B YOTEKNOLOJ I

ENZ M TEKNOLOJ S
Prof.Dr. Ay egül TOPAL SARIKAYA

M KROORGAN ZMALARIN ÜRETT KLER YÜKSEK MOLEKÜL A IRLIKLI B LE KLER
‡ Mikroorganizmalar n mikrobiyal teknoloji aç s ndan önemli olan yüksek molekül a rl kl makromolekülleri proteinler ve polisakkaritlerdir. ‡ Her iki tip makromolekülün de mikroorganizmalarca üretimi günümüzde artan bir ekilde devam etmektedir. ‡ Rekombinant DNA teknolojisi ile normalde az miktarda üretilen proteinlerin miktarlar art r lmaktad r. ‡ Ticari olarak mikrobiyal üretimi yap lan proteinler iki çe ittir.

‡ Enzimler ve terapötik proteinler.

‡ Enzim uygulamas çok geli mi tir. 1980¶lerin sonundan itibaren Pazar paylar 10.000 ton ve 1 milyar $ a ula m t r. ‡ Proteinlerin modifikasyonunu içeren rekombinant DNA teknolojisi uygulamalar n n enzim üretiminde önemli pay vard r. Örne in glukoz izomeraz n pH optimumunun dü ürülmesi yüksek fruktoz urubu eldesinde önemli olan normal enzimin yol açt karamelizasyonu (kahverengile me) ortadan kald rm t r.

.M KROORGAN ZMALARIN ÜRETT KLER YÜKSEK MOLEKÜL A IRLIKLI B LE KLER ‡ Tedavi edici özellikte olan baz proteinler ve peptidler insan ve hayvanlardan yeteri kadar safl kta ve yüksek verimlilikte elde edilemezler. ‡ Bu nedenle rekombinant DNA teknolojisi proteinlerin biyolojik fabrikalar olarak nitelenebilecek bakteriler (en s k kullan lan E. coli) ve mayalar (en s k kullan lan Saccharomyces cerevisiae) içinde üretilmelerine olanak vermi tir.

M KROORGAN ZMALARIN ÜRETT KLER YÜKSEK MOLEKÜL A IRLIKLI B LE KLER ‡ Terapötik proteinlerin sahip olmas gereken özellikler unlard r: ± ± ± ± %95¶den daha fazla saf olmal d rlar. tercihan maksimum olmal . ± spesifik aktivite minumum düzeyin üstünde. ± mikroorganizma içermemelidir. safla t rmada kullan lan toksik kimyasallar belirlenen düzeyin alt nda olmal . endotoksinler belirtilen düzeyin alt nda olmal . kontaminant DNA 10 pg/doz¶dan daha az olmal . .

‡ Mikroorganizmalar ise sürekli istenen miktarlarda uniform kimyasal ve fiziksel özelliklere sahip olan polisakkaritleri üretebilmektedirler.M KROORGAN ZMALARIN ÜRETT KLER YÜKSEK MOLEKÜL A IRLIKLI B LE KLER ‡ Polisakkaritler normalde bitkilerden. ‡ Bitkiler gibi do al kaynaklardan do al olaylara ba l olarak seneden seneye ürün miktar n etkileyen de i imlere ba l olan verimlilikte elde edilirler. su yosunlar ndan elde edilirler. .

ENZ M TEKNOLOJ S ‡ Enzimler canl organizmalarda substratlar n kimyasal de i imini katalizleyen kompleks protein molekülleridir. ‡ Enzimlerin bu ekilde endüstriyel süreçlerde kullan lma i lemleri topluca ³enzim teknolojisi´ olarak adland r l r. . mikroorganizmalar n bu proteinleri bol miktarda üretmeleri sonucu izole edilerek çe itli endüstriyel alanlarda kullan labilirler. ‡ Enzimler in vitro ko ullarda da katalitik aktivite gösterdiklerinden.

düzeylerdeki optimizasyonlar). ± mikrobiyal i lemler (üretici su lar n seçimi. geli tirilmesi vb. ortam ko ullar vb.).ENZ M TEKNOLOJ S ‡ Enzim teknolojisi. ± izolasyonlar ve ± immobilizasyonlar (enzimlerin çözünmeyen destek materyaller yard m yla suda çözünmeyen hale getirilmesi) çal malar n kapsar. ± katalitik etkinli in artt r lmas için enzimlerin üç boyutlu yap lar n n de i tirilmesi (protein mühendisli i). ± enzimlerin fermentasyon yoluyla üretimleri (büyük ölçekte üretimi için yap lan besiyeri. .

‡ 2000 y l nda endüstriyel enzimler için pazardaki toplam de er yakla k 2 milyar dolard r ve büyüme h z y lda % 5-10¶dur. bira ve ekmek yap m nda kullan lm lard r. ‡ . ‡ Günümüzde enzimlerin kullan ld endüstriyel alanlar oldukça çe itlenmi ve mikroorganizmalar kullan larak her y l üretilen saf enzimlerin miktarlar 500 ton gibi de erlere ula m t r.‡ Enzimler binlerce y ld r bilinçsizce de olsa insanlar taraf ndan peynir.

± te his ve tedavi amac yla t pta kullan lmaktad rlar .‡ Mikrobiyal enzimler. fruktoz urubu üretiminde kullan lmalar yla g da sektöründe. ± protein ve ya art klar n parçalamak üzere deterjan endüstrisinde. ± ± ± ± ± süt ürünlerinin üretiminde. birac l kta. etlerin i lenmesinde. ± deri ve dokuma ipliklerinin i lenmesini kolayla t rarak tekstilde. meyve sular n n berrakla t r lmas nda.

Ya lan nca üretim azal r. Proteaz Mayan n parçalanmas ve biran n berrak. eker ve aa. glukanaz Ni asta ve protein. lerin y k m (malt olu umu s ras nda) Malttaki proteinlerin ve polisakkaritlerin ykm B-glukanaz Maya hücre duvar n n y k m ve biran n Berrakla t r lmas . Amyloglukosidaz Dü ük kalorili bira yap m için ekerlerin y k lmas . . Üretilen amilaz proteaz.ENDÜSTR ENZ M KULLANI ALANLARI ZORLUKLAR ‡ SÜT ÜRÜNLER Hayvan türevli renin Peynir imalat Renin üretimi sadece genç hayvanlardan elde edilebilir. Mikrobiyal renin Lipaz Hayvan türevli reninin yerini h zl bir ekilde almaktad r. Penicillum roquoferti'den izole edilen Hücre d lipaz özel bir peynir üretiminde ‡ B RA END. Arpadaki amilaz ve proteaz End.

subtulis -amilaz Tatland r c olarak glukoz urubu eldesi Ni asta Dekstrin A. niger -amilaz Immobilize olarak sürekli kullan m .EKMEK ve PASTA ENDÜSTR S Proteaz Maya -amilaz Biskuvit üretimi için dü ük proteinli un üretimi Undaki ni astan n ekerlere y k lmas ve mayan n kullan m na haz r olmas DETERJAN Bakteriyel ekstrasellüler proteazlar Organik lekelerin uzakla t r lmas Üretimde çal anlar n allerji omalar Immobilizasyon kul. EKERLEME B.

. Tekstil Bakteriyel amilaz Deri Tp Mikrobiyal tripsin Tripsin Deriden tüy veya k llar n uzakla t r lmas . Kan p ht lar n n eritilmesinde ve yaralar n temizlenmesi. Çe itli enzimler Labaratuvar tan lar nda.Tar m ve orman Ligninaz Odunsu at klardaki lignoselülozik yap daki selülozun hayvanlar n kullanmas n sa lamak ve endüstriyel organik substrat olarak kullanmak Dokumadan önce ni asta banyosuna bat r lan ipliklerden ni astan n uzakla t r lmas .

. Yakla k 200 milyon dolarl k (2002) bir de ere sahip olan enzimler yemlerde parçalama yaparak sindirimi kolayla t rmaktad r. ‡ Endüstriyel enzimler için bir di er önemli alan hayvan yemlerine kat lan enzimlerdir. G da katk lar ve g da i lenmesinde kullan lan endüstriyel enzimlerin pazardaki de eri 700 milyon dolard r (2002). ‡ Ni asta i leme endüstrisi ikinci büyük pazar olu turmaktad r.‡ Endüstriyel enzim marketinin yakla k 2/3 nü kapsayan deterjan katk s olan enzimlerin pazardaki pay 2002 y l için 980 milyon dolard r.

licheniformis -glucanaz A. çeceklerin buzulmas n önlemek için Deterjan katk maddesi At klar n de erlendirilmesi Glukoz Fruktoz M KROORGAN ZMA Bacillus subtilis Aspergillus oryzae B. .subtilis A. Streptomycetes spp. oryzae B. Katalaz Selülaz Glukoz izomeraz Aspergillus spp.ENDÜSTR YEL ENZ MLER ENZ M -amilaz KULLANIM ALANI Maltoz ve dektrinin y k lmas Leke ç kar c Unun zenginle tirilmesi Glukoz urubu -glukan n parçalanmas yoluyla biran n berrakla t r lmas . Niger Penicillum spp.

niger Laktaz Laktoz Glukoz+Galaktoz (Peynir alt suyu) laktozsus g da üretimi Deterjan katk maddesi Peynir Endüstrisi Kluyveromyces laktis Lipaz G da Mühendisli i ile olu turulan A. Saccharomyces spp. B. . et ekstraksiyonu Peynir Endüstrisi ekerleme Endüstrisi Renin Sukraz (invertaz) Kluyveromyces lactis Mucor spp. oryzae Erwinia spp . Subtilis Pektinaz Meyve suyu ekstraksiyonu arap ve meyve suyu berrakla t r lmas Proteaz Deterjan katk maddesi Deri Endüstrisi.Glukoz oksidaz Biyosensor A.

Mikrobiyal Enzim üretimi:
‡ Mikrobiyal yolla enzim üretiminin ilk a amas uygun katalitik özgüllük ve istenilen fiziksel özellikleri ta yan mikroorganizman n seçimi ile ba lar. ‡ Mikroorganizma düzeyindeki modifikasyonlar genellikle hücre ba na üretilen enzim miktar n n art r lmas na yöneliktir. Ayr ca kültür ortam ve fermentasyon ko ullar da enzim üretim maliyetini dü ürmeye yönelik olan önemli parametrelerdendir. ‡ Su seçiminde uygun fiziksel özellikler ta yan enzimlerin seçimi genellikle bir organizman n optimum üreme ko ullar ile enzim özellikleri aras nda pozitif korelasyonun varl esas na dayan r. Örne in üreme temparatürü ile hücred proteazlar n stabilitesi aras nda pozitif bir ili ki vard r. Hücreiçi enzimler üzerine çevresel ko ullar n etkisi söz konusu de ildir.

‡ Farkl mikroorganizmalar taraf ndan ayn reaksiyonu katalizleyen enzimlere izofonksiyonel enzimler denir. ‡ Bu izofonksiyonel enzimler farkl pH optimumlar gibi de i ik özellikler ta arlar. Bu farkl özelliklerden istenenler mikroorganizma seçiminde kriter olur.

Mikroorganizma seçiminden sonra su un endüstriyel kullan m için çe itli a amalar dikkate almak gereklidir.

± yi bir endüstriyel rk enzimi yüksek konsantrasyonda üretmelidir. ± Kural olarak yabani tiplerin enzim üretimi ticari kullan m için yeterli de ildir. Bu durum katabolit represyon nedeniyledir. ± Glukoz gibi karbon kaynaklar n n varl nda birçok parçalay c enzimin sentezi bask lan r.
» KATABOL T REPRESYON

Besiyeri bile enleri de i tirilir Karbon kayna azar azar verilir ve katobolit represyon k r l r.±Katabolit represyon besiyeri bile imini de i tirerek ya da genetik olarak azalt labilir. MUTASYON 2-deoksiglukoza dirençli Trichoderma türlerinin selülaz fazla miktarda sentezledikleri saptanm t r. .

SORUNUN KONST TÜT F MUTANT ELDES LE G DER LMES Represörün ba lanaca regülatör bölgedeki ya da regülatör protein genindeki bir mutasyon sonucu elde edilen konstitütif mutantlarda indüktör gereksinimi ortadan kalkar. ndüktörler genellikle represör proteinlerin etkisiz hale gelmesi için gereklidir. NEGAT F KONTROL Büyük ölçekte üretim için indüktör gereksinimi maliyeti art r r. .Kural olarak parçalay c enzimlerin üretilmesi için indüktörlere gerek duyulur.

Baz ticari enzimler için kullan lan indüktörler Enzim -Amilaz Glukoamilaz Invertaz Pullulanaz Ksiloz izomeraz Substrat Ni asta Ni asta Sukroz Pullulan Ksiloz ndüktör Ni asta/maltodekstrin Maltoz/izomaltoz Sukroz Pullulan/maltoz Ksilan/ksiloz .

‡ Hücreiçi enzimlere göre hücred enzimlerin hücre d na salg lanmas için birden fazla genin ürününe gereksinim duyulmas . . Ve daha sonra posttranslasyonel modifikasyonlarla (proteolitik kesimler. üzerinde durulmas gereken ba ka bir sorundur. ‡ Ço unlukla hücred enzimlerin öncülleri olan polipeptidler hücre içinde hücre zar na yak n olarak sentezlenirler. funguslarda glikolizasyon) hücred hale getirilirler.

lipazlar. arpa. Bu kat substratlar bu day kepe i. . ‡ Ço unlukla bu kat substratlar proteazlar. havaland rma ve nemlendirme sa lamak zordur. selülazlar ve oksidazlar gibi enzimlerin üretiminde funguslar için kullan l r. ‡ Mikroorganizmalar kat ya da yar kat tavalardaki besiyerlerinde üretilirler. pirinç kabu u. uniform temperatür.Endüstriyel Enzim Üretim Metodlar ‡ Koji prosesi (Solid-state fermentasyon): Klasik yöntemdir. ‡ Bu tip fermentasyonda kontaminasyondan korunmak. suyu ç kar lm eker kam vb. bu day sap . dir.

.

Endüstriyel Enzim Üretim Metodlar ‡ Fermentör kullan m : Modern yöntemdir. ¬ packed bed . ¬Kar t r c l tank tipi fermentör. Mikrobiyal enzim üretiminde ba l ca 4 çe it fermentör kullan l r. Bu fermentörlerin kullan m yukar da say lan olumsuzluklar ortadan kald r r. ¬ bubble column. ¬ air lift.

Air lift fermentörler .

Kar t r c l fermentör ³packed bed´ mikroorganizma .

‡ Ayr ca besiyerine inorganik tuzlar. bu day. jelatin. m s r maserasyon s v s . ‡ Bu nedenle de mikroorganizman n ucuz besiyerlerinde h zl bir biçimde üremesi önemlidir. kesilmi süttür. ‡ Ucuz besiyerindeki ba l ca karbohidratlar. iz elementler ilave edilmelidir . arpa. soya fasulyesi. pamuk tohumu. gluten. azot kaynaklar .‡ Bir enzim fermentasyonu prosesinin %50-80¶i substrat harcamas d r. hidrolize ni asta ve laktoz. hidrolize maya. m s r. ± melas.

deterjan endüstrisi. ka t. . tekstil. deri. ilaç endüstrileri ile di er t bbi uygulamalard r.Mikrobiyal Enzimlerin Geni Ölçekteki Uygulamalar ‡ Mikrobiyal enzim uygulamalar ndan en önemlileri ± ± ± ± ± ± ± tatland r c endüstrisi.

ndaki ancak iki kat tatland r c ¬ Oysa glukoz izomeri olan fruktozun tatland r c ¬ Bu nedenle dü ük kalorili g dalarda sukrozun yar a rl özellikteki fruktoz tercih edilir. ¬ Glukozun fruktoza çevrilmesi alkali ko ¬ Enzim kullan larak ni kalkm t r. astadan yüksek fruktoz urubu eldesi ile bu problemler ortadan . özelli i glukozun iki kat d r. Ama bu ko ullar istenmeyen yan ürünlerin olu umuna neden olur.G da Endüstrisinde Enzimler Tatland r c Yap m (ni asta i lenmesi) Ni asta (glukoz polimeri) = Amiloz (do rusal bile en) + Amilopektin (dallanm Asit (HCl) Ni asta hidrolizi Glukoz urubu bile en) Verim: %20 ÇÜNKÜ Polimerizasyon Nötralizasyon için NaCO3 kullan m nedeniyle tuz birikimi Asite dayan kl ekipman kullan m ¬Sukrozun tatland r c l n n %75¶i glukozdan kaynaklan r. ullarda ve yüksek temparatürde kimyasal olarak mümkündür.

.

14 glikozit ba lar n .Ni asta endüstrisinde ticari olarak kullan lan en önemli enzimlerden. . Glukoamilazlar ise ekerlerin olu umuna yol açar. a-amilazlar molekülün iç taraf ndaki . Bu i lem ni astan n vizkozitesini dü ürür ve çözünürlü ünü art r r. -amilazlarla (Bacillus licheniformis) ni astadan maltoz.1-4 glikozit ba lar n . az miktarda glukoz ve esas olarak da dekstrinler olu turulur.1-6 glikozit ba lar n hidrolizlerler. Bu olay ise sakkarifikasyon ( ekerlendirme) ad n al r.1-4 ve . pullulanazlar ve di er dallanma k r c enzimler . glukoamilazlar (amiloglukozidazlar) . Ni astadan glukoz ve fruktoz urubu eldesinde ilk a ama ³liquefaction´ (s v la t rma) d r.

.

‡ .1-6 glikozit ba lar na da yava ça etki ederek dallanmalar k rarlar.1-4 glikozit ba lar na etki ederek zincir ucundan glukoz monomerlerini birer birer ay r rlar. ‡ Bacillus pullulonaz ise . Normalde reaksiyon denge durumundad r ve glukoz ile fruktozun e it kar m elde edilir. .1-6 glikozit ba lar n h zl bir biçimde k rarlar. ‡ Bakteriyal glukoz izomeraz ile D-glukoz çok tatl olan Dfruktoza çevrilir.‡ Aspergillus niger glukoamilaz ni asta ve dekstrinlerde .

Glukoz + fruktoz = glukoz-fruktoz urubu ya da k saca fruktoz urubu Fruktoz urubu s v tatland r c olarak sukrozun yerini almakta. S v la t rma Ni asta -amilaz Hidrolize ni asta ekerlendirme Glukoamilaz Glukoz urubu Glukoz izomeraz FRUKTOZ URUBU . çukulata. coca cola gibi alkolsüz içki yap m nda kullan lmaktad r. reçel. marmelat.

coli¶nin d nda daha sonra çe itli mayalarda da klonlanm ve Trichoderma reesei¶de aktif ürün eldesi artt r lm t r. coli¶de klonlanm t r. . ¬Bu rekombinant kimozin Amerikan G da ve laç Dairesi (FDA)¶nin 1990¶da insan tüketimi için onaylad ilk genetik mühendisli i ürünü olmu tur.Rekombinant Kimozin ¬Dünya üzerinde süt endüstrisinde. ¬ nek kimozini E. ¬Bu geni kullan m nedeniyle büyük ölçekte rekombinant kimozin üretimi yoluna gidilmi ve inek kimozini E. peynir yap m için y lda 100 milyon $ de erinde kimozin kullan l r.

Tekstilde dokuma ipliklerinin kopmas n n engellemek için sertle tirilmelerinde (ha llama) kullan lan -amilaz etkisinde b rak lan ni astan n dokuma sonunda ortadan kald r lmas nda (ha l kald rma) kullan l r. Ka t endüstrisinde ise iyi kalite ka t (pürüzsüz yüzeyli) eldesi için ni asta banyosuna sokulan ka t üzerindeki fazla ni astan n uzakla t r lmas nda amilazlar kullan l r. Birac l kta arpa tanelerinden elde edilen malt n ö ütülüp su ile kar t r lmas ndan sonra ilave edilen -amilazlarla alkolik fermentasyon için mayan n kullanaca ekerler olu ur. ‡ ‡ ‡ . maya taraf ndan kullan lmak üzere ni astan n glukoza dönü türülmesinde kullan l r. Ekmek yap m nda.-amilazlar ‡ ‡ -amilazlar ni asta endüstrisinin yan s ra çe itli endüstrilerde de kullan l r.

015. .0. ‡ Çama r deterjanlar n n % 80¶i a rl klar n n % 0.Deterjan Endüstrisi¶nde Enzimler ‡ Deterjan endüstrisinde enzimler önemli yer tutarlar.025¶i kadar proteolitik enzim içerirler. ‡ Yine bula k deterjanlar nda kullan lan w-amilazlar ni astal art klar n uzakla t r lmas için kullan lmaktad rlar.

‡ ‡ ‡ . Yine 104. serin ile de i tirilmi tir. Deterjan endüstrisinde ya l kirlerin uzakla t r lmas için kullan lan lipazlar n büyük ölçekte üretilmesi için bir mantar olan Humicola¶n n alkali pH¶da çal an ancak üretimi az olan lipaz enzimini kodlayan gen. Bu enzimin termostabilitesini artt rmak için genetik mühendisli i çal malar yap lm ve protein molekülünün 218. amino asit olan tirozin. fenil alanine dönü türülerek pH 11¶de aktif olan subtilizin elde edilmi tir.‡ Proteolitik bir enzim olan subtilizin Bacillus¶tan elde edilir ve 65rC¶ n üzerindeki s cakl klarda bile etkindir. amino asidi olan aspartik asit. fermentörde kolayl kla üreyen Aspergillus oryzae¶ye genetik mühendisli i teknikleriyle aktar lm ve büyük ölçekte lipaz elde edilmi tir.

‡ Mikrobiyal hücreler de enzimler gibi immobilize edilir.MMOB L ZE ENZ MLER ‡ Enzimlerin çözünmeyen destek görevi gören materyaller (matriksler) yard m yla suda çözünmeyen hale getirilmeleri immobilizasyondur. yar sentetik antibiyotikler ve di er t bbi ürünlerin eldesinde kullan l r. azot fiksasyonunda. steroid sentezinde. . ‡ Tüm hücrelerin immobilize edilmesi saf enzimin gerekli olmad proseslerde kullan lan ucuz ve h zl bir metoddur. ‡ mmobilize hücreler at klar n kullan m nda.

agaroz. poliakrilamid. alifatik diaminler gibi bifonksiyonel reaktiflerle çapraz ba lan rlar. . Glutaraldehit enzim moleküllerinin amino gruplar ndan.Enzim immobilizasyonunda kullan lan be temel yöntem vard r. ‡ Çapraz ba lama: Enzimler glutaraldehit. diaminler ise karboksil gruplar ndan çapraz ba larlar. porlu seramik gibi suda çözünmeyen ta y c lara ba lan rlar. Bu reaktifler enzim molekülleri aras nda ba olu tururlar. ‡ Kovalent ba lama: Enzimler kimyasal olarak kovalent ba larla selüloz. sefadeks.

Çapraz ba lama .

Kolay bir yöntemdir. enzim immobilizasyonunda kullan l r.‡ Adsorbsiyon: Enzim moleküllerinin ta y c lar n yüzeyine adsorblanmalar esas na dayan r. Agaroz. kapsülleme-çapraz ba lama gibi. tutuklama-çapraz ba lama. . kappa karragenan bu polimerlerin örneklerindendir. Hegza metilen diamin mikrokapsüllemede kullan lar. Ayr ca bu yöntemlerin kombinasyonlar da. Ca alginat. ‡ Tutuklama: Enzimler yapay ya da do al polimer kafesleri içinde tutuklan rlar. metal tuzlar ve mineraller adsorban olarak kullan l rlar. Polimer kafesler içine substrat girer ve ürün d ar ç kar. Çapraz ba l poliakrilamid jeller. ‡ Kapsülleme: Enzimler çe itli tipteki membranlar içine al n rlar. selüloz türevleri. sefadeks türevleri. Bu membranlar yar geçirgendir. Dü ük molekül a rl kl substrat ve molekülleri geçirirler.

Tutuklama Adsorbsiyon Kapsülleme .

enzim ekstrem pH ve temparatür gibi etkilere dayan kl hale gelir.mmobilize enzim kullanman n avantajlar : ¬Enzimler tekrar tekrar kullan l rlar. ¬ Ürün enzimle kontamine olmaz. Özellikle üretimi zor ve pahal enzimler için bu önemlidir. ¬ mmobilize enzimler çok daha do ru bir ekilde kontrol edilirler. ¬ Sürekli fermentasyonlar için enzimi daha kullan l hale getirir. çünkü enzim matrikste tutulur. . ¬ Matriks enzimi fiziksel bir bariyer olarak korudu undan. ¬ mmobilize hücrelerle bir çok enzim de immobilize olaca ndan ayn anda birden fazla reaksiyon gerçekle ebilir.

hemiselüloz Agar. stabilizasyonu Tp Polisakkaritler: S v ak kanl n de i tirme Süspansiyonlar stabilize etme Partikülleri çökeltme Materyal kapsülleme. iyon de i tirici Ya geri kazan m Bitkisel .M KROB YAL POL SAKKAR TLER VE POL ESTERLER ‡ Biyosferde en fazla bulunan polisakkaritler Selüloz. karragenan Algal Jellerin Üretimi Yiyecek kat la t r lmas . emülsiyon olu umu.

‡ Ayr ca hücrenin su kayb n da engellerler. ‡ Günümüzde bitkiler ve yosunlar yerine mikroorganizmalardan polisakkarit üretimi gittikçe artmaktad r.‡ Uygun kültürleme ko ullar nda birçok bakteri türü yüksek molekül a rl kl mukoid maddeler salg larlar. . ‡ Bu vizkoz maddeler hücre çeperine ba l kal rlarsa kapsül ad n al rlar. ‡ Bu yap lar bakteriyi fagositozdan. Bu ekilde de bitki patojeni bakterilerin konak bitki yüzeyine tutunmas nda etkili olurlar. kaya gibi çe itli yüzeylerde tutunmay sa larlar. immun sistemin uyar lmas yla antikor olu umundan da korurlar. ‡ Toprak.

kromatografik ayr mlar için 2000 ton/y l kullan m vard r. -1. organik azot ve sukroz içeren besiyerinde kesikli fermentasyonu ile üretilir.Ticari kullan m olan bakteriyal ve fungal polisakkaritler: Dekstranlar: Glukoz monomerlerinin -1. ¬ Ticari olarak Leuconostoc mesenteroides µin inorganik fosfat. ¬ Sukrozdan dekstran sukraz enzimi ile glukozlar dekstran halinde polimerize edilirken fruktozlar serbest kal r. -1. .6 (baz durumlarda -1. Leuconostoc mesenteroides ve Streptococcus mutantlar taraf ndan üretilirler.4) glikozid ba lar yla olu turduklar polimerlerdir. ¬ Acetobacter türleri. ¬ Kan plazmas yerine 1000 ton/y l.3.2.

Azotobacter vinelandii taraf ndan üretilen alginatlar mannuronik asit ve glukuronik asitlerin tuz içeren polimerleridir.3 glukandan biridir. Curdlan: Alcaligenes faecalis µin üretti i iki çe it beta-1. Di eri ise succinoglukand r. .Alginatlar: Pseudomdomonas aeroginosa . Y lda 25. Bakteri ve yosunlarca üretilirler. Succinoglukan %10 suksinik asit ve galaktoz içerirken curdlan sadece glukoz polimeridir.000 ton üretilen alginatlar besin jölesi olark kullan l rlar.

deodorantlarda jelle tirici olarak da kullan m vard r. ‡ ‡ ‡ . endüstrilerinde. peynir yap m için g da endüstrisinde yayg n bir kullan ma sahiptir. kal nla t r c . G dan n d nda boya. Xanthomonas campestris taraf ndan üretildi i 1950¶lerde saptand ktan sonra. deterjan.Ksantan: ‡ ‡ En fazla tüketilen bakteriyal polisakkarittir. urup. 1964¶de endüstriyel boyutlarda üretilmeye ba lanm t r. 1969¶da ise besinlerde kullan m na izin verilmi tir. jelle tirici ajan olarak sos. tatl . insektisit spreylerinde ve patlay c . dondurma. seramik. Ksantan stabilize edici. ka t.

sukroz. Hücreler 24-27oC¶da ürerlerken. . Bu nedenle fermentasyon 28oC µda yap l r. glukoz. fazla miktarda ksantan üretimi için gerekli s cakl k 3033oC¶d r.‡ Ksantan reçinesinin primer yap s -1. ni asta içeren besiyerinde yap l r. ‡ S cakl k üretimi etkileyen bir di er faktördür. ‡ Endüstriyel ksantan reçinesi üretimi aerobik kesikli fermentasyonla.4 glikozid ba lar yla ba l glukoz polimeri olu turur. ‡ Yüksek verim azot kayna k s tlamas ile elde edilir.

.

.

.

000 ton kullan l r.‡ Gellan: Pseudomonas elodea taraf ndan üretilir. Besin endüstrisinde y lda 60. Aebasidium pullulans taraf ndan %5¶lik glukoz ortam nda %70 verimle fermentasyonla üretilir.3 nadirende 1. Besin endüstrisinde ve suyun ak kanl n de i tirerek petrolün geri kazan lmas nda kullan l r. Son y llarda yar tropik a açlar n do al ürünü olan Guar sak z n n yerini alan bakteriyal polisakkarittir. Bir fungus olan Sclerotium glutanicum taraf ndan üretilir. ‡ Scleroglukan: Glukoz monomerlerinin -1.6 glikozidik ba olu umu ile meydana gelen bir glukand r.6 glikozidik ba ile olu turduklar polimerdir.4 ve nadiren -1. . ‡ Pullulan: -1.

polipropilen. ‡ Plastik objeler günlük ya ant m zda yüzlerce amaç için kulland m z bir materyallerdir. ‡ E er karbonun azota oran yüksek ise ve azot veya oksijen s n rl ise birçok bakteri glikojen ve/veya alifatik poliesterler. ‡ Bu maddelerin tipi organizman n genotipine ve s n rl olan besin kayna na ba l olarak de i ebilir. Termoplastik polimerler s yla erirler. fakat so utulduklar nda tekrar sertle irler. polisteren.POL ESTERLER ‡ Birçok bakteri besin bak m ndan dengesiz bir ortamda üretildikleri zaman fazla miktarda poliester yap da maddeler üretirler. ‡ Polietilen. poli-3-hidroksialkanatlar üretirler. . polikarbonat ve naylon bilinen termoplastik materyallerdir. polivinil klorit. ‡ Poli-3-hidroksialkanatlar termoplastik ( s ile ekil verilebilen) maddelerdir.

polybutylene succinate adipate AAC .polymethylene adipate/terephthalate .Aliphatic-Aromatic copolyesters PET .polybutylene adipate/terephthalate PTMAT.polybutylene succinate PBSA .polyethylene terephthalate PBAT .Biyolojik parçalanabilen poliesterler ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ PHA ± polyhydroxyalkanoates PHB ± polyhydroxybutyrate PHH ± polyhydroxyhexanoate PHV ± polyhydroxyvalerate PLA .polylactic acid PCL ± polycaprolactone PBS .

.

Alcaligenes eutrophus Bacillus megaterium) .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful