CMYK

KUR ‘ARDHMËRIA’ “Mirë se PRET NXËNËSIT E SAJ Erdhe Dashuri!”
Shtatori shënon një kujtesë të kahershme shqiptare të nyjëzuar fort me gjuhën shqipe, shkollën shqipe. Kjo risi shkon më së shumti përshtat tashmë edhe në Britani të Madhe. I bashkëngjizet shkollave të shmuta të shoqatës “Ardhmëria” dhe disa shoqatave të tjera që kanë angazhim me shkollën plotësuese të arsimit shqip. Por, sukseset e shkollave të shoqatës “Ardhmëria” në Londër, shënuan në vitin akademik që u mbyll vlerësime të sinqerta, marjen e dy diplomave të shtrenjta dhe certifikatave e vlerësimeve të tjera (për të cilat gazeta jonë ka shkruar në numrat e saj të mëparshëm). Vlerësime që sollën në vëmendje.. ecurinë e lartë dhe pozitive të këtyre shkollave suplemenvijon në faqen 4

OP/ED

f.4

KULTURË

f.22

ALBANIAN NEWS
Organ i Komunitetit Shqiptar në Britaninë e Madhe
Botohet nga shoqata “Ardhmëria” dhe Forumi i Bashkimit të shoqatave Shqiptare në Mbreterine e Bashkuar

Ndjehem shume mire. Publiku me ka pritur mire qe ne fillimet e mia,dhe me mbeshtetjen e tij kam aritur deri ketu ku jam sot. Per kete i falemenderohem shume publikut dhe te afermive te mije qe kan qene gjithmone mbeshtetja ime.Tashme, si te

Albana Mesuli

thuash jam „rehat“ ,ne oden e artit te muzikes, tingujt e se ciles dalin prej shpirtit njerzor per ta paqetuar ate me realitetin ku jetojme.Jane dhjete vjet pune ne vazhdimesi,natyrisht te lodheshme,gjithnje ne kerkim te me se mires per publikun dhe njerzit qe me rrethojne me dashurine e tyre ,e te cileve u dhuroj perqafime e miresi.

Nr. 8

gusht 2011

Zëvendës-Kryeministrja e Republikës së Kosovës, znj. Edita Tahiri, mbajti një ligjëratë publike në IISS
Atlantike e Kosovës’. Zëvendës-Kryeministrja e Republikës së Kosovës, znj. Edita Tahiri, foli për sfidat që Kosova është ballafaquar që nga koha e shpalljes së pavarësisë. Ajo foli për ndërtimin e shtetit dhe reformat; marrëdhëniet ndërkombëtare të Kosovës dhe sfidat në rrugën e saj drejt integrimit me BE dhe NATO. Zonja Tahiri foli për rolin e saj si kryenegociatore e Kosovës

Rozina Thaci

SHENDETI/8

Si ti dallojmë dhe kuptojmë problemet mendore
Në këtë artikull do të flas për problemet mendorë, si klasifikohen, sesi ne si profesionistë i përcaktojmë dhë
AKTUALITET/2

Nga Fatmir Terziu Të mërkurën, më 13 korrik, në ora 15.00, Zëvendës-Kryeministrja e Republikës së Kosovës, znj. Edita Tahiri, mbajti një ligjëratë publike në ‘Institutin Ndërkombëtar për Studime Strategjike’ (International Institute for Strategic Studies – IISS) në Temple në qendër të Londrës. Tema e ligjëratës së znj. Tahiri ishte ‘Perspektiva Euro-

Shkollat shqipe ju mirëpresin

Zhvillimi ekonomik dhe procesi institucional i përfshirjes në Komunitetin Europian në Shqipëri si dhe paqja e brishtë sociale në Kosovë është e paimagjinueshme pa të hollat që

M.Hamiti në “Financial Times”: Serbia të mos bëhet kandidate për BE A
mbasadori i Republikës së Kosovës në Mbretërinë e Bashkuar, Dr. Muhamet Hamiti botoi të mërkurën e 27 korrikut 2011 një shkrim në gazetën prestigjioze “The Financial Times” (FT) me të cilin argumenton se qëndrimi obstruksionit i Serbisë ndaj Kosovës e diskualifikon atë për të marrës statusin e kandidatit për anëtarësim në Bashkimin Evropian (BE).
e përjashton veten nga statusi i kandidatit për BE Editoriali i juaj “Ëndrra e Serbisë për në BE” (25 korrik), u bën thirrje qeverive të vendeve të Bashkimit Evropian që ta shpërblejnë Serbinë me statusin e kandidatit për BE, me arsyetimin se Serbia “është bërë e pranueshme për botën mbarë” pas arrestimit të kriminelëve kryesorë serbë të luftës, të akuzuar nga Gjykata Ndërkombëtare për Krime e Hagës. Përderisa arrestimet e liderëve serbë të Bosnjës të kohës së luftës Radovan Karaxhiqin dhe Ratko Mlladiqin, bashkëpunëtorët e Millosheviqit në krime, ishin zhvillime të mirëseardhura, janë fare të pam-

Më poshtë po e japim përkthimin e shkrimit të Ambasadorit Hamiti në Me qëndrimin ndaj Kosovës, Serbia

jaftueshme për ta kualifikuar Serbinë për status të kandidatit për BE. Sjellja obstruktive e qeverisë së presidentit Boris Tadiq e minon pajtimin në Kosovë në përpjekje për ta sfiduar ekzistencën e shtetit demokratik të Kosovës, për krijimin e të cilit bashkësia ndërkombëtare, dhe vetë BE-ja, kanë investuar shumë. Mohimi i pavarësisë së Kosovës dhe thirrja për ndërrim të kufijve në Ballkan rrezikojnë paqen dhe stabilitetin në rajon, të cilat janë arritur me statusin përfundimtar të Kosovës. Serbia sot vazhdon ta mohojë trashëgiminë e vet kriminale dhe fushatën e tmerrshme të spastrimit etnik kundër popullit shqiptar të

18 Shtato mësimi r fillon n shqipe t ë shkollat ë “Ardhm ëria”
Shoqata “Peja” në ndihmë të vendlindjes
4 AKTUALITET

Childs Hill Park ligjëron shqip : Nga pikniku në hapësirë të blertë Arsimi, themeli edukatës qytetare

6

14

CMYK

2

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Editor in chief: Fatmir Terziu/ Tel: 07854 224 291 Email: albaniannews.gazeta@gmail.com Shoqata “Ardhmëria”: Drejtor: Lutfi Vata/ Adresa: Unit 106 Camberwell/ Business Centre 99-103 Lomond Grove London SE57HN Web: www.ardhmëria.co.uk/ E-mail: ardhmëria_uk@yahoo.com/ lutfivata@yahoo.com Tel. 02072527471 Fax: 02077011039. Mob: 07792286008 www.albaniannews.co.uk

Shkollat shqipe ju mirëpresin
rreth një milionë euro në ditë, vijnë në Kosovë nga Zvicra e Gjermania, vendet skandinave, Britania e Madhe, ShBA-të e deri te Australia e largët. Shqiptarët e shpërndarë anekënd globit rregullisht ndihmojnë financiarisht të afërmit e tyre në Shqipëri, Kosovë, Mal të Zi, Maqedoni etj. Në mungesë të zhvillimit ekonomik, me gjithë plagët papunësi e varfëri, jetesa është e pamundur pa ndihmat nga diaspora. Pra, ashtu siç e bartën barrën financiare të luftërave çlirimtare, diaspora shqiptare po e bart edhe barrën financiare të paqes aktuale në Kosovë. Nuk është ndryshe as me Shqipërinë si dhe me shqiptarët në Maqedoni, Luginë të Preshevës, Mal të Zi e gjetiu. Mirëpo, edhe në perëndim është bërë gjithnjë e më vështirë të jetohet për shkak të krizës globale financiare e cila ka goditur më së shumti shtresat më të varfra dhe klasën punëtore e ku kryesisht bën pjesë edhe diaspora jonë. Të hollat që ata i sjellin në vend doemos po bien edhe për shkak se shumë prej tyre tashmë janë me familje në kurbet dhe me fëmijë gjithnjë e më të rritur. Është i theksuar edhe një lloj hendeku ndërmjet gjeneratave i cili vërehet pothuajse në secilën

Zhvillimi ekonomik dhe procesi institucional i përfshirjes në Komunitetin Europian në Shqipëri si dhe paqja e brishtë sociale në Kosovë është e paimagjinueshme pa të hollat që shqiptarët e diasporës ua sjellin familjeve të tyre. Sipas Bankës së Shqipërisë, rreth 189 736 familje ose rreth 26 për qind e familjeve në territorin e vendit përfitojnë dërgesa nga jashtë në formën e remitancave. Fluksi mesatar vjetor i remitancave për familje vlerësohet afërsisht në 1 897 euro dhe ndryshon nga qyteti në qytet. Familjet në Kuçovë, Peqin dhe Pogradec shfaqin fluksin më të ulët të remitancave gjatë vitit nën 1 000 euro, ndërkohë që në Pukë, Tropojë, Bulqizë dhe Gramsh hasen vëllimet më të larta të remitancave për familje në një interval që varion nga 3 000 deri në 8 000 euro në vit. Nga ana tjetër, nëse do të ndalemi në mesataren për emigrant, sipas grupimeve kohore të sipërpërmendura, nivele më të larta të remitancave shfaqin emigrantët që kanë nga 1 në 5 vjet në emigrim, ku mesatarisht në vit ky grupim dërgon 1 539 euro. Me kalimin e viteve vërehet një rënie në nivelin mesatar të dërgesave për emigrant. Afër 400 milionë euro në vit, që do të thotë

familje: prindërit nuk janë integruar aq në shoqëritë e vendeve perëndimore për dallim prej fëmijëve të tyre. Përfshirja e të rinjve shqiptarë nëpër shkolla, universitete dhe vende pune, sigurisht se është një gjë shumë e mirë. Por, në këtë situatë, është imperativ forcimi i shkollës shqipe në Britani të Madhe meqë një numër i konsiderueshëm i fëmijëve e të rinjve shqiptarë po e harrojnë gjuhën shqipe dhe një numër edhe më i madh nuk kanë as ku ta mësojnë përkundër vullnetit dhe pasionit të tyre

Pikërisht në kohën kur shkollat në gjuhën shqipe, tradicionalisht të mirëmbajtura nga diaspora, janë dobësuar, kanë nisur iniciativat për gjetjen e hapësirave të reja, mundësive financiare dhe ndihmave të ndryshme ligjore. “Ardhmëria” po shfrytëzon të gjitha hapësirat e saj ligjore të gjej fondet e nevojshme dhe të mundshme për të siguruar mbarëvajtjen e shkollave. Ka synuar dhe synon të shtojë numrin enxënësve në shkolla. Mbi të gjitha duhet të jetë forcimi dhe shtimi i shkollave shqipe, i gjuhës, kulturës dhe

flamurit tonë, i atyre gjërave që na bashkojnë, që na bëjnë një komb ashtu siç na e përshkruajnë e shpjegojnë rilindasit tanë. Vetëm atëherë kur të jemi të sigurt se ajo që është e përbashkëta jonë është solide dhe e kultivuar, vetëm atëherë mund të vijnë në shprehje investimet në fushat e veçanta që ndoshta preokupojnë edhe një pjesë të shqiptarëve. Prandaj, ne ju bëjmë thirrje shqiptarëve kudo që janë në Britani të Madhe që para cdo angazhim tjetër vjen gjuha dhe kultura shqipe, vjen flamuri dhe historia kombëtare,

vjen të qenit model në Britani të Madhe, me angazhimin më ligjor dhe më adekuat e normativ të sjelljes dhe respektit institucional. Shkollat e “Ardhmëria” dhe mjaft shoqatve të Forumit të Bashkimit të Shoqatave shqiptare ju mirëpresin. Mirëpresin të gjithë fëmijët pa dallim moshe. Është koha më shumë se kurë të tregojmë respektin që ky vend i mrekullueshëm dhe ky popull dashamirës i Britanisë së Madhe na ka dhënë e na jep përditë me krijimin e kushteve të favorshme të mësimit të gjuhës shiqpe dhe ruajtjes së traditës shqiptare.

CMYK

3

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

CMYK

4

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

KUR ‘ARDHMËRIA’ PRET NXËNËSIT E SAJ
(vijon nga faqja 1)

tare që mbajnë në gjirin e tyre qindra fëmijë shqiptarë.

Ky përkushtim, ky vlerësim i merituar institucional britanik i mbetet një emocion jetik tërë atij stafi mësuesish të kualifikuar që u mbajnë gjallë qindra nxënësve gjuhën shqipe, traditat dhe kulturën shqiptare. Është ky emocion jetik që vjen nga skutat e historisë si një simbolike jete dhe përkushtimi. Për pesë shekuj, ishim të shtypur e të robëruar nga osmanët, një shekull nga serbët dhe populli ynë liridashës nuk është dorëzuar, por i ka mbijetuar fortunave të shumta të kohë pas kohëshme dhe është treguar i fortë dhe mbijetues dhe asnjëherë i dorëzuar, prandaj edhe pse tash në këtë shekull të ri, me qindra e mijëra bashkatdhetarë jetojnë dhe veprojnë në diasporë, e fëmijët e tyre sytë i kanë nga prindërit dhe atdhetarët, që të kontribuojnë të mos asimilohen, e fatbardhësisht nga gëzon fakti, se ka atdhetarë që punojnë në këtë drejtim edhe pse kërkojnë mbështetje më të madhe dhe duhet ti mbështesim seriozisht. Kemi lexuar dhe rilexuar nga patriotët tanë nëpër kohëra të ndryshme e poetë, që i kanë kushtuar gjuhës amtare, gjuhës së ëmbël shqipe, pra kanë bërë thirrje që të mos harrohet gjuha jonë amtare, të mësojmë të tjerat, por të ruajmë tonën e shpesh, si duket po i harrojmë ato porosi dhe nuk po punojmë sa duhet përgjithësisht për gjuhën tonë amtare dhe për brezin e ri që po rritet në diasporë. Këtë që po e përshkruajmë e tregon edhe fakti, se sa jemi bashkatdhetarë jo vetëm këtu në Britani të Madhe, por edhe kudo në botë ku similaritete të tilla të emocionojnë. Kudo ku shkollat shqipe janë simbolika të tilla, si në Belgjikë, Austri, Gjermani, Zvicër, Holandë, Suedi, SHBA, Kanada etj ku dhe numri nuk është aq sa duhet i fëmijëve shqiptarë që vijojnë shkollën plotësuese shqipe. Bashkatdhetarët u janë falënderues këtyre shteteve mike të kombit tonë, që ua mundësojnë fëmijëve tanë, që të mësojnë dhe ruajnë gjuhën amtare, ku edhe bëjnë thirrje, se nëse fëmijët dinë mirë gjuhën e nënës, atëherë më lehtë do ta kenë ta mësojnë edhe gjuhën e huaj. Disa vite punë, me plot ngarkesa e strese, me plot sakrificë, por asnjëherë të dorëzuar, por gjithnjë kërkues dhe vrapues maratonikë, që fëmijët tanë, të mos e harrojnë gjuhën amtare, kanë bërë shkollat shqipe të “Ardhmëria” që falë veprimtarëve të drejtuar nga Lutfi Vata, që është edhe kryetar i Forumit të Bashkimit të Shoqatave të ndjehet fuqishëm kudo. Tashmë edhe pas disa vitesh të pavarësisë së Kosovës, ku bashkatdhetarët tanë kanë dhënë shumë për atdheun, shpresojnë dhe janë premtues, se nuk do ta harrojnë diasporën tonë, e sidomos fëmijët mërgimtarë, që të ruajmë nga asimilimi, sepse një lloj asimilimi modern shihet fatkeqësisht në diasporë, sepse disa fëmijë, më lehtë flasin në gjuhën e atij vendi ku jetojnë se sa gjuhën amtare. Shkolla në këtë rast, padyshim se do të ndikojë shumë. Nuk mundemi që përmes pak fjalëve të bëjmë një përmbledhje të punës së madhe që ka bërë “Ardhmëria” me shkollat e saj, “Faik Konica” po ashtu me shkollën “Kosova”, Ruzhdi Jata me shkollën “Dituria” apo edhe “Mother Tereza” Albanian Union me shkollën e saj e ndonjë tjetër të cilin nuk e përmendim, por ne i urojmë vlerësimin e artë të gjithëve që marin në konsideratë shkollën shqipe, në një amulli që ka thyer akullin e asimilimit dhe janë hapur dyert e shkollës plotësuese shqipe, që fëmijët mërgimtarë ti dërgojnë fëmijët e tyre në këto shkolla. Jo më kot mund të kujtojmë kohën kur kemi mësuar përballë automatikëve të regjimit që uzurponte Kosovën e në vend të karrikeve ishin bllokat e shtëpive e në vend të shkollave shtëpitë private. Por fakti dhe problematika jashtë arritjeve pozitive mbetet ende shqetësim. Dhe kjo jo vetëm në Britani të Madhe. Është alarmante situata, që po shihet në tërë diasporën tonë. Mësuesit shqiptarë nuk e kanë përkrahjen e merituar nga ata që duhet ti përkrahin, por ndërsa pritet e shpresohet që do të bëhet më mirë. Mjaft fëmijë shqiptarë ende nuk janë dhe nuk frekuentjnë shkollat e tilla. Kemi ndjekur shkollat e “Ardhmëria” në disa raste. Dhe kemi parë vegimin real. Sytë e fëmijëve ishin të qeshur, fëmijët mërgimtarë kërkonin dhe prisnin diçka dhe donin të thonin prapë diçka, e kjo pyetje ishte, se a do punohet më shumë në të ardhmen për shkollën plotësuese shqipe, se përndryshe do na gjykojë historia dhe të mos trishtohemi pastaj, që një nënë shqiptare ti flasë fëmijës së tij gjuhë të huaj. Por gjithësesi falënderimet shkojnë me zemër për ata që kontribuan në vitin akademik të mbyllur, dhe ata që do të kontribuojnë në vazhdim për shkollën shqipe në diasporë. Sipas zotit Vata në këtë vit akademik shkollor pritet të hapen e rihapen disa shkolla të tjera të arsimit plotësues në zona ku ato kanë munguar dhe madje do të jenë edhe në një gjeografi më të gjerë të Britanisë së Madhe, ku jetojnë dhe punojnë shqiptarët. Falë kontributit të pashoqë të këtyre veprimtarëve, fëmijët mërgimtarë po komunojnë bukur në gjuhën e tyre amtare, këndojnë e recitojnë e të duket vetja, se je në mes të Dukagjinit, Dardanës, Shkodrës, Gjilanit, Preshevës, Burelit, Drenicës, Kukësit, Pejës, Prishtinës, Kumanovës, Podujevës, Deçanit e Tiranës e në cdo qytet e trevë shqiptare në trojet e veta etnike.

Shoqata “Peja” në ndihmë të vendlindjes
Nga Sherif Bllaca Sote ne fshatin Vitomoric ne pranin e perfaqesuesve te Kforit Italion dhe te antarve te kryesis se shoqates Peja ne Londer, ne “Qendra per jete te pavarur” ne Italisht”Centro per unavita independente”ne pranin e kordinatores Fitore Haxhihasani dhe edukatores Begie Malaj u be pranim dorzimi i disa kompjuterve ndihme nga Kfori Italian dhe karrikave dhurat nga shoqata “Peja” ne Londer. Ne fjalen e saj zonja Fitore, falenderoj shoqaten “Peja”per karrikat e dhuruara si dhe per pese metra dru lende djekse per dimer, ajo apeloj qe edhe shoqatat tjera ta ndjekin ket shemull humanitar per ti ndihmuar femit tan me te meta fizike. Nje ashtu falenderoj edhe kforin Italjan per ndihat qe ju afrojne rregullisht ketyre femive. Nga shoqata “Peja” prezent ishin: 1, Nevzat Agolli 2, Lutfi Gashi 3, Ensor Deqani 4, Bari Goga 5, Sherif Bllaca Ne fjalen e tij Sherif Bllaca ne emer te shoqates “Peja”dhe antareve prezent e pergezoj zonjen Fitore dhe gjithe stafin e saje per punen e pa lodheshme ne edukimin e nxansve me te metura fizike.Me pastaj z.Fitore foli per zanafillen e kesaj qendre e cila ka filluar se punuari menjiher pas lufte ne shtator te vitit 1999 me iniciativen e shtetit Italian. Shenime rreth historis se kesaj Qendre qe nga themelimi i saj e deri sot. Kjo Qender u hap menjehere pas lufte ne shtatorin e vitit 1999, me inciativen e shtetit Italian.Dy vitet e para ishin me shume te kushtuar renovimit te kulmeve dhe ndertimit te shtepive por gjithmon duke pasur parasysh rrastet qe kane anetare te familjes me aftesi te kufizuara fizike dhe mendore.Pastaj qe nga viti 2001 u perqendrua vetem ne Qender ditore per personat me aftesi te kufizuara mendore pra gjegjesisht me ato rraste qe ishin te mbyllur neper shtepi dhe nuk ishin per shkolla te regullta. Ne fillim ishim te vendosur ne n je hapesir te shkolles speciale per te verber ne Peje(qe nga viti 2001 e deri ne vitin 2007)dhe pastaj me kerekesen e Ministris se arsimit qe ta lirojme ate hapesire sepse ju duhej atehere ne kerkuam gjithandej fonde dhe Kfori Italian na e aprovoj kerkesen tone per ndertimin e nje strukture te re qe ne sot e posedojme tash e tri vite me rradhe,dhe kjo u ndertua ne token prej 4ari, te dhuruar nga Komuna e Pejes ne bashkpunim me Komunen e Vitomirices. Qe nga themelimi i saj e deri ne gusht te vitit te kaluar kjo Qender ishte e mbeshtetur nga shteti Italian gjegjesisht nga C.I.C.a ose COMUNITA INTERNA ZIONALE DI CAPADARCO me seli ne Rome,kurse qe nga muaji gusht i vitit te kaluar ne po vazhdojme punen tone me shume veshtiresi duke kerkuar ndihma gjithandej si ne vend ashtu edhe jashte saj. Kjo Qender me nje aktivitet te tille eshte e vetmja ne Kosove mirepo ne e mbulojme vetem qytetin e Pejes me rrethin per shkak te pamundesis qe te gjitha rrastet te vine tek ne,eshte qender ditore me nje program te ngjjajshem me shkollat fillore. Punohet qe nga e henja e deri te premten nga 08:30 deri 16:00,si staf punojn nje kordinatore,dy edukatore nje logopede dhe vozitesi dhe po ashtu eshte i involvuar edhe n je person me aftesi te kufizuar qe te mbaje kurset e kompjuterit per keta persona. Aktivitetet qe zhvillohen mbrenda Qendres jane: Kursi i alfabetit,kursi i matematikes,kursi i kompjuterave,kursi i higjienes personale,kursi i pregaditjes se ushqimit si dhe kursi i edukimit seksual.Pastaj jane aktivitetet tjera si mirembajtja e ambientit ku jeton,blerja neper dyqane dhe shfrytezimi i paras,shenjat e komunikacionit,shfrytezimi i mjeteve elektrike te kuzhines , aktivitete te ndryshme pune dore me materiale didaktike dhe recikluese si dhe piknik ne kohen me diell. Ne kete Qender frekuentojne 30 persona gjdo dite te moshave te ndryshme nga 9 deri 35 vjeq, dhe me diagnoza te ndryshme si sindromdaun,autist,retardim mental dhe shumica prej tyre dhe me sulme epileptike.Dhe kjo Qender eshte e para qe i hapi dyert per te gjitha minoritetet,Per momentin kemi 20- shqiptar,4boshnjak,5-rom dhe nje te minoritetit serb.Kurse po te mirret numri total i personave qe perfituan deri tani ne kete Qender jane gjithsej afer 250 persona qe vijuan nje kohe dhe pastaj ne si Qender ja mundesuam ndonje zgjidhje tjeter si p.sh. klasa speciale,klasa te bashkangjitura apo edhe dhenien e ndonje zanati. Te arriturat e kesaj Qendre jane shume te medha deri tani por vlen te theksohen vetem disa nga ato si;integrimi i dy vajzave ne shkolle te rregullt,8 rraste te tjera ne klasa speciale ,2 raste ne parashkollor si dhe nje rrast ne kopshtin (çerdhe) per femij. Kjo Qender ka nje bashkpunim te ngushte me Komunen e Pejes si dhe me Ministrit perkatese per kete lamin tone si Ministria e Arsimit dhe Ministria e Shendetsis dhe rrasteve sociale.Gjithsesi duhet ta cekim perkrahjen e kohe pas kohe te Kforit Italian sipas kerkesave tona dhe mundesis qe ata kane. Kjo eshte nje pershkrim i shkurter rreth punes dhe historis te kesaj Qendre dhe gjdo person apo institucion qe na ndihmon neve ne rradhe te pare po i ndih mon popullit te vet dhe njekohesisht dhe behen pjese e projektit nderkombetar ne mbrojtje te personave me aftesi te kufizuara me shkurtesen P.A.K.Shpresoj se me kete shkrim e kuptoni punen tone dhe gjithashtu nevojat tona qe te mbijetojm.

5

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Zëvendës-Kryeministrja e Republikës së Kosovës, znj. Edita Tahiri, mbajti një ligjëratë publike në IISS
Nga Fatmir Terziu Të mërkurën, më 13 korrik, në ora 15.00, Zëvendës-Kryeministrja e Republikës së Kosovës, znj. Edita Tahiri, mbajti një ligjëratë publike në ‘Institutin Ndërkombëtar për Studime Strategjike’ (International Institute for Strategic Studies – IISS) në Temple në qendër të Londrës. Tema e ligjëratës së znj. Tahiri ishte ‘Perspektiva Euro-Atlantike e Kosovës’. Zëvendës-Kryeministrja e Republikës së Kosovës, znj. Edita Tahiri, foli për sfidat që Kosova është ballafaquar që nga koha e shpalljes së pavarësisë. Ajo foli për ndërtimin e shtetit dhe reformat; marrëdhëniet ndërkombëtare të Kosovës dhe sfidat në rrugën e saj drejt integrimit me BE dhe NATO. Zonja Tahiri foli për rolin e saj si kryenegociatore e Kosovës në dialogun aktual të mirëkuptimeve teknike në mes të Kosovës dhe Serbisë, të ndihmuara nga BE-ja. Znj. Edita Tahiri është zëvendëskryeministre e Qeverisë së Republikës së Kosovës, përgjegjëse për çështjet që lidhen me politikën e jashtme dhe ato të sigurisë kombëtare. Para se të marrë këtë rol, znj. Tahiri ishte Ministre e Administratës Publike. Edita Tahiri ka qenë politikane dhe diplomate si dhe negociatore. Ajo është një nga protagonistët kryesorë në ndryshimet politike që ndikojnë në teritorin e Kosovës dhe Evropës Juglindore. Ajo ishte një nga udhëheqësit kyç të Partisë Lidhja Demokratike e Kosovës, në lëvizjen për pavarësinë e Kosovës, në periudhën e viteve 1991-1999. Ajo ishte Ministre e Jashtme e Kosovës (1991-2000) dhe ka marrë pjesë në delegacionin e Kosovës në Konferencën e Rambujesë (1999) në periudhën deri në ndërhyrjen e NATOs në Kosovë në 1999. Ligjërata e znj Tahiri në ‘Institutin Ndërkombëtar për Studime Strategjike’ (International Institute for Strategic Studies – IISS) u drejtua nga Dana Allin, senjor për Politikë të Jashtme të SHBA-së dhe marrëdhënieve transatlantike. Ligjërata u mbajt në dhomën e Konferencave në Arundel House, 13-15 Arundel Street, Temple, Londër WC2R 3DX. Në këtë ligjëratë publike znj Tahiri shoqërohej nga Ambasadori i Republikës së Kosovës, Dr Muhamet Hamiti dhe stafi i tij. Ishin gjithashtu në këtë ligjërim edhe mjaft diplomatë, gazetarë, drejtues shoqatash dhe përfaqësues të institucioneve të ndryshme. Takimi u mbyll me pyetje e përgjigje, pas një fjale tejet profesionale të znj. Tahiri.

6

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Pra e gjitha thjesht, bukur dhe me një emër argëtim në fushën e blertë aty ku pak kohë më parë inisiativa e forumit që drejtohet nga Lutfi Vata krijoi një model festimi të tillë.

Childs Hill Park ligjëron shqip Nga pikniku në hapësirë të blertë
Fatmir Terziu Dy grupime të komunitetit shqiptar, shoqata “Mitrovica-UK” dhe shoqata “Peja” organizuan të dielën e 10 Korrikut një tubim festiv natyror me emrin e thjeshtë ‘Pikniku Natyror”. Në parkun tashmë të mirënjohur për shqiptarët, në Childs Hill Park, Hodford Rd, NË11 8NL (Golders Green) aty rreth orës dymbëdhjetë thuajse flitej shqip. Breza të ndryshëm që i janë bashkuar këtyre dy grupimeve komunitare, iu ngjitën hapësirës së blertë afër lokalit të shqiptarëve në këndin e këtij parku, duke krijuar kështu një atmosferë festive të paparë. Kryesitë e të dy shoqatave shqiptare, me një improvizim të rastit krijuan për të pranishmit hapësirë argëtuese mes lojrave, këngëve dhe tradicionales. Ushqime, këngë, lojra dhe zbavitje më pas vazhduan deri gjatë. Një hapësirë të këndshme zuri edhe biseda e Sekretares së Forumit të Bashkimit të Shoqatave shqiptare, Zamira Ruspi, e cila qëndroi dhe bisedoi gjerë e gjatë me gratë aktiviste. Aktivistë të shumtë si Abedian Bajraktari, Mithat Ibrahimi, Burhan Lata, Burim Turjaka, Maki Turjaka, Bujar Vokshi, Bekim Nishefci, dhe mjaft të tjerë nga Shoqata “Mitrovica-Uk” dhe shoqata “Peja” ishin simbolika e gjallë e organizimit të cilësuar “Pikniku i ditës së sotme”. “Falenderime të gjithë atyre që ishin të pranishëm”, ishin dhe mbeten fjalët e organizatorëve. Dhe natyrshëm një organizim të tillë e pëlqyen të gjithë, sidomos Mithat Ibrahimi, Shoqata Mitrovica-uk dhe 3 të tjerë që në faqen sociale facebook shprehen se e pëlqejnë këtë. Nga ana e saj ‘shoqata Mitrovicauk” shprehet në këtë rrjet social: “Falenderojme shume Shoqaten Peja per te gjitha ne piknikun e sotem (10.07.2011), per organizimin, mikepritjen dhe zemergjeresi e shoqeri qe per kohe te gjate do ngelet ne kujtimet tona. Mbetemi me shprese qe ne te ardhmen te kemi keso takimesh qe tek ne kane lene nje mbrese shume pozitive, ishte i pelqyeshem, i qelluar dhe shume i suksesshem”. Në emër të shoqatës “Peja” Mithat Ibrahimi nuk heziton të shprehet: “Falenderimet vijnë edhe nga Shoqata “Peja” për shoqaten “Mitrovica-UK” për një bashkëpunim vëllëzëror. Falenderim i veqant edhe për grate dhe motrat tona që japen një kontribut të jashtëzakonshëm me ushqimet tona tradicionale dhe shumë me vlerë. Qytetarëve të Mitrovices ju urojmë pushime të këndëshme me gjasë që në shtator të fillohet me bashkëpunim të mëtutjeshem. Faleminderit.” Sakaq shtohen edhe urime e falenderime nga të tjerë si Naki Agolli qe shton “se pari ju falimenderojem juve si shoqate qe organizuat kete ndej madheshtore” Pra e gjitha thjesht, bukur dhe me një emër argëtim në fushën e blertë aty ku pak kohë më parë inisiativa e forumit që drejtohet nga Lutfi Vata krijoi një model festimi të tillë.

7

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Ka ardhur koha të zgjojmë gjigandin “Evropë”, t’i japim asaj një ëndërr politike
Nga Geert Mak, (Presseurop) Ishte dimri i 1999, ish-Jugosllavia ishte e ndarë dhe në kaos. Qyteti i bukur Novi Sad-it në Danub ishte bombarduar, dhe urat ishin shembur. Qytetarët shikonin të tmerruar nga bregu i lumit. Të tronditur nga lufta, dhe shkatërrimi i botës së tyre, për gjëra që u ishin shkaktuar, ç’ka ishin të pakonceptueshme. Shkova për të vizituar plakun Aleksandar Tisma, një nga shkrimtarët më të mëdhenj jugosllavë, i cili para se të vdiste jetonte aty në afërsi. Kur e pyeta se si ai ndjehej në këtë vend të humbur, ai me tregoi historinë e qeni i tij, Jackie. Një ditë dimri, kafsha i kishte shpëtuar përgjatë Danubit dhe kishte arritur, askush nuk e di se si, në një bllok akulli. Disa prej fëmijëve të lagjes kishin shkuar për ta kërkuar, e gjetën dhe erdhën prapa: “z. Tisma qeni juaj rrezikon të mbytet!”. kështu që shkrimtari vrapoi atje dhe disa herë kishte thirrur në emër qenin, por qeni nuk lëvizte nga blloku i akullit, i palëvizshëm. Kafsha ishte nën shok. Përfundimisht, një nga djemtë kishin arritur ta kapte atë për qafore. Pak a shumë “Ne sot jemi në një situatë të njëjtë”, tha Tisma. “Jemi të ngujuar si në një bllok akulli, ne nuk dimë çfarë të bëjmë dhe në ndërkohë që e lëmë veten të merremi nga vala”. Ne jemi duke jetuar një moment historik. Dalëngadalë po dalim nga një krizë e keqe dhe të rrezikshme ekonomike. Bota arabe është tronditur nga lëvizjet popullore, që një ditë mund të zënë një vend në histori, si të ngjashme me ato të revolucioneve europiane të 1848 dhe 1989. Por cilido qoftë rezultati i këtyre revoltave demokratike, këto ngjarje përbëjnë sfidën më të madhe në politikën e jashtme europiane, pas rënies së Murit të Berlinit. Ndërkohë, kriza euro vazhdon të digjet nën hi. Institucionet europiane nuk mund të funksionojnë, sidomos në situatën aktuale, pa mbështetjen e fortë dhe të qartë të votuesve. Megjithatë, në shumë vende projekti europian është nën kritika për shkak të krizës, dhe këto sulme arrijnë qëllimin e tyre, sepse demokracia europiane vazhdon të jetë e dobët. Përveç euros, në fakt ekziston një problem europian akoma edhe më i madh, që është deficiti demokratik europian. Dhe është para syve tanë, por ajo po merr përmasa të mëdha dhe mund të deklarojë fundin e të gjitha ëndrrave tona. Megjithatë nuk mendoj që opinioni publik të jetë kundër projektit europian. Shumë njerëz tani duhet të përballen me probleme të mëdha, pikërisht, për shkak të rrugës të e fortë, sidomos kur është në interesin e saj. Një botë e re është duke u krijuar, e cila përfshin Kinën, Shtetet e Bashkuara, Japoninë, Indinë dhe ndoshta Brazilin. Nëse Bashkimi Europian nuk do të njihet si një lojtar kryesor, do të jetë në mëshirën e fuqive të tjera. Në vend që të një pikë referimi i shpresës, një shembull i rendit ndërkombëtar, Europa do të bëhet një flakë e zbrazët në teatrin e dhunës midis shteteve dhe, sidomos, në jo shtetet. Të politizojmë Europën - Kjo do të thotë se ne duhet të politizojnë Europën. Politizim i vërtetë dhe integrim edhe partive të protestës. Ne duhet ta marrim tek institucionet, ne duhet ta dashurojmë dhe ta urrejmë atë, ne duhet të investojmë vetë. Nëse duam të ruajmë idenë e bashkimit të Europës, nuk duhet të kufizohemi tek bashkimi financiar dhe institucional. Për të arritur këtë, ne, kemi nevojë për një zgjim të thellë kulturor dhe politik. Ne duhet të krijojë në publikun europian një njësi të re, ashtu siç ka ndodhur në nivelin kombëtar në shumë vende në shekullin e nëntëmbëdhjetë. Dhe këtu duhet kërkuar vonesa Europiane, dhe kësaj i duhet thënë një prioritet i lartë: asgjë nuk është e mundur pa këtë njësi publike. Është e rëndësishme, tani më shumë se kurrë, që këto diskutime Evropiane të çohen në një nivel kombëtar. Dhe është këtu që votuesit do të ndjehen më të rehatshëm. Vetëm në këtë mënyrë do të jetë e mundur për të përcaktuar linjat e reja të politikës europiane. Deri tani demokratizimi Europian, pavarësisht të gjitha qëllime vetë mira, nuk ka qenë i suksesshëm. Përkundrazi, ka krijuar një distancë edhe më të madhe mes politikës kombëtare dhe politikës europiane. Përgjegjësia qëndron në këtë fushë në veçanti për politikanëve kombëtare, të cilën në vitet e fundit kanë marrë nderin e suksesit të lehtë në Europë, dhe në të njëjtën kohë ka hedhur mbi supet e Europës problemet më serioze kombëtare. Por kjo përgjegjësi është edhe e jona, si votues. Perëndimit i mbetet ende pak kohë, ndoshta njëzet vjet, për të përshtatur institucionet e saj në shekullin njëzet e një. Ne edhe një herë tjetër kemi mundësinë e një zgjimi të Europës për të thelluar dhe demokratizuar BE-në, për të rritur cilësinë e jetesës, për të ringjallur projektin europian. Ne ende kemi kohë për të shqyrtuar modelet tona të vjetra të mendimit. Dembelizmi tani është armiku ynë keq. Ne duhet të braktisim bllokun tonë të akullit. *I marrë nga sprova “Gjendja e Europës së Bashkuar” Përgatiti: L. Lita

marrë nga ky projekt. Ajo që këta njerëz duan është politika, dhe në këtë mënyrë politika europiane, të riorganizohet përreth realiteteve të jetës së tyre të përditshme. Ata duan të kenë pak vendimmarrje në lidhje me botën e tyre. Këshilli Europian për Marrëdhënie të Jashtme ndonjëherë e ka krahasuar Europën e sotme me Barngrënësit e mëdhenj që popullonin në parahistori, kafshë gjigante, por jo agresive. Le të mos kemi iluzione, Europa kur vepron në botë është një kafshë dembele, e paftë për të luajtur një rol të rëndësishëm në skenën ndërkombëtare nëse nuk shpohet nga diçka. Ndërkohë, rendi i tanishëm botëror nuk është më i qëndrueshëm sa duhet dhe i qetë për të mundësuar që Europa të kënaqet se është Europë. Europa, pra duhet të bëhet me

8

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Si ti dallojmë dhe kuptojmë problemet mendore
Në këtë artikull do të flas për problemet mendorë, si klasifikohen, sesi ne si profesionistë i përcaktojmë dhë i trajtojmë. Idea për këtë artikull ështe për ti dhënë përgjigje pyetjeve rreth problemeve mendore që komuniteti shqiptarë mund të këtë. Një nga vështirësitë kur flasim për problemet mendore është se nuk është e lehtë të përkufizohen pasi aty janë të përfshirë shumë mendimë dhe debatë rreth natyrës dhe shkaqeve të këtyre eksperiencave. Njërëzit përdorin shumë terma që varen nga kulturat e ndryeshme dhë shoqërinë ku ato jetojnë, të cilat shtojnë edhe më shumë vështirësinë në këtë fushë. Për më tepër, kur një sjellje apo akt nuk shqyrtohet në bazë të normave të kulturës së përsonit në fjalë, kjo mund të çojë në komplikimin e çështjës, duke e përkufizuar atë përson si të sëmurë mendor. Pra se kush sjellje është ‘normale’ apo jo, varet se kush e përcakton atë. Një gjë tjetër që dua të theksoj është së kur flasim për problemet mendore dhe stresin pavarësisht se ç’farë klasifikimi ose gjuhë ne përdorim, eksperiencat e secilit përson janë të veçanta – problemet dhe mënyrat sesi një përson i trajton janë të ndryshmë nga ato të tjerëve. Kështuqë, faktorët kulturor kanë ndikim në mënyrën sesi problemet mendore përshkruhen. Përshembull, në disa kultura problemet psikologjike përshkruhen si dhimbje fizike, ndërsa në disa të tjëra mund të përdorin gjuhë emocionale si frika dhë ankthi. Pra është e nevojshme për ne si profesionist kur punojmë me njerëz më problemet mendore të mendojmë për kontekstin kulturor por gjithashtu duhet të bashkëpunojnë më klientin për kuptimin që ato i japin këtyre problemeve. C’farë janë problemet mendore? Siç e thamë më sipër ky është një përkufizim i gjërë që përdoret për të përshkruar ankthet emocionale që ne përjetojmë nga një vështirësi që kemi në jetë. Këto mund të trajtohen me një ndihmë nga Mjeku i Familjes (GP), ose një vështirësi me serioze do një trajtim më të specializuar (prsh: psikologë, psikiatër). Disa nga problemet mendore që ne i shohim zakonisht janë: depresioni dhe ankthet. Cilat janë shkaqet e problemeve mendore? Shumica e problemet fizike janë parë të vijnë si pasojë e një shkaku, ndërsa problemet mendore nuk kanë. Janë shumë ide dhe teori që mundohen të paraqesin shkaqet të cilat mund të jenë edhe kontradiktore. Pavarësisht nga puna e madhe e profesionistëve në këtë fushë, ajo që është pranuar gjërësisht është se nuk është vetëm një arsye pse ne mund të kemi probleme mendore. Por duhet të analizojmë disa faktor pse dikush ka zhvilluar problemet mendore. Kjo metod quhet ‘Kimik-gjenetik, Psiqik dhe Shoqeror’ (Bio-Psycho-Social) dhe sygjëron që ne duhet të shyrtojme në qoftëse një nga këta faktorë është shkaku. Faktorët kimik dhe gjenetike: Historia e problemeve specifike mjeksore ku përfshihen problemet bio-kimike dhe gjenetike. Faktorët psiqik: Të gjitha sjelljet e mësuara qe në fëmijëri që shpesh janë të bazuara në mënyra jo të dobishmë sesi ne veprojmë. Faktorët shoqëror: Streset nga: problemet me shtëpinë, lidhjet intime, punësimi ose papunësia, rracismi, seksismi, humbja e njerezve te afërm, probleme ekonomike, etc. Kjo metod sygjëron që problemet mendore mund të shkatohen nga një numër i madh faktorësh që mund të na vijnë në të njëjtën kohë. Kjo na shpjegon së një numër i madh i njërëzve kur përballen me stres nuk kanë probleme mendore shtëpi për të shmangur kontaktet me të tjerët. Gjithashtu disa e kanë të vështirë të qetësohen (nuk rrinë në një vënd) ose disa të tjërë mund të ngadalsojn veprimet më shumë. Fizikë- Këto persona përjetojnë ndryshime biologjike si probleme me gjumin. Në qoftëse ato janë te depresuar, kanë vështirësi të flëjn, mund të zgjohen herët, ose flejnë shumë. Mungesa e oreksit që çon në humbje të peshës mund të shihet dukshëm tek disa, ndërsa tek disa të tjerë ka shtim të oreksit dhe shtim në peshë. Disa probleme të tjera që mund të lidhen me depresionin janë ulçërat, problemet e tretjes ose jashtëqitjes, tharja e lëkurës, flokëve dhe e gojës, dhimbje koke, dhimbje trupi, etc. Trajtimi Trajtimi mund të bëhët me ilaçe ose terapi psikologjike. Ilaçet-Truri i njeriut është i përbërë nga miliona qeliza nervore të cilat çlirojnë kimikate që e bëjnë trurin të punoj. Ilaçet që përdoren për problemet mendore kanë ndikim në këto qeliza dhe ndihmojnë në mënyrën sesi personi ndihet apo mendon. Mjekimet me ilaçe ndihmojnë në çlirimin e stresit ose simptomave negative të shkaktuara nga problemet mendore. Duhet të theksoj se ilaçet për problemet mendore nuk janë kurë (cure) por ndihmojnë në trajtimin e simptomave. Ilaçet në shumicën e rasteve përdoren në bashkëpunim me forma të tjera të trajtimit dhë ndihmës shoqërore. Cdo përson ka reagime të ndryshme kundrejt ilaçeve. Kjo është arsyja pse janë shumë lloje ilaçesh dhe pse klientave i rekomandohen disa llojë derisa ti përshtatet ilaçi i duhur që i ndihmon ato. Për disa të tjerë ato nuk kanë ndonjë ndikim. Efektshmëria e ilaçeve dobësohet në qoftësë dikush pi pije alkolike ose merr ilaçe të tjera që nuk janë të dhëna nga mjëku. Ilaçet duhet të jepen vetëm nga mjeku i familjes ose psikiatri. Terapia- Terapia është përdorur gjerësisht për vite me rradhë si një nga trajtimet më të rëndësishme për problemet mendore si për depresionin, ankthet ose për probleme të tjera emocionale. Vitet e fundit ka pasur shumë studime që tregojnë se terapia kognitive (cognitive) është shumë efektive në trajtimin e problemeve mendore (në një shkrim tjeter kam folur më gjërë për CBT dhe efektivitetin e saj në praktikë dhe domosdoshmerinë e bashkëpunimit mes psikologëve dhe klientëve). Psikoterapia dhe këshillimi janë të bazuara në terapitë gojore. Profesionistët që bëjnë këto trajtime quhen, terapist, këshilltarë, psikologë. Differenca ndërmjet këtyre profesioneve varet nga kualifikimi që këta profësionist kanë dhe ç’farë ato ofrojnë. Përshembull, këshilltarët/counsellor janë të bazuar në objektivin e të qënit ‘ndihmës’ dhe përdorin dëgjimin dhe reflektimin. Ndonjëherë puna e tyre përqëndrohet në problemet të cilat ato trajtojnë si problemet në lidhjet martesore apo dicka tjetër. Psikoterapistët mund të ofrojn një trajtim më të gjatë për individë apo çifte dhe mund të zgjasi në varësi të kontratës bërë mes klientit dhe psikoterapistit. Psikologët përdorin fakte shkencore për mënyrën sesi njerëzit funksionojnë psikologjikisht të bazuar në studimet e bëra në punën e tyre klinike. Psikologët përqendrohen në kërkimin dhe kuptimin e ngjarjeve të përjetuara emocionalisht nga njerëzit me probleme mendore dhe ç’farë ndikimi kanë për këto njerëz dhe për lidhjet me të tjerët. Duhet të shtoj se psikologët përveçse marrin parasysh teoritë ekzistuese për trajtimin e këtyre problemeve, një rolë të veçantë i japin bashkëpunimit me klientin për të for-

Advert Unë jam nje Psikologe (Counselling Psychologist) në Londër (kualifikuar tek Universiteti of East London) dhe kam një eksperiencë klinike që nga viti 2002 në spitale të ndryshme në UK në NHS. Jam e specializuar në terapinë Kognitivë (CBT), Psikoterapi (psychodynamic), Humanistikë (Humanistic), dhe terapinë Kognitive Analitike (CAT).

r P

il of

Ndjenjat/emocionet- Nje veçuri tjeter është se keta persona nuk përjetojnë kënaqësit dhe jëta i duket bosh dhe pa kuptim. Njërëzit që vuajnë nga depresioni kanë një shtim të ndjenjave negative si përshëmbull, bëhen më shumë irritues dhe nevrik. Disa faktorë të tjërë janë: frikërat, ankthet, ndihen fajtor, të turpëruar, xheloz, etc.
sepse kanë aftësi ta përballojnë stresin ose nuk kane histori mjëksore famijare që mund ti shfaqi dobësitë, ndërsa disa të tjërë kanë. Gjithashtu ky model na ndihmon që të mendojmë sesi ta ndalojmë, duke shikuar mudësitë ndihmëse në kohë që ti parandalojmë këto fator që na bëjn më të dobët ndaj stresit. Përshëmbull, disa nga streset që ne mund të këmi janë nga ambjenti ku jetojmë ose nga eksperiencat e jetës të cilat mund të jënë shumë traumatike (prsh, humbja e një njëriut të afërm, aksidente). Siç e thash, disa kanë më shumë predispozita të stresohen kur e kanë prejardhjën nga familja, disa te tjerë mund ti marrin këto veti më vonë nga problemet e shumta që mund të kenë në jetë. Sa më shumë probleme aq më shumë mund të stresohemi. Por duhet të theksoj se ne këmi disa fuqi të brendshme dhe të jashtme që na mbrojnë nga streset e cila është e ndryshme për secilin nga ne dhe varet nga faktoret rrethanor. Probleme mendore më të shpeshta. Ne shpesh mund të kemi probleme që bazohen në emocione ‘normale’ por pasojat mund të jenë më serjoze sesa ‘normale’. Disa mund të përjetojnë ndryshime të përsonalitetit, por vazhdojnë të jenë në kontakt me realitetin. Këta persona normalisht janë më të predispozuar të jenë në kontakt me ndjenjat dhe sjelljet, sesi këto ndikojnë në jetën e tyre. Probleme mendore të shpeshta shikohen si jo serioze. Por duhet theksuar se këto probleme mund të kenë një ndikim të madh dhe këto varen nga natyra e problemit dhe e personit që i përjeton. Depresioni është një nga këto problemet mendore që e ndeshim më shumë. Shumica e njërëzve që vuajn nga depresioni e dine se është më shumë sesa një depulesë/këputje. Depresioni ndikon jo vetem në mënyrën sesi ato ndihen, por sesi ato mëndojnë për gjërat, sesa mund të perqëndrohen, sa fuqi kanë dhe shpeshherë kanë probleme me gjumin. Depresioni dhe ankthi janë shumë herë të lidhura së bashku. Motivimi- Depresioni ndikon në motivimin që njerëzit kanë. Për këta persona asgjë s’ka vlerë dhe ato ndihen pa energji dhe s’kanë interes në jetën e tyre. Gjithcka bëhët me mundim edhe për aktivitet më të vogla. Ndjenjat/emocionet- Nje veçuri tjeter është se keta persona nuk përjetojnë kënaqësit dhe jëta i duket bosh dhe pa kuptim. Njërëzit që vuajnë nga depresioni kanë një shtim të ndjenjave negative si përshëmbull, bëhen më shumë irritues dhe nevrik. Disa faktorë të tjërë janë: frikërat, ankthet, ndihen fajtor, të turpëruar, xheloz, etc. Mendimët- Depresioni ndikon në mënyrën e të menduarit, përqendrimit, harresës. Të lexuarit e një libri osë shikimi i televizorit bëhët i pamundur. Këto mendime shoqërohen me ndjenja të ankthit dhe përsoni përjeton ndjenja paniku. Këto mendime na bëjnë të shikojmë njerëzit dhe botën rreth nesh ndryshe. Shumica e këtyre njerëzve e shikojnë veten si të dështuar dhe pa vlera. Sjelljet- Sjelljet e këtyre personave gjithashtu ndryshojnë dhe ato ndiejnë më pak energji dhe dëshirë për të bërë dicka. Shumica nuk dalin jashtë dhe shpenzojnë kohën më të madhe në

Gjithashtu punoj privatisht. Ofroj ndihmë për probleme mendore të ndryshmë përfshirë: Emotional difficulties, Behavioural difficulties, Anger issues, Alcohol and Drug issues, Relationship Difficulties, Work Related Problems, Life Crisis, General Anxiety, Social Anxiety, Eating and food issues, Family issues, Stress, Depression and Mood disorders, Obsessive Compulsive Disorder (OCD), Low self-esteem, Confidence issues, Loneliness and Isolation, Post Traumatic Stress Disorder (PTSD). Më kontaktoni në: rozinathaci@yahoo.co.uk Tel:07947393745 Për çmimin, kontratën dhe vëndin ku terapia do të bëhet do ti specifikoj kur të më kontaktoni.

muluar një trajtim specifik për ato, pasi çdo përson ka eksperienca të ndryshme. Psikologet trajtojnë probleme të ndryshme psikologjike të funksionimit të njëriut që nga lindja, problemet në zhvillimin dhe ndryshimet që personat pësojnë në jetë. Gjithashtu, ato marrin parasysh edhe faktorët shoqëror dhe kulturor të cilat kanë ndikim në formimin e personit dhe zhvillimin e problemeve mendore. Të gjitha llojet e terapivë të përmendura më sipër ofrohen në shërbimet shendetësore në UK. Referimet bëhen nga mjeku i familjes (GP), psikiater. Lista e pritjes varet nga zona në zonë. Gjithashtu janë disa organizata jo shtetërore ose private që ofrojnë ndihmë.

9

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Hysen Ruspi

Një Vit Plot Suksese për Shoqatën ‘Mother Teresa’ Albanian Union
sia e Shqipërise dhe Kosovës, në Hammersmith Taën Hall, organizuar nga Forumi i Shoqatave Shqiptare, kryesuar nga Z Lutfi Vata, ne bashkpunim me shoqatat e tjera. Falenderime nga stafi drejtues i shoqatës shkon për Z Afrim Alia ë cili realizoi një koncert të shkëlqyer për fëmijë me rastin e 1 ershorit dhe te mbylljes se Vitit Akademik Shkollor 2010 – 2011, duke bere qe fëmijët të këndonin live dhe të shoqëroheshin me instrumenta muzikore live nga Melina Aliaj dhe Tara Neli. Me koncertet tona ne kemi kontribuar edhe në sensibilizimin e komuniteteve shqiptare në qytete te ndryshme të MB, sic ishte ai ë organizuar në Reading, i drejtuar nga bisnesmeni i shoqates sonë Z. Aqif Neli dhe të gjithë ne të rritur, prindër dhe fëmijë u mirëpritëm me shumë ngrohtësi nga drejtuesit e shoqatës së Readingut Zonja dhe Zoti Redzepi si edhe gjithë komuniteti shqiptar në Reading. Pianistet e talentuara te shoqates sone Melina Aliaj, Tara Neli dhe Era Baja, kanë interpretuar vazhdimisht në koncertet e organizuara nga shoqata, ato kanë marrë pjesë në koncertin për trupat diplomatikë në Ambasadën Shqiptare dhe kohet e fundit ne Qershor 2011, dhanë koncertin e tyre Trio për Piano ‘Meli, Tara, Era’ të shoqëruar me koktej dhe sponsorizuar nga bisnesmeni Z Aqif Neli. Midis shumë aktiviteteve që ne kemi zhvilluar vlen të përmendet ai i dates 23 Korrik 2011, i titulluar ‘One year to go to Olympics and Paraolympics Games, ku aktivitete sportive si football, roller skating, painting, dancing, gymnastic dhe aktivitete te tjera sportive për fëmijë dhe të rinj bënë edhe mbylljen e këtij viti akademik. Promovimi i romanit ‘Grykës; të shkrimtarit Fatmir Terziu ishte një nga aktivitetet e shoqatës ‘Mother Teresa’ Albanian Union ku biseda midis shkrimtarit dhe anëtarëve u zhvillua e ngrohtë dhe miqësore. është kënaqësi që të kemi shkrimtaret tanë dhe te lexojmë librat e tyre e pse jo

Është kënaqësi e jashtzkonshme të shikosh frytet e punës dhe sukseset e punës një vjecare të shoqatës ‘Mother Teresa’ Albanian Union. Gjatë ketij viti pune Korrik 2010 – Korrik 2011, shoqata jonë ka patur aktivitete të larmishme, të cilat e kanë forcuar akoma më shumë komunitetin tonë që jeton dhe punon në zonën e Brentit. Pikë së pari duhet përmendur puna tepër e lavdërueshme e mësuesve të shkollës sonë ‘Mother Teresa’ Albanian School, e cila ka qenë tepër e rregullt, cdo të shtunë në mësimdhënien e gjuhës Shqipe, Historisë së Shqipërisë, mësimit të kulturës dhe traditës shqiptare, mësimit të këngëve shqip për fëmijë, interpretimet e vjershave dhe poezive n gjuhën e bukur Shqipe. Mësueset e talentuara Kristina Leka, Rumjana Dedaj, si edhe assistentet e palodhura Shqipe Dakoli, Dallandyshe Hoxha, Megi Bendo, kanë punuar pa u kursyer, dhe te gjithë së bashku kemi ndjerë kënaqësinë e punës së tyre në sukseset a nxënësve që flasin, shkruajn dhe interpretojnë aq bukur në gjuhën Amtare Shqipe. Nje arritje tjeter e këtij viti për shkollën ‘Mother Teresa’ Albanian Union është edhe hapja e klasave për moshat 2,5 vjec deri në 5 vjec, ku vetëm për 6 muajt e fundit u regjistruan rreth 25 fëmijë. Mësueset Asije Bebja, Ilda Hetaj, Tatiana Lekaj, e bëjnë mësimin e gjuhës Shqipe dhe asaj Angleze me mënyrat bashkëkohore perëndimore, gjë e cila i bën fëmijët të pëlqejnë dhe të vinë në klasë me shumë dëshirë. Përdorimi i mjeteve mësimore si edhe lodrave të ndryshme të përdorura nga mësuese Tatiana, e cila me përvojën dhe eksperiencën e saj 5 vjecare në Public Nursëry School, në Londër e bën më efektive orën e mësimit dhe të pëlqyeshme për fëmijët. Falenderim i madh shkon për prindërit, të cilët nuk kursehen dhe nuk përtojnë jo vetëm për ti sjellë fëmijët e tyre në shkollën Shqipe, por në të njëjtën kohë ndihmojnë fëmijët e tyre të flasin, të shkruajn dhe mësojnë gjuhën e bukur Shqipe Trust For London është një nga funders për shkollën Shqipe prandaj edhe mirënjohja dhe falenderimi ynë është i padiskutueshëm. ‘London Eagles’ është skuadra e futbollit e cila nën drejtimin e trajnerit Z Ilir Qemali nxenesit e shkolles ‘Mother Tetresa’ Albanian Union, kanë bërë trajnim dhe futboll cdo të shtunë. Përkushtimi i Z Ilir Qemali për tu dhënë maksimumin lojtarëve tanë të talentuar bën që ata të komunikojnë dhe diskutojnë për futbollin, lojrat Olimpike 2012, dhe shumë gjëra të tjera, duke forcuar konfidencën e tyre në cdo aspekt. Igli, Leo, Meti, Genario, Kevin, Enso, Danieli, vëllezrit Bebja, Albani, Dori, Tiado, Dorisi, janë disa nga futbollistët e talentuar

të zhvillojme edhe ‘Book Club’ në shoqatat tona dhe që ne si shoqatë e vendosem ta lexojme librin ‘Grykës’ gjatë verës dhe të kemi diskutim në Shtator, të gjithë u pajisëm me romanin në fjale, faleminderit z Fatmir Terziu, i cili na dha nj paraqitje t shpejt dhe të shkurtër të romanit të tij, pa i humbur kuriozitetin lexuesit. Këtë forcim të komunitetit Shqiptar ne e dëshirojmë ta zgjerojmë edhe më tutje, për këtë ‘ Mother Teresa’ Albanian Union bashkëpunon me të gjitha shoqatat shqiptare që kryejnë aktivitetin e tyre në Mbretërinë e Bashkuar, për këtë arsye ne jemi pjesë e Forumit të Bashkimit të Shoqatave, me qëllim që të koordinojme dhe organizojmë aktivitete të përbashkëta apo të marrim pjesë dhe shkëmbejmë experiencë me të gjitha shoqatat e tjera të cilat janë tepër të sukseshme kudo ku ato veprojne . Festimi i përfundimit me sukses të vitit akademik shkollor 2010 – 2011, koncerti i madh festiv në Child’s Hill Park organizuar nga Forumi i Shoqatave Shqiptare,me kryetar Z Lutfi Vata, marrja pjesë në Miss Albania në UK 2011 organizuar nga gazeta ‘ The Albanian’ drejtuar nga Z Petrit Kuqana, marrja pjese në festimet e shoqatës ‘Nene Tereza’ në Edmonton drejtuar nga Z Esat Brace si edhe shumë aktivitete të shoqatave të tjera, tregon edhe një herë unitetin dhe bashkpunimin e shoqatave tona, të cilat duke punuar me devotshmeri, rrisin reputacionin e Komunitetit Shqipetar në MB. Gëzohemi pa masë ju urojmë suksese dhe një bashkpunim të fortë me të gjitha shoqatat e tjera si :’Ardhmeria’, motres sonë binjake ‘’Nene Tereza’ ne Edmonton, ‘Shpresa’, ‘Faik Konica’ , ‘Peja’ ‘Mitrovica’ shoqatave te Birminghamit, Oxfordit, Readingut, dhe gjithë shoqatave të tjera që kontribojnë për ruajtjen e gjuhës, kulturës dhe traditës Shqiptare. Lajmi se do ndërtohet Qendra e Bashkimit të Shqipëtarëve na gëzon dhe na bën me krahë pasi aty do jetë ‘Shtepia jone e madhe’.

të skuadrës ‘London Eagles’. Terreni dhe fusha ku fëmijët dhe të rinjtë luajnë football janë me kushte të shkëlqyera tek Neëman Catholik College. Capital FM, është një nga funders për ‘London Eagles’ Grupi artistik ‘Mother Teresa’ Albanian Union është tashmë një grup me shume talent dhe i sukseshem. Dy prezantueset tona të talentuara Hygerta Cecja dhe Tara Neli janë një shembull i shkëlqyer dhe nje inspirim për grup moshat e tyre, per tu aktivizuar me shume ne aktivitete e komunitetit tone. Grupi artistik ‘Mother Teresa’ ka dhënë shfaqje shumë të bukura ndër të cilat vlejnë të përmenden shfaqja ‘Për Ty Flamur’ me rastin e 28 Nëntorit, shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, si edhe koncerti I titulluar ‘Kosova Jone’ në Shkurt me rastin e Pavarësisë së Kosovës, Koncertet e tjera si ‘Festojmë së Bashku’ me rastin e Vitit te Ri dhe sensibilizimin e komunitetit Shqiptar në Reading. Një nga koncertet mbresë lënës ka qenë Koncerti i titulluar ‘Këndojmë Këngët Tona’ nën drejtimin artisitk të Z Afrim Alia, me rastin e 1 Qershorit. Ky koncert u titullua me këtë emër për dy arsye; E para ‘Këngët Tona’ me kuptimin që nxënësit të këndonin këngët e moshës së tyre, dhe së dyti ‘Këngët Tona’ me qëllim që të këndonin këngët në gjuhën e tyre të bukur Shqipe, prandaj dhe repertori i këngëve ishte tepër i larmishëm duke sjellë në skenë këngët e kënduara dikur në festivalet për fëmijë nga Ardit Gjebrea, Irma Libohova, David Tukiqi, Zana Cela, Inva Mula. Nxënësit tanë na sollën emocione te mrekullueshme ne interpretimet me passion të këngëve: ‘ Nëna’, ‘Tregimi i Gjyshes’, ‘Dhuratë për Ditëlindje’, ‘Qengji i vogel’ , Dy Lulet’, ‘E Lazdrumja’, ‘ Do Re Mi’, ‘ Ne Tropik’, ‘Kominoshet’, ‘Moj Bubrec’, ‘Gabimi I Mireles’ dhe shumë këngë të tjera që megjithëmend ishte një Festival i vërtetë për fëmijë. Më duhet të

përmend shumë emra, pasi të gjithë kënduan dhe interpretuan me shumë passion si: Emily Farruku, Ana Dakoli, Kejsi dhe Kevin Lika, Joana dhe Adela Hoxha, Fiona Drici, Bleona dhe Dafina Farruku, Edona Isufaj, Ema, Albani, Danieli, Leo, Dori dhe Edona Bokrugjaj, Anisa Elmazi, Andrueta Qemali, Elisabeta Selaj, dhe shumë të tjerë. Në shoqatën ‘Mother Teresa’ Albanian Union, forcimi i komunitetit është një nga pikat e sukseseve që ne kemi. ‘ Time to Change’ ka qenë projekti para dy viteve , granted by Graas Roots, NËLF, and Aëards For All, dhe sot akoma vazhdon me shumë sukses, por tashti titullohet ‘Time has Changed’, pasi cdo gje ka ndryshuar ne komunitetin tone teper simpatik, tashti ne jemi të bashkuar duke zhvilluar të gjitha aktivitetet së bashku si një komunitet solid dhe tepër i konsoliduar. Ky projekt për ne është një projekt afat gjatë, përsa kohë ne do të jemi duke jetuar dhe punuar në zonënë e Brentit, dhe ky projekt për momentin mbahet me fondet dhe forcat tona pa ndonjë grant apo fund specific, por me shumë vlera. Cdo të shtunë, anëtarët e shoqatës ‘Mother Teresa’ Al-

banian Union, si edhe prindërit takohen dhe diskutojnë tema nga më të ndryshmet sociale, shoqërore, pune, featojmë dhe gëzojme së bashku, ndihmojmë dhe i gjendemi njeri tjetrit për të mira por edhe për halle apo fatkeqësi ( duke ju lutur Zotit që këto të mos na ndodhin), por të festojmë festat tona të bukura, të festojmë ditëlindjet e fëmijve tanë sëëëë bashku në ambjentet e shoqatës, gjë që e bën ambjentin e shoqatës tepër familjar dhe të ngrohtë dhe të gjithë ne ndjehmi si të jemi një familje e madhe Shqiptare. Aktivitetet e zhvilluara gjatë një viti kanë qenë aktivitete kulturore, artistike, sociale dhe sportive. Në vartësi të festave apo ditëve të shënuara të Kombit tonë, janë organizuar edhe aktvitetet përkatëse. Vlen për tu përmendur festimi i madh me rastin e Festës së Flamurit më 28 Nëntor, titulluar ‘Për Ty Flamur’ ku vjersha, poezi për Flamurin për Atdheun, për heronjtë tanë u recituan me shumë dashuri nga nxënësit tanë, këngë dhe valle popullore shqiptare nga grupi i valleve, ku kostumet e bukura shumëngjyrëshe mahnitën komunitetin e Brentit. Akoma më madhështore u festua Pavarë-

NJOFTIM PËR SHITJE
SHITET TRUALL: 2000 m2 (2 dynim) Me dokumenta të rregullta (i hipotekuar) Rrethuar me mur me blloqe betoni (i lartë 1 metër e 20) Gjendet në Golem (Ura nën hekurudhë); Vendi i quajtur Pas Pishave. Vetëm 200-250 metra larg bregdetit. Për më shumë hollësi kontaktoni: (0044) 78 3448 5555

CMYK

10

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

M.Hamiti në “Financial Times”: Serbia të mos bëhet kandidate për BE
Prishtinë, Londër, 27 korrik 2011 - Ambasadori i Republikës së Kosovës në Mbretërinë e Bashkuar, Dr. Muhamet Hamiti ka botuar sot (e mërkurë, 27 korrik 2011) një shkrim në gazetën prestigjioze “The Financial Times” (FT) me të cilin argumenton se qëndrimi obstruksionit i Serbisë ndaj Kosovës e diskualifikon atë për të marrës statusin e kandidatit për anëtarësim në Bashkimin Evropian (BE). Më poshtë po e japim përkthimin e shkrimit të Ambasadorit Hamiti në FT: Me qëndrimin ndaj Kosovës, Serbia e përjashton veten nga statusi i kandidatit për BE Editoriali i juaj “Ëndrra e Serbisë për në BE” (25 korrik), u bën thirrje qeverive të vendeve të Bashkimit Evropian që ta shpërblejnë Serbinë me statusin e kandidatit për BE, me arsyetimin se Serbia “është bërë e pranueshme për botën mbarë” pas arrestimit të kriminelëve kryesorë serbë të luftës, të akuzuar nga Gjykata Ndërkombëtare për Krime e Hagës. Përderisa arrestimet e liderëve serbë të Bosnjës të kohës së luftës Radovan Karaxhiqin dhe Ratko Mlladiqin, bashkëpunëtorët e Millosheviqit në krime, ishin zhvillime të mirëseardhura, janë fare të pamjaftueshme për ta kualifikuar Serbinë për status të kandidatit për BE. Sjellja obstruktive e qeverisë së presidentit Boris Tadiq e minon pajtimin në Kosovë në përpjekje për ta sfiduar ekzistencën e shtetit demokratik të Kosovës, për krijimin e të cilit bashkësia ndërkombëtare, dhe vetë BE-ja, kanë investuar shumë. Mohimi i pavarësisë së Kosovës dhe thirrja për ndërrim të kufijve në Ballkan rrezikojnë paqen dhe stabilitetin në rajon, të cilat janë arritur me statusin përfundimtar të Kosovës. Serbia sot vazhdon ta mohojë trashëgiminë e vet kriminale dhe fushatën e tmerrshme të spastrimit etnik kundër popullit shqiptar të Kosovës gjatë luftës së viteve 1998-99, kur u masakruan 12000 kosovarë dhe kur gjysma e popullsisë së Kosovës u dëbua nga vendlindja e vet. Serbia qe tri vite i ka bllokuar eksportet e Kosovës, duke e shkelur haptas Marrëveshjen për Tregti të Lirë të Evropës Qendrore (CEFTA). Për më tej, refuzimi i Serbisë për të marrë pjesë në bisedimet me Kosovën të lehtësuara nga BE-ja këtë muaj, qëllimi i shpallur i të cilave është përmirësimi i jetës së qytetarëve të Kosovës dhe të Serbisë dhe rritja e perspektivës për integrim me BE-në për të dyja vendet, e zhvesh qëndrimin e saj hipokrit ndaj vlerave evropiane, kur bëhet fjalë për Kosovën. Dr Muhamet Hamiti Ambasador i Republikës së Kosovës në MB *** Ambasadori i Kosovës ka botuar reagimin te gazeta “The Financial Times” e Londrës pas një shkrimi editorial në këtë gazetë që lavdëronte me të madhe Serbinë, e cila, simbas saj, ishte bërë vend i pranuar nga bota mbarë, mbasi që kishte arrestuar nëntë të dyshuar për krime lufte në tetë vjetët e fundit. “Serbia nuk kërcënon më paqen dhe stabilitetin në fqinjësinë e vet”, thuhet në editorial, duke nënvizur se “demonët ultranacionalistë që kanë shkatërruar reputacionin e Serbisë para njëzet vjetësh janë nënshtruar”. Te Boris Tadiqi, president i zgjedhur në mënyrë demokratike, Serbia ka një lider të kalibrit rajonal që po e drejton vendin e vet me shkathtësi vendin në drejtim të moderuar pro-perëndimor, vazhdon lavdi i gazetës “The Financial Times” në shkrimin “Ëndrra e Serbisë për në BE”. Ky lider do të donte që BE-ja ta emërtonte Serbinë candidate zyrtare për anëtarësim, por “Unioni Evropian mund të mos jetë i gatshëm të veprojë kaq shpejt”, shpreh dronë me keqardhje kjo gazetë në komentin e vet.

Lajmi për ngritjen e Qendrës Shqiptare
Ngritja e një qendre për Komunitetin Shqiptar në Londër, tashmë nuk është më një ide. Nuk është e tillë sepse lëvizjet për g jetjen e saj dhe ngritjen lig jore kanë filluar. Financieri i shoqatës shqiptare “Ardhmëria” z. Joel galer, që është dhe iniciatori kryesor i kësaj qendre theksoi se dy pika të rëndësishme janë duke u konsideruar pikërisht për këtë qendër. Njëra në zonën e West Hendon dhe tjetra në zonën e Finchley Road. Sipas tij të dy këto qendra janë përcaktuar nga bashkitë rajonale si ndërtesa të destinuara për qendra komunitare. Por sipas z Gaeler janë disa procedura që duhen ndjekur deri sa të bëhen objekt i planeve për ngritjen e tyre. Janë vende të mira, të afrueshme për një destinacion të tillë. Ato janë qendra të rëndësishme
për vetë g jeograf inë e tyre të

vendosjes. Nga ana tjetër “Ardhmëria” ka shtuar përpjekjet e saj për këtë qëllim pasi ndihma për komunitetin është e konsiderueshme. Kjo qendër do të afrojë mjaft shërbime për shqiptarët. Mjafton të përmendim ato të cilat sot i mungojnë shqiptarëve. Ajo do të jetë një vend i komunitetit, duke siguruar pajisjet për mbledhje, konferenca, ekspozita, etj dhe për të promovuar në emër të komunitetit shqiptar. Do të jetë edhe një qendër argëtuese e rregullt g jatë fundjavës, dhe funksioni i saj do të jetë në dispozicion për të g jithë. Kohë më parë një delegacion i “Ardhmëria” mori gatishmërinë zyrtare në Tiranën dhe Prishtinën zyrtare.

CMYK

11

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Libri i shëndetit
Cuscuta epithymum: Kuskutë (tel dreqi) FAMILJA: CUSCUTACEAE
Ndonjë nga llojet e shumta të kuskutave gjindet në të gjitha vendet e botës. Gjindet edhe në Shqipëri, nga jugu në veri. Kuskuta është bimë parazitare, sidomos nëpër degët e perimeve, ku shndërrohet në një torturë e vërtetë për kopshtarët. S’ka klorofilë, ngjyra e saj në përgjithësi është si e kuqërremtë, si tel i hollë, i gjatë e i përdredhur bakri. Për t’u zhvilluar, lëndët ushqyese i thith nga lëkura e bimëve ku paraziton, pa e prekur tokën. Për qëllime mjekësore, shëruesit popullorë preferojnë më shumë kuskutën që rritet mbi trumzën. Pjesë të përdorshme: Për mjekim përdoret e gjithë bima.

Taraxacum officinale: Radhiqja. FAMILJA: ASTERACEAE
. Të gjitha llojet e radhiqeve, rreth 100, janë të dobishme. Barishtore shumëvjeçare, shumë e përhapur dhe shumë rezistente, Nëse e shkulimm me forcë, ose e presim me thikë, nga rrënjët e mbetura në tokë rriten disa bimë të tjera. Rrënjën e ka të madhe e të tultë. Gjethet në rozetë, të gjata e të çara. Lulet të verdha, çelin gjithë vitin. Kur e presim nga toka, bima lëshon një lëng si qumësht, nga të gjitha pjesët e prera. Në Shqipëri rritet kudo. Pjesë të përdorshme: gjethet e rrënjët veç e veç, ose sëbshku e gjithë bima. Rrënjët mblidhen në pranverë, pastrohen dhe thahen në diell jo shumë të fortë. Që të thahen më mirë, rrënjët duhen prerë në feta përsëgjati. Rrënja e tharë e ka më të dobët cilësinë mjekuese sesa rrënja e freskët. Bima e tërë mblidhet në të njëtën kohë, pastrohet me larje dhe thahet në hije, me shumë ajër. Vetëm gjethet, mblidhen gjatë gjithë vitit dhe përdoren kryesisht për sallata, pak të hidhura, shoqëruar me vaj ulliri dhe limon me bollëk, pak të ziera ose të gjalla. Shije dhe dobí e mrekullueshme. Përbërësit kryesorë në rrënjë: Vitamina A, B, C, D dhe E, acid nikotinik, tiaminë, alkoole triterpenike, inulinë, tanin, etj. Në gjethe ka edhe kolinë, gjurmë vaji esencial, asparaginë, argininë, karotenoide, terpenoide, kripëra të potasit, acid kafeik etj. E gjithë radhiqja është e pasur me kalçium, lecitinë, bor, niacinë, fosfor, hekur, zink, proteina, etj. Mënyra e përdorimit: - Lëngu i përfituar nga shtrydhja e gjetheve të freskëta (mund të bëhet edhe në shtrydhëset e kuzhinës) me gjithë kërcellin (pjesën e sipërme të rrënjës, atë ku dalin gjethet në rozetë), është pjesa më potente-aktive e radhiqes, për qëllime mjekësore. - Infuz: - merren 50 – 60 gr. gjethe të freskëta (më pak nëse gjethet janë të thara). Valohen rreth 600 ml. ujë pa klor (rreth dy gota e gjysmë) dhe futen gjethet brenda menjëherë. E mbulojmë enën dhe e lëmë në qetësi 21 minuta. E kullojmë dhe e pimë tre herë në ditë. I ruajtur në frigorifer infuzi e ruan efektin dy ditë.

Cilësitë: stimulues i sistemit imunitar, antioksidant
Qëllimi i përdorimit: Në probleme të mëlçisë. Në probleme të shpretkës. Në ittero Është laksativ i lehtë. Diuretik i lehtë. Kuron shiatkun. Në mjekësinë tradicionale kineze përdoren vetëm farat e kuskutës. Kuskuta konsiderohet një bimë afrodiziake dhe zgjatëse e jetës. Shëruesit tradicionalë kinezë, përdorues mjëravjeçarë të bimëve mjekësore, midis të tjerash e përdorin kuskutën edhe për kurim në: Impotencë. Ejakulacion të parakohshëm. Shtim të spermës. Urinim të shpeshtë, etj. Kuskuta mund të jetë e dobishme edhe në kurimin e kancerit të prostatës.

Cilësitë: Diuretike, amarotonike e përgjithshme, por veçanërisht e mëlçisë, kolagoge, rifreskuese e lëkurës.
Qëllimi i përdorimit: Për pastrimin e gjakut. Për të shtuar prodhimin e tëmthit. Për tonifikimin e krejt organizmit. Tonifikon në veçanti punën e mëlçisë. Shumë kurues e konsiderojnë radhiqen të efektshme jo vetëm në trajtimin e afeksioneve të thjeshta të mëlçisë, por edhe në raste ekstreme siç është ceroza (cirrhosis). Çrrënjos verruket dhe kallot. Përdoret kundër pagjumësisë. Është shumë e mirë në rastet e përdorimit të diuretikëve për probleme të zemrës, sepse ka shumë potas dhe zëvendëson menjëherë atë që humbet organizmi. Ndihmon funksionimin e pankreasit, veshkave, stomakut dhe shpretkës. Ndihmon në shkrifërimin e gjymtyrëve të “ngrirë”, duke shtuar lëvizshmërinë e kyçeve në rastet e sëmundjeve reumatizmale degjenerative. Infuzi i gjetheve përdoret për zbukurimin e lëkurës së fytyrës. Ka silësi të heqë pikat dhe njollat nga lëkura. Infuzi i gjetheve të thara është laksativ i lehtë. Rrënja, e pjekur përdoret edhe si surrogato e kafesë. edhe në kurimin e kancerit të prostatës.

Mënyra e përdorimit: - E gjithë bima, e përzier me xhenxhefil, ose edhe me ndonjë bimë tjetër aromatike, valohet për të përfituar një dekokt. Pihet sipas ndjeshmërisë së trupit, duke u këshilluar më parë me një mjek specialist. Tinktura e kuskutës është shumë e hidhur. Dozat e rekomanduara nga mjeku nuk duhen tejkaluar.

Gentiana lutea: Sanëza (Gentiana). FAMILJA: GENTIANACEAE
Bimë barishtore. Gjithnjë e gjelbërt. Shumëvjeçare. Kërcellin e ka të lartë deri 1,5 metra, pa degëzime. Gjethet vezake, lulet të mëdha, të verdha, në majë të kërcellit. Rrënjët të fuqishme, hyjnë në thellësi të tokës një metër e më shumë. (Në gjithë botën njihen rreth 180 lloje gentianash.) Thuhet që emrin e ka marrë nga një përdorues i hershëm e i lavdishëm: nga mbreti ilir Genti. Në Shqipëri rritet mjaf, pothuajse e zakonshme, në zonën subalpine, në shpate gëlqerore me pamje nga veriu. Pjesë të përdorshme: Rizoma, por edhe rrënjët me njëfarë trashësie. Shkulja e rrënjëve bëhet në vjeshtë-dimër, pastrohen dhe, ato që destinohen për qëllime mjekësore thahen menjëherë, në shtresa të holla, larg lagështisë, ndërsa ato që do përdoren në industrinë ushqimore trajtohen sipas qëllimit të paracaktuar nga prodhuesi. Rrënjët e thara prej shumë kohësh, d.m.th. të vjetëruara, marrin ngjyrë të errët, ndërsa të rejat kanë ngjyrë të zbardheme. Përmban: Heterozide të hidhura si genciomarinë e genciopikrinë, amarogencinë, (që është substanca më e hidhur e gjetur në bimë deri sot - e ruan hidhtësinë edhe në hollim 1:50.000) alkaloide, sheqerna, gencinë, izogentizinë, gentizinë, mucilagje, tiaminë, enzima etj. Cilësitë vepruese: stomakike, neurostimuluese, stimuluese e oreksit dhe e tretjes, antipiretike, antifebrile, etj-etj. Qëllimi i përdorimit: Përveç përdorimit klasik për të përmirësuar oreksin dhe tretjen, gentiana, në një pafundësi mënyrash përdoret edhe në këto raste: kundër diaresë. kundër etheve. kundër fytit të irrituar. kundër artritit. kundër të vjellave. kundër kërpudhave. kundër spazmave. kundër infiamacioneve dhe plagëve, etj. forcon sistemin imunitar. ndihmon të dobtit dhe të moshuarit. Mënyra e përdorimit: 1- Ekstrakt. 2- Pluhur. 3- Çaj. 4- Tinkturë. 5- Dekokt. 6- Pije alkoolike aperitive. Çaji përgatitet shumë thjesht: marrim një lugë kafeje me rrënjë sanze pluhur, shtojmë 750 ml. ujë të valuar, i lëmë 10 min. në qetësi, pastaj kullojmë çajin. Gjysmë ore para ushqimit, tre herë në ditë, pimë një lugë gjelle nga ky lëng. Nëse përdorim tinkturë ose dekokt, marrim vetëm disa pika, gjithmonë para ushqimit. Kujdes! - Njerëzit me urinim të shpeshtë nuk duhet të përdorin sanzën. - Doza të tepruara sanze mund të shkaktojnë të vjella. - Ka raste kur përdorimi i sanzës shkakton irritim të stomakut, ose dhimbje koke.

- Dekokt të rrënjëve: “25 gr. rrënjë valohen 15 me ujë pa klor, në temperaturë dhome. I lëmë 12 orë në qetësi, pastaj i valojmë në min. me 250 ml. ujë. zjarr për 10 minuta. I heqim nga zjarri dhe Pihen tre të tilla në ditë. i lëmë përsëri 20 minuta në qetësi, pastaj i -Tinkturë: merren 110-120 gr. bimë e freskët kullojmë. Nga ky çaj pijmë pesë herë në ditë nga gjysmë gote. (rrënjë e gjethe përzier). Nëse bima është e tharë merret gjysma e kësaj sasie Kujdes! për të njëjtën sasi alkooli ose vodke. Marrim një “pinta” xhin, raki, vodkë, ose alkool 96 gradë të - Radhiqja nuk duhet përdorur nga njerëz holluar gjysmë për gjysmë me bllokim në kanalet e tëmthit, ose me me ujë. Bimën dhe vodkën e shqetësime të tjera që kanë lidhje me tëthin. hedhim në një enë të cilën e - Nëse nuk tejkalohen dozat e lejuara, përmbyllim hermetikisht. E vendorimi i radhiqes nuk shkakton probleme. - Në persona shumë të ndjeshëm mund të dosim enën në një vend të errët. E japë irritim të lëkurës. përziejmë disa herë në ditë. Pas dy javësh tinktura është gati. Për ta pirë, hedhim 15 pika në gjysmë gote me ujë. Përdoret tre herë në ditë. Gjethet e freskëta përdoren si çdo sallatë tjetër. Për këtë qëllim është mirë të mblidhen të vogla, sepse janë më pak të hidhura. Kur gjethet janë të rritura, mund t’i zieni në avull, për t’ju hequr hidhtësirën.

- Çaj për pastrimin e gjakut në rast ekzeme: 1 lugë gjelle rrënjë radhiqe plus 1 lugë gjelle rrënjë rrodhe, i hedhim në tre gota

CMYK

12

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

MirësevjenmuajiRamazanit
Muaji i ramazanit ka arritur përsëri, muaji i agjërimit dhe i lutjeve (namazit). Është muaji që jep një mundësi për falje nga Allahu dhe shpëtim nga mëkatet tona. Është muaji që të bëjmë vepra të mira dhe të japim lëmoshë. Është muaji kur hapen dyert e xhenetit dhe shpërblimet për punët tona janë të lartësuara shumëfish. Është muaji ku lutjet pranohen dhe statusi i besimtarit është i lartësuar. Është muaji ku mëkatet falen. Allahu dhuron më shumë mëshirë (bekime) për robërit e Tij në muajin e ramazanit. Ky është muaji i agjërimit që është një nga pesë shtyllat e Islamit. I dërguari i Allahut, paqja dhe shpëtimi i Zotit qoftë mbi të, agjëroi gjatë këtij muaji dhe i udhëzoi ndjekësit e tij që ta bëjnë të njëjtën. Ai na tregoi se kushdo që e agjëron këtë muaj me besim, duke kërkuar shpërblimin e Allahut, subhanehu ue teala, do t’i ketë të gjitha mëkatet e kaluara të tij të falura. Ai, paqja dhe shpëtimi i Zotit qoftë mbi të, gjithashtu na informoi (tregoi) se kushdo që qëndron (bën) në namaz gjatë gjithë këtij muaji do t’i falen të gjitha mëkatet e tij. Në muajin e ramazanit është një natë e cila është më e mirë se një mijë muaj. Kushdo që e mohon mirësinë (begatinë) e kësaj nate vërtetë është i humbur. Duhet ta mirëpresim këtë muaj dhe ta shfrytëzojmë në lumturi dhe në gëzim. Duhet të kryejmë agjërimin dhe namazin dhe të konkurrojmë (garojmë) në vepra të mira. Gjatë këtij muaji duhet me vullnet të plotë të pendohemi për të gjitha mëkatet tona dhe ta nxisim njëri-tjetrin që të punojë punë të mira dhe të thërrasim në çka është e mirë dhe të ndalojmë të keqen. Në këtë mënyrë do të arrijmë ta fitojmë mëshirën e dhe shpërblimet e mëdha të ramazanit. Agjërimi na dhuron (jep) shumë dobi dhe është përplot urtësi. Pastron dhe forcon zemrat tona. Na shpëton (çliron) nga prirjet tona të ulëta si: pasuria e tepërt, mburrja, dhe koprracia. Përforcon cilësitë tona të mira si: qëndresa, mëshira, dhe bujaria. Na ndihmon në luftën tonë të brendshme që të kënaqim Allahun dhe të arrijmë afërsinë tek Ai. Agjërimi na mëson për nevojat tona. Na tregon se sa te dobët jemi dhe vërtetë se sa jemi të varur për Zotin tonë. Na tregon se sa shumë Allahu na ka begatuar. Detyrohemi ta falënderojmë Allahun dhe t’i shfrytëzojmë begatitë që Ai na ka dhënë në bindje (dëgjueshmëri) ndaj Tij. Allahu na tërheq vëmendjen te këto dobi të shumta kur thotë: “O ju që besuat, agjërimi u është bërë obligim sikurse që ishte obligim edhe i atyre që ishin para jush, kështu që të bëheni të devotshëm.” Bekare, 183. Në këtë ajet kuranor, Allahu na bën të qartë se na është urdhëruar agjërimi në mënyrë që të na pastrojë. Agjërimi është një mjet (mënyrë) për ne që ta mësojmë vetëpërmbajtjen dhe të kultivojmë devotshmërinë tonë. Devotshmëria është të zbatohen urdhrat e ndalesat e Allahut dhe të dërguarit të Tij, paqja dhe shpëtimi i Zotit qoftë mbi të, me zemër të pastër, larg dëshirave tona dhe në përkulje ndaj Allahut, si dhe t’i shmangemi dënimit dhe hidhërimit të Tij. Agjërimi është një vepër e madhe në vetvete dhe një mënyrë kryesore në ngritjen e devotshmërisë tonë në të gjitha aspektet e jetës tonë materiale dhe fetare. I dërguari i Zotit, paqja dhe shpëtimi i Zotit qoftë mbi të, na tregoi njërën nga dobitë e agjërimit kur thotë: “O të rinj, kush prej jush ka mundësi që të martohet, le ta bëjë, sepse kjo është më së miri për ruajtjen e shikimit dhe organeve intime. E kush nuk ka mundësi, atëherë le të agjërojë, sepse agjërimi e zvogëlon epshin (aftësinë seksuale)”. Arsyeja që agjërimi ka këtë efekt është sepse djalli lëviz (qarkullon) si gjaku nëpër damarët tanë. Agjërimi përmban këtë lëvizje, ndërkohë që vepron si një përkujtim i Allahut dhe madhështisë së tij, në këtë mënyrë redukton ndikimin e djallit mbi personin që agjëron gjersa në të njëjtën kohë besimi i tij forcohet (rritet). Ai natyrisht fillon të merret me më shumë vepra të mira dhe më pak mëkate.

Pacolli afron ndihmën e tij G
jatë vizitës zyrtare në Kosovë, delegacioni i përbërë nga zotërrinjtë Joel Galer, Lutfi Vata dhe Fatmir Terziu, patën takime zyrtare edhe me zëvendëskryeministrin e Kosovës, zotin Behgjet Pacolli, i cili u afroi miqve nga Londra një pritje tejet të përkushtuar. Gjatë vizitës dhe takimit ata biseduan me zotin Pacolli për mundësitë dhe arsyet e vizitës. Ai u afroi atyre shance në gjetjen e fondeve dhe aktivizimin e projektit për qendrën kulturore në Londër. Behgjet Isa Pacolli (i lindur më 30 Gusht 1951 në Marevc, Prishtinë) është biznesmen dhe politikan shqiptar nga Kosova. Behgjet Isa Pacolli njëheri është kryetar i Kosovës. Behgjeti është një sipërmarrës i dalluar shqiptar veprimtaria e të cilit shtrihet edhe në nivel ndërkomtarë. Është president dhe CEO i Mabetex Grup, kompani konstruksioni dhe inxhinieri civile me qendër në Zvicër. Përpos angazhimit të tij sipërmarrje të ndërtimtaris, Pacolli është i angazhuar gjithashtu si president i partisë së katërt më të madhe në Kosovë të quajtur AKR-Aleanca Kosova e Re. Gjatë katër viteve të fundit ai ka qenë më i angazhuar në skenenën e politikës kosovare. Thuhet që ai është shqipëtari më i pasur në botë me shtetësi nga trojet shqiptare. Behgjeti ishte njëri nga dhjetë fëmijët i cili u rrit si shumë të tjerë në Kosovë ato kohë, pa elektricitet dhe pa ujë të rrjedhshëm. Behgjeti ka qenë vazhdimisht i influencuar nga babai i tij dhe veçanërisht nga gjyshi Osmani që të mos heqë dorë nga qellimi i tij kryesor në jetë që ishte karriera ne konstruktim civil dhe industrial. Pacolli ishte nxënës shembullor në shkollën elementare lokale, me ç`rast ju mundësua edhe bursa shkolllore, e cila i mundësoi vazhdimin e shkollës së mesme në Prishtinë. Atje ai kaloi katër vite, nderkohë që flinte në një kasolle druri e cila i ishte dhënë bujarisht nga një familje turke, ndërkohë që udhëtonte 80 km[citim i duhur], dy herë në javë për të shkuar në shtëpi që të merrte furnizime për javen vijuese. Për diplomimin e tij, babai krenar për djalin, dëshironte që ai të bëhej mesuesi i fshatit, por nëna e tij këmbënguli që ai të shkonte në Hamburg, Gjermani. Djali në moshën 17 vjeçare, arriti në stacion të Hamburgut pa para si dhe i uritur. Për të pagur rrugën ai punoi në dokumente, në mënyrë që të mësonte sadopak nga secila gjuhë kështu siguronte punë për më tej. Pas tre viteve kthehet në Kosovë me gjashtë gjuhë të mëvetësuara si dhe me një diplomë universitare më shumë. Gjatë shërbimit ushtarak, Pacolli kontaktoi kompani nga Austria dhe Gjermania të cilat kërkonin punë, dhe menjëherë pas mbarimit të ushtrisë ai ju bashkangjit kompanisë austriake, ku punoi në sektorin e shitjes për shtetet: Jugoslavi, Bulgari, Poloni si dhe Rusi. Dy vite me vonë, ai shkoi në Zvicër dhe filloi punën me një kompani zviceriane me të cilën kontaktet e para i pati në Moskë.

Princi Charles i kërkon botës të ndjekin shembullin e mësimeve Islame
Lavdërimi i princit të Britanisë që i bëri mësimeve të Islamit dhe të Kuranit, nxiti reagime te disa shkrimtarë britanik të cilët shkuan aq larg sa që e përshkruan princin si një mysliman i cili nga frika po e fshehë konvertimin e tij në Islam. Këto kritika vinë në një numër të madh të mjeteve të informimit pasi ai kërkojë nga bota të ndjekin shembullin e mësimeve Islame në kuadër të ruajtjes së mjedisit pasi që shkatërrimi i mjedisit nga njeriu është në kundërshtim me mësimet e fesë e në veçanti të asaj Islame. Ai vuri në dukje se Kurani vërteton një lidhje të ngushtë në mes të njeriut dhe natyrës. Fjalimin e tij princi Charls, i cili si vend për mbajtjen e këtij fjalimi kishte zgjedhur Qendrën e Oksfordit për studime Islame, duke u fokusuar rreth temës “Islami dhe Mjedisi”, ai tha: “Praktikat të cilat çuan në përkeqësimin e mjedisit janë si rrjedhoje e injorimit që iu bë mësimeve shpirtërore siç janë ato me të cilat ka ardhur Islami”. Kritikat ndaj princit vazhduan pse kishte bërë një gabim të dyfishtë, e para se nuk i referohej fare Jezuit (Isait a.s.) gjatë fjalimit të tij, dhe e dyta se pse kishte folur gjerë e gjatë në lidhje me Kuranin dhe mësimet e Islamit në lidhje me mjedisin, duke theksuar se Kurani ofron një vizion të plotë të universit dhe këtë e mbështeste me disa citate Kuranore. U akuzua menjëherë se ai është një mysliman që po e fshehë Islamin e tij, apo thjeshtë është një i marrë pasi që nuk mundë të imagjinohet që një evropian jo-mysliman të lavdëroje mësimet e Islamit dhe të flas pozitivisht pos që të bëhet fjalë për ndonjë gabim të mundshëm apo diç që fshehët pas kësaj. Kjo nuk është hera e parë që Princi Charles të flas në të mirë të myslimanëve, ai edhe më herët kishte folur rreth shembullit të integrimit të myslimanëve në shoqërinë britanike, këtë ai e kishte thënë shumë qartë në një simpozium, duke vënë theksin e tij se shoqëria britanike duhet të përfitojë nga kontributi i integrimit të myslimanëve ne jetën e shoqërisë britanike si një tërësi, ai këtë e kishte përshkruar në këtë mënyrë: “Ne nuk duhet që të refuzojmë në tërësi kulturën e tyre, por duhet të përfitojmë nga ato që janë më të mirat dhe më profitabile nga të cilat do të përfitojnë të gjithë”. Princi po ashtu kishte përshëndetur edhe modelin e jetesës tradicionale të Islamit, duke thënë se Islami thërret në një bashkëjetesë moderne,duke e cilësuar si një model i cili mundëson një ekuilibrim në ndërtimin e marrëdhënieve, dhe se Islami paralajmëron që të ekzistojnë kufizime për përkushtimin ndaj natyrës, duke theksuar se zhvillimi në kohën e artë të shekullit të nëntë dhe të dhjetë, si koha e civilizimit Islam, erdhi si shkak i përparimit marramendës që u bë në kuptimin e shkencës, kuptim ky që erdhi si rezultat i një filozofie shpirtërore e rrënjosur thellë për respektin ndaj natyrës. Fjalimin e tij trashëgimtari i Britanisë, Princi Charles, në Universitetin e Oksfordit, e vazhdojë duke thënë se çështja ka të bëjë me vizionin për universin, e që pasqyron të vërtetën e përjetshme, që do të thotë se jeta është e rrënjosur në njëshmërinë e Krijuesit, duke theksuar gjithashtu edhe rendësin e kuptimit të konceptit të njëshmërisë (Teuhidit), që do të thotë njëshmërinë e Zotit, duke u ndalur në faktin se dijetarët myslimanë këtë vizion e interpretojnë dhe e shpjegojnë shumë qartë. Ai si fakt përmendi fjalën e Ibn Haldunit, i cili thotë se: “Të gjitha krijesat i nënshtrohen një sistemi tepër korrekt dhe precizë”. Princi Charles gjithashtu theksoi se bota Islame ka një thesar të pasur të diturisë dhe njohjes shpirtërore e cila është vënë në dispozicion të njerëzimit, dhe tha se tani kjo është në trashëgimin fisnike të Islamit, dhe se gjithashtu është një dhuratë e çmuar për pjesën tjetër të botës. Ai e pranoi faktin se këtë urtësi tani për tani e ka mbuluar dominimi i anës materiale të perëndimit, pra princi Charles kërkon nga ambientalistët që të ndjekin shembullin e Islamit nëse donë ta shpëtojnë boten. Shqipëroji nga arabishtja: Artan Musliu

CMYK

CMYK

13

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Optika qytetare dhe pozicioni intelektual i FATMIR TERZIUT

Mendime për romanin ‘Grykës’ të shkrimtarit Fatmir Terziut
Kam lexuar mjaft këto vitet e fundit mbi aktivitetin e rëndësishëm dhe përkushtimin intelektual të Fatmir Terziut. Një punë voluminoze, kritikë, analitike dhe studimore në shërbim të artit dhe të kulturës Shqiptare. E kam përshëndetur me shumë dëshirë dhe respekt aktivitetin e tij voluminoz, të papaguar por të një rëndësie të veçantë. Dikur një ndërmarrje, një nismë të tillë organizohej nga institucionet shtetërore. Kish objekt dhe rëndësi të interesave të kohës. I shërbente me besnikëri qëllimit të atyre që e organizonin dhe drejtonin. Gjithsesi edhe nën presion politik dolën vlera të padiskutueshme dhe të pamohueshme. Arti i mirë me cilësi u reziston kohërave, lulëzon edhe në shkëmb. Sot gjithçka është krejtësisht ndryshe. Ndodhën ndryshime të mëdha të mendësisë dhe të sistemit. Të dëshirës për progres, për të njohur botën, për tu pasuruar. Për të shkundur nga supet mykun e kohës. Të përshpejtimit, të amullinë dhe pështjellimin të periudhës së tranzicionit. Nuk është shumë e lehtë të përshtatesh. Të pranosh pa kompromis realitetin, të jesh i kthjellët, objektiv dhe i paanshëm. Me ndryshimin e sistemeve sigurisht që ndryshoi optika, problematika, këndshikimi, u rit komunikimi, kërshëria. Molla e ndalur prej shumë vitesh u prek dhe u kafshua prej të gjithëve. Ndërkohë bota u bë çuditërisht shumë e vogël. Vërshoi letërsia, piktura, në atdheun mëmë, por edhe në mërgim. Në të gjitha skajet e globit, ku mundën dhe shkuan shqiptarët, por që mbartnin pas vetes një varg me ndjenja, përshtypje, dhembje, shqetësime, kujtime dhe mendime. Letërsia nisi të shkruhej e zhveshur nga kornizat e ngushta. Shitësve librarive u merret fryma, nuk mund të lëvizin prej peshës së madhe të librave. Por nuk mund të thuhet se çdo gjë që shitet dhe gjendet nëpër librari është grurë i cilësisë. Aty mund të gjesh shumë barishte që shiten për grurë, dhe misër, urof, tërshërë a ku di unë. Ndërkohë përmbysen kultet e vjetra ngaqë i ka lodhur në vite e vite shkëlqimi i tyre. Ngrihen artificialisht dhe individualisht mbi këmbëza druri të pa latuar mirë, kulte te reja. Kuptohet krijuesit kanë nevojë të shprehen, të pasqyrojnë jetën, ndryshimet, ngjarjet, emigracionin e madh, të shkuarën dhe situatat që përjetojnë. Gjithashtu lind nevoja se ata me pa tjetër duhet të gjykohen dhe të vlerësohen me paanësi dhe dashamirësi nga njerëz të kualifikuar për krijimtarinë e tyre, kur kanë vlera. Pra ndjehet gjithnjë e më tepër nevoja e gjykimit dhe e evidentimit të kësaj kulture, arti dhe letërsie. E cila ka nevojë për seleksionim dhe përgjegjësi qytetarie. Kjo çështje mendoj se është shumë e rëndësishme, mbasi heshtja e mendimit intelektual dhe të kualifikuar u lejon, u hap udhë prishjeve të shijeve estetike, cilësisë, nuk vlerësohet e realja dhe e vërteta. Në rrjedhën e pandalur të viteve, brezat lëvizin, rriten, ndryshojnë , por kanë nevojë të mësojnë. Një rol të rëndësishëm në këtë fushë, për evidentimin dhe pasqyrimin, të mendimit kritik të letërsisë. Me punën këmbëngulëse dhe voluminoze sigurisht që e ka intelektuali dhe krijuesi Fatmir Terziu. Para disa ditësh më ra në dorë romani ‘Grykës’ I shkrimtarit Fatmir Terziut. Mërguar si shumë të tjerë, vite më parë në Angli. Libri është botuar më 2010, nga shtëpia e njohur botuese ‘Lulu. Me shumë dëshirë fillova ta lexoja librin ‘Grykës’. Romani ‘Grykës’ qysh në titull duket intrigues. Të krijon menjëherë përshtypjen e etjes për përlarë gjithçka me grykësi përbindëshi. Paçka se në kopertinë prehet një femër e bukur gjithë pafajësi. Romanin ‘Grykës’ e lexon me ëndje nga faqja në faqe dhe është një libër bashkëkohor, interesant, i shkruar me kulturë, dhe përgjegjësi qytetarie. Libri ka intensitet, me digresione, kalime situatash, sjellje në kohë. Përshkohet në të një ankth i fshehur, që lëviz si eter nën dhe e nën lëkurë. Ky makth të merr me vete hap pas hapi në rrjedhën mëtejshme të ngjarjeve. Personazhet në libër paraqitin situata dhe momente të caktuara në funksion të shtjellimit dhe të qëllimit të autorit. Aty ku është dëlirësia, ndjenja intime, puthja, fshihet pasiguria, grykësia. Një teh i mprehtë, gjendet ndehur në erë. Autori është i saktë, i kujdesshëm, inteligjent, vëzhgues në trajtimin dhe shtjellimin e veprës. Optika e tij e shikimit është e koncentruar në atë mesash të rëndësishëm që do të përcjellë tek

KRISTAQ TURTULLI

l exuesi i sotëm i kualifikuar, i cili nuk pranon zgjatime dhe përshkrime të panevojshme. Grykësia nuk është diçka e pakapshme, ajo gjendet kudo nën lëkurë dhe ka një neps të papërballueshëm, për seks, pushtet dhe para. Fuqia e fshehur e grykësit ka pasoja fatale për jetën e njeriut dhe të shoqërisë. Diktatura është e mostër sikundër dhe grykësia sepse është pjellë e saj dhe sëmundje gërryese e demokracisë. Romani ‘Grykës’ i shkrimtarit Fatmir Terziut përcjell tek lexuesi me finesë dhe vërtetësi ngjarje të ditës, të rëndësishme të periudhës post komuniste në të cilën po jeton vendi ynë. Fill pas trazirave paradoksale dhe aq shkatërruese për vendin tonë. Të gjithë e përjetojnë situatën dhe gjendjen e sotme, por e rëndësishme është se sa je i aftë ta pasqyrosh, të jetë lexueshme, të lërë mbresa, ta përjetosh dhe të nxjerrësh mësime nga një vepër. Sepse ky është dhe vetë misioni i krijuesit, përcjellja dhe demaskimi në mënyrë emocionale i vesit, korrupsionit, banalitetit, falsivitetit, frikës, poshtërsisë. Të shkruash thjesht dhe me sens do të thotë të shkruash bukur.

Qysh në hyrje të librit, gati si rastësisht nëpërmjet një bisede në dukje e thjeshtë, me të rëndomtën dhe delikatesën e moshës, midis disa vajzave të reja. Autori Fatmir Terziu me penelata të shkathëta, fraza të sakta ,të rrjedhshme hap ngadalë dhe me kujdes siparin. Na paraqet gjendjen, korrupsionin, degjenerimin, prostitucionin, frikën, vuajtjen e brendshme shpirtërore në të cilën ndodhen vajzat e reja dhe shoqëria e lodhur aq tepër me përmbysje dhe çmenduri nga periudha e stërzgjatur e kalimit nga një sistem në një sistem tjetër. Në instancat më të larta të shtetit dhe të rendit gjendet gangrena e korrupsionit. Ajo endet, shtrihet dhe përtej kufijve të shtetit mëmë, në Maqedoni, Kosovë. Metodat dhe format janë të ndryshme, përfundimi është i njëjtë: ligësia dhe etja e shfrenuar, pa marrë parasysh asgjë. Por jo për të shuar kureshtjen e lexuesit, përkundrazi për ta ndezur atë, për të ndjekur me kujdes zhvillimin e mëtejshëm të ngjarjeve. Vajzat e reja duan ngrihen mbi të rëndomtën, të never-

itshmen dhe të protestojnë. Mbasi janë ato të parat që e pësojnë për tu pasuruar dhe shuar epshet mbi supe dhe në trup. Një sërë personazhesh të shfaqen përpara syve. Ata janë të portretizuar, të dhenë me vërtetësi dhe me detaje të sakta. Ja si e paraqet autori njërën prej tyre: ’Një njollë rozë dhe tejet delikate i shfaqej në faqen e majtë të saj. Goja e saj e plotëqeshur me një kërshërinë tërheqëse të bënte më tej të përhumbje. Ai mori frymë thellë e shumë shpejt. Rrëmbimthi nxori, ndoshta më shumë ajër nga sa thithi në çast. Ta dinte që ishte kaq e bukur kjo Monda Huta.’ Bukuroshja Monda Huta është një nga personazhet më interesante të librit të përshkruar prej autorit me dashuri. Ajo është një vajzë e zgjuar që përpiqet të ketë dinjitet, ta ruajë të pastër dashurinë në këtë amulli të pakuptimtë, ku njeriu për njeriun është ujk. Personazhet në librin: ‘Grykës’ paraqesin shtresa dhe mendësi të caktuar. Të cilët jetojnë, lëvizin, ëndërrojnë, meditojnë, bëjnë të pamundurën për të plotësuar egon e tyre, duke mbartur mbas vetes të shkuarën afërt dhe të largët. Nuk është e lehtë që njeriu të shkëputet aq shpejt prej së kaluarës. Nga kapitulli në kapitull paraqiten ngjarjet dhe situatat, me meditime dhe intensitet. Çifti Monda Huta dhe Tritan Begu përshkojnë në libër një linjë dhe zënë në vend të veçantë të tipizuar me vërtetësi. Të dy janë të dashuruar, i jepen njëri tjetrit, gjenden shumë pranë, nën presionin e së keqes përpiqen për realizuar më të mirën. Ulko Çopia është personazh interesant. Gjetja e kaut rrëmbimi dhe vendimi i të atit për ta bërë pastërma. Mbasi e kaluan kaun në provë. Protesta e heshtur e Ulkos për të mos e lejuar të bijën të shkojë aksioneve. Ai shkoi dhe u paraqit vete në sheshin e nisjen së vullnetarëve. Personazhi i Subit, shefit të policisë është intrigues, dhenë me kujdes, i paskrupullt, tipik, i ardhur nga llumpeni, për tu ngjitur në karrierë dhe për tu bërë i pasur. Lidhja me të bijën e sekretarit të partisë përbën një shkallë ngjitjeje. Enigma e Zotit X, telefonatat e mugëta. Mbas tij fshihen të tjerë, që mbartin në mot të errët një thes me eshtra. Ja si e përshkruan autori:

‘Dy re u shfaqën menjëherë në qiell kur thesin e zi të mbushur plot me eshtra e plasën dy mushamaveshur në qoshin e asaj godine të braktisur vitesh. Dy retë e zeza në fakt vetëm sa imituan krokamën e korbave, që u shfaq, u dëgjua dhe u shua pas Kodrës së Mavijosur. Pastaj, e gjitha u tendos nën një thupër të zjarrtë, që u shkëput nga qielli e përfundoi aty ku zëri i kambanave dëgjohej çalë. Pas tyre vjen fuqia absolute e ndëshkimit, në se prishet marrëveshja. Primitivizëm shtazarak i kohëve moderne. Të tjerë lëvizin në terr, përfaqësojnë regresin, janë grykës dhe nuk kanë asnjë shenjë njerëzore, mbasi grykësia të tjetërson. Të paditurit, të paparët dhe të tërbuarit janë më të rrezikshëm se bishat. Konfuci i lashtë ka thënë: ‘Ruaju të pangopurit e të pushtetshmit më shumë se tigrit. Natyrshëm të vjen mendimi se grykësia u ngjan metastazave të kancerit që mbështjell trupin e brishtë të shoqërisë të dalë prej një sistem të egër diktatorial dhe po shkon mbështetur mbi paterica drejt një sistemi tjetër. Por që i duhet të përshkojë një urë të gjatë për tu bërë vërtet vend demokratik. Krahët e metastazave lidhen, vijnë nxitimthi nga shumë skaje, anë dhe labirinte: inferioritetit, egoizmit, etjes për revansh, për pushtet. Kur njeriu del papritmas prej errësirës në dritë dhe ku elementet e shfrytëzimit dhe të shpërdorimit janë të skajshme. Autori nuk hyn në hollësi të shtjellimit të ngjarjeve ai e lë të kuptohet. Janë zhdukur shumë vajza. Njëra prej tyre fatkeqja dhe naivja Menda Bogjas që e donte aq çiltërsisht Subin, u gjend e mbytur në breg të detit, pranë saj u gjend ora e Subit, në një vajzë tjetër në ADN doli sperma e tij. Në mbyllje të librit autori lë një dritë shprese. Një kontradiktë që ndodh, ku forcat e mirëfillta janë gjithnjë në pritje për të gjetur një udhëzgjidhje. Në Shqipëri krahas zhvillimeve të përshpejtuara, kristalizohet dhe një mendësi e re e cila shpejt a vonë do të jetë promotorë e zhvillimeve të mëvonshme të ngjarjeve. Uji që të pastrohet dhe të bëhet i pijshëm e kërkon dyzet guriçka. Dhe të shihet një progres, zhvillim dhe përparim e kërkon një kohë, duke mbartur mbas vetes besimin. Kjo shihet në dy propagandistët kryesorë të librit: Monda Huta dhe Tritan Beku. KRISTAQ TURTULLI Korrik 2011

CMYK

14

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Pedagogji

Arsimi, themeli edukatës qytetare
sqarojë se cila deri dje quhej e moralshme dhe cila sot. Kjo mund të arrihet nëpërmjet debateve në klasa në orët e mësimit, orët edukative por, pse jo edhe në veprimtaritë kurrikulare. Në ditët tona shohim që shpesh shkelen normat e moralit në prezencë të shoqërisë dhe legjistacioni vepron disi indifferent si në shkollë dhe në rrugë. Prishja e rendit publik, cënimi ose fyerja e personit, nuk dënohen vetëm nga opinioni shoqëror, por mendojmë të veprojë dhe legjistacioni shtetror. pjesë aktive e shoqërisë dhe të eci krahas burrit. Ndryshimi i sistemit të qeverisjes në vitet 1990 tregoi se, shoqëria jonë e edukuar me moralin qytetar, me bindje komuniste, e quante pronën private jo të moralshme. Mbas viteve 1990 ndryshoi nocioni në varsi të ndryshimit të sistemit se prona është e shenjtë. Specifika e kultivimit dhe e rrënjosjes së normave morale, duke future këtu dhe ato të edukatës qytetare qëndron në kombinimin e motiveve të jashtme dhe të brendshme, të ndikimit të kolektivit shoqëror me reagimet e vet individit, që përjeton normat morale. Ka prindër që paraqiten indifferent ndaj ndikimit të fëmijëve. Sipas tyre shkolla është i vetëmi vend ku fëmijët edukohen. Këta prindër nuk bëjnë as përpjekjen më të vogël për zotërimin e një culture pedagogjike dhe psikologjike, duke menduar se fëmija e tyre është i pandreqëshëm dhe nuk mund të ndryshojë. Një pjesë tjetër po mundohen që edukimin e fëmijëve të tyre ta shikojnë në shkollat jopublike, me mendimin se ja kanë dorzuar mësuesit dhe shikojnë biznesin e tyre privat, duke harruar se fëmija ka botën e vetë dhe “rrëshqet”, e në radhë të parë do dashurinë prindërore dhe përkujdesjen e tyre se sa lekët që prindi i jep çdo mëngjez. Në ditët tona sidomos këto dy-tre vitet e fundit është rritur kultura pedagogjike e prindërve dhe kërkesa e tyre ndaj edukimit të fëmijëve. Një pjesë e mirë e prindërve, duke qëndruar larg njohjes së edukimit të fëmijës së tyre harrojnë se fëmija ka nevojë për përkujdesje dhe afrimitet në zgjidhjen e problemeve që ndeshet çdo ditë. Pra shkolla e vetëme, nuk mund të arrijë të plotë qëllimin e edukimit të fëmijëve pa kombinuar me punën educative që bën familja. Mendoj se mësuesit duhet të japin kontributin e tyre modest në takimet mujore që organizohen, të përgatisin materiale me karakter pedagogjik dhe psikologjik në përshtatje me problemet që kanë në komunitetin ku gjendet shkolla. Normat e edukatës qytetare dhe ato të edukatës morale, respektohen me forcë tradite dhe zakoni, por edhe me forcën e opinionit shoqëror. Opinioni shoqëror është mendimi mbizotrues në shoqëri, i cili ka forcën e mundësisë së kolektivit dhe shpesh dhe të shëndërruar deri në zakon. Në ngulitjen e normave të morale nuk luajnë rol vetëm ndikimet e jashtëme, por ato kombinohen shpirtror. Njeriu nuk vlerësohet vetëm nga dijet që ka zotruar, por nga zotësia, zgjuarsia., inteligjenca natyrore, pa i parë ato në unitet me vlerat morale të tij, me karakterin, sjelljen dhe edukatën. Edukata qytetare ka lidhje dhe me psikologjinë shoqërore, me traditat dhe zakonet, dhe i opinioneve të lidhura me to. Të gjithë këta factor ndikojnë në mënyrën vendimtare në formimin e një educate të caktuar qytetare. Ngitja e nivelit kulturor bëri që shumë shpejtë familjet që u shpërngulën nga zonat rurale në zonat urbane të integrohen në jetën qytetëse dhe të zhdukin dalngadalë një sërë zakonesh dhe traditash që pengojnë ecjen përpara dhe shkollimin e fëmijëve të tyre dhe të fojnë zakone dhe tradita të reja duke ju përshtatur ambjentit në të cilin po jetojnë. Edukata qytetare lidhet me edukime të tjera të jetës shoqërore, si edukimin qytetar të të ushqyerit, sjelljen kulturore në famijle dhe shoqëri, mënyrën e të folurit, shijen e veshjes, paraqitjen në shoqëri etj. Mos harrojmë rolin nga më kryesorin që luan familja, miqësitë dhe istucionet shoqërore. Në zhvillimin kulturor të njeriut ndikojnë dhe kultura që zotërojnë ambjentet e shërbimit me të cilat ai ndeshet çdo ditë si ai i shërbimit telefonik, ujësjellsit, shërbimi komunal urbanistika, elektriku etj. Por ajo që e bën njeriun të ndihet mirë në shoqëri dhe të jetë i mirëpritur në të gjitha ambjentet që ai bujt, është respektimi i rregullave të higjenës personale, tregues shumë i domosdoshëm që tregon zhvillimin kulturor të familjes, individit dhe shoqërisë nga vjen. Evolucioni i edukatës qytetare që ka ndodhur në shoqërinë tonë këto 20 vjet e fundit, ku u rritë mirqënia, ndryshuan kushtet e gatimit, mobilimit, fjetjes dhe veshjes sollën ndikimin direkt në psikologjinë e zhvillimit kulturor të njeriut.

Nga Bashkim Saliasi Edukata qytetare është dukuri shoqërore dhe përcaktohet nga kushtet shoqërore në të cilat jetojnë njerzit. Ajo varet nga kushtet materiale të jetës dhe ka karakter dytësor pra, në praktikë dhe në jetë, ndikimi i saj në disa fusha veprimtarie rritet aq shumë sa mund të bëhet vendimtare. Edukata qytetare ka karakter historik e, në shoqëri ka karakter klasor. Pra, edukata është një dukuri karakteristike e jetës shpirtërore të një epoke, të një shoqërie, e një populli, të një kombi. Karakteri klasor shprehet me vetdijen shoqërore që është një dukuri shumë e gjerë shoqërore, me shumë forma e pamje. Drejtëpërdrejtë në edukatën qytetare ndikojnë morali, opinioni shoqëror, përjetimet shirtërore individuale te njeriu, zhvillimi kulturor e the. Jeta intelektuale e shoqërisë, e cila fillon të realizohet në shkollë e, plotësishtë gjatë gjithë jetës nëpërmjet një veprimtarie të dendur të marrjes së informacioneve nga burime të ndryshme janë një bazë e rëndësishme për zhvillimin e parreshtur mendor dhe larminë e vazhdueshme të elementeve të edukatës qytetare. Po të kemi parasysh se arsimi është themeli i zhvillimit të edukatës qytetare, në ditët tona nuk mungojnë dhe informacionet që fëmijët thithin nga burime të kulturës dhe propogandës massive, me gjithë zhvillimet e vrullshme që ato kanë marë, por është detyra e mësuesit ti orientojë dhe drejtojë në përsosjen e këtyre elementeve të reja që ata përvetësojnë. Shkolla ka për detyrë ta formojë nxënësin në mënyrë të atillë që ai të jetë aktiv në jetë, në raport me kulturën që ka përfituar dhe, ta pais me shprehi, që të mësojë gjithë jetën në mënyrë të pavarur.

Cila është lidhja e zhvillimit kulturor të njeriut me edukatën qytetare?
Zhvillimi kulturor i njeriut ndikohet fuqishëm nga edukata qytetare e jetës. Ajo ka të bëjë me mënyrën e të ushqyerit, higjhenën vetjake të veshmbathjesë, fjetjes dhe

Po ç’është morali dhe si vlersohet nga shoqëria?
Morali është një tërësi parimesh dhe normashqërregullojnëmarrdhëniet midis njerëzve në shoqëri, është një formë e ndërgjegjes shoqërore, që përfshinë një fushë të caktuar të marrdhënieve njerëzore. Morali përmban tërësinë e normave që përcaktojnë qëndrimet e njeriut në të gjitha fushat e jetës. Morali si një formë e ndërgjegjes shoqërore, pëson ndryshime bashkë me zhvillimin e shoqërisë njerzore. Mbas lufte deri në vitet e para të ngritjes së koperativave, uzinave dhe fabrikave e quanin të pamoralshme që femra të shkonte në shkollë, të punonte apo dhe të argëtohej. Masivizimi i shkollës, pjesmarrja në jetën kolektive si dhe hyrja e mjeteve të informacionit, krijuan premise që femra shqiptare të bëhej

Ku qëndron roli i veçantë i opinionit shoqëror?

me ndikimet e brendshme, me përjetimet shpirtërore individuale të njeriut. Jo rrallherë na ndodhë në rrugë, në punë apo edhe në familje, të fyejmë pa dashje njëritjetrin dhe kur kalon gjendja e tensionit, pendohemi dhe na vret ndërgjegja. Edukimi i ndërgjegjes morale individuale është një factor tepër i rëndësishëm në formimin e moralit të shëndoshë qytetar. Si kodo edhe në shkollë është e natyrshme që shoqëria dhe miqësia midis të rinjëve dhe të rejave, rritet e forcohet dhe më vonë kuptohet mbi bazën e kësaj njohje, lind dashuria. Lindja e dashurisë në vitet e shkollës së mesme apo dhe të lartë është e natyrshme dhe nuk ka pse të shqetësojë shoqërinë dhe të quhet si diçka e pa moralshme. Prishja e dashurisë te të rinjtë mendoj se, është e pa moralshme për shoqërinë. Ajo shoqërohet me trauna dhe shpesh dhe me pasoja të rënda të personalitetit, duke kaluar dhe deri në vetëflijim. I takon shkollës që brezi ri që po vazhdon shkollën në këto vite dhe jetonë midis dy mentaliteteve të

mjedisin e banesës etj. Kultura, letërsia, ambjentet e prodhimit e shërbimit public ndikojnë drejtëpërdrejtë në formimin e shijeve te njeriu. Njeriu gjatë rritjes, rrit interesin për punën, leximin dhe të qënurit i rregullt në shoqëri. Po këtu ka vend të theksojmë se nuk mjaftonë vetëm formimi mendor intelektual, pork y duhet të jetë realizuar në lidhje të ngushtë me edukimin moral dhe estetik etj, në kuadrin e një formimi të gjerë e tërësor

CMYK

15

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Vlerat kurative të bimëve
Përgatiti: Bashkim Saliasi Ka veprim të fortë baktericid në saj të fitonicideve që përmban, të cilat vrasin bakteriet e turbekulozit, tifos, paratifos, dizanterisë, gripit, kolerës, sinozitit etj. Përdorimi i hudhrës ndihmon në zgjatjen e jetës. Patatja e paqëruar kur zihet e ruan vitaminën C gjer në 75 %. Më mirë vitamina C ruhet në patatet e fërguara me vaj. Patatja humbet shumë vitaminë C kur përgatitet në formë pureje.

Shalqini prejardhjen e ka nga shkretëtira e Kalaharit, ku rritet sa një top tenisi. Ëhtë kultivuar që në kohën e Egjuptianve të lashtë. Përmban 6-12 % sheqer, proteina dhe lyrë. Në 100 gr shalqi të freskët ka 5-10 mg % vitamin C dhe 1.1 mg % vitamin A.

Majdanozi është bimë aromatike që njihet dhe përdoret si erëz, por është një nga perimet ushqimore, i cili kuron disa lloje ushqimesh. Ai këshillohet të përdoret gjerësisht në gjellë, në sallata, dhe sidomos i freskët. Është një bimë e pasur me vitaminë C proteina dhe sheqrna. Është një nga ilaçet më të mira për uljen e tensionit të gjakut, ndihmon në hapjen e oreksit, është diuretik dhe antiseptik shumë i mirë i gjakut. Kuron sëmundjet e mushkrive. Këshillohet që fëmijët e vegjël të konsumojnë sa më shumë majdanoz gjatë ditës, të larë dhe të freskët, i përgatitur në sallat, pasi është me shumë vlera në ruajtjen e shëndetit të tyre.

Domatja; ndryshe e quajnë dhe mollë e artë. Frutat e domates janë jo vetëm të bukur, por edhe të shijshëm e të ushqyeshëm. Ajo përmban shumë vitamina, si vitaminën A, B, C, PP; kripra të ndryshme minerale, si kalcium, natrum, hekur, fosfor, magnez etj, si dhe acide organike, që ndikojnë për mirë në veprimtarinë e veshkave. Domatja është përdorur nga acekët dhe inekët, banor të vjetër të Perusë dhe u soll në Europë pasi u zbulua Amerika. Për shumë kohë është përdorur si bimë zbukurimi. Ajo përdoret e freskët dhe turshi që konsumohet gjatë dimrit. gjakut, zemrës, mëlçisë së zezë, tëmthit, veçanrisht të cerozës së mëlçisë. Vepron kundër kapsllëkut. Lëngu i karrotës është shumë i dobishëm për nënat me fëmijë në gji. Gjithashtu ky lëng vepron kundër hemoragjive të stomakut dhe të zorrëve. Gjendet në treg në dimër dhe në verë. freskët dhe e thatë. Gjethet janë të pasura me proteina. Qepa përmban sheqer, vitamin C, A dhe vaj eteriok me përmbajtje squfuri. Qepa ndihmon në tretje, pasi ndihmon të të lirohet acidi klorihdrik në stomak. Është përdorur para 3100 vjet para erës së re si ushjqim në sasi të mëdha, kur njerëzit kanë punuar për ndërtimin e piramidës së Keopsit. Ajo shkatërron të gjitha lëndët helmuese që lëshojnë bakteriet. Përdoret në mjeksin popullore për mjekimin e plagëve të ndryshme si në raste shëmbjesh, goditje etj. Pa qepën e njomë ose të thatë nuk përgatitet asnjë gjellë ose sallatë.

Speci përdoret i freskët dhe i konservuar, si piper, në sallata, turshi etj. Përmban karbohidrate (glukozë dhe fruktozë), si dhe proteina, yndyrna dhe kalium. Lëngu i tij përmban kripëra të hekurit, të cilat pasurojnë hemoglobinën e gjakut. Spec përmban vitamin C më shumë se limoni dhe portokalli. Për të siguruar nevojat ditore për vitamin C gjatë ditës mjafton të përdorësh 50 gr speca të freskëta.Ka vlera kurative sidomos për të aktivizuatr gypin tretës, ndihmon në hapjen e oreksit, shërimin e dispepsisë, fruthit, dizanterisë, rrufës etj. Te speci është zbuluar dhe vitamina P 1, që lufton sëmundjen e enëve të gjakut. Pija e shëndetit frutat e tërndafilit të qenit (tërndafilit të egër) përmbajnë 40 % vitaminë C. Ata mblidhen kur skuqen dhe pasi thahen ruhen në vende të thata për tu përdorur për përgatitjen e çajit vitaminoz gjatë dimrit, kur perimet e freskta të pasura me vitaminë C mungojnë. Çaji përgatitet në këtë mënyrë: Zihet një lugë gjelle me tul frutash të njoma në një gotë me ujë për tetë minuta dhe e kullojmë pas dy orësh. Lëngut i hidhet sheqer dhe pihet i ngrohtë. Po kështu përgatitet çaji edhe nga frutat e thata (10 gr fruta në një gotë me ujë), por ky duhet përgatitur që në darkë dhe të pihet në mëngjes (pasi të zihet tetë minuta duhet të qëndrojë 10 orë). Tiranë, më 6 korrik 2011

Karota ka përmbajtje të lartë të vlerave ushqyse. Gjen përdorim të gjerë në gjellë, supëra, turshi dhe si miell përdoret si ushqim për fëmijët e vegjël të cilët i ndihmon për një rritje normale. Karrota është burim i vitaminës A që ndodhet në lëkurën e saj. Për këtë arsye, karota duhet larë mirë dhe nuk duhet qëruar. Përdoret gjërsisht në supë, sidomos në çrregullimet në stomak e zorrë, në rastet e dispepsisë te fëmijët e gjiritë, për mjekimin e sëmundjeve të veshkave, enëve të

Hudhra përdoret e njomë dhe e thatë për të përmirsuar shijen e gjellëve, ruajtjen e turshive dhe konservave. Që në lashtësi janë njohur vlerat e saj kurative dhe disifektuese. Mjeksia moderne e rekomandon hudhrën për të kuruar arterio-sklerozën, tensionin e rritur të gjakut dhe çrregullimet e qarkullimit të gjakut. Është e pasur me vitaminë C dhe karbohidrate. Hudhra e thatë përmban rreth 58 % insulinë. Një kg hudhër e thatë jep 1300 kalori. Është e pasur me kripra të kalciumit, jodit dhe squfurit.

Qepa bimë me vlera të larta ushqyse dhe kurative, e pasur me kripra minerale. Përdoret e CMYK

16

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

KONFERENCË QË U KTHEN SYTË EMIGRANTËVE
Andi Terziu IOM Londra në bashkëpunim me Ambasadën Shqiptare në Londër dhe IOM në Tiranë organizuan konferencën për nxitjen e bashkëpunimit ndërmjet diasporës shqiptare në Mbretërinë e Bashkuar dhe autoriteteve qendrore dhe vendore për zhvillimin e lokal. Pjesëmarrësit në konferencë Dr Teuta Starova, E Ngarkuar me Punë e Ambasadës së Shqipërisë në Mbretërinë e Bashkuar dhe Republikën e Irlandës, z Kastriot Sulka, zëvendësministër i Punës, Cështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta, zj. Clarissa Azkoul, Shefe e Misionit të IOM, në MB, zj. Elisavet Tsakiri, Shefe e Misionit të IOM në Tiranë dhe në Malin e Zi, zj. Silvana Banushi, Drejtore e Politikave Migratore, Kthimit dhe Riintegrimit në MPCSH, z Thimi Nika, Specialist pranë Institutit Kombëtar të Diasporës në Ministrinë e Jashtme, zj. Teuta Grazhdani, Drejtuese projekti, IOM Tirana, zj. Enkelejda Guria, Drejtore e Agjencisë Shqiptare për Zhvillimin e Investimeve, z. Ridvan Troshani, zv. Kryetar i Bashkisë Shkodër, zj. Merita Kazazi, Departamenti i Programimit dhe Zhvillimit Rajonal, Qarku Shkodër, z Shefqet Bruka, Kryetar i Qarkut Kukës, zj. Dajna Sorensen, Menaxhere e Programit YEM-MDG, UNDP, Shqipëri dhe mjaft drejtues të shoqatave shqiptare në MB si dhe specialistë e akademikë, diskutuan dhe trajtuan tema të ndryshmë në lidhje me nzitjen e bashkëpunimit. Nga Ambasada e Republikës së Kosovës ishte i pranishëm zoti Arion Krasniqi, Sekretar i Parë i Ambasadës. Pjesëmarrësit dhe diskutantët folën mbi mënyrat e zgjerimit të bashkëpunimit midis qeverisë dhe komuniteteve të migrantëve shqiptarë në dy aspekte të gjera, konkretisht: Zhvillimi i burimeve njerëzore: iniciativat mbështetëse për zhvillimin e vendit si rikthimi i migrantëve të kualifikuar si dhe i kategorive të tjera; dhe Zhvillimi ekonomik: formalizimi i rrjedhjes së dërgesave në para si dhe i investimeve për politikëbërësit mbetet krijimi i një klime të favorshme për të nxitur kontributin e migrantëve në funksion të zhvillimit. Në këtë aspekt, IOM Tirana do të vazhdojë të mbështesë dialogun midis Qeverisë Shqiptare dhe komuniteteve të migrantëve me qëllime të përbashkëta zhvillimi”. Sipas Dr Teuta Starova, E Ngarkuar me Punë, Ambasada e Republikës së Shqipërisë në Mbretërinë e Bashkuar dhe Republikën e Irlandës: “shqiptarët përfaqësojnë komunitetin më të ri në MB dhe janë të mirëintegruar në tregun e punës dhe në shoqërinë civile. Ndaj edhe nxitja e bashkëpunimit midis Qeverisë Shqiptare dhe komuniteteve të migrantëve jashtë vendit si dhe nxitja e përdorimit të rrugëve formale për transfertat e depozitave të tyre, është një prioritet i qartë”. Folësit e shumtë që nga z Kastriot Sulka, zëvendësministër i Punës, Cështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta, zj. Clarissa Azkoul, Shefe e Misionit të IOM, në MB, zj. Elisavet Tsakiri, Shefe e Misionit të IOM në Tiranë dhe në Malin e Zi, zj. Silvana Banushi, Drejtore e Politikave Migratore, Kthimit dhe Riintegrimit në MPCSH, z Thimi Nika, Specialist pranë Institutit Kombëtar të Diasporës në Ministrinë e Jashtme, zj. Teuta Grazhdani, Drejtuese projekti, IOM Tirana, zj. Enkelejda Guria, Drejtore e Agjencisë Shqiptare për Zhvillimin e Investimeve, z. Ridvan Troshani, zv. Kryetar i Bashkisë Shkodër, zj. Merita Kazazi, Departamenti i Programimit dhe Zhvillimit Rajonal, Qarku Shkodër, z Shefqet Bruka, Kryetar i Qarkut Kukës, zj. Dajna Sorensen, Menaxhere e Programit YEM-MDG, UNDP, Shqipëri e deri tek diskutantët sollën në plan të parë tematikën e ri-integrimit në tregun e punës në Shqipëri dhe paraqitën mundësitë dhe sfidat. Konferenca ishte produktive, debatuese dhe e sukseshme. Ne me këtë rast i morëm një intervistë të gjatë zotit Thimi Nika, të cilën e kemi të trajtuar në këtë numër.

të migrantëve drejt iniciativave të zhvillimit në Shqipëri Konferenca solli së bashku institucione qeveritare shqiptare të angazhuara me zhvillimin dhe zbatimin politikave të migracionit, përfaqësues të diasporës së re shqiptare në Mbretërinë e Bashkuar; shoqërinë civile dhe aktorët ndërkombëtarë të përfshirë në cështjet migratore shqiptare si dhe institucione financiare të menaxhimit të dërgesave në para dhe të investimeve në vend. Kjo konferencë shënoi përfun-

dimin e një iniciative të zbatuar nga IOM Tirana në bashkëpunim me Qeverinë Shqiptare në mbështetje të zbatimit të Planit Kombëtar të Veprimit për Dërgesat në Para. Aktivitetet e zhvilluara deri me sot nën këtë objektiv janë fokusuar në zgjerimin dhe përmirësimin e mbledhjes dhe analizimit të të dhënave mbi dërgesat në para, rritjen e njohurive të migrantëve mbi dhe për aksesin e tyre në alternativat e transfertave të dërgesave në para, depozitimin dhe mundësitë

për investim në Shqipëri si dhe kërkimin e modaliteteve për mundësitë e punësimit të rregullt për migrantët shqiptarë në Itali. Sipas Elisavet Tsakiri, shefe e misionit të IOM në Shqipëri, “Komunitetet shqiptare jashtë vendit janë bartës të kapitalit njerëzor, financiar dhe shoqëror që mund të vihet në funksion të zhvillimit të mëtejshëm të vendit. Qeveria e Shqipërisë mund të kluajë një rol kyç me mbështetjen e iniciativave të tyre për të mirën e ekonomisë në vend dhe të shoqërisë. Sfida

17

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

THE SKANDERBEG DIVISION AND YUGOSLAVIA NR. 3
Laid out below is an inclusive analysis on the specifics of the “21. Waffen-Gebirgs Division der SS Skanderbeg”. The elucidation on this subject utilizes Albanian archival data presented by Shaban Sinani in his publication in the Albanian language, “Jews in Albania: The Presence and Salvation, Naimi, Tirana, 2009”. This study has become necessary due to an oscillation in the “number of Jews deported or victimized in Kosova by Division Skanderbeg”, as reported in the publications of different authors. The oscillation itself is a corroboration of the lack of a comprehensive research in the Albanian archives and the full story of Division Skanderbeg, not to mention the perspectives of some authors who spent sleepless nights propagandizing against Albanians and anything Albanian. The cases wherein the “deeds” of Division Skanderbeg have been assigned outside the time limits of its existence and the cases of assigning photographs to Division Skanderbeg must be addressed. From the time of the invasion of Yugoslavia by the German, Italian and Hungarian armies in April 1941 to November 1944, most of the Albanian-inhabited areas that had been previously taken away from Albania and given to the Kingdom of Yugoslavia joined Albania. The province of Kosova was organized in the Prefectures of Mitrovica, Prishtina, and Prizren. The county of Ulqin in Montenegro became part of the Prefecture of Shkodra; the county of Tetova in Western Macedonia became part of the Prefecture of Prishtina, and so on. Only the Southern Albanian Province of Çamëria, occupied by Greece in March 1913, did not become yet part of Albania throughout WW2. In direct involvement and relying on intelligence work of previous Yugoslav consulates in Albania, Yugoslav communist emissaries formed the Communist Party of Albania (CPA) on 8 November 1941. The seeds that Yugoslav communist envoys planted in Albania and the intelligence networks they established in the open until 1948 were so malicious that even now their fruits and buds leak poison and blood. On its side, the British organization known as the Special Operations Executive (SOE) operated in wartime Albania in accordance with British intelligence operations in pre-war Albania. The first group of British SOE officers entered Albania in late April 1943 and directly joined the partisan (communist) forces. In wartime Albania, the communist forces began gaining strength due to support and guidance by Yugoslav and British SOE emissaries. That assistance included continuous military supplies, weapons, clothes, training, and money provided to them by British SOE. On 2 August 1943, the Communist Party of Albania and the National Front (Balli Kombëtar) met at the village of Mukja in respect to the continuation of war against the occupying forces and the future of ethnic Albania. As advised, the CPA objected to the inclusion of Kosova into Albania at the end of WW2. However, for the sake of unity, a compromise was reached by allowing the population of Kosova after the war to decide by referendum which to join. As a result of advice from both Yugoslav and British SOE agents, the CPA denounced the agreement some days later and then, immediately, communist forces began attacking nationalist forces. After that, the nationalist forces and the German army had a common enemy: the communist forces. In such an atmosphere of national disunity and treachery, the Congress of the Second Albanian League of Prizren (2nd ALP) took place in Prizren from 16-19 September 1943. The Italian army had just capitulated on 8 September 1943 and the 2nd ALP was against NaziFascist occupiers. The 2nd ALP was on the same course as the First Albanian League of Prizren (10 June 1878 – 1881), which was formed by Albanians representing all Albanian lands. The 1st ALP fought for the protection of Albanian lands and population against the decisions of the Congress of Berlin (13 June - 13 July 1878) and the attacks by neighbors directly helped by the Russian Empire. Due to restrictions in time, the organizers of the 2nd ALP were mostly from Kosova, Sanxhak and Western Macedonia. The Albanian situation in 1944 was similar to that of 1878 and the 2nd ALP had as the first article in its program the permanent unification of all Albanian regions and their protection by the use of arms. The head of the organizing council of the 2nd ALP, Musa Shehzade, condemned the atrocities committed in Albania by the Italian occupiers and acknowledged the Albanian political and armed resistance against that occupation. Then, he defined the German army as an occupying force in transit and requested that it work to the benefit of the Albanian national cause. Other speakers followed suit. After the capitulation of the Italian army on 8 September 1943, a provisory Albanian administration was established in Tirana. Its delegation, composed of Bedri Pejani, Rexhep Mitrovica, Xhafer Deva, Rrok Maloku, Xhelal Mitrovica, Mazhar Sopoti, etc., took part in the Congress of the 2nd ALP and delivered speeches. Rexhep Mitrovica underlined that the German occupation would end soon and called Albanians to be prepared politically for the peace conference that would follow the end of WW2. Tahir Zajmi brought fresh insight as to how grave was the danger coming from Yugoslav factions, no matter what the political force they belonged to. He recalled the massacre carried out in January 1943 by Serb-Montenegrin Chetniks when they burnt the town of Bihor and killed 4700 Albanians of all ages. In the end, the Congress elected the Central Committee of the 2nd ALP with Chairman Rexhep Mitrovica, Deputies Musa Shehzade and Kolë Margjini, and active members Sheh Hasani, Asllan Boletini, Tahir Zajmi and Qazim Bllaca. The first mandate of the Committee would be to establish an organized military force that was critical for the protection of Albanian lands and population. On 16 October 1943, a National Congress began in Tirana. It reestablished the Independence of Albania, declared Albania to be neutral and on 8 November 1943 it elected Rexhep Mitrovica as the Prime-Minister of Albania. As a result of that, Bedri Pejani was elected the Chairman of the 2nd ALP. Bedri Pejani, primarily a nationalist, also corresponded with Comintern. The Italian army had Bedri Pejani jailed in South Albania until 13 September 1943. Xhaferr Deva was the Internal Minister in the government of Albania between October 1943 and June 1944. The book “Rescue in Albania: One Hundred Percent of Jews in Albania Rescued from Holocaust, Brunswick Press, 1997” by Harvey Sarner confirms that Xhaferr Deva refused to give the list of thousands of Jews to Nazis when they so requested and even reminded them that such a request was interference with the internal affairs of Albania. The nationalists knew well what the Yugoslav emissaries, under the patronage of British OSE officers, were conspiring with the Albanian communists against the Albanian national cause. From collected intelligence, including Comintern channels through Bedri Pejani, they were also aware of the aims of the Soviet Union and its motive for helping the southern Slavs and moving 12 million Soviet soldiers into the heart of Europe. The events before and after the end of the bloody war confirmed their worries. Immediately after WW2 ended for Kosova and with the help of Albanian communist divisions, the Yugoslav communist divisions massacred 50000 Albanians in Kosova, first those who were directly involved with the 2nd ALP. Their massacres did not differ from those reported by journalist Leo Freundlich in 1913 in his series “Albaniens Golgotha”, at the time when Yugoslavia Nr. 1 was being brewed. The British Foreign Service brokered Yugoslavia Nr. 1 before WW1 and Yugoslavia Nr. 2 in 1929 [that ceased to exist in 1941], and then brokered Yugoslavia Nr. 3 all through WW2. The first group of SOE agents was dispatched to exYugoslavia on 20 September 1941. To reach the objective, Albanians had to be kept inside the borders prior to the invasion by the Italian army in April 1939 and all Albanian efforts for unifying Albanian provinces in one entity had to be shattered. The responsibility for implementing that policy was assigned to British investment entities in Southeast Europe. In Yugoslavia Nr. 3 and Albania the communist forces executed the task, whereas in Greece the National Republican Greek League (EDES) led by Napoleon Zervas carried out the work. A meeting of Joseph Stalin, Franklin D. Roosevelt and Winston Churchill took place between 28 November and 1 December 1943 in Tehran, Iran. British and Soviet Armies had already occupied Iran between 25 August and 17 September 1941. Here, combined with the enthusiasm of Stalin, Churchill made possible the first decision of the Tehran Conference to supply equipment and commando operations to aid the partisans of Yugoslavia. On 24 May 1944, in direct consultation with Yugoslav emissaries and British OSE officers, the CPA held a Congress in Përmet with the same organizing model and purpose as communists did in Yugoslavia. It laid the foundations for the future communist Albania in complete imitation of what the Communist Party of Yugoslavia in consultation with British OSE had done in Jajca, Bosnia, on 29 November 1943 [simultaneously with the Tehran Conference] for the future communist Yugoslavia or Yugoslavia Nr. 3. Among other decisions, the Congress of Përmet announced that the future communist Albania would recognize the borders preceding the occupation by the Italian army on 7 April 1939. For any nationalist, that was the seal of national treachery by communists, because all the Albanian lands chopped off in 1913 would be left outside the Albanian border again. Hence, the 2nd ALP fervently needed support in the form of a strong military force for the sole intention of the defense of Kosova. However, the options and time for that purpose were too thin. The only solution was to establish a military force with the help of the German army. The 2nd ALP assigned its Chairman Bedri Pejani to negotiate with German representatives for this. After intense negotiations, it was concluded that Germans would form a division of the SS named “Skanderbeg” that would be armed, fed, dressed, trained and commanded by the Waffen-SS. Its order of formation was issued in Berlin on 17 April 1944. Bedri Pejani tried to convince Germans that 150000 volunteers 18-24 years old would be ready to enlist into the Division Skanderbeg. The German authorities did not believe him because such a number was demographically impossible. In a communiqué of 5 May 1944, Herman Neubacher, the Reich III representative in the region, called Bedri Pejani “not a normal person” and noted “the only intention of Albanians was to defeat Serbs and Montenegrins”. The Division Skanderbeg was one of the 44 divisions fielded during WW2 as part of the WaffenSS, out of which 28 were composed of non-German recruits. At the time when Division Skanderbeg began forming, there were already in operation three other Waffen-SS Divisions in ex-Yugoslavia filled with local recruits:

(continue)

18

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

NJERIU, DHE IDEJA POLITIKE, ZOT.
Nga Alban Bytyqi Vijon nga numri i kaluar Për hirë të argumentit, le të themi se një qënie e tillë ekziston. Sipas përcaktimit të feve kjo qënie është e supërfuqishme, njëkohësisht e kudondodhëshme, e drejtë, dashuri-plotë, gjithëgjykuese … Sipas librave të historisë më rezulton se kjo qënie nuk ka qenë e pranishme aty ku dhe atëherë kur gjërat kanë ndodhur, nuk ka patur mëshirë ndaj fëmijëve të vrarë përgjatë historisë, nuk ka ndaluar masakrat e bëra në emër të vet, dhe nuk ka gjykuar drejtë kundër këtyre veprimeve. E gjithë kjo mos-ndërhyrje për mua fakton mos-ekzistencën e një qënjeje të tillë. Nëse jam gabim, dhe provohet e kundërta, pra që kjo qenie ekziston dhe ka ekzistuar, atëherë, nuk mund ta njoh autoritetin e kësaj qënieje që na e quajnë zot. Nuk mund të respektoj një qënie kaq të korruptuar, kaq të pamëshirshme, kaq hipokrite. Nuk do të kisha kurrëfare rrespekti. Në fakt Richard Dawkins e pëshkruan shumë mirë kur thotë: Zoti i Dhiatës së Vjetër është ndoshta karakteri më i pakëndshëm i të gjitha trillimeve letrare: ai është xheloz dhe krenar për këtë; ai është një langaraç i padrejtë dhe një sundues fanatik që nuk fal askënd; ai është hakmarrës dhe gjakpirës dhe spastrues etnik, urryes i grave dhe homofobist gjakatarë; ai është racist, dhe vrasës i foshnjeve; ai është vrasës dhe molepsës shkatërrimtar; ai është një harbut megalomaniak, sadomazok, kapricioz, keqdashës dhe zemërlig. Natyrisht, për këdo që i lexon biblen dhe kuranin, do të shohë se njëra është kopje e keqe tjetrës. Fetë përkatës na janë imponuar për motive sundimi. Siç e dimë, fetë islame kanë ardhë mbi shqiptari nëpërmjet tehut të shpatës dhe me forcën e taksave, me rekrutimin e bijve për ushtri të ndryshme p.sh. ajo otomane e kështu me rradhe. Politika islame, po e quaj politikë sepse ajo nuk është një fe, por një parti politike që dëshiron të na imponojë një mënyrë jetese, ashtu si partia katolike, janë tashmë të panevojshme. Ato bazohen në të kaluarën dhe ne ndëshkimin e mendimit ndryshe. Ato na shesin sapun për djathë ose opinione për fakte. Siç ha sapun dhe helmohesh, prano sundohu nga një opinion në kundërshtim të një fakti dhe pëso konsekuencat. Mbi të gjitha pushtimi islamik ka shkatërruar të gjithë atë që do mund të quhet identitet shqiptar. Ç’nevojë kishim ne shqiptarët për fjalën allah kur ne kishin fjalën zot? Opinion njëra opinion tjetra, po pse duhej që fjalët tona të zëvendësosheshin nga fjalët e pushtuesit? A nuk thuhet dhe të keni frikë nga mua, a do ta pranonit? A do i bindeshit atij; a do e respektonit atë; a do ishit të lidhur ngushtë me të? Nëse dikush ju thotë që “vëllai yt, bir i nënës sate, biri yt ose bija jote, gruaja që prehet mbi gjirin tënd apo shoku që ti e do si shpirtin tend” duhet vrarë sepse ata mendojnë ndryshe nga, ti a do e bëje këtë? Besimi në idenë zot nuk është i natyrshëm, prandaj unë ekzistoj; dhe si unë shumë të tjerë. Madje besimi në idenë zot nuk do të na imponohej që në moshën zero, nuk do të ekzistonte fare. Fjala zot jo vetëm që na imponohet nga fëmijeria dhe na imponohet në një formë të tillë që duhet ta dimë edhe në gjuhën arabe nëpërmjet otomanëve, sepse këta të fundit ranë preh para nesh… Fjala zot në arabisht, ashtu si shumë fjalë dhe zakone të tjera na është imponuar nëpërmjet shpatës. Çdo gjuhë e emëron qënien e përceptuar si hyjni e superfuqishme, kudondodhëshme … me fjalën e vet zoti, god, dio, allahu. Arabët kanë provuar të kenë qenë më të fuqishmit në imponimin e përdorimit të fjalës së tyre për të dominuar botën me kulturën e tyre. Sipas arabëve për të kuptuar fjalën e zotit, që sipas opinionit të tyre shkruhet në librin që quhet kurani, duhet me doemos të mësosh gjuhën Arabe. Kësisoji të gjitha vendet e pushtuara nga feja islame lutjet i kanë në gjuhën arabe, gjë që i shërben shumë mirë psiqikës për të dominuar të tjerët nëpërmjet kultures, shkatërrimit të identitetit vendor. Ky ka qënë dhe mbetet imperializëm kulturor. P.sh., pse duhet që një katolik shqiptarë të përdori fjalët “ishalla”, “marshallah” …? Gjuha shqipe përmban shprehitë e veta të natyrshme. Këto janë prurje që erdhen në Shqiptari nga tehu i shpatës dhe më vonë nga tirania e shumicës, ku shumica vendos edhe nëse ata nuk dinë se për çfarë po ju imponohet të vendosin. Masat janë shtresat më pak të informuara në bazë të hulumtimit individual. Pra informacionin nuk e kërkojnë dhe gjejnë individualisht por u sërviret nga struktuarat propagandistike. Udhëheqës të të gjitha kohërave kanë përdorur mjete të ndryshme propagandistike për të udhëhequr masat. Fetë të drejtuara praktikisht nga meshkujt kanë luajtur vetëm këtë rol. Deri diku është provuar tashmë se gjinia mashkullore ka poseduar më shumë fuqi fizike se sa ajo femërore, dhe si rrjedhojë, ka patur mundësinë të imponojë pikëpamjet e veta mbi shumicën dërmuese të zhvillimeve që nga kohët parahistorike deri sot. Pra turmat janë udhëhequr nga meshkujt, edhe pse femrat kanë luajtur role drejtuese në fragmente të ndryshme historike. Feja e organizuar, siç janë fetë më të mëdha të botës, mbeten thjeshtë grupime me përcaktime politike, që deri vonë u kanë shërbyer të pasurve dhe politikanëve si mjete administrative, si p.sh., vjelja e taksave, rregjistrimi i lindjes, martesës dhe vdekjes së popullsisë. Fetë kanë shërbyer gjithashtu si mjete lufte dhe politike. Vini re ndikimin që feja ka në Serbi dhe Greqi, pa permëndur arabinë ku çdo gjë bëhet sipas sheikëve. Përshembull, në arabi, gruaja nuk lejohet të ngasë makinen dhe të dalë jashtë pa u shoqëruar nga një mashkull. Mirëpo kur femrat shkojnë për të blerë recipetat, ato shiten vetëm nga burrat, sepse në arabinë saudite, femrat nuk lejohen te kene kontakt me meshkujt qe nuk jane pjese e familjes. Ndërkohë që ata praktikojnë martesën brenda familjes, p.sh. me kushërirën apo kushëririn e parë. Sundim dhe hipokrizi, ashtu si “shejnt” Kozmai grek. “Shenjt” Kozmai, një politikan i njohur Grek ky, u thotë Epiriotëve “Dërgoni fëmijët tuaj të mësojnë greqisht për arsye se kisha jonë është greke. Dhe ti, vëllai im, po nuk mësove greqisht, nuk mund të kuptosh ato që thotë kisha jonë. Më mirë, vëllai im, të kesh shkollë greke në vendin tënd se sa të kesh burime dhe lumenj. Cilido i krishterë, burrë apo grua, që më premton se brenda në shtëpi nuk do flasë shqip, le të ngrihet në këmbë dhe të ma thotë këtu. Unë do t’i marr atij të gjitha mëkatet në qafën time, që nga dita e lindjes së tij deri më sot, do t’i porosit të gjithë të krishterët që t’i flasin dhe do t’i shlyej të gjitha mëkatet. Ai nuk do ta gjente këtë rast sikur të jepte me mijëra para” (Predikimi 7 drejtuar shqiptarëve të Epirit, Burimi Gazeta Shqip No: 208). Dua të them se fetë janë organizma politik, pavarësisht se përpiqen që të mos paraqiten si të tilla. Janë organizma që kërkojnë pushtet pa u zgjedhur nga askush. Sa nga ne do të votonim për partinë katolike apo islame në bazë të biblës apo kuranit? Atëherë nëse këto nuk zgjidhen nga askush, pse gëzojnë pushtet politik në shoqëri? Përse duhet që feja të gëzojë të drejta të pakufizueshme? Përderisa grupime të ndryshme njerëzish e përdorin fenë si një mjet politik, pse nuk pranojnë t’i nënshtrohen hulumtimeve si të gjitha organizmat e tjera shoqërore? Në momentin që pretendimet e feve hulumtohen, ato tregojnë se kanë shumë pak vlerë mbi atë çfarë mund të konsiderohet vlerë letrare, si për shembull novelat e Ismail Kadaresë apo të Fatos Kongolit. (vijon)

se ne jemi të gjithë të barabartë para zotit, atëhere, pse nuk na i pranon ai të gjitha gjuhët… pse duhet që të lexojmë një libër në arabisht? Kjo është një metode shumë efektive për të shkatërruar një identitet kulturor. Kur zoti nuk me respekton mua, pse duhet të ndodhe e anasjellta. Ne fakt të respektoj atë çfarë quhet zot, i bie të repektojë një ide si fashizmi, racizmi, nacionalizmi, marksizmi apo kapitalizmi. Ideja zot, vlen po aq sa ideja racizëm, fashizëm apo nacionalizëm, pra ka vlerën zero. Si mund të kem respekt për idenë “zotizëm” kur zoti i përshkruar nga librat fetare si një qënie e gjithëfuqishme, e kudondodhëshme, mirëdashëse do të kishte pas mundësinë për të ndërhyrë dhe do të kishte pas qetësinë e mendjes për t’i gjykuar vrasjet e fëmijeve si të pa pranueshme. Pse nuk ndodhi kjo, sepse zotizmi është një ide, nuk është një qënie gjykuese, aq më pak gjithëgjykuese. Ndër shumë arsye të tjera se pse nuk do të kisha respekt është edhe fakti se ideja që përshkruhet si zot është edhe ide xheloze. Ja një fragment nga bibla; “Ligji i Përtërirë 13”. Në këtë seksion flitet për ndëshkimin që njerëzit do të pësonin nëse ata do t’u luteshin zotërave dhe perëndive të tjera. “Në rast se midis jush del një profet apo një ëndërrimtar dhe ju propozon një shenjë apo një mrekulli … dhe shenja apo mrekullia për të cilën ju foli realizohet dhe ai thotë: “Le të shkojmë pas perëndive të tjera që ti

nuk i ke njohur kurrë dhe le t’u shërbejmë”; ti nuk do të dëgjosh fjalët e këtij profeti apo të këtij ëndërrimtari, sepse Zoti, Perëndia juaj, ju vë në provë për të ditur në se e doni Zotin, Perëndinë tuaj, me gjithë zemër dhe me gjithë shpirt; Do të shkoni pas Zotit, Perëndisë tuaj, do të keni frikë nga ai, do të respektoni urdhërimet e tij, do t’i bindeni zërit të tij, do t’i shërbeni dhe do të jeni të lidhur ngushtë me të. (marrë online http://alturl.com/ xjdg7 URL i shkurtër) Menjëherë u habita nga niveli i xhelozisë që ideja “zot” shpreh nëpërmjet biblës. Të kujton nivelin e armiqësisë që lidërët shqiptarë të gjitha kohërave kanë ruajtur kundër njëri tjetrit. Është e qartë se lufta e numrave ka qenë akoma më e ashpër në atë kohë. Dy rreshta më poshtë bibla na urdhëron të vrasim edhe çdo të afërm nëse ata i lutem një perëndije tjetër. “Në rast se vëllai yt, bir i nënës sate, biri yt ose bija jote, gruaja që prehet mbi gjirin tënd apo shoku që ti e do si shpirtin tënd të nxit fshehtazi, duke thënë: “Shkojmë t’u shërbejmë perëndive; hyjnive të popujve që ju rrethojnë… mos iu nënshtro atij dhe mos e dëgjo … Por ti duhet ta vrasësh.” Këto sot njihen si vrasje politike. Përveç xhelozisë ne mund të vemë re edhe zakone të tjera shkatërrimtare, që praktikohen edhe sot. E para se zoti po na vë në provë. D.m.th., nëse e merrni vesh se babai apo nëna juaj po ju vë në provë, a do ta pranonit këtë? Së dyti, nëse dikush ju thotë se duhet të më ndiqni mua

19

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

THE HOLOCAUST AND THE ALBANIAN SALVATION
In January 2005, the United Nations Organization designated January 27th as the International Holocaust Remembrance Day. This day was established in memory of the victims of the Holocaust before and during WWII when millions of European citizens, including six million Jews were annihilated. The Albanian Parliament endorsed this day and called it “The Day of Remembrance”. Albania, sanctuary for many Jews between 1933-1944, gives venue to relevant activities each year. The outstanding book “Kristallnacht” by Sir Martin Gilbert vividly shows the systematic and increasingly atrocious persecution of the Jews during the period of 1933-1945. The Jewish community existed in Germany for 2000 years and it was completely assimilated into the German culture and way of life. Apart from the wounded, 12,000 Jews fell in the battles of WWI as German soldiers and many others were militarily decorated. In January 1933, a Nazi regime came to power in Germany and systematic discriminations began without delay against Jews there. Overnight, half a million German Jews, who constituted 0.76% of the population, were identified by Nazi propaganda as the cause of Germany’s defeat in WWI and the economic calamites that followed. During 1933, the German government issued 42 laws against Jews, which restricted their citizenship rights of employment and education. The decrees ordered the exclusion of all Jews from government-related jobs, including schools and universities. Throughout 1934, the German government introduced 19 additional laws specifically targeting Jews. In 1935, there were 29 other laws purposely introduced against Jews; including, the prevention of marriages between a Jew and a non-Jew and the devaluation of German citizenship for Jews and those with Jewish origin. Through the years 1936-1937 another 46 laws were issued against Jews. On the 12th of March, 1938, Austria joined Germany and thus 185’000 Austrian Jews became subjected to the Nazi regime. On the 17th of August, 1938, a law was passed ordering that all male Jews have the name “Israel” and all female Jews have the name “Sarah” added to their documents and/or passports. On the 15th of October, 1938, German authorities considered the passports held by German Jews and Austrian Jews invalid. The 10th of November 1938 carved its place in history as “Kristallnacht” – “The Night of Broken Glass”. This day was the climax of five years and nine months of orderly persecution against German and Austrian Jews. On this day and night, according to a pre-laid plan, the storm troopers and Nazi youth attacked, destroyed, burned, and desecrated everything Jewish in every village, town, and city. More than 1000 synagogues were burnt, thousands of Jewish shops and houses were destroyed. Passing Jews were mercilessly assaulted in the streets, 91 Jews were killed, and 30’000 Jewish males between 16 and 60 years old were arrested and sent to concentration camps. The harsh situation continued as all Jewish newspapers, magazines, and businesses were shut down. Jews were prohibited from places of recreation, universities, etc. Since there was no state of war with other countries, these events were documented by hundreds of foreign journalists and subsequently published in the western newspapers. The “Night of Broken Glass” was a turning point for mankind as it changed its perception of Nazism. That night was like an echo from the year of 1543. During that year, spiritual professor Martin Luther (born on 10 November 1483) wrote a letter entitled “On Jews and Their Lies”. In the letter he wrote that, “The Jewish synagogues should be burnt, their homes should be destroyed, their money confiscated, and their liberty curtailed for the sake of God.” On the 19th of November 1938, German authorities initially banned the continuance of official emigration of Jews from Germany and Austria, and then imposed a conditional recommencement for emigration. These conditions included: the full payment of an indemnity of one billion Deutsche Marks, each Jewish family had to pay off all its liabilities, and all Jews had to return their passports. Only when these terms were met, would Germany recommence emigration. German politics were purposely shaped to increase the stimulation of Jewish emigration and their relocation from when the Nazis came to power in January 1933 until Poland was attacked in September 1939. This included the stealthy insertion of young Jews into Palestine under the British Mandate in cooperation with the Jewish leadership there. As a result, 40’000 Jews emigrated from Germany in 1938, compared to 78’000 Jews who emigrated from Germany in the first nine months of 1939. Up to July 1938, Switzerland had received 14’000 Jews from Germany and Austria, though there were still 300’000 Jews who were looking for escape. As the number of Jews trying to flee increased, at the same time the rules for their acceptance by other countries became tighter. Having a receiving quota of 25’000 German emigrants per year, USA received 200’000 Jews from Germany and Austria for the period of January 1933 - September 1939. Having its own receiving quota, Britain allowed 65’000 Jews to enter in the same period. Between January 1933 and March 1938, Britain issued 35’000 emigration certificates for German Jews entering British Palestine. Yet, due to the Arab revolt in 1936 and the restrictions that followed, emigration to British Palestine began to shrink. As to the Far East, in total, 18’000 Jews immigrated to Shanghai, China. For the period between January 1933 and September 1939, approximately 325’000 Jews (about 2/3) had fled Germany. For the period between March 1938 and September 1939, 130’000 Jews (70% of the population) had fled Austria. In September 1939, there were still 230’000 Jews in the Third Reich for whom immigration visas were denied because they were considered citizens of a country at war with the countries they were asking for entrance visas. Out of these, 10’000 Jews survived WWII; 4700 Jewish men saved due to the protest of their German women and the rest hidden by their German or Austrian friends. From the beginning of WWII until its end, millions of European Jews fell under the Nazi regime. They faced arrest, destruction of their property, violence, expulsion from living places, family partition, and mass murder in points of arrest and concentration camps. These camps were located as follows: Germany 20, Poland 11, France and Norway 4 each, Serbia and Holland 3 each; Italia, Estonia and Latvia 2 each; Austria, Belgium, Romania, Ukraine, Croatia, Lithuania, White Russia, Czechoslovakia and Channel Islands had one each. Many of these concentration camps quickly became extermination camps. The desperate situation that followed the Night of the Broken Glass compelled Jews to flee by all means, and to go wherever they could. Many were unable to save their children, their families or even save themselves. Throughout that time, those who did not stand indifferent tried to help the Jewish population. Foreign diplomats in Germany and Austria, as well as non-government associations based in Britain, were in the center of the salvation efforts. In addition, US and Britain-based governmental and civic projects were established to settle the fleeing Jews in Britain, US, and other countries. Jews of Germany and Austria who had fled to Italy soon began leaving there because of laws introduced against them by Mussolini’s government two days before the Night of the Broken Glass. Nearby, on 30 December 1939, a ship on the Danube River with 1310 Jews on board bound for British Palestine was, on British government demand, stopped by Yugoslavian authorities and all Jews were jailed in the town of Shabac. After six months, 207 Jews, all under 16-years old, received immigration certificates for British Palestine. The remaining 1003 Jews perished when the Nazi army occupied Yugoslavia. Jews of Macedonia and those from the part of Greece occupied by the Bulgarian army and Jews of the part of Greece occupied by the Nazi army were eliminated in the extermination camps of Poland. Many never got to the camps, dying on the journey as a result of confinement and inadequate nutrition and water. In spite of the many atrocities, one country stands dignified in this story. Between the years 1933 and 1944, Albania in the Southeast of Europe saved not only her own Jews but also any Jew who could reach her borders. The fact is that in Albania all Jews were saved. They were not intruded. They were not surrendered. They were not prohibited to enter the country; there were no immigration quotas on them. They were not robbed. No one took his or her possessions. They were not disturbed by any official law. In other words, they were saved by every Albanian they encountered; by everyone who opened a knocked door, by every Albanian official who touched their papers, by every Albanian official who had their lists, and by every Albanian who did not stand indifferent. After the capitulation of the Italian army in September 1943, at least 25’000 Italian soldiers also went into hiding in Albania. It was common for an Albanian family to conceal either Italians or Jews during that time. The entire Albanian population, independent of religious faith responded directly or indirectly as a unified culture by resisting the holocaust and saving all Jews within its reach. There was not one Jew in Albania who perished due to the holocaust. At the same time, there were fourteen Jews who were killed either in battles as members of the anti-fascist Albanian forces or in the line of fire. Albania was a saving ark for persecuted Jews. Traces of evidence exist in the towns and villages of Mitrovica, Prishtina, Gjilan, Deçan, Peja, Gjakova, Shkodra, Kruja, Tirana, Berat, Kavaja, Durrës, Elbasan, Librazhd, Korça, Dibra, Burrel, Fier, Lushnje, Vlora, Delvina, Përmet, Gjinokastra, etj. Jews fled toward Albania and Albanian regions, because they knew they wouldn’t be persecuted by either the people or the government, that there were no receiving quotas, that there was no religious or national contempt, that there was no genocide against other nationals, and that Albania was a sanctuary. Jews knew that Albanians had Besa; an open door to anyone in need. They knew that the government wanted to advance the economy. They also recognized that Albanian-Jews lived a life like everyone else. According to the Census of 1931, Albania had 204 resident Jews. According to records, Kosova had about 409 resident Jews until the occupation of ex-Yugoslavia in April 1941, who together with those who escape to Kosova were saved by their relocation to central Albania. A complementary source of information regarding Albania’s role in saving Jews comes from historians Apostol Kotani and Shaban Sinani. Apostol Kotani’s book “Albanians and Jews throughout the Centuries; 4th Ed., 2007” unifies his 40 years of work recording narrations of people in different locations, collecting both living evidence and scattered pieces of facts, and his research of archived documents as well. Shaban Sinani has researched the sea of archived documents in Albania and has combined the findings in his book “Jews in Albania: The Presence and Salvation; 2009”. The combination of the detailed lists from these two books with the comprehensive list of 2265 Jews saved in Albania as posted since 2005 at the US Holocaust Memorial Museum in Washington DC, and by continually receiving feedback from members of the families on these lists, it is claimed, as of today, that at least 3240 Jews were saved up to the end of WWII. Not included in this number are those Jews who entered Albania with false passports or names, those who entered illegally, those who might be on lists of other authors, and those not yet recognized. The research on the names of rescued Jews is still going on. The story of Jews saved by Albanians has become a widely acknowledged fact. The institution of Yad Vashem in Jerusalem has now documented and recognized as “Righteous Among the Nations” 69 Albanians for their deeds in saving Jews during the holocaust. This recognition, both in Albania and in the rest of the world, is a result of the persistent work of historians, activists of the Albanian national cause, civic associations, scholars, journalists, politicians, friends and benevolent persons. Albanians saved Jews without the tiniest interest, without the smallest condition, without the least benefit or reward, and always preserving their memories. Jews, who were saved in Albania and survived the holocaust, continued on their own paths either in Albania or in other countries. Jews, who remained in Albania after the end of WWII, left marks in different fields and made contributions to Albanian life that are remembered with respect. (Updated article. Edited by Raymond H. Chartrand, Jr.) Saimir Lolja

Albania rescued at least 3240 Jews

20

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Mirëpriten mërgimtarët me këngë e valle
Jeton Musliu Ministria e Diasporës dhe komunat e vendit po bëjnë përgatitjet përfundimtare për ta mirëpritur valën e madhe të mërgimtarëve. Koha ka filluar të nxehet e mbi rrugët e pluhurosura të Kosovës, edhe veturat kanë nisur të shtohen. Targat që ato mbajnë janë nga më të ndryshmet, Britania e Madhe, Suedia, Gjermania, Zvicra, Holanda e Italia. Policia e Kosovës ka shtuar patrullimet në rrugë për të evituar ndonjë aksident të mundshëm për shkak se shumë të tilla janë duke u rinovuar dhe ndërtuar. Ndërkohë, edhe zyrtarët e institucioneve qendrore dhe lokale janë duke bërë përgatitjet përfundimtare për ta mirëpritur diasporën e madhe. Nga mesi i muajit qershor e deri në fillim të muajit shtator, drejt Kosovës vijnë mijëra mërgimtarë nga vende të ndryshme të Evropës perëndimore. Kjo është koha e pushimeve. Si çdo vit, ata preferojnë që ato ditë t’i kalojnë në Kosovë-atdheun e tyre. Mirëseardhje-me këngë e valle Për dallim nga vitet e kaluara, kësaj here, Ministria e Diasporës, edhe pse e sapo formuar, duket se e ka marrë me shumë seriozitet mirëpritjen e mërgimtarëve. Në kuadër të kësaj ministrie është krijuare dhe një këshill i veçantë i cili është duke finalizuar aktivitetet që do të organizohen për nder të mërgimtarëve. Ibrahim Makolli, ministër në Ministrinë e Diasporës, tregon për Albanian News se këshilli është duke planifikuar detajet që në bashkëpunim me komunat e vendit të ketë shumë organizime, kryesisht kulturore. “Manifestimi ‘Ditët e mërgatës’ do të përqendrohet në Prishtinë, por edhe në komunat tjera do të ketë aktivitete të ndryshme”, thotë ministri Makolli. Sipas tij, me koordinimin e Ministrisë së Diasporës, nuk do të ketë aktivitete vetëm në komunat më të mëdha të vendit, por edhe në ato më të vogla. “Besoj se pas datës 20 korrik, do të dihen në mënyrë më specifike dhe saktë se kur, si dhe në cilët vende do të jenë këto aktivitete sepse ekipi është duke punuar”, shpjegon ministri, duke qenë i vetëdijshëm se janë pak të vonuar në këtë drejtim. “Jemi pak vonë kësaj here sepse edhe ministria është krijuar vonë. Por po bëjmë më të mirën që mundemi”, thotë Makolli për Albanian News. Megjithëkëtë, ministri shpalos disa detaje të këtyre aktiviteteve që pritet të organizohen nga fundi i muajit korrik e deri në fund të muajit gusht. “Pritet të ketë koncerte të ndryshme, ekskursione nëpër Kosovë të organizuara për fëmijët e mërgimtarëve, kuize të ndryshme të diturisë e aktivitete të tilla”, thotë ministri Makolli. Sipas tij, të gjitha këto aktivitete do të jenë të bashkë organizuara edhe nga komunat respektive në Kosovë, ngase edhe në qendrat e tjera, përveç Prishtinës, do të ketë organizime të ndryshme. Komunat festojnë me mërgimtarët Në fakt, përveç aktiviteteve kulturore, komunat e vendit, për këto ditë të verës, kanë shtrënguar radhët për të pritur një numër të madh të mërgimtarëve që u drejtohen sporteleve për të nxjerrë dokumente të ndryshme. Një prej këtyre komunave është edhe Prishtina e cila pret numër të madh të mërgimtarëve që në javët në vazhdim, do t’i drejtohen asaj për të marrë dokumente të ndryshme. Muhamet Gashi, zëdhënës i komunës së Prishtinës, tregon për albinfo.ch se për këtë periudhë kohore, ata kanë shtuar kapacitetet e nevojshme në komunë, që t’u përgjigjen interesimit të mërgimtarëve. “Këtë e kemi bërë që t’iu lehtësojmë mërgimtarëve kohë në mënyrë që ata sa më shpejt të mbarojnë punë”, thotë Gashi, i cili sqaron se megjithatë, as planet për aktivitete kulturore nuk i kanë lënë anash. “Por ndryshe nga vitet e kaluara, kësaj here Ministria e Diasporës është bartëse kryesore e organizimeve dhe komuna do të organizojë gjithçka në koordinim me këtë institucion”, thotë Muhamet Gashi. Ndryshe nga komuna e Prishtinës, ajo e Mitrovicës vazhdon të organizoje manifestimet tradicionale, të cilat i mban tash e tri vjet radhazi. Ahmet Jashari, zëdhënës i komunë së Mitrovicës, tregon për Albanian News se përveç organizimeve kulturore së bashku me Ministrinë e Diasporës, komuna do t’i mbajë edhe aktivitetet tradicionale. “Kemi nisur me javën e kulturës dhe në vazhdimësi jemi duke mbajtur aktivitetet tona të organizuara në nivel komunal”, thotë Jashari. Sipas tij, Ministria e Diasporës sapo është themeluar dhe ende nuk kanë marrë ndonjë propozim nga ajo se çfarë do të bëhet, ndërkohë që Drejtoria për Kulturë e komunës së Mitrovicës, vazhdon me agjendën e vet. “Tash për tash e dimë se me 28 korrik në Mitrovicë do të mbahet një aktivitet më i madh kulturor ku do të ketë muzikë rok, pastaj filma të ndryshëm e aktivitete të tjera”, thotë ai. Policia shtrëngon radhët Si një ndër manifest imet tradiciona le që komuna e Mitrov icës organizon së bashku me atë të Vushtr r isë, z y r tar i komuna l për mend atë të Sha lës së Bajgores. “Në natyrën e mrekullueshme të Shalës së Bajgores, si çdo vite dhe kësaj here me 30 korrik mbahet manifestimi tradicional ku do të ketë këngë e valle popullore e folklorike jo vetëm nga Mitrovica, por nga të g jitha komunat vendit”, tregon zëdhënësi A hmet Jashari. Derisa zyrtarët janë duke mbajtur dhe planifikuar aktivitetet e ndryshme për nder të mërgimtarëve, edhe Policia e Kosovës ka hartuar planin e vet të veçantë për këto ditë të verës. Brahim Sadriu, një nga zëdhënësit e Policisë së Kosovës tregon se forcat e rendit kanë hartuar planin e vet operativ i cili përveç aktiviteteve të rregullta, parashikon edhe shtimin e pjesëtarëve të vet në rrugët e vendit. “Do të ketë më shumë patrullime në trafik, në rrugë, në sheshe dhe të gjitha do ta jenë në funksion që situata e sigurisë të jetë sa më e mirë”, thotë Sadriu për agjencinë albinfo. ch. Ai tregon se deri me tash, është vërejtur një shtim i automjeteve nga jashtë që qarkullojnë në rrugët e Kosovës, por në ditët dhe javët në vazhdim presin numër edhe më të madh të tyre. Për nder të mërgimtarëve, në kohën kur Kryeministër ishte Agim Ceku, për dy vjet radhazi, nën patronatin e tij ishin organizuar manifestime në Prekaz, por kjo traditë nuk u vazhdua nga pasardhësit e tij në këtë post.

21

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

CMYK

22

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

Intervistoi Mark PREÇI 1. Dhjete Vjet ne skene si interpretuese tashme e njohur e muzikes popullore kryesisht dhe asaj te kultivuar; si ndjeheni? ALBANA: Ndjehem shume mire. Publiku me ka pritur mire qe ne fillimet e mia,dhe me mbeshtetjen e tij kam aritur deri ketu ku jam sot. Per kete i falemenderohem shume publikut dhe te afermive te mije qe kan qene gjithmone mbeshtetja ime.Tashme, si te thuash jam „rehat“ ,ne oden e artit te muzikes, tingujt e se ciles dalin prej shpirtit njerzor per ta paqetuar ate me realitetin ku jetojme.Jane dhjete vjet pune ne vazhdimesi,natyrisht te lodheshme,gjithnje ne kerkim te me se mires per publikun dhe njerzit qe me rrethojne me dashurine e tyre ,e te cileve u dhuroj perqafime e miresi. 2. Tashme,ju jeni nje ze i vecant dhe qe adhuroheni prej spektatorve, cfare e ben te vecant Albanen ne kete aspekt? ALBANA: E kam te veshtire te dalloj te vecantat tek vetja por duke mare parasysh komentet ne faqen time zyrtare ne Facebook adhuruesit e mi vecojne ngjyren e zerit dhe paraqitjen time ne skene shume origjinale.Natyrisht sa here qe dal para publikut kudo ne koncerte,dasma a gezime familjare jane pikerisht ata qe me identifikojne per gjithshka te mira qe u jap tyre. Mbeshtetja e tyre emocionale dhe duartrokitjet jane kriteri qe peshon mundin dhe djersen time ne kete fushe te artit sic eshte muzika .vecanerisht muzika popullore 3. Keni nxjer dy albume ne tregun muzikor ? ALBANA: Po .Kam qene shum e perkushtuar ne realizimin e te dy albumeve dhe jam munduar,si gjithnje qe te jap me te miren nga vetja dhe fale kesaj,rezultatet kan qene pozitive .Te dy albumet jane pritur mire dhe jam shume e kenaqur.Ato permbajne krijime popullore te reja kryesisht ,por edhe kenge shume te njohura popullore te interpretuara ne nje menyre te re.Kjo eshte aresyeja,mendoj pse jane pritur mire dhe kam patur reagime pozizive ,jo vetem nga publiku i gjere ,por edhe nga specilaiste te fushes se muzikes qe natyrisht opinioni i tyre eshte shume me i kualifikuar dhe qe mua me sherben edhe me shume. 4. „Mire se erdhe dashuri“ eshte titulli i albumit te fundit,dicka per permbajtjen e tije. ALBANA: Albumi mire se erdhe dashuri perbehet nga pesembedhjet kenge ne mesin e tyre ka edhe dy kenge popullore te perpunuara me motive moderne,kompozimet,orkestrimet dhe tekstet jane nga autore te ndryshem .Ne nje interviste te me parshme me ju,keni thene se „Kenga popullore eshte Dashuria ime e pare“....dhe gjithkush e mban thelle ne shpirt si te shenjte dashurine e pare...por tashme duket „ se dashuria ka ardhur dhe ajo duhet uruar me urimin tone te bardhe „Mirese vjen dashuri“ nga ka marre edhe titullin albumi i promovuar keto ditet e fundit. 5.Vertet te kete ardhur

Albana Mesuli
“Mirë se Erdhe Dashuri!”

dashuria per kengetaren Albana Mesuli? ALBANA: Nuk ka asgje personale tek titulli i albumit ,thejsht kam menduar se publiku do te gjeje veten aty. Njeriu ne jeten e tij,kur perjeton ndjenjen e dashurise eshte artist i vertete,ndihet pak poet,pak kengetar e pak filozof, gje qe eshte ne thelbin e shpirtit njerzor.....E natyrisht nje njeri qe merret me art,vecanerisht kengetaret, ku „juria“ e mijera syve e mendjeve eshte e panumert , u transmeton atyre edhe pjese prej shpirtit tij.Ky eshte ne fund edhe misioni i vete artistit: tu dhuroje njerzve dicka nga shpirti i tij. 6. Ju keni dhene shume koncerte pothuajse ne gjithe Evropen ku jetojne shqiptare, si jeni ndjere mjedis tyre? ALBANA: Kam qene pjesemarrse ne shum koncerte dhe kam mare pjese ne shum mbremje te organizuara neper viset shqiptare dhe diaspore. Jam ndjere shum mire sepse eshte dicka shume e bukur ku publiku te vlereson .Aty kam kuptuar se sa reendesishm per nje artist eshte vleresimi i publikut; te jesh i sukseshme dhe te keshe jetegjatesi ne skene duhet te fitosh zemrat e publikut dhe te jesh gjithmone ne mesin e tyre.Kete ndjenje e kam perjetuar ne cdo koncert midis atdhetareve 7. Keni kenduar perkrah kengetarve te njohur shqiptare kryehist nga Kosova ,Meqadonia apo Mali i Zi dhe publiku ju ka pritur si te barabart , keni

perfituar prej tyre? ALBANA: Me eshte dhene rasti te kendoj perkrah shume kengetarve te mirenjohur dhe jam ndjere e barabart duke mare parasysh duartrokitjet e publikut, natyrsiht ,mendoj se kam perfituar nga pervoja apo eksperienca e tyre,por ne fundi cdo artist e mer noten dhe vlersimin per punen e tije. 8. Ne Tetove vazhdoni studimet per gazetari, a ju sherben ky profesion i se ardhmes per pozicionin e nje kengetarjeje tashme e formuar e afirmuar te muzikes. ALBANA: Kur vendosa te studioj gazetarin nuk e kam menduar shume ne thelb kete gje,por me pelqente te studioj dicka qe kisha verejt tek vetja se mund ta bej,dhe e kam ven veten ne prove disa here, kam udhehequr emisione ne Radio Televizionin e Maqedonise ne gjuhen shqipe.Por per shkak te obligimeve te teperta qe kam ka patur raste qe e kam anashkaluar, e megjithate primare per mua gjithmone do te jete muzika. 9. Kur do ta shohim kengetaren

Albana Mesuli ne nje recital te vetin? ALBANA: E kam menduar dhe deshiruar gjithmone nje recital timin,por nuk jam e gatshme per momentin te marr nje hap te tille per shkak te angazhimeve te tjera. Kjo do te thote qe ne te ardhmen jo shume te larget, cdo gje me kohen.... 10. Rezervoheni dhume te flisni per jeten tuaj private, a mund te dime dicka me shume lexuesi i revistes tone? ALBANA: Nuk preferoj te jem shume e hapur per jeten time private, por per lexuesit e revistes tuaj do zbuloj vetem pak,ALBANA ESHTE E DASHURUAR.... 11. Se fundmi planet tuaja per te ardhmen. ALBANA: Planet e mia per te ardhmen, realizimi i nje klipit te ri para sezonit te veres,pjesmarje neper koncerte qe tashme i kam te rezervuara, dicka tjeter per momentin jo sepse sepse sapo kam nxjere albumin me te ri „Mire se erdhe dashuri“..... Ju urojme dhe deshirojme suksese. Nenshate 23.06.2011

CMYK

23

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

KETU KETU KETU KETU KETU KETU KETU KETU KETU KETU KETU KETU KETU KETU KETU KETU KETU Ne ju afrojmë kohën dhe shërbimin tonë profesional. KETU KETU
Këtu mund të ishte reklama juaj, biznesi juaj, njoftimi familiar, ditëlindja, largimi nga kjo jetë, aktiviteti, angazhimi, takimi, lidhje shoqërore, dashuri, personalitet, diplomime, dekorime, propozime, projekte etj. Vetëm me një pagesë të vogël dhe ju i realizoni të gjitha këto. Reklamoni tek Albaniannews.

“James Bond”, gënjen për të fituar role
Daniel Craig ka zbuluar se ai gënjente për të fituar rolet në filma. Aktori britanik tha se ai i siguronte bosët e filmave se ishte i aftë në realizim e roleve edhe pse nuk i kishte aftësitë e duhura. “Filmat me kuaj që kam bërë më parë kishin kaq pak para sa që nuk më jepej mundësia të praktikoja” tha Craig, i cili tani ka treguar aftësitë e tij në filmin Cowboys & Aliens. “Unë shfaqesha në xhirime dhe qëndroja mbi një kalë duke u shtirur se e dija se çfarë po bëja” shtoi aktori britanik. Ndërkohë Craig - i cili është martuar me aktoren Rachel Weisz muajin e kaluar në një ceremoni

Fjalët e fundit të Amy-t: “Mama, të dua shumë”
“Mami, të dua shumë”. Këto kanë qenë fjalët e fundit të këngëtares 27-vjeçare Amy Winehouse, e cila humbi jetën tre ditë më parë, duke shokuar mbarë botën. Këngëtarja kishte ngrënë drekë tek shtëpia e mamasë së saj dhe më pas kishte shkuar në shtëpinë e vet, ku ka pirë disa gota vodka. I ka thënë badigardit se do të flejë, ndërsa ka i fundit e ka gjetur pa jetë pas disa orësh. Policia deri më tani e ka përjashtuar mundësinë e overdozës, pasi në dhomë nuk është gjetur drogë. Ish-bashkëshorti i saj, Blake, ёshtё shprehur se nuk i pushonin lotёt nga kjo humbje e madhe. Megjithёse tё ndarё dhe ai i martuar me njё grua tjetёr, thotё se asnjёherё nuk ka pёr tё dashur njeri aq thellёsisht sa ka dashuruar atё.

surprizë - ka insistuar se ai nuk do të tregojë kurrë se çfarë ndodhi në ditën e dasmës së tij.

Ja pse shohim ëndrra të këqija
Për shkak të stresit vuan edhe sistemi jonë imunitar, çrregullohet puna e hormoneve, lodhen muskujt dhe rraskapitet organizmi - që shpesh shoqërohen edhe me sëmundje. Sa i përket trurit, stresi kronik di të shkaktojë humbjen e kujtesës dhe shfaqjen e ëndrrave të këqija. Ekspertët thonë se truri, i cili është i ngarkuar me mendime të rënda të cilat nuk di si t’i përpunojë, ndihmën e gjen në ankthin e natës. Ëndrrat e këqija janë një formë e mirë për të tejkaluar momentet stresuese, të cilat në këtë mënyrë bëhen më pak të rrezikshme për shëndet. Sipas shkencëtarëve amerikanë, ëndrrat duhet të konsiderohen si psikoterapi. Në to mund të gjejmë shkaktarët e mundshëm të nervozes sonë dhe sugjerimet se si t’i tejkalojmë ato. Nëse gjatë gjumit jeni të frikësuar ose të turpëruar, mendoni pse ndodh kjo. Pastaj, pyetuni se çfarë ua shkakton ndjenjat e njëjta edhe kur jeni zgjuar. P.sh. ndoshta mund ta kuptoni se keni thënë ose keni bërë diçka jo të mirë në punë, ose keni nevojë që t’i kërkoni dikujt falje ose të jeni më të kujdesëm në të ardhmen... Në rast se ëndrrat e këqija ua çrregullojnë gjumin normal, paraqiten thuajse çdo natë ose janë shumë shqetësuese, atëherë duhet të kërkoni ndihmën e psikologut ose psikiatrit, të cilët do t’u ndihmojnë t’i rregulloni mendimet.

Al Pacino shfaqet i plakur
Aktori 61 vjeçar, Al Pacino dhe djali i tij Antoni 10 vjeçar janë parë duke dal nga një dyqan lodrash në Beverly Hills të Kalifornisë. Antoni ka edhe një motër binjake Olivia e cila nuk ishte e pranishme me këtë rast. Nëna e fëmijëve të Al Pacinos (në foto me të birin) është Beverly D’Angelo. Ai e ka edhe një vajzë 22 vjeçare e quajtur Julie. Prej fotografive shihet qartë se Al Pacino duket vërtetë i plakur.

Një ari në New Jersey të SHBA-së ka arritur të dalë nga kopshti zoologjik për të gjashtën herë dhe të shkaktojë të kaos të vërtetë në disa zona të qytetit. Kafsha madhështore ka arritur t’i shpëtojë rojeve dhe të fshihet në zonën me pemë. Ekspertët e parkut e kanë goditur atë me një shiringë me solucion qetësues në qafë dhe kjo ka bërë që ariu të mos reagojë. Më pas kafsha është pritur me një rrjetë në tokë, për të mos amortizuar rënien në tokë. Drejtuesit e parkut në New Jersey thanë se

Ariu në kërkim të dashurisë

kjo është e disata herë që ariu largohet nga kopshti. Ariu me numër 6131 nuk ka emër, por është bërë i njohur për largimet e shpeshta nga parku. Sipas mirëmbajtësve të kafshëve me largimet e tij lidhen me luftën brenda llojit dhe zonat e influencave. Kjo është hera e gjashtë që kafsha largohet. Një prej veterinerë thotë se për shkak të moshës së madhe që kanë femrat në kopshti zoologjik, ariu 6131 duhet të largohet në kërkim të femrave të tjera.

CMYK

24

ALBANIAN NEWS

albaniannews.gazeta@gmail.com

GUSHT 2011

CMYK

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful