724,532 5,070,712,300 10,541,158,000 9,253,856,000 10,720,188,000

9,010,647,663 11,392,929,279 10,261,003,012 4,503,230,000 1,277,781,314 3,087,759,197 614,316,602 824,067,413 227,996,000 390,068,430 123,557,063 341,410,601 183,458,000 481,579,000 984,637,000

23% 22% 23% 93% 18% 17% 6% 7% 5% 5% 2% 7% 2% 5% 9%
ccxxiii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88

Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Mji wa Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Nanyumbu Halmashauri ya Wilaya ya Newala Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Chunya

6,349,775,000 12,269,802,181 9,391,582,000 11,032,629,000 217,059,281 17,674,833,511 6,937,131,439 10,983,301,414 12,130,315,759 19,029,765,000 18,875,038,387 8,768,441,349 20,427,740,689 25,094,294,981 11,726,354,686

605,900,000 692,732,784 471,220,000 220,107,000 290,733,139 1,410,981,232 523,273,875 578,460,163 1,021,847,112 2,874,987,000 572,191,320 811,316,031 1,245,521,321 1,417,696,847 1,394,279,466

10% 6% 5% 2% 134% 8% 8% 5% 8% 15% 3% 9% 6% 6% 12%
ccxxiv

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 10 0 10 1 10 2 103

Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Manispaa ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Mji wa Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Makete Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo

10,286,775,902 6,936,305,257 9,261,572,141 11,682,638,697 14,080,858,518 22,061,721,858 7,378,514,339 11,129,063,650 16,793,806,803 17,812,215,300 27,989,669,383 7,985,638,713 7,160,147,979 8,656,331,051 11,490,327,301

814,352,387 144,203,728 383,296,913 398,224,109 419,462,348 852,830,262 510,281,659 1,825,961,078 779,225,879 1,270,842,838 945,949,741 308,759,944 434,247,262 225,627,383 536,161,994

8% 2% 4% 3% 3% 4% 7% 16% 5% 7% 3% 4% 6% 3% 5%
ccxxv

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118

Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga Halmashaurii ya Wilaya Sumbawanga. Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Mji wa Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Nkasi Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo

10,123,531,422 20,317,076,113 22,803,225,000 6,294,249,975 9,160,984,408 14,935,648,101 9,869,577,794 8,409,137,517 23,863,800,859 13,829,894,097 13,437,956,615 9,123,764,000 17,124,238,000 19,272,978,322 14,692,382,000

908,029,654 593,495,485 1,810,037,000 268,284,357 330,433,547 1,352,264,501 501,588,324 180,584,125 605,437,284 241,453,086 291,221,993 828,410,000 634,383,000 347,982,602 287,414,000

9% 3% 8% 4% 4% 9% 5% 2% 3% 2% 2% 9% 4% 2% 2%
ccxxvi

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133

Halmashauri ya Manispaa ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Wilaya ya Iramba Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Urambo Halmashauri ya Wilaya ya Igunga Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero

9,052,692,619 17,353,317,000 12,343,566,573 16,487,000,000 13,016,104,033 8,560,279,231 7,853,485,395 16,175,372,500 13,981,676,000 15,241,607,489 16,191,285,392 18,623,453,246 24,529,401,570 13,081,133,838 16,826,017,674

699,795,331 187,364,866 575,445,984 310,677,000 1,100,893,429 979,633,897 987,375,080 2,717,648,381 616,797,000 802,981,322 2,225,170,954 532,915,759 480,044,561 389,198,485 234,824,935

8% 1% 5% 2% 8% 11% 13% 17% 4% 5% 14% 3% 2% 3% 1%
ccxxvii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

134

Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero Jumla

17,034,274,000 1,823,788,009,947

575,726,000 137,416,106,722

3%

Kiambatisho 2 Bakaa ya ruzuku ya matumizi ya kawaida Sh.148,360,934,211
Halmashauri husika Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Hanang’ Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Mji wa Babati Halmashauri ya Jiji la Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Muheza Halmashauri ya Wilaya ya Mkinga Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Halmashauri ya Mji wa Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Moshi

Mapato ya Matumizi ya kawaida (Sh.)
11,897,665,008 13,109,779,000 12,450,504,000 6,828,024,576 17,612,274,325 12,869,252,888 7,470,942,931 13,405,576,997 22,028,979,773 7,623,229,581 7,185,026,332 11,087,671,843 13,158,724,481 35,295,421,110

Matumizi ya kawaida (Sh)
7,159,263,661 11,256,439,000 11,067,567,000 6,551,599,607 17,519,575,372 9,348,438,390 6,890,406,140 12,640,433,114 20,679,337,344 5,479,535,447 5,518,154,933 6,449,411,828 13,028,502,397 31,046,997,087

Bakaa

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

4,738,401,347 1,853,340,000 1,382,937,000 276,424,969 92,698,953 3,520,814,498 580,536,791 765,143,883 1,349,642,429 2,143,694,134 1,666,871,399 4,638,260,015 130,222,084 4,248,424,023

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxxviii

15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39

Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Manispaa ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Misenyi Halmashauri ya Wilaya ya Biharamulo Halmashauri ya Wilaya ya Chato Halmashauri ya Wilaya ya Karagwe Halmashauri ya Wilaya ya Muleba Halmashauri ya Wilaya ya Ngara Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Kahama Halmashauri ya Wilaya ya Bukombe Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Wilaya ya Meatu Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu

19,572,809,994 16,912,222,221 6,172,488,219 12,267,588,368 19,915,750,000 7,396,261,960 18,857,386,000 19,233,220,788 32,450,208,054 23,888,640,000 24,834,953,000 7,115,425,728 13,199,854,137 8,567,490,770 8,268,053,217 8,367,891,367 22,963,527,400 14,972,369,473 11,957,820,695 9,462,713,316 18,885,683,559 12,220,151,378 13,487,933,856 10,581,253,303 11,215,813,360

17,408,798,215 16,037,792,852 5,944,035,786 11,977,271,505 18,987,332,000 6,263,502,000 18,664,351,000 17,810,477,682 31,073,725,955 23,406,193,000 22,589,706,000 7,081,417,860 12,977,824,187 7,605,833,747 8,076,950,817 8,329,808,716 18,735,198,349 14,308,420,893 11,319,298,401 8,785,075,559 10,972,743,955 12,161,776,484 13,236,488,682 10,509,697,739 10,972,743,955

2,164,011,778 874,429,369 228,452,433 290,316,863 928,418,000 1,132,759,960 193,035,000 1,422,743,106 1,376,482,099 482,447,000 2,245,247,000 34,007,868 222,029,950 961,657,023 191,102,400 38,082,651 4,228,329,051 663,948,580 638,522,294 677,637,757 7,912,939,604 58,374,894 251,445,174 71,555,564 243,069,405

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxxix

40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63

Halmashauri ya Manispaa ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Rorya Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Wilaya ya Serengeti Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Jiji la Dar es Salaam Halmashauri ya Mji ya Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji Halmashauri ya Wilaya ya Mafia Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Mji wa Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa Halmashauri ya Wilaya ya Nachingwea Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Mji wa Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Nanyumbu

8,351,577,108 18,962,685,946 11,273,183,020 18,178,996,283 15,993,620,330 10,874,260,000 46,830,908,004 46,148,866,804 6,328,749,000 7,541,098,964 19,334,576,843 14,468,653,110 13,030,039,369 4,829,674,000 7,342,940,553 5,589,296,667 11,398,909,000 9,454,170,000 11,704,825,000 8,022,608,000 12,235,781,000 303,919,443 19,225,747,181 8,768,501,959

8,270,896,146 14,363,277,481 8,047,392,125 17,931,492,931 14,971,384,156 10,302,581,000 38,515,172,162 45,199,363,213 4,856,907,000 7,257,595,178 18,083,275,108 11,125,675,030 12,870,879,579 4,809,680,210 7,267,724,532 5,070,712,300 10,541,158,000 9,253,856,000 10,720,188,000 6,349,775,000 11,032,629,000 217,059,281 17,674,833,511 6,937,131,439

80,680,962 4,599,408,465 3,225,790,895 247,503,352 1,022,236,174 571,679,000 8,315,735,842 949,503,591 1,471,842,000 283,503,786 1,251,301,735 3,342,978,080 159,159,790 19,993,790 75,216,021 518,584,367 857,751,000 200,314,000 984,637,000 1,672,833,000 1,203,152,000 86,860,162 1,550,913,670 1,831,370,520

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxxx

64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88

Halmashauri ya Wilaya ya Newala Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbarari Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga Halmashauri ya Wilaya ya Sumbawanga Halmashauri ya Mji wa Mpanda Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu

11,543,493,033 13,919,285,318 19,894,087,000 19,008,331,260 9,383,972,996 11,857,446,582 11,302,394,813 11,698,929,928 14,977,101,280 22,209,220,685 17,019,298,936 17,912,463,502 10,228,423,977 12,794,030,389 12,794,030,389 21,072,772,439 24,106,680,241 16,643,324,791 11,054,977,587 9,536,172,749 24,136,757,753 14,091,056,724 10,869,162,031 18,477,342,000 20,439,697,820

10,983,301,414 12,130,315,759 19,029,765,000 18,875,038,387 8,768,441,349 11,726,354,686 10,286,775,902 11,682,638,697 14,080,858,518 22,061,721,858 16,793,806,803 17,812,215,300 8,656,331,051 11,490,327,301 10,123,531,422 20,317,076,113 6,294,249,975 14,935,648,101 9,869,577,794 8,409,137,517 23,863,800,859 13,437,956,615 9,123,764,000 17,124,238,000 19,272,978,322

560,191,619 1,788,969,559 864,322,000 133,292,873 615,531,647 131,091,896 1,015,618,911 16,291,231 896,242,762 147,498,827 225,492,133 100,248,202 1,572,092,926 1,303,703,088 2,670,498,967 755,696,326 17,812,430,266 1,707,676,690 1,185,399,793 1,127,035,232 272,956,894 653,100,109 1,745,398,031 1,353,104,000 1,166,719,498

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxxxi

89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103

Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Manispaa ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Wilaya ya Iramba Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Urambo Halmashauri ya Wilaya ya Igunga Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero Jumla

20,624,967,000 10,124,147,261 14,084,463,839 17,731,917,200 13,596,636,001 8,997,679,058 9,042,529,592 16,243,548,166 13,981,676,000 17,140,344,348 18,397,548,771 25,499,063,851 13,568,407,799 17,060,842,609 17,888,810,000 1,521,937,206,309

14,692,382,000 9,052,692,619 12,343,566,573 16,487,000,000 13,016,104,033 8,560,279,231 7,853,485,395 16,175,372,500 13,799,054,000 15,241,607,489 16,191,285,392 24,529,401,570 13,081,133,838 16,826,017,674 17,034,274,000 1,373,576,272,098

5,932,585,000 1,071,454,642 1,740,897,266 1,244,917,200 580,531,968 437,399,827 1,189,044,197 68,175,666 182,622,000 1,898,736,859 2,206,263,379 969,662,281 487,273,961 234,824,935 854,536,000 148,360,934,211

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxxxii

Kiambatisho 3 Halmashauri zilizotumia matumizi ya kawada zaidi ya Mapato kwa ajili ya matumizi ya kawaida Sh.25,354,809,887
Halmashauri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Handeni Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Manispaa ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Mapato ya Matumizi ya kawaida (Sh.) 6,407,404,385 12,025,331,000 13,853,969,283 16,717,465,126 14,783,308,526 8,916,753,000 7,691,996,922 10,308,467,003 14,712,669,889 13,135,998,998 11,360,239,157 7,567,236,533 19,689,789,262 50,141,709,712 8,578,884,769 12,126,511,558 9,321,109,000 20,419,308,868 24,035,687,425 6,516,013,044 8,894,070,506 6,810,233,191 Matumizi ya kawaida (Sh.) 6,442,572,580 14,198,786,000 14,598,713,127 17,189,007,905 14,901,004,905 8,977,417,000 7,727,362,114 11,549,889,153 14,922,942,970 13,770,059,914 11,622,817,230 7,911,893,123 19,818,702,569 52,754,032,944 8,593,913,800 12,269,802,181 9,391,582,000 20,427,740,689 25,094,294,981 6,936,305,257 9,261,572,141 7,378,514,339 Matumizi zaidi (Sh.) (35,168,195) (2,173,455,000) (744,743,844) (471,542,779) (117,696,379) (60,664,000) (35,365,192) (1,241,422,150) (210,273,081) (634,060,916) (262,578,073) (344,656,590) (128,913,307) (2,612,323,232) (15,029,031) (143,290,623) (70,473,000) (8,431,821) (1,058,607,556) (420,292,213) (367,501,635) (568,281,148)

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxxxiii

23 24 25 26 27 28 29 30 31

Halmashauri ya Manispaa ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Mji wa Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Makete Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Nkasi Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Wilaya ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Jumla

10,962,714,404 27,352,245,701 7,676,878,769 5,460,264,924 21,072,772,439 5,871,112,950 13,700,872,301 14,084,463,839 16,224,028,027 426,419,510,511

11,129,063,650 27,989,669,383 7,985,638,713 7,160,147,979 22,803,225,000 9,160,984,408 13,829,894,097 17,353,317,000 18,623,453,246 451,774,320,398

(166,349,246) (637,423,682) (308,759,944) (1,699,883,055) (1,730,452,561) (3,289,871,458) (129,021,796) (3,268,853,161) (2,399,425,219) (25,354,809,887)

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxxxiv

Kiambatisho 4 Bakaa ya fedha/ruzuku ya Maendeleo Sh.175,774,156,104
Halmashauri Fedha za maendeleo zilizokuwepo (Sh) 12,918,033,116 1,410,694,755 1,735,888,000 2,397,597,000 9,582,268,000 2,143,003,575 3,107,340,826 2,048,915,069 8,802,816,747 2,593,150,271 5,364,634,651 1,888,675,150 1,572,281,949 631,540,032 3,646,461,037 2,221,920,684 Matumizi (Sh) Bakaa/ Ziada (Sh)

1

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Hanang’ Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Mji ya Babati Halmashauri ya Jiji la Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Muheza Halmashauri ya Wilaya ya Mkinga Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya ya Handeni Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Halmashauri ya Mji wa Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Halmashauri ya Manispaa ya Moshi

12,809,780,090 870,971,345 1,094,218,000 1,522,523,000 6,980,837,000 1,550,847,258 1,637,876,061 2,048,915,069 8,802,816,747 1,382,312,409 1,980,757,601 1,888,675,150 570,224,669 331,540,032 2,949,061,603 1,420,812,645
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

108,253,026 539,723,410 641,670,000 875,074,000 2,601,431,000 592,156,317 1,469,464,765 1,210,837,862 3,383,877,050 1,002,057,280 300,000,000 697,399,434 801,108,039 ccxxxv

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36

Halmashauri ya Wilaya ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya

2,087,558,845 4,824,309,604 1,711,331,560 4,031,864,818 3,166,725,659 1,323,256,833 4,669,924,999 3,730,287,918 2,702,832,000 3,612,416,127 4,584,249,785 3,230,584,447 2,179,945,000 9,139,070,709 2,924,811,583 6,264,567,231 3,322,787,127 6,130,214,428 4,755,103,000 4,526,432,061

2,069,311,326 1,400,995,481 1,360,567,007 2,281,382,830 1,094,038,915 1,318,193,047 2,877,556,000 2,247,712,352 137,556,000 1,481,500,695 3,712,982,635 1,615,960,447 950,792,000 6,444,697,636 1,318,777,192 5,711,260,137 2,240,630,031 5,451,548,306 3,347,822,000

18,247,519 3,423,314,123 350,764,553 1,750,481,988 2,072,686,744 5,063,786 1,792,368,999 1,482,575,566 2,565,276,000 2,130,915,432 871,267,150 1,614,624,000 1,229,153,000 2,694,373,073 1,606,034,391 553,307,094 1,082,157,096 678,666,122 1,407,281,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxxxvi

37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54

Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Manispaa ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Misenyi Halmashauri ya Wilaya ya Biharamulo Halmashauri ya Wilaya ya Chato Halmashauri ya Wilaya ya Karagwe Halmashauri ya Wilaya ya Muleba Halmashauri ya Wilaya ya Ngara Halmashauri ya Manispaa ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Wilaya ya Kahama Halmashauri ya Wilaya ya Bukombe Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Wilaya ya Meatu Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu Halmashauri ya Manispaa ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya

2,607,415,526

1,919,016,535

1,462,639,699 2,963,908,697 5,138,419,967 2,863,333,162 2,247,410,001 3,775,050,217 4,351,530,650 5,465,139,309 3,328,037,774 2,983,267,023 6,485,991,717 6,363,842,658 5,825,168,686 3,982,849,720 2,726,668,031 2,930,997,358 4,708,959,419 3,216,645,114

1,459,997,199 2,215,651,731 4,195,651,163 1,746,945,631 1,532,996,289 3,553,986,013 2,259,283,339 3,602,049,868 2,240,785,011 1,561,636,168 4,290,042,955 4,227,771,534 4,390,827,829 2,628,245,843 1,061,893,209 2,198,034,388 3,138,101,135 2,917,289,090
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

2,642,500 748,256,966 942,768,804 1,116,387,531 714,413,712 221,064,204 2,092,247,311 1,863,089,441 1,087,252,763 1,421,630,855 2,195,948,762 2,136,071,124 1,434,340,857 1,354,603,877 1,664,774,822 732,962,970 1,570,858,284 299,356,024 ccxxxvii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Musoma 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 Halmashauri ya Wilaya ya Rorya Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Wilaya ya Serengeti Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Jiji la Dar es Salaam Halmashauri ya Mji wa Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji Halmashauri ya Wilaya ya Mafia Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Mji wa Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa Halmashauri ya Wilaya ya 3,414,774,658 2,611,774,305 2,558,598,196 5,209,795,840 4,089,220,880 6,306,898,608 11,696,621,661 24,028,148,000 1,381,311,605 5,578,686,520 5,991,898,752 3,932,118,586 2,119,562,000 1,874,691,879 1,569,902,544 758,011,733 2,287,666,000 2,737,398,000 1,196,345,050 1,247,620,304 2,611,774,305 2,004,770,604 3,199,284,710 3,228,458,362 5,692,352,364 8,996,387,962 761,511,000 552,779,523 3,939,090,248 3,188,264,167 2,170,652,148 1,566,015,000 694,313,616 585,744,338 245,501,884 2,287,666,000 1,991,998,000 942,330,067
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

2,167,154,354 553,827,592 2,010,511,130 860,762,518 614,546,244 2,700,233,699 23,266,637,000 828,532,082 1,639,596,272 2,803,634,585 1,761,466,438 553,547,000 1,180,378,263 984,158,206 512,509,849 745,400,000 254,014,983 ccxxxviii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Nachingwea 74 76 77 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Nanyumbu Halmashauri ya Wilaya ya Newala Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya 1,261,667,000 2,019,365,000 1,305,755,000 2,443,546,514 2,904,488,643 3,314,646,150 2,035,850,618 6,916,568,888 2,401,339,609 2,857,885,659 4,157,187,107 4,368,374,546 1,926,435,320 2,287,535,096 2,503,978,082 2,364,297,504 2,208,982,595 4,299,747,541 1,198,456,774 694,847,000 1,264,519,000 1,273,383,000 2,028,135,626 833,787,319 2,429,927,204 1,497,586,048 6,310,623,237 1,100,659,001 2,532,132,998 2,597,548,871 2,947,019,472 1,754,913,658 1,677,423,630 1,890,572,431 1,785,069,627 1,474,117,797 2,772,096,240 900,294,949
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

566,820,000 754,846,000 32,372,000 415,410,888 2,070,701,324 884,718,946 538,264,570 605,945,651 1,300,680,608 325,752,661 1,559,638,236 1,421,355,074 171,521,662 610,111,466 613,405,651 579,227,877 734,864,798 1,527,651,301 298,161,825 ccxxxix

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Mbinga Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Manispaa ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Mji wa Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Makete Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga Halmashauri ya Wilaya ya Sumbawanga Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Mji ya Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Nkasi Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa

95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112

3,916,339,982 2,259,955,240 5,739,455,566 6,321,911,459 5,200,641,043 3,131,703,965 2,477,163,246 4,556,198,624 4,208,932,948 2,130,367,528 6,008,547,159 9,267,583,274 3,508,811,511 1,084,815,855 3,551,241,017 6,049,816,240 3,826,609,196 3,487,748,941

3,253,078,451 1,293,086,996 3,940,169,916 3,172,786,828 4,141,009,367 2,683,165,030 1,234,571,701 2,743,174,255 3,780,366,850 2,887,905,584 4,012,952,592 7,486,538,515 2,888,178,654 878,908,794 2,784,742,490 1,511,366,919 2,249,039,070 1,728,421,501

663,261,531 966,868,244 1,799,285,650 3,149,124,631 1,059,631,676 448,538,935 1,242,591,545 1,813,024,369 428,566,098 (757,538,056) 1,995,594,567 1,781,044,759 620,632,857 205,907,061 766,498,527 4,538,449,321 1,577,570,126 1,759,327,440 ccxl

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130

Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Manispaa ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Wilaya ya Iramba Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Urambo Halmashauri ya Wilaya ya Igunga Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro

2,080,800,218 4,603,465,908 1,709,024,031 6,248,731,061 3,304,521,437 1,667,461,603 1,915,821,322 2,361,453,406 5,314,788,403 7,479,816,000 2,424,573,639 3,258,124,867 1,186,403,881 4,216,689,111 2,873,844,275 3,293,769,643 3,147,939,341 3,754,369,942

590,876,325 2,288,800,162 1,087,272,411 3,471,381,234 2,861,407,297 1,668,761,603 1,513,686,768 1,911,562,923 3,157,522,724 5,155,514,000 1,663,946,173 1,679,719,386 892,831,900 2,798,517,435 1,586,343,486 2,440,424,842 1,964,549,322 1,880,837,548

1,489,923,893 2,314,665,746 621,751,620 2,777,349,827 443,114,140 (1,300,000) 402,134,554 449,890,483 2,157,265,679 2,324,302,000 760,627,466 1,578,405,481 293,571,981 1,418,171,676 1,287,500,789 853,344,801 1,183,390,019 1,873,532,394 ccxli

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

131 132 133 134

Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero
Jumla

3,599,582,278 3,151,031,711 5,994,699,534 3,628,959,000
507,866,599,666

2,555,008,949 2,811,174,583 3,411,924,631 1,625,688,000
332,092,443,562

1,044,573,329 339,857,128 2,582,774,903 2,003,271,000
175,774,156,104

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxlii

Kiambatanisho 5 Tathmini ya Mfumo wa Udhibiti wa Ndani katika Halmashauri mbalimbali Ukosefu wa mfumo wa udhibiti wa viatarishi Udhaifu katika utekelezaji wa majukumu katika kitengo cha ukaguzi wa ndaniI Udhaifu katika utekelezaji wa majukumu Kamati ya ukaguzi Mazingira duni ya udhibiti wa ndani √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ ccxliii Mfumo wa Uhasibu usiotumia kompyuta Mfumo wa fedha usiokidhi mahitaji Ukosefu wa udhibiti wa mazingira ya kupashana habari √ √ √ √ √ √ √ Ukosefu wa mpango wa kimaandishi wa kuzuia udanganyifu. √ √ √ √ √ √

MKOA WA ARUSHA Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Arusha MKOA WA PWANI Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Mji wa Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya ya Mafia √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Halmashauri

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji/Utete MKOA WA DSM Halmashauri ya Jiji la D’salaam Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Manispaa ya Temeke MKOA WA DODOMA Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa K Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa MKOA WA IRINGA Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa Halmashauri ya Wilaya ya Makete Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Njombe

√ √

√ √

√ √

√ √

√ √

√ √ √ √

√ √

√ √ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √

√ √

√ √

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxliv

Halmashauri ya Mji wa Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo MKOA WA KAGERA Halmashauri ya Wilaya ya Biharamulo Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Manispaa ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Karagwe Halmashauri ya Wilaya ya Muleba Halmashauri ya Wilaya ya Ngara Halmashauri ya Wilaya ya Missenyi Halmashauri ya Wilaya ya Chato MKOA WA KIGOMA Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma/UJiji MKOA WA KILIMANJARO Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya Wilaya ya Moshi Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya Rombo

√ √ √

√ √

√ √

√ √

√ √

√ √

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √

√ √ √

√ √ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxlv

Halmashauri ya Wilaya ya Same MKOA WA LINDI Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa Halmashauri ya Wilaya ya Lindi Halmashauri ya Mji wa Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Nachingwea Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa MKOA WA MANYARA Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Hanang Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Mji wa Babati MKOA WA MARA Halmashauri ya Wilaya ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Manispaa ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Serengeti Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Halmashauri ya Wilaya ya Rorya MKOA WA MBEYA

√ √ √ √ √ √

√ √

√ √ √

√ √

√ √

√ √ √

√ √ √ √ √

√ √ √

√ √ √

√ √ √

√ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √

√ √

√ √ √ √

√ √

√ √ √ √

√ √ √ √

√ √ √

√ √

√ √

√ √

√ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √

√ √

√ √ √ √

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxlvi

Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe MKOA WA MOROGORO Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero MKOA WA MTWARA Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Newala Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba Halmashauri ya Wilaya ya Nanyumbu

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √

√ √

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxlvii

Halmashauri ya Mji wa Masasi MKOA WA MWANZA Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi M Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe MKOA WA RUKWA Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Mji wa Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Nkasi Halmashauri ya Wilaya ya Sumbawanga Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga MKOA WA RUVUMA Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo MKOA WA SHINYANGA Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi

√ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √

√ √

√ √

√ √

√ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √

√ √ √ √ √

√ √ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √

√ √ √ √ √

√ √ √ √ √

√ √ √ √ √

√ √ √ √ √

√ √ √ √ √

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxlviii

Halmashauri ya Wilaya ya Bukombe Halmashauri ya Wilaya ya Kahama Halmashauri ya Wilaya ya Meatu Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga Halmashauri ya Manispaa ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu Halmashauri ya Wilaya ya Maswa MKOA WA SINGIDA Halmashauri ya Wilaya ya Iramba Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Wilaya ya Singida Halmashauri ya Manispaa ya Singida MKOA WA TANGA Halmashauri ya Wilaya ya Handeni Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe Halmashauri ya Mji wa Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya ya Muheza Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Halmashauri ya Jiji la Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Halmashauri ya Wilaya ya Mkinga MKOA WA TABORA Halmashauri ya Wilaya ya Igunga

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √

√ √

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √

√ √ √

√ √ √ √

√ √ √ √

√ √ √ √

√ √ √ √

√ √

√ √ √ √

√ √ √ √

√ √ √ √ √

√ √ √ √ √

√ √ √ √

√ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √

√ √ √ √ √

√ √

√ √ √

√ √

√ √

√ √

√ √

√ √

√ √

√ √

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxlix

Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Urambo Idadi ya Halmashauri

√ √ √ √ √ 115 50

√ √ √ √ √ 122

√ √ √ √ √ 116 √ √ √ √ 91

√ √ √ √ √ 95

√ √ √ √ √ 83

√ √ √ √ √ 86

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccl

Kiambatisho 6 Makosa yaliyoripotiwa katika taarifa za fedha (i) Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Mizania ya Hesabu Udhaifu Taarifa ya Mali, Mitambo na Vifaa vya kudumu iliyooneshwa katika mizania ya hesabu imejumuisha mali za nyongeza zenye thamani ya Sh.694,313,616. Uhakiki uliofanyika katika mali hizo umebaini kwamba baadhi ya mali hizo za kudumu hazikununuliwa au kujengwa bali ni fedha zilizohamishwa na Halmashauri kwenda katika Vijiji au mashule. Taarifa ya matumizi ya fedha za maendeleo na ugharimiaji imeonesha Sh.240,187,000 kama matumizi Katika mradi wa Maji. Pia mali za kudumu za nyongeza zilizooneshwa katika Mizania ya Hesabu sehemu ya Mali, Mitambo na Vifaa vya kudumu (Kielekezi cha taarifa za fedha Na.25) zilizonunuliwa kwa kutumia fedha za mradi wa Maji imeonyesha mali za thamani ya Sh. 280,383,610 na kupelekea kuwa na tofauti ya Sh. 40,196,610. Kwa kuongezea, visima vilivyochimbwa katika mwaka husika kwa kutumia fedha za Mradi wa Maji kiasi cha Sh.176,874,879 kilichoonyeshwa katika Taarifa ya matumizi ya fedha za maendeleo na ugharimiaji imebainika kuwa matumizi hayo hayakuambatanishwa na mchanganuo. Kiasi cha fedha kinachodaiwa na wadai wa Halmashauri kilichooneshwa katika taarifa ya Mtiririko wa fedha ni kikubwa zaidi kwa Sh.9,704,102 ikilinganishwa na kiasi kilichooneshwa katika Mizania ya Hesabu.

Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji/Utete

Halmashauri ya Manispaa ya Temeke

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccli

Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma

Kuna tofauti kubwa kati ya kiasi cha fedha kilichooneshwa katika taarifa za fedha na vielekezi vya taarifa za fedha na kubainika kuwa bakaa ya fedha za maendeleo zilizooneshwa katika mizania ya hesabu ya Sh.6,831,624,162 inatofautiana na kiasi kilichoonyeshwa katika kielekezi cha taarifa za fedha Na.42 cha Sh. 8,528,923,436 na kupelekea tofauti ya Sh.1,697,299,274. • Kuna tofauti kati ya thamani ya Mali, Mitambo na Vifaa vya kudumu iliyooneshwa katika taarifa za fedha na ile iliyooneshwa katika kielekezi cha taarifa za fedha kwa kiasi cha Sh.20,524,794. • Thamani ya Mali ghalani iliyooneshwa katika mizania ya hesabu ni tofauti na ile iliyoonyeshwa katika Kielekezi cha taarifa za fedha. Tofauti hiyo imesababishwa na kutoingizwa bidhaa zitumiwazo zilizooneshwa katika kielekezi cha taarifa za fedha Na. 25 Ukaguzi umebaini tofauti ya Sh.32,769,111 kati ya kiasi cha Sh.186,432,724 kilichooneshwa katika akaunti ya Amana kwa mwaka ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 na kwenye bakaa iliyopo kwanye rejista ya Amana ya Sh.219,201,836. Thamani ya stendi ya basi Kasulu ikiwa ni mojawapo za mali za Halmashauri ambazo zimepatikana katika mwaka wa fedha 2009/2010 haikuingizwa katika taarifa ya Mali, Mitambo na Vifaa vya kudumu zilizoongezeka katika mwaka husika. Taarifa za fedha zimeonyesha kiasi cha Sh.2,124,476,689 ikiwa ni bakaa ya fedha taslimu kiasi ambacho kinatofautiana na kiasi kilichofanyiwa uhakiki cha Sh.2,148,969,901 na kusababisha tofauti isiyo na maelezo ya Sh.24,493,212.

Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa

Halmashauri ya Mji wa Njombe

Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya ya Rombo

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclii

Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa

Halmashauri ya Wilaya ya Babati

Kiasi cha fedha taslimu kilichobakia mwisho wa mwaka cha Sh.3,042,262,002 kinatofautiana na kile kilichohakikiwa wakati wa ukaguzi cha Sh.3,031,858,931 na kupelekea bakaa ya fedha taslimu kuwa zaidi kwa Sh.10,403,070. • Thamani ya Mali, Mitambo na Vifaa vya kudumu ilichooneshwa katika mizania ya hesabu ya Sh.7,586,056,782 inatofautiana na kiasi cha Sh.7,709,278,581 kilichooneshwa kwenye taarifa za mali za kudumu iliyoandaliwa na Halmashauri na kupelekea thamani ya mali kuoneshwa ni pungufu kwa Sh.123,221,799. • Jedwali lililoambatanishwa katika mizania ya hesabu kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 imeonesha kiasi cha Sh.6,246,559,798 ikiwa ni thamani ya Mali, Mitambo na Vifaa vya kudumu lakini kuna tofauti ya Sh.1,462,718,780 zaidi ikilinganishwa na Sh.7,709,278,581 kilichooneshwa kwenye taarifa za mali za Halmashauri. Taarifa ya mizania ya hesabu kwa mwaka wa fedha ulioishia Juni, 2010 imeonesha kuwa Halmashauri imefanya uwekezaji wa Sh.16,831,000 kwenye Mfuko wa Mikopo wa Serikali za Mitaa, hata hivyo uhakiki umebaini kuwa kiasi kilichowekezwa ni Sh.12,444,210 na kufanya tofauti ya Sh.4,386,790 zaidi.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccliii

Halmashauri ya Wilaya ya KIlosa

Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Mji wa Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Magu

• Bakaa ya fedha taslimu kwa mwaka wa fedha 2008/2009 imebadilika kutoka Sh.1,719,579,353 na kuwa Sh.1,750,933,156 na kupelekea bakaa kwa mwaka uliopita kuoneshwa pungufu kwa Sh.31,353,802. • Kiasi cha Sh.172,742,805 kimejumuishwa katika bakaa ya fedha taslimu na imeoneshwa katika kielekezi Na.24 ikiwa ni bakaa za fedha taslimu kwenye Vijiji, Kata, Zahanati, Vituo vya Afya Shule za Msingi na Sekondari kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010. Hata hivyo, jedwali lililopo ukurasa Na.84-86 lililoonesha bakaa hizo halikuambatanishwa na taarifa za benki au hati za benki zilizothibitisha bakaa ya fedha katika akaunti husika. Kwa hali hiyo imekuwa vigumu kudhibitisha ukweli kuhusu bakaa iliyooneshwa katika taarifa za fedha. Kiasi kilichooneshwa katika taarifa ya Wadai wasiolipwa katika Kielekezi Na.33 kinatofautiana na kiasi kilichooneshwa katika Kielekezi Na.19 cha fedha taslim kwenye Akaunti ya Amana kwa tofauti ya Sh.119,140,006 Waidaiwa wenye jumla ya Sh.67,110,223 wameoneshwa katika mizania ya hesabu lakini taarifa hiyo imejumuisha na Sh.66,616,923 zilizohamishwa kutoka Akaunti moja kwenda nyingine ndani ya Halmashauri. Bakaa ya dawa, vifaa na vipuri mbalimbali iliyooneshwa katika taarifa za fedha ilikuwa na thamani ya Sh.16,235,300 ikilinganishwa na Sh.13,174,300 kilichooneshwa katika taarifa ya kuhesabia mali na kupelekea tofauti ya Sh.3,061,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccliv

Halmashauri ya Jiji la Mwanza

Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe

Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Mji wa Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Nkasi

Mizania ya hesabu imeonesha Wadai wasiolipwa kwa kiasi cha Sh. 2,084,870,291 tofauti na taarifa iliyooneshwa katika jedwali lililoambatanishwa na taarifa za fedha ambalo lilionesha kiasi cha Sh.2,146,869,777 na kupelekea tofauti ya Sh.61,999,486. • Mali ambazo si za kudumu zenye jumla ya Sh.2,916,673,051 zimeonyeshwa kwenye mizania ya hesabu zaidi kwa Sh.43,753,174. • Mali za kudumu zimeoneshwa kwa thamani ya Sh.22,667,759,269 katika mizania ya hesabu kiasi ambacho ni pungufu kwa Sh.2,943,376,138. • Madeni ambayo siyo ya kudumu ya Sh.1,457,236,027 yameoneshwa katika mizania ya hesabu kwa zaidi ya Sh.417,058,803. • Madeni ya muda mrefu yenye jumla ya Shs.3,878,840,805 yameoneshwa katika mizania ya hesabu kama ruzuku ya fedha za miradi ya maendeleo isiyotumika. Hata hivyo kiasi hicho kimeoneshwa pungufu kwa Sh.8,369,694,199. Taarifa ya mtiririko wa fedha imeonesha kiasi cha Sh.3,699,808,000 ikiwa ni ongezeko la mali ghalani ingawa kiasi hicho kinatofautiana na kiasi cha Sh.132,530,583 kilichooneshwa kwenye taarifa ya Urari wa fedha. Kiasi kilichooneshwa katika Leja cha Sh.19,007,867 ni tofauti na kile kilichooneshwa katika Urari wa fedha cha Sh.199,814,261 na hivyo kupelekea tofauti ya Sh.180,806,394. • Kiasi cha bakaa ya fedha taslimu kilichooneshwa katika mizania ya hesabu kimeoneshwa zaidi kwa Sh.1,384,083,268. • Kiasi cha bakaa ya fedha taslimu kilichooneshwa katika taarifa ya mtiririko wa fedha kimeonyeshwa pungufu kwa Sh.416,521.70
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cclv

Halmashauri ya Wilaya ya Songea

Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu

Halmashauri ya Manispaa ya Singida

Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe

Katika kupitia bakaa ya mali ghalani iliyoonyeshwa katika taarifa ya mizania ya hesabu imeonesha kuwa ni power tiller tu zenye thamani ya Sh.250,000,000 ndiyo bakaa katika mwaka husika ingawa kazi ya kuhesabu mali iliyofanyika tarehe 30/6/2010 imeonesha kuwa Halmashauri ina mali ghalani kiasi cha Sh.274,678,300 na kusababisha mali iliyooneshwa katika taarifa za fedha kuwa pungufu kwa Sh.24,678,300 Katika kupitia daftari la fedha pamoja taarifa ya usaili wa benki imebainika kwamba malipo ya Sh.754,064,592 yamelipwa na Halmashauri kutoka katika Akaunti mbalimbali za benki kwa matumizi yasiyojulikana. Hata hivyo katika kupitia taarifa za fedha, malipo hayo yameoneshwa kama rasilimali ambazo fedha zilizomilikiwa hadi ukomavu zimeoneshwa kimakosa kwenye mizania ya hesabu na katika kielekezi cha taarifa za fedha Na.21 Taarifa ya mizania ya hesabu imeonyesha deni lisilolipwa la kiasi cha Sh.29,154,455 lililokopwa kutoka katika Mfuko wa Mikopo wa Serikali za Mitaa. Hata hivyo kiasi sahihi cha mkopo kilikuwa ni Sh.36,058,540 hivyo kuonesha upungufu wa Sh.6,904,085. Taarifa ya mizania ya hesabu ya tarehe 30 Juni, 2010 imeonyesha bakaa ya fedha taslimu ya Sh.2,424,131,093 ambayo haikuweza kudhibitika wakati wa ukaguzi kwa sababu ya mapungufu mbali mbali yaliyobainika katika taarifa za usaili wa benki. Taarifa ya mizania ya hesabu ya tarehe 30 Juni, 2010 imeonyesha bakaa ya fedha taslimu ya Sh.2,424,131,093 ambayo inatofautiana na bakaa ambayo iliyohakikiwa wakati wa ukaguzi ya Sh.1,350,085,193 na kupelekea tofauti ya Sh.37,994,751 zaidi.

Halmashauri ya Mji wa Korogwe

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclvi

Halmashauri ya Wilaya ya Pangani

Halmashauri ya Wilaya ya Igunga Halmashauri ya Manispaa ya Tabora

Halmashauri ya Wilaya ya Urambo

Taarifa ya Mizania ya Hesabu ya tarehe 30 Juni,2010 imeonyesha ruzuku ya fedha za miradi ya Maendeleo isiyotumika ya Sh. 1,694,235,150 ambayo inatofautiana na bakaa ya Sh. 2,238,983,199 iliyoonyeshwa katika taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji na kupelekea tofauti ya Sh. 544,748,049. Kielekezi Na.11 cha taarifa za fedha kimeonyesha bakaa ya fedha za matumizi ya kawaida ya Sh.516,936,000. Hata hivyo ya bakaa iliyohakikiwa ni Sh.40,380,000 na hivyo kupelekea tofauti ya Sh.476,556,000 zaidi. Katika ukaguzi wa rejista ya kesi imebainika kwamba Mkurugenzi wa Manispaa aliamuriwa kumlipa Majajulu Investment Limited kiasi cha Sh.74,343,357. Hata hivyo kiasi hicho cha fedha anachodaiwa kimeonyeshwa katika jedwali lililoambatana na taarifa za fedha kama Sh.42,000,000 ingawaje katika rejista ya madeni imeonyeshwa Sh.74,343,357 na kupelekea tofauti ya Sh.32,343,357. Kielekezi Na.25 cha taarifa za fedha kimeonyesha wadaiwa wenye jumla ya Sh.270,939,148 kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010. Taarifa hiyo imejumuisha pia wadaiwa waliopewa kazi za mikataba za Sh.20,394,450. Pia ukaguzi uliofanyika umebaini kwamba, kiasi cha fedha za wadaiwa kimeonyeshwa zaidi kwa Sh.3,470,000.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclvii

(ii) Taarifa ya Mapato na Matumizi Halmashauri Udhaifu Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Taarifa ya Mapato na Matumizi kwa mwaka wa fedha 2009/2010 imeonyesha ruzuku ya matumizi ya kawaida ya Sh.16,135,984,991. Hata hivyo, mapitio katika Kielekezi cha fedha Na.10 imebainika kwamba ruzuku ya matumizi ya kawaida katika Mradi wa Maji ilioneshwa kwa makosa kama Sh.11,228,350 badala ya Sh.105,198,785 na kusababisha kuoneshwa kwa ruzuku ya matumizi ya kawaida pungufu kwa Sh.93,970,435. Kiasi sahihi cha ruzuku kilitakiwa kioneshwe Sh.16,229,955,426 badala ya Sh.16,135,984,991. Jumla ya malipo katika kifungu cha matengenezo yalikuwa Sh.9,226,705,601 na siyo Sh.3,771,617,958 kama ilivyooneshwa katika taarifa za fedha na kusababisha kifungu hicho kuonyeshwa pungufu katika taarifa za fedha kwa Sh.5,455,867,644. Taarifa ya Mapato na Matumizi ina makosa kwa sababu ya kutoingizwa kwa baadhi matumizi/mapato katika taarifa na kuingizwa kwa makosa wakati wa kuhamisha bakaa za akaunti mbalimbali kutoka katika leja kuu kwenda katika Urari na kusababisha tofauti ya Sh.358,807,206 Taarifa ya Mapato na Matumizi kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 ilionesha ziada ya mapato ya Sh.482,442,167,000. Hata hivyo imebainika kwamba ruzuku ya matumizi ya kawaida kama ilivyooneshwa katika Kielekezi cha taarifa za fedha Na.11 ilioneshwa zaidi katika Taarifa ya Mapato na matumizi kwa Sh.168,982,000 na kupelekea ziada ya mapato kuongezeka kwa kiasi hicho hicho hali ambayo imeathiri taarifa ya mtiririko wa fedha.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni

Halmashauri ya Jiji la Mbeya

Halmashauri ya Wilaya ya Geita

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cclviii

Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe

Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu

Jumla ya mapato ya Sh.10,013,197,002 yaliyooneshwa katika taarifa za fedha yameoneshwa pungufu kwa Sh.28,226,837 ukilinganisha na mapato yaliyohakikiwa Sh.10,041,423,839. • Jumla ya matumizi yaliyooneshwa katika taarifa za fedha ya Sh.10,309,576,227 hayakujumuisha Sh.3,177,528,466 ikiwa makato ya kisheria ya mishahara, Kwa hiyo matumizi sahihi yalitakiwa yaoneshwe Sh.13,487,104,693. Taarifa ya Mapato na matumizi kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 imeripoti kiasi cha Sh.469,887,398 ikiwa matumizi ya ruzuku ya fedha za maendeleo. Kielekezi cha taarifa za fedha Na.25 kimeripoti matumizi ya ruzuku ya miradi ya maendeleo kuanzia mwaka wa fedha uliopita ya Sh.1,656,661,931. Hata hivyo, Kielekezi cha fedha Na.29 cha Mali, Mitambo na Vifaa kimeonesha kiasi cha Sh.1,782,332,482 ikiwa ni matumizi kwa mwaka na kupelekea matumizi ya maendeleo pungufu kwa Sh.125,670,551 katika taarifa za fedha.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclix

Halmashauri ya Mji wa Korogwe

Taarifa ya Mapato na matumizi kwa mwaka wa fedha pamoja na Kielekezi cha Taarifa za fedha Na.20 kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 imeripoti ruzuku pamoja na fedha zilizohamishwa kiasi cha Sh.24,505,400 ikiwa malipo ya posho tu kinyume na kanuni za fedha zinavyoagiza na kupelekea matumizi kuingizwa katika vifungu visivyohusika. Kielekezi cha taarifa za fedha Na.11 kilicho ambatanishwa na Taarifa za Fedha zilizoishia tarehe 30 Juni, 2010 kimeonyesha ruzuku ya matumizi ya kawaida iliyokuwepo ya Sh.7,017,148,112 badala ya Sh.6,922,572,815 na kupelekea tofauti ya Sh.94,575,297 ambayo imesababishwa na makosa kujumulisha wakati wa kuandaa Kielekezi Na. 11. Taarifa ya Mapato na matumizi kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 imeonyesha maduhuli ya Sh.74,895,845 yaliyokusanywa kutokana na ada,faini,tozo na leseni ambayo yanatofautiana na kiasi cha maduhuli cha Sh.60,058,597 kilichopatikana baada ya kupitia Daftari la fedha na kusabababisha tofauti ya Sh.14,837,248.

Halmashauri ya Wilaya ya Igunga

Kielekezi cha taarifa za fedha Na. 11 kimeonyesha bakaa ya ruzuku ya matumizi ya kawaida ya Sh. 516,936,000. Hata hivyo, taarifa sahihi ya bakaa ya ruzuku ni Sh.40,380,000 na kupelekea bakaa hiyo kuonyeshwa zaidi katika taarifa za fedha kwa Sh. 476,556,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclx

Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge

Kielekezi cha taarifa za fedha Na. 18 kimeonyesha kifungu cha Vifaa na Bidhaa kiasi cha Sh.2,017,260,101. Hata hivyo hii imejumuisha malipo ya safari pamoja na posho za kujikimu ya Sh.17,667,510 ambayo siyo malipo yanayohusiana na kasma husika.

(iii)

Taarifa ya Mtiririko wa Fedha Udhaifu • Tarakimu za mali ambazo siyo za kudumu katika taarifa za mtiririko wa fedha zilikuwa na makosa, kwani Katika kulinganisha tarakimu za mwaka husika na za mwaka huu tumebaini tofauti ya Sh.194,762,820. • Taarifa ya matumizi na mapato ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji na Kielekezi cha taarifa za fedha Na.38 imeripoti matumizi kiasi cha Sh.1,566,015,550 kwa mwaka husika. Hata hivyo taarifa ya Mtiririko wa Fedha imeonesha kiasi cha Sh.1,561,152,000 katika shughuli za uwekezaji na kusababisha tofauti ya Sh.4,863,550. Tofauti mbali mbali zimeonekana katika mapokezi ya fedha za maendeleo kwa mwaka husika kwani Kiasi cha Sh. 3,816,619,921 kimeoneshwa katika Kielekezi Na.44 lakini kiasi cha Sh. 3,188,264,167 kimeonyeshwa katika Taarifa ya Mtiririko wa Fedha katika sehemu ya manunuzi ya mali kama ni mapokezi ya fedha za maendeleo.

Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Mafia

Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxi

Halmashauri ya Manispaa ya Temeke

Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma

Halmashauri ya Wilaya ya Hanang

Kwa kupitia Nakala ya Taarifa za Fedha ya Mfuko wa Mikopo wa Serikali za Mitaa kwa mwaka ulioishia tarehe 30 Juni 2010 imeonekana kwamba Halmashauri inadaiwa kiasi cha Sh. 176,017,600 wakati yenyewe imeripoti kiasi cha 167,217,600 katika Taarifa ya Mizania ya Hesabu ( Kielekezi Na. 22) na ikapelekea kiasi kilichooneshwa kama fedha iliyoongezeka kuwa zaidi kwa Sh. 8,800,000 katika Taarifa ya Mtiriko wa Fedha. Taarifa ya Mtiririko wa Fedha kwa mwaka wa fedha 2009/2010 pamoja na taarifa nyingine za fedha imeonekana kwamba ruzuku ya fedha za Maendeleo iliyopokelewa ya Sh.1,050,759,328 ikiwa ni sehemu ya Manunuzi ya Mali katika taarifa ya Mtiririko wa fedha. Hata hivyo, Taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji imeonesha kiasi cha Sh.3,232,895,997 kuwa ni ruzuku iliyopokelewa kwa mwaka husika wa fedha na kupelekea kiasi kilichooneshwa kuwa pungufu kwa Sh. 2,182,136,669. Katika kupitia Taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji imebainika kwamba kiasi cha fedha cha kilichotakiwa kuonyeshwa katika Taarifa za Mtiririko wa Fedha sehemu ya manunuzi / kuuza mali kilitakiwa kiwe Sh.1,735,888,000 badala ya kiasi cha Sh.1,094,218,000 kilichooneshwa katika Taarifa ya Mtiririko wa Fedha Katika sehemu ya Uwekezaji na kupelekea taarifa hiyo mtiririko wa fedha kuwa pungufu kwa Sh.641,670,000.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxii

Halmashauri ya Mji wa Babati

Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali

Taarifa ya Mtiririko wa Fedha ya Sh. 1,663,526,312 imeonyeshwa zaidi kwa kuwa kiasi cha Sh. 112,679,054 kilichojumuishwa ni bakaa ya fedha ambayo hakijatumika . Kwa kawaida bakaa ya fedha isiyotumika inatakiwa ijumuishwe katika taarifa ya bakaa ya fedha taslim na siyo ioneshwe katika sehemu ya uwekezaji katika Mtiririko wa Taarifa za Fedha. Katika kupitia taarifa ya Mtiririko wa Fedha pamoja na taarifa nyingine za fedha imeonekana kwamba fedha iliyoingia kwenye sehemu ya kuendesha shughuli ni Sh. 1,554,695,335 . Hata hivyo sehemu ya fedha iliyotumika katika miradi ya Maendeleo ya Sh.572,485,820 ambayo siyo fedha taslimu haijatolewa katika jumla ya fedha taslimu na kupelekea bakaa ya fedha taslimu kuwa zaidi kwa Sh. 572,485,820. Bakaa ya fedha taslimu ya mwaka wa fedha uliopita ambayo ni salio anzia katika mwaka huu wa fedha imebadilika kutoka Sh. 1,719,579,353 na kuwa Sh. 1,750,933,156 na kupelekea bakaa anzia ya fedha taslimu kuwa zaidi kwa Sh. 31,353,802. Katika kupitia takwimu mbalimbali katika Taarifa ya Mtiririko wa Fedha imebainika kwamba baadhi ya takwimu zimeingizwa kwa makosa na kusababisha taarifa ya mtiririko wa Fedha kuonyeshwa tofauti kwa kiasi cha Sh.58,614,563 .

Halmashauri ya Wilaya ya KIlosa

Halmashauri ya Mji wa Mpanda

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxiii

Halmashauri ya Wilaya ya Sumbawanga

Katika kupitia Taarifa ya Mtiririko wa Fedha ,Mizania ya Hesabu na Vielekezi vya Taarifa za fedha imebainika kwamba takwimu zilizotumika katika kuandaa Taarifa ya Mtiririko wa Fedha zimeonekana siyo sahihi na kusababisha kukosewa kwa taarifa hiyo kwa Shs.1,394,261,015. Katika Taarifa ya Mtiriko wa fedha imeoneshwa kiasi cha Sh. 2,318,506,507 kama bakaa ya ruzuku ya matumizi ya kawaida, hata hivyo imebainika kwamba taarifa hiyo imeonyeshwa pungufu kwa Sh. 166,727,197. Katika kupitia Taarifa za Mapato na Matumizi nimebaini ziada ya mapato kwa mwaka husika ya Sh. 243,069,406 hata hivyo Taarifa ya Mtiriko wa Fedha umeonyesha ziada ya mapato ya shs. 117, 398,855. Katika kupitia Taarifa za Mapato na Matumizi nimebaini Halmashauri ilitumia jumla ya Sh.595,557,949 ikiwa ni gharama za uchakavu wa mali, mitambo na vifaa hata hivyo katika Taarifa ya Mtiriko wa fedha kimeoneshwa kiasi cha Sh. 469,887,398.

Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu

Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe

Kiasi cha Sh.21,342,200 kimeoneshwa katika Taarifa ya Mtiririko wa Fedha kama ni fedha iliyowekezwa kwenye Mfuko wa Mikopo wa Serikali za Mitaa. Kiasi hicho cha fedha kilichooneshwa kinahusiana na mwaka wa fedha uliopita na hakijahusisha malipo yoyote ya fedha taslimu katika mwaka husika. Kwa hiyo kiasi kilichoonyeshwa katika sehemu ya Uwekezaji kwenye Taarifa ya Mtiririko wa Fedha kimeonyeshwa zaidi kwa kiasi hicho.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxiv

Halmashauri ya Mji ya Korogwe

Halmashauri ya Wilaya ya Pangani

Halmashauri ya Wilaya ya Igunga

Halmashauri ya Wilaya ya Nzega

Kiasi cha Sh.238,107,028 ikiwa ni fedha za mradi wa Maendeleo zisizotumika, kimeonyeshwa katika Taarifa ya Mtiririko wa fedha kama mapato kwa mwaka husika badala ya Sh.585,866,032 kama kilivyoonyeshwa katika Taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji na kupelekea kuwa na tofauti ya Sh.347,739,004. Taarifa ya Mtiririko wa Fedha kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 imeonyesha ruzuku ya fedha za miradi ya Maendeleo iliyopokelewa ni Sh.676,940,669 ikiwa ni tofauti na kiasi kilichoonyeshwa katika Taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji ya Sh.975,739,649 na kupelekea tofauti ya Sh.298,798,980 . Taarifa ya Mtiririko wa Fedha kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni, 2010 imeonyesha ruzuku ya fedha za miradi ya Maendeleo iliyopokelewa ni Sh. 1,421,529,000 ikiwa ni tofauti na kiasi kilichoonyeshwa katika Taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji ya 2,552,296,232. Ruzuku ya fedha za miradi ya Maendeleo iliyopokelewa ya Sh. 2,358,242,842 liyooneshwa katika Taarifa ya Mtiririko wa Fedha imeonyeshwa tofauti na kiasi kilichoonyeshwa katika Taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji ya 2,811,039,004 na kusababisha tofauti ya Sh. 452,796,162.

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxv

(iv)

Taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji

Halmashauri Udhaifu uliogundulika Halmashauri ya Taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo Wilaya ya na ugharimiaji imeonyesha salio anzia la Bagamoyo Sh.1,330,835,471. Pia taarifa hiyo imeonyesha mapato ya Sh.5,235,507,265 na matumizi ya Sh.3,939,090,248 kwa kipindi cha mwaka unaokaguliwa. Hata hivyo ukaguzi umebaini kuwa taarifa hii inapotosha kutokana na kuwepo kwa makosa mengi ya kujumlisha na kutoa. Halmashauri ya Taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo Wilaya ya na ugharimiaji imeonyesha jumla ya mapato Rufiji/Utete ya Sh.3,568,469,628 wakati taarifa ya mtiririko wa fedha imeripoti kiasi Sh.1,827,153,761 kama fedha za maendeleo zilizopokelewa kwa kipindi hicho. Maelezo ya tofauti ya fedha za maendeleo zilizoonyeshwa kwenye taarifa hizi hayakutolewa Halmashauri ya Taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo Manispaa ya na ugharimiaji kwa mwaka wa fedha wa Dodoma 2009/10 imeripoti kiasi cha Sh. 3,967,542,658 kama jumla ya fedha zilizopokelewa badala ya kiasi sahihi cha Sh.3,551,241,018 ambacho kilipatikana kwa kujumlisha bakaa ya nyuma ya Sh.318,345,020 na mapato halisi ya Sh. 3,232,895,997 kwa hiyo bakaa ya mwisho imezidishwa kwa Sh.416,301,640 Halmashauri ya Menejimenti ya Halmashauri iliripoti kiasi cha Wilaya ya Sh.694,847,000 katika Taarifa ya matumizi ya Liwale Miradi ya Maendeleo na Ugharimiaji kwa mwaka husika. Hata hivyo imebaika kuwa taarifa hii ina makosa mengi ya kujumlisha na kutoa. Halmashauri ya Taarifa ya matumizi ya Miradi ya Maendeleo Wilaya ya na Ugharimiaji kwa mwaka wa fedha wa
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxvi

Mbeya

2009/10 imeripoti kiasi cha Sh.6,715,192,888 ambacho kinajumuisha salio anzia la Sh.236,126,000. Hata hivyo ukaguzi umebaini kuwa kiasi hicho kimeripotiwa pungufu kwa Sh.4,692,736,888.

(v)

Taarifa kuhusu Mabadiliko ya Mtaji Udhaifu Taarifa ya Mabadiliko ya Mtaji kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni 2010 imeonesha mabadiliko ya Mtaji kiasi cha Sh.149,614,461. Hata hivyo ukaguzi umebaini mabadiliko ya Mtaji ya Sh.246,496,800 ambacho kinatofautiana kwa Sh.96,882,339 . Taarifa ya Mabadiliko ya Mtaji kwa mwaka wa fedha 2009/2010 iliyowasilishwa pamoja na Taarifa nyingine za fedha imeonyesha mapato ya pungufu ya Sh.214,485,080 badala ya Sh.1,707,676,690 iliyoonyeshwa katika taarifa ya Mapato na Matumizi kwa mwaka husika wa fedha na kupelekea kiasi hicho kuonyeshwa pungufu kwa Sh.1,493,191,610. Katika ukaguzi wa Taarifa ya Mabadiliko ya Mtaji kwa mwaka wa fedha ulioishia tarehe 30 Juni 2010 imeonesha pungufu ya Sh.103,296,272. Hata hivyo Taarifa ya Mapato na Matumizi imeonyesha kiasi cha Sh.117,398,855 ikiwa ni mapato ya ziada na kupelekea taarifa hiyo kuonyeshwa pungufu kwa Sh.125,670,551.

Halmashauri Halmashauri ya Mji wa Lindi

Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma

Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxvii

Kiambatanisho 7 Matumizi yasiyokuwa na hati za malipo Sh.2,830,338,208 Na. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Halmashauri Halmashauri ya Manispaa Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya Meru Halmashauri ya Wilaya Monduli Halmashauri ya Wilaya Longido Halmashauri ya Wilaya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya Rufiji/Utete Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa Halmashauri ya Wilaya ya Chato Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Hanang Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Kiasi ( Sh.) 57,426,376 31,423,650 1,595,178 5,416,000 40,983,533 92,935,100 1,350,000 15,977,500 6,589,000 411,876,805 35,261,757 8,939,476 83,940,229 144,994,981 35,109,084 13,751,000 209,508
cclxviii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 Jumla

Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Mji wa Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Nkasi Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Mji wa Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Urambo

6,219,340 24,335,887 34,040,000 6,881,800 3,676,000 3,359,437 19,790,000 54,913,157 37,180,000 63,645,996 42,921,265 1,656,900 12,524,523 5,940,000 1,393,123,804 11,336,000 119,938,993 1,075,929 2,830,338,208

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxix

Kiambatisho 8 Malipo yenye nyaraka pungufu Sh.5,515,453,908 Na. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa Halmashauri ya Mji wa Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo Halmashauri ya Wilaya ya Biharamulo Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Muleba Halmashauri ya Wilaya ya Missenyi Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Kiasi (Sh.) 16,041,000 4,396,495 5,065,402 42,259,848 20,659,000 4,846,000 5,830,000 31,560,770 46,306,498 491,380,196 803,959,614.53 1,240,000 20,823,688 34,415,500 64,992,270.14 9,600,000 9,044,625.15 31,169,058

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxx

19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42

Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma/UJiji Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Nachingwea Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Hanang Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Mji wa Babati Halmashauri ya Wilaya ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Wilaya ya Serengeti Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Halmashauri ya Wilaya ya Rorya Halmashauri ya Wilaya ya Mbarari Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro

967,666,496 11,286,445 35,072,736.16 11,023,992 46,563,500.10 4,478,126.65 449,681,751.83 378,494,275 21,387,111 23,080,000 116,468,930 41,148,782 5,042,646 14,493,989 153,528,149.67 14,340,000 31,759,989 90,555,436 15,591,576 49,278,700 6,310,000 4,820,000 5,100,000 147,040,898
cclxxi

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63

Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Mji wa Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Nkasi Halmashauri ya Wilaya ya Sumbawanga Halmashauri ya Manispaa Sumbawanga Halmashauri ya Manispaa Songea Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Bukombe Halmashauri ya Wilaya ya Kahama Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu

16,668,682.17 78,130,000 837,000.00 8,070,000 251,120,465 13,800,353 148,410,500 83,619,400 3,264,750 41,746,552.35 14,341,000 7,014,581 14,317,450 9, 566,700 3,917,500 1,704,000 4,858,000 41, 045,000 2,123,300 5,727,124.08 144,089,120

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxii

64 65 66 67 68 69 70 71 Jumla

Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Mji wa Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Urambo

13,181,395 174,310,892 21,500,000 11,900,163 5,000,000 11,849,900 13,061,128 82,475,458 5,515,453,908

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxiii

Kiambatisho 9 Madai ya miaka ya nyuma yaliyolipwa Sh.620,278,565 Na. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Jumla Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Arusha Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Manispaa ya Bukoba Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Hanang Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Urambo Kiasi (Sh.) 12,536,000 20,658,335 3,564,000 83,038,574 11,420,800 29,173,860 14,212,250 26,285,028.92 112,213,369 40,583,040 34,113,753.87 24,440,351.50 21,711,948 1,650,250 51,370,679 19,510,000 6,700,000 8,183,000 2,362,000 49,112,766 15,379,280 1,480,000 4,784,480 25,794,800 620,278,565

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxiv

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxv

Kiambatisho 10 Mishahara isiyolipwa haikurejeshwa Hazina Sh.1,185,252,606 Na. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11. 12 13 14. 15 16. 17 18 19. 20 21. 22. 23. 24 25. 26. 27 28. Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya ya Mafia Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Muleba Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma/UJiji Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Mji ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Kiasi (Sh.) 5,609,448.23 16,524,108.16 2,980,603.28 28,626,256 15,356,114.07 3,532,075.30 14,881,265.26 27,389,762 26,877,436.58 4,410,540 15,722,198.35 10,762,662.32 3,516,948.79 48,872,145 6,604,238 23,728,582.86 1,560,881.81 4,170,392.00 2,652,305.94 1,628,410 27,963,340 11,299,628.98 16,897,000 4,095,563 109,698,842 40,811,968 46,868,337 27,552,083

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cclxxvi

29. 30. 31. 32 33. 34. 35. 36. 37. 38 39 40. 41 42. 43. 44 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54 55. Jumla

Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Wilaya ya Meatu Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu Halmashauri ya Wilaya ya Iramba Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Manispaa ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Handeni Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Tabora

8,076,558.88 59,456,636.83 17,751,283 31,656,695 13,487,586.30 27,672,753 16,247,200 22,058,689 23,953,808 106,142,575 43,462,812 5,227,823 14,629,455 7,011,879.73 3, 058,300 8,915,776.95 40,964,790 17,504,172 15,450,394 29,905,200 12,313,738 31,861,192 23,250,578.61 24,056,793.97 9,114,105 19,097,570 2,331,105 1,185,252,606

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxvii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxviii

Kiambatisho 11 Mishahara iliyolipwa kwa watumishi waliostaafu, kuachishwa kazi na watoro Sh.583,221,297 Na. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji/Utete Halmashauri ya Jiji la Dar es Salaam Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Wilaya ya Biharamulo Halmashauri ya Wilaya ya Ngara Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma/UJiji Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Same Kiasi (Sh.) 31,583,428.20 3,458,842 2,010,784 478,681.52 1,513,198.15 15,507,940 56,014,740.38 1,544,890 2,593,379 5,988,945 2,446,194 2,088,838.37 15,531,684 7,236,739 18,919,324 3,341,543 3,880,270.82 4,445,128.76 28,043,643.95 6,140,153.72

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxix

21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 Jumla

Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Manispaa ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya KIlosa Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi U Halmashauri ya Wilaya ya kerewe Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Manispaa ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Urambo

3,064,244.15 1,628,410 833,932.47 2,614,856 4,662,244 8,680,936 34,835,826.29 16, 111,245 81,817,088 1,461,409 92, 792,690 5,098,783 21,823,586.39 1,390,105.48 4,485,343 16,796,234 72,356,016 583,221,297

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxx

Kiambatisho 12 Halmashauri zenye Watumishi ambao wanakopa sehemu kubwa ya mishahara yao bila kuthibitiwa Na 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Mbeya Manyara Dodoma Pwani Dar es Salaam Mkoa Arusha Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji/Utete Halmashauri ya Jiji la D’salaam Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxxi

19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36

Morogoro

Mtwara Mwanza Ruvuma

Singida

Tanga

Tabora

Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Iramba Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Wilaya ya Singida Halmashauri ya Manispaa ya Singida Halmashauri ya Mji ya Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Muheza Halmashauri ya Jiji la Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Urambo

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxxii

Kiambatisho 13 Vitabu vya maduhuli ambavyo havikuonekana wakati wa ukaguzi 948 Na Mkoa Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Mji Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Makete Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma/UJiji Halmashauri ya Wilaya ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Idadi ya vitabu 11 33 168 1 38 15 9 7 5 7 7 4 42 65 36 35
cclxxxiii

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16.

Arusha

Pwani Dodoma

Iringa

Kagera Kigoma Kilimanjar o

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Na

Mkoa Same

Halmashauri

Idadi ya vitabu

17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33.

Lindi

Manyara

Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa Halmashauri ya Mji wa Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Hanang Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Mji Babati Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Magu
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

101 2 2 20 53 4 3 3 14 8 1 4 28 6 41 41 10
cclxxxiv

Mbeya

Mbeya Mtwara

Mwanza

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Na

Mkoa

Halmashauri Halmashauri Misungwi Halmashauri Mwanza Halmashauri Sengerema Halmashauri Ukerewe Halmashauri Mpanda Halmashauri Mbinga Halmashauri ya Songea Halmashauri Tunduru Halmashauri Namtumbo Halmashauri Maswa Halmashauri Mkinga Halmashauri Igunga Halmashauri Nzega Halmashauri Sikonge Halmashauri Urambo ya Wilaya ya

Idadi ya vitabu 26

34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. Jumla ya vitabu Shinyanga Tanga Tabora Rukwa Ruvuma

ya

Jiji

la 4 6

ya Wilaya ya ya Wilaya ya 38 ya Mji wa 1 ya Wilaya ya 5 ya Manispaa 5 ya Wilaya ya 4 ya Wilaya ya 3 ya Wilaya ya 3 ya Wilaya ya 9 ya Wilaya ya 4 ya Wilaya ya 1 ya Wilaya ya 12 ya Wilaya ya 3 948

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxxv

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxxvi

Kiambatisho 14 Maduhuli ambayo hayajarejeshwa na Mawakala wa kukusanya mapato Sh.2,756,763,702 Na 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Mji wa Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Mafia Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji/Utete Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa Halmashauri ya Wilaya ya Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Mji wa Babati Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Manispaa ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Kiasi (Sh.) 627,244,100 56,274,600 38,912,363 5,197,500 12,580,000 11,206,044 2,591,854 1,132,294,000 13,449,000 12,405,000 3,005,000 11,622,000 10,061,500 15,620,000
4,399,000

11,269,910 13,149,082 15,371,840 1,645,050 6,556,000 2,405,000 2,500,000 12,320,000 1,218,900
cclxxxvii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38 39 40 41 42 43 Jumla

Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Mji wa Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Wilaya ya Bukombe Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Manispaa ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Handeni Halmashauri ya Jiji la Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Igunga Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Urambo

15,771,000 4,846,000 188,628,176 4,305,000 37,442,000 4,200,000 7,848,000 119,774,883 2,474,000 32,230,000 2,290,000 46,940,900 109,790,000 13,060,000 36,431,000 5,300,000 58,345,000 20,180,000 23,610,000 2,756,763,702

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxxviii

Kiambatisho 15 Mambo yaliyosalia katika Usuluhisho wa Benki
Halmashauri Mapato katika daftari la mapato ambayo hayakupelekwa benki (Sh.) 71,640,913.51 1,437,958.52 445,647,308.00 Hundi ambazo hazijawasilish wa benki kwa malipo (Sh.) Fedha taslimu ambazo hazijafikishw a benki (Sh.) Malipo yaliyofanyika Benki lakini hayajaingizwa katika daftari la fedha (Sh.) Mapato yaliyoingizwa benki lakini hayajaingizwa katika daftari la fedha (Sh.)

Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga Halmashauri ya Wilaya ya Mafia Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji/Utete Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Manispaa ya

699,392,648.94 113,477,493.29 899,973,742.15 8,651,432.07 536,657.00 74,597,878.00 1,680,421.00

17,721,230.00

76,039,009.00 2,027,241.30

3,245,170.43 112,000.00 4,217,035.00 3,425,726.83 15,333,018.90 2,808,512,464. 32 303,301,895.00 26,690,183.26 8,884,135.69 55,335,708.71 4,753,801,740. 29 371,087,204 2,987,214.02 11,098,164.00 26,784,516.57 6,468,015.58 5,565,600.00 6,257,300.00 26,052,741.00 70,000.00 7,012,738.31 2,839,787.68 240,000.00 83,589.38 31,330,204.88 193,200.00 7,536.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cclxxxix

Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa Halmashauri ya Wilaya ya Makete Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Mji wa Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Karagwe Halmashauri ya Wilaya ya Missenyi Halmashauri ya Wilaya ya Chato Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma/UJiji Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa Halmashauri ya Wilaya ya Lindi Halmashauri ya Mji wa Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Nachingwea Halmashauri ya Wilaya ya Hanang Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya

26,000.00 513,000.00 83,843,526.31 7,962,912.00 25,117,686.00 25,938,349.00

57,151,051.00 62,638,832.17 101,124,718.1 120,313,640.00 278,549,407.00 36,466,727.00 97,401,024.18 960,000.00 478,000.00 8,212,449.00 3,003,221.06 1,074,848.00 729,608.00

1,337,065,276. 00

2,257,198,014. 00 154,562,918.00

4,025,965.00 20,390,365.00

124,852,895.00 332,915,312.00

137,008.00 2,596,874.00 418,900,186.8 6 288,158,829.0 0

4,479,140.24 14,304,017.85 145,379,759.12 110,591,508.53 227,765,513.66 25,689,146.44. 75,700.00 3,084,994.00 15,746,001.00 507,401,005.00 891,175.50 58,435,645.58 42,824,424.02 3,492,750.00 92,240,800.00

0.00 5,752,160.00 4,014,202.31

10,905,233.00 81,117,351.60 6,768,714.72 118,470,819

3,232,550.50 0.00 0.00

907,600.00 0.00 0.00

0.00 148,500.00 0.00

0.00 434,000

28,824,383.81 23,224,999.64

0.00

0.00

0.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxc

Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Mji wa Babati Halmashauri ya Wilaya ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Manispaa ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Serengeti Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Halmashauri ya Wilaya ya Rorya Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Halmashauri ya Mji wa Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara/Mikindan i Halmashauri ya Wilaya ya Newala

126,000.00 298,389,324.85 771,666,972.07 216,652,777.01 205,850,408.56 4,803,989.00 20,131,231.56 64,919,931

1,386,462.48 1,213,211,674. 57 1,519,836,843. 77 481,688,015.00 374,968,338.12 384,603,319.87 606,238,619.84 65,325,315.00 5,882,000.00 3,915,242.00 59,175,245.08 9,585,024.00 1,484,775,639 10,527,812.00 1,218,689.25 64,462,828.00 517,242,371.0 0 93,829,615.00

21,606,195 166,430,882 1,931,534.00 234,355,938.51

87,558,161.00 45,886,748.00 6,052,892.22 1,207,363,763. 42 20,169,993.82 108,998,006.45 898,151,462.00 1,486,154,033. 52 168,019,806.00 901,669,903.28 7,663,521.00

5,729,436.00 25,215,525.00

1,520,005.00 503,000.00

15,095,000.00 143,871,221.0 0 5,120,500.00

36,382,644.08 33,623,733 1,615,405,880. 76 75,499,358

210,241,782.85 12,433,856.18

510,422,962.59 24,686,992.09

29,162,333.00 2,514,173.00 1,325,182.00

854,000.00 275,981.80

1,346,000.00

5,309,090.00

149,783,966

634,000.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxci

Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba Halmashauri ya Wilaya ya Nanyumbu Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Nkasi Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Wilaya ya Kahama Halmashauri ya Wilaya ya Meatu Halmashauri ya Manispaa ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu Halmashauri ya Manispaa ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Handeni Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe Halmashauri ya Mji wa Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya ya

10,935,092.13

6,406,441.25 109,505,231.43 39,941,924.18 1,970,865.61

794,000.00 5,593,500.00

78,893,792.00 46,250,561.00

48,365,022.00 27,634,950.00

81,276,626.17 364,996,772.13 945,704,105 949,516,591.07 186,272,083

497,000.00 7,463,924.00 589,840.00 9,448,560.00 70,000.00

313,741,265.79 22,726,153.34 25,171,451.00 141,500.00

4,174,178.63 4,413,770.00

4,661,634.00 231,857,106.00

87,850.00

108,595,500.84 781,500.00 37,708,573.00 28,554,330.00 70,669,755.00 116,108,547.00 605,246,825.31 35, 005,678.00 409,157,351.00 44,573,221.00 796,150.00 104,211,857.00 226,724,956.00 749,796,747.00 87,541,361.00 169,359,088.0 0 3,984,619.00 5,614,683.00 10,322,830.00 1,081,500.00 1,113,509.00 3,118,120.00 39,919,214.00 1,502,756.00 2,354,930.00 444,425.00 5,943,920.00 528,097,936

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxcii

Pangani Halmashauri ya Jiji la Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Halmashauri ya Wilaya ya Mkinga Halmashauri ya Wilaya ya Igunga Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Jumla

86,013,184.00 405,619,297.00 445,293,237.00 70,176,341.06 6,910,930.41 3,543,928.00 11,203,738.00 5,047,651.00 9,612,413,862 28,792,732,991 805,665,694 2,586,187,823 1,257,775,757 9,472,441.00 16,723,977.00 6,000.00 6,706,203.00 54,661,963.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxciii

Kiambatisho 16 Uhakiki wa fedha na ukaguzi wa kushtukiza
Na. Halmashauri Uhakiki wa fedha na ukaguzi wa kushtukiza haukufanyika na menejimenti ya Halmashauri √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Kutunza fedha zaidi ya kiwango kilichoidhinishwa

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18

Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Wilaya ya Moshi Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Mji wa Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Hanang Halmashauri ya Wilaya ya

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

ccxciv

19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35

Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Mji wa Babati Halmashauri ya Wilaya ya Rorya Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Wilaya ya Nzega

√ √ √ √

√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ 34 6 √ √

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxcv

Wadaiwa wasiolipa Sh.44,059,104,038
Na 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Pwani Mkoa Arusha Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Mji wa Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga

Kiambatisho 17

Kiasi (Sh) 1,087,965,000 .00 1,227,479,366.00 119,665,000.00 195,247,664.00 28,306,646.00 154,402,000.00 29,901,892.00 562,844,419.00 98,373,805.00 192,078,850.00 94,713,209.00 105,395,018.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxcvi

13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 Iringa Dodoma Dar es Salaam

Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji/Utete Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa Halmashauri ya Wilaya ya Makete Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo

389,313,112.00 1,385,205,993.00 1,889,960,006.00 642,935,089.00 66,562,179.00 768,703,912.00 63,758,001.00 85,995,841.00 239,224,746.00 6,132,448,512.00 55,528,083.45.00 205,340,603.00 529,551,672.00 159,927,592.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxcvii

27 28 29 30 31 32 33 34

Kagera

Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Manispaa ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Ngara Halmashauri ya Wilaya ya Missenyi Halmashauri ya Wilaya ya Chato

256,528,318.00 146,609,477.00 17,341,000.00 396,760,704.00 59,835,688.00 200,285,359.00 401,469,000.00 201,158,000.00 9,906,000.00

Kigoma

Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma/UJiji

35 36 37 38 39 40 Kilimanjaro

Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya Wilaya ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya Rombo

52,257,074.00 289,931,029.00 310,589,441.24 278,462,874.31 58,646,500.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxcviii

41 42 Lindi 43 44 45 46 Manyara 47 48 49 50 51 Mara 52 53 54

Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa Halmashauri ya Wilaya ya Lindi Halmashauri ya Mji wa Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Liwale Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Hanang Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Mji wa Babati Halmashauri ya Wilaya ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Halmashauri ya Wilaya ya Rorya

253,582,354.00 261,844,562.00 463,800,000.00 63,702,501.00 122,049,000.00 250,198,000.00 2, 554,931,000.00 1,417,112,100.00 82,660,701.92 151,486,924.00 139,328,031.00 580,547,638.00 348,442,852.00 306,735,841.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccxcix

55 Mbeya 56 57 58 59 60 61 62 Morogoro 63 64 65 66 Mtwara 67 68

Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero Halmashauri ya Mji wa Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara

503,108,602.00 149,260,514.00 370, 993,393.00 78,380,239.00 388, 047,000.00 609,443,271.15 453,879,492.00 76,490,742.00 137,191,203.00 892,838,980.00 101,127,000.00 66,616,923.00 699,794,000.00 88,996,000.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccc

69 70 71 Mwanza 72 73 74 75 76 77 78 Rukwa 79

Halmashauri ya Wilaya ya Newala Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Mji wa Mpanda Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga Ruvuma Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Songea

174,526,405.00 554,814,409.00 67,455,200.00 1,116,038,587.00 213,415,546.00 68,099,952.00 1,229,600,079.00 335,454,716.00 515,660,013.00 29,000,000.00 343,975,567.00

80 81 82

92,384,934.00 110,113,293.00 40,209,884.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccci

83 84 85 Shinyanga 86 87 88 89 90 91 92 93 Singida 94 95 Tanga 95

Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Wilaya ya Bukombe Halmashauri ya Wilaya ya Kahama Halmashauri ya Wilaya ya Meatu Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga Halmashauri ya Manispaa ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Wilaya ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Handeni Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe

635,152,410.00 245,004,929.00 1,171,242,655.00 300,314,450.00 71,234,769.00 231,309,522.10 168,937,277.00 181, 050,710.00 528,097,935.99 274,182,609.00 27,589,714.00 20,098,000.00 248,824,186.00 94,023,923.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccii

97 98 99 100 101 102 103 104 Tabora 105 106 107 108 109 Jumla

Halmashauri ya Mji wa Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya ya Muheza Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Halmashauri ya Jiji la Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Halmashauri ya Wilaya ya Mkinga Halmashauri ya Wilaya ya Igunga Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Urambo

33,684,706.00 71,984,483.00 83,445,680.00 178,104,849.00 494,495,329.00 655,663,001.00 51,812,014.00 448,779,906.00 887,168,022.00 388,769,190.00 434,944,212.68 164,834,282.00 274,409,149.00 44,059,104,038

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccciii

Wadai wasiolipwa Sh.52,041,114,397
Na 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Dodoma Dar es Salaam Pwani Mkoa Arusha Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Mji wa Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga Halmashauri ya Wilaya ya Mafia Halmashauri ya Jiji la Dar es Salaam Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya

Kiambatisho 18

Kiasi (Sh) 556,762,000.00 660,387,526.00

98,937,742.00
850,761,303.00 239, 006,151.00 316,010,000.00 371,405,789.83 775,105,290.00 217,467,025.00 188,581,867 .00 190,366,489.00 114,591,150 .00 318,918,000.00 5,687,236,970.00 1,456,183,036.00 478,600,869.00 512,973,349.00 396,507,886.00
ccciv

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 Kilimanjaro Kigoma Kagera Iringa

Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa Halmashauri ya Wilaya ya Makete Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Mji wa Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Kilolo Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Manispaa ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Ngara Halmashauri ya Wilaya ya Missenyi Halmashauri ya Wilaya ya Chato Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma/UJiji Halmashauri ya Wilaya ya Hai Halmashauri ya

395, 713,014.00 329,391,900.00 267,250,817.18 2,278,790,650.00 155,677,572.00 263,820,965.00 777,620,728.00 405,273,706.00 604,743,120.00 152,343,185.00 53,535,024.00 37,098,648.00 58,906,558.00 43,202,769.00 84,764,593.00 305,920,000.00 39,306,000.00 519,055,000.00 712,322,837.00 1,002,874,537.00
cccv

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

39 40 41 42 43 44 Lindi 45 46 Manyara 47 48 49 50 51 52 Mara 53 54 55 56 Mbeya 57 58

Wilaya ya Moshi Halmashauri ya Manispaa ya Moshi Halmashauri ya Wilaya ya Siha Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Halmashauri ya Wilaya ya Same Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa Halmashauri ya Wilaya ya Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Babati Halmashauri ya Wilaya ya Hanang Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro Halmashauri ya Mji wa Babati Halmashauri ya Wilaya ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Halmashauri ya Wilaya ya Rorya Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali

442,008,349.26 581,640,104.02 592,425,388.55 196,331,434.99 540,472,053.00 610,803,712.00 328,055,000.00 48,804,000.00 119,156,000.00 394,306,637.00 410,173,000.00 172,634,473.00 86,046,640.00 209,936,203.00 797,044,816.00 490,854,507.00 481,118,646.00 173,637,125.00 487,081,843.00 237,923,914.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccvi

59 60 61 62 63 Morogoro 64 65 66 67 68 69 Mtwara 70 71 72 73 Mwanza 74 75 76 77 78 79

Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero Halmashauri ya Mji wa Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Newala Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya

24,482,882.20 138, 563,000.00 278,423,974.09 1,347,861,613.52 190,350,379.00 731, 321,979.00 98,678,423 .00 384,757,636.00 847,207,262.00 126,722,000.00 24,764,005.00 1,028,794,000.00 108,696,592.00 147, 845,812.00 180,948,596.00 472,805,808.00 91,523,726.00 428,760,592.00 2,084,870,291.00 404,524,000.00 1,457,236,027.00
cccvii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

80 Rukwa 81 82 Ruvuma 83 84 85 86 87 Shinyanga 88 89 90 91 92 93 94 95 Singida 95 97 98

Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Manispaa ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Wilaya ya Bukombe Halmashauri ya Wilaya ya Kahama Halmashauri ya Wilaya ya Meatu Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga Halmashauri ya Manispaa ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Wilaya ya Iramba Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Wilaya ya Singida Halmashauri ya Manispaa ya Singida

9,967,970.00 472,692,287.00 269,831,011.00 87,418,680.00 176,710,027.00 381,478,344.00 427,740,057.00 231,608,546.48 329, 658,617.00 26,435,345.00 538,849,325.00 559,708,876.00 311,470,814.41 755,201,236.00 39,570,588.00 512,345,000.00 237,485,947.00 67,207,000.00 305,526,900.00

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccviii

99 Tanga 100 101 102 103 104 105 106 107 108 Tabora 109 110 111 112 113 Jumla

Halmashauri ya Wilaya ya Handeni Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe Halmashauri ya Mji wa Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya ya Muheza Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Halmashauri ya Jiji la Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Halmashauri ya Wilaya ya Mkinga Halmashauri ya Wilaya ya Igunga Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Manispaa ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Urambo

739,870,519.00 267,639,186.00 168,213,475.00 332,834,402.00 305,406,080.00 200,207,526.00 411,293,945.00 565,921,064.00 587,890,357.00 195,598,000.00 516,996,508.00 379,494,020.64 533,976,186.00 585,914,919.00 591,945,129.00 52,041,114,397

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccix

Kiambatisho Na 19 Mapungufu katika usimamizi wa mali za kudumu
Na Mkoa Halmashauri husika Kiasi (Sh.) Hoja ya ukaguzi Kompyuta na samani za ofisi zimechakaa na vinahitaji kufutwa kulingana na Agizo Na 159-161 la Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 Shule kumi na tatu (13) zilionyeshwa kwenye taarifa za fedha za mwisho wa mwaka lakini thamani ya shule hizo haikuonyeshwa. Mali za Halmashauri kama magari, pikipiki na matrekta hazina bima • Ukaguzi umebaini kuwa baadhi ya mali za Halmashauri ikiwa ni pamoja na
cccx

1

Arusha

Halmashauri ya Wilaya ya Karatu

2

Halmashauri ya Wilaya ya Monduli

3

Pwani

Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha

4

Halmashauri 291,444,800 ya Wilaya ya Kisarawe

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

majengo yaliyooneshwa kwenye taarifa za fedha yalikuwa hayajanunuli wa au kujengwa ila ni fedha zilizohamishi wa Vijijini na mashuleni kwa ajili ya miradi mbalimbali. • Baadhi ya magari ya Halmashauri hayana bima

5

Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji/Utete

176,874,879

Visima vilivyojengwa chini ya Mradi wa Maji Safi na Maji Taka Vijijini vyenye thamani ya Sh.176,874,879 vilionyeshwa kwenye taarifa ya matumizi ya miradi ya maendeleo na ugharimiaji lakini kiasi kilichoonyeshwa hakina mchanganuo. • Ukaguzi ulifanyika
cccxi

6

Dar es salaam

Halmashauri ya Jiji la Dar

162,000,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

es Salaam

kwenye mali zote za Halmashauri isipokuwa Mtambo wa lami wenye thamani ya Sh.151,200,00 0 ulioko barabara ya Mandela na mizani ya kupimia magari wenye thamani ya Sh.10,800,000 ambapo hakuna ushahidi wa kuthibitisha kuwa mali hizi zinamilikiwa na Halmashauri. • Ukaguzi wa taarifa za fedha kwa mwaka ulioishia tarehe 30 Juni 2010 umebaini kuwa magari ishirini na tatu (23) na mitambo mitano (5) havipo lakini yamejumuish wa kwenye
cccxii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

taarifa fedha. •

za

Ukaguzi wa taarifa za fedha kwa mwaka ulioishia tarehe 30 Juni 2010 ulibaini kuwa Mali, Mitambo na Vifaa hamsini na tatu (53) vilionyeshwa kwenye taarifa za fedha lakini thamani halisi ya mali hizo haikuonyeshw a, kinyume na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma Na.17 Kinyume na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma Na.17.52, Mali, Mitambo na Vifaa vya Halmashauri havikuainishw a kwa madaraja kama vile
cccxiii

7

Halmashauri ya Manispaa ya Temeke

-

41,917,045,818

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ardhi, Majengo, Barabara, Mashine, Umeme, Magari, Mtandao wa usambazaji. • Taarifa za fedha kwa mwaka unaoishia tarehe 30 Juni 2010 zilionyesha kiasi cha Sh.41,917,045 ,818 kama Mali, Mitambo na Vifaa. Hata hivyo ukaguzi ulibaini kuwa, sehemu za wazi hazikuonyesh wa kwenye taarifa hizo kinyume na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma Na.17.74.

8

DODOMA

Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa

117,104,866 Magari yenye namba za usajili SM 2721, STJ 4312, STJ 3386, STJ 7303, STJ 7302, STG 3121,
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cccxiv

SM 3277, STH 8243 na STA 686 yametelekezwa kwa muda mrefu bila kufanyiwa matengenezo au kufutwa 9 Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa IRINGA Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Baadhi ya magari ya Halmashauri hayana Bima. Taarifa ya mizania ya hesabu ya Halmashauri ya tarehe 30 Juni 2010 ilionesha mali zisizo na thamani kama vile vifaa vya mashuleni, hospitalini, kilimo na mifugo. Ukaguzi ulibaini kuwa mali hizo zisizo na thamani zinahusisha shule za sekondari ishirini na tisa (29) zilizohamishwa kutoka Wizara ya Elimu. Mali hizi zinatakiwa kuoneshwa kwenye vitabu kulingana na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu wa sekta ya umma.

10

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccxv

11

KAGERA

Halmashauri ya Wilaya ya Chato

Uhakiki wa mali za kudumu zilizooneshwa kwenye taarifa za hesabu kwa mwaka unaoishia tarehe 30 Juni 2010 ulibaini kuwa hati miliki za Ardhi, nyumba na vifaa vingine vinavyomilikiwa na Halmashauri hazikuwepo. 5,995,530,000 Ukaguzi wa taarifa za hesabu ulibaini kuwa ardhi ilikojengwa jengo la utawala haina hati miliki. Ukaguzi wa taarifa ya mizania ya hesabu ulibaini kuwa hati miliki ya ardhi ilikojengwa jengo la utawala haipo. Kukosekana kwa hati miliki kunaleta mashaka ya uhalali wa umiliki wa jengo hilo. Uhakiki wa daftari la mali za kudumu kwa kipindi kinachoishia tarehe 30 Juni
cccxvi

12

KIGOMA

Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo

13

Halmashauri ya Wilaya ya Kigoma

14

KILIMANJ ARO

Halmashauri 16,517,446,674 ya Wilaya ya Moshi

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

2010 umebaini mali zenye thamani ya Sh. 16,517,446,674 ikiwa ni pamoja na nyumba za wafanyakazi, jengo la utawala, ofisi za Kata, Ofisi za mifugo, ofisi za Vijiji, vituo vya afya, na shule za sekondari ambazo hazina hati miliki. 15 Halmashauri 2,780,449,335 ya Manispaa ya Moshi Uhakiki wa daftari la mali ulibaini kuwa ardhi yalipojengwa majengo yenye thamani ya Sh. 2,780,449,335 haina hati miliki. Majengo hayo ni kama ifuatavyo: Jengo la utawala Sh. 318,384,287, Zahanati Sh.158,152,474, Shule za msingi 29 Sh.1,274,003,434 , Shule za Sekondari 18 Sh.531,723,316, Masoko Sh.833,897,079, Vituo vya Afya

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccxvii

Sh.196,012,061. 16 Halmashauri ya Manispaa ya Rombo Bakaa za mwisho wa mwaka za mali zilizooneshwa kwenye taarifa za fedha hazina vielekezi na pia hakuna daftari la mali za kudumu. Ukaguzi wa kumbukumbu za Halmashauri umebaini kuwa mali zenye thamani ya Sh.228,522,800 hazina Hati Miliki

17

LINDI

Halmashauri 228,522,800 ya Wilaya ya Kilwa

18

Halmashauri 10,529,464 ya Mji wa Lindi

Ukaguzi umebaini kuwa pikipiki aina ya XL YAMAHA yenye namba za usajili SM 3246 haikuingizwa kwenye daftari la mali na thamani yake haijulikani. Pia ukaguzi ulibaini kuwa Halmashauri ilitambua mali za zenye 5,066,890,524 kudumu thamani ya Sh.10,529,464 zilizoainishwa kama Mali, Mitambo na Vifaa badala ya kuzitambua kama
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cccxviii

rasilimali japo zinatumika kwa kukodishwa. Taarifa za fedha za Halmashauri ya Mji wa Lindi kwa mwaka unaoishia tarehe 30 Juni, 2010 zilionyesha majengo yenye thamani ya Sh.5,066,890,524 lakini hakuna Hati miliki zilizotolewa kwa ukaguzi 19 Halmashauri ya Wilaya ya Liwale 21,110,000 Hakuna hati Miliki kuthibitisha umilikaji wa mali zenye thamani ya Sh.21,110,000 Magari yenye namba za usajili STG 2154, STC 932, SM 83, SM 1146, STJ 3454, CW 3488 na CW 3480 yametelekezwa kwa zaidi ya mwaka bila kutengenezwa au kufutwa. Magari tisa (9) yenye namba za usajili SM 2922, SM 2362, SM 2741 SM 3223 ,SM 3243, SM 3154,
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

20

MANYARA

Halmashauri 149,000,000 ya Wilaya ya Babati

21

Halmashauri ya Wilaya ya Simanjiro

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cccxix

CWT 2398, DFP 2406 na STK 2149 yametelekezwa kwenye yadi ya Halmashauri bila kutengenezwa wala kufutwa. 22 MBEYA Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri inamiliki magari mbalimbali yasiyotengenezek a zenye namba za usali TZD 9652, SM 2529, SM 2344, STH 5994 TQ250/750B44 na STH 1644 ambayo yamependekezwa kuuzwa tangu 2007/2008 lakini bado yako kwenye yadi ya Halmashauri • Ukaguzi umebaini gari moja lenye namba za usajili SM 266 Isuzu Truck na Land Rover tatu zenye namba za usajili STH 5996 STG 8799 na STK 2119 yaliyotelekez wa kwenye yadi ya Halmashauri
cccxx

23

Halmashauri ya Wilaya ya Kyela

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

kwa zaidi ya miaka miwili bila jitihada zozote za kuyauza. • Ukaguzi ulibaini kuwa magari yenye namba za usajili SM 3266, STH 8567, STJ 3684, STK 321, STK 334 na SM 3692 hayana kadi za usajili kuthibitisha umiliki wa magari hayo.

24

Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya

Ukaguzi uliofanywa mwezi Disemba ulibaini kwamba shule ya msingi Ipwizi yenye vyumba vya madarasa manne (4) vimetelekezwa tangu tarehe 12/10/2010 kwa barua yenye kumbukumbu Na REC/P/9. ya 12/10/2010 toka kwa Katibu Tawala Mkoa wa Mbeya. Ukaguzi umebaini
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

25

MOROGO

Halmashauri

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cccxxi

RO

ya Wilaya ya Kilombero

kwamba magari saba yanayomilikiwa na Halmashauri yametelekezwa kwa muda mrefu na hakuna hatua zilizochukuliwa kutathmini upungufu wa thamani uliojitokeza kinyume na Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma Na.21 • Ukaguzi umebaini kuwa Magari, Pikipiki, Mitambo na Mashine zenye thamani ya Sh.368,250,00 0 hayatumiki kwa muda mrefu kama vile; Roller SM 60 yenye thamani ya Sh.84,000,000 , Plate Compactor HP 3.9 Sh.3,500,000, AIR Compressor Model:P4S cccxxii

26

Halmashauri 368,250,000 ya Manispaa ya Morogoro

49,600,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

P35 Sh.3,150,000, Concrete Vibrator 2.5 HP Sh.630,000 Mali hizi hazina sifa ya kutambuliwa kwenye taarifa za fedha kwa kuwa haziingizi faida yoyote kwa Halmashauri. • Ukaguzi ulishindwa kuthibitisha umiliki wa magari, pikipiki na mitambo mashine vyenye thamani ya Sh.49,600,000 kwa kuwa hakuna hati yoyote ya umiliki kadi za magari, mikataba au taarifa ya magari. Halmashauri iliingia mkataba na Chuo cha
cccxxiii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Ardhi Tabora kwa ajili ya kuthamanash a vifaa na magari kwa Sh.50,000,000 . Hata hivyo imebainika kuwa baadhi ya magari yamethaminis hwa kama vile yanatembea wakati hayafanyi kazi kwa muda mrefu. 27 Halmashauri 13,309,046,811 ya Wilaya ya Ulanga Mitambo, majengo na vifaa vya Halmashauri inajumuisha jengo la Halmashauri ambalo umiliki wake haufahamiki kutokana na kukosekana kwa Hati Miliki. Mali na uendeshaji wa Halmashauri ziko kwenye hatari kutokana na kutokuwa na sera inayoeleza namna ya kukabiliana na majanga pindi

28

Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccxxiv

yatakapotokea. 29 MTWARA Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Mali mbalimbali za kudumu ikiwa ni pamoja na majengo ya Shule za Msingi na Sekondari, Vituo vya Afya, Zahanati na Majengo ya Ofisi hayana Hati Miliki. Kukosekana kwa hati miliki kunatia shaka umilikaji wa mali hizo. Kielekezi cha 27 cha taarifa za fedha kwa mwaka unaoishia tarehe 30 Juni 2010 kinaonyesha shule za sekondari 18 zilizopokelewa toka Wizara ya Elimu na Ufundi Stadi bila kuonyesha thamani halisi. 3,000,000 • Taarifa za fedha za Halmashauri kwa mwaka unaoishia tarehe 30 Juni 2010 zimeonesha mali
cccxxv

30

Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara

31

Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

mbalimbali ikiwa ni pamoja na majengo yanayomilikiw a na shule za msingi na sekondari, vituo vya afya, zahanati, majengo ya utawala. Hata hivyo Hati miliki za mali hizo hazikuwasilish wa ili kuthibitisha umiliki wa mali hizo. • Kielekezi Na.21 cha taarifa za fedha kimeonesha mali mbalimbali zinazomilikiwa na Halmashauri ikiwa ni pamoja na magari, kompyuta, kamera, na vinginevyo lakini thamani ya mali hizo haikuoneshwa
cccxxvi

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

kwenye jedwali. Ilibainika kuwa idadi kubwa ya mali hizo zimerithiwa kutoka Wizara ya Elimu na Ufundi Stadi kabla Halmashauri haijaanza kutumia viwango vipya vya kimataifa vya uhasibu wa sekta ya umma. 32 Halmashauri ya Wilaya ya Newala • Halmashauri haina kinga ya moto kwa mali zake pamoja na majengo na pia hakuna vifaa vya kuzimia moto pindi utakapotokea . Taarifa za fedha za mwaka unaoishia tarehe 30 Juni 2010 zimeonesha mali mbalimbali ikiwa ni
cccxxvii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

pamoja na majengo ya shule za msingi na sekondari, vituo vya afya, zahanati na majengo ya ofisi ambayo hayana hati miliki • Pamoja na Halmashauri kuthamanisha mali zake, thamani za mali zilizooneshwa kwenye ripoti ya uthaminishaji ya mwezi Mei 2010 hazikujumuis hwa kwenye taarifa za hesabu Ukaguzi wa taarifa za hesabu ulibaini shule za sekondari na visima kama vilivyoonyesh a kwenye kielekezi cha 25 lakini thamani ya mali hizo
cccxxviii

33

Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

hazikuoneshw a kinyume na Kiwango cha 17 cha Kimataifa cha Uhasibu kwa Sekta ya Umma. • Hati miliki za majengo ya shule za msingi na sekondari, vituo vya afya, zahanati na majengo ya ofisi yaliyooneshw a kwenye taarifa za hesabu hazikuletwa kwa ajili ya ukaguzi. Nilibaini kuwa baadhi ya Mali, Mitambo na Vifaa vimeoneshwa kwenye taarifa za hesabu bila kuonesha thamani. Mali, Mitambo na Vifaa vilivyooneshw a kwenye kielekezi cha 28 ni mali
cccxxix

34

Halmashauri ya Wilaya ya Nanyumbu

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

zilizorithiwa toka Wizara ya Elimu na Ufundi Stadi kabla Halmashauri haijaanza kutumia Viwango vya Kimataifa vya Uhasibu kwa Sekta ya Umma. • Mali za Halmashauri kama majengo ya ofisi, shule za msingi na sekondari, vituo vya afya na zahanati hazina Hati Miliki.

35

MWANZA

Halmashauri 16,261,369,751 ya Wilaya ya Kwimba

Uhakiki wa umilikaji wa mali za Halmashauri ulibaini kuwa majengo yenye thamani ya Sh.221,514,000 kati Sh. 16,261,751,369,7 51 yana Hati Miliki. Hati Miliki za Majengo yaliyobaki yenye thamani ya Sh. 16,261,369,751 hazikuletwa kwa

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccxxx

ajili ya ukaguzi. 36 RUVUMA Halmashauri 841,265,372 ya Wilaya ya Songea Ukaguzi ulifanywa kwenye kumbukumbu na taarifa za Halmashauri kujua haki na wajibu wa Halmashauri kwenye mali zake kama vile mali za kudumu rasilimali na dhamana zinazotumiwa au kuwekezwa na Halmashauri. Ukaguzi uligundua kuwa mali hizo hazina hati miliki. Uhakiki wa taarifa za fedha za Halmashauri ulibaini kuwa mali zilizoonyeshwa kwenye kielekezi cha 24 cha taarifa za fedha hazikuonyesha thamani ya mali hizo kinyume na Kiwango cha Kimataifa cha Uhasibu wa Sekta ya Umma Na.17 576,630,379 Taarifa mizania hesabu kipindi
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

37

Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo

38

SHINYAN GA

Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi

ya ya kwa

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cccxxxi

kinachoishia tarehe 30 Juni 2010 ilionesha magari yenye thamani ya Sh. 576,630,379 ambayo yalijumuishwa kwenye mali za Halmashauri lakini haikuwezekana kuthibitisha umiliki wake kutokana na kutokuwa na Hati za umilikaji kama vile kadi za usajili wa magari hayo. 39 Halmashauri ya Wilaya ya Kahama 15,246,455,037 Katika kipindi hiki cha ukaguzi, Halmashauri ilithamanisha mali zake. Hata hivyo ripoti ya uthamini haijaidhinishwa na Mthamini wa Serikali. 84,497,432 Ukaguzi wa taarifa ya mizania ya hesabu ya tarehe 30 Juni 2010 umebaini magari yenye thamani ya Sh.84,497,432 ambayo yaliyojumuishwa kwenye orodha
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

40

Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cccxxxii

ya mitambo, majumba na vifaa lakini umiliki wa magari haya haukuthibitishwa mara moja kutokana na kukosekana kwa kadi za usajili wa magari hayo. 41 Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu 387,075,744 Ukaguzi wa taarifa ya mizania ya hesabu ya tarehe 30 Juni 2010 umebaini magari yenye thamani ya Sh. 387,075,744 ambayo yalijumuishwa kwenye orodha ya Mali, Mitambo na Vifaa vya Halmashauri lakini umiliki wa magari hayo haukuweza kuthibitishwa mara moja kutokana na kukosekana kwa kadi za usaji wa magari hayo. Imebainika kuwa mgari yafuatayo yametelekezwa kwenye gereji za watu binafsi kwa muda kati ya miezi sita hadi
cccxxxiii

43

SINGIDA

Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

miaka miwili bila kufanyiwa matengenezo yoyote. SM 3634 – Toyota L/C, SM 3248 – Toyota Hilux, SM 2955 – Toyota L/C and STJ 2588 – Toyota L/R 110 44 Halmashauri ya Wilaya ya Singida • Magari yafuatayo yametelekez wa kwenye yadi ya Halmashauri kwa muda mrefu bila kufanyiwa matengenezo au kufutwa; SM 3351, SM 2343, SM 5031 na STJ 6252 Taarifa ya Mizania ya Hesabu ya Halmashauri imeonesha Mali za kudumu zenye thamani ya Sh.19,531,184 ,000. Ukaguzi umebaini kuwa kati ya mali hizo, majengo
cccxxxiv

277,792,000

• 16,588,650,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

yenye thamani ya Sh. 277,792,000 hayazalishi tena. • Ukaguzi wa taarifa ya mizania ya hesabu kwa mwaka wa fedha unaoishia tarehe 30 Juni 2010 umebaini mali za kudumu zenye thamani ya Sh.16,588,650 ,000 ambazo hazina hati miliki.

45

TANGA

Halmashauri ya Jiji la Tanga

Ukaguzi wa magari ya Halmashauri umebaini gari moja aina ya FORD ambalo linatumiwa na Idara ya Zima Moto lakini halijasajiliwa kinyume na Sheria ya Kusajili na Kuhamisha Magari ya mwaka 2006. Thamani ya gari hilo pia

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccxxxv

haikuweza kufahamika mara moja kutokana na kukosekana kwa daftari sahihi la mali za Halmashauri. 46 Halmashauri 24,167,500 ya Wilaya ya Kilindi Pampu za maji 25 zilizonunuliwa kwa kutumia akaunti ya maji hazitumiki. Mchanganuo wa Sh.1,421,884,160 zilizooneshwa kwenye taarifa za hesabu za Halmashauri kama kazi zinazoendelea haukuletwa kwa ajili ya ukaguzi. • Kielekezi Na.28 cha taarifa za fedha tu kimeonesha mali za kudumu kama vile majengo, shule na vifaa mbali mbali ambavyo vinamilikiwa na na kutumiwa na Halmashauri lakini havijathaman ishwa
cccxxxvi

47

TABORA

Halmashauri 1,421,884,160 ya Wilaya ya Igunga

48

Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge

6,386,696,123

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

nakujuishwa kwenye thamani ya Mali, Mitambo na Vifaa iliyooneshwa kwenye taarifa ya hali ya fedha ya Halmashauri ya tarehe 30 Juni 2010. • Taarifa ya mizania ya hesabu imeonesha Mali, Mitambo na Vifaa vyenye thamani ya Sh.6,386,696, 123 lakini mchanganuo wa mali hizi haukutolewa.

49

Halmashauri ya Wilaya ya Tabora

Ukaguzi wa mali za Halmashauri umebaini kuwa mali za Halmashauri hazikuthamanish wi mara kwa mara kujua thamani halisi ya mali kila inapohitajika. • Imebainika kuwa gari lenye namba za usajili SM
cccxxxvii

50

Halmashauri ya Manispaa ya Tabora

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

3123 limekuwa likitumiwa na Halmashauri tangu mwaka 2001. Hata hivyo hakuna ushahidi wa uhalali wa umilikaji wa gari hilo kwa kuwa hakuna kadi ya usajili wa gari hilo. • Taarifa ya mizania ya hesabu imeonesha kiasi cha Sh.10,293,265 ,180 kama thamani ya Mali, Mitambo na Vifaa vya Halmashauri. Hata hivyo, kiasi kilichoripotiw a hakijumuishi magari na vifaa yafuatayo ambayo hayana thamani: STJ 5083, STJ 5086, STK 5589, STK 6820, kompyuta,
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccxxxviii

kisoma maandishi (scanner) A9854K, mashine ya kuchapa (printer) Halmashauri ya Wilaya ya Urambo 989,118,691 • Mali, Mitambo na Vifaa vilivyonunuli wa kwa kutumia mapato ya ndani ya Halmashauri zimeripotiwa katika taarifa ya fedha bila kuwa na mchanganuo pia havikuthaman ishwa.

Jumla

146,249,448,160

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccxxxix

Kiambatisho 20 Ufuatiliaji wa utekelezaji wa mapendekezo ya ukaguzi kwa miaka iliyopita katika Ripoti ya kila Halmashauri Sh.122,128,377,615
Na. Mkoa 1 ARUSHA 2 3 4 5 6 7 8 PWANI 9 10 11 12 13 14 DAR ES 15 SALAAM 16 17 Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Karatu Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Wilaya ya Arusha Halmashauri ya Wilaya ya Bagamoyo Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha Halmashauri ya Mji wa Kibaha Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe Halmashauri ya Wilaya ya Mkuranga Halmashauri ya Wilaya ya Mafia Halmashauri ya Wilaya ya Rufiji/Utete Halmashauri ya Jiji la Dar es Salaam Halmashauri ya Manispaa ya Ilala Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Kiasi (Sh.) 479,586,084 110,535,138 999,413,125 58,474,550 322,498,304 1,338,493,872 11,681,193 570,091,161 62,365,591 50,751,313 165,617,608 651,686,561 73,360,600 670,337,676 2,166,537,227 1,321,872,417 1,196,735,731
cccxl

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

18 19 DODOMA 20 21 22 23 24 25 IRINGA 26 27 28 29 30 KAGERA 31 32 33 34 35 36 37 KIGOMA 38

Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Wilaya ya Bahi Halmashauri ya Wilaya ya Chamwino Halmashauri ya Manispaa ya Dodoma Halmashauri ya Wilaya ya Kondoa Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Wilaya ya Mpwapwa Halmashauri ya Wilaya ya Iringa Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa Halmashauri ya Wilaya ya Makete Halmashauri ya Wilaya ya Mufindi Halmashauri ya Wilaya ya Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Biharamulo Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Bukoba Halmashauri ya Wilaya ya Karagwe Halmashauri ya Wilaya ya Muleba Halmashauri ya Wilaya ya Ngara Halmashauri ya Wilaya ya Missenyi Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu Halmashauri ya Wilaya

220,610,723 603,285,345 447,909,074 641,728,616 16,000,000 7,242,561,049 216,814,934 183,567,104 37,719,159

65,297,158
121,876,775 20,023,290 5,882,000 17,610,000 27,151,975 43,742,335 79,168,652 8,525,690 2,000,000 89,495,152 710,725,188
cccxli

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ya Kibondo Halmashauri ya Wilaya 39 ya Kigoma Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma/UJiji 40 Halmashauri ya Wilaya 41 KILIMANJARO ya Hai 42 Halmashauri ya Wilaya ya Moshi 43 Halmashauri ya Manispaa ya Moshi 44 Halmashauri ya Wilaya ya Siha 45 Halmashauri ya Wilaya ya Mwanga 46 Halmashauri ya Wilaya ya Rombo 47 Halmashauri ya Wilaya ya Same 48 Halmashauri ya Wilaya LINDI ya Kilwa 49 Halmashauri ya Wilaya ya Lindi 50 Halmashauri ya Mji wa Lindi 51 Halmashauri ya Wilaya ya Liwale 52 Halmashauri ya Wilaya ya Nachingwea 53 Halmashauri ya Wilaya ya Ruangwa 54 Halmashauri ya Wilaya MANYARA ya Babati 55 Halmashauri ya Wilaya ya Hanang 56 Halmashauri ya Wilaya ya Kiteto 57 Halmashauri ya Wilaya ya Mbulu 58 Halmashauri ya Wilaya
Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

4,005,346,083 255,890,587 48,672,709 918,471,812 977,857,631 1,249,095,399 2,975,409,044 2,027,883,245 8,176,961,278 8,992,407,355 273,335,411 282,387,982 715,642,236 295,054,629 1,205,972,166 431,820,407 629,422,514 55,204,989 62,272,402 64,254,564
cccxlii

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

59 60 MARA 61 62 63 64 65 66 MBEYA 67 68 69 70 71 72 73 74 MOROGORO 75 76 77 78

ya Simanjiro Halmashauri ya Mji wa Babati Halmashauri ya Wilaya ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Bunda Halmashauri ya Wilaya ya Musoma Halmashauri ya Wilaya ya Serengeti Halmashauri ya Wilaya ya Tarime Halmashauri ya Wilaya ya Rorya Halmashauri ya Wilaya ya Chunya Halmashauri ya Wilaya ya Ileje Halmashauri ya Wilaya ya Kyela Halmashauri ya Wilaya ya Mbarali Halmashauri ya Wilaya ya Mbeya Halmashauri ya Jiji la Mbeya Halmashauri ya Wilaya ya Mbozi Halmashauri ya Wilaya ya Rungwe Halmashauri ya Wilaya ya Kilombero Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa Halmashauri ya Wilaya ya Morogoro Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga

3,330,920 311,894,000 108,188,075 2,837,472,039 3,210,317,944 1,627,514,569 131,445,568 13,980,520 501,258,956 127,961,485 562,395,000 150,985,460 288,220,385 56,884,000 30,267,366 373,368,650 534,553,878 1,377,751,706 516,843,284 2,963,488,518
cccxliii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

79 80 MTWARA 81 82 83 84 85 86 87 MWANZA 88 89 90 91 92 93 94 RUKWA 95 95 97 98

Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero Halmashauri ya Wilaya ya Masasi Halmashauri ya Mji wa Masasi Halmashauri ya Wilaya ya Mtwara Halmashauri ya Manispaa ya Mtwara Halmashauri ya Wilaya ya Newala Halmashauri ya Wilaya ya Tandahimba Halmashauri ya Wilaya ya Nanyumbu Halmashauri ya Wilaya ya Geita Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba Halmashauri ya Wilaya ya Magu Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Mji wa Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Nkasi Halmashauri ya Wilaya ya Sumbawanga Halmashauri ya Manispaa ya Sumbawanga

309,445,293 928,658,817 26,533,584 325,680,026 74,339,951 391,365,375 2,042,211,393 262,394,799 2,059,318,761 934,549,199 1,167,513,176 2,762,849,939 3,245,821,694 3,730,861 6,605,010,864 11,064,145 108,716,768 33,260,585 29,102,384 138,206,968
cccxliv

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

99 RUVUMA 100 101 102 103 SHINYANGA 104 105 106 107 108 109 110 111 SINGIDA 112 113 114 115 TANGA 116 117 118 119

Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Halmashauri ya Wilaya ya Songea Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Halmashauri ya Wilaya ya Bukombe Halmashauri ya Wilaya ya Kahama Halmashauri ya Wilaya ya Meatu Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga Halmashauri ya Manispaa ya Shinyanga Halmashauri ya Wilaya ya Kishapu Halmashauri ya Wilaya ya Maswa Halmashauri ya Wilaya ya Iramba Halmashauri ya Wilaya ya Manyoni Halmashauri ya Wilaya ya Singida Halmashauri ya Manispaa ya Singida Halmashauri ya Wilaya ya Handeni Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe Halmashauri ya Mji wa Korogwe Halmashauri ya Wilaya ya Lushoto Halmashauri ya Wilaya

151,822,813 48,083,318 131,129,838 4,657,849 3,461,292,313 819,784,556 205,274,380 1,240,542,153 582,408,808 946,957,921 495,835,193 272,876,441 33,053,902 6,097,936,644 13,366,039 389,879,389 27,627,279 153,707,665 428,746,897 729,503,297 437,224,994
cccxlv

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

120 121 122 123 124 TABORA 125 126 127 128 129 Jumla

ya Muheza Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Halmashauri ya Jiji la Tanga Halmashauri ya Wilaya ya Kilindi Halmashauri ya Wilaya ya Mkinga Halmashauri ya Wilaya ya Igunga Halmashauri ya Wilaya ya Nzega Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Tabora Halmashauri ya Wilaya ya Urambo

79,215,365 480,264,000 1,523,560,530 14,209,100 2,053,196,187 2,067,554,300 896,084,873 1,715,151,528 369,466,104 4,374,972,221 122,128,377,615

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccxlvi

Kiambatisho 21 Vifaa ambavyo Havikuingizwa Katika Vitabu Sh.577,578,107 Na. Mkoa Halmashauri Kiasi (Sh.) 1 ARUSHA Halmashauri ya Manispaa ya Arusha 1,742,400 2,863,000
6,280,000

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

Halmashauri ya Wilaya ya Ngorongoro Halmashauri ya Wilaya ya Meru Halmashauri ya Wilaya ya Longido Halmashauri ya Manispaa ya Ilala DSM Halmashauri ya Manispaa ya Kinondoni Halmashauri ya Wilaya ya Iringa IRINGA Halmashauri ya Wilaya ya Makete Halmashauri ya Mji wa Njombe Halmashauri ya Wilaya ya Karagwe KAGERA Halmashauri ya KILIMANJARO Wilaya ya Mwanga Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa LINDI Halmashauri wa Mji wa Lindi Halmashauri ya Wilaya ya Hanang MANYARA Halmashauri ya

4,051,000 3,852,000
136,331,268

12,400,000 5,857,000 16,910,050 17,002,000 27,183,900 6,748,250 18,448,000 17,588,000 14,400,000
cccxlvii

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

Wilaya ya Kiteto 16 17 18 19 20 21 22 23 24 TANGA TABORA MWANZA RUKWA MARA MOROGORO MWANZA Halmashauri ya Wilaya ya Musoma Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Halmashauri ya Wilaya ya Misungwi Halmashauri ya Jiji la Mwanza Halmashauri ya Wilaya ya Sengerema Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda Halmashauri ya Wilaya ya Nkasi Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge 89,709,205 11,228,950 77, 555,399 56,114,885 34,714,000 5,505,000 2,035,100 3,996,500 5,062,200 577,578,107

Jumla

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccxlviii

Kiambatisho 22 Mikataba na miradi yenye nyaraka na kumbukumbu pungufu Sh.1,755,429,901
Na. 1 Halmashauri Halmashauri ya Manispaa ya Arusha Halmashauri ya Manispaa ya Temeke Halmashauri ya Wilaya ya Kongwa Halmashauri ya Wilaya ya Pangani Kiasi (Sh.) Nyaraka/kumbukumbu pungufu

2 3

653,898,000 Mikataba saba ya mawakala wa kukusanya maduhuli 895,622,853 Orodha ya walipa kodi na muda waliolipa. Halmashauri na Bodi ya wakurugenzi wa soko la Kimataifa la Kibaigwa - Rejista ya Miradi iliyoletwa kwa ukaguzi ina mapungufu yafuatayo: • Malipo ya mikataba hayakuoneshwa. • Tarehe ya kuanza na kumaliza mkataba haikuonywesha. • Dhamana iliyowekwa haikuoneshwa. Hii ni kinyume na kanuni Na. 23(n) Kanuni za Bodi ya Zabuni ya Serikali za Mitaa za mwaka 2007. 50,920,668 Mikataba ishirini na tatu (23) ya mawakala wa kukusanya maduhuli haikuletwa kwa ajili ya ukaguzi kinyume na Agizo Na. 368 la Memoranda ya
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

- Mkataba kati ya

4

5

Halmashauri ya Wilaya ya Ukerewe

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cccxlix

6

Halmashauri ya Wilaya ya Monduli Halmashauri ya Wilaya ya Karatu

7

Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997 16,647,288 Mkataba wa usafirishaji wa mahindi kutoka SGR-Arusha hadi Monduli - Rejista ya mikataba haikuletwa kinyume na Kifungu Na. 4.16 cha Mwongozi wa hesabu za Serikali za Mitaa (LAAM) na Agizo Na.290 ya Memoranda ya Fedha ya Mamlaka za Serikali za Mitaa ya mwaka 1997. Uongozi wa Halmashauri unakosa wataalamu katika udhibiti na usimamizi wa mikataba. Karibu nyaraka nyingi za mikataba hazikuandaliwa kitaalam kuhakikisha kuwa wakandarasi wanatoa huduma bora. Matokeo yake miradi mingi iliyotekelezwa ilichelewa au kutekelezwa chini ya kiwango. Kama hali hiyo isipothibitiwa, Halmashauri zitaendelea kupata hasara kwa kutopata thamani ya fedha kwa miradi iliyotekelezwa. 7, 913,393 Hakuna mkataba wa makubaliano kati ya Halmashauri na Mshauri ambaye ni Wakala wa Majengo Tanzania, Arusha
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

8

Halmashauri ya Wilaya ya Mvomero

-

9

Halmashauri ya Wilaya ya Siha

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cccl

kwa ajili ya ujenzi wa Ofisi ya Wilaya
10 Halmashauri ya Wilaya ya Hai

Jumla

138,341,092 Ripoti ya utekelezaji wa miradi haijaletwa kwa ajili ya ukaguzi 1,755,429,901

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccli

Ucheleweshaji wa Utekelezaji wa Miradi
Na. 1 Halmashauri Halmashauri ya Wilaya ya Bariadi Mradi Ujenzi wa shule ya sekondari ya old Maswa Ujenzi wa Shule ya Sekondari ya Bunamhala Mbugani Ujenzi wa Sekondari ya Nyasosi

Kiambatisho 23
Kiasi (Sh.) 1,849,020

Kazi ambazo hazijakamilika Mfumo wa maji taka haujakamilika Kuweka frame milango, Gril frame Dari na kupaka rangi Dari Bado kuweka Wavu wa mbu madirisha, vitasa Yale za in-UK, kupaka rangi ukuta na Dari na kuweka umeme Bado kuweka sakafu, zege, fisha bodi, Ubao wa kuandikia kupaka rangi ukuta, framu za madilisha, wavu wa mbu – vipande vitano (5), frame moja (1) ya mlango, mlango shutter - moja (1), kazi ya kupaka rangi, na kitasa kimoja Kazi ya ujenzi, kuezeka, dari, bomba na kufunga umeme pamoja na mapambo Bado msingi, ukuta,milango (aina 101), kuweka dari, kupiga ripu na mfumo wa usafi na kufunga umeme

4,104,400

1,421,680

Ujenzi wa darasa katika Shule ya Msingi Masewa B

5,194,000

Ujenzi zahanati Mwabuki

wa ya

73,216,978

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccclii

2

Kishapu

ukarabati Zahanati Ilebelebe Zahanati Bulima

wa

ya

Maabara – Ukenyenge Shule ya Sekondari ukeneyenge Ukarabati miundombinu Shule za Sekondari Lagana, Kiloleli, na Mwamadulu Maabara katika Shule ya Sekondari Bulekela Ukamilishaji wa Maabara, Nyumba Mbili za vyumba vitatu na darasa katika shule ya sekondari Ukenyenge Ukamilishaji wa Maabara, madarasa mawili katika

Bado kupaka rangi ukuta na milango, vitasa milango na madirisha Kazi ya sakafu kwa uwiano wa 1:3:6 bado, Plasta kwa 1:4: uwiano wa ufungaji wa shata za madirisha na vitasa aina ya Ex UK Union mortise locks, kwenye milango bado. Ufungaji wa milango na ujenzi wa mashimo ya maji bado Kuezeka, uwekaji wa umeme na umaliziaji wa kazi

4,754,000

13,042,000

15,413,510

31,628,160

Kufunga fremu na kupiga ripu kwa uwiano wa 1:4, zege ndani ya nyumba, kuezeka nyumba kwa bati la geji 28G Kufunga fremu na shata za pande 4, kazi za ukuta na ujenzi wa mashimo ya maji taka bado.

19,603,840

19,342,910

Vitasa aina 2237, 30mm kipenyo rubber kwenye milango, madirisha,
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

42,203,570

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

cccliii

Shule ya Sekondari Busily na maabara katika Shule ya Sekondari Malaga Ukamilishaji madarasa 2, maabara katika Shule ya Sekondari Belle Nyumba ya vyumba 3 ya waalimu Ujenzi wa choo cha shimo Shule ya Sekondari Balele Ujenzi wa madarasa katika Shule ya Sekondari Maganzo Ujenzi wa choo katika Shule ya Sekondari Mangu, Isoso, na umaliziaji wa choo sekondari ya Mwamadulu, Ujenzi wa maabara, jiko na stoo katika Shule ya Sekondari ya Kishapu Ujenzi wa maabara katika Shule ya Sekondari ya Kishapu, umaliziaji wa madarasa 3 na nyumba ya

upakaji rangi, uezekaji.

na

Kazi za ujenzi zenye thamani ya Sh.35,127,900 hazikukamilka.

35,127,900

Kazi ya sakafu, kufunga vitasa aina ya Uk Union mortice locks, Kufunga shata za milango. Uchimbaji wa choo cha shimo, Kufukia udongo kwenye msingi, uezekaji wa paa kwa kutumia Gauge 28,

7,110,000

24,833,400

Uezekaji wa paa kwa kutumia Gauge 28, kwa kutumia misumari iliyopitishwa, na kupiga lipu ukuta.

24,367,660

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

cccliv

waalimu ya vyumba 2 katika Shule ya Sekondari Isoso Ukamilishaji wa nyumba ya wafanyakazi daraja II Umaliziaji wa maabara katika shule ya sekondari ya Igaga Umaliziaji wa maabara katika Shule ya Sekondari Bunambiyu

Kutengeneza paa kwa kutumia mbao zilizowekewa dawa, kufunga milango kwa kutumia mbao ngumu Kufunga shata za milango za pembe nne (2100 x 1750)mm na kupiga ripu kwa koti mbili. Ujenzi wa ukuta kwa kutumia matofari ya saruji.

19,173,920

10, 435,800

27,852,354

3

Halmashauri ya Wilaya ya Kwimba

4

Halmashauri ya Manispaa ya Moshi

Ujenzi wa mabweni katika Shule za Sekondari Ngulla, Mhande, Malya, Mwamala, Maligisu na Walla Ukarabati wa jengo la utawala Makao makuu Ujenzi wa madarasa 20 katika shule 20 ndani ya Wilaya. Ujenzi wa Sekondari ya Msasani Ujenzi wa nyumba ya waalimu katika

Ujenzi wa mabweni 6 Mhande, Mwamala na Maligisu bado uko kwenye Boma, wakati shule ya Walla iko kwenye paa na Shule ya Sekondari iko Malya kwenye msingi Ukarabati bado kuanza Ujenzi wa madarasa 14 bado haujaanza

31,000,000

79,983,000

65,000,000

Ujenzi unaendelea Ujenzi unaendelea

5,000,000 10,000,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccclv

5

Halmashauri ya Wilaya ya Sikonge

Shule ya Sekondari Ujenzi wa Shule ya Sekondari ya Anna Mkapa Ujenzi wa Shule ya Sekondari ya Reginald Mengi Ujenzi wa madarasa mawili katika Shule ya Sekondari Kipili Ujenzi wa darasa katika shule ya sekondari Langwa Ujenzi wa madarasa katika Shule ya Sekondari Igigwa. Ujenzi wa darasa katika Shule ya Sekondari ya Mole. Ujezi wa nyumba 10 za wakuu wa idara

Ujenzi unaendelea

5,000,000

Ujenzi unaendelea

4,133,400

Paa, ufungaji wa top za milango, sakafu, kupiga ripu ndani pamoja na nje, upakaji rangi, pamoja na uwekaji wa Dari. Uezekaji, sakafu, upakaji rangi, top za milango, na kubadilisha mlango mmoja “Blundering”, sakafu, upakaji rangi, topu za milango, na upakaji wa rangi kwenye mbao. Upigaji ripu, sakafu, “blundering”, topu za milango Uwekaji dari, upakaji rangi, ufungaji flamu za milango, kupiga ripu, fishabodi pamoja na sakafu. Uwekaji Dari, sakafu, kuweka marumaru kwenye baadhi ya vyumba, kuweka milango na madirisha, mfumo wa maji na umeme.
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

14,000,000

7,000,000

14,000,000

8,000,000

261,000,000

6

Halmashauri ya Wilaya ya Bukombe

Ujenzi wa Wodi katika kituo cha Afya Masumbwe

11,177,762

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

ccclvi

7

Halmashauri ya Manispaa ya Ilala

8

Halmashauri ya Wilaya ya Kasulu

9

Halmashauri ya Wilaya ya Ulanga

10

Halmashauri ya Manispaa ya Iringa

Uchimbaji wa Kisima kifupi katika kituo cha polisi cha kati Ujenzi wa madarasa na zahanati Ulongoni Ujenzi wa Ofisi ya Mtendaji Kata Gerezani Ukamilishaji wa nyumba ya waalimu na jiko katika Shule ya Sekondari Munanila Ukamilishaji wa madarasa 2 na jengo la Utawala katika Shule ya Sekondari ya Usangule Ujenzi wa ofisi ya kijiji Igawa Ujenzi wa nyumba ya wafanyakazi katika zahanati Njiapanda Ujenzi wa nyumba ya matron katika shule ya sekondari ya Tagamenda Ukamilishaji wa nyumba 14 za waalimu Ukarabati wa nyumba ya mganga katika

Kazi haijaanza

7,595,766

Asilimia 20 ya kazi haijakamilika Kazi haijaanza Kazi imekamilika kwa 39% kulingana na taarifa ya Mhandisi Kazi ya ujenzi imechelewa kwa miezi mitano Bado kupigwa ripu ukuta, kupakwa rangi, sakafu bado kukamilika, Milango na madirisha bado kuwekwa Kazi bado haijaanza Kazi bado kukamilka

15,600,285

5,395,412

53,133,023

11,000,000

4,000,000 13,000,000

Kazi haijakamilika

6,039,500

11

Halmashauri ya Manispaa ya Musoma

Ujenzi wa nyumba za waalimu katika Shule ya Msingi ya Kigamboni Upakaji rangi ndani na nje bado, fremu za milango na shata
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

58,872,000

3,612,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

ccclvii

zahanati ya Bweri 12 Halmashauri ya Manispaa ya Morogoro Ujenzi wa madarasa 2 katika Shule ya Sekondari ya Kola hill Ujenzi wa jengo la Utawala katika Shule ya Sekondari Kingolwira

za madirisha bado kukamilika, wavu wa mbu bado kuwekwa Dari bado kutengezwa na wavu wa mbu kwa madirisha 12 bado kuwekwa Kazi ya kuweka dari, kupiga ripu, uwekaji wa madirisha na milango katika darasa bado kufanyika. Kazi ya kuweka dari, kupiga ripu, uwekaji wa madirsha na milango bado katika jengo la utawala. Hata hivyo nimegundua kwamba hakuna fedha katika akaunti ya benki. Madarasa: renta, kazi ya ripoti, kupaka rangi, dari, kazi ya sakafu, milango na madirisha bado. Jengo la utawala: ripu, upakaji rangi milango na madrisha. Madirisha 15 wavu wa mbu, milango 3 bado kuwekwa and ripu na upakaji wa rangi bado.

33,834,873

21,272,435.45

Ujenzi wa jengo la Utawala katika Shule ya Sekondari Mwembesongo

20,990,000

Ujenzi wa madarasa katika Shule ya Sekondari Mji Mpya

24,412,274

13

Halmashauri ya Wilaya ya Singida

Ujenzi wa nyumba ya waalimu katika

Upakaji wa rangi nje, uwekaji wa shata za milango
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

19,600,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

ccclviii

Shule ya Sekondari Mwalala Ujenzi wa zahanati katika kijiji cha Wibia

pamoja na ujenzi wa karo la maji taka. Upigaji wa ripu kwa jengo zima bado halijakamilika, kuweka dari zahanati yote, uwekaji wa framu za madirisha na shata za madirisha na milango, Mkandarasi ameachishwa kazi 1,300,000

14

Halmashauri ya Wilaya ya Kibondo

Ukarabati wa nyumba za watumishi katika kituo cha afya Mabamba Ukarabati wa nyumba ya Zahanati Kasongati Ukarabati katika zahanati ya Kakonko

50,433,545

15

Halmashauri ya Manispaa ya Songea

Ujenzi wa maabara katika Shule ya Sekondari Mashujaa

16

Halmashauri ya Wilaya ya Maswa

Ujenzi wa nyumba mbili katika Shule ya Sekondari Kalembo Ukamilishaji wa madarasa 3 na ofisi katika shule ya

Ukarabati haujakamilika na mkandarasi ameacha kazi tangu Februari 2010 Ukarabati haujakamilika na mkandarasi ameacha kazi Ujenzi wa maabara umebadilishwa kwenda ujenzi wa madarasa hata hivyo madarasa hayajakamilka kwa kuwa milango na madirisha bado kuwekwa Ujenzi bado haujakamilika

14,000,000

51,222,095

7,200,000

12, 000,000

Milango haijawekwa, na rangi bado kupakwa.

7,586,962

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccclix

sekondari ya Badi Ukamilishaji wa nyumba za waalimu katika shule ya sekondari Budekwa Ukamilishaji wa nyumba za walimu (two in one) katika Shule ya Sekondari Mwagala Ukamilishaji wa nyumba za waalimu katika Sekondari ya Jigalo Ukamilishaji wa madarasa mawili katika Shule ya Sekondari ya Gumali Ukamilishaji wa nyumba za waalimu katika Shule ya Msingi Mwabomba Ujenzi wa maabara katika shule ya Sekondari Seng’wa

Shata za vioo hazijafungwa kwenye Madirisha, rangi bado kupakwa, wavu wa mbu bado kuwekwa. Madirisha kumi na sita bado kuwekwa, topu za milango ishirini bado hazijawekwa. Madirisha manne (4) bado kuwekwa na sakafu bado kukamilika. Milango bado kuwekwa na rangi bado kupakwa

17,500,000

13,000,000

10,000,000

10,000,000

17

Halmashauri ya Wilaya ya Bunda

Ujenzi wa madarasa mawili katika Shule ya

Topu za milango bado kuwekwa, na rangi bado kupakwa, dari bado kuwekwa na wavu wa mbu bado kuwekwa kwenye madirisha Sakafu bado kuwekwa, Ripu nje na ndani bado kuwekwa, madirisha na milango bado kuwekwa, dari bado kuwekwa na shimo la maji machafu bado kujengwa Ripu na sakafu bado kuwekwa, rangi bado kupakwa, dari, Shata za milango na
Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

16,401,000

25,000,000

8,000,000

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

ccclx

Sekondari ya Bulamba Ujenzi wa madarasa katika Shule ya Sekondari ya Nansimo Ujenzi wa madarasa wawili katka Shule ya Sekondari Makongoro Ujenzi wa ofisi mbili katika kata ya Neruma na Sazira 18 Halmashauri ya Wilaya ya Rombo Ujenzi wa Kituo cha Afya cha Karume

madirisha bado kuwekwa. Ripu na sakafu bado kuwekwa, rangi bado kupakwa, dari, Shata za milango na madirisha bado kuwekwa. Ripu na sakafu bado kuwekwa, rangi bado kupakwa, dari, Shata za milango na madirisha bado kuwekwa. Ripu na sakafu bado kuwekwa, rangi bado kupakwa, dari, Shata za milango na madirisha bado kuwekwa. Ujenzi ulioanza tangu mwaka wa fedha 2005/2006 bado kukamilka

8,000,000

8,000,000

40,000,000

38,513,254.50

Jumla

1,532,483,668

Ofisi ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali

Ripoti ya Ukaguzi wa taarifa za fedha za Mamlaka za Serikali za Mitaa 2009/2010

ccclxi

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful