Tæng hîp kiÕn thøc c¬ b¶n ho¸ häc 8

C¸c kh¸i niÖm:
1. VËt thÓ, chÊt.
- VËt thÓ: Lµ toµn bé nh÷ng g× xung quanh chóng ta vµ trong
kh«ng gian. VËt thÓ gåm 2 lo¹i: VËt thÓ tù nhiªn vµ vËt thÓ
nh©n t¹o
- ChÊt: lµ nguyªn liÖu cÊu t¹o nªn vËt thÓ. ChÊt cã ë kh¾p mäi
n¬i, ë ®©u cã vËt thÓ lµ ë ®ã cã chÊt.
- Mçi chÊt cã nh÷ng tÝnh chÊt nhÊt ®Þnh. Bao gåm tÝnh chÊt vËt
lý vµ tÝnh chÊt ho¸ häc.
o TÝnh chÊt vËt lý: Tr¹ng th¸i (R,L,K), mµu s¾c, mïi vÞ, tÝnh
tan, tÝnh dÉn ®iÖn, dÉn nhiÖt, nhiÖt ®é s«i (t
0
s
), nhiÖt ®é
nãng ch¶y (t
0
nc
), khèi lîng riªng (d)…
o TÝnh chÊt ho¸ häc: Lµ kh¶ n¨ng bÞ biÕn ®æi thµnh chÊt
kh¸c: Kh¶ n¨ng ch¸y, næ, t¸c dông víi chÊt kh¸c…
2. Hçn hîp vµ chÊt tinh khiÕt.
- Hçn hîp lµ 2 hay nhiÒu chÊt trén l¹i víi nhau. Mçi chÊt trong hçn
hîp ®îc gäi lµ 1 chÊt thµnh phÇn.
- Hçn hîp gåm cã 2 lo¹i: hçn hîp ®ång nhÊt vµ hçn hîp kh«ng
®ång nhÊt
- TÝnh chÊt cña hçn hîp: Hçn hîp cã tÝnh chÊt kh«ng æn ®Þnh,
thay ®æi phô thuéc vµo khèi lîng vµ sè lîng chÊt thµnh phÇn.
- ChÊt tinh khiÕt lµ chÊt kh«ng cã lÉn chÊt nµo kh¸c. ChÊt tinh
khiÕt cã tÝnh chÊt nhÊt ®Þnh, kh«ng thay ®æi.
- Khi t¸ch riªng c¸c chÊt ra khái hçn hîp ta thu ®îc c¸c chÊt tinh
khiÕt. §Ó t¸ch riªng c¸c chÊt ra khái hçn hîp ngêi ta cã thÓ sö
dông c¸c ph¬ng ph¸p vËt lý vµ ho¸ häc: t¸ch, chiÕt, g¹n, läc, cho
bay h¬i, chng cÊt, dïng c¸c ph¶n øng ho¸ häc…
3. Nguyªn tö.
a. §Þnh nghÜa: Lµ h¹t v« cïng nhá, trung hoµ vÒ ®iÖn, cÊu t¹o nªn
c¸c chÊt
b. CÊu t¹o: gåm 2 phÇn
• H¹t nh©n: t¹o bëi 2 lo¹i h¹t: Proton vµ N¬tron
- Proton: Mang ®iÖn tÝch +1, cã khèi lîng 1 ®vC, ký hiÖu: P
- N¬tron: Kh«ng mang ®iÖn, cã khèi lîng 1 ®vC, ký hiÖu: N
• Vá: cÊu t¹o tõ c¸c líp Electron
- Electron: Mang ®iÖn tÝch -1, cã khèi lîng kh«ng ®¸ng kÓ, ký
hiÖu: e
Trong nguyªn tö, c¸c e chuyÓn ®éng rÊt nhanh vµ s¾p xÕp thµnh
tõng líp tõ trong ra.
+ Líp 1: cã tèi ®a 2e
+ Líp 2,3,4… t¹m thêi cã tèi ®a 8e
Khèi lîng nguyªn tö = sè P + sè N + sè e = sè P + sè N (v× e cã khèi
lîng rÊt nhá)
4. Nguyªn tè ho¸ häc.
1
Lµ tËp hîp nh÷ng nguyªn tö cïng lo¹i, cã cïng sè P trong h¹t nh©n
Nh÷ng nguyªn tö cã cïng sè P nhng sè N kh¸c nhau gäi lµ ®ång vÞ
cña nhau
5. Ho¸ trÞ.
Lµ con sè biÓu thÞ kh¶ n¨ng liªn kÕt cña nguyªn tö hay nhãm
nguyªn tö
Quy t¾c ho¸ trÞ:
a b
x y
A B ta cã: a.x = b.y
(víi a, b lÇn lît lµ ho¸ trÞ cña nguyªn tè A vµ B)
So s¸nh ®¬n chÊt vµ hîp chÊt
®¬n chÊt hîp chÊt
VD S¾t, ®ång, oxi, nit¬, than
ch×…
Níc, muèi ¨n, ®êng…
K/N Lµ nh÷ng chÊt do 1 nguyªn
tè ho¸ häc cÊu t¹o nªn
Lµ nh÷ng chÊt do 2 hay
nhiÒu nguyªn tè ho¸ häc cÊu
t¹o nªn
Ph©n
lo¹i
Gåm 2 lo¹i: Kim lo¹i vµ phi
kim.
Gåm 2 lo¹i: hîp chÊt v« c¬ vµ
hîp chÊt h÷u c¬
Ph©n tö
(h¹t ®¹i
diÖn)
- Gåm 1 nguyªn tö: kim lo¹i
vµ phi kim r¾n
- Gåm c¸c nguyªn tö cïng
lo¹i: Phi kim láng vµ khÝ
- Gåm c¸c nguyªn tö kh¸c lo¹i
thuéc c¸c nguyªn tè ho¸ häc
kh¸c nhau
CTHH - Kim lo¹i vµ phi kim r¾n:
CTHH ≡ KHHH (A)
- Phi kim láng vµ khÝ:
CTHH = KHHH + chØ sè
(A
x
)
CTHH = KHHH cña c¸c
nguyªn tè + c¸c chØ sè t¬ng
øng
A
x
B
y
So s¸nh nguyªn tö vµ ph©n tö
nguyªn tö ph©n tö
§Þnh
nghÜa
Lµ h¹t v« cïng nhá, trung
hoµ vÒ ®iÖn, cÊu t¹o nªn
c¸c chÊt
Lµ h¹t v« cïng nhá, ®¹i diÖn
cho chÊt vµ mang ®Çy ®ñ
tÝnh chÊt cña chÊt
Sù biÕn
®æi
trong
ph¶n
øng ho¸
häc.
Nguyªn tö ®îc b¶o toµn
trong c¸c ph¶n øng ho¸ häc.
Liªn kÕt gi÷a c¸c nguyªn tö
trong ph©n tö thay ®æi lµm
cho ph©n tö nµy biÕn ®æi
thµnh ph©n tö kh¸c
Khèi l-
îng
Nguyªn tö khèi (NTK) cho
biÕt ®é nÆng nhÑ kh¸c
nhau gi÷a c¸c nguyªn tö vµ
Ph©n tö khèi (PTK) lµ khèi l-
îng cña 1 ph©n tö tÝnh b»ng
®¬n vÞ Cacbon
2
lµ ®¹i lîng ®Æc trng cho
mçi nguyªn tè
NTK lµ khèi lîng cña nguyªn
tö tÝnh b»ng ®¬n vÞ
Cacbon
PTK = tæng khèi lîng c¸c
nguyªn tö cã trong ph©n tö.
¸p dông quy t¾c ho¸ trÞ
1. TÝnh ho¸ trÞ cña 1 nguyªn tè
- Gäi ho¸ trÞ cña nguyªn tè cÇn t×m (lµ a)
- ¸p dông QTHT: a.x = b.y → a = b.y/x
- Tr¶ lêi
2. LËp CTHH cña hîp chÊt.
- Gäi c«ng thøc chung cÇn lËp
- ¸p dông QTHT: a.x = b.y →
'
'
x b b
y a a
· ·
- Tr¶ lêi.
*** Cã thÓ dïng quy t¾c chÐo ®Ó lËp nhanh 1 CTHH: Trong CTHH,
ho¸ trÞ cña nguyªn tè nµy lµ chØ sè cña nguyªn tè kia.
Lu ý: Khi c¸c ho¸ trÞ cha tèi gi¶n th× cÇn tèi gi¶n tríc
6. Ph¶n øng ho¸ häc.
Lµ qu¸ tr×nh biÕn ®æi chÊt nµy thµnh chÊt kh¸c.
ChÊt bÞ biÕn ®æi gäi lµ chÊt tham gia, chÊt ®îc t¹o thµnh gäi lµ
s¶n phÈm
§îc biÓu diÔn b»ng s¬ ®å:
A + B → C + D ®äc lµ: A t¸c dông víi B t¹o thµnh C vµ D
A + B → C ®äc lµ A kÕt hîp víi B t¹o thµnh C
A → C + D ®äc lµ A bÞ ph©n huû thµnh C vµ D
3
-
Ngoµi ra cã thÓ chia axit thµnh axit m¹nh vµ axit yÕu

Axit m¹nh Axit trung b×nh Axit yÕu Axit rÊt
yÕu
4
H
î
p

c
h
Ê
t

v
«

c
¬
Oxit (A
x
O
y
)
Axit (H
n
B)
Baz¬- M(OH)
n
Muèi (M
x
B
y
)
Oxit axit: CO
2
, SO
2
, SO
3
, NO
2
, N
2
O
5
, SiO
2
,
P
2
O
5
Oxit baz¬: Li
2
O, Na
2
O, K
2
O, CaO, BaO,
CuO,Fe
2
O
3
Oxit trung tÝnh: CO, NO
Oxit lìng tÝnh: ZnO, Al
2
O
3
, Cr
2
O
3

Axit kh«ng cã oxi (Hidraxit): HCl, HBr,
H
2
S, HF
Axit cã oxi (Oxaxit): HNO
3
, H
2
SO
4
, H
3
PO
4
….
Baz¬ tan (KiÒm): NaOH, KOH, Ca(OH)
2
,
Ba(OH)
2
Baz¬ kh«ng tan: Mg(OH)
2
, Cu(OH)
2
,
Fe(OH)
3

Muèi axit: NaHSO
4
, NaHCO
3
, Ca(HCO
3
)
2

Muèi trung hoµ: NaCl, KNO
3
, CaCO
3

Phân loại HCVC
HNO
3
H
2
SO
4
HCl
H
3
PO
4
H
2
SO
3
CH
3
COOH
H
2
CO
3
H
2
S
oxit axit baz¬ muèi
§Þnh
nghÜa
Lµ hîp chÊt cña oxi víi
1 nguyªn tè kh¸c
Lµ hîp chÊt mµ ph©n
tö gåm 1 hay nhiÒu
nguyªn tö H liªn kÕt
víi gèc axit
Lµ hîp chÊt mµ ph©n
tö gåm 1 nguyªn tö
kim lo¹i liªn kÕt víi 1
hay nhiÒu nhãm OH
Lµ hîp chÊt mµ ph©n
tö gåm kim lo¹i liªn
kÕt víi gèc axit.
CTHH
Gäi nguyªn tè trong
oxit lµ A ho¸ trÞ n.
CTHH lµ:
- A
2
O
n
nÕu n lÎ
- AO
n/2
nÕu n ch½n
Gäi gèc axit lµ B cã
ho¸ trÞ n.
CTHH lµ: H
n
B
Gäi kim lo¹i lµ M cã
ho¸ trÞ n
CTHH lµ: M(OH)
n
Gäi kim lo¹i lµ M, gèc
axit lµ B
CTHH lµ: M
x
B
y
Tªn gäi
Tªn oxit = Tªn nguyªn
tè + oxit
Lu ý: KÌm theo ho¸ trÞ
cña kim lo¹i khi kim
lo¹i cã nhiÒu ho¸ trÞ.
Khi phi kim cã nhiÒu
ho¸ trÞ th× kÌm tiÕp
®Çu ng÷.
- Axit kh«ng cã oxi:
Axit + tªn phi kim +
hidric
- Axit cã Ýt oxi: Axit +
tªn phi kim + ¬ (r¬)
- Axit cã nhiÒu oxi:
Axit + tªn phi kim + ic
(ric)
Tªn baz¬ = Tªn kim
lo¹i + hidroxit
Lu ý: KÌm theo ho¸
trÞ cña kim lo¹i khi
kim lo¹i cã nhiÒu ho¸
trÞ.
Tªn muèi = tªn kim
lo¹i + tªn gèc axit
Lu ý: KÌm theo ho¸
trÞ cña kim lo¹i khi
kim lo¹i cã nhiÒu ho¸
trÞ.
TCHH 1. T¸c dông víi níc
- Oxit axit t¸c dông víi
níc t¹o thµnh dd Axit
- Oxit baz¬ t¸c dông
víi níc t¹o thµnh dd
Baz¬
2. Oxax + dd Baz¬ t¹o
thµnh muèi vµ níc
3. Oxbz + dd Axit t¹o
thµnh muèi vµ níc
4. Oxax + Oxbz t¹o
thµnh muèi
1. Lµm quú tÝm → ®á
hång
2. T¸c dông víi Baz¬ →
Muèi vµ níc
3. T¸c dông víi oxit
baz¬ → muèi vµ níc
4. T¸c dông víi kim lo¹i
→ muèi vµ Hidro
5. T¸c dông víi muèi →
muèi míi vµ axit míi
1. T¸c dông víi axit →
muèi vµ níc
2. dd KiÒm lµm ®æi
mµu chÊt chØ thÞ
- Lµm quú tÝm →
xanh
- Lµm dd
phenolphtalein
kh«ng mµu → hång
3. dd KiÒm t¸c dông
víi oxax → muèi vµ n-
íc
1. T¸c dông víi axit →
muèi míi + axit míi
2. dd muèi + dd
KiÒm → muèi míi +
baz¬ míi
3. dd muèi + Kim lo¹i
→ Muèi míi + kim lo¹i
míi
4. dd muèi + dd
muèi → 2 muèi míi
5. Mét sè muèi bÞ
nhiÖt ph©n
5
4. dd KiÒm + dd
muèi → Muèi + Baz¬
5. Baz¬ kh«ng tan
bÞ nhiÖt ph©n →
oxit + níc
Lu ý - Oxit lìng tÝnh cã thÓ
t¸c dông víi c¶ dd axit
vµ dd
- HNO
3
, H
2
SO
4
®Æc cã
c¸c tÝnh chÊt riªng
- Baz¬ lìng tÝnh cã
thÓ t¸c dông víi c¶
dd axit vµ
- Muèi axit cã thÓ
ph¶n øng nh 1 axit
6
TÝnh chÊt ho¸ häc cña c¸c hîp chÊt v« c¬
+ dd Muèi
+ axit
+ dd
baz¬
+ kim lo¹i
t
0
+ dd muèi
t
0
+ axit + Oxax
+ Oxit Baz¬
+ Baz¬
+ dd Muèi
+ KL + Níc + Níc
O
x
i
t

a
x
i
t
O
x
i
t

b
a
z
¬
Muèi
+ níc
axit KiÒm
Muèi
+ dd Axit + dd
Baz¬
A
x
i
t
Muèi + H2O
Q
u
ú

t
Ý
m



®
á
Muèi + h
2
Muèi + Axit
M
u
è
i
Baz¬
KiÒm k.tan
Q
u
ú

t
Ý
m



x
a
n
h
P
h
e
n
o
l
p
h
a
l
e
i
n


k
.
m
µ
u



h
å
n
g
Muèi + h
2
O
oxit +
h
2
O
M
u
è
i

+

a
x
i
t
Muèi + baz¬
Muèi + muèi
Muèi + kim
lo¹i
C¸c
s¶n phÈm
kh¸c nhau
Tchh cña oxit Tchh cña Axit
Tchh cña muèi Tchh cña baz¬
Lu ý: Thêng chØ gÆp 5 oxit baz¬ tan ®îc trong níc lµ Li
2
O, Na
2
O, K
2
O,
CaO, BaO. §©y còng lµ c¸c oxit baz¬ cã thÓ t¸c dông víi oxit axit.
§èi víi baz¬, cã c¸c tÝnh chÊt chung cho c¶ 2 lo¹i nhng cã
nh÷ng tÝnh chÊt chØ cña KiÒm hoÆc baz¬ kh«ng tan
Mét sè lo¹i hîp chÊt cã c¸c tÝnh chÊt ho¸ häc riªng, trong nµy
kh«ng ®Ò cËp tíi, cã thÓ xem phÇn ®äc thªm hoÆc c¸c bµi giíi thiÖu
riªng trong sgk.
Muèi +
baz¬
7
Mèi quan hÖ gi÷a c¸c lo¹i hîp chÊt v« c¬
C¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc minh ho¹ thêng gÆp
4Al + 3O
2
→ 2Al
2
O
3
CuO + H
2

0
t
÷÷→
Cu + H
2
O
Fe
2
O
3
+ 3CO
0
t
÷÷→
2Fe + 3CO
2
S + O
2
→ SO
2
CaO + H
2
O → Ca(OH)
2
Cu(OH)
2

0
t
÷÷→
CuO + H
2
O
CaO + 2HCl → CaCl
2
+ H
2
O
CaO + CO
2
→ CaCO
3
Na
2
CO
3
+ Ca(OH)
2
→ CaCO
3
↓ + 2NaOH
NaOH + HCl → NaCl + H
2
O
2NaOH + CO
2
→ Na
2
CO
3
+ H
2
O
BaCl
2
+ Na
2
SO
4
→ BaSO
4
↓ + 2NaCl
SO
3
+ H
2
O → H
2
SO
4
P
2
O
5
+ 3H
2
O → 2H
3
PO
4
P
2
O
5
+ 6NaOH → 2Na
3
PO
4
+ 3H
2
O
N
2
O
5
+ Na
2
O → 2NaNO
3
BaCl
2
+ H
2
SO
4
→ BaSO
4
↓ + 2HCl
2HCl + Fe → FeCl
2
+ H
2
2HCl + Ba(OH)
2
→ BaCl
2
+ 2H
2
O
6HCl + Fe
2
O
3
→ 2FeCl
3
+ 3H
2
O
Ph©n
huû
+ H
2
O
+ dd KiÒm
+ Oxbaz
+ Baz¬
+ Axit
+ Kim lo¹i
+ dd KiÒm
+ Axit
+ Oxaxit
+ dd Muèi
t
0
+ H
2
O
+ Axit
+ Oxi + H
2
, CO + Oxi
Muèi + h
2
O
Oxit axit Oxit baz¬
Baz¬
KiÒm k.tan
+ Oxaxit
Kim lo¹i Phi kim
+ Oxbaz
+ dd Muèi
Axit
M¹nh yÕu
Lu ý:
- Mét sè oxit kim lo¹i nh Al
2
O
3
,
MgO, BaO, CaO, Na
2
O, K
2
O …
kh«ng bÞ H
2
, CO khö.
- C¸c oxit kim lo¹i khi ë tr¹ng
th¸i ho¸ trÞ cao lµ oxit axit
nh: CrO
3
, Mn
2
O
7
,…
- C¸c ph¶n øng ho¸ häc x¶y ra
ph¶i tu©n theo c¸c ®iÒu
kiÖn cña tõng ph¶n øng.
- Khi oxit axit t¸c dông víi dd
KiÒm th× tuú theo tØ lÖ sè
mol sÏ t¹o ra muèi axit hay
muèi trung hoµ.
VD:
NaOH + CO
2
→ NaHCO
3
2NaOH + CO
2
→ Na
2
CO
3
+ H
2
O
- Khi t¸c dông víi H2SO4 ®Æc,
kim lo¹i sÏ thÓ hiÖn ho¸ trÞ
cao nhÊt, kh«ng gi¶i phãng
Hidro
VD:
8
2HCl + CaCO
3
→ CaCl
2
+ 2H
2
O
®iÒu chÕ c¸c hîp chÊt v« c¬

`
19
20
21
13
14
15
16
17
18
12
6
7
8
9
10
11
1
2
3
5
4
Kim lo¹i + oxi
Phi kim + oxi
Hîp chÊt + oxi
oxit
NhiÖt ph©n muèi
NhiÖt ph©n baz¬
kh«ng tan
Baz¬
Phi kim + hidro
Oxit axit + níc
Axit m¹nh + muèi
KiÒm + dd muèi
Oxit baz¬ + níc
®iÖn ph©n dd muèi
(cã mµng ng¨n)
Axit
1. 3Fe + 2O
2

0
t
÷÷→
Fe
3
O
4
2. 4P + 5O
2

0
t
÷÷→
2P
2
O
5
3. CH
4
+ O
2

0
t
÷÷→
CO
2
+
2H
2
O
4. CaCO
3

0
t
÷÷→
CaO + CO
2
5. Cu(OH)
2

0
t
÷÷→
CuO +
H
2
O
6. Cl
2
+ H
2

askt
÷÷→ 2HCl
7. SO
3
+ H
2
O → H
2
SO
4
8. BaCl
2
+ H
2
SO
4
→ BaSO
4

+ 2HCl
9. Ca(OH)
2
+ Na
2
CO
3

CaCO
3
↓ + 2NaOH
10. CaO + H
2
O →
Ca(OH)
2
Axit + baz¬
Oxit baz¬ + dd axit
Oxit axit + dd kiÒm
Oxit axit
+ oxit baz¬
Dd muèi + dd muèi
Dd muèi + dd kiÒm
Muèi + dd axit
Muèi
Kim lo¹i + phi kim
Kim lo¹i + dd axit
Kim lo¹i + dd muèi
12. Ba(OH)
2
+ H
2
SO
4
→ BaSO
4
↓ +
2H
2
O
13. CuO + 2HCl → CuCl
2
+ H
2
O
14. SO
2
+ 2NaOH →Na
2
SO
3
+ H
2
O
15. CaO + CO
2
→ CaCO
3
16. BaCl
2
+ Na
2
SO
4
→ BaSO
4
↓ +
2NaCl
17. CuSO
4
+ 2NaOH → Cu(OH)
2
+
Na
2
SO
4
18. CaCO
3
+ 2HCl → CaCl
2
+ CO
2

+ H
2
O
9
TÝnh chÊt ho¸ häc cña kim lo¹i
D·y ho¹t ®éng ho¸ häc cña kim lo¹i.
K, Na, Mg, Al, Zn, Fe, Pb, (H), Cu, Ag, Au
(Khi Nµo May Aã Z¸p S¾t Ph¶i Hái Cóc B¹c Vµng)
ý nghÜa:
K B
a
C
a
Na Mg Al Z
n
F
e
N
i
S
n
P
b
H C
u
A
g
H
g
A
u
P
t
+ O
2
: nhiÖt ®é thêng ë nhiÖt ®é cao Khã
ph¶n øng

K B
a
C
a
Na Mg Al Z
n
F
e
N
i
S
n
P
b
H C
u
A
g
H
g
A
u
P
t
T¸c dông víi níc Kh«ng t¸c dông víi níc ë nhiÖt ®é thêng
K B
a
C
a
Na Mg Al Z
n
F
e
N
i
S
n
P
b
H C
u
A
g
H
g
A
u
P
t
T¸c dông víi c¸c axit th«ng thêng gi¶i phãng Hidro Kh«ng t¸c
dông.
K B
a
C
a
Na Mg Al Z
n
F
e
N
i
S
n
P
b
H C
u
A
g
H
g
A
u
P
t
Kim lo¹i ®øng tríc ®Èy kim lo¹i ®øng sau ra khái
muèi
K B
a
C
a
Na Mg Al Z
n
F
e
N
i
S
n
P
b
H C
u
A
g
H
g
A
u
P
t
+ Axit
+ O
2
+ Phi kim
+ DD Muèi
Kim
lo¹i
oxit
Muèi
Muèi + H
2
Muèi + kl
1. 3Fe + 2O
2

0
t
÷÷→
Fe
3
O
4
2. 2Fe + 3Cl
2

0
t
÷÷→

2FeCl
3
3. Fe + 2HCl → FeCl
2
+
H
2

4. Fe + CuSO
4
→ FeSO
4
+ Cu↓
10
H2, CO kh«ng khö ®îc oxit khö ®îc oxit c¸c kim lo¹i nµy ë
nhiÖt ®é cao
Chó ý:
- C¸c kim lo¹i ®øng tríc Mg ph¶n øng víi níc ë nhiÖt ®é thêng t¹o
thµnh dd KiÒm vµ gi¶i phãng khÝ Hidro.
- Trõ Au vµ Pt, c¸c kim lo¹i kh¸c ®Òu cã thÓ t¸c dông víi HNO
3

H
2
SO
4
®Æc nhng kh«ng gi¶i phãng Hidro.
So s¸nh tÝnh chÊt ho¸ häc cña nh«m vµ s¾t
* Gièng:
- §Òu cã c¸c tÝnh chÊt chung cña kim lo¹i.
- §Òu kh«ng t¸c dông víi HNO
3
vµ H
2
SO
4
®Æc nguéi
* Kh¸c:
TÝnh chÊt Al (NTK = 27) Fe (NTK = 56)
TÝnh chÊt
vËt lý
- Kim lo¹i mµu tr¾ng, cã
¸nh kim, nhÑ, dÉn ®iÖn
nhiÖt tèt.
- t
0
nc
= 660
0
C
- Lµ kim lo¹i nhÑ, dÔ d¸t
máng, dÎo.
- Kim lo¹i mµu tr¾ng x¸m,
cã ¸nh kim, dÉn ®iÖn nhiÖt
kÐm h¬n Nh«m.
- t
0
nc
= 1539
0
C
- Lµ kim lo¹i nÆng, dÎo nªn
dÔ rÌn.
T¸c dông
víi
phi kim
2Al + 3Cl
2

0
t
÷÷→
2AlCl
3
2Al + 3S
0
t
÷÷→
Al
2
S
3
2Fe + 3Cl
2

0
t
÷÷→
2FeCl
3
Fe + S
0
t
÷÷→
FeS
T¸c dông
víi
axit
2Al + 6HCl → 2AlCl
3
+ 3H
2
Fe + 2HCl → FeCl
2
+ H
2
T¸c dông
víi
dd muèi
2Al + 3FeSO
4
→ Al
2
(SO
4
)
3
+
3Fe
Fe + 2AgNO
3
→ Fe(NO
3
)
2
+
2Ag
T¸c dông
víi
dd KiÒm
2Al + 2NaOH + H
2
O
→ 2NaAlO
2
+
3H
2
Kh«ng ph¶n øng
Hîp chÊt - Al
2
O
3
cã tÝnh lìng tÝnh
Al
2
O
3
+ 6HCl → 2AlCl
3
+
3H
2
O
Al
2
O
3
+ 2NaOH→2NaAlO
2
+
H2O
- Al(OH)
3
kÕt tña d¹ng keo,
lµ hîp chÊt lìng tÝnh
- FeO, Fe
2
O
3
vµ Fe
3
O
4
®Òu
lµ c¸c oxit baz¬
- Fe(OH)
2
mµu tr¾ng
xanh
- Fe(OH)
3
mµu n©u ®á
11
KÕt luËn - Nh«m lµ kim lo¹i lìng tÝnh,
cã thÓ t¸c dông víi c¶ dd
Axit vµ dd KiÒm. Trong c¸c
ph¶n øng ho¸ häc, Nh«m
thÓ hiÖn ho¸ trÞ III
- S¾t thÓ hiÖn 2 ho¸ trÞ: II,
III
+ T¸c dông víi axit th«ng
thêng, víi phi kim yÕu, víi
dd muèi: II
+ T¸c dông víi H
2
SO
4
®Æc
nãng, dd HNO
3
, víi phi kim
m¹nh: III
Gang vµ thÐp
Gang ThÐp
§/N - Gang lµ hîp kim cña S¾t
víi Cacbon vµ 1 sè nguyªn
tè kh¸c nh Mn, Si, S…
(%C=2÷ 5%)
- ThÐp lµ hîp kim cña S¾t
víi Cacbon vµ 1 sè nguyªn
tè kh¸c (%C<2%)
S¶n xuÊt C + O2
0
t
÷÷→
CO
2
CO
2
+ C
0
t
÷÷→
2CO
3CO + Fe
2
O
3

0
t
÷÷→
2Fe +
3CO
2
4CO + Fe
3
O
4

0
t
÷÷→
3Fe +
4CO
2
CaO + SiO
2

0
t
÷÷→
CaSiO
3
2Fe + O2
0
t
÷÷→
2FeO
FeO + C
0
t
÷÷→
Fe + CO
FeO + Mn
0
t
÷÷→
Fe + MnO
2FeO + Si
0
t
÷÷→
2Fe + SiO
2
TÝnh chÊt Cøng, gißn… Cøng, ®µn håi…
tÝnh chÊt ho¸ häc cña phi kim.
+ Oxit KL + O
2
Ba d¹ng thï h×nh cña Cacbon
+ NaOH
+ KOH, t
0
+ NaOH
+ H
2
O
+ Kim lo¹i
+ Hidro
+ Hidro
+ O
2
+ Kim lo¹i
Phi
Kim
Oxit axit
Muèi clorua
s¶n phÈm khÝ
Clo
HCl
Oxit kim lo¹i hoÆc muèi
HCl + HClO NaCl +
NaClO
Níc Gia-ven
KCl + KClO
3
cacbon
Kim c¬ng: Lµ chÊt
r¾n trong suèt, cøng,
kh«ng dÉn ®iÖn…
Lµm ®å trang søc,
mòi khoan, dao c¾t
kÝnh…
Than ch×: Lµ chÊt
r¾n, mÒm, cã kh¶
n¨ng dÉn ®iÖn
Lµm ®iÖn cùc, chÊt
b«i tr¬n, ruét bót
ch×…
Cacbon v« ®Þnh
h×nh: Lµ chÊt r¾n,
xèp, kh«ng cã kh¶
n¨ng dÉn ®iÖn, cã
Ýnh hÊp phô.
Lµm nhiªn liÖu, chÕ
t¹o mÆt n¹ phßng
CO
2
Kim lo¹i + CO
2
C¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc ®¸ng nhí
1. 2Fe + 3Cl
2
→ 2FeCl
3
2. Fe + S
0
t
÷÷→
FeS
3. H
2
O + Cl
2
→ HCl + HClO
4. 2NaOH + Cl
2
→ NaCl + NaClO +
H
2
O
5. 4HCl + MnO
2

0
t
÷÷→
MnCl
2
+ Cl
2
+
6. NaCl + 2H
2
O
dpdd
mnx
÷÷÷→
2NaOH +
Cl
2
+ H
2
6. C + 2CuO
0
t
÷÷→
2Cu + CO
2
7. 3CO + Fe
2
O
3

0
t
÷÷→
2Fe +
3CO
2
8. NaOH + CO
2
→ NaHCO
3
9. 2NaOH + CO
2
→ Na
2
CO
3
+
Hîp chÊt h÷u c¬ Hidro cacbon DÉn xuÊt cña RH
Hidrocab
on no
Ankan
CTTQ
C
n
H
2n+2
VD: CH
4
(Metan)
Hidrocacbo
n kh«ng no
Anken
CTTQ:
C
n
H
2n
VD: C
2
H
4
(Etilen)
Hidrocacb
on kh«ng
no
Ankin
CTTQ:
C
n
H
2n-2
VD: C
2
H
4
Hidrocacb
on th¬m
Aren
CTTQ
C
n
H
2n-6
VD: C
6
H
6
(Benzen)
DÉn
xuÊt
chøa
Halogen
VD:
C2H5Cl
C6H5Br
DÉn
xuÊt
chøa
Oxi
VD:
C2H5OH
CH
3
COO
DÉn
xuÊt
chøa
Nit¬
VD:
Protein
Ph©n lo¹i hîp chÊt h÷u c¬
12
Hîp chÊt Metan Etilen Axetilen Benzen
CTPT. PTK CH4 = 16 C2H4 = 28 C2H2 = 26 C6H6 = 78
C«ng thøc
cÊu t¹o C
H
H
H
H
Liªn kÕt ®¬n
C
H H
H
C
H
Liªn kÕt ®«i gåm 1 liªn
kÕt bÒn vµ 1 liªn kÕt
kÐm bÒn
C H
H C
Liªn kÕt ba gåm 1
liªn kÕt bÒn vµ 2 liªn
kÕt kÐm bÒn
3lk ®«i vµ 3lk ®¬n
xen kÏ trong vßng 6
c¹nh ®Òu
Tr¹ng th¸i KhÝ Láng
TÝnh chÊt
vËt lý
Kh«ng mµu, kh«ng mïi, Ýt tan trong níc, nhÑ h¬n kh«ng khÝ. Kh«ng mµu, kh«ng
tan trong níc, nhÑ
h¬n níc, hoµ tan
nhiÒu chÊt, ®éc
TÝnh chÊt
ho¸ häc
-Gièng
nhau
Cã ph¶n øng ch¸y sinh ra CO
2
vµ H
2
O
CH
4
+ 2O
2
→ CO
2
+ 2H
2
O
C
2
H
4
+ 3O
2
→ 2CO
2
+ 2H
2
O
2C
2
H
2
+ 5O
2
→ 4CO
2
+ 2H
2
O
2C
6
H
6
+ 15O
2
→ 12CO
2
+ 6H
2
O
- Kh¸c
nhau
ChØ tham gia
ph¶n øng thÕ
CH
4
+ Cl
2
anhsang
÷÷÷→
CH
3
Cl + HCl
Cã ph¶n øng céng
C
2
H
4
+ Br
2
→ C
2
H
4
Br
2
C
2
H
4
+ H
2

0
, , Ni t P
÷÷÷→
C
2
H
6
C
2
H
4
+ H
2
O → C
2
H
5
OH
Cã ph¶n øng céng
C
2
H
2
+ Br
2
→ C
2
H
2
Br
2
C
2
H
2
+ Br
2
→ C
2
H
2
Br
4
Võa cã ph¶n øng thÕ
vµ ph¶n øng céng
(khã)
C
6
H
6
+ Br
2

0
, Fe t
÷÷÷→
C
6
H
5
Br + HBr
C
6
H
6
+ Cl
2

asMT
÷÷÷→
øng dông Lµm nhiªn liÖu,
nguyªn liÖu trong
®êi sèng vµ trong
c«ng nghiÖp
Lµm nguyªn liÖu ®iÒu
chÕ nhùa PE, rîu Etylic,
Axit Axetic, kÝch thÝch
qu¶ chÝn.
Lµm nhiªn liÖu hµn
x×, th¾p s¸ng, lµ
nguyªn liÖu s¶n xuÊt
PVC, cao su …
Lµm dung m«i, diÒu
chÕ thuèc nhuém, d-
îc phÈm, thuèc
BVTV…
§iÒu chÕ Cã trong khÝ thiªn
nhiªn, khÝ ®ång
hµnh, khÝ bïn ao.
Sp chÕ ho¸ dÇu má,
sinh ra khi qu¶ chÝn
C
2
H
5
OH
0
2 4
, H SO d t
÷÷÷÷→

Cho ®Êt ®Ìn + níc,
sp chÕ ho¸ dÇu má
CaC
2
+ H
2
O →
S¶n phÈm chng nhùa
than ®¸.
1
C
2
H
4
+ H
2
O C
2
H
2
+ Ca(OH)
2
NhËn biÕt Kh«g lµm mÊt
mµu dd Br
2
Lµm mÊt mµu Clo
ngoµi as
Lµm mÊt mµu dung
dÞch Brom
Lµm mÊt mµu dung
dÞch Brom nhiÒu
h¬n Etilen
Ko lµm mÊt mµu dd
Brom
Ko tan trong níc
rîu Etylic Axit Axetic
C«ng thøc
CTPT: C
2
H
6
O
CTCT: CH
3
– CH
2
– OH
c
h
o c h
h
h
h
h
CTPT: C
2
H
4
O
2
CTCT: CH
3
– CH
2
– COOH
c
h
o c h
h
h o
TÝnh chÊt
vËt lý
Lµ chÊt láng, kh«ng mµu, dÔ tan vµ tan nhiÒu trong níc.
S«i ë 78,3
0
C, nhÑ h¬n níc, hoµ tan ®îc
nhiÒu chÊt nh Iot, Benzen…
S«i ë 118
0
C, cã vÞ chua (dd Ace 2-5% lµm
giÊm ¨n)
TÝnh chÊt
ho¸ häc.
- Ph¶n øng víi Na:
2C
2
H
5
OH + 2Na → 2C
2
H
5
ONa + H
2
2CH
3
COOH + 2Na →
2CH
3
COONa + H
2
- Rîu Etylic t¸c dông víi axit axetic t¹o thµnh este Etyl Axetat
CH
3
COOH + C
2
H
5
OH
0
2 4
, H SO d t
ˆˆˆˆˆˆ†
‡ˆˆˆˆˆˆ
CH
3
COOC
2
H
5
+ H
2
O
- Ch¸y víi ngän löa mµu xanh, to¶
nhiÒu nhiÖt
C
2
H
6
O + 3O
2
→ 2CO
2
+ 3H
2
O
- BÞ OXH trong kk cã men xóc t¸c
C
2
H
5
OH + O
2
÷ ÷ ÷÷→
mengiam
CH
3
COOH + H
2
O
- Mang ®ñ tÝnh chÊt cña axit: Lµm ®á quú
tÝm, t¸c dông víi kim lo¹i tríc H, víi baz¬,
oxit baz¬, dd muèi
2CH
3
COOH + Mg → (CH
3
COO)
2
Mg + H
2
CH
3
COOH + NaOH → CH
3
COONa + H
2
O
øng dông
Dïng lµm nhiªn liÖu, dung m«i pha s¬n,
chÕ rîu bia, dîc phÈm, ®iÒu chÕ axit
axetic vµ cao su…
Dïng ®Ó pha giÊm ¨n, s¶n xuÊt chÊt dÎo,
thuèc nhuém, dîc phÈm, t¬…
§iÒu chÕ B»ng ph¬ng ph¸p lªn men tinh bét hoÆc
®êng
- Lªn men dd rîu nh¹t
C
2
H
5
OH + O
2
÷ ÷ ÷÷→
mengiam
CH
3
COOH + H
2
O
2
C
6
H
12
O
6


÷÷÷÷→
0
30 32
Men
C
2C
2
H
5
OH + 2CO
2
HoÆc cho Etilen hîp níc
C
2
H
4
+ H
2
O
÷÷÷→
ddaxit
C
2
H
5
OH
- Trong PTN:
2CH
3
COONa + H
2
SO
4
→ 2CH
3
COOH +
Na
2
SO
4
3
glucoz¬ saccaroz¬ tinh bét vµ xenluloz¬
C«ng
thøc
ph©n

C
6
H
12
O
6
C
12
H
22
O
11 (C
6
H
10
O
5
)
n
Tinh bét: n ≈ 1200 –
6000
Xenluloz¬: n ≈ 10000 –
14000
Tr¹ng
th¸i
TÝnh
chÊt
vËt lý
ChÊt kÕt tinh, kh«ng mµu,
vÞ ngät, dÔ tan trong níc
ChÊt kÕt tinh, kh«ng mµu,
vÞ ngät s¾c, dÔ tan trong
níc, tan nhiÒu trong níc
nãng
Lµ chÊt r¾n tr¾ng. Tinh bét tan ®-
îc trong níc nãng → hå tinh bét.
Xenluloz¬ kh«ng tan trong níc kÓ
c¶ ®un nãng
TÝnh
chÊt
ho¸ häc
quan
träng
Ph¶n øng tr¸ng g¬ng
C
6
H
12
O
6
+ Ag2O →
C
6
H
12
O
7
+ 2Ag
Thuû ph©n khi ®un nãng
trong dd axit lo·ng
C
12
H
22
O
11
+ H
2
O
÷÷÷÷→
,
o
ddaxit t
C
6
H
12
O
6
+ C
6
H
12
O
6
glucoz¬ fructoz¬
Thuû ph©n khi ®un nãng trong dd
axit lo·ng
(C
6
H
10
O
5
)
n
+ nH
2
O
÷÷÷÷→
,
o
ddaxit t

nC
6
H
12
O
6

Hå tinh bét lµm dd Iot chuyÓn mµu
xanh
øng
dông
Thøc ¨n, dîc phÈm Thøc ¨n, lµm b¸nh kÑo …
Pha chÕ dîc phÈm
Tinh bét lµ thøc ¨n cho ngêi vµ
®éng vËt, lµ nguyªn liÖu ®Ó s¶n
xuÊt ®êng Glucoz¬, rîu Etylic.
Xenluloz¬ dïng ®Ó s¶n xuÊt giÊy,
v¶i, ®å gç vµ vËt liÖu x©y dùng.
§iÒu
chÕ
Cã trong qu¶ chÝn (nho),
h¹t n¶y mÇm; ®iÒu chÕ
tõ tinh bét.
Cã trong mÝa, cñ c¶i ®êng Tinh bét cã nhiÒu trong cñ, qu¶,
h¹t. Xenluloz¬ cã trong vá ®ay,
gai, sîi b«ng, gç
NhËn
biÕt
Ph¶n øng tr¸ng g¬ng Cã ph¶n øng tr¸ng g¬ng
khi ®un nãng trong dd axit
NhËn ra tinh bét b»ng dd Iot: cã
mµu xanh ®Æc trng
4
5
PHẦN B:
C ÁC CHUY ÊN ĐỀ CƠ BẢN
BỒI DƯỠNG HSG
MÔN HOÁ THCS
6
Chuyªn ®Ò 1:
C¥ CHÕ Vµ C¢N B»NG PH¬ng
tr×nh ho¸ häc
I/ Ph¶n øng oxi ho¸- khö, vµ kh«ng oxi ho¸- khö.
1/ Ph¶n øng ho¸ hîp.
- §Æc ®iÓm cña ph¶n øng: Cã thÓ x¶y ra sù thay ®æi sè oxi
ho¸ hoÆc kh«ng.
VÝ dô:
Ph¶n øng cã sù thay ®æi sè oxi ho¸.
4Al
(r)
+ 3O
2 (k)
----> 2Al
2
O
3 (r)
Ph¶n øng kh«ng cã sù thay ®æi sè oxi ho¸.
BaO
(r)
+ H
2
O
(l)
----> Ba(OH)
2 (dd)

2/ Ph¶n øng ph©n huû.
- §Æc ®iÓm cña ph¶n øng: Cã thÓ x¶y ra sù thay ®æi sè oxi ho¸
hoÆc kh«ng.
VÝ dô:
Ph¶n øng cã sù thay ®æi sè oxi ho¸.
2KClO
3 (r)
-------> 2KCl
(r)
+ 3O
2 (k)

Ph¶n øng kh«ng cã sù thay ®æi sè oxi ho¸.
CaCO
3 (r)
-----> CaO
(r)
+ CO
2 (k)

II/ Ph¶n øng cã sù thay ®æi sè oxi ho¸.
1/ Ph¶n øng thÕ.
- §Æc ®iÓm cña ph¶n øng: Nguyªn tö cña ®¬n chÊt thay thÕ
mét hay nhiÒu nguyªn tö cña mét nguyªn tè trong hîp chÊt.
VÝ dô:
Zn
(r)
+ 2HCl
(dd)
----> ZnCl
2 (dd)
+ H
2 (k)

2/ Ph¶n øng oxi ho¸ - khö.
- §Æc ®iÓm cña ph¶n øng: X¶y ra ®ång thêi sù oxi ho¸ vµ sù
khö. hay x¶y ra ®ång thêi sù nhêng electron vµ sù nhËn
electron.
VÝ dô:
CuO
(r)
+ H
2 (k)
------> Cu
(r)
+ H
2
O
(h)

Trong ®ã:
- H
2
lµ chÊt khö (ChÊt nhêng e cho chÊt kh¸c)
- CuO lµ chÊt oxi ho¸ (ChÊt nhËn e cña chÊt kh¸c)
- Tõ H
2
-----> H
2
O ®îc gäi lµ sù oxi ho¸. (Sù chiÕm oxi cña chÊt
kh¸c)
1
- Tõ CuO ----> Cu ®îc gäi lµ sù khö. (Sù nhêng oxi cho chÊt
kh¸c)
2
III/ Ph¶n øng kh«ng cã thay ®æi sè oxi ho¸.
1/ Ph¶n øng gi÷a axit vµ baz¬.
- §Æc ®iÓm cña ph¶n øng: S¶n phÈm thu ®îc lµ muèi vµ níc.
VÝ dô:
2NaOH
(dd)
+ H
2
SO
4 (dd)
----> Na
2
SO
4 (dd)
+ 2H
2
O
(l)

NaOH
(dd)
+ H
2
SO
4 (dd)
----> NaHSO
4 (dd)
+ H
2
O
(l)

Cu(OH)
2 (r)
+ 2HCl
(dd)
----> CuCl
2 (dd)
+ 2H
2
O
(l)

Trong ®ã:
Ph¶n øng trung hoµ (2 chÊt tham gia ë tr¹ng th¸i dung dÞch).
- §Æc ®iÓm cña ph¶n øng: lµ sù t¸c dông gi÷a axit vµ baz¬ víi
lîng võa ®ñ.
- S¶n phÈm cña ph¶n øng lµ muèi trung hoµ vµ níc.
VÝ dô:
NaOH
(dd)
+ HCl
(dd)
----> NaCl
(dd)
+ H
2
O
(l)

2/ Ph¶n øng g÷a axit vµ muèi.
- §Æc ®iÓm cña ph¶n øng: S¶n phÈm thu ®îc ph¶i cã Ýt nhÊt
mét chÊt kh«ng tan hoÆc mét chÊt khÝ hoÆc mét chÊt ®iÖn li
yÕu.
VÝ dô:
Na
2
CO
3 (r)
+ 2HCl
(dd)
----> 2NaCl
(dd)
+ H
2
O
(l)
+ CO
2 (k)

BaCl
2 (dd)
+ H
2
SO
4 (dd)
-----> BaSO
4 (r)
+ 2HCl
(dd)

Lu ý: BaSO
4
lµ chÊt kh«ng tan kÓ c¶ trong m«i trêng axit.
3/ Ph¶n øng gi÷a baz¬ vµ muèi.
- §Æc ®iÓm cña ph¶n øng:
+ ChÊt tham gia ph¶i ë tr¹ng th¸i dung dÞch (tan ®îc trong níc)
+ ChÊt t¹o thµnh (S¶n phÈm thu ®îc) ph¶i cã Ýt nhÊt mét chÊt
kh«ng tan hoÆc mét chÊt khÝ hoÆc mét chÊt ®iÖn li yÕu.
+ Chó ý c¸c muèi kim lo¹i mµ oxit hay hi®roxit cã tÝnh chÊt lìng
tÝnh ph¶n øng víi dung dÞch baz¬ m¹nh.
VÝ dô:
2NaOH
(dd)
+ CuCl
2 (dd)
----> 2NaCl
(dd)
+ Cu(OH)
2 (r)

Ba(OH)
2 (dd)
+ Na
2
SO
4 (dd)
---> BaSO
4 (r)
+ 2NaOH
(dd)

NH
4
Cl
(dd)
+ NaOH
(dd)
---> NaCl
(dd)
+ NH
3 (k)
+ H
2
O
(l)

AlCl
3 (dd)
+ 3NaOH
(dd)
----> 3NaCl
(dd)
+ Al(OH)
3 (r)

Al(OH)
3 (r)
+ NaOH
(dd)
---> NaAlO
2 (dd)
+ H
2
O
(l)

4/ Ph¶n øng gi÷a 2 muèi víi nhau.
- §Æc ®iÓm cña ph¶n øng:
+ ChÊt tham gia ph¶i ë tr¹ng th¸i dung dÞch (tan ®îc trong níc)
+ ChÊt t¹o thµnh (S¶n phÈm thu ®îc) ph¶i cã Ýt nhÊt mét chÊt
kh«ng tan hoÆc mét chÊt khÝ hoÆc mét chÊt ®iÖn li yÕu.
VÝ dô:
NaCl
(dd)
+ AgNO
3 (dd)
----> AgCl
(r)
+ NaNO
3 (dd)

3
BaCl
2 (dd)
+ Na
2
SO
4 (dd)
----> BaSO
4 (r)
+ 2NaCl
(dd)

2FeCl
3 (dd)
+ 3H
2
O
(l)
+ 3Na
2
CO
3 (dd)
----> 2Fe(OH)
3 (r)
+ 3CO
2 (k)
+ 6NaCl
(dd)

giíi thiÖu 1 sè ph¬ng ph¸p
c©n b»ng ph¬ng tr×nh ho¸ häc.
1/ C©n b»ng ph ¬ng tr×nh theo ph ¬ng ph¸p ®¹i sè.
VÝ dô: C©n b»ng ph¬ng tr×nh ph¶n øng
P
2
O
5
+ H
2
O -> H
3
PO
4
§a c¸c hÖ sè x, y, z vµo ph¬ng tr×nh ta cã:
- C¨n cø vµo sè nguyªn tö P ta cã: 2x = z (1)
- C¨n cø vµo sè nguyªn tö O ta cã: 5x + y = z (2)
- C¨n cø vµo sè nguyªn tö H ta cã: 2y = 3z (3)
Thay (1) vµo (3) ta cã: 2y = 3z = 6x => y =
2
6x
= 3x
NÕu x = 1 th× y = 3 vµ z = 2x = 2.1 = 2
=> Ph¬ng tr×nh ë d¹ng c©n b»ng nh sau: P
2
O
5
+ 3H
2
O ->
2H
3
PO
4

VÝ dô: C©n b»ng ph¬ng tr×nh ph¶n øng.
Al + HNO
3 (lo·ng)
----> Al(NO
3
)
3
+ NO + H
2
O
Bíc 1: §Æt hÖ sè b»ng c¸c Èn sè a, b, c, d tríc c¸c chÊt tham gia vµ
chÊt t¹o thµnh (NÕu 2 chÊt mµ trïng nhau th× dïng 1 Èn)
Ta cã.
a Al + b HNO
3
----> a Al(NO
3
)
3
+ c NO + b/2 H
2
O.
Bíc 2: LËp ph¬ng tr×nh to¸n häc víi tõng lo¹i nguyªn tè cã sù thay
®æi vÒ sè nguyªn tö ë 2 vÕ.
Ta nhËn thÊy chØ cã N vµ O lµ cã sù thay ®æi.
N: b = 3a + c (I)
O: 3b = 9a + c + b/2 (II)
Bíc 3: Gi¶i ph¬ng tr×nh to¸n häc ®Ó t×m hÖ sè
Thay (I) vµo (II) ta ®îc.
3(3a + c) = 9a + c + b/2
2c = b/2 ----> b = 4c ---> b = 4 vµ c = 1. Thay vµo (I) ---> a = 1.
Bíc 4: Thay hÖ sè võa t×m ®îc vµo ph¬ng tr×nh vµ hoµn thµnh
ph¬ng tr×nh.
Al + 4 HNO
3
----> Al(NO
3
)
3
+ NO + 2 H
2
O
Bíc 5: KiÓm tra l¹i ph¬ng tr×nh võa hoµn thµnh.
2/ C©n b»ng theo ph ¬ng ph¸p electron .
VÝ dô:
Cu + HNO
3 (®Æc)
-----> Cu(NO
3
)
2
+ NO
2
+ H
2
O
4
Bíc 1: ViÕt PTP¦ ®Ó x¸c ®Þnh sù thay ®æi sè oxi ho¸ cña nguyªn
tè.
Ban ®Çu: Cu
0
----> Cu
+ 2
Trong chÊt sau ph¶n øng Cu(NO
3
)
2

Ban ®Çu: N
+ 5

(HNO
3
) ----> N
+ 4

Trong chÊt sau ph¶n øng NO
2

Bíc 2: X¸c ®Þnh sè oxi ho¸ cña c¸c nguyªn tè thay ®æi.
Cu
0
----> Cu
+ 2
N
+ 5

----> N
+ 4
Bíc 3: ViÕt c¸c qu¸ tr×nh oxi ho¸ vµ qu¸ tr×nh khö.
Cu
0
– 2e ----> Cu
+ 2
N
+ 5

+ 1e ----> N
+ 4
Bíc 4: T×m béi chung ®Ó c©n b»ng sè oxi ho¸.
1 Cu
0
– 2e ----> Cu
+ 2
2 N
+ 5

+ 1e ----> N
+ 4
Bíc 5: §a hÖ sè vµo ph¬ng tr×nh, kiÓm tra, c©n b»ng phÇn kh«ng
oxi ho¸ - khö vµ hoµn thµnh PTHH.
Cu + 2HNO
3 (®Æc)
-----> Cu(NO
3
)
2
+ 2NO
2
+ H
2
O
+ 2HNO
3 (®Æc)
----->
Cu + 4HNO
3 (®Æc)
-----> Cu(NO
3
)
2
+ 2NO
2
+ 2H
2
O
3/ C©n b»ng theo ph ¬ng ph¸p b¸n ph¶n øng ( Hay ion -
electron)
Theo ph¬ng ph¸p nµy th× c¸c bíc 1 vµ 2 gièng nh ph¬ng ph¸p
electron.
Bíc 3: ViÕt c¸c b¸n ph¶n øng oxi ho¸ vµ b¸n ph¶n øng khö theo
nguyªn t¾c:
+ C¸c d¹ng oxi ho¸ vµ d¹ng khö cña c¸c chÊt oxi ho¸, chÊt khö nÕu
thuéc chÊt ®iÖn li m¹nh th× viÕt díi d¹ng ion. Cßn chÊt ®iÖn li yÕu,
kh«ng ®iÖn li, chÊt r¾n, chÊt khÝ th× viÕt díi d¹ng ph©n tö (hoÆc
nguyªn tö). §èi víi b¸n ph¶n øng oxi ho¸ th× viÕt sè e nhËn bªn tr¸i
cßn b¸n ph¶n øng th× viÕt sè e cho bªn ph¶i.
Bíc 4: C©n b»ng sè e cho – nhËn vµ céng hai b¸n ph¶n øng ta ®îc
ph¬ng tr×nh ph¶n øng d¹ng ion.
Muèn chuyÓn ph¬ng tr×nh ph¶n øng d¹ng ion thµnh d¹ng ph©n tö
ta céng 2 vÕ nh÷ng lîng t¬ng ®¬ng nh nhau ion tr¸i dÊu (Cation vµ
anion) ®Ó bï trõ ®iÖn tÝch.
Chó ý: c©n b»ng khèi lîng cña nöa ph¶n øng.
M«i trêng axit hoÆc trung tÝnh th× lÊy oxi trong H
2
O.
Bíc 5: Hoµn thµnh ph¬ng tr×nh.
5
Mét sè ph¶n øng ho¸ häc thêng gÆp.
CÇn n¾m v÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó x¶y ra ph¶n øng trao ®æi
trong dung dÞch.
Gåm c¸c ph¶n øng:
1/ Axit + Baz¬ ÷ → ÷ Muèi + H
2
O
2/ Axit + Muèi ÷ → ÷ Muèi míi + AxÝt míi
3/ Dung dÞch Muèi + Dung dÞch Baz¬ ÷ → ÷ Muèi míi + Baz¬
míi
4/ 2 Dung dÞch Muèi t¸c dông víi nhau ÷ → ÷ 2 Muèi míi
§iÒu kiÖn ®Ó x¶y ra ph¶n øng trao ®æi lµ: S¶n phÈm thu ®îc
ph¶i cã Ýt nhÊt mét chÊt kh«ng tan hoÆc mét chÊt khÝ hoÆc ph¶i
cã H
2
O vµ c¸c chÊt tham gia ph¶i theo yªu cÇu cña tõng ph¶n øng.

TÝnh tan cña mét sè muèi vµ baz¬.
- HÇu hÕt c¸c muèi clo rua ®Òu tan ( trõ muèi AgCl , PbCl
2
)
- TÊt c¶ c¸c muèi nit rat ®Òu tan.
- TÊt c¶ c¸c muèi cña kim lo¹i kiÒm ®Òu tan.
- HÇu hÕt c¸c baz¬ kh«ng tan ( trõ c¸c baz¬ cña kim lo¹i kiÒm,
Ba(OH)
2
vµ Ca(OH)
2
tan Ýt.
* Na
2
CO
3
, NaHCO
3
( K
2
CO
3
, KHCO
3
) vµ c¸c muèi cacbonat cña Ca,
Mg, Ba ®Òu t¸c dông ®îc víi a xÝt.
NaHCO
3
+ NaHSO
4
÷ → ÷ Na
2
SO
4
+ H
2
O + CO
2

Na
2
CO
3
+ NaHSO
4
÷ → ÷ Kh«ng x¶y ra
NaHCO
3
+ NaOH

÷ → ÷ Na
2
CO
3
+ H
2
O
Na
2
CO
3
+ NaOH ÷ → ÷ Kh«ng x¶y ra
2NaHCO
3


÷ → ÷ Na
2
CO
3
+ H
2
O + CO
2
NaHCO
3
+ Ba(OH)
2


÷ → ÷ BaCO
3
+ NaOH + H
2
O
2NaHCO
3
+ 2KOH

÷ → ÷ Na
2
CO
3
+ K
2
CO
3
+ 2H
2
O

Na
2
CO
3
+ Ba(OH)
2
÷ → ÷ BaCO
3
+ 2NaOH
Ba(HCO
3
)
2
+ Ba(OH)
2
÷ → ÷ 2BaCO
3
+ 2H
2
O
Ca(HCO
3
)
2
+ Ba(OH)
2
÷ → ÷ BaCO
3
+ CaCO
3
+ 2H
2
O
NaHCO
3
+ BaCl
2


÷ → ÷ kh«ng x¶y ra
Na
2
CO
3
+ BaCl
2
÷ → ÷ BaCO
3
+ 2NaCl
Ba(HCO
3
)
2
+ BaCl
2
÷ → ÷ kh«ng x¶y ra
Ca(HCO
3
)
2
+ CaCl
2
÷ → ÷ kh«ng x¶y ra
NaHSO
3
+ NaHSO
4
÷ → ÷ Na
2
SO
4
+ H
2
O + SO
2

Na
2
SO
3
+ H
2
SO
4
÷ → ÷ Na
2
SO
4
+ H
2
O + SO
2
2NaHSO
3
+ H
2
SO
4


÷ → ÷ Na
2
SO
4
+ 2H
2
O + 2SO
2

Na
2
SO
3
+ 2NaHSO
4
÷ → ÷ 2Na
2
SO
4
+ H
2
O + SO
2

2KOH + 2NaHSO
4
÷ → ÷ Na
2
SO
4
+ K
2
SO
4
+ H
2
O
(NH
4
)
2
CO
3
+ 2NaHSO
4
÷ → ÷ Na
2
SO
4
+ (NH
4
)
2
SO
4
+ H
2
O +
CO
2
Fe + CuSO
4
÷ → ÷ FeSO
4
+ Cu
Cu + Fe SO
4
÷ → ÷ kh«ng x¶y ra
6
Cu + Fe
2
(SO
4
)
3
÷ → ÷ 2FeSO
4
+ CuSO
4

Fe + Fe
2
(SO
4
)
3
÷ → ÷ 3FeSO
4

2FeCl
2
+ Cl
2
÷ → ÷
0
t
2FeCl
3

7
B¶ng tÝnh tan trong níc cña c¸c axit – baz¬ - muèi
Nhãm
hi®roxit
vµ gèc
axit
Hi®ro vµ c¸c kim lo¹i
H
I
K
I
Na
I
Ag
I
Mg
II
Ca
II
Ba
II
Zn
II
Hg
II
Pb
II
Cu
II
Fe
II
Fe
III
Al
III
- OH
t t - k i t k - k k k k k
- Cl
t/b t t k t t t t t i t t t t
- NO
3 t/b t t t t t t t t t t t t t
- CH
3
COO
t/b t t t t t t t t t t t - t
= S
t/b t t k - t t k k k k k k –
= SO
3 t/b t t k k k k k k k k k - –
= SO
4 t/k
b
t t i t i k t - k t t t t
= CO
3 t/b t t k k k k k - k - k - –
= SiO
3 k/k
b
t t – k k k k – k – k k k
= PO
4 t/k
b
t t k k k k k k k k k k k
t : hîp chÊt kh«ng tan ®îc trong níc .
k: hîp chÊt kh«ng tan
i: hîp chÊt Ýt tan.
1
b: hîp chÊt bay h¬i hoÆc dÔ bi ph©n huû thµnh khÝ bay lªn.
kb : hîp chÊt kh«ng bay h¬i.
V¹ch ngang “ - " :hîp chÊt kh«ng tån t¹i hoÆc bÞ ph©n huû trong níc.
2
Mét sè PTHH cÇn lu ý:
VÝ dô: Hoµ tan m( gam ) M
x
O
y
vµo dung dÞch axit (HCl, H
2
SO
4
,
HNO
3
)
Ta cã PTHH c©n b»ng nh sau: lu ý 2y/x lµ ho¸ trÞ cña kim lo¹i M
M
x
O
y
+ 2yHCl ÷ → ÷ xMCl
2y/x
+ yH
2
O
2M
x
O
y
+ 2yH
2
SO
4
÷ → ÷ xM
2
(SO
4
)
2y/x
+ 2yH
2
O
M
x
O
y
+ 2yHNO
3
÷ → ÷ xM(NO
3
)
2y/x
+ yH
2
O
VD: Hoµ tan m( gam ) kim lo¹i M vµo dung dÞch a xit (HCl, H
2
SO
4
)
Ta cã PTHH c©n b»ng nh sau: lu ý x lµ ho¸ trÞ cña kim lo¹i M
2M + 2xHCl ÷ → ÷ 2MCl
x
+ xH
2

¸p dông:
Fe + 2HCl ÷ → ÷ FeCl
2
+ H
2

2Al + 2*3 HCl ÷ → ÷ 2AlCl
3
+ 3H
2

6
2M + xH
2
SO
4
÷ → ÷ M
2
(SO
4
)
x
+ xH
2
¸p dông:
Fe + H
2
SO
4
÷ → ÷ FeSO
4
+ H
2
2Al + 3H
2
SO
4
÷ → ÷ Al
2
(SO
4
)
3
+ 3H
2
C¸c ph¶n øng ®iÒu chÕ mét sè kim lo¹i:
• §èi víi mét sè kim lo¹i nh Na, K, Ca, Mg th× dïng ph¬ng ph¸p
®iÖn ph©n nãng ch¶y c¸c muèi Clorua.
PTHH chung: 2MCl
x

(r )
÷ ÷ → ÷
d p n c
2M
(r )
+ Cl
2( k )
(®èi víi c¸c kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè)
• §èi víi nh«m th× dïng ph¬ng ph¸p ®iÖn ph©n nãng ch¶y
Al
2
O
3
, khi cã chÊt xóc t¸c Criolit(3NaF.AlF
3
) , PTHH: 2Al
2
O
3 (r )
÷ ÷ → ÷
d p n c
4Al
( r )
+ 3 O
2 (k )

• §èi víi c¸c kim lo¹i nh Fe , Pb , Cu th× cã thÓ dïng c¸c ph¬ng
ph¸p sau:
- Dïng H
2
: Fe
x
O
y
+ yH
2
÷ → ÷
0
t
xFe + yH
2
O
(
h )
- Dïng C: 2Fe
x
O
y
+ yC
(r )
÷ → ÷
0
t
2xFe +
yCO
2 ( k )

- Dïng CO: Fe
x
O
y
+ yCO
(k )
÷ → ÷
0
t
xFe +
yCO
2 ( k )
- Dïng Al( nhiÖt nh«m ): 3Fe
x
O
y
+ 2yAl
(r )
÷ → ÷
0
t
3xFe +
yAl
2
O
3 ( k )
- PTP¦ nhiÖt ph©n s¾t hi®r« xit:
4xFe(OH)
2y/x
+ (3x – 2y) O
2
÷ → ÷
0
t
2xFe
2
O
3
+ 4y H
2
O
Mét sè ph¶n øng nhiÖt ph©n cña mét sè muèi
3
1/ Muèi nitrat
• NÕu M lµ kim lo¹i ®øng tríc Mg (Theo d·y ho¹t ®éng ho¸ häc)
2M(NO
3
)
x
÷ → ÷ 2M(NO
2
)
x
+ xO
2
(Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè )
• NÕu M lµ kim lo¹i kÓ tõ Mg ®Õn Cu (Theo d·y ho¹t ®éng ho¸
häc)
4M(NO
3
)
x
÷ → ÷
0
t
2M
2
O
x
+ 4xNO
2
+ xO
2

(Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè )
• NÕu M lµ kim lo¹i ®øng sau Cu (Theo d·y ho¹t ®éng ho¸ häc)
2M(NO
3
)
x
÷ → ÷
0
t
2M + 2NO
2
+ xO
2
(Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè)
2/ Muèi cacbonat
- Muèi trung hoµ: M
2
(CO
3
)
x (r)
÷ → ÷
0
t
M
2
O
x (r)
+ xCO
2(k)
(Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè)
- Muèi cacbonat axit: 2M(HCO
3
)
x(r)
÷ → ÷
0
t
M
2
(CO
3
)
x(r)
+ xH
2
O
( h )
+
xCO
2(k)
(Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè)
3/ Muèi amoni
NH
4
Cl ÷ → ÷
0
t
NH
3 (k)
+ HCl
( k )
NH
4
HCO
3
÷ → ÷
0
t
NH
3 (k)
+ H
2
O
( h )
+ CO
2(k)
NH
4
NO
3
÷ → ÷
0
t
N
2
O
(k)
+ H
2
O
( h )
NH
4
NO
2
÷ → ÷
0
t
N
2 (k)
+ 2H
2
O
( h )
(NH
4
)
2
CO
3
÷ → ÷
0
t
2NH
3 (k)
+ H
2
O
( h )
+ CO
2(k)
2(NH
4
)
2
SO
4
÷ → ÷
0
t
4NH
3 (k)
+ 2H
2
O
( h )
+ 2SO
2 ( k )
+ O
2(k)

Bµi 1: ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc biÓu diÔn c¸c ph¶n øng
ho¸ häc ë c¸c thÝ nghiÖm sau:
a) Nhá vµi giät axit clohi®ric vµo ®¸ v«i.
b) Hoµ tan canxi oxit vµo níc.
c) Cho mét Ýt bét ®iphotpho pentaoxit vµo dung dÞch kali
hi®r«xit.
d) Nhóng mét thanh s¾t vµo dung dÞch ®ång(II) sunfat.
e) Cho mét mÉu nh«m vµo dung dÞch axit sunfuric lo·ng.
f) Nung mét Ýt s¾t(III) hi®r«xit trong èng nghiÖm.
g) DÉn khÝ cacbonic vµo dung dÞch níc v«i trong ®Õn d.
h) Cho mét Ýt natri kim lo¹i vµo níc.
Bµi 2: Cã nh÷ng baz¬ sau: Fe(OH)
3
, Ca(OH)
2
, KOH, Mg(OH)
2
.
H·y cho biÕt nh÷ng baz¬ nµo:
a) BÞ nhiÖt ph©n huû?
b) T¸c dông ®îc víi dung dÞch H
2
SO
4
?
4
c) §æi mµu dung dÞch phenolphtalein tõ kh«ng mµu thµnh mµu
hång?
Bµi 3: Cho c¸c chÊt sau: canxi oxit, khÝ sunfur¬, axit clohi®ric, bari
hi®r«xit, magiª cacbonat, bari clorua, ®iphotpho penta oxit. ChÊt
nµo t¸c dông ®îc víi nhau tõng ®«i mét. H·y viÕt c¸c ph¬ng tr×nh
ho¸ häc cña ph¶n øng.
Híng dÉn: LËp b¶ng ®Ó thÊy ®îc c¸c cÆp chÊt t¸c dông ®îc víi
nhau râ h¬n.
Bµi 4: Cho c¸c oxit sau: K
2
O, SO
2
, BaO, Fe
3
O
4
, N
2
O
5
. ViÕt ph¬ng
tr×nh ho¸ häc(nÕu cã) cña c¸c oxit nµy lÇn lît t¸c dông víi níc, axit
sunfuric, dung dÞch kali hi®roxit.
Bµi 5: Cho mét lîng khÝ CO d ®i vµo èng thuû tinh ®èt nãng cã
chøa hçn hîp bét gåm: CuO, K
2
O, Fe
2
O
3
(®Çu èng thuû tinh cßn l¹i
bÞ hµn kÝn). ViÕt tÊt c¶ c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc x¶y ra.
Bµi 6: Nªu hiÖn tîng vµ viÕt PTHH minh ho¹
a/ Cho Na vµo dung dÞch Al
2
(SO
4
)
3

b/ Cho K vµo dung dÞch FeSO
4

c/ Hoµ tan Fe
3
O
4
vµo dung dÞch H
2
SO
4
lo·ng.
d/ Nung nãng Al víi Fe
2
O
3
t¹o ra hçn hîp Al
2
O
3
vµ Fe
x
O
y
.
PTHH tæng qu¸t:
3x Fe
2
O
3
+ ( 6x – 4y ) Al ÷ → ÷
0
t
6 Fe
x
O
y
+ ( 3x – 2y ) Al
2
O
3
Bµi 7: Cho thÝ nghiÖm
MnO
2
+ HCl
®
÷ → ÷ KhÝ A
Na
2
SO
3
+ H
2
SO
4 ( l )
÷ → ÷ KhÝ B
FeS + HCl ÷ → ÷ KhÝ C
NH
4
HCO
3
+ NaOH
d
÷ → ÷ KhÝ D
Na
2
CO
3
+ H
2
SO
4 ( l )
÷ → ÷ KhÝ E
a. Hoµn thµnh c¸c PTHH vµ x¸c ®Þnh c¸c khÝ A, B, C, D, E.
b. Cho A t¸c dông C, B t¸c dông víi dung dÞch A, B t¸c dung víi C,
A t¸c dung dÞch NaOH ë ®iÒu kiÖn thêng, E t¸c dông dung
dÞch NaOH. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
Bµi 8: Nªu hiÖn tîng x¶y ra, gi¶i thÝch vµ viÕt PTHH minh ho¹ khi:
1/ Sôc tõ tõ ®Õn d CO
2
vµo dung dÞch níc v«i trong; dung dÞch
NaAlO
2
.
2/ Cho tõ tõ dung dÞch axit HCl vµo dung dÞch Na
2
CO
3
.
3/ Cho Na vµo dung dÞch MgCl
2
, NH
4
Cl.
4/ Cho Na vµo dung dÞch CuSO
4
, Cu(NO
3
)
2
.
5/ Cho Ba vµo dung dÞch Na
2
CO
3
, (NH
4
)
2
CO
3
, Na
2
SO
4
.
6/ Cho Fe vµo dung dÞch AgNO
3
d
7/ Cho tõ tõ ®Õn d dung dÞch NaOH vµo dung dÞch AlCl
3
,
Al
2
(SO
4
)
3
.
5
8/ Cho Cu ( hoÆc Fe ) vµo dung dÞch FeCl
3
.
9/ Cho tõ tõ ®Õn d bét Fe vµo hçn hîp dung dÞch gåm AgNO
3

Cu(NO
3
)
2
.
10/ Sôc tõ tõ NH
3
vµo dung dÞch AlCl
3
6
Mét sè ph¬ng ph¸p
gi¶i to¸n ho¸ häc th«ng dông.
1. Ph¬ng ph¸p sè häc
Gi¶i c¸c phÐp tÝnh Ho¸ häc ë cÊp II phæ th«ng, th«ng thêng sö
dông ph¬ng ph¸p sè häc: §ã lµ c¸c phÐp tÝnh dùa vµo sù phô thuéc
tû lÖ gi÷a c¸c ®¹i lîng vµ c¸c phÐp tÝnh phÇn tr¨m. C¬ së cña c¸c
tÝnh to¸n Ho¸ häc lµ ®Þnh luËt thµnh phÇn kh«ng ®æi ®îc ¸p dông
cho c¸c phÐp tÝnh theo CTHH vµ ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng c¸c
chÊt ¸p dông cho c¸ phÐp tÝnh theo PTHH. Trong ph¬ng ph¸p sè
häc ngêi ta ph©n biÖt mét sè ph¬ng ph¸p tÝnh sau ®©y:
a. Ph¬ng ph¸p tØ lÖ.
§iÓm chñ yÕu cña ph¬ng ph¸p nµy lµ lËp ®îc tØ lÖ thøc vµ
sau ®ã lµ ¸p dông c¸ch tÝnh to¸n theo tÝnh chÊt cña tØ lÖ thøc tøc
lµ tÝnh c¸c trung tØ b»ng tÝch c¸c ngo¹i tØ.
ThÝ dô: TÝnh khèi lîng c¸cbon ®i«xit CO
2
trong ®ã cã 3 g
cacbon.
Bµi gi¶i
44 ) 2 . 16 ( 12
2
· + · Μ
CO
1mol CO
2
= 44g
LËp tØ lÖ thøc: 44g CO
2
cã 12g C
xg 3g C
44 : x = 12 : 3
=> x =
11
12
3 . 44
·
VËy, khèi lîng cacbon ®i«xit lµ 11g
ThÝ dô 2: Cã bao nhiªu gam ®ång ®iÒu chÕ ®îc khi cho t¬ng
t¸c 16g ®ång sunfat víi mét lîng s¾t cÇn thiÕt.
Bµi gi¶i
Ph¬ng tr×nh Ho¸ häc: CuSO
4
+ Fe - > FeSO
4
+ Cu
160g 64g
16g xg
=> x =
g 4 , 6
160
64 . 16
·
VËy ®iÒu chÕ ®îc 6,4g ®ång.
b. Ph¬ng ph¸p tÝnh theo tØ sè hîp thøc.
D¹ng c¬ b¶n cña phÐp tÝnh nµy tÝnh theo PTHH tøc lµ t×m
khèi lîng cña mét trong nh÷ng chÊt tham gia hoÆc t¹o thµnh ph¶n
øng theo khèi lîng cña mét trong nh÷ng chÊt kh¸c nhau. Ph¬ng
7
ph¸p t×m tØ sè hîp thøc gi÷a khèi lîng c¸c chÊt trong ph¶n øng ®îc
ph¸t biÓu nh sau:
“TØ sè khèi lîng c¸c chÊt trong mçi ph¶n øng Ho¸ häc th× b»ng
tØ sè cña tÝch c¸c khèi lîng mol c¸c chÊt ®ã víi c¸c hÖ sè trong ph-
¬ng tr×nh ph¶n øng”. Cã thÓ biÓu thÞ díi d¹ng to¸n häc nh sau:
2 2
1 1
2
1
n m
n m
m
m
·
Trong ®ã: m
1
vµ m
2
lµ khèi lîng c¸c chÊt, M
1
, M
2
lµ khèi lîng
mol c¸c chÊt cßn n
1
, n
2
lµ hÖ sè cña PTHH.
VËy khi tÝnh khèi lîng cña mét chÊt tham gia ph¶n øng Ho¸
häc theo khèi lîng cña mét chÊt kh¸c cÇn sö dông nh÷ng tØ sè hîp
thøc ®· t×m ®îc theo PTHH nh thÕ nµo ? §Ó minh ho¹ ta xÐt mét
sè thÝ dô sau:
ThÝ dô 1: CÇn bao nhiªu gam P«tat ¨n da cho ph¶n øng víi 10g
s¾t III clorua ?
Bµi gi¶i
PTHH FeCL
3
+ 3KOH -> Fe(OH)
3
↓ + 3KCL
10g ?
TÝnh tØ sè hîp thøc gi÷a khèi lîng Kali hi®r«xit vµ s¾t II clorua
M
KOH
= (39 + 16 + 1) = 56g
g M
FeCL
5 , 162 ) 3 . 5 , 35 56 (
3
· + ·
5 , 162
168
5 , 162
3 . 56
3
· ·
Fecl
KOH
m
m
* T×m khèi lîng KOH: m
g g
KOH
3 , 10
5 , 162
160
. 10 · ·
ThÝ dô 2: CÇn bao nhiªu gam s¾t III chorua cho t¬ng t¸c víi
kalihi®r«xit ®Ó thu ®îc 2,5g Kaliclorua?
Bµi gi¶i
PTHH FeCl
3
+ 3 KOH - > Fe(OH)
3
↓ + 3KCl
TÝnh tØ sè hîp thøc gi÷a khèi lîng FeCl
3
vµ Kaliclorua
g M
FeCL
5 , 162
3
·
; M
KCL
74,5g
5 , 223
5 , 162
3 . 5 , 74
5 , 162
4
· ·
KCl
FeCl
m
m
* TÝnh khèi lîng FeCl
3
:
g M
FeCL
86 , 1
5 , 223
5 , 162
. 5 , 2
3
· ·
c. Ph¬ng ph¸p tÝnh theo thõa sè hîp thøc.
H»ng sè ®îc tÝnh ra tõ tØ lÖ hîp thøc gäi lµ thõa sè hîp thøc vµ
biÓu thÞ b»ng ch÷ c¸i f. Thõa sè hîp thøc ®· ®îc tÝnh s½n vµ cã
trong b¶ng tra cøu chuyªn m«n.
ViÖc tÝnh theo thõa sè hîp thøc còng cho cïng kÕt qu¶ nh phÐp
tÝnh theo tØ sè hîp thøc nhng ®îc tÝnh ®¬n gi¶n h¬n nhê c¸c
b¶ng tra cøu cã s½n.
8
ThÝ dô: Theo thÝ dô 2 ë trªn th× thõa sè hîp thøc lµ:
f =
727 , 0
5 , 223
5 , 162
·
=>
86 , 1 727 , 0 . 5 , 2 . 5 , 2
3
· · · f M
FeCL
VËy, khèi lîng FeCl
3
lµ 1,86g
2. Ph¬ng ph¸p ®¹i sè
Trong c¸c ph¬ng ph¸p gi¶i c¸c bµi to¸n Ho¸ häc ph¬ng ph¸p
®¹i sè còng thêng ®îc sö dông. Ph¬ng ph¸p nµy cã u ®iÓm tiÕt
kiÖm ®îc thêi gian, khi gi¶i c¸c bµi to¸n tæng hîp, t¬ng ®èi khã
gi¶i b»ng c¸c ph¬ng ph¸p kh¸c. Ph¬ng ph¸p ®¹i sè ®îc dïng ®Ó
gi¶i c¸c bµi to¸n Ho¸ häc sau:
a. Gi¶i bµi to¸n lËp CTHH b»ng ph¬ng ph¸p ®¹i sè.
ThÝ dô: §èt ch¸y mét hçn hîp 300ml hi®rocacbon vµ amoniac
trong oxi cã d. Sau khi ch¸y hoµn toµn, thÓ tÝch khÝ thu ®îc lµ
1250ml. Sau khi lµm ngng tô h¬i níc, thÓ tÝch gi¶m cßn 550ml. Sau
khi cho t¸c dông víi dung dÞch kiÒm cßn 250ml trong ®ã cã 100ml
nit¬. ThÓ tÝch cña tÊt c¶ c¸c khÝ ®o trong ®iÒu kiÖn nh nhau. LËp
c«ng thøc cña hi®rocacbon
Bµi gi¶i
Khi ®èt ch¸y hçn hîp hi®rocacbon vµ amoniac trong oxi ph¶n
øng x¶y ra theo ph¬ng tr×nh sau:
4NH3 + 3O
2
-> 2N
2
+ 6H
2
O (1)
CxHy + (x +
)
4
y
O
2
-> xCO
2
+
2
y
H
2
O (2)
Theo d÷ kiÖn bµi to¸n, sau khi ®èt ch¸y amoniac th× t¹o
thµnh 100ml nit¬. Theo PTHH (1) sau khi ®èt ch¸y hoµn toµn
amoniac ta thu ®îc thÓ tÝch nit¬ nhá h¬n 2 lÇn thÓ tÝch amoniac
trong hçn hîp ban ®Çu, vËy thÓ tÝch amonac khi cha cã ph¶n øng
lµ 100. 2 = 200ml. Do ®ã thÓ tÝch hi®ro c¸cbon khi cha cã ph¶n
øng lµ 300 - 200 = 100ml. Sau khi ®èt ch¸y hçn hîp t¹o thµnh (550 -
250) = 300ml, cacbonnic vµ (1250 - 550 - 300) = 400ml h¬i níc.
Tõ ®ã ta cã s¬ ®å ph¶n øng:
CxHy + (x +
4
y
) O
2
-> xCO
2
+
2
y
H
2
O
100ml 300ml 400ml
Theo ®Þnh luËt Avoga®ro, cã thÓ thay thÕ tØ lÖ thÓ tÝch c¸c chÊt
khÝ tham gia vµ t¹o thµnh trong ph¶n øng b»ng tØ lÖ sè ph©n tö
hay sè mol cña chóng.
C
x
H
y
+ 5O
2
-> 3CO
2
+ 4 H
2
O
=> x = 3; y = 8
VËy CTHH cña hydrocacbon lµ C
3
H
8

9
b. Gi¶i bµi to¸n t×m thµnh phÇn cña hçn hîp b»ng ph¬ng
ph¸p ®¹i sè.
ThÝ dô: Hoµ tan trong níc 0,325g mét hçn hîp gåm 2 muèi
Natriclorua vµ Kaliclorua. Thªm vµo dung dÞch nµy mét dung dÞch
b¹c Nitrat lÊy d - KÕt tña b¹c clorua thu ®îc cã khèi lîng lµ 0,717g.
TÝnh thµnh phÇn phÇn tr¨m cña mçi chÊt trong hçn hîp.
Bµi gi¶i
Gäi M
NaCl
lµ x vµ m
Kcl
lµ y ta cã ph¬ng tr×nh ®¹i sè:
x + y = 0,35 (1)
PTHH: NaCl + AgNO
3
-> AgCl ↓ + NaNO
3
KCl + AgNO
3
-> AgCl ↓ + KNO
3

Dùa vµo 2 PTHH ta t×m ®îc khèi lîng cña AgCl trong mçi ph¶n øng:
m’
AgCl
= x .
NaCl
AgCl
M
M
= x .
5 , 58
143
= x . 2,444
m
AgCl
= y .
kcl
AgCl
M
M
= y .
5 , 74
143
= y . 1,919
=> m
AgCl
= 2,444x + 1,919y = 0,717 (2)
Tõ (1) vµ (2) => hÖ ph¬ng tr×nh
¹
'
¹
· +
· +
7 1 7 , 0 9 1 9 , 1 4 4 4 , 2
3 2 5 , 0
y x
y x
Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh ta ®îc: x = 0,178
y = 0,147
=> % NaCl =
325 , 0
178 , 0
.100% = 54,76%
% KCl = 100% - % NaCl = 100% - 54,76% = 45,24%.
VËy trong hçn hîp: NaCl chiÕm 54,76%, KCl chiÕm 45,24%
3. Ph¬ng ph¸p ¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn nguyªn tè vµ
khèi lîng.
a/ Nguyªn t¾c:
Trong ph¶n øng ho¸ häc, c¸c nguyªn tè vµ khèi lîng cña chóng ®-
îc b¶o toµn.
Tõ ®ã suy ra:
+ Tæng khèi lîng c¸c chÊt tham gia ph¶n øng b»ng tæng khèi lîng
c¸c chÊt t¹o thµnh.
+ Tæng khèi lîng c¸c chÊt tríc ph¶n øng b»ng tæng khèi lîng c¸c
chÊt sau ph¶n øng.
b/ Ph¹m vi ¸p dông:
Trong c¸c bµi to¸n x¶y ra nhiÒu ph¶n øng, lóc nµy ®«i khi kh«ng
cÇn thiÕt ph¶i viÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng vµ chØ cÇn lËp s¬
10
®å ph¶n øng ®Ó thÊy mèi quan hÖ tØ lÖ mol gi÷a c¸c chÊt cÇn
x¸c ®Þnh vµ nh÷ng chÊt mµ ®Ò cho.
Bµi 1. Cho mét luång khÝ clo d t¸c dông víi 9,2g kim lo¹i sinh ra
23,4g muèi kim lo¹i ho¸ trÞ I. H·y x¸c ®Þnh kim lo¹i ho¸ trÞ I vµ muèi
kim lo¹i ®ã.
Híng dÉn gi¶i:
§Æt M lµ KHHH cña kim lo¹i ho¸ trÞ I.
PTHH: 2M + Cl
2
÷ → ÷ 2MCl
2M(g) (2M + 71)g
9,2g 23,4g
ta cã: 23,4 x 2M = 9,2(2M + 71)
suy ra: M = 23.
Kim lo¹i cã khèi lîng nguyªn tö b»ng 23 lµ Na.
VËy muèi thu ®îc lµ: NaCl
Bµi 2: Hoµ tan hoµn toµn 3,22g hçn hîp X gåm Fe, Mg vµ Zn b»ng
mét lîng võa ®ñ dung dÞch H
2
SO
4
lo·ng, thu ®îc 1,344 lit hi®ro (ë
®ktc) vµ dung dÞch chøa m gam muèi. TÝnh m?
Híng dÉn gi¶i:
PTHH chung: M + H
2
SO
4
÷ → ÷ MSO
4
+ H
2
n
H
2
SO
4
= n
H
2
=
4 , 22
344 , 1
= 0,06 mol
¸p dông ®Þnh luËt BTKL ta cã:
m
Muèi
= m
X
+ m
H
2
SO
4
- m
H
2
= 3,22 + 98 * 0,06 - 2 * 0,06 = 8,98g
Bµi 3: Cã 2 l¸ s¾t khèi lîng b»ng nhau vµ b»ng 11,2g. Mét l¸ cho t¸c
dông hÕt víi khÝ clo, mét l¸ ng©m trong dung dÞch HCl d. TÝnh
khèi lîng s¾t clorua thu ®îc.
Híng dÉn gi¶i:
PTHH:
2Fe + 3Cl
2
÷ → ÷ 2FeCl
3
(1)
Fe + 2HCl ÷ → ÷ FeCl
2
+ H
2
(2)
Theo ph¬ng tr×nh (1,2) ta cã:
n
FeCl
3
= nFe

=
56
2 , 11
= 0,2mol n
FeCl
2
= nFe

=
56
2 , 11
=
0,2mol
Sè mol muèi thu ®îc ë hai ph¶n øng trªn b»ng nhau nhng khèi l-
îng mol ph©n tö cña FeCl
3
lín h¬n nªn khèi lîng lín h¬n.
m
FeCl
2
= 127 * 0,2 = 25,4g m
FeCl
3
= 162,5 * 0,2 = 32,5g
Bµi 4: Hoµ tan hçn hîp 2 muèi Cacbonnat kim lo¹i ho¸ trÞ 2 vµ 3
b»ng dung dÞch HCl d thu ®îc dung dÞch A vµ 0,672 lÝt khÝ (®ktc).
Hái c« c¹n dung dÞch A thu ®îc bao nhiªu gam muèi kh¸c nhau?
11
Bµi gi¶i:
Bµi 1: Gäi 2 kim lo¹i ho¸ trÞ II vµ III lÇn lît lµ X vµ Y ta cã ph¬ng
tr×nh ph¶n øng:
XCO
3
+ 2HCl -> XCl
2
+ CO
2
+ H
2
O (1)
Y
2
(CO
3
)
3
+ 6HCl -> 2YCl
3
+ 3CO
2
+ 3H
2
O (2).
Sè mol CO
2
tho¸t ra (®ktc) ë ph¬ng tr×nh 1 vµ 2 lµ:
mol n
CO
03 , 0
4 , 22
672 , 0
2
· ·
Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng 1 vµ 2 ta thÊy sè mol CO
2
b»ng sè
mol H
2
O.
mol n n
CO O H
03 , 0
2 2
· ·

mol n
HCl
006 , 0 2 . 03 , 0 · ·
Nh vËy khèi lîng HCl ®· ph¶n øng lµ:
m
HCl
= 0,06 . 36,5 = 2,19 gam
Gäi x lµ khèi lîng muèi khan (
3 2
YCl XCl
m m
+
)
Theo ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng ta cã:
10 + 2,19 = x + 44 . 0,03 + 18. 0,03
=> x = 10,33 gam
Bµi to¸n 2: Cho 7,8 gam hçn hîp kim lo¹i Al vµ Mg t¸c dông víi
HCl thu ®îc 8,96 lÝt H
2
(ë ®ktc). Hái khi c« c¹n dung dÞch thu ®îc
bao nhiªu gam muèi khan.
Bµi gi¶i: Ta cã ph¬ng tr×nh ph¶n øng nh sau:
Mg + 2HCl -> MgCl
2
+ H
2

2Al + 6HCl -> 2AlCl
3
+ 3H
2

Sè mol H
2
thu ®îc lµ:
mol n
H
4 , 0
4 , 22
96 , 8
2
· ·
Theo (1, 2) ta thÊy sè mol HCL gÊp 2 lÇn sè mol H
2
Nªn: Sè mol tham gia ph¶n øng lµ:
n
HCl = 2 . 0,4 = 0,8 mol
Sè mol (sè mol nguyªn tö) t¹o ra muèi còng chÝnh b»ng sè mol
HCl b»ng 0,8 mol. VËy khèi lîng Clo tham gia ph¶n øng:
m
Cl
= 35,5 . 0,8 = 28,4 gam
VËy khèi lîng muèi khan thu ®îc lµ:
7,8 + 28,4 = 36,2 gam
4. Ph¬ng ph¸p t¨ng, gi¶m khèi lîng.
a/ Nguyªn t¾c:
So s¸nh khèi lîng cña chÊt cÇn x¸c ®Þnh víi chÊt mµ gi¶ thiÕt
cho biÕt lîng cña nã, ®Ó tõ khèi lîng t¨ng hay gi¶m nµy, kÕt hîp víi
quan hÖ tØ lÖ mol gi÷a 2 chÊt nµy mµ gi¶i quyÕt yªu cÇu ®Æt ra.
b/ Ph¹m vÞ sö dông:
12
§èi víi c¸c bµi to¸n ph¶n øng x¶y ra thuéc ph¶n øng ph©n huû,
ph¶n øng gi÷a kim lo¹i m¹nh, kh«ng tan trong níc ®Èy kim lo¹i yÕu
ra khái dung sÞch muèi ph¶n øng, ...§Æc biÖt khi cha biÕt râ ph¶n
øng x¶y ra lµ hoµn toµn hay kh«ng th× viÖc sö dông ph¬ng ph¸p
nµy cµng ®¬n gi¶n ho¸ c¸c bµi to¸n h¬n.
Bµi 1: Nhóng mét thanh s¾t vµ mét thanh kÏm vµo cïng mét cèc
chøa 500 ml dung dÞch CuSO
4
. Sau mét thêi gian lÊy hai thanh kim
lo¹i ra khái cèc th× mçi thanh cã thªm Cu b¸m vµo, khèi lîng dung
dÞch trong cèc bÞ gi¶m mÊt 0,22g. Trong dung dÞch sau ph¶n øng,
nång ®é mol cña ZnSO
4
gÊp 2,5 lÇn nång ®é mol cña FeSO
4
. Thªm
dung dÞch NaOH d vµo cèc, läc lÊy kÕt tña råi nung ngoµi kh«ng
khÝ ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi , thu ®îc 14,5g chÊt r¾n. Sè gam Cu
b¸m trªn mçi thanh kim lo¹i vµ nång ®é mol cña dung dÞch CuSO
4

ban ®Çu lµ bao nhiªu?
Híng dÉn gi¶i:
PTHH
Fe + CuSO
4
÷ → ÷ FeSO
4
+ Cu
( 1 )
Zn + CuSO
4
÷ → ÷ ZnSO
4
+ Cu
( 2 )
Gäi a lµ sè mol cña FeSO
4

V× thÓ tÝch dung dÞch xem nh kh«ng thay ®æi. Do ®ã tØ lÖ vÒ
nång ®é mol cña c¸c chÊt trong dung dÞch còng chÝnh lµ tØ lÖ vÒ
sè mol.
Theo bµi ra: C
M ZnSO
4
= 2,5 C
M FeSO
4
Nªn ta cã: n
ZnSO
4
= 2,5 n
FeSO
4
Khèi lîng thanh s¾t t¨ng: (64 - 56)a = 8a (g)
Khèi lîng thanh kÏm gi¶m: (65 - 64)2,5a = 2,5a (g)
Khèi lîng cña hai thanh kim lo¹i t¨ng: 8a - 2,5a = 5,5a (g)
Mµ thùc tÕ bµi cho lµ: 0,22g
Ta cã: 5,5a = 0,22

a = 0,04 (mol)
VËy khèi lîng Cu b¸m trªn thanh s¾t lµ: 64 * 0,04 = 2,56 (g)
vµ khèi lîng Cu b¸m trªn thanh kÏm lµ: 64 * 2,5 * 0,04 = 6,4 (g)
Dung dÞch sau ph¶n øng 1 vµ 2 cã: FeSO
4
, ZnSO
4
vµ CuSO
4
(nÕu
cã)
Ta cã s¬ ®å ph¶n øng:
NaOH d t
0
, kk
FeSO
4
÷ → ÷ Fe(OH)
2
÷ → ÷
2
1
Fe
2
O
3
a a
2
a
(mol)
m
Fe
2
O
3

= 160 x 0,04 x
2
a
= 3,2 (g)
NaOH d t
0
CuSO
4
÷ → ÷ Cu(OH)
2
÷ → ÷ CuO
b b b (mol)
m
CuO
= 80b = 14,5 - 3,2 = 11,3 (g)

b = 0,14125 (mol)
13
VËy

n
CuSO
4
ban ®Çu
= a + 2,5a + b = 0,28125 (mol)

C
M CuSO
4

=
5 , 0
28125 , 0
= 0,5625 M
Bµi 2: Nhóng mét thanh s¾t nÆng 8 gam vµo 500 ml dung dÞch
CuSO
4
2M. Sau mét thêi gian lÊy l¸ s¾t ra c©n l¹i thÊy nÆng 8,8
gam. Xem thÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi th× nång ®é mol/lit
cña CuSO
4
trong dung dÞch sau ph¶n øng lµ bao nhiªu?
Híng dÉn gi¶i:
Sè mol CuSO
4
ban ®Çu lµ: 0,5 x 2 = 1 (mol)
PTHH
Fe + CuSO
4
÷ → ÷ FeSO
4
+ Cu
( 1 )
1 mol 1 mol
56g 64g lµm thanh s¾t t¨ng thªm 64
- 56 = 8 gam
Mµ theo bµi cho, ta thÊy khèi lîng thanh s¾t t¨ng lµ: 8,8 -
8 = 0,8 gam
VËy cã
8
8 , 0
= 0,1 mol Fe tham gia ph¶n øng, th× còng cã 0,1 mol
CuSO
4
tham gia ph¶n øng.

Sè mol CuSO
4
cßn d : 1 - 0,1 = 0,9 mol
Ta cã C
M CuSO
4
=
5 , 0
9 , 0
= 1,8 M
Bµi 3: DÉn V lit CO
2
(®ktc) vµo dung dÞch chøa 3,7 gam Ca(OH)
2
.
Sau ph¶n øng thu ®îc 4 gam kÕt tña. TÝnh V?
Híng dÉn gi¶i:
Theo bµi ra ta cã:
Sè mol cña Ca(OH)
2
=
74
7 , 3
= 0,05 mol
Sè mol cña CaCO
3
=
100
4
= 0,04 mol
PTHH
CO
2
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ CaCO
3
+ H
2
O
- NÕu CO
2
kh«ng d:
Ta cã sè mol CO
2
= sè mol CaCO
3
= 0,04 mol
VËy V
(®ktc)
= 0,04 * 22,4 = 0,896 lÝt
- NÕu CO
2
d:
CO
2
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ CaCO
3
+ H
2
O
0,05 ÷ ÷ ← 0,05 mol ÷ → ÷ 0,05
CO
2
+ CaCO
3
+ H
2
O ÷ → ÷ Ca(HCO
3
)
2
0,01÷ ÷ ← (0,05 - 0,04) mol
VËy tæng sè mol CO
2
®· tham gia ph¶n øng lµ: 0,05 + 0,01 = 0,06
mol

V
(®ktc)
= 22,4 * 0,06 = 1,344 lÝt
14
Bµi 4: Hoµ tan 20gam hçn hîp hai muèi cacbonat kim lo¹i ho¸ trÞ 1
vµ 2 b»ng dung dÞch HCl d thu ®îc dung dÞch X vµ 4,48 lÝt khÝ (ë
®ktc) tÝnh khèi lîng muèi khan thu ®îc ë dung dÞch X.
Bµi gi¶i: Gäi kim lo¹i ho¸ trÞ 1 vµ 2 lÇn lît lµ A vµ B ta cã ph-
¬ng tr×nh ph¶n øng sau:
A
2
CO
3
+ 2HCl -> 2ACl + CO
2
↑ + H
2
O (1)
BCO
3
+ 2HCl -> BCl
2
+ CO
2
↑ + H
2
O (2)
Sè mol khÝ CO
2
(ë ®ktc) thu ®îc ë 1 vµ 2 lµ:
mol n
CO
2 , 0
4 , 22
48 , 4
2
· ·
Theo (1) vµ (2) ta nhËn thÊy cø 1 mol CO
2
bay ra tøc lµ cã 1 mol
muèi cacbonnat chuyÓn thµnh muèi Clorua vµ khèi lîng t¨ng thªm
11 gam (gèc CO
3
lµ 60g chuyÓn thµnh gèc Cl
2
cã khèi lîng 71 gam).
VËy cã 0,2 mol khÝ bay ra th× khèi lîng muèi t¨ng lµ:
0,2 . 11 = 2,2 gam
VËy tæng khèi lîng muèi Clorua khan thu ®îc lµ:
M
(Muèi khan)
= 20 + 2,2 = 22,2 (gam)
Bµi 5: Hoµ tan 10gam hçn hîp 2 muèi Cacbonnat kim lo¹i ho¸ trÞ 2
vµ 3 b»ng dung dÞch HCl d thu ®îc dung dÞch A vµ 0,672 lÝt khÝ
(®ktc).
Hái c« c¹n dung dÞch A thu ®îc bao nhiªu gam muèi kh¸c nhau?
Bµi gi¶i
Mét bµi to¸n ho¸ häc thêng lµ ph¶i cã ph¶n øng ho¸ häc x¶y ra
mµ cã ph¶n øng ho¸ häc th× ph¶i viÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc lµ
®iÒu kh«ng thÓ thiÕu.
VËy ta gäi hai kim lo¹i cã ho¸ trÞ 2 vµ 3 lÇn lît lµ X vµ Y, ta cã
ph¶n øng:
XCO
3
+ 2HCl -> XCl
2
+ CO
2
+ H
2
O (1)
Y
2
(CO
3
)
3
+ 6HCl -> 2YCl
3
+ 3CO
2
+ 3H
2
O (2).
Sè mol chÊt khÝ t¹o ra ë ch¬ng tr×nh (1) vµ (2) lµ:
4 , 22
672 , 0
2
·
CO
n
= 0,03 mol
Theo ph¶n øng (1, 2) ta thÊy cø 1 mol CO
2
bay ra tøc lµ cã 1
mol muèi Cacbonnat chuyÓn thµnh muèi clorua vµ khèi lîng t¨ng 71
- 60 = 11 (gam) (
; 60
3
g m
CO
·

g m
Cl
71 ·
).
Sè mol khÝ CO
2
bay ra lµ 0,03 mol do ®ã khèi lîng muèi khan
t¨ng lªn:
11 . 0,03 = 0,33 (gam).
VËy khèi lîng muèi khan thu ®îc sau khi c« c¹n dung dÞch.
m
(muèi khan)
= 10 + 0,33 = 10,33 (gam).
Bµi 6: Hoµ tan 20gam hçn hîp hai muèi cacbonat kim lo¹i ho¸ trÞ 1
vµ 2 b»ng dung dÞch HCl d thu ®îc dung dÞch X vµ 4,48 lÝt khÝ (ë
®ktc) tÝnh khèi lîng muèi khan thu ®îc ë dung dÞch X.
15
Bµi gi¶i: Gäi kim lo¹i ho¸ trÞ 1 vµ 2 lÇn lît lµ A vµ B ta cã ph-
¬ng tr×nh ph¶n øng sau:
A
2
CO
3
+ 2HCl -> 2ACl + CO
2
↑ + H
2
O (1)
BCO
3
+ 2HCl -> BCl
2
+ CO
2
↑ + H
2
O (2)
Sè mol khÝ CO
2
(ë ®ktc) thu ®îc ë 1 vµ 2 lµ:
mol n
CO
2 , 0
4 , 22
48 , 4
2
· ·
Theo (1) vµ (2) ta nhËn thÊy cø 1 mol CO
2
bay ra tøc lµ cã 1 mol
muèi cacbonnat chuyÓn thµnh muèi Clorua vµ khèi lîng t¨ng thªm
11 gam (gèc CO
3
lµ 60g chuyÓn thµnh gèc Cl
2
cã khèi lîng 71 gam).
VËy cã 0,2 mol khÝ bay ra th× khèi lîng muèi t¨ng lµ:
0,2 . 11 = 2,2 gam
VËy tæng khèi lîng muèi Clorua khan thu ®îc lµ:
M
(Muèi khan)
= 20 + 2,2 = 22,2 (gam)
Bµi 1: Nhóng mét thanh kim lo¹i M ho¸ trÞ II vµo 0,5 lit dd CuSO
4
0,2M. Sau mét thêi gian ph¶n øng, khèi lîng thanh M t¨ng lªn 0,40g
trong khi nång ®é CuSO
4
cßn l¹i lµ 0,1M.
a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i M.
b/ LÊy m(g) kim lo¹i M cho vµo 1 lit dd chøa AgNO
3
vµ Cu(NO
3
)
2
,
nång ®é mçi muèi lµ 0,1M. Sau ph¶n øng ta thu ®îc chÊt r¾n A
khèi lîng 15,28g vµ dd B. TÝnh m(g)?
Híng dÉn gi¶i:
a/ theo bµi ra ta cã PTHH .
M + CuSO
4
÷ → ÷ MSO
4
+ Cu (1)
Sè mol CuSO
4
tham gia ph¶n øng (1) lµ: 0,5 ( 0,2 – 0,1 ) = 0,05 mol
§é t¨ng khèi lîng cña M lµ:
m
t¨ng
= m
kl gp
- m
kl tan
= 0,05 (64 – M) = 0,40
gi¶i ra: M = 56 , vËy M lµ Fe
b/ ta chØ biÕt sè mol cña AgNO
3
vµ sè mol cña Cu(NO
3
)
2
. Nhng
kh«ng biÕt sè mol cña Fe
(chÊt khö Fe Cu
2+
Ag
+
(chÊt oxh m¹nh)
0,1 0,1 ( mol )
Ag
+
Cã TÝnh oxi ho¸ m¹nh h¬n Cu
2+
nªn muèi AgNO
3
tham gia ph¶n
øng víi Fe tríc.
PTHH:
Fe + 2AgNO
3
÷ → ÷ Fe(NO
3
)
2
+ 2Ag (1)
Fe + Cu(NO
3
)
2
÷ → ÷ Fe(NO
3
)
2
+ Cu (2)
Ta cã 2 mèc ®Ó so s¸nh:
- NÕu võa xong ph¶n øng (1): Ag kÕt tña hÕt, Fe tan hÕt, Cu(NO
3
)
2
cha ph¶n øng.
ChÊt r¾n A lµ Ag th× ta cã: m
A
= 0,1 x 108 = 10,8 g
- NÕu võa xong c¶ ph¶n øng (1) vµ (2) th× khi ®ã chÊt r¾n A gåm:
0,1 mol Ag vµ 0,1 mol Cu
m
A
= 0,1 ( 108 + 64 ) = 17,2 g
16
theo ®Ò cho m
A
= 15,28 g ta cã: 10,8 < 15,28 < 17,2
vËy AgNO
3
ph¶n øng hÕt, Cu(NO
3
)
2
ph¶n øng mét phÇn vµ Fe tan
hÕt.
m
Cu
t¹o ra = m
A
– m
Ag
= 15,28 – 10,80 = 4,48 g. VËy sè mol cña Cu
= 0,07 mol.
Tæng sè mol Fe tham gia c¶ 2 ph¶n øng lµ: 0,05
( ë p 1 )
+ 0,07
( ë p 2 )
= 0,12 mol
Khèi lîng Fe ban ®Çu lµ: 6,72g
5. Ph¬ng ph¸p lµm gi¶m Èn sè.
Bµi to¸n 1: (XÐt l¹i bµi to¸n ®· nªu ë ph¬ng ph¸p thø nhÊt)
Hoµ tan hçn hîp 20 gam hai muèi cacbonnat kim lo¹i ho¸ trÞ I vµ
II b»ng dung dÞch HCl d thu ®îc dung dÞch M vµ 4,48 lÝt CO
2

®ktc) tÝnh khèi lîng muèn t¹o thµnh trong dung dÞch M.
Bµi gi¶i
Gäi A vµ B lÇn lît lµ kim lo¹i ho¸ trÞ I vµ II. Ta cã ph¬ng tr×nh
ph¶n øng sau:
A
2
CO
3
+ 2HCl -> 2ACl + H
2
O + CO
2
↑ (1)
BCO
3
+ 2HCl -> BCl
2
+ H
2
O + CO
2
↑ (2)
Sè mol khÝ thu ®îc ë ph¶n øng (1) vµ (2) lµ:
mol n
CO
2 , 0
4 , 22
48 , 4
3
· ·
Gäi a vµ b lÇn lît lµ sè mol cña A
2
CO
3
vµ BCO
3
ta ®îc ph¬ng
tr×nh ®¹i sè sau:
(2A + 60)a + (B + 60)b = 20 (3)
Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng (1) sè mol ACl thu ®îc 2a (mol)
Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng (2) sè mol BCl
2
thu ®îc lµ b (mol)
NÕu gäi sè muèi khan thu ®îc lµ x ta cã ph¬ng tr×nh:
(A + 35.5) 2a + (B + 71)b = x (4)
Còng theo ph¶n øng (1, 2) ta cã:
a + b =
) ( 2 , 0
2
mol n
CO
·
(5)
Tõ ph¬ng tr×nh (3, 4) (LÊy ph¬ng tr×nh (4) trõ (5)) ta ®îc:
11 (a + b) = x - 20 (6)
Thay a + b tõ (5) vµo (6) ta ®îc:
11 . 0,2 = x - 20
=> x = 22,2 gam
Bµi to¸n 2: Hoµ tan hoµn toµn 5 gam hçn hîp 2 kim lo¹i b»ng
dung dÞch HCl thu ®îc dung dÞch A vµ khÝ B, c« c¹n dung dÞch A
thu ®îc 5,71 gam muèi khan tÝnh thÓ tÝch khÝ B ë ®ktc.
Bµi gi¶i: Gäi X, Y lµ c¸c kim lo¹i; m, n lµ ho¸ trÞ, x, y lµ sè mol
t¬ng øng, sè nguyªn tö khèi lµ P, Q ta cã:
2X + 2n HCl => 2XCln = nH
2
↑ (I)
2Y + 2m HCl -> 2YClm + mH
2
↑ (II).
17
Ta cã: xP + y Q = 5 (1)
x(P + 35,5n) + y(Q + 35,5m) = 5,71 (2)
LÊy ph¬ng tr×nh (2) trõ ph¬ng tr×nh (1) ta cã:
x(P + 35,5n) + y(Q + 35,5m)- xP - yQ = 0,71
=> 35,5 (nx + my) = 0,71
Theo I vµ II:
) (
2
1
2
my xn n
H
+ ·
=> thÓ tÝch: V = nx + my =
224 , 0 4 , 22 .
2 . 355
71 , 0
·
(lÝt)
18
6. Ph¬ng ph¸p dïng bµi to¸n chÊt t¬ng ®¬ng.
a/ Nguyªn t¾c:
Khi trong bµi to¸n x¶y ra nhiÒu ph¶n øng nhng c¸c ph¶n øng cïng
lo¹i vµ cïng hiÖu suÊt th× ta thay hçn hîp nhiÒu chÊt thµnh 1 chÊt t-
¬ng ®¬ng. Lóc ®ã lîng (sè mol, khèi lîng hay thÓ tÝch) cña chÊt t-
¬ng ®¬ng b»ng lîng cña hçn hîp.
b/ Ph¹m vi sö dông:
Trong v« c¬, ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông khi hçn hîp nhiÒu kim lo¹i
ho¹t ®éng hay nhiÒu oxit kim lo¹i, hçn hîp muèi cacbonat, ... hoÆc
khi hçn hîp kim lo¹i ph¶n øng víi níc.
Bµi 1: Mét hçn hîp 2 kim lo¹i kiÒm A, B thuéc 2 chu k× kÕ tiÕp nhau
trong b¶ng hÖ thèng tuÇn hoµn cã khèi lîng lµ 8,5 gam. Hçn hîp nµy
tan hÕt trong níc d cho ra 3,36 lit khÝ H
2
(®ktc). T×m hai kim lo¹i A,
B vµ khèi lîng cña mçi kim lo¹i.
Híng dÉn gi¶i:
PTHH
2A + 2H
2
O ÷ → ÷ 2AOH + H
2
(1)
2B + 2H
2
O ÷ → ÷ 2BOH + H
2
(2)
§Æt a = n
A
, b = n
B

ta cã: a + b = 2
4 , 22
36 , 3
= 0,3 (mol) (I)
M trung b×nh: M =
3 , 0
5 , 8
= 28,33
Ta thÊy 23 < M = 28,33 < 39
Gi¶ sö M
A
< M
B
th× A lµ Na, B lµ K hoÆc ngîc l¹i.
m
A
+ m
B
= 23a + 39b = 8,5 (II)
Tõ (I, II) ta tÝnh ®îc: a = 0,2 mol, b = 0,1 mol.
VËy m
Na
= 0,2 * 23 = 4,6 g, m
K
= 0,1 * 39 = 3,9 g.
Bµi 2: Hoµ tan 115,3 g hçn hîp gåm MgCO
3
vµ RCO
3
b»ng 500ml
dung dÞch H
2
SO
4
lo·ng ta thu ®îc dung dÞch A, chÊt r¾n B vµ 4,48
lÝt CO
2
(®ktc). C« c¹n dung dÞch A th× thu ®îc 12g muèi khan.
MÆt kh¸c ®em nung chÊt r¾n B tíi khèi lîng kh«ng ®æi th× thu ®-
îc 11,2 lÝt CO
2
(®ktc) vµ chÊt r¾n B
1
. TÝnh nång ®é mol/lit cña
dung dÞch H
2
SO
4
lo·ng ®· dïng, khèi lîng cña B, B
1
vµ khèi lîng
nguyªn tö cña R. BiÕt trong hçn hîp ®Çu sè mol cña RCO
3
gÊp 2,5
lÇn sè mol cña MgCO
3
.
Híng dÉn gi¶i:
Thay hçn hîp MgCO
3
vµ RCO
3
b»ng chÊt t¬ng ®¬ng M CO
3
PTHH
M CO
3
+ H
2
SO
4
÷ → ÷ M SO
4
+ CO
2
+ H
2
O (1)
0,2 0,2 0,2 0,2
Sè mol CO
2
thu ®îc lµ: n
CO
2
=
4 , 22
48 , 4
= 0,2 (mol)
19
VËy n
H
2
SO
4

= n
CO
2
= 0,2 (mol)

C
M

H
2
SO
4

=
5 , 0
2 , 0
= 0,4 M
R¾n B lµ M CO
3
d:
M CO
3
÷ → ÷ M O + CO
2
(2)
0,5 0,5 0,5
Theo ph¶n øng (1): tõ 1 mol M CO
3
t¹o ra 1 mol M SO
4
khèi lîng t¨ng
36 gam.
¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng ta cã:
115,3 = m
B
+ m
muèi tan
- 7,2
VËy m
B
= 110,5 g
Theo ph¶n øng (2): tõ B chuyÓn thµnh B
1
, khèi lîng gi¶m lµ:
m
CO
2
= 0,5 * 44 = 22 g.
VËy m
B
1
= m
B
- m
CO
2
= 110,5 - 22 = 88,5 g
Tæng sè mol M CO
3
lµ: 0,2 + 0,5 = 0,7 mol
Ta cã M + 60 =
7 , 0
3 , 115
164,71

M = 104,71
V× trong hçn hîp ®Çu sè mol cña RCO
3
gÊp 2,5 lÇn sè mol cña
MgCO
3
.
Nªn 104,71 =
5 , 3
5 , 2 * 1 * 24 R +


R = 137
VËy R lµ Ba.
Bµi 3: §Ó hoµ tan hoµn toµn 28,4 gam hçn hîp 2 muèi cacbonat cña
2 kim lo¹i thuéc ph©n nhãm chÝnh nhãm II cÇn dïng 300ml dung
dÞch HCl aM vµ t¹o ra 6,72 lit khÝ (®ktc). Sau ph¶n øng, c« c¹n
dung dÞch thu ®îc m(g) muèi khan. TÝnh gi¸ trÞ a, m vµ x¸c ®Þnh
2 kim lo¹i trªn.
Híng dÉn gi¶i:
n
CO
2
=
4 , 22
72 , 6
= 0,3 (mol)
Thay hçn hîp b»ng M CO
3
M CO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ M Cl
2
+ CO
2
+ H
2
O (1)
0,3 0,6 0,3 0,3
Theo tØ lÖ ph¶n øng ta cã:
n
HCl
= 2 n
CO
2
= 2 * 0,3 = 0,6 mol
C
M HCl
=
3 , 0
6 , 0
= 2M
Sè mol cña
M
CO
3
= n
CO
2
= 0,3 (mol)
Nªn M + 60 =
3 , 0
4 , 28
= 94,67

M = 34,67
Gäi A, B lµ KHHH cña 2 kim lo¹i thuéc ph©n nhãm chÝnh nhãm II,
M
A
< M
B

ta cã: M
A
< M = 34,67 < M
B
®Ó tho¶ m·n ta thÊy 24 < M =
34,67 < 40.
20
VËy hai kim lo¹i thuéc ph©n nhãm chÝnh nhãm II ®ã lµ: Mg vµ Ca.
Khèi lîng muèi khan thu ®îc sau khi c« c¹n lµ: m = (34,67 + 71)*
0,3 = 31,7 gam.
21
7/ Ph¬ng ph¸p b¶o toµn sè mol nguyªn tö.
a/ Nguyªn t¾c ¸p dông:
Trong mäi qu¸ tr×nh biÕn ®æi ho¸ häc: Sè mol mçi nguyªn tè trong
c¸c chÊt ®îc b¶o toµn.
b/ VÝ dô: Cho 10,4g hçn hîp bét Fe vµ Mg (cã tØ lÖ sè mol 1:2) hoµ
tan võa hÕt trong 600ml dung dÞch HNO
3
x(M), thu ®îc 3,36 lit hçn
hîp 2 khÝ N
2
O vµ NO. BiÕt hçn hîp khÝ cã tØ khèi d = 1,195. X¸c
®Þnh trÞ sè x?
Híng dÉn gi¶i:
Theo bµi ra ta cã:
n
Fe
: n
Mg
= 1 : 2 (I) vµ 56n
Fe
+ 24n
Mg
= 10,4 (II)
Gi¶i ph¬ng tr×nh ta ®îc: n
Fe
= 0,1 vµ n
Mg
= 0,2
S¬ ®å ph¶n øng.
Fe, Mg + HNO
3
------> Fe(NO
3
)
3
, Mg(NO
3
)
2
+ N
2
O, NO + H
2
O
0,1 vµ 0,2 x 0,1 0,2 a vµ b
(mol)
Ta cã:
a + b =
4 , 22
36 , 3
= 0,15 vµ
29 ) (
30 44
b a
b a
+
+
= 1,195 ---> a = 0,05 mol vµ b
= 0,1 mol
Sè mol HNO
3
ph¶n øng b»ng:
n
HNO
3
= n
N
= 3n
Fe(NO
3
)
3

+ 2n
Mg(NO
3
)
2
+ 2n
N
2
O
+ n
NO

= 3.0,1 + 2.0,2 + 2.0,05 + 0,1 = 0,9 mol
Nång ®é mol/lit cña dung dÞch HNO
3
:
x(M) =
600
9 , 0
.1000 = 1,5M
8/ Ph¬ng ph¸p lËp luËn kh¶ n¨ng.
a/ Nguyªn t¾c ¸p dông:
Khi gi¶i c¸c bµi to¸n ho¸ häc theo ph¬ng ph¸p ®¹i sè, nÕu sè
ph¬ng tr×nh to¸n häc thiÕt lËp ®îc Ýt h¬n sè Èn sè cha biÕt cÇn
t×m th× ph¶i biÖn luËn ---> B»ng c¸ch: Chän 1 Èn sè lµm chuÈn råi
t¸ch c¸c Èn sè cßn l¹i. Nªn ®a vÒ ph¬ng tr×nh to¸n häc 2 Èn, trong
®ã cã 1 Èn cã giíi h¹n (tÊt nhiªn nÕu c¶ 2 Èn cã giíi h¹n th× cµng
tèt). Sau ®ã cã thÓ thiÕt lËp b¶ng biÕn thiªn hay dù vµo c¸c ®iÒu
kiÖn kh¸c ®Ó chän c¸c gi¸ trÞ hîp lÝ.
b/ VÝ dô:
Bµi 1: Hoµ tan 3,06g oxit M
x
O
y
b»ng dung dich HNO
3
d sau ®ã c«
c¹n th× thu ®îc 5,22g muèi khan. H·y x¸c ®Þnh kim lo¹i M biÕt nã
chØ cã mét ho¸ trÞ duy nhÊt.
22
Híng dÉn gi¶i:
PTHH: M
x
O
y
+ 2yHNO
3
-----> xM(NO
3
)
2y/x
+ yH
2
O
Tõ PTP¦ ta cã tØ lÖ:
y M
x
16
06 , 3
+
=
y M
x
124
22 , 5
+
---> M = 68,5.2y/x
Trong ®ã: §Æt 2y/x = n lµ ho¸ trÞ cña kim lo¹i. VËy M = 68,5.n (*)
Cho n c¸c gi¸ trÞ 1, 2, 3, 4. Tõ (*) ---> M = 137 vµ n =2 lµ phï hîp.
Do ®ã M lµ Ba, ho¸ trÞ II.
Bµi 2: A, B lµ 2 chÊt khÝ ë ®iÒu kiÖn thêng, A lµ hîp chÊt cña
nguyªn tè X víi oxi (trong ®ã oxi chiÕm 50% khèi lîng), cßn B lµ hîp
chÊt cña nguyªn tè Y víi hi®r« (trong ®ã hi®ro chiÕm 25% khèi l-
îng). TØ khèi cña A so víi B b»ng 4. X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö A,
B. BiÕt trong 1 ph©n tö A chØ cã mét nguyªn tö X, 1 ph©n tö B chØ
cã mét nguyªn tö Y.
Híng dÉn gi¶i:
§Æt CTPT A lµ XO
n
, M
A
= X + 16n

= 16n + 16n = 32n.
§Æt CTPT A lµ YO
m
, M
B
= Y + m = 3m + m = 4m.
d =
B
A
M
M
=
m
n
4
32
= 4 ---> m = 2n.
§iÒu kiÖn tho¶ m·n: 0 < n, m < 4, ®Òu nguyªn vµ m ph¶i lµ sè
ch½n.
VËy m chØ cã thÓ lµ 2 hay 4.
NÕu m = 2 th× Y = 6 (lo¹i, kh«ng cã nguyªn tè nµo tho¶)
NÕu m = 4 th× Y = 12 (lµ cacbon) ---> B lµ CH
4
vµ n = 2 th× X = 32 (lµ lu huúnh) ---> A lµ SO
2
9/ Ph¬ng ph¸p giíi h¹n mét ®¹i lîng.
a/ Nguyªn t¾c ¸p dông:
Dùa vµo c¸c ®¹i lîng cã giíi h¹n, ch¼ng h¹n:
KLPTTB ( M ), ho¸ trÞ trung b×nh, sè nguyªn tö trung b×nh, ....
HiÖu suÊt: 0(%) < H < 100(%)
Sè mol chÊt tham gia: 0 < n(mol) < Sè mol chÊt ban ®Çu,...
§Ó suy ra quan hÖ víi ®¹i lîng cÇn t×m. B»ng c¸ch:
- T×m sù thay ®æi ë gi¸ trÞ min vµ max cña 1 ®¹i lîng nµo ®ã
®Ó dÉn ®Õn giíi h¹n cÇn t×m.
- Gi¶ sö thµnh phÇn hçn hîp (X,Y) chØ chøa X hay Y ®Ó suy ra
gi¸ trÞ min vµ max cña ®¹i lîng cÇn t×m.
b/ VÝ dô:
Bµi 1: Cho 6,2g hçn hîp 2 kim lo¹i kiÒm thuéc 2 chu kú liªn tiÕp
trong b¶ng tuÇn hoµn ph¶n øng víi H
2
O d, thu ®îc 2,24 lit khÝ
(®ktc) vµ dung dÞch A.
23
a/ TÝnh thµnh phÇn % vÒ khèi lîng tõng kim lo¹i trong hçn hîp ban
®Çu.
Híng dÉn:
a/ §Æt R lµ KHHH chung cho 2 kim lo¹i kiÒm ®· cho
M
R
lµ khèi lîng trung b×nh cña 2 kim lo¹i kiÒm A vµ B, gi¶ sö M
A
<
M
B

---.> M
A
< M
R
< M
B
.
ViÕt PTHH x¶y ra:
Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng:
n
R
= 2n
H
2
= 0,2 mol. ----> M
R
= 6,2 : 0,2 = 31
Theo ®Ò ra: 2 kim lo¹i nµy thuéc 2 chu k× liªn tiÕp, nªn 2 kim lo¹i
®ã lµ:
A lµ Na(23) vµ B lµ K(39)
Bµi 2:
a/ Cho 13,8 gam (A) lµ muèi cacbonat cña kim lo¹i kiÒm vµo 110ml
dung dÞch HCl 2M. Sau ph¶n øng thÊy cßn axit trong dung dÞch thu
®îc vµ thÓ tÝch khÝ tho¸t ra V
1
vît qu¸ 2016ml. ViÕt ph¬ng tr×nh
ph¶n øng, t×m (A) vµ tÝnh V
1
(®ktc).
b/ Hoµ tan 13,8g (A) ë trªn vµo níc. Võa khuÊy võa thªm tõng giät
dung dÞch HCl 1M cho tíi ®ñ 180ml dung dÞch axit, thu ®îc V
2
lit
khÝ. ViÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra vµ tÝnh V
2
(®ktc).
Híng dÉn:
a/ M
2
CO
3
+ 2HCl ---> 2MCl + H
2
O + CO
2

Theo PTHH ta cã:
Sè mol M
2
CO
3
= sè mol CO
2
> 2,016 : 22,4 = 0,09 mol
---> Khèi lîng mol M
2
CO
3
< 13,8 : 0,09 = 153,33 (I)
MÆt kh¸c: Sè mol M
2
CO
3 ph¶n øng
= 1/2 sè mol HCl < 1/2. 0,11.2 =
0,11 mol
---> Khèi lîng mol M
2
CO
3
= 13,8 : 0,11 = 125,45 (II)
Tõ (I, II) --> 125,45 < M
2
CO
3
< 153,33 ---> 32,5 < M < 46,5 vµ M lµ
kim lo¹i kiÒm
---> M lµ Kali (K)
VËy sè mol CO
2
= sè mol K
2
CO
3
= 13,8 : 138 = 0,1 mol ---> V
CO
2
=
2,24 (lit)
b/ Gi¶i t¬ng tù: ---> V
2
= 1,792 (lit)
Bµi 3: Cho 28,1g quÆng ®«l«mÝt gåm MgCO
3
; BaCO
3
(%MgCO
3
= a
%) vµo dung dÞch HCl d thu ®îc V (lÝt) CO
2
(ë ®ktc).
a/ X¸c ®Þnh V (lÝt).
Híng dÉn:
a/ Theo bµi ra ta cã PTHH:
MgCO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ MgCl
2
+ H
2
O + CO
2
(1)
x(mol) x(mol)
BaCO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ BaCl
2
+ H
2
O + CO
2
(2)
24
y(mol) y(mol)
CO
2
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ CaCO
3
↓ + H
2
O (3)
0,2(mol) ÷ ÷ ← 0,2(mol) ÷ → ÷ 0,2(mol)
CO
2
+ CaCO
3
+ H
2
O ÷ → ÷ Ca(HCO
3
)
2
(4)
Gi¶ sö hçn hîp chØ cã MgCO
3
.VËy
m
BaCO
3
= 0
Sè mol:
n
MgCO
3
=
84
1 , 28
= 0,3345 (mol)
NÕu hçn hîp chØ toµn lµ BaCO
3
th×
m
MgCO
3
= 0
Sè mol:
n
BaCO
3
=
197
1 , 28
= 0,143 (mol)
Theo PT (1) vµ (2) ta cã sè mol CO
2
gi¶i phãng lµ:
0,143 (mol) ≤
n
CO
2
≤ 0,3345 (mol)
VËy thÓ tÝch khÝ CO
2
thu ®îc ë ®ktc lµ: 3,2 (lÝt)

V
CO
2


7,49
(lÝt)
25
Chuyªn ®Ò 2:
§é tan - nång ®é dung dÞch
Mét sè c«ng thøc tÝnh cÇn nhí:
C«ng thøc tÝnh ®é tan: S
t
C 0
chÊt
=
dm
ct
m
m
. 100
C«ng thøc tÝnh nång ®é %: C% =
dd
ct
m
m
. 100%
m
dd
= m
dm
+ m
ct
HoÆc m
dd
= V
dd (ml)
. D
(g/ml)
* Mèi liªn hÖ gi÷a ®é tan cña mét chÊt vµ nång ®é phÇn tr¨m
dung dÞch b·o hoµ cña chÊt ®ã ë mét nhiÖt ®é x¸c ®Þnh.
Cø 100g dm hoµ tan ®îc Sg chÊt tan ®Ó t¹o thµnh (100+S)g dung
dÞch b·o hoµ.
VËy: x(g) // y(g) // 100g //
C«ng thøc liªn hÖ: C% =
S
S
+ 100
100
HoÆc S =
% 100
% . 100
C
C

C«ng thøc tÝnh nång ®é mol/lit: C
M
=
) (
) (
lit V
mol n
=
) (
) ( . 1000
ml V
mol n
* Mèi liªn hÖ gi÷a nång ®é % vµ nång ®é mol/lit.
C«ng thøc liªn hÖ: C% =
D
M C
M
10
.
HoÆc C
M
=
M
C D % . 10
Trong ®ã:
- m
ct
lµ khèi lîng chÊt tan( ®¬n vÞ: gam)
- m
dm
lµ khèi lîng dung m«i( ®¬n vÞ: gam)
- m
dd
lµ khèi lîng dung dÞch( ®¬n vÞ: gam)
- V lµ thÓ tÝch dung dÞch( ®¬n vÞ: lit hoÆc mililit)
- D lµ khèi lîng riªng cña dung dÞch( ®¬n vÞ: gam/mililit)
- M lµ khèi lîng mol cña chÊt( ®¬n vÞ: gam)
- S lµ ®é tan cña 1 chÊt ë mét nhiÖt ®é x¸c ®Þnh( ®¬n
vÞ: gam)
- C% lµ nång ®é % cña 1 chÊt trong dung dÞch( ®¬n vÞ:
%)
- C
M
lµ nång ®é mol/lit cña 1 chÊt trong dung dÞch( ®¬n
vÞ: mol/lit hay M)
26
D¹ng 1: To¸n ®é tan
Ph©n d¹ng 1: Bµi to¸n liªn quan gi÷a ®é tan cña mét
chÊt vµ nång ®é phÇn tr¨m dung dÞch b·o hoµ cña chÊt ®ã.
Bµi 1: ë 40
0
C, ®é tan cña K
2
SO
4
lµ 15. H·y tÝnh nång ®é phÇn tr¨m
cña dung dÞch K
2
SO
4
b·o hoµ ë nhiÖt ®é nµy?
§¸p sè: C% = 13,04%
Bµi 2: TÝnh ®é tan cña Na
2
SO
4
ë 10
0
C vµ nång ®é phÇn tr¨m cña
dung dÞch b·o hoµ Na
2
SO
4
ë nhiÖt ®é nµy. BiÕt r»ng ë 10
0
C khi hoµ
tan 7,2g Na
2
SO
4
vµo 80g H
2
O th× ®îc dung dÞch b·o hoµ Na
2
SO
4
.
§¸p sè: S = 9g vµ C% = 8,257%
Ph©n d¹ng 2: Bµi to¸n tÝnh lîng tinh thÓ ngËm níc cÇn
cho thªm vµo dung dÞch cho s½n.
C¸ch lµm:
Dïng ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng ®Ó tÝnh:
* Khèi lîng dung dÞch t¹o thµnh = khèi lîng tinh thÓ + khèi lîng dung
dÞch ban ®Çu.
* Khèi lîng chÊt tan trong dung dÞch t¹o thµnh = khèi lîng chÊt tan
trong tinh thÓ + khèi lîng chÊt tan trong dung dÞch ban ®Çu.
* C¸c bµi to¸n lo¹i nµy thêng cho tinh thÓ cÇn lÊy vµ dung dÞch cho
s½n cã chøa cïng lo¹i chÊt tan.
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: TÝnh lîng tinh thÓ CuSO
4
.5H
2
O cÇn dïng ®Ó ®iÒu chÕ 500ml
dung dÞch CuSO
4
8%(D = 1,1g/ml).
§¸p sè: Khèi lîng tinh thÓ CuSO
4
.5H
2
O cÇn lÊy lµ: 68,75g
Bµi 2: §Ó ®iÒu chÕ 560g dung dÞch CuSO
4
16% cÇn ph¶i lÊy bao
nhiªu gam dung dÞch CuSO
4
8% vµ bao nhiªu gam tinh thÓ
CuSO
4
.5H
2
O.
Híng dÉn
* C¸ch 1:
Trong 560g dung dÞch CuSO
4
16% cã chøa.
m
ct CuSO
4
(cã trong dd CuSO
4
16%) =
100
16 . 560
=
25
2240
= 89,6(g)
§Æt
m
CuSO
4
.5H
2
O = x(g)
1mol(hay 250g) CuSO
4
.5H
2
O chøa 160g CuSO
4

VËy x(g) // chøa
250
160 x
=
25
16 x
(g)
m
dd CuSO
4
8% cã trong dung dÞch CuSO
4
16% lµ (560 – x) g
m
ct CuSO
4
(cã trong dd CuSO
4
8%) lµ
100
8 ). 560 ( x −
=
25
2 ). 560 ( x −
(g)
27
Ta cã ph¬ng tr×nh:
25
2 ). 560 ( x −
+
25
16 x
= 89,6
Gi¶i ph¬ng tr×nh ®îc: x = 80.
VËy cÇn lÊy 80g tinh thÓ CuSO
4
.5H
2
O vµ 480g dd CuSO
4
8% ®Ó
pha chÕ thµnh 560g dd CuSO
4
16%.
* C¸ch 2: Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh bËc nhÊt 2 Èn.
* C¸ch 3: TÝnh to¸n theo s¬ ®å ®êng chÐo.
Lu ý: Lîng CuSO
4
cã thÓ coi nh dd CuSO
4
64%(v× cø 250g
CuSO
4
.5H
2
O th× cã chøa 160g CuSO
4
). VËy C%(CuSO
4
) =
250
160
.100%
= 64%.
Ph©n d¹ng 3: bµi to¸n tÝnh lîng chÊt tan t¸ch ra hay
thªm vµo khi thay ®æi nhiÖt ®é mét dung dÞch b·o hoµ cho
s½n.
C¸ch lµm:
- Bíc 1: TÝnh khèi lîng chÊt tan vµ khèi lîng dung m«i cã
trong dung dÞch b·o hoµ ë t
1
(
0
c)
- Bíc 2: §Æt a(g) lµ khèi lîng chÊt tan A cÇn thªm hay ®·
t¸ch ra khái dung dÞch ban ®Çu, sau khi thay ®æi nhiÖt
®é tõ t
1
(
0
c) sang t
2
(
0
c) víi t
1
(
0
c) kh¸c t
2
(
0
c).
- Bíc 3: TÝnh khèi lîng chÊt tan vµ khèi lîng dung m«i cã
trong dung dÞch b·o hoµ ë t
2
(
0
c).
- Bíc 4: ¸p dông c«ng thøc tÝnh ®é tan hay nång ®é %
dung dÞch b·o hoµ(C% ddbh) ®Ó t×m a.
L u ý : NÕu ®Ò yªu cÇu tÝnh lîng tinh thÓ ngËm níc t¸ch ra hay cÇn
thªm vµo do thay ®æi nhiÖt ®é dung dÞch b·o hoµ cho s½n, ë bíc
2 ta ph¶i ®Æt Èn sè lµ sè mol(n)
Bµi 1: ë 12
0
C cã 1335g dung dÞch CuSO
4
b·o hoµ. §un nãng dung
dÞch lªn ®Õn 90
0
C. Hái ph¶i thªm vµo dung dÞch bao nhiªu gam
CuSO
4
®Ó ®îc dung dÞch b·o hoµ ë nhiÖt ®é nµy.
BiÕt ë 12
0
C, ®é tan cña CuSO
4
lµ 33,5 vµ ë 90
0
C lµ 80.
§¸p sè: Khèi lîng CuSO
4
cÇn thªm vµo dung dÞch lµ 465g.
Bµi 2: ë 85
0
C cã 1877g dung dÞch b·o hoµ CuSO
4
. Lµm l¹nh dung
dÞch xuèng cßn 25
0
C. Hái cã bao nhiªu gam CuSO
4
.5H
2
O t¸ch khái
dung dÞch. BiÕt ®é tan cña CuSO
4
ë 85
0
C lµ 87,7 vµ ë 25
0
C lµ 40.
§¸p sè: Lîng CuSO
4
.5H
2
O t¸ch khái dung dÞch lµ: 961,75g
Bµi 3: Cho 0,2 mol CuO tan trong H
2
SO
4
20% ®un nãng, sau ®ã lµm
nguéi dung dÞch ®Õn 10
0
C. TÝnh khèi lîng tinh thÓ CuSO
4
.5H
2
O ®·
t¸ch khái dung dÞch, biÕt r»ng ®é tan cña CuSO
4
ë 10
0
C lµ
17,4g/100g H
2
O.
§¸p sè: Lîng CuSO
4
.5H
2
O t¸ch khái dung dÞch lµ: 30,7g
28
29
D¹ng 2: To¸n nång ®é dung dÞch
Bµi 1: Cho 50ml dung dÞch HNO
3
40% cã khèi lîng riªng lµ
1,25g/ml. H·y:
a/ T×m khèi lîng dung dÞch HNO
3
40%?
b/ T×m khèi lîng HNO
3
?
c/ T×m nång ®é mol/l cña dung dÞch HNO
3
40%?
§¸p sè:
a/ m
dd
= 62,5g
b/ m
HNO
3
= 25g
c/ C
M(HNO
3
)
= 7,94M
Bµi 2: H·y tÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch thu ®îc trong
mçi trêng hîp sau:
a/ Hoµ tan 20g NaOH vµo 250g níc. Cho biÕt D
H
2
O
= 1g/ml, coi nh
thÓ tÝch dung dÞch kh«ng ®æi.
b/ Hoµ tan 26,88 lÝt khÝ hi®ro clorua HCl (®ktc) vµo 500ml níc
thµnh dung dÞch axit HCl. Coi nh thÓ dung dÞch kh«ng ®æi.
c/ Hoµ tan 28,6g Na
2
CO
3
.10H
2
O vµo mét lîng níc võa ®ñ ®Ó thµnh
200ml dung dÞch Na
2
CO
3
.
§¸p sè:
a/ C
M( NaOH )
= 2M
b/ C
M( HCl )
= 2,4M
c/ C
M
(Na
2
CO
3
) = 0,5M
Bµi 3: Cho 2,3g Na tan hÕt trong 47,8ml níc thu ®îc dung
dÞch NaOH vµ cã khÝ H
2
tho¸t ra . TÝnh nång ®é % cña dung dÞch
NaOH?
§¸p sè: C%
(NaOH)
= 8%
30
chuyªn ®Ò 3:
pha trén dung dÞch
Lo¹i 1: Bµi to¸n pha lo·ng hay c« dÆc mét dung dÞch.
a) §Æc ®iÓm cña bµi to¸n:
- Khi pha lo·ng, nång ®é dung dÞch gi¶m. Cßn c« dÆc,
nång ®é dung dÞch t¨ng.
- Dï pha lo·ng hay c« ®Æc, khèi lîng chÊt tan lu«n lu«n
kh«ng thay ®æi.
b)C¸ch lµm:
• Cã thÓ ¸p dông c«ng thøc pha lo·ng hay c« ®Æc
TH
1
: V× khèi lîng chÊt tan kh«ng ®æi dï pha lo·ng hay c« ®Æc
nªn.
m
dd(1)
.C%
(1)
= m
dd(2)
.C%
(2)
TH
2
: V× sè mol chÊt tan kh«ng ®æi dï pha lo·ng hay c« dÆc nªn.
V
dd(1)
. C
M (1)
= V
dd(2)
. C
M (2)

• NÕu gÆp bµi to¸n bµi to¸n: Cho thªm H
2
O hay chÊt tan nguyªn
chÊt (A) vµo 1 dung dÞch (A) cã nång ®é % cho tríc, cã thÓ ¸p
dông quy t¾c ®êng chÐo ®Ó gi¶i. Khi ®ã cã thÓ xem:
- H
2
O lµ dung dÞch cã nång ®é O%
- ChÊt tan (A) nguyªn chÊt cho thªm lµ dung dÞch nång ®é 100%
+ TH
1
: Thªm H
2
O
Dung dÞch ®Çu C
1
(%) C
2
(%) - O
C
2
(%)
=
O H
dau dd
m
m
2
.
H
2
O O(%) C
1
(%) – C
2
(%)
+ TH
1
: Thªm chÊt tan (A) nguyªn chÊt
Dung dÞch ®Çu C
1
(%) 100 - C
2
(%)
C
2
(%)
=
ctA
dau dd
m
m
.
ChÊt tan (A) 100(%) C
1
(%) –
C
2
(%)
Lu ý: TØ lÖ hiÖu sè nång ®é nhËn ®îc ®óng b»ng sè phÇn khèi
lîng dung dÞch ®Çu( hay H
2
O, hoÆc chÊt tan A nguyªn chÊt) cÇn
lÊy ®Æt cïng hµng ngang.
31
Bµi to¸n ¸p dông:
Bµi 1: Ph¶i thªm bao nhiªu gam H
2
O vµo 200g dung dÞch KOH 20%
®Ó ®îc dung dÞch KOH 16%.
§¸p sè:
m
H
2
O(cÇn thªm) = 50g
Bµi 2: Cã 30g dung dÞch NaCl 20%. TÝnh nång ®é % dung dÞch thu
®îc khi:
- Pha thªm 20g H
2
O
- C« ®Æc dung dÞch ®Ó chØ cßn 25g.
§¸p sè: 12% vµ 24%
Bµi 3: TÝnh sè ml H
2
O cÇn thªm vµo 2 lit dung dÞch NaOH 1M ®Ó
thu ®îc dung dÞch míi cã nång ®é 0,1M.
§¸p sè: 18 lit
Bµi 4: TÝnh sè ml H
2
O cÇn thªm vµo 250ml dung dÞch NaOH1,25M
®Ó t¹o thµnh dung dÞch 0,5M. Gi¶ sö sù hoµ tan kh«ng lµm thay
®æi ®¸ng kÓ thÓ tÝch dung dÞch.
§¸p sè: 375ml
Bµi 5: TÝnh sè ml dung dÞch NaOH 2,5%(D = 1,03g/ml) ®iÒu chÕ
®îc tõ 80ml dung dÞch NaOH 35%(D = 1,38g/ml).
§¸p sè: 1500ml
Bµi 6: Lµm bay h¬i 500ml dung dÞch HNO
3
20%(D = 1,20g/ml) ®Ó
chØ cßn 300g dung dÞch. TÝnh nång ®é % cña dung dÞch nµy.
§¸p sè: C% = 40%
Lo¹i 2:Bµi to¸n hoµ tan mét ho¸ chÊt vµo níc hay vµo mét
dung dÞch cho s½n.
a/ §Æc ®iÓm bµi to¸n:
- Ho¸ chÊt ®em hoµ tan cã thÓ lµ chÊt khÝ, chÊt láng hay
chÊt r¾n.
- Sù hoµ tan cã thÓ g©y ra hay kh«ng g©y ra ph¶n øng
ho¸ häc gi÷a chÊt ®em hoµ tan víi H
2
O hoÆc chÊt tan
trong dung dÞch cho s½n.
b/ C¸ch lµm:
- Bíc 1: X¸c ®Þnh dung dÞch sau cïng (sau khi hoµ tan ho¸
chÊt) cã chøa chÊt nµo:
CÇn lu ý xem cã ph¶n øng gi÷a chÊt ®em hoµ tan víi H
2
O
hay chÊt tan trong dung dÞch cho s½n kh«ng? S¶n phÈm
ph¶n øng(nÕu cã) gåm nh÷ng chÊt tan nµo? Nhí r»ng: cã
bao nhiªu lo¹i chÊt tan trong dung dÞch th× cã bÊy nhiªu
nång ®é.
32
. NÕu chÊt tan cã ph¶n øng ho¸ häc víi dung m«i, ta ph¶i
tÝnh nång ®é cña s¶n phÈm ph¶n øng chø kh«ng ®îc tÝnh
nång ®é cña chÊt tan ®ã.
- Bíc 2: X¸c ®Þnh lîng chÊt tan(khèi lîng hay sè mol) cã
chøa trong dung dÞch sau cïng.
. Lîng chÊt tan(sau ph¶n øng nÕu cã) gåm: s¶n phÈm ph¶n
øng vµ c¸c chÊt t¸c dông cßn d.
. Lîng s¶n phÈm ph¶n øng(nÕu cã) tÝnh theo ptt ph¶i dùa
vµo chÊt t¸c dông hÕt(lîng cho ®ñ), tuyÖt ®èi kh«ng ®îc
dùa vµo lîng chÊt t¸c dông cho d (cßn thõa sau ph¶n øng)
- Bíc 3: X¸c ®Þnh lîng dung dÞch míi (khèi lîng hay thÓ
tÝch)
. §Ó tÝnh thÓ tÝch dung dÞch míi cã 2 trêng hîp (tuú theo
®Ò bµi)
NÕu ®Ò kh«ng cho biÕt khèi l îng riªng dung dÞch
míi(D
ddm
)
+ Khi hoµ tan 1 chÊt khÝ hay 1 chÊt r¾n vµo 1 chÊt láng cã
thÓ coi:
ThÓ tÝch dung dÞch míi = ThÓ tÝch chÊt láng
+ Khi hoµ tan 1 chÊt láng vµo 1 chÊt láng kh¸c, ph¶i gi¶ sö
sù pha trén kh«ng lµm th©y ®æi ®¸ng kÓ thÓ tÝch chÊt
láng, ®Ó tÝnh:
ThÓ tÝch dung dÞch míi = Tæng thÓ tÝch c¸c chÊt láng ban
®Çu.
NÕu ®Ò cho biÕt khèi l îng riªng dung dÞch
míi(D
ddm
)
ThÓ tÝch dung dÞch míi: V
ddm
=
ddm
ddm
D
m
m
ddm
: lµ khèi lîng dung dÞch míi
+ §Ó tÝnh khèi lîng dung dÞch míi
m
ddm
= Tæng khèi lîng(tríc ph¶n øng) – khèi lîng kÕt
tña(hoÆc khÝ bay lªn) nÕu cã.
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: Cho 14,84g tinh thÓ Na
2
CO
3
vµo b×nh chøa 500ml dung dÞch
HCl 0,4M ®îc dung dÞch B. TÝnh nång ®é mol/lit c¸c chÊt trong
dung dÞch B.
§¸p sè: Nång ®é cña NaCl lµ: C
M
= 0,4M
Nång ®é cña Na
2
CO
3
cßn d lµ: C
M
= 0,08M
Bµi 2: Hoµ tan 5,6lit khÝ HCl (ë ®ktc) vµo 0,1lit H
2
O ®Ó t¹o thµnh
dung dÞch HCl. TÝnh nång ®é mol/lit vµ nång ®é % cña dung dÞch
thu ®îc.
§¸p sè:
- C
M
= 2,5M
33
- C% = 8,36%
Bµi 3: Cho 200g SO
3
vµo 1 lÝt dung dÞch H
2
SO
4
17%(D = 1,12g/ml)
®îc dung dÞch A. TÝnh nång ®é % dung dÞch A.
§¸p sè: C% = 32,985%
Bµi 4: x¸c ®Þnh lîng SO
3
vµ lîng dung dÞch H
2
SO
4
49% cÇn lÊy ®Ó
pha thµnh 450g dung dÞch H
2
SO
4
83,3%.
§¸p sè:
Khèi lîng SO
3
cÇn lÊy lµ: 210g
Khèi lîng dung dÞch H
2
SO
4
49% cÇn lÊy lµ 240g
Bµi 5: X¸c ®Þnh khèi lîng dung dÞch KOH 7,93% cÇn lÊy ®Ó khi
hoµ tan vµo ®ã 47g K
2
O th× thu ®îc dung dÞch 21%.
§¸p sè: Khèi lîng dung dÞch KOH 7,93% cÇn lÊy lµ 352,94g
Bµi 6: Cho 6,9g Na vµ 9,3g Na
2
O vµo níc, ®îc dung dÞch A(NaOH
8%). Hái ph¶i lÊy thªm bao nhiªu gam NaOH cã ®é tinh khiÕt 80%
(tan hoµn toµn) cho vµo ®Ó ®îc dung dÞch 15%?
§¸p sè: - Khèi lîng NaOH cã ®é tinh khiÕt 80% cÇn lÊy lµ 32,3g
Lo¹i 3: Bµi to¸n pha trén hai hay nhiÒu dung dÞch.
a/ §Æc ®iÓm bµi to¸n.
Khi pha trén 2 hay nhiÒu dung dÞch víi nhau cã thÓ x¶y ra hay
kh«ng x¶y ra ph¶n øng ho¸ häc gi÷a chÊt tan cña c¸c dung dÞch
ban ®Çu.
b/ C¸ch lµm:
• TH
1
: Khi trén kh«ng x¶y ra ph¶n øng ho¸ häc(thêng gÆp bµi
to¸n pha trén c¸c dung dÞch chøa cïng lo¹i ho¸ chÊt)
Nguyªn t¾c chung ®Ó gi¶i lµ theo ph¬ng ph¸p ®¹i sè, lËp hÖ 2
ph¬ng tr×nh to¸n häc (1 theo chÊt tan vµ 1 theo dung dÞch)
• C¸c bíc gi¶i:
- Bíc 1: X¸c ®Þnh dung dÞch sau trén cã chøa chÊt tan
nµo.
- Bíc 2: X¸c ®Þnh lîng chÊt tan(m
ct
) cã trong dung dÞch
míi(ddm)
- Bíc 3: X¸c ®Þnh khèi lîng(m
ddm
) hay thÓ tÝch(V
ddm
) dung
dÞch míi.
m
ddm
= Tæng khèi lîng( c¸c dung dÞch ®em trén )
+ NÕu biÕt khèi lîng riªng dung dÞch míi(D
ddm
)
34
V
ddm
=
ddm
ddm
D
m

+ NÕu kh«ng biÕt khèi lîng riªng dung dÞch míi: Ph¶i gi¶ sö
sù hao hôt thÓ tÝch do sù pha trén dung dÞch lµ kh«ng
®¸ng kÓ, ®Ó cã.
V
ddm
= Tæng thÓ tÝch c¸c chÊt láng ban ®Çu ®em trén
+ NÕu pha trén c¸c dung dÞch cïng lo¹i chÊt tan, cïng lo¹i
nång ®é, cã thÓ gi¶i b»ng quy t¾c ®êng chÐo.
m
1
(g) dd C
1
(%) C
2
– C
3


C
3
(%)
m
2
(g) dd C
2
(%) C
3
– C
1

( Gi¶ sö: C
1
< C
3
< C
2
) vµ sù hao hôt thÓ tÝch do sù pha trén c¸c
dd lµ kh«ng ®¸ng kÓ.
2
1
m
m
=
1 3
3 2
C C
C C



+ NÕu kh«ng biÕt nång ®é % mµ l¹i biÕt nång ®é mol/lit (C
M
)
th× ¸p dông s¬ ®å:
V
1
(l) dd C
1
(M) C
2
– C
3


C
3
(M)
V
2
(g) dd C
2
(M) C
3
– C
1

( Gi¶ sö: C
1
< C
3
< C
2
)
2
1
V
V
=
1 3
3 2
C C
C C



+ NÕu kh«ng biÕt nång ®é % vµ nång ®é mol/lit mµ l¹i biÕt khèi
lîng riªng (D) th× ¸p dông s¬ ®å:
V
1
(l) dd D
1
(g/ml) D
2
– D
3


D
3
(g/ml)
V
2
(l) dd D
2
(g/ml) D
3
– D
1

(Gi¶ sö: D
1
< D
3
< D
2
) vµ sù hao hôt thÓ tÝch do sù pha trén c¸c
dd lµ kh«ng ®¸ng kÓ.
35
2
1
V
V
=
1 3
3 2
D D
D D


• TH
2
: Khi trén cã x¶y ra ph¶n øng ho¸ häc còng gi¶i qua 3 bíc t-
¬ng tù bµi to¸n lo¹i 2 (Hoµ tan mét chÊt vµo mét dung dÞch
cho s½n). Tuy nhiªn, cÇn lu ý.
- ë bíc 1: Ph¶i x¸c ®Þnh c«ng thøc chÊt tan míi, sè lîng
chÊt tan míi. CÇn chó ý kh¶ n¨ng cã chÊt d(do chÊt tan
ban ®Çu kh«ng t¸c dông hÕt) khi tÝnh to¸n.
- ë bíc 3: Khi x¸c ®Þnh lîng dung dÞch míi (m
ddm
hay V
ddm
)
Tacã: m
ddm
= Tæng khèi lîng c¸c chÊt ®em tréng – khèi lîng
chÊt kÕt tña hoÆc chÊt khÝ xuÊt hiÖn trong ph¶n øng.
- ThÓ tÝch dung dÞch míi tÝnh nh trêng hîp 1 lo¹i bµi to¸n
nµy.
ThÝ dô: ¸p dông ph¬ng ph¸p ®êng chÐo.
Mét bµi to¸n thêng cã nhiÒu c¸ch gi¶i nhng nÕu bµi to¸n nµo cã
thÓ sö dông ®îc ph¬ng ph¸p ®êng chÐo ®Ó gi¶i th× sÏ lµm bµi
to¸n ®¬n gi¶n h¬n rÊt nhiÒu.
Bµi to¸n 1: CÇn bao nhiªu gam tinh thÓ CuSO
4
. 5H
2
O hoµ vµo
bao nhiªu gam dung dÞch CuSO
4
4% ®Ó ®iÒu chÕ ®îc 500 gam
dung dÞch CuSO
4
8%.
Bµi gi¶i: Gi¶i B»ng ph¬ng ph¸p th«ng thêng:
Khèi lîng CuSO
4
cã trong 500g dung dÞch b»ng:
gam m
CuóO
40
100
8 . 500
4
· ·
(1)
Gäi x lµ khèi lîng tinh thÓ CuSO
4
. 5 H
2
O cÇn lÊy th×: (500 - x) lµ
khèi lîng dung dÞch CuSO
4
4% cÇn lÊy:
Khèi lîng CuSO
4
cã trong tinh thÓ CuSO
4
. 5H
2
O b»ng:
250
160 .
4
x
m
CuSO
·
(2)
Khèi lîng CuSO
4
cã trong tinh thÓ CuSO
4
4% lµ:
100
4 ). 500 (
4
x
m
CuSO

·
(3)
Tõ (1), (2) vµ (3) ta cã:
40
100
4 ). 500 (
250
) 160 . (
·

+
x x
=> 0,64x + 20 - 0,04x = 40.
Gi¶i ra ta ®îc:
X = 33,33g tinh thÓ
VËy khèi lîng dung dÞch CuSO
4
4% cÇn lÊy lµ:
500 - 33,33 gam = 466,67 gam.
+ Gi¶i theo ph¬ng ph¸p ®êng chÐo
Gäi x lµ sè gam tinh thÓ CuSO
4
. 5 H
2
O cÇn lÊy vµ (500 - x) lµ sè
gam dung dÞch cÇn lÊy ta cã s¬ ®å ®êng chÐo nh sau:
36
x
x
− 500
=>
14
1
56
4
500
· ·
−x
x
Gi¶i ra ta t×m ®îc: x = 33,33 gam.
Bµi to¸n 2: Trén 500gam dung dÞch NaOH 3% víi 300 gam
dung dÞch NaOH 10% th× thu ®îc dung dÞch cã nång ®é bao nhiªu
%.
Bµi gi¶i: Ta cã s¬ ®å ®êng chÐo:
=>
3
10
300
500


·
C
C
Gi¶i ra ta ®îc: C = 5,625%
VËy dung dÞch thu ®îc cã nång ®é 5,625%.
Bµi to¸n 3: CÇn trén 2 dung dÞch NaOH 3% vµ dung dÞch
NaOH 10% theo tû lÖ khèi lîng bao nhiªu ®Ó thu ®îc dung dÞch
NaOH 8%.
Bµi gi¶i:
Gäi m
1
; m
2
lÇn lît lµ khèi lîng cña c¸c dung dÞch cÇn lÊy. Ta cã
s¬ ®å ®êng chÐo sau:
=>
3 8
8 10
2
1


·
m
m
VËy tû lÖ khèi lîng cÇn lÊy lµ:

5
2
2
1
·
m
m
Bµi to¸n ¸p dông:
Bµi 1: CÇn pha chÕ theo tØ lÖ nµo vÒ khèi lîng gi÷a 2 dung dÞch
KNO
3
cã nång ®é % t¬ng øng lµ 45% vµ 15% ®Ó ®îc mét dung
dÞch KNO
3
cã nång ®é 20%.
§¸p sè: Ph¶i lÊy 1 phÇn khèi lîng dung dÞch cã nång dé 45% vµ 5
phÇn khèi lîng dung dÞch cã nång ®é 15% ®Ó trén víi nhau.
Bµi 2: Trén V
1
(l) dung dÞch A(chøa 9,125g HCl) víi V
2
(l) dung dÞch
B(chøa 5,475g HCl) ®îc 2(l) dung dÞch D.
Coi thÓ tÝch dung dÞch D = Tæng thÓ tÝch dung dÞch A vµ dung
dÞch B.
a) TÝnh nång ®é mol/lit cña dung dÞch D.
b) TÝnh nång ®é mol/lit cña dung dÞch A, dung dÞch B (BiÕt
hiÖu nång ®é mol/lit cña dung dÞch A trõ nång ®é mol/lit
dung dÞch B lµ 0,4mol/l)
§¸p sè:
a) C
M(dd D)
= 0,2M
69 4 - 8
4
8
64 - 8

3
10 - C%

10
C%
C% -
3%
500
:
300
:
3
10 - 8

10
8
8 - 3
m
1
m
2
37
b) §Æt nång ®é mol/l cña dung dÞch A lµ x, dung dÞch B lµ y ta
cã:
x – y = 0,4 (I)
V× thÓ tÝch: V
dd D
= V
dd A
+ V
dd B
=
x
25 , 0
+
y
15 , 0
= 2 (II)
Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh ta ®îc: x = 0,5M, y = 0,1M
VËy nång ®é mol/l cña dung dÞch A lµ 0,5M vµ cña dung dÞch B
lµ 0,1M.
Bµi 3: Hái ph¶i lÊy 2 dung dÞch NaOH 15% vµ 27,5% mçi dung dÞch
bao nhiªu gam trén vµo nhau ®Ó ®îc 500ml dung dÞch NaOH
21,5%, D = 1,23g/ml?
§¸p sè: Dung dÞch NaOH 27,5% cÇn lÊy lµ 319,8g vµ dung dÞch
NaOH 15% cÇn lÊy lµ 295,2g
Bµi 4: Trén lÉn 150ml dung dÞch H
2
SO
4
2M vµo 200g dung dÞch
H
2
SO
4
5M( D = 1,29g/ml ). TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch
H
2
SO
4
nhËn ®îc.
§¸p sè: Nång ®é H
2
SO
4
sau khi trén lµ 3,5M
Bµi 5: Trén 1/3 (l) dung dÞch HCl (dd A) víi 2/3 (l) dung dÞch HCl (dd
B) ®îc 1(l) dung dÞch HCl míi (dd C). LÊy 1/10 (l) dd C t¸c dông víi
dung dÞch AgNO
3
d th× thu ®îc 8,61g kÕt tña.
a) TÝnh nång ®é mol/l cña dd C.
b) TÝnh nång ®é mol/l cña dd A vµ dd B. BiÕt nång ®é mol/l dd A
= 4 nång dé mol/l dd B.
§¸p sè: Nång ®é mol/l cña dd B lµ 0,3M vµ cña dd A lµ 1,2M.
Bµi 6: Trén 200ml dung dÞch HNO
3
(dd X) víi 300ml dung dÞch HNO
3
(dd Y) ®îc dung dÞch (Z). BiÕt r»ng dung dÞch (Z) t¸c dông võa ®ñ
víi 7g CaCO
3
.
a) TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch (Z).
b) Ngêi ta cã thÓ ®iÒu chÕ dung dÞch (X) tõ dung dÞch (Y) b»ng
c¸ch thªm H
2
O vµo dung dÞch (Y) theo tØ lÖ thÓ tÝch: V
H
2
O
:
V
dd(Y)
= 3:1.
TÝnh nång ®é mol/l dung dÞch (X) vµ dung dÞch (Y)? BiÕt sù pha
trén kh«ng lµm thay ®æi ®¸ng kÓ thÓ tÝch dung dÞch.
§¸p sè:
a) C
Mdd(Z)
= 0,28M
b) Nång ®é mol/l cña dung dÞch (X) lµ 0,1M vµ cña dung dÞch (Y)
lµ 0,4M.
Bµi 7: §Ó trung hoµ 50ml dung dÞch NaOH 1,2M cÇn V(ml) dung
dÞch H
2
SO
4
30% (D = 1,222g/ml). TÝnh V?
§¸p sè: ThÓ tÝch dung dÞch H
2
SO
4
30% cÇn lÊy lµ 8,02 ml.
38
Bµi 8: Cho 25g dung dÞch NaOH 4% t¸c dông víi 51g dung dÞch
H
2
SO
4
0,2M, cã khèi lîng riªng D = 1,02 g/ml. TÝnh nång ®é % c¸c
chÊt sau ph¶n øng.
§¸p sè:
- Nång ®é % cña dung dÞch Na
2
SO
4
lµ 1,87%
- Nång ®é % cña dung dÞch NaOH (d) lµ 0,26%
Bµi 9:Trén lÉn 100ml dung dÞch NaHSO
4
1M víi 100ml dung dÞch
NaOH 2M ®îc dung dÞch A.
a) ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc x¶y ra.
b) C« c¹n dung dÞch A th× thu ®îc hçn hîp nh÷ng chÊt nµo?
TÝnh khèi lîng cña mçi chÊt.
§¸p sè: b) Khèi lîng c¸c chÊt sau khi c« c¹n.
- Khèi lîng muèi Na
2
SO
4
lµ 14,2g
- Khèi lîng NaOH(cßn d) lµ 4 g
Bµi 10: Khi trung hoµ 100ml dung dÞch cña 2 axit H
2
SO
4
vµ HCl
b»ng dung dÞch NaOH, råi c« c¹n th× thu ®îc 13,2g muèi khan.
BiÕt r»ng cø trung hoµ 10 ml dung dÞch 2 axit nµy th× cÇn võa ®ñ
40ml dung dÞch NaOH 0,5M. TÝnh nång ®é mol/l cña mçi axit trong
dung dÞch ban ®Çu.
§¸p sè: Nång ®é mol/l cña axit H
2
SO
4
lµ 0,6M vµ cña axit HCl lµ
0,8M
Bµi 11: TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch H
2
SO
4
vµ dung dÞch
NaOH biÕt r»ng:
Cø 30ml dung dÞch H
2
SO
4
®îc trung hoµ hÕt bëi 20ml dung
dÞch NaOH vµ 10ml dung dÞch KOH 2M.
Ngîc l¹i: 30ml dung dÞch NaOH ®îc trung hoµ hÕt bëi 20ml
dung dÞch H
2
SO
4
vµ 5ml dung dÞch HCl 1M.
§¸p sè: Nång ®é mol/l cña dd H
2
SO
4
lµ 0,7M vµ cña dd NaOH lµ
1,1M.
Híng dÉn gi¶i bµi to¸n nång ®é b»ng ph¬ng ph¸p ®¹i sè:
ThÝ dô: TÝnh nång ®é ban ®Çu cña dung dÞch H
2
SO
4

dung dÞch NaOH biÕt r»ng:
- NÕu ®æ 3 lÝt dung dÞch NaOH vµo 2 lÝt dung dÞch H
2
SO
4
th× sau ph¶n øng dung dÞch cã tÝnh kiÒm víi nång ®é 0,1M.
- NÕu ®æ 2 lÝt dung dÞch NaOH vµo 3 lÝt dung dÞch H
2
SO
4
th× sau ph¶n øng dung dÞch cã tÝnh axit víi nång ®é 0,2M.
Bµi gi¶i
PTHH: 2NaOH + H
2
SO
4
-> Na
2
SO
4
+ 2H
2
O
Gäi nång ®é dung dÞch xót lµ x vµ nång ®é dung dÞch axit lµ
y th×:
* Trong trêng hîp thø nhÊt lîng kiÒm cßn l¹i trong dung dÞch lµ
39
0,1 . 5 = 0,5mol.
Lîng kiÒm ®· tham gia ph¶n øng lµ: 3x - 0,5 (mol)
Lîng axÝt bÞ trung hoµ lµ: 2y (mol)
Theo PTP¦ sè mol xót lín h¬n 2 lÇn H
2
SO
4
VËy 3x - 0,5 = 2y.2 = 4y hay 3x - 4y = 0,5 (1)
* Trong trêng hîp thø 2 th× lîng a xÝt d lµ 0,2.5 = 1mol
Lîng a xÝt bÞ trung hoµ lµ 3y - 1 (mol)
Lîng xót tham gia ph¶n øng lµ 2x (mol). Còng lËp luËn nh trªn ta ®-
îc:
3y - 1 =
2
1
. 2x = x hay 3y - x = 1 (2)
Tõ (1) vµ (2) ta cã hÖ ph¬ng tr×nh bËc nhÊt:
¹
'
¹
· −
· −
1 3
5 , 0 4 3
x y
y x
Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh nµy ta ®îc x = 1,1 vµ y = 0,7.
VËy, nång ®é ban ®Çu cña dung dÞch H
2
SO
4
lµ 0,7M cña dung
dÞch NaOH lµ 1,1M.
Bµi 12: TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch NaOH vµ dung dÞch
H
2
SO
4
. BiÕt nÕu lÊy 60ml dung dÞch NaOH th× trung hoµ hoµn toµn
20ml dung dÞch H
2
SO
4
. NÕu lÊy 20ml dung dÞch H
2
SO
4
t¸c dông víi
2,5g CaCO
3
th× muèn trung hoµ lîng axit cßn d ph¶i dïng hÕt 10ml
dung dÞch NaOH ë trªn.
§¸p sè: Nång ®é mol/l cña dd H
2
SO
4
lµ 1,5M vµ cña dd NaOH lµ
1,0M.
Bµi 13: TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch HNO
3
vµ dung dÞch
KOH. BiÕt
- 20ml dung dÞch HNO
3
®îc trung hoµ hÕt bëi 60ml dung
dÞch KOH.
- 20ml dung dÞch HNO
3
sau khi t¸c dông hÕt víi 2g CuO
th× ®îc trung hoµ hÕt bëi 10ml dung dÞch KOH.
§¸p sè: Nång ®é cña dung dÞch HNO
3
lµ 3M vµ cña dung dÞch KOH
lµ 1M.
Bµi 14: Cã 2 dung dÞch H
2
SO
4
lµ A vµ B.
a) NÕu 2 dung dÞch A vµ B ®îc trén lÉn theo tØ lÖ khèi lîng 7:3
th× thu ®îc dung dÞch C cã nång ®é 29%. TÝnh nång ®é %
cña dd A vµ dd B. BiÕt nång ®é dd B b»ng 2,5 lÇn nång ®é dd
A.
b) LÊy 50ml dd C (D = 1,27g/ml) cho ph¶n øng víi 200ml dd BaCl
2
1M. TÝnh khèi lîng kÕt tña vµ nång ®é mol/l cña dd E cßn l¹i
sau khi ®· t¸ch hÕt kÕt tña, gi¶ sö thÓ tÝch dd thay ®æi
kh«ng ®¸ng kÓ.
40
Híng dÉn:
a/ Gi¶ sö cã 100g dd C. §Ó cã 100g dd C nµy cÇn ®em trén 70g dd
A nång ®é x% vµ 30g dd B nång ®é y%. V× nång ®é % dd C lµ
29% nªn ta cã ph¬ng tr×nh:
m
H
2
SO
4(trong dd C)
=
100
70 x
+
100
30 y
= 29 (I)
Theo bµi ra th×: y = 2,5x (II)
Gi¶i hÖ (I, II) ®îc: x% = 20% vµ y% = 50%
b/
n
H
2
SO
4( trong 50ml dd C )
=
M
m C
dd
100
%.
=
98 . 100
) 27 , 1 . 50 ( 29
= 0,1879 mol
n
BaCl
2
= 0,2 mol >
n
H
2
SO
4
. VËy axit ph¶n øng hÕt
m
BaSO
4
= 0,1879 . 233 = 43,78g
Dung dÞch cßn l¹i sau khi t¸ch hÕt kÕt tña cã chøa 0,3758 mol HCl
vµ 0,2 – 0,1879 = 0,0121 mol BaCl
2
cßn d.
VËy nång ®é cña dd HCl lµ 1,5M vµ cña dd BaCl
2
lµ 0,0484M
Bµi 15: Trén dd A chøa NaOH vµ dd B chøa Ba(OH)
2
theo thÓ tÝch
b»ng nhau ®îc dd C. Trung hoµ 100ml dd C cÇn hÕt 35ml dd H
2
SO
4
2M vµ thu ®îc 9,32g kÕt tña. TÝnh nång ®é mol/l cña c¸c dd A vµ
B. CÇn trén bao nhiªu ml dd B víi 20ml dd A ®Ó hoµ tan võa hÕt
1,08g bét Al.
§¸p sè:
n
H
2
SO
4
= 0,07 mol;
n
NaOH = 0,06 mol;
n
Ba(OH)
2
= 0,04 mol.
C
M(NaOH)
= 1,2M; C
M(Ba(OH)
2
)
= 0,8M.
CÇn trén 20ml dd NaOH vµ 10ml dd Ba(OH)
2
®Ó hoµ tan hÕt 1,08g
bét nh«m.
41
Chuyªn ®Ò 4:
X¸c ®Þnh c«ng thøc ho¸ häc
Ph¬ng ph¸p 1: X¸c ®Þnh c«ng thøc ho¸ häc dùa trªn biÓu
thøc ®¹i sè.
* C¸ch gi¶i:
- Bíc 1: §Æt c«ng thøc tæng qu¸t.
- Bíc 2: LËp ph¬ng tr×nh(Tõ biÓu thøc ®¹i sè)
- Bíc 3: Gi¶i ph¬ng tr×nh -> KÕt luËn
• C¸c biÓu thøc ®¹i sè thêng gÆp.
- Cho biÕt % cña mét nguyªn tè.
- Cho biÕt tØ lÖ khèi lîng hoÆc tØ lÖ %(theo khèi lîng c¸c
nguyªn tè).
• C¸c c«ng thøc biÕn ®æi.
- C«ng thøc tÝnh % cña nguyªn tè trong hîp chÊt.
CTTQ A
x
B
y
A
x
B
y
%A =
AxBy
A
M
x M .
.100% -->
B
A
%
%
=
y M
x M
B
A
.
.
- C«ng thøc tÝnh khèi lîng cña nguyªn tè trong hîp chÊt.
CTTQ A
x
B
y
A
x
B
y
m
A
= n
A
x
B
y
.M
A
.x -->
B
A
m
m
=
y M
x M
B
A
.
.
Lu ý:
- §Ó x¸c ®Þnh nguyªn tè kim lo¹i hoÆc phi kim trong hîp
chÊt cã thÓ ph¶i lËp b¶ng xÐt ho¸ trÞ øng víi nguyªn tö
khèi cña kim lo¹i hoÆc phi kim ®ã.
- Ho¸ trÞ cña kim lo¹i (n): 1 ≤ n ≤ 4, víi n nguyªn. Riªng
kim lo¹i Fe ph¶i xÐt thªm ho¸ trÞ 8/3.
- Ho¸ trÞ cña phi kim (n): 1 ≤ n ≤ 7, víi n nguyªn.
- Trong oxit cña phi kim th× sè nguyªn tö phi kim trong
oxit kh«ng qu¸ 2 nguyªn tö.
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: Mét oxit nit¬(A) cã c«ng thøc NO
x
vµ cã %N = 30,43%. T×m
c«ng thøc cña (A).
§¸p sè: NO
2
Bµi 2: Mét oxit s¾t cã %Fe = 72,41%. T×m c«ng thøc cña oxit.
§¸p sè: Fe
3
O
4

Bµi 3: Mét oxit cña kim lo¹i M cã %M = 63,218. T×m c«ng thøc oxit.
§¸p sè: MnO
2
42
Bµi 4: Mét quÆng s¾t cã chøa 46,67% Fe, cßn l¹i lµ S.
a) T×m c«ng thøc quÆng.
b) Tõ quÆng trªn h·y ®iÒu chÕ 2 khÝ cã tÝnh khö.
§¸p sè:
a) FeS
2
b) H
2
S vµ SO
2
.
Bµi 5: Oxit ®ång cã c«ng thøc Cu
x
O
y
vµ cã m
Cu
: m
O
= 4 : 1. T×m
c«ng thøc oxit.
§¸p sè: CuO
Bµi 6: Oxit cña kim lo¹i M. T×m c«ng thøc cña oxit trong 2 trêng hîp
sau:
a) m
M
: m
O
= 9 : 8
b) %M : %O = 7 : 3
§¸p sè:
a) Al
2
O
3

b) Fe
2
O
3

Bµi 7: Mét oxit (A) cña nit¬ cã tØ khèi h¬i cña A so víi kh«ng khÝ lµ
1,59. T×m c«ng thøc oxit A.
§¸p sè: NO
2
Bµi 8: Mét oxit cña phi kim (X) cã tØ khèi h¬i cña (X) so víi hi®ro
b»ng 22. T×m c«ng thøc (X).
§¸p sè:
TH
1
: CO
2
TH
2
: N
2
O
Ph¬ng ph¸p 2: X¸c ®Þnh c«ng thøc dùa trªn ph¶n øng.
• C¸ch gi¶i:
- Bíc 1: §Æt CTTQ
- Bíc 2: ViÕt PTHH.
- Bíc 3: LËp ph¬ng tr×nh to¸n häc dùa vµo c¸c Èn sè theo
c¸ch ®Æt.
- Bíc 4: Gi¶i ph¬ng tr×nh to¸n häc.
• Mét sè gîi ý:
- Víi c¸c bµi to¸n cã mét ph¶n øng, khi lËp ph¬ng tr×nh ta
nªn ¸p dông ®Þnh luËt tØ lÖ.
- Tæng qu¸t:
Cã PTHH: aA + bB -------> qC + pD (1)
ChuÈn bÞ: a b.M
B
q.22,4
§Ò cho: n
A p
n
B p
V
C (l )
ë ®ktc
Theo(1) ta cã:
43
pu A
n
a
.
=
pu B
B
m
M b
.
.
=
C
V
q 4 , 22 .
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: §èt ch¸y hoµn toµn 1gam nguyªn tè R. CÇn 0,7 lit oxi(®ktc),
thu ®îc hîp chÊt X. T×m c«ng thøc R, X.
§¸p sè: R lµ S vµ X lµ SO
2

Bµi 2: Khö hÕt 3,48 gam mét oxit cña kim lo¹i R cÇn 1,344 lit H
2
(®ktc). T×m c«ng thøc oxit.
- §©y lµ ph¶n øng nhiÖt luyÖn.
- Tæng qu¸t:
Oxit kim lo¹i A + (H
2
, CO, Al, C) ---> Kim lo¹i A + (H
2
O, CO
2
, Al
2
O
3
, CO
hoÆc

CO
2
)
- §iÒu kiÖn: Kim lo¹i A lµ kim lo¹i ®øng sau nh«m.
§¸p sè: Fe
3
O
4
Bµi 3: Nung hÕt 9,4 gam M(NO
3
)
n
thu ®îc 4 gam M
2
O
n
. T×m c«ng
thøc muèi nitrat
Híng dÉn:
- Ph¶n øng nhiÖt ph©n muèi nitrat.
- C«ng thøc chung:
-----
M: ®øng tríc Mg
---> M(NO
2
)
n (r)
+ O
2(k)
M(NO
3
)
3(r)
-----
t
0
------ -----
M: ( tõ Mg --> Cu)
---> M
2
O
n (r)
+ O
2(k)
+ NO
2(k)

-----
M: ®øng sau Cu
------> M
(r)
+ O
2(k)
+ NO
2(k)

§¸p sè: Cu(NO
3
)
2
.
Bµi 4: Nung hÕt 3,6 gam M(NO
3
)
n
thu ®îc 1,6 gam chÊt r¾n kh«ng
tan trong níc. T×m c«ng thøc muèi nitrat ®em nung.
Híng dÉn: Theo ®Ò ra, chÊt r¾n cã thÓ lµ kim lo¹i hoÆc oxit kim
lo¹i. Gi¶i bµi to¸n theo 2 trêng hîp.
Chó ý:
TH: R¾n lµ oxit kim lo¹i.
Ph¶n øng: 2M(NO
3
)
n (r)
----
t
----> M
2
O
m (r)
+ 2nO
2(k)
+
2
2 m n −
O
2(k)

HoÆc 4M(NO
3
)
n (r)
----
t
----> 2M
2
O
m (r)
+ 4nO
2(k)
+ (2n – m)O
2(k)
§iÒu kiÖn: 1 ≤ n ≤ m ≤ 3, víi n, m nguyªn d¬ng.(n, m lµ ho¸ trÞ
cña M )
§¸p sè: Fe(NO
3
)
2
Bµi 5: §èt ch¸y hoµn toµn 6,8 gam mét hîp chÊt v« c¬ A chØ thu ®-
îc 4,48 lÝt SO
2
(®ktc) vµ 3,6 gam H
2
O. T×m c«ng thøc cña chÊt A.
§¸p sè: H
2
S
44
Bµi 6: Hoµ tan hoµn toµn 7,2g mét kim lo¹i (A) ho¸ trÞ II b»ng dung
dÞch HCl, thu ®îc 6,72 lit H
2
(®ktc). T×m kim lo¹i A.
§¸p sè: A lµ Mg
Bµi 7: Cho 12,8g mét kim lo¹i R ho¸ trÞ II t¸c dông víi clo võa ®ñ
th× thu ®îc 27g muèi clorua. T×m kim lo¹i R.
§¸p sè: R lµ Cu
Bµi 8: Cho 10g s¾t clorua(cha biÕt ho¸ trÞ cña s¾t ) t¸c dông víi
dung dÞch AgNO
3
th× thu ®îc 22,6g AgCl
(r)
(kh«ng tan). H·y x¸c
®Þnh c«ng thøc cña muèi s¾t clorua.
§¸p sè: FeCl
2
Bµi 9: Hoµ tan hoµn toµn 7,56g mét kim lo¹i R cha râ ho¸ trÞ vµo
dung dÞch axit HCl, th× thu ®îc 9,408 lit H
2
(®ktc). T×m kim lo¹i R.
§¸p sè: R lµ Al
Bµi 10: Hoµ tan hoµn toµn 8,9g hçn hîp 2 kim lo¹i A vµ B cã cïng ho¸
trÞ II vµ cã tØ lÖ mol lµ 1 : 1 b»ng dung dÞch HCl dïng d thu ®îc
4,48 lit H
2
(®ktc). Hái A, B lµ c¸c kim lo¹i nµo trong sè c¸c kim lo¹i
sau ®©y: ( Mg, Ca, Ba, Fe, Zn, Be )
§¸p sè:A vµ B lµ Mg vµ Zn.
Bµi 11: Hoµ tan hoµn toµn 5,6g mét kim lo¹i ho¸ trÞ II b»ng dd HCl
thu ®îc 2,24 lit H
2
(®ktc). T×m kim lo¹i trªn.
§¸p sè: Fe
Bµi 12: Cho 4,48g mét oxit cña kim lo¹i ho¸ trÞ t¸c dông hÕt 7,84g
axit H
2
SO
4
. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña oxit trªn.
§¸p sè: CaO
Bµi 13: §Ó hoµ tan 9,6g mét hçn hîp ®ång mol (cïng sè mol) cña 2
oxit kim lo¹i cã ho¸ trÞ II cÇn 14,6g axit HCl. X¸c ®Þnh c«ng thøc
cña 2 oxit trªn. BiÕt kim lo¹i ho¸ trÞ II cã thÓ lµ Be, Mg, Ca, Fe, Zn,
Ba.
§¸p sè: MgO vµ CaO
Bµi 14: Hoµ tan hoµn toµn 6,5g mét kim lo¹i A cha râ ho¸ trÞ vµo
dung dÞch HCl th× thu ®îc 2,24 lit H
2
(®ktc). T×m kim lo¹i A.
§¸p sè: A lµ Zn
Bµi 15: Cã mét oxit s¾t cha râ c«ng thøc, chia oxit nµy lµm 2 phÇn
b»ng nhau.
a/ §Ó hoµ tan hÕt phÇn 1 cÇn dïng 150ml dung dÞch HCl 1,5M.
b/ Cho luång khÝ H
2
d ®i qua phÇn 2 nung nãng, ph¶n øng xong thu
®îc 4,2g s¾t.
45
T×m c«ng thøc cña oxit s¾t nãi trªn.
§¸p sè: Fe
2
O
3

Bµi 16: Khö hoµn toµn 4,06g mét oxit kim lo¹i b»ng CO ë nhiÖt ®é
cao thµnh kim lo¹i. DÉn toµn bé khÝ sinh ra vµo b×nh ®ùng níc v«i
trong d, thÊy t¹o thµnh 7g kÕt tña. NÕu lÊy lîng kim lo¹i sinh ra hoµ
tan hÕt vµo dung dÞch HCl d th× thu ®îc 1,176 lit khÝ H
2
(®ktc).
X¸c ®Þnh c«ng thøc oxit kim lo¹i.
Híng dÉn:
Gäi c«ng thøc oxit lµ M
x
O
y
= amol. Ta cã a(Mx +16y) = 4,06
M
x
O
y
+ yCO -----> xM + yCO
2
a ay ax ay (mol)
CO
2
+ Ca(OH)
2
----> CaCO
3
+ H
2
O
ay ay ay (mol)
Ta cã ay = sè mol CaCO
3
= 0,07 mol.---> Khèi lîng kim lo¹i = M.ax =
2,94g.
2M + 2nHCl ----> 2MCl
n
+ nH
2
ax
0,5nax (molTa cã: 0,5nax = 1,176 :
22,4=0,0525molhaynax=0,105LËptØlÖ:
nax
Max
0525 , 0
94 , 2
=28.VËy M =
28n ---> ChØ cã gi¸ trÞ n = 2 vµ M = 56 lµ phï hîp. VËy M lµ Fe.
Thay n = 2 ---> ax = 0,0525.
Ta cã:
ay
ax
=
07 , 0
0525 , 0
=
4
3
=
y
x
----> x = 3 vµ y = 4. VËy c«ng thøc oxit
lµ Fe
3
O
4
.
Chuyªn ®Ò 5:
Bµi to¸n vÒ oxit vµ hçn hîp oxit

TÝnh chÊt:
- Oxit baz¬ t¸c dông víi dung dÞch axit.
- Oxit axit t¸c dông víi dung dÞch baz¬.
- Oxit lìng tÝnh võa t¸c dông víi dung dÞch axit, võa t¸c
dông dung dÞch baz¬.
- Oxit trung tÝnh: Kh«ng t¸c dông ®îc víi dung dÞch axit vµ
dung dÞch baz¬.
C¸ch lµm:
- Bíc 1: §Æt CTTQ
- Bíc 2: ViÕt PTHH.
- Bíc 3: LËp ph¬ng tr×nh to¸n häc dùa vµo c¸c Èn sè theo
c¸ch ®Æt.
- Bíc 4: Gi¶i ph¬ng tr×nh to¸n häc.
- Bíc 5: TÝnh to¸n theo yªu cÇu cña ®Ò bµi.
46
-
A - To¸n oxit baz¬
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: Cho 4,48g mét oxit cña kim lo¹i ho¸ trÞ t¸c dông hÕt 7,84g
axit H
2
SO
4
. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña oxit trªn.
§¸p sè: CaO
Bµi 2: Hoµ tan hoµn toµn 1 gam oxit cña kim lo¹i R cÇn dïng 25ml
dung dÞch hçn hîp gåm axit H
2
SO
4
0,25M vµ axit HCl 1M. T×m c«ng
thøc cña oxit trªn.
§¸p sè: Fe
2
O
3
Bµi 3: Cã mét oxit s¾t cha râ c«ng thøc, chia oxit nµy lµm 2 phÇn
b»ng nhau.
a/ §Ó hoµ tan hÕt phÇn 1 cÇn dïng150ml dung dÞch HCl 1,5M.
b/ Cho luång khÝ H
2
d ®i qua phÇn 2 nung nãng, ph¶n øng xong thu
®îc 4,2g s¾t.
T×m c«ng thøc cña oxit s¾t nãi trªn.
§¸p sè: Fe
2
O
3
Bµi 4: Hoµ tan hoµn toµn 20,4g oxit kim lo¹i A, ho¸ trÞ III trong
300ml dung dÞch axit H
2
SO
4
th× thu ®îc 68,4g muèi khan. T×m
c«ng thøc cña oxit trªn.
§¸p sè:
Bµi 5: §Ó hoµ tan hoµn toµn 64g oxit cña kim lo¹i ho¸ trÞ III cÇn võa
®ñ 800ml dung dÞch axit HNO
3
3M. T×m c«ng thøc cña oxit trªn.
§¸p sè:
Bµi 6: Khi hoµ tan mét lîng cña mét oxit kim lo¹i ho¸ trÞ II vµo mét l-
îng võa ®ñ dung dÞch axit H
2
SO
4
4,9%, ngêi ta thu ®îc mét dung
dÞch muèi cã nång ®é 5,78%. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña oxit trªn.
Híng dÉn:
§Æt c«ng thøc cña oxit lµ RO
PTHH: RO + H
2
SO
4
----> RSO
4
+ H
2
O
(M
R
+ 16) 98g (M
R
+ 96)g
Gi¶ sö hoµ tan 1 mol (hay M
R
+ 16)g RO
Khèi lîng dd RSO
4
(5,87%) = (M
R
+ 16) + (98 : 4,9).100 = M
R
+ 2016
C% =
2016
96
+
+
R
R
M
M
.100% = 5,87%
Gi¶i ph¬ng tr×nh ta ®îc: M
R
= 24, kim lo¹i ho¸ trÞ II lµ Mg.
§¸p sè: MgO
47
Bµi 7: Hoµ tan hoµn toµn mét oxit kim lo¹i ho¸ trÞ II b»ng dung dÞch
H
2
SO
4
14% võa ®ñ th× thu ®îc mét dung dÞch muèi cã nång ®é
16,2%. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña oxit trªn.
§¸p sè: MgO
B - bµi to¸n vÒ oxit axit
Bµi tËp 1: Cho tõ tõ khÝ CO
2
(SO
2
) vµo dung dÞch NaOH(hoÆc
KOH) th× cã c¸c PTHH x¶y ra:
CO
2
+ 2NaOH ÷ → ÷ Na
2
CO
3
+ H
2
O
( 1 )
Sau ®ã khi sè mol

CO
2
= sè mol NaOH th× cã ph¶n øng.
CO
2
+ NaOH ÷ → ÷ NaHCO
3

( 2 )

H íng gi¶i : xÐt tû lÖ sè mol ®Ó viÕt PTHH x¶y ra.
§Æt T =
2
CO
NaOH
n
n

- NÕu T ≤ 1 th× chØ cã ph¶n øng ( 2 ) vµ cã thÓ d CO
2
.
- NÕu T ≥ 2 th× chØ cã ph¶n øng ( 1 ) vµ cã thÓ d NaOH.
- NÕu 1 < T < 2 th× cã c¶ 2 ph¶n øng ( 1 ) vµ ( 2 ) ë trªn
hoÆc cã thÓ viÕt nh sau:
CO
2
+ NaOH ÷ → ÷ NaHCO
3

( 1 ) /
tÝnh theo sè mol cña CO
2
.
Vµ sau ®ã: NaOH
d
+ NaHCO
3
÷ → ÷ Na
2
CO
3
+ H
2
O
( 2 ) /
HoÆc dùa vµo sè mol CO
2
vµ sè mol NaOH hoÆc sè mol Na
2
CO
3

NaHCO
3
t¹o thµnh sau ph¶n øng ®Ó lËp c¸c ph¬ng tr×nh to¸n häc
vµ gi¶i.
§Æt Èn x,y lÇn lît lµ sè mol cña Na
2
CO
3
vµ NaHCO
3
t¹o thµnh sau
ph¶n øng.
Bµi tËp ¸p dông:
1/ Cho 1,68 lit CO
2
(®ktc) sôc vµo b×nh ®ùng dd KOH d. TÝnh nång
®é mol/lit cña muèi thu ®îc sau ph¶n øng. BiÕt r»ng thÓ tÝch dd lµ
250 ml.
2/ Cho 11,2 lit CO
2
vµo 500ml dd NaOH 25% (d = 1,3g/ml). TÝnh
nång ®é mol/lit cña dd muèi t¹o thµnh.
3/ DÉn 448 ml CO
2
(®ktc) sôc vµo b×nh chøa 100ml dd KOH 0,25M.
TÝnh khèi lîng muèi t¹o thµnh.
Bµi tËp 2: Cho tõ tõ khÝ CO
2
(SO
2
) vµo dung dÞch Ca(OH)
2
(hoÆc
Ba(OH)
2
) th× cã c¸c ph¶n øng x¶y ra:
Ph¶n øng u tiªn t¹o ra muèi trung hoµ tríc.
CO
2
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ CaCO
3
+ H
2
O
( 1 )
Sau ®ã khi sè mol CO
2
= 2 lÇn sè mol cña Ca(OH)
2
th× cã ph¶n øng
2CO
2
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ Ca(HCO
3
)
2

( 2 )
H íng gi¶i : xÐt tû lÖ sè mol ®Ó viÕt PTHH x¶y ra:
48
§Æt T =
2
2
) (OH Ca
CO
n
n

- NÕu T ≤ 1 th× chØ cã ph¶n øng ( 1 ) vµ cã thÓ d Ca(OH)
2
.
- NÕu T ≥ 2 th× chØ cã ph¶n øng ( 2 ) vµ cã thÓ d CO
2
.
- NÕu 1 < T < 2 th× cã c¶ 2 ph¶n øng (1) vµ (2) ë trªn hoÆc
cã thÓ viÕt nh sau:
CO
2
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ CaCO
3
+ H
2
O
( 1 )
tÝnh theo sè mol cña Ca(OH)
2
.
CO
2 d
+ H
2
O + CaCO
3
÷ → ÷ Ca(HCO
3
)
2

( 2 ) !
HoÆc dùa vµo sè mol CO
2
vµ sè mol Ca(OH)
2
hoÆc sè mol CaCO
3
t¹o thµnh sau ph¶n øng ®Ó lËp c¸c ph¬ng tr×nh to¸n häc vµ gi¶i.
§Æt Èn x, y lÇn lît lµ sè mol cña CaCO
3
vµ Ca(HCO
3
)
2
t¹o thµnh sau
ph¶n øng.
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: Hoµ tan 2,8g CaO vµo níc ta ®îc dung dÞch A.
a/ Cho 1,68 lit khÝ CO
2
hÊp thô hoµn toµn vµo dung dÞch A. Hái cã
bao nhiªu gam kÕt tña t¹o thµnh.
b/ NÕu cho khÝ CO
2
sôc qua dung dÞch A vµ sau khi kÕt thóc thÝ
nghiÖm thÊy cã 1g kÕt tña th× cã bao nhiªu lÝt CO
2
®· tham gia
ph¶n øng. ( c¸c thÓ tÝch khÝ ®o ë ®ktc )
§¸p sè:
a/
m
CaCO
3
= 2,5g
b/ TH
1
: CO
2
hÕt vµ Ca(OH)
2
d. ---> V
CO
2
= 0,224 lit
TH
2
: CO
2
d vµ Ca(OH)
2
hÕt ----> V
CO
2
= 2,016 lit
Bµi 2:DÉn 10 lÝt hçn hîp khÝ gåm N
2
vµ CO
2
(®ktc) sôc vµo 2 lit
dung dÞch Ca(OH)
2
0,02M, thu ®îc 1g kÕt tña. H·y x¸c ®Þnh % theo
thÓ tÝch cña khÝ CO
2
trong hçn hîp.
§¸p sè:
TH
1
: CO
2
hÕt vµ Ca(OH)
2
d. ---> V
CO
2
= 0,224 lit vµ % V
CO
2
= 2,24%
TH
2
: CO
2
d vµ Ca(OH)
2
hÕt ----> V
CO
2
= 1,568 lit vµ % V
CO
2
=
15,68%
Bµi 3: DÉn V lit CO
2
(®ktc) vµo 200ml dung dÞch Ca(OH)
2
1M, thu ®-
îc 10g kÕt tña. TÝnh v.
§¸p sè:
TH
1
: CO
2
hÕt vµ Ca(OH)
2
d. ---> V
CO
2
= 2,24 lit.
TH
2
: CO
2
d vµ Ca(OH)
2
hÕt ----> V
CO
2
= 6,72 lit.
Bµi 4: Cho m(g) khÝ CO
2
sôc vµo 100ml dung dÞch Ca(OH)
2
0,05M,
thu ®îc 0,1g chÊt kh«ng tan. TÝnh m.
§¸p sè:
49
TH
1
: CO
2
hÕt vµ Ca(OH)
2
d. --->
m
CO
2
= 0,044g
TH
2
: CO
2
d vµ Ca(OH)
2
hÕt ---->
m
CO
2
= 0,396g
Bµi 5: Ph¶i ®èt bao nhiªu gam cacbon ®Ó khi cho khÝ CO
2
t¹o ra
trong ph¶n øng trªn t¸c dông víi 3,4 lit dung dÞch NaOH 0,5M ta ®îc
2 muèi víi muèi hi®ro cacbonat cã nång ®é mol b»ng 1,4 lÇn nång
®é mol cña muèi trung hoµ.
§¸p sè:
V× thÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi nªn tØ lÖ vÒ nång ®é
còng chÝnh lµ tØ lÖ vÒ sè mol. ---> m
C
= 14,4g.
Bµi 6: Cho 4,48 lit CO
2
(®ktc) ®i qua 190,48ml dung dÞch NaOH
0,02% cã khèi lîng riªng lµ 1,05g/ml. H·y cho biÕt muèi nµo ®îc t¹o
thµnh vµ khèi lîng lf bao nhiªu gam.
§¸p sè: Khèi lîng NaHCO
3
t¹o thµnh lµ: 0,001.84 = 0,084g
Bµi 7: Thæi 2,464 lit khÝ CO
2
vµo mét dung dÞch NaOH th× ®îc
9,46g hçn hîp 2 muèi Na
2
CO
3
vµ NaHCO
3
. H·y x¸c ®Þnh thµnh phÇn
khèi lîng cña hçn hîp 2 muèi ®ã. NÕu muèn chØ thu ®îc muèi
NaHCO
3
th× cÇn thªm bao nhiªu lÝt khÝ cacbonic n÷a.
§¸p sè: 8,4g NaHCO
3
vµ 1,06g Na
2
CO
3
. CÇn thªm 0,224 lit CO
2
.
Bµi 8: §èt ch¸y 12g C vµ cho toµn bé khÝ CO
2
t¹o ra t¸c dông víi mét
dung dÞch NaOH 0,5M. Víi thÓ tÝch nµo cña dung dÞch NaOH 0,5M
th× x¶y ra c¸c trêng hîp sau:
a/ ChØ thu ®îc muèi NaHCO
3
(kh«ng d CO
2
)?
b/ ChØ thu ®îc muèi Na
2
CO
3
(kh«ng d NaOH)?
c/ Thu ®îc c¶ 2 muèi víi nång ®é mol cña NaHCO
3
b»ng 1,5 lÇn
nång ®é mol cña Na
2
CO
3
?
Trong trêng hîp nµy ph¶i tiÕp tôc thªm bao nhiªu lit dung dÞch
NaOH 0,5M n÷a ®Ó ®îc 2 muèi cã cïng nång ®é mol.
§¸p sè:
a/
n
NaOH =
n
CO
2
= 1mol ---> V
dd NaOH 0,5M
= 2 lit.
b/ n
NaOH
= 2n
CO
2
= 2mol ---> V
dd NaOH 0,5M
= 4 lit.
c/
§Æt a, b lÇn lît lµ sè mol cña muèi NaHCO
3
vµ Na
2
CO
3
.
Theo PTHH ta cã:
n
CO
2
= a + b = 1mol (I)
V× nång ®é mol NaHCO
3
b»ng 1,5 lÇn nång ®é mol Na
2
CO
3
nªn.
V
a
= 1,5
V
b
---> a = 1,5b (II)
Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh (I, II) ta ®îc: a = 0,6 mol, b = 0,4 mol
n
NaOH
= a + 2b = 0,6 + 2 x 0,4 = 1,4 mol ---> V
dd NaOH 0,5M
= 2,8 lit.
Gäi x lµ sè mol NaOH cÇn thªm vµ khi ®ã chØ x¶y ra ph¶n øng.
NaHCO
3
+ NaOH ---> Na
2
CO
3
+ H
2
O
x(mol) x(mol) x(mol)
50
n
NaHCO
3
(cßn l¹i) = (0,6 – x) mol
n
Na
2
CO
3
(sau cïng) = (0,4 + x) mol
V× bµi cho nång ®é mol 2 muèi b»ng nhau nªn sè mol 2 muèi ph¶i
b»ng nhau.
(0,6 – x) = (0,4 + x) ---> x = 0,1 mol NaOH
VËy sè lit dung dÞch NaOH cÇn thªm lµ: V
dd NaOH 0,5M
= 0,2 lit.
Bµi 9: Sôc x(lit) CO
2
(®ktc) vµo 400ml dung dÞch Ba(OH)
2
0,5M th×
thu ®îc 4,925g kÕt tña. TÝnh x.
§¸p sè:
TH
1
: CO
2
hÕt vµ Ca(OH)
2
d. ---> V
CO
2
= 0,56 lit.
TH
2
: CO
2
d vµ Ca(OH)
2
hÕt ----> V
CO
2
= 8,4 lit.
C - To¸n hçn hîp oxit.
C¸c bµi to¸n vËn dông sè mol trung b×nh vµ x¸c ®Þnh
kho¶ng sè mol cña chÊt.
1/ §èi víi chÊt khÝ. (hçn hîp gåm cã 2 khÝ)
Khèi lîng trung b×nh cña 1 lit hçn hîp khÝ ë ®ktc:
M
TB
=
V
V M V M
4 , 22
2 1 2 1
+
Khèi lîng trung b×nh cña 1 mol hçn hîp khÝ ë ®ktc:
M
TB
=
V
V M V M
2 2 1 1
+
HoÆc: M
TB
=
n
n n M n M ) (
1 2 1 1
− +
(n lµ tæng sè mol khÝ trong hçn
hîp)
HoÆc: M
TB
=
1
) 1 (
1 2 1 1
x M x M − +
(x
1
lµ % cña khÝ thø nhÊt)
HoÆc: M
TB
= d
hh/khÝ x
. M
x
2/ §èi víi chÊt r¾n, láng. M
TB cña hh
=
hh
hh
n
m
TÝnh chÊt 1:
M
TB cña hh
cã gi¸ trÞ phô thuéc vµo thµnh phÇn vÒ lîng c¸c chÊt
thµnh phÇn trong hçn hîp.
TÝnh chÊt 2:
M
TB cña hh
lu«n n»m trong kho¶ng khèi lîng mol ph©n tö cña c¸c
chÊt thµnh phÇn nhá nhÊt vµ lín nhÊt.
M
min
< n
hh
< M
max
TÝnh chÊt 3:
51
Hçn hîp 2 chÊt A, B cã M
A
< M
B
vµ cã thµnh phÇn % theo sè mol
lµ a(%) vµ b(%)
Th× kho¶ng x¸c ®Þnh sè mol cña hçn hîp lµ.
B
B
M
m
< n
hh
<
A
A
M
m
Gi¶ sö A hoÆc B cã % = 100% vµ chÊt kia cã % = 0 hoÆc ngîc l¹i.
L u ý :
- Víi bµi to¸n hçn hîp 2 chÊt A, B (cha biÕt sè mol) cïng t¸c dông víi 1
hoÆc c¶ 2 chÊt X, Y (®· biÕt sè mol). §Ó biÕt sau ph¶n øng ®· hÕt
A, B hay X, Y cha. Cã thÓ gi¶ thiÕt hçn hîp A, B chØ chøa 1 chÊt A
hoÆc B
- Víi M
A
< M
B
nÕu hçn hîp chØ chøa A th×:
n
A
=
A
hh
M
m
> n
hh
=
hh
hh
M
m
Nh vËy nÕu X, Y t¸c dông víi A mµ cßn d, th× X, Y sÏ cã d ®Ó t¸c
dông hÕt víi hçn hîp A, B
- Víi M
A
< M
B
, nÕu hçn hîp chØ chøa B th×:
n
B
=
B
hh
M
m
< n
hh
=
hh
hh
M
m
Nh vËy nÕu X, Y t¸c dông cha ®ñ víi B th× còng kh«ng ®ñ ®Ó t¸c
dông hÕt víi hçn hîp A, B.
NghÜa lµ sau ph¶n øng X, Y hÕt, cßn A, B d.
3/ Khèi lîng mol trung b×nh cña mét hçn hîp ( M )
Khèi lîng mol trung b×nh (KLMTB) cña mét hçn hîp lµ khèi lîng cña 1
mol hçn hîp ®ã.
M =
hh
hh
n
m
=
i
i i
n n n
n M n M n M
...
. ... . .
2 1
2 2 1 1
+ +
+ +
(*)
Trong ®ã:
- m
hh
lµ tæng sè gam cña hçn hîp.
- n
hh
lµ tæng sè mol cña hçn hîp.
- M
1
, M
2
, ..., M
i
lµ khèi lîng mol cña c¸c chÊt trong hçn hîp.
- n
1
, n
2
, ..., n
i
lµ sè mol t¬ng øng cña c¸c chÊt.
TÝnh chÊt: M
min
< M < M
max
§èi víi chÊt khÝ v× thÓ tÝch tØ lÖ víi sè mol nªn (*) ®îc viÕt l¹i nh
sau:
M =
i
i i
V V V
V M V M V M
...
...
2 1
2 2 1 1
+ +
+ +
(**)
Tõ (*) vµ (**) dÔ dµng suy ra:
M = M
1
x
1
+ M
2
x
2
+ ... + M
i
x
i
(***)
Trong ®ã: x
1
, x
2
, ..., x
i
lµ thµnh phÇn phÇn tr¨m (%) sè mol hoÆc
thÓ tÝch (nÕu hçn hîp khÝ) t¬ng øng cña c¸c chÊt vµ ®îc lÊy theo
sè thËp ph©n, nghÜa lµ: 100% øng víi x = 1.
50% øng víi x = 0,5.
Chó ý: NÕu hçn hîp chØ gåm cã hai chÊt cã khèi lîng mol t¬ng øng
M
1
vµ M
2
th× c¸c c«ng thøc (*), (**) vµ (***) ®îc viÕt díi d¹ng:
52
(*)

M =
n
n n M n M ) .( .
1 2 1 1
− +
(*)
/
(**)

M =
V
V V M V M ) .( .
1 2 1 1
− +
(**)
/
(***)

M = M
1
x + M
2
(1 - x) (***)
/
Trong ®ã: n
1
, V
1
, x lµ sè mol, thÓ tÝch, thµnh phÇn % vÒ sè mol
hoÆc thÓ tÝch (hçn hîp khÝ) cña chÊt thø nhÊt M
1
. §Ó ®¬n gi¶n
trong tÝnh to¸n th«ng thêng ngêi ta chän M
1
> M
2
.
NhËn xÐt: NÕu sè mol (hoÆc thÓ tÝch) hai chÊt b»ng nhau th× M
=
2
2 1
M M +
vµ ngîc l¹i.
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: Hoµ tan 4,88g hçn hîp A gåm MgO vµ FeO trong 200ml dung
dÞch H
2
SO
4
0,45M(lo·ng) th× ph¶n øng võa ®ñ, thu ®îc dung dÞch
B.
a/ TÝnh khèi lîng mçi oxit cã trong hçn hîp A.
b/ §Ó t¸c dông võa ®ñ víi 2 muèi trong dung dÞch B cÇn dïng V(lit)
dung dÞch NaOH 0,2M, thu ®îc kÕt tña gåm 2 hi®r«xit kim lo¹i. Läc
lÊy kÕt tña, ®em nung trong kh«ng khÝ ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi
thu ®îc m gam chÊt r¾n khan(ph¶n øng hoµn toµn). TÝnh V vµ m.
§¸p sè:
a/ m
MgO
= 2g vµ m
FeO
= 2,88g
b/ V
dd NaOH 0,2M
= 0,9 lit vµ m
r¾n
= 5,2g.
Bµi 2: §Ó hoµ tan 9,6g mét hçn hîp ®ång mol (cïng sè mol) cña 2
oxit kim lo¹i cã ho¸ trÞ II cÇn 14,6g axit HCl. X¸c ®Þnh c«ng thøc
cña 2 oxit trªn. BiÕt kim lo¹i ho¸ trÞ II cã thÓ lµ Be, Mg, Ca, Fe, Zn,
Ba.
§¸p sè: MgO vµ CaO
Bµi 3: Khö 9,6g mét hçn hîp gåm Fe
2
O
3
vµ FeO b»ng H
2
ë nhiÖt ®é
cao, ngêi ta thu ®îc Fe vµ 2,88g H
2
O.
a/ ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
b/ X¸c ®Þnh thµnh phÇn % cña 2 oxit trong hçn hîp.
c/ TÝnh thÓ tÝch H
2
(®ktc) cÇn dïng ®Ó khö hÕt lîng oxit trªn.
§¸p sè:
b/ % Fe
2
O
3
= 57,14% vµ % FeO = 42,86%
c/ V
H
2
= 3,584 lit
Bµi 4: Cho X vµ Y lµ 2 oxit cña cïng mét kim lo¹i M. BiÕt khi hoµ tan
cïng mét lîng oxit X nh nhau ®Õn hoµn toµn trong HNO
3
vµ HCl råi
c« c¹n dung dÞch th× thu ®îc nh÷ng lîng muèi nitrat vµ clorua cña
kim lo¹i M cã cïng ho¸ trÞ. Ngoµi ra, khèi lîng muèi nitrat khan lín
h¬n khèi lîng muèi clorua khan mét lîng b»ng 99,38% khèi lîng oxit
53
®em hoµ tan trong mçi axit. Ph©n tö khèi cña oxit Y b»ng 45%
ph©n tö khèi cña oxit X. X¸c ®Þnh c¸c oxit X, Y.
§¸p sè:
Bµi 5: Khö 2,4g hçn hîp gåm CuO vµ Fe
2
O
3
b»ng H
2
ë nhiÖt ®é cao
th× thu ®îc 1,76g hçn hîp 2 kim lo¹i. §em hçn hîp 2 kim lo¹i hoµ tan
b»ng dd axit HCl th× thu ®îc V(lit) khÝ H
2
.
a/ X¸c ®Þnh % vÒ khèi lîng cña mçi oxit trong hçn hîp.
b/ TÝnh V (ë ®ktc).
§¸p sè:
a/ % CuO = 33,33% ; % Fe
2
O
3
= 66,67%
b/ V
H
2
= 0,896 lit.
Bµi 6: Hoµ tan 26,2g hçn hîp Al
2
O
3
vµ CuO th× cÇn ph¶i dïng võa
®ñ 250ml dung dÞch H
2
SO
4
2M. X¸c ®Þnh % khèi lîng mçi chÊt
trong hçn hîp.
§¸p sè: % Al
2
O
3
= 38,93% vµ % CuO = 61,07%.
Bµi 7: Cho hçn hîp A gåm 16g Fe
2
O
3
vµ 6,4g CuO vµo 160ml dung
dÞch H
2
SO
4
2M. Sau ph¶n øng thÊy cßn m gam r¾n kh«ng tan.
a/ TÝnh m.
b/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch hçn hîp gåm axit HCl 1M vµ axit H
2
SO
4
0,5M cÇn dïng ®Ó ph¶n øng hÕt hçn hîp A.
§¸p sè:
a/ 3,2 < m < 4,8
b/ V
dd hh axit
= 0,06 lit.
Chuyªn ®Ò 6:
Axit t¸c dông víi kim lo¹i
C¸ch lµm:
1/ Ph©n lo¹i axit:
Axit lo¹i 1: TÊt c¶ c¸c axit trªn( HCl, H
2
SO
4
lo·ng, HBr,...), trõ HNO
3

H
2
SO
4
®Æc.
Axit lo¹i 2: HNO
3
vµ H
2
SO
4
®Æc.
2/ C«ng thøc ph¶n øng: gåm 2 c«ng thøc.
C«ng thøc 1: Kim lo¹i ph¶n øng víi axit lo¹i 1.
Kim lo¹i + Axit lo¹i 1 ----> Muèi + H
2
§iÒu kiÖn:
- Kim lo¹i lµ kim lo¹i ®øng tríc H trong d·y ho¹t ®éng ho¸ häc
Bªkªt«p.
- D·y ho¹t ®éng ho¸ häc Bªkªt«p.
K, Na, Ba, Ca, Mg, Al, Zn, Fe, Ni, Sn, Pb, H, Cu, Hg, Ag, Pt,
Au.
§Æc ®iÓm:
54
- Muèi thu ®îc cã ho¸ trÞ thÊp(®èi víi kim lo¹i cã nhiÒu ho¸ trÞ)
ThÝ dô: Fe + 2HCl ----> FeCl
2
+ H
2
Cu + HCl ----> Kh«ng ph¶n øng.
C«ng thøc 2: Kim lo¹i ph¶n øng víi axit lo¹i 2:
Kim lo¹i + Axit lo¹i 2 -----> Muèi + H
2
O + S¶n phÈm khö.
§Æc ®iÓm:
- Ph¶n øng x¶y ra víi tÊt c¶ c¸c kim lo¹i (trõ Au, Pt).
- Muèi cã ho¸ trÞ cao nhÊt(®èi víi kim lo¹i ®a ho¸ trÞ)
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: Hoµ tan hÕt 25,2g kim lo¹i R trong dung dÞch axit HCl, sau
ph¶n øng thu ®îc 1,008 lit H
2
(®ktc). X¸c ®Þnh kim lo¹i R.
§¸p sè:
Bµi 2: Hoµ tan hoµn toµn 6,5g mét kim lo¹i A cha râ ho¸ trÞ vµo
dung dÞch axit HCl, th× thu ®îc 2,24 lit H
2
(®ktc). X¸c ®Þnh kim
lo¹i A.
§¸p sè: A lµ Zn.
Bµi 3: Cho 10g mét hçn hîp gåm Fe vµ Cu t¸c dông víi dung dÞch
axit HCl, th× thu ®îc 3,36 lit khÝ H
2
(®ktc). X¸c ®Þnh thµnh phÇn
% vÒ khèi lîng cña mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu.
§¸p sè: % Fe = 84%, % Cu = 16%.
Bµi 4: Cho 1 hçn hîp gåm Al vµ Ag ph¶n øng víi dung dÞch axit
H
2
SO
4
thu ®îc 5,6 lÝt H
2
(®ktc). Sau ph¶n øng th× cßn 3g mét chÊt
r¾n kh«ng tan. X¸c ®Þnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cu¶ mçi kim
lo¹i trong hçn hîp ban ®Çu.
§¸p sè: % Al = 60% vµ % Ag = 40%.
Bµi 5: Cho 5,6g Fe t¸c dông víi 500ml dung dÞch HNO
3
0,8M. Sau
ph¶n øng thu ®îc V(lit) hçn hîp khÝ A gåm N
2
O vµ NO
2
cã tû khèi so
víi H
2
lµ 22,25 vµ dd B.
a/ TÝnh V (®ktc)?
b/ TÝnh nång ®é mol/l cña c¸c chÊt cã trong dung dÞch B.
Híng dÉn:
Theo bµi ra ta cã:
n
Fe
= 5,6 : 56 = 0,1 mol
n
HNO
3
= 0,5 . 0,8 = 0,4 mol
M
hh khÝ
= 22,25 . 2 = 44,5
§Æt x, y lÇn lît lµ sè mol cña khÝ N
2
O vµ NO
2
.
PTHH x¶y ra:
8Fe + 30HNO
3
----> 8Fe(NO
3
)
3
+ 3N
2
O + 15H
2
O
(1)

8mol 3mol
8x/3 x
Fe + 6HNO
3
-----> Fe(NO
3
)
3
+ 3NO
2
+ 3H
2
O
(2)

55
1mol 3mol
y/3 y
TØ lÖ thÓ tÝch c¸c khÝ trªn lµ:
Gäi a lµ thµnh phÇn % theo thÓ tÝch cña khÝ N
2
O.
VËy (1 – a) lµ thµnh phÇn % cña khÝ NO
2
.
Ta cã: 44a + 46(1 – a) = 44,5
 a = 0,75 hay % cña khÝ N
2
O lµ 75% vµ cña khÝ NO
2

25%
Tõ ph¬ng tr×nh ph¶n øng kÕt hîp víi tØ lÖ thÓ tÝch ta cã:
x = 3y
(I)
---> y = 0,012 vµ x = 0,036
8x/3 + y/3 = 0,1
(II)


VËy thÓ tÝch cña c¸c khÝ thu ®îc ë ®ktc lµ:
V
N
2
O
= 0,81(lit) vµ V
NO
2
= 0,27(lit)
Theo ph¬ng tr×nh th×:
Sè mol HNO
3 (ph¶n øng)
= 10n
N
2
O
+ 2n
NO
2
= 10.0,036 + 2.0,012 =
0,384 mol
Sè mol HNO
3 (cßn d)
= 0,4 – 0,384 = 0,016 mol
Sè mol Fe(NO
3
)
3
= n
Fe
= 0,1 mol
VËy nång ®é c¸c chÊt trong dung dÞch lµ:
C
M
(Fe(NO
3
)
3
) = 0,2M
C
M
(HNO
3
)d = 0,032M
Bµi 6: §Ó hoµ tan 4,48g Fe ph¶i dïng bao nhiªu ml dung dÞch hçn
hîp HCl 0,5M vµ H
2
SO
4
0,75M.
Híng dÉn: Gi¶ sö ph¶i dïng V(lit) dung dÞch hçn hîp gåm HCl 0,5M
vµ H
2
SO
4
0,75M
Sè mol HCl = 0,5V (mol)
Sè mol H
2
SO
4
= 0,75V (mol)
Sè mol Fe = 0,08 mol
PTHH x¶y ra:
Fe + 2HCl ---> FeCl
2
+ H
2
Fe + H
2
SO
4
---> FeSO
4
+ H
2
Theo ph¬ng tr×nh ta cã: 0,25V + 0,75V = 0,08
---> V = 0,08 : 1 = 0,08 (lit)
Bµi 7: §Ó hoµ tan 4,8g Mg ph¶i dïng bao nhiªu ml dung dÞch hçn hîp
HCl 1,5M vµ H
2
SO
4
0,5M.
a/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch hçn hîp axit trªn cÇn dïng.
b/ TÝnh thÓ tÝch H
2
thu ®îc sau ph¶n øng ë ®ktc.
§¸p sè:
a/ V
hh dd axit
= 160ml.
b/ ThÓ tÝch khÝ H
2
lµ 4,48 lit.
56
Bµi 8: Hoµ tan 2,8g mét kim lo¹i ho¸ trÞ (II) b»ng mét hçn hîp gåm
80ml dung dÞch axit H
2
SO
4
0,5M vµ 200ml dung dÞch axit HCl 0,2M.
Dung dÞch thu ®îc cã tÝnh axit vµ muèn trung hoµ ph¶i dïng 1ml
dung dÞch NaOH 0,2M. X¸c ®Þnh kim lo¹i ho¸ trÞ II ®em ph¶n øng.
Híng dÉn:
Theo bµi ra ta cã:
Sè mol cña H
2
SO
4
lµ 0,04 mol
Sè mol cña HCl lµ 0,04 mol
S« mol cña NaOH lµ 0,02 mol
§Æt R lµ KHHH cña kim lo¹i ho¸ trÞ II
a, b lµ sè mol cña kim lo¹i R t¸c dông víi axit H
2
SO
4
vµ HCl.
ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
Sau khi kim lo¹i t¸c dông víi kim lo¹i R. Sè mol cña c¸c axit cßn l¹i lµ:
Sè mol cña H
2
SO
4
= 0,04 – a (mol)
Sè mol cña HCl = 0,04 – 2b (mol)
ViÕt c¸c PTHH trung hoµ:
Tõ PTP¦ ta cã:
Sè mol NaOH ph¶n øng lµ: (0,04 – 2b) + 2(0,04 – a) = 0,02
---> (a + b) = 0,1 : 2 = 0,05
VËy sè mol kim lo¹i R = (a + b) = 0,05 mol
---> M
R
= 2,8 : 0,05 = 56 vµ R cã ho¸ trÞ II ---> R lµ Fe.
Bµi 9: Chia 7,22g hçn hîp A gåm Fe vµ R (R lµ kim lo¹i cã ho¸ trÞ
kh«ng ®æi) thµnh 2 phÇn b»ng nhau:
- PhÇn 1: Ph¶n øng víi dung dÞch HCl d, thu ®îc 2,128 lit H
2
(®ktc)
- PhÇn 2: Ph¶n øng víi HNO
3
, thu ®îc 1,972 lit NO(®ktc)
a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i R.
b/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp A.
Híng dÉn:
a/ Gäi 2x, 2y (mol) lµ sè mol Fe, R cã trong hçn hîp A --> Sè mol Fe,
R trong 1/2 hçn hîp A lµ x, y.
ViÕt c¸c PTHH x¶y ra:
LËp c¸c ph¬ng tr×nh to¸n häc;
m
hh A
= 56.2x + 2y.M
R
(I)
n
H
2
= x + ny/2 = 0,095 (II)
n
NO
= x + ny/3 = 0,08 (III)
Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh ta ®îc: M
R
= 9n (víi n lµ ho¸ trÞ cña R)
LËp b¶ng: Víi n = 3 th× M
R
= 27 lµ phï hîp. VËy R lµ nh«m(Al)
b/ %Fe = 46,54% vµ %Al = 53,46%.
Chuyªn ®Ò 7:
57
axit t¸c dông víi baz¬
(Bµi to¸n hçn hîp axit t¸c dông víi hçn hîp baz¬)
* Axit ®¬n: HCl, HBr, HI, HNO
3
. Ta cã n
H
+
= n
A xit

* Axit ®a: H
2
SO
4
, H
3
PO
4
, H
2
SO
3
. Ta cã n
H
+
= 2n
A xit
hoÆc n
H
+
=
3n
A xit
* Baz¬ ®¬n: KOH, NaOH, LiOH. Ta cã n
OH


= 2n
BaZ¬

* Baz¬ ®a: Ba(OH)
2
, Ca(OH)
2
. Ta cã n
OH


= 2n
BaZ¬

PTHH cña ph¶n øng trung hoµ: H
+
+ OH
-
÷ → ÷ H
2
O
*L u ý : trong mét hçn hîp mµ cã nhiÒu ph¶n øng x¶y ra th× ph¶n
øng trung hoµ ®îc u tiªn x¶y ra tríc.
C¸ch lµm:
- ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
- §Æt Èn sè nÕu bµi to¸n lµ hçn hîp.
- LËp ph¬ng tr×nh to¸n häc
- Gi¶i ph¬ng tr×nh to¸n häc, t×m Èn.
- TÝnh to¸n theo yªu cÇu cña bµi.
Lu ý:
- Khi gÆp dung dÞch hçn hîp c¸c axit t¸c dông víi hçn hîp c¸c
baz¬ th× dïng ph¬ng ph¸p ®Æt c«ng thøc t¬ng ®¬ng cho axit
vµ baz¬.
- §Æt thÓ tÝch dung dÞch cÇn t×m lµ V(lit)
- T×m V cÇn nhí: n
HX
= n
MOH
.
Bµi tËp:
Cho tõ tõ dung dÞch H
2
SO
4
vµo dung dÞch NaOH th× cã c¸c ph¶n
øng x¶y ra:
Ph¶n øng u tiªn t¹o ra muèi trung hoµ tríc.
H
2
SO
4
+ 2NaOH ÷ → ÷ Na
2
SO
4
+ H
2
O
( 1 )
Sau ®ã khi sè mol

H
2
SO
4
= sè mol NaOH th× cã ph¶n øng
H
2
SO
4
+ NaOH ÷ → ÷ NaHSO
4
+ H
2
O
( 2 )

H íng gi¶i : xÐt tû lÖ sè mol ®Ó viÕt PTHH x¶y ra.
§Æt T =
4 2
SO H
NaOH
n
n

- NÕu T ≤ 1 th× chØ cã ph¶n øng (2) vµ cã thÓ d H
2
SO
4
.
- NÕu T ≥ 2 th× chØ cã ph¶n øng (1) vµ cã thÓ d NaOH.
- NÕu 1 < T < 2 th× cã c¶ 2 ph¶n øng (1) vµ (2) ë trªn.
Ngîc l¹i:
Cho tõ tõ dung dÞch NaOH vµo dung dÞch H
2
SO
4
th× cã c¸c ph¶n
øng x¶y ra:
Ph¶n øng u tiªn t¹o ra muèi axit tríc.
H
2
SO
4
+ NaOH ÷ → ÷ NaHSO
4
+ H
2
O
( 1 ) !
Vµ sau ®ã NaOH
d
+ NaHSO
4
÷ → ÷ Na
2
SO
4
+ H
2
O
( 2 ) !
58
HoÆc dùa vµo sè mol H
2
SO
4
vµ sè mol NaOH hoÆc sè mol Na
2
SO
4
vµ NaHSO
4
t¹o thµnh sau ph¶n øng ®Ó lËp c¸c ph¬ng tr×nh to¸n
häc vµ gi¶i.
§Æt Èn x, y lÇn lît lµ sè mol cña Na
2
SO
4
vµ NaHSO
4
t¹o thµnh sau
ph¶n øng.
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: CÇn dïng bao nhiªu ml dung dÞch KOH 1,5M ®Ó trung hoµ
300ml dung dÞch A chøa H
2
SO
4
0,75M vµ HCl 1,5M.
§¸p sè: V
dd KOH 1,5M
= 0,6(lit)
Bµi 2: §Ó trung hoµ 10ml dung dÞch hçn hîp axit gåm H
2
SO
4
vµ HCl
cÇn dïng 40ml dung dÞch NaOH 0,5M. MÆt kh¸c lÊy 100ml dung
dÞch axit ®em trung hoµ mét lîng xót võa ®ñ råi c« c¹n th× thu ®-
îc 13,2g muèi khan. TÝnh nång ®é mol/l cña mçi axÝt trong dung
dÞch ban ®Çu.
Híng dÉn:
§Æt x, y lÇn lît lµ nång ®é mol/lit cña axit H
2
SO
4
vµ axit HCl
ViÕt PTHH.
LËp hÖ ph¬ng tr×nh:
2x + y = 0,02 (I)
142x + 58,5y = 1,32 (II)
Gi¶i ph¬ng tr×nh ta ®îc:
Nång ®é cña axit HCl lµ 0,8M vµ nång ®é cña axit H
2
SO
4
lµ 0,6M.
Bµi 3: CÇn bao nhiªu ml dung dÞch NaOH 0,75M ®Ó trung hoµ
400ml hçn hîp dung dÞch axit gåm H
2
SO
4
0,5M vµ HCl 1M.
§¸p sè: V
NaOH
= 1,07 lit
Bµi 4: §Ó trung hoµ 50ml dung dÞch hçn hîp axit gåm H
2
SO
4
vµ HCl
cÇn dïng 200ml dung dÞch NaOH 1M. MÆt kh¸c lÊy 100ml dung
dÞch hçn hîp axit trªn ®em trung hoµ víi mét lîng dung dÞch NaOH
võa ®ñ råi c« c¹n th× thu ®îc 24,65g muèi khan. TÝnh nång ®é
mol/l cña mçi axit trong dung dÞch ban ®Çu.
§¸p sè: Nång ®é cña axit HCl lµ 3M vµ nång ®é cña axit H
2
SO
4

0,5M
Bµi 5: Mét dung dÞch A chøa HCl vµ H
2
SO
4
theo tØ lÖ sè mol 3:1,
biÕt 100ml dung dÞch A ®îc trung hoµ bëi 50ml dung dÞch NaOH
cã chøa 20g NaOH/lit.
a/ TÝnh nång ®é mol cña mçi axit trong A.
b/ 200ml dung dÞch A ph¶n øng võa ®ñ víi bao nhiªu ml dung dÞch
baz¬ B chøa NaOH 0,2M vµ Ba(OH)
2
0,1M.
c/ TÝnh tæng khèi lîng muèi thu ®îc sau ph¶n øng gi÷a 2 dung
dÞch A vµ B.
59
Híng dÉn:
a/ Theo bµi ra ta cã:
n
HCl :
n
H
2
SO
4
= 3:1
§Æt x lµ sè mol cña H
2
SO
4
(A
1
), th× 3x lµ sè mol cña HCl (A
2
)
Sè mol NaOH cã trong 1 lÝt dung dÞch lµ:
n
NaOH = 20 : 40 = 0,5 ( mol )
Nång ®é mol/lit cña dung dÞch NaOH lµ:
C
M ( NaOH )
= 0,5 : 1 = 0,5M
Sè mol NaOH ®· dung trong ph¶n øng trung hoµ lµ:
n
NaOH = 0,05 * 0,5 = 0,025 mol
PTHH x¶y ra :
HCl + NaOH ÷ → ÷ NaCl + H
2
O (1)
3x 3x
H
2
SO
4
+ 2NaOH ÷ → ÷ Na
2
SO
4
+ 2H
2
O (2)
x 2x
Tõ PTHH 1 vµ 2 ta cã : 3x + 2x = 0,025 <--> 5x = 0,025

x = 0,005
VËy
n
H
2
SO
4
= x = 0,005 mol

n
HCl = 3x = 3*0,005 = 0,015 mol
Nång ®é cña c¸c chÊt cã dung dÞch A lµ:
C
M ( A1 )
= 0,005 : 0,1 = 0,05M vµ C
M ( A2 )
= 0,015 :
0,1 = 0,15M
b/ §Æt HA lµ axit ®¹i diÖn cho 2 axit ®· cho. Trong 200 ml dung
dÞch A cã:
n
HA =
n
HCl +
2n
H
2
SO
4
= 0,015*0,2 + 0,05*0,2*2 = 0,05 mol
§Æt MOH lµ baz¬ ®¹i diÖn vµ V(lit) lµ thÓ tÝch cña dung dÞch B
chøa 2 baz¬ ®· cho:
n
MOH =
n
NaOH +
2n
Ba(OH)
2
= 0,2 V + 2 * 0,1 V = 0,4 V
PTP¦ trung hoµ: HA + MOH ÷ → ÷ MA + H
2
O (3)
Theo PTP¦ ta cã
n
MOH =
n
HA = 0,05 mol
VËy: 0,4V = 0,05

V = 0,125 lit = 125 ml
c/ Theo kÕt qu¶ cña c©u b ta cã:
n
NaOH = 0,125 * 0,2 = 0,025 mol vµ
n
Ba(OH)
2
= 0,125 * 0,1 =
0,0125 mol
n
HCl = 0,2 * 0,015 = 0,03 mol vµ
n
H
2
SO
4
= 0,2 * 0,05 = 0,01
mol
V× P¦ trªn lµ ph¶n øng trung hoµ nªn c¸c chÊt tham gia ph¶n øng
®Òu t¸c dông hÕt nªn dï ph¶n øng nµo x¶y ra tríc th× khèi lîng
muèi thu ®îc sau cïng vÉn kh«ng thay ®æi hay nã ®îc b¶o toµn.
m
hh muèi
= m
SO
4
+ m
Na
+ m
Ba
+ m
Cl

= 0,01*96 + 0,025*23 + 0,0125*137 + 0,03*35,5
= 0,96 + 1,065 + 0,575 + 1,7125 = 4,3125 gam
HoÆc tõ:
n
NaOH = 0,125 * 0,2 = 0,025 mol

m
NaOH
= 0,025 * 40 = 1g
60
n
Ba(OH)
2
= 0,125 * 0,1 = 0,0125 mol

m
Ba (OH)
2
= 0,0125 * 171 =
2,1375g
n
HCl = 0,2 * 0,015 = 0,03 mol

m
HCl
= 0,03 * 36,5 = 1,095g
n


H
2
SO
4
= 0,2 * 0,05 = 0,01 mol

m
H
2
SO
4
= 0,01 * 98 = 0,98g
¸p dông ®l BTKL ta cã: m
hh muèi
= m
NaOH
+ m
Ba (OH)
2
+ m
HCl
+ m
H
2
SO
4
- m
H
2
O
V× sè mol:
n
H
2
O =
n
MOH =
n
HA = 0,05 mol.

m
H
2
O
= 0,05 *18 =
0,9g
VËy ta cã: m
hh muèi
= 1 + 2,1375 + 1,095 + 0,98 – 0,9 = 4,3125
gam.
Bµi 6: TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch H
2
SO
4
vµ NaOH biÕt r»ng:
- 30ml dung dÞch NaOH ®îc trung hoµ hÕt bëi 200ml dung dÞch
NaOH vµ 10ml dung dÞch KOH 2M.
- 30ml dung dÞch NaOH ®îc trung hoµ hÕt bëi 20ml dung dÞch
H
2
SO
4
vµ 5ml dung dÞch HCl 1M.
§¸p sè: Nång ®é cña axit H
2
SO
4
lµ 0,7M vµ nång ®é cña dung dÞch
NaOH lµ 1,1M.
Bµi 7: TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch HNO
3
vµ dung dÞch KOH
biÕt:
- 20ml dung dÞch HNO
3
®îc trung hoµ hÕt bëi 60ml dung dÞch
KOH.
- 20ml dung dÞch HNO
3
sau khi t¸c dông hÕt víi 2g CuO th× ®îc
trung hoµ hÕt bëi 10ml dung dÞch KOH.
§¸p sè: Nång ®é dung dÞch HNO
3
lµ 3M vµ nång ®é dung dÞch KOH
lµ 1M.
Bµi 8: Mét dd A chøa HNO
3
vµ HCl theo tØ lÖ 2 : 1 (mol).
a/ BiÕt r»ng khi cho 200ml dd A t¸c dông víi 100ml dd NaOH 1M,
th× lîng axit d trong A t¸c dông võa ®ñ víi 50ml ® Ba(OH)
2
0,2M.
TÝnh nång ®é mol/lit cña mçi axit trong dd A.
b/ NÕu trén 500ml dd A víi 100ml dd B chøa NaOH 1M vµ Ba(OH)
2
0,5M. Hái dd thu ®îc cã tÝnh axit hay baz¬ ?
c/ Ph¶i thªm vµo dd C bao nhiªu lit dd A hoÆc B ®Ó cã ®îc dd D
trung hoµ.
§/S: a/ C
M [ HCl ]
= 0,2M ; C
M [ H
2
SO
4
]
= 0,4M
b/ dd C cã tÝnh axit, sè mol axit d lµ 0,1 mol.
c/ Ph¶i thªm vµo dd C víi thÓ tÝch lµ 50 ml dd B.
Bµi 9: Hoµ tan 8g hçn hîp 2 hi®roxit kim lo¹i kiÒm nguyªn chÊt
thµnh 100ml dung dÞch X.
a/ 100ml dung dÞch X ®îc trung hoµ võa ®ñ bëi 800ml dung dÞch
axit axªtic CH
3
COOH, cho 14,72g hçn hîp muèi. T×m tæng sè mol
61
hai hi®roxit kim lo¹i kiÒm cã trong 8g hçn hîp. T×m nång ®é mol/l
cña dung dÞch CH
3
COOH.
b/ X¸c ®Þnh tªn hai kim lo¹i kiÒm biÕt chóng thuéc 2 chu k× kÕ
tiÕp trong b¶ng tuÇn hoµn. T×m khèi lîng tõng hi®roxit trong 8g
hçn hîp.
Híng dÉn:
Gäi A, B lµ kÝ hiÖu cña 2 kim lo¹i kiÒm ( còng chÝnh lµ kÝ hiÖu
KLNT ).
Gi¶ sö M
A
< M
B
vµ R lµ kÝ hiÖu chung cña 2 kim lo¹i ---> M
A
< M
R
<
M
B

Trong 8g hçn hîp cã a mol ROH.
a/ Nång ®é mol/l cña CH
3
COOH = 0,16 : 0,8 = 0,2M
b/ M
R
= 33 ---> M
A
= 23(Na) vµ M
B
= 39(K)
m
NaOH
= 2,4g vµ m
KOH
= 5,6g.
62
Chuyªn ®Ò 8:
axit t¸c dông víi muèi
1/ Ph©n lo¹i axit
Gåm 3 lo¹i axit t¸c dông víi muèi.
a/ Axit lo¹i 1:
- Thêng gÆp lµ HCl, H
2
SO
4
lo·ng, HBr,..
- Ph¶n øng x¶y ra theo c¬ chÕ trao ®æi.
b/ Axit lo¹i 2:
- Lµ c¸c axit cã tÝnh oxi ho¸ m¹nh: HNO
3
, H
2
SO
4
®Æc.
- Ph¶n øng x¶y ra theo c¬ chÕ ph¶n øng oxi ho¸ khö.
c/ Axit lo¹i 3:
- Lµ c¸c axit cã tÝnh khö.
- Thêng gÆp lµ HCl, HI, H
2
S.
- Ph¶n øng x¶y ra theo c¬ chÕ ph¶n øng oxi ho¸ khö.
2/ C«ng thøc ph¶n øng.
a/ C«ng thøc 1:
Muèi + Axit ---> Muèi míi + Axit míi.
§iÒu kiÖn: S¶n phÈm ph¶i cã:
- KÕt tña.
- HoÆc cã chÊt bay h¬i(khÝ).
- HoÆc chÊt ®iÖn li yÕu h¬n.
§Æc biÖt: C¸c muèi sunfua cña kim lo¹i kÓ tõ Pb trë vÒ sau kh«ng
ph¶n øng víi axit lo¹i 1.
VÝ dô: Na
2
CO
3
+ 2HCl ---> 2NaCl + H
2
O + CO
2 (k)

BaCl
2
+ H
2
SO
4
---> BaSO
4(r)
+ 2HCl
b/ C«ng thøc 2:
Muèi + Axit lo¹i 2 ---> Muèi + H
2
O + s¶n phÈm khö.
§iÒu kiÖn:
- Muèi ph¶i cã tÝnh khö.
- Muèi sinh ra sau ph¶n øng th× nguyªn tö kim lo¹i trong muèi
ph¶i cã ho¸ trÞ cao nhÊt.
Chó ý: Cã 2 nhãm muèi ®em ph¶n øng.
- Víi c¸c muèi: CO
3
2-
, NO
3
-
, SO
4
2-
, Cl
-
.
+ §iÒu kiÖn: Kim lo¹i trong muèi ph¶i lµ kim lo¹i ®a ho¸ trÞ vµ ho¸
trÞ cña kim lo¹i trong muèi tríc ph¶i øng kh«ng cao nhÊt.
- Víi c¸c muèi: SO
3
2-
, S
2-
, S
2
-
.
+ Ph¶n øng lu«n x¶y ra theo c«ng thøc trªn víi tÊt c¶ c¸c kim lo¹i.
c/ C«ng thøc 3:
Thêng gÆp víi c¸c muèi s¾t(III). Ph¶n øng x¶y ra theo quy t¾c 2.(lµ
ph¶n øng oxi ho¸ khö)
2FeCl
3
+ H
2
S ---> 2FeCl
2
+ S
(r)
+ 2HCl.
Chó ý:
63
Bµi tËp: Cho tõ tõ dung dÞch HCl vµo Na
2
CO
3
(hoÆc K
2
CO
3
) th× cã
c¸c PTHH sau:
Giai ®o¹n 1 ChØ cã ph¶n øng.
Na
2
CO
3
+ HCl ÷ → ÷ NaHCO
3
+ NaCl
( 1 )
x (mol) x mol x mol
Giai ®o¹n 2 ChØ cã ph¶n øng
NaHCO
3
+ HCl
d
÷ → ÷ NaCl + H
2
O + CO
2

( 2 )
x x
x mol
HoÆc chØ cã mét ph¶n øng khi sè mol HCl = 2 lÇn sè mol Na
2
CO
3
.
Na
2
CO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ 2NaCl + H
2
O + CO
2

( 3 )
§èi víi K
2
CO
3
còng t¬ng tù.
H íng gi¶i : xÐt tû lÖ sè mol ®Ó viÕt PTHH x¶y ra
§Æt T =
3 2
CO Na
HCl
n
n

- NÕu T ≤ 1 th× chØ cã ph¶n øng (1) vµ cã thÓ d Na
2
CO
3
.
- NÕu T ≥ 2 th× chØ cã ph¶n øng (3) vµ cã thÓ d HCl.
- NÕu 1 < T < 2 th× cã c¶ 2 ph¶n øng (1) vµ (2) ë trªn hoÆc
cã thÓ viÕt nh sau.
§Æt x lµ sè mol cña Na
2
CO
3
(hoÆc HCl) tham gia ph¶n øng ( 1 )
Na
2
CO
3
+ HCl ÷ → ÷ NaHCO
3
+ NaCl
( 1 )
x (mol) x mol x mol
Na
2
CO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ 2NaCl + H
2
O + CO
2

( 2 ) !
TÝnh sè mol cña Na
2
CO
3
(hoÆc HCl) tham gia ph¶n øng(2!)dùa vµo
bµi ra vµ qua ph¶n øng(1).

ThÝ dô: Cho tõ tõ dung dÞch chøa x(mol) HCl vµo y (mol) Na
2
CO
3
(hoÆc K
2
CO
3
). H·y biÖn luËn vµ cho biÕt c¸c trêng hîp cã thÓ x¶y ra
viÕt PTHH , cho biÕt chÊt t¹o thµnh, chÊt cßn d sau ph¶n øng:
TH 1: x < y
Cã PTHH: Na
2
CO
3
+ HCl ÷ → ÷ NaHCO
3
+ NaCl
x x x x mol
- Dung dÞch sau ph¶n øng thu ®îc lµ: sè mol NaHCO
3
= NaCl =
x (mol)
- ChÊt cßn d lµ Na
2
CO
3
(y – x) mol
TH 2: x = y
Cã PTHH : Na
2
CO
3
+ HCl ÷ → ÷ NaHCO
3
+ NaCl
x x x x mol
- Dung dÞch sau ph¶n øng thu ®îc lµ: NaHCO
3
; NaCl
- C¶ 2 chÊt tham gia ph¶n øng ®Òu hÕt.
TH 3: y < x < 2y
Cã 2 PTHH: Na
2
CO
3
+ HCl ÷ → ÷ NaHCO
3
+ NaCl
y y y y
mol
sau ph¶n øng (1) dung dÞch HCl cßn d (x – y) mol nªn tiÕp tôc cã
ph¶n øng
64
NaHCO
3
+ HCl ÷ → ÷ NaCl + H
2
O + CO
2
(x – y) (x – y) (x – y)
(x – y)
- Dung dÞch thu ®îc sau ph¶n øng lµ: cã x(mol) NaCl vµ (2y –
x)mol NaHCO
3
cßn d
TH 4: x = 2y
Cã PTHH: Na
2
CO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ 2NaCl + H
2
O + CO
2
y 2y 2y
y mol
- Dung dÞch thu ®îc sau ph¶n øng lµ: cã 2y (mol) NaCl, c¶ 2 chÊt
tham gia ph¶n øng ®Òu hÕt.
TH 5: x > 2y
Cã PTHH: Na
2
CO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ 2NaCl + H
2
O + CO
2
y 2y 2y
y mol
- Dung dÞch thu ®îc sau ph¶n øng lµ: cã 2y (mol) NaCl vµ cßn d (x
– 2y) mol HCl.
Bµi tËp 5: Cho tõ tõ dung dÞch HCl vµo hçn hîp muèi gåm NaHCO
3
vµ Na
2
CO
3
(hoÆc KHCO
3
vµ K
2
CO
3
) th× cã c¸c PTHH sau:
§Æt x, y lÇn lît lµ sè mol cña Na
2
CO
3
vµ NaHCO
3
.
Giai ®o¹n 1: ChØ cã Muèi trung hoµ tham gia ph¶n øng.
Na
2
CO
3
+ HCl ÷ → ÷ NaHCO
3
+ NaCl
( 1 )
x (mol) x mol x mol
Giai ®o¹n 2: ChØ cã ph¶n øng
NaHCO
3
+ HCl
d
÷ → ÷ NaCl + H
2
O + CO
2

( 2 )
(x + y) (x + y) (x + y)
mol
§èi víi K
2
CO
3
vµ KHCO
3
còng t¬ng tù.
Bµi tËp: Cho tõ tõ dung dÞch HCl vµo hçn hîp muèi gåm Na
2
CO
3
;
K
2
CO
3
; NaHCO
3
th× cã c¸c PTHH sau:
§Æt x, y, z lÇn lît lµ sè mol cña Na
2
CO
3
; NaHCO
3
vµ K
2
CO
3
.
Giai ®o¹n 1: ChØ cã Na
2
CO
3
vµ K
2
CO
3
ph¶n øng.
Na
2
CO
3
+ HCl ÷ → ÷ NaHCO
3
+ NaCl
( 1 )
x (mol) x x x
K
2
CO
3
+ HCl ÷ → ÷ KHCO
3
+ KCl
( 2 )
z (mol) z z z
Giai ®o¹n 2: cã c¸c ph¶n øng
NaHCO
3
+ HCl
d
÷ → ÷ NaCl + H
2
O + CO
2
( 3 )
(x + y) (x + y)
(x + y) mol
KHCO
3
+ HCl
d
÷ → ÷ KCl + H
2
O + CO
2

( 4 )
z (mol) z z mol
65
Bµi tËp: Cho tõ tõ dung dÞch HCl vµo dung dÞch NaAlO
2
th× cã c¸c
PTHH sau.
NaAlO
2
+ HCl + H
2
O ÷ → ÷ Al(OH)
3
+ NaCl
( 1 )
Al(OH)
3
+ 3HCl
d
÷ → ÷ AlCl
3
+ 3H
2
O
( 2 )
NaAlO
2
+ 4HCl ÷ → ÷ AlCl
3
+ NaCl + 2H
2
O
( 3 )
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: Hoµ tan Na
2
CO
3
vµo V(ml) hçn hîp dung dÞch axit HCl 0,5M vµ
H
2
SO
4
1,5M th× thu ®îc mét dung dÞch A vµ 7,84 lit khÝ B (®ktc).
C« c¹n dung dÞch A thu ®îc 48,45g muèi khan.
a/ TÝnh V(ml) hçn h¬p dung dÞch axit ®· dïng?
b/ TÝnh khèi lîng Na
2
CO
3
bÞ hoµ tan.
Híng dÉn:
Gi¶ sö ph¶i dïng V(lit) dung dÞch gåm HCl 0,5M vµ H
2
SO
4
1,5M.
Na
2
CO
3
+ 2HCl ---> 2NaCl + H
2
O + CO
2
0,25V 0,5V 0,5V 0,25V (mol)
Na
2
CO
3
+ H
2
SO
4
---> Na
2
SO
4
+ H
2
O + CO
2

1,5V 1,5V 1,5V 1,5V (mol)
Theo bµi ra ta cã:
Sè mol CO
2
= 0,25V + 1,5V = 7,84 : 22,4 = 0,35 (mol) (I)
Khèi lîng muèi thu ®îc: 58,5.0,5V + 142.1,5V = 48,45 (g) (II)
V = 0,2 (l) = 200ml.
Sè mol Na
2
CO
3
= sè mol CO
2
= 0,35 mol
VËy khèi lîng Na
2
CO
3
®· bÞ hoµ tan:
m
Na
2
CO
3
= 0,35 . 106 = 37,1g.
Bµi 2:
a/ Cho 13,8 gam (A) lµ muèi cacbonat cña kim lo¹i kiÒm vµo 110ml
dung dÞch HCl 2M. Sau ph¶n øng thÊy cßn axit trong dung dÞch thu
®îc vµ thÓ tÝch khÝ tho¸t ra V
1
vît qu¸ 2016ml. ViÕt ph¬ng tr×nh
ph¶n øng, t×m (A) vµ tÝnh V
1
(®ktc).
b/ Hoµ tan 13,8g (A) ë trªn vµo níc. Võa khuÊy võa thªm tõng giät
dung dÞch HCl 1M cho tíi ®ñ 180ml dung dÞch axit, thu ®îc V
2
lit
khÝ. ViÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra vµ tÝnh V
2
(®ktc).
Híng dÉn:
a/ M
2
CO
3
+ 2HCl ---> 2MCl + H
2
O + CO
2

Theo PTHH ta cã:
Sè mol M
2
CO
3
= sè mol CO
2
> 2,016 : 22,4 = 0,09 mol
---> Khèi lîng mol M
2
CO
3
< 13,8 : 0,09 = 153,33 (I)
MÆt kh¸c: Sè mol M
2
CO
3 ph¶n øng
= 1/2 sè mol HCl < 1/2. 0,11.2 =
0,11 mol
---> Khèi lîng mol M
2
CO
3
= 13,8 : 0,11 = 125,45 (II)
Tõ (I, II) --> 125,45 < M
2
CO
3
< 153,33 ---> 32,5 < M < 46,5 vµ M lµ
kim lo¹i kiÒm
66
---> M lµ Kali (K)
VËy sè mol CO
2
= sè mol K
2
CO
3
= 13,8 : 138 = 0,1 mol ---> V
CO
2
=
2,24 (lit)
b/ Gi¶i t¬ng tù: ---> V
2
= 1,792 (lit)
Bµi 3: Hoµ tan CaCO
3
vµo 100ml hçn hîp dung dÞch gåm axit HCl vµ
axit H
2
SO
4
th× thu ®îc dung dÞch A vµ 5,6 lit khÝ B (®ktc), c« c¹n
dung dÞch A th× thu ®îc 32,7g muèi khan.
a/ TÝnh nång ®é mol/l mçi axit trong hçn hîp dung dÞch ban ®Çu.
b/ TÝnh khèi lîng CaCO
3
®· dïng.
Bµi 4: Cho 4,2g muèi cacbonat cña kim lo¹i ho¸ trÞ II. Hoµ tan vµo
dung dÞch HCl d, th× cã khÝ tho¸t ra. Toµn bé lîng khÝ ®îc hÊp thô
vµo 100ml dung dÞch Ba(OH)
2
0,46M thu ®îc 8,274g kÕt tña. T×m
c«ng thøc cña muèi vµ kim lo¹i ho¸ trÞ II.
§¸p sè:
- TH
1
khi Ba(OH)
2
d, th× c«ng thøc cña muèi lµ: CaCO
3
vµ kim lo¹i
ho¸ trÞ II lµ Ca.
- TH
2
khi Ba(OH)
2
thiÕu, th× c«ng thøc cña muèi lµ MgCO
3
vµ kim
lo¹i ho¸ trÞ II lµ Mg.
Bµi 5: Cho 1,16g muèi cacbonat cña kim lo¹i R t¸c dông hÕt víi
HNO
3
, thu ®îc 0,448 lit hçn hîp G gåm 2 khÝ cã tØ khèi h¬i so víi
hi®ro b»ng 22,5. X¸c ®Þnh c«ng thøc muèi (biÕt thÓ tÝch c¸c khÝ
®o ë ®ktc).
Híng dÉn:
Hçn hîp G gåm cã khÝ CO
2
vµ khÝ cßn l¹i lµ khÝ X.
Cã d
hh G/ H
2
= 22,5 --> M
TB cña hh G
= 22,5 . 2 = 45
Mµ M
CO
2
= 44 < 45 ---> M
khÝ X
> 45. nhËn thÊy trong c¸c khÝ chØ cã
NO
2
vµ SO
2
cã khèi lîng ph©n tö l¬n h¬n 45. Trong trêng hîp nµy
khÝ X chØ cã thÓ lµ NO
2
.
§Æt a, b lÇn lît lµ sè mol cña CO
2
vµ NO
2
.
Ta cã hÖ n
hh G
= a + b = 0,02 a = 0,01
M
TB hh G
=
b a
b a
+
+46 44
= 45 b = 0,01
PTHH:
R
2
(CO
3
)
n
+ (4m – 2n)HNO
3
---> 2R(NO
3
)
m
+ (2m – 2n)NO
2
+ nCO
2
+
(2m –
n)H
2
O.
2M
R
+ 60n 2m – 2n
1,16g 0,01 mol
Theo PTHH ta cã:
16 , 1
60 2 n M
R
+
=
01 , 0
2 2 n m−
----> M
R
= 116m – 146n
LËp b¶ng: ®iÒu kiÖn 1 ≤ n ≤ m ≤ 4
n 1 2 2 3 3
67
m 3 2 3 3 4
M
R
56
ChØ cã cÆp nghiÖm n = 2, m = 3 --> M
R
= 56 lµ phï hîp. VËy R lµ
Fe
CTHH: FeCO
3
Bµi 6: Cho 5,25g muèi cacbonat cña kim lo¹i M t¸c dông hÕt víi
HNO
3
, thu ®îc 0,336 lit khÝ NO vµ V lit CO
2
. X¸c ®Þnh c«ng thøc
muèi vµ tÝnh V. (biÕt thÓ tÝch c¸c khÝ ®îc ®o ë ®ktc)
§¸p sè: Gi¶i t¬ng tù bµi 3 ---> CTHH lµ FeCO
3

Bµi 7: Hoµ tan 2,84 gam hçn hîp 2 muèi CaCO
3
vµ MgCO
3
b»ng dung
dÞch HCl d thu ®îc 0,672 lÝt khÝ CO
2
(®ktc). TÝnh thµnh phÇn % sè
mol mçi muèi trong hçn hîp.
Bµi gi¶i
C¸c PTHH x¶y ra:
CaCO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ CaCl
2
+ CO
2
+ H
2
O
(1)
MgCO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ MgCl
2
+ CO
2
+ H
2
O
(2)
Tõ (1) vµ (2)

n
hh
= n
CO
2
=
4 , 22
672 , 0
= 0,03 (mol)
Gäi x lµ thµnh phÇn % sè mol cña CaCO
3
trong hçn hîp th× (1 - x) lµ
thµnh phÇn % sè mol cña MgCO
3
.
Ta cã M
2 muèi
= 100x + 84(1 - x) =
03 , 0
84 , 2


x = 0,67

% sè mol CaCO
3
= 67% ; % sè mol MgCO
3
= 100 - 67 = 33%.
Bµi 8: Hoµ tan 174 gam hçn hîp gåm 2 muèi cacbonat vµ sunfit cña
cïng mét kim lo¹i kiÒm vµo dung dÞch HCl d. Toµn bé khÝ tho¸t ra
®îc hÊp thô tèi thiÓu bëi 500 ml dung dÞch KOH 3M.
a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i kiÒm.
b/ X¸c ®Þnh % sè mol mçi muèi trong hçn hîp ban ®Çu.
Bµi gi¶i
c¸c PTHH x¶y ra:
M
2
CO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ 2MCl + CO
2
+ H
2
O
(1)
M
2
SO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ 2MCl + SO
2
+ H
2
O
(2)
Toµn bé khÝ CO
2
vµ SO
2
hÊp thô mét lîng tèi thiÓu KOH

s¶n
phÈm lµ muèi axit.
CO
2
+ KOH ÷ → ÷ KHCO
3

(3)
SO
2
+ KOH ÷ → ÷ KHSO
3

(4)
Tõ (1), (2), (3) vµ (4)
suy ra: n
2 muèi
= n
2 khÝ
= n
KOH
=
1000
3 . 500
= 1,5 (mol)

M
2 muèi
=
5 , 1
174
= 116 (g/mol)

2M + 60 < M < 2M + 80

18 < M < 28, v× M lµ kim lo¹i kiÒm, vËy M = 23 lµ Na.
b/ NhËn thÊy M
2 muèi
=
2
126 106 +
= 116 (g/mol).
68

% n
Na
2
CO
3
=
n
Na
2
SO
3
= 50%.
69
Chuyªn ®Ò 9:
Dung dÞch baz¬ t¸c dông víi
muèi.
Bµi tËp: Cho tõ tõ dung dÞch NaOH (hoÆc KOH) hay Ba(OH)
2
(hoÆc Ca(OH)
2
) vµo dung dÞch AlCl
3
th× cã c¸c PTHH sau.
3NaOH + AlCl
3
÷ → ÷ Al(OH)
3
+ 3NaCl
( 1 )
NaOH
d
+ Al(OH)
3
÷ → ÷ NaAlO
2
+ 2H
2
O
( 2 )
4NaOH + AlCl
3
÷ → ÷ NaAlO
2
+ 3NaCl + 2H
2
O
( 3 )

vµ:
3Ba(OH)
2
+ 2AlCl
3
÷ → ÷ 2Al(OH)
3
+ 3BaCl
2

( 1 )
Ba(OH)
2

d
+ 2Al(OH)
3
÷ → ÷ Ba(AlO
2
)
2
+ 4H
2
O
( 2 )
4Ba(OH)
2
+ 2AlCl
3
÷ → ÷ Ba(AlO
2
)
2
+ 3BaCl
2
+ 4H
2
O
( 3 )

Ngîc l¹i: Cho tõ tõ dung dÞch AlCl
3
vµo dung dÞch NaOH (hoÆc KOH)
hay Ba(OH)
2
(hoÆc Ca(OH)
2
) chØ cã PTHH sau:
AlCl
3
+ 4NaOH ÷ → ÷ NaAlO
2
+ 3NaCl + 2H
2
O
vµ 2AlCl
3
+ 4Ba(OH)
2
----> Ba(AlO
2
)
2
+ 3BaCl
2
+ 4H
2
O
Bµi tËp: Cho tõ tõ dung dÞch NaOH (hoÆc KOH) hay Ba(OH)
2
(hoÆc Ca(OH)
2
) vµo dung dÞch Al
2
(SO
4
)
3
th× cã c¸c PTHH sau.
6NaOH + Al
2
(SO
4
)
3
÷ → ÷ 2Al(OH)
3
+ 3Na
2
SO
4

( 1 )
NaOH
d
+ Al(OH)
3
÷ → ÷ NaAlO
2
+ 2H
2
O
( 2 )
8NaOH + Al
2
(SO
4
)
3
÷ → ÷ 2NaAlO
2
+ 3Na
2
SO
4
+
4H
2
O
( 3 )
Vµ:
3Ba(OH)
2
+ Al
2
(SO
4
)
3
÷ → ÷ 2Al(OH)
3
+ 3BaSO
4

( 1 )
Ba(OH)
2

d
+ 2Al(OH)
3
÷ → ÷ Ba(AlO
2
)
2
+ 4H
2
O
( 2 )
4Ba(OH)
2
+ Al
2
(SO
4
)
3
÷ → ÷ Ba(AlO
2
)
2
+ 3BaSO
4
+ 4H
2
O
( 3 )

Ngîc l¹i: Cho tõ tõ dung dÞch Al
2
(SO
4
)
3
vµo dung dÞch NaOH (hoÆc
KOH) hay Ba(OH)
2
(hoÆc Ca(OH)
2
) th× cã PTHH nµo x¶y ra?
Al
2
(SO
4
)
3
+ 8NaOH ÷ → ÷ 2NaAlO
2
+ 3Na
2
SO
4
+ 4H
2
O
(3 )/
Al
2
(SO
4
)
3
+ 4Ba(OH)
2
÷ → ÷ Ba(AlO
2
)
2
+ 3BaSO
4
+ 4H
2
O
(3 )//

Mét sè ph¶n øng ®Æc biÖt:
NaHSO
4 (dd)
+ NaAlO
2
+ H
2
O ÷ → ÷ Al(OH)
3
+ Na
2
SO
4

NaAlO
2
+ HCl + H
2
O ÷ → ÷ Al(OH)
3
+ NaCl
NaAlO
2
+ CO
2
+ H
2
O ÷ → ÷ Al(OH)
3
+ NaHCO
3

Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: Cho 200 ml dd gåm MgCl
2
0,3M; AlCl
3
0,45; HCl

0,55M t¸c
dông hoµn toµn víi V(lÝt) dd C chøa NaOH 0,02 M vµ Ba(OH)
2
0,01
M. H·y tÝnh thÓ tich V(lÝt) cÇn dïng ®Ó thu ®îc kÕt tña lín nhÊt vµ
70
lîng kÕt tña nhá nhÊt. TÝnh lîng kÕt tña ®ã. (gi¶ sö khi Mg(OH)
2
kÕt
tña hÕt th× Al(OH)
3
tan trong kiÒm kh«ng ®¸ng kÓ)
H íng dÉn gi¶ i :
n
HCl
= 0,11mol ; n
MgCl
2
= 0,06 mol ; n
AlCl
3
= 0,09 mol.
Tæng sè mol OH
-

= 0,04 V (*)
C¸c PTHH x¶y ra:
H
+
+ OH
-

÷ → ÷ H
2
O (1)
Mg
2+
+ OH
-

÷ → ÷ Mg(OH)
2
(2)
Al
3+
+ 3OH
-

÷ → ÷ Al(OH)
3
(3)
Al(OH)
3
+ OH
-

÷ → ÷ AlO
2
-

+ 2H
2
O (4)
Tr êng hîp 1 : §Ó cã kÕt tña lín nhÊt th× chØ cã c¸c ph¶n øng
(1,2,3 ).
VËy tæng sè mol OH
-
®· dïng lµ: 0,11 + 0,06 x 2 + 0,09 x 3 = 0,5
mol (**)
Tõ (*) vµ (**) ta cã ThÓ tÝch dd cÇn dïng lµ: V = 0,5 : 0,04 = 12,5
(lit)
m
KÕt tña
= 0,06 x 58 + 0,09 x 78 = 10,5 g
Tr êng hîp 2 : §Ó cã kÕt tña nhá nhÊt th× ngoµi c¸c p (1, 2, 3) th×
cßn cã p (4) n÷a.
Khi ®ã lîng Al(OH)
3
tan hÕt chØ cßn l¹i Mg(OH)
2
, chÊt r¾n cßn l¹i lµ:
0,06 x 58 = 3,48 g
Vµ lîng OH
-
cÇn dïng thªm cho p (4) lµ 0,09 mol.
VËy tæng sè mol OH
-
®· tham gia p lµ: 0,5 + 0,09 = 0,59 mol
ThÓ tÝch dd C cÇn dïng lµ: 0,59/ 0,04 = 14,75 (lit)
Bµi 2: Cho 200ml dung dÞch NaOH vµo 200g dung dÞch Al
2
(SO
4
)
3
1,71%. Sau ph¶n øng thu ®îc 0,78g kÕt tña. TÝnh nång ®é mol/l
cña dung dÞch NaOH tham gia ph¶n øng.
§¸p sè:
TH
1
: NaOH thiÕu
Sè mol NaOH = 3sè mol Al(OH)
3
= 3. 0,01 = 0,03 mol ---> C
M NaOH
=
0,15M
TH
2
: NaOH d ---> C
M NaOH
= 0,35M
Bµi 3: Cho 400ml dung dÞch NaOH 1M vµo 160ml dung dÞch hçn
hîp chøa Fe
2
(SO
4
)
3
0,125M vµ Al
2
(SO
4
)
3
0,25M. Sau ph¶n øng t¸ch
kÕt tña ®em nung ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi ®îc chÊt r¾n C.
a/ TÝnh m
r¾n C
.
b/ TÝnh nång ®é mol/l cña muèi t¹o thµnh trong dung dÞch.
§¸p sè:
a/ m
r¾n C
= 0,02 . 160 + 0,02 . 102 = 5,24g
b/ Nång ®é cña Na
2
SO
4
= 0,18 : 0,56 = 0,32M vµ nång ®é cña
NaAlO
2
= 0,07M
71
Bµi 4: Cho 200g dung dÞch Ba(OH)
2
17,1% vµo 500g dung dÞch hçn
hîp (NH
4
)
2
SO
4
1,32% vµ CuSO
4
2%. Sau khi kÕt thóc tÊt c¶ c¸c ph¶n
øng ta thu ®îc khÝ A, kÕt tña B vµ dung dÞch C.
a/ TÝnh thÓ tÝch khÝ A (®ktc)
b/ LÊy kÕt tña B röa s¹ch vµ nung ë nhiÖt cao ®Õn khèi lîng kh«ng
®æi th× ®îc bao nhiªu gam r¾n?
c/ TÝnh nång ®é % cña c¸c chÊt trong C.
§¸p sè:
a/ KhÝ A lµ NH
3
cã thÓ tÝch lµ 2,24 lit
b/ Khèi lîng BaSO
4
= 0,1125 . 233 = 26,2g vµ m
CuO
= 0,0625 . 80 =
5g
c/ Khèi lîng Ba(OH)
2
d = 0,0875 . 171 = 14,96g
m
dd
= Tæng khèi lîng c¸c chÊt ®em trén - m
kÕt tña
- m
khÝ
m
dd
= 500 + 200 – 26,21 – 6,12 – 1,7 = 666g
Nång ®é % cña dung dÞch Ba(OH)
2
= 2,25%
Bµi 5: Cho mét mÉu Na vµo 200ml dung dÞch AlCl
3
thu ®îc 2,8 lit
khÝ (®ktc) vµ mét kÕt tña A. Nung A ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi thu
®îc 2,55 gam chÊt r¾n. TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch AlCl
3
.
H¬ng dÉn:
m
r¾n
: Al
2
O
3
--> sè mol cña Al
2
O
3
= 0,025 mol ---> sè mol Al(OH)
3
=
0,05 mol
sè mol NaOH = 2sè mol H
2
= 0,25 mol.
TH
1
: NaOH thiÕu, chØ cã ph¶n øng.
3NaOH + AlCl
3
---> Al(OH)
3
+ 3NaCl
Kh«ng x¶y ra v× sè mol Al(OH)
3
t¹o ra trong ph¶n øng > sè mol
Al(OH)
3
®Ò cho.
TH
2
: NaOH d, cã 2 ph¶n øng x¶y ra.
3NaOH + AlCl
3
---> Al(OH)
3
+ 3NaCl
0,15 0,05 0,05 mol
4NaOH + AlCl
3
---> NaAlO
2
+ 3NaCl + H
2
O
(0,25 – 0,15) 0,025
Tæng sè mol AlCl
3
ph¶n øng ë 2 ph¬ng tr×nh lµ 0,075 mol
----> Nång ®é cña AlCl
3
= 0,375M
Bµi 6: Cho 200ml dung dÞch NaOH x(M) t¸c dông víi 120 ml dung
dÞch AlCl
3
1M, sau cïng thu ®îc 7,8g kÕt tña. TÝnh trÞ sè x?
§¸p sè:
- TH
1
: Nång ®é AlCl
3
= 1,5M
- TH
2
: Nång ®é AlCl
3
= 1,9M
Bµi 7: Cho 9,2g Na vµo 160ml dung dÞch A cã khèi lîng riªng
1,25g/ml chøa Fe
2
(SO
4
)
3
0,125M vµ Al
2
(SO
4
)
3
0,25M. Sau khi ph¶n
øng kÕt thóc ngêi ta t¸ch kÕt tña vµ ®em nung nãng ®Õn khèi lîng
kh«ng ®æi thu ®îc chÊt r¾n.
a/ TÝnh khèi lîng chÊt r¾n thu ®îc.
72
b/ TÝnh nång ®é % cña dung dÞch muèi thu ®îc.
§¸p sè:
a/
m
Fe
2
O
3
= 3,2g vµ
m
Al
2
O
3
= 2,04g.
b/ Nång ®é % cña c¸c dung dÞch lµ: C%(Na
2
SO
4
) = 12,71% vµ C%
(NaAlO
2
) = 1,63%
73
Chuyªn ®Ò 10:
Hai dung dÞch muèi t¸c dông víi
nhau.
C«ng thøc 1:
Muèi + Muèi ---> 2 Muèi míi
§iÒu kiÖn:
- Muèi ph¶n øng: tan hoÆc tan Ýt trong níc.
- S¶n phÈm ph¶i cã chÊt:
+ KÕt tña.
+ HoÆc bay h¬i
+ HoÆc chÊt ®iÖn li yÕu. H
2
O
VÝ dô: BaCl
2
+ Na
2
SO
4
---> BaSO
4
+ 2NaCl
C«ng thøc 2:
C¸c muèi cña kim lo¹i nh«m, kÏm, s¾t(III) ---> Gäi chung lµ muèi A
Ph¶n øng víi c¸c muèi cã chøa c¸c gèc axit: CO
3
, HCO
3
, SO
3
, HSO
3
, S,
HS, AlO
2
---> Gäi chung lµ muèi B.
Ph¶n øng x¶y ra theo quy luËt:
Muèi A + H
2
O ----> Hi®roxit
(r)
+ Axit
Axit + Muèi B ----> Muèi míi + Axit míi.
VÝ dô: FeCl
3
ph¶n øng víi dung dÞch Na
2
CO
3

2FeCl
3
+ 6H
2
O

-----> 2Fe(OH)
3
+ 6HCl
6HCl + 3Na
2
CO
3
---> 6NaCl + 3CO
2
+ 3H
2
O
PT tæng hîp:
2FeCl
3
+ 3H
2
O + 3Na
2
CO
3
---> 2Fe(OH)
3
+ 3CO
2
+ 6NaCl.
C«ng thøc 3:
X¶y ra khi gÆp s¾t, ph¶n øng x¶y ra theo quy t¾c 2.
VÝ dô:
AgNO
3
+ Fe(NO
3
)
2
---> Fe(NO
3
)
3
+ Ag.
Bµi 1: Cho 0,1mol FeCl
3
t¸c dông hÕt víi dung dÞch Na
2
CO
3
d, thu ®-
îc chÊt khÝ B vµ kÕt tña C. §em nung C ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi
thu ®îc chÊt r¾n D. TÝnh thÓ tÝch khÝ B (®ktc) vµ khèi lîng chÊt
r¾n D.
§¸p sè:
- ThÓ tÝch khÝ CO
2
lµ 3,36 lit
- R¾n D lµ Fe
2
O
3
cã khèi lîng lµ 8g
Bµi 2: Trén 100g dung dÞch AgNO
3
17% víi 200g dung dÞch
Fe(NO
3
)
2
18% thu ®îc dung dÞch A cã khèi lîng riªng (D =
1,446g/ml). TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch A.
§¸p sè:
- Dung dÞch A gåm Fe(NO
3
)
2
0,1 mol vµ Fe(NO
3
)
3
0,1 mol.
74
- Nång ®é mol/l cña c¸c chÊt lµ: C
M
(Fe(NO
3
)
2
) = C
M
(Fe(NO
3
)
3
) =
0,5M
Bµi 3: Cho 500ml dung dÞch A gåm BaCl
2
vµ MgCl
2
ph¶n øng víi
120ml dung dÞch Na
2
SO
4
0,5M d, thu ®îc 11,65g kÕt tña. §em phÇn
dung dÞch c« c¹n thu ®îc 16,77g hçn hîp muèi khan. X¸c ®Þnh
nång ®é mol/l c¸c chÊt trong dung dÞch.
Híng dÉn:
Ph¶n øng cña dung dÞch A víi dung dÞch Na
2
SO
4
.
BaCl
2
+ Na
2
SO
4
----> BaSO
4
+ 2NaCl
0,05 0,05 0,05 0,1 mol
Theo (1) sè mol BaCl
2
tr«ng dd A lµ 0,05 mol vµ sè mol NaCl = 0,1
mol.
Sè mol Na
2
SO
4
cßn d lµ 0,06 – 0,05 = 0,01 mol
Sè mol MgCl
2
=
95
5 , 58 . 1 , 0 142 . 01 , 0 77 , 16 − −
= 0,1 mol.
VËy trong 500ml dd A cã 0,05 mol BaCl
2
vµ 0,1 mol MgCl
2
.
---> Nång ®é cña BaCl
2
= 0,1M vµ nång ®é cña MgCl
2
= 0,2M.
Bµi 4: Cho 31,84g hçn hîp NaX, NaY (X, Y lµ 2 halogen ë 2 chu k×
liªn tiÕp) vµo dung dÞch AgNO
3
d, thu ®îc 57,34g kÕt tña. T×m
c«ng thøc cña NaX, NaY vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña
mçi muèi.
Híng dÉn;
* TH
1
: X lµ Flo(F) --> Y lµ Cl. VËy kÕt tña lµ AgCl.
Hçn hîp 2 muèi cÇn t×m lµ NaF vµ NaCl
PTHH: NaCl + AgNO
3
---> AgCl + NaNO
3

Theo PT (1) th× n
NaCl
= n
AgCl
= 0,4 mol ---> %NaCl = 73,49% vµ
%NaF = 26,51%.
* TH
2
: X kh«ng ph¶i lµ Flo(F).
Gäi Na X lµ c«ng thøc ®¹i diÖn cho 2 muèi.
PTHH: Na X + AgNO
3
---> Ag X + NaNO
3

(23 + X ) (108 + X )
31,84g 57,34g
Theo PT(2) ta cã:
31,84
X 23 +
=
34 , 57
108 X +
---> X = 83,13
VËy hçn hîp 2 muèi cÇn t×m lµ NaBr vµ NaI ---> %NaBr = 90,58%
vµ %NaI = 9,42%
Bµi 5: Dung dÞch A chøa 7,2g XSO
4
vµ Y
2
(SO
4
)
3
. Cho dung dÞch
Pb(NO
3
)
2
t¸c dông víi dung dÞch A (võa ®ñ), thu ®îc 15,15g kÕt tña
vµ dung dÞch B.
a/ X¸c ®Þnh khèi lîng muèi cã trong dung dÞch B.
b/ TÝnh X, Y biÕt tØ lÖ sè mol XSO
4
vµ Y
2
(SO
4
)
3
trong dung dÞch A lµ
2 : 1 vµ tØ lÖ khèi lîng mol nguyªn tö cña X vµ Y lµ 8 : 7.
Híng dÉn:
75
PTHH x¶y ra:
XSO
4
+ Pb(NO
3
)
2
---> PbSO
4
+ X(NO
3
)
2

x x x mol
Y
2
(SO
4
)
3
+ 3Pb(NO
3
)
2
---> 3PbSO
4
+ 2Y(NO
3
)
3

y 3y 2y
Theo PT (1, 2) vµ ®Ò cho ta cã:
m
hh muèi
= (X+96)x + (2Y+3.96)y = 7,2 (I) ---> X.x + 2Y.y = 2,4
Tæng khèi lîng kÕt tña lµ 15,15g --> Sè mol PbSO
4
= x + 3y =
15,15/303 = 0,05 mol
Gi¶i hÖ ta ®îc: m
muèi trong dd B
= 8,6g
(cã thÓ ¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng)
Theo ®Ò ra vµ kÕt qu¶ cña c©u a ta cã:
x : y = 2 : 1
X : Y = 8 : 7
x + 3y = 0,05
X.x + 2.Y.y = 2,4
---> X lµ Cu vµ Y lµ Fe
VËy 2 muèi cÇn t×m lµ CuSO
4
vµ Fe
2
(SO
4
)
3
.
Bµi 6: Cã 1 lit dung dÞch hçn hîp gåm Na
2
CO
3
0,1M vµ (NH
4
)
2
CO
3
0,25M. Cho 43g hçn hîp BaCl
2
vµ CaCl
2
vµo dung dÞch trªn. Sau khi
c¸c ph¶n øng kÕt thóc thu ®îc 39,7g kÕt tña A vµ dung dÞch B.
a/ Chøng minh muèi cacbonat cßn d.
b/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng c¸c chÊt trong A.
c/ Cho dung dÞch HCl d vµo dung dÞch B. Sau ph¶n øng c« c¹n dung
dÞch vµ nung chÊt r¾n cßn l¹i tíi khèi lîng kh«ng ®æi thu ®îc r¾n
X. TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng r¾n X.
Híng dÉn:
§Ó chøng minh muèi cacbonat d, ta chøng minh m
muèi ph¶n øng
< m
muèi
ban ®Çu

Ta cã: Sè mol Na
2
CO
3
= 0,1 mol vµ sè mol (NH
4
)
2
CO
3
= 0,25 mol.
Tæng sè mol CO
3
ban ®Çu = 0,35 mol
Ph¶n øng t¹o kÕt tña:
BaCl
2
+ CO
3
----> BaCO
3
+ 2Cl
CaCl
2
+ CO
3
---> CaCO
3
+ 2Cl
Theo PTHH ta thÊy: Tæng sè mol CO
3
ph¶n øng = (43 – 39,7) : 11 =
0,3 mol.
VËy sè mol CO
3
ph¶n øng < sè mol CO
3
ban ®Çu.---> sè mol CO
3
d
b/ V× CO
3
d nªn 2 muèi CaCl
2
vµ BaCl
2
ph¶n øng hÕt.
m
muèi kÕt tña
= 197x + 100y = 39,7
Tæng sè mol Cl ph¶n øng = x + y = 0,3
----> x = 0,1 vµ y = 0,2
KÕt tña A cã thµnh phÇn: %BaCO
3
= 49,62% vµ %CaCO
3
= 50,38%
c/ ChÊt r¾n X chØ cã NaCl. ---> %NaCl = 100%.
76
77
Chuyªn ®Ò 11:
bµi to¸n hçn hîp kim lo¹i.
Thêng gÆp díi d¹ng kim lo¹i ph¶n øng víi axit, baz¬, muèi vµ
víi níc.
D·y ho¹t ®éng ho¸ häc cña kim lo¹i.
K, Na, Mg, Al, Zn, Fe, Pb, (H), Cu, Ag, Au
(Khi Nµo May Aã Z¸p S¾t Ph¶i Hái Cóc B¹c Vµng)
ý nghÜa:
K B
a
C
a
Na Mg Al Z
n
F
e
N
i
S
n
P
b
H C
u
A
g
H
g
A
u
P
t
+ O
2
: nhiÖt ®é thêng ë nhiÖt ®é cao Khã
ph¶n øng

K B
a
C
a
Na Mg Al Z
n
F
e
N
i
S
n
P
b
H C
u
A
g
H
g
A
u
P
t
T¸c dông víi níc Kh«ng t¸c dông víi níc ë nhiÖt ®é thêng
K B
a
C
a
Na Mg Al Z
n
F
e
N
i
S
n
P
b
H C
u
A
g
H
g
A
u
P
t
T¸c dông víi c¸c axit th«ng thêng gi¶i phãng Hidro Kh«ng t¸c
dông.
K B
a
C
a
Na Mg Al Z
n
F
e
N
i
S
n
P
b
H C
u
A
g
H
g
A
u
P
t
Kim lo¹i ®øng tríc ®Èy kim lo¹i ®øng sau ra
khái muèi
K B
a
C
a
Na Mg Al Z
n
F
e
N
i
S
n
P
b
H C
u
A
g
H
g
A
u
P
t
H2, CO kh«ng khö ®îc oxit khö ®îc oxit c¸c kim lo¹i nµy ë
nhiÖt ®é cao
Chó ý:
- C¸c kim lo¹i ®øng tríc Mg ph¶n øng víi níc ë nhiÖt ®é thêng
t¹o thµnh dd KiÒm vµ gi¶i phãng khÝ Hidro.
- Trõ Au vµ Pt, c¸c kim lo¹i kh¸c ®Òu cã thÓ t¸c dông víi HNO
3
vµ H
2
SO
4
®Æc nhng kh«ng gi¶i phãng Hidro.
78
ý nghÜa cña d·y ho¹t ®éng ho¸ häc
K Na Ba Ca Mg Al Zn Fe Ni Sn Pb H Cu Hg
Ag Pt Au
- D·y ®îc s¾p xÕp theo chiÒu gi¶m dÇn tÝnh ho¹t ®éng ho¸ häc
(tõ tr¸i sang ph¶i)
- Mét sè kim lo¹i võa t¸c dông ®îc víi axit vµ víi níc: K, Na, Ba, Ca
Kim lo¹i + H
2
O ----> Dung dÞch baz¬ + H
2

- Kim lo¹i võa t¸c dông víi axit, võa t¸c dông víi baz¬: (Be), Al, Zn,
Cr
2A + 2(4 – n)NaOH + 2(n – 2)H
2
O ---> 2Na
4 – n
AO
2
+ nH
2

VÝ dô: 2Al + 2NaOH + 2H
2
O ----> 2NaAlO
2
+ 3H
2
2Al + Ba(OH)
2
+ 2H
2
O ----> Ba(AlO
2
)
2
+ 3H
2
Zn + 2NaOH ---> Na
2
ZnO
2
+ H
2
Zn + Ba(OH)
2
---> BaZnO
2
+ H
2
- Kim lo¹i ®øng tríc H t¸c dông víi dung dÞch axit HCl, H
2
SO
4
lo·ng
t¹o muèi vµ gi¶i phãng H
2
.
Kim lo¹i + Axit ----> Muèi + H
2
Lu ý: Kim lo¹i trong muèi cã ho¸ trÞ thÊp (®èi víi kim lo¹i ®a ho¸
trÞ)
- KÓ tõ Mg trë ®i kim lo¹i ®øng tríc ®Èy ®îc kim lo¹i ®øng sau ra
khái muèi cña chóng. theo quy t¾c:
ChÊt khö m¹nh + chÊt oxi hãa m¹nh ÷ → ÷ chÊt oxi ho¸ yÕu + chÊt
khö yÕu.
Lu ý: nh÷ng kim lo¹i ®Çu d·y (kim lo¹i t¸c dông ®îc víi níc) th×
kh«ng tu©n theo quy t¾c trªn mµ nã x¶y ra theo c¸c bíc sau:
Kim lo¹i kiÒm (hoÆc kiÒm thæ) + H
2
O ÷ → ÷ Dung dÞch baz¬
+ H
2

Sau ®ã: Dung dÞch baz¬ + dung dÞch muèi ÷ → ÷ Muèi míi +
Baz¬ míi (*)
§iÒu kiÖn(*): ChÊt t¹o thµnh ph¶i cã Ýt nhÊt 1 chÊt kÕt tña (kh«ng
tan).
VD: cho Ba vµo dung dÞch CuSO
4
.
Tríc tiªn: Ba + 2H
2
O ÷ → ÷ Ba(OH)
2
+ H
2

Ba(OH)
2
+ CuSO
4
÷ → ÷ Cu(OH)
2
+ BaSO
4

§Æc biÖt: Cu + 2FeCl
3
---> CuCl
2
+ 2FeCl
2

Cu + Fe
2
(SO
4
)
3
---> CuSO
4
+ 2FeSO
4

C¸c bµi to¸n vËn dông sè mol trung b×nh
vµ x¸c ®Þnh kho¶ng sè mol cña chÊt.
1/ §èi víi chÊt khÝ. (hçn hîp gåm cã 2 khÝ)
79
Khèi lîng trung b×nh cña 1 lit hçn hîp khÝ ë ®ktc:
M
TB
=
V
V M V M
4 , 22
2 1 2 1
+
Khèi lîng trung b×nh cña 1 mol hçn hîp khÝ ë ®ktc:
M
TB
=
V
V M V M
2 2 1 1
+
HoÆc: M
TB
=
n
n n M n M ) (
1 2 1 1
− +
(n lµ tæng sè mol khÝ trong hçn
hîp)
HoÆc: M
TB
=
1
) 1 (
1 2 1 1
x M x M − +
(x
1
lµ % cña khÝ thø nhÊt)
HoÆc: M
TB
= d
hh/khÝ x
. M
x
2/ §èi víi chÊt r¾n, láng. M
TB cña hh
=
hh
hh
n
m
TÝnh chÊt 1:
M
TB cña hh
cã gi¸ trÞ phô thuéc vµo thµnh phÇn vÒ lîng c¸c chÊt
thµnh phÇn trong hçn hîp.
TÝnh chÊt 2:
M
TB cña hh
lu«n n»m trong kho¶ng khèi lîng mol ph©n tö cña c¸c
chÊt thµnh phÇn nhá nhÊt vµ lín nhÊt.
M
min
< n
hh
< M
max
TÝnh chÊt 3:
Hçn hîp 2 chÊt A, B cã M
A
< M
B
vµ cã thµnh phÇn % theo sè mol
lµ a(%) vµ b(%)
Th× kho¶ng x¸c ®Þnh sè mol cña hçn hîp lµ.
B
B
M
m
< n
hh
<
A
A
M
m
Gi¶ sö A hoÆc B cã % = 100% vµ chÊt kia cã % = 0 hoÆc ngîc l¹i.
L u ý :
- Víi bµi to¸n hçn hîp 2 chÊt A, B (cha biÕt sè mol) cïng t¸c dông víi 1
hoÆc c¶ 2 chÊt X, Y (®· biÕt sè mol). §Ó biÕt sau ph¶n øng ®· hÕt
A, B hay X, Y cha. Cã thÓ gi¶ thiÕt hçn hîp A, B chØ chøa 1 chÊt A
hoÆc B
- Víi M
A
< M
B
nÕu hçn hîp chØ chøa A th×:
n
A
=
A
hh
M
m
> n
hh
=
hh
hh
M
m
Nh vËy nÕu X, Y t¸c dông víi A mµ cßn d, th× X, Y sÏ cã d ®Ó t¸c
dông hÕt víi hçn hîp A, B
- Víi M
A
< M
B
, nÕu hçn hîp chØ chøa B th×:
n
B
=
B
hh
M
m
< n
hh
=
hh
hh
M
m
Nh vËy nÕu X, Y t¸c dông cha ®ñ víi B th× còng kh«ng ®ñ ®Ó t¸c
dông hÕt víi hçn hîp A, B.
NghÜa lµ sau ph¶n øng X, Y hÕt, cßn A, B d.
80
VÝ dô 1: Cho 22,2 gam hçn hîp gåm Fe, Al tan hoµn toµn trong HCl,
ta thu ®îc 13,44 lÝt H
2
(®ktc). TÝnh thµnh phÇn % khèi lîng mçi
chÊt trong hçn hîp vµ khèi lîng muèi clorua khan thu ®îc.
Bµi gi¶i
V× ph¶n øng hoµn toµn nªn ta cã thÓ thay hçn hîp Fe, Al b»ng kim
lo¹i t¬ng ®¬ng M cã ho¸ trÞ n . Gäi x lµ sè mol Fe trong 1 mol hçn
hîp.
M = 56.x + 27(1 - x)
n = 2.x + 3(1 - x)
PTHH: M + n HCl ÷ → ÷ M Cl
n
+
2
n
H
2

M
2 , 22

M
2 , 22

M
2 , 22
.
2
n
Theo bµi ra:
M
2 , 22
.
2
n
= n
H
2

=
4 , 22
44 , 13
= 0,6 (mol)


[ ]
[ ] 2 . ) 1 ( 27 56
) 1 ( 3 2 2 , 22
x x
x x
− +
− +
= 0,6

x = 0,6 mol Fe vµ 0,4 mol Al
M = 0,6.56 + 27.0,4 = 44,4 (g/mol)
% Fe =
4 , 44
56 . 6 , 0
.100% = 75,67%
% Al = 100 - 75,67 = 24,33%
Ta cã n = 0,6.2 + 0,4.3 = 2,4 (mol)
Khèi lîng muèi clorua khan:
m =
M
2 , 22
( M + 35,5. n ) = 22,2 +
4 , 44
4 , 2 . 5 , 35
.22,2 = 64,8 gam.
Chó ý : Cã thÓ ¸p dông KLMTB cña mét hçn hîp vµo bµi to¸n x¸c
®Þnh tªn kim lo¹i. Th«ng thêng ®ã lµ bµi to¸n hçn hîp hai kim lo¹i
thuéc 2 chu kú, hai ph©n nhãm kÕ tiÕp, ...
VÝ dô 2: Khi cho 3,1 gam hçn hîp hai kim lo¹i kiÒm thuéc hai chu kú
liªn tiÕp t¸c dông hÕt víi níc ta thu ®îc 1,12 lÝt H
2
(®ktc). X¸c ®Þnh
hai kim lo¹i vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña hçn hîp.
Bµi gi¶i
V× ph¶n øng x¶y ra hoµn toµn nªn ta cã thÓ thay thÕ hçn hîp hai
kim lo¹i kiÒm b»ng mét kim lo¹i t¬ng ®¬ng A cã ho¸ trÞ 1 (kim lo¹i
kiÒm)
2 A + 2H
2
O ÷ → ÷ 2 AOH + H
2

(1)
Theo (1)

n
A
= 2n
H
2
= 2
4 , 22
12 , 1
= 0,1 (mol)


A =
1 , 0
1 , 3
= 31 g/mol

Na = 23 < A = 31 < K = 39
81
MÆt kh¸c: A = 31 =
2
39 23 +


sè mol hai chÊt b»ng nhau
nghÜa lµ trong 1 mol hçn hîp mçi kim lo¹i cã 0,5 mol. Thµnh
phÇn % khèi lîng:
% Na =
31
23 . 5 , 0
.100 = 37,1% vµ % K = (100 - 37,1)% = 62,9%.
NhËn xÐt: Sö dông c¸c ®¹i lîng trung b×nh sÏ cho phÐp chóng
ta gi¶i quyÕt nhanh c¸c bµi tËp ho¸ häc.
A- hçn hîp Kim lo¹i t¸c dông víi axit
Bµi 1: Cho 10g hçn hîp gåm Zn vµ Cu t¸c dông víi dung dÞch axit
H
2
SO
4
lo·ng th× thu ®îc 2,24 lit H
2
(®ktc). TÝnh thµnh phÇn % vÒ
khèi lîng cña mçi kim lo¹i trong hçn hîp ban ®Çu.
§¸p sè:
Bµi 2: Hoµ tan 5,2g hçn hîp gåm Mg vµ Fe b»ng dung dÞch axit HCl
1M, th× thu dîc 3,36 lit H
2
(®ktc).
a/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp.
b/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch axit HCl ®· dïng.
§¸p sè:
a/
b/
Bµi 3: Cho mét lîng hçn hîp gåm Ag vµ Zn t¸c dông víi lîng d dung
dÞch axit H
2
SO
4
, thu ®îc 5,6 lit khÝ H
2
(®ktc). Sau ph¶n øng thÊy
cßn 6,25g mét chÊt r¾n kh«ng tan. TÝnh thµnh phÇn % vÒ khèi lîng
mçi kim lo¹i trong hçn hîp.
§¸p sè:
Bµi 4: Hoµ tan hoµn toµn 15,3g hçn hîp gåm Mg vµ Zn b»ng dung
dÞch axit HCl 1M th× thu ®îc 6,72 lit H
2
(®ktc).
a/ X¸c ®Þnh khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu.
b/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch axit HCl cÇn dïng.
§¸p sè:
a/ m
Mg
= 2,46g vµ m
Zn
= 12,84g vµ b/ V
dd HCl 1M
= 0,6 lit.
Bµi 5: A lµ hçn hîp gåm: Ba, Al, Mg.
- LÊy m gam A cho t¸c dông víi níc tíi khi hÕt ph¶n øng thÊy tho¸t
ra 3,36 lit H
2
(®ktc).
- LÊy m gam A cho vµo dung dÞch xót d tíi khi hÕt ph¶n øng thÊy
tho¸t ra 6,72 lÝt H
2
(®ktc).
- LÊy m gam A hoµ tan b»ng mét lîng võa ®ñ dung dÞch axit HCl
th× thu ®îc mét dung dÞch vµ 8,96 lit H
2
(®ktc).
H·y tÝnh m gam vµ thµnh phÇn % theo khèi lîng cña mçi kim lo¹i
trong hçn hîp.
82
§¸p sè:
m = 24,65g trong ®ã m
Ba
= 19,55g, m
Al
= 2,7g, m
Mg
= 2,4g.
Bµi 3: Hoµ tan hçn hîp gåm Fe, Zn trong 500ml dung dÞch HCl 0,4M
®îc dung dÞch A vµ 10,52g muèi khan.
a/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi kim lo¹i.
b/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch B gåm NaOH 0,02M vµ Ba(OH)
2
cÇn
dïng ®Ó trung hoµ dung dÞch A.
§¸p sè:
a/ %Fe = 46,28% vµ %Zn = 53,72%
b/ V
dd B
= 1(lit)
Bµi 7: Hoµ tan hÕt 12g hçn hîp A gåm Fe vµ kim lo¹i M (ho¸ trÞ II
kh«ng ®æi) vµo 200ml dung dÞch HCl 3,5M thu ®îc 6,72 lit khÝ
(®ktc). MÆt kh¸c lÊy 3,6g kim lo¹i M tan hÕt vµo 400ml dung dÞch
H
2
SO
4
nång ®é 1M th× H
2
SO
4
cßn d.
a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i M.
b/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña Fe, M trong hçn hîp.
§¸p sè:
a/ M lµ Mg.
b/ %Mg = 30% vµ %Fe = 70%.
Bµi 8: Hoµ tan hÕt 11,3g hçn hîp A gåm Fe vµ kim lo¹i R (ho¸ trÞ II
kh«ng ®æi) vµo 300ml dung dÞch HCl 2,5M thu ®îc 6,72 lit khÝ
(®ktc). MÆt kh¸c lÊy 4,8g kim lo¹i M tan hÕt vµo 200ml dung dÞch
H
2
SO
4
nång ®é 2M th× H
2
SO
4
cßn d.
a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i R.
b/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña Fe, R trong hçn hîp.
§¸p sè:
a/ vµ b/
Bµi 9: Hoµ tan hÕt 12,1g hçn hîp A gåm Fe vµ kim lo¹i M (ho¸ trÞ II
kh«ng ®æi) vµo 150ml dung dÞch HCl 3M th× thu ®îc 4,48 lit khÝ
(®ktc). MÆt kh¸c muèn hoµ tan hÕt 4,875g kim lo¹i M th× cÇn ph¶i
dïng 100ml dung dÞch H
2
SO
4
0,75M, dung dÞch thu ®îc kh«ng lµm
®æi mµu giÊy quú.
Bµi 10: Hçn hîp A gåm Mg vµ kim lo¹i M ho¸ trÞ III, ®øng tríc hi®r«
trong d·y ho¹t ®éng ho¸ häc. Hoµ tan hoµn toµn 1,275 g A vµo
125ml dd B chøa ®ång thêi HCl nång ®é C
1
(M) vµ H
2
SO
4
nång ®é
C
2
(M). ThÊy tho¸t ra 1400 ml khÝ H
2
(ë ®ktc) vµ dd D. §Ó trung hoµ
hoµn toµn lîng a xÝt d trong D cÇn dïng 50ml dd Ba(OH)
2
1M. Sau
khi trung hoµ dd D cßn thu ®îc 0,0375mol mét chÊt r¾n kh«ng hoµ
tan trong HCl.
a/ ViÕt c¸c PTP¦ x¶y ra.
b/ TÝnh C
1
vµ C
2
cña dd B.
83
c/ T×m NTK cña kim lo¹i M (A
M
) vµ khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn
hîp A ®em thÝ nghiÖm.
BiÕt r»ng ®Ó hoµ tan 1,35g M cÇn dïng kh«ng qu¸ 200ml dd HCl
1M.
H íng dÉn gi¶i :
a/ c¸c PTHH x¶y ra.
Mg + 2H
+
÷ → ÷ Mg
2+
+ H
2
(1)
2M + 6H
+
÷ → ÷ 2M
3+
+ 3H
2
(2)
Trong dd D cã c¸c Ion: H
+
d , Cl
-
, SO
4
2-
, Mg
2+
, M
3+
.
Trung hoµ dd D b»ng Ba(OH)
2
.
H
+
+ OH
-
÷ → ÷ H
2
O (3)
Ba
2+
+ SO
4
2-
÷ → ÷ BaSO
4
(4)
Theo bµi ra ta cã:
Sè mol OH
-
= 2 sè mol Ba(OH)
2
= 0,05 . 1 . 2 = 0,1 mol
Sè mol Ba
2+
= sè mol Ba(OH)
2
= 0,05 mol.
b/ Sè mol H
+
trong dd B = 0,125C
1
+ 2 . 0,125C
2

sè mol H
+
tham gia c¸c ph¶n øng (1,2,3) lµ: 0,0625 . 2 + 0,1 =
0,225 mol
( V× sè mol cña H
2
tho¸t ra = 0,0625 mol )
Ta cã: 0,125C
1
+ 2 . 0,125C
2
= 0,225 (*)
MÆt kh¸c , sè mol Ba
2+
= 0,05 mol > sè mol cña BaSO
4
= 0,0375
mol.
Nh vËy chøng tá SO
4
2-
®· ph¶n øng hÕt vµ Ba
2+
cßn d.
Do ®ã sè mol cña SO
4
2-
= sè mol cña BaSO
4
= 0,0375 mol.
Nªn ta cã nång ®é mol/ lit cña dd H
2
SO
4
lµ: C
2
= 0,0375 : 0,125
= 0,3M
V× sè mol cña H
2
SO
4
= sè mol cña SO
4
2-
= 0,0375 (mol)
Thay vµ ( * ) ta ®îc: C
1
= 1,2 M
c/ PTP¦ hoµ tan M trong HCl.
2M + 6HCl ÷ → ÷ 2MCl
3
+ 3H
2
(5)
Sè mol HCl = 0,2 x 1 = 0,2 mol
Theo (5): Sè mol cña kim lo¹i M ≤ 0,2 : 3 (V× theo bµi ra M bÞ hoµ
tan hÕt)
Do ®ã NTK cña M lµ: A
M
≥ 1,35 : ( 0,2 : 3 ) = 20,25
V× M lµ kim lo¹i ho¸ trÞ III nªn M ph¶i lµ: Al (nh«m)
Gäi x, y lÇn lît lµ sè mol cña Mg vµ Al trong 1,275 g hçn hîp A
Ta cã: 24x + 27y = 1,275 (I)
Theo PT (1, 2): x + 1,5 y = 0,0625 (II)
Gi¶i hÖ pt (I) vµ (II) ta ®îc: x = y = 0,025.
VËy khèi lîng cña c¸c chÊt trong hçn h¬p lµ: m
Mg
= 0,6 g vµ m
Al
=
0,675 g.
Bµi 11: Cho 9,86g hçn hîp gåm Mg vµ Zn vµo 1 cèc chøa 430ml
dung dÞch H
2
SO
4
1M lo·ng. Sau khi ph¶n øng hoµn toµn, thªm tiÕp
vµo cèc 1,2 lit dung dÞch hçn hîp gåm Ba(OH)
2
0,05M vµ NaOH
0,7M, khuÊy ®Òu cho ph¶n øng hoµn toµn, råi läc lÊy kÕt tña vµ
84
nung nãng ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi th× thu ®îc 26,08g chÊt r¾n.
TÝnh khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu.
Híng dÉn;
§Æt sè mol Mg vµ Zn lµ x vµ y.
Ta cã: 24x + 65y = 9,86 (I)
Sè mol H
2
SO
4
= 043.1= 0,43 mol
§Æt HX lµ c«ng thøc t¬ng ®¬ng cña H
2
SO
4
---> n
HX
= 2n
H
2
SO
4
=
0,43.2 = 0,86 mol
Sè mol Ba(OH)
2
= 1,2 . 0,05 = 0,06 mol
Sè mol NaOH = 0,7 . 1,2 = 0,84 mol
§Æt ROH lµ c«ng thøc tng ®¬ng cho 2 baz¬ ®· cho.
Ta cã: n
ROH
= 2n
Ba(OH)
2
+ n
NaOH
= 0,06.2 + 0,84 = 0,96 mol
PTHH x¶y ra
Gi¶ sö hçn hîp chØ chøa m×nh Zn ---> x = 0.
VËy y = 9,86 : 65 = 0,1517 mol
Gi¶ sö hçn hîp chØ Mg ---> y = 0
VËy x = 9,86 : 24 = 0,4108 mol
0,1517 < n
hh kim lo¹i
< 0,4108
V× x > 0 vµ y > 0 nªn sè mol axit tham gia ph¶n øng víi kim lo¹i lµ:
0,3034 < 2x + 2y < 0,8216 nhËn thÊy lîng axit ®· dïng < 0,86 mol.
VËy axit d --> Do ®ã Zn vµ Mg ®· ph¶n øng hÕt.
Sau khi hoµ tan hÕt trong dung dÞch cã.
x mol MgX
2
; y mol ZnX
2
; 0,86 – 2(x + y) mol HX vµ 0,43 mol SO
4
.
Cho dung dÞch t¸c dông víi dung dÞch baz¬.
HX + ROH ---> RX + H
2
O.
0,86 – 2(x + y) 0,86 – 2(x + y) mol
MgX
2
+ 2ROH ----> Mg(OH)
2
+ 2RX
x 2x x mol
ZnX
2
+ 2ROH ----> Zn(OH)
2
+ 2RX
y 2y y mol
Ta cã n
ROH ®· ph¶n øng
= 0,86 – 2(x + y) + 2x + 2y = 0,86 mol
VËy n
ROH d
= 0,96 – 0,86 = 0,1mol
TiÕp tôc cã ph¶n øng x¶y ra:
Zn(OH)
2
+ 2ROH ----> R
2
ZnO
2
+ 2H
2
O
b®: y 0,1 mol
Pø: y
1
2y
1
mol
cßn: y – y
1
0,1 – 2y
1
mol
( §iÒu kiÖn: y ≥ y
1
)
Ph¶n øng t¹o kÕt tña.
Ba(OH)
2
+ H
2
SO
4
---> BaSO
4
+ 2H
2
O
b®: 0,06 0,43 0 mol
pø: 0,06 0,06 0,06 mol
cßn: 0 0,43 – 0,06 0,06 mol
Nung kÕt tña.
Mg(OH)
2
-----> MgO + H
2
O
85
x x mol
Zn(OH)
2
-------> ZnO + H
2
O
y – y
1
y – y
1
mol
BaSO
4
----> kh«ng bÞ nhiÖt ph©n huû.
0,06 mol
Ta cã: 40x + 81(y – y
1
) + 233.0,06 = 26,08
---> 40x + 81(y – y
1
) = 12,1 (II)
• Khi y – y
1
= 0 ---> y = y
1
ta thÊy 0,1 – 2y
1


0 ---> y
1


0,05
VËy 40x = 12,1 ---> x = 12,1 : 40 = 0,3025 mol
Thay vµo (I) ta ®îc y = 0,04 ( y = y
1
≤ 0,05) phï hîp
VËy m
Mg
= 24 . 0,3025 = 7,26g vµ m
Zn
= 65 . 0,04 = 2,6g
• Khi y – y
1
> 0 --> y > y
1
ta cã 0,1 – 2y
1
= 0 (v× n
ROH
ph¶n øng
hÕt)
----> y
1
= 0,05 mol, thay vµo (II) ta ®îc: 40x + 81y = 16,15.
Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh (I, II) ---> x = 0,38275 vµ y = 0,01036
KÕt qu¶ y < y
1
(kh«ng phï hîp víi ®iÒu kiÖn y ≥ y
1
) ---> lo¹i.

B- hçn hîp Kim lo¹i t¸c dông víi níc vµ baz¬
Bµi 1: Hoµ tan hoµn toµn 17,2g hçn hîp gåm kim lo¹i kiÒm A vµ oxit
cña nã vµo 1600g níc ®îc dung dÞch B. C« c¹n dung dÞch B ®îc
22,4g hi®roxit kim lo¹i khan.
a/ T×m kim lo¹i vµ thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi chÊt trong hçn
hîp.
b/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch H
2
SO
4
0,5M cÇn dïng ®Ó trung hoµ
dung dÞc B.
Híng dÉn:
Gäi c«ng thøc cña 2 chÊt ®· cho lµ A vµ A
2
O.
a, b lÇn lît lµ sè mol cña A vµ A
2
O
ViÕt PTHH:
Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng ta cã:
a.M
A
+ b(2M
A
+ 16) = 17,2 (I)
(a + 2b)(M
A
+ 17) = 22,4 (II)
LÊy (II) – (I): 17a + 18b = 5,2 (*)
Khèi lîng trung b×nh cña hçn hîp:
M
TB
= 17,2 : (a + b)
T¬ng ®¬ng: M
TB
= 18.17,2 : 18(a + b).
NhËn thÊy: 18.17,2 : 18(a + b) < 18.17,2 : 17a + 18b = 18.17,2 :
5,2
86
---> M
TB
< 59,5
Ta cã: M
A
< 59,5 < 2M
A
+ 16 ---> 21,75 < M
A
< 59,5.
VËy A cã thÓ lµ: Na(23) hoÆc K(39).
Gi¶i hÖ PT to¸n häc vµ tÝnh to¸n theo yªu cÇu cña ®Ò bµi.
§¸p sè:
a/
- Víi A lµ Na th× %Na = 2,67% vµ %Na
2
O = 97,33%
- Víi A lµ K th× %K = 45,3% vµ %K
2
O = 54,7%
b/
- TH: A lµ Na ----> V
dd axit
= 0,56 lit
- TH: A lµ K -----> V
dd axit
= 0,4 lit.
Bµi 2: Hoµ tan hoµn toµn 3,1g hçn hîp 2 kim lo¹i kiÒm trong níc thu
®îc dung dÞch A. §Ó trung hoµ dung dÞch A ph¶i dïng 50ml dung
dÞch HCl 2M, sau ph¶n øng thu ®îc dung dÞch B.
a/ NÕu c« c¹n dung dÞch B th× sÏ thu ®îc bao nhiªu gam hçn hîp
muèi khan?
b/ X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i kiÒm trªn, biÕt r»ng tØ lÖ sè mol cña chóng
trong hçn hîp lµ 1 : 1.
§¸p sè:
a/ m
Muèi
= 6,65g
b/ 2 kim lo¹i ®ã lµ: Na vµ K.
Bµi 3: Cho 6,2g hçn hîp 2 kim lo¹i kiÒm thuéc 2 chu kú liªn tiÕp
trong b¶ng tuÇn hoµn ph¶n øng víi H
2
O d, thu ®îc 2,24 lit khÝ
(®ktc) vµ dung dÞch A.
a/ TÝnh thµnh phÇn % vÒ khèi lîng tõng kim lo¹i trong hçn hîp ban
®Çu.
b/ Sôc CO
2
vµo dung dÞch A thu ®îc dung dÞch B. Cho B ph¶n øng
víi BaCl
2
d thu ®îc 19,7g kÕt tña. TÝnh thÓ tÝch khÝ CO
2
®· bÞ hÊp
thô.
Híng dÉn:
a/ §Æt R lµ KHHH chung cho 2 kim lo¹i kiÒm ®· cho
M
R
lµ khèi lîng trung b×nh cña 2 kim lo¹i kiÒm A vµ B, gi¶ sö M
A
<
M
B

---.> M
A
< M
R
< M
B
.
ViÕt PTHH x¶y ra:
Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng:
n
R
= 2n
H
2
= 0,2 mol. ----> M
R
= 6,2 : 0,2 = 31
Theo ®Ò ra: 2 kim lo¹i nµy thuéc 2 chu k× liªn tiÕp, nªn 2 kim lo¹i
®ã lµ:
A lµ Na(23) vµ B lµ K(39)
b/ Ta cã: n
ROH
= n
R
= 0,2 mol
PTHH x¶y ra:
CO
2
+ 2ROH ----> R
2
CO
3
+ H
2
O
CO
2
+ ROH ---> RHCO
3
87
Theo bµi ra khi cho BaCl
2
vµo dung dÞch B th× cã kÕt tña. Nh vËy
trong B ph¶i cã R
2
CO
3
v× trong 2 lo¹i muèi trªn th× BaCl
2
chØ ph¶n
øng víi R
2
CO
3
mµ kh«ng ph¶n øng víi RHCO
3
.
BaCl
2
+ R
2
CO
3
----> BaCO
3
+ RCl
---> n
CO
2
= n
R
2
CO
3
= n
BaCO
3
= 19,7 : 197 = 0,1 mol ----> V
CO
2
= 2,24
lÝt.
Bµi 4: Hai kim lo¹i kiÒm A vµ B cã khèi lîng b»ng nhau. Cho 17,94g
hçn hîp A vµ B tan hoµn toµn trong 500g H
2
O thu ®îc 500ml dung
dÞch C(d = 1,03464g/ml). T×m A vµ B.
Bµi 5: Mét hçn hîp X gåm 2 kim lo¹i A, B thuéc 2 chu k× liªn tiÕp
trong b¶ng tuÇn hoµn, cã khèi lîng lµ 8,5g. Cho X ph¶n øng hÕt víi
níc cho ra 3,36 lit khÝ H
2
(®ktc)
a/ X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i vµ tÝnh khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp
®Çu.
b/ Thªm vµo 8,5g hçn hîp X trªn, 1 kim lo¹i kiÒm thæ D ®îc hçn hîp
Y, cho Y t¸c dông víi níc thu ®îc dung dÞch E vµ 4,48 lit khÝ H
2
(®ktc). C« c¹n dung dÞch E ta ®îc chÊt r¾n Z cã khèi lîng lµ
22,15g. X¸c ®Þnh D vµ khèi lîng cña D.
§¸p sè:
a/ m
Na
= 4,6g vµ m
K
= 3,9g.
b/ kim lo¹i D lµ Ba. --> m
Ba
= 6,85g.
Bµi 6: Hoµ tan 23g mét hçn hîp gåm Ba vµ 2 kim lo¹i kiÒm A, B
thuéc 2 chu kú kÕ tiÕp nhau trong b¶ng tuÇn hoµn vµo níc thu ®îc
dung dÞch D vµ 5,6 lit H
2
(®ktc).
NÕu thªm 180ml dung dÞch Na
2
SO
4
0,5M vµo dung dÞch D th×
cha kÕt tña hÕt ®îc Ba(OH)
2
. NÕu thªm 210ml dung dÞch Na
2
SO
4
0,5M vµo dung dÞch D th× dung dÞch sau ph¶n øng cßn d Na
2
SO
4
.
X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i kiÒm ë trªn.
§¸p sè: 2 kim lo¹i kiÒm lµ Na vµ K.
88
C-hçn hîp Kim lo¹i t¸c dông víi dung dÞch muèi.
ThÝ dô 1: Ng©m thanh s¾t vµo hçn hîp dung dÞch gåm AgNO
3

Cu(NO
3
)
2

Ph¶n øng x¶y ra theo thø tù nh sau:
* Muèi cña kim lo¹i cã tÝnh oxi ho¸ m¹nh h¬n sÏ ( Ag
+
> Cu
2+
) tham
gia ph¶n øng tríc víi kim lo¹i ( hoÆc nãi c¸ch kh¸c lµ muèi cña kim
lo¹i ho¹t ®éng ho¸ häc yÕu h¬n sÏ tham gia ph¶n øng tríc ).
Fe + 2AgNO
3
÷ → ÷ Fe(NO
3
)
2
+ 2Ag
Fe + Cu(NO
3
)
2
÷ → ÷ Fe(NO
3
)
2
+ Cu
Bµi tËp ¸p dung:
1/ Cã 200ml hçn hîp dung dÞch gåm AgNO
3
0,1M vµ Cu(NO
3
)
2
0,5M.
Thªm 2,24g bét Fe kim lo¹i vµo dung dÞch ®ã khuÊy ®Òu tíi ph¶n
øng hoµn toµn thu ®îc chÊt r¾n A vµ dung dÞch B. a/ TÝnh sè
gam chÊt r¾n A.
b/TÝnh nång ®é mol/lit cña c¸c muèi trong dung dÞch B, biÕt r»ng
thÓ tÝch dung dÞch kh«ng ®æi.
H íng dÉn gi¶i
Fe + 2AgNO
3
÷ → ÷ Fe(NO
3
)
2
+ 2Ag ( 1 )
Fe + Cu(NO
3
)
2
÷ → ÷ Fe(NO
3
)
2
+ Cu ( 2 )
Sè mol cña c¸c chÊt lµ:
n
Fe = 0,04 mol ;
n
AgNO
3
= 0,02 mol ;
n
Cu(NO
3
)
2
= 0,1 mol
V× Ag ho¹t ®éng ho¸ häc yÕu h¬n Cu nªn muèi cña kim lo¹i Ag sÏ
tham gia ph¶n øng víi Fe tríc.
Theo pø ( 1 ):
n
Fe ( pø ) = 0,01 mol ; VËy sau ph¶n øng ( 1 ) th×
n
Fe
cßn l¹i = 0,03 mol.
Theo (pø ( 2 ): ta cã
n
Cu(NO
3
)
2
pø =
n
Fe cßn d = 0,03 mol.
VËy sau pø ( 2 ):
n
Cu(NO
3
)
2
cßn d lµ = 0,1 – 0,03 = 0,07 mol
ChÊt r¾n A gåm Ag vµ Cu
m
A
= 0,02 x 108 + 0,03 x 64 = 4,08g
dung dÞch B gåm: 0,04 mol Fe(NO
3
)
2
vµ 0,07 mol Cu(NO
3
)
2
cßn d.
ThÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi V = 0,2 lit
VËy nång ®é mol/lit cña dung dÞch sau cïng lµ:
C
M [ Cu(NO
3
)
2
] d
= 0,35M ; C
M [ Fe (NO
3
)
2
]
= 0,2M
2/ Cho 1,68 g Fe vµo 200ml hçn hîp dung dÞch gåm Cu(NO
3
)
2
0,15M vµ AgNO
3
0,1M. Sau khi ph¶n øng kÕt thóc thu ®îc chÊt r¾n
A vµ dung dÞch B.
a/ TÝnh khèi lîng chÊt r¾n A.
b/ TÝnh nång ®é mol/lit cña dung dÞch B. Gi¶ sö thÓ tÝch dung
dÞch kh«ng thay ®æi.
§/S: a/ m
A
= 3,44g
b/ C
M [ Cu(NO
3
)
2
] d
= 0,05M vµ C
M [ Fe (NO
3
)
2
]
= 0,15M
89
ThÝ dô 2: Cho hçn hîp gåm bét s¾t vµ kÏm vµo trong cïng 1 èng
nghiÖm ( 1 lä ) chøa dung dÞch AgNO
3
.
Ph¶n øng x¶y ra theo thø tù nh sau:
Kim lo¹i cã tÝnh khö m¹nh h¬n sÏ tham gia ph¶n øng tríc víi muèi.
Zn + 2AgNO
3
÷ → ÷ Zn(NO
3
)
2
+ 2Ag
Fe + 2AgNO
3

d
÷ → ÷ Fe(NO
3
)
2
+ 2Ag
Bµi tËp ¸p dông:
Nhóng 2 miÕng kim lo¹i Zn vµ Fe cïng vµo mét èng nghiÖm ®ùng
dung dÞch CuSO
4
, sau mét thêi gian lÊy 2 miÕng kim lo¹i ra th×
trong dung dÞch nhËn ®îc biÕt nång ®é cña muèi Zn gÊp 2,5 lÇn
muèi Fe. §ång thêi khèi lîng dung dÞch sau ph¶n øng gi¶m so víi tr-
íc ph¶n øng 0,11g. Gi¶ thiÕt Cu gi¶i phãng ®Òu b¸m hÕt vµo c¸c
thanh kim lo¹i. H·y tÝnh khèi lîng Cu b¸m trªn mçi thanh.
H íng dÉn gi¶i:
- NÕu khèi lîng thanh kim lo¹i t¨ng = m
kim lo ¹i giai phong
- m
kim lo ai tan
- NÕu khèi lîng thanh kim lo¹i t¨ng = m
kim lo ¹i tan
- m
kim lo ai giai phong
V× Zn ho¹t ®éng ho¸ häc m¹nh h¬n Fe. Nªn Zn tham gia ph¶n øng
víi muèi tríc.
Zn + CuSO
4
÷ → ÷ ZnSO
4
+ Cu (1)
x x x x
(mol)
Fe + CuSO
4
÷ → ÷ FeSO
4
+ Cu (2)
y y y y
(mol)
V× khèi lîng dung dÞch gi¶m 0,11 g. Tøc lµ khèi lîng 2 thanh kim
lo¹i t¨ng 0,11 g
Theo ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng ta cã: (160y – 152y) + (160x –
161x) = 0,11
Hay 8y – x = 0,11 (I)
MÆt kh¸c: nång ®é muèi Zn = 2,5 lÇn nång ®é muèi Fe
* NÕu lµ nång ®é mol/lit th× ta cã x : y = 2,5 (II) (V× thÓ
tÝch dung dÞch kh«ng ®æi)
* NÕu lµ nång ®é % th× ta cã 161x : 152y = 2,5 (II)
/
(Khèi lîng dd chung)
Gi¶i hÖ (I) vµ (II) ta ®îc: x = 0,02 mol vµ y = 0,05 mol .
m
Cu
= 3,2 g vµ m
Zn
=
1,3 g Gi¶i hÖ (I) vµ (II)
/
ta ®îc: x =
0,046 mol vµ y = 0,0195 mol
m
Cu
= 2,944 g vµ m
Zn
= 1,267 g
90
Ph ¬ng ph¸p dïng mèc so s¸nh
Bµi to¸n 1: Nhóng 2 kim lo¹i vµo cïng 1 dung dÞch muèi cña kim lo¹i
ho¹t ®éng ho¸ häc yÕu h¬n (c¸c kim lo¹i tham gia ph¶n øng ph¶i tõ
Mg trë ®i).
Tr êng hîp 1 : NÕu cho 2 kim lo¹i trªn vµo 2 èng nghiÖm ®ùng cïng
1 dung dÞch muèi th× lóc nµy c¶ 2 kim lo¹i ®ång thêi cïng x¶y ra
ph¶n øng.
VÝ dô: Cho 2 kim lo¹i lµ Mg vµ Fe vµo 2 èng nghiÖm chøa dung
dÞch CuSO
4

X¶y ra ®ång thêi c¸c ph¶n øng:
Mg + CuSO
4
÷ → ÷ MgSO
4
+ Cu
Fe + CuSO
4
÷ → ÷ FeSO
4
+ Cu
Tr êng hîp 2 :
- NÕu cho hçn hîp gåm 2 kim lo¹i lµ: Mg vµ Fe vµo cïng mét èng
nghiÖm th× lóc nµy x¶y ra ph¶n øng theo thø tù lÇn lît nh sau:
Mg + CuSO
4
÷ → ÷ MgSO
4
+ Cu
( 1 )
- Ph¶n øng (1) sÏ dõng l¹i khi CuSO
4
tham gia ph¶n øng hÕt vµ Mg
dïng víi lîng võa ®ñ hoÆc cßn d. Lóc nµy dung dÞch thu ®îc lµ
MgSO
4
; chÊt r¾n thu ®îc lµ Fe cha tham gia ph¶n øng Cu võa ®îc
sinh ra, cã thÓ cã Mg cß d.
- Cã ph¶n øng (2) x¶y ra khi CuSO
4
sau khi tham gia ph¶n øng (1)
cßn d (tøc lµ Mg ®· hÕt)
Fe + CuSO
4
÷ → ÷ FeSO
4
+ Cu
( 2 )
- Sau ph¶n øng (2) cã thÓ x¶y ra c¸c trêng hîp ®ã lµ:
+ C¶ Fe vµ CuSO
4
®Òu hÕt: dung dÞch thu ®îc sau 2 ph¶n øng
lµ: MgSO
4
, FeSO
4
; chÊt r¾n thu ®îc lµ Cu.
+ Fe cßn d vµ CuSO
4
hÕt: dung dÞch thu ®îc sau 2 ph¶n øng lµ:
MgSO
4
, FeSO
4
; chÊt r¾n thu ®îc lµ Cu vµ cã thÓ cã Fe d.
+ CuSO
4
cßn d vµ Fe hÕt: dung dÞch thu ®îc sau 2 ph¶n øng lµ :
MgSO
4
, FeSO
4
vµ cã thÓ cã CuSO
4
cßn d ; chÊt r¾n thu ®îc lµ Cu.
Gi¶i thÝch: Khi cho 2 kim lo¹i trªn vµo cïng 1 èng nghiÖm chøa
muèi cña kim lo¹i ho¹t ®éng ho¸ häc yÕu h¬n th× kim lo¹i nµo
ho¹t ®éng ho¸ häc m¹nh h¬n sÏ tham gia ph¶n øng tríc víi muèi
theo quy íc sau:
Kim lo¹i m¹nh + Muèi cña kim lo¹i yÕu h¬n ÷ → ÷ Muèi cña kim lo¹i
m¹nh h¬n +

Kim lo¹i yÕu
Tr êng hîp ngo¹i lÖ :
Fe
( r )
+ 2FeCl
3

( dd )
÷ → ÷ 3FeCl
2 ( dd )

Cu
( r )
+ 2FeCl
3

( dd )
÷ → ÷ 2FeCl
2 ( dd )
+ CuCl
2 ( dd )

91
Bµi to¸n 2: Cho hçn hîp (hoÆc hîp kim) gåm Mg vµ Fe vµo hçn hîp
dung dÞch muèi cña 2 kim lo¹i yÕu h¬n. (c¸c kim lo¹i tham gia ph¶n
øng ph¶i tõ Mg trë ®i)
Bµi 1: Cho hîp kim gåm Fe vµ Mg vµo hçn hîp dung dÞch gåm AgNO
3
vµ Cu(NO
3
)
2
thu ®îc dung dÞch A vµ chÊt r¾n B.
a/ Cã thÓ x¶y ra nh÷ng ph¶n øng nµo?
b/ Dung dÞch A cã thÓ cã nh÷ng muèi nµo vµ chÊt r¾n B cã nh÷ng
kim lo¹i nµo? H·y biÖn luËn vµ viÕt c¸c ph¶n øng x¶y ra.
H íng dÉn
c©u a.
Do Mg ho¹t ®éng ho¸ häc m¹nh h¬n Fe nªn Mg sÏ tham gia ph¶n
øng tríc.
V× Ion Ag
+
cã tÝnh oxi ho¸ m¹nh h¬n ion Cu
2+

nªn muèi AgNO
3

tham gia ph¶n øng tríc.
Tu©n theo quy luËt:
ChÊt khö m¹nh + chÊt Oxi ho¸ m¹nh
÷ → ÷
ChÊt Oxi ho¸ yÕu + chÊt
khö yÕu.
Nªn cã c¸c ph¶n øng.
Mg + 2AgNO
3
÷ → ÷ Mg(NO
3
)
2
+ 2Ag (1)
Mg + Cu(NO
3
)
2
÷ → ÷ Cu(NO
3
)
2
+ Cu (2)
Fe + 2AgNO
3
÷ → ÷ Fe(NO
3
)
2
+ 2Ag (3)
Fe + Cu(NO
3
)
2
÷ → ÷ Fe(NO
3
)
2
+ Cu (4)
C©u b
Cã c¸c trêng hîp cã thÓ x¶y ra nh sau.
Tr êng hîp 1 : Kim lo¹i d, muèi hÕt
* §iÒu kiÖn chung
- dung dÞch A kh«ng cã: AgNO
3
vµ Cu(NO
3
)
2
- chÊt r¾n B cã Ag vµ Cu.
• NÕu Mg d th× Fe cha tham gia ph¶n øng nªn dung dÞch A chØ
cã Mg(NO
3
)
2
vµ chÊt r¾n B chøa Mg d, Fe, Ag, Cu.
• NÕu Mg ph¶n øng võa hÕt víi hçn hîp dung dÞch trªn vµ Fe cha
ph¶n øng th× dung dÞch A chØ cã Mg(NO
3
)
2
vµ chÊt r¾n B
chøa Fe, Ag, Cu.
• Mg hÕt, Fe ph¶n øng mét phÇn vÉn cßn d (tøc lµ hçn hîp dung
dÞch hÕt) th× dung dÞch A chøa Mg(NO
3
)
2
, Fe(NO
3
)
2
vµ chÊt
r¾n B chøa Fe d, Ag, Cu.
Tr êng hîp 2 : Kim lo¹i vµ muèi ph¶n øng võa hÕt.
- Dung dÞch A: Mg(NO
3
)
2
, Fe(NO
3
)
2

- ChÊt r¾n B: Ag, Cu.
Tr êng hîp 3 : Muèi d, 2 kim lo¹i ph¶n øng hÕt.
92
* §iÒu kiÖn chung
- Dung dÞch A ch¾c ch¾n cã: Mg(NO
3
)
2
, Fe(NO
3
)
2

- KÕt tña B kh«ng cã: Mg, Fe.
• NÕu AgNO
3
d vµ Cu(NO
3
)
2
cha ph¶n øng: th× dung dÞch A
chøa AgNO
3
, Cu(NO
3
)
2
,
Mg(NO
3
)
2
, Fe(NO
3
)
2
vµ chÊt r¾n B chØ cã Ag.(duy nhÊt)
• NÕu AgNO
3
ph¶n øng võa hÕt vµ Cu(NO
3
)
2
cha ph¶n øng: th×
dung dÞch A chøa Cu(NO
3
)
2
, Mg(NO
3
)
2
, Fe(NO
3
)
2
vµ chÊt r¾n B
chØ cã Ag.(duy nhÊt)
• AgNO
3
hÕt vµ Cu(NO
3
)
2
ph¶n øng mét phÇn vÉn cßn d: th×
dung dÞch A chøa Cu(NO
3
)
2
d Mg(NO
3
)
2
, Fe(NO
3
)
2
vµ chÊt r¾n
B chØ cã Ag, Cu.
Bµi tËp: Mét thanh kim lo¹i M ho¸ trÞ II ®îc nhóng vµo trong 1 lit
dung dÞch CuSO
4
0,5M. Sau mét thêi gian lÊy thanh M ra vµ c©n l¹i,
thÊy khèi lîng cña thanh t¨ng 1,6g, nång ®é CuSO
4
gi¶m cßn b»ng
0,3M.
a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i M
b/ LÊy thanh M cã khèi lîng ban ®Çu b»ng 8,4g nhóng vµo hh dung
dÞch chøa AgNO
3
0,2M vµ CuSO
4
0,1M. Thanh M cã tan hÕt kh«ng?
TÝnh khèi lîng chÊt r¾n A thu ®îc sau ph¶n øng vµ nång ®é mol/lit
c¸c chÊt cã trong dung dÞch B (gi¶ sö thÓ tÝch dung dÞch kh«ng
thay ®æi)
Híng dÉn gi¶i:
a/ M lµ Fe.
b/ sè mol Fe = 0,15 mol; sè mol AgNO
3
= 0,2 mol; sè mol CuSO
4
=
0,1 mol.
(chÊt khö Fe Cu
2+
Ag
+
(chÊt oxh m¹nh)
0,15 0,1 0,2 ( mol )
Ag
+
Cã TÝnh o xi ho¸ m¹nh h¬n Cu
2+
nªn muèi AgNO
3
tham gia
ph¶n øng víi Fe tríc.
PTHH :
Fe + 2AgNO
3
÷ → ÷ Fe(NO
3
)
2
+ 2Ag (1)
Fe + CuSO
4
÷ → ÷ FeSO
4
+ Cu (2)
Theo bµi ra ta thÊy, sau ph¶n øng (1) th× Ag NO
3
ph¶n øng hÕt vµ
Fe cßn d: 0,05 mol
Sau ph¶n øng (2) Fe tan hÕt vµ cßn d CuSO
4
lµ: 0,05 mol
Dung dÞch thu ®îc sau cïng lµ: cã 0,1 mol Fe(NO
3
)
2
; 0,05 mol
FeSO
4
vµ 0,05 mol CuSO
4 d
ChÊt r¾n A lµ: cã 0,2 mol Ag vµ 0,05 mol Cu
m
A
= 24,8 g
V× thÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi nªn V = 1 lit
VËy nång ®é cña c¸c chÊt sau ph¶n øng lµ :
93
C
M [ Fe (NO
3
)
2
]
= 0,1M ; C
M [ CuSO
4
] d
= 0,05M ; C
M [ Fe SO
4
]
= 0,05M
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: Nhóng mét thanh kim lo¹i M ho¸ trÞ II vµo 0,5 lit dd CuSO
4
0,2M. Sau mét thêi gian ph¶n øng, khèi lîng thanh M t¨ng lªn 0,40 g
trong khi nång ®é CuSO
4
cßn l¹i lµ 0,1M.
a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i M.
b/ LÊy m(g) kim lo¹i M cho vµo 1 lit dd chøa AgNO
3
vµ Cu(NO
3
)
2
,
nång ®é mçi muèi lµ 0,1M. Sau ph¶n øng ta thu ®îc chÊt r¾n A
khèi lîng 15,28g vµ dd B. TÝnh m(g)?
Híng dÉn gi¶i:
a/ theo bµi ra ta cã PTHH .
Fe + CuSO
4
÷ → ÷ FeSO
4
+ Cu (1)
Sè mol Cu(NO
3
)
2
tham gia ph¶n øng (1) lµ: 0,5 (0,2 – 0,1) = 0,05
mol
§é t¨ng khèi lîng cña M lµ:
m
t¨ng
= m
kl gp
- m
kl tan
= 0,05 (64 – M) = 0,40
gi¶i ra: M = 56, vËy M lµ Fe
b/ ta chØ biÕt sè mol cña AgNO
3
vµ sè mol cña Cu(NO
3
)
2
. Nhng
kh«ng biÕt sè mol cña Fe
(chÊt khö Fe Cu
2+
Ag
+
(chÊt oxh m¹nh)
0,1 0,1 ( mol )
Ag
+
Cã TÝnh oxi ho¸ m¹nh h¬n Cu
2+
nªn muèi AgNO
3
tham gia ph¶n
øng víi Fe tríc.
PTHH:
Fe + 2AgNO
3
÷ → ÷ Fe(NO
3
)
2
+ 2Ag (1)
Fe + CuSO
4
÷ → ÷ FeSO
4
+ Cu (2)
Ta cã 2 mèc ®Ó so s¸nh:
- NÕu võa xong ph¶n øng (1): Ag kÕt tña hÕt, Fe tan hÕt, Cu(NO
3
)
2
cha ph¶n øng.
ChÊt r¾n A lµ Ag th× ta cã: m
A
= 0,1 x 108 = 10,8 g
- NÕu võa xong c¶ ph¶n øng (1) vµ (2) th× khi ®ã chÊt r¾n A gåm:
0,1 mol Ag vµ 0,1 mol Cu
m
A
= 0,1 ( 108 + 64 ) = 17,2 g
theo ®Ò cho m
A
= 15,28 g ta cã: 10,8 < 15,28 < 17,2
vËy AgNO
3
ph¶n øng hÕt, Cu(NO
3
)
2
ph¶n øng mét phÇn vµ Fe tan
hÕt.
m
Cu
t¹o ra = m
A
– m
Ag
= 15,28 – 10,80 = 4,48 g. VËy sè mol cña Cu
= 0,07 mol.
Tæng sè mol Fe tham gia c¶ 2 ph¶n øng lµ: 0,05
( ë p 1 )
+ 0,07
( ë p 2 )
= 0,12 mol
Khèi lîng Fe ban ®Çu lµ: 6,72g
94
Bµi 2: Cho 8,3 g hçn hîp gåm Al vµ Fe cã sè mol b»ng nhau vµo
100ml hçn hîp dung dÞch chøa AgNO
3
2M vµ Cu(NO
3
)
2
1,5M. X¸c
®Þnh kim lo¹i ®îc gi¶i phãng, khèi lîng lµ bao nhiªu?
§/S: m
r¨n
= m
Ag
+ m
Cu
= 0,2 . 108 + 0,15 . 64 = 31,2 g
Bµi 3: Mét thanh kim lo¹i M ho¸ trÞ II nhóng vµo 1 lÝt dd FeSO
4
, thÊy
khèi lîng M t¨ng lªn 16g. NÕu nhóng cïng thanh kim lo¹i Êy vµo 1 lit
dd CuSO
4
th× thÊy khèi lîng thanh kim lo¹i ®ã t¨ng lªn 20g. BiÕt
r»ng c¸c ph¶n øng nãi trªn ®Òu x¶y ra hoµn toµn vµ sau ph¶n øng
cßn d kim lo¹i M, 2 dd FeSO
4
vµ CuSO
4
cã cïng nång ®é mol ban
®Çu.
a/ TÝnh nång ®é mol/lit cña mçi dd vµ x¸c ®Þnh kim lo¹i M.
b/ NÕu khèi lîng ban ®Çu cña thanh kim lo¹i M lµ 24g, chøng tá
r»ng sau ph¶n øng víi mçi dd trªn cßn d M. TÝnh khèi lîng kim lo¹i
sau 2 ph¶n øng trªn.
HDG:
a/ V× thÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi, mµ 2 dd l¹i cã nång
®é b»ng nhau. Nªn chóng cã cïng sè mol. Gäi x lµ sè mol cña FeSO
4
(còng chÝnh lµ sè mol cña CuSO
4
)
LËp PT to¸n häc vµ gi¶i: M lµ Mg, nång ®é mol/lit cña 2 dd ban ®Çu
lµ: 0,5 M
b/ Víi FeSO
4
th× khèi lîng thanh Mg sau ph¶n øng lµ: 40g
Víi CuSO
4
th× khèi lîng thanh Mg sau ph¶n øng lµ: 44g
95
Chuyªn ®Ò 12:
Bµi to¸n hçn hîp muèi
C¸c bµi to¸n vËn dông sè mol trung b×nh vµ x¸c ®Þnh
kho¶ng sè mol cña chÊt.
1/ §èi víi chÊt khÝ. (hçn hîp gåm cã 2 khÝ)
Khèi lîng trung b×nh cña 1 lit hçn hîp khÝ ë ®ktc:
M
TB
=
V
V M V M
4 , 22
2 1 2 1
+
Khèi lîng trung b×nh cña 1 mol hçn hîp khÝ ë ®ktc:
M
TB
=
V
V M V M
2 2 1 1
+
HoÆc: M
TB
=
n
n n M n M ) (
1 2 1 1
− +
(n lµ tæng sè mol khÝ trong hçn
hîp)
HoÆc: M
TB
=
1
) 1 (
1 2 1 1
x M x M − +
(x
1
lµ % cña khÝ thø nhÊt)
HoÆc: M
TB
= d
hh/khÝ x
. M
x
2/ §èi víi chÊt r¾n, láng. M
TB cña hh
=
hh
hh
n
m
TÝnh chÊt 1:
M
TB cña hh
cã gi¸ trÞ phô thuéc vµo thµnh phÇn vÒ lîng c¸c chÊt
thµnh phÇn trong hçn hîp.
TÝnh chÊt 2:
M
TB cña hh
lu«n n»m trong kho¶ng khèi lîng mol ph©n tö cña c¸c
chÊt thµnh phÇn nhá nhÊt vµ lín nhÊt.
M
min
< n
hh
< M
max
TÝnh chÊt 3:
Hçn hîp 2 chÊt A, B cã M
A
< M
B
vµ cã thµnh phÇn % theo sè mol
lµ a(%) vµ b(%)
Th× kho¶ng x¸c ®Þnh sè mol cña hçn hîp lµ.
B
B
M
m
< n
hh
<
A
A
M
m
Gi¶ sö A hoÆc B cã % = 100% vµ chÊt kia cã % = 0 hoÆc ngîc l¹i.
L u ý :
- Víi bµi to¸n hçn hîp 2 chÊt A, B (cha biÕt sè mol) cïng t¸c dông víi 1
hoÆc c¶ 2 chÊt X, Y (®· biÕt sè mol). §Ó biÕt sau ph¶n øng ®· hÕt
A, B hay X, Y cha. Cã thÓ gi¶ thiÕt hçn hîp A, B chØ chøa 1 chÊt A
hoÆc B
- Víi M
A
< M
B
nÕu hçn hîp chØ chøa A th×:
n
A
=
A
hh
M
m
> n
hh
=
hh
hh
M
m
Nh vËy nÕu X, Y t¸c dông víi A mµ cßn d, th× X, Y sÏ cã d ®Ó t¸c
dông hÕt víi hçn hîp A, B
96
- Víi M
A
< M
B
, nÕu hçn hîp chØ chøa B th×:
n
B
=
B
hh
M
m
< n
hh
=
hh
hh
M
m
Nh vËy nÕu X, Y t¸c dông cha ®ñ víi B th× còng kh«ng ®ñ ®Ó t¸c
dông hÕt víi hçn hîp A, B.
NghÜa lµ sau ph¶n øng X, Y hÕt, cßn A, B d.
A- To¸n hçn hîp muèi cacbonat
Bµi 1: Cho 5,68g hçn hîp gåm CaCO
3
vµ MgCO
3
hoµ tan vµo dung
dÞch HCl d, khÝ CO
2
thu ®îc cho hÊp thô hoµn toµn bëi 50ml dung
dÞch Ba(OH)
2
0,9M t¹o ra 5,91g kÕt tña. TÝnh khèi lîng vµ thµnh
phÇn % theo khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp.
§¸p sè: m
MgCO
3
= 1,68g vµ m
CaCO
3
= 4g
Bµi 2: Hoµ tan hoµn toµn 27,4g hçn hîp gåm M
2
CO
3
vµ MHCO
3
(M lµ
kim lo¹i kiÒm) b»ng 500ml dung dÞch HCl 1M thÊy tho¸t ra 6,72 lit
khÝ CO
2
(®ktc). §Ó trung hoµ axit d ph¶i dïng 50ml dung dÞch
NaOH 2M.
a/ X¸c ®Þnh 2 muèi ban ®Çu.
b/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp ban
®Çu.
§¸p sè:
a/ M lµ Na ---> 2 muèi ®ã lµ Na
2
CO
3
vµ NaHCO
3

b/ %Na
2
CO
3
= 38,6% vµ %NaHCO
3

Bµi 3: Hoµ tan 8g hçn hîp A gåm K
2
CO
3
vµ MgCO
3
vµo dung dÞch
H
2
SO
4
d, khÝ sinh ra ®îc sôc vµo 300ml dung dÞch Ba(OH)
2
0,2M,
thu ®îc m(g) kÕt tña.
TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp A ®Ó m
®¹t gi¸ trÞ cùc tiÓu(nhá nhÊt) vµ cùc ®¹i(lín nhÊt).
§¸p sè:
- Khèi lîng kÕt tña lµ cùc tiÓu(nhá nhÊt) khi CO
2
lµ cùc ®¹i. Tøc lµ
%K
2
CO
3
= 0% vµ %MgCO
3
= 100%.
- Khèi lîng kÕt tña lµ cùc ®¹i(lín nhÊt) khi
n
CO
2
=
n
Ba(OH)
2
= 0,06
mol. Tøc lµ %K
2
CO
3
= 94,76% vµ %MgCO
3
= 5,24%.
Bµi 4: Cho 4,2g muèi cacbonat cña kim lo¹i ho¸ trÞ II. Hoµ tan vµo
dung dÞch HCl d, th× cã khÝ tho¸t ra. Toµn bé lîng khÝ ®îc hÊp thô
vµo 100ml dung dÞch Ba(OH)
2
0,46M thu ®îc 8,274g kÕt tña. T×m
c«ng thøc cña muèi vµ kim lo¹i ho¸ trÞ II.
§¸p sè:
- TH
1
khi Ba(OH)
2
d, th× c«ng thøc cña muèi lµ: CaCO
3
vµ kim lo¹i
ho¸ trÞ II lµ Ca.
97
- TH
2
khi Ba(OH)
2
thiÕu, th× c«ng thøc cña muèi lµ MgCO
3
vµ kim
lo¹i ho¸ trÞ II lµ Mg.
Bµi 5: Hoµ tan hÕt 4,52g hçn hîp gåm 2 muèi cacbonat cña 2 kim
lo¹i A, B kÕ tiÕp nh©u trong ph©n nhãm chÝnh nhãm II b»ng 200ml
dung dÞch HCl 0,5M. Sau ph¶n øng thu ®îc dung dÞch C vµ 1,12 lit
khÝ D (®ktc).
a/ X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i A, B.
b/ TÝnh tæng khèi lîng cña muèi t¹o thµnh trong dung dÞch C.
c/ Toµn bé lîng khÝ D thu ®îc ë trªn ®îc hÊp thô hoµn toµn bëi
200ml dung dÞch Ba(OH)
2
. TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch
Ba(OH)
2
®Ó:
- Thu ®îc 1,97g kÕt tña.
- Thu ®îc lîng kÕt tña lín nhÊt, nhá nhÊt.
§¸p sè:
a/ 2 kim lo¹i lµ Mg vµ Ca
b/ m
muèi
= 5,07g
c/ - TH
1
: 0,15M
- TH
2
: khi kÕt tña thu ®îc l¬n nhÊt lµ 0,25M.
- TH
3
: khi kÕt tña thu ®îc nhá nhÊt lµ 0,125M.
Bµi 6: Cho 10,8g hçn hîp gåm 2 muèi cacbonat cña 2 kim lo¹i kÕ
tiÕp nhau trong ph©n nhãm chÝnh nhãm II t¸c dông víi dung dÞch
H
2
SO
4
lo·ng d, thu ®îc 23,64g kÕt tña. T×m c«ng thøc cña 2 muèi
trªn vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña mçi muèi trong hçn
hîp ban ®Çu.
%MgCO
3
= 58,33% vµ %CaCO
3
= 41,67%.
Bµi 7: Hoµ tan hçn hîp Na
2
CO
3
vµ KHCO
3
vµo níc thµnh 400 ml dung
dÞch A. Cho tõ tõ 100 ml dung dÞch HCl 1,5M vµo dung dÞch A
®ång thêi khuÊy ®Òu, khi ph¶n øng kÕt thóc ta ®îc dung dÞch B
vµ 1,008 lÝt khÝ (ë ®ktc). Cho dung dÞch B t¸c dông víi dung dÞch
Ba(OH)
2
d ®îc 29,55g kÕt tña. TÝnh khèi lîng c¸c chÊt cã trong hçn
hîp ban ®Çu. NÕu cho tõ tõ dung dÞch A vµo b×nh ®ùng 100 ml
dung dÞch HCl 1,5M th× thu ®îc thÓ tÝch khÝ tho¸t ra (ë ®ktc) lµ
bao nhiªu?
HDG:
a, §Æt x, y lÇn lît lµ sè mol cña 2 muèi Na
2
CO
3
vµ KHCO
3
(x, y > 0)
Ta cã PTP¦:
Giai ®o¹n 1: NaCO
3
+ HCl ÷ → ÷ NaCl + NaHCO
3

( 1 )
Mol: x x x x
Nh vËy:
) (
3
mol y x HCO
n
+ ·


; Theo PT (1) th×
n
NaHCO
3
=
n
Na
2
CO
3
= x (mol)
Gäi a, b lµ sè mol cña HCO
3


tham gia ph¶n øng víi dung dÞch HCl
vµ dung dÞch Ba(OH)
2
98
Giai ®o¹n 2: HCO
3



+ HCl ÷ → ÷

Cl

+ H
2
O + CO
2

( 2 )
Mol: a a a a
Theo bµi ra:
n
HCl = 0,1.1,5 = 0,15 ( mol )

n
HCl
( P¦ ë 2 )
=
n
CO
2
= a =
4 , 22
008 , 1
= 0,045 ( mol )

n
Na
2
CO
3

( b® )
=
n
HCl
( P ¦ ë 1 )
= 0,15 – 0,045 = 0,105 (mol)
Sau ph¶n øng (1) th× toµn bé Na
2
CO
3
®· chuyÓn thµnh NaHCO
3
.
Khi cho dung dÞch B t¸c dông víi dung dÞch Ba(OH)
2
d x¶y ra ph¶n
øng sau:
HCO
3



+ Ba(OH)
2
÷ → ÷ BaCO
3
+ OH

+ H
2
O
( 3 )
Mol : b b b b

n
BaCO
3
= b =
197
55 , 29
= 0,15 ( mol )
VËy
n
HCO
3


( P ¦ )
= a + b = x + y = 0,045 + 0,15 = 0,195 (mol)

n
KHCO
3

( b® )
= 0,195 – 0,105 = 0,09 (mol)
Khèi lîng cña mçi chÊt trong hçn hîp ban ®Çu:
m
Na
2
CO
3
= 0,105 . 106 = 11,13g
m
KHCO
3
= 0,09 . 100 = 9g
b/ Khi cho dung dÞch A vµo b×nh chøa dung dÞch HCl 1,5M th× x¶y
ra ph¶n øng
*NÕu c¶ 2 ph¶n øng x¶y ra ®ång thêi th× ta thÊy ë ph¬ng tr×nh
(4) nÕu gi¶i phãng 1 mol khÝ CO
2
cÇn 2 mol HCl ,gÊp ®«i sè mol
HCl dïng cho ph¶n øng (5).
§Æt z lµ sè mol HCl tham gia ph¶n øng (5); th× sè mol HCl tham gia
ph¶n øng (4) lµ 2z (mol)
Na
2
CO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ NaCl + H
2
O + CO
2

( 4 )
KHCO
3
+ HCl ÷ → ÷ KCl + H
2
O

+ CO
2

( 5 )
Theo PTP¦ ta cã: 2z + z = 0,1.1,5 = 0,15 (mol)

z = 0,05
( mol ). Sè mol CO
2
tho¸t ra lµ: 0,1 ( mol )
*NÕu ph¶n øng ( 4 ) x¶y ra tríc: ta cã 2z = 0,15 ( mol )

z =
0,075 (mol); mµ sè mol cña Na
2
CO
3
= 0,105( mol ) > 0,075.VËy nªn
axÝt ph¶i ph¶n øng hÕt,nªn sè mol khÝ CO
2
tho¸t ra lµ 0,075 (mol)
*NÕu ph¶n øng (5) x¶y ra tríc: ta cã z = 0,09 ( mol )

z = 0,09
(mol); mµ sè mol cña HCl = 0,15 (mol).VËy sè mol HCl cßn d = 0,15
– 0,09 = 0,06 (mol) sÏ tiÕp tôc tham gia ph¶n øng (4) .Khi ®ã 2z =
0,06 (mol)

z = 0,03 (mol). VËy tæng sè mol CO
2
tho¸t ra lµ:
n
CO
2
= 0,09 + 0,03 = 0,12 (mol)
kÕt hîp c¸c d÷ kiÖn ta ®îc: 0,075 ( mol ) <
n
CO
2
< 0,12(mol)
Hay 1,68 ( lÝt ) < V
CO
2
< 2,688 (lÝt)
Bµi 8: Cho 28,1g quÆng ®«l«mÝt gåm MgCO
3
; BaCO
3
(%MgCO
3
= a
%) vµo dung dÞch HCl d thu ®îc V (lÝt) CO
2
(ë ®ktc).
a/ X¸c ®Þnh V (lÝt).
b/ Sôc V (lÝt) CO
2
võa thu ®îc vµo dung dÞch níc v«i trong. TÝnh
khèi lîng kÕt tña tèi ®a thu ®îc biÕt sè mol Ca(OH)
2
= 0,2 (mol) vµ
khèi lîng cña mçi chÊt cã trong hçn hîp ban ®Çu.
99
Híng dÉn:
a/ Theo bµi ra ta cã PTHH:
MgCO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ MgCl
2
+ H
2
O + CO
2
(1)
x(mol) x(mol)
BaCO
3
+ 2HCl ÷ → ÷ BaCl
2
+ H
2
O + CO
2
(2)
y(mol) y(mol)
CO
2
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ CaCO
3
↓ + H
2
O (3)
0,2(mol) ÷ ÷ ← 0,2(mol) ÷ → ÷ 0,2(mol)
CO
2
+ CaCO
3
+ H
2
O ÷ → ÷ Ca(HCO
3
)
2
(4)
Gi¶ sö hçn hîp chØ cã MgCO
3
.VËy
m
BaCO
3
= 0
Sè mol:
n
MgCO
3
=
84
1 , 28
= 0,3345 (mol)
NÕu hçn hîp chØ toµn lµ BaCO
3
th×
m
MgCO
3
= 0
Sè mol:
n
BaCO
3
=
197
1 , 28
= 0,143 (mol)
Theo PT (1) vµ (2) ta cã sè mol CO
2
gi¶i phãng lµ:
0,143 (mol) ≤
n
CO
2
≤ 0,3345 (mol)
VËy thÓ tÝch khÝ CO
2
thu ®îc ë ®ktc lµ: 3,2 (lÝt)

V
CO
2


7,49
(lÝt)
b/ Khèi lîng kÕt tña thu ®îc lµ:
*NÕu sè mol cña CO
2
lµ: 0,143 ( mol ), th× chØ cã PTP¦ (3) x¶y ra vµ
d Ca(OH)
2
, theo PTP¦ th×
n
CaCO
3
=
n
CO
2
= 0,143 (mol).
VËy khèi lîng kÕt tña thu ®îc lµ:
m
CaCO
3
= 0,143 . 100 = 1,43g
*NÕu sè mol cña CO
2
lµ: 0,3345 (mol), th× cã c¶ P¦ (3) vµ (4), theo
PTP¦ ta cã: Sè mol CO
2
tham gia P¦ ë (3) lµ:
n
CO
2
=
n
Ca(OH)
2
= 0,2
(mol). VËy sè mol CO
2
d lµ: 0,3345 – 0,2 = 0,1345 (mol). TiÕp tôc
tham gia P¦ (4) khi ®ã:
Sè mol cña CaCO
3
t¹o ra ë (3) lµ:
n
CaCO
3
=
n
Ca(OH)
2
= 0,2 (mol).
Sè mol cña CaCO
3
®· P¦ ë (4) lµ:
n
CaCO
3
=
n
CO
2 ( d )
= 0,1345 (mol)
VËy sau P¦ (4) sè mol cña CaCO
3
cßn l¹i lµ: 0,2 – 0,1345 = 0,0655
(mol)
Khèi lîng kÕt tña thu ®îc lµ:
m
CaCO
3
= 0,0655 . 100 = 6,55g
*§Ó thu ®îc kÕt tña tèi ®a th×
n
CO
2
=
n
Ca(OH)
2
= 0,2 (mol).
VËy
n
CaCO
3
=
n
Ca(OH)
2
= 0,2(mol)
Khèi lîng cña CaCO
3
lµ:
m
CaCO
3
= 0,2 . 100 = 20g
§Æt x,y lÇn lît lµ sè mol cña MgCO
3
vµ BaCO
3

Theo bµi ra vµ PT (3) ta cã:
x + y = 0,2 (*) x = 0,1(mol)
Gi¶i hÖ PT (*) vµ (**) ta ®îc:
84x + 197y = 28,1 (**) y = 0,1(mol)
VËy khèi lîng cña mçi chÊt cã trong hçn hîp ban ®Çu lµ:
m
MgCO
3
= 0,1 . 84 = 8,4g
m
BaCO
3
= 0,1 .197 = 19,7g
Bµi 9: Khi thªm tõ tõ vµ khuÊy ®Òu 0,8 lit dd HCl 0,5 M vµo dd
chøa 35g hçn hîp A gåm 2 muèi Na
2
CO
3
vµ K
2
CO
3
th× cã 2,24 lit khÝ
100
CO
2
tho¸t ra (ë ®ktc) vµ dd D. Thªm dd Ca(OH)
2
cã d vµo dd D thu
®îc kÕt tña B.
a/ TÝnh khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp A vµ khèi lîng kÕt tña B.
b/ Thªm m (g) NaHCO
3
vµo hçn hîp A ®îc hçn hîp A
/
. TiÕn hµnh thÝ
nghiÖm t¬ng tù nh trªn, thÓ tÝch dd HCl 0,5M thªm vµo vÉn lµ 0,8
lit, dd thu ®îc lµ dd D
/
. Khi thªm Ca(OH)
2
d vµo dd D
/
®îc kÕt tña B
/
nÆng 30 g. TÝnh V (lit) khÝ CO
2
tho¸t ra (ë ®ktc) vµ m (g).
Híng dÉn gi¶i:
Gäi x, y lÇn lît lµ sè mol cña Na
2
CO
3
vµ K
2
CO
3
.
Theo bµi ra: Sè mol HCl = 0,4 mol
Giai ®o¹n 1:
HCl + Na
2
CO
3
÷ → ÷ NaHCO
3
+ NaCl (1)
HCl + K
2
CO
3
÷ → ÷ KHCO
3
+ KCl (2)
Sau ph¶n øng (1 vµ 2) Sè mol HCl cßn l¹i lµ: 0,4 – (x + y) tiÕp tôc
tham gia ph¶n øng
Giai ®o¹n 2:
HCl + NaHCO
3
÷ → ÷ NaCl + H
2
O + CO
2
(3)
HCl + KHCO
3
÷ → ÷ KCl + H
2
O + CO
2
(4)
Theo bµi ra ta cã: Sè mol CO
2
= 0,1 mol.
Theo PTP¦ ( 3 vµ 4 ) th×: Sè mol HCl
( p )
= Sè mol CO
2
= 0,1 mol.
Khi thªm dd Ca(OH)
2
d vµo dd D thu ®îc kÕt tña B , chøng tá HCl ®·
tham gia ph¶n øng hÕt. Trong D chØ chøa Muèi clo rua vµ muèi
hi®r« cacbonat (cßn l¹i sau ph¶n øng 3 vµ 4)
Theo PTP¦:
NaHCO
3
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ CaCO
3
+ NaOH + H
2
O (5)
KHCO
3
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ CaCO
3
+ KOH + H
2
O (6)
Tõ c¸c PT (1, 2, 3, 4) ta cã: x + y = 0,3 (I)
Theo bµi ra ta cã: 106 x + 138 y = 35 (II)
Gi¶i hÖ PT (I) vµ (II): ta ®îc x = 0,2 ; y = 0,1.
Khèi lîng cña c¸c chÊt trong hçn hîp ban ®Çu lµ: m
Na
2
CO
3
= 21,2
g ; m
K
2
CO
3
= 13,8 g
Theo PT (5,6) Sè mol CaCO
3
= Sè mol (NaKHO
3
+ KHCO
3
) cßn l¹i
sau ph¶n øng (3,4)
Theo PT (3,4) Sè mol NaHCO
3
+ KHCO
3
ph¶n øng = Sè mol CO
2
gi¶i
phãng = 0,1 mol
VËy sè mol NaHCO
3
+ KHCO
3
cßn l¹i lµ: 0,3 – 0,1 = 0,2 mol
Khèi lîng CaCO
3
t¹o thµnh lµ: 0,2 x 100 = 20 g
b/ khi thªm m(g) NaHCO
3
vµo hçn hîp A
giai ®o¹n 1: chØ cã Na
2
CO
3
vµ K
2
CO
3
ph¶n øng nªn sè mol cña HCl
vÉn lµ: x + y = 0,3 mol
sè mol HCl ph¶n øng ë giai ®o¹n 2 vÉn lµ: 0,1 mol
Do ®ã sè mol CO
2
vÉn lµ 0,1 mol. VËy V
CO
2
= 0,1 x 22,4 = 2,24 lit
NÕu gäi sè mol cña NaHCO
3
thªm vµo lµ b (mol)
Th× tæng sè mol NaHCO
3
+ KHCO
3
cßn l¹i sau giai ®o¹n 2 lµ: (0,2 +
b) mol
101
Theo bµi ra ta cã: 0,2 + b = 30 : 100 = 0,3. VËy b = 0,1 (mol)
Khèi lîng NaHCO
3
thªm vµo lµ: 0,1 x 84 = 8,4 g
Bµi 10: Cho 38,2g hçn hîp gåm 2 muèi cacbonat trung hoµ cña 2
kim lo¹i ho¸ trÞ I t¸c dông võa ®ñ víi dung dÞch axit HCl th× thu ®îc
6,72 lit CO
2
(®ktc).
a/ T×m tæng khèi lîng 2 muèi thu ®îc sau ph¶n øng.
b/ T×m 2 kim lo¹i trªn, biÕt 2 kim lo¹i nµy liªn tiÕp nhau trong ph©n
nhãm chÝnh nhãm I.
§¸p sè:
a/ m
hh muèi
= 41,5g.
b/ 2 kim lo¹i trªn lµ Na vµ K.
Bµi 11: Mét hçn hîp X gåm Na
2
CO
3
vµ K
2
CO
3
cã khèi lîng lµ 10,5g.
Khi cho hçn hîp X t¸c dông víi HCl d th× thu ®îc 2,016 lit khÝ CO
2
(®ktc).
a/ X¸c ®Þnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña hçn hîp X.
b/ LÊy 21g hçn hîp X víi thµnh phÇn nh trªn cho t¸c dông víi dung
dÞch HCl võa ®ñ(kh«ng cã khÝ tho¸t ra). TÝnh thÓ tÝch dung dÞch
HCl 2M cÇn dïng.
§¸p sè:
a/ %Na
2
CO
3
= 60,57% vµ %K
2
CO
3
= 39,43%.
Bµi 12: Cho 7,2g hçn hîp A gåm 2 muèi cacbonat cña 2 kim lo¹i kÕ
tiÕp nhau trong ph©n nhãm chÝnh nhãm II. Cho A hoµ tan hÕt
trong dung dÞch H
2
SO
4
lo·ng thu ®îc khÝ B, cho toµn bé khÝ B hÊp
thô hÕt bëi 450ml dung dÞch Ba(OH)
2
0,2M thu ®îc 15,76g kÕt tña.
X¸c ®Þnh 2 muèi cacbonat vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng
cña chóng tronh hçn hîp.
§¸p sè:
TH
1
: Ba(OH)
2
d --> 2 muèi ®ã lµ: MgCO
3
vµ CaCO
3

%MgCO
3
= 58,33% vµ %CaCO
3
= 41,67%
TH
2
: Ba(OH)
2
thiÕu --> 2 muèi ®ã lµ: MgCO
3
vµ BeCO
3

%MgCO
3
= 23,33% vµ %BeCO
3
= 76,67%
Bµi 13: Cho 9,2g hçn hîp A gåm 2 muèi cacbonat cña 2 kim lo¹i kÕ
tiÕp nhau trong ph©n nhãm chÝnh nhãm II. Hoµ tan hoµn toµn hçn
hîp a trong dung dÞch HCl thu ®îc khÝ B, cho toµn bé khÝ B hÊp thô
hÕt bëi 550ml dung dÞch Ba(OH)
2
0,2M thu ®îc 19,7g kÕt tña. X¸c
®Þnh 2 muèi cacbonat vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña
chóng trong hçn hîp ®Çu.
§¸p sè:
TH
1
: Ba(OH)
2
d --> 2 muèi ®ã lµ: MgCO
3
vµ CaCO
3

%MgCO
3
= 45,65% vµ %CaCO
3
= 54,35%
TH
2
: Ba(OH)
2
thiÕu --> 2 muèi ®ã lµ: MgCO
3
vµ BeCO
3

%MgCO
3
= 44% vµ %BeCO
3
= 56%
102
Bµi 14: Mét hçn hîp X gåm 2 kim lo¹i A, B thuéc 2 chu k× liªn tiÕp
trong b¶ng tuÇn hoµn, cã khèi lîng lµ 8,5g. Cho X ph¶n øng hÕt víi
níc cho ra 3,36 lit khÝ H
2
(®ktc)
a/ X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i vµ tÝnh khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp
®Çu.
b/ Thªm vµo 8,5g hçn hîp X trªn, 1 kim lo¹i kiÒm thæ D ®îc hçn hîp
Y, cho Y t¸c dông víi níc thu ®îc dung dÞch E vµ 4,48 lit khÝ H
2
(®ktc). C« c¹n dung dÞch E ta ®îc chÊt r¾n Z cã khèi lîng lµ
22,15g. X¸c ®Þnh D vµ khèi lîng cña D.
c/ §Ó trung hoµ dung dÞch E ë trªn cÇn bao nhiªu lÝt dung dÞch F
chøa HCl 0,2M vµ H
2
SO
4
0,1M. TÝnh khèi lîng kÕt tña thu ®îc.
§¸p sè:
a/ m
Na
= 4,6g vµ m
K
= 3,9g.
b/ kim lo¹i D lµ Ba. --> m
Ba
= 6,85g.
c/ Sè mol BaSO
4
= sè mol Ba(OH)
2
= sè mol Ba = 0,05mol.
---> khèi lîng cña BaSO
4
= 0,05 . 233 = 11,65g.
Bµi 15: Hoµ tan 23g mét hçn hîp gåm Ba vµ 2 kim lo¹i kiÒm A, B
thuéc 2 chu kú kÕ tiÕp nhau trong b¶ng tuÇn hoµn vµo níc thu ®îc
dung dÞch D vµ 5,6 lit H
2
(®ktc).
a/ NÕu trung hoµ 1/2 dung dÞch D cÇn bao nhiªu ml dung dÞch
H
2
SO
4
0,5M? C« c¹n dung dÞch thu ®îc sau khi trung hoµ th× ®îc
bao nhiªu gam muèi khan?
b/ NÕu thªm 180ml dung dÞch Na
2
SO
4
0,5M vµo dung dÞch D th×
cha kÕt tña hÕt ®îc Ba(OH)
2
. NÕu thªm 210ml dung dÞch Na
2
SO
4
0,5M vµo dung dÞch D th× dung dÞch sau ph¶n øng cßn d Na
2
SO
4
.
X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i kiÒm ë trªn.
§¸p sè:
a/ m
hh muèi
= 23,75g
b/ 2 kim lo¹i kiÒm lµ Na vµ K.
B- To¸n hçn hîp muèi halogen.
CÇn nhí:
- halogen ®øng trªn ®Èy ®îc halogen ®øng díi ra khái muèi.
- TÊt c¶ halogen ®Òu tan trõ: AgCl, AgBr, AgI.
- HiÓn nhiªn: AgF tan.
Bµi 1: Mét hçn hîp 3 muèi NaF, NaCl, NaBr nÆng 4,82g. Hoµ tan
hoµn toµn trong níc ®îc dung dÞch A. Sôc khÝ Cl
2
vµo dung dÞch A
råi c« c¹n, thu ®îc 3,93g muèi khan. LÊy mét nöa lîng muèi khan
nµy hoµ tan trong níc råi cho ph¶n øng víi dung dÞch AgNO
3
d, thu
®îc 4,305g kÕt tña. ViÕt c¸c ph¶n øng x¶y ra vµ tÝnh thµnh phÇn
% theo khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp ban ®Çu.
103
Híng dÉn:
PTHH x¶y ra:
Cl
2
+ 2NaBr ---> 2NaCl + Br
2
(1)
z z mol
Tõ PT (1) --> Trong 3,93g hçn h¬p cã chøa x(mol) NaF vµ (y + z)
mol NaCl.
Ph¶n øng t¹o kÕt tña:
AgNO
3
+ NaCl ----> NaNO
3
+ AgCl (2)

2
z y +

2
z y +
mol
Ta cã hÖ PT.
m
muèi ban ®Çu
= 42x + 58,5y + 103z = 4,82 (I)
m
muèi khan
= 42x + 58,5(y + z) = 3,93 (II)
Sè mol AgCl =
2
z y +
= 4,305 : 143,5 = 0,03 (III)
Gi¶i hÖ 3 ph¬ng tr×nh: x = 0,01, y = 0,04, z = 0,02
---> %NaCl = 48,5%; %NaBr = 42,7% vµ %NaF = 8,8%.
Bµi 2: Dung dÞch A cã chøa 2 muèi lµ AgNO
3
vµ Cu(NO
3
)
2
, trong ®ã
nång ®é cña AgNO
3
lµ 1M. Cho 500ml dung dÞch A t¸c dông víi
24,05g muèi gåm KI vµ KCl, t¹o ra ®îc 37,85g kÕt tña vµ dung dÞch
B. Ng©m mét thanh kÏm vµo trong dung dÞch B. Sau khi ph¶n øng
kÕt thóc nhËn thÊy khèi lîng thanh kim lo¹i kÏm t¨ng thªm 22,15g.
a/ X¸c ®Þnh thµnh phÇn % theo sè mol cña muèi KI vµ KCl.
b/ TÝnh khèi lîng Cu(NO
3
)
2
trong 500ml dung dÞch A.
§¸p sè:
a/ n
KI
= n
KCl
---> %n
KI
= %n
KCl
= 50%.
b/ Sè mol Cu(NO
3
)
2
= 0,5 mol ----> khèi lîng Cu(NO
3
)
2
= 94g.
Bµi 3: Hoµ tan 5,94g hçn hîp 2 muèi clorua cña 2 kim lo¹i A vµ B( A,
B lµ 2 kim lo¹i thuéc ph©n nhãm chÝnh nhãm II) vµo níc, ®îc 100ml
dung dÞch X. Ngêi ta cho dung dÞch X t¸c dông võa ®ñ víi dung
dÞch AgNO
3
th× thu ®îc 17,22g kÕt tña. Läc kÕt tña thu ®îc dung
dÞch Y cã thÓ tÝch lµ 200ml. C« c¹n dung dÞch Y thu ®îc m(g) hçn
hîp muèi khan.
a/ TÝnh m?
b/ X¸c ®Þnh CTHH cña 2 muèi clorua. BiÕt tØ lÖ KLNT A so víi B lµ 5
: 3 vµ trong muèi ban ®Çu cã tØ lÖ sè ph©n tö A ®èi víi sè ph©n
tö muèi B lµ 1 : 3.
c/ TÝnh nång ®é mol/l cña c¸c muèi trong dung dÞch X.
Híng dÉn:
ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
§Æt x, y lµ sè mol cña muèi ACl
2
vµ BCl
2
Ta cã: (M
A
+ 71).x + (M
B
+ 71)y = 5,94
Sè mol AgCl t¹o ra = 2(x + y) = 17,22 : 143,5 = 0,12 mol ---> x + y
= 0,06.
104
----> xM
A
+ yM
B
= 1,68
dd Y thu ®îc gåm x mol A(NO
3
)
2
vµ y mol B(NO
3
)
2
---> muèi khan.
(M
A
+ 124)x + (M
B
+ 124)y = m
Thay c¸c gi¸ trÞ ta ®îc: m = 9,12g
b/ theo bµi ra ta cã:
M
A
: M
B
= 5 : 3
x : y = n
A
: n
B
= 1 : 3
x + y = 0,06
xM
A
+ yM
B
= 1,68
Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh ta ®îc: M
A
= 40 vµ M
B
= 24.
Nång ®é mol/l cña c¸c dung dÞch lµ:
C
M
(CaCl
2
) = 0,15M vµ C
M
(BaCl
2
) = 0,45M.
Bµi 4: Chia 8,84 gam hçn hîp MCl vµ BaCl
2
thµnh 2 phÇn b»ng nhau.
Hoµ tan phÇn 1 vµo níc råi cho ph¶n øng víi AgNO
3
d thu ®îc 8,61g
kÕt tña. §em ®iÖn ph©n nãng ch¶y phÇn 2 ®Õn hoµn toµn thu ®îc
V lit khÝ X ë ®ktc. BiÕt sè mol MCl chiÕm 80% sè mol trong hçn hîp
ban ®Çu.
a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i M vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi
chÊt trong hçn hîp ®Çu.
b/ TÝnh V?
Híng dÉn:
Gäi sè mol MCl vµ BaCl
2
trong 8,84g hçn hîp lµ 2x vµ 2y (mol)
C¸c PTHH x¶y ra:
MCl + AgNO
3
---> AgCl + MNO
3

BaCl
2
+ 2AgNO
3
----> Ba(NO
3
)
2
+ 2AgCl
PhÇn 2:
2MCl -----> 2M + Cl
2

BaCl
2
------> Ba + Cl
2
Ta cã: n
AgCl
= x + 2y = 8,61 : 143,5 = 0,06 mol
---> n
Cl
2
= (x + 2y) : 2 = 0,03 mol
VËy thÓ tÝch khÝ Cl
2
thu ®îc ë ®ktc lµ:
V = 0,03 . 22,4 = 0,672 lit
- V× MCl chiÕm 80% tæng sè mol nªn ta cã: x = 4y ---> x = 0,04 vµ
y = 0,01.
m
hh X
= (M + 35,5).2x + (137 + 71).2y = 8,84 ---> M = 23 vµ M cã
ho¸ trÞ I, M lµ Na.
%NaCl = 52,94% vµ %BaCl
2
= 47,06%.
Bµi 5: Mét hîp chÊt ho¸ häc ®îc t¹o thµnh tõ kim lo¹i ho¸ trÞ II vµ phi
kim ho¸ trÞ I. Hoµ tan 9,2g hîp chÊt nµy vµo níc ®Ó cã 100ml dung
dÞch. Chia dung dÞch nµy thµnh 2 phÇn b»ng nhau. Thªm mét lîng
d dung dÞch AgNO
3
vµo phÇn 1, thÊy t¹o ra 9,4g kÕt tña. Thªm mét
lîng d dung dÞch Na
2
CO
3
vµo phÇn 2, thu ®îc 2,1g kÕt tña.
a/ T×m c«ng thøc ho¸ häc cña hîp chÊt ban ®Çu.
b/ TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch ®· pha chÕ.
105
Híng dÉn.
- §Æt R lµ KHHH cña kim lo¹i ho¸ trÞ II vµ X lµ KHHH cña phi kim
cã ho¸ trÞ I
- Ta cã CTHH cña hîp chÊt lµ: RX
2
- §Æt 2a lµ sè mol cña hîp chÊt RX
2
ban ®Çu.
Ta cã: 2a(M
R
+ 2M
X
) = 9,2 (g) ----> a.M
R
+ 2.a.M
X
= 4,6 (I)
- ViÕt c¸c PTHH x¶y ra:
- PhÇn 1: 2a(M
Ag
+ M
X
) = 216.a + 2.a.M
X
= 9,4 (II)
Hay 2.a.M
Ag
- a.M
R
= 216.a - a.M
R
= 9,4 – 4,6 = 4,8
(*)
- PhÇn 2: a(M
R
+ M
CO
3
) = a.M
R
+ 60.a = 2,1 (III)
Hay 2.a.M
X
- a.M
CO
3
= 2.a.M
X
– 60.a = 4,6 – 2,1 =
2,5 (**)
Tõ (*) vµ (III) ---> 216.a + 60.a = 4,8 + 2,1 = 6,9 ---> a = 0,025.
Thay a = 0,025 vµo (III) ---> M
R
= 24. VËy R lµ Mg
Thay vµo (I) ---> M
X
= 80. VËy X lµ Br.
CTHH cña hîp chÊt: MgBr
2
§¸p sè:
a/ C«ng thøc ho¸ häc cña hîp chÊt lµ MgBr
2

b/ Nång ®é dung dÞch MgBr
2
lµ 0,5M.
Bµi 6: Hçn hîp A gåm 3 muèi MgCl
2
, NaBr, KI. Cho 93,4g hçn hîp A
t¸c dông víi 700ml dung dÞch AgNO
3
2M. Sau khi ph¶n øng kÕt thóc
thu ®îc dung dÞch D vµ kÕt tña B, cho 22,4g bét Fe vµo dung dÞch
D. Sau khi ph¶n øng xong thu ®îc chÊt r¾n F vµ dung dÞch E. Cho F
vµo dung dÞch HCl d t¹o ra 4,48 lit H
2
(®ktc). Cho dung dÞch NaOH
d vµo dung dÞch E thu ®îc kÕt tña, nung kÕt tña trong kh«ng khÝ
cho ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi thu ®îc 24g chÊt r¾n. TÝnh khèi lîng
kÕt tña B.
Híng dÉn:
Gäi a, b, c lÇn lît lµ sè mol MgCl
2
, NaBr, KI.
ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
Dung dÞch D gåm: Mg(NO
3
)
2
, NaNO
3
, KNO
3
, vµ AgNO
3
cßn d.
KÕt tña B gåm: AgCl, AgBr, AgI.
R¾n F gåm: Ag vµ Fe cßn d.
Dung dÞch E: Fe(NO
3
)
2
, Mg(NO
3
)
2
, NaNO
3
, KNO
3
chØ cã Fe(NO
3
)
2
,
Mg(NO
3
)
2
tham gia ph¶n øng víi dung dÞch NaOH d.
----> 24g r¾n sau khi nung lµ: Fe
2
O
3
vµ MgO. §¸p sè:
m
B
= 179,6g.
Bµi 7: Hoµ tan 104,25g hçn hîp c¸c muèi NaCl vµ NaI vµo níc. Cho
®ñ khÝ clo ®i qua råi ®un c¹n. Nung chÊt r¾n thu ®îc cho ®Õn khi
hÕt h¬i mµu tÝm bay ra. B¶ chÊt r¾n thu ®îc sau khi nung nÆng
58,5g. TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp.
Híng dÉn:
Gäi a, b lÇn lît lµ sè mol cña NaCl vµ NaI
106
Khi sôc khÝ clo vµo th× toµn bé muèi NaI chuyÓn thµnh muèi NaCl.
Tæng sè mol muèi NaCl sau ph¶n øng lµ: (a + b) = 58,5 : 58,5 = 1
mol
vµ ta cã: 58,5a + 150b = 104,25
Gi¶i ph¬ng tr×nh ta ®îc: a = 0,5 vµ b = 0,5
---> %m
NaCl
= (58,5 . 0,5 : 104,25 ) . 100% = 28,06%
vµ %m
NaI
= 100 – 28,06 = 71,94%
Bµi 8: Cho 31,84g hçn hîp NaX vµ NaY (X, Y lµ hai halogen thuéc 2
chu k× liªn tiÕp) vµo dung dÞch AgNO
3
cã d thu ®îc 57,34g kÕt tña.
T×m c«ng thøc cña NaX vµ NaY vµ thµnh phÇn % theo khèi lîng cña
mçi muèi trong hçn hîp ban ®Çu.
Híng dÉn:
Gäi R lµ halogen t¬ng ®¬ng cña X vµ Y.
C«ng thøc t¬ng ®¬ng cña 2 muèi NaX, NaY lµ Na R
Na R + AgNO
3
---> Ag R + NaNO
3

Cø 1 mol kÕt tña Ag R nhiÒu h¬n 1 mol Na R lµ: 108 – 23 = 85g
VËy sè mol Na R ph¶n øng lµ: (57,34 – 31,84) : 85 = 0,3 mol
Ta cã: Khèi lîng mol cña Na R lµ: 31,84 : 0,3 = 106,13
---> Khèi lîng mol cña R = 106,13 – 23 = 83,13.
VËy X lµ Br vµ Y lµ I.
---> %m
NaI
= 9,43% vµ %m
NaBr
= 90,57%
Bµi 9: Cã hçn hîp gåm NaI vµ NaBr. Hoµ tan hçn hîp vµo níc råi cho
br«m d vµo dung dÞch. Sau khi ph¶n øng thùc hiÖn xong, lµm bay
h¬i dung dÞc lµm kh« s¶n phÈm, th× thÊy khèi lîng cña s¶n phÈm
nhá h¬n khèi lîng hçn hîp 2 muèi ban ®Çu lµ m(g). L¹i hoµ tan s¶n
phÈm vµo níc vµ cho clo léi qua cho ®Õn d, lµm bay h¬i dung dÞch
vµ lµm kh«, chÊt cßn l¹i ngêi ta thÊy khèi lîng chÊt thu ®îc l¹i nhá
h¬n khèi lîng muèi ph¶n øng lµ m(g). TÝnh thµnh phÇn % theo khèi
lîng cña NaBr trong hçn hîp ban ®Çu.
Híng dÉn;
Gäi a, b lÇn lît lµ sè mol cña NaBr vµ NaI.
Khi sôc Br
2
vµo trong dung dÞch th× chØ cã NaI ph¶n øng vµ toµn
bé NaI chuyÓn thµnh NaBr. VËy tæng sè mol NaBr sau ph¶n øng (1)
lµ: (a + b) mol.
Sau ph¶n øng (1) khèi lîng gi¶m: m = m
I
- m
Br
= (127 - 80)b = 47b
(*)
TiÕp tôc sôc Cl
2
vµo trong dung dÞch th× chØ cã NaBr ph¶n øng vµ
toµn bé NaBr chuyÓn thµnh NaCl. VËy tæng sè mol NaCl sau ph¶n
øng (2) lµ: (a + b) mol.
Sau ph¶n øng (2) khèi lîng gi¶m: m = m
Br
– m
Cl
= (80 – 35,5)(a + b)
= 44,5(a + b) (**)
Tõ (*) vµ (**) ta cã: b = 17,8a
VËy %m
NaBr
= (103a : (103a + 150b)) . 100% = 3,7%
107
Chuyªn ®Ò 13:
bµi tËp tæng hîp vÒ tÝnh theo
PTHH
Bµi 1: Chia hçn hîp gåm 2 kim lo¹i A, B cã ho¸ trÞ n, m lµm 3 phÇn
b»ng nhau.
PhÇn 1: Hoµ tan hÕt trong axit HCl thu ®îc 1,792 lit H
2
(®ktc).
PhÇn 2: Cho t¸c dông víi dung dÞch NaOH d thu ®îc 1,344 lit khÝ
(®ktc) vµ cßn l¹i chÊt r¾n kh«ng tan cã khèi lîng b»ng 4/13 khèi l-
îng mçi phÇn.
PhÇn 3: Nung trong oxi d thu ®îc 2,84g hçn hîp gåm 2 oxit lµ A
2
O
n
vµ B
2
O
m
. TÝnh tæng khèi lîng mçi phÇn vµ x¸c ®Þnh 2 kim lo¹i A vµ
B.
Híng dÉn:
Gäi a, b lµ sè mol cña A, B trong mçi phÇn.
PhÇn 1:
ViÕt PTHH:
Sè mol H
2
=
2
na
+
2
mb
= 1,792 : 22,4 = 0,08 mol ----> na + mb =
0,16 (I)
PhÇn 2:
T¸c dông víi NaOH d chØ cã 1 kim lo¹i tan, gi¶ sö A tan.
A + (4 – n)NaOH + (n – 2)H
2
O ---> Na
4 – n
AO
2
+ n/2 H
2
a (mol) na/2 (mol)
Sè mol H
2
= na/2 = 1,344 : 22,4 ---> na = 0,12 (II)
Thay vµo (I) --> mb = 0,04.
MÆt kh¸c khèi lîng B trong mçi phÇn:
m
B
= 4/13.m
1/3 hh
PhÇn 3:
ViÕt PTHH:
m
hh oxit
= (2M
A
+ 16n).a/2 + (2M
B
+ 16m).b/2

= 2,84
= M
A
+ M
B
+ 8(na + mb) = 2,84 ---> M
A
+ M
B
= 1,56 (g) (*)
m
B
= 4/13. 1,56 = 0,48 (g) ----> m
A
= 1,08 (g)
---> M
A
= 1,08n : 0,12 = 9n --> n = 3 vµ M
A
= 27 lµ phï hîp. VËy A lµ
Al
---> M
B
= 0,48m : 0,04 = 12m --> m = 2 vµ M
B
= 24 lµ phï hîp. VËy
B lµ Mg.
Bµi 2: Nung a(g) hçn hîp A gåm MgCO
3
, Fe
2
O
3
vµ CaCO
3
ë nhiÖt ®é
cao ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi, thu ®îc chÊt r¾n B cã khèi lîng b»ng
60% khèi lîng hçn hîp A. MÆt kh¸c hoµ tan hoµn toµn a(g) hçn hîp A
trong dung dÞch HCl thu ®îc khÝ C vµ dung dÞch D. Cho dung dÞch
108
D t¸c dông víi dung dÞch NaOH d, läc lÊy kÕt tña, nung ®Õn khèi l-
îng kh«ng ®æi, thu ®îc 12,92g hçn hîp 2 oxit.
Cho khÝ C hÊp thô hoµn toµn vµo 2 lit dung dÞch Ba(OH)
2
0,075M,
sau khi ph¶n øng xong, läc lÊy dung dÞch, thªm níc v«i trong d vµo
trong dung dÞch thu ®îc thªm 14,85g kÕt tña.
a/ TÝnh thÓ tÝch khÝ C ë ®ktc.
b/ TÝnh % khèi lîng c¸c chÊt trong hçn hîp A.
Híng dÉn:
§Æt sè mol MgCO
3
, Fe
2
O
3
, CaCO
3
lÇn lît lµ x, y, z (mol) trong hçn hîp
A.
Ta cã: 84x + 160y + 100z = a(g) (I)
Sau khi nung chÊt r¾n B gåm: x mol MgO, y mol Fe
2
O
3
vµ z mol
CaO.
40x + 160y + 56z = 0,6a (II)
Tõ (I, II) ta cã: 44(x + y) = 0,4a ---> a = 110(x + y) (III)
Cho A + HCl.
KhÝ C gåm cã: Sè mol CO
2
= x + y (mol)
Hçn hîp D gåm cã: x mol MgCl
2
, y mol FeCl
3
, z mol CaCl
2
.
Cho D + NaOH d thu ®îc 2 kÕt tña: x mol Mg(OH)
2
vµ y mol Fe(OH)
3
---> 2 oxit t¬ng øng lµ: x mol MgO, y mol Fe
2
O
3
.
m
oxit
= 40x + 160y = 12,92 (IV)
Cho C + dd Ba(OH)
2
---> a mol BaCO
3
vµ b mol Ba(HCO
3
)
2

Ta cã: Sè mol CO
2
ph¶n øng lµ: a + 2b = x + z
Sè mol Ba(OH)
2
ph¶n øng lµ: a + b = 2 . 0,075
---> b = (x + y) – 0,15 (V)
PTHH:
Ba(HCO
3
)
2
+ Ca(OH)
2
-----> CaCO
3
+ BaCO
3
+ 2H
2
O
b mol b mol b mol
Ta cã: 100b + 197b = 14,85 ---> b = 0,05.
Tõ (V) --> x + y = 0,2
Tõ (III) --> a = 110 . 0,2 = 22g
a/ ThÓ tÝch khÝ CO
2
thu ®îc ë ®ktc lµ: 4,48 lit
b/ Gi¶i hÖ PT (I, III, V) ---> x = 0,195, y = 0,032, z = 0,005.
Khèi lîng vµ thµnh phÇn % cña c¸c chÊt lµ:
m
MgCO
3
= 16,38g ( 74,45%)
m
Fe
2
O
3
= 5,12g (23,27%)
m
CaCO
3
= 0,5g ( 2,27%)
Bµi 3: Hçn hîp bét A gåm Fe vµ Mg cã khèi lîng 2,72g ®îc chia thµnh
2 phÇn b»ng nhau.
PhÇn 1: Cho vµo 400ml dung dÞch CuSO
4
a(M) chê cho ph¶n øng
xong thu ®îc 1,84g chÊt r¾n B vµ dung dÞch C. Cho dung dÞch
NaOH d vµo dung dÞch C thu ®îc kÕt tña. SÊy nung kÕt tña trong
kh«ng khÝ ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi c©n ®îc 1,2g chÊt r¾n D.
TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña mçi kim lo¹i trong hçn hîp A
vµ trÞ sè a?
109
PhÇn 2: Cho t¸c dông víi V(ml) dung dÞch AgNO
3
0,1M. Sau khi ph¶n
øng xong thu ®îc chÊt r¾n E cã khèi lîng 3,36g. TÝnh thµnh phÇn %
theo khèi lîng c¸c chÊt trong chÊt r¾n E? TÝnh V?
Híng dÉn:
XÐt phÇn 1:
m
(Mg + Fe)
= 2,72 : 2 = 1,36g.
TH
1
: 1/2 hh A ph¶n øng hÕt víi CuSO
4
. ---> dd C gåm cã: FeSO
4
,
MgSO
4
, CuSO
4
.
ChÊt r¾n B lµ Cu (cã khèi lîng 1,84g)
Cho dd C + dd NaOH ---> kÕt tña Fe(OH)
2
, Mg(OH)
2
, Cu(OH)
2
--->
Oxit t¬ng øng sau khi nung trong kk lµ Fe
2
O
3
, MgO, CuO cã khèi lîng
lµ 1,2g < 1,36g --> VËy A cha tham gia ph¶n øng hÕt.
TH
2
: 1/2 hh A ph¶n øng cha hÕt víi CuSO
4
.
Gi¶ thiÕt Mg Mg ph¶n øng cha hÕt (mµ Mg l¹i ho¹t ®éng ho¸ häc
m¹nh h¬n Fe) th× dd CuSO
4
ph¶i hÕt vµ Fe cha tham gia ph¶n øng
--> dd C lµ MgSO
4
vµ chÊt r¾n D chØ cã MgO.
---> Sè mol Mg ph¶n øng = n
Cu
= n
MgO
= 1,2 : 40 = 0,03 mol
ChÊt r¾n B gåm Cu, Fe vµ Mg cßn d.
Nhng ta thÊy m
Cu t¹o ra
= 0,03 . 64 = 1,92g > 1,84g --> Tr¸i víi ®iÒu
kiÖn bµi to¸n. VËy Mg ph¶i hÕt vµ Fe tham gia 1 phÇn.
Nh vËy:
chÊt r¾n B gåm cã: Cu vµ Fe cßn d
dd C gåm cã MgSO
4
vµ FeSO
4

chÊt r¾n D gåm cã MgO vµ Fe
2
O
3
cã khèi lîng lµ 1,2g.
- §Æt x, y lµ sè mol Fe, Mg trong 1/2 hh A vµ sè mol Fe cßn d lµ z
(mol)
- 56x + 24y = 1,36
- (x – z).64 + y.64 + 56z = 1,84
- 160(x – z) : 2 + 40y = 1,2
Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh trªn ta ®îc: x = 0,02, y = 0,01, z = 0,01.
---> %Fe = 82,35% vµ %Mg = 17,65%
Sè mol cña CuSO
4
= 0,02 mol ----> a = 0,02 : 0,4 = 0,05M
XÐt phÇn 2:
1/2 hh A cã khèi lîng lµ 1,36g
§é t¨ng khèi lîng chÊt r¾n = 3,36 – 1,36 = 2,0g
Gi¶ thiÕt Fe cha ph¶n øng.
Ta cã: sè mol Mg ph¶n øng = 2 : (2 . 108 – 24) = 0,0104 mol > n
Mg
trong phÇn 1.
----> Nh vËy Fe ®· tham gia ph¶n øng vµ Mg ®· ph¶n øng hÕt.
m
r¾n do Mg sinh ra
= 0,01 . (2. 108 – 24) = 1,92g
m
r¾n do Fe sinh ra
= 2 – 1,92 = 0,08 g
n
Fe ph¶n øng
= 0,08 : (2. 108 – 56) = 0,0005 mol.
n
Fe d
= 0,02 – 0,0005 = 0,0195mol
VËy chÊt r¾n E gåm cã Fe cßn d vµ Ag ®îc sinh ra sau ph¶n øng.
Tæng sè mol AgNO
3
®· ph¶n øng = (0,01 + 0,0005).2 = 0,021 mol
ThÓ tÝch cña dd AgNO
3
0,1M ®· dïng = 0,021 : 0,1 = 0,21 lit.
110
Bµi 4: Cho 9,86g hçn hîp gåm Mg vµ Zn vµo 1 cèc chøa 430ml dung
dÞch H
2
SO
4
1M lo·ng. Sau khi ph¶n øng hoµn toµn, thªm tiÕp vµo
cèc 1,2 lit dung dÞch hçn hîp gåm Ba(OH)
2
0,05M vµ NaOH 0,7M,
khuÊy ®Òu cho ph¶n øng hoµn toµn, råi läc lÊy kÕt tña vµ nung
nãng ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi th× thu ®îc 26,08g chÊt r¾n. TÝnh
khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu.
Híng dÉn;
§Æt sè mol Mg vµ Zn lµ x vµ y.
Ta cã: 24x + 65y = 9,86 (I)
Sè mol H
2
SO
4
= 043.1= 0,43 mol
§Æt HX lµ c«ng thøc t¬ng ®¬ng cña H
2
SO
4
---> n
HX
= 2n
H
2
SO
4
=
0,43.2 = 0,86 mol
Sè mol Ba(OH)
2
= 1,2 . 0,05 = 0,06 mol
Sè mol NaOH = 0,7 . 1,2 = 0,84 mol
§Æt ROH lµ c«ng thøc tng ®¬ng cho 2 baz¬ ®· cho.
Ta cã: n
ROH
= 2n
Ba(OH)
2
+ n
NaOH
= 0,06.2 + 0,84 = 0,96 mol
PTHH x¶y ra
Gi¶ sö hçn hîp chØ chøa m×nh Zn ---> x = 0.
VËy y = 9,86 : 65 = 0,1517 mol
Gi¶ sö hçn hîp chØ Mg ---> y = 0
VËy x = 9,86 : 24 = 0,4108 mol
0,1517 < n
hh kim lo¹i
< 0,4108
V× x > 0 vµ y > 0 nªn sè mol axit tham gia ph¶n øng víi kim lo¹i lµ:
0,3034 < 2x + 2y < 0,8216 nhËn thÊy lîng axit ®· dïng < 0,86 mol.
VËy axit d --> Do ®ã Zn vµ Mg ®· ph¶n øng hÕt.
Sau khi hoµ tan hÕt trong dung dÞch cã.
x mol MgX
2
; y mol ZnX
2
; 0,86 – 2(x + y) mol HX vµ 0,43 mol SO
4
.
Cho dung dÞch t¸c dông víi dung dÞch baz¬.
HX + ROH ---> RX + H
2
O.
0,86 – 2(x + y) 0,86 – 2(x + y) mol
MgX
2
+ 2ROH ----> Mg(OH)
2
+ 2RX
x 2x x mol
ZnX
2
+ 2ROH ----> Zn(OH)
2
+ 2RX
y 2y y mol
Ta cã n
ROH ®· ph¶n øng
= 0,86 – 2(x + y) + 2x + 2y = 0,86 mol
VËy n
ROH d
= 0,96 – 0,86 = 0,1mol
TiÕp tôc cã ph¶n øng x¶y ra:
Zn(OH)
2
+ 2ROH ----> R
2
ZnO
2
+ 2H
2
O
b®: y 0,1 mol
Pø: y
1
2y
1
mol
cßn: y – y
1
0,1 – 2y
1
mol
( §iÒu kiÖn: y ≥ y
1
)
Ph¶n øng t¹o kÕt tña.
Ba(OH)
2
+ H
2
SO
4
---> BaSO
4
+ 2H
2
O
111
b®: 0,06 0,43 0 mol
pø: 0,06 0,06 0,06 mol
cßn: 0 0,43 – 0,06 0,06 mol
Nung kÕt tña.
Mg(OH)
2
-----> MgO + H
2
O
x x mol
Zn(OH)
2
-------> ZnO + H
2
O
y – y
1
y – y
1
mol
BaSO
4
----> kh«ng bÞ nhiÖt ph©n huû.
0,06 mol
Ta cã: 40x + 81(y – y
1
) + 233.0,06 = 26,08
---> 40x + 81(y – y
1
) = 12,1 (II)
Khi y – y
1
= 0 ---> y = y
1
ta thÊy 0,1 – 2y
1


0 ---> y
1


0,05
VËy 40x = 12,1 ---> x = 12,1 : 40 = 0,3025 mol
Thay vµo (I) ta ®îc y = 0,04 ( y = y
1


0,05) phï hîp
VËy m
Mg
= 24 . 0,3025 = 7,26g vµ m
Zn
= 65 . 0,04 = 2,6g
Khi y – y
1
> 0 --> y > y
1
ta cã 0,1 – 2y
1
= 0 (v× n
ROH
ph¶n øng hÕt)
----> y
1
= 0,05 mol, thay vµo (II) ta ®îc: 40x + 81y = 16,15.
Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh (I, II) ---> x = 0,38275 vµ y = 0,01036
KÕt qu¶ y < y
1
(kh«ng phï hîp víi ®iÒu kiÖn y

y
1
) ---> lo¹i.
Bµi 5: Cho X lµ hçn hîp cña 3 chÊt gåm kim lo¹i R, oxit vµ muèi
sunfat cña kim lo¹i R. biÕt R cã ho¸ trÞ II kh«ng ®æi trong c¸c hîp
chÊt. Chia 29,6 gam X thµnh 2 phÇn b»ng nhau.
PhÇn 1: §em hoµ tan trong dung dÞch H
2
SO
4
lo·ng d thu ®îc dung
dÞch A, khÝ B. lîng khÝ B nµy võa ®ñ ®Ó khö hÕt 16g CuO. Sau ®ã
cho dung dÞch A t¸c dông víi dung dÞch KOH d cho ®Õn khi kÕt
thóc ph¶n øng thu ®îc kÕt tña C. Nung C ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi
th× thu ®îc 14g chÊt r¾n.
PhÇn 2: Cho t¸c dông víi 200ml dung dÞch CuSO
4
1,5M. Sau khi
ph¶n øng kÕt thóc t¸ch bá chÊt r¾n, c« c¹n phÇn dung dÞch th×
thu ®îc 46g muèi khan.
a/ ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
b/ X¸c ®Þnh kim lo¹i R.
c/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng c¸c chÊt trong X. BiÕt c¸c ph¶n
øng x¶y ra hoµn toµn.
Híng dÉn:
§Æt x, y, z lµ sè mol R, RO, RSO
4
trong 1/2 hh X ta cã:
x.M
R
+ (M
R
+ 16).y + (M
R
+ 96).z = 14,8g
phÇn 1;
ViÕt c¸c PTHH x¶y ra;
dd A cã RSO
4
= (x + y + z) mol vµ H
2
SO
4
d
KhÝ B lµ H
2
= x mol
H
2
+ CuO -----> Cu + H
2
O
x x x mol
n
CuO
= x = 16 : 80 = 0,2 mol
112
dd A + KOH d
H
2
SO
4
+ 2KOH ----> K
2
SO
4
+ H
2
O
RSO
4
+ 2KOH ----> K
2
SO
4
+ R(OH)
2
R(OH)
2
------> RO + H
2
O
(x + y + z) (x + y + z) mol
Ta cã: (M
R
+ 16). (x + y + z) = 14 (II).
Thay x = 0,2 vµo (I, II) --> z = 0,05
PhÇn 2:
R + CuSO
4
----> RSO
4
+ Cu
b®: 0,2 0,3 mol
pø: 0,2 0,2 0,2 mol
Sè mol CuSO
4
d = 0,3 – 0,2 = 0,1 mol
Tæng sè mol RSO
4
= (0,2 + z) mol
m
Muèi khan
= m
RSO
4
+ m
CuSO
4
= 0,1.160 + (M
R
+ 96)(0,2 + z) = 46.
Thay z = 0,05 ---> M
R
= 24, R cã ho¸ trÞ II ---> R lµ Mg
Thay c¸c gi¸ trÞ vµo tÝnh ®îc y = 0,1.
m
Mg
= 4,8g --> %Mg = 32,43%
m
MgO
= 4,0g --> %MgO = 27,03%
m
MgSO
4
= 6,0g --> %MgSO
4
= 40,54%
Bµi 6: Hoµ tan hÕt 7,74g hçn hîp bét 2 kim lo¹i Mg vµ Al b»ng 500ml
dung dÞch hçn hîp chøa axit HCl 1M vµ axit H
2
SO
4
lo·ng 0,28M, thu
®îc dung dÞch A vµ 8,736 lit khÝ H
2
(®ktc). Cho r»ng c¸c axit ph¶n
øng ®ång thêi víi 2 kim lo¹i.
a/ TÝnh tæng khèi lîng muèi t¹o thµnh sau ph¶n øng.
b/ Cho dung dÞch A ph¶n øng víi V lit dung dÞch hçn hîp gåm NaOH
1M vµ Ba(OH)
2
0,5M. TÝnh thÓ tÝch V cÇn dïng ®Ó sau ph¶n øng
thu ®îc lîng kÕt tña lín nhÊt, tÝnh khèi lîng kÕt tña ®ã.
Híng dÉn:
§Æt x, y lµ sè mol Mg vµ Al
24x + 27y = 7,74 (I)
§Æt HA lµ c«ng thøc t¬ng ®¬ng cña hçn hîp gåm 2 axit HCl vµ
H
2
SO
4
.
n
HA
= n
HCl
+ 2n
H
2
SO
4
= 0,5 + 2.0,14 = 0,78 mol.
ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
n
H
2
= x + 1,5y = 8,736 : 22,4 = 0,39 (II)
Tõ (I, II) --> x = 0,12 vµ y = 0,18.
m
muèi
= m
hh kim loai
+ m
hh axit
- m
H
2
= 38,93g
§Æt ROH lµ c«ng thøc t¬ng ®¬ng cña hçn hîp gåm 2 baz¬ lµ NaOH
vµ Ba(OH)
2

n
ROH
= n
NaOH
+ 2n
Ba(OH)
2
= 1V + 2.0,5V = 2V (mol)
ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
----> Tæng sè mol ROH = 0,78 mol. VËy thÓ tÝch V cÇn dïng lµ: V =
0,39 lit
113
Ngoµi 2 kÕt tña Mg(OH)
2
vµ Al(OH)
3
th× trong dung dÞch cßn x¶y ra
ph¶n øng t¹o kÕt tña BaSO
4
.Ta cã n
BaSO
4
= n
H
2
SO
4
= 0,14 mol
(V× n
Ba(OH)
2
= 0,5.0,39 = 0,195 mol > n
H
2
SO
4
= 0,14 mol) ---> n
H
2
SO
4
ph¶n øng hÕt.
VËy khèi lîng kÕt tña tèi ®a cã thÓ thu ®îc lµ.
m
kÕt tña
= m
Mg(OH)
2
+ m
Al(OH)
3
+ m
BaSO
4
= 53,62g
Bµi 7:
1. Hoµ tan võa ®ñ axit cña kim lo¹i M cã c«ng thøc MO vµo dung
dÞch H
2
SO
4
lo·ng nång ®é 4,9% ®îc dung dÞch chØ chøa mét muèi
tan cã nång ®é 7,6 %.
a) Cho biÕt tªn kim lo¹i M.
b) TÝnh khèi lîng dung dÞch H
2
SO
4
®· dïng
2. HÊp thô toµn bé hçn hîp gåm khÝ CO
2
vµ h¬i H
2
O vµo 900 ml
dung dÞch Ca(OH)
2
1M, thu ®îc 40 gam kÕt tña. T¸ch bá phÇn kÕt
tña, thÊy khèi lîng dung dÞch t¨ng 7,8 gam so víi khèi lîng dung
dÞch Ca(OH)
2
ban ®Çu.
H·y t×m khèi lîng CO
2
vµ khèi lîng H
2
O ®em dïng.
Híng dÉn:
Gäi x lµ sè mol MO
MO + H
2
SO
4


MSO
4
+ H
2
O
Khèi lîng chÊt tan MSO
4
lµ: (M+96)x.
Khèi lîng MO lµ: (M+16)x.
Khèi lîng H
2
SO
4
ban ®Çu:
m =
x
x
2000
9 , 4
100 . 98
·

Khèi lîng dung dÞch MSO
4
: 2000x + (M + 16)x

m =
69 , 7 100 .
) 16 ( 2000
) 96 (
·
+ +
+
x M x
x M

m = 2000 (g) (x=1)
Do x cã nhiÒu gi¸ trÞ nªn cã rÊt nhiÒu gi¸ trÞ khèi lîng dung dÞch
H
2
SO
4
t¬ng øng.
2,
a . Khi sè mol CO
2
≤ sè mol Ca(OH)
2

CO
2
+ Ca(OH)
2


CaCO
3
↓ + H
2
O
Sè mol CaCO
3
=
100
40
= 0,4 mol
Khèi lîng CO
2
lµ 0,4 . 44 = 17,6 (g)
17,6 + m
dd
+m
H2O
= m' + 40 (m' = m
dd
+7,8)
m
H2O
=7,8+40-17,6 = 30,2 (g)
b) Khi n
Ca(OH)2
< n
CO2
< 2n
Ca(OH)2

114
CO
2
+ Ca(OH)
2


CaCO
3

+ H
2
O
? 0,9 0,9
CO
2
+ CaCO
3
+ H
2
O

Ca(HCO
3
)
2

Sè mol kÕt tña:
0,9- t =
5 , 0 4 , 0
100
40
· ⇒ · t

Sè mol CO
2
: 0,9 + 0,5 = 1,4 (mol)
Khèi lîng CO
2
: 1,4.44 = 61,6 (g)
Khèi lîng H
2
O: 40 +7,8 - 61,6 < 0 -----> Ta lo¹i trêng hîp nµy.
Bµi 8: Hoµ tan hoµn toµn 25,2 g mét muèi cacbonat cña kim lo¹i
hãa trÞ II b»ng dung dÞch HCl 7,3% (D = 1,038 g/ml). Cho toµn bé
khÝ CO
2
thu ®îc vµo
500 ml dung dÞch NaOH 1M th× thu ®îc 29,6g muèi.
a. X¸c ®Þnh CTHH cña muèi cacbonat.
b. TÝnh thÓ tÝch cña dung dÞch HCl ®· dïng.
Híng dÉn:
a/ §Æt c«ng thøc cña muèi cacbonat lµ MCO
3
.
C¸c PTHH:
MCO
3
+ 2 HCl MCl
2
+ CO
2
+ H
2
O (2)
NaOH + CO
2
NaHCO
3
. (3)
a a a
2NaOH + CO
2
Na
2
CO
3
+ H
2
O. (4)
2b b b
Sè mol NaOH: n
NaOH
= 0,5. 1 = 0,5 mol
Gäi a, b lÇn lît lµ sè mol CO
2
tham gia ë ph¶n øng (3) vµ (4).
Theo ph¬ng tr×nh vµ bµi ta cã:
n
NaOH
= a + 2b = 0,5 mol (5).
m
muèi
= 84 a + 106 b = 29,6 g (6)
Gi¶i (5) vµ (6) ta ®îc: a = 0,1mol ; b = 0,2mol.

Sè mol CO
2
t¹o thµnh ë (2):
n
CO2
= a + b = 0,1 + 0,2 = 0,3 mol.
Theo pt (2):
n
MCO3
= n
CO2
= 0,3 mol.
Khèi lîng ph©n tö cña muèi ban ®Çu:


3
25, 2
0, 3
MCO
M ·
= 84.

M + 60 = 84

M = 24 ®vC.
VËy M lµ Mg suy ra CTHH cña muèi cÇn t×m: MgCO
3
115
L u ý : HS cã thÓ biÖn luËn ®Ó chøng minh x¶y ra c¶ (3) vµ (4).
Ta thÊy:
29, 6
106
< n
muèi
<
29, 6
84

0,28 mol < n
muèi
< 0,35 mol.
Mµ n
CO2
= n
muèi.

: 0,28 < n
CO2
< 0,35.


2
0, 5 0, 5
2
0, 35 0, 28
NaOH
CO
n
n
≤ ≤ <

1< n
NaOH
/ n
CO2
< 2

ra t¹o 2 muèi

cã c¶ (3 ) vµ (4) x¶y ra.
a. Theo ph¬ng tr×nh (2)
n
HCl
=2n
CO2
=2 . 0,3 = 0,6 mol

Khèi lîng HCl ®· dïng:
M
HCl
=0,6 .36,5 =21,9 (g)

Khèi lîng dung dÞch HCl ®· dïng:
m
ddHCl
=
3 , 7
100 9 . 21 x
= 300g.
ThÓ tÝch dung dÞch HCl ®· dïng:
V
dd HCl
=
038 , 1
300
= 289ml = 0,289 (lit)
Bµi 9: Cho 4g Fe vµ mét kim lo¹i ho¸ trÞ II vµo dung dÞch H
2
SO
4
lo·ng lÊy d thu ®îc 2,24 lÝt khÝ H
2
(®ktc). NÕu cho 1,2g kim lo¹i ho¸
trÞ II nãi trªn ph¶n øng víi 0,7 lÝt khÝ O
2
(®ktc) th× lîng Oxi cßn d
sau ph¶n øng.
a, X¸c ®Þnh kim lo¹i hãa trÞ II.
b, TÝnh % khèi lîng tõng kim lo¹i trong hçn hîp.
Híng dÉn:
a/ C¸c PTP¦:
Fe + H
2
SO
4
→ FeSO
4
+ H
2
xmol xmol xmol
A + H
2
SO
4
→ ASO
4
+ H
2
ymol ymol ymol
n
2
H =
mol 1 , 0 =
4 , 22
24 , 2
Theo bµi ra ta cã hÖ ph¬ng tr×nh:
{
1 , 0 = y + x
4 = A y + x 5 6
(a)
⇒ Ay - 56y = - 1,6
A
y
- 56
6 , 1
·
116
0 <
40 1 , 0
- 56
6 , 1
< ⇒ <
A
M
A
(1)
2A + O
2
→ 2AO (*)
n
mol 03125 , 0 =
4 , 22
7 , 0
= O
2
Theo PTP¦ (*):
1
03125 , 0
<
A 2
2 , 1
(do oxi d)
---> 2A > 38,4 VËy A > 19,2 (2)
(1) vµ (2) Ta cã 19,2 < M
A
< 40.
Do A lµ kim lo¹i cã ho¸ trÞ II nªn A lµ Mg.
b. Thay A vµo hÖ PT (a)
¹
'
¹
¹
'
¹
·
·

¹
'
¹
¹
'
¹
· +
· +
0 5 , 0
0 5 , 0
1 , 0
4 2 4 5 6
y
x
y x
y x
m
Fe
= 0,05. 56= 2,8g
m
Mg
= 1,2g
% Fe =
% 70 = % 100 .
4
8 , 2
% Mg = 100% - 70% = 30%
Bµi 10: NhiÖt ph©n hoµn toµn 20 g hçn hîp MgCO
3
, CaCO
3
, BaCO
3
thu ®îc khÝ B. Cho khÝ B hÊp thô hÕt vµo níc v«i trong thu ®îc 10
gam kÕt tña vµ dung dÞch C. §un nãng dung dÞch C tíi ph¶n øng
hoµn toµn thÊy t¹o thµnh thªm 6 gam kÕt tña. Hái % khèi lîng cña
MgCO
3
n»m trong kho¶ng nµo?
Híng dÉn: C¸c PTHH:
MgCO
3

0
t
÷÷→
MgO + CO
2(k)
(1)

(B)
CaCO
3

0
t
÷ ÷ →
Ca0 + CO
2(k)
(2)
(B)
BaCO
3

0
t
÷÷→
BaO + CO
2;k)
(3)

(B)
CO
2(k)
+ Ca (OH)
2(dd)
----> CaCO
3(r)
+ H
2
O
(l)
(4)
(B)
2CO
2(k)
+ Ca(OH)
2(dd)
----> Ca(HCO
3
)
2(dd)
(5)

(B) (C)

Ca(HCO
3
)
2

0
t
÷÷→
CaCO
3(r)
+ CO
2(k)
+ H
2
O
(l)
(6)
(C)
Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng (4) vµ (6) ta cã:
n
CaCO3
= 0,1 + 0,06 = 0,16 (mol) ----> n
cO2
= 0,1 + 0,06 x 2 =
0,22 (mol)
theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng (1) , (2) , (3), (4 ), (5) ta cã:
Tæng sè mol muèi: n
muèi
= n
CO2
= 0,22 (mol)
117
Gäi x, y, z lÇn lît lµ sè mol cña muèi: MgCO
3
, CaCO
3
, BaCO
3

trong 100 gam hçn hîp vµ tæng sè mol cña c¸c muèi sÏ lµ: x + y + z
= 1,1 mol
V× ban ®Çu lµ 20 gam hçn hîp ta quy vÒ 100 gam hçn hîp nªn
n
muèi
= 1,1 (mol)
Ta cã: 84x + 100y + 197z = 100 ---> 100y + 197z = 100 –
84x
Vµ x + y + z = 1,1 ---> y + z = 1,1 – x
<--> 100 <
100 197 100 84
1,1
y z x
y z x
+ −
·
+ −
< 197
----> 52,5 < 84x < 86,75
VËy % lîng MgCO
3
n»m trong kho¶ng tõ 52,6% ®Õn 86,75 %
Bµi 11: Hoµ tan 11,2g CaO vµo níc ta ®îc dd A.
1/ NÕu khÝ CO
2
sôc qua A vµ sau khi kÕt thóc thÝ nghiÖm cã 2,5 g
kÕt tña th× cã bao nhiªu lÝt khÝ CO
2
®· tham gia ph¶n øng?
2/ NÕu hoµ tan 28,1g hçn hîp MgCO
3
vµ BaCO
3
cã thµnh phÇn thay
®æi trong ®ã chøa a% MgCO
3
b»ng dd HCl vµ cho tÊt c¶ khÝ tho¸t
ra hÊp thô hÕt vµo dd A th× thu ®îc kÕt tña D.
Hái: a cã gi¸ trÞ bao nhiªu th× lîng kÕt tña D nhiÒu nhÊt vµ Ýt
nhÊt?
1. nCaO =
56
2 , 11
= 0,2 mol
Ph¬ng tr×nh ho¸ häc:
CaO + H
2
O ÷ → ÷ Ca(OH)
2
(1)
0,2 0,2 mol
Khi sôc CO
2
vµo cã ph¶n øng:
CO
2
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ CaCO
3
+ H
2
O (2)
Tr êng hîp 1 : Ca(OH)
2
d vµ CO
2
ph¶n øng hÕt th×:
Theo (2) nCO
2
= nCaCO
3
=
100
5 , 2
= 0,025 mol
V
CO2
= 0,025 . 22,4 = 0,56 LÝt.
Tr êng hîp 2 :
CO
2
d, Ca(OH)
2
ph¶n øng hÕt cã thªm ph¶n øng:
CaCO
3
+ CO
2
+ H
2
O ÷ → ÷ Ca(HCO
3
)
2
(3)
Theo (1) nCO
2
= nCa(OH)
2
= nCaCO
3
= 0,2 mol.
nCaCO
3
ph¶n øng ë (3): = 0,2 - 0,025 = 0, 175 mol.
Theo (3) nCO
2
= nCaCO
3
= 0,175 Mol.
118
Tæng nCO
2
ë (2) vµ (3) lµ: 0,2 + 0,175 = 0,375 mol.
V
CO2
= 0,375 . 22,4 = 8,4 LÝt.
2. C¸c ph¶n öng x¶y ra:
MgCO
3
+ 2 HCl ÷ → ÷ MgCl
2
+ CO
2
↑ + H
2
O (1)
BaCO
3
+ 2 HCl ÷ → ÷ BaCl
2
+ CO
2
↑ + H
2
O (2)
Khi sôc CO
2
vµo dd A cã thÓ x¶y ra c¸c ph¶n øng :
CO
2
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ CaCO
3
↓+ H
2
O (3)
2 CO
2
+ Ca(OH)
2
÷ → ÷ Ca(HCO
3
)
2
(4)
§Ó lîng kÕt tña CaCO
3
thu ®îc lµ lín nhÊt th× chØ x¶y ra ph¶n øng
(3).
Khi ®ã: nCO
2
= nCa(OH)
2
= 0,2mol.
Theo ®Ò bµi khèi lîng MgCO
3
cã trong 28,1 g hçn hîp lµ:
mMgCO
3
=
100
. 81 , 2 a
= 0,281a

nMgCO
3
=
84
281 , 0 a

nBaCO
3
=
197
281 , 0 1 , 28 a −

Theo (1) vµ (2) nCO
2
= nMgCO
3
+ nBaCO
3

Ta cã ph¬ng tr×nh:

197
281 , 0 1 , 28
84
281 , 0 a a −
+
= 0,2.
Gi¶i ra ta ®îc: a = 29,89 % . VËy khi a = 29,89 % th× lîng kÕt tña
lín nhÊt.
Khi a = 0 % th× nghÜa lµ hçn hîp chØ toµn muèi BaCO
3
Khi ®ã nCO
2
=
197
1 , 28
= 0,143 mol.
Ta cã: nCO
2
< nCa(OH)
2
.
Theo (3): nCaCO
3
= nCO
2
= 0,143 mol.
m CaCO
3
= 0,143 . 100 = 14,3g.
Khi a = 100% nghÜa lµ hçn hîp chØ toµn muèi MgCO
3
khi
®ã:
nCO
2
=
84
1 , 28
= 0,334 > nCa(OH)
2
= 0,2 mol.
Theo (3): nCaCO
3
= nCa(OH)
2
= 0,2 mol.
V× CO
2
d nªn CaCO
3
tiÕp tôc ph¶n øng:
CaCO
3
+ CO
2
+ H
2
O ÷ → ÷ Ca(HCO
3
)
2
(5)
Theo (5): nCaCO
3
= nCO
2
d = 0,334 - 0,2 = 0,134.
nCaCO
3
cßn l¹i : 0,2 - 0,134 = 0,066
mCaCO
3
= 0,066 . 100 = 6,6 < 14,3g.
VËy khi a = 100% th× lîng kÕt tña thu ®îc bÐ nhÊt.
Bµi 12: Hoµ tan 7,74g hçn hîp 2 kim lo¹i Mg, Al trong 500ml dung
dÞch hçn hîp chøa HCl 1M vµ H
2
SO
4
0,38M (lo·ng). Thu ®îc dung
dÞch A vµ 8,736 lÝt khÝ H
2
(®ktc).
a. Kim lo¹i ®· tan hÕt cha? gi¶i thÝch?
b. TÝnh khèi lîng muèi cã trong dung dÞch A?
Híng dÉn:
119
n

HCl
= 0,5 mol ; n
4 2
SO H
= 0,19 mol ; n
2
H

= 0,39 mol
a/ C¸c P.T.H.H: Mçi PTHH ®óng cho.
Mg + 2 HCl MgCl
2
+ H
2
(1)
2 Al + 6 HCl 2AlCl
3
+ 3H
2
(2)
Mg + H
2
SO
4
MgSO
4
+ H
2
(3)
2 Al + 3 H
2
SO
4
Al
2
(SO
4
)
3
+ 3H
2
(4)
Tõ 1,2 :
n
2
H

=
2
1
n

HCl
=
2
1
.0,5 = 0,25 (mol).
Tõ 3, 4
n
2
H
= n
4 2
SO H
= 0,19 (mol)
Suy ra: Tæng n
2
H

= 0,25 + 0,19 = 0,44 (mol)

Ta thÊy: 0,44 > 0,39
VËy: AxÝt d, kim lo¹i tan hÕt.

b/ Theo c©u a: AxÝt d.
* TH
1
: Gi¶ sö HCl ph¶n øng hÕt, H
2
SO
4
d:

n

HCl

= 0,5 mol

n
2
H
=0,25 mol
(1,2)
n
2
H
= 0,39 - 0,25 = 0,14 (mol) suy ra n
4 2
SO H
= 0,14 mol
(3,4) (p)
Theo ®Þnh luËt BTKL:
m
muèi
= 7,74 + 0,5 .35,5 + 0,14 .96 = 38,93g
(A)
* TH
2
: Gi¶ sö H
2
SO
4
ph¶n øng hÕt, HCl d
Suy ra n
4 2
SO H
= 0,19 mol suy ra n
2
H
= 0,19 mol
3,4
n
2
H
= 0,39 – 0,19 = 0,2 (mol) suy ra n

HCl
= 0,2.2 =0,4 (mol)
(1,2) (p ø)
Theo ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng:
m
muèi
= 7,74 + 0,19.96 + 0,4.35,5 = 40,18 (g)
V× thùc tÕ ph¶n øng x¶y ra ®ång thêi. Nªn c¶ 2 axÝt ®Òu d.
Suy ra tæng khèi lîng muèi trong A thu ®îc lµ:
38,93 (g) < m
muèi A
<40,18 (g)

Bµi 13: Cho hçn hîp gåm MgO, Al
2
O
3
vµ mét oxit cña kim lo¹i ho¸ trÞ
II kÐm ho¹t ®éng. LÊy 16,2 gam A cho vµo èng sø nung nãng råi
cho mét luång khÝ H
2
®i qua cho ®Õn ph¶n øng hoµn toµn. Lîng
h¬i níc tho¸t ra ®îc hÊp thô b»ng 15,3 gam dung dÞch H
2
SO
4
90%,
thu ®îc dung dÞch H
2
SO
4
85%. ChÊt r¾n cßn l¹i trong èng ®em hoµ
tan trong HCl víi lîng võa ®ñ, thu ®îc dung dÞch B vµ 3,2 gam chÊt
r¾n kh«ng tan. Cho dung dÞch B t¸c dông víi 0,82 lÝt dung dÞch
120
NaOH 1M, läc lÊy kÕt tña, sÊy kh« vµ nung nãng ®Õn khèi lîng
kh«ng ®æi, ®îc 6,08 gam chÊt r¾n.
X¸c ®Þnh tªn kim lo¹i ho¸ trÞ II vµ thµnh phÇn % khèi lîng cña
A.
Híng dÉn:
Gäi R lµ KHHH cña kim lo¹i ho¸ trÞ II, RO lµ CTHH cña oxit.
§Æt a, b, c lÇn lît lµ sè mol cña MgO, Al
2
O
3
, RO trong hçn hîp A.
Theo bµi ra ta cã:
40a + 102b + (M
R
+ 16)c = 16,2 (I)
C¸c PTHH x¶y ra:
RO + H
2
-----> R + H
2
O (1)
MgO + 2HCl ----> MgCl
2
+ H
2
O (2)
Al
2
O
3
+ 6HCl ---> 2AlCl
3
+ 3H
2
O (3)
MgCl
2
+ 2NaOH ----> Mg(OH)
2
+ 2NaCl (4)
AlCl
3
+ 3NaOH -----> Al(OH)
3
+ 3NaCl (5)
Cã thÓ cã: Al(OH)
3
+ NaOH -----> NaAlO
2
+ H
2
O (6)
x x x
Gäi x lµ sè mol cña NaOH cßn d tham gia ph¶n øng víi Al(OH)
3
Mg(OH)
2
-----> MgO + H
2
O (7)
2Al(OH)
3
------> Al
2
O
3
+ 3H
2
O (8)
2b – x
2
2 x b −
mol
Ta cã:
Khèi lîng cña axit H
2
SO
4
trong dd 90% lµ:
m = 15,3 . 0,9 = 13,77 (g)
Khèi lîng cña axit H
2
SO
4
trong dd 85% vÉn lµ 13,77(g). V× khi pha
lo·ng b»ng H
2
O th× khèi lîng chÊt tan ®îc b¶o toµn.
Khèi lîng dd H
2
SO
4
85% lµ: (15,3 + 18c)
Ta cã: C% =
) 18 3 , 15 (
77 , 13
c +
.100% = 85%
Gi¶i ph¬ng tr×nh: c = 0,05 (mol)
ChÊt r¾n kh«ng tan trong axit HCl lµ R, cã khèi lîng 3,2g.
 M
R
=
05 , 0
2 , 3
= 64. VËy R lµ Cu.
Thay vµo (I) ---> 40a + 102b = 12,2 (II)
Sè mol NaOH = 0,82.1 = 0,82 (mol)
TH
1
: Ph¶n øng 6 x¶y ra nhng Al(OH)
3
tan cha hÕt.
n
NaOH
= 2a + 6b + x = 0,82 (III)
40a + 102(
2
2 x b −
) = 6,08 (IV)
Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh (II) vµ (IV) ®îc: x = 0,12 (mol)
Thay vµo (III) ---> 2a + 6b = 0,7 (III)
/

Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh: (II) vµ (III)
/
®îc: a = 0,05 vµ b = 0,1
%CuO = 24,69% ; %MgO = 12,35% vµ %Al
2
O
3
= 62,96%
TH
2
: Ph¶n øng 6 x¶y ra vµ Al(OH)
3
tan hÕt
m
r¾n
= m
MgO
= 6,08g
n
MgO
= 6,08 : 40 = 0,152 mol
121
 m
Al
2
O
3
= 12,2 – 6,08 = 6,12 g
 n
Al
2
O
3
= 6,12 : 102 = 0,06 mol
 n
NaOH
= 2n
MgO
+ 6n
Al
2
O
3
= 2.0,152 + 6.0,06 = 0,664 mol
 n
Al(OH)
3
= 2n
Al
2
O
3
= 0,12 mol
 n
NaOH d
= 0,82 – 0,664 = 0,156 mol
 NhËn thÊy: n
NaOH d
= 0,156 > n
Al(OH)
3
= 0,12 mol => Al(OH)
3
tan
hÕt.
 TÝnh ®îc: m
CuO
= 4g => %m
CuO
= 24,69%
 m
MgO
= 6,08g => %m
MgO
= 37,53%
 m
Al
2
O
3
= 6,12 => % m
Al
2
O
3
= 37,78%
Chuyªn ®Ò 14:
nhËn biÕt - ph©n biÖt c¸c chÊt.
I/ Nguyªn t¾c vµ yªu cÇu khi gi¶i bµi tËp nhËn biÕt.
122
- Muèn nhËn biÕt hay ph©n biÖt c¸c chÊt ta ph¶i dùa vµo ph¶n
øng ®Æc trng vµ cã c¸c hiÖn tîng: nh cã chÊt kÕt tña t¹o thµnh
sau ph¶n øng, ®æi mµu dung dÞch, gi¶i phãng chÊt cã mïi
hoÆc cã hiÖn tîng sñi bät khÝ. HoÆc cã thÓ sö dông mét sè
tÝnh chÊt vËt lÝ (nÕu nh bµi cho phÐp) nh nung ë nhiÖt ®é kh¸c
nhau, hoµ tan c¸c chÊt vµo níc,
- Ph¶n øng ho¸ häc ®îc chän ®Ó nhËn biÕt lµ ph¶n øng ®Æc tr-
ng ®¬n gi¶n vµ cã dÊu hiÖu râ rÖt. Trõ trêng hîp ®Æc biÖt,
th«ng thêng muèn nhËn biÕt n ho¸ chÊt cÇn ph¶i tiÕn hµnh (n –
1) thÝ nghiÖm.
- TÊt c¶ c¸c chÊt ®îc lùa chän dïng ®Ó nhËn biÕt c¸c ho¸ chÊt
theo yªu cÇu cña ®Ò bµi, ®Òu ®îc coi lµ thuèc thö.
- Lu ý: Kh¸i niÖm ph©n biÖt bao hµm ý so s¸nh (Ýt nhÊt ph¶i cã
hai ho¸ chÊt trë lªn) nhng môc ®Ých cuèi cïng cña ph©n biÖt
còng lµ ®Ó nhËn biÕt tªn cña mét sè ho¸ chÊt nµo ®ã.
II/ Ph¬ng ph¸p lµm bµi.
1/ ChiÕt(TrÝch mÉu thö) c¸c chÊt vµo nhËn biÕt vµo c¸c èng
nghiÖm.(®¸nh sè)
2/ Chän thuèc thö thÝch hîp(tuú theo yªu cÇu ®Ò bµi: thuèc thö tuú
chän, han chÕ hay kh«ng dïng thuèc thö nµo kh¸c).
3/ Cho vµo c¸c èng nghiÖm ghi nhËn c¸c hiÖn tîng vµ rót ra kÕt
luËn ®· nhËn biÕt, ph©n biÖt ®îc ho¸ chÊt nµo.
4/ ViÕt PTHH minh ho¹.
III/ C¸c d¹ng bµi tËp thêng gÆp.
- NhËn biÕt c¸c ho¸ chÊt (r¾n, láng, khÝ) riªng biÖt.
- NhËn biÕt c¸c chÊt trong cïng mét hçn hîp.
- X¸c ®Þnh sù cã mÆt cña c¸c chÊt (hoÆc c¸c ion) trong cïng mét
dung dÞch.
- Tuú theo yªu cÇu cña bµi tËp mµ trong mçi d¹ng cã thÓ gÆp 1
trong c¸c trêng hîp sau:
+ NhËn biÕt víi thuèc thö tù do (tuú chän)
+ NhËn biÕt víi thuèc thö h¹n chÕ (cã giíi h¹n)
+ NhËn biÕt kh«ng ®îc dïng thuèc thö bªn ngoµi.
1. §èi víi chÊt khÝ:
- KhÝ CO
2
: Dïng dung dÞch níc v«i trong cã d, hiÖn tîng x¶y ra lµ
lµm ®ôc níc v«i trong.
- KhÝ SO
2
: Cã mïi h¾c khã ngöi, lµm phai mµu hoa hång hoÆc
Lµm mÊt mµu dung dÞch níc Br«m hoÆc Lµm mÊt mµu dung
dÞch thuèc tÝm.
5SO
2
+ 2KMnO
4
+ 2H
2
O ÷ → ÷ 2H
2
SO
4
+ 2MnSO
4
+ K
2
SO
4

- KhÝ NH
3
: Cã mïi khai, lµm cho quú tÝm tÈm ít ho¸ xanh.
- KhÝ clo: Dïng dung dÞch KI + Hå tinh bét ®Ó thö clo lµm dung
dÞch tõ mµu tr¾ng chuyÓn thµnh mµu xanh.
Cl
2
+ KI ÷ → ÷ 2KCl + I
2

123
- KhÝ H
2
S: Cã mïi trøng thèi, dïng dung dÞch Pb(NO
3
)
2
®Ó t¹o
thµnh PbS kÕt tña mµu ®en.
- KhÝ HCl: Lµm giÊy quú tÈm ít ho¸ ®á hoÆc sôc vµo dung dÞch
AgNO
3
t¹o thµnh kÕt tña mµu tr¾ng cña AgCl.
- KhÝ N
2
: §a que diªm ®á vµo lµm que diªm t¾t.
- KhÝ NO ( kh«ng mµu ): §Ó ngoµi kh«ng khÝ ho¸ mµu n©u ®á.
- KhÝ NO
2
( mµu n©u ®á ): Mïi h¾c, lµm quú tÝm tÈm ít ho¸ ®á.
4NO
2
+ 2H
2
O + O
2
÷ → ÷ 4HNO
3

2. NhËn biÕt dung dÞch baz¬ (kiÒm): Lµm quú tÝm
ho¸ xanh.
- NhËn biÕt Ca(OH)
2
:
Dïng CO
2
sôc vµo ®Õn khi xuÊt hiÖn kÕt tña th× dõng l¹i.
Dïng Na
2
CO
3
®Ó t¹o thµnh kÕt tña mµu tr¾ng cña CaCO
3

- NhËn biÕt Ba(OH)
2
:
Dïng dung dÞch H
2
SO
4
®Ó t¹o thµnh kÕt tña mµu tr¾ng cña
BaSO
4
.
3. NhËn biÕt dung dÞch axÝt: Lµm quú tÝm ho¸ ®á
- Dung dÞch HCl: Dïng dung dÞch AgNO
3
lµm xuÊt hiÖn kÕt tña
mµu tr¾ng cña AgCl.
- Dung dÞch H
2
SO
4
: Dïng dung dÞch BaCl
2
hoÆc Ba(OH)
2
t¹o ra
kÕt tña BaSO
4
.
- Dung dÞch HNO
3
: Dïng bét ®ång ®á vµ ®un ë nhiÖt ®é cao
lµm xuÊt hiÖn dung dÞch mµu xanh vµ cã khÝ mµu n©u tho¸t ra
cña NO
2
.
- Dung dÞch H
2
S: Dïng dung dÞch Pb(NO
3
)
2
xuÊt hiÖn kÕt tña mµu
®en cña PbS.
- Dung dÞch H
3
PO
4
: Dïng dung dÞch AgNO
3
lµm xuÊt hiÖn kÕt tña
mµu vµng cña Ag
3
PO
4
.
4. NhËn biÕt c¸c dung dÞch muèi:
- Muèi clorua: Dïng dung dÞch AgNO
3
.
- Muèi sunfat: Dïng dung dÞch BaCl
2
hoÆc Ba(OH)
2
.
- Muèi cacbonat: Dïng dung dÞch HCl hoÆc H
2
SO
4
.
- Muèi sunfua: Dïng dung dÞch Pb(NO
3
)
2
.
- Muèi ph«tphat: Dïng dung dÞch AgNO
3
hoÆc dïng dung dÞch
CaCl
2
, Ca(OH)
2
lµm xuÊt hiÖn kÕt tña mïa tr¾ng cña Ca
3
(PO
4
)
2
.
5. NhËn biÕt c¸c oxit cña kim lo¹i.
* Hçn hîp oxit: hoµ tan tõng oxit vµo níc (2 nhãm: tan trong níc vµ
kh«ng tan)
- Nhãm tan trong níc cho t¸c dông víi CO
2
.
+ NÕu kh«ng cã kÕt tña: kim lo¹i trong oxit lµ kim lo¹i kiÒm.
+ NÕu xu¸t hiÖn kÕt tña: kim lo¹i trong oxit lµ kim lo¹i kiÒm thæ.
- Nhãm kh«ng tan trong níc cho t¸c dông víi dung dÞch baz¬.
+ NÕu oxit tan trong dung dÞch kiÒm th× kim lo¹i trong oxit lµ Be,
Al, Zn, Cr..
+ NÕu oxit kh«ng tan trong dung dÞch kiÒm th× kim lo¹i trong oxit
lµ kim lo¹i kiÒm thæ.
124
NhËn biÕt mét sè oxit:
- (Na
2
O; K
2
O; BaO) cho t¸c dông víi níc--> dd trong suèt, lµm xanh
quú tÝm.
- (ZnO; Al
2
O
3
) võa t¸c dông víi dung dÞch axit, võa t¸c dông víi dung
dÞch baz¬.
- CuO tan trong dung dÞch axit t¹o thµnh ®ung dÞch cã mµu xanh
®Æc trng.
- P
2
O
5
cho t¸c dông víi níc --> dd lµm quú tÝm ho¸ ®á.
- MnO
2
cho t¸c dông víi dd HCl ®Æc cã khÝ mµu vµng xuÊt hiÖn.
- SiO
2
kh«ng tan trong níc, nhng tan trong dd NaOH hoÆc dd HF.
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: ChØ dïng thªm mét ho¸ chÊt, nªu c¸ch ph©n biÖt c¸c oxit:
K
2
O, Al
2
O
3
, CaO, MgO.
Bµi 2: Cã 5 mÉu kim lo¹i Ba, Mg, Fe, Al, Ag nÕu chØ dïng dung dÞch
H
2
SO
4
lo·ng cã thÓ nhËn biÕt ®îc nh÷ng kim lo¹i nµo. ViÕt c¸c PTHH
minh ho¹.
Bµi 3: ChØ cã níc vµ khÝ CO
2
h·y ph©n biÖt 5 chÊt bét tr¾ng sau
®©y: NaCl, Na
2
CO
3
, Na
2
SO
4
, BaCO
3
, BaSO
4
.
Bµi 4: Kh«ng ®îc dïng thªm mét ho¸ chÊt nµo kh¸c, h·y nhËn biÕt 5
lä bÞ mÊt nh·n sau ®©y. KHCO
3
, NaHSO
4
, Mg(HCO
3
)
2
, Na
2
CO
3
,
Ba(HCO
3
)
2
.
Bµi 5: ChØ dïng thªm Cu vµ mét muèi tuú ý h·y nhËn biÕt c¸c ho¸
chÊt bÞ mÊt nh·n trong c¸c lä ®ùng tõng chÊt sau: HCl, HNO
3
,
H
2
SO
4
, H
3
PO
4
.
125
Chuyªn ®Ò 15:
T¸ch - Tinh chÕ c¸c chÊt
§Ó t¸ch vµ tinh chÕ c¸c chÊt ta cã thÓ:
1/ Sö dông c¸c ph¬ng ph¸p vËt lÝ.
- Ph¬ng ph¸p läc: Dïng ®Ó t¸ch chÊt kh«ng tan ra khái hçn hîp
láng
- Ph¬ng ph¸p c« c¹n: Dïng ®Ó t¸ch chÊt tan r¾n (Kh«ng ho¸ h¬i
khi gÆp nhiÖt ®é cao) ra khái dung dÞch hçn hîp láng.
- Ph¬ng ph¸p chng cÊt ph©n ®o¹n: Dïng ®Ó t¸ch c¸c chÊt láng
ra khái hçn hîp láng nÕu nhiÖt ®é ®«ng ®Æc cña chóng c¸ch
biÖt nhau qu¸ lín.
- Ph¬ng ph¸p chiÕt: Dïng ®Ó t¸ch c¸c chÊt láng ra khái hçn hîp
láng kh«ng ®ång nhÊt.
2/ Sö dông ph¬ng ph¸p ho¸ häc. XY
- S¬ ®å t¸ch: + Y
T¸ch b»ng
AX ph-
¬ng ph¸p
T¸ch (Pø t¸i t¹o) vËt

hh A,B + X b»ng
pø t¸ch PP vËt lÝ (A)
(B)
Lu ý: Ph¶n øng ®îc chän ®Ó t¸ch ph¶i tho¶ m·n 3 yªu cÇu:
- ChØ t¸c dông lªn mét chÊt trong hçn hîp cÇn t¸ch.
- S¶n phÈm t¹o thµnh cã thÓ t¸ch dÔ dµng khái hçn hîp
- Tõ s¶n phÈm ph¶n øng t¹o thµnh cã kh¶ n¨ng t¸i t¹o ®îc chÊt
ban ®Çu.
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: T¸ch riªng tõng chÊt ra khái hçn hîp r¾n gåm: Al
2
O
3
; CuO ;
Fe
2
O
3

Bµi 2: T¸ch c¸c kim lo¹i sau ®©y ra khái hçn hîp bét gåm: Cu, Fe,
Al, Ag.
Bµi 3: B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y t¸ch 3 muèi KCl, AlCl
3
vµ FeCl
3
ra khái nhau trong mét dung dÞch.
126
Bµi 4: T¸ch riªng tõng chÊt nguyªn chÊt tõ hçn hîp c¸c oxit gåm:
MgO, CuO, BaO.
Bµi 5: Tr×nh bµy c¸ch tinh chÕ: Cl
2
cã lÉn CO
2
vµ SO
2
.
Bµi 6: T¸ch riªng tõng chÊt ra khái hçn hîp khÝ: H
2
S, CO
2
, N
2
vµ h¬i
níc.
Bµi 7: T¸ch riªng N
2
, CO
2
ë d¹ng tinh khiÕt ra khái hçn hîp: N
2
, CO,
CO
2
, O
2
vµ h¬i H
2
O.
Mét sè lu ý:
Ph¬ng ph¸p
thu
Thu khÝ cã tÝnh chÊt KÕt qu¶ thu ®îc
khÝ
óp ngîc èng thu NhÑ h¬n kh«ng khÝ H
2
, He, NH
3
, CH
4
,
N
2
Ngöa èng thu NÆng h¬n kh«ng khÝ O
2
, Cl
2
, HCl, SO
2
,
H
2
S
§Èy níc Kh«ng tan vµ kh«ng t¸c dông
víi H
2
O
H
2
, O
2
, N
2
, CH
4
, He
127
Chuyªn ®Ò 16:
ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc
§iÒu chÕ chÊt v« c¬ vµ
thùc hiÖn s¬ ®å chuyÓn ho¸
(VËn dông tÝnh chÊt ho¸ häc cña c¸c chÊt vµ c¸c ph¶n øng ho¸ häc
®iÒu chÕ c¸c chÊt ®Ó viÕt)
Bµi 1: ViÕt PTHH ®Ó thùc hiÖn s¬ ®å sau.
CaCO
3
+A
+B
CO
2
+E
+C ( BiÕt A,B,C,D,E lµ
nh÷ng chÊt
+D
kh¸c nhau )
Na
2
CO
3

Bµi tËp ¸p dông: hoµn thµnh c¸c PTHH theo s¬ ®å ph¶n øng.
1/ X¸c ®Þnh c¸c chÊt A,B,C,D,E vµ hoµn thµnh s¬ ®å biÕn ho¸ sau
NaHCO
3
+A + B
CO
2
+ D + E CaCO
3

+A + C
Na
2
CO
3
2/ X¸c ®Þnh c¸c chÊt A, B, C, D, E, F, M vµ hoµn thµnh c¸c ph¬ng
tr×nh ho¸ häc theo s¬ ®å sau:
A ÷ ÷ ÷ → ÷
+
) ( dd
NaOH
C
+HCl
(d d )
+ F,kk,t
0

D ÷ ÷ → ÷
+
0
2
,t H
M + Fe,t
0
+ Cl
2
,t
0
E ÷ → ÷
0
t
D ÷ ÷ → ÷
+
0
,t CO
M.
+ Cl
2
,t
0
+ NaOH
( dd )
B
128
3/ X¸c ®Þnh B, C, D, E, M, X, Z. Gi¶i thÝch vµ hoµn thµnh c¸c ph¬ng
tr×nh ho¸ häc thÓ hiÖn theo s¬ ®å biÕn ho¸ sau:
B
+ HCl + X + Z

M D t
0
E ®pnc
M.
+ Z
+ NaOH + Y + Z
C
4/ ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc thÓ hiÖn theo s¬ ®å biÕn ho¸ sau
( ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã ).
FeCl
2

( 2 )
Fe(NO
3
)
2
( 3 )
Fe(OH)
2

(1 ) ( 4 )
Fe
( 9 )
( 10 )
( 11 )
Fe
2
O
3


( 5 )
FeCl
3

( 6 )
Fe(NO
3
)
3

( 7 )
Fe(OH)
3
( 8 )
5/ X¸c ®Þnh c¸c chÊt A, B, C, D, E, F, G, H vµ hoµn thµnh s¬ ®å
biÕn ho¸ sau:
C

( 2 ) ( 3 ) + E
+H
2
SO
4

+ H
2
O + G
A ( 1 ) B ( 6 ) H
+ H
2
SO
4
( 4 ) ( 5 ) + F

D
BiÕt H lµ muèi kh«ng tan trong axÝt m¹nh, A lµ kim lo¹i ho¹t ®éng
ho¸ häc m¹nh, khi ch¸y ngän löa cã mµu vµng.
6/ Hoµn thµnh d·y biÕn ho¸ sau ( ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã )
FeSO
4
(2) Fe(OH)
2
(3) Fe
2
O
3
(4)
Fe
(1)
Fe (7) (8) (9)
(10)
(5)
129
Fe
2
(SO
4
)
3
(6) Fe(OH)
3
Fe
3
O
4
130
7/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng theo s¬ ®å biÕn ho¸
sau( ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã )
BaCO
3


( 2 ) ( 3 )
Ba
( 1 )
Ba(OH)
2

( 8 ) ( 9 )
BaCl
2

( 6 )
BaCO
3

( 7 )


BaO

( 4 ) ( 5 )
Ba(HCO
3
)
2

8/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng theo s¬ ®å biÕn ho¸
sau( ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã )
CaCO
3


( 2 ) ( 3 )
Ca
( 1 )
Ca(OH)
2

( 8 ) ( 9 )
CaCl
2

( 6 )
CaCO
3

( 7 )


CaO

( 4 ) ( 5 )
Ca(HCO
3
)
2

HoÆc cho s¬ ®å sau: BiÕt r»ng C lµ thµnh phÇn chÝnh cña ®¸
phÊn.
C

( 2 )
+ G

+ H
( 3 )

( 9 )
A
( 1 )
B


( 8 )
E
( 6 )
C
( 7 )
F

+ H
2
O
+ G + H

( 4 ) ( 5 )
D
9/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng theo s¬ ®å biÕn ho¸
sau( ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã )
K
2
CO
3


( 2 ) ( 3 )
131
K
( 1 )
KOH


( 8 ) ( 9 )
KCl
( 6 )
KNO
3

( 7 )


KNO
2

( 4 ) ( 5 )
KHCO
3

10/ Al
( 1 )
Al
2
O
3

( 2 )
AlCl
3

( 3 )
Al(NO
3
)
3
( 4 )
Al(OH)
3
( 5 )


Al
2
O
3
11/ X¸c ®Þnh c¸c chÊt X
1
, X
2
vµ hoµn thµnh s¬ ®å biÕn ho¸ sau
X
1
( 1 ) ( 2 ) 4Fe(OH)
2
+ O
2
÷ → ÷
0
t
2Fe
2
O
3
+ 4H
2
O
FeCl
2
( 5 ) Fe
2
O
3

( 3 ) ( 4 )
X
2
4FeCl
2
+ 8KOH + 2H
2
O + O
2
÷ → ÷ 4Fe(OH)
3
+ 8KCl
12/ Hoµn thµnh d·y biÕn ho¸ sau (ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã)
+B
+H
2
,t
0
A X + D

X +O
2
,t
0
B +

Br
2
+ D Y + Z
+Fe,t
0

C +Y hoÆc Z A + G
BiÕt A lµ chÊt khÝ cã mïi xèc ®Æc trng vµ khi sôc A vµo dung
dÞch CuCl
2
cã chÊt kÕt tña t¹o thµnh.
13/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng sau:
KClO
3
t
0
A + B
A + MnO
2
+ H
2
SO
4
C + D + E + F
A ®pnc G + C
G + H
2
O L + M
C + L t
0
KClO
3
+ A + F
14/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng sau:
KClO
3
t
0
A + B
132
A + KMnO
4
+ H
2
SO
4
C + ...
A ®pnc C + D
D + H
2
O E + ...
C + E t
0
...
15/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc theo s¬ ®å ph¶n øng
sau.

M + A F
M +B E
G H E F
M + C Fe I K L H + BaSO
4
J
M + D M G H
133
16/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc theo s¬ ®å ph¶n øng
sau.
Fe(OH)
3
+ A

FeCl
2
+ B + C
FeCl
3
FeCl
2
+ D + E

FeCl
2
+ F
Fe
2
(CO
3
)
3
Fe(OH)
3
+ G
( k )

17/ Chän 2 chÊt v« c¬ ®Ó tho¶ m·n chÊt R trong s¬ ®å sau:
A B C
R R R R
X Y Z
2 chÊt v« c¬ tho¶ m·n lµ NaCl vµ CaCO
3
CaO Ca(OH)
2
CaCl
2

CaCO
3
CaCO
3
CaCO
3
CaCO
3

CO
2
NaHCO
3
Na
2
CO
3

Na NaOH Na
2
SO
4
NaCl NaCl NaCl NaCl
Cl
2
HCl BaCl
2

Bµi tËp tæng hîp: ViÕt PTHH theo s¬ ®å – chuçi ph¶n øng,
gi¶i thÝch thÝ nghiÖm, nhËn biÕt – ph©n biÖt – t¸ch chÊt v«

1/ Cho s¬ ®å sau:
BiÕt A lµ kim lo¹i B, C, D, E, F, G lµ hîp chÊt cña A. X¸c ®Þnh c«ng
thøc cña A, B, C, D, E, F, G viÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra.
A lµ Fe; B lµ FeCl
2
; C lµ FeCl
3
; D lµ Fe(OH)
2
; E lµ Fe(OH)
3
; F lµ
FeO;
G lµ Fe
2
O
3
.
C¸c ph¬ng tr×nh Fe + 2HCl  FeCl
2
+ H
2

2Fe + 3Cl
2
 2FeCl
3
2FeCl
3
+ Fe  3FeCl
2
A
E G
B F D
C
A
134
FeCl
2
+ NaOH  Fe(OH)
2
↓ + NaCl
Fe(OH)
2
+ O
2
+ 2H
2
O  4Fe(OH)
3

Fe
2
O
3
+ CO  FeO + CO
2

Fe
2
O
3
+ 3CO  2FeO + 3CO
2

FeO + CO  Fe + CO
2

2/ §èt cacbon trong kh«ng khÝ ë nhiÖt ®é cao ®îc hçn hîp A
1
. Cho
A
1
t¸c dông víi CuO nung nãng ®îc khÝ A
2
vµ hçn hîp A
3
. Cho A
2
t¸c
dông víi dung dÞch Ca(OH)
2
th× thu ®îc kÕt tña A
4
vµ dung dÞch
A
5
. Cho A
5
t¸c dông víi Ca(OH)
2
l¹i thu ®îc A
4
. Cho A
3
t¸c dông víi
H
2
SO
4
®Æc nãng thu ®îc khÝ B
1
vµ dung dÞch B
2
. Cho B
2
t¸c dông
víi dung dÞch NaOH d ®îc kÕt tña B
3
. Nung B
3
®Õn khèi lîng kh«ng
®æi ®îc chÊt r¾n B
4
.
ViÕt c¸c PTHH x¶y ra vµ chØ râ : A
1
, A
2
, A
3
, A
4
, A
5
, B
1
, B
2
, B
3
,
B
4
lµ chÊt g×?
- §èt cacbon trong kh«ng khÝ thu ®îc hçn hîp khÝ A
1

PTHH : 2C + O
2
→ 2CO (1)
2CO + O
2
→ 2CO
2
(2)
Hçn hîp khÝ A
1
gåm CO vµ CO
2
- Cho A
1
t¸c dông víi CuO
PTHH : CO + CuO → Cu + CO
2
(3)
KhÝ A
2
lµ CO
2
Hçn hîp A
3
lµ Cu vµ cã thÓ cã CuO d.
- Cho A
2
t¸c dông víi dd Ca(OH)
2
CO
2
+ Ca(OH)
2
→ Ca CO
3
+

H
2
O (4)
CO
2
+ CaCO
3
+ H
2
O → Ca(HCO
3
)
2
(5)
KÕt tña A
4
lµ CaCO
3
dung dÞch A
5
lµ Ca(HCO
3
)
2

- Cho A
5
t¸c dông víi Ca(OH)
2
thu ®îc A
4
Ca(HCO
3
)
2
+ Ca(OH)
2
→ 2CaCO
3
+ 2H
2
O (6)
- Cho A
3
t¸c dông víi H
2
SO
4
(®, nãng) ®îc khÝ B
1
vµ dung dÞch
B
2
.
t
0
t
0
t
0
135
Cu + 2H
2
SO
4
→ CuSO
4
+ 2H
2
O + SO
2
(7)
CuO + H
2
SO
4
→ CuSO
4
+ H
2
O (8)
KhÝ B
1
lµ SO
2
, dung dÞch B
2
lµ CuSO
4

- Cho B
2
t¸c dông víi NaOH d thu ®îc kÕt tña B
3

CuSO
4
+ 2NaOH → Cu(OH)
2
+ Na
2
SO
4
(9)
- KÕt tña B
3
lµ Cu(OH)
2

- Nung B
3
®Õn khèi lîng kh«ng ®æi ®îc B
4
.
Cu(OH)
2
→ CuO + H
2
O (10)
B
4
lµ CuO
Theo ph¶n øng 1 → 10 ta cã :
A
1
: CO; CO
2
B
1
: SO
2
A
2
: CO
2
B
2
: CuSO
4
A
3
: Cu; CuO (d) B
3
: Cu(OH)
2
A
4
: CaCO
3
B
4
: CuO
A
5
: Ca(HCO
3
)
2
3/ Hçn hîp A gåm Fe
3
O
4
, Al, Al
2
O
3
, Fe.
Cho A tan trong dung dÞch NaOH d, thu ®îc chÊt r¾n B, dung
dÞch C vµ khÝ D. Cho khÝ D d t¸c dông víi A nung nãng ®îc chÊt
r¾n A
1
. Dung dÞch C cho t¸c dông víi dung dÞch H
2
SO
4
lo·ng d ®îc
dung dÞch C
1
. ChÊt r¾n A
1
t¸c dông víi dung dÞch H
2
SO
4
®Æc nãng
(võa ®ñ) thu ®îc dung dÞch E vµ khÝ F. Cho E t¸c dông víi bét Fe d
®îc dung dÞch H. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
4/ §èt ch¸y cacbon trong oxi ë nhiÖt ®é cao ®îc hçn hîp khÝ A.
Cho A t¸c dông víi FeO nung nãng ®îc khÝ B vµ hçn hîp chÊt r¾n C.
Cho B t¸c dông víi dung dÞch níc v«i trong thu ®îc kÕt tña K vµ
dung dÞch D, ®un s«i D l¹i thu ®îc kÕt tña K. Cho C tan trong dung
dÞch HCl, thu ®îc khÝ vµ dung dÞch E. Cho E t¸c dông víi dung dÞch
NaOH d ®îc kÕt tña hi®roxit F. Nung F trong kh«ng khÝ tíi khèi lîng
kh«ng ®æi thu ®îc chÊt r¾n G. X¸c ®Þnh c¸c chÊt A, B, C, D, K, E,
F. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
5/ X¸c ®Þnh c¸c chÊt tõ A
1
®Õn A
11
vµ viÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n
øng sau:
.t
0
.t
0
t
0
136
A
1
+ A
2
÷ → ÷ A
3
+ A
4
A
3
+ A
5
÷ → ÷ A
6
+ A
7
A
6
+ A
8
+ A
9
÷ → ÷ A
10
A
10
÷ → ÷
0
t
A
11
+ A
8
A
11
+ A
4
÷ → ÷
0
t
A
1
+ A
8
BiÕt A
3
lµ muèi s¾t Clorua, nÕu lÊy 1,27 gam A
3
t¸c dông víi dd
AgNO
3
d thu ®îc 2,87 gam kÕt tña.
6/ Hçn hîp A gåm BaO, FeO, Al
2
O
3
. Hoµ tan A trong lîng níc d ®îc dd
D vµ phÇn kh«ng tan B. Sôc khÝ CO
2
d vµo D, ph¶n øng t¹o kÕt tña.
Cho khÝ CO d ®i qua B nung nãng ®îc chÊt r¾n E. Cho E t¸c dông
víi dd NaOH d, thÊy tan mét phÇn vµ cßn l¹i chÊt r¾n G. Hoµ tan
hÕt G trong lîng d H
2
SO
4
lo·ng råi cho dd thu ®îc t¸c dông víi dd
NaOH d, läc kÕt tña nung ngoµi kh«ng khÝ ®Õn khèi lîng kh«ng
®æi thu ®îc chÊt r¾n Z.
Gi¶i thÝch thÝ nghiÖm trªn b»ng c¸c ph¬ng tr×nh ho¸
häc.
7/ Cã c¸c ph¶n øng sau:
MnO
2
+ HCl
®
÷ → ÷ KhÝ A
Na
2
SO
3
+ H
2
SO
4 ( l )
÷ → ÷ KhÝ B
FeS + HCl ÷ → ÷ KhÝ C
NH
4
HCO
3
+ NaOH
d
÷ → ÷ KhÝ D
Na
2
CO
3
+ H
2
SO
4 ( l )
÷ → ÷ KhÝ E
c. X¸c ®Þnh c¸c khÝ A, B, C, D, E.
d. Cho A t¸c dông C , B t¸c dông víi dung dÞch A, B t¸c dung víi C,
A t¸c dung dÞch NaOH ë ®iÒu kiÖn thêng, E t¸c dông dung
dÞch NaOH. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.
e. Cã 3 b×nh khÝ A, B, E mÊt nh·n. B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y
ph©n biÖt c¸c khÝ.
8/ Mét hçn hîp X gåm c¸c chÊt: Na
2
O, NaHCO
3
, NH
4
Cl, BaCl
2
cã sè
mol mçi chÊt b»ng nhau. Hoµ tan hçn hîp X vµo níc, råi ®un nhÑ
thu ®îc khÝ Y, dung dÞch Z vµ kÕt tña M. X¸c ®Þnh c¸c chÊt trong
Y, Z, M vµ viÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng minh ho¹.
9/ NhiÖt ph©n mét lîng MgCO
3
trong mét thêi gian thu ®îc mét
chÊt r¾n A vµ khÝ B. Cho khÝ B hÊp thô hoµn toµn vµo dung dÞch
NaOH thu ®îc dung dÞch C. Dung dÞch C cã kh¶ n¨ng t¸c dông ®îc
víi BaCl
2
vµ KOH. Cho A t¸c dông víi dung dÞch HCl d l¹i thu ®îc khÝ
B vµ mét dung dÞch D. C« c¹n dung dÞch D
®îc muèi khan E. §iÖn ph©n nãng ch¶y E ®îc kim lo¹i M.
X¸c ®Þnh A, B, C, D, E, M vµ ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra
trong thÝ nghiÖm trªn.
137
10/ Cho BaO vµo dung dÞch H
2
SO
4
lo·ng ,sau khi ph¶n øng x¶y ra
hoµn toµn thu ®îc kÕt tña A vµ dung dÞch B. Cho nh«m d vµo dung
dÞch B thu ®îc khÝ E vµ dung dÞch D. LÊy dung dÞch D cho t¸c
dông víi dung dÞch Na
2
CO
3
thu ®îc kÕt tña F. X¸c ®Þnh c¸c chÊt
A,B,C,D,F . ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra.
11/ T×m c¸c chÊt A,B,C,D,E (hîp chÊt cña Cu) trong s¬ ®å sau vµ
viÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc:
A B C D

B C A E
S¬ ®å vµ c¸c PTHH x¶y ra:
A - Cu(OH)
2
B- CuCl
2
C - Cu(NO
3
)
2
D- CuO E - CuSO
4
(1) (2) (3) (4)
Cu(OH)
2
CuCl
2
Cu(NO
3
)
2
CuO
(5) (6) (7) (8)
CuCl
2
Cu(NO
3
)
2
Cu(OH)
2
CuSO
4
(1) Cu(OH)
2
+ 2 HCl

CuCl
2
+ 2 H
2
O

(2) CuCl
2
+ 2AgNO
3


2AgCl + Cu(NO
3
)
2

t
0
(3) 2Cu(NO
3
)
2


2CuO + 4 NO
2
+ O
2

t
0
(4) CuO + H
2


Cu + H
2
O
(5) CuCl
2
+ 2AgNO
3


2AgCl + Cu(NO
3
)
2
(6) Cu(NO
3
)
2
+ 2 NaOH

Cu(OH)
2
+ 2 NaNO
3

(7) Cu(OH)
2
+ H
2
SO
4


CuSO
4
+ 2H
2
O
(8) Fe + CuSO
4

FeSO
4
+ Cu.
12/ Nung nãng Cu trong kh«ng khÝ, sau mét thêi gian ®îc chÊt r¾n
A. Hoµ tan A trong H
2
SO
4
®Æc, nãng ®îc dung dÞch B vµ khÝ C.
KhÝ C t¸c dông víi dung dÞch KOH thu ®îc dung dÞch D, Dung dÞch
D võa t¸c dông ®îc víi BaCl
2
võa t¸c dông ®îc víi NaOH. Cho B t¸c
dông víi KOH. ViÕt c¸c PTHH X¶y ra.
Cu
Cu
138
13/ Cã mét miÕng Na do kh«ng cÈn thËn nªn ®· tiÕp xóc víi kh«ng
khÝ Èm trong mét thêi gian biÕn thµnh s¶n phÈm A. Cho A ph¶n
øng víi níc ®îc dung dÞch B. Cho biÕt thµnh phÇn cã thÓ cã cña A,
B? ViÕt c¸c PTHH vµ gi¶i thÝch thÝ nghÞªm trªn.
14/ Hçn hîp A gåm BaO, FeO, Al
2
O
3
. Hoµ tan A trong lîng níc d ®îc
dung dÞch D vµ phÇn kh«ng tan B. Sôc khÝ CO
2
d vµo D, ph¶n øng
t¹o kÕt tña. Cho khÝ CO d ®i qua B nung nãng ®îc chÊt r¾n E. Cho
E t¸c dông víi dung dÞch NaOH d thÊy tan mét phÇn vµ cßn l¹i chÊt
r¾n G. Hoµ tan hÕt G trong lîng d dung dÞch H
2
SO
4
lo·ng. ViÕt c¸c
PTHH x¶y ra.
15/ ChÊt r¾n A mµu xanh lam tan ®îc trong níc t¹o thµnh dung
dÞch. Khi cho thªm NaOH vµo dung dÞch ®ã t¹o ra kÕt tña B mµu
xanh lam . Khi nung nãng chÊt B bÞ ho¸ ®en. NÕu sau ®ã tiÕp tôc
nung nãng s¶n phÈm trong dßng khÝ H
2
th× t¹o ra chÊt r¾n C mµu
®á. ChÊt r¾n C t¸c dông víi mét axÝt v« c¬ ®Ëm ®Æc t¹o ra dung
dÞch cña chÊt A ban ®Çu. H·y cho biÕt A lµ chÊt nµo. ViÕt tÊt c¶
c¸c PTHH x¶y ra.
139
PhÇn B. Ho¸ häc h÷u c¬
C¸c ph¬ng ph¸p gi¶i to¸n ho¸ häc c¬ b¶n.
1/ Ph¬ng ph¸p ¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn nguyªn tè.
Trong mäi qu¸ tr×nh biÕn ®æi vËt chÊt th× c¸c nguyªn tè
(ngo¹i trõ c¸c ph¶n øng biÕn ®æi h¹t nh©n nguyªn tö), tæng sè
khèi lîng vµ ®iÖn tÝch cña c¸c thµnh phÇn tham gia biÕn ®æi lu«n
lu«n ®îc b¶o toµn.
2/ Ph¬ng ph¸p ¸p dông ®Þnh luËt vÒ thµnh phÇn kh«ng ®æi
Víi mçi hîp chÊt cho tríc th×:
- TØ lÖ khèi lîng cña mçi nguyªn tè ®èi víi khèi lîng hîp chÊt lµ
mét sè kh«ng ®æi.
- TØ lÖ khèi lîng gi÷a c¸c nguyªn tè lµ mét sè kh«ng ®æi.
3/ Ph¬ng ph¸p ¸p dông c¸c ®Þnh luËt vËt lÝ vÒ chÊt khÝ.
- §Þnh luËt Av«ga®r«: ë cïng mét ®iÒu kiÖn vÒ nhiÖt ®é vµ ¸p
suÊt, bÊt kú chÊt khÝ nµo nÕu cã cïng sè ph©n tö b»ng nhau
th× chiÕm thÓ tÝch nh nhau.
- HÖ qu¶: 1 mol ph©n tö chÊt khÝ nµo còng cã mét sè ph©n tö lµ
N = 6,02.10
23
ph©n tö. Do ®ã 1 mol ph©n tö khÝ nµo còng
chiÕm mét thÓ tÝch nh nhau khi xÐt cïng ®iÒu kiÖn vÒ nhiÖt
®é vµ ¸p suÊt.
- Ph¬ng tr×nh Mendeleev – Clapeyron:
PV = nRT
Trong ®ã:
+ n: sè mol
+ p: ¸p suÊt (atm) = p/760 (mmHg)
V: thÓ tÝch (lit)
T = t
0
c + 273 (nhiÖt ®é tuyÖt ®èi: K)
R = 22,4/273 atm.lit/mol.K (h»ng sè Rydberg)
4/ Ph¬ng ph¸p chuyÓn bµi to¸n hçn hîp thµnh bµi to¸n mét
chÊt t¬ng ®¬ng
(ph¬ng ph¸p trung b×nh)
Khi hçn hîp gåm nhiÒu chÊt cïng t¸c dông víi mét chÊt kh¸c mµ
ph¶n øng x¶y ra cïng mét lo¹i (oxi ho¸ - khö, trung hoµ, axit –
baz¬,...) vµ hiÖu suÊt c¸c ph¶n øng b»ng nhau th× ta cã thÓ thay
thÕ c¶ hçn hîp b»ng mét chÊt gäi lµ chÊt t¬ng ®¬ng cã sè mol,
khèi lîng, hay thÓ tÝch b»ng sè mol, khèi lîng hay thÓ tÝch cña c¶
hçn hîp mµ c¸c kÕt qu¶ ph¶n øng cña chÊt t¬ng ®¬ng y hÖt nh
kÕt qu¶ c¸c ph¶n øng cña toµn hçn hîp.
C«ng thøc cña chÊt t¬ng ®¬ng gäi lµ c«ng thøc t¬ng ®¬ng hay
c«ng thøc trung b×nh.
140
Khèi lîng mol ph©n tö, khèi lîng mol nguyªn tö, sè nguyªn tö cña
c¸c nguyªn tè cña chÊt t¬ng ®¬ng lµ c¸c gi¸ trÞ trung b×nh M , A,
x ,
y
, z ,...
Gäi a
1
, a
2
, a
3
, ...< 1 lÇn lît lµ thµnh phÇn % theo sè mol cña c¸c chÊt
1, 2, 3, ...trong hçn hîp. Ta cã:
M =
Tongsomol
onhop Khoiluongh
=
hh
hh
n
m
= a
1
M
1
+ a
2
M
2
+ a
3
M
3
+ ....
Víi m
hh
= n
1
M
1
+ n
2
M
2
+ n
3
M
3
+ ...
Trong ®ã: n
1
, n
2
, n
3
, ...lÇn lît lµ sè mol ph©n tö cña chÊt 1, 2,
3,...
A = a
1
A
1
+ a
2
A
2
+ a
3
A
3
+ ...
x = a
1
x
1
+ a
2
x
2
+ a
3
x
3
+ ...
y
= a
1
y
1
+ a
2
y
2
+ a
3
y
3
+ ...
z = a
1
z
1
+ a
2
z
2
+ a
3
z
3
+ ...
Gi¸ trÞ nhá nhÊt < gi¸ trÞ trung b×nh < gi¸ trÞ lín nhÊt.
Suy ra:
- Hai chÊt ®ång ®¼ng liªn tiÕp th×:
x < x < x + 1 ; 2p <
y
< 2(p + 1)
- Hçn hîp anken vµ ankyn th×: 1 < k < 2
- Hai sè cã gi¸ trÞ trung b×nh lµ trung b×nh céng khi vµ chØ khi
hai sè ®ã cã hÖ sè b»ng nhau; n
1
= n
2
---> a
1
= a
2
Trung b×nh cña hai sè nguyªn liªn tiÕp lµ mét sè kh«ng nguyªn
vµ ë trong kho¶ng hai sè nguyªn ®ã.
ThÝ dô: cho n vµ n + 1 cã n = 3,2
---> n = 3 vµ n + 1 = 4.
5/ B¶n chÊt ph¶n øng sôc khÝ CO
2
hay SO
2
vµo dung dÞch
kiÒm.
Dung dÞch kiÒm cã thÓ lµ dung dÞch NaOH, KOH, Ca(OH)
2
,
Ba(OH)
2
. Khi cho CO
2
hay SO
2
lµ nh÷ng oxit axit vµo trong dung
dÞch th× CO
2
hay SO
2
sÏ kÕt hîp víi níc cña dung dÞch kiÒm sÏ t¹o ra
axit.
B¶n chÊt cña ph¶n øng gi÷a CO
2
hay SO
2
vµ dung dÞch kiÒm lµ
ph¶n øng trung hoµ axit vµ baz¬.
H
+
+ OH
-
----> H
2
O
- NÕu sè mol OH
-
≥ sè mol H
+
---> m«i trêng trung hoµ hay cã tÝnh
kiÒm. Do ®ã bµi to¸n cho kiÒm d (níc v«i trong d, xót d,...) th×
ph¶n øng chØ t¹o ra muèi trung tÝnh khi kiÒm dïng võa ®ñ hoÆc d.
- NÕu sè mol H
+
> sè mol OH
-
---> m«i trêng cã tÝnh axit.
sè mol H
+
(d) = sè mol H
+
(b®) – sè mol OH
-
.
- NÕu sè mol H
+
(d) ≥ sè mol CO
3
2-
---> Ph¶n øng chØ t¹o muèi
axit.
- NÕu sè mol H
+
(d) < sè mol CO
3
2-
----> Ph¶n øng chØ biÕn ®æi
mét phÇn muèi trung tÝnh ra muèi axit, nghÜa lµ t¹o ra hai
muèi.
141
6/ Ph¬ng ph¸p biÖn luËn:
Khi ta sö dông hÕt gi¶ thiÕt mµ vÉn cha t×m ®îc kÕt qu¶ hoÆc
cho nhiÒu kÕt qu¶ kh«ng hîp lý th× bµi to¸n ph¶i ®îc gi¶i hoÆc
chän nghiÖm hîp lý b»ng ph¬ng ph¸p biÖn luËn.
Nãi chung, trong to¸n Ho¸, ta hay dùa vµo quy luËt cña sè tù
nhiªn, quy luËt kÕt hîp cña c¸c nguyªn tè, thuyÕt cÊu t¹o ho¸ häc,
d·y ®iÖn ho¸, b¶ng ph©n lo¹i tuÇn hoµn ®Ó biÖn luËn.
142
chuyªn ®Ò 17:
ViÕt ®ång ph©n ctct, viÕt PTHH
theo chuçi ph¶n øng - ®iÒu chÕ,
nhËn biÕt - ph©n biÖt - t¸ch c¸c
chÊt h÷u c¬.
Bµi 1: ViÕt c¸c c«ng thøc cÊu t¹o cã thÓ cã øng víi c«ng thøc ph©n
tö C
5
H
10
:
CH
2
= CH - CH
2
- CH
2
- CH
3
CH
2
= C - CH
2
- CH
3

CH
3
- CH = CH- CH
2
- CH
3
CH
3
- C= CH - CH
3
CH
2
= CH - CH - CH
3
Bµi 2:
1. A, B, D, F, G, H, I lµ c¸c chÊt h÷u c¬ tho¶ m·n c¸c s¬ ®å ph¶n
øng sau:
A ÷ → ÷
0
t
B + C ; B + C ÷ ÷ → ÷
x t t ,
0
D ; D + E ÷ ÷ → ÷
x t t ,
0
F ;
F + O
2
÷ ÷ → ÷
x t t ,
0
G + E ; F + G ÷ ÷ → ÷
x t t ,
0
H + E ; H + NaOH ÷ → ÷
0
t
I + F
G + L ÷ → ÷ I + C
X¸c ®Þnh A, B, D, F, G, H, I, L. ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc biÓu diÔn
s¬ ®å ph¶n øng trªn.
2. ViÕt c«ng thøc cÊu t¹o c¸c ®ång ph©n cña A øng víi c«ng
thøc ph©n tö C
5
H
12
. X¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o ®óng cña A biÕt
|
CH
3
|
CH
3
|
CH
3
CH
2
CH
2
CH
2
CH
2
CH
2
CH
2
CH
2
CH -
- CH
3
CH
2
CH
2
CH
2
CH
2
CH
CH
3
CH
2
CH
2 C
CH
3
CH
3
CH
CH
2
CH
2
CH
CH
3
143
r»ng khi A t¸c dông víi clo( askt ) theo tû lÖ 1 : 1 vÒ sè mol t¹o ra
mét s¶n phÈm duy nhÊt.
3. Tõ nguyªn liÖu chÝnh lµ ®¸ v«i, than ®¸, c¸c chÊt v« c¬ vµ
®iÒu kiÖn cÇn thiÕt. ViÕt s¬ ®å ph¶n øng ®iÒu chÕ c¸c rîu
CH
3
OH; C
2
H
5
OH; CH
3
– CH
2
– CH
2
OH vµ c¸c axit t¬ng øng.
Bµi 3:
1/ ViÕt c«ng thøc cÊu t¹o cã thÓ cã øng víi c«ng thøc ph©n tö :
C
5
H
12
, C
3
H
6
O
2
, C
3
H
7
O
2/ Cã c¸c chÊt ®ùng riªng biÖt trong c¸c lä mÊt nh·n gåm: Rîu
etylic, axit axªtic, benzen, dung dÞch NaOH, dung dÞch H
2
SO
4
, dung
dÞch Ba(OH)
2
. B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y ph©n biÖt c¸c chÊt
®ùng trong mçi lä trªn.
Bµi 4: Hoµn thµnh s¬ ®å biÕn ho¸ sau (ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã)
B ÷ → ÷
) 3 (
C ÷ → ÷
) 4 (
Cao su buna

( 2 )
CaC
2

( 1 )
A

( 5 )
D ÷ → ÷
) 6 (
Rîu etylic ÷ → ÷
) 7 (
E ÷ → ÷
) 8 (
F ÷ → ÷
) 9 (
G
÷ → ÷
1 0
CH
3
Cl
BiÕt F lµ: CH
3
COONa
Bµi 5:
1/ a - ViÕt c«ng thøc cÊu t¹i cã thÓ cã cña C
4
H
8
, C
2
H
4
O
2
, C
3
H
8
O.
b - Cã c¸c chÊt khÝ sau C
2
H
6
, C
2
H
2
, C
2
H
4
, CO
2
, N
2
, O
2
. B»ng ph-
¬ng ph¸p ho¸ häc h·y ph©n biÖt c¸c chÊt trªn.
2/ ViÕt PTP¦ theo s¬ ®å biÕn ho¸ sau (Ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã):


CH
3
COOH

2
C
2
H
2
÷ → ÷
1
CH
3
CHO
4
CH
3
COOC
2
H
5
÷ → ÷
5


3
C
2
H
5
OH
C
2
H
5
OH
3/ Tõ than ®¸, ®¸ v«i, c¸c chÊt v« c¬ vµ c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt.
ViÕt c¸c PTP¦
(Ghi râ ®iÒu kiÖn) ®iÒu chÕ Vinyl clorua, Poly etilen, Cao su
buna.
Bµi 6:
a. X¸c ®Þnh c¸c chÊt A , B , C , D , E , F vµ viÕt c¸c PTHH
minh ho¹.
C
2
H
6
÷ ÷ ÷ → ÷
+ AS Cl ,
2
A ÷ ÷ → ÷
+ NaOH
B ÷ ÷ → ÷
x t O ,
2
C ÷ ÷ ÷ → ÷
+
2
) (OH Ca
D ÷ ÷ ÷ → ÷
+
3 2
CO Na
E ÷ ÷ ÷ ÷ ÷ → ÷
+
0
, , t xtCaO NaOH
F
b. ViÕt tÊt c¶ c¸c ®ång ph©n cã thÓ cã øng víi c«ng thøc
ph©n tö : C
3
H
6
O
2

Bµi 7:
144
1. Cã c¸c chÊt: H
2
O, rîu etylic, axit axªtic vµ axit cacbonic. S¾p
xÕp theo thø tù gi¶m dÇn vÒ tÝnh axit, tõ ®ã dÉn ra c¸c ph-
¬ng tr×nh ph¶n øng ®Ó minh ho¹ cho trËt tù s¾p xÕp ®ã.
2. Tõ khÝ thiªn nhiªn, c¸c chÊt v« c¬ vµ ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt viÕt
c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng ®iÒu chÕ axªtilen, rîu etylic, axit
axªtic, poli vinyl clorua (PVC), cao su buna.
Bµi 8: H·y nhËn biÕt c¸c lä mÊt nh·n ®ùng c¸c chÊt láng: CH
3
COOH,
HCl, C
2
H
5
OH, NaOH vµ C
6
H
6
b»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc.
Bµi 9: X¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o cña A, B, C, D, E, F, G vµ hoµn
thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc thÓ hiÖn theo s¬ ®å biÕn ho¸
sau(ghi râ c¸c ®iÒu kiÖn nÕu cã).
C + Y

C ( TH:t
0
,p,xt)
G
+ X, (t
0
,xt) (xt) (t
0
,xt)
A ÷ ÷ ÷ ÷ → ÷
LLN C, 1500
0
B E
+Y, (t
0
,xt) + X (t
0
,xt)
D ( t
0
,xt ) F
( T
0
; H
2
SO
4
®Æc )
CH
3
– COOC
2
H
5
BiÕt A lµ thµnh phÇn chÝnh cña khÝ bïn ao, D chØ cã 1 nhãm chøc
lµ: – CHO, G lµ PE
Bµi 10: ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc thÓ hiÖn theo s¬ ®å chuyÓn
ho¸ sau.
CaCO
3
÷ → ÷
) 1 (
CaO ÷ → ÷
) 2 (
CaC
2
÷ → ÷
) 3 (
C
2
H
2
÷ → ÷
) 4 (
C
2
H
4
÷ → ÷
) 5 (
C
2
H
5
OH ÷ → ÷
) 6 (
CH
3
COOH ÷ → ÷
) 7 (
CH
3
COONa ÷ → ÷
) 8 (
CH
4
÷ → ÷
) 9 (
CO
2
÷ ÷ → ÷
) 1 0 (
Ba(HCO
3
)
2
.
Bµi 11:
1/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc theo d·y biÕn ho¸ sau .
a/ CaC
2
÷ → ÷ CH = CH

÷ → ÷ CH
2
= CH
2
÷ → ÷ CH
3
– CH
2
– OH ÷ → ÷
CH
3
– COOH ÷ → ÷ CH
3
– COONa ÷ → ÷ CH
4
÷ → ÷ CH
3
Cl
b/ CH
3
– COOH ÷ → ÷ CH
3
– COOC
2
H
5
÷ → ÷ CH
3
– CH
2
– OH ÷ → ÷
CH
3
– CH
2
– ONa
2/ ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc cña axªtilen víi H
2
, HCl, dung dÞch
Br«m vµ víi Ag
2
O trong m«i trêng NH
3
(hoÆc AgNO
3
trong m«i trêng
NH
3
).
Bµi 12:
1/ ViÕt c¸c c«ng thøc cÊu t¹o thu gän cña c¸c ®ång ph©n cã cïng
c«ng thøc ph©n tö cña c¸c hîp chÊt h÷u c¬ sau : C
4
H
8
, C
4
H
10
O ,
C
3
H
6
O
2
.
2/ Hçn hîp X gåm mét ankan vµ mét ankin cã tû lÖ ph©n tö khèi t-
¬ng øng lµ
145
22 : 13. §èt ch¸y hoµn toµn 0,2 mol hçn hîp X, thu ®îc 22g CO
2

9g H
2
O. X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö cña ankan vµ ankin trªn.
3/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng theo s¬ ®å biÕn ho¸
sau(ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã)
D ÷ ÷ → ÷
+ NaOH
E
men giÊm Xt : CaO, T
0
+O
2
CO
2
÷ ÷ ÷ ÷ → ÷
Clorofin ASKT ,
A ÷ ÷ → ÷
Lenmen
B CH
4


+ H
2
O XT

XT, T
0

Cr¨cking,T
0
C
4
H
6
÷ ÷ ÷ → ÷
+
0
2
, , t Ni H
C
4
H
10

CH
4
÷ ÷ → ÷
c
0
1500
F
X¸c ®Þnh c¸c chÊt A,B,D,E,F trong mçi ph¬ng tr×nh.
Bµi 13:
1/ Cã 3 hîp chÊt h÷u c¬ cã c«ng thøc ph©n tö nh sau: CH
2
O
2
,
C
2
H
4
O
2
, C
3
H
6
O
2
. H·y viÕt c«ng thøc cÊu t¹o cã thÓ cã øng víi 3 c«ng
thøc ph©n tö ë trªn.
2/ Hoµn thµnh s¬ ®å biÕn ho¸ sau (ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã)
B ÷ → ÷
) 3 (
C ÷ → ÷
) 4 (
Cao su buna

( 2 )
CaC
2

( 1 )
A

( 5 )
D ÷ → ÷
) 6 (
Rîu etylic ÷ → ÷
) 7 (
E ÷ → ÷
) 8 (
F ÷ → ÷
) 9 (
G
BiÕt G (thµnh phÇn chÝnh cña khÝ bïn ao)
3/ B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y ph©n biÖt c¸c dung dÞch ®ùng
trong c¸c lä mÊt nh·n chøa riªng biÖt c¸c dung dÞch: CH
3
COOH,
HCOOH, C
2
H
5
OH, C
6
H
6
.
4/ H·y x¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o cã thÓ cã cña c¸c hîp chÊt h÷u
c¬ øng víi c«ng thøc tæng
qu¸t: C
X
H
Y
O
Z
khi x ≤ 2. BiÕt r»ng c¸c hîp chÊt ®ã ®Òu t¸c dông ®îc
víi kali vµ kh«ng ph¶i lµ
hîp chÊt ®a chøc.
5/ Cho mét hi®r« cacbon A, ®Ó ®èt ch¸y hoµn toµn 1 mol A cÇn 6
mol oxi. X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö, viÕt c«ng thøc cÊu t¹o vµ gäi
tªn A. BiÕt A ë thÓ khÝ.
Bµi 14:
1/X¸c ®Þnh c¸c chÊt A, B, C, D, E, F, G, H vµ hoµn thµnh s¬ ®å
biÕn ho¸ sau (ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã)
C (3) D
(2) (4)
Lªn men giÊm
146
Lªn men
+ Cl
2
, askt
A (1) B G
(8)

H
(5) (7)
+ H
2
, xt Ni, t
0
E (6) F
BiÕt: E lµ nguyªn liÖu chÝnh ®Ó s¶n xuÊt cao su buna.
G lµ thµnh phÇn chÝnh cña khÝ bïn ao.
2/ Cho mét rîu no X, ®Ó ®èt ch¸y hoµn toµn mét mol X cÇn 3 mol
oxi. X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö, viÕt c«ng thøc cÊu t¹o vµ gäi tªn
X.
3/ B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y t¸ch riªng CO
2
vµ C
2
H
6
ra khái hçn
hîp khÝ CO
2
, C
2
H
2
, C
2
H
4
vµ C
2
H
6
.
4/ Cã 4 lä mÊt nh·n chøa riªng biÖt c¸c khÝ CO
2
,CH
4
,C
2
H
4

C
2
H
2
.B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y nhËn biÕt c¸c n»m trong mçi lä.
ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc minh ho¹ (nÕu cã).
Bµi 15:
1/ ViÕt c«ng thøc cÊu t¹o c¸c ®ång ph©n øng víi c«ng thøc ph©n
tö: C
3
H
6
O
2
, C
3
H
8
O, C
3
H
6
, C
5
H
10
2/ ChÊt A cã c«ng thøc ph©n tö C
2
H
6
.X¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o
cña c¸c chÊt B, C, D, E, F vµ hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc
theo s¬ ®å ph¶n øng sau:
C
2
H
6
÷ ÷ ÷ → ÷
+ ASKT Cl ,
2
B ÷ ÷ → ÷
+ NaOH
C ÷ ÷ ÷ → ÷
+ XT O ,
2
D ÷ ÷ ÷ → ÷
+
2
) (OH Ca
E ÷ ÷ ÷ → ÷
+
3 2
CO Na
F
÷ ÷ ÷ ÷ ÷ → ÷
+
0
, : , t CaO Xt NaOH
CH
4

3/ §èt ch¸y 1 lÝt hçn hîp gåm 2 Hi®r« cacbon ë thÓ khÝ thu ®îc 1,6
lÝt khÝ CO
2
vµ 1,4 lÝt h¬i níc. C¸c thÓ tÝch ®o ë cïng ®iÒu kiÖn
nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt. X¸c ®Þnh 2 chÊt vµ thµnh phÇn % vÒ sè mol
cña mçi chÊt trong hçn hîp.
4/ B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y nªu c¸ch ph©n biÖt 4 chÊt khÝ
sau: CH
4
, C
2
H
2
, SO
2
vµ CO
2
.
Bµi 16: Cho s¬ ®å biÓu diÔn biÕn ho¸ ho¸ häc sau:
R
1
R
2
R
3
R
4
R
6
R
5
R
3
- X¸c ®Þnh c«ng thøc c¸c chÊt R
1
, R
2
, R
3
, R
4
, R
5
, R
6
(thuéc hîp chÊt
h÷u c¬) vµ viÕt c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc biÓu diÔn c¸c biÕn ho¸
trªn (mçi mòi tªn chØ viÕt mét PTHH).
147
- Trong c¸c biªn ho¸ trªn cã khi nµo ph¶n øng x¶y ra theo chiÒu ngîc
l¹i kh«ng? (ViÕt c¸c PTHH, nªu ®iÒu kiÖn x¶y ra c¸c ph¶n øng)
V× R
1
t¸c dông víi I
2
t¹o ra mau xanh nªn R
1
lµ tinh bét(C
6
H
10
O
5
)
n
ta
cã:
R
1
->R
2
: (C
6
H
10
O
5
)
n
+ nH
2
O nC
6
H
12
O
6
(1)
R
2
->R
3
: C
6
H
12
O
6
men zima 2C
2
H
5
OH + 2CO
2
(2)
R
3
->R
4
: C
2
H
5
OH + O
2
XT CH
3
COOH + H
2
O (3)
R
3
->R
5
: C
2
H
5
OH H
2
SO
4
C
2
H
4
+ H
2
O (4)
R
5
->R
3
: C
2
H
4
+ H
2
O AX C
2
H
5
OH (5)
R
3
->R
6
: C
2
H
5
OH + CH
3
COOH H
2
SO
4
CH
3
COOC
2
H
5
+
H
2
O (6)
R
4
->R
6
: CH
3
COOH +C
2
H
5
OH CH
3
COOC
2
H
5
+
H
2
O (7)
Nh÷ng ph¶n øng x¶y ra theo chiÒu ngîc l¹i ®îc lµ :(4), (5)
C
2
H
4
+ H
2
O XT,P C
2
H
5
OH
C
2
H
5
OH H
2
SO
4
C
2
H
4
+ H
2
O
148
Chuyªn ®Ò 18:
To¸n hi®rocacbon
C«ng thøc ph©n tö tæng qu¸t vµ c«ng thøc ph©n tö cña chÊt
t¬ng ®¬ng víi hçn hîp.
C«ng thøc mét chÊt C«ng thøc chÊt t¬ng ®¬ng
C
x
H
y
®iÒu kiÖn: y ≤ 2x + 2
Hay C
n
H
2n + 2 – 2k
®iÒu kiÖn: x, y, n
∈ N
0
Víi k lµ tæng sè liªn kÕt
π

vµ vßng.
NÕu m¹ch hë --> k = tæng sè nèi
π
, k∈N.
C x H
y
, x > 1;
y
> 2
Hay C
n
H
2
n

+ 2 - 2
k
n > 1; k ≥ 0
k = 0: Ankan
C
n
H
2n + 2
; n ≥ 1
C
n
H
2
n

+ 2
; n > 1
k = 1: Xicl«ankan hay anken.
Xicl«ankan: C
n
H
2n
; n ≥ 3
Anken: C
n
H
2n
; n ≥ 2
C
n
H
2
n
; n > 2
k = 2 (m¹ch hë): Anka®ien hay
ankyn
Anka®ien: C
n
H
2n – 2
; n ≥ 3
Ankyn: C
n
H
2n – 2
; n ≥ 2
C
n
H
2
n

- 2
; n > 2
k = 4: Aren (3
π
+ 1 vßng)
C
n
H
2n – 6
; n ≥ 6
C
n
H
2
n

- 6
; n > 6
1/ Ph¶n øng céng:
Hi®rocacbon cã nèi
π
, Xiclopropan, xiclobutan míi cã ph¶n øng
céng.
- Céng H
2
: víi chÊt xóc t¸c lµ Ni hoÆc Pt nung nãng.
C
n
H
2n + 2 – 2k
+ kH
2
----> C
n
H
2n + 2
C
n
H
2
n

+ 2 - 2
k
+ k H
2
----> C
n
H
2
n

+ 2
1mol k mol 1mol
HÖ qu¶:
- §é gi¶m sè mol cña hçn hîp lu«n lu«n b»ng sè mol H
2
tham gia
ph¶n øng.
- Tæng sè mol hi®rocacbon s¶n phÈm vµ sè mol hi®rocacbon
nguyªn liÖu (d) lu«n lu«n b»ng sè mol hi®rocacbon nguyªn liÖu
ban ®Çu.
2/ Ph¶n øng céng Br
2
:
C
n
H
2
n

+ 2 - 2
k

+ k Br
2
----> C
n
H
2
n

+ 2 - 2
k
Br
2
k
HÖ qu¶:
- Sè mol hi®rocacbon tham gia ph¶n øng b»ng
k
1
sè mol Br
2.
149
3/ Ph¶n øng ch¸y:
C x H
y
+ ( x +
4
y
)O
2
----> x CO
2
+
2
y
H
2
O
C
n
H
2
n

+ 2 - 2
k
+ (3n + 1 - k )/2 O
2
----> n CO
2
+ ( n + 1 - k ) H
2
O.
HÖ qu¶:
*) k = 0, ta cã:
C
n
H
2
n

+ 2
+ (3n + 1)/2 O
2
----> n CO
2
+ ( n + 1) H
2
O
x mol n x mol ( n + 1)x mol
----> x = ( n + 1)x - n x
= sè mol H
2
O – sè mol CO
2

VËy ta cã: C
n
H
2
n

+ 2
ch¸y <---> sè mol H
2
O > sè mol CO
2

vµ sè mol C
n
H
2
n

+ 2
= sè mol H
2
O - sè mol CO
2

*) k = 1, ta cã:
C
n
H
2
n

+ 3n /2 O
2
----> n CO
2
+ n H
2
O
C
n
H
2
n

ch¸y <--> sè mol H
2
O = sè mol CO
2
*) k = 2, ta cã:
C
n
H
2
n

- 2
+ (3n - 1)/2 O
2
----> n CO
2
+ ( n - 1) H
2
O
x mol n x mol ( n - 1)x mol
----> x = n x - ( n + 1)x
= sè mol CO
2
- sè mol H
2
O
VËy ta cã: C
n
H
2
n

- 2
ch¸y <---> sè mol H
2
O < sè mol CO
2

vµ sè mol C
n
H
2
n

- 2
= sè mol CO
2
- sè mol H
2
O
*) Chó ý:
- Hçn hîp hi®rocacbon ë thÓ khÝ th×: n ≤ 4 vµ n ≤ 4
- ChØ cã nh÷ng Ankyn – 1 (cã nèi 3 ë ®Çu m¹ch) míi cã ph¶n øng
thÕ AgNO
3
/NH
4
OH.
- Ngo¹i trõ CH ≡ CH, c¸c ankyn cßn l¹i khi bÞ hy®rat ho¸ cho s¶n
phÈm chÝnh lµ xªt«n.
- NÕu hi®r«cacbon bÞ hy®rat ho¸ mµ t¹o ra rîu ®¬n chøc no th×
hi®rocacbon nµy chÝnh lµ anken (hay olefin)
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1:
1. Hçn hîp A gåm mªtan, axªtylen theo tû lÖ thÓ tÝch lµ 1:1
a/ Tinh chÕ CH
4
tõ hçn hîp
b/ Tinh chÕ C
2
H
2
tõ hçn hîp
2. Hçn hîp A gåm axªtylen vµ hidro cã tû khèi so víi hidro b»ng 4.
a/ TÝnh % vÒ thÓ tÝch cña mçi khÝ trong hçn hîp A,
b/ §èt nãng hçn hîp trong b×nh kÝn cã Ýt bét Ni lµm xóc t¸c thu ®-
îc hçn hîp khÝ B.
150
- Cho 1/2 khèi lîng B ®i qua dung dÞch AgNO
3
trong NH
3
thÊy t¹o
thµnh 0,12g kÕt tña mµu vµng. TÝnh khèi lîng cña C
2
H
2
trong hçn
hîp B.
- Cho 1/2 lîng khÝ B qua dung dÞch níc Br«m thÊy b×nh nÆng
thªm 0,041(g). TÝnh khèi lîng cña ªtylen cã trong hçn hîp B.
Híng dÉn:
1.
a/ Cho hçn hîp ®i qua níc Br
2
d:
C
2
H
2
+ 2Br
2


C
2
H
2
Br
4
Tinh chÕ ®îc CH
4

b/ Cho hçn hîp ®i qua dung dÞch Ag
2
O (NH
2
)
C
2
H
2
+ Ag
2
O

C
2
Ag
2
↓ + H
2
O
- Läc lÊy kÕt tña hoµn tan b»ng HNO
3

C
2
Ag
2
+ HNO
3


AgNO
3
+ C
2
H
2

2.
a. Gäi mét sè mol cña C
2
H
2
lµ x -> nH
2
= 1 - x
Ta cã:
2
) 1 ( 2 26 x x − +
= 4
-> x = 0, 25
Ta cã: C
2
H
2
chiÕm 25%; vµ H
2
ChiÕm 75%
b. §èt nãng hçn hîp
C
2
H
2
+ H
2

o
t
Ni
> C
2
H
4

C
2
H
2
+ 3H
2

0
t
Ni
> C
2
H
6
Hçn hîp khÝ B; C
2
H
2
; C
2
H
4
; C
2
H
6

Cho 1/2B ®i qua dung dÞch Ag
2
O (NH
3
)
C
2
H
2
+ Ag
2
O ÷ ÷ → ÷
3
N H
C
2
Ag
2
↓ + H
2
O
nC
2
H
2
= nC
2
Ag
2
=
240
12 , 0
= 0,0005 (mol)
Khèi lîng C
2
H
2
cã trong hçn hîp B: 0,0005.2. 26 = 0,026(g)
- Cho 1/2 B ®i qua dung dÞch Br
2

C¸c ph¶n øng:
C
2
H
4
+ Br
2


C
2
H
4
Br
2
C
2
h
2
+ 2Br
2


C
2
H
2
Br
4
- Khèi lîng cña C
2
H
4
trong hçn hîp B lµ:
(0,041 -
2
026 , 0
). 2 = 0,056 (g)
Bµi 2: C¸c hi®rocacbon A, B, C ®Òu ë tr¹ng th¸i khÝ ë ®iÒu kiÖn
thêng, x¸c ®Þnh c«ng thøc cña chóng b»ng kÕt qu¶ cña tõng thÝ
nghiÖm sau:
a, 1,4g chÊt A lµm mÊt mµu võa ®ñ mét dung dÞch chøa 8g
br«m.
b, Mét thÓ tÝch V cña B ch¸y cÇn 2,5V khÝ «xi.
151
c, Tæng thÓ tÝch C vµ thÓ tÝch « xi võa ®ñ b»ng tæng thÓ
tÝch cña khÝ CO
2
vµ h¬i níc t¹o thµnh, thÓ tÝch h¬i níc ®óng b»ng
thÓ tÝch CO
2
.
a, theo TN ta cã : M
A
=
8
160 . 4 , 1
= 28 (g)
XÐt c¸c trêng hîp :- hi®rocacbon C
n
H
2n+2
vµ C
n
H
2n-2
kh«ng cã
trêng hîp nµo cã M = 28g
- hi®rocacbon C
n
H
2n
: chØ cã C
2
H
4
lµ tho¶ m·n M=28g vËy A
lµ C
2
H
4
(1®)
b, Gäi c«ng thøc B lµ C
x
H
y
vµ ®Æt V
B
= V
0
Ta cã :C
2
H
4
+ (x+
4
y
) O
2
xCO
2
+
2
y
H
2
O
V
O2
(x +
4
y
)V
0
= x +
4
y
V
CxHy
V
0
x, y ph¶i tho¶ m·n ®iÒu kiÖn :
x, y lµ nh÷ng sè nguyªn d¬ng
2x-2 ≤ y ≤ 2x+2
ChØ cã nghiÖm x=y=2 tho¶ m·n . VËy B lµ C
2
H
2

C, Ta cã : C
n
H
2n
+ (n+
2
n
)O
2
nCO
2
+ nH
2
O
-Theo PTHH V
CO2
= V
H2O
(h¬i )
NÕu lÊy VCnH2n =1 th× V
®Çu
= 1+ n +
2
n

V
cuèi
=V
®Çu
-> 1=
2
n
-> n=2 VËy C lµ C
2
H
4

Bµi 3: Hçn hîp A gåm c¸c khÝ mªtan, ªtylen vµ axªtylen.
a. DÉn 2,8 lÝt hçn hîp A ë ®ktc qua b×nh ®ùng dung dÞch níc
Br«m thÊy b×nh bÞ nh¹t mµu ®i mét phÇn vµ cã 20g br«m ph¶n
øng.
b. MÆt kh¸c ®èt ch¸y hoµn toµn 5,6 lit A ®ktc råi cho toµn bé
s¶n phÈm ch¸y qua b×nh ®ùng 175,2 gam dung dÞch NaOH 20%
sau thÝ nghiÖm thu ®îc dung dÞch chøa 1,57% NaOH.
TÝnh % theo thÓ tÝch cña mçi khÝ cã trong hçn hîp A.
Híng dÉn:
Gäi x, y, z lÇn lît lµ c¸c sè mol cña CH
4
, C
2
H
4
vµ C
2
H
2
cã trong 2,8 lÝt
hçn hîp:
n
hh
=
4 , 22
8 , 2
= 0, 125 mol
Khi cho 2,8 lÝt hçn hîp ®i qua b×nh ®ùng nícBr«m chØ cã C
2
H
4
vµ C
2
H
2
ph¶n øng
Ph¬ng tr×nh ph¶n øng:
C
2
H
4
+ Br
2
-> C
2
H
4
Br
2
C
2
H
2
+ 2 Br
2
-> C
2
H
2
Br
152
Ta cã: nBr
2
= y + 2z =
100
20
= 0, 125
§èt ch¸y 5,6 lÝt hçn hîp
CH
4
+ 2O
2
-> CO
2
+ 2h
2
O
2x 2x
C
2
H
4
+ 3O
2
-> 2CO
2
+ 2H
2
O
2y 4y
2C
2
H
2
+ O
2
-> 4 CO
2
+ 2 H
2
O
2z 4z
Ta cã: n CO
2
= 2x + 4y + 4z = 0,375 + y
n NaOH = 0,876 mol
CO
2
+ 2NaOH -> Na
2
CO
3
+ H
2
O
1mol 2mol
n NaOH ph¶n øng = 2n CO
2
= 0,75 + 2y
n NaOH d = 0, 876 - 0,75 - 2y = 0,126 - 2y
Ta cã hÖ ph¬ng tr×nh
¹
¹
¹
¹
¹
¹
¹
'
¹
·
· +

· +
· + +
57 , 1 100 .
2 , 175 44 ). 375 , 0 (
) 2 126 , 0 .( 40
125 , 0 2
125 , 0
y
y
z y
z y x
Gi¶i hÖ ta ®îc: y = 0,025
x = z = 0, 05
% CH
4
= 40%
% C
2
H
4
= 20%
% C
2
H
2
= 40%
Bµi 4: Hçn hîp A gåm CH
4
, C
2
H
2
vµ mét hi®rocacbon X cã c«ng thøc
C
n
H
2n +2
. Cho 0,896 lÝt hçn hîp A ®i qua dung dÞch Brom d ®Ó
ph¶n øng x¶y r¶y ra hoµn toµn, thÊy tho¸t ra 0,448 lÝt hçn hîp hai
khÝ .
BiÕt r»ng tû lÖ sè mol CH
4
vµ C
n
H
2n+ 2
trong hçn hîp lµ 1:1, khi
®èt ch¸y 0,896 lit A thu ®îc 3,08gam CO
2
(ë §KTC).
a- X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö cña Hi®rocacbon X
b- TÝnh thµnh phÇn % theo thÓ tÝch cña mçi khÝ trong hçn
hîp A.
Híng dÉn:
a- Khi cho hçn hîp A qua dung dÞch brom d, cã ph¶n øng:
C
2
H
2
+ 2Br
2
C
2
H
2
Br
4
V× ph¶n øng x¶y ra hoµn toµn vµ cã hai khÝ tho¸t ra khái dung
dÞch brom, nªn hai khÝ ®ã lµ CH
4
vµ C
n
H
2n+ 2
Theo ®Ò bµi, VC
2
H
2
tham gia ph¶n øng lµ: 0,896 - 0,448 = 0,448
(lÝt)
VËy sè mol C
2
H
2
lµ: 0,448 = 0,02 (mol)
22,4
153
Gäi sè mol cña CH
4
lµ x. Theo bµi => sè mol cña C
n
H
2n + 2
còng
lµ x.
VËy ta cã: x + x = 0,448 = 0,02 => x = 0,01.
22,4
Ph¬ng tr×nh ho¸ häc cña ph¶n øng ®èt ch¸y hçn hîp:
2C
2
H
2
+ 5O
2
4CO
2
+ 2H
2
O
0,02 mol 0,04 mol
CH
4
+ 2O
2
CO
2
+ 2H
2
O
0,01 mol 0,01mol
2C
n
H
2n + 2
+ (3n + 1) O
2
2nCO
2
+ 2 (n +1)H
2
O
0,01 mol 0,01,n mol
VËy ta cã: n
CO2
= 0,04 + 0,01 +0,01n = 3,08 => n = 2
44
VËy c«ng thøc ph©n tö cña hi®rocacbon X lµ C
2
H
6

b- TÝnh % thÓ tÝch c¸c khÝ:
% VC
2
H
2
= 0,448: 0,896 x 100% = 50%
% VCH
4
= % VC
2
H
6
= (100% - 50%) : 2 = 25%
Bµi 5: Ngêi ta ®èt ch¸y mét hidr«cacbon no b»ng O
2
d råi dÉn s¶n
phÈm ch¸y ®i lÇn lît qua H
2
SO
4
®Æc råi ®Õn 350ml dung dÞch
NaOH 2M thu ®îc dung dÞch A. Khi thªm BaCl
2
d vµo dung dÞch A
thÊy t¸c ra 39,4gam kÕt tña BaCO
3
cßn lîng H
2
SO
4
t¨ng thªm
10,8gam. Hái hi®r« c¸c bon trªn lµ chÊt nµo ?
Híng dÉn:
- S¶n phÈm ch¸y khi ®èt Hi®r« cac bon b»ng khÝ O
2
lµ CO
2
; H
2
O; O
2
d. Khi dÉn s¶n phÈm ch¸y ®i qua H
2
SO
4
®Æc th× toµn bé H
2
O bÞ
gi÷ l¹i (do H
2
SO
4
®Æc hót níc m¹nh), do vËy lîng H
2
SO
4
t¨ng
10,8gam, chÝnh b»ng lîng níc t¹o thµnh ( O H
2
m
= 10,8gam), khÝ cßn
l¹i lµ CO
2
, O
2
d tiÕp tôc qua dung dÞch NaOH, x¶y ra ph¶n øng gi÷a
CO
2
vµ NaOH
CO
2
+ 2NaOH → Na
2
CO
3
+ H
2
O (1)
CO
2
+ NaOH → NaHCO
3
(2)
Tuú thuéc vµo sè mol cña CO
2
vµ NaOH mµ cã thÓ
t¹o ra muèi trung hoµ Na
2
CO
3
lÉn muèi axit NaHCO
3
)
* Trêng hîp 1:
NaOH d, s¶n phÈm cña ph¶n øng gi÷a CO
2
vµ NaOH chØ
lµ muèi trung hoµ. Dung dÞch A gåm Na
2
CO
3
+ H
2
O
Khi ph¶n øng víi dung dÞch BaCl
2
, toµn bé muèi gèc cacbonat bÞ
chuyÓn thµnh kÕt tña BaCO
3
.
Na
2
CO
3
+ BaCl
2
→ BaCO
3
+ 2NaCl (3)
Ta cã:
3
BaCO
n
=
2
CO
n
V×:
3
BaCO
n
=
) mol ( 2 , 0
197
4 , 39
·

2
CO
n
= 0,2 (mol)
Trong khi: O H
2
n
=
) mol ( 6 , 0
18
8 , 10
·
154
Suy ra: Tû sè
3
1
6 , 0
2 , 0
n
n
O H
CO
2
2
· ·
kh«ng tån t¹i hi®r« c¸c bon no nµo nh vËy
v× tû sè nhá nhÊt lµ
2
1
ë CH
4
ch¸y
* Trêng hîp 2:
- Nh vËy NaOH kh«ng d. NghÜa lµ NaOH ph¶n øng hÕt. §ång thêi t¹o
ra c¶ muèi axÝt vµ muèi trung hoµ (c¶ ph¶n øng (1) vµ (2) ®Òu x¶y
ra, lîng CO
2
ph¶n øng hoµn toµn, lîng CO
2
bÞ gi÷ l¹i hoµn toµn)
- Theo ph¬ng tr×nh (1) n
NaOH
ban ®Çu = 0,35 . 2 = 0.7 (mol)
n
NaOH
= 2.
3 2
CO Na
n
= 2 .
3
BaCO
n

= 2 . 0,2 = 0,4 (mol)

2
CO
n
ë (1) = 0,2 (mol) (*)
Lîng NaOH cßn l¹i: 0,7 - 0,4 = 0,3 (mol). Tham gia ph¶n øng (2)
- Theo ph¬ng tr×nh (2):
2
CO
n
= n
NaOH
= 0,3 (mol) (**)
- VËy tõ (*), (**) lîng khÝ CO
2
t¹o thµnh trong ph¶n øng ch¸y lµ
2
CO
n
= 0,2 + 0,3 = 0,5 (mol)
Gäi CTHH hi®r« c¸c bon no lµ C
n
H
2n+2
(n ≥ 1)
Ph¶n øng ch¸y;
CnH
2n+2
+
2
O
2
1 n 3 +
→ n CO
2
+ (n + 1)H
2
O
Do ®ã;
5 n
6 , 0
5 , 0
1 n
n
· → ·
+
VËy hi®r« c¸c bon cÇn t×m cã c«ng thøc ho¸ häc C
5
H
12
Bµi 6: Cho biÕt X chøa 2 hoÆc 3 nguyªn tè trong sè c¸c nguyªn tè
C; H; O.
1/ Trén 2,688lÝt CH
4
(®ktc) víi 5,376lÝt khÝ X (®ktc) thu ®îc hçn
hîp khÝ Y cã khèi lîng 9,12g. TÝnh khèi lîng ph©n tö X.
2/ §èt ch¸y hoµn toµn hçn hîpY. Cho s¶n phÈm ch¸y hÊp thô hÕt vµo
dung dÞch chøa 0,48 mol Ba(OH)
2
thÊy t¹o ra 70,92g kÕt tña. X¸c
®Þnh CTPT vµ viÕt CTCT cña X.
Híng dÉn:
1/ Sè mol c¸c chÊt =
4 , 22
688 , 2
= 0,12 mol
n
x
=
4 , 22
376 , 5
= 0,24 mol
m
x
= 9,12 . 0,12 . 16 = 7,2
=> M
x
=
24 , 0
2 , 7
= 30
2/ C¸c PTHH cã thÓ x¶y ra gåm:
CH
4
+ 2O
2
-> CO
2
+ 2H
2
O (1)
C
x
H
y
O
z
+ (x +
2
y
-
2
z
)O
2
-> xCO
2
+
2
y
H
2
O (2)
CO
2
+ Ba(OH)
2
-> BaCO
3
+ H
2
O (3)
CO
2d
+ H
2
O + BaCO
3
-> Ba(HCO
3
)
2
(4)
155
X¶y ra 2 trêng hîp:
a, Trêng hîp 1: CO
2
thiÕu -> kh«ng cã PTHH(4)

2
CO
n
=
3
BaCO
n
=
197
92 , 70
= 0,36 mol
lîng CO
2
do CH
4
t¹o ra theo PT (1) =
4
CH
n
= 0,12 mol. Do ®ã lîng CO
2
do X t¹o ra = 0,36 - 0,12 = 0,24 mol. Nh vËy sè nguyªn tö C trong
X =
24 , 0
24 , 0
= 1
12 . 1 + y + 16z = 30 hay y + 16z = 18.
CÆp nghiÖm duy nhÊt z = 1 vµ y = 2 O
=> CTPT lµ CH
2
O CTCT lµ H - C
H
b, Trêng hîp 2: CO
2
d cã PTHH (4)
Lóc ®ã n CO
2
= 0,48 + ( 0,48 - 0,36 ) = 0,6 mol
®ñ d

2
CO
n
do X t¹o ra = 0,6 - 0,12 = 0,48 mol
-> nguyªn tö C trong X =
24 , 0
48 , 0
= 2
ta cã 12 . 2 + y + 16z = 30
<=> 24 + y + 16z = 30 <=> y + 16z = 6
CÆp nghiÖm duy nhÊt z = 0 ; y = 6 H H
CTPT lµ C
2
H
6
CTCT lµ H - C - C - H
H H
Bµi 7: §èt ch¸y hoµn toµn 1 hçn hîp khÝ gåm 2 hidrocacbon cã c«ng
thøc tæng qu¸t C
n
H
2n
vµ C
m
H
2m + 2
. (4 ≥ m ≥ 1); (4 ≥ n ≥ 2) cÇn
dïng 35,2g khÝ O
2
.
Sau ph¶n øng thu ®îc 14,4g H
2
O vµ lîng khÝ CO
2


thÓ tÝch
b»ng
3
7
thÓ tÝch cña hçn hîp khÝ ban ®Çu.
a. TÝnh % thÓ tÝch cña hçn hîp khÝ ban ®Çu.
b. X¸c ®Þnh CTPT vµ CTCT c¬ thÓ cã cña c¸c hidrocacbonat
nãi trªn.
n
2
O
=
32
2 , 35
=1,1 mol
n
O H
2
=
18
4 , 14
= 0,8 mol
Gäi a, b lÇn lît lµ sè mol cña 2 hi®rocacbon C
n
H
2n
vµ C
m
H
2m + 2
Ta cã PTHH
C
n
H
2n
+
2
3n
O
2
 n CO
2
+ n H
2
O
a.
2
3na
na na
156
C
m
H
2m + 2
+
2
1)O + 3 (
2
m
 m CO
2
+ (m +1)H
2
O
b (
) 2
) 1 3 + m
). b mb (m+1)b
n
2
O
=
2
3na
+
2
) 1 3 ( + m
b = 1,1 (1)
n
O H
2
= na + (m+1)b = 0,8 (2)
n CO
2
= na

+ mb =
3
7
(a+b) (3)
Gi¶i hÖ PT ta ®îc a = 0,2
b = 0,1
 % C
n
H
2n
=0,2/0,3 x 100% ≈ 66,7%
a. % C
m
H
2m + 2
= 100% - 66,7% = 33,3 %
b. na + mb =
3
7
( a +b)
 0,2n + 0,1m =
3
7
x 0,3
2n + m = 7
n 2 3
m 3 1
 C¸c hi®rocacbon cã CT: C
2
H
4
vµ C
3
H
8
C
3
H
6
vµ CH
4
Bµi 8: Cho hçn hîp A gåm C
2
H
4
vµ C
2
H
2
. LÊy 2,96g hçn hîp A ®em
®èt ch¸y hoµn toµn thu ®îc m
1
g CO
2
vµ m
2
g H
2
O. LÊy 0,616 lÝt
A(®ktc) cho ph¶n øng víi lîng d níc Br«m thÊy cã 6,8g Br
2
tham gia
ph¶n øng (ph¶n øng x¶y ra hoµn toµn).
a, ViÕt PTP¦.
b, TÝnh % theo khèi lîng vµ theo thÓ tÝch cña mçi
hi®rocacbon trong A.
c, TÝnh m
1
vµ m
2
.
a) (1 ®iÓm) C
2
H
4
+ O
2
→ 2CO
2
+ 2H
2
O (1)
C
2
H
2
+
2
5
O
2
→ 2CO
2
+ H
2
O (2)
C
2
H
4
+ Br
2
→ C
2
H
4
Br
2
(3)
C
2
H
2
+ 2Br
2
→ C
2
H
2
Br
4
(4)
b)
mol 0275 , 0 =
4 , 22
616 , 0
= n
A hîp hçn vµ
mol 0425 , 0 =
160
8 , 6
= n
2 Br
Gäi sè mol C
2
H
4
lµ a mol
C
2
H
2
lµ b mol
157
Theo PT (3) vµ (4) ta cã hÖ PT:
{ {
m o l 0 1 5 , 0 = b
m o l 0 1 2 5 , 0 = a

0 4 2 5 , 0 = b 2 + a
0 2 7 5 , 0 = b + a
m
4 2
H C
trong 0,0275 mol hçn hîp : 0,0125.28 = 0,35 g.
m
2 2
H C
trong 0,0275 mol hçn hîp : 0,015.26 = 0,39g.
Tæng khèi lîng = 0,35 + 0,39 = 0,74 g
Tû lÖ 2,96g : 0,616 lÝt = 2,96 : 0,74 = 4:1
→ Sè mol C
2
H
4
vµ C
2
H
2
trong 2,96 g hçn hîp lµ:
n
mol 05 , 0 = 4 . 0125 , 0 = H C
4 2
n
mol 06 , 0 = 4 . 015 , 0 = H C
2 2
% C
2
H
4
theo V b»ng:
% 45 , 45 = % 100 .
11 , 0
05 , 0
% C
2
H
2
theo V b»ng 100%- 45,45% = 54,55%
% C
2
H
4
theo m b»ng
% 3 , 47 = % 100 .
96 , 2
28 . 05 , 0
% C
2
H
2
theo m b»ng 100%- 47,3%= 52,7%
c, TÝnh m
1
, m
2
Theo PT (1) vµ (2):
n
2
CO
= 2n
4 2
H C
+ 2n
2 2
H C
= 0,1 + 0,12 = 0,22 (mol)
→ m
1
= 0,22.44= 9,68(g)
n
O H
2
= 2n
4 2
H C
+ 2n
2 2
H C
= 2.0,05 + 0,06 = 0,16 (mol)
→ m
2
= 0,16.18 = 2,88(g)
Bµi 9: Cho 3,36 lÝt hçn hîp khÝ A (§KTC) gåm hi®ro cacbon X cã
c«ng thøc C
n
H
2n + 2
vµ hi®ro cacbon Y (c«ng thøc C
m
H
2m
) ®i qua
b×nh níc Brom d thÊy cã 8 gam brom tham gia ph¶n øng. BiÕt 6,72
lÝt hæn hîp A nÆng 13 gam, n vµ m tho¶ m¶n ®iÒu kiÖn: 2 ≤ n; m
≤ 4.
T×m c«ng thøc ph©n tö 2 hi®ro cacbon X; Y.
Híng dÉn:
Cho hæn hîp khÝ qua dd níc brom
X: C
n
H
2n + 2
+ Br
2
→ Kh«ng ph¶n øng
Y: C
m
H
2m
+ Br
2
→ C
m
H
2m
Br
2
Gäi sè mol X, Y trong hçn hîp lÇn lît lµ a vµ b ta cã:
a + b =
4 , 22
36 , 3
= 0,15 (mol)
n
Y
= n
Brom
= b =
160
8
= 0,05 (mol ⇒ a = 0,1 mol
158
Theo khèi lîng hçn hîp:
(14n + 2)0,1 + 14m . 0,05 = 13 .
72 , 6
36 , 3
= 6,5
Rót gän: 2n + m = 9
V× cÇn tho¶ m¶n ®iÒu kiÖn 2 ≤ n; m ≤ 4. ( m, n nguyªn d¬ng)
ChØ hîp lÝ khi n = m = 3
VËy c«ng thøc ph©n thøc ph©n tö X lµ C
3
H
8
; Y lµ C
3
H
6
.
Bµi 10: Mét hçn hîp gåm khÝ Metan, Etilen cã thÓ tÝch 5 lÝt ®îc
trén lÉn víi 5 lÝt khÝ Hi®ro råi nung ®Õn 250
0
C cã bét kÒn xóc t¸c
cho ®Õn khi ph¶n øng kÕt thóc. Sau khi trë l¹i nh÷ng ®iÒu kiÖn lóc
®Çu. VÒ nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt thÓ tÝch tæng céng chØ cßn l¹i 8 lÝt
®îc dÉn qua dung dÞch níc Brom. Hái
1) Dung dÞch Brom cã bÞ mÊt mµu kh«ng ?
2) TÝnh thµnh phÇn % theo thÓ tÝch cña CH
4
vµ C
2
H
4
trong
hçn hîp lóc ®Çu
3) NÕu thay C
2
H
4
b»ng cïng thÓ tÝch cña C
2
H
2
th× sau ph¶n
øng thÓ tÝch tæng céng b»ng bao nhiªu ?
Híng dÉn:
a) Khi trén hçn hîp khÝ CH
4
; C
2
H
4
víi khÝ H
2
®Õn khi ph¶n øng
kÕt thóc cã nghÜa ph¶n øng ®· x¶y ra hoµn toµn vµ chØ cã C
2
H
4
ph¶n øng víi H
2
.
PTHH : C
2
H
4
+ H
2
C
2
H
6

Theo ph¶n øng ta cã n
C2H4
= n
H2

Mµ theo bµi ra : n
C2H4
< n
H2
nªn sau ph¶n øng cã H
2
(d) vµ
CH
4
; C
2
H
6
lµ nh÷ng chÊt kh«ng ph¶n øng víi dd Brom. Nªn Brom
kh«ng mÊt mµu.
b) Theo ph¶n øng trªn : Vh hîp gi¶m = V
C2H4
®· ph¶n øng.
=> V
C2H4
= 5 + 5 - 8 = 2 (lÝt)
% C
2
H
4

% 40 % 100 .
5
2
· ·
% CH
4
= 100% - 40% = 60%
c) NÕu thay C
2
H
4
+ 2H
2
C
2
H
6

Theo PTHH :
V
H2
= 2V
C2
H
2
= 2.2 = 4 (l)
=> V
H2
(d) = 5 - 4 = 1 (lÝt)
Ni
t
0
Ni
t
0
159
V
hh
= 3 +2 + 1 = 6 (lÝt).
Bµi 11: Hîp chÊt h÷u c¬ A chØ chøa hai nguyªn tè X vµ Y. §èt ch¸y
hoµn toµn m gam A thu ®îc ®óng m gam H
2
O. A cã ph©n tö khèi
trong kho¶ng 150 < M < 170.
a. X vµ Y lµ nguyªn tè g×?
b. X¸c ®Þnh c«ng thøc ®¬n gi¶n nhÊt (c«ng thøc trong ®ã tØ lÖ
sè nguyªn tö cña c¸c nguyªn tè lµ tèi gi¶n) vµ c«ng thøc ph©n tö
cña A.
Híng dÉn:
- Nªu ®îc v× A lµ hîp chÊt h÷u c¬ nªn trong X vµ Y ph¶i cã mét
nguyªn tè lµ C.
MÆt kh¸c khi ®èt A thu ®îc H
2
O. VËy X vµ Y lµ C vµ H
- ViÕt ®îc ph¬ng tr×nh tæng qu¸t:
CxHy + (x +
4
y
)O
2
→ xCO
2
+

2
y
H
2
O
a
2
y
. a
- LËp ®îc hÖ thøc a(mol) C
x
H
y
=>
2
y
.a(mol) H
2
O →
Mµ M
A
=
a
m
vµ M
H
2
O
=
2
y
a
m
= 18 => a.M
A
= 9.a.y => M
A
= 9y.
V× 150 < M < 170 nªn 16 < y < 19.
Ta cã:
y 16 17 18 19
M
A
145 156 16
2
171
V× nÕu M = 156, y = 17 th× x = 11,5 (lo¹i). VËy chØ cã y = 18,
x = 12 vµ M = 162 lµ phï hîp.
⇒ C«ng thøc ph©n tö cña A lµ: C
12
H
18
C«ng thøc ®¬n gi¶n nhÊt lµ: (C
2
H
3
)
n

Bµi 12: Hçn hîp khÝ B chøa mªtan vµ axetilen.
1. Cho biÕt 44,8 lÝt hçn hîp B nÆng 47g. TÝnh % thÓ tÝch mçi khÝ
trong B.
2. §èt ch¸y hoµn toµn 8,96 lÝt hån hîp B vµ cho tÊt c¶ s¶n phÈm
hÊp thô vµo 200ml dung dÞch NaOH 20% (D = 1,2 g/ml). TÝnh nång
®é % cña mçi chÊt tan trong dung dÞch NaOH sau khi hÊp thô s¶n
phÈm ch¸y.
3. Trén V lÝt hçn hîp B víi V
'
Hi®r«cacbon X (chÊt khÝ) ta thu ®îc
hçn hîp khÝ D nÆng 271g, trén V' lÝt hçn hîp khÝ B víi VlÝt
Hi®rocacbon X ta thu ®îc hçn hîp khÝ E nÆng 206g. BiÕt V' - V =
160
44,8 lÝt. H·y x¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö cña Hi®rocacbon X. C¸c
thÓ tÝch khÝ ®Òu ®o ë ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn.
Híng dÉn:
1. Gäi n lµ sè mol C
2
H
2
trong 1 mol hçn hîp B ta cã ph¬ng tr×nh vÒ
khèi
lîng mol: M
B
= 26n +16 (1 - n) = 47/2 = 23,5 => n = 0,75 tøc
axetilen= 75%,
mªtan = 25%
2. C¸c ph¬ng tr×nh:
2C
2
H
2
+ 5O
2
4CO
2
+2H
2
O (1)
CH
4
+ 2O
2
CO
2
+2H
2
O (2)
TÝnh n
B
= 0,4 mol , trong ®ã cã 0,3mol C
2
H
2
vµ 0,1mol CH
4

Theo c¸c ph¶n øng : 1;2:
Tæng mol CO
2
= 0,3 x 2 + 0,1 x 1 = 0,7 mol
Tæng mol H
2
O = 0,3 x 1 + 0,1 x 2 = 0,5 mol
Sè mol NaOH = 200x 1 ,2 x 20 /100x40 = 1,2mol
V×: sè mol CO
2
< sè mol NaOH < 2 x sè mol CO
2
.
Do ®ã t¹o thµnh 2 muèi :
CO
2
+ 2NaOH Na
2
CO
3
+ H
2
O (3)
CO
2
+NaOH NaHCO
3
(4)
Gäi a, b lÇn lît lµ sè mol Na
2
CO
3
vµ NaHCO
3
Ta cã:
a + b = 0,7
=> a = 0,5mol Na
2
CO
3

2a +b = 1,2
b = 0,2mol NaHCO
3
Khèi lîng dung dÞch NaOH sau khi hÊp thô CO
2
vµH
2
O lµ:
200x 1,2+ 0,7 x 44 + 0,5 x 18 = 279,8 g
VËy % N
2
CO
3
=106 x 0,5 x 100/279,8 = 18,94%
% NaHCO
3
= 84 x 0,2 x 100/279,8 = 6%
3- Ta cã c¸c ph¬ng tr×nh vÒ hçn hîp D vµ E:
V . 23,5 + V' .M = 271 (a)
22,4 22,4
V' . 23,5 + V .M = 206 (b)
22,4 22,4
MÆt kh¸c: V' - V = 44,8 lÝt (c)
Trong ®ã: M lµ khèi lîng ph©n tö cña Hi®rocacbonX.
Tõ (a), (b) vµ (c) gi¶i ra ta ®îc M = 56
Gäi c«ng thøc X lµ C
X
H
Y
ta cã: 12 x + y = 56
Suy ra c«ng thøc cña X lµ C
4
H
8

Bµi 13: Hçn hîp X ë (®ktc) gåm mét ankan vµ mét anken. Cho 3,36
(l) hçn hîp X qua b×nh níc Brom d thÊy cã 8(g) Br«m tham gia ph¶n
øng. BiÕt 6,72 (l) hçn hîp X nÆng 13(g).
1, T×m c«ng thøc ph©n tö cña ankan vµ anken, biÕt sè nguyªn tö
cacbon trong mçi ph©n tö kh«ng qu¸ 4.
161
2, §èt ch¸y hoµn toµn 3,36 (l) hçn hîp X vµ cho tÊt c¶ s¶n phÈm
ch¸y hÊp thô vµo dung dÞch NaOH (d), sau ®ã thªm BaCl
2
d th× thu
®îc bao nhiªu (g) chÊt kÕt tña?
Híng dÉn:
§Æt CTPT cña X, Y lÇn lît lµ C
n
H
2n + 2
vµ C
m
H
2m

§iÒu kiÖn: 1 ≤ n ≤ 4 vµ 2 ≤ m ≤ 4 ( m, n nguyªn d¬ng)
Cho hæn hîp khÝ qua dd níc brom
X: C
n
H
2n + 2
+ Br
2
→ Kh«ng ph¶n øng
Y: C
m
H
2m
+ Br
2
→ C
m
H
2m
Br
2
Gäi sè mol X, Y trong hçn hîp lÇn lît lµ a vµ b ta cã:
a + b =
4 , 22
36 , 3
= 0,15 (mol)
n
Y
= n
Brom
= b =
160
8
= 0,05 (mol ⇒ a = 0,1 mol
Theo khèi lîng hçn hîp:
(14n + 2)0,1 + 14m . 0,05 = 13 .
72 , 6
36 , 3
= 6,5
Rót gän: 2n + m = 9
V× cÇn tho¶ m·n ®iÒu kiÖn: 1 ≤ n ≤ 4 vµ 2 ≤ m ≤ 4 ( m, n
nguyªn d¬ng)
ChØ hîp lÝ khi n = m = 3
VËy c«ng thøc ph©n thøc ph©n tö X lµ C
3
H
8
; Y lµ C
3
H
6
.
2/ Ta cã c¸c PTHH x¶y ra:
C
3
H
8
+ 5O
2
----> 3CO
2
+ 4H
2
O
0,1 0,3 mol
2C
3
H
6
+ 9O
2
-----> 6CO
2
+ 6H
2
O
0,05 0,15 mol
CO
2
+ 2NaOH -----> Na
2
CO
3
+ H
2
O
0,45 0,9 0,45 mol
BaCl
2
+ Na
2
CO
3
----> BaCO
3
+ 2NaCl
0,45 0,45 -----> 0,45 mol
m
r¾n
= 0,45 . 197 = 88,65g
162
Chuyªn ®Ò 19:
tÝnh chÊt - ®iÒu chÕ Ancol
C«ng thøc ph©n tö tæng qu¸t vµ c«ng thøc ph©n tö cña chÊt
t¬ng ®¬ng víi hçn hîp rîu.
C«ng thøc mét chÊt C«ng thøc chÊt t¬ng ®¬ng
Rîu no: C
n
H
2n + 2
O
x
x ≤ n ; n, x ∈ N
*

C
n
H
2
n

+ 2
Ox
x < n
Rîu no ®¬n chøc: C
n
H
2n + 2
O C
n
H
2
n

+ 2
O
n > 1
Rîu cha no no, m¹ch hë, cã k nèi
π
vµ ®¬n chøc.
C
n
H
2n + 2 – 2k
O
n ≥ 3, n, k ∈ N
*
C
n
H
2
n

+ 2- 2
k
O
n > 3
C¸c ph¶n øng cña rîu:
- Ph¶n øng víi kim lo¹i kiÒm:
2R(OH)
n
+ 2nM ----> 2R(OM)
n
+ nH
2
2R-OH + 2M ----> 2R-OM + H
2

R(OH)
n
: Rîu n chøc, R-OH: Rîu ®¬n chøc.
- Ph¶n øng víi axit:
R-OH + H-Br ---> R-Br + H
2
O
- Ph¶n øng t¸ch níc:
C
n
H
2n + 1
-OH -------> C
n
H
2n
+ H
2
O.
- Ph¶n øng ete ho¸ cña rîu ®¬n chøc, ta cã:
Sè mol ete = 1/2 sè mol cña rîu tham gia ph¶n øng.
Hçn hîp 2 rîu bÞ ete h¸o sÏ t¹o ra 3 ete.
- Ph¶n øng ch¸y cña rîu no hay ete no.
C
n
H
2
n

+ 2
Ox + (3n + 1 - x )/2 ------> n CO
2
+ ( n + 1)H
2
O
xmol n xmol ( n + 1)x mol
HÖ qu¶:
Rîu no hay ete no ch¸y ----> sè mol H
2
O > sè mol CO
2
. Vµ sè mol r-
îu no hay ete no tham gia ph¶n øng = sè mol H
2
O – sè mol CO
2
.
Bµi tËp ¸p dông:
Bµi 1: §èt ch¸y 3,075 gam hçn hîp 2 rîu no ®¬n chøc kÕ tiÕp nhau
trong d·y ®ång ®¼ng. S¶n phÈm thu ®îc lÇn lît cho qua b×nh 1
®ùng H
2
SO
4
®Æc vµ b×nh 2 ®ùng KOH r¾n. TÝnh khèi lîng c¸c
b×nh nµy t¨ng lªn, biÕt r»ng nÕu cho lîng rîu trªn t¸c dông víi Na
thÊy tho¸t ra 0,672 lÝt H
2
(®ktc). LËp c«ng thøc ph©n tö cña 2 rîu.
Bµi gi¶i
163
Gäi n lµ sè nguyªn tö cacbon trung b×nh cña 2 rîu. Ta cã CTPT t-
¬ng ®¬ng cña 2 rîu lµ C
n
H
2
n
+ 1
OH.
Ph¶n øng ®èt ch¸y:
C
n
H
2
n
+ 1
OH +
2
3n
O
2
÷ → ÷
0
t
n CO
2
+ ( n + 1) H
2
O
(1)
Khi cho s¶n phÈm thu ®îc qua b×nh 1 ®ùng H
2
SO
4
th× H
2
O bÞ hÊp
thô vµ qua b×nh 2 ®ùng KOH th× CO
2
bÞ gi÷ l¹i theo ph¬ng tr×nh.
CO
2
+ 2KOH ÷ → ÷ K
2
CO
3
+ H
2
O
(2)
Ph¶n øng rîu t¸c dông víi Na
2C
n
H
2
n
+ 1
OH + 2Na ÷ → ÷ 2C
n
H
2
n
+ 1
ONa + H
2

(3)
Theo (3) sè mol hçn hîp 2 rîu lµ.
n
hh
= 2.n
H
2
= 2
4 , 22
672 , 0
= 0,06 (mol)

M
hh
=
06 , 0
075 , 3
= 51,25 = 14n + 18

n = 2,375. V× 2 rîu kÕ tiÕp nhau nªn suy ra: C
2
H
5
OH vµ C
3
H
7
OH.
Theo (1) ta cã:
Khèi lîng b×nh 1 t¨ng = m
H
2
O
= 0,06(2,375 + 1).18 = 3,645 g
Khèi lîng b×nh 2 t¨ng = m
CO
2
= 0,06 . 2,375 . 44 = 6,27 g
Bµi 2: A lµ hçn hîp gåm rîu Etylic vµ 2 axit h÷u c¬ kÕ tiÕp nhau cã
d¹ng C
n
H
2n+1
COOH vµ C
n+1
H
2n+3
COOH. Cho 1/2 hçn hîp A t¸c dông
hÕt víi Na tho¸t ra 3,92 lÝt H
2
(®ktc). §èt 1/2 hçn hîp A ch¸y hoµn
toµn, s¶n phÈm ch¸y ®îc hÊp thô hÕt vµo dung dÞch Ba(OH)
2
d th×
cã 147,75g kÕt tña vµ khèi lîng b×nh Ba(OH)
2
t¨ng 50,1 g.
a, T×m c«ng thøc 2 axit trªn.
b, T×m thµnh phÇn hçn hîp A.
nH2 =
4 , 22
92 , 3
= 0,175 (mol)
PT ph¶n øng:
2C
2
H
5
OH + 2Na

2C
2
H
5
ONa + H
2
(1)
2C
n
H
2n+1
COOH +2Na

2C
n
H
2n+1
COONa + H
2
(2)
2C
n+1
H
2n+3
COOH +2Na

2C
n+1
H
2n+3
COONa + H
2
(3)
BiÖn luËn theo trÞ sè trung b×nh.
Tæng sè mol 3 chÊt trong 1/2 hçn hîp = 0,175.2= 0,35 (mol)
t
0

C
2
H
6
O + 3O
2


2CO
2
+ 3H
2
O (4)
t
0

C
x
H
2x
O
2
+
2
2 3 − x
O
2


xCO
2
+ xH
2
O (5)
ChÊt kÕt tña lµ BaCO
3


nBaCO
3
=
197
75 , 147
= 0,75 (mol)
PT: CO
2
+ Ba(OH)
2


BaCO
3
+ H
2
O (6)
Theo PT (6) ta cã: nCO
2
= nBaCO
3
= 0,75 (mol)

mCO
2
= 0,75 x44 = 33(g)
164

mH
2
O = m t¨ng - mCO
2


mH
2
O = 50,1 - 33 = 17,1 (g)

nH
2
O =
18
1 , 17
= 0,95 (mol)
Tõ PT (4) ta thÊy ngay:
Sè mol rîu C
2
H
5
OH = 0,95 - 0,75 = 0,2 ( mol)
Theo PT (4) ta thÊy sè mol CO
2
t¹o ra lµ
nCO
2
= 2.nC
2
H
5
OH = 2.0,2 = 0,4 (mol)
Suy ra: 2 a xÝt ch¸y t¹o ra 0,75 - 0,4 = 0,35 (mol CO
2
)
Tõ PT (4) ta thÊy nH
2
O = 3.nC
2
H
5
OH = 3.0,2 = 0,6 (mol)
Suy ra 2 axit ch¸y t¹o ra: 0,95 - 0,6 = 0,35 mol H
2
O
Víi sè mol 2axit = 0,35 - 0,2 = 0,15

x = 0,35 : 0,15 = 2,33
(x lµ sè mol trung b×nh gi÷a n+1 vµ n+2)

2 axit lµ CH
3
COOH vµ C
2
H
5
COOH.

Gäi sè mol CH
3
COOH, C
2
H
5
COOH trong 1/2 A lµ a, b.
Theo ph¬ng tr×nh ®èt ch¸y ta cã:
Sè mol cña 2 axit = 0,15mol = a + b.
nCO
2
sinh ra = 2a + 3 b = 0,35. Gi¶i ra ta cã: a = 0,1; b =
0,05.
VËy hçn hîp cã 0,2 mol CH
3
COOH lµ 12 g vµ 0,10 mol C
2
H
5
COOH lµ
7,4g
Bµi 3: Hçn hîp A gåm 0,1 mol Rîu Etylic vµ a mol Rîu X cã c«ng thøc
lµ: C
n
H
2n
(OH)
2
. Chia A thµnh 2 phÇn b»ng nhau. PhÇn 1 cho t¸c dông
hÕt víi Na thÊy bay ra 2,8lÝt khÝ Hi®r« (ë §KTC). PhÇn thø 2 ®em
®èt ch¸y hoµn toµn thu ®îc 8,96 lÝt khÝ CO
2
(ë §KTC) vµ b g níc.
a/ T×m c¸c gi¸ trÞ cña a, b?
b/ X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö, viÕt c«ng thøc cÊu t¹o cña X, biÕt
r»ng mçi nguyªn tö C chØ liªn kÕt ®îc víi 1 nhãm OH?
Híng dÉn:
1. C¸c ph¶n øng x¶y ra.
2C
2
H
5
OH + 2Na ÷ → ÷ 2C
2
H
5
ONa + H
2
↑ (1)
C
n
H
2n
(OH)
2
+ 2 Na ÷ → ÷ C
n
H
2n
(ONa)
2
+ H
2
↑ (2)
C
2
H
5
OH + 3 O
2
÷ → ÷
t o
2 CO
2
+ 3 H
2
O (3)
C
n
H
2n
(OH)
2
+
2
1 3 − n
O
2
÷ → ÷
t o
n CO
2
+ (n+1) H
2
O (4)
Theo ph¶n øng (1), (2) ta cã:
n H
2
=
2 , 2
1 , 0
+
2
a
=
4 , 22
8 , 2
= 0,125 (mol)

a = 0,2 mol.
Theo ph¶n øng (3), (4):
165
n CO
2
=
2
1 , 0
. 2 +
2
2 , 0
. n =
4 , 22
96 , 8
= 0,4 (mol).

n = 3.
Theo ph¶n øng (3), (4):
n H
2
O =
2
1 , 0
. 3 +
2
2 , 0
. 4 = 0,55 (mol).
m H
2
O = b = 0,55 . 18 = 9,9g
2. C«ng thøc ph©n tö cña X lµ: C
3
H
8
O
2
hay C
3
H
6
(OH)
2
.
C«ng thøc cÊu t¹o hîp chÊt lµ:
CH
2
- CH - CH
3
CH
2
- CH
2
- CH
2
OH OH OH OH
Bµi 4 : §èt ch¸y hoµn toµn 23g mét rîu no ®¬n chøc A, thu ®îc 44g CO
2
vµ 27g H
2
O.
a/ X¸c ®Þnh CTPT, CTCT cña A
b/ Hçn hîp X gåm A vµ B lµ ®ång ®¼ng cña nhau. Cho 18,8g hçn hîp X
t¸c dông víi Na d, thu ®îc 5,6 lit H
2
(®ktc). X¸c ®Þnh CTPT, CTCT cña A,
B vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña A, B trong X.
c/ §èt ch¸y hoµn toµn hçn hîp X råi cho toµn bé s¶n phÈm ®i qua b×nh
®ùng dung dÞch Ca(OH)
2
d, thu ®îc 35g kÕt tña. TÝnh khèi lîng hçn hîp
X ®em ®èt ch¸y.
Híng dÉn :
a/ Sè mol CO
2
= 1 mol vµ sè mol cña H
2
O = 1,5 mol. NhËn thÊy sè mol
cña H
2
O > sè mol cña CO
2
-----> Rîu A lµ rîu no.
n
H
2
O
: n
CO
2
=
n
n 1 +
= 1,5 ----> n = 2. CTPT cña A lµ C
2
H
6
O vµ CTCT lµ
CH
3
– CH
2
– OH.
b/ Gäi CTPT TB cña A vµ B lµ C
n
H
2
n

+ 1
OH, a lµ sè mol cña rîu t¬ng
®¬ng.
m = (14n + 18)a = 18,8 (*)
2C
n
H
2
n

+ 1
OH + 2Na ------> 2C
n
H
2
n

+ 1
ONa + H
2

a(mol) a/2(mol)
Sè mol H
2
= a/2 = 5,6/22,4 = 0,25 ----> a = 0,5 mol
Thay a = 0,5 vµo (*) ----> n = 1,4 VËy n < n < n + 1 (n nguyªn d-
¬ng vµ n ≥ 1)
VËy rîu B chØ cã 1 nguyªn tö C, B lµ CH
3
– OH.
§Æt sè mol cña CH
3
– OH lµ x, sè mol cña CH
3
– CH
2
– OH lµ y.
x + y = a = 0,5
32x + 46y = 18,8
Gi¶i ph¬ng tr×nh ta ®îc: x = 0,3 vµ y = 0,2.
---> m
CH
3
OH
= 0,3 . 32 = 9,6g ---> % m
CH
3
OH
= 51,06% vµ % m
CH
3
- CH
2
- OH
= 48,94%.
166
c/
2C
n
H
2
n

+ 1
OH + 3n O
2
----> 2n CO
2
+ 2( n + 1) H
2
O
a mol n a mol
CO
2
+ Ca(OH)
2
----> CaCO
3
+ H
2
O
n a mol n a mol
Sè mol cña CaCO
3
= n a = 35 : 100 = 0,35 mol ----> a = 0,35 : n =
0,35 : 1,4 = 0,25.
Ta cã: m
X
= (14n + 18)a = 14n a + 18a = 14.0,35 + 18.0,25 =
9,4g.
Bµi 5:
1 - Trong b×nh kÝn ë 150
0
C chøa hçn hîp khÝ gåm 1 thÓ tÝch
axetilen vµ 2 thÓ tÝch oxi. §èt ch¸y axetilen b»ng chÝnh khÝ oxi
trong b×nh. Sau khi ph¶n øng kÕt thóc ®a b×nh vÒ nhiÖt ®é ban
®Çu th× ¸p suÊt trong b×nh thay ®æi nh thÕ nµo?
2 - Trén 12,4 g hçn hîp hai rîu CH
3
OH vµ C
2
H
5
OH víi 3 g axit
C
x
H
y
COOH råi ®em ®èt th× thu ®îc 13,44 l khÝ CO
2
(§KTC). NÕu
®em 3 g oxit trªn trung hoµ bëi dung dÞch KOH 0,5 M th× cÇn 100
ml DD KOH.
a. T×m CTHH cña axit trªn.
b. TÝnh % khèi lîng hçn hîp rîu ban ®Çu.
c. ViÕt PTHH c¸c ph¶n øng Este ho¸ gi÷a c¸c chÊt trªn.
Híng dÉn:
1 - ë 150
0
C níc ë thÓ h¬i.
Gäi V lµ thÓ tÝch cña C
2
H
2
th× V
O
2
= 2V
ThÓ tÝch hçn hîp C
2
H
2
vµ O
2
trong b×nh b»ng 3V
PTHH:
2C
2
H
2
(k) + 5O
2
(k) → 4CO
2
(k) + 2H
2
O(h)
2 mol 5 mol 4 mol 2 mol
V l 2,5 V l 2 V l V l
x l 2 Vl y l z l
x =
V
5
4
y =
V
5
8
z =
V
5
4

V
C
2
H
2
cßn d = V -
V
5
4
=
V
5
1
V
hh
sau ph¶n øng = (
V
5
8
+
V
5
4
+
V
5
1
) =
V
5
13

Gäi ¸p suÊt trong b×nh lóc ®Çu lµ 100%
167
¸p suÊt trong b×nh sau ph¶n øng lµ a %. ¸p dông c«ng thøc
s
d
P
P
=
s
d
n
n
=
s
d
V
V
Ta cã: a =
3
5
13
. 100
= 86,7 (%)
VËy ¸p suÊt khÝ trong b×nh gi¶m ®i lµ:
100 % - 86,7 % = 13,3 %
2.
a- T×m CTHH cña axit:
n
KOH
= 0,5 . 0,1 = 0,05 (mol)
PTHH: C
x
H
y
COOH (dd) + KOH (dd) → C
x
H
y
COOK (dd) + H
2
O (l)
0,05 mol 0,05 mol
M
C
x
H
y
COOH
=
05 , 0
3
= 60
12 x + y + 45 = 60
12x + y = 15
x = 1 vµ y = 3 ----> CTHH cña axit lµ: CH
3
COOH.
b. TÝnh phÇn khèi lîng cña hçn hîp rîu ban ®Çu:
N
co
2
=
4 , 22
44 , 13
= 0,6 (mol)
Gäi x, y lÇn lît lµ sè mol CH
3
OH vµ C
2
H
5
OH trong hçn hîp (x, y > 0).
PTHH: §èt ch¸y hçn hîp
2CH
3
OH (l) + 3O
2
(k) → 2CO
2
(k) + 4H
2
O (h)
x mol x mol
C
2
H
5
OH (l) + 3O
2
(k) → 2 CO
2
(k) + 3H
2
O (h)
y mol 2y mol
CH
3
COOH (l) + 2O
2
(k) → 2 CO
2
(k) + 2H
2
O (h)
0,05 mol 0,1 mol
Tæng sè mol CO
2
: 2y + x + 0,1 = 0,6
2y + x = 0,5
Khèi lîng hçn hîp hai rîu b»ng 12,4 gam
46 y + 32 x = 12,4
suy ra x = 0,1 mol vµ y = 0,2 mol
% CH
3
OH =
4 , 12
32 . 1 , 0
. 100% ≈ 25,8 %
% C
2
H
5
OH = 100% - 25,8 % = 74,2%
c. Ph¶n øng ESTE ho¸:
H
2
SO
4
(®Æc), t
0
CH
3
COOH (l) + C
2
H
5
OH (l) CH
3
COOC
2
H
5
(l) + H
2
O (l)
H
2
SO
4
(®Æc), t
0
CH
3
COOH (l) + CH
3
OH (l) CH
3
COOCH
3
(l) + H
2
O (l)

168
169
Chuyªn ®Ò 20:
tÝnh chÊt, ®iÒu chÕ axit vµ
este
C«ng thøc ph©n tö tæng qu¸t cña axit vµ este ®a chøc no,
m¹ch hë.
C
n
H
2n + 2 – 2k
O
2k
víi k: nhãm chøc – COOH hay – C – O – H vµ n, k thuéc
N
*
= 1, 2, 3..

O
Hçn hîp: C
.
n
H
2
n
+ 2 - 2
k
O
2
k
víi
n
,
k
> 1.
k = 1: ---> este vµ axit ®Òu ®¬n chøc no cã c«ng thøc ph©n tö lµ:
C
n
H
2n
O
2
víi axit th× n ≥ 1 vµ este th× n ≥ 2.
Hçn hîp: C
.
n
H
2
n
O
2
víi axit th×
n
> 1 vµ este th×
n
> 2.
- NÕu mét trong hai gèc rîu hoÆc axit lµ ®¬n chøc th× este m¹ch
hë. NÕu rîu vµ axit ®Òu ®a chøc th× este m¹ch vßng.
- Axit vµ este ®Òu t¸c dông víi dung dÞch kiÒm gäi chung lµ
ph¶n øng xµ phßng ho¸, ®Òu t¹o ra muèi kiÒm cña axit h÷u c¬.
RCOOH RCOOM + H
2
O
R – C – O – R
/
+ MOH ----> RCOOM + R
/
OH

O
- Este cã ph¶n øng thuû ph©n trong m«i trêng axit H
2
SO
4
t¹o ra r-
îu vµ axit.
- Ph¶n øng ch¸y cña axit vµ este ®¬n chøc no ®Òu t¹o ra CO
2

H
2
O cã sè mol b»ng nhau.
- Tæng qu¸t, mét chÊt cã c«ng thøc ph©n tö lµ C
n
H
2n
O
x
vµ m¹ch
hë th× C
n
H
2n
O
x
cã mét nèi
π
trong c«ng thøc cÊu t¹o vµ khi ch¸y
t¹o ra CO
2
vµ H
2
O cã sè mol b»ng nhau.
Bµi to¸n ¸p dông:

Bµi 1: §èt ch¸y 3(g) mét hîp chÊt h÷u A c¬ trong kh«ng khÝ thu ®îc
4,4g CO
2
vµ 1,8g H
2
O.
a. X¸c ®Þnh CTPT cña hîp chÊt h÷u c¬ A. BiÕt r»ng tû khèi cña A
so víi H
2
lµ 30. ViÕt CTCT cã thÓ cã cña A.
b. NÕu ®em toµn bé lîng khÝ CO
2
ë trªn t¸c dông víi 100 ml dd
NaOH 1,5M th× thu ®îc muèi g×? TÝnh khèi lîng cña mçi muèi.
Híng dÉn;
a.V× ®èt ch¸y hîp chÊt h÷u c¬ A thu ®îc CO
2
vµ H
2
O nªn ch¾c
ch¾n trong A ph¶i chøa hai nguyªn tè lµ C vµ H cã thÓ cã O.
170
Sè mol s¶n phÈm.
mol n
CO
1 , 0
44
4 , 4
2
· ·
=>
mol n n
CO C
1 , 0
2
· ·
=>
g m
C
2 , 1 12 . 1 , 0 · ·
g m mol n n mol n
H O H H O H
2 , 0 1 . 2 , 0 2 , 0 2 1 , 0
18
8 , 1
2 2
· · ·> · · ·> · ·
Ta cã:
g m g m m
A H C
6 ) ( 6 , 2 2 , 0 4 , 2 · < · + · +

Do ®ã trong A ph¶i chøa nguyªn tè O
) ( 6 , 1 ) 2 , 0 2 , 1 ( 3 ) ( g m m m m
H C A O
· + − · + − ·
) ( 1 , 0
16
6 , 1
mol n
O
· ·
TØ lÖ :
1 : 2 : 1 1 , 0 : 2 , 0 : 1 , 0 : : · ·
O H C
n n n

C«ng thøc ®¬n gi¶n nhÊt cña A lµ CH
2
O. §Æt c«ng thøc tæng qu¸t
cña A lµ ( CH
2
O)
n
cã m
A
=30n
Theo c«ng thøc d
A/
2
H
= 30.2

= 60 =>30n = 60 => n = 2.
VËy c«ng thøc ph©n tö cña A lµ C
2
H
4
O
2
.
b.
mol n
NaOH
15 , 0 5 , 1 . 1 , 0 · ·
.
Ph¬ng tr×nh ph¶n øng: CO
2
+ NaOH

NaHCO
3

Tríc ph¶n øng: 0,1 0,15
Ph¶n øng: 0,1 0,1
Sau ph¶n øng : 0 0,05 0,1
TiÕp tôc cã ph¶n øng: NaHCO
3
+ NaOH ÷ → ÷ Na
2
CO
3
+ H
2
O
Tríc ph¶n øng: 0,1 0,05
0,05 0,05
Sau ph¶n øng 0,05 0 0,05
Ta thu ®îc 2 muèi: NaHCO
3
vµ Na
2
CO
3
cã khèi lîng lµ:

g m
g m
CO Na
NaHCO
3 , 5 106 . 05 , 0
2 , 4 84 . 05 , 0
3 2
3
· ·
· ·
Bµi 2: §èt ch¸y hoµn toµn 4,4g hîp chÊt h÷u c¬ Y chøa C, H, O cÇn
võa ®ñ 5,6 lÝt khÝ ¤xi (§KTC), thu ®îc khÝ CO
2
vµ h¬i níc víi thÓ
tÝch b»ng nhau.
a) X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö cña Y, biÕt r»ng khèi lîng ph©n tö
cña Y lµ 88 ®vc.
b) Cho 4,4gam Y t¸c dông hoµn toµn víi mét lîng võa ®ñ dung dÞch
NaOH sau ®ã lµm bay h¬i hæn hîp thu ®îc m
1
gam h¬i cña mét r-
îu ®¬n chøc vµ m
2
gam muèi cña mét A xit h÷u c¬ ®¬n chøc. Sè
nguyªn tö c¸c bon ë trong rîu vµ A xÝt thu ®îc b»ng nhau. H·y x¸c
®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o vµ tªn gäi cña Y. TÝnh lîng m
1
vµ m
2
Híng dÉn:
a/ Gäi c«ng thøc ph©n tö cña chÊt Y lµ CxHyOz. Ph¶n øng ®èt ch¸y
Y:
CxHyOz + (x+
4
y
-
2
z
)O
2
÷ → ÷
0 t
xCO
2
+
2
y
H
2
O. (1)
(0.05mol) 0.25mol 0.05x 0.05
2
y
171
TÝnh n
Y
=
mol 5 . 0
88
4 . 4
·
; n
O2
=
) ( 25 . 0
4 . 22
6 . 5
mol ·
n
CO2
=0.05x ; n
H2O
=0.05
2
y
V× thÓ tÝch CO
2
b»ng thÓ tÝch h¬i níc, do ®ã ta cã:
0.05x = 0.05
2
y


y=2x (2)
n
O2
=(x+
4
y
-
2
z
)0.05=0.25 (3)
Thay (2) vµo (3) ta cã: 3x -z=10 (4)
Khèi lîng ph©n tö cña Y=12x+y+16z =88 (5)
Tõ c¸c ph¬ng tr×nh (2,3,4,5) ta cã: x = 4 ; y = 8; z = 2
VËy c«ng thøc ph©n tö cña Y lµ: C
4
H
8
O
2
b/ Ph¶n øng víi NaOH
V× Y(C
4
H
8
O
2
) + NaOH

Rîu (m
1
gam) + muèi(m
2
gam) nªn Y ph¶i lµ
mét este v× sè nguyªn tö cacbon trong rîu =sè nguyªn tö c¸c bon
trong axit =
2
4
= 2 nguyªn tö C
Do ®ã c«ng thøc cña rîu lµ C
2
H
5
OH víi m
1
= 0.05×46 = 23g
C«ng thøc axÝt lµ CH
3
COOH Víi m
2
= 0.05 ×82 =4.1g CH
3
COONa
Bµi 3: §èt ch¸y hoµn toµn 3 gam chÊt A, thu ®îc 2,24 lÝt CO
2

®ktc) vµ 1,8g níc. Tû khèi h¬i cña A so víi Mªtan lµ 3,75. T×m c«ng
thøc cÊu t¹o cña A biÕt A t¸c dông ®îc víi NaOH.
Híng dÉn: Ta cã.
mol 1 , 0
4 , 22
24 , 2
n
2
CO
· ·
⇒ m
C
= 1,2g
g 2 , 0 m mol 1 , 0
18
8 , 1
n
H O H
2
· ⇒ · ·
⇒m
O
= 3 - (1,2 + 0,2) = 1,6g
§Æt c«ng t¸c cña A lµ: C
x
H
y
O
2
, theo bµi ra ta cã:
M
A
= 3,75 . 16 = 60 (g)
Ta cã:
3
60
6 , 1
162
2 , 0
y
2 , 1
y 12
· · ·
Gi¶i ra ta ®îc: x = 2, y = 4, z = 2
⇒ CTTQ cña A lµ: C
2
H
4
O
2
A Cã c¸c CTCT: CH
3
COOH vµ HCOOC
2
H
5
V× A ph¶n øng ®îc víi NaOH nªn A cã thÓ lµ CH
3
COOH vµ
HCOOC
2
H
5
(axit axetic)
* CH
3
COOH + NaOH → CH
3
COONa + H
2
O
* HCOOCH
3
+ NaOH → HCOONa + CH
3
OH
172
Chuyên đề 21
TÌM KHOẢNG BIẾN THIÊN CỦA MỘT
LƯỢNG CHẤT
( Cực trị trong giải toán hoá học )
I- KIẾN THỨC CẦN NHỚ
- Thường gặp: hỗn hợp
A
B
(có tính chất tương tự ) tác dụng với chất X ( thường lấy
thiếu )
- Nếu lượng chất X lấy vào phản ứng thay đổi thì lượng sản phẩm do hỗn hợp
A
B
tạo
ra cũng thay đổi trong một khoảng nào đó ( gọi chung là khoảng biến thiên )
Phương pháp :
1) Nếu hỗn hợp đã biết lượng của mỗi chất thì xét 2 trường hợp :
A tác dụng trước rồi đến B ⇒ lượng chất cần tìm m
1
B tác dụng trước rồi đến A ⇒ lượng chất cần tìm m
2
⇒ khoảng biến thiên : m
1
< m < m
2
( hoặc ngược lại )
2) Nếu hỗn hợp chưa biết khối lượng của mỗi chất thì xét 2 trường hợp :
Hỗn hợp chỉ có chất A ⇒ lượng chất cần tìm m
1
Hỗn hợp chỉ có chất B ⇒ lượng chất cần tìm m
2
3) Có thể dùng phương pháp đại số (dựa vào giới hạn của đại lượng đã biết ⇒
khoảng biến thiên của một đại lượng chưa biết.) :
hh hh
hh
m m
n
M M
< <
naëng nheï
ï
; Hiệu suất: 0 < H% < 100%
0 < số mol A < số mol hỗn hợp A,B
Nếu
. .
ï
x A y B
m
x y
+
·
+
thì A < m < B ( hoặc ngược lại )
II- BÀI TẬP ÁP DỤNG
1) Cho hỗn hợp gồm 8 gam CuO và 3,6 gam FeO vào trong 300ml dung dịch HCl
0,8M. Sau phản ứng có m gam chất rắn không tan . Hỏi m nằm trong khoảng nào ?
Hướng dẫn :
Số mol CuO = 0,1 số mol FeO = 0,05 số mol HCl = 0,24
Vậy HCl không đủ tác dụng với hỗn hợp oxit
+ Nếu CuO phản ứng trước :
CuO + 2HCl ÷÷→ CuCl
2
+ H
2
O
0,1 → 0,2
FeO + 2HCl ÷÷→ FeCl
2
+ H
2
O
0,02 ←0,04
Sau phản ứng : m
FeO
( dư ) = 3,6 – (0,02 × 72 ) = 2,16 gam
+ Nếu FeO phản ứng trước
173
FeO + 2HCl ÷÷→ FeCl
2
+ H
2
O
0,05→ 0,1
CuO + 2HCl ÷÷→ CuCl
2
+ H
2
O
0,07 ← 0,14
Sau phản ứng : m
CuO
( dư ) = 8 – (0,07 × 80 ) = 2,4 gam
Vì thực tế FeO và CuO cùng phản ứng với HCl nên 2,16 gam < m < 2,4
gam
Cách 2 : Có thể đặt RO là CTHH đại diện cho hỗn hợp
RO + 2HCl ÷÷→ RCl
2
+ H
2
O
0,12 ← 0,24
n
RO
= 0,15 – 0,12 = 0,03
khối lượng RO dư : m = 0,03 × M
Vì 72< M < 80 nên ⇒ 72× 0.03 < m < 80 × 0,03
2,16gam < m < 2,4 gam
2) Nung 20 gam hỗn hợp MgCO
3
, CaCO
3
, BaCO
3
ở nhiệt độ cao thì thu được khí A.
Dẫn khí A vào trong dung dịch nước vôi thì thu được 10 gam kết tủa và ddB. Đun
nóng B hoàn toàn thì tạo thành thêm 6 gam kết tủa. Hỏi % khối lượng của MgCO
3
nằm trong khoảng nào ?
Hướng dẫn : số mol kết tủa CaCO
3
= 0,1 mol , Số mol CaCO
3
( tạo
thêm ) = 0,06 mol
MgCO
3

0
t
÷÷→
MgO + CO
2

.x x
CaCO
3

0
t
÷÷→
CaO + CO
2

.y y
BaCO
3

0
t
÷÷→
BaO + CO
2

.z z
CO
2
+ Ca(OH)
2
÷÷→ CaCO
3
↓ + H
2
O
0,1 0,1
2CO
2
+ Ca(OH)
2
÷÷→ Ca(HCO
3
)
2
Ca(HCO
3
)
2

0
t
÷÷→ CaCO
3
↓ + H
2
O + CO
2

0,06
Trong đó x,y,z là số mol MgCO
3
, CaCO
3
, BaCO
3
trong 100gam hỗn hợp
Theo các ptpư :
2 3 3
CO CaCO CaCO
n n 4 2 n 6 0 1 2 0 06 0 22mol ( ) ( ) , , , · + ⋅ · + ⋅ ·
Suy ra ta có hệ pt :
84x 100y 197z 100
x y z 0 22 5 1 1 , ,
+ + · ¹
'
+ + · ⋅ ·
¹


100y 197z 100 84x
y z 0 22 5 1 1 x
(1)
(2) , ,
+ · − ¹
'
+ · ⋅ · −
¹
Từ (1) và (2) ta có :
100y 197z 100 84x
y z 1 1 x ,
+ −
·
+ −
Suy ra ta có :
100 84x
100 197
1 1 x ,

< <

giải ra được 0,625 < x < 1,032
Vậy khối lượng MgCO
3
nằm trong khoảng : 52,5 % → 86,69 %
174
3) Đốt cháy 10,5 gam hỗn hợp A gồm CH
4
; C
2
H
4
; C
2
H
2
trong oxi thu được khí B.
Dẫn khí B vào trong dung dịch nước vôi dư thì thấy có 75gam kết tủa. Hỏi % khối
lượng của CH
4
tối đa là bao nhiêu?. ( ĐS: 38,1% )
4) Một hỗn hợp khí A gồm etilen , propilen , hiđro có tỉ trọng ( đktc) là P
A
( g/l). Cho A đi
qua xúc tác Ni, nung nóng thì thu được hỗn hợp khí B.
a/ Với giá trị nào của P
A
thì hỗn hợp khí B không làm mất màu dung dịch brom
b/ Xác định % thể tích của hỗn hợp A, nếu P
A
= 0,741g/l ; P
B
= 1,176 g/l
Hướng dẫn :
Đặt số mol gồm etilen , propilen , hiđro : x,y,z
Để khí B không làm mất màu dung dịch Brom thì Anken không dư ( số mol H
2
= số
mol 2 anken )
⇒ z ≥ x + y
A A
28x 42y 2z
M 22 4 p
x y z
,
+ +
· · ×
+ +
(1)
Biện luận : z = x+y ⇒ (1) ⇔ A
30x 44y
44 8 p
x y
,
+
· ×
+
⇒ 0,67 < p
A
< 0,98
Nếu z > x+y ⇒
A
M
giảm ⇒ p
A
giảm ⇒ p
A
≤ 0,67
5) Một bình kín dung tích 8,96 lít chứa đầy hỗn hợp X gồm N
2
, O
2
, SO
2
tỉ lệ mol 3 :1
:1 . Đốt cháy lưu huỳnh trong hỗn hợp X thì thu được hỗn hợp khí Y ( sau khi đã đưa
bình về nhiệt độ ban đầu ). Biết
Y
X
d 1 089 , ·

a/ Áp suất trong bình có thay đổi hay không ? Vì sao ?
b/ Xác định % thể tích của hỗn hợp khí Y
c/ Khi số mol của oxi biến đổi thì
Y
X
d
biến đổi trong khoảng nào
(ĐS : b/ 60%N
2
; 10%O
2
; 30%SO
2
, c/
Y
X
1 d 1 18 , ≤ ≤
)
6) Hoà tan hỗn hợp 6,4 gam CuO và 16 gam Fe
2
O
3
trong 320ml dung dịch HCl 2M.
Sau phản ứng có m rắn không tan và m’ gam muối. Xác định m và m’ biến thiên
trong khoảng nào ?
7) Hoà tan vừa đủ 6 gam hỗn hợp gồm kim loại X ( hoá trị I) và kim loại Y ( hoá trị
II) trong hỗn hợp hai axit HNO
3
và H
2
SO
4
thấy có 2,688 lít hỗn hợp khí NO
2
và SO
2
sinh ra ( đktc) nặng 5,88 gam. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được m ( gam)
muối khan.
a/ Tìm m
b/ Khi tỉ lệ số mol của các khí thay đổi thì m biến thiên trong khoảng nào ?
8) Cho 46,7 gam hỗn hợp X gồm CuO, ZnO, FeO vào trong 800ml ddHCl 1,75M .
Lượng axit còn dư phải trung hoà đúng 200ml ddNaOH 1M. Xác định khoảng biến
thiên % khối lượng FeO trong hỗn hợp X.
9/ Hỗn hợp A gồm 0,56 gam Fe và 16 gam Fe
2
O
3
. Trộn A với a mol bột nhôm rồi
nung ở nhiệt độ cao( không có không khí ) thu được hỗn hợp B. Nếu cho B tan trong
H
2
SO
4
loãng dư thì thu được V lít khí , nhưng nếu cho B tan trong NaOH dư thì thu
được 0,25V lít khí ( các khí trong cùng điều kiện)
a/ Viết các PTHH xảy ra
b/ Tìm khoảng biến thiên của khối lượng nhôm ( nếu phản ứng nhiệt nhôm chỉ tạo ra
Fe)
175
Hướng dẫn : Fe
2
O
3
+ 2Al
0
t
÷÷→
Al
2
O
3
+ 2Fe
Ban đầu: 0,1 a 0 0,01(mol)
Pư : x 2x x 2x (mol)
Sau pư : (0,1-x) (a-2x) x (0,01+2x)
Viết các PTHH của rắn B với H
2
SO
4
loãng và NaOH ( dư )
⇒ tỉ lệ :
1, 5(a 2x) (0, 01 2x) V
1, 5(a 2x) 0, 25V
− + +
·


4, 5a 0, 01
x
11

·

vì 0 < x ≤ 0,1 nên ⇒ 2,22. 10
3
< a ≤ 0,2467
hay : 0,06 gam < m
Al
≤ 6,661 gam
10/ Cho 6,2 gam hỗn hợp X gồm Na và K tác dụng với dung dịch HCl dư. Tính khối
lượng muối tạo thành.
Hướng dẫn :
Các phương trình phản ứng xảy ra:
2Na + 2HCl → 2NaCl + H
2

2K + 2HCl → 2KCl + H
2

Ta có :
6, 2
39
< n
kl
<
6, 2
23

Theo PTPƯ ta có : số mol KL = số mol Cl
-

Khối lượng muối tạo thành là : m = m
Kl
+ m
Cl
= 6,2 + 35,5. n
kl
Thay ( 1 ) vào ( 2) ta được : 11,84 gam < m < 15,77 gam
* Có thể giả sử chỉ có Na ⇒ m
1
, giả sử chỉ có K ⇒ m
2
. ⇒ m
1
< m < m
2
------------------------
176
Chuyên đề 22
Bµi tËp t¨ng gi¶m khèi lîng
kim lo¹i
1. Cho l¸ s¾t cã khèi lîng 5,6 gam vµo dd ®ång sunfat. Sau
mét thêi gian, nhÊc l¸ s¾t ra, röa nhÑ, lµm kh« vµ c©n
thÊy l¸ s¾t cã khèi lîng lµ 6,4 gam. Khèi lîng l¸ s¾t t¹o
thµnh lµ bao nhiªu?
2. Cho l¸ s¾t cã khèi lîng 5 gam vµo 50 ml dd CuSO
4
15% cã
khèi lîng riªng lµ 1,12 g/ml. Sau mét thêi gian ph¶n øng,
ngêi ta lÊy l¸ s¾t ra khái dd, röa nhÑ, lµm kh«, c©n nÆng
5,16 gam.
a) ViÕt PTHH.
b) TÝnh nång ®é phÇn tr¨m c¸c chÊt cßn l¹i trong dd sau
ph¶n øng?
3. Nhóng mét l¸ nh«m vµo dd CuSO
4
. Sau mét thêi gian, lÊy
l¸ nh«m ra khæi dd th× thÊy khèi lîng dd gi¶m 1,38 gam.
TÝnh khèi lîng cña Al ®· tham gia ph¶n øng?
4. Cho 1 l¸ ®ång cã khèi lîng lµ 6 gam vµo dd AgNO
3
. Ph¶n
øng xong, ®em l¸ kim lo¹i ra röa nhÑ, lµm kh« c©n ®îc
13,6 gam.
a) ViÕt PTHH.
b) TÝnh khèi lîng ®ång ®· tham gia ph¶n øng?
5. Nhóng 1 thanh nh«m cã khèi lîng 594 gam vµo dd AgNO
3
2M. Sau mét thêi gian khèi lîng thanh nh«m t¨ng 5%.
a) TÝnh sè gam nh«m ®· tham gia ph¶n øng?
b) TÝnh sè gam Ag tho¸t ra?
c) TÝnh V dd AgNO
3
®· dïng?
177
d) TÝnh khèi lîng muãi nh«m nitrat ®· dïng?
6. Ng©m 1 miÕng s¾t vµo 320 gam dd CuSO
4
10%. Sau khi
tÊt c¶ ®ång bÞ ®Èy khái dd CuSO
4
vµ b¸m hÕt vµo miÕng
s¾t, th× khèi lîng miÕng s¾t t¨ng lªn 8%. X¸c ®Þnh khèi
lîng miÕng s¾t ban ®Çu?
7. Ng©m 1 miÕng ch× cã khèi lîng 286 gam vµo 400 ml dd
CuCl
2
. Sau mét thêi gian thÊy khèi lîng miÕng ch× gi¶m
10%.
a) Gi¶i thÝch t¹i sao khèi lîng miÕng ch× bÞ gi¶m ®i so víi
ban ®Çu?
b) TÝnh lîng ch× ®· ph¶n øng vµ lîng ®ång sinh ra.
c) TÝnh nång ®é mol cña dd CuCl
2
®· dïng.
d) TÝnh nång ®é mol cña dd muèi ch× sinh ra.
( Gi¶ thiÕt toµn bé lîng ®ång sinh ra ®Òu b¸m vµo miÕng
ch× vµ thÓ tÝch dd kh«ng ®æi )
8. Cho l¸ kÏm cã khèi lîng 25 gam vµo dd ®ång sunfat. Sau
ph¶n øng kÕt thóc, ®em t¸m kim lo¹i ra, röa nhÑ, lµm kh«
c©n ®îc 24,96 gam.
a) ViÕt PTHH.
b) TÝnh khèi lîng kÏm ®· ph¶n øng.
c) TÝnh khèi lîng ®ån sunfat cã trong dd.
9. Cã hai l¸ kÏm cã khèi lîng nh nhau. Mét l¸ cho vµo dd ®ång
(II) nitrat, l¸ kia cho vµo dd ch× (II) nitrat. Sau cïng mét
thêi gian ph¶n øng, khèi lîng l¸ kÏm thø nhÊt gi¶m 0,05
gam.
a) ViÕt c¸c PTHH.
b) Khèi lîng l¸ kÏm thø 2 t¨ng hay gi¶m lµ bao nhiªu gam?
BiÕt rµng trong c¶ hai ph¶n øng trªn, khèi lîng kÏm bÞ
hoµ tan b»ng nhau.
178
10. Ng©m mét l¸ s¾t cã khèi lîng 50 gam trong 200 gam
dd muèi cña kim lo¹i M cã ho¸ trÞ II, nång ®é 16%. Sau khi
toµn bé lîng muèi sunfat ®· tham gia ph¶n øng, lÊy l¸ s¾t
ra khái dd, röa nhÑ, lµm kh«, c©n nÆng 51,6 gam. X¸c
®Þnh CTHH muèi sunfat cña kim lo¹i M.
11. Ng©m mét vËt b»ng ®ång cã khèi lîng 10 gam trong
250 gam dd AgNO
3
4%. Khi lÊy vËt ra th× khèi lîng AgNO
3
trong dd gi¶m 17%. X¸c ®Þnh khèi lîng cña vËt sau ph¶n
øng?
12. Ng©m 1 ®inh s¾t cã khèi lîng 4 gam ®îc ng©m
trong dd CuSO
4
. Sau mét thêi gian ph¶n øng lÊy ®inh s¾t
ra röa nhÑ, lµm kh«, c©n nÆng 4,2 gam.
a) ViÕt PTHH.
b) TÝnh khèi lîng c¸c chÊt tham gia vµ t¹o thµnh sau ph¶n
øng.
13. Nhóng 1 thanh kÏm vµo dd chøa 8,32 gam CdSO
4
. Sau
khi kÏm ®Èy hoµn toµn cami®i ra khái muèi, khèi lîng
thanh kÏm t¨ng 2,35% so víi ban ®Çu. Hái khèi lîng thanh
kÏm ban ®Çu lµ bao nhiªu?
14. Ng©m 1 l¸ nh«m ( ®· lµm sach líp oxit ) trong 250 ml
dd AgNO
3
0,24M. Sau mét thêi gian, lÊy ra, röa nhÑ, lµm
kh«, khèi lîng l¸ nh«m t¨ng thªm 2,97 gam.
a) TÝnh lîng Al ®· ph¶n øng vµ lîng Ag sinh ra.
b) TÝnh nång ®é mol cña c¸c chÊt trong dd sau ph¶n øng.
Cho r»ng V dd thay ®æi kh«ng ®¸ng kÓ.
15. Ng©m 1 l¸ ®ång trong 20 ml dd b¹c nitrat cho tíi khi
l¸ ®ång kh«ng thÓ tan thªm ®îc n÷a. LÊy l¸ ®ång ra, röa
nhÑ, lµm kh« vµ c©n th× thÊy khèi lîng l¸ ®ång t¨ng thªm
1,52 gam. H·y x¸c ®Þnh nång ®é mol cña dd b¹c nitrat ®·
179
dïng ( gi¶ thiÕt toµn bé lîng b¹c gi¶i phãng b¸m hÕt vµo l¸
®ång ).
16. Cho 1 thanh s¾t vµo 100 ml dd chøa 2 muèi Cu(NO
3
)
2
0,5M vµ AgNO
3
2M. Sau ph¶n øng lÊy thanh s¾t ra khái ®,
röa s¹ch vµ lµm kh« th× khèi lîng thanh s¾t t¨ng hay
gi¶m. Gi¶i thÝch?
17. Hai thanh kim lo¹i gièng nhau ( ®Òu cïng nguyªn tè R
cã ho¸ trÞ II) vµ cã cïng khèi lîng. Cho thanh thø nhÊt vµo
dd Cu(NO
3
)
2
vµ thanh thø hai vµo dd Pb(NO
3
)
2
. Sau cïng
mét thêi gian ph¶n øng, khi sè mol 2 muèi b»ng nhau, lÊy
2 thanh kim lo¹i ®ã ra khái dd thÊy khèi lîng thanh thø
nhÊt gi¶m ®i 0,2% cßn khèi lîng thanh thø hai t¨ng 28,4 %
. X¸c ®Þnh nguyªn tè R.
180
Chuyên đề 23
XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN CỦA HỖN
HỢP
DỰA VÀO
PHƯƠNG TRÌNH PHẢN ỨNG
I- KIẾN THỨC CƠ BẢN
Dựa vào tính chất của hỗn hợp, chúng ta có thể chia các bài tập hỗn hợp thành 3 dạng
chính như sau:
1) Dạng 1: Hỗn hợp gồm các chất có tính chất khác nhau
 Tổng quát :
( khoâng pö )
X
A AX
B B
+
÷÷→

 Cách giải : Thường tính theo 1 PTHH để tìm lượng chất A ⇒ lượng chất B
( hoặc ngược lại nếu dữ kiện đề cho không liên quan đến PTHH )
2) Dạng 2: Hỗn hợp gồm các chất có tính chất tương tự
 Tổng quát :
X
A AX
B BX
+
÷÷→

 Cách giải :
Đặt ẩn ( a,b …) cho số mol của mỗi chất trong hỗn hợp
Viết PTHH tính theo PTHH với các ẩn
Lập các phương trình toán liên lạc giữa các ẩn và các dữ kiện
Giải phương trình tìm ẩn
Hoàn thành yêu cầu của đề
3) Dạng 3: Hỗn hợp chứa một chất có CTHH trùng sản phẩm của chất kia.
 Tổng quát :
(môùi sinh)
(ban ñaàu )
X
AX B A
B B
+
+
÷÷→
 Cách giải :
Như dạng 2
Cần chú ý : lượng B thu được sau phản ứng gồm cả lượng B còn lại và
lượng B mới sinh ra trong phản ứng với chất A
4) Một số điểm cần lưu ý khi giải toán hỗn hợp:
 Nếu hỗn hợp được chia phần có tỉ lệ ( gấp đôi, bằng nhau … ) thì đặt ẩn x,y …
cho số mol từng chất trong mỗi phần.
 Nếu hỗn hợp được chia phần không có quan hệ thì đặt ẩn (x,y,z …)cho số mol
mỗi chất ở một phần và giả sử số mol ở phần này gấp k lần số mol ở phần kia.
II-BÀI TẬP ÁP DỤNG
181
1) Hoà tan 40 gam hỗn hợp Ag và Al trong ddHCl dư thì thấy sinh ra 10,08 lít khí
( đktc). Tính % khối lượng của mỗi chất trong hỗn hợp ban đầu
Giải :
Chỉ có Al tác dụng với dung dịch HCl
2Al + 6HCl → 2AlCl
3
+ 3H
2

0,3 0,45 ( mol )
Thành phần hỗn hợp :
0 3 27
100 20 25
40
,
%Al % , %

· ⋅ ·
⇒ %Ag = 79,75%
2) Hoà tan hỗn hợp Ag và Al bằng H
2
SO
4
loãng thì thấy 6,72 lít khí sinh ra ( đktc) và
một phần rắn không tan. Hoà tan rắn không tan bằng dd H
2
SO
4
đặc nóng ( dư ) thì
thấy có 1,12 lít khí SO
2
( đktc).
a/ Tính khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp ban đầu
b/ Tính tỉ khối của hỗn hợp khí ( gồm 2 khí sinh ra ở trên ) đối với khí oxi.
3) Hoà tan hoàn toàn 2,8 gam hỗn hợp 2 kim loại Cu và Ag trong dung dịch HNO
3

thì sinh ra khí NO
2
duy nhất. Để hấp thụ hoàn toàn khí sinh ra phải dùng đúng 40ml
dung dịch NaOH 1M.
Tính % khối lượng của mỗi kim loại trong hỗn hợp.
Giải :
Đặt số mol của Ag và Cu lần lượt là a, b mol
Ag + 2HNO
3
→ AgNO
3
+ H
2
O + NO
2

a. a
Cu + 4HNO
3
→ Cu(NO
3
)
2
+ 2H
2
O + 2NO
2

b. 2b
2NO
2
+ 2NaOH →NaNO
2
+ NaNO
3
+ H
2
O
(a.+ 2b) (a.+ 2b)
theo đầu bài ta có :
108 64 2 8
2 1 0 04 0 04
a b , (1)

a b , , (2)
+ · ¹
'
+ · ⋅ ·
¹
giải ra a = 0,02 ; b = 0,01
100 22 86
Cu
0,01 64
%m = % , %
2,8

× ·
⇒ %m
Ag
= 77,14%
4) Hoà tan 34,2 gam hỗn hợp gồm Al
2
O
3
và Fe
2
O
3
vào trong 1 lít dung dịch HCl 2M,
sau phản ứng còn dư 25% axit. Cho dung dịch tạo thành tác dụng với ddNaOH 1M
sao cho vừa đủ đạt kết tủa bé nhất.
a/ Tính khối lượng của mỗi oxit trong hỗn hợp
b/ Tính thể tích của dung dịch NaOH 1M đã dùng.
Hướng dẫn :
a/ Đặt ẩn cho số mol Fe
2
O
3
và Al
2
O
3
lần lượt là a, b ( mol)
Fe
2
O
3
+ 6HCl → 2FeCl
3
+ 3H
2
O
a. 2a
Al
2
O
3
+ 6HCl → 2AlCl
3
+ 3H
2
O
b. 2b
FeCl
3
+ 3NaOH → Fe(OH)
3
↓ + 3NaCl
2a 6a 2a
AlCl
3
+ 3NaOH → Al(OH)
3
↓ + 3NaCl
2b 6b 2b
182
Vì lượng kết tủa bé nhất nên Al(OH)
3
bị tan ra trong NaOH dư
Al(OH)
3
+ NaOH → NaAlO
2
+ 2H
2
O
2b 2b
HCl + NaOH → NaCl + H
2
O
0,5 → 0,5
Số mol HCl ( pư với oxit ) : 1× 2 ×
75
100
= 1,5 mol
Số mol HCl ( pư với NaOH ) : 2×
25
100
= 0,5 mol
Theo đề bài ta có :
6 6 1 5
160 102 34 2
a b ,
a b ,
+ · ¹
'
+ ·
¹
giải ra được a = 0,15 ; b = 0,1
Khối lượng của mỗi oxit trong hỗn hợp
2 3
0 15 160 24
FeO
m , (gam) · ⋅ ·
;
2 3
34 2 24 10 2
Al O
m , , (gam) · − ·
b/ Tổng số mol NaOH = 6a + 8b + 0,5 = 2,2 mol
⇒ V
ddNaOH
= 2,2 : 1 = 2,2 lít
5) Khử 13,6 gam hỗn hợp A gồm Fe và Fe
2
O
3
bằng khí CO dư thì thu được một rắn
B. Để hoà tan hoàn toàn rắn B phải dùng đúng 400ml dung dịch HCl 1M. Lượng
muối sinh ra cho tác dụng với dd NaOH dư thì thu được m ( gam) kết tủa. Tính %
khối lượng mỗi chất trong A và định m.
Hướng dẫn:
Gọi a,b lần lượt là số mol của Fe và Fe
2
O
3
trong hỗn hợp
Fe
2
O
3
+ 3CO
0
t
÷÷→ 2Fe + 3CO
2

. b 2b
Rắn B gồm : (a + 2 b ) mol Fe
Fe + 2HCl
÷÷→
FeCl
2
+ H
2

(a+2b) 2(a+2b) (a+2b)
FeCl
2
+ 2NaOH → 2NaCl + Fe(OH)
2

(a+2b) (a+2b)
Theo đề bài ta có :
56 160 13 6
2 2 0 4 1 0 4
a b ,
(a b) , ,
+ · ¹
'
+ · ⋅ ·
¹
giải ra : a = 0,1 ; b = 0,05
%m
Fe
=
0 1 56
100 41 18
13 6
,
% , %
,
×
× ·

2 3
5882
FeO
%m , % ·
Khối lượng kết tủa : m = ( a+ 2b) × 90 = 0,2 × 90 = 18 gam
6) Đốt cháy 10 gam hỗn hợp 3 khí CO, CO
2
, SO
2
thì thu được hỗn hợp khí A. Hấp
thụ khí A trong dung dịch NaOH 2M dư thì thu được 24,8 gam muối. Để tác dụng
hết lượng muối này thì dùng đúng 400ml ddHCl 0,5M. Tính % thể tích mỗi khí trong
hỗn hợp và thể tích dd NaOH 2M đa phản ứng.
7) Hoà tan 4,64 gam hỗn hợp Cu - Mg - Fe trong dung dịch H
2
SO
4
loãng dư thì thấy
sinh ra 2,24 lít khí ( đktc) và 0,64 gam rắn không tan.
a/ Tính % khối lượng của mỗi kim loại trong hỗn hợp
b/ Tính khối lượng ddH
2
SO
4
24,5% tối thiểu phải dùng.
8/ Hoà tan hoàn toàn 19,46 gam hỗn hợp Mg-Al-Zn ( khối lượng Al và Mg bằng
nhau) vào trong dung dịch HCl 2M thì thu được 16,352 lít khí ( đktc).
a/ Tính khối lượng mỗi kim loại trong hỗn hợp
b/ Tính thể tích dung dịch HCl 2M đã dùng; biết axit còn dư 10% so với lý thuyết
183
c/ Để trung hoà hết lượng axit còn dư thì phải dùng bao nhiêu gam dd hỗn hợp 2
kiềm chứa KOH 28% và Ca(OH) 14,8%.
Hướng dẫn : a/ đặt ẩn cho số mol Al,Mg,Zn là a,b,c ( mol )
Đề bài : ⇒ 27a + 24b + 65c = 19,46 ⇔ 48a + 65c = 19,46 ( 1)
Mặt khác : từ các PTHH ta có : 1,5a + b + c = 0,73 (2)
b =
9
1 125
8
a , a ·
(3)
Giải hệ phương trình tìm a,b,c
c/ Đặt khối lượng của dung dịch hỗn hợp kiềm là m
9) Chia 50 gam dung dịch chứa 2 muối MgCl
2
và CuCl
2
làm 2 phần bằng nhau:
- Phần 1: Tác dụng AgNO
3
dư thì thu được 14,35 gam kết tủa
- Phần 2: Tác dụng với NaOH dư , lọc lấy kết tủa đem nung thì thu được 3,2 gam
hỗn hợp 2 chất rắn. Khử hoàn toàn hỗn hợp này bằng H
2
thì thu được hỗn hợp rắn Y.
a/ Xác định nồng độ % của mỗi chất trong dung dịch ban đầu
b/ Xác định % khối lượng của mỗi chất trong rắn Y
10)* Một hỗn hợp gồm CH
4
, H
2
, CO
TN
1
: Đốt cháy 8,96 lít hỗn hợp thì cần đúng 7,84 lít khí O
2
TN
2
: Dẫn 11,8 gam hỗn hợp qua ống đựng CuO đang nung nóng thì có 48 gam CuO
đã phản ứng.
Tính % thể tích của mỗi chất trong hỗn hợp
Hướng dẫn : Đặt số mol 3 khí trong TN
1
là x,y,z và ở TN
2
là ax , ay , az ( a là độ
lệch số mol ở 2 TN)
11)* Chia hỗn hợp X gồm :Na, Al, Mg làm 3 phần bằng nhau:
- Phần 1: Tác dụng với nước sinh ra 8,96 lít khí
- Phần 2: Tác dụng NaOH dư thì thấy sinh ra 15,68 lít khí
- Phần 3 : Tác dụng với ddHCl, phản ứng xong thu được 26,88 lít khí
Các thể tích khí đo ở đktc
a/ Viết các phương trình phản ứng xảy ra
b/ Xác định % khối lượng của mỗi chất trong hỗn hợp X
12* Có 15 gam hỗn hợp Al và Mg chia đôi. Cho 1 mửa hỗn hợp vào 600ml dung
dịch HCl xM thu được khí A và dung dịch B, cô cạn B thu được 27,9 gam muối
khan. Cho nửa còn lại tác dụng với 800ml dung dịch HCl xM và làm tương tự thu
được 32,35 gam muối khan. Xác định % khối lượng mỗi kim loại và trị số x ? Tính
thể tích H
2
thoát ra ở TN
2
( đktc).
Hướng dẫn : Căn cứ đầu bài nhận thấy ở TN
1
kim loại chưa hết còn ở thí nghiệm 2
kim loại đã hết ( bằng cách so sánh lượng chất )
13) Hoà tan 14,4 gam Mg vào 400cm
3
dung dịch HCl thì thu được V
1
lít khí H
2

còn lại một phần chất rắn không tan. Lọc lấy phần không tan cho thêm 20 gam Fe rồi
hoà tan trong 500cm
3
dung dịch HCl như trên, thấy thoát ra V
2
lít khí H
2
và còn lại
3,2 gam rắn không tan. Tính V
1
, V
2
. Biết các khí đo ở đktc
14) Hoà tan hỗn hợp CaO và CaCO
3
bằng H
2
SO
4
loãng được dung dịch A và khí B.
Cô cạn dung dịch A thu được 3,44 gam thạch cao CaSO
4
.2H
2
O. Hấp thụ hết B bằng
100 ml dung dịch NaOH 0,16 M, sau đó thêm BaCl
2
dư thấy tạo ra 1,182 gam kết
tủa. Tìm số gam mỗi chất ban đầu.
Hướng dẫn : CO
2
tác dụng với NaOH chưa biết có tạo muối axit hay không, nên phải
biện luận.
184
15) Cho dòng khí H
2
dư đi qua 2,36 gam hỗn hợp gồm Fe, FeO, Fe
2
O
3
đang được
nung nóng. Sau phản ứng trong ống nghiệm còn lại 1,96 gam Fe. Nếu cho 2,36 gam
hỗn hợp đầu tác dụng với dụng dịch CuSO
4
đến phản ứng hoàn toàn, lọc lấy chất rắn
làm khô cân nặng 2,48 gam. Tính khối lượng từng chất trong hỗn hợp.
16) Cho a gam Fe tác dụng dd HCl ( TN
1
), cô cạn dung dịch thu được 3,1 gam chất
rắn. Nếu cho a (gam) Fe và b(gam) Mg tác dụng với ddHCl cùng một lượng như trên
( TN
2
) thì sau khi cô cạn dung dịch lại thu được 3,36 gam chất rắn và 448ml khí H
2
( đktc). Tính a, b và khối lượng các muối.
17)* Đốt cháy hoàn toàn 1,14 gam hỗn hợp A gồm CH
4
, C
2
H
4
, C
3
H
6
thu được 3,52
gam CO
2
. Nếu cho 448ml hỗn hợp A đi qua dung dịch Brôm dư thì có 2,4 gam brôm
phản ứng. Tính % thể tích của mỗi khí trong hỗn hợp A. Các thể tích khí đo ở đktc.
Hướng dẫn : Giải tương tự như bài 10
18)* Cho 22,3 gam hỗn hợp Al và Fe
2
O
3
vào trong bình kín ( không có không khí ).
Nung nóng bình đến khi phản ứng hoàn toàn thì thu được hỗn hợp rắn X. Hoà tan rắn
X trong HCl dư thì thu được 5,6 lít khí ( đktc).
a/ Xác định khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp đầu
b/ cho X tác dụng với ddNaOH
1
6
M
để phản ứng vừa đủ thì phải dùng bao nhiêu lít
dung dịch NaOH.
Hướng dẫn : hỗn hợp X tác dụng không biết có vừa đủ hay không nên phải biện luận
( ĐS : 6,3gam Al ; 16 gam Fe
2
O
3
)
19)* Đốt hoàn toàn 16,8 gam hỗn hợp X gồm Mg, Cu, Ca trong khí oxi thì thu được
23,2 gam hỗn hợp oxit. Nếu cho 0,2 mol hỗn hợp X tác dụng với H
2
O dư thì được
dung dịch Y ; m( gam) rắn Q và 0,2 gam khí Z. Tìm khối lượng mỗi kim loại trong
16,8 gam hỗn hợp X ? Định m ?
Hướng dẫn : Giải như bài 10 ( ĐS : 2,4 g Mg ; 6,4 g Cu ; 8 g Ca )
20) Hỗn hợp Axit axetic và rượu êtylic ( hỗn hợp A). Cho Na dư vào trong A thì thu
được 3,36 lít khí H
2
( đktc). Nếu cho A tác dụng với NaOH thì phải dùng đúng 200ml
dd NaOH 1M.
a/ Tính % khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp A
b/ Thêm H
2
SO
4
đặc vào A và đun nóng để phản ứng hoàn toàn thì thu được bao nhiêu
gam este.
c/ Nêu phương pháp tách rời hỗn hợp Axit axetic , rượu êtylic, etyl axetat
-------------------
185
CHUYÊN ĐỀ 24:
ĐỘ TAN VÀ CÁC PHÉP LẬP LUẬN TỚI
ĐỘ TAN CAO CẤP
Bài tập
1. Tính độ tan của muối ăn ở 20
o
C, biết rằng ở nhiệt độ đó 50 gam nước hòa
tan tối đa 17,95 gam muối ăn
2. Có bao nhiêu gam muối ăn trong 5 kg dung dịch bão hòa muối ăn ở 20
o
C, biết
độ tan của muối ăn ở nhiệt độ đó là 35, 9 gam .
3. Độ tan của A trong nước ở 10
O
C là 15 gam , ở 90
O
C là 50 gam. Hỏi làm lạnh
600 gam dung dịch bão hòa A ở 90
O
C xuống 10
O
C thì có bao nhiêu gam A kết
tinh ?
4. Có bao nhiêu gam tinh thể NaCl tách ra khi làm lạnh 1900 gam dung dịch
NaCl bão hòa từ 90
O
C đến 0
O
C . Biết độ tan của NaCl ở 90
O
C là 50 gam và ở
0
O
C là 35 gam
5. Xác định lượng AgNO
3
tách ra khi làm lạnh 2500 g dung dịch AgNO
3
bão hòa
ở 60
o
C xuống còn 10
o
C . Cho biết độ tan của AgNO
3
ở 60
o
C là 525 g và ở
10
o
C là 170 g .
*.6. Cho 0,2 mol CuO tan hết trong dd axit sunfuric 20% đun nóng vừa đủ.Sau đó
làm nguội dd đến 10
o
C.Tính lượng tinh thể CuSO
4
.5H
2
O tách ra khỏi dd, biết độ tan
của CuSO
4
ở 10
o
C là 17,4 gam.
Giải
CuO + H
2
SO
4
CuSO
4
+ H
2
O
0,2 0,2 0,2mol
mCuSO
4
=0,2.160 = 32 gam
mdd sau = 0,2. 80 +
98.0, 2.100
20
= 114 gam
mH
2
O =114- 32 = 82gam
khi hạ nhiệt độ: CuSO
4
+ 5H
2
O CuSO
4
.5H
2
O
gọi x là số mol CuSO
4
.5H
2
O tách ra sau khi hạ nhiệt độ.
Khối lượng CuSO
4
còn lại: 32 – 160x
Khối lượng nước còn lại : 82- 90x
Độ tan:17,4 =
(32 160 )100
82 90
x
x


=> x =0,1228 mol
m CuSO
4
.5H
2
O tách ra = 0,1228.250 =30,7 gam.
Bài tập
Câu 7a.Cần lấy bao nhiêu CuSO
4
hòa tan vào 400ml dd CuSO
4
10%
( d = 1,1g/ml) để tạo thành dd C có nồng độ 29,8%
b.Khi hạ nhiệt độ dd C xuống 12
o
C thì thấy có 60 gam muối CuSO
4
.5H
2
O kết
tinh,tách ra khỏi dd.Tính độ tan của CuSO
4
ở 12
o
C.
đs:
186
Câu 8.Xác định lượng FeSO
4
.7H
2
O tách ra khi làm lạnh 800 gam dd bão hòa FeSO
4
từ 70
o
C xuống 20
o
C.Biết độ tan của FeSO
4
lần lượt là 35,93gam và 21 gam.
Đs:87,86gam
Câu 9.Làm lạnh 1877 gam dd bão hòa CuSO
4
từ 85
o
C xuông 25
o
C. Hỏi có bao niêu
gam tinh thể CuSO
4
.5H
2
O tách ra. Biết độ tan của CuSO
4
lần lượt là 87,7 g và 40 g.
ĐS: 961,5 gam
Câu 10.Dung dịch Al
2
(SO
4
)
3
bão hòa ở 10
o
C có nồng độ 25,1 %
a. Tính độ tan T của Al
2
(SO
4
)
3
ở 10
o
C
b. Lấy 1000 gam dd Al
2
(SO
4
)
3
bão hòa trên làm bay hơi 100gam H
2
O.Phần
dd còn lại đưa về 10
o
C thấy có a gam Al
2
(SO
4
)
3
.18H
2
O kết tinh. Tính a.
ĐS: 33,5gam;95,8 gam
Câu 11.Cần lấy bao nhiêu gam CuSO
4
hòa tan vào 400 ml dd CuSO
4
10%
(d =1,1g/ml) để tạo thành dd C có nồng độ 28,8%.
-khi hạ nhiệt độ dd C xuống 12
o
C thí thấy có 60 gam muối CuSO
4
.5H
2
O kết tinh, tách
ra khỏi dung dịch.Tính độ tan của CuSO
4
ở 12
o
C.
ĐS: 60 gam; 17,52 gam.
Câu 12.Cho 600 g dd CuSO
4
10% bay hơi ở nhiệt độ 20
0
C tới khi dd bay hơi hết 400g
nước.Tính lượng CuSO
4
.5H
2
O tách ra, biết rằng dd bão hòa chứa 20% CuSO
4
ở 20
0
C.
ĐS: 45,47gam
Câu 13. ở 20
0
C độ tan trong nước của Cu(NO
3
)
2
.6H
2
O là 125 gam,Tính khối lượng
Cu(NO
3
)
2
.6H
2
O cần lấy để pha chế thành 450g dd Cu(NO
3
)
2
dd bão hòa và tính nồng
độ % của dd Cu(NO
3
)
2
ở nhiệt độ đó. ĐS: 250g và 35,285%.
187
CHUYÊN ĐỀ 25:
PHA CHẾ DUNG DỊCH
m
1
C
1
+ m
2
C
2
= (m
1
+m
2
)C
 m
1
C
1
+ m
2
C
2
= m
1
C+m
2
C
m
1
(C
1
-C) = m
2
(C- C
2
)
1 2
2 1
m C C
m C C

·

tương tự có
1 2
2 1
v C C
v C C

·

ví dụ: Cần lấy bao nhiêu gam SO
3
và bao nhiêu gam dd H
2
SO
4
10% để tạo thành
100g dd H
2
SO
4
20%.
Giải
Khi cho SO
3
vào dd xảy ra phản ứng SO
3
+ H
2
O H
2
SO
4
80 g 98 g
coi SO
3
là dd H
2
SO
4
có nồng độ:
98 100
122, 5
80
x
·
%
gọi m
1
và m
2
lần lượt là khối lượng của SO
3
và dd H
2
SO
4
ban đầu.
Ta có
1 2 20 10 10
2 1 122, 5 20 102, 5
m C C
m C C
− −
· · ·
− −
*
m
1
+ m
2
=100 **.từ * và ** giải ra m
1
= 8,88gam.
1. Xác định lượng SO
3
và lượng H
2
SO
4
49% để trộn thành 450 gam dd H
2
SO
4
73,5%. ĐS: 150 g và 300g
2. Có hai dd .Dung dịch A chứa H
2
SO
4
85% và dung dịch B chứa HNO
3
chưa
biết nồng độ. Hỏi phải trộn hai dd theo tỉ lệ là bao nhiêu để được dd mới, trong
đó H
2
SO
4
có nồng độ 60% và HNO
3


nồng độ là 20%. Tính nồng độ phần
trăm của HNO
3
ban đầu.
ĐS: tỉ lệ 12/5, C% HNO
3
= 68%
Giải:
Gọi m
1
, m
2
là khối lượng dd H
2
SO
4
và HNO
3
ban đầu.Khi cho HNO
3
vào H
2
SO
4
thì coi HNO
3
là dd H
2
SO
4
có nồng độ 0%.
Ta có
1 2 60 0 60 12
(*)
2 1 85 60 25 5
m C C
m C C
− −
· · · ·
− −
-Cho H
2
SO
4
vào HNO
3
thì coi H
2
SO
4
là dd HNO
3
có nồng độ 0%.
Ta có
1 2 20 2 20 2 12
2 68
2 1 0 20 20 5
m C C C C
C
m C C
− − −
· · · · ⇒ ·
− − −
%
3. Có V
1
lít dd HCl chứa 9,125 gam chất tan(ddA). Có V
2
lit dd HCl chứa 5,475
gam chất tan (ddB). Trộn V
1
lít dd A với V
2
lit dd B được dd C có V=2 lít.
188
a. Tính C
M
của C
b. Tính C
M
của A,B biết C
M(A)
_ C
M(B)
= 0,4.
4. Hòa tan một ít NaCl vào nước được V ml dd A có khối lượng riêng d. Thêm V
1
ml nước vào dd A được (V
1
+ V) ml dd B có khối lượng riêng d
1
. Hãy chứng
minh d>d
1
. Biết khối lượng riêng của nước là 1g/ml.
5. cần lấy bao nhiêu gam NaOH cho thêm vào 120 gam dd NaOH 20% để thu
được dd mới có nồng độ 25%. ĐS: 8 gam
6. Phải pha thêm nước vào dd H
2
SO
4
50% để thu được dd 20%. Tính tỉ lệ khối
lượng nước và dd axit phải dùng.
ĐS: tỉ lệ 3:2
189
CHUYÊN ĐỀ 26.
CO
2
TÁC DỤNG VỚI DUNG DỊCH KIỀM
Chỉ xét trường hợp đặc biệt khi đề cho số mol dd kiềm( Ca(OH)
2
hoặc
Ba(OH)
2
và số mol kết tủa CaCO
3
hoặc BaCO
3
) n kết tủa < n kiềm
Phương pháp: xét hai trường hợp
Trường hợp 1: Ca(OH)
2
dư chỉ xảy ra phản ứng
CO
2
+ Ca(OH)
2
CaCO
3
+ H
2
O khi đó nCO
2
= nCaCO
3
Trường hợp 2: CO
2
dư thì xảy ra hai phản ứng
CO
2
+ Ca(OH)
2
CaCO
3
+ H
2
O
CO
2
+ H
2
O + CaCO
3
Ca(HCO
3
)
2
nCO
2
=nCaCO
3
+ n Ca(HCO
3
)
2
ví dụ: Dẫn V lít CO
2
(đktc) vào 500ml dd Ca(OH)
2
1M ta thấy có 25 gam kết tủa.
Tính V.
Giải
nCa(OH)
2
= 0,5x1= 0,5mol
nCaCO
3
= 25/100 = 0,25mol
ta thấy nCaCO
3
< nCa(OH)
2
. Xét hai trường hợp
-Trường hợp 1: nCO
2
< nCa(OH)
2
chỉ xảy ra phản ứng
CO
2
+ Ca(OH)
2
CaCO
3
+ H
2
O
0,25 0,25 mol
V = 0,25 x22,4 = 5,6 lít
- Trường hợp 2: nCO
2
> nCa(OH)
2
xảy ra hai phản ứng
CO
2
+ Ca(OH)
2
CaCO
3
+ H
2
O
0,5 0,5 mol 0,5 mol
CO
2
+ H
2
O + CaCO
3
Ca(HCO
3
)
2
0,25mol 0,25mol 0,25mol
nCO
2
= 0,5 + 0,25 = 0,75 mol
V = 0,75x22,4 =16,8 lít
Bài tập
1. Đốt cháy hoàn toàn 2,24 lít khí C
2
H
4
(đktc) rối cho toàn bộ sản phẩm vào dd
chứa 11,1 gam Ca(OH)
2
.Hỏi sau khi hấp thụ khối lượng phần dd ban đầu tăng
hay giảm bao nhiêu gam.
2. Đốt cháy hoàn toàn 2,24 lít một hiđcacbon,lấy toàn bộ sản phẩm cho vào 150
ml dd Ca(OH)
2
1M thu được 10 gam kết tủa .xác định công thức của
hiđcacbon. ĐS: C
2
H
2
, C
2
H
4
, C
2
H
6
3. Đốt cháy hết 0,224 lít một Ankan dạng mạch hở,sản phẩn sau khi cháy cho đi
qua 1lit nước vôi trong 0,134% ( d= 1g/ml) thu được 0,1 gam kết tủa.Tìm
công thức của ankan.
4. Nung 25,28 gam hỗn hợp FeCO
3
và Fe
x
O
y
dư tới phản ứng hoàn toàn, thu
được khí A và 22,4 gam Fe
2
O
3
duy nhất.Cho khí A hấp thụ hoàn toàn vào
400ml ddBa(OH)
2
0,15M thu được 7,88 gam kết tủa.Tìm công thức phân tử
của Fe
x
O
y
.ĐS: Fe
2
O
3
190
5. Thổi CO qua ống xứ đựng m gam Fe
2
O
3
nung nóng, sau một thời gian thu
được 10,88 gam chất rắn A( chứa 4 chất) và 2,668 lít khí CO
2
(đktc)
a.Tính m
b. lấy 1/10 lượng CO
2
ở trên,cho vào 0,4 lít Ca(OH)
2
thu được 0,2 gam kết tủa và
khi nung nóng dd tạo thành kết tủa lại tăng thêm p gam .Tính nồng độ mol của dd
Ca(OH)
2
và p
ĐS:m= 12,8 gam; C
M
= 0,0175M; p = 5 gam.
6. Cho luồng khí CO đi qua ống xứ nung nóng chúa m gam Fe
x
O
y
cho đến khi
phản ứng xảy ra hoàn toàn.Dẫn toàn bộ lượng khí sinh ra đi chậm vào 1 lit dd
Ba(OH)
2
0,1M thu được 9,85 gam kết tủa.Mặt khác khi hòa tan toàn bộ lượng
kim loại sắt trên vào V lit dd HCl 2M dư thì thu được một dd, sau khi cô cạn
thu được 12,7 muối khan.
a. Xác định công thức oxit sắt
b. Tìm m
c. Tính V,biết axit dùng dư 20% so với lượng cần thiết.
ĐS:Fe
2
O
3
; m =8 gam; V = 0,12 lít
7.Dùng 30 gam NaOH để hấp thụ 22 gam CO
2
a. Có những muối nào tạo thành
b. Tính khối lượng các muối tạo thành .
8.Cho 9,4 gam K
2
O vào nước . Tính lượng SO
2
cần thiết để phản ứng với dung
dịch trên để tạo thành :
a. Muối trung hòa .
b. Muối axit
c. Hỗn hợp muối axit và muối trung hòa theo tỉ lệ mol là 2 : 1
9.Dung dịch A chứa 8 gam NaOH
d. Tính thể tích dung dịch H
2
SO
4
0,5M cần dùng để hòa tan hoàn toàn dung
dịch A
e. Tính thể tích SO
2
cần thiết để khi tác dụng với dung dịch A tạo ra hỗn
hợp muối axit và muối trung hòa theo tỉ lệ mol tương ứng là 2:1
10. Tính thể tích CO
2
cần thiết để khi tác dụng với 16 gam dung dịch NaOH
10% tạo thành:
a. Muối trung hòa ?
b. Muối axit ?
c. Hỗn hợp muối axit và muối trung hòa theo tỉ lệ mol là 2 : 3 ?
11. Dùng 1 lít dung dịch KOH 1,1M để hấp thụ 80 gam SO
3

a. Có những muối nào tạo thành ?
b. Tính khối lượng các muối tạo thành ?
12. chất X chứa 2 hoặc 3 nguyên tốC,H,O.
a. trộn 2,688 lít CH
4
(đktc)với 5,376 lít khí X thgu được hỗn hợp khí Y có
khối lượng 9,12 gam. Tính khối lượng phân tử X
b. Đốt cháy hoàn toàn khí Y và cho sản phẩn hấp thụ vào dd chúa 0,45
mol Ba(OH)
2
thấy tạo thành 70,82 gam kết tủa.Hãy sử dụng số liệu trên,
xác định công thức cấu tạo X
13. đốt cháy hoàn toàn 0,672 lít khí (đktc)hỗn hợp khí gồm CH
4
và C
x
H
2x
(trong đó x

4,CH
4
chiếm 50% thể tích) rồi cho sàn phẩm cháy hấp thụ vào
191
350ml dd Ba(OH)
2
0,2M thấy tạo thành 9.85 gam kết tủa. Xácđđịnh công thức
phân tử C
x
H
2x
.
14. cho V lít CO
2
(đktc) hấp thụ vào 20ml dd chứa KOH 1M và Ca(OH)
2
0,75M thu đươc 12 gam kết tủa.Tính V
192
Chuyên đề 27:
AXIT + BAZƠ VÀ CÁC PHÉP BIỆN LUẬN
Ví dụ:
Trộn 120ml dd H
2
SO
4
với 40 ml dd NaOH.Dung dịch sau khi trộn chứa một muối
axit và còn dư axit có nồng độ 0,1M.Mặt khác nếu trộn 60ml dd H
2
SO
4
với 60 ml
dd NaOH này thì trong dd sau khi trộn còn dư NaOH với nồng độ 0,16M.Tìm
nồng độ của hai dd ban đầu.
Giải
Gọi x,y lần lượt là nồng độ ban đầu của H
2
SO
4
và NaOH
Thí nghiệm 1: H
2
SO
4
+ NaOH NaHSO
4
+ H
2
O (1)
0,04y 0,04y
Từ đề và (1) ta có: 0,12x-0,04y =0,1x0,16=0,016(*)
Thí nghiệm 2: H
2
SO
4
+ 2NaOH Na
2
SO
4
+ H
2
O (2)
0,04x 0,08x
Từ 2 và đề ta có: 0,06y-0,08x =0,016(**)
Từ * và ** giải ra x =0,4M; y = 0,8M.
Bài tập
Câu 1.Trộn 50 ml dung dịch HNO
3
nồng độ x M với 150 ml dung dịch Ba(OH)2 0,2
M thu được dung dịch A . Cho một ít quỳ tím vào dung dịch A thấy có màu xanh .
Thêm từ từ 100 ml dung dịch HCl 0,1 M vào d/dịch A thấy quỳ trở lại thành màu
tím . Tính x ?
Câu 2.Dung dịch X chứa hỗn hợp KOH và Ba(OH)
2
có nồng độ lần lượt là 0,2M và
0,1M.Dung dịch Y chứa hỗn hợp H
2
SO
4
và HCl có nồng độ lần lượt là 0,25M và 0,75
M.
a. tính thể tích dung dịch vừa đủ để trung hòa 40 ml dd Y và khối lượng kết tủa
tạo thành sau phản ứng.
b.Dùng V ml dd Y để hòa tan vừa đủ m gam CuO,làm tạo thành dd Z.Cho
12gam bột Mg Vào Z sau phản ứng kết thúc lọc được 12,8 gam chất rắn.Tính m
Câu 3. A là dd HCl, B là dd Ba(OH)
2
. trộn 50 ml dd a với 50ml dd B được ddC.Thêm
ít quỳ tím vào dd C thấy màu đỏ.Thêm từ từ dd NaOH 0,1M vào C cho tới khi quỳ
trở lại màu tím,thấy tốn hết 50 ml NaOH.trộn 50 ml dd A với 150 ml ddB được dd
D.Thêm quỳ tím vào ddD thấy màu xanh,Thêm từ từ dd HNO
3
0,1M vào dd D cho
tới khi quỳ trở lại màu tím thấy tốn hết 350 ml dd HNO
3
. tính nồng độ của ddA, ddB.
Câu 4. trộn lẫn dd A chứa NaOH và dd B chứa Ba(OH)
2
chứa biết nồng độ theo tỉ lệ
thể tich 1:1 thu được dd C. lấy 100ml dd c trung hòa bằng H
2
SO
4
2M thì vừa hết
14ml và thu được 2,33g kết tủa.
a. xác định nồng độ mol của A,B
b. cần thêm bao nhiêu ml dd B vào 10 ml; dd A cho trên để trung hòa vừa đủ 7,6 ml
dd HCl 2M.
Câu 5. tính nồng độ mol của dd H
2
SO
4
và dd NaOH biết:
- 30 ml dd H
2
SO
4
d9uo75c trung hoà hết bởi 20 ml dd NaOH và 10ml dd KOH 2M
- 30 ml dd NaOH được trung hòa bởi 20ml dd H
2
SO
4
và 5 ml dd HCl 1M
Câu 6. cho a gam dd H
2
SO
4
24,5% vào b gam dd NaOH 8% thì tạo được 3,6 gam
muối axit và 2,84 gam muối trung hòa.
193
a. Tính a,b
b. Tính nồng độ% của dd sau phản ứng
194
CHUYÊN ĐỀ 28:
TOÁN VỀ HIỆU SUẤT VÀ
TÍNH TOÁN THEO HIỆU SUẤT
Nếu hiệu suất tính theo chất sản phẩm:

Lượng sản phảm thưc tế
H = x100

Lượng sản phẩm theo lý thuyết
Nếu hiệu suất tính theo chất tham gia:
Lượng sản phẩm theo lý thuyết
H = x 100

Lượng sản phẩm theo thưc tế
Ví dụ:. Trong công nghiệp sản xuất H
2
SO
4
từ quặng FeS
2
theo sơ đồ sau:
FeS
2
SO
2
SO
3
H
2
SO
4
a. Viết các phản ứng và ghi rõ điều kiện
b. Tính lượng axit 98% điều chế được từ 1 tấn quặng chứa 60% FeS
2
. Biết hiệu
suất của quá trình là 80%
Giải
FeS
2
2H
2
SO
4
129tấn 196tấn
0,6
0, 6 196
129
x
= 0,91tấn
do hiệu suất 80% nên lượng axit thưc tế thu được là:
0, 91 80
100
x
·
0,728 tấn.
Lượng axit 98% là: m
dd
=
100
%
mctx
c
=
0, 728 100
98
x
= 74,2 tấn.

Bài tập
Câu 2. Trong công nghiệp , người ta sản xuất nhôm bằng pp điện phân Al
2
O
3
nóng
chảy với điện cực than chì
a. Viết phương trình phản ứng nếu trong quá trình điện phân cực dương bằng
than chì bị cháy thành CO
2

b. Tính lượng Al
2
O
3
phản ứng biết hiệu xuất của quá trình là 68%
c. Tính lượng C cần thêm bù vào phần cực dương bị cháy .
Câu 3. Người ta điều chế C
2
H
2
từ than đà theo sơ đồ sau:
CaCO
3

95%
CaO
80%
CaC
2

90%
C
2
H
2
Tính lượng đá vôi chứa 75% CaCO
3
cần điều chế 2,24m
3
C
2
H
2
đ kc theo sơ đồ trên .
Câu 4. Cho 39 gam glucozơ tác dụng với dd AgNO
3
trong NH
3
.Hỏi có bao nhiêu
gam Ag kết tủa nếu hiệu xuật phản ứng là 75%. Nếu lên men 1 lượng glucozơ như
thế thì thu được bao nhiêu rượu etilic và bao nhiêu lít CO
2
,nếu hiệu suất phản ứng là
80%.
Câu 5. Đun nóng 1 hỗn hợp chứa 12 gam axit axetic và 4,6 gam axit fomic HCOOH
với 18,4 gam etilic có H
2
SO
4
làm xúc tác . Sau thí nghiệm người ta xác định trong
hỗn hợp sản phẩm có chứa 8,8 gam CH
3
COOC
2
H
5
và 5,55 gam HCOOC
2
H
5
. Tính
hiệu suất tạo thành mỗi este .
195
Câu 6. Viết phản ứng điều chế rượu etylic từ tinh bột . Biết hiệu suất của quá trình
75% hãy tính số lít rượu etylic 46
o
thu được 100 kg gạo chúa 81% tinh bột . Cho rượu
nguyên chất có khối lượng riêng là 0,8g/ml
Câu 7. Người ta nấu xà phòng từ 1 loại chất béo có công thức (C
15
H
31
COO)
3
C
3
H
5
.
Tính lượng xà phòng tạo thành từ 200 kg chất béo có chứa 19,4% tạp chất không
phản ứng , biết sự hao hụt trong phản ứng là 15%
1. Tính khối lượng H
2
SO
4
95% thu được từ 60 kg quặng pirit nếu hiệu suất p/ ứng
là 85% ?
2. Dùng 150 gam quặng pirit chưá 20% chất trơ điều chế H
2
SO
4
. Đem toàn bộ
lượng axit điều chế được hòa tan vừa đủ m gam Fe
2
O
3
. Tất cả phản ứng xảy ra
hoàn toàn , hãy
a. Tính khối lượng H
2
SO
4
điều chế được ?
b. Tính m ?
3. Từ 1 tấn quặng pirit chưá 90% FeS
2
có thể điều chế bao nhiêu lít H
2
SO
4
đậm đặc
98% (d = 1,84 g/ml) , biết hiệu suất trong quá trình điều chế là 80% ?
4. Có thể điều chế bao nhiêu tấn CH
3
COOH từ 100 tấn CaC
2
có 4% tạp chất , giả
sử các phản ứng đạt hiệu suất 100% ?
5. a.tính lượng axit axetic thu được khi lên men 1lit rượu etylic 10
0
và tính nồng độ
% của dd đó.giả sử hiệu suất lá 100%.
c. Tách toàn bộ lượng rượu có trong 1lit rượu 11,5
0
khỏi dd và đem oxi hóa thành
axit axetic.cho hỗn hợp sau phản ứng tác dụng với Na dư thu được 33,6 lít khí
H
2
(đktc). Tính hiệu suất phản ứng oxi hóa rượu thành axit.
Câu 6.cho m gam glucozơ lên men, khí thoát ra được dẫn vào dd nước vôi trong
dư thu được 55,2 gam kết tủa.
a. Tính khối lượng glucozơ đã lên men, biết H = 92%
b. Cho toàn bộ lượng rượu thu được ở trên tác dụng với 300ml dd
CH
3
COOH 2M thu được 22 gam este. Tìm hiệu suất este hóa
c. Trộn V ml rượu etylic nguyên chất với V
1
ml nước thu được 1 lit dd rượu
( D =0.92g/ml) tìm độ rượu.
196
CHUYÊN ĐỀ 29:
TOÁN VỀ LƯỢNG CHẤT DƯ
BIỆN LUẬN CHẤT DƯ TRONG PƯHH
Ví dụ: Đun nóng 16,8 gam bột sắt và 6,8 gam S (không có kk) thu được chất rắn
A .Hoà tan A bằng HCl dư thoát ra khí B .Cho khí B từ từ qua dd Pb(NO
3
)
2
tách ra
kết tủa D màu đen . Biết các phản ứng xảy ra 100%
a.Tính thể tích khí B , khối lượng kết tủa D
b.Cần bao nhiêu lít O
2
để đốt cháy hoàn toàn khí B.
Giải:
Số mol Fe = 0,3 mol; số mol S = 0,2mol
Fe + S FeS chất rắn A gồm FeS và Fe dư
0,2 0,2 0,2
FeS + 2HCl FeCl
2
+ H
2
S
0,2 0,2
Fe + HCl FeCl
2
+ H
2
(B gồm H
2
S và H
2
)
0,1 0,2 0,2 0,1
H
2
S + Pb(NO
3
)
2
PbS + 2HNO
3
(D là PbS)
0,2 0,2
2H
2
S + 3 O
2
2SO
2
+ 2H
2
O
2H
2
+ O
2
2H
2
O
V
B
= 6,72 lit
M
D
= 47,8 gam
V
O2
= 7,84 lit
Bài tập
Câu 1 . Trộn 100 ml dd sắt III sunfat 1,5M với 150 ml dd Ba(OH)
2
2M thu kết tủa A
và dd B .Nung kết tủa A trong không khí đến khối lượng không đổi thu được chất
D .Thêm BaCl
2
vào dd B thì tách ra kết tủa E.
Tính lượng E,D .Tính nồng độ mol chất tan trong dd B (coi thể tích thay đổi không
đáng kể )
Câu 2 . 1,36 gam hỗn hợp Mg và Fe được hoà tan trong 100 ml dd CuSO
4
.Sau phản
ứng thu được dd A và 1,84 gam chất rắn B gồm 2 kim loại . Thêm NaOH dư vào A
rối lọc kết tủa tách ra nung trong không khí đến khối lượng không đổi thu được hất
rắn D gồm MgO và Fe
2
O
3
nặng 1,2 gam .Tính lượng Fe,Mg ban đầu
Câu 3. Dẫn 4,48 dm
3
CO đi qua m gam CuO nung nóng nhận được chất rắn X và
khí Y , Sục khí Y vào dd Ca(OH)
2
dư tách ra 20 gam kết tủa trắng . Hoà tan chất rắn
X bằng 200 ml dd HCl 2M thì sau phản ứng phải trung hoà dd thu được bằng 50 gam
Ca(OH)
2
7,4%. Tính m
Câu 4 . Thả 2,3 gam Na vào 100ml dd AlCl
3
thấy thoát ra khí A, xuất hiện kết tủa B.
Lọc kết tủa B nung thu được chất cân nặng a gam .Tính a
Câu 5 . Nung x
1
gam Cu với x
2
gam O
2
thu được chất rằn A
1
.Đun nóng A
1
trong x
3
gam H
2
SO
4
98% sau khi tan hết thu được dd A
2
khí A
3
. Hấp thu toàn bộ A
3
bằng
200ml NaOH 0,15M tạo thành dd chứa 2,3 gam muối .Bằng pp thích hợp tách
CuSO
4
ra khỏi dd A
2
thu được 30 gam tinh thể CuSO
4
.5H
2
O .Nếu cho A
2
tác dụng với
197
dd NaOH 1M thì để tạo ra lượng kết tủa nhiều nhất phải dùng 300ml NaOH . Tính
x
1
,x
2
,
,
x
3
Câu 6 . Cho 6,8 gam hỗn hợp Fe và CuO tan trong 100 ml dd HCl thu được d A và
224 ml khí B cùng 2,4 gam chất rắn .Thêm tiếp HCl vào hh A+D thì D tan 1 phần,
sau đó thêm tiếp NaOH cho đến dư vào , lọc kết tủa nung trong không khí đến khối
lượng không đổi cân nặng 6,4 gam .Tính thành phần % của Fe và CuO
CHUYÊN ĐỀ 30:
BÀI TOÁN QUY VỀ 100
Ví dụ: Hỗn hợp gồm CaCO
3
lẫn Al
2
O
3
và Fe
2
O
3
trong đó nhôm oxit chiếm 10,2 % ,sắt
III oxit chiếm 9,8 % . nung hỗn hợp này ở nhiệt độ cao thu được chất rắn có lượng
bằng 67% lượng hỗn hợp ban đầu . Tính % chất rắn tạo ra
Giải:
Giả sử hỗn hợp lc l 100 gam, thì lượng Al
2
O
3
=10,2 gam v Fe
2
O
3
= 9,8 gam v lượng
CaCO
3
=80 gam
Khi nung hỗn hợp : CaCO
3
CaO + CO
2
Độ giảm 100- 67 =33g l khối lượng CO
2

Số mol CO
2
= số mol CaCO
3
= 33/44 = 0,75 mol
Sau phản ứng cĩ : 10,2g Al
2
O
3
= 15,22%
9,8g Fe
2
O
3
= 14,62%
CaCO
3
dư 80-75 = 5 gam ( 7,4%)
CaO = 62,6%
Bài tập
Câu 1. Hỗn hợp gồm NaCl, KCl(A) tan trong nước thành dd.Thêm AgNO
3
dư vào dd
này tách ra 1 lượng kết tủa 299,6%so với lượng A, Tìm % mỗi chất trong A
Câu 2.Hỗn hợp chứa FeO, Fe
2
O
3
, Fe nếu hoà tan a gam hỗn hợp bằng bằng HCl dư
thì lượng H
2
thoát ra bằng 1% lượng hỗn hợp đem thí nghiệm ,nếu khử a gam hh bằng
H
2
nóng, dư thì thu được 1 lượng nước bằng 21,15% lượng hỗn hợp đem thí
nghiệm.xác định % mỗi chất tronh HH .
Câu 3.Hỗn hợp muối A tạo bởi Kim loại M(II) và phi kim X (I) .Hoà tan một lượng
A vào nước được dd B. Nếu thêm AgNO
3
dư vào B thì lượng kết tủa tách ra bằng
188% lượng A .Nếu thêm Na
2
CO
3
dư vào dd B thì lượng kết tủa tách ra bằng 50%
lượng A tìm kim loại M và phi kim X
Câu 4. Hỗn hợp A gồm kim loại Mg, Al .Cu, .Oxi hoá hoàn toàn m gam A thu được
1,72m gam hỗn hợp 3 oxit với hoá tri cao nhất của mỗi kim loại . Hoà tan m gam A
bằng HCl dư thu được 0,952m dm
3
lít khí . Tính % mỗi kim loại trong A
Câu 5. nung nóng 1,32a gam hh Mg(OH)
2
và Fe(OH)
2
trong không khí đến khối
lượng không đổi thu được chất rắn có khối lượng a gam tính % mỗi oxit tạo ra
Câu 6. Cho m gam hh Na, Fe tác dụng hết với HCl , dd thu được cho tác dụng với
Ba(OH)
2
dư rồi lọc kết tủa nung trong kk đến khối lượng không đổi thu được chất rắn
m gam . Tính % mỗi kim loại ban đầu .
TĂNG GIẢM KHỐI LƯỢNG( KIM LOẠI + MUỐI)
198
Phương php:
-Nếu đề bi cho khối lượng kim loại tăng thì lập phương trình đại số
Kl kim loại ban đầu(a) – m
kim loại phản ứng
+ m
kim loại bm vo
= a + m
kim loại tăng
-Nếu đề bi cho khối lượng kim loại giảm thì lập phương trình đại số
Kl kim loại ban đầu(a) – m
kim loại phản ứng
+ m
kim loại bm vo
= a - m
kim loại tăng
• cần lưu ý :Khi bi cho phản ứng xảy ra hồn tồn thì một trong hai chất
tham gia phải hết hoặc hết cả hai
• Bi cho sau một thời gian thì cĩ thể cả hai chất tham gia đều dư
Ví dụ:
Cho a gam bột kim loại M có hóa trị không đổi vào 500ml dd hỗn hợp gồm
Cu(NO
3
)
2
và AgNO
3
đều có nồng độ 0,4M. Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn
toàn, ta lọc được (a + 27,2 gam) chất rắn A gồm ba kim loại và được một dd chỉ
chứa một muối tan .hãy xác định kim loại M và và số mol muối tạo thành trong
dd.
Giải:
Bi cho sau khi phản ứng xảy ra hồn tồn v cĩ 3 kim loại tạo thnh chứng tỏ hỗn hợp
muối tham gia hết
M + nAgNO
3
M(NO
3
)
n
+ nAg (*)
0,2/n 0,2mol 0,2mol
2M + nCu(NO
3
)
2
2 M(NO
3
)
n
+ nCu (**)
0,4/n 0,2mol 0,2mol
Theo đề ra v pt ta cĩ: a - M
0, 2
n
+ 108.0,2 - M
0, 4
n
+ 64.0,2 = a +27,2
0,6M = 7,2n

n = 2 v M =24 vậy kim loại l Mg.
-Bài tập
Câu 1. cho 27,4 gam Ba vào 400 gam dd CuSO
4
3,2 %, thu được khí A, kết tủa B
và dd C.
a. tính thể tích khí A
b. Nung kết tủa B ở nhiệt độ cao đến khối lượng không đổi thì thu được bao
nhiêu gam chất rắn
c. Tính nồng độ phần trăm các chất trong C
Câu 2. Ngâm một vật bằng Cu nặng 10 gam vào 250 gam dd AgNO
3

4%.khi lấy ra
thì khối lượng AgNO
3
trong dd giảm 17%.Tìm khối lượng của vật sau khi lấy ra.
Câu 3. cho 0,51 gam hỗn hợp A gồm kim loại Fe và Mg vào 100ml dd CuSO
4
.Sau
khi các phản ứng hoàn toàn,lọc thu được 0,69 gam chất rắn B và ddC.Thêm
ddNaOH dư vào C lấy kết tủa đem nung ngoài không khí đến khối lượng không
đổi thu được 0,45 gam chất rắn D.Tìm nồng độ mol của ddCuSO
4
.Tính thành phần
% của mlo64i kim loại trong A và thể tích SO
2
bay ra khi hòa tan chất rắn B trong
H
2
SO
4
đặc nóng dư.
Câu 4. Nhúng một thanh sắt và một thanh kẽm vào cùng một cốc chứa 500ml dd
CuSO
4
. sau một thời gian lấy hai thanh kim loại ra khỏi cốc thì mỗi thanh có thêm
đồng bám vào, khối lượng dd trong cốc bị giảm đi 0,22 gam.Trong dd sau phản
ứng, nồng độ ZnSO
4
gấp 2,5 lần nồng độ FeSO
4
. thêm dd NaOH dư vào cốc, lọc
lấy kết tủa rối nung ngoài không khí đến khối lượng không đổi, thu được 14,5
gam chất rắn.tính khối lượng Cu bám trên mỗi kim loại và nồng độ CuSO
4
ban
đầu.
199
Câu 5. Cho 80 gam bột Cu vào dd AgNO
3
,sau một thời gian phản ứng lọc được dd
A và 95,2 gam chất rắn.Cho tiếp 80 gam bột Pb vào dd A, phản ứng xong lọc tách
được dd B chỉ chứa một muối duy nhất và 67,05 gam chất rắn
a. Tính nồng độ mol của dd AgNO
3
đã dùng
b. Cho 40 gam kim loại R hóa tri II vào 1/10 dd B, sau khi phản ứng hoàn toàn
lọc tách được 44,575 gam chất rắn không tan, hãy xác định kim ,loại R.
Câu 6.thí nghiệm 1.cho một lượng kim loại Mg vo 200ml dd X chứa AgNO
3
0,15M v Cu(NO
3
)
2
0,01M. Phản ứng kết thc thu được 5 gam chất rắn v dd Y
Thí nghiệm 2: Cho 0,78 gam một kim loại T đứng trước Cu trong dy hoạt động
hĩa học kim loại,cĩ hĩa trị II cũng vo dd X .Phản ứng kết thc thu được 2,592 gam
chất rắn v dd Z.
a. Tính khối lượng kim loại Mg đ dng
b. Xc định T
c. Tính nồng độ mol cc chất trong Y v Z,coi thể dd khơng thay đổi v thể tích chất
rắn khơng đng kể.
Câu 7. Nhúng một lá Al vào dd CuSO
4
,sau một thời gian lấy là nhôm ra khỏi dd
thì khối lượng dd giảm 1.38 gam.khối lượng nhôm phản ứng là bao nhiêu.
Câu 8.Cho một thanh chì Pb tác dụng vừa đủ với dd muối nitrat của kim loại hóa
tri II, sau một thời gian khi khối lượng thanh chì không đổi thì lấy ra khỏi dd thấy
khối lượng của nó giảm đi 14,3 gam.Cho thanh sắt có khối lượng 50 gam vào dd
sau phản ứng trên,khối lương thanh sắt không đổi nữa thì lấy ra khỏi dd rửa sạch
sấy khô cân lại nặng 65,1 gam.Tìm kim loại hóa trị II
Câu 9. Hai thanh kim loại giồng nhau của cùng một nguyên tố R hóa tri II có cùng
khối lượng.Cho thanh thứ nhất vào dd Cu(NO
3
)
2
và thanh thứ hai vào dd
Pb(NO
3
)
2
.Sau một thời gian, khi số mol hai muối bằng nhau,lấy hai kim loại đó ra
khỏi dd thấy khối khối lượng thanh thứ nhất giảm đi 0,2% còn thanh thứ hai tăng
28,4%,Xác đinh kim loại R
Câu 10. Nhúng một thỏi sắt 100 gam vào dung dịch CuSO
4
. Sau một thời gian lấy
ra rửa sạch , sấy khô cân nặng 101,6 gam . Hỏi khối kim loại đó có bao nhiêu gam
sắt , bao nhiêu gam đồng ?
Câu 11.Cho một bản nhôm có khối lượng 60 gam vào dung dịch CuSO
4
. Sau một
thời gian lấy ra rửa sạch , sấy khô cân nặng 80,7 gam . Tính khối lượng đồng bám
vào bản nhôm ?
Câu 12.Ngâm một lá đồng vào dung dịch AgNO
3
. Sau phản ứng khối lượng lá
đồng tăng 0,76 gam . Tính số gam đồng đã tham gia phản ứng ?
Câu 13.Ngâm đinh sắt vào dung dịch CuSO
4
. Sau một thời gian lấy ra rửa sạch ,
sấy khô cân nặng hơn lúc đầu 0,4 gam
a.Tính khối lượng sắt và CuSO
4
đã tham gia phản ứng ?
b.Nếu khối lượng dung dịch CuSO
4
đã dùng ở trên là 210 gam có khối lượng
riêng là 1,05 g/ml . Xác định nồng độ mol ban đầu của dung dịch CuSO
4
?
Câu 14.Cho 333 gam hỗn hợp 3 muối MgSO
4
, CuSO
4
và BaSO
4
vào nước được
dung dịch D và một phần không tan có khối lượng 233 gam . Nhúng thanh nhôm
vào dung dịch D . Sau phản ứng khối lượng thanh kim loại tăng 11,5 gam . Tính
% về khối lượng của mỗi muối có trong hỗn hợp trên ?
Câu 15.Cho bản sắt có khối lượng 100 gam vào 2 lít dung dịch CuSO
4
1M. Sau
một thời gian dung dịch CuSO
4
có nồng độ là 0,8 M . Tính khối lượng bản kim
200
loại , biết rằng thể tích dung dịch xem như không đổi và khối lượng đồng bám
hoàn toàn vào bản sắt ?
Câu 16.Nhúng một lá kẽm vào 500 ml dung dịch Pb(NO
3
)
2
2M . Sau một thời gian
khối lượng lá kẽm tăng 2,84 gam so với ban đầu .
c. Tính lượng Pb đã bám vào lá Zn , biết rằng lượng Pb sinh ra bám hoàn toàn
vào lá Zn.
d.Tính mồng độ M các muối có trong dung dịch sau khi lấy lá kẽm ra , biết rằng
thể tích dung dịch xem như không đổi ?
201
e.
CHUYÊN ĐỀ 31:
BIỆN LUẬN –TÌM CÔNG THỨC
Phương pháp: tìm khối lượng dung dịch sau phản ứng
Hòa tan 1 muối cacbonat kim loại M bằng 1 lượng vừa đủ dd H
2
SO
4
9,8%
thu được dd muối sunfat có nồng độ 14,18 %.Tìm kim loại M.
Giải:
Công thức muối M
2
(CO
3
)
n
( n là hóa trị kim loại)
M
2
(CO
3
)
n
+ nH
2
SO
4
M
2
(SO
4
)
n
+ nH
2
O + nCO
2
(2M +60n)g 98ng (2M+96n)g 44ng
khối lượng dd axit
98 .100
9, 8
n
= 1000n
theo đề bài ta có:
(2 96 ).100
1000 2 60 44
M n
n M n n
+
+ + −
= 14,18

M =28n
n=2 ,M=56 (Fe)
Bài tập
Câu1. Hòa tan hoàn toàn 14,2 gam hỗn hợp C gồm MgCO
3
và muối
cacbonat kim loại R vào dd HCl 7,3% vừa đủ, thu được dd D và 3,36 lít
CO
2
(đktc). Nồng độ MgCl
2
trong dd D là 6,028%
a. xác định R và thành phần phần trăm các chất trong C
b. Cho dd NaOH dư vào dd D, lọc lấy kết tủa rồi nung ngoài không khí
đến khi phản ứng hoàn toàn.Tính số gam chất rắn còn lại sau khi nung.
ĐS:Fe,MgCO
3
= 59,15%,FeCO
3
=40,85%, MgO=4g,Fe
2
O
3
=4g.
Câu 2.hòa tan hoàn toàn a gam kim loại M có hóa trị không đổi vào b gam
dd HCl thu được dd D.Thêm 240g dd NaHCO
3
7% vào dd D thì vừa đủ tác
dụng hết với dd HCl còn dư, thu được dd E trong đó có nồng độ phần
trăm của NaCl và muối của kim loại M tương ứng là 2,5% và 8,12%.Thêm
tiếp lượng dư dd NaOH vào dd E, sau đó lọc kết tủa, rồi nung đến khối
lượng không đổi thì thu được 16 gam chất rắn.Viết các phản ứng và xác
định M, nồng độ phần trăm của HCl đã dùng
ĐS: Mg, 16%
Câu 3.hào tan hoàn toàn m gam kim loại M bằng dd HCl dư thu được V lít
khí H
2
(đktc).Mặt khác hòa tan hoàn tan m gam kim loại trên vào dd HNO
3
loãng cũng thu được V lit khí NO duy nhất (đktc)
a. so sánh hóa trị của M trong muối clorua và muối nitrat
b. hỏi M là kim loại nào?biết rằng khối lượng muối nitrat tạo thành gấp
1,905 lần khối lượng muối clorua.
ĐS:x/y =2/3, Fe.
Câu 4. Cho 27,2 gam hỗn hợp X gờm kim loại M có hóa tri II và III,oxit
M
x
O
y
tác dụng với 0,8 lit dd HCl 2M thì hỗn hợp X tan hết cho ddA và 4,48
lit khí đktc.Để trung hòa lượng axit còn dư cần 0,6 lít dd NaOH 1M.Xác
định công thức oxit và % khối lượng các chất trong X,biết số mol một trong
hai chất gấp đôi số mol chất còn lại.ĐS:Fe
202
Câu 5. Hòa tan một muối cacbonat kim loại M bằng một lượng dung dịch
H
2
SO
4
9,8% ,người ta trhu được một dd muối sunfat có nồng độ 11,54%.
Tìm công thức của muối.
Câu 6. thêm từ từ dd H
2
SO
4
10% vào ly đựng một muối cacbonat kim loại
hóa trị I, cho tới khi vừa thoát hết khí CO
2
thì thu được dd muối có nổng
độ 13,63%.Xác định công thức của muối.
Câu 7. Hòa tan một muối cacbonat kim ,oại hóa trị III vào dd H
2
SO
4
16%.sau khi khí không thoát ra nữa được dd muối sunfat 20%,Xác định
tên kim loại.
Câu 8. hòa tan x gam một kim loại M trong 200g dd HCl 7,3% vừa đủ thu
được ddA trong đó nồng độ muối M là 11,96%.tìm kim loại M.
203
CHUYÊN ĐỀ 32:
CHỨNG MINH HỖN HỢP KIM LOẠI
(MUỐI,AXIT DƯ)
Khi gặp bài toán này ta giải như sau:
- Giả sử hỗn hợp chỉ gồm một kim loại (hoặc muối) có M nhỏ,để khi chia
khối lượng hỗn hợp 2 kim loại ( hoặc hỗn hợp 2 muối) cho M có số mol
lớn,rối so sánh với số mol axit còn dư hay hỗn hợp còn dư
ví dụ: Hòa tan 13,2 gam hỗn hợp A gồm hai kim loại có cùng hóa trị vào
400ml dd HCl 1,5M.Cô cạn dd sau phản ứng thu được 32,7 gam hỗn hợp
muối khan.
1. chứng minh hỗn hợp A tan không hết
2. tính thể tích khí H
2
sinh ra.
Giải:
Gọi hai kim loại lần lượt là A,B có số mol là a, b
2A + 2nHCl 2ACl
n
+ nH
2
a na a 0,5na
2B + 2nHCl 2BCl
n
+ nH
2
b nb b 0,5nb
số mol axit 0,4x 1,5 = 0,6 mol =n( a+ b)
theo đề và phương trình ta có: (A +35,5n)a +(B + 35,5n)b = 32,7


Aa + Bb +35,5n(a + b) = 32,7
Aa + Bb =11,4 < 13,2 Vậy hỗn hợp tan không hết.
- thể tích H
2
= 22,4 x 0,5n(a +b) = 6,72 lít
bài tập
Câu 1.Cho 3,87 gam hỗn hợp gồm Mg và Al tác dụng với 500 ml dung dịch
HCl 1M
a.Chứng minh rằng sau phản ứng với Mg và Al , axit vẫn còn dư ?
b.Nếu phản ứng trên làm thoát ra 4,368 lít khí H
2
(đktc) . Hãy tính số
gam Mg và Al đã dùng ban đầu ?
3. Tính thể tích dung dịch đồng thời NaOH 2M và Ba(OH)
2
0,1M cần
dùng để trung hòa hết lượng axit còn dư ?
Câu 2.Hòa tan 31,9 gam hỗn hợp BaCl
2
và CaCl
2
vào nước được dung dịch
A . Cho toàn bộ dung dịch A tác dụng với 500 ml dung dịch Na
2
CO
3
2M
thấy xuất hiện một lượng kết tủa
aChứng tỏ rằng lượng kết tủa ở trên thu được là tối đa ?
b.Nếu cho toàn bộ lượng dung dịch A tác dụng với lượng dư dung dịch
AgNO
3
thì thu được 53,4 gam kết tủa . Xác định % về khối lượng mỗi muối
đã dùng ban đầu ?
Câu 3.Cho 8,4 gam hỗn hợp Zn và Mg tác dụng với 500 ml dung dịch HCl
2M
a.Chứng minh rằng sau phản ứng axit vẫn còn dư ?
b.Nếu thoát ra 4,48 lít khí ở đktc . Hãy tính số gam Mg và Al đã dùng ban
đầu
204
cTính thể tích đồng thời của 2 dung dịch KOH 0,5 M và Ba(OH)
2
1M cần
dùng để trung hòa hết lượng axit còn dư ?
Câu 4.Cho 7,8 gam hỗn hợp Mg và Al tác dụng với 500 ml dung dịch
H
2
SO
4
1M
a.Chứng minh rằng sau phản ứng với Mg và Al , axit vẫn còn dư ?
bNếu phản ứng trên làm thoát ra 4,368 lít khí H
2
(đktc) . Hãy tính % về khối
lượng của Mg và Al đã dùng ban đầu ?
Câu 5.Cho 31,8 gam hỗn hợp X gồm 2 muối MgCO
3
và CaCO
3
vào 0,8 lít
dung dịch HCl 1M
thu được dung dịch Z .
aHỏi dung dịch Z có dư axit không ?
b,Cho vào dung dịch Z một lượng NaHCO
3
dư thì thể tích CO
2
thu được là
2,24 lít . tính khối lượng mỗi muối có trong hỗn hợp X ?
Câu 6.X là hỗn hợp hai kim loại Mg và Zn, Y là dd H
2
SO
4
chưa rõ nồng độ.
-Thí nghiệm 1: Cho 24,3 gam X vào 2 lít Y, sinh ra 8,96 lít khí H
2
-Thí nghiệm 2: Cho 24,3 gam X vào 3 lít Y, sinh ra 11,2 lít khí H
2
a. chứng tỏ rằng trong thí nghiệm 1 thì X tan chưa hết, thí nghiệm 2 thì X
tan
hết
b.tính nồng độ mol của axit và khối lượng mỗi kim loại trong X ( các khí đo
ở đktc)
Câu 7.Cho 39,6 gam hỗn hợp gồm KHSO
3
và K
2
CO
3
vào 400g dd HCl
7,3%, khi xong phản ứng thu được hỗn hợp khí X có tỉ khối so với H
2
bằng
25,33 và một dd A.
a.Chứng minh rằng axit còn dư
b.Tính nồng độ phần trăm các chất trong A.
205
206

Lµ tËp hîp nh÷ng nguyªn tö cïng lo¹i, cã cïng sè P trong h¹t nh©n Nh÷ng nguyªn tö cã cïng sè P nhng sè N kh¸c nhau gäi lµ ®ång vÞ cña nhau 5. Ho¸ trÞ. Lµ con sè biÓu thÞ kh¶ n¨ng liªn kÕt cña nguyªn tö hay nhãm nguyªn tö Quy t¾c ho¸ trÞ:
b Axa By

ta cã: a.x = b.y

(víi a, b lÇn lît lµ ho¸ trÞ cña nguyªn tè A vµ B)

So s¸nh ®¬n chÊt vµ hîp chÊt
®¬n chÊt hîp chÊt VD S¾t, ®ång, oxi, nit¬, than Níc, muèi ¨n, ®êng… ch×… K/N Lµ nh÷ng chÊt do 1 nguyªn Lµ nh÷ng chÊt do 2 hay tè ho¸ häc cÊu t¹o nªn nhiÒu nguyªn tè ho¸ häc cÊu t¹o nªn Ph©n Gåm 2 lo¹i: Kim lo¹i vµ phi Gåm 2 lo¹i: hîp chÊt v« c¬ vµ lo¹i kim. hîp chÊt h÷u c¬ Ph©n tö - Gåm 1 nguyªn tö: kim lo¹i - Gåm c¸c nguyªn tö kh¸c lo¹i (h¹t ®¹i vµ phi kim r¾n thuéc c¸c nguyªn tè ho¸ häc diÖn) - Gåm c¸c nguyªn tö cïng kh¸c nhau lo¹i: Phi kim láng vµ khÝ CTHH - Kim lo¹i vµ phi kim r¾n: CTHH = KHHH cña c¸c CTHH ≡ KHHH (A) nguyªn tè + c¸c chØ sè t¬ng øng - Phi kim láng vµ khÝ: AxBy CTHH = KHHH + chØ sè (Ax)

So s¸nh nguyªn tö vµ ph©n tö
nguyªn tö §Þnh Lµ h¹t v« cïng nhá, trung nghÜa hoµ vÒ ®iÖn, cÊu t¹o nªn c¸c chÊt Sù biÕn Nguyªn tö ®îc b¶o toµn ®æi trong c¸c ph¶n øng ho¸ häc. trong ph¶n øng ho¸ häc. Khèi l- Nguyªn tö khèi (NTK) cho îng biÕt ®é nÆng nhÑ kh¸c nhau gi÷a c¸c nguyªn tö vµ 2 ph©n tö Lµ h¹t v« cïng nhá, ®¹i diÖn cho chÊt vµ mang ®Çy ®ñ tÝnh chÊt cña chÊt Liªn kÕt gi÷a c¸c nguyªn tö trong ph©n tö thay ®æi lµm cho ph©n tö nµy biÕn ®æi thµnh ph©n tö kh¸c Ph©n tö khèi (PTK) lµ khèi lîng cña 1 ph©n tö tÝnh b»ng ®¬n vÞ Cacbon

lµ ®¹i lîng ®Æc trng cho PTK = tæng khèi lîng c¸c mçi nguyªn tè nguyªn tö cã trong ph©n tö. NTK lµ khèi lîng cña nguyªn tö tÝnh b»ng ®¬n vÞ Cacbon

¸p dông quy t¾c ho¸ trÞ
1. TÝnh ho¸ trÞ cña 1 nguyªn tè Gäi ho¸ trÞ cña nguyªn tè cÇn t×m (lµ a) ¸p dông QTHT: a.x = b.y → a = b.y/x Tr¶ lêi 2. LËp CTHH cña hîp chÊt. Gäi c«ng thøc chung cÇn lËp

- ¸p dông QTHT: a.x = b.y →

x b b' = = y a a'

- Tr¶ lêi. *** Cã thÓ dïng quy t¾c chÐo ®Ó lËp nhanh 1 CTHH: Trong CTHH, ho¸ trÞ cña nguyªn tè nµy lµ chØ sè cña nguyªn tè kia. Lu ý: Khi c¸c ho¸ trÞ cha tèi gi¶n th× cÇn tèi gi¶n tríc 6. Ph¶n øng ho¸ häc. Lµ qu¸ tr×nh biÕn ®æi chÊt nµy thµnh chÊt kh¸c. ChÊt bÞ biÕn ®æi gäi lµ chÊt tham gia, chÊt ®îc t¹o thµnh gäi lµ s¶n phÈm §îc biÓu diÔn b»ng s¬ ®å: A + B → C + D ®äc lµ: A t¸c dông víi B t¹o thµnh C vµ D A + B → C ®äc lµ A kÕt hîp víi B t¹o thµnh C A → C + D ®äc lµ A bÞ ph©n huû thµnh C vµ D

3

Phân loại

HCVC
Oxit (AxOy)

Oxit axit: CO2, SO2, SO3- NO2, N2O5, SiO2, , P2O5 Oxit baz¬: Li2O, Na2O, K2O, CaO, BaO, CuO,Fe2O3 Oxit trung tÝnh: CO, NO Oxit lìng tÝnh: ZnO, Al2O3, Cr2O3

Hîp chÊt v« c¬

Axit (HnB)

Axit kh«ng cã oxi (Hidraxit): HCl, HBr, H2S, HF Axit cã oxi (Oxaxit): HNO3, H2SO4, H3PO4 …. Baz¬ tan (KiÒm): NaOH, KOH, Ca(OH)2, Ba(OH)2 Baz¬ kh«ng tan: Mg(OH)2, Cu(OH)2, Fe(OH)3 … Muèi axit: NaHSO4, NaHCO3, Ca(HCO3)2 … Muèi trung hoµ: NaCl, KNO3, CaCO3 …

Baz¬- M(OH)n

Muèi (MxBy)

Ngoµi ra cã thÓ chia axit thµnh axit m¹nh vµ axit yÕu HNO3 H2SO4 HCl

H3PO4 H2SO3 CH3COOH

H2CO3 H2S

Axit m¹nh yÕu

Axit trung b×nh

Axit yÕu

Axit rÊt

4

Oxax + dd Baz¬ t¹o 4. dd muèi + dd muèi → 2 muèi míi 5. T¸c dông víi oxit Baz¬ baz¬ → muèi vµ níc 2.Oxit axit t¸c dông víi hång níc t¹o thµnh dd Axit 2. CTHH CTHH lµ: CTHH lµ: HnB . T¸c dông víi níc 1.Axit cã Ýt oxi: Axit + Tªn gäi lo¹i cã nhiÒu ho¸ trÞ. T¸c dông víi kim lo¹i thµnh muèi vµ níc → muèi vµ Hidro 3. T¸c dông víi axit → muèi míi + axit míi 2. Mét sè muèi bÞ nhiÖt ph©n . T¸c dông víi muèi → thµnh muèi vµ níc muèi míi vµ axit míi 4. Oxbz + dd Axit t¹o 5. dd muèi + Kim lo¹i → Muèi míi + kim lo¹i míi 4.AOn/2 nÕu n ch½n Tªn oxit = Tªn nguyªn . T¸c dông víi Baz¬ → . dd KiÒm lµm ®æi mµu chÊt chØ thÞ . 1.A2On nÕu n lÎ . 1. gèc axit lµ B CTHH lµ: MxBy Tªn muèi = tªn kim lo¹i + tªn gèc axit Lu ý: KÌm theo ho¸ trÞ cña kim lo¹i khi kim lo¹i cã nhiÒu ho¸ trÞ. (ric) TCHH 1. Lµm quú tÝm → ®á . dd KiÒm t¸c dông víi oxax → muèi vµ níc muèi Lµ hîp chÊt mµ ph©n tö gåm kim lo¹i liªn kÕt víi gèc axit.Oxit baz¬ t¸c dông Muèi vµ níc víi níc t¹o thµnh dd 3.Lµm quú tÝm → xanh Lµm dd phenolphtalein kh«ng mµu → hång 3. Gäi kim lo¹i lµ M. tªn phi kim + ¬ (r¬) Khi phi kim cã nhiÒu . Oxax + Oxbz t¹o thµnh muèi 5 baz¬ Lµ hîp chÊt mµ ph©n tö gåm 1 nguyªn tö kim lo¹i liªn kÕt víi 1 hay nhiÒu nhãm OH Gäi kim lo¹i lµ M cã ho¸ trÞ n CTHH lµ: M(OH)n Tªn baz¬ = Tªn kim lo¹i + hidroxit Lu ý: KÌm theo ho¸ trÞ cña kim lo¹i khi kim lo¹i cã nhiÒu ho¸ trÞ. dd muèi + dd KiÒm → muèi míi + baz¬ míi 3.oxit axit §Þnh Lµ hîp chÊt cña oxi víi Lµ hîp chÊt mµ ph©n nghÜa 1 nguyªn tè kh¸c tö gåm 1 hay nhiÒu nguyªn tö H liªn kÕt víi gèc axit Gäi nguyªn tè trong Gäi gèc axit lµ B cã oxit lµ A ho¸ trÞ n.Axit cã nhiÒu oxi: ho¸ trÞ th× kÌm tiÕp Axit + tªn phi kim + ic ®Çu ng÷.Axit kh«ng cã oxi: tè + oxit Axit + tªn phi kim + Lu ý: KÌm theo ho¸ trÞ hidric cña kim lo¹i khi kim . ho¸ trÞ n. T¸c dông víi axit → muèi vµ níc 2.

dd KiÒm + dd muèi → Muèi + Baz¬ 5.Oxit lìng tÝnh cã thÓ . H2SO4 ®Æc cã .HNO3.Baz¬ lìng tÝnh cã .Lu ý 4. Baz¬ kh«ng tan bÞ nhiÖt ph©n → oxit + níc .Muèi axit cã thÓ t¸c dông víi c¶ dd axit c¸c tÝnh chÊt riªng thÓ t¸c dông víi c¶ ph¶n øng nh 1 axit vµ dd dd axit vµ 6 .

tan + axit + Oxax + axit t0 Muèi + h2O + dd muèi Muèi + muèi C¸c s¶n phÈm kh¸c nhau Tchh cña baz¬ Tchh cña muèi Lu ý: Thêng chØ gÆp 5 oxit baz¬ tan ®îc trong níc lµ Li2O.mµu → hång Muèi + baz¬ + dd Muèi oxit + h2O t 0 Muèi + baz¬ + dd baz¬ Muèi + kim lo¹i + kim lo¹i Muèi + axit Baz¬ Muèi KiÒm k. CaO. Na2O. 7 . §èi víi baz¬. cã c¸c tÝnh chÊt chung cho c¶ 2 lo¹i nhng cã nh÷ng tÝnh chÊt chØ cña KiÒm hoÆc baz¬ kh«ng tan Mét sè lo¹i hîp chÊt cã c¸c tÝnh chÊt ho¸ häc riªng. trong nµy kh«ng ®Ò cËp tíi. BaO.TÝnh chÊt ho¸ häc cña c¸c hîp chÊt v« c¬ + dd Baz¬ Muèi + níc + dd Axit Muèi + H2O + Baz¬ Oxit baz¬ Oxit axit Quú tÝm → ®á + Oxit Baz¬ Axit + dd Muèi + KL Muèi + Níc + Níc axit KiÒm Muèi + h2 Muèi + Axit Tchh cña oxit Tchh cña Axit Quú tÝm → xanh Phenolphalein k. K2O. cã thÓ xem phÇn ®äc thªm hoÆc c¸c bµi giíi thiÖu riªng trong sgk. §©y còng lµ c¸c oxit baz¬ cã thÓ t¸c dông víi oxit axit.

kh«ng gi¶i phãng 2HCl + Ba(OH)2 → BaCl2 + 2H2O Hidro 6HCl + Fe2O3 → 2FeCl3 + 3H2O VD: 8 0 0 0 . K2O … S + O2 → SO2 kh«ng bÞ H2.Khi oxit axit t¸c dông víi dd 2NaOH + CO2 → Na2CO3 + H2O KiÒm th× tuú theo tØ lÖ sè BaCl2 + Na2SO4 → BaSO4↓ + 2NaCl mol sÏ t¹o ra muèi axit hay SO3 + H2O → H2SO4 muèi trung hoµ. NaOH + HCl → NaCl + H2O .C¸c ph¶n øng ho¸ häc x¶y ra CaO + CO2 → CaCO3 Na2CO3 + Ca(OH)2 → CaCO3↓ + 2NaOH ph¶i tu©n theo c¸c ®iÒu kiÖn cña tõng ph¶n øng. Na2O. CaO.… CaO + 2HCl → CaCl2 + H2O . CO khö. P2O5 + 3H2O → 2H3PO4 VD: P2O5 + 6NaOH → 2Na3PO4 + 3H2O NaOH + CO2 → NaHCO3 N2O5 + Na2O → 2NaNO3 2NaOH + CO2 → Na2CO3 + H2O BaCl2 + H2SO4 → BaSO4↓ + 2HCl . . CO Phi kim + Oxi Oxit baz¬ + Axit + Oxaxit + H2O + dd KiÒm + Oxbaz Oxit axit t0 + dd KiÒm Muèi + h2O + Axit + Oxaxit + Axit + Baz¬ + Kim lo¹i + Oxbaz + dd Muèi + H2O Ph©n huû KiÒm k.Mèi quan hÖ gi÷a c¸c lo¹i hîp chÊt v« c¬ Kim lo¹i + Oxi + H2. Mn2O7.Mét sè oxit kim lo¹i nh Al2O3.tan Baz¬ + dd Muèi M¹nh Axit yÕu C¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc minh ho¹ thêng gÆp 4Al + 3O2 → 2Al2O3 Lu ý: t CuO + H2  Cu + H2O → .C¸c oxit kim lo¹i khi ë tr¹ng CaO + H2O → Ca(OH)2 t th¸i ho¸ trÞ cao lµ oxit axit Cu(OH)2  CuO + H2O → nh: CrO3. t Fe2O3 + 3CO  2Fe + 3CO2 → MgO. 2HCl + Fe → FeCl2 + H2 kim lo¹i sÏ thÓ hiÖn ho¸ trÞ cao nhÊt. BaO.Khi t¸c dông víi H2SO4 ®Æc.

SO3 + H2O → H2SO4 8. CuO + 2HCl → CuCl2 + H2O 14. BaCl2 + Na2SO4 → BaSO4↓ + 2NaCl 17. SO2 + 2NaOH →Na2SO3 + H2O 15.2HCl + CaCO3 → CaCl2 + 2H2O ®iÒu chÕ c¸c hîp chÊt v« c¬ Kim lo¹i + oxi Phi kim + oxi Hîp chÊt + oxi 2 3 1 4 NhiÖt ph©n muèi oxit 5 NhiÖt ph©n baz¬ kh«ng tan Phi kim + hidro Oxit axit + níc Axit m¹nh + muèi 7 8 6 Axit KiÒm + dd muèi Oxit baz¬ + níc ®iÖn ph©n dd muèi (cã mµng ng¨n) 12 10 9 Baz¬ 11 t 1. CuSO4 + 2NaOH → Cu(OH)2 + 9 Na2SO4 18. 3Fe + 2O2  Fe3O4 → t 2. CaO + CO2 → CaCO3 16. CaCO3  CaO + CO2 → t 5. CaO + H2O → Ca(OH)2 0 0 0 0 0 Axit + baz¬ Oxit baz¬ + dd axit 13 Muèi 19 20 21 Kim lo¹i + phi kim Kim lo¹i + dd axit Kim lo¹i + dd muèi ` Oxit axit + dd kiÒm 14 Oxit axit + oxit baz¬ 15 Dd muèi + dd muèi 16 Dd muèi + dd kiÒm 17 Muèi + dd axit 18 12. Ca(OH)2 + Na2CO3 → CaCO3↓ + 2NaOH 10. 4P + 5O2  2P2O5 → t 3. CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + CO2↑ + H2O . Cl2 + H2 → 2HCl 7. CH4 + O2  CO2 + → 2H2O t 4. Cu(OH)2  CuO + → H2O askt 6. Ba(OH)2 + H2SO4 → BaSO4↓ + 2H2O 13. BaCl2 + H2SO4 → BaSO4↓ + 2HCl 9.

TÝnh chÊt ho¸ häc cña kim lo¹i oxit + O2 + Axit Muèi + H2 Kim lo¹i + Phi kim + DD Muèi t 1. 3Fe + 2O2  Fe3O4 → t 2. Fe + CuSO4 → FeSO4 + Cu↓ 0 0 Muèi Muèi + kl D·y ho¹t ®éng ho¸ häc cña kim lo¹i. Au (Khi Nµo May Aã Z¸p S¾t Ph¶i Hái Cóc B¹c Vµng) ý nghÜa: K B a C a Na Mg Al Z n F e N i S n P H C b u A g H g A u Khã P t + O2: nhiÖt ®é thêng ph¶n øng K B a C a Na Mg Al Z n F e ë nhiÖt ®é cao N i S n P H C b u A g H g A u P t T¸c dông víi níc K B a C a Kh«ng t¸c dông víi níc ë nhiÖt ®é thêng Z n F e N i S n P H C b u A g H g A u P t Na Mg Al T¸c dông víi c¸c axit th«ng thêng gi¶i phãng Hidro Kh«ng t¸c dông. Mg. Pb. K. Fe + 2HCl → FeCl2 + H2↑ 4. Cu. Zn. Al. 2Fe + 3Cl2  → 2FeCl3 3. (H). Na. K B a C a Na Mg Al Z n F e N i S n P H C b u A g H g A u P t Kim lo¹i ®øng tríc ®Èy kim lo¹i ®øng sau ra khái muèi K B a C a Na Mg Al Z n F e N i S n P H C b u A g H g A u P t 10 . Fe. Ag.

. lµ hîp chÊt lìng tÝnh 0 0 0 0 11 . So s¸nh tÝnh chÊt ho¸ häc cña nh«m vµ s¾t * Gièng: .Lµ kim lo¹i nhÑ.§Òu kh«ng t¸c dông víi HNO3 vµ H2SO4 ®Æc nguéi * Kh¸c: TÝnh chÊt Al (NTK = 27) Fe (NTK = 56) TÝnh chÊt .Lµ kim lo¹i nÆng.C¸c kim lo¹i ®øng tríc Mg ph¶n øng víi níc ë nhiÖt ®é thêng t¹o thµnh dd KiÒm vµ gi¶i phãng khÝ Hidro.t0nc = 15390C . nhÑ. CO kh«ng khö ®îc oxit nhiÖt ®é cao khö ®îc oxit c¸c kim lo¹i nµy ë Chó ý: . dÔ d¸t dÔ rÌn. t t T¸c dông 2Al + 3Cl2  2AlCl3 2Fe + 3Cl2  2FeCl3 → → t t víi 2Al + 3S  Al2S3 Fe + S  FeS → → phi kim T¸c dông 2Al + 6HCl → 2AlCl3 + 3H2 Fe + 2HCl → FeCl2 + H2 víi axit T¸c dông 2Al + 3FeSO4 → Al2(SO4)3 + Fe + 2AgNO3 → Fe(NO3)2 + víi 3Fe 2Ag dd muèi T¸c dông 2Al + 2NaOH + H2O Kh«ng ph¶n øng víi → 2NaAlO2 + dd KiÒm 3H2 Hîp chÊt . c¸c kim lo¹i kh¸c ®Òu cã thÓ t¸c dông víi HNO3 vµ H2SO4 ®Æc nhng kh«ng gi¶i phãng Hidro. dÉn ®iÖn cã ¸nh kim.t0nc = 6600C . vËt lý ¸nh kim.Kim lo¹i mµu tr¾ng.Trõ Au vµ Pt. . kÐm h¬n Nh«m. Fe2O3 vµ Fe3O4 ®Òu Al2O3 + 6HCl → 2AlCl3 + lµ c¸c oxit baz¬ 3H2O .Al2O3 cã tÝnh lìng tÝnh .Fe(OH)2 mµu tr¾ng Al2O3+ 2NaOH→2NaAlO2 + xanh H2O . . dÎo.Al(OH)3 kÕt tña d¹ng keo. cã . máng.Fe(OH)3 mµu n©u ®á . dÎo nªn .H2.§Òu cã c¸c tÝnh chÊt chung cña kim lo¹i.FeO.Kim lo¹i mµu tr¾ng x¸m. dÉn ®iÖn nhiÖt nhiÖt tèt.

víi phi kim yÕu. r¾n. 0 0 0 0 0 0 0 0 0 s¶n phÈm khÝ + Hidro HCl + HClO HCl + Hidro + H2O + O2 Níc Gia-ven + NaOH NaCl + NaClO + Kim lo¹i Phi Kim Muèi clorua Clo + Kim lo¹i + KOH. C +chøa chøa chøa 3. cã thÓ t¸c dông víi c¶ dd Axit vµ dd KiÒm.Gang lµ hîp kim cña S¾t . S… tè kh¸c (%C<2%) (%C=2÷ 5%) t t C + O2  CO2 2Fe + O2  2FeO → → t t CO2 + C  2CO FeO + C  Fe + CO → → t t 3CO + Fe2O3  2Fe + FeO + Mn  Fe + MnO → → t 3CO2 2FeO + Si  2Fe + SiO2 → t 4CO + Fe3O4  3Fe + → 4CO2 t CaO + SiO2  CaSiO3 → Cøng. dao c¾t b«i tr¬n.C2NaOH+ CO2H2nNaCl + KL C CTTQ: C VD: VD: nH2n+2 3COVD: 2 H CH VD:2O 4 cacbonC2H4 Ph©n lo¹iVD:h÷u6 c¬ h÷u+ CO C2H5OH cña RH VD: CnHHîp chÊt C6H NaOH c¬ 2n-2 hîp chÊt C2H5Cl DÉn→ NaHCOProtein Hidro 8. Si. 2Fe + 3Cl2 → 2FeCl3Hidrocacb Hidrocacb + H Hidrocab Hidrocacbo DÉn DÉn DÉn Cl 2 Ba on th¬m 2 t kh«ng on no S  FeSno on kh«ng d¹ng thï h×nh cña Cacbon t xuÊt n→ xuÊt xuÊt 2.Nh«m lµ kim lo¹i lìng tÝnh. Fe + 2CuO  2Cu + CO2 → Ankan Anken no Aren6. chÕ dpdd C¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc ®¸ng nhí → 6.KÕt luËn . cøng. ®µn håi… tÝnh chÊt ho¸ häc cña phi kim. Trong c¸c ph¶n øng ho¸ häc. cã mòi khoan. CTTQ + Cl2 → HCl + HClO H2O t → CTTQ: Ankin CTTQ7.ThÐp lµ hîp kim cña S¾t víi Cacbon vµ 1 sè nguyªn víi Cacbon vµ 1 sè nguyªn tè kh¸c nh Mn. NaCl + 2H2O  phßng + t¹o mÆtmnx 2NaOH n¹ 1. 3CO + Fe2O3  2Fe + Halogen Oxi Nit¬ 12 + O2 Kim lo¹i + Cl2n → + Oxit NaClO + nH2n-6 cacbon CO2 4. 2 xuÊt 3 t 0 0 0 (Metan) 0 (Etilen) VD: C2H4 (Benzen) C6H5Br CH3COO . gißn… Cøng. cã kh¶ h×nh: Lµ chÊt r¾n. kh«ng cã kh¶ Lµm ®å trang søc. víi dd muèi: II + T¸c dông víi H2SO4 ®Æc nãng. Lµm ®iÖn cùc. dd HNO3. t0 Oxit kim lo¹i hoÆc muèi KCl + KClO3 Kim c¬ng: Lµ chÊt Than ch×: Lµ chÊt Cacbon v« ®Þnh r¾n trong suèt. chÊt n¨ng dÉn ®iÖn. Nh«m thÓ hiÖn ho¸ trÞ III §/N S¶n xuÊt TÝnh chÊt Oxit axit . víi phi kim m¹nh: III Gang vµ thÐp Gang ThÐp . mÒm. kÝnh… ch×… Lµm nhiªn liÖu. III + T¸c dông víi axit th«ng thêng.S¾t thÓ hiÖn 2 ho¸ trÞ: II. ruét bót Ýnh hÊp phô. kh«ng dÉn ®iÖn… n¨ng dÉn ®iÖn xèp.

C2H5OH CaC2 + H2O →  → 1 . cao su … BVTV… §iÒu chÕ Cã trong khÝ thiªn Sp chÕ ho¸ dÇu má. Ýt tan trong níc. khÝ ®ång sinh ra khi qu¶ chÝn sp chÕ ho¸ dÇu má than ®¸. ®éc TÝnh chÊt Cã ph¶n øng ch¸y sinh ra CO2 vµ H2O ho¸ häc CH4 + 2O2 → CO2 + 2H2O 2C2H2 + 5O2 → 4CO2 + 2H2O -Gièng C2H4 + 3O2 → 2CO2 + 2H2O 2C6H6 + 15O2 → 12CO2 + 6H2O nhau Kh¸c ChØ tham gia Cã ph¶n øng céng Cã ph¶n øng céng Võa cã ph¶n øng thÕ nhau ph¶n øng thÕ C2H4 + Br2 → C2H4Br2 C2H2 + Br2 → C2H2Br2 vµ ph¶n øng céng 0 Ni .Hîp chÊt CTPT. th¾p s¸ng. Cho ®Êt ®Ìn + níc. khÝ bïn ao. 0 H 2 SO4 d . nhÑ h¬n níc. nhÑ h¬n kh«ng khÝ. lµ chÕ thuèc nhuém.t 0 → C6H6 + Br2  → C2H4 + H2O → C2H5OH CH3Cl + HCl C6H5Br + HBr asMT C6H6 + Cl2  → øng dông Lµm nhiªn liÖu. S¶n phÈm chng nhùa nhiªn. diÒu nguyªn liÖu trong chÕ nhùa PE. kh«ng mïi. hoµ tan nhiÒu chÊt. P CH4 + Cl2 C2H4 + H2  C2H6 C2H2 + Br2 → C2H2Br4 (khã) → anhsang Fe . d®êi sèng vµ trong Axit Axetic. PVC.t . rîu Etylic. kh«ng vËt lý tan trong níc. Kh«ng mµu.t hµnh. PTK C«ng thøc cÊu t¹o Metan CH4 = 16 H H C H H Etilen C2H4 = 28 H C H C H H Axetilen C2H2 = 26 H C C H Benzen C6H6 = 78 Liªn kÕt ba gåm 1 Liªn kÕt ®«i gåm 1 liªn Liªn kÕt ®¬n liªn kÕt bÒn vµ 2 liªn 3lk ®«i vµ 3lk ®¬n kÕt bÒn vµ 1 liªn kÕt xen kÏ trong vßng 6 kÕt kÐm bÒn kÐm bÒn c¹nh ®Òu Tr¹ng th¸i KhÝ Láng TÝnh chÊt Kh«ng mµu. kÝch thÝch nguyªn liÖu s¶n xuÊt îc phÈm. Lµm nguyªn liÖu ®iÒu Lµm nhiªn liÖu hµn Lµm dung m«i. x×. thuèc c«ng nghiÖp qu¶ chÝn.

®iÒu chÕ axit thuèc nhuém. øng dông chÕ rîu bia. Dïng ®Ó pha giÊm ¨n.Rîu Etylic t¸c dông víi axit axetic t¹o thµnh este Etyl Axetat ˆˆˆˆˆˆ CH3COOH + C2H5OH ‡H SO d t.3 C. dÔ tan vµ tan nhiÒu trong níc.Ph¶n øng víi Na: 2C2H5OH + 2Na → 2C2H5ONa + H2 2CH3COOH + 2Na → 2CH3COONa + H2 . víi baz¬.BÞ OXH trong kk cã men xóc t¸c 2CH3COOH + Mg → (CH3COO)2Mg + H2 mengiam C2H5OH + O2    CH3COOH + H2O CH3COOH + NaOH → CH3COONa + H2O → Dïng lµm nhiªn liÖu. .Ch¸y víi ngän löa mµu xanh. t¬… axetic vµ cao su… §iÒu chÕ B»ng ph¬ng ph¸p lªn men tinh bét hoÆc .Lªn men dd rîu nh¹t ®êng C2H5OH + O2 mengiam → CH3COOH + H2O   2 4 0 2 . s¶n xuÊt chÊt dÎo. hoµ tan ®îc S«i ë 1180C.Mang ®ñ tÝnh chÊt cña axit: Lµm ®á quú nhiÒu nhiÖt tÝm. to¶ .C2H4 + H2O C2H2 + Ca(OH)2 NhËn biÕt Kh«g lµm mÊt Lµm mÊt mµu dung Lµm mÊt mµu dung Ko lµm mÊt mµu dd mµu dd Br2 dÞch Brom dÞch Brom nhiÒu Brom Lµm mÊt mµu Clo h¬n Etilen Ko tan trong níc ngoµi as rîu Etylic Axit Axetic CTPT: C2H6O CTPT: C2H4O2 h h c h o h h h c h c o o h C«ng thøc CTCT: CH3 – CH2 – OH h c h CTCT: CH3 – CH2 – COOH Lµ chÊt láng. t¸c dông víi kim lo¹i tríc H. kh«ng mµu. dîc phÈm. TÝnh chÊt 0 S«i ë 78. † CH3COOC2H5 + H2O TÝnh chÊt ˆˆˆˆˆ ˆ ho¸ häc. dd muèi C2H6O + 3O2 → 2CO2 + 3H2O . cã vÞ chua (dd Ace 2-5% lµm vËt lý giÊm ¨n) nhiÒu chÊt nh Iot. dung m«i pha s¬n. oxit baz¬. Benzen… . dîc phÈm. nhÑ h¬n níc.

Men  C6H12O6 32 C → 2C2H5OH + 2CO2 30− HoÆc cho Etilen hîp níc ddaxit C2H4 + H2O  C2H5OH → 0 .Trong PTN: 2CH3COONa + H2SO4 → 2CH3COOH + Na2SO4 3 .

kh«ng mµu. Xenluloz¬ cã trong vá ®ay. h¹t n¶y mÇm. gai. gç Ph¶n øng tr¸ng g¬ng Cã ph¶n øng tr¸ng g¬ng NhËn ra tinh bét b»ng dd Iot: cã khi ®un nãng trong dd axit mµu xanh ®Æc trng 4 . qu¶. Lµ chÊt r¾n tr¾ng. lµ nguyªn liÖu ®Ó s¶n Pha chÕ dîc phÈm xuÊt ®êng Glucoz¬. dÔ tan trong îc trong níc nãng → hå tinh bét. ®iÒu chÕ h¹t. tan nhiÒu trong níc Xenluloz¬ kh«ng tan trong níc kÓ nãng c¶ ®un nãng Thuû ph©n khi ®un nãng trong dd axit lo·ng ddaxit. lµm b¸nh kÑo … Tinh bét lµ thøc ¨n cho ngêi vµ ®éng vËt.to C6H12O7 + 2Ag C12H22O11 + H2O  chÊt → ho¸ häc C6H12O6 + C6H12O6 quan glucoz¬ fructoz¬ träng øng dông §iÒu chÕ NhËn biÕt Hå tinh bét lµm dd Iot chuyÓn mµu xanh Thøc ¨n. níc. sîi b«ng. Tinh bét tan ®vÞ ngät. ChÊt kÕt tinh. rîu Etylic. dÔ tan trong níc vÞ ngät s¾c. tõ tinh bét. v¶i. kh«ng mµu. dîc phÈm Thøc ¨n. Cã trong mÝa. ®å gç vµ vËt liÖu x©y dùng. Xenluloz¬ dïng ®Ó s¶n xuÊt giÊy.C«ng thøc ph©n tö Tr¹ng th¸i TÝnh chÊt vËt lý tinh bét vµ xenluloz¬ C6H12O6 C12H22O11 (C6H10O5)n Tinh bét: n ≈ 1200 – 6000 Xenluloz¬: n ≈ 10000 – 14000 ChÊt kÕt tinh.to (C6H10O5)n + nH2O  → nC6H12O6 glucoz¬ saccaroz¬ Ph¶n øng tr¸ng g¬ng Thuû ph©n khi ®un nãng trong dd axit lo·ng C6H12O6 + Ag2O → TÝnh ddaxit. cñ c¶i ®êng Tinh bét cã nhiÒu trong cñ. Cã trong qu¶ chÝn (nho).

5 .

PHẦN B: CÁC CHUYÊN ĐỀ CƠ BẢN BỒI DƯỠNG HSG MÔN HOÁ THCS 6 .

. 2KClO3 (r) -------> 2KCl (r) + 3O2 (k) Ph¶n øng kh«ng cã sù thay ®æi sè oxi ho¸.H2 lµ chÊt khö (ChÊt nhêng e cho chÊt kh¸c) . .khö. VÝ dô: Ph¶n øng cã sù thay ®æi sè oxi ho¸. 4Al (r) + 3O2 (k) ----> 2Al2O3 (r) Ph¶n øng kh«ng cã sù thay ®æi sè oxi ho¸. hay x¶y ra ®ång thêi sù nhêng electron vµ sù nhËn electron.§Æc ®iÓm cña ph¶n øng: Nguyªn tö cña ®¬n chÊt thay thÕ mét hay nhiÒu nguyªn tö cña mét nguyªn tè trong hîp chÊt. vµ kh«ng oxi ho¸.§Æc ®iÓm cña ph¶n øng: X¶y ra ®ång thêi sù oxi ho¸ vµ sù khö. . 1/ Ph¶n øng ho¸ hîp.§Æc ®iÓm cña ph¶n øng: Cã thÓ x¶y ra sù thay ®æi sè oxi ho¸ hoÆc kh«ng. BaO (r) + H2O (l) ----> Ba(OH)2 (dd) 2/ Ph¶n øng ph©n huû.khö.CuO lµ chÊt oxi ho¸ (ChÊt nhËn e cña chÊt kh¸c) .Chuyªn ®Ò 1: C¥ CHÕ Vµ C¢N B»NG PH¬ng tr×nh ho¸ häc I/ Ph¶n øng oxi ho¸.khö.§Æc ®iÓm cña ph¶n øng: Cã thÓ x¶y ra sù thay ®æi sè oxi ho¸ hoÆc kh«ng. CaCO3 (r) -----> CaO (r) + CO2 (k) II/ Ph¶n øng cã sù thay ®æi sè oxi ho¸. (Sù chiÕm oxi cña chÊt kh¸c) 1 . VÝ dô: Zn (r) + 2HCl (dd) ----> ZnCl2 (dd) + H2 (k) 2/ Ph¶n øng oxi ho¸ . 1/ Ph¶n øng thÕ. .Tõ H2 -----> H2O ®îc gäi lµ sù oxi ho¸. VÝ dô: CuO (r) + H2 (k) ------> Cu (r) + H2O (h) Trong ®ã: . VÝ dô: Ph¶n øng cã sù thay ®æi sè oxi ho¸.

(Sù nhêng oxi cho chÊt kh¸c) 2 ..Tõ CuO ----> Cu ®îc gäi lµ sù khö.

VÝ dô: Na2CO3 (r) + 2HCl (dd) ----> 2NaCl (dd) + H2O (l) + CO2 (k) BaCl2 (dd) + H2SO4 (dd) -----> BaSO4 (r) + 2HCl (dd) Lu ý: BaSO4 lµ chÊt kh«ng tan kÓ c¶ trong m«i trêng axit.S¶n phÈm cña ph¶n øng lµ muèi trung hoµ vµ níc. 3/ Ph¶n øng gi÷a baz¬ vµ muèi. .§Æc ®iÓm cña ph¶n øng: S¶n phÈm thu ®îc ph¶i cã Ýt nhÊt mét chÊt kh«ng tan hoÆc mét chÊt khÝ hoÆc mét chÊt ®iÖn li yÕu. .§Æc ®iÓm cña ph¶n øng: + ChÊt tham gia ph¶i ë tr¹ng th¸i dung dÞch (tan ®îc trong níc) + ChÊt t¹o thµnh (S¶n phÈm thu ®îc) ph¶i cã Ýt nhÊt mét chÊt kh«ng tan hoÆc mét chÊt khÝ hoÆc mét chÊt ®iÖn li yÕu. + Chó ý c¸c muèi kim lo¹i mµ oxit hay hi®roxit cã tÝnh chÊt lìng tÝnh ph¶n øng víi dung dÞch baz¬ m¹nh. 1/ Ph¶n øng gi÷a axit vµ baz¬. VÝ dô: 2NaOH (dd) + H2SO4 (dd) ----> Na2SO4 (dd) + 2H2O (l) NaOH (dd) + H2SO4 (dd) ----> NaHSO4 (dd) + H2O (l) Cu(OH)2 (r) + 2HCl (dd) ----> CuCl2 (dd) + 2H2O (l) Trong ®ã: Ph¶n øng trung hoµ (2 chÊt tham gia ë tr¹ng th¸i dung dÞch). VÝ dô: NaOH (dd) + HCl (dd) ----> NaCl (dd) + H2O (l) 2/ Ph¶n øng g÷a axit vµ muèi.§Æc ®iÓm cña ph¶n øng: + ChÊt tham gia ph¶i ë tr¹ng th¸i dung dÞch (tan ®îc trong níc) + ChÊt t¹o thµnh (S¶n phÈm thu ®îc) ph¶i cã Ýt nhÊt mét chÊt kh«ng tan hoÆc mét chÊt khÝ hoÆc mét chÊt ®iÖn li yÕu. . . VÝ dô: 2NaOH (dd) + CuCl2 (dd) ----> 2NaCl (dd) + Cu(OH)2 (r) Ba(OH)2 (dd) + Na2SO4 (dd) ---> BaSO4 (r) + 2NaOH (dd) NH4Cl (dd) + NaOH (dd) ---> NaCl (dd) + NH3 (k) + H2O (l) AlCl3 (dd) + 3NaOH (dd) ----> 3NaCl (dd) + Al(OH)3 (r) Al(OH)3 (r) + NaOH (dd) ---> NaAlO2 (dd) + H2O (l) 4/ Ph¶n øng gi÷a 2 muèi víi nhau.§Æc ®iÓm cña ph¶n øng: S¶n phÈm thu ®îc lµ muèi vµ níc. VÝ dô: NaCl (dd) + AgNO3 (dd) ----> AgCl (r) + NaNO3 (dd) 3 .III/ Ph¶n øng kh«ng cã thay ®æi sè oxi ho¸.§Æc ®iÓm cña ph¶n øng: lµ sù t¸c dông gi÷a axit vµ baz¬ víi lîng võa ®ñ. . .

3(3a + c) = 9a + c + b/2 2c = b/2 ----> b = 4c ---> b = 4 vµ c = 1. 2/ C©n b»ng theo ph¬ng ph¸p electron. Thay vµo (I) ---> a = 1. b. N: b = 3a + c (I) O: 3b = 9a + c + b/2 (II) Bíc 3: Gi¶i ph¬ng tr×nh to¸n häc ®Ó t×m hÖ sè Thay (I) vµo (II) ta ®îc. 1/ C©n b»ng ph¬ng tr×nh theo ph¬ng ph¸p ®¹i sè. Bíc 4: Thay hÖ sè võa t×m ®îc vµo ph¬ng tr×nh vµ hoµn thµnh ph¬ng tr×nh. c. y. Ta nhËn thÊy chØ cã N vµ O lµ cã sù thay ®æi. Al + HNO3 (lo·ng) ----> Al(NO3)3 + NO + H2O Bíc 1: §Æt hÖ sè b»ng c¸c Èn sè a. VÝ dô: C©n b»ng ph¬ng tr×nh ph¶n øng P2O5 + H2O -> H3PO4 §a c¸c hÖ sè x. z vµo ph¬ng tr×nh ta cã: .1 = 2 => Ph¬ng tr×nh ë d¹ng c©n b»ng nh sau: P2O5 + 3H2O -> 2H3PO4 VÝ dô: C©n b»ng ph¬ng tr×nh ph¶n øng. VÝ dô: Cu + HNO3 (®Æc) -----> Cu(NO3)2 + NO2 + H2O 4 .BaCl2 (dd) + Na2SO4 (dd) ----> BaSO4 (r) + 2NaCl (dd) 2FeCl3 (dd) + 3H2O (l) + 3Na2CO3 (dd) ----> 2Fe(OH)3 (r) + 3CO2 (k) + 6NaCl (dd) giíi thiÖu 1 sè ph¬ng ph¸p c©n b»ng ph¬ng tr×nh ho¸ häc. Al + 4 HNO3 ----> Al(NO3)3 + NO + 2 H2O Bíc 5: KiÓm tra l¹i ph¬ng tr×nh võa hoµn thµnh. Bíc 2: LËp ph¬ng tr×nh to¸n häc víi tõng lo¹i nguyªn tè cã sù thay ®æi vÒ sè nguyªn tö ë 2 vÕ.C¨n cø vµo sè nguyªn tö O ta cã: 5x + y = z .C¨n cø vµo sè nguyªn tö P ta cã: 2x = z . a Al + b HNO3 ----> a Al(NO3)3 + c NO + b/2 H2O.C¨n cø vµo sè nguyªn tö H ta cã: 2y = 3z Thay (1) vµo (3) ta cã: 2y = 3z = 6x => y = 6x 2 (1) (2) (3) = 3x NÕu x = 1 th× y = 3 vµ z = 2x = 2. d tríc c¸c chÊt tham gia vµ chÊt t¹o thµnh (NÕu 2 chÊt mµ trïng nhau th× dïng 1 Èn) Ta cã.

1 Cu0 – 2e ----> Cu+ 2 2 N+ 5 + 1e ----> N+ 4 Bíc 5: §a hÖ sè vµo ph¬ng tr×nh. Muèn chuyÓn ph¬ng tr×nh ph¶n øng d¹ng ion thµnh d¹ng ph©n tö ta céng 2 vÕ nh÷ng lîng t¬ng ®¬ng nh nhau ion tr¸i dÊu (Cation vµ anion) ®Ó bï trõ ®iÖn tÝch. Cßn chÊt ®iÖn li yÕu. 5 . chÊt r¾n. c©n b»ng phÇn kh«ng oxi ho¸ . Bíc 4: C©n b»ng sè e cho – nhËn vµ céng hai b¸n ph¶n øng ta ®îc ph¬ng tr×nh ph¶n øng d¹ng ion. Cu0 ----> Cu+ 2 N+ 5 ----> N+ 4 Bíc 3: ViÕt c¸c qu¸ tr×nh oxi ho¸ vµ qu¸ tr×nh khö. chÊt khö nÕu thuéc chÊt ®iÖn li m¹nh th× viÕt díi d¹ng ion. Cu0 – 2e ----> Cu+ 2 N+ 5 + 1e ----> N+ 4 Bíc 4: T×m béi chung ®Ó c©n b»ng sè oxi ho¸. Chó ý: c©n b»ng khèi lîng cña nöa ph¶n øng. Cu + 2HNO3 (®Æc) -----> Cu(NO3)2 + 2NO2 + H2O + 2HNO3 (®Æc) -----> Cu + 4HNO3 (®Æc) -----> Cu(NO3)2 + 2NO2 + 2H2O 3/ C©n b»ng theo ph¬ng ph¸p b¸n ph¶n øng ( Hay ion electron) Theo ph¬ng ph¸p nµy th× c¸c bíc 1 vµ 2 gièng nh ph¬ng ph¸p electron. §èi víi b¸n ph¶n øng oxi ho¸ th× viÕt sè e nhËn bªn tr¸i cßn b¸n ph¶n øng th× viÕt sè e cho bªn ph¶i. kh«ng ®iÖn li. Ban ®Çu: Cu0 ----> Cu+ 2 Trong chÊt sau ph¶n øng Cu(NO3)2 Ban ®Çu: N+ 5 (HNO3) ----> N+ 4 Trong chÊt sau ph¶n øng NO2 Bíc 2: X¸c ®Þnh sè oxi ho¸ cña c¸c nguyªn tè thay ®æi.Bíc 1: ViÕt PTP¦ ®Ó x¸c ®Þnh sù thay ®æi sè oxi ho¸ cña nguyªn tè. Bíc 3: ViÕt c¸c b¸n ph¶n øng oxi ho¸ vµ b¸n ph¶n øng khö theo nguyªn t¾c: + C¸c d¹ng oxi ho¸ vµ d¹ng khö cña c¸c chÊt oxi ho¸. kiÓm tra.khö vµ hoµn thµnh PTHH. Bíc 5: Hoµn thµnh ph¬ng tr×nh. chÊt khÝ th× viÕt díi d¹ng ph©n tö (hoÆc nguyªn tö). M«i trêng axit hoÆc trung tÝnh th× lÊy oxi trong H2O.

* Na2CO3 . Mg. . Ba ®Òu t¸c dông ®îc víi a xÝt. NaHCO3 ( K2CO3 . CÇn n¾m v÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó x¶y ra ph¶n øng trao ®æi trong dung dÞch. Ba(OH)2 vµ Ca(OH)2 tan Ýt. . Gåm c¸c ph¶n øng: 1/ Axit + Baz¬  → Muèi + H2O 2/ Axit + Muèi  → Muèi míi + AxÝt míi 3/ Dung dÞch Muèi + Dung dÞch Baz¬  → Muèi míi + Baz¬ míi 4/ 2 Dung dÞch Muèi t¸c dông víi nhau  → 2 Muèi míi §iÒu kiÖn ®Ó x¶y ra ph¶n øng trao ®æi lµ: S¶n phÈm thu ®îc ph¶i cã Ýt nhÊt mét chÊt kh«ng tan hoÆc mét chÊt khÝ hoÆc ph¶i cã H2O vµ c¸c chÊt tham gia ph¶i theo yªu cÇu cña tõng ph¶n øng. PbCl2 ) .HÇu hÕt c¸c baz¬ kh«ng tan ( trõ c¸c baz¬ cña kim lo¹i kiÒm.HÇu hÕt c¸c muèi clo rua ®Òu tan ( trõ muèi AgCl . NaHCO3 + NaHSO4  → Na2SO4 + H2O + CO2 Na2CO3 + NaHSO4  → Kh«ng x¶y ra NaHCO3 + NaOH  → Na2CO3 + H2O Na2CO3 + NaOH  → Kh«ng x¶y ra 2NaHCO3  → Na2CO3 + H2O + CO2 NaHCO3 + Ba(OH)2  → BaCO3 + NaOH + H2O 2NaHCO3 + 2KOH  → Na2CO3 + K2CO3 + 2H2O Na2CO3 + Ba(OH)2  → BaCO3 + 2NaOH Ba(HCO3)2 + Ba(OH)2  → 2BaCO3 + 2H2O Ca(HCO3)2 + Ba(OH)2  → BaCO3 + CaCO3 + 2H2O NaHCO3 + BaCl2  → kh«ng x¶y ra Na2CO3 + BaCl2  → BaCO3 + 2NaCl Ba(HCO3)2 + BaCl2  → kh«ng x¶y ra Ca(HCO3)2 + CaCl2  → kh«ng x¶y ra NaHSO3 + NaHSO4  → Na2SO4 + H2O + SO2 Na2SO3 + H2SO4  → Na2SO4 + H2O + SO2 2NaHSO3 + H2SO4  → Na2SO4 + 2H2O + 2SO2 Na2SO3 + 2NaHSO4  → 2Na2SO4 + H2O + SO2 2KOH + 2NaHSO4  → Na2SO4 + K2SO4 + H2O (NH4)2CO3 + 2NaHSO4  → Na2SO4 + (NH4)2SO4 + H2O + CO2 Fe + CuSO4  → FeSO4 + Cu Cu + Fe SO4  → kh«ng x¶y ra 6 . KHCO3 ) vµ c¸c muèi cacbonat cña Ca. TÝnh tan cña mét sè muèi vµ baz¬. .TÊt c¶ c¸c muèi cña kim lo¹i kiÒm ®Òu tan.Mét sè ph¶n øng ho¸ häc thêng gÆp.TÊt c¶ c¸c muèi nit rat ®Òu tan.

Cu + Fe2(SO4)3  → 2FeSO4 + CuSO4 Fe + Fe2(SO4)3  → 3FeSO4 2FeCl2 + Cl2  → 2FeCl3 t0 7 .

CH3COO =S = SO3 = SO4 = CO3 = SiO3 = PO4 H I B¶ng tÝnh tan trong níc cña c¸c axit – baz¬ . k: hîp chÊt kh«ng tan i: hîp chÊt Ýt tan.NO3 . 1 .Nhãm hi®roxit vµ gèc axit .muèi Hi®ro vµ c¸c kim lo¹i K Na Ag Mg Ca Ba Zn Hg Pb Cu Fe I I I II II II II II II II II t t t t t t t t t t t t t t t t t t t t k t t k k i k – k k t t t k t k k k i t t t t k i k k k t t t t t k k k k k k t t t k k t k k k t t t k k – k k i t t k k k k k k k t t t k k t – k k t t t k k t k k k Fe III k t t k t k k Al III k t t t – – t – k k t/b t/b t/b t/b t/b t/k b t/b k/k b t/k b t : hîp chÊt kh«ng tan ®îc trong níc .Cl .OH .

kb : hîp chÊt kh«ng bay h¬i.b: hîp chÊt bay h¬i hoÆc dÔ bi ph©n huû thµnh khÝ bay lªn. 2 ." :hîp chÊt kh«ng tån t¹i hoÆc bÞ ph©n huû trong níc. V¹ch ngang “ .

Cu th× cã thÓ dïng c¸c ph¬ng ph¸p sau: . Pb . H2SO4. K.Dïng Al( nhiÖt nh«m ): 3FexOy yAl2O3 ( k ) . Mg th× dïng ph¬ng ph¸p ®iÖn ph©n nãng ch¶y c¸c muèi Clorua.AlF3) .Mét sè PTHH cÇn lu ý: VÝ dô: Hoµ tan m( gam ) MxOy vµo dung dÞch axit (HCl. PTHH: 2Al2O3 (r ) dpnc   → 4Al ( r ) +  3 O2 (k ) • §èi víi c¸c kim lo¹i nh Fe . Ca. khi cã chÊt xóc t¸c Criolit(3NaF. H2SO4) Ta cã PTHH c©n b»ng nh sau: lu ý x lµ ho¸ trÞ cña kim lo¹i M 2M + 2xHCl  → 2MClx + xH2 ¸p dông: Fe + 2HCl  → FeCl2 + H2 2Al + 2*3 HCl  → 2AlCl3 + 3H2 6 2M + xH2SO4  → M2(SO4)x + xH2 ¸p dông: Fe + H2SO4  → FeSO4 + H2 2Al + 3H2SO4  → Al2(SO4)3 + 3H2 C¸c ph¶n øng ®iÒu chÕ mét sè kim lo¹i: • §èi víi mét sè kim lo¹i nh Na. HNO3) Ta cã PTHH c©n b»ng nh sau: lu ý 2y/x lµ ho¸ trÞ cña kim lo¹i M  → MxOy + 2yHCl xMCl2y/x + yH2O 2MxOy + 2yH2SO4  → xM2(SO4)2y/x + 2yH2O MxOy + 2yHNO3  → xM(NO3)2y/x + yH2O VD: Hoµ tan m( gam ) kim lo¹i M vµo dung dÞch a xit (HCl.Dïng C: 2FexOy yCO2 ( k ) .Dïng CO: FexOy yCO2 ( k ) .PTP¦ nhiÖt ph©n s¾t hi®r« xit: 4xFe(OH)2y/x + (3x – 2y) O2 + + yC(r ) yCO  t → t0 0 2xFe xFe 3xFe + + + (k )   → (r )   → t0 + 2yAl  t → 0 2xFe2O3 + 4y H2O Mét sè ph¶n øng nhiÖt ph©n cña mét sè muèi 3 .Dïng H2: FexOy + yH2  → xFe + yH2O ( t0 h) . c PTHH chung: 2MClx (r )  dp n→ 2M(r ) + Cl2( k ) (®èi víi c¸c kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè) • §èi víi nh«m th× dïng ph¬ng ph¸p ®iÖn ph©n nãng ch¶y Al2O3.

c) Cho mét Ýt bét ®iphotpho pentaoxit vµo dung dÞch kali hi®r«xit.Muèi trung hoµ: M2(CO3)x (r)  → M2Ox (r) + xCO2(k) (Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè) . H·y cho biÕt nh÷ng baz¬ nµo: a) BÞ nhiÖt ph©n huû? b) T¸c dông ®îc víi dung dÞch H2SO4? 4 . KOH. e) Cho mét mÉu nh«m vµo dung dÞch axit sunfuric lo·ng. h) Cho mét Ýt natri kim lo¹i vµo níc.1/ Muèi nitrat • NÕu M lµ kim lo¹i ®øng tríc Mg (Theo d·y ho¹t ®éng ho¸ häc) 2M(NO3)x  → 2M(NO2)x + xO2 (Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè ) • NÕu M lµ kim lo¹i kÓ tõ Mg ®Õn Cu (Theo d·y ho¹t ®éng ho¸ häc) 4M(NO3)x  → 2M2Ox + 4xNO2 + xO2 (Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè ) • NÕu M lµ kim lo¹i ®øng sau Cu (Theo d·y ho¹t ®éng ho¸ häc) 2M(NO3)x  → 2M + 2NO2 + xO2 (Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè) t0 t0 2/ Muèi cacbonat . f) Nung mét Ýt s¾t(III) hi®r«xit trong èng nghiÖm. Bµi 2: Cã nh÷ng baz¬ sau: Fe(OH)3. b) Hoµ tan canxi oxit vµo níc. d) Nhóng mét thanh s¾t vµo dung dÞch ®ång(II) sunfat. Mg(OH)2.Muèi cacbonat axit: 2M(HCO3)x(r)  → M2(CO3)x(r) + xH2O( h ) + xCO2(k) (Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hÖ sè) t0 t0 3/ Muèi amoni NH4Cl  → NH3 (k) + HCl ( k ) NH4HCO3  → NH3 (k) + H2O ( h ) + CO2(k) NH4NO3  → N2O (k) + H2O ( h ) NH4NO2  → N2 (k) + 2H2O ( h ) (NH4)2CO3  → 2NH3 (k) + H2O ( h ) + CO2(k) 2(NH4)2SO4  → 4NH3 (k) + 2H2O ( h ) + 2SO2 ( k ) + O2(k) t0 t0 t0 t0 t0 t0 Bµi 1: ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc biÓu diÔn c¸c ph¶n øng ho¸ häc ë c¸c thÝ nghiÖm sau: a) Nhá vµi giät axit clohi®ric vµo ®¸ v«i. Ca(OH)2. g) DÉn khÝ cacbonic vµo dung dÞch níc v«i trong ®Õn d.

axit clohi®ric. Cho A t¸c dông C. khÝ sunfur¬. A t¸c dung dÞch NaOH ë ®iÒu kiÖn thêng. ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc(nÕu cã) cña c¸c oxit nµy lÇn lît t¸c dông víi níc. Bµi 5: Cho mét lîng khÝ CO d ®i vµo èng thuû tinh ®èt nãng cã chøa hçn hîp bét gåm: CuO. Fe2O3 (®Çu èng thuû tinh cßn l¹i bÞ hµn kÝn). 4/ Cho Na vµo dung dÞch CuSO4. ®iphotpho penta oxit. 5/ Cho Ba vµo dung dÞch Na2CO3. NH4Cl. Cu(NO3)2. E. 3/ Cho Na vµo dung dÞch MgCl2.c) §æi mµu dung dÞch phenolphtalein tõ kh«ng mµu thµnh mµu hång? Bµi 3: Cho c¸c chÊt sau: canxi oxit. dung dÞch NaAlO2. b. Bµi 6: Nªu hiÖn tîng vµ viÕt PTHH minh ho¹ a/ Cho Na vµo dung dÞch Al2(SO4)3 b/ Cho K vµo dung dÞch FeSO4 c/ Hoµ tan Fe3O4 vµo dung dÞch H2SO4 lo·ng. dung dÞch kali hi®roxit. Na2SO4. PTHH tæng qu¸t: 3x Fe2O3 + ( 6x – 4y ) Al  → 6 FexOy + ( 3x – 2y ) Al2O3 Bµi 7: Cho thÝ nghiÖm MnO2 + HCl®  → KhÝ A Na2SO3 + H2SO4 ( l )  → KhÝ B FeS + HCl  → KhÝ C NH4HCO3 + NaOHd  → KhÝ D Na2CO3 + H2SO4 ( l )  → KhÝ E a. 6/ Cho Fe vµo dung dÞch AgNO3 d 7/ Cho tõ tõ ®Õn d dung dÞch NaOH vµo dung dÞch AlCl3. Fe3O4. Hoµn thµnh c¸c PTHH vµ x¸c ®Þnh c¸c khÝ A. (NH4)2CO3. H·y viÕt c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc cña ph¶n øng. gi¶i thÝch vµ viÕt PTHH minh ho¹ khi: 1/ Sôc tõ tõ ®Õn d CO2 vµo dung dÞch níc v«i trong. bari hi®r«xit. BaO. K2O. t0 Bµi 8: Nªu hiÖn tîng x¶y ra. SO2. C. d/ Nung nãng Al víi Fe2O3 t¹o ra hçn hîp Al2O3 vµ FexOy. D. 2/ Cho tõ tõ dung dÞch axit HCl vµo dung dÞch Na2CO3. Híng dÉn: LËp b¶ng ®Ó thÊy ®îc c¸c cÆp chÊt t¸c dông ®îc víi nhau râ h¬n. axit sunfuric. B. B t¸c dông víi dung dÞch A. Al2(SO4)3. E t¸c dông dung dÞch NaOH. ChÊt nµo t¸c dông ®îc víi nhau tõng ®«i mét. bari clorua. Bµi 4: Cho c¸c oxit sau: K2O. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra. 5 . ViÕt tÊt c¶ c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc x¶y ra. magiª cacbonat. N2O5. B t¸c dung víi C.

9/ Cho tõ tõ ®Õn d bét Fe vµo hçn hîp dung dÞch gåm AgNO3 vµ Cu(NO3)2.8/ Cho Cu ( hoÆc Fe ) vµo dung dÞch FeCl3. 10/ Sôc tõ tõ NH3 vµo dung dÞch AlCl3 6 .

4g ®ång. th«ng thêng sö dông ph¬ng ph¸p sè häc: §ã lµ c¸c phÐp tÝnh dùa vµo sù phô thuéc tû lÖ gi÷a c¸c ®¹i lîng vµ c¸c phÐp tÝnh phÇn tr¨m. Bµi gi¶i Μ CO 2 = 12 + (16 . D¹ng c¬ b¶n cña phÐp tÝnh nµy tÝnh theo PTHH tøc lµ t×m khèi lîng cña mét trong nh÷ng chÊt tham gia hoÆc t¹o thµnh ph¶n øng theo khèi lîng cña mét trong nh÷ng chÊt kh¸c nhau. khèi lîng cacbon ®i«xit lµ 11g ThÝ dô 2: Cã bao nhiªu gam ®ång ®iÒu chÕ ®îc khi cho t¬ng t¸c 16g ®ång sunfat víi mét lîng s¾t cÇn thiÕt.3 =11 12 VËy. b. §iÓm chñ yÕu cña ph¬ng ph¸p nµy lµ lËp ®îc tØ lÖ thøc vµ sau ®ã lµ ¸p dông c¸ch tÝnh to¸n theo tÝnh chÊt cña tØ lÖ thøc tøc lµ tÝnh c¸c trung tØ b»ng tÝch c¸c ngo¹i tØ. Bµi gi¶i Ph¬ng tr×nh Ho¸ häc: CuSO4 + Fe . ThÝ dô: TÝnh khèi lîng c¸cbon ®i«xit CO2 trong ®ã cã 3 g cacbon.> FeSO4 + Cu 160g 64g 16g xg => x = 16 . Ph¬ng 7 .Mét sè ph¬ng ph¸p gi¶i to¸n ho¸ häc th«ng dông. Ph¬ng ph¸p tÝnh theo tØ sè hîp thøc. 1. Trong ph¬ng ph¸p sè häc ngêi ta ph©n biÖt mét sè ph¬ng ph¸p tÝnh sau ®©y: a.64 = 6. C¬ së cña c¸c tÝnh to¸n Ho¸ häc lµ ®Þnh luËt thµnh phÇn kh«ng ®æi ®îc ¸p dông cho c¸c phÐp tÝnh theo CTHH vµ ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng c¸c chÊt ¸p dông cho c¸ phÐp tÝnh theo PTHH.2) = 44 1mol CO2 = 44g LËp tØ lÖ thøc: 44g CO2 cã 12g C xg 3g C 44 : x = 12 : 3 => x = 44 .4 g 160 VËy ®iÒu chÕ ®îc 6. Ph¬ng ph¸p sè häc Gi¶i c¸c phÐp tÝnh Ho¸ häc ë cÊp II phæ th«ng. Ph¬ng ph¸p tØ lÖ.

M2 lµ khèi lîng mol c¸c chÊt cßn n1. Thõa sè hîp thøc ®· ®îc tÝnh s½n vµ cã trong b¶ng tra cøu chuyªn m«n.5.3 g 162 .5 * TÝnh khèi lîng FeCl3: c. H»ng sè ®îc tÝnh ra tõ tØ lÖ hîp thøc gäi lµ thõa sè hîp thøc vµ biÓu thÞ b»ng ch÷ c¸i f.ph¸p t×m tØ sè hîp thøc gi÷a khèi lîng c¸c chÊt trong ph¶n øng ®îc ph¸t biÓu nh sau: “TØ sè khèi lîng c¸c chÊt trong mçi ph¶n øng Ho¸ häc th× b»ng tØ sè cña tÝch c¸c khèi lîng mol c¸c chÊt ®ã víi c¸c hÖ sè trong ph¬ng tr×nh ph¶n øng”.5 g .5 ThÝ dô 2: CÇn bao nhiªu gam s¾t III chorua cho t¬ng t¸c víi kalihi®r«xit ®Ó thu ®îc 2. 8 .5g 3 m FeCl 4 m KCl = 162 .5 162 .5 =1. 162 .5.3 223 . 160 =10 .3 168 = = m Fecl 3 162 .5 M FeCL 3 = 2.5g Kaliclorua? Bµi gi¶i PTHH FeCl3 + 3 KOH .3) = 162 .5 g m KOH 56 . Ph¬ng ph¸p tÝnh theo thõa sè hîp thøc.5 = 74 .5 162 .5 * T×m khèi lîng KOH: m KOH =10 g . ViÖc tÝnh theo thõa sè hîp thøc còng cho cïng kÕt qu¶ nh phÐp tÝnh theo tØ sè hîp thøc nhng ®îc tÝnh ®¬n gi¶n h¬n nhê c¸c b¶ng tra cøu cã s½n. M1. Cã thÓ biÓu thÞ díi d¹ng to¸n häc nh sau: m1 mn = 1 1 m2 m2 n2 Trong ®ã: m1 vµ m2 lµ khèi lîng c¸c chÊt. VËy khi tÝnh khèi lîng cña mét chÊt tham gia ph¶n øng Ho¸ häc theo khèi lîng cña mét chÊt kh¸c cÇn sö dông nh÷ng tØ sè hîp thøc ®· t×m ®îc theo PTHH nh thÕ nµo ? §Ó minh ho¹ ta xÐt mét sè thÝ dô sau: ThÝ dô 1: CÇn bao nhiªu gam P«tat ¨n da cho ph¶n øng víi 10g s¾t III clorua ? Bµi gi¶i PTHH FeCL3 + 3KOH -> Fe(OH)3 ↓ + 3KCL 10g ? TÝnh tØ sè hîp thøc gi÷a khèi lîng Kali hi®r«xit vµ s¾t II clorua MKOH = (39 + 16 + 1) = 56g M FeCL 3 = (56 + 35. MKCL 74.> Fe(OH)3 ↓ + 3KCl TÝnh tØ sè hîp thøc gi÷a khèi lîng FeCl3 vµ Kaliclorua M FeCL = 162 .86 g 223 . n2 lµ hÖ sè cña PTHH.5.

ThÝ dô: §èt ch¸y mét hçn hîp 300ml hi®rocacbon vµ amoniac trong oxi cã d. Tõ ®ã ta cã s¬ ®å ph¶n øng: CxHy + (x + y 4 ) O2 -> xCO2 + y 2 H2O 100ml 300ml 400ml Theo ®Þnh luËt Avoga®ro.5.727 = 1. cã thÓ thay thÕ tØ lÖ thÓ tÝch c¸c chÊt khÝ tham gia vµ t¹o thµnh trong ph¶n øng b»ng tØ lÖ sè ph©n tö hay sè mol cña chóng.ThÝ dô: Theo thÝ dô 2 ë trªn th× thõa sè hîp thøc lµ: f= 162 . thÓ tÝch gi¶m cßn 550ml.727 223 . Sau khi cho t¸c dông víi dung dÞch kiÒm cßn 250ml trong ®ã cã 100ml nit¬. vËy thÓ tÝch amonac khi cha cã ph¶n øng lµ 100. Gi¶i bµi to¸n lËp CTHH b»ng ph¬ng ph¸p ®¹i sè. Sau khi ®èt ch¸y hçn hîp t¹o thµnh (550 250) = 300ml.5 3 => M FeCL = 2. Ph¬ng ph¸p ®¹i sè ®îc dïng ®Ó gi¶i c¸c bµi to¸n Ho¸ häc sau: a. LËp c«ng thøc cña hi®rocacbon Bµi gi¶i Khi ®èt ch¸y hçn hîp hi®rocacbon vµ amoniac trong oxi ph¶n øng x¶y ra theo ph¬ng tr×nh sau: 4NH3 + 3O2 -> 2N2 + 6H2O (1) CxHy + (x + y ) O2 4 -> xCO2 + y 2 H2O (2) Theo d÷ kiÖn bµi to¸n.5 = 0. 2 = 200ml. khèi lîng FeCl3 lµ 1. CxHy + 5O2 -> 3CO2 + 4 H2O => x = 3. thÓ tÝch khÝ thu ®îc lµ 1250ml.550 . cacbonnic vµ (1250 . sau khi ®èt ch¸y amoniac th× t¹o thµnh 100ml nit¬. Theo PTHH (1) sau khi ®èt ch¸y hoµn toµn amoniac ta thu ®îc thÓ tÝch nit¬ nhá h¬n 2 lÇn thÓ tÝch amoniac trong hçn hîp ban ®Çu. Sau khi ch¸y hoµn toµn. khi gi¶i c¸c bµi to¸n tæng hîp.86g 2. t¬ng ®èi khã gi¶i b»ng c¸c ph¬ng ph¸p kh¸c. f = 2.200 = 100ml. Do ®ã thÓ tÝch hi®ro c¸cbon khi cha cã ph¶n øng lµ 300 .5. Sau khi lµm ngng tô h¬i níc.0.300) = 400ml h¬i níc. ThÓ tÝch cña tÊt c¶ c¸c khÝ ®o trong ®iÒu kiÖn nh nhau. Ph¬ng ph¸p nµy cã u ®iÓm tiÕt kiÖm ®îc thêi gian. Ph¬ng ph¸p ®¹i sè Trong c¸c ph¬ng ph¸p gi¶i c¸c bµi to¸n Ho¸ häc ph¬ng ph¸p ®¹i sè còng thêng ®îc sö dông.86 VËy. y = 8 VËy CTHH cña hydrocacbon lµ C3H8 9 .

4 4 x4+ 1.76% = 45.24% 3. =y.54.5 8 13 4 7 . a/ Nguyªn t¾c: Trong ph¶n øng ho¸ häc. M AgCl NaCl =x. Bµi gi¶i Gäi MNaCl lµ x vµ mKcl lµ y ta cã ph¬ng tr×nh ®¹i sè: x + y = 0. Ph¬ng ph¸p ¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn nguyªn tè vµ khèi lîng.3 2 5 Tõ (1) vµ (2) => hÖ ph¬ng tr×nh   2. M mAgCl = y . VËy trong hçn hîp: NaCl chiÕm 54.KÕt tña b¹c clorua thu ®îc cã khèi lîng lµ 0.% NaCl = 100% . 2. ThÝ dô: Hoµ tan trong níc 0. c¸c nguyªn tè vµ khèi lîng cña chóng ®îc b¶o toµn.b.24%.35 (1) PTHH: NaCl + AgNO3 -> AgCl ↓ + NaNO3 KCl + AgNO3 -> AgCl ↓ + KNO3 Dùa vµo 2 PTHH ta t×m ®îc khèi lîng cña AgCl trong mçi ph¶n øng: m’AgCl = x . Gi¶i bµi to¸n t×m thµnh phÇn cña hçn hîp b»ng ph¬ng ph¸p ®¹i sè. Tõ ®ã suy ra: + Tæng khèi lîng c¸c chÊt tham gia ph¶n øng b»ng tæng khèi lîng c¸c chÊt t¹o thµnh.100% = 54.147 => % NaCl = 0.919y = 0. b/ Ph¹m vi ¸p dông: Trong c¸c bµi to¸n x¶y ra nhiÒu ph¶n øng.717g.3 25 .444x + 1. TÝnh thµnh phÇn phÇn tr¨m cña mçi chÊt trong hçn hîp.9 1 y9= 0.178 y = 0.325g mét hçn hîp gåm 2 muèi Natriclorua vµ Kaliclorua.178 0.717  x + y = 0. Thªm vµo dung dÞch nµy mét dung dÞch b¹c Nitrat lÊy d . + Tæng khèi lîng c¸c chÊt tríc ph¶n øng b»ng tæng khèi lîng c¸c chÊt sau ph¶n øng. lóc nµy ®«i khi kh«ng cÇn thiÕt ph¶i viÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng vµ chØ cÇn lËp s¬ 10 .76%.444 = y . 13 4 5 . 1.5 4 = x .7 1 7 Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh ta ®îc: x = 0. KCl chiÕm 45.919 (2) M AgCl M kcl => mAgCl = 2.76% % KCl = 100% .

Bµi 1.4 = 0. mét l¸ ng©m trong dung dÞch HCl d. Híng dÉn gi¶i: PTHH: 2Fe + 3Cl2  → 2FeCl3 (1) Fe + 2HCl  → FeCl2 + H2 (2) Theo ph¬ng tr×nh (1.4g ta cã: 23. thu ®îc 1.98g Bµi 3: Cã 2 l¸ s¾t khèi lîng b»ng nhau vµ b»ng 11.672 lÝt khÝ (®ktc).06 mol ¸p dông ®Þnh luËt BTKL ta cã: mMuèi = mX + m H 2 SO 4 . Híng dÉn gi¶i: §Æt M lµ KHHH cña kim lo¹i ho¸ trÞ I.2 = 25.4g muèi kim lo¹i ho¸ trÞ I.2 1 1 . Kim lo¹i cã khèi lîng nguyªn tö b»ng 23 lµ Na.2 1 1.2 * 0. Cho mét luång khÝ clo d t¸c dông víi 9.2g kim lo¹i sinh ra 23.2mol 6 = 0. mFeCl 2 = 127 * 0. TÝnh m? Híng dÉn gi¶i: PTHH chung: M + H2SO4  → MSO4 + H2 nH 2 SO 4 = nH 2 = 22 .®å ph¶n øng ®Ó thÊy mèi quan hÖ tØ lÖ mol gi÷a c¸c chÊt cÇn x¸c ®Þnh vµ nh÷ng chÊt mµ ®Ò cho.2 = 32.22 + 98 * 0. H·y x¸c ®Þnh kim lo¹i ho¸ trÞ I vµ muèi kim lo¹i ®ã.06 . Mg vµ Zn b»ng mét lîng võa ®ñ dung dÞch H2SO4 lo·ng.2) ta cã: nFeCl 3 = nFe = 5 n FeCl 2 = nFe = 5 6 = 0.22g hçn hîp X gåm Fe.06 = 8.2g 23.344 lit hi®ro (ë ®ktc) vµ dung dÞch chøa m gam muèi. Hái c« c¹n dung dÞch A thu ®îc bao nhiªu gam muèi kh¸c nhau? 11 1 . Mét l¸ cho t¸c dông hÕt víi khÝ clo.5g Bµi 4: Hoµ tan hçn hîp 2 muèi Cacbonnat kim lo¹i ho¸ trÞ 2 vµ 3 b»ng dung dÞch HCl d thu ®îc dung dÞch A vµ 0.m H 2 = 3.5 * 0.3 4 4 . TÝnh khèi lîng s¾t clorua thu ®îc.4g mFeCl 3 = 162.2g. PTHH: 2M + Cl2  → 2MCl 2M(g) (2M + 71)g 9.4 x 2M = 9.2mol Sè mol muèi thu ®îc ë hai ph¶n øng trªn b»ng nhau nhng khèi lîng mol ph©n tö cña FeCl3 lín h¬n nªn khèi lîng lín h¬n.2(2M + 71) suy ra: M = 23. VËy muèi thu ®îc lµ: NaCl Bµi 2: Hoµ tan hoµn toµn 3.

8 mol Sè mol (sè mol nguyªn tö) t¹o ra muèi còng chÝnh b»ng sè mol HCl b»ng 0.8 + 28.19 gam Gäi x lµ khèi lîng muèi khan ( m XCl 2 +m YCl 3 ) Theo ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng ta cã: 10 + 2.03 => x = 10.4mol 22 .4 Theo (1. gi¶m khèi lîng.19 = x + 44 .4 = 0.96 lÝt H2 (ë ®ktc).5 .Bµi gi¶i: Bµi 1: Gäi 2 kim lo¹i ho¸ trÞ II vµ III lÇn lît lµ X vµ Y ta cã ph¬ng tr×nh ph¶n øng: XCO3 + 2HCl -> XCl2 + CO2 + H2O (1) Y2(CO3)3 + 6HCl -> 2YCl3 + 3CO2 + 3H2O (2).5 = 2.4 Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng 1 vµ 2 ta thÊy sè mol CO2 b»ng sè mol H2O.672 = 0.33 gam Bµi to¸n 2: Cho 7.8 = 28.2 gam 4. 36. kÕt hîp víi quan hÖ tØ lÖ mol gi÷a 2 chÊt nµy mµ gi¶i quyÕt yªu cÇu ®Æt ra.8 gam hçn hîp kim lo¹i Al vµ Mg t¸c dông víi HCl thu ®îc 8. 0. a/ Nguyªn t¾c: So s¸nh khèi lîng cña chÊt cÇn x¸c ®Þnh víi chÊt mµ gi¶ thiÕt cho biÕt lîng cña nã.96 = 0.4 = 36.4 gam VËy khèi lîng muèi khan thu ®îc lµ: 7.03 + 18.2 = 0. 0. Bµi gi¶i: Ta cã ph¬ng tr×nh ph¶n øng nh sau: Mg + 2HCl -> MgCl2 + H2↑ 2Al + 6HCl -> 2AlCl3 + 3H2↑ Sè mol H2 thu ®îc lµ: nH 2 = 8. VËy khèi lîng Clo tham gia ph¶n øng: mCl = 35. 0.03mol vµ n HCl = 0.06 .006 mol Nh vËy khèi lîng HCl ®· ph¶n øng lµ: mHCl = 0. 0.8 mol.03 mol 22 . Sè mol CO2 tho¸t ra (®ktc) ë ph¬ng tr×nh 1 vµ 2 lµ: nCO 2 = 0. ®Ó tõ khèi lîng t¨ng hay gi¶m nµy. b/ Ph¹m vÞ sö dông: 12 .03 . Hái khi c« c¹n dung dÞch thu ®îc bao nhiªu gam muèi khan. Ph¬ng ph¸p t¨ng. n H 2O = nCO 2 = 0. 2) ta thÊy sè mol HCL gÊp 2 lÇn sè mol H2 Nªn: Sè mol tham gia ph¶n øng lµ: n HCl = 2 .

.5 nFeSO 4 Khèi lîng thanh s¾t t¨ng: (64 . läc lÊy kÕt tña råi nung ngoµi kh«ng khÝ ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi .2 (g) CuSO4  → Cu(OH)2  → CuO b b b (mol) ⇒ b = 0.04 x NaOH d a 2 t 0 = 3.14125 (mol) mCuO = 80b = 14. ph¶n øng gi÷a kim lo¹i m¹nh.22g Ta cã: 5.5a (g) Mµ thùc tÕ bµi cho lµ: 0. Sau mét thêi gian lÊy hai thanh kim lo¹i ra khái cèc th× mçi thanh cã thªm Cu b¸m vµo.5a = 2. kh«ng tan trong níc ®Èy kim lo¹i yÕu ra khái dung sÞch muèi ph¶n øng.3 (g) 13 . Trong dung dÞch sau ph¶n øng.2. khèi lîng dung dÞch trong cèc bÞ gi¶m mÊt 0.3.5 CM FeSO 4 Nªn ta cã: nZnSO 4 = 2.§Æc biÖt khi cha biÕt râ ph¶n øng x¶y ra lµ hoµn toµn hay kh«ng th× viÖc sö dông ph¬ng ph¸p nµy cµng ®¬n gi¶n ho¸ c¸c bµi to¸n h¬n.04 = 6. Thªm dung dÞch NaOH d vµo cèc.22 ⇒ a = 0.5 .5 * 0.56 (g) vµ khèi lîng Cu b¸m trªn thanh kÏm lµ: 64 * 2.2 = 11.4 (g) Dung dÞch sau ph¶n øng 1 vµ 2 cã: FeSO4.5a = 0.5a = 5. Bµi 1: Nhóng mét thanh s¾t vµ mét thanh kÏm vµo cïng mét cèc chøa 500 ml dung dÞch CuSO4.56)a = 8a (g) Khèi lîng thanh kÏm gi¶m: (65 . kk FeSO4 a  → Fe(OH)2 a  → 1 2 Fe2O3 a 2 (mol) mFe 2 O 3 = 160 x 0. Theo bµi ra: CM ZnSO 4 = 2.5g chÊt r¾n..5 lÇn nång ®é mol cña FeSO4. Sè gam Cu b¸m trªn mçi thanh kim lo¹i vµ nång ®é mol cña dung dÞch CuSO 4 ban ®Çu lµ bao nhiªu? Híng dÉn gi¶i: PTHH (1) Fe + CuSO4  → FeSO4 + Cu (2) Zn + CuSO4  → ZnSO4 + Cu Gäi a lµ sè mol cña FeSO4 V× thÓ tÝch dung dÞch xem nh kh«ng thay ®æi. ZnSO4 vµ CuSO4 (nÕu cã) Ta cã s¬ ®å ph¶n øng: NaOH d t 0 .5a (g) Khèi lîng cña hai thanh kim lo¹i t¨ng: 8a . . Do ®ã tØ lÖ vÒ nång ®é mol cña c¸c chÊt trong dung dÞch còng chÝnh lµ tØ lÖ vÒ sè mol.64)2. thu ®îc 14. nång ®é mol cña ZnSO4 gÊp 2.§èi víi c¸c bµi to¸n ph¶n øng x¶y ra thuéc ph¶n øng ph©n huû.22g.04 = 2.04 (mol) VËy khèi lîng Cu b¸m trªn thanh s¾t lµ: 64 * 0.

04) mol VËy tæng sè mol CO2 ®· tham gia ph¶n øng lµ: 0.05 mol 74 4 = 0.344 lÝt 14 . ta thÊy khèi lîng thanh s¾t t¨ng lµ: 8.8 gam. TÝnh V? Híng dÉn gi¶i: Theo bµi ra ta cã: Sè mol cña Ca(OH)2 = Sè mol cña CaCO3 = 3.NÕu CO2 d: CO2 + Ca(OH)2  → CaCO3 + H2O 0.9 mol Ta cã CM CuSO 4 = 0.04 mol 100 PTHH CO2 + Ca(OH)2  → CaCO3 + H2O .04 mol VËy V(®ktc) = 0.5 Bµi 2: Nhóng mét thanh s¾t nÆng 8 gam vµo 500 ml dung dÞch CuSO4 2M.1 = 0.0.28125 0.28125 (mol) = 0.8 8 = 0.1 mol CuSO4 tham gia ph¶n øng.05 + 0. Sau mét thêi gian lÊy l¸ s¾t ra c©n l¹i thÊy nÆng 8. Sau ph¶n øng thu ®îc 4 gam kÕt tña.7 = 0.05 ←  0.05 CO2 + CaCO3 + H2O  → Ca(HCO3)2 0.5a + b = 0.04 * 22.8 M Bµi 3: DÉn V lit CO2 (®ktc) vµo dung dÞch chøa 3.5625 M CM CuSO 4 = 0.VËy ∑ nCuSO 4 ⇒ ban ®Çu = a + 2. th× còng cã 0.4 = 0.NÕu CO2 kh«ng d: Ta cã sè mol CO2 = sè mol CaCO3 = 0.01 = 0. ⇒ Sè mol CuSO4 cßn d : 1 .1 mol Fe tham gia ph¶n øng.05 mol  → 0.05 .9 0.8 gam VËy cã 0.01 ←  (0.7 gam Ca(OH)2.06 mol ⇒ V(®ktc) = 22.5 x 2 = 1 (mol) PTHH (1) Fe + CuSO4  → FeSO4 + Cu 1 mol 1 mol 56g 64g lµm thanh s¾t t¨ng thªm 64 .896 lÝt .06 = 1.5 = 1.0.8 8 = 0.4 * 0.56 = 8 gam Mµ theo bµi cho. Xem thÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi th× nång ®é mol/lit cña CuSO4 trong dung dÞch sau ph¶n øng lµ bao nhiªu? Híng dÉn gi¶i: Sè mol CuSO4 ban ®Çu lµ: 0.

Sè mol khÝ CO2 bay ra lµ 0. 15 .48 = 0. Hái c« c¹n dung dÞch A thu ®îc bao nhiªu gam muèi kh¸c nhau? Bµi gi¶i Mét bµi to¸n ho¸ häc thêng lµ ph¶i cã ph¶n øng ho¸ häc x¶y ra mµ cã ph¶n øng ho¸ häc th× ph¶i viÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc lµ ®iÒu kh«ng thÓ thiÕu. mCl = 71 g ).33 = 10.2 (gam) Bµi 5: Hoµ tan 10gam hçn hîp 2 muèi Cacbonnat kim lo¹i ho¸ trÞ 2 vµ 3 b»ng dung dÞch HCl d thu ®îc dung dÞch A vµ 0.03 mol do ®ã khèi lîng muèi khan t¨ng lªn: 11 .60 = 11 (gam) ( m CO = 60 g . Bµi gi¶i: Gäi kim lo¹i ho¸ trÞ 1 vµ 2 lÇn lît lµ A vµ B ta cã ph¬ng tr×nh ph¶n øng sau: A2CO3 + 2HCl -> 2ACl + CO2↑ + H2O (1) BCO3 + 2HCl -> BCl2 + CO2↑ + H2O (2) Sè mol khÝ CO2 (ë ®ktc) thu ®îc ë 1 vµ 2 lµ: nCO 2 = 4. 2) ta thÊy cø 1 mol CO2 bay ra tøc lµ cã 1 mol muèi Cacbonnat chuyÓn thµnh muèi clorua vµ khèi lîng t¨ng 71 .2 gam VËy tæng khèi lîng muèi Clorua khan thu ®îc lµ: M(Muèi khan) = 20 + 2. VËy cã 0. VËy khèi lîng muèi khan thu ®îc sau khi c« c¹n dung dÞch.48 lÝt khÝ (ë ®ktc) tÝnh khèi lîng muèi khan thu ®îc ë dung dÞch X.2 = 22. 0.2mol 22 .Bµi 4: Hoµ tan 20gam hçn hîp hai muèi cacbonat kim lo¹i ho¸ trÞ 1 vµ 2 b»ng dung dÞch HCl d thu ®îc dung dÞch X vµ 4.03 mol Theo ph¶n øng (1. VËy ta gäi hai kim lo¹i cã ho¸ trÞ 2 vµ 3 lÇn lît lµ X vµ Y.03 = 0.33 (gam).48 lÝt khÝ (ë ®ktc) tÝnh khèi lîng muèi khan thu ®îc ë dung dÞch X.33 (gam).2 mol khÝ bay ra th× khèi lîng muèi t¨ng lµ: 0. 11 = 2.672 22 . 3 Bµi 6: Hoµ tan 20gam hçn hîp hai muèi cacbonat kim lo¹i ho¸ trÞ 1 vµ 2 b»ng dung dÞch HCl d thu ®îc dung dÞch X vµ 4. Sè mol chÊt khÝ t¹o ra ë ch¬ng tr×nh (1) vµ (2) lµ: n CO 2 = 0.672 lÝt khÝ (®ktc). ta cã ph¶n øng: XCO3 + 2HCl -> XCl2 + CO2 + H2O (1) Y2(CO3)3 + 6HCl -> 2YCl3 + 3CO2 + 3H2O (2).4 = 0.4 Theo (1) vµ (2) ta nhËn thÊy cø 1 mol CO2 bay ra tøc lµ cã 1 mol muèi cacbonnat chuyÓn thµnh muèi Clorua vµ khèi lîng t¨ng thªm 11 gam (gèc CO3 lµ 60g chuyÓn thµnh gèc Cl2 cã khèi lîng 71 gam).2 . m (muèi khan) = 10 + 0.

Sau ph¶n øng ta thu ®îc chÊt r¾n A khèi lîng 15.1 x 108 = 10.2 .2 gam VËy tæng khèi lîng muèi Clorua khan thu ®îc lµ: M(Muèi khan) = 20 + 2. Sau mét thêi gian ph¶n øng.1 ( mol ) 2+ Ag Cã TÝnh oxi ho¸ m¹nh h¬n Cu nªn muèi AgNO3 tham gia ph¶n øng víi Fe tríc. Fe tan hÕt.2 (gam) Bµi 1: Nhóng mét thanh kim lo¹i M ho¸ trÞ II vµo 0.1M. ChÊt r¾n A lµ Ag th× ta cã: mA = 0.8 g .5 ( 0.  → M + CuSO4 MSO4 + Cu (1) Sè mol CuSO4 tham gia ph¶n øng (1) lµ: 0.28g vµ dd B.2mol 22 .1 ) = 0.40 gi¶i ra: M = 56 .2 – 0. 11 = 2. nång ®é mçi muèi lµ 0.1 mol Cu mA = 0.05 (64 – M) = 0. b/ LÊy m(g) kim lo¹i M cho vµo 1 lit dd chøa AgNO3 vµ Cu(NO3)2 .5 lit dd CuSO4 0.NÕu võa xong ph¶n øng (1): Ag kÕt tña hÕt.1 mol Ag vµ 0.NÕu võa xong c¶ ph¶n øng (1) vµ (2) th× khi ®ã chÊt r¾n A gåm: 0.1 ( 108 + 64 ) = 17.40g trong khi nång ®é CuSO4 cßn l¹i lµ 0.4 Theo (1) vµ (2) ta nhËn thÊy cø 1 mol CO2 bay ra tøc lµ cã 1 mol muèi cacbonnat chuyÓn thµnh muèi Clorua vµ khèi lîng t¨ng thªm 11 gam (gèc CO3 lµ 60g chuyÓn thµnh gèc Cl2 cã khèi lîng 71 gam). a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i M. vËy M lµ Fe b/ ta chØ biÕt sè mol cña AgNO3 vµ sè mol cña Cu(NO3)2. TÝnh m(g)? Híng dÉn gi¶i: a/ theo bµi ra ta cã PTHH . Nhng kh«ng biÕt sè mol cña Fe (chÊt khö Fe Cu2+ Ag+ (chÊt oxh m¹nh) 0.2M.05 mol §é t¨ng khèi lîng cña M lµ: mt¨ng = mkl gp .48 = 0.1M.2 = 22.2 mol khÝ bay ra th× khèi lîng muèi t¨ng lµ: 0.1 0. Cu(NO3)2 cha ph¶n øng.Bµi gi¶i: Gäi kim lo¹i ho¸ trÞ 1 vµ 2 lÇn lît lµ A vµ B ta cã ph¬ng tr×nh ph¶n øng sau: A2CO3 + 2HCl -> 2ACl + CO2↑ + H2O (1) BCO3 + 2HCl -> BCl2 + CO2↑ + H2O (2) Sè mol khÝ CO2 (ë ®ktc) thu ®îc ë 1 vµ 2 lµ: nCO 2 = 4. PTHH:  → Fe + 2AgNO3 Fe(NO3)2 + 2Ag (1)  → Fe + Cu(NO3)2 Fe(NO3)2 + Cu (2) Ta cã 2 mèc ®Ó so s¸nh: .mkl tan = 0. VËy cã 0. khèi lîng thanh M t¨ng lªn 0.2 g 16 + .

05 ( ë p 1 ) + 0. Y lµ c¸c kim lo¹i.28 g ta cã: 10. x.28 – 10. 2) ta cã: a + b = nCO = 0.theo ®Ò cho mA = 15. n lµ ho¸ trÞ.2(mol ) (5) Tõ ph¬ng tr×nh (3. VËy sè mol cña Cu = 0. Ta cã ph¬ng tr×nh ph¶n øng sau: A2CO3 + 2HCl -> 2ACl + H2O + CO2↑ (1) BCO3 + 2HCl -> BCl2 + H2O + CO2↑ (2) Sè mol khÝ thu ®îc ë ph¶n øng (1) vµ (2) lµ: nCO 3 = 4.5) 2a + (B + 71)b = x (4) Còng theo ph¶n øng (1.4 Gäi a vµ b lÇn lît lµ sè mol cña A2CO3 vµ BCO3 ta ®îc ph¬ng tr×nh ®¹i sè sau: (2A + 60)a + (B + 60)b = 20 (3) Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng (1) sè mol ACl thu ®îc 2a (mol) Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng (2) sè mol BCl2 thu ®îc lµ b (mol) NÕu gäi sè muèi khan thu ®îc lµ x ta cã ph¬ng tr×nh: (A + 35.2 = x .8 < 15. 4) (LÊy ph¬ng tr×nh (4) trõ (5)) ta ®îc: 11 (a + b) = x .48 lÝt CO2 (ë ®ktc) tÝnh khèi lîng muèn t¹o thµnh trong dung dÞch M. 0. Bµi gi¶i: Gäi X. c« c¹n dung dÞch A thu ®îc 5.80 = 4.2mol 22 . Ph¬ng ph¸p lµm gi¶m Èn sè. mCu t¹o ra = mA – mAg = 15.2 vËy AgNO3 ph¶n øng hÕt.48 = 0.71 gam muèi khan tÝnh thÓ tÝch khÝ B ë ®ktc.12 mol Khèi lîng Fe ban ®Çu lµ: 6. sè nguyªn tö khèi lµ P. Bµi gi¶i Gäi A vµ B lÇn lît lµ kim lo¹i ho¸ trÞ I vµ II. m.2 gam Bµi to¸n 2: Hoµ tan hoµn toµn 5 gam hçn hîp 2 kim lo¹i b»ng dung dÞch HCl thu ®îc dung dÞch A vµ khÝ B.28 < 17.07 ( ë p 2 ) = 0. Q ta cã: 2X + 2n HCl => 2XCln = nH2↑ (I) 2Y + 2m HCl -> 2YClm + mH2↑ (II). Tæng sè mol Fe tham gia c¶ 2 ph¶n øng lµ: 0.48 g.72g 5. Bµi to¸n 1: (XÐt l¹i bµi to¸n ®· nªu ë ph¬ng ph¸p thø nhÊt) Hoµ tan hçn hîp 20 gam hai muèi cacbonnat kim lo¹i ho¸ trÞ I vµ II b»ng dung dÞch HCl d thu ®îc dung dÞch M vµ 4. Cu(NO3)2 ph¶n øng mét phÇn vµ Fe tan hÕt.07 mol.20 (6) Thay a + b tõ (5) vµo (6) ta ®îc: 11 . y lµ sè mol t¬ng øng.20 => x = 22. 2 17 .

71 (2) LÊy ph¬ng tr×nh (2) trõ ph¬ng tr×nh (1) ta cã: x(P + 35.5m) = 5.yQ = 0.71 Theo I vµ II: nH 2 = 1 ( xn + my ) 2 => thÓ tÝch: V = nx + my = 0.5 (nx + my) = 0.2 (lÝt) 18 .5m).22 .5n) + y(Q + 35.224 355 .71 => 35.71 .xP .Ta cã: xP + y Q = 5 (1) x(P + 35.4 = 0.5n) + y(Q + 35.

2 lÝt CO2 (®ktc) vµ chÊt r¾n B1.2 Sè mol CO2 thu ®îc lµ: nCO 2 = 4.6 g. a/ Nguyªn t¾c: Khi trong bµi to¸n x¶y ra nhiÒu ph¶n øng nhng c¸c ph¶n øng cïng lo¹i vµ cïng hiÖu suÊt th× ta thay hçn hîp nhiÒu chÊt thµnh 1 chÊt t¬ng ®¬ng.5 gam. T×m hai kim lo¹i A. VËy mNa = 0. Bµi 2: Hoµ tan 115.2 0. B vµ khèi lîng cña mçi kim lo¹i.9 g.4 2 = 0.2 0. Híng dÉn gi¶i: Thay hçn hîp MgCO3 vµ RCO3 b»ng chÊt t¬ng ®¬ng M CO3 PTHH M CO3 + H2SO4  → M SO4 + CO2 + H2O (1) 0.33 Ta thÊy 23 < M = 28. II) ta tÝnh ®îc: a = 0.5 lÇn sè mol cña MgCO3. ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông khi hçn hîp nhiÒu kim lo¹i ho¹t ®éng hay nhiÒu oxit kim lo¹i. C« c¹n dung dÞch A th× thu ®îc 12g muèi khan. b/ Ph¹m vi sö dông: Trong v« c¬.1 * 39 = 3.4 8 2 .4 2 M = 0. B lµ K hoÆc ngîc l¹i. MÆt kh¸c ®em nung chÊt r¾n B tíi khèi lîng kh«ng ®æi th× thu ®îc 11. b = 0.5 0. Hçn hîp nµy tan hÕt trong níc d cho ra 3. hoÆc khi hçn hîp kim lo¹i ph¶n øng víi níc.6. B1 vµ khèi lîng nguyªn tö cña R.36 lit khÝ H2 (®ktc). b = nB ta cã: a + b = 2 M 3. hçn hîp muèi cacbonat..5 (II) Tõ (I.48 lÝt CO2 (®ktc). khèi lîng hay thÓ tÝch) cña chÊt t¬ng ®¬ng b»ng lîng cña hçn hîp. . mK = 0.3 g hçn hîp gåm MgCO3 vµ RCO3 b»ng 500ml dung dÞch H2SO4 lo·ng ta thu ®îc dung dÞch A. B thuéc 2 chu k× kÕ tiÕp nhau trong b¶ng hÖ thèng tuÇn hoµn cã khèi lîng lµ 8.3 (I) trung b×nh: = = 28.1 mol. TÝnh nång ®é mol/lit cña dung dÞch H2SO4 lo·ng ®· dïng. Bµi 1: Mét hçn hîp 2 kim lo¹i kiÒm A. Lóc ®ã lîng (sè mol. khèi lîng cña B. mA + mB = 23a + 39b = 8.3 6 2 .. chÊt r¾n B vµ 4. BiÕt trong hçn hîp ®Çu sè mol cña RCO3 gÊp 2. Híng dÉn gi¶i: PTHH 2A + 2H2O  → 2AOH + H2 (1) 2B + 2H2O  → 2BOH + H2 (2) §Æt a = nA .3 (mol) 8.33 < 39 Gi¶ sö MA < MB th× A lµ Na.2 mol.2 (mol) 19 .2 * 23 = 4. Ph¬ng ph¸p dïng bµi to¸n chÊt t¬ng ®¬ng.2 0.

3 Theo tØ lÖ ph¶n øng ta cã: nHCl = 2 nCO 2 = 2 * 0.3 1 Ta cã M + 60 = 0.7. VËy mB 1 = mB .6 0.5 0. ¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng ta cã: 115.71 V× trong hçn hîp ®Çu sè mol cña RCO3 gÊp 2.3 = 0. MA < MB ta cã: MA < M = 34. Nªn 104.5 3.mCO 2 = 110.VËy nH 2 SO 4 = nCO 2 = 0.3 = 94.4 = 0.5 .71 ⇒ M = 104.22 = 88.5 ⇒ R = 137 = 2M M Sè mol cña CO3 = nCO 2 = 0.67 Gäi A.67 ⇒ M = 34.6 0.5 = 0.3 0.3 (mol) 2 .5 0. TÝnh gi¸ trÞ a. Bµi 3: §Ó hoµ tan hoµn toµn 28. Sau ph¶n øng.2 VËy mB = 110.71 = VËy R lµ Ba. B lµ KHHH cña 2 kim lo¹i thuéc ph©n nhãm chÝnh nhãm II.5 * 44 = 22 g.4 8 Nªn M + 60 = 0.72 lit khÝ (®ktc).5 Theo ph¶n øng (1): tõ 1 mol M CO3 t¹o ra 1 mol M SO4 khèi lîng t¨ng 36 gam.7 mol 1 5 .4 gam hçn hîp 2 muèi cacbonat cña 2 kim lo¹i thuéc ph©n nhãm chÝnh nhãm II cÇn dïng 300ml dung dÞch HCl aM vµ t¹o ra 6.7 164.2 (mol) ⇒ CM H 2 SO 4 = 0. 20 . khèi lîng gi¶m lµ: mCO 2 = 0.3 0.4 M R¾n B lµ M CO3 d: M CO3  → M O + CO2 (2) 0.5 = 0.2 0.5 lÇn sè mol cña MgCO3.5 g Theo ph¶n øng (2): tõ B chuyÓn thµnh B1.3 (mol) Thay hçn hîp b»ng M CO3 M CO3 + 2HCl  → M Cl2 + CO2 + H2O (1) 0. Híng dÉn gi¶i: nCO 2 = 22 .6 mol CM HCl = 0.3 = mB + mmuèi tan . c« c¹n dung dÞch thu ®îc m(g) muèi khan. m vµ x¸c ®Þnh 2 kim lo¹i trªn.67 < 40.67 < MB ®Ó tho¶ m·n ta thÊy 24 < M = 34.5 g Tæng sè mol M CO3 lµ: 0.7 2 24 * 1 + R * 2.2 + 0.3 6.

21 .VËy hai kim lo¹i thuéc ph©n nhãm chÝnh nhãm II ®ã lµ: Mg vµ Ca.67 + 71)* 0.3 = 31.7 gam. Khèi lîng muèi khan thu ®îc sau khi c« c¹n lµ: m = (34.

22 .22g muèi khan.1 mol Sè mol HNO3 ph¶n øng b»ng: nHNO 3 = nN = 3nFe(NO 3 ) 3 + 2nMg(NO 3 ) 2 + 2nN 2 O + nNO = 3.4 (II) Gi¶i ph¬ng tr×nh ta ®îc: nFe = 0.06g oxit MxOy b»ng dung dich HNO3 d sau ®ã c« c¹n th× thu ®îc 5.2 a vµ b (mol) Ta cã: a+b= 3. Fe. a/ Nguyªn t¾c ¸p dông: Trong mäi qu¸ tr×nh biÕn ®æi ho¸ häc: Sè mol mçi nguyªn tè trong c¸c chÊt ®îc b¶o toµn.1 vµ 0.2 x 0. Mg + HNO3 ------> Fe(NO3)3 . b/ VÝ dô: Bµi 1: Hoµ tan 3.0.3 6 2 .05 + 0.195 ---> a = 0.9 600 . H·y x¸c ®Þnh kim lo¹i M biÕt nã chØ cã mét ho¸ trÞ duy nhÊt.1 0.4g hçn hîp bét Fe vµ Mg (cã tØ lÖ sè mol 1:2) hoµ tan võa hÕt trong 600ml dung dÞch HNO3 x(M). X¸c ®Þnh trÞ sè x? Híng dÉn gi¶i: Theo bµi ra ta cã: nFe : nMg = 1 : 2 (I) vµ 56nFe + 24nMg = 10.1 + 2.0.1 = 0.1 vµ nMg = 0. trong ®ã cã 1 Èn cã giíi h¹n (tÊt nhiªn nÕu c¶ 2 Èn cã giíi h¹n th× cµng tèt).36 lit hçn hîp 2 khÝ N2O vµ NO. Sau ®ã cã thÓ thiÕt lËp b¶ng biÕn thiªn hay dù vµo c¸c ®iÒu kiÖn kh¸c ®Ó chän c¸c gi¸ trÞ hîp lÝ.7/ Ph¬ng ph¸p b¶o toµn sè mol nguyªn tö.195.05 mol vµ b = 0. NO + H2O 0.2 S¬ ®å ph¶n øng. nÕu sè ph¬ng tr×nh to¸n häc thiÕt lËp ®îc Ýt h¬n sè Èn sè cha biÕt cÇn t×m th× ph¶i biÖn luËn ---> B»ng c¸ch: Chän 1 Èn sè lµm chuÈn råi t¸ch c¸c Èn sè cßn l¹i. Mg(NO3)2 + N2O.15 vµ 44 a +30 b ( a +b) 29 = 1.4 2 = 0. BiÕt hçn hîp khÝ cã tØ khèi d = 1. Nªn ®a vÒ ph¬ng tr×nh to¸n häc 2 Èn. thu ®îc 3.5M 8/ Ph¬ng ph¸p lËp luËn kh¶ n¨ng.9 mol Nång ®é mol/lit cña dung dÞch HNO3: x(M) = 0.1000 = 1. a/ Nguyªn t¾c ¸p dông: Khi gi¶i c¸c bµi to¸n ho¸ häc theo ph¬ng ph¸p ®¹i sè.0.2 + 2. b/ VÝ dô: Cho 10.

. B»ng c¸ch: . cßn B lµ hîp chÊt cña nguyªn tè Y víi hi®r« (trong ®ã hi®ro chiÕm 25% khèi lîng). b/ VÝ dô: Bµi 1: Cho 6. ho¸ trÞ trung b×nh. sè nguyªn tö trung b×nh. B lµ 2 chÊt khÝ ë ®iÒu kiÖn thêng.. Do ®ã M lµ Ba. B. VËy M = 68. thu ®îc 2. a/ Nguyªn t¾c ¸p dông: Dùa vµo c¸c ®¹i lîng cã giíi h¹n.24 lit khÝ (®ktc) vµ dung dÞch A.Y) chØ chøa X hay Y ®Ó suy ra gi¸ trÞ min vµ max cña ®¹i lîng cÇn t×m. . 4. ho¸ trÞ II. HiÖu suÊt: 0(%) < H < 100(%) Sè mol chÊt tham gia: 0 < n(mol) < Sè mol chÊt ban ®Çu.. Híng dÉn gi¶i: §Æt CTPT A lµ XOn.. 23 . . X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö A. 3.2y/x Trong ®ã: §Æt 2y/x = n lµ ho¸ trÞ cña kim lo¹i.5.Gi¶ sö thµnh phÇn hçn hîp (X. BiÕt trong 1 ph©n tö A chØ cã mét nguyªn tö X.. ch¼ng h¹n: KLPTTB ( M ).n (*) Cho n c¸c gi¸ trÞ 1. m < 4. NÕu m = 2 th× Y = 6 (lo¹i.2g hçn hîp 2 kim lo¹i kiÒm thuéc 2 chu kú liªn tiÕp trong b¶ng tuÇn hoµn ph¶n øng víi H2O d. B §iÒu kiÖn tho¶ m·n: 0 < n.06 M x +16 y = 5. Bµi 2: A. MA = X + 16n = 16n + 16n = 32n. ®Òu nguyªn vµ m ph¶i lµ sè ch½n. MB = Y + m = 3m + m = 4m. §Æt CTPT A lµ YOm. Tõ (*) ---> M = 137 vµ n =2 lµ phï hîp. §Ó suy ra quan hÖ víi ®¹i lîng cÇn t×m. VËy m chØ cã thÓ lµ 2 hay 4. 2.5..22 M x +124 y ---> M = 68. TØ khèi cña A so víi B b»ng 4.Híng dÉn gi¶i: PTHH: MxOy + 2yHNO3 -----> xM(NO3)2y/x + yH2O Tõ PTP¦ ta cã tØ lÖ: 3. kh«ng cã nguyªn tè nµo tho¶) NÕu m = 4 th× Y = 12 (lµ cacbon) ---> B lµ CH4 vµ n = 2 th× X = 32 (lµ lu huúnh) ---> A lµ SO2 MA 32 n 9/ Ph¬ng ph¸p giíi h¹n mét ®¹i lîng. 1 ph©n tö B chØ cã mét nguyªn tö Y.T×m sù thay ®æi ë gi¸ trÞ min vµ max cña 1 ®¹i lîng nµo ®ã ®Ó dÉn ®Õn giíi h¹n cÇn t×m. d = M = 4m = 4 ---> m = 2n. A lµ hîp chÊt cña nguyªn tè X víi oxi (trong ®ã oxi chiÕm 50% khèi lîng).

BaCO3 (%MgCO3 = a %) vµo dung dÞch HCl d thu ®îc V (lÝt) CO2 (ë ®ktc).2 mol.8 gam (A) lµ muèi cacbonat cña kim lo¹i kiÒm vµo 110ml dung dÞch HCl 2M. ViÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra vµ tÝnh V2 (®ktc). ViÕt PTHH x¶y ra: Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng: nR = 2nH 2 = 0.4 = 0.5 < M < 46.2 = 31 Theo ®Ò ra: 2 kim lo¹i nµy thuéc 2 chu k× liªn tiÕp. Híng dÉn: a/ §Æt R lµ KHHH chung cho 2 kim lo¹i kiÒm ®· cho MR lµ khèi lîng trung b×nh cña 2 kim lo¹i kiÒm A vµ B. II) --> 125.09 = 153.8 : 0.8g (A) ë trªn vµo níc.24 (lit) b/ Gi¶i t¬ng tù: ---> V2 = 1.792 (lit) Bµi 3: Cho 28. b/ Hoµ tan 13.11 = 125.2 = 0. gi¶ sö MA < MB ---. a/ X¸c ®Þnh V (lÝt). ----> MR = 6.1 mol ---> VCO 2 = 2. 0. Híng dÉn: a/ M2CO3 + 2HCl ---> 2MCl + H2O + CO2 Theo PTHH ta cã: Sè mol M2CO3 = sè mol CO2 > 2.45 (II) Tõ (I.a/ TÝnh thµnh phÇn % vÒ khèi lîng tõng kim lo¹i trong hçn hîp ban ®Çu. thu ®îc V2 lit khÝ.> MA < MR < MB .33 ---> 32. t×m (A) vµ tÝnh V1 (®ktc).33 (I) MÆt kh¸c: Sè mol M2CO3 ph¶n øng = 1/2 sè mol HCl < 1/2. Võa khuÊy võa thªm tõng giät dung dÞch HCl 1M cho tíi ®ñ 180ml dung dÞch axit. Sau ph¶n øng thÊy cßn axit trong dung dÞch thu ®îc vµ thÓ tÝch khÝ tho¸t ra V1 vît qu¸ 2016ml.5 vµ M lµ kim lo¹i kiÒm ---> M lµ Kali (K) VËy sè mol CO2 = sè mol K2CO3 = 13.2 : 0.45 < M2CO3 < 153.8 : 138 = 0.1g quÆng ®«l«mÝt gåm MgCO3. Híng dÉn: a/ Theo bµi ra ta cã PTHH: MgCO3 + 2HCl  → MgCl2 + H2O + CO2 (1) x(mol) x(mol) BaCO3 + 2HCl  → BaCl2 + H2O + CO2 (2) 24 .11 mol ---> Khèi lîng mol M2CO3 = 13.016 : 22.8 : 0. nªn 2 kim lo¹i ®ã lµ: A lµ Na(23) vµ B lµ K(39) Bµi 2: a/ Cho 13.11. ViÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng.09 mol ---> Khèi lîng mol M2CO3 < 13.

49 (lÝt) 25 .1 8 Theo PT (1) vµ (2) ta cã sè mol CO2 gi¶i phãng lµ: 0.2(mol)  → 0.3345 (mol) = 0.2(mol) CO2 + CaCO3 + H2O  → Ca(HCO3)2 Gi¶ sö hçn hîp chØ cã MgCO3.1 8 8 4 y(mol) (3) (4) = 0.y(mol) CO2 + Ca(OH)2  → CaCO3 ↓ + H2O 0.143 (mol) NÕu hçn hîp chØ toµn lµ BaCO3 th× mMgCO3 = 0 Sè mol: nBaCO3 = 1 7 9 2 .2 (lÝt) ≤ VCO 2 ≤ 7.2(mol) ←  0.3345 (mol) VËy thÓ tÝch khÝ CO2 thu ®îc ë ®ktc lµ: 3.143 (mol) ≤ nCO2 ≤ 0.VËy mBaCO3 = 0 Sè mol: nMgCO3 = 2 .

C% lµ nång ®é % cña 1 chÊt trong dung dÞch( ®¬n vÞ: %) .C % 100 − C % 1000 . 100% dd mdd = mdm + mct HoÆc mdd = Vdd (ml) . HoÆc CM = 10 D.Chuyªn ®Ò 2: §é tan .mdm lµ khèi lîng dung m«i( ®¬n vÞ: gam) .M lµ khèi lîng mol cña chÊt( ®¬n vÞ: gam) . 100 dm mct mct C% = m .nång ®é dung dÞch Mét sè c«ng thøc tÝnh cÇn nhí: C«ng thøc tÝnh ®é tan: C«ng thøc tÝnh nång ®é %: St 0C chÊt = m .C % M Trong ®ã: .mct lµ khèi lîng chÊt tan( ®¬n vÞ: gam) .mdd lµ khèi lîng dung dÞch( ®¬n vÞ: gam) . VËy: x(g) // y(g) // 100g // C«ng thøc liªn hÖ: C% = C«ng thøc tÝnh nång ®é mol/lit: C«ng thøc liªn hÖ: C% = C M .n( m ) ol V (m ) l * Mèi liªn hÖ gi÷a nång ®é % vµ nång ®é mol/lit.CM lµ nång ®é mol/lit cña 1 chÊt trong dung dÞch( ®¬n vÞ: mol/lit hay M) 26 .D lµ khèi lîng riªng cña dung dÞch( ®¬n vÞ: gam/mililit) . Cø 100g dm hoµ tan ®îc Sg chÊt tan ®Ó t¹o thµnh (100+S)g dung dÞch b·o hoµ.M 10 D 100 S 100 + S HoÆc S = n( m ) ol V (lit ) CM = = 100. D(g/ml) * Mèi liªn hÖ gi÷a ®é tan cña mét chÊt vµ nång ®é phÇn tr¨m dung dÞch b·o hoµ cña chÊt ®ã ë mét nhiÖt ®é x¸c ®Þnh.V lµ thÓ tÝch dung dÞch( ®¬n vÞ: lit hoÆc mililit) .S lµ ®é tan cña 1 chÊt ë mét nhiÖt ®é x¸c ®Þnh( ®¬n vÞ: gam) .

Bµi 1: ë 400C. §¸p sè: S = 9g vµ C% = 8. 8 100 = (g) .6(g) §Æt mCuSO4.75g Bµi 2: §Ó ®iÒu chÕ 560g dung dÞch CuSO4 16% cÇn ph¶i lÊy bao nhiªu gam dung dÞch CuSO4 8% vµ bao nhiªu gam tinh thÓ CuSO4.5H2O chøa 160g CuSO4 VËy m m x(g) // chøa 160 x 250 = 16 x 2 5 (g) (560 − x ).04% Bµi 2: TÝnh ®é tan cña Na2SO4 ë 100C vµ nång ®é phÇn tr¨m cña dung dÞch b·o hoµ Na2SO4 ë nhiÖt ®é nµy. Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: TÝnh lîng tinh thÓ CuSO4. m ct CuSO4(cã trong dd CuSO4 16%) = 560 . BiÕt r»ng ë 100C khi hoµ tan 7.5H2O.16 100 = 2240 25 = 89.5H2O cÇn lÊy lµ: 68. C¸ch lµm: Dïng ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng ®Ó tÝnh: * Khèi lîng dung dÞch t¹o thµnh = khèi lîng tinh thÓ + khèi lîng dung dÞch ban ®Çu. §¸p sè: Khèi lîng tinh thÓ CuSO4. * Khèi lîng chÊt tan trong dung dÞch t¹o thµnh = khèi lîng chÊt tan trong tinh thÓ + khèi lîng chÊt tan trong dung dÞch ban ®Çu.1g/ml).5H2O cÇn dïng ®Ó ®iÒu chÕ 500ml dung dÞch CuSO4 8%(D = 1. * C¸c bµi to¸n lo¹i nµy thêng cho tinh thÓ cÇn lÊy vµ dung dÞch cho s½n cã chøa cïng lo¹i chÊt tan. Híng dÉn * C¸ch 1: Trong 560g dung dÞch CuSO4 16% cã chøa.D¹ng 1: To¸n ®é tan Ph©n d¹ng 1: Bµi to¸n liªn quan gi÷a ®é tan cña mét chÊt vµ nång ®é phÇn tr¨m dung dÞch b·o hoµ cña chÊt ®ã.257% Ph©n d¹ng 2: Bµi to¸n tÝnh lîng tinh thÓ ngËm níc cÇn cho thªm vµo dung dÞch cho s½n.2g Na2SO4 vµo 80g H2O th× ®îc dung dÞch b·o hoµ Na2SO4. 2 25 dd CuSO4 8% cã trong dung dÞch CuSO4 16% lµ (560 – x) g ct CuSO4(cã trong dd CuSO4 8%) lµ 27 (560 − x). H·y tÝnh nång ®é phÇn tr¨m cña dung dÞch K2SO4 b·o hoµ ë nhiÖt ®é nµy? §¸p sè: C% = 13. ®é tan cña K2SO4 lµ 15.5H2O = x(g) 1mol(hay 250g) CuSO4.

* C¸ch 2: Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh bËc nhÊt 2 Èn. Hái ph¶i thªm vµo dung dÞch bao nhiªu gam CuSO4 ®Ó ®îc dung dÞch b·o hoµ ë nhiÖt ®é nµy. .Bíc 3: TÝnh khèi lîng chÊt tan vµ khèi lîng dung m«i cã trong dung dÞch b·o hoµ ë t2(0c).7 vµ ë 250C lµ 40. * C¸ch 3: TÝnh to¸n theo s¬ ®å ®êng chÐo.5H2O ®· t¸ch khái dung dÞch.4g/100g H2O.5 vµ ë 900C lµ 80.Bíc 4: ¸p dông c«ng thøc tÝnh ®é tan hay nång ®é % dung dÞch b·o hoµ(C% ddbh) ®Ó t×m a.Bíc 1: TÝnh khèi lîng chÊt tan vµ khèi lîng dung m«i cã trong dung dÞch b·o hoµ ë t1(0c) .100% . Lu ý: Lîng CuSO4 cã thÓ coi nh dd CuSO4 64%(v× cø 250g CuSO4. Bµi 2: ë 850C cã 1877g dung dÞch b·o hoµ CuSO4.Ta cã ph¬ng tr×nh: (560 − x ). §¸p sè: Lîng CuSO4.5H2O t¸ch khái dung dÞch.5H2O t¸ch khái dung dÞch lµ: 961. VËy cÇn lÊy 80g tinh thÓ CuSO4. BiÕt ë 120C. §un nãng dung dÞch lªn ®Õn 900C.5H2O vµ 480g dd CuSO4 8% ®Ó pha chÕ thµnh 560g dd CuSO4 16%. VËy C%(CuSO4) = = 64%. Lu ý: NÕu ®Ò yªu cÇu tÝnh lîng tinh thÓ ngËm níc t¸ch ra hay cÇn thªm vµo do thay ®æi nhiÖt ®é dung dÞch b·o hoµ cho s½n.75g Bµi 3: Cho 0.Bíc 2: §Æt a(g) lµ khèi lîng chÊt tan A cÇn thªm hay ®· t¸ch ra khái dung dÞch ban ®Çu. 2 25 + 1 x 6 2 5 = 89. Hái cã bao nhiªu gam CuSO4. §¸p sè: Khèi lîng CuSO4 cÇn thªm vµo dung dÞch lµ 465g. Ph©n d¹ng 3: bµi to¸n tÝnh lîng chÊt tan t¸ch ra hay thªm vµo khi thay ®æi nhiÖt ®é mét dung dÞch b·o hoµ cho s½n. .5H2O t¸ch khái dung dÞch lµ: 30.5H2O th× cã chøa 160g CuSO4). sau ®ã lµm nguéi dung dÞch ®Õn 100C. §¸p sè: Lîng CuSO4. BiÕt ®é tan cña CuSO4 ë 850C lµ 87. sau khi thay ®æi nhiÖt ®é tõ t1(0c) sang t2(0c) víi t1(0c) kh¸c t2(0c). ë bíc 2 ta ph¶i ®Æt Èn sè lµ sè mol(n) Bµi 1: ë 120C cã 1335g dung dÞch CuSO4 b·o hoµ.2 mol CuO tan trong H2SO4 20% ®un nãng. TÝnh khèi lîng tinh thÓ CuSO4.6 Gi¶i ph¬ng tr×nh ®îc: x = 80. C¸ch lµm: . ®é tan cña CuSO4 lµ 33.7g 28 160 250 . Lµm l¹nh dung dÞch xuèng cßn 250C. biÕt r»ng ®é tan cña CuSO4 ë 100C lµ 17.

29 .

25g/ml.5g b/ mHNO 3 = 25g c/ CM(HNO 3 ) = 7.5M Bµi 3: Cho 2.4M c/ CM(Na2CO3) = 0. Cho biÕt DH 2 O = 1g/ml. coi nh thÓ tÝch dung dÞch kh«ng ®æi.8ml níc thu ®îc dung dÞch NaOH vµ cã khÝ H2 tho¸t ra . b/ Hoµ tan 26. H·y: a/ T×m khèi lîng dung dÞch HNO3 40%? b/ T×m khèi lîng HNO3? c/ T×m nång ®é mol/l cña dung dÞch HNO3 40%? §¸p sè: a/ mdd = 62.10H2O vµo mét lîng níc võa ®ñ ®Ó thµnh 200ml dung dÞch Na2CO3.D¹ng 2: To¸n nång ®é dung dÞch Bµi 1: Cho 50ml dung dÞch HNO3 40% cã khèi lîng riªng lµ 1. TÝnh nång ®é % cña dung dÞch NaOH? §¸p sè: C%(NaOH) = 8% 30 .6g Na2CO3. c/ Hoµ tan 28.88 lÝt khÝ hi®ro clorua HCl (®ktc) vµo 500ml níc thµnh dung dÞch axit HCl. §¸p sè: a/ CM( NaOH ) = 2M b/ CM( HCl ) = 2.94M Bµi 2: H·y tÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch thu ®îc trong mçi trêng hîp sau: a/ Hoµ tan 20g NaOH vµo 250g níc. Coi nh thÓ dung dÞch kh«ng ®æi.3g Na tan hÕt trong 47.

a) §Æc ®iÓm cña bµi to¸n: .chuyªn ®Ò 3: pha trén dung dÞch Lo¹i 1: Bµi to¸n pha lo·ng hay c« dÆc mét dung dÞch.dau m H 2O H2O O(%) C1(%) – C2(%) 100 .C2(%) C2(%) + TH1: Thªm chÊt tan (A) nguyªn chÊt Dung dÞch ®Çu C1(%) m dd . cã thÓ ¸p dông quy t¾c ®êng chÐo ®Ó gi¶i. Vdd(1). b) C¸ch lµm: • Cã thÓ ¸p dông c«ng thøc pha lo·ng hay c« ®Æc TH1: V× khèi lîng chÊt tan kh«ng ®æi dï pha lo·ng hay c« ®Æc nªn.Dï pha lo·ng hay c« ®Æc. khèi lîng chÊt tan lu«n lu«n kh«ng thay ®æi. nång ®é dung dÞch gi¶m. Cßn c« dÆc. mdd(1). . CM (1) = Vdd(2).H2O lµ dung dÞch cã nång ®é O% . CM (2) • NÕu gÆp bµi to¸n bµi to¸n: Cho thªm H2O hay chÊt tan nguyªn chÊt (A) vµo 1 dung dÞch (A) cã nång ®é % cho tríc. Khi ®ã cã thÓ xem: .C%(2) TH2: V× sè mol chÊt tan kh«ng ®æi dï pha lo·ng hay c« dÆc nªn.O C2(%) = m dd .C%(1) = mdd(2).dau mctA = ChÊt tan (A) C2(%) 100(%) C 1(%) – Lu ý: TØ lÖ hiÖu sè nång ®é nhËn ®îc ®óng b»ng sè phÇn khèi lîng dung dÞch ®Çu( hay H2O. 31 .ChÊt tan (A) nguyªn chÊt cho thªm lµ dung dÞch nång ®é 100% + TH1: Thªm H2O Dung dÞch ®Çu C1(%) C2(%) . nång ®é dung dÞch t¨ng. hoÆc chÊt tan A nguyªn chÊt) cÇn lÊy ®Æt cïng hµng ngang.Khi pha lo·ng.

5M.C« ®Æc dung dÞch ®Ó chØ cßn 25g.1M. §¸p sè: 1500ml Bµi 6: Lµm bay h¬i 500ml dung dÞch HNO3 20%(D = 1. §¸p sè: mH2O(cÇn thªm) = 50g Bµi 2: Cã 30g dung dÞch NaCl 20%.5%(D = 1. §¸p sè: C% = 40% Lo¹i 2:Bµi to¸n hoµ tan mét ho¸ chÊt vµo níc hay vµo mét dung dÞch cho s½n.Sù hoµ tan cã thÓ g©y ra hay kh«ng g©y ra ph¶n øng ho¸ häc gi÷a chÊt ®em hoµ tan víi H2O hoÆc chÊt tan trong dung dÞch cho s½n. chÊt láng hay chÊt r¾n. . 32 . a/ §Æc ®iÓm bµi to¸n: . Gi¶ sö sù hoµ tan kh«ng lµm thay ®æi ®¸ng kÓ thÓ tÝch dung dÞch. b/ C¸ch lµm: . TÝnh nång ®é % cña dung dÞch nµy.03g/ml) ®iÒu chÕ ®îc tõ 80ml dung dÞch NaOH 35%(D = 1.20g/ml) ®Ó chØ cßn 300g dung dÞch. §¸p sè: 375ml Bµi 5: TÝnh sè ml dung dÞch NaOH 2.Bµi to¸n ¸p dông: Bµi 1: Ph¶i thªm bao nhiªu gam H2O vµo 200g dung dÞch KOH 20% ®Ó ®îc dung dÞch KOH 16%.25M ®Ó t¹o thµnh dung dÞch 0.Ho¸ chÊt ®em hoµ tan cã thÓ lµ chÊt khÝ. §¸p sè: 18 lit Bµi 4: TÝnh sè ml H2O cÇn thªm vµo 250ml dung dÞch NaOH1. TÝnh nång ®é % dung dÞch thu ®îc khi: .38g/ml).Bíc 1: X¸c ®Þnh dung dÞch sau cïng (sau khi hoµ tan ho¸ chÊt) cã chøa chÊt nµo: CÇn lu ý xem cã ph¶n øng gi÷a chÊt ®em hoµ tan víi H2O hay chÊt tan trong dung dÞch cho s½n kh«ng? S¶n phÈm ph¶n øng(nÕu cã) gåm nh÷ng chÊt tan nµo? Nhí r»ng: cã bao nhiªu lo¹i chÊt tan trong dung dÞch th× cã bÊy nhiªu nång ®é.Pha thªm 20g H2O . §¸p sè: 12% vµ 24% Bµi 3: TÝnh sè ml H2O cÇn thªm vµo 2 lit dung dÞch NaOH 1M ®Ó thu ®îc dung dÞch míi cã nång ®é 0.

§¸p sè: Nång ®é cña NaCl lµ: CM = 0. TÝnh nång ®é mol/lit vµ nång ®é % cña dung dÞch thu ®îc.1lit H2O ®Ó t¹o thµnh dung dÞch HCl. .. ®Ó tÝnh: ThÓ tÝch dung dÞch míi = Tæng thÓ tÝch c¸c chÊt láng ban ®Çu. TÝnh nång ®é mol/lit c¸c chÊt trong dung dÞch B. Lîng s¶n phÈm ph¶n øng(nÕu cã) tÝnh theo ptt ph¶i dùa vµo chÊt t¸c dông hÕt(lîng cho ®ñ).84g tinh thÓ Na2CO3 vµo b×nh chøa 500ml dung dÞch HCl 0. §Ó tÝnh thÓ tÝch dung dÞch míi cã 2 trêng hîp (tuú theo ®Ò bµi) NÕu ®Ò kh«ng cho biÕt khèi lîng riªng dung dÞch míi(Dddm) + Khi hoµ tan 1 chÊt khÝ hay 1 chÊt r¾n vµo 1 chÊt láng cã thÓ coi: ThÓ tÝch dung dÞch míi = ThÓ tÝch chÊt láng + Khi hoµ tan 1 chÊt láng vµo 1 chÊt láng kh¸c.Bíc 3: X¸c ®Þnh lîng dung dÞch míi (khèi lîng hay thÓ tÝch) . tuyÖt ®èi kh«ng ®îc dùa vµo lîng chÊt t¸c dông cho d (cßn thõa sau ph¶n øng) . . . NÕu chÊt tan cã ph¶n øng ho¸ häc víi dung m«i.Bíc 2: X¸c ®Þnh lîng chÊt tan(khèi lîng hay sè mol) cã chøa trong dung dÞch sau cïng. Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: Cho 14. NÕu ®Ò cho biÕt khèi lîng riªng dung dÞch míi(Dddm) ThÓ tÝch dung dÞch míi: Vddm = D ddm mddm: lµ khèi lîng dung dÞch míi + §Ó tÝnh khèi lîng dung dÞch míi mddm = Tæng khèi lîng(tríc ph¶n øng) – khèi lîng kÕt tña(hoÆc khÝ bay lªn) nÕu cã. §¸p sè: . ph¶i gi¶ sö sù pha trén kh«ng lµm th©y ®æi ®¸ng kÓ thÓ tÝch chÊt láng.08M Bµi 2: Hoµ tan 5.4M ®îc dung dÞch B.5M 33 m ddm .6lit khÝ HCl (ë ®ktc) vµo 0. ta ph¶i tÝnh nång ®é cña s¶n phÈm ph¶n øng chø kh«ng ®îc tÝnh nång ®é cña chÊt tan ®ã.4M Nång ®é cña Na2CO3 cßn d lµ: CM = 0. Lîng chÊt tan(sau ph¶n øng nÕu cã) gåm: s¶n phÈm ph¶n øng vµ c¸c chÊt t¸c dông cßn d.CM = 2.

93% cÇn lÊy ®Ó khi hoµ tan vµo ®ã 47g K2O th× thu ®îc dung dÞch 21%. TÝnh nång ®é % dung dÞch A.3%. §¸p sè: C% = 32.94g Bµi 6: Cho 6. b/ C¸ch lµm: • TH1: Khi trén kh«ng x¶y ra ph¶n øng ho¸ häc(thêng gÆp bµi to¸n pha trén c¸c dung dÞch chøa cïng lo¹i ho¸ chÊt) Nguyªn t¾c chung ®Ó gi¶i lµ theo ph¬ng ph¸p ®¹i sè. ®îc dung dÞch A(NaOH 8%).Bíc 3: X¸c ®Þnh khèi lîng(mddm) hay thÓ tÝch(Vddm) dung dÞch míi. mddm = Tæng khèi lîng( c¸c dung dÞch ®em trén ) + NÕu biÕt khèi lîng riªng dung dÞch míi(Dddm) 34 . .36% Bµi 3: Cho 200g SO3 vµo 1 lÝt dung dÞch H2SO4 17%(D = 1.Khèi lîng NaOH cã ®é tinh khiÕt 80% cÇn lÊy lµ 32.3g Na2O vµo níc.3g Lo¹i 3: Bµi to¸n pha trén hai hay nhiÒu dung dÞch. a/ §Æc ®iÓm bµi to¸n.985% Bµi 4: x¸c ®Þnh lîng SO3 vµ lîng dung dÞch H2SO4 49% cÇn lÊy ®Ó pha thµnh 450g dung dÞch H2SO4 83. lËp hÖ 2 ph¬ng tr×nh to¸n häc (1 theo chÊt tan vµ 1 theo dung dÞch) • C¸c bíc gi¶i: . Khi pha trén 2 hay nhiÒu dung dÞch víi nhau cã thÓ x¶y ra hay kh«ng x¶y ra ph¶n øng ho¸ häc gi÷a chÊt tan cña c¸c dung dÞch ban ®Çu. Hái ph¶i lÊy thªm bao nhiªu gam NaOH cã ®é tinh khiÕt 80% (tan hoµn toµn) cho vµo ®Ó ®îc dung dÞch 15%? §¸p sè: ..93% cÇn lÊy lµ 352.Bíc 1: X¸c ®Þnh dung dÞch sau trén cã chøa chÊt tan nµo.Bíc 2: X¸c ®Þnh lîng chÊt tan(mct) cã trong dung dÞch míi(ddm) .12g/ml) ®îc dung dÞch A. §¸p sè: Khèi lîng SO3 cÇn lÊy lµ: 210g Khèi lîng dung dÞch H2SO4 49% cÇn lÊy lµ 240g Bµi 5: X¸c ®Þnh khèi lîng dung dÞch KOH 7.C% = 8. §¸p sè: Khèi lîng dung dÞch KOH 7.9g Na vµ 9.

Vddm = Tæng thÓ tÝch c¸c chÊt láng ban ®Çu ®em trén + NÕu pha trén c¸c dung dÞch cïng lo¹i chÊt tan. cïng lo¹i nång ®é. m1 m2 = m ddm C 2 – C3 C 2 − C3 C 3 − C1 + NÕu kh«ng biÕt nång ®é % mµ l¹i biÕt nång ®é mol/lit (CM) th× ¸p dông s¬ ®å: V1(l) dd C1(M) C3(M) V2(g) dd C2(M) ( Gi¶ sö: C1< C3 < C2 ) V1 V2 = C 2 – C3 C 3 – C1 C 2 − C3 C 3 − C1 + NÕu kh«ng biÕt nång ®é % vµ nång ®é mol/lit mµ l¹i biÕt khèi lîng riªng (D) th× ¸p dông s¬ ®å: V1(l) dd D1(g/ml) D3(g/ml) V2(l) dd D2(g/ml) D 3 – D1 (Gi¶ sö: D1< D3 < D2) vµ sù hao hôt thÓ tÝch do sù pha trén c¸c dd lµ kh«ng ®¸ng kÓ. 35 D 2 – D3 . cã thÓ gi¶i b»ng quy t¾c ®êng chÐo. m1(g) dd C1(%) C3(%) m2(g) dd C2(%) C 3 – C1 ( Gi¶ sö: C1< C3 < C2 ) vµ sù hao hôt thÓ tÝch do sù pha trén c¸c dd lµ kh«ng ®¸ng kÓ.Vddm = D ddm + NÕu kh«ng biÕt khèi lîng riªng dung dÞch míi: Ph¶i gi¶ sö sù hao hôt thÓ tÝch do sù pha trén dung dÞch lµ kh«ng ®¸ng kÓ. ®Ó cã.

0. . Bµi gi¶i: Gi¶i B»ng ph¬ng ph¸p th«ng thêng: Khèi lîng CuSO4 cã trong 500g dung dÞch b»ng: mCuóO 4 = 500 .160 ) (500 − x). sè lîng chÊt tan míi. 5 H2O cÇn lÊy vµ (500 .x) lµ khèi lîng dung dÞch CuSO4 4% cÇn lÊy: Khèi lîng CuSO4 cã trong tinh thÓ CuSO4 . (2) vµ (3) ta cã: ( x. 5 H2O cÇn lÊy th×: (500 . Gi¶i ra ta ®îc: X = 33.04x = 40. ThÝ dô: ¸p dông ph¬ng ph¸p ®êng chÐo. CÇn chó ý kh¶ n¨ng cã chÊt d(do chÊt tan ban ®Çu kh«ng t¸c dông hÕt) khi tÝnh to¸n. .ë bíc 3: Khi x¸c ®Þnh lîng dung dÞch míi (mddm hay Vddm) Tacã: mddm = Tæng khèi lîng c¸c chÊt ®em tréng – khèi lîng chÊt kÕt tña hoÆc chÊt khÝ xuÊt hiÖn trong ph¶n øng. Tuy nhiªn.ThÓ tÝch dung dÞch míi tÝnh nh trêng hîp 1 lo¹i bµi to¸n nµy. . 5H2O hoµ vµo bao nhiªu gam dung dÞch CuSO4 4% ®Ó ®iÒu chÕ ®îc 500 gam dung dÞch CuSO4 8%. 4 (3) 100 x.x) lµ sè gam dung dÞch cÇn lÊy ta cã s¬ ®å ®êng chÐo nh sau: 36 . Bµi to¸n 1: CÇn bao nhiªu gam tinh thÓ CuSO4 .67 gam.8 = 40 gam 100 (1) Gäi x lµ khèi lîng tinh thÓ CuSO4 .160 250 (2) Tõ (1). Mét bµi to¸n thêng cã nhiÒu c¸ch gi¶i nhng nÕu bµi to¸n nµo cã thÓ sö dông ®îc ph¬ng ph¸p ®êng chÐo ®Ó gi¶i th× sÏ lµm bµi to¸n ®¬n gi¶n h¬n rÊt nhiÒu.64x + 20 .V1 V2 = D2 − D3 D3 − D1 • TH2: Khi trén cã x¶y ra ph¶n øng ho¸ häc còng gi¶i qua 3 bíc t¬ng tù bµi to¸n lo¹i 2 (Hoµ tan mét chÊt vµo mét dung dÞch cho s½n). 5H2O b»ng: m CuSO 4 = Khèi lîng CuSO4 cã trong tinh thÓ CuSO4 4% lµ: mCuSO 4 = (500 − x ).33g tinh thÓ VËy khèi lîng dung dÞch CuSO4 4% cÇn lÊy lµ: 500 .33 gam = 466. cÇn lu ý.33. + Gi¶i theo ph¬ng ph¸p ®êng chÐo Gäi x lµ sè gam tinh thÓ CuSO4 .ë bíc 1: Ph¶i x¸c ®Þnh c«ng thøc chÊt tan míi. 4 + = 40 250 100 => 0.

a) TÝnh nång ®é mol/lit cña dung dÞch D. Bµi 2: Trén V1(l) dung dÞch A(chøa 9. Ta cã s¬ ®å ®êng chÐo sau:  10 .625% VËy dung dÞch thu ®îc cã nång ®é 5.125g HCl) víi V2(l) dung dÞch B(chøa 5. x 500 − x 69 => x 4 1 = = 500 − x 56 14 Bµi to¸n 2: Trén 500gam dung dÞch NaOH 3% víi 300 gam dung dÞch NaOH 10% th× thu ®îc dung dÞch cã nång ®é bao nhiªu %.475g HCl) ®îc 2(l) dung dÞch D.8 4  Gi¶i ra ta t×m ®îc: x = 33. Bµi to¸n 3: CÇn trén 2 dung dÞch NaOH 3% vµ dung dÞch NaOH 10% theo tû lÖ khèi lîng bao nhiªu ®Ó thu ®îc dung dÞch NaOH 8%. b) TÝnh nång ®é mol/lit cña dung dÞch A.8 m1 m1 10 − 8 3 => m = 8 − 3  8 2 m2 10  8-3 VËy tû lÖ khèi lîng cÇn lÊy lµ:  m =5 2 Bµi to¸n ¸p dông: Bµi 1: CÇn pha chÕ theo tØ lÖ nµo vÒ khèi lîng gi÷a 2 dung dÞch KNO3 cã nång ®é % t¬ng øng lµ 45% vµ 15% ®Ó ®îc mét dung dÞch KNO3 cã nång ®é 20%.4mol/l) §¸p sè: a) CM(dd D) = 0. Bµi gi¶i: Gäi m1. Coi thÓ tÝch dung dÞch D = Tæng thÓ tÝch dung dÞch A vµ dung dÞch B. m2 lÇn lît lµ khèi lîng cña c¸c dung dÞch cÇn lÊy. Bµi gi¶i: Ta cã s¬ ®å ®êng chÐo: 500  10 .4 . dung dÞch B (BiÕt hiÖu nång ®é mol/lit cña dung dÞch A trõ nång ®é mol/lit dung dÞch B lµ 0. §¸p sè: Ph¶i lÊy 1 phÇn khèi lîng dung dÞch cã nång dé 45% vµ 5 phÇn khèi lîng dung dÞch cã nång ®é 15% ®Ó trén víi nhau.33 gam.8  8  64 .2M 37 m1 2 .625%.C% 500 10 − C 3 : => 300 = C − 3  C%  C% 300 10 : 3%  Gi¶i ra ta ®îc: C = 5.

y = 0.2M.29g/ml ).28M b) Nång ®é mol/l cña dung dÞch (X) lµ 0. Bµi 3: Hái ph¶i lÊy 2 dung dÞch NaOH 15% vµ 27.1M.5%.1 5 y = 2 (II) Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh ta ®îc: x = 0. BiÕt nång ®é mol/l dd A = 4 nång dé mol/l dd B. b) Ngêi ta cã thÓ ®iÒu chÕ dung dÞch (X) tõ dung dÞch (Y) b»ng c¸ch thªm H2O vµo dung dÞch (Y) theo tØ lÖ thÓ tÝch: VH 2 O : Vdd(Y) = 3:1. BiÕt r»ng dung dÞch (Z) t¸c dông võa ®ñ víi 7g CaCO3. TÝnh nång ®é mol/l dung dÞch (X) vµ dung dÞch (Y)? BiÕt sù pha trén kh«ng lµm thay ®æi ®¸ng kÓ thÓ tÝch dung dÞch.5% cÇn lÊy lµ 319. TÝnh V? §¸p sè: ThÓ tÝch dung dÞch H2SO4 30% cÇn lÊy lµ 8. b) TÝnh nång ®é mol/l cña dd A vµ dd B. §¸p sè: a) CMdd(Z) = 0.1M vµ cña dung dÞch (Y) lµ 0. LÊy 1/10 (l) dd C t¸c dông víi dung dÞch AgNO3 d th× thu ®îc 8.5M.3M vµ cña dd A lµ 1. dung dÞch B lµ y ta cã: x – y = 0.b) §Æt nång ®é mol/l cña dung dÞch A lµ x.5% mçi dung dÞch bao nhiªu gam trén vµo nhau ®Ó ®îc 500ml dung dÞch NaOH 21. TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch H2SO4 nhËn ®îc. a) TÝnh nång ®é mol/l cña dd C. D = 1.02 ml.5M Bµi 5: Trén 1/3 (l) dung dÞch HCl (dd A) víi 2/3 (l) dung dÞch HCl (dd B) ®îc 1(l) dung dÞch HCl míi (dd C).4M. Bµi 7: §Ó trung hoµ 50ml dung dÞch NaOH 1.8g vµ dung dÞch NaOH 15% cÇn lÊy lµ 295.222g/ml). §¸p sè: Nång ®é H2SO4 sau khi trén lµ 3.1M VËy nång ®é mol/l cña dung dÞch A lµ 0. a) TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch (Z).5M vµ cña dung dÞch B lµ 0.4 (I) V× thÓ tÝch: Vdd D = Vdd A + Vdd B = 0. §¸p sè: Nång ®é mol/l cña dd B lµ 0.25 x + 0.2M cÇn V(ml) dung dÞch H2SO4 30% (D = 1.23g/ml? §¸p sè: Dung dÞch NaOH 27.2g Bµi 4: Trén lÉn 150ml dung dÞch H2SO4 2M vµo 200g dung dÞch H2SO4 5M( D = 1. 38 .61g kÕt tña. Bµi 6: Trén 200ml dung dÞch HNO3 (dd X) víi 300ml dung dÞch HNO3 (dd Y) ®îc dung dÞch (Z).

b) C« c¹n dung dÞch A th× thu ®îc hçn hîp nh÷ng chÊt nµo? TÝnh khèi lîng cña mçi chÊt.Bµi 8: Cho 25g dung dÞch NaOH 4% t¸c dông víi 51g dung dÞch H2SO4 0.1M. Bµi gi¶i PTHH: 2NaOH + H2SO4 -> Na2SO4 + 2H2O Gäi nång ®é dung dÞch xót lµ x vµ nång ®é dung dÞch axit lµ y th×: * Trong trêng hîp thø nhÊt lîng kiÒm cßn l¹i trong dung dÞch lµ 39 .1M. §¸p sè: b) Khèi lîng c¸c chÊt sau khi c« c¹n.6M vµ cña axit HCl lµ 0.2M.02 g/ml. TÝnh nång ®é mol/l cña mçi axit trong dung dÞch ban ®Çu.2M.Nång ®é % cña dung dÞch NaOH (d) lµ 0. råi c« c¹n th× thu ®îc 13. . TÝnh nång ®é % c¸c chÊt sau ph¶n øng. . BiÕt r»ng cø trung hoµ 10 ml dung dÞch 2 axit nµy th× cÇn võa ®ñ 40ml dung dÞch NaOH 0.7M vµ cña dd NaOH lµ 1.NÕu ®æ 3 lÝt dung dÞch NaOH vµo 2 lÝt dung dÞch H2SO4 th× sau ph¶n øng dung dÞch cã tÝnh kiÒm víi nång ®é 0. Ngîc l¹i: 30ml dung dÞch NaOH ®îc trung hoµ hÕt bëi 20ml dung dÞch H2SO4 vµ 5ml dung dÞch HCl 1M. §¸p sè: Nång ®é mol/l cña dd H2SO4 lµ 0.Khèi lîng muèi Na2SO4 lµ 14.26% Bµi 9:Trén lÉn 100ml dung dÞch NaHSO4 1M víi 100ml dung dÞch NaOH 2M ®îc dung dÞch A.87% . a) ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc x¶y ra.NÕu ®æ 2 lÝt dung dÞch NaOH vµo 3 lÝt dung dÞch H2SO4 th× sau ph¶n øng dung dÞch cã tÝnh axit víi nång ®é 0.Khèi lîng NaOH(cßn d) lµ 4 g Bµi 10: Khi trung hoµ 100ml dung dÞch cña 2 axit H2SO4 vµ HCl b»ng dung dÞch NaOH.2g muèi khan.Nång ®é % cña dung dÞch Na2SO4 lµ 1.2g . Híng dÉn gi¶i bµi to¸n nång ®é b»ng ph¬ng ph¸p ®¹i sè: ThÝ dô: TÝnh nång ®é ban ®Çu cña dung dÞch H2SO4 vµ dung dÞch NaOH biÕt r»ng: . §¸p sè: .5M. §¸p sè: Nång ®é mol/l cña axit H2SO4 lµ 0.8M Bµi 11: TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch H2SO4 vµ dung dÞch NaOH biÕt r»ng: Cø 30ml dung dÞch H2SO4 ®îc trung hoµ hÕt bëi 20ml dung dÞch NaOH vµ 10ml dung dÞch KOH 2M. cã khèi lîng riªng D = 1.

NÕu lÊy 20ml dung dÞch H2SO4 t¸c dông víi 2. Lîng kiÒm ®· tham gia ph¶n øng lµ: 3x .5M vµ cña dd NaOH lµ 1. Còng lËp luËn nh trªn ta ®îc: 3y .1 vµ y = 0. a) NÕu 2 dung dÞch A vµ B ®îc trén lÉn theo tØ lÖ khèi lîng 7:3 th× thu ®îc dung dÞch C cã nång ®é 29%.x = 1 (2) Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh nµy ta ®îc x = 1.1M.5 = 1mol Lîng a xÝt bÞ trung hoµ lµ 3y . BiÕt .4y = 0. §¸p sè: Nång ®é mol/l cña dd H2SO4 lµ 1.5g CaCO3 th× muèn trung hoµ lîng axit cßn d ph¶i dïng hÕt 10ml dung dÞch NaOH ë trªn.0.5 lÇn nång ®é dd A. Bµi 13: TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch HNO3 vµ dung dÞch KOH. TÝnh nång ®é % cña dd A vµ dd B.5mol.0. BiÕt nång ®é dd B b»ng 2.1 .2 = 4y hay 3x . . nång ®é ban ®Çu cña dung dÞch H2SO4 lµ 0.27g/ml) cho ph¶n øng víi 200ml dd BaCl2 1M. 40  3x − 4 y = 0.7M cña dung dÞch NaOH lµ 1. Bµi 12: TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch NaOH vµ dung dÞch H2SO4. TÝnh khèi lîng kÕt tña vµ nång ®é mol/l cña dd E cßn l¹i sau khi ®· t¸ch hÕt kÕt tña. §¸p sè: Nång ®é cña dung dÞch HNO3 lµ 3M vµ cña dung dÞch KOH lµ 1M. 5 = 0.0. gi¶ sö thÓ tÝch dd thay ®æi kh«ng ®¸ng kÓ.2. b) LÊy 50ml dd C (D = 1.7.5   3y − x = 1 . Bµi 14: Cã 2 dung dÞch H2SO4 lµ A vµ B.0M.20ml dung dÞch HNO3 ®îc trung hoµ hÕt bëi 60ml dung dÞch KOH. 2x = x hay 3y .20ml dung dÞch HNO3 sau khi t¸c dông hÕt víi 2g CuO th× ®îc trung hoµ hÕt bëi 10ml dung dÞch KOH.5 (mol) Lîng axÝt bÞ trung hoµ lµ: 2y (mol) Theo PTP¦ sè mol xót lín h¬n 2 lÇn H2SO4 VËy 3x .5 (1) * Trong trêng hîp thø 2 th× lîng a xÝt d lµ 0.5 = 2y.1 (mol) Lîng xót tham gia ph¶n øng lµ 2x (mol). VËy. BiÕt nÕu lÊy 60ml dung dÞch NaOH th× trung hoµ hoµn toµn 20ml dung dÞch H2SO4.1 = Tõ (1) vµ (2) ta cã hÖ ph¬ng tr×nh bËc nhÊt: 1 2 .

CM(NaOH) = 1. CÇn trén 20ml dd NaOH vµ 10ml dd Ba(OH)2 ®Ó hoµ tan hÕt 1.1. C %.08g bét nh«m. nBa(OH)2 = 0.1879 mol 41 .mdd 100 M = 29 (50 .27 ) 100 . CÇn trén bao nhiªu ml dd B víi 20ml dd A ®Ó hoµ tan võa hÕt 1. II) ®îc: x% = 20% vµ y% = 50% b/ nH2SO4( trong 50ml dd C ) = n BaCl2 = 0.2M.5M vµ cña dd BaCl2 lµ 0.1879 = 0.2 mol > nH2SO4.1879 .Híng dÉn: a/ Gi¶ sö cã 100g dd C. VËy nång ®é cña dd HCl lµ 1. CM(Ba(OH) 2 ) = 0.0121 mol BaCl2 cßn d. §¸p sè: nH2SO4 = 0.98 = 0.2 – 0.8M.3758 mol HCl vµ 0.04 mol. VËy axit ph¶n øng hÕt m BaSO4 = 0. Trung hoµ 100ml dd C cÇn hÕt 35ml dd H 2SO4 2M vµ thu ®îc 9.07 mol.0484M Bµi 15: Trén dd A chøa NaOH vµ dd B chøa Ba(OH) 2 theo thÓ tÝch b»ng nhau ®îc dd C.5x (II) Gi¶i hÖ (I.78g Dung dÞch cßn l¹i sau khi t¸ch hÕt kÕt tña cã chøa 0. V× nång ®é % dd C lµ 29% nªn ta cã ph¬ng tr×nh: m H2SO4(trong dd C) = 70 x 100 + 3 y 0 10 0 = 29 (I) Theo bµi ra th×: y = 2.32g kÕt tña.08g bét Al.06 mol. 233 = 43. TÝnh nång ®é mol/l cña c¸c dd A vµ B. nNaOH = 0. §Ó cã 100g dd C nµy cÇn ®em trén 70g dd A nång ®é x% vµ 30g dd B nång ®é y%.

218.Bíc 3: Gi¶i ph¬ng tr×nh -> KÕt luËn • C¸c biÓu thøc ®¹i sè thêng gÆp. víi n nguyªn.43%. §¸p sè: Fe3O4 Bµi 3: Mét oxit cña kim lo¹i M cã %M = 63. Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: Mét oxit nit¬(A) cã c«ng thøc NOx vµ cã %N = 30. . T×m c«ng thøc oxit. víi n nguyªn. .Ho¸ trÞ cña kim lo¹i (n): 1 ≤ n ≤ 4. T×m c«ng thøc cña oxit.Chuyªn ®Ò 4: X¸c ®Þnh c«ng thøc ho¸ häc Ph¬ng ph¸p 1: X¸c ®Þnh c«ng thøc ho¸ häc dùa trªn biÓu thøc ®¹i sè. .Bíc 1: §Æt c«ng thøc tæng qu¸t. §¸p sè: MnO2 42 --> mA mB M A . .41%. . * C¸ch gi¶i: . §¸p sè: NO2 Bµi 2: Mét oxit s¾t cã %Fe = 72. • C¸c c«ng thøc biÕn ®æi. T×m c«ng thøc cña (A).Trong oxit cña phi kim th× sè nguyªn tö phi kim trong oxit kh«ng qu¸ 2 nguyªn tö. CTTQ AxBy AxBy %A = = M .C«ng thøc tÝnh khèi lîng cña nguyªn tè trong hîp chÊt.x M AxBy .y B . CTTQ AxBy AxBy mA = nA x B y .§Ó x¸c ®Þnh nguyªn tè kim lo¹i hoÆc phi kim trong hîp chÊt cã thÓ ph¶i lËp b¶ng xÐt ho¸ trÞ øng víi nguyªn tö khèi cña kim lo¹i hoÆc phi kim ®ã.y B M A .Bíc 2: LËp ph¬ng tr×nh(Tõ biÓu thøc ®¹i sè) .Ho¸ trÞ cña phi kim (n): 1 ≤ n ≤ 7.MA. .x = M .100% --> %A %B M A . .x .Cho biÕt tØ lÖ khèi lîng hoÆc tØ lÖ %(theo khèi lîng c¸c nguyªn tè).Cho biÕt % cña mét nguyªn tè. Riªng kim lo¹i Fe ph¶i xÐt thªm ho¸ trÞ 8/3.C«ng thøc tÝnh % cña nguyªn tè trong hîp chÊt.x Lu ý: .

§¸p sè: a) FeS2 b) H2S vµ SO2. a) T×m c«ng thøc quÆng. §¸p sè: TH1: CO2 TH2: N2O Ph¬ng ph¸p 2: X¸c ®Þnh c«ng thøc dùa trªn ph¶n øng.Bíc 4: Gi¶i ph¬ng tr×nh to¸n häc. . • C¸ch gi¶i: .4 §Ò cho: nA p nB p VC (l ) ë ®ktc Theo(1) ta cã: 43 . khi lËp ph¬ng tr×nh ta nªn ¸p dông ®Þnh luËt tØ lÖ.67% Fe. . T×m c«ng thøc oxit.Bµi 4: Mét quÆng s¾t cã chøa 46. T×m c«ng thøc cña oxit trong 2 trêng hîp sau: a) mM : mO = 9 : 8 b) %M : %O = 7 : 3 §¸p sè: a) Al2O3 b) Fe2O3 Bµi 7: Mét oxit (A) cña nit¬ cã tØ khèi h¬i cña A so víi kh«ng khÝ lµ 1. • Mét sè gîi ý: .Víi c¸c bµi to¸n cã mét ph¶n øng.Bíc 1: §Æt CTTQ . Bµi 5: Oxit ®ång cã c«ng thøc CuxOy vµ cã mCu : mO = 4 : 1.22. T×m c«ng thøc oxit A.Bíc 3: LËp ph¬ng tr×nh to¸n häc dùa vµo c¸c Èn sè theo c¸ch ®Æt. T×m c«ng thøc (X).59.MB q.Bíc 2: ViÕt PTHH. §¸p sè: CuO Bµi 6: Oxit cña kim lo¹i M. .Tæng qu¸t: Cã PTHH: aA + bB -------> qC + pD (1) ChuÈn bÞ: a b. §¸p sè: NO2 Bµi 8: Mét oxit cña phi kim (X) cã tØ khèi h¬i cña (X) so víi hi®ro b»ng 22. cßn l¹i lµ S. b) Tõ quÆng trªn h·y ®iÒu chÕ 2 khÝ cã tÝnh khö.

Chó ý: TH: R¾n lµ oxit kim lo¹i.a n A.6 gam chÊt r¾n kh«ng tan trong níc. Híng dÉn: Theo ®Ò ra.§iÒu kiÖn: Kim lo¹i A lµ kim lo¹i ®øng sau nh«m. . m nguyªn d¬ng. .Ph¶n øng nhiÖt ph©n muèi nitrat.48 lÝt SO2(®ktc) vµ 3. chÊt r¾n cã thÓ lµ kim lo¹i hoÆc oxit kim lo¹i.48 gam mét oxit cña kim lo¹i R cÇn 1.§©y lµ ph¶n øng nhiÖt luyÖn. Al2O3. Gi¶i bµi to¸n theo 2 trêng hîp.8 gam mét hîp chÊt v« c¬ A chØ thu ®îc 4. §¸p sè: Fe3O4 Bµi 3: Nung hÕt 9. CÇn 0. thu ®îc hîp chÊt X. CO hoÆc CO2) .4 2 VC Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: §èt ch¸y hoµn toµn 1gam nguyªn tè R. C) ---> Kim lo¹i A + (H 2O. pu = b. §¸p sè: H2S 44 . T×m c«ng thøc cña chÊt A. m lµ ho¸ trÞ cña M ) §¸p sè: Fe(NO3)2 Bµi 5: §èt ch¸y hoµn toµn 6. X.344 lit H 2 (®ktc). víi n. Ph¶n øng: 2M(NO3)n (r) ----t----> M2Om (r) + 2nO2(k) + 2n − m O2(k) 2 HoÆc 4M(NO3)n (r) ----t----> 2M2Om (r) + 4nO2(k) + (2n – m)O2(k) §iÒu kiÖn: 1 ≤ n ≤ m ≤ 3. T×m c«ng thøc muèi nitrat Híng dÉn: . CO. Al.C«ng thøc chung: -----M: ®øng tríc Mg---> M(NO2)n (r) + O2(k) 0 M(NO3)3(r) -----t -----.(n.7 lit oxi(®ktc).M B m B. pu = q.-----M: ( tõ Mg --> Cu)---> M2On (r) + O2(k) + NO2(k) -----M: ®øng sau Cu------> M(r) + O2(k) + NO2(k) §¸p sè: Cu(NO3)2. T×m c«ng thøc R.2 . §¸p sè: R lµ S vµ X lµ SO2 Bµi 2: Khö hÕt 3. CO2. .Tæng qu¸t: Oxit kim lo¹i A + (H2.6 gam M(NO3)n thu ®îc 1. T×m c«ng thøc muèi nitrat ®em nung. Bµi 4: Nung hÕt 3.4 gam M(NO3)n thu ®îc 4 gam M2On.6 gam H2O. T×m c«ng thøc oxit.

T×m kim lo¹i A. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña oxit trªn.48 lit H2(®ktc). Fe.2g s¾t. BiÕt kim lo¹i ho¸ trÞ II cã thÓ lµ Be.24 lit H2(®ktc).56g mét kim lo¹i R cha râ ho¸ trÞ vµo dung dÞch axit HCl. H·y x¸c ®Þnh c«ng thøc cña muèi s¾t clorua. §¸p sè: A lµ Zn Bµi 15: Cã mét oxit s¾t cha râ c«ng thøc. b/ Cho luång khÝ H2 d ®i qua phÇn 2 nung nãng.9g hçn hîp 2 kim lo¹i A vµ B cã cïng ho¸ trÞ II vµ cã tØ lÖ mol lµ 1 : 1 b»ng dung dÞch HCl dïng d thu ®îc 4. Ca. Ba.5M. Zn. Ba. 45 . chia oxit nµy lµm 2 phÇn b»ng nhau. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña 2 oxit trªn.408 lit H2 (®ktc). §¸p sè: FeCl2 Bµi 9: Hoµ tan hoµn toµn 7. §¸p sè: MgO vµ CaO Bµi 14: Hoµ tan hoµn toµn 6.5g mét kim lo¹i A cha râ ho¸ trÞ vµo dung dÞch HCl th× thu ®îc 2.48g mét oxit cña kim lo¹i ho¸ trÞ t¸c dông hÕt 7. §¸p sè: R lµ Cu Bµi 8: Cho 10g s¾t clorua(cha biÕt ho¸ trÞ cña s¾t ) t¸c dông víi dung dÞch AgNO3 th× thu ®îc 22. B lµ c¸c kim lo¹i nµo trong sè c¸c kim lo¹i sau ®©y: ( Mg.6g AgCl(r) (kh«ng tan). Fe. T×m kim lo¹i R. Zn. Hái A.72 lit H2 (®ktc).Bµi 6: Hoµ tan hoµn toµn 7. Bµi 11: Hoµ tan hoµn toµn 5. T×m kim lo¹i trªn. thu ®îc 6. th× thu ®îc 9. ph¶n øng xong thu ®îc 4. Be ) §¸p sè:A vµ B lµ Mg vµ Zn. T×m kim lo¹i A. §¸p sè: Fe Bµi 12: Cho 4.6g axit HCl. Ca. Mg.8g mét kim lo¹i R ho¸ trÞ II t¸c dông víi clo võa ®ñ th× thu ®îc 27g muèi clorua.84g axit H2SO4. §¸p sè: R lµ Al Bµi 10: Hoµ tan hoµn toµn 8. §¸p sè: CaO Bµi 13: §Ó hoµ tan 9. a/ §Ó hoµ tan hÕt phÇn 1 cÇn dïng 150ml dung dÞch HCl 1. §¸p sè: A lµ Mg Bµi 7: Cho 12.6g mét hçn hîp ®ång mol (cïng sè mol) cña 2 oxit kim lo¹i cã ho¸ trÞ II cÇn 14. T×m kim lo¹i R.2g mét kim lo¹i (A) ho¸ trÞ II b»ng dung dÞch HCl.6g mét kim lo¹i ho¸ trÞ II b»ng dd HCl thu ®îc 2.24 lit H2(®ktc).

C¸ch lµm: . Chuyªn ®Ò 5: Bµi to¸n vÒ oxit vµ hçn hîp oxit TÝnh chÊt: .07 mol. VËy M lµ Fe.Bíc 1: §Æt CTTQ . Thay n = 2 ---> ax = 0.Bíc 4: Gi¶i ph¬ng tr×nh to¸n häc.0525 0.0525.---> Khèi lîng kim lo¹i = M.176 : 22.Oxit trung tÝnh: Kh«ng t¸c dông ®îc víi dung dÞch axit vµ dung dÞch baz¬.Bíc 5: TÝnh to¸n theo yªu cÇu cña ®Ò bµi.105LËptØlÖ: 2. .94 M ax 0. NÕu lÊy lîng kim lo¹i sinh ra hoµ tan hÕt vµo dung dÞch HCl d th× thu ®îc 1.Oxit baz¬ t¸c dông víi dung dÞch axit.06 MxOy + yCO -----> xM + yCO2 a ay ax ay (mol) CO2 + Ca(OH)2 ----> CaCO3 + H2O ay ay ay (mol) Ta cã ay = sè mol CaCO3 = 0.ax = 2. thÊy t¹o thµnh 7g kÕt tña.176 lit khÝ H2 (®ktc). Híng dÉn: Gäi c«ng thøc oxit lµ MxOy = amol. . . .Bíc 3: LËp ph¬ng tr×nh to¸n häc dùa vµo c¸c Èn sè theo c¸ch ®Æt.Oxit axit t¸c dông víi dung dÞch baz¬. 2M + 2nHCl ----> 2MCln + nH2 ax 0.T×m c«ng thøc cña oxit s¾t nãi trªn. . X¸c ®Þnh c«ng thøc oxit kim lo¹i.VËy M = 28n ---> ChØ cã gi¸ trÞ n = 2 vµ M = 56 lµ phï hîp. §¸p sè: Fe2O3 Bµi 16: Khö hoµn toµn 4.5nax (molTa cã: 0. Ta cã a(Mx +16y) = 4.07 = 3 4 = x y ----> x = 3 vµ y = 4.5nax = 1.94g.Bíc 2: ViÕt PTHH. 46 .0525molhaynax=0.0525 nax =28.Oxit lìng tÝnh võa t¸c dông víi dung dÞch axit. . VËy c«ng thøc oxit lµ Fe3O4. Ta cã: a x a y = 0. DÉn toµn bé khÝ sinh ra vµo b×nh ®ùng níc v«i trong d. võa t¸c dông dung dÞch baz¬.06g mét oxit kim lo¹i b»ng CO ë nhiÖt ®é cao thµnh kim lo¹i.4=0.

9).A .5M. ph¶n øng xong thu ®îc 4. §¸p sè: Fe2O3 Bµi 3: Cã mét oxit s¾t cha râ c«ng thøc. §¸p sè: Bµi 5: §Ó hoµ tan hoµn toµn 64g oxit cña kim lo¹i ho¸ trÞ III cÇn võa ®ñ 800ml dung dÞch axit HNO3 3M. T×m c«ng thøc cña oxit trªn. chia oxit nµy lµm 2 phÇn b»ng nhau.100 = MR + 2016 C% = M + 2016 .84g axit H2SO4. T×m c«ng thøc cña oxit trªn.100% = 5. §¸p sè: CaO Bµi 2: Hoµ tan hoµn toµn 1 gam oxit cña kim lo¹i R cÇn dïng 25ml dung dÞch hçn hîp gåm axit H2SO4 0.4g oxit kim lo¹i A. §¸p sè: Bµi 6: Khi hoµ tan mét lîng cña mét oxit kim lo¹i ho¸ trÞ II vµo mét lîng võa ®ñ dung dÞch axit H2SO4 4.87% R Gi¶i ph¬ng tr×nh ta ®îc: MR = 24.25M vµ axit HCl 1M. a/ §Ó hoµ tan hÕt phÇn 1 cÇn dïng150ml dung dÞch HCl 1. Híng dÉn: §Æt c«ng thøc cña oxit lµ RO PTHH: RO + H2SO4 ----> RSO4 + H2O (MR + 16) 98g (MR + 96)g Gi¶ sö hoµ tan 1 mol (hay MR + 16)g RO Khèi lîng dd RSO4(5.To¸n oxit baz¬ Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: Cho 4. ho¸ trÞ III trong 300ml dung dÞch axit H2SO4 th× thu ®îc 68.9%.2g s¾t. §¸p sè: Fe2O3 Bµi 4: Hoµ tan hoµn toµn 20. kim lo¹i ho¸ trÞ II lµ Mg. b/ Cho luång khÝ H2 d ®i qua phÇn 2 nung nãng. T×m c«ng thøc cña oxit trªn.4g muèi khan. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña oxit trªn. T×m c«ng thøc cña oxit s¾t nãi trªn.48g mét oxit cña kim lo¹i ho¸ trÞ t¸c dông hÕt 7. ngêi ta thu ®îc mét dung dÞch muèi cã nång ®é 5. §¸p sè: MgO M R + 96 47 .78%.87%) = (MR + 16) + (98 : 4. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña oxit trªn.

TÝnh nång ®é mol/lit cña dd muèi t¹o thµnh.y lÇn lît lµ sè mol cña Na2CO3 vµ NaHCO3 t¹o thµnh sau ph¶n øng. Bµi tËp ¸p dông: 1/ Cho 1. CO2 + NaOH  → NaHCO3 ( 2 ) Híng gi¶i: xÐt tû lÖ sè mol ®Ó viÕt PTHH x¶y ra. .NÕu T ≥ 2 th× chØ cã ph¶n øng ( 1 ) vµ cã thÓ d NaOH. 2/ Cho 11.NÕu T ≤ 1 th× chØ cã ph¶n øng ( 2 ) vµ cã thÓ d CO2.2 lit CO2 vµo 500ml dd NaOH 25% (d = 1.3g/ml). TÝnh khèi lîng muèi t¹o thµnh. CO2 + Ca(OH)2  → CaCO3 + H2O ( 1 ) Sau ®ã khi sè mol CO2 = 2 lÇn sè mol cña Ca(OH)2 th× cã ph¶n øng 2CO2 + Ca(OH)2  → Ca(HCO3)2 ( 2 ) Híng gi¶i : xÐt tû lÖ sè mol ®Ó viÕt PTHH x¶y ra: 48 . §Æt Èn x. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña oxit trªn. §¸p sè: MgO B . TÝnh nång ®é mol/lit cña muèi thu ®îc sau ph¶n øng. 3/ DÉn 448 ml CO2 (®ktc) sôc vµo b×nh chøa 100ml dd KOH 0.NÕu 1 < T < 2 th× cã c¶ 2 ph¶n øng ( 1 ) vµ ( 2 ) ë trªn hoÆc cã thÓ viÕt nh sau: CO2 + NaOH  → NaHCO3 ( 1 ) / tÝnh theo sè mol cña CO2. §Æt T = n n NaOH CO 2 . Vµ sau ®ã: NaOH d + NaHCO3  → Na2CO3 + H2O ( 2 ) / HoÆc dùa vµo sè mol CO2 vµ sè mol NaOH hoÆc sè mol Na2CO3 vµ NaHCO3 t¹o thµnh sau ph¶n øng ®Ó lËp c¸c ph¬ng tr×nh to¸n häc vµ gi¶i.68 lit CO2 (®ktc) sôc vµo b×nh ®ùng dd KOH d.bµi to¸n vÒ oxit axit Bµi tËp 1: Cho tõ tõ khÝ CO2 (SO2) vµo dung dÞch NaOH(hoÆc KOH) th× cã c¸c PTHH x¶y ra: CO2 + 2NaOH  → Na2CO3 + H2O ( 1 ) Sau ®ã khi sè mol CO2 = sè mol NaOH th× cã ph¶n øng. Bµi tËp 2: Cho tõ tõ khÝ CO2 (SO2) vµo dung dÞch Ca(OH)2 (hoÆc Ba(OH)2) th× cã c¸c ph¶n øng x¶y ra: Ph¶n øng u tiªn t¹o ra muèi trung hoµ tríc. BiÕt r»ng thÓ tÝch dd lµ 250 ml.25M.Bµi 7: Hoµ tan hoµn toµn mét oxit kim lo¹i ho¸ trÞ II b»ng dung dÞch H2SO4 14% võa ®ñ th× thu ®îc mét dung dÞch muèi cã nång ®é 16.2%. .

TÝnh m. §Æt Èn x.NÕu T ≤ 1 th× chØ cã ph¶n øng ( 1 ) vµ cã thÓ d Ca(OH)2. .68 lit khÝ CO2 hÊp thô hoµn toµn vµo dung dÞch A. TH2: CO2 d vµ Ca(OH)2 hÕt ----> VCO 2 = 6. . §¸p sè: TH1: CO2 hÕt vµ Ca(OH)2 d. ---> VCO 2 = 0. ( c¸c thÓ tÝch khÝ ®o ë ®ktc ) §¸p sè: a/ mCaCO3 = 2. a/ Cho 1. thu ®îc 0. H·y x¸c ®Þnh % theo thÓ tÝch cña khÝ CO2 trong hçn hîp.568 lit vµ % VCO 2 = 15.NÕu 1 < T < 2 th× cã c¶ 2 ph¶n øng (1) vµ (2) ë trªn hoÆc cã thÓ viÕt nh sau: CO2 + Ca(OH)2  → CaCO3 + H2O ( 1 ) tÝnh theo sè mol cña Ca(OH)2 . §¸p sè: TH1: CO2 hÕt vµ Ca(OH)2 d. ---> VCO 2 = 2.05M. y lÇn lît lµ sè mol cña CaCO3 vµ Ca(HCO3)2 t¹o thµnh sau ph¶n øng. Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: Hoµ tan 2.8g CaO vµo níc ta ®îc dung dÞch A.5g b/ TH1: CO2 hÕt vµ Ca(OH)2 d. TÝnh v.§Æt T = n CO2 Ca (OH ) 2 n . Bµi 4: Cho m(g) khÝ CO2 sôc vµo 100ml dung dÞch Ca(OH)2 0.NÕu T ≥ 2 th× chØ cã ph¶n øng ( 2 ) vµ cã thÓ d CO2.02M. ---> VCO 2 = 0.224 lit TH2: CO2 d vµ Ca(OH)2 hÕt ----> VCO 2 = 2. Hái cã bao nhiªu gam kÕt tña t¹o thµnh.72 lit. thu ®îc 1g kÕt tña. CO2 d + H2O + CaCO3  → Ca(HCO3)2 ( 2 ) ! HoÆc dùa vµo sè mol CO2 vµ sè mol Ca(OH)2 hoÆc sè mol CaCO3 t¹o thµnh sau ph¶n øng ®Ó lËp c¸c ph¬ng tr×nh to¸n häc vµ gi¶i.24% TH2: CO2 d vµ Ca(OH)2 hÕt ----> VCO 2 = 1. b/ NÕu cho khÝ CO2 sôc qua dung dÞch A vµ sau khi kÕt thóc thÝ nghiÖm thÊy cã 1g kÕt tña th× cã bao nhiªu lÝt CO2 ®· tham gia ph¶n øng. §¸p sè: 49 .224 lit vµ % VCO 2 = 2.016 lit Bµi 2:DÉn 10 lÝt hçn hîp khÝ gåm N2 vµ CO2 (®ktc) sôc vµo 2 lit dung dÞch Ca(OH)2 0.1g chÊt kh«ng tan. thu ®îc 10g kÕt tña.68% Bµi 3: DÉn V lit CO2(®ktc) vµo 200ml dung dÞch Ca(OH)2 1M.24 lit.

H·y x¸c ®Þnh thµnh phÇn khèi lîng cña hçn hîp 2 muèi ®ã. II) ta ®îc: a = 0. §¸p sè: Khèi lîng NaHCO3 t¹o thµnh lµ: 0. §¸p sè: 8.48ml dung dÞch NaOH 0.48 lit CO2(®ktc) ®i qua 190.5 lÇn nång ®é mol Na2CO3 nªn. b = 0. b/ nNaOH = 2nCO 2 = 2mol ---> Vdd NaOH 0.464 lit khÝ CO2 vµo mét dung dÞch NaOH th× ®îc 9.06g Na2CO3.8 lit. §¸p sè: V× thÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi nªn tØ lÖ vÒ nång ®é còng chÝnh lµ tØ lÖ vÒ sè mol. ---> mCO2 = 0. Gäi x lµ sè mol NaOH cÇn thªm vµ khi ®ã chØ x¶y ra ph¶n øng. Bµi 8: §èt ch¸y 12g C vµ cho toµn bé khÝ CO2 t¹o ra t¸c dông víi mét dung dÞch NaOH 0.4 lÇn nång ®é mol cña muèi trung hoµ.5M = 2 lit.4 mol nNaOH = a + 2b = 0. Theo PTHH ta cã: n CO2 = a + b = 1mol (I) V× nång ®é mol NaHCO3 b»ng 1. §¸p sè: a/ nNaOH = nCO2 = 1mol ---> Vdd NaOH 0.5M th× x¶y ra c¸c trêng hîp sau: a/ ChØ thu ®îc muèi NaHCO3(kh«ng d CO2)? b/ ChØ thu ®îc muèi Na2CO3(kh«ng d NaOH)? c/ Thu ®îc c¶ 2 muèi víi nång ®é mol cña NaHCO3 b»ng 1.4g NaHCO3 vµ 1. ---> mC = 14.4 lit dung dÞch NaOH 0. NaHCO3 + NaOH ---> Na2CO3 + H2O x(mol) x(mol) x(mol) 50 .5b (II) b Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh (I.396g Bµi 5: Ph¶i ®èt bao nhiªu gam cacbon ®Ó khi cho khÝ CO2 t¹o ra trong ph¶n øng trªn t¸c dông víi 3. a V = 1. CÇn thªm 0.6 + 2 x 0.5M = 4 lit.05g/ml.044g TH2: CO2 d vµ Ca(OH)2 hÕt ----> mCO2 = 0.5M.5M ta ®îc 2 muèi víi muèi hi®ro cacbonat cã nång ®é mol b»ng 1.084g Bµi 7: Thæi 2.001. NÕu muèn chØ thu ®îc muèi NaHCO3 th× cÇn thªm bao nhiªu lÝt khÝ cacbonic n÷a.84 = 0.46g hçn hîp 2 muèi Na2CO3 vµ NaHCO3.4 mol ---> Vdd NaOH 0. c/ §Æt a.4g.6 mol. Víi thÓ tÝch nµo cña dung dÞch NaOH 0.5M n÷a ®Ó ®îc 2 muèi cã cïng nång ®é mol. b lÇn lît lµ sè mol cña muèi NaHCO3 vµ Na2CO3. Bµi 6: Cho 4.02% cã khèi lîng riªng lµ 1.224 lit CO2.TH1: CO2 hÕt vµ Ca(OH)2 d.5M = 2. H·y cho biÕt muèi nµo ®îc t¹o thµnh vµ khèi lîng lf bao nhiªu gam.5 V ---> a = 1.5 lÇn nång ®é mol cña Na2CO3? Trong trêng hîp nµy ph¶i tiÕp tôc thªm bao nhiªu lit dung dÞch NaOH 0.4 = 1.

C¸c bµi to¸n vËn dông sè mol trung b×nh vµ x¸c ®Þnh kho¶ng sè mol cña chÊt. 1/ §èi víi chÊt khÝ. MTB cña hh = mhh nhh TÝnh chÊt 1: MTB cña hh cã gi¸ trÞ phô thuéc vµo thµnh phÇn vÒ lîng c¸c chÊt thµnh phÇn trong hçn hîp. (0. §¸p sè: TH1: CO2 hÕt vµ Ca(OH)2 d. (hçn hîp gåm cã 2 khÝ) Khèi lîng trung b×nh cña 1 lit hçn hîp khÝ ë ®ktc: MTB = MTB = HoÆc: M 1V + M 21V2 22. láng. C . ---> VCO 2 = 0. Mmin < nhh < Mmax TÝnh chÊt 3: 51 . TÝnh x.6 – x) mol Na2CO3 (sau cïng) = (0.5M = 0.5M th× thu ®îc 4. TH2: CO2 d vµ Ca(OH)2 hÕt ----> VCO 2 = 8.56 lit.2 lit.n n NaHCO3 (cßn l¹i) = (0.1 mol NaOH VËy sè lit dung dÞch NaOH cÇn thªm lµ: Vdd NaOH 0.4 + x) ---> x = 0. Mx 2/ §èi víi chÊt r¾n.6 – x) = (0. 4V M 1V1 + M 2V2 V Khèi lîng trung b×nh cña 1 mol hçn hîp khÝ ë ®ktc: MTB = M 1n1 + M 2 ( n − n1 ) n (n lµ tæng sè mol khÝ trong hçn hîp) (x1lµ % cña khÝ thø nhÊt) HoÆc: MTB = M 1 x1 + M 2 (1− x1 ) 1 HoÆc: MTB = dhh/khÝ x .4 lit.925g kÕt tña. TÝnh chÊt 2: MTB cña hh lu«n n»m trong kho¶ng khèi lîng mol ph©n tö cña c¸c chÊt thµnh phÇn nhá nhÊt vµ lín nhÊt. Bµi 9: Sôc x(lit) CO2 (®ktc) vµo 400ml dung dÞch Ba(OH)2 0.To¸n hçn hîp oxit.4 + x) mol V× bµi cho nång ®é mol 2 muèi b»ng nhau nªn sè mol 2 muèi ph¶i b»ng nhau.

M2. .. th× X. §Ó biÕt sau ph¶n øng ®· hÕt A. x2. B . = n = (*) n1 + n 2 + . . B chØ chøa 1 chÊt A hoÆc B . NghÜa lµ sau ph¶n øng X.M1.Víi MA < MB.. Chó ý: NÕu hçn hîp chØ gåm cã hai chÊt cã khèi lîng mol t¬ng øng M1 vµ M2 th× c¸c c«ng thøc (*). Mi lµ khèi lîng mol cña c¸c chÊt trong hçn hîp. .. B. 50% øng víi x = 0. . M i .. cßn A. M iVi V1 +V2 + .n 2 + . Y sÏ cã d ®Ó t¸c dông hÕt víi hçn hîp A. B hay X.. B (cha biÕt sè mol) cïng t¸c dông víi 1 hoÆc c¶ 2 chÊt X. (**) vµ (***) ®îc viÕt díi d¹ng: 52 .. Cã thÓ gi¶ thiÕt hçn hîp A. B d.Vi (**) Tõ (*) vµ (**) dÔ dµng suy ra: (***) M = M1x1 + M2x2 + . Y (®· biÕt sè mol). ... Lu ý: ....Víi bµi to¸n hçn hîp 2 chÊt A.Hçn hîp 2 chÊt A.n1. nÕu hçn hîp chØ chøa B th×: mhh MB mhh M hh Nh vËy nÕu X. ni hh Trong ®ã: ... Y t¸c dông víi A mµ cßn d..nhh lµ tæng sè mol cña hçn hîp. . + Mixi Trong ®ã: x1.. B cã MA < MB vµ cã thµnh phÇn % theo sè mol lµ a(%) vµ b(%) Th× kho¶ng x¸c ®Þnh sè mol cña hçn hîp lµ. n2.5. 3/ Khèi lîng mol trung b×nh cña mét hçn hîp ( M ) Khèi lîng mol trung b×nh (KLMTB) cña mét hçn hîp lµ khèi lîng cña 1 mol hçn hîp ®ã. Y t¸c dông cha ®ñ víi B th× còng kh«ng ®ñ ®Ó t¸c dông hÕt víi hçn hîp A..n1 + M 2 .. mB MB < nhh < mA MA Gi¶ sö A hoÆc B cã % = 100% vµ chÊt kia cã % = 0 hoÆc ngîc l¹i. Y hÕt. Y cha.Víi MA < MB nÕu hçn hîp chØ chøa A th×: nA = nB = mhh MA > nhh = < nhh = mhh M hh Nh vËy nÕu X.ni = M 1V1 + M 2V2 + .. TÝnh chÊt: Mmin < M < Mmax §èi víi chÊt khÝ v× thÓ tÝch tØ lÖ víi sè mol nªn (*) ®îc viÕt l¹i nh sau: M M mhh M 1 .. nghÜa lµ: 100% øng víi x = 1. ni lµ sè mol t¬ng øng cña c¸c chÊt. xi lµ thµnh phÇn phÇn tr¨m (%) sè mol hoÆc thÓ tÝch (nÕu hçn hîp khÝ) t¬ng øng cña c¸c chÊt vµ ®îc lÊy theo sè thËp ph©n.mhh lµ tæng sè gam cña hçn hîp.

a/ ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.n1 + M 2 . thµnh phÇn % vÒ sè mol hoÆc thÓ tÝch (hçn hîp khÝ) cña chÊt thø nhÊt M1. Läc lÊy kÕt tña.(V −V1 ) ⇒ M = V M = (*)/ (**)/ vµ ngîc l¹i. TÝnh V vµ m. Mg. Zn. Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: Hoµ tan 4.V1 + M 2 .2g.88g H2O. §¸p sè: MgO vµ CaO Bµi 3: Khö 9. thÓ tÝch. §Ó ®¬n gi¶n trong tÝnh to¸n th«ng thêng ngêi ta chän M1 > M2. Ngoµi ra.38% khèi lîng oxit 53 .6g axit HCl. b/ §Ó t¸c dông võa ®ñ víi 2 muèi trong dung dÞch B cÇn dïng V(lit) dung dÞch NaOH 0. ngêi ta thu ®îc Fe vµ 2. x lµ sè mol. §¸p sè: a/ mMgO = 2g vµ mFeO = 2.88g b/ Vdd NaOH 0.6g mét hçn hîp ®ång mol (cïng sè mol) cña 2 oxit kim lo¹i cã ho¸ trÞ II cÇn 14. thu ®îc dung dÞch B. Bµi 2: §Ó hoµ tan 9. a/ TÝnh khèi lîng mçi oxit cã trong hçn hîp A.88g hçn hîp A gåm MgO vµ FeO trong 200ml dung dÞch H2SO4 0.2M = 0.6g mét hçn hîp gåm Fe2O3 vµ FeO b»ng H2 ë nhiÖt ®é cao. thu ®îc kÕt tña gåm 2 hi®r«xit kim lo¹i. BiÕt kim lo¹i ho¸ trÞ II cã thÓ lµ Be. b/ X¸c ®Þnh thµnh phÇn % cña 2 oxit trong hçn hîp. NhËn xÐt: NÕu sè mol (hoÆc thÓ tÝch) hai chÊt b»ng nhau th× M = M1 + M 2 2 M 1 .9 lit vµ mr¾n = 5.x) (***)/ Trong ®ã: n1. Fe. c/ TÝnh thÓ tÝch H2(®ktc) cÇn dïng ®Ó khö hÕt lîng oxit trªn. ®em nung trong kh«ng khÝ ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi thu ®îc m gam chÊt r¾n khan(ph¶n øng hoµn toµn).584 lit Bµi 4: Cho X vµ Y lµ 2 oxit cña cïng mét kim lo¹i M. Ba. khèi lîng muèi nitrat khan lín h¬n khèi lîng muèi clorua khan mét lîng b»ng 99.(*) ⇒ (**) (***) ⇒ M = M1x + M2(1 . BiÕt khi hoµ tan cïng mét lîng oxit X nh nhau ®Õn hoµn toµn trong HNO3 vµ HCl råi c« c¹n dung dÞch th× thu ®îc nh÷ng lîng muèi nitrat vµ clorua cña kim lo¹i M cã cïng ho¸ trÞ.( n − n1 ) n M 1 . §¸p sè: b/ % Fe2O3 = 57.86% c/ VH 2 = 3. V1.45M(lo·ng) th× ph¶n øng võa ®ñ.14% vµ % FeO = 42. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña 2 oxit trªn. Ca.2M.

Ca. Bµi 6: Hoµ tan 26.06 lit.4g CuO vµo 160ml dung dÞch H2SO4 2M. Au. Mg.. Sau ph¶n øng thÊy cßn m gam r¾n kh«ng tan. Y. Ba. . Ni. §¸p sè: Bµi 5: Khö 2. b/ TÝnh V (ë ®ktc).4g hçn hîp gåm CuO vµ Fe2O3 b»ng H2 ë nhiÖt ®é cao th× thu ®îc 1.76g hçn hîp 2 kim lo¹i. Pb. §¸p sè: a/ 3. b/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch hçn hîp gåm axit HCl 1M vµ axit H2SO4 0. Ph©n tö khèi cña oxit Y b»ng 45% ph©n tö khèi cña oxit X.07%. Bµi 7: Cho hçn hîp A gåm 16g Fe2O3 vµ 6. Axit lo¹i 2: HNO3 vµ H2SO4 ®Æc.67% b/ VH 2 = 0. Ag. §Æc ®iÓm: 54 .93% vµ % CuO = 61. §¸p sè: a/ % CuO = 33. Zn. HBr. Hg. a/ TÝnh m.2g hçn hîp Al2O3 vµ CuO th× cÇn ph¶i dïng võa ®ñ 250ml dung dÞch H2SO4 2M.896 lit.®em hoµ tan trong mçi axit. % Fe2O3 = 66. Chuyªn ®Ò 6: Axit t¸c dông víi kim lo¹i C¸ch lµm: 1/ Ph©n lo¹i axit: Axit lo¹i 1: TÊt c¶ c¸c axit trªn( HCl. Kim lo¹i + Axit lo¹i 1 ----> Muèi + H2 §iÒu kiÖn: . X¸c ®Þnh c¸c oxit X. §¸p sè: % Al2O3 = 38..5M cÇn dïng ®Ó ph¶n øng hÕt hçn hîp A. K. H2SO4lo·ng. Na.D·y ho¹t ®éng ho¸ häc Bªkªt«p. H.2 < m < 4. Sn.33% . Cu. X¸c ®Þnh % khèi lîng mçi chÊt trong hçn hîp.). Pt. Al. §em hçn hîp 2 kim lo¹i hoµ tan b»ng dd axit HCl th× thu ®îc V(lit) khÝ H2. C«ng thøc 1: Kim lo¹i ph¶n øng víi axit lo¹i 1.. Fe.8 b/ Vdd hh axit = 0. trõ HNO3 vµ H2SO4 ®Æc. a/ X¸c ®Þnh % vÒ khèi lîng cña mçi oxit trong hçn hîp.Kim lo¹i lµ kim lo¹i ®øng tríc H trong d·y ho¹t ®éng ho¸ häc Bªkªt«p. 2/ C«ng thøc ph¶n øng: gåm 2 c«ng thøc.

5g mét kim lo¹i A cha râ ho¸ trÞ vµo dung dÞch axit HCl.Muèi cã ho¸ trÞ cao nhÊt(®èi víi kim lo¹i ®a ho¸ trÞ) Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: Hoµ tan hÕt 25. §¸p sè: Bµi 2: Hoµ tan hoµn toµn 6. X¸c ®Þnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cu¶ mçi kim lo¹i trong hçn hîp ban ®Çu. X¸c ®Þnh kim lo¹i R. 0.2g kim lo¹i R trong dung dÞch axit HCl.Ph¶n øng x¶y ra víi tÊt c¶ c¸c kim lo¹i (trõ Au.4 mol Mhh khÝ = 22. §Æc ®iÓm: .25 vµ dd B.008 lit H2 (®ktc). sau ph¶n øng thu ®îc 1. §¸p sè: % Al = 60% vµ % Ag = 40%. Pt).36 lit khÝ H2 (®ktc). §¸p sè: A lµ Zn. y lÇn lît lµ sè mol cña khÝ N2O vµ NO2. Bµi 3: Cho 10g mét hçn hîp gåm Fe vµ Cu t¸c dông víi dung dÞch axit HCl.8M. a/ TÝnh V (®ktc)? b/ TÝnh nång ®é mol/l cña c¸c chÊt cã trong dung dÞch B. X¸c ®Þnh thµnh phÇn % vÒ khèi lîng cña mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu. PTHH x¶y ra: 8Fe + 30HNO3 ----> 8Fe(NO3)3 + 3N2O + 15H2O (1) 8mol 3mol 8x/3 x Fe + 6HNO3 -----> Fe(NO3)3 + 3NO2 + 3H2O (2) 55 ..6 lÝt H2 (®ktc). Híng dÉn: Theo bµi ra ta cã: nFe = 5.Muèi thu ®îc cã ho¸ trÞ thÊp(®èi víi kim lo¹i cã nhiÒu ho¸ trÞ) ThÝ dô: Fe + 2HCl ----> FeCl2 + H2 Cu + HCl ----> Kh«ng ph¶n øng.5 §Æt x.1 mol n HNO3 = 0.6 : 56 = 0. Bµi 4: Cho 1 hçn hîp gåm Al vµ Ag ph¶n øng víi dung dÞch axit H2SO4 thu ®îc 5. Sau ph¶n øng thu ®îc V(lit) hçn hîp khÝ A gåm N2O vµ NO2 cã tû khèi so víi H2 lµ 22. X¸c ®Þnh kim lo¹i A.25 . Bµi 5: Cho 5. 2 = 44.24 lit H2 (®ktc).5 . C«ng thøc 2: Kim lo¹i ph¶n øng víi axit lo¹i 2: Kim lo¹i + Axit lo¹i 2 -----> Muèi + H2O + S¶n phÈm khö. Sau ph¶n øng th× cßn 3g mét chÊt r¾n kh«ng tan. % Cu = 16%.8 = 0. th× thu ®îc 3. .6g Fe t¸c dông víi 500ml dung dÞch HNO3 0. §¸p sè: % Fe = 84%. th× thu ®îc 2.

48 lit. 56 .5  a = 0. §¸p sè: a/ Vhh dd axit = 160ml.5M vµ H2SO4 0.08 mol PTHH x¶y ra: Fe + 2HCl ---> FeCl2 + H2 Fe + H2SO4 ---> FeSO4 + H2 Theo ph¬ng tr×nh ta cã: 0.012 = 0.1mol 3mol y/3 y TØ lÖ thÓ tÝch c¸c khÝ trªn lµ: Gäi a lµ thµnh phÇn % theo thÓ tÝch cña khÝ N2O.08 (lit) Bµi 7: §Ó hoµ tan 4.5V (mol) Sè mol H2SO4 = 0.5M.81(lit) vµ VNO 2 = 0.1 (II) ---> y = 0.032M Bµi 6: §Ó hoµ tan 4.27(lit) Theo ph¬ng tr×nh th×: Sè mol HNO3 (ph¶n øng) = 10nN 2 O + 2n NO 2 = 10. b/ ThÓ tÝch khÝ H2 lµ 4.0.08 ---> V = 0.75M.0.036 VËy thÓ tÝch cña c¸c khÝ thu ®îc ë ®ktc lµ: VN 2 O = 0.5M vµ H2SO4 0.036 + 2.75V (mol) Sè mol Fe = 0.012 vµ x = 0. a/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch hçn hîp axit trªn cÇn dïng.1 mol VËy nång ®é c¸c chÊt trong dung dÞch lµ: CM(Fe(NO3)3) = 0.08 : 1 = 0. Híng dÉn: Gi¶ sö ph¶i dïng V(lit) dung dÞch hçn hîp gåm HCl 0.48g Fe ph¶i dïng bao nhiªu ml dung dÞch hçn hîp HCl 0.75M Sè mol HCl = 0.75V = 0.4 – 0.8g Mg ph¶i dïng bao nhiªu ml dung dÞch hçn hîp HCl 1.75 hay % cña khÝ N2O lµ 75% vµ cña khÝ NO2 lµ 25% Tõ ph¬ng tr×nh ph¶n øng kÕt hîp víi tØ lÖ thÓ tÝch ta cã: x = 3y (I) 8x/3 + y/3 = 0. b/ TÝnh thÓ tÝch H2 thu ®îc sau ph¶n øng ë ®ktc.5M vµ H2SO4 0.25V + 0.384 mol Sè mol HNO3 (cßn d) = 0. Ta cã: 44a + 46(1 – a) = 44.016 mol Sè mol Fe(NO3)3 = nFe = 0.384 = 0.2M CM(HNO3)d = 0. VËy (1 – a) lµ thµnh phÇn % cña khÝ NO2.

05 VËy sè mol kim lo¹i R = (a + b) = 0. thu ®îc 2.8g mét kim lo¹i ho¸ trÞ (II) b»ng mét hçn hîp gåm 80ml dung dÞch axit H2SO4 0.1 : 2 = 0. mhh A = 56. thu ®îc 1.04 mol S« mol cña NaOH lµ 0. Sau khi kim lo¹i t¸c dông víi kim lo¹i R.8 : 0.MR (I) nH 2 = x + ny/2 = 0.04 – 2b) + 2(0. Híng dÉn: a/ Gäi 2x.095 (II) nNO = x + ny/3 = 0.Bµi 8: Hoµ tan 2.04 – a (mol) Sè mol cña HCl = 0. R cã trong hçn hîp A --> Sè mol Fe.128 lit H2(®ktc) .5M vµ 200ml dung dÞch axit HCl 0. Chuyªn ®Ò 7: 57 .02 mol §Æt R lµ KHHH cña kim lo¹i ho¸ trÞ II a. Híng dÉn: Theo bµi ra ta cã: Sè mol cña H2SO4 lµ 0. Dung dÞch thu ®îc cã tÝnh axit vµ muèn trung hoµ ph¶i dïng 1ml dung dÞch NaOH 0.02 ---> (a + b) = 0. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra: LËp c¸c ph¬ng tr×nh to¸n häc. R trong 1/2 hçn hîp A lµ x.46%.PhÇn 2: Ph¶n øng víi HNO3. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra. X¸c ®Þnh kim lo¹i ho¸ trÞ II ®em ph¶n øng.PhÇn 1: Ph¶n øng víi dung dÞch HCl d.972 lit NO(®ktc) a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i R.04 mol Sè mol cña HCl lµ 0.05 mol ---> MR = 2. b/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp A.2x + 2y. 2y (mol) lµ sè mol Fe.2M.04 – a) = 0. Bµi 9: Chia 7. Sè mol cña c¸c axit cßn l¹i lµ: Sè mol cña H2SO4 = 0. y. VËy R lµ nh«m(Al) b/ %Fe = 46.2M.08 (III) Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh ta ®îc: MR = 9n (víi n lµ ho¸ trÞ cña R) LËp b¶ng: Víi n = 3 th× MR = 27 lµ phï hîp.54% vµ %Al = 53. b lµ sè mol cña kim lo¹i R t¸c dông víi axit H2SO4 vµ HCl.22g hçn hîp A gåm Fe vµ R (R lµ kim lo¹i cã ho¸ trÞ kh«ng ®æi) thµnh 2 phÇn b»ng nhau: .05 = 56 vµ R cã ho¸ trÞ II ---> R lµ Fe.04 – 2b (mol) ViÕt c¸c PTHH trung hoµ: Tõ PTP¦ ta cã: Sè mol NaOH ph¶n øng lµ: (0.

.T×m V cÇn nhí: nHX = nMOH.ViÕt c¸c PTHH x¶y ra. .NÕu T ≥ 2 th× chØ cã ph¶n øng (1) vµ cã thÓ d NaOH. HNO3. Ngîc l¹i: Cho tõ tõ dung dÞch NaOH vµo dung dÞch H2SO4 th× cã c¸c ph¶n øng x¶y ra: Ph¶n øng u tiªn t¹o ra muèi axit tríc. LiOH. HBr. Ta cã nH = nA xit + + * Axit ®a: H2SO4.NÕu T ≤ 1 th× chØ cã ph¶n øng (2) vµ cã thÓ d H2SO4. Ta cã nOH = 2nBaZ¬ − * Baz¬ ®a: Ba(OH)2. .(Bµi to¸n hçn hîp axit t¸c dông víi hçn hîp baz¬) + * Axit ®¬n: HCl. H3PO4. Lu ý: . Bµi tËp: Cho tõ tõ dung dÞch H2SO4 vµo dung dÞch NaOH th× cã c¸c ph¶n øng x¶y ra: Ph¶n øng u tiªn t¹o ra muèi trung hoµ tríc. HI. H2SO3.Gi¶i ph¬ng tr×nh to¸n häc.NÕu 1 < T < 2 th× cã c¶ 2 ph¶n øng (1) vµ (2) ë trªn. . H2SO4 + 2NaOH  → Na2SO4 + H2O ( 1 ) Sau ®ã khi sè mol H2SO4 = sè mol NaOH th× cã ph¶n øng  → H2SO4 + NaOH NaHSO4 + H2O ( 2 ) Híng gi¶i: xÐt tû lÖ sè mol ®Ó viÕt PTHH x¶y ra.LËp ph¬ng tr×nh to¸n häc .TÝnh to¸n theo yªu cÇu cña bµi. → H2O *Lu ý: trong mét hçn hîp mµ cã nhiÒu ph¶n øng x¶y ra th× ph¶n øng trung hoµ ®îc u tiªn x¶y ra tríc. NaOH.§Æt Èn sè nÕu bµi to¸n lµ hçn hîp. §Æt T = n n axit t¸c dông víi baz¬ NaOH H 2 SO 4 . t×m Èn.§Æt thÓ tÝch dung dÞch cÇn t×m lµ V(lit) . .Khi gÆp dung dÞch hçn hîp c¸c axit t¸c dông víi hçn hîp c¸c baz¬ th× dïng ph¬ng ph¸p ®Æt c«ng thøc t¬ng ®¬ng cho axit vµ baz¬. H2SO4 + NaOH  → NaHSO4 + H2O ( 1 ) ! Vµ sau ®ã NaOH d + NaHSO4  → Na2SO4 + H2O ( 2 ) ! 58 . Ta cã nH = 2nA xit hoÆc nH = 3nA xit − * Baz¬ ®¬n: KOH. Ta cã nOH = 2nBaZ¬ PTHH cña ph¶n øng trung hoµ: H+ + OH . . C¸ch lµm: . Ca(OH)2.

6M.07 lit Bµi 4: §Ó trung hoµ 50ml dung dÞch hçn hîp axit gåm H2SO4 vµ HCl cÇn dïng 200ml dung dÞch NaOH 1M. TÝnh nång ®é mol/l cña mçi axÝt trong dung dÞch ban ®Çu.75M ®Ó trung hoµ 400ml hçn hîp dung dÞch axit gåm H2SO4 0.65g muèi khan. TÝnh nång ®é mol/l cña mçi axit trong dung dÞch ban ®Çu.5y = 1.75M vµ HCl 1. §Æt Èn x. MÆt kh¸c lÊy 100ml dung dÞch hçn hîp axit trªn ®em trung hoµ víi mét lîng dung dÞch NaOH võa ®ñ råi c« c¹n th× thu ®îc 24.6(lit) Bµi 2: §Ó trung hoµ 10ml dung dÞch hçn hîp axit gåm H2SO4 vµ HCl cÇn dïng 40ml dung dÞch NaOH 0.2M vµ Ba(OH)2 0.2g muèi khan.5M.5M. a/ TÝnh nång ®é mol cña mçi axit trong A.5M = 0.5M Bµi 5: Mét dung dÞch A chøa HCl vµ H2SO4 theo tØ lÖ sè mol 3:1. LËp hÖ ph¬ng tr×nh: 2x + y = 0.5M ®Ó trung hoµ 300ml dung dÞch A chøa H2SO4 0. Bµi 3: CÇn bao nhiªu ml dung dÞch NaOH 0. §¸p sè: Vdd KOH 1. c/ TÝnh tæng khèi lîng muèi thu ®îc sau ph¶n øng gi÷a 2 dung dÞch A vµ B.32 (II) Gi¶i ph¬ng tr×nh ta ®îc: Nång ®é cña axit HCl lµ 0.5M vµ HCl 1M. y lÇn lît lµ nång ®é mol/lit cña axit H2SO4 vµ axit HCl ViÕt PTHH. 59 . §¸p sè: VNaOH = 1.02 (I) 142x + 58. y lÇn lît lµ sè mol cña Na2SO4 vµ NaHSO4 t¹o thµnh sau ph¶n øng.8M vµ nång ®é cña axit H2SO4 lµ 0. Híng dÉn: §Æt x.HoÆc dùa vµo sè mol H2SO4 vµ sè mol NaOH hoÆc sè mol Na2SO4 vµ NaHSO4 t¹o thµnh sau ph¶n øng ®Ó lËp c¸c ph¬ng tr×nh to¸n häc vµ gi¶i. §¸p sè: Nång ®é cña axit HCl lµ 3M vµ nång ®é cña axit H2SO4 lµ 0.1M. MÆt kh¸c lÊy 100ml dung dÞch axit ®em trung hoµ mét lîng xót võa ®ñ råi c« c¹n th× thu ®îc 13. Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: CÇn dïng bao nhiªu ml dung dÞch KOH 1. biÕt 100ml dung dÞch A ®îc trung hoµ bëi 50ml dung dÞch NaOH cã chøa 20g NaOH/lit. b/ 200ml dung dÞch A ph¶n øng võa ®ñ víi bao nhiªu ml dung dÞch baz¬ B chøa NaOH 0.

05 → V = 0.3125 gam HoÆc tõ: n NaOH = 0.05*0. mhh muèi = mSO 4 + mNa + mBa + mCl = 0.005 : 0.015*0.025 mol → mNaOH = 0.5 : 1 = 0.5 = 0.5 = 0.125 * 0.05M vµ CM ( A2 ) = 0.2*2 = 0.96 + 1.05 = 0.025 mol PTHH x¶y ra : HCl + NaOH  → NaCl + H2O (1) 3x 3x H2SO4 + 2NaOH  → Na2SO4 + 2H2O (2) x 2x Tõ PTHH 1 vµ 2 ta cã : 3x + 2x = 0.125 * 0.025 mol vµ nBa(OH)2 = 0.15M b/ §Æt HA lµ axit ®¹i diÖn cho 2 axit ®· cho.1 V = 0.005 = 0.015 = 0.4V = 0.575 + 1.005 VËy nH2SO4 = x = 0.Híng dÉn: a/ Theo bµi ra ta cã: n HCl : nH2SO4 = 3:1 §Æt x lµ sè mol cña H2SO4 (A1).2 = 0.125 lit = 125 ml c/ Theo kÕt qu¶ cña c©u b ta cã: n NaOH = 0.01*96 + 0.1 = 0.1 = 0.125 * 0.025 → x = 0.2 + 0.025 * 40 = 1g 60 .5M Sè mol NaOH ®· dung trong ph¶n øng trung hoµ lµ: n NaOH = 0.0125*137 + 0.2 * 0. th× 3x lµ sè mol cña HCl (A2) Sè mol NaOH cã trong 1 lÝt dung dÞch lµ: n NaOH = 20 : 40 = 0.015 : 0.05 mol §Æt MOH lµ baz¬ ®¹i diÖn vµ V(lit) lµ thÓ tÝch cña dung dÞch B chøa 2 baz¬ ®· cho: n MOH = nNaOH + 2nBa(OH)2 = 0.03 mol vµ H2SO4 = 0.05 * 0.025*23 + 0.03*35. Trong 200 ml dung dÞch A cã: n HA = nHCl + 2nH2SO4 = 0.015 mol Nång ®é cña c¸c chÊt cã dung dÞch A lµ: CM ( A1 ) = 0.1 = 0.01 mol V× P¦ trªn lµ ph¶n øng trung hoµ nªn c¸c chÊt tham gia ph¶n øng ®Òu t¸c dông hÕt nªn dï ph¶n øng nµo x¶y ra tríc th× khèi lîng muèi thu ®îc sau cïng vÉn kh«ng thay ®æi hay nã ®îc b¶o toµn.5 ( mol ) Nång ®é mol/lit cña dung dÞch NaOH lµ: CM ( NaOH ) = 0.005 mol n HCl = 3x = 3*0.4 V PTP¦ trung hoµ: HA + MOH  → MA + H2O (3) n n Theo PTP¦ ta cã MOH = HA = 0.0125 mol n n HCl = 0.2 = 0.7125 = 4.065 + 0.2 V + 2 * 0.025 <--> 5x = 0.2 * 0.05 mol VËy: 0.

1375g n HCl = 0. §/S: a/ CM [ HCl ] = 0. → mH 2 O = 0.5 = 1.095g n H2SO4 = 0.30ml dung dÞch NaOH ®îc trung hoµ hÕt bëi 20ml dung dÞch H2SO4 vµ 5ml dung dÞch HCl 1M.05 = 0.2M. a/ BiÕt r»ng khi cho 200ml dd A t¸c dông víi 100ml dd NaOH 1M.03 mol → mHCl = 0.1M.30ml dung dÞch NaOH ®îc trung hoµ hÕt bëi 200ml dung dÞch NaOH vµ 10ml dung dÞch KOH 2M.Ba(OH)2 = 0. §¸p sè: Nång ®é cña axit H2SO4 lµ 0.20ml dung dÞch HNO3 sau khi t¸c dông hÕt víi 2g CuO th× ®îc trung hoµ hÕt bëi 10ml dung dÞch KOH. c/ Ph¶i thªm vµo dd C víi thÓ tÝch lµ 50 ml dd B.1 = 0.01 mol → mH 2 SO 4 = 0. TÝnh nång ®é mol/lit cña mçi axit trong dd A.9g VËy ta cã: mhh muèi = 1 + 2. §¸p sè: Nång ®é dung dÞch HNO3 lµ 3M vµ nång ®é dung dÞch KOH lµ 1M. CM [ H 2 SO 4 ] = 0.5M.1375 + 1. Bµi 8: Mét dd A chøa HNO3 vµ HCl theo tØ lÖ 2 : 1 (mol). sè mol axit d lµ 0.7M vµ nång ®é cña dung dÞch NaOH lµ 1. a/ 100ml dung dÞch X ®îc trung hoµ võa ®ñ bëi 800ml dung dÞch axit axªtic CH3COOH.0125 mol → mBa (OH) 2 = 0.125 * 0. . Hái dd thu ®îc cã tÝnh axit hay baz¬ ? c/ Ph¶i thªm vµo dd C bao nhiªu lit dd A hoÆc B ®Ó cã ®îc dd D trung hoµ.20ml dung dÞch HNO3 ®îc trung hoµ hÕt bëi 60ml dung dÞch KOH. Bµi 7: TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch HNO3 vµ dung dÞch KOH biÕt: . n Bµi 6: TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch H2SO4 vµ NaOH biÕt r»ng: . Bµi 9: Hoµ tan 8g hçn hîp 2 hi®roxit kim lo¹i kiÒm nguyªn chÊt thµnh 100ml dung dÞch X.0125 * 171 = 2.2 * 0.03 * 36.3125 gam. cho 14.015 = 0. .1 mol. T×m tæng sè mol 61 .m 2 H O V× sè mol: nH2O = nMOH = nHA = 0.72g hçn hîp muèi.4M b/ dd C cã tÝnh axit.095 + 0.01 * 98 = 0.9 = 4.98 – 0.05 *18 = 0.05 mol. b/ NÕu trén 500ml dd A víi 100ml dd B chøa NaOH 1M vµ Ba(OH)2 0.98g ¸p dông ®l BTKL ta cã: mhh muèi = mNaOH + mBa (OH) 2 + mHCl + mH 2 SO 4 .2 * 0. th× lîng axit d trong A t¸c dông võa ®ñ víi 50ml ® Ba(OH)2 0.2M .

Híng dÉn: Gäi A. T×m nång ®é mol/l cña dung dÞch CH3COOH. a/ Nång ®é mol/l cña CH3COOH = 0.16 : 0.4g vµ mKOH = 5.hai hi®roxit kim lo¹i kiÒm cã trong 8g hçn hîp.2M b/ MR = 33 ---> MA = 23(Na) vµ MB = 39(K) mNaOH = 2.8 = 0. T×m khèi lîng tõng hi®roxit trong 8g hçn hîp. Gi¶ sö MA < MB vµ R lµ kÝ hiÖu chung cña 2 kim lo¹i ---> MA < MR < MB Trong 8g hçn hîp cã a mol ROH. B lµ kÝ hiÖu cña 2 kim lo¹i kiÒm ( còng chÝnh lµ kÝ hiÖu KLNT ).6g. 62 . b/ X¸c ®Þnh tªn hai kim lo¹i kiÒm biÕt chóng thuéc 2 chu k× kÕ tiÕp trong b¶ng tuÇn hoµn.

c/ Axit lo¹i 3: .Víi c¸c muèi: CO32-.Muèi ph¶i cã tÝnh khö.Thêng gÆp lµ HCl. HBr.HoÆc chÊt ®iÖn li yÕu h¬n. . SO42-.. H2SO4®Æc. Chó ý: 63 . §Æc biÖt: C¸c muèi sunfua cña kim lo¹i kÓ tõ Pb trë vÒ sau kh«ng ph¶n øng víi axit lo¹i 1. .Lµ c¸c axit cã tÝnh khö.Lµ c¸c axit cã tÝnh oxi ho¸ m¹nh: HNO3. Chó ý: Cã 2 nhãm muèi ®em ph¶n øng. .Ph¶n øng x¶y ra theo c¬ chÕ ph¶n øng oxi ho¸ khö. H2S. VÝ dô: Na2CO3 + 2HCl ---> 2NaCl + H2O + CO2 (k) BaCl2 + H2SO4 ---> BaSO4(r) + 2HCl b/ C«ng thøc 2: Muèi + Axit lo¹i 2 ---> Muèi + H2O + s¶n phÈm khö.Thêng gÆp lµ HCl. a/ C«ng thøc 1: Muèi + Axit ---> Muèi míi + Axit míi.Ph¶n øng x¶y ra theo c¬ chÕ ph¶n øng oxi ho¸ khö. H2SO4lo·ng. §iÒu kiÖn: .Víi c¸c muèi: SO32-. 2/ C«ng thøc ph¶n øng. S2-. S2-. NO3-. §iÒu kiÖn: S¶n phÈm ph¶i cã: . a/ Axit lo¹i 1: .(lµ ph¶n øng oxi ho¸ khö) 2FeCl3 + H2S ---> 2FeCl2 + S(r) + 2HCl.Chuyªn ®Ò 8: axit t¸c dông víi muèi 1/ Ph©n lo¹i axit Gåm 3 lo¹i axit t¸c dông víi muèi. + §iÒu kiÖn: Kim lo¹i trong muèi ph¶i lµ kim lo¹i ®a ho¸ trÞ vµ ho¸ trÞ cña kim lo¹i trong muèi tríc ph¶i øng kh«ng cao nhÊt. . . . b/ Axit lo¹i 2: . . Cl.Muèi sinh ra sau ph¶n øng th× nguyªn tö kim lo¹i trong muèi ph¶i cã ho¸ trÞ cao nhÊt. c/ C«ng thøc 3: Thêng gÆp víi c¸c muèi s¾t(III)..KÕt tña. . + Ph¶n øng lu«n x¶y ra theo c«ng thøc trªn víi tÊt c¶ c¸c kim lo¹i. Ph¶n øng x¶y ra theo quy t¾c 2..Ph¶n øng x¶y ra theo c¬ chÕ trao ®æi.HoÆc cã chÊt bay h¬i(khÝ). HI. .

§Æt x lµ sè mol cña Na2CO3 (hoÆc HCl) tham gia ph¶n øng ( 1 ) Na2CO3 + HCl  → NaHCO3 + NaCl ( 1 ) x (mol) x mol x mol  → Na2CO3 + 2HCl 2NaCl + H2O + CO2 ( 2 ) ! TÝnh sè mol cña Na2CO3 (hoÆc HCl) tham gia ph¶n øng(2!)dùa vµo bµi ra vµ qua ph¶n øng(1). ThÝ dô: Cho tõ tõ dung dÞch chøa x(mol) HCl vµo y (mol) Na2CO3 (hoÆc K2CO3). TH 3: y < x < 2y Cã 2 PTHH: Na2CO3 + HCl  → NaHCO3 + NaCl y y y y mol sau ph¶n øng (1) dung dÞch HCl cßn d (x – y) mol nªn tiÕp tôc cã ph¶n øng 64 .NÕu T ≤ 1 th× chØ cã ph¶n øng (1) vµ cã thÓ d Na2CO3.  → Na2CO3 + 2HCl 2NaCl + H2O + CO2 ( 3 ) §èi víi K2CO3 còng t¬ng tù. . H·y biÖn luËn vµ cho biÕt c¸c trêng hîp cã thÓ x¶y ra viÕt PTHH .Bµi tËp: Cho tõ tõ dung dÞch HCl vµo Na2CO3 (hoÆc K2CO3) th× cã c¸c PTHH sau: Giai ®o¹n 1 ChØ cã ph¶n øng. .ChÊt cßn d lµ Na2CO3 (y – x) mol TH 2: x = y Cã PTHH : Na2CO3 + HCl  → NaHCO3 + NaCl x x x x mol .NÕu 1 < T < 2 th× cã c¶ 2 ph¶n øng (1) vµ (2) ë trªn hoÆc cã thÓ viÕt nh sau. Híng gi¶i: xÐt tû lÖ sè mol ®Ó viÕt PTHH x¶y ra §Æt T = n HCl Na 2 CO 3 n . NaCl .Dung dÞch sau ph¶n øng thu ®îc lµ: NaHCO3 .NÕu T ≥ 2 th× chØ cã ph¶n øng (3) vµ cã thÓ d HCl. cho biÕt chÊt t¹o thµnh.Dung dÞch sau ph¶n øng thu ®îc lµ: sè mol NaHCO3 = NaCl = x (mol) . Na2CO3 + HCl  → NaHCO3 + NaCl ( 1 ) x (mol) x mol x mol Giai ®o¹n 2 ChØ cã ph¶n øng NaHCO3 + HCl d  → NaCl + H2O + CO2 ( 2 ) x x x mol HoÆc chØ cã mét ph¶n øng khi sè mol HCl = 2 lÇn sè mol Na2CO3.C¶ 2 chÊt tham gia ph¶n øng ®Òu hÕt. chÊt cßn d sau ph¶n øng: TH 1: x < y Cã PTHH: Na2CO3 + HCl  → NaHCO3 + NaCl x x x x mol .

K2CO3.Dung dÞch thu ®îc sau ph¶n øng lµ: cã x(mol) NaCl vµ x)mol NaHCO3 cßn d TH 4: x = 2y  → Cã PTHH: Na2CO3 + 2HCl 2NaCl + y 2y 2y y mol . NaHCO3 vµ K2CO3.Dung dÞch thu ®îc sau ph¶n øng lµ: cã 2y (mol) tham gia ph¶n øng ®Òu hÕt. Bµi tËp: Cho tõ tõ dung dÞch HCl vµo hçn hîp muèi gåm Na2CO3. TH 5: x > 2y  → Cã PTHH: Na2CO3 + 2HCl 2NaCl + y 2y 2y y mol . Na2CO3 + HCl  → NaHCO3 + NaCl ( 1 ) x (mol) x x x (2) K2CO3 + HCl  → KHCO3 + KCl z (mol) z z z Giai ®o¹n 2: cã c¸c ph¶n øng NaHCO3 + HCl d  → NaCl + H2O + CO2 (3) KHCO3 z (mol) + z HCl d (x + y) (x + y) mol  → KCl + 65 (x + y) H2O + CO2 (4) z mol . y. Giai ®o¹n 1: ChØ cã Na2CO3 vµ K2CO3 ph¶n øng. z lÇn lît lµ sè mol cña Na2CO3. c¶ 2 chÊt H2O + CO2 NaCl vµ cßn d (x Bµi tËp 5: Cho tõ tõ dung dÞch HCl vµo hçn hîp muèi gåm NaHCO3 vµ Na2CO3 (hoÆc KHCO3 vµ K2CO3) th× cã c¸c PTHH sau: §Æt x. y lÇn lît lµ sè mol cña Na2CO3 vµ NaHCO3. Giai ®o¹n 1: ChØ cã Muèi trung hoµ tham gia ph¶n øng. NaHCO3 th× cã c¸c PTHH sau: §Æt x. H2O + CO2 NaCl.NaHCO3 + HCl (x – y)  → NaCl + H2O (x – y) + CO2 (x – y) (2y – (x – y) .Dung dÞch thu ®îc sau ph¶n øng lµ: cã 2y (mol) – 2y) mol HCl. Na2CO3 + HCl  → NaHCO3 + NaCl ( 1 ) x (mol) x mol x mol Giai ®o¹n 2: ChØ cã ph¶n øng NaHCO3 + HCl d  → NaCl + H2O + CO2 ( 2 ) (x + y) (x + y) (x + y) mol §èi víi K2CO3 vµ KHCO3 còng t¬ng tù.

5V = 48.5.84 : 22.5V 0.2 = 0.33 (I) MÆt kh¸c: Sè mol M2CO3 ph¶n øng = 1/2 sè mol HCl < 1/2.09 = 153.5V (mol) Theo bµi ra ta cã: Sè mol CO2 = 0.2 (l) = 200ml. Sau ph¶n øng thÊy cßn axit trong dung dÞch thu ®îc vµ thÓ tÝch khÝ tho¸t ra V1 vît qu¸ 2016ml.25V + 1.8 : 0. 106 = 37.5V 0.5V 1.11.5V + 142. a/ TÝnh V(ml) hçn h¬p dung dÞch axit ®· dïng? b/ TÝnh khèi lîng Na2CO3 bÞ hoµ tan.5 < M < 46. Na2CO3 + 2HCl ---> 2NaCl + H2O + CO2 0. Bµi 2: a/ Cho 13.35 mol VËy khèi lîng Na2CO3 ®· bÞ hoµ tan: m Na2CO3 = 0.45 < M2CO3 < 153.11 mol ---> Khèi lîng mol M2CO3 = 13.5V 1. C« c¹n dung dÞch A thu ®îc 48.5 vµ M lµ kim lo¹i kiÒm 66 . Sè mol Na2CO3 = sè mol CO2 = 0. ViÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng.33 ---> 32. thu ®îc V2 lit khÝ.1g.35 . Híng dÉn: Gi¶ sö ph¶i dïng V(lit) dung dÞch gåm HCl 0.0.45 (g) (II) V = 0.84 lit khÝ B (®ktc).8g (A) ë trªn vµo níc.4 = 0.5M.1.45g muèi khan. II) --> 125. Võa khuÊy võa thªm tõng giät dung dÞch HCl 1M cho tíi ®ñ 180ml dung dÞch axit.09 mol ---> Khèi lîng mol M2CO3 < 13. Híng dÉn: a/ M2CO3 + 2HCl ---> 2MCl + H2O + CO2 Theo PTHH ta cã: Sè mol M2CO3 = sè mol CO2 > 2. b/ Hoµ tan 13.5M vµ H2SO4 1.8 gam (A) lµ muèi cacbonat cña kim lo¹i kiÒm vµo 110ml dung dÞch HCl 2M.5V 1.25V 0.016 : 22. NaAlO2 + Al(OH)3 NaAlO2 + Bµi tËp ¸p dông: dung dÞch HCl vµo dung dÞch NaAlO2 th× cã c¸c HCl + H2O  → Al(OH)3 + 3HCl d  → AlCl3 + 4HCl  → AlCl3 + NaCl + NaCl ( 1 ) 3H2O ( 2 ) + 2H2O ( 3 ) Bµi 1: Hoµ tan Na2CO3 vµo V(ml) hçn hîp dung dÞch axit HCl 0.25V (mol) Na2CO3 + H2SO4 ---> Na2SO4 + H2O + CO2 1.5M th× thu ®îc mét dung dÞch A vµ 7.8 : 0.11 = 125.Bµi tËp: Cho tõ tõ PTHH sau.35 (mol) (I) Khèi lîng muèi thu ®îc: 58.4 = 0. ViÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra vµ tÝnh V2 (®ktc).45 (II) Tõ (I.5V = 7. t×m (A) vµ tÝnh V1 (®ktc).5M vµ H2SO4 1. 0.

---> M lµ Kali (K) VËy sè mol CO2 = sè mol K2CO3 = 13,8 : 138 = 0,1 mol ---> VCO 2 = 2,24 (lit) b/ Gi¶i t¬ng tù: ---> V2 = 1,792 (lit) Bµi 3: Hoµ tan CaCO3 vµo 100ml hçn hîp dung dÞch gåm axit HCl vµ axit H2SO4 th× thu ®îc dung dÞch A vµ 5,6 lit khÝ B (®ktc), c« c¹n dung dÞch A th× thu ®îc 32,7g muèi khan. a/ TÝnh nång ®é mol/l mçi axit trong hçn hîp dung dÞch ban ®Çu. b/ TÝnh khèi lîng CaCO3 ®· dïng. Bµi 4: Cho 4,2g muèi cacbonat cña kim lo¹i ho¸ trÞ II. Hoµ tan vµo dung dÞch HCl d, th× cã khÝ tho¸t ra. Toµn bé lîng khÝ ®îc hÊp thô vµo 100ml dung dÞch Ba(OH)2 0,46M thu ®îc 8,274g kÕt tña. T×m c«ng thøc cña muèi vµ kim lo¹i ho¸ trÞ II. §¸p sè: - TH1 khi Ba(OH)2 d, th× c«ng thøc cña muèi lµ: CaCO3 vµ kim lo¹i ho¸ trÞ II lµ Ca. - TH2 khi Ba(OH)2 thiÕu, th× c«ng thøc cña muèi lµ MgCO3 vµ kim lo¹i ho¸ trÞ II lµ Mg. Bµi 5: Cho 1,16g muèi cacbonat cña kim lo¹i R t¸c dông hÕt víi HNO3, thu ®îc 0,448 lit hçn hîp G gåm 2 khÝ cã tØ khèi h¬i so víi hi®ro b»ng 22,5. X¸c ®Þnh c«ng thøc muèi (biÕt thÓ tÝch c¸c khÝ ®o ë ®ktc). Híng dÉn: Hçn hîp G gåm cã khÝ CO2 vµ khÝ cßn l¹i lµ khÝ X. Cã dhh G/ H 2 = 22,5 --> MTB cña hh G = 22,5 . 2 = 45 Mµ MCO 2 = 44 < 45 ---> MkhÝ X > 45. nhËn thÊy trong c¸c khÝ chØ cã NO2 vµ SO2 cã khèi lîng ph©n tö l¬n h¬n 45. Trong trêng hîp nµy khÝ X chØ cã thÓ lµ NO2. §Æt a, b lÇn lît lµ sè mol cña CO2 vµ NO2. Ta cã hÖ nhh G = a + b = 0,02 a = 0,01 MTB hh G = PTHH: R2(CO3)n + (4m – 2n)HNO3 ---> 2R(NO3)m + (2m – 2n)NO2 + nCO2 + (2m – n)H2O. 2MR + 60n 2m – 2n 1,16g 0,01 mol Theo PTHH ta cã:
2 M R + 60 n 1,16 44 a + 46 b a +b

= 45

b = 0,01

=

2m − 2 n 0,01

----> MR = 116m – 146n 3 3

LËp b¶ng: ®iÒu kiÖn 1 ≤ n ≤ m ≤ 4 n 1 2 2 67

m 3 2 3 3 4 MR 56 ChØ cã cÆp nghiÖm n = 2, m = 3 --> MR = 56 lµ phï hîp. VËy R lµ Fe CTHH: FeCO3 Bµi 6: Cho 5,25g muèi cacbonat cña kim lo¹i M t¸c dông hÕt víi HNO3, thu ®îc 0,336 lit khÝ NO vµ V lit CO2. X¸c ®Þnh c«ng thøc muèi vµ tÝnh V. (biÕt thÓ tÝch c¸c khÝ ®îc ®o ë ®ktc) §¸p sè: Gi¶i t¬ng tù bµi 3 ---> CTHH lµ FeCO3 Bµi 7: Hoµ tan 2,84 gam hçn hîp 2 muèi CaCO3 vµ MgCO3 b»ng dung dÞch HCl d thu ®îc 0,672 lÝt khÝ CO2 (®ktc). TÝnh thµnh phÇn % sè mol mçi muèi trong hçn hîp. Bµi gi¶i C¸c PTHH x¶y ra: CaCO3 + 2HCl  → CaCl2 + CO2 + H2O (1) MgCO3 + 2HCl  → MgCl2 + CO2 + H2O (2) 0,672 Tõ (1) vµ (2) → nhh = nCO 2 = = 0,03 (mol)
22 ,4

Gäi x lµ thµnh phÇn % sè mol cña CaCO3 trong hçn hîp th× (1 - x) lµ thµnh phÇn % sè mol cña MgCO3. 2,8 4 → x = 0,67 Ta cã M 2 muèi = 100x + 84(1 - x) =

→ % sè mol CaCO3 = 67% ; % sè mol MgCO3 = 100 - 67 = 33%.
Bµi 8: Hoµ tan 174 gam hçn hîp gåm 2 muèi cacbonat vµ sunfit cña cïng mét kim lo¹i kiÒm vµo dung dÞch HCl d. Toµn bé khÝ tho¸t ra ®îc hÊp thô tèi thiÓu bëi 500 ml dung dÞch KOH 3M. a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i kiÒm. b/ X¸c ®Þnh % sè mol mçi muèi trong hçn hîp ban ®Çu. Bµi gi¶i c¸c PTHH x¶y ra: M2CO3 + 2HCl  → 2MCl + CO2 + H2O (1) M2SO3 + 2HCl  → 2MCl + SO2 + H2O (2) Toµn bé khÝ CO2 vµ SO2 hÊp thô mét lîng tèi thiÓu KOH → s¶n phÈm lµ muèi axit. CO2 + KOH  → KHCO3 (3) SO2 + KOH  → KHSO3 (4) Tõ (1), (2), (3) vµ (4) suy ra: n 2 muèi = n 2 khÝ = nKOH =
500 .3 1000

0,0 3

= 1,5 (mol)
M

M 2 muèi

=

→ 18 < M < 28, v× M lµ kim lo¹i kiÒm, vËy M = 23 lµ Na.
b/ NhËn thÊy
M 2 muèi

14 7 1,5

= 116 (g/mol) → 2M + 60 < =
106 +126 2

< 2M + 80

= 116 (g/mol). 68

→ % nNa 2 CO 3

=

nNa 2 SO 3 = 50%.

69

Chuyªn ®Ò 9: Dung dÞch baz¬ t¸c dông víi muèi.
Bµi tËp: Cho tõ tõ dung dÞch NaOH (hoÆc KOH) hay Ba(OH)2 (hoÆc Ca(OH)2) vµo dung dÞch AlCl3 th× cã c¸c PTHH sau. 3NaOH + AlCl3  → Al(OH)3 + 3NaCl ( 1 ) NaOH d + Al(OH)3  → NaAlO2 + 2H2O ( 2 ) 4NaOH + AlCl3  → NaAlO2 + 3NaCl + 2H2O ( 3 ) vµ: 3Ba(OH)2 + 2AlCl3  → 2Al(OH)3 + 3BaCl2 ( 1 ) Ba(OH)2 d + 2Al(OH)3  → Ba(AlO2)2 + 4H2O ( 2 ) 4Ba(OH)2 + 2AlCl3  → Ba(AlO2)2 + 3BaCl2 + 4H2O ( 3 ) Ngîc l¹i: Cho tõ tõ dung dÞch AlCl3 vµo dung dÞch NaOH (hoÆc KOH) hay Ba(OH)2 (hoÆc Ca(OH)2) chØ cã PTHH sau:  → AlCl3 + 4NaOH NaAlO2 + 3NaCl + 2H2O vµ 2AlCl3 + 4Ba(OH)2 ----> Ba(AlO2)2 + 3BaCl2 + 4H2O Bµi tËp: Cho tõ tõ dung dÞch NaOH (hoÆc KOH) hay Ba(OH)2 (hoÆc Ca(OH)2) vµo dung dÞch Al2(SO4)3 th× cã c¸c PTHH sau. 6NaOH + Al2(SO4)3  → 2Al(OH)3 + 3Na2SO4 ( 1 ) NaOH d + Al(OH)3  → NaAlO2 + 2H2O ( 2 ) 8NaOH + Al2(SO4)3  → 2NaAlO2 + 3Na2SO4 + (3) 4H2O Vµ: 3Ba(OH)2 + Al2(SO4)3  → 2Al(OH)3 + 3BaSO4 ( 1 ) Ba(OH)2 d + 2Al(OH)3  → Ba(AlO2)2 + 4H2O ( 2 ) 4Ba(OH)2 + Al2(SO4)3  → Ba(AlO2)2 + 3BaSO4 + 4H2O ( 3 ) Ngîc l¹i: Cho tõ tõ dung dÞch Al2(SO4)3 vµo dung dÞch NaOH (hoÆc KOH) hay Ba(OH)2 (hoÆc Ca(OH)2) th× cã PTHH nµo x¶y ra?  → Al2(SO4)3 + 8NaOH 2NaAlO2 + 3Na2SO4 + 4H2O
(3 )/

Al2(SO4)3 + 4Ba(OH)2

 →

Ba(AlO2)2 + 3BaSO4 + 4H2O

(3 )//

Mét sè ph¶n øng ®Æc biÖt: NaHSO4 (dd) + NaAlO2 + H2O  → Al(OH)3 + Na2SO4 NaAlO2 + HCl + H2O  → Al(OH)3 + NaCl NaAlO2 + CO2 + H2O  → Al(OH)3 + NaHCO3 Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: Cho 200 ml dd gåm MgCl2 0,3M; AlCl3 0,45; HCl 0,55M t¸c dông hoµn toµn víi V(lÝt) dd C chøa NaOH 0,02 M vµ Ba(OH)2 0,01 M. H·y tÝnh thÓ tich V(lÝt) cÇn dïng ®Ó thu ®îc kÕt tña lín nhÊt vµ 70

2.35M Bµi 3: Cho 400ml dung dÞch NaOH 1M vµo 160ml dung dÞch hçn hîp chøa Fe2(SO4)3 0. b/ TÝnh nång ®é mol/l cña muèi t¹o thµnh trong dung dÞch.5 + 0.78g kÕt tña.5 g Trêng hîp 2: §Ó cã kÕt tña nhá nhÊt th× ngoµi c¸c p (1.09 x 3 = 0. Khi ®ã lîng Al(OH)3 tan hÕt chØ cßn l¹i Mg(OH)2.32M vµ nång ®é cña NaAlO2 = 0.25M.5 : 0. nAlCl 3 = 0.11 + 0.01 = 0.15M TH2: NaOH d ---> CM NaOH = 0.09 x 78 = 10. nMgCl 2 = 0.04 V (*) C¸c PTHH x¶y ra: H+ + OH. TÝnh lîng kÕt tña ®ã. 160 + 0.48 g Vµ lîng OH. Tæng sè mol OH. §¸p sè: TH1: NaOH thiÕu Sè mol NaOH = 3sè mol Al(OH)3 = 3.06 mol .07M 71 .®· dïng lµ: 0.125M vµ Al2(SO4)3 0.03 mol ---> CM NaOH = 0.09 mol.5 (lit) mKÕt tña = 0.09 mol.06 x 2 + 0. a/ TÝnh mr¾n C. 3) th× cßn cã p (4) n÷a.18 : 0. Sau ph¶n øng thu ®îc 0. 102 = 5. → Mg(OH)2 (2) 3+ Al + 3OH  → Al(OH)3 (3) Al(OH)3 + OH  → AlO2 + 2H2O (4) Trêng hîp 1: §Ó cã kÕt tña lín nhÊt th× chØ cã c¸c ph¶n øng (1.11mol .= 0.04 = 12.04 = 14. Sau ph¶n øng t¸ch kÕt tña ®em nung ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi ®îc chÊt r¾n C.02 .75 (lit) Bµi 2: Cho 200ml dung dÞch NaOH vµo 200g dung dÞch Al2(SO4)3 1.59 mol ThÓ tÝch dd C cÇn dïng lµ: 0. chÊt r¾n cßn l¹i lµ: 0. VËy tæng sè mol OH. VËy tæng sè mol OH.®· tham gia p lµ: 0.2.09 = 0.5 mol (**) Tõ (*) vµ (**) ta cã ThÓ tÝch dd cÇn dïng lµ: V = 0. TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch NaOH tham gia ph¶n øng.24g b/ Nång ®é cña Na2SO4 = 0. §¸p sè: a/ mr¾n C = 0.06 x 58 + 0.59/ 0.06 x 58 = 3.02 .lîng kÕt tña nhá nhÊt.3 ). → H2O (1) Mg2+ + OH. (gi¶ sö khi Mg(OH)2 kÕt tña hÕt th× Al(OH)3 tan trong kiÒm kh«ng ®¸ng kÓ) Híng dÉn gi¶i : nHCl = 0. 0.cÇn dïng thªm cho p (4) lµ 0.56 = 0.71%.

25% Bµi 5: Cho mét mÉu Na vµo 200ml dung dÞch AlCl3 thu ®îc 2. a/ TÝnh thÓ tÝch khÝ A (®ktc) b/ LÊy kÕt tña B röa s¹ch vµ nung ë nhiÖt cao ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi th× ®îc bao nhiªu gam r¾n? c/ TÝnh nång ®é % cña c¸c chÊt trong C.32% vµ CuSO4 2%.15 0.0625 . TÝnh trÞ sè x? §¸p sè: . a/ TÝnh khèi lîng chÊt r¾n thu ®îc.7 = 666g Nång ®é % cña dung dÞch Ba(OH)2 = 2.TH2: Nång ®é AlCl3 = 1.21 – 6.25g/ml chøa Fe2(SO4)3 0. 72 .1125 .25 – 0. cã 2 ph¶n øng x¶y ra. 3NaOH + AlCl3 ---> Al(OH)3 + 3NaCl Kh«ng x¶y ra v× sè mol Al(OH)3 t¹o ra trong ph¶n øng > sè mol Al(OH)3 ®Ò cho.025 mol ---> sè mol Al(OH)3 = 0.05 mol 4NaOH + AlCl3 ---> NaAlO2 + 3NaCl + H2O (0.075 mol ----> Nång ®é cña AlCl3 = 0.2g vµ mCuO = 0.8 lit khÝ (®ktc) vµ mét kÕt tña A.25M. Sau khi kÕt thóc tÊt c¶ c¸c ph¶n øng ta thu ®îc khÝ A.24 lit b/ Khèi lîng BaSO4 = 0.05 0.25 mol.9M Bµi 7: Cho 9. sau cïng thu ®îc 7.15) 0.TH1: Nång ®é AlCl3 = 1. TH2: NaOH d. §¸p sè: a/ KhÝ A lµ NH3 cã thÓ tÝch lµ 2.12 – 1. TH1: NaOH thiÕu.Bµi 4: Cho 200g dung dÞch Ba(OH)2 17.mkhÝ mdd = 500 + 200 – 26. chØ cã ph¶n øng.05 mol sè mol NaOH = 2sè mol H2 = 0. TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch AlCl3 . 233 = 26.375M Bµi 6: Cho 200ml dung dÞch NaOH x(M) t¸c dông víi 120 ml dung dÞch AlCl3 1M.1% vµo 500g dung dÞch hçn hîp (NH4)2SO4 1.0875 . Sau khi ph¶n øng kÕt thóc ngêi ta t¸ch kÕt tña vµ ®em nung nãng ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi thu ®îc chÊt r¾n. kÕt tña B vµ dung dÞch C. 3NaOH + AlCl3 ---> Al(OH)3 + 3NaCl 0.55 gam chÊt r¾n. Nung A ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi thu ®îc 2.125M vµ Al2(SO4)3 0.2g Na vµo 160ml dung dÞch A cã khèi lîng riªng 1.8g kÕt tña.96g mdd = Tæng khèi lîng c¸c chÊt ®em trén .mkÕt tña . H¬ng dÉn: mr¾n: Al2O3 --> sè mol cña Al2O3 = 0.5M . 80 = 5g c/ Khèi lîng Ba(OH)2 d = 0.025 Tæng sè mol AlCl3 ph¶n øng ë 2 ph¬ng tr×nh lµ 0. 171 = 14.

b/ Nång ®é % cña c¸c dung dÞch lµ: C%(Na2SO4) = 12.71% vµ C% (NaAlO2) = 1.04g. §¸p sè: a/ mFe2O3 = 3.63% 73 .2g vµ mAl2O3 = 2.b/ TÝnh nång ®é % cña dung dÞch muèi thu ®îc.

SO3. VÝ dô: AgNO3 + Fe(NO3)2 ---> Fe(NO3)3 + Ag. HCO3. VÝ dô: FeCl3 ph¶n øng víi dung dÞch Na2CO3 2FeCl3 + 6H2O -----> 2Fe(OH)3 + 6HCl 6HCl + 3Na2CO3 ---> 6NaCl + 3CO2 + 3H2O PT tæng hîp: 2FeCl3 + 3H2O + 3Na2CO3 ---> 2Fe(OH)3 + 3CO2 + 6NaCl. C«ng thøc 3: X¶y ra khi gÆp s¾t. TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch A. §¸p sè: . §em nung C ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi thu ®îc chÊt r¾n D. ph¶n øng x¶y ra theo quy t¾c 2.Muèi ph¶n øng: tan hoÆc tan Ýt trong níc. + HoÆc bay h¬i + HoÆc chÊt ®iÖn li yÕu. §¸p sè: .Chuyªn ®Ò 10: Hai dung dÞch muèi t¸c dông víi nhau. AlO2 ---> Gäi chung lµ muèi B.1 mol. S.Dung dÞch A gåm Fe(NO3)2 0.446g/ml).1 mol vµ Fe(NO3)3 0. HSO3. H2O VÝ dô: BaCl2 + Na2SO4 ---> BaSO4 + 2NaCl C«ng thøc 2: C¸c muèi cña kim lo¹i nh«m. HS.R¾n D lµ Fe2O3 cã khèi lîng lµ 8g Bµi 2: Trén 100g dung dÞch AgNO3 17% víi 200g dung dÞch Fe(NO3)2 18% thu ®îc dung dÞch A cã khèi lîng riªng (D = 1. 74 .36 lit . s¾t(III) ---> Gäi chung lµ muèi A Ph¶n øng víi c¸c muèi cã chøa c¸c gèc axit: CO3. Ph¶n øng x¶y ra theo quy luËt: Muèi A + H2O ----> Hi®roxit (r) + Axit Axit + Muèi B ----> Muèi míi + Axit míi. kÏm. .S¶n phÈm ph¶i cã chÊt: + KÕt tña. TÝnh thÓ tÝch khÝ B (®ktc) vµ khèi lîng chÊt r¾n D. C«ng thøc 1: Muèi + Muèi ---> 2 Muèi míi §iÒu kiÖn: .ThÓ tÝch khÝ CO2 lµ 3. thu ®îc chÊt khÝ B vµ kÕt tña C.1mol FeCl3 t¸c dông hÕt víi dung dÞch Na2CO3 d. Bµi 1: Cho 0.

05 0. thu ®îc 11. BaCl2 + Na2SO4 ----> BaSO4 + 2NaCl 0. Cho dung dÞch Pb(NO3)2 t¸c dông víi dung dÞch A (võa ®ñ). VËy kÕt tña lµ AgCl.13 VËy hçn hîp 2 muèi cÇn t×m lµ NaBr vµ NaI ---> %NaBr = 90. §em phÇn dung dÞch c« c¹n thu ®îc 16.58% vµ %NaI = 9..05 0. Hçn hîp 2 muèi cÇn t×m lµ NaF vµ NaCl PTHH: NaCl + AgNO3 ---> AgCl + NaNO3 Theo PT (1) th× nNaCl = nAgCl = 0.84g 57.05 0. * TH2: X kh«ng ph¶i lµ Flo(F). ---> Nång ®é cña BaCl2 = 0.77 − 0.34g kÕt tña. Bµi 4: Cho 31. a/ X¸c ®Þnh khèi lîng muèi cã trong dung dÞch B. T×m c«ng thøc cña NaX.1 mol Theo (1) sè mol BaCl2 tr«ng dd A lµ 0. thu ®îc 15.01 mol Sè mol MgCl2 = 16 .Nång ®é mol/l cña c¸c chÊt lµ: CM(Fe(NO3)2) = CM(Fe(NO3)3) = 0. Y lµ 2 halogen ë 2 chu k× liªn tiÕp) vµo dung dÞch AgNO3 d.49% vµ %NaF = 26.06 – 0.15g kÕt tña vµ dung dÞch B.1.77g hçn hîp muèi khan. * TH1: X lµ Flo(F) --> Y lµ Cl.2M. Híng dÉn: 75 .5 95 = 0. Híng dÉn: Ph¶n øng cña dung dÞch A víi dung dÞch Na2SO4.34g Theo PT(2) ta cã: 2 +X 3 3 1. X¸c ®Þnh nång ®é mol/l c¸c chÊt trong dung dÞch. Gäi Na X lµ c«ng thøc ®¹i diÖn cho 2 muèi. Y biÕt tØ lÖ sè mol XSO4 vµ Y2(SO4)3 trong dung dÞch A lµ 2 : 1 vµ tØ lÖ khèi lîng mol nguyªn tö cña X vµ Y lµ 8 : 7.42% Bµi 5: Dung dÞch A chøa 7.05 = 0. VËy trong 500ml dd A cã 0.51%. PTHH: Na X + AgNO3 ---> Ag X + NaNO3 (23 + X ) (108 + X ) 31.1 mol MgCl2. Sè mol Na2SO4 cßn d lµ 0.1 mol.84g hçn hîp NaX.34 ---> X = 83. NaY vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña mçi muèi.65g kÕt tña.5M Bµi 3: Cho 500ml dung dÞch A gåm BaCl2 vµ MgCl2 ph¶n øng víi 120ml dung dÞch Na2SO4 0.142 − 0.58 . NaY (X. thu ®îc 57. Híng dÉn.05 mol BaCl2 vµ 0.84 = 108 + X 57 .05 mol vµ sè mol NaCl = 0.5M d.1M vµ nång ®é cña MgCl2 = 0.01 .2g XSO4 vµ Y2(SO4)3.4 mol ---> %NaCl = 73. b/ TÝnh X.1 mol.

15/303 = 0.y = 2. Híng dÉn: §Ó chøng minh muèi cacbonat d.4 ---> X lµ Cu vµ Y lµ Fe VËy 2 muèi cÇn t×m lµ CuSO4 vµ Fe2(SO4)3. ---> %NaCl = 100%. Bµi 6: Cã 1 lit dung dÞch hçn hîp gåm Na2CO3 0.05 X.05 mol Gi¶i hÖ ta ®îc: mmuèi trong dd B = 8. Cho 43g hçn hîp BaCl2 vµ CaCl2 vµo dung dÞch trªn.1 vµ y = 0. Sau ph¶n øng c« c¹n dung dÞch vµ nung chÊt r¾n cßn l¹i tíi khèi lîng kh«ng ®æi thu ®îc r¾n X. a/ Chøng minh muèi cacbonat cßn d.25 mol.35 mol Ph¶n øng t¹o kÕt tña: BaCl2 + CO3 ----> BaCO3 + 2Cl CaCl2 + CO3 ---> CaCO3 + 2Cl Theo PTHH ta thÊy: Tæng sè mol CO3 ph¶n øng = (43 – 39. Tæng sè mol CO3 ban ®Çu = 0.2 KÕt tña A cã thµnh phÇn: %BaCO3 = 49. 76 .Y.3 ----> x = 0. mmuèi kÕt tña = 197x + 100y = 39.96)y = 7.7) : 11 = 0.15g --> Sè mol PbSO4 = x + 3y = 15.x + 2Y.3 mol.---> sè mol CO3 d b/ V× CO3 d nªn 2 muèi CaCl2 vµ BaCl2 ph¶n øng hÕt.6g (cã thÓ ¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng) Theo ®Ò ra vµ kÕt qu¶ cña c©u a ta cã: x:y=2:1 X:Y=8:7 x + 3y = 0. Sau khi c¸c ph¶n øng kÕt thóc thu ®îc 39. TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng r¾n X.62% vµ %CaCO3 = 50. 2) vµ ®Ò cho ta cã: mhh muèi = (X+96)x + (2Y+3. b/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng c¸c chÊt trong A.38% c/ ChÊt r¾n X chØ cã NaCl. ta chøng minh mmuèi ph¶n øng < mmuèi ban ®Çu Ta cã: Sè mol Na2CO3 = 0.7g kÕt tña A vµ dung dÞch B.PTHH x¶y ra: XSO4 + Pb(NO3)2 ---> PbSO4 + X(NO3)2 x x x mol Y2(SO4)3 + 3Pb(NO3)2 ---> 3PbSO4 + 2Y(NO3)3 y 3y 2y Theo PT (1.1 mol vµ sè mol (NH4)2CO3 = 0.x + 2.1M vµ (NH4)2CO3 0.y = 2.2 (I) ---> X. c/ Cho dung dÞch HCl d vµo dung dÞch B. VËy sè mol CO3 ph¶n øng < sè mol CO3 ban ®Çu.4 Tæng khèi lîng kÕt tña lµ 15.25M.7 Tæng sè mol Cl ph¶n øng = x + y = 0.

77 .

Au (Khi Nµo May Aã Z¸p S¾t Ph¶i Hái Cóc B¹c Vµng) ý nghÜa: K B C Na Mg Al Z F N S P H C A H A P a a n e i n b u g g u t + O2: nhiÖt ®é thêng ph¶n øng K B a C a Na Mg Al Z n F e ë nhiÖt ®é cao N i S n P H C b u A g H g Khã A u P t T¸c dông víi níc K B a C a Na Mg Al Kh«ng t¸c dông víi níc ë nhiÖt ®é thêng Z n F e N i S n P H C b u A g H g A u P t T¸c dông víi c¸c axit th«ng thêng gi¶i phãng Hidro Kh«ng t¸c dông. baz¬. CO kh«ng khö ®îc oxit nhiÖt ®é cao khö ®îc oxit c¸c kim lo¹i nµy ë Chó ý: . 78 . Fe. D·y ho¹t ®éng ho¸ häc cña kim lo¹i. Al. Mg. Pb. K.Chuyªn ®Ò 11: bµi to¸n hçn hîp kim lo¹i. .Trõ Au vµ Pt. K B a C a Na Mg Al Z n F e N i S n P H C b u A g H g A u P t Kim lo¹i ®øng tríc ®Èy kim lo¹i ®øng sau ra khái muèi K B a C a Na Mg Al Z n F e N i S n P H C b u A g H g A u P t H2. Zn. Cu.C¸c kim lo¹i ®øng tríc Mg ph¶n øng víi níc ë nhiÖt ®é thêng t¹o thµnh dd KiÒm vµ gi¶i phãng khÝ Hidro. c¸c kim lo¹i kh¸c ®Òu cã thÓ t¸c dông víi HNO3 vµ H2SO4 ®Æc nhng kh«ng gi¶i phãng Hidro. (H). Na. Thêng gÆp díi d¹ng kim lo¹i ph¶n øng víi axit. muèi vµ víi níc. Ag.

Lu ý: nh÷ng kim lo¹i ®Çu d·y (kim lo¹i t¸c dông ®îc víi níc) th× kh«ng tu©n theo quy t¾c trªn mµ nã x¶y ra theo c¸c bíc sau: Kim lo¹i kiÒm (hoÆc kiÒm thæ) + H2O  → Dung dÞch baz¬ + H2 Sau ®ã: Dung dÞch baz¬ + dung dÞch muèi  → Muèi míi + Baz¬ míi (*) §iÒu kiÖn(*): ChÊt t¹o thµnh ph¶i cã Ýt nhÊt 1 chÊt kÕt tña (kh«ng tan). Zn. Na. 1/ §èi víi chÊt khÝ. H2SO4 lo·ng t¹o muèi vµ gi¶i phãng H2.KÓ tõ Mg trë ®i kim lo¹i ®øng tríc ®Èy ®îc kim lo¹i ®øng sau ra khái muèi cña chóng. theo quy t¾c: ChÊt khö m¹nh + chÊt oxi hãa m¹nh  → chÊt oxi ho¸ yÕu + chÊt khö yÕu.Kim lo¹i ®øng tríc H t¸c dông víi dung dÞch axit HCl. Ca Kim lo¹i + H2O ----> Dung dÞch baz¬ + H2 . Kim lo¹i + Axit ----> Muèi + H2 Lu ý: Kim lo¹i trong muèi cã ho¸ trÞ thÊp (®èi víi kim lo¹i ®a ho¸ trÞ) . Ba. VD: cho Ba vµo dung dÞch CuSO4.Kim lo¹i võa t¸c dông víi axit.ý nghÜa cña d·y ho¹t ®éng ho¸ häc K Na Ba Ca Mg Al Zn Fe Ni Sn Pb H Ag Pt Au Cu Hg . Al. võa t¸c dông víi baz¬: (Be). Tríc tiªn: Ba + 2H2O  → Ba(OH)2 + CuSO4 Ba(OH)2 + H2  → Cu(OH)2 + BaSO4 §Æc biÖt: Cu + 2FeCl3 ---> CuCl2 + 2FeCl2 Cu + Fe2(SO4)3 ---> CuSO4 + 2FeSO4 C¸c bµi to¸n vËn dông sè mol trung b×nh vµ x¸c ®Þnh kho¶ng sè mol cña chÊt.Mét sè kim lo¹i võa t¸c dông ®îc víi axit vµ víi níc: K.D·y ®îc s¾p xÕp theo chiÒu gi¶m dÇn tÝnh ho¹t ®éng ho¸ häc (tõ tr¸i sang ph¶i) . Cr 2A + 2(4 – n)NaOH + 2(n – 2)H2O ---> 2Na4 – nAO2 + nH2 VÝ dô: 2Al + 2NaOH + 2H2O ----> 2NaAlO2+ 3H2 2Al + Ba(OH)2 + 2H2O ----> Ba(AlO2)2 + 3H2 Zn + 2NaOH ---> Na2ZnO2 + H2 Zn + Ba(OH)2 ---> BaZnO2 + H2 . (hçn hîp gåm cã 2 khÝ) 79 .

B. B chØ chøa 1 chÊt A hoÆc B . B d. nÕu hçn hîp chØ chøa B th×: mhh MB mhh M hh Nh vËy nÕu X. Y hÕt.Víi MA < MB nÕu hçn hîp chØ chøa A th×: nA = nB = mhh MA > nhh = < nhh = mhh M hh Nh vËy nÕu X. Mx 2/ §èi víi chÊt r¾n. Lu ý: . Y t¸c dông cha ®ñ víi B th× còng kh«ng ®ñ ®Ó t¸c dông hÕt víi hçn hîp A.Víi MA < MB. B hay X. Y t¸c dông víi A mµ cßn d. Mmin < nhh < Mmax TÝnh chÊt 3: Hçn hîp 2 chÊt A. B cã MA < MB vµ cã thµnh phÇn % theo sè mol lµ a(%) vµ b(%) Th× kho¶ng x¸c ®Þnh sè mol cña hçn hîp lµ. Y sÏ cã d ®Ó t¸c dông hÕt víi hçn hîp A. 80 .Víi bµi to¸n hçn hîp 2 chÊt A. B (cha biÕt sè mol) cïng t¸c dông víi 1 hoÆc c¶ 2 chÊt X. th× X. Y (®· biÕt sè mol). mB MB < nhh < mA MA Gi¶ sö A hoÆc B cã % = 100% vµ chÊt kia cã % = 0 hoÆc ngîc l¹i. TÝnh chÊt 2: MTB cña hh lu«n n»m trong kho¶ng khèi lîng mol ph©n tö cña c¸c chÊt thµnh phÇn nhá nhÊt vµ lín nhÊt.Khèi lîng trung b×nh cña 1 lit hçn hîp khÝ ë ®ktc: MTB = MTB = HoÆc: hîp) HoÆc: M 1V + M 21V2 22. Y cha. Cã thÓ gi¶ thiÕt hçn hîp A. NghÜa lµ sau ph¶n øng X. B . cßn A. 4V M 1V1 + M 2V2 V Khèi lîng trung b×nh cña 1 mol hçn hîp khÝ ë ®ktc: MTB = MTB = M 1n1 + M 2 ( n − n1 ) n M 1 x1 + M 2 (1− x1 ) 1 (n lµ tæng sè mol khÝ trong hçn (x1lµ % cña khÝ thø nhÊt) HoÆc: MTB = dhh/khÝ x . láng. §Ó biÕt sau ph¶n øng ®· hÕt A. MTB cña hh = mhh nhh TÝnh chÊt 1: MTB cña hh cã gi¸ trÞ phô thuéc vµo thµnh phÇn vÒ lîng c¸c chÊt thµnh phÇn trong hçn hîp.

1 2 Theo (1) → n A = 2nH 2 = 2 = 0.12 lÝt H2 (®ktc). Th«ng thêng ®ã lµ bµi to¸n hçn hîp hai kim lo¹i thuéc 2 chu kú.4 mol Al M = 0.2 2 M Theo bµi ra: → → x = 0.67 = 24. VÝ dô 2: Khi cho 3. ta thu ®îc 13.x) n = 2.4 2 = 0.0.4 4 22 .x + 27(1 .22.56 + 27.75.2 = 0.100% = 75.2. Bµi gi¶i V× ph¶n øng x¶y ra hoµn toµn nªn ta cã thÓ thay thÕ hçn hîp hai kim lo¹i kiÒm b»ng mét kim lo¹i t¬ng ®¬ng A cã ho¸ trÞ 1 (kim lo¹i kiÒm) 2 A + 2H2O  → 2 A OH + H2 (1) 1.4 5 4 . X¸c ®Þnh hai kim lo¹i vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña hçn hîp.4 (g/mol) % Fe = 0.5.8 gam.6 (mol) .2 2 M n 2 H2 2 .2 gam hçn hîp gåm Fe.1 0. Bµi gi¶i V× ph¶n øng hoµn toµn nªn ta cã thÓ thay hçn hîp Fe. Chó ý : Cã thÓ ¸p dông KLMTB cña mét hçn hîp vµo bµi to¸n x¸c ®Þnh tªn kim lo¹i.5. M 2 .2[ 2 x + 3(1 − x )] [56 x + 27 (1 − x)].x) PTHH: M + n HCl  → M Cl n + 2 .VÝ dô 1: Cho 22.2 2 M ( M + 35.2 n = nH 2 = 1 ..4.2 = 64..6.4 3 4 2 .4 4 .4 (mol) Khèi lîng muèi clorua khan: m= 2 .6 mol Fe vµ 0.4 2 → A = → Na = 23 < 3.x + 3(1 .6 2 .33% Ta cã n = 0.44 lÝt H2 (®ktc). TÝnh thµnh phÇn % khèi lîng mçi chÊt trong hçn hîp vµ khèi lîng muèi clorua khan thu ®îc. Al tan hoµn toµn trong HCl.2 2 M 2 .2 + 0.2 n 2 .1 gam hçn hîp hai kim lo¹i kiÒm thuéc hai chu kú liªn tiÕp t¸c dông hÕt víi níc ta thu ®îc 1. hai ph©n nhãm kÕ tiÕp. n ) = 22.4 = 44.2 + 3 . M = 56.1 = 31 g/mol A = 31 < K = 39 81 .56 4 . .1 (mol) 2 .6.6.67% % Al = 100 .3 = 2. Gäi x lµ sè mol Fe trong 1 mol hçn hîp. Al b»ng kim lo¹i t¬ng ®¬ng M cã ho¸ trÞ n .

Thµnh phÇn % khèi lîng: % Na = 0. Sau ph¶n øng thÊy cßn 6.72 lit H2 (®ktc). §¸p sè: a/ mMg = 2. Mg. TÝnh thµnh phÇn % vÒ khèi lîng cña mçi kim lo¹i trong hçn hîp ban ®Çu.37. a/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp.36 lit H2 (®ktc).LÊy m gam A hoµ tan b»ng mét lîng võa ®ñ dung dÞch axit HCl th× thu ®îc mét dung dÞch vµ 8.5. thu ®îc 5. . H·y tÝnh m gam vµ thµnh phÇn % theo khèi lîng cña mçi kim lo¹i trong hçn hîp.6 lit.23 31 .LÊy m gam A cho t¸c dông víi níc tíi khi hÕt ph¶n øng thÊy tho¸t ra 3. b/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch axit HCl cÇn dïng.100 = 37.72 lÝt H2 (®ktc).9%. a/ X¸c ®Þnh khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu.MÆt kh¸c: A = 31 = 23 + 39 2 → sè mol hai chÊt b»ng nhau nghÜa lµ trong 1 mol hçn hîp mçi kim lo¹i cã 0. TÝnh thµnh phÇn % vÒ khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp. Bµi 5: A lµ hçn hîp gåm: Ba. A- hçn hîp Kim lo¹i t¸c dông víi axit Bµi 1: Cho 10g hçn hîp gåm Zn vµ Cu t¸c dông víi dung dÞch axit H2SO4 lo·ng th× thu ®îc 2.3g hçn hîp gåm Mg vµ Zn b»ng dung dÞch axit HCl 1M th× thu ®îc 6.5 mol.36 lit H2 (®ktc).24 lit H2 (®ktc).1)% = 62.46g vµ mZn = 12. Al. . NhËn xÐt: Sö dông c¸c ®¹i lîng trung b×nh sÏ cho phÐp chóng ta gi¶i quyÕt nhanh c¸c bµi tËp ho¸ häc.2g hçn hîp gåm Mg vµ Fe b»ng dung dÞch axit HCl 1M.1% vµ % K = (100 .LÊy m gam A cho vµo dung dÞch xót d tíi khi hÕt ph¶n øng thÊy tho¸t ra 6.6 lit khÝ H2 (®ktc). th× thu dîc 3. §¸p sè: a/ b/ Bµi 3: Cho mét lîng hçn hîp gåm Ag vµ Zn t¸c dông víi lîng d dung dÞch axit H2SO4.84g vµ b/ Vdd HCl 1M = 0.25g mét chÊt r¾n kh«ng tan. 82 . §¸p sè: Bµi 2: Hoµ tan 5. . b/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch axit HCl ®· dïng. §¸p sè: Bµi 4: Hoµ tan hoµn toµn 15.96 lit H2 (®ktc).

4g.0375mol mét chÊt r¾n kh«ng hoµ tan trong HCl.75M. b/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña Fe.02M vµ Ba(OH)2 cÇn dïng ®Ó trung hoµ dung dÞch A.275 g A vµo 125ml dd B chøa ®ång thêi HCl nång ®é C1(M) vµ H2SO4 nång ®é C2(M). b/ %Mg = 30% vµ %Fe = 70%. mMg = 2. M trong hçn hîp. a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i M. ThÊy tho¸t ra 1400 ml khÝ H2 (ë ®ktc) vµ dd D. MÆt kh¸c lÊy 4.5M thu ®îc 6. §¸p sè: a/ %Fe = 46.48 lit khÝ (®ktc). b/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch B gåm NaOH 0.72 lit khÝ (®ktc). dung dÞch thu ®îc kh«ng lµm ®æi mµu giÊy quú. b/ TÝnh C1 vµ C2 cña dd B.52g muèi khan.55g. R trong hçn hîp.8g kim lo¹i M tan hÕt vµo 200ml dung dÞch H2SO4 nång ®é 2M th× H2SO4 cßn d. a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i R.§¸p sè: m = 24.6g kim lo¹i M tan hÕt vµo 400ml dung dÞch H2SO4 nång ®é 1M th× H2SO4 cßn d.7g. 83 . b/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña Fe. MÆt kh¸c muèn hoµ tan hÕt 4.5M thu ®îc 6. ®øng tríc hi®r« trong d·y ho¹t ®éng ho¸ häc. a/ ViÕt c¸c PTP¦ x¶y ra. Zn trong 500ml dung dÞch HCl 0. Bµi 10: Hçn hîp A gåm Mg vµ kim lo¹i M ho¸ trÞ III. Sau khi trung hoµ dd D cßn thu ®îc 0.72% b/ Vdd B = 1(lit) Bµi 7: Hoµ tan hÕt 12g hçn hîp A gåm Fe vµ kim lo¹i M (ho¸ trÞ II kh«ng ®æi) vµo 200ml dung dÞch HCl 3. Bµi 3: Hoµ tan hçn hîp gåm Fe.65g trong ®ã mBa = 19.72 lit khÝ (®ktc).28% vµ %Zn = 53.4M ®îc dung dÞch A vµ 10.1g hçn hîp A gåm Fe vµ kim lo¹i M (ho¸ trÞ II kh«ng ®æi) vµo 150ml dung dÞch HCl 3M th× thu ®îc 4. Hoµ tan hoµn toµn 1.3g hçn hîp A gåm Fe vµ kim lo¹i R (ho¸ trÞ II kh«ng ®æi) vµo 300ml dung dÞch HCl 2. mAl = 2. MÆt kh¸c lÊy 3. §¸p sè: a/ M lµ Mg. §¸p sè: a/ vµ b/ Bµi 9: Hoµ tan hÕt 12.875g kim lo¹i M th× cÇn ph¶i dïng 100ml dung dÞch H2SO4 0. §Ó trung hoµ hoµn toµn lîng a xÝt d trong D cÇn dïng 50ml dd Ba(OH)2 1M. a/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi kim lo¹i. Bµi 8: Hoµ tan hÕt 11.

2 = 0. VËy khèi lîng cña c¸c chÊt trong hçn h¬p lµ: mMg = 0.0375 mol.1 = 0. sè mol Ba2+ = 0.225 mol ( V× sè mol cña H2 tho¸t ra = 0. 2 + 0. SO4 . 0.  → H+ + OHH2 O (3) 2+ 2 → Ba + SO4 BaSO4 (4) Theo bµi ra ta cã: Sè mol OH. y lÇn lît lµ sè mol cña Mg vµ Al trong 1. Híng dÉn gi¶i: a/ c¸c PTHH x¶y ra.125C2 sè mol H+ tham gia c¸c ph¶n øng (1.125C2 = 0. Do ®ã sè mol cña SO42. Bµi 11: Cho 9.2. Nªn ta cã nång ®é mol/ lit cña dd H2SO4 lµ: C2 = 0. M3+.2 mol Theo (5): Sè mol cña kim lo¹i M ≤ 0.0375 : 0.35g M cÇn dïng kh«ng qu¸ 200ml dd HCl 1M.= sè mol cña BaSO4 = 0. 0.05 mol > sè mol cña BaSO4 = 0.0375 (mol) Thay vµ ( * ) ta ®îc: C1 = 1. Nh vËy chøng tá SO42.®· ph¶n øng hÕt vµ Ba2+ cßn d. 1 .0625 mol ) Ta cã: 0.225 (*) MÆt kh¸c . 2): x + 1.c/ T×m NTK cña kim lo¹i M (AM) vµ khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp A ®em thÝ nghiÖm. khuÊy ®Òu cho ph¶n øng hoµn toµn. Mg2+. Trung hoµ dd D b»ng Ba(OH)2.= 0.0625 .2 lit dung dÞch hçn hîp gåm Ba(OH)2 0.125 = 0.2 : 3 ) = 20.  → Mg + 2H+ Mg2+ + H2 (1) + 3+  → 2M + 6H 2M + 3H2 (2) + 2Trong dd D cã c¸c Ion: H d .3) lµ: 0.275 g hçn hîp A Ta cã: 24x + 27y = 1.5 y = 0.2 x 1 = 0. BiÕt r»ng ®Ó hoµ tan 1. Sau khi ph¶n øng hoµn toµn.1 mol Sè mol Ba2+ = sè mol Ba(OH)2 = 0.0625 (II) Gi¶i hÖ pt (I) vµ (II) ta ®îc: x = y = 0. råi läc lÊy kÕt tña vµ 84 .05 mol.675 g.35 : ( 0. 2M + 6HCl  → 2MCl3 + 3H2 (5) Sè mol HCl = 0.3M V× sè mol cña H2SO4 = sè mol cña SO42. b/ Sè mol H+ trong dd B = 0.2 M c/ PTP¦ hoµ tan M trong HCl.25 V× M lµ kim lo¹i ho¸ trÞ III nªn M ph¶i lµ: Al (nh«m) Gäi x.05 .025.7M. Cl . thªm tiÕp vµo cèc 1.275 (I) Theo PT (1.6 g vµ mAl = 0.= 2 sè mol Ba(OH)2 = 0.0375 mol.125C1 + 2 .05M vµ NaOH 0.86g hçn hîp gåm Mg vµ Zn vµo 1 cèc chøa 430ml dung dÞch H2SO4 1M lo·ng.125C1 + 2 .2 : 3 (V× theo bµi ra M bÞ hoµ tan hÕt) Do ®ã NTK cña M lµ: AM ≥ 1.

06 mol Nung kÕt tña.4108 V× x > 0 vµ y > 0 nªn sè mol axit tham gia ph¶n øng víi kim lo¹i lµ: 0.86 : 24 = 0.1517 < nhh kim lo¹i < 0. TÝnh khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu. Híng dÉn.06 mol Sè mol NaOH = 0.06 0. Sau khi hoµ tan hÕt trong dung dÞch cã.86 – 2(x + y) 0. §Æt sè mol Mg vµ Zn lµ x vµ y.06 mol cßn: 0 0.43.2 = 0.05 = 0.96 – 0.06 0.86 – 2(x + y) + 2x + 2y = 0.2 + 0. x mol MgX2 .4108 mol 0.06 0. Ta cã: nROH = 2nBa(OH) 2 + nNaOH = 0.1mol TiÕp tôc cã ph¶n øng x¶y ra: Zn(OH)2 + 2ROH ----> R2ZnO2 + 2H2O b®: y 0.1 mol Pø: y1 2y1 mol cßn: y – y1 0. 0.1= 0. Cho dung dÞch t¸c dông víi dung dÞch baz¬.1517 mol Gi¶ sö hçn hîp chØ Mg ---> y = 0 VËy x = 9.43 mol §Æt HX lµ c«ng thøc t¬ng ®¬ng cña H2SO4 ---> nHX = 2nH 2 SO 4 = 0. Ba(OH)2 + H2SO4 ---> BaSO4 + 2H2O b®: 0.43 0 mol pø: 0.86 – 2(x + y) mol MgX2 + 2ROH ----> Mg(OH)2 + 2RX x 2x x mol ZnX2 + 2ROH ----> Zn(OH)2 + 2RX y 2y y mol Ta cã nROH ®· ph¶n øng = 0.7 . VËy axit d --> Do ®ã Zn vµ Mg ®· ph¶n øng hÕt. y mol ZnX2 .1 – 2y1 mol ( §iÒu kiÖn: y ≥ y1) Ph¶n øng t¹o kÕt tña. HX + ROH ---> RX + H2O.84 mol §Æt ROH lµ c«ng thøc tng ®¬ng cho 2 baz¬ ®· cho.06 0.86 (I) Sè mol H2SO4 = 043.86 – 2(x + y) mol HX vµ 0.86 : 65 = 0.2 .nung nãng ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi th× thu ®îc 26. VËy y = 9. 0.3034 < 2x + 2y < 0.8216 nhËn thÊy lîng axit ®· dïng < 0. 0.08g chÊt r¾n. 1.86 mol.86 mol Sè mol Ba(OH)2 = 1.43 mol SO4.43 – 0. Ta cã: 24x + 65y = 9.86 mol VËy nROH d = 0.06.96 mol PTHH x¶y ra Gi¶ sö hçn hîp chØ chøa m×nh Zn ---> x = 0. Mg(OH)2 -----> MgO + H2O 85 .84 = 0.2 = 0.86 = 0.

05 VËy 40x = 12.26g vµ mZn = 65 .17.04 = 2.05 mol. a.1 – 2y1 = 0 (v× nROH ph¶n øng hÕt) ----> y1 = 0. Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh (I. 0.1 ---> x = 12.1 – 2y1 ≥ 0 ---> y1 ≤ 0. thay vµo (II) ta ®îc: 40x + 81y = 16.1 : 40 = 0.01036 KÕt qu¶ y < y1 (kh«ng phï hîp víi ®iÒu kiÖn y ≥ y1 ) ---> lo¹i.2 : 18(a + b) < 18.MA + b(2MA + 16) = 17.2 : 17a + 18b = 18.15. Híng dÉn: Gäi c«ng thøc cña 2 chÊt ®· cho lµ A vµ A2O.05) phï hîp VËy mMg = 24 .08 ---> 40x + 81(y – y1) = 12.1 (II) • Khi y – y1 = 0 ---> y = y1 ta thÊy 0.3025 mol Thay vµo (I) ta ®îc y = 0.2 : 18(a + b). b lÇn lît lµ sè mol cña A vµ A2O ViÕt PTHH: Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng ta cã: a.2g hçn hîp gåm kim lo¹i kiÒm A vµ oxit cña nã vµo 1600g níc ®îc dung dÞch B. II) ---> x = 0. B- hçn hîp Kim lo¹i t¸c dông víi níc vµ baz¬ Bµi 1: Hoµ tan hoµn toµn 17.17.x x mol Zn(OH)2 -------> ZnO + H2 O y – y1 y – y1 mol BaSO4 ----> kh«ng bÞ nhiÖt ph©n huû.0.17. C« c¹n dung dÞch B ®îc 22. a/ T×m kim lo¹i vµ thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi chÊt trong hçn hîp.2 : (a + b) T¬ng ®¬ng: MTB = 18.17.2 (*) Khèi lîng trung b×nh cña hçn hîp: MTB = 17.04 ( y = y1 ≤ 0.4 (II) LÊy (II) – (I): 17a + 18b = 5.5M cÇn dïng ®Ó trung hoµ dung dÞc B.06 = 26.6g • Khi y – y1 > 0 --> y > y1 ta cã 0.06 mol Ta cã: 40x + 81(y – y1) + 233. 0. NhËn thÊy: 18.2 : 5.2 86 . b/ TÝnh thÓ tÝch dung dÞch H2SO4 0. 0.3025 = 7.38275 vµ y = 0.2 (I) (a + 2b)(MA + 17) = 22.4g hi®roxit kim lo¹i khan.

4 lit. Gi¶i hÖ PT to¸n häc vµ tÝnh to¸n theo yªu cÇu cña ®Ò bµi. biÕt r»ng tØ lÖ sè mol cña chóng trong hçn hîp lµ 1 : 1.3% vµ %K2O = 54. nªn 2 kim lo¹i ®ã lµ: A lµ Na(23) vµ B lµ K(39) b/ Ta cã: nROH = nR = 0. §Ó trung hoµ dung dÞch A ph¶i dïng 50ml dung dÞch HCl 2M. b/ Sôc CO2 vµo dung dÞch A thu ®îc dung dÞch B.33% .7g kÕt tña. TÝnh thÓ tÝch khÝ CO2 ®· bÞ hÊp thô.> MA < MR < MB .2g hçn hîp 2 kim lo¹i kiÒm thuéc 2 chu kú liªn tiÕp trong b¶ng tuÇn hoµn ph¶n øng víi H2O d. §¸p sè: a/ .67% vµ %Na2O = 97.7% b/ . ----> MR = 6. Bµi 2: Hoµ tan hoµn toµn 3. a/ TÝnh thµnh phÇn % vÒ khèi lîng tõng kim lo¹i trong hçn hîp ban ®Çu. Cho B ph¶n øng víi BaCl2 d thu ®îc 19. thu ®îc 2.5.24 lit khÝ (®ktc) vµ dung dÞch A.2 mol.65g b/ 2 kim lo¹i ®ã lµ: Na vµ K.---> MTB < 59. sau ph¶n øng thu ®îc dung dÞch B.2 mol PTHH x¶y ra: CO2 + 2ROH ----> R2CO3 + H2O CO2 + ROH ---> RHCO3 87 . gi¶ sö MA < MB ---.TH: A lµ Na ----> Vdd axit = 0.75 < MA < 59. VËy A cã thÓ lµ: Na(23) hoÆc K(39). ViÕt PTHH x¶y ra: Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng: nR = 2nH 2 = 0.Víi A lµ Na th× %Na = 2. §¸p sè: a/ mMuèi = 6.Víi A lµ K th× %K = 45.2 = 31 Theo ®Ò ra: 2 kim lo¹i nµy thuéc 2 chu k× liªn tiÕp.TH: A lµ K -----> Vdd axit = 0.5 Ta cã: MA < 59.56 lit . Híng dÉn: a/ §Æt R lµ KHHH chung cho 2 kim lo¹i kiÒm ®· cho MR lµ khèi lîng trung b×nh cña 2 kim lo¹i kiÒm A vµ B.5 < 2MA + 16 ---> 21. Bµi 3: Cho 6. a/ NÕu c« c¹n dung dÞch B th× sÏ thu ®îc bao nhiªu gam hçn hîp muèi khan? b/ X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i kiÒm trªn.2 : 0.1g hçn hîp 2 kim lo¹i kiÒm trong níc thu ®îc dung dÞch A.

85g. NÕu thªm 180ml dung dÞch Na2SO4 0. Bµi 5: Mét hçn hîp X gåm 2 kim lo¹i A. 88 .48 lit khÝ H2 (®ktc).94g hçn hîp A vµ B tan hoµn toµn trong 500g H2O thu ®îc 500ml dung dÞch C(d = 1.5M vµo dung dÞch D th× cha kÕt tña hÕt ®îc Ba(OH)2.6g vµ mK = 3.15g. T×m A vµ B. X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i kiÒm ë trªn. X¸c ®Þnh D vµ khèi lîng cña D. b/ kim lo¹i D lµ Ba.9g.Theo bµi ra khi cho BaCl2 vµo dung dÞch B th× cã kÕt tña. b/ Thªm vµo 8. §¸p sè: 2 kim lo¹i kiÒm lµ Na vµ K. NÕu thªm 210ml dung dÞch Na2SO4 0.03464g/ml). §¸p sè: a/ mNa = 4.6 lit H2 (®ktc). 1 kim lo¹i kiÒm thæ D ®îc hçn hîp Y. cã khèi lîng lµ 8. --> mBa = 6. C« c¹n dung dÞch E ta ®îc chÊt r¾n Z cã khèi lîng lµ 22.5M vµo dung dÞch D th× dung dÞch sau ph¶n øng cßn d Na2SO4. Bµi 6: Hoµ tan 23g mét hçn hîp gåm Ba vµ 2 kim lo¹i kiÒm A. Bµi 4: Hai kim lo¹i kiÒm A vµ B cã khèi lîng b»ng nhau.5g. Cho 17.5g hçn hîp X trªn. Nh vËy trong B ph¶i cã R2CO3 v× trong 2 lo¹i muèi trªn th× BaCl2 chØ ph¶n øng víi R2CO3 mµ kh«ng ph¶n øng víi RHCO3. BaCl2 + R2CO3 ----> BaCO3 + RCl ---> nCO 2 = nR 2 CO 3 = nBaCO 3 = 19. cho Y t¸c dông víi níc thu ®îc dung dÞch E vµ 4. Cho X ph¶n øng hÕt víi níc cho ra 3.36 lit khÝ H2(®ktc) a/ X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i vµ tÝnh khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu.7 : 197 = 0.1 mol ----> VCO 2 = 2. B thuéc 2 chu k× liªn tiÕp trong b¶ng tuÇn hoµn.24 lÝt. B thuéc 2 chu kú kÕ tiÕp nhau trong b¶ng tuÇn hoµn vµo níc thu ®îc dung dÞch D vµ 5.

Híng dÉn gi¶i Fe + 2AgNO3  → Fe(NO3)2 + 2Ag ( 1 ) Fe + Cu(NO3)2  → Fe(NO3)2 + Cu (2) n n Sè mol cña c¸c chÊt lµ: Fe = 0.15M 89 .03 mol. §/S: a/ mA = 3.02 x 108 + 0. a/ TÝnh sè gam chÊt r¾n A.03 = 0.05M vµ CM [ Fe (NO 3 ) 2 ] = 0. Thªm 2. a/ TÝnh khèi lîng chÊt r¾n A. n Cu(NO3)2 = 0.07 mol Cu(NO3)2 cßn d.2M 2/ Cho 1.35M . Theo (pø ( 2 ): ta cã nCu(NO3)2 pø = nFe cßn d = 0. b/TÝnh nång ®é mol/lit cña c¸c muèi trong dung dÞch B. Fe + 2AgNO3  → Fe(NO3)2 + 2Ag Fe + Cu(NO3)2  → Fe(NO3)2 + Cu Bµi tËp ¸p dung: 1/ Cã 200ml hçn hîp dung dÞch gåm AgNO3 0.24g bét Fe kim lo¹i vµo dung dÞch ®ã khuÊy ®Òu tíi ph¶n øng hoµn toµn thu ®îc chÊt r¾n A vµ dung dÞch B. Sau khi ph¶n øng kÕt thóc thu ®îc chÊt r¾n A vµ dung dÞch B. Gi¶ sö thÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi.07 mol ChÊt r¾n A gåm Ag vµ Cu mA = 0.44g b/ CM [ Cu(NO 3 ) 2 ] d = 0. CM [ Fe (NO 3 ) 2 ] = 0.5M.hçn hîp Kim lo¹i t¸c dông víi dung dÞch muèi.03 x 64 = 4.1M vµ Cu(NO3)2 0. ThÝ dô 1: Ng©m thanh s¾t vµo hçn hîp dung dÞch gåm AgNO3 vµ Cu(NO3)2 Ph¶n øng x¶y ra theo thø tù nh sau: * Muèi cña kim lo¹i cã tÝnh oxi ho¸ m¹nh h¬n sÏ ( Ag+ > Cu2+ ) tham gia ph¶n øng tríc víi kim lo¹i ( hoÆc nãi c¸ch kh¸c lµ muèi cña kim lo¹i ho¹t ®éng ho¸ häc yÕu h¬n sÏ tham gia ph¶n øng tríc ).68 g Fe vµo 200ml hçn hîp dung dÞch gåm Cu(NO3)2 0.02 mol . ThÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi V = 0.1M. b/ TÝnh nång ®é mol/lit cña dung dÞch B.01 mol .15M vµ AgNO3 0.04 mol .03 mol. VËy sau pø ( 2 ): nCu(NO3)2 cßn d lµ = 0. Theo pø ( 1 ): nFe ( pø ) = 0.1 mol V× Ag ho¹t ®éng ho¸ häc yÕu h¬n Cu nªn muèi cña kim lo¹i Ag sÏ tham gia ph¶n øng víi Fe tríc. VËy sau ph¶n øng ( 1 ) th× nFe cßn l¹i = 0. biÕt r»ng thÓ tÝch dung dÞch kh«ng ®æi.2 lit VËy nång ®é mol/lit cña dung dÞch sau cïng lµ: CM [ Cu(NO 3 ) 2 ] d = 0. AgNO3 = 0.04 mol Fe(NO3)2 vµ 0.1 – 0.08g dung dÞch B gåm: 0.C.

 → Zn + CuSO4 ZnSO4 + Cu (1) x x x x (mol)  → Fe + CuSO4 FeSO4 + Cu (2) y y y y (mol) V× khèi lîng dung dÞch gi¶m 0.2 g vµ mZn = / 1. mCu = 3.5 lÇn nång ®é muèi Fe * NÕu lµ nång ®é mol/lit th× ta cã x : y = 2.11 Hay 8y – x = 0.3 g Gi¶i hÖ (I) vµ (II) ta ®îc: x= 0.11 g Theo ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng ta cã: (160y – 152y) + (160x – 161x) = 0. Gi¶ thiÕt Cu gi¶i phãng ®Òu b¸m hÕt vµo c¸c thanh kim lo¹i.0195 mol mCu = 2.mkim lo ai giai phong V× Zn ho¹t ®éng ho¸ häc m¹nh h¬n Fe.11 (I) MÆt kh¸c: nång ®é muèi Zn = 2.NÕu khèi lîng thanh kim lo¹i t¨ng = mkim lo ¹i giai phong .ThÝ dô 2: Cho hçn hîp gåm bét s¾t vµ kÏm vµo trong cïng 1 èng nghiÖm ( 1 lä ) chøa dung dÞch AgNO3.944 g vµ mZn = 1. H·y tÝnh khèi lîng Cu b¸m trªn mçi thanh. §ång thêi khèi lîng dung dÞch sau ph¶n øng gi¶m so víi tríc ph¶n øng 0. Tøc lµ khèi lîng 2 thanh kim lo¹i t¨ng 0.046 mol vµ y = 0. sau mét thêi gian lÊy 2 miÕng kim lo¹i ra th× trong dung dÞch nhËn ®îc biÕt nång ®é cña muèi Zn gÊp 2.05 mol .11 g.02 mol vµ y = 0.5 lÇn muèi Fe.NÕu khèi lîng thanh kim lo¹i t¨ng = mkim lo ¹i tan .5 (II) (V× thÓ tÝch dung dÞch kh«ng ®æi) * NÕu lµ nång ®é % th× ta cã 161x : 152y = 2. Ph¶n øng x¶y ra theo thø tù nh sau: Kim lo¹i cã tÝnh khö m¹nh h¬n sÏ tham gia ph¶n øng tríc víi muèi.5 (II)/ (Khèi lîng dd chung) Gi¶i hÖ (I) vµ (II) ta ®îc: x = 0.267 g 90 . Nªn Zn tham gia ph¶n øng víi muèi tríc. Zn + 2AgNO3  → Zn(NO3)2 + 2Ag Fe + 2AgNO3 d  → Fe(NO3)2 + 2Ag Bµi tËp ¸p dông: Nhóng 2 miÕng kim lo¹i Zn vµ Fe cïng vµo mét èng nghiÖm ®ùng dung dÞch CuSO4. Híng dÉn gi¶i: .mkim lo ai tan .11g.

chÊt r¾n thu ®îc lµ Fe cha tham gia ph¶n øng Cu võa ®îc sinh ra.Ph¬ng ph¸p dïng mèc so s¸nh Bµi to¸n 1: Nhóng 2 kim lo¹i vµo cïng 1 dung dÞch muèi cña kim lo¹i ho¹t ®éng ho¸ häc yÕu h¬n (c¸c kim lo¹i tham gia ph¶n øng ph¶i tõ Mg trë ®i). FeSO4.NÕu cho hçn hîp gåm 2 kim lo¹i lµ: Mg vµ Fe vµo cïng mét èng nghiÖm th× lóc nµy x¶y ra ph¶n øng theo thø tù lÇn lît nh sau:  → Mg + CuSO4 MgSO4 + Cu ( 1 ) . + Fe cßn d vµ CuSO4 hÕt: dung dÞch thu ®îc sau 2 ph¶n øng lµ: MgSO4. FeSO4. cã thÓ cã Mg cß d.Ph¶n øng (1) sÏ dõng l¹i khi CuSO4 tham gia ph¶n øng hÕt vµ Mg dïng víi lîng võa ®ñ hoÆc cßn d. chÊt r¾n thu ®îc lµ Cu vµ cã thÓ cã Fe d. Trêng hîp 1: NÕu cho 2 kim lo¹i trªn vµo 2 èng nghiÖm ®ùng cïng 1 dung dÞch muèi th× lóc nµy c¶ 2 kim lo¹i ®ång thêi cïng x¶y ra ph¶n øng.Sau ph¶n øng (2) cã thÓ x¶y ra c¸c trêng hîp ®ã lµ: + C¶ Fe vµ CuSO4 ®Òu hÕt: dung dÞch thu ®îc sau 2 ph¶n øng lµ: MgSO4. VÝ dô: Cho 2 kim lo¹i lµ Mg vµ Fe vµo 2 èng nghiÖm chøa dung dÞch CuSO4 X¶y ra ®ång thêi c¸c ph¶n øng:  → Mg + CuSO4 MgSO4 + Cu  → Fe + CuSO4 FeSO4 + Cu Trêng hîp 2: . Gi¶i thÝch: Khi cho 2 kim lo¹i trªn vµo cïng 1 èng nghiÖm chøa muèi cña kim lo¹i ho¹t ®éng ho¸ häc yÕu h¬n th× kim lo¹i nµo ho¹t ®éng ho¸ häc m¹nh h¬n sÏ tham gia ph¶n øng tríc víi muèi theo quy íc sau: Kim lo¹i m¹nh + Muèi cña kim lo¹i yÕu h¬n  → Muèi cña kim lo¹i m¹nh h¬n + Kim lo¹i yÕu Trêng hîp ngo¹i lÖ: Fe ( r ) + 2FeCl3 ( dd ) Cu ( r ) + 2FeCl3 ( dd )  →  → 3FeCl2 ( dd ) 2FeCl2 ( dd ) + CuCl2 ( dd ) 91 . Lóc nµy dung dÞch thu ®îc lµ MgSO4. + CuSO4 cßn d vµ Fe hÕt: dung dÞch thu ®îc sau 2 ph¶n øng lµ : MgSO4 . . chÊt r¾n thu ®îc lµ Cu.Cã ph¶n øng (2) x¶y ra khi CuSO4 sau khi tham gia ph¶n øng (1) cßn d (tøc lµ Mg ®· hÕt)  → Fe + CuSO4 FeSO4 + Cu ( 2 ) . chÊt r¾n thu ®îc lµ Cu. FeSO4 vµ cã thÓ cã CuSO4 cßn d .

Fe.dung dÞch A kh«ng cã: AgNO3 vµ Cu(NO3)2 . Fe ph¶n øng mét phÇn vÉn cßn d (tøc lµ hçn hîp dung dÞch hÕt) th× dung dÞch A chøa Mg(NO3)2. • Mg hÕt. Trêng hîp 3: Muèi d.Bµi to¸n 2: Cho hçn hîp (hoÆc hîp kim) gåm Mg vµ Fe vµo hçn hîp dung dÞch muèi cña 2 kim lo¹i yÕu h¬n. Cu. Fe(NO3)2 vµ chÊt r¾n B chøa Fe d. Ag. Cu. Trêng hîp 1: Kim lo¹i d. . a/ Cã thÓ x¶y ra nh÷ng ph¶n øng nµo? b/ Dung dÞch A cã thÓ cã nh÷ng muèi nµo vµ chÊt r¾n B cã nh÷ng kim lo¹i nµo? H·y biÖn luËn vµ viÕt c¸c ph¶n øng x¶y ra. (c¸c kim lo¹i tham gia ph¶n øng ph¶i tõ Mg trë ®i) Bµi 1: Cho hîp kim gåm Fe vµ Mg vµo hçn hîp dung dÞch gåm AgNO3 vµ Cu(NO3)2 thu ®îc dung dÞch A vµ chÊt r¾n B. Fe(NO3)2 . Cu. .Dung dÞch A: Mg(NO3)2. 2 kim lo¹i ph¶n øng hÕt. • NÕu Mg d th× Fe cha tham gia ph¶n øng nªn dung dÞch A chØ cã Mg(NO3)2 vµ chÊt r¾n B chøa Mg d. V× Ion Ag + cã tÝnh oxi ho¸ m¹nh h¬n ion Cu 2+ nªn muèi AgNO3 sÏ tham gia ph¶n øng tríc. 92 ChÊt khö m¹nh + chÊt Oxi ho¸ m¹nh  → ChÊt Oxi ho¸ yÕu + chÊt khö yÕu.chÊt r¾n B cã Ag vµ Cu. Trêng hîp 2: Kim lo¹i vµ muèi ph¶n øng võa hÕt. muèi hÕt * §iÒu kiÖn chung .ChÊt r¾n B: Ag. Ag. Do Mg ho¹t ®éng ho¸ häc m¹nh h¬n Fe nªn Mg sÏ tham gia ph¶n øng tríc. Mg + 2AgNO3  → Mg(NO3)2 + 2Ag (1) Mg + Cu(NO3)2  → Cu(NO3)2 + Cu (2) Fe + 2AgNO3  → Fe(NO3)2 + 2Ag (3) Fe + Cu(NO3)2  → Fe(NO3)2 + Cu (4) C©u b Cã c¸c trêng hîp cã thÓ x¶y ra nh sau. • NÕu Mg ph¶n øng võa hÕt víi hçn hîp dung dÞch trªn vµ Fe cha ph¶n øng th× dung dÞch A chØ cã Mg(NO3)2 vµ chÊt r¾n B chøa Fe. Híng dÉn c©u a. Ag. Tu©n theo quy luËt: Nªn cã c¸c ph¶n øng. Cu.

8 g V× thÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi nªn V = 1 lit VËy nång ®é cña c¸c chÊt sau ph¶n øng lµ : 93 .2M vµ CuSO4 0. sau ph¶n øng (1) th× Ag NO3 ph¶n øng hÕt vµ Fe cßn d: 0. thÊy khèi lîng cña thanh t¨ng 1.05 mol Sau ph¶n øng (2) Fe tan hÕt vµ cßn d CuSO4 lµ: 0.(duy nhÊt) • NÕu AgNO3 ph¶n øng võa hÕt vµ Cu(NO3)2 cha ph¶n øng: th× dung dÞch A chøa Cu(NO3)2. Thanh M cã tan hÕt kh«ng? TÝnh khèi lîng chÊt r¾n A thu ®îc sau ph¶n øng vµ nång ®é mol/lit c¸c chÊt cã trong dung dÞch B (gi¶ sö thÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi) Híng dÉn gi¶i: a/ M lµ Fe. sè mol AgNO3 = 0. 0. Mg(NO3)2.2 ( mol ) 2+ Ag Cã TÝnh o xi ho¸ m¹nh h¬n Cu nªn muèi AgNO3 tham gia ph¶n øng víi Fe tríc. Fe(NO3)2 .05 mol CuSO4 d ChÊt r¾n A lµ: cã 0.4g nhóng vµo hh dung dÞch chøa AgNO3 0. sè mol CuSO4 = 0. (chÊt khö + Fe Cu2+ Ag+ (chÊt oxh m¹nh) 0. Sau mét thêi gian lÊy thanh M ra vµ c©n l¹i. Mg(NO3)2. PTHH :  → Fe + 2AgNO3 Fe(NO3)2 + 2Ag (1)  → Fe + CuSO4 FeSO4 + Cu (2) Theo bµi ra ta thÊy. Fe(NO3)2 vµ chÊt r¾n B chØ cã Ag.2 mol.05 mol FeSO4 vµ 0.1M.(duy nhÊt) • AgNO3 hÕt vµ Cu(NO3)2 ph¶n øng mét phÇn vÉn cßn d: th× dung dÞch A chøa Cu(NO3)2 d Mg(NO3)2.6g. Fe.1 mol. Bµi tËp: Mét thanh kim lo¹i M ho¸ trÞ II ®îc nhóng vµo trong 1 lit dung dÞch CuSO4 0.Dung dÞch A ch¾c ch¾n cã: Mg(NO3)2. Cu(NO3)2.* §iÒu kiÖn chung .3M.5M. • NÕu AgNO3 d vµ Cu(NO3)2 cha ph¶n øng: th× dung dÞch A chøa AgNO3.15 mol. Fe(NO3)2 vµ chÊt r¾n B chØ cã Ag. Cu. b/ sè mol Fe = 0.05 mol Dung dÞch thu ®îc sau cïng lµ: cã 0.1 mol Fe(NO3)2. nång ®é CuSO4 gi¶m cßn b»ng 0.15 0. a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i M b/ LÊy thanh M cã khèi lîng ban ®Çu b»ng 8.05 mol Cu mA = 24.2 mol Ag vµ 0.1 0. Fe(NO3)2 vµ chÊt r¾n B chØ cã Ag.KÕt tña B kh«ng cã: Mg.

1M.2 – 0.05M Bµi 1: Nhóng mét thanh kim lo¹i M ho¸ trÞ II vµo 0.1 ( 108 + 64 ) = 17. PTHH:  → Fe + 2AgNO3 Fe(NO3)2 + 2Ag (1)  → Fe + CuSO4 FeSO4 + Cu (2) Ta cã 2 mèc ®Ó so s¸nh: . Nhng kh«ng biÕt sè mol cña Fe (chÊt khö Fe Cu2+ Ag+ (chÊt oxh m¹nh) 0.1 mol Cu mA = 0.72g + 94 .07 mol. Fe tan hÕt. Tæng sè mol Fe tham gia c¶ 2 ph¶n øng lµ: 0.07 ( ë p 2 ) = 0.48 g. Cu(NO3)2 ph¶n øng mét phÇn vµ Fe tan hÕt. CM [ CuSO 4 ] d = 0.5 (0.40 g trong khi nång ®é CuSO4 cßn l¹i lµ 0.2 g theo ®Ò cho mA = 15. vËy M lµ Fe b/ ta chØ biÕt sè mol cña AgNO3 vµ sè mol cña Cu(NO3)2.2M. TÝnh m(g)? Híng dÉn gi¶i: a/ theo bµi ra ta cã PTHH .1M .5 lit dd CuSO4 0.28 – 10. a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i M.28 < 17.1 x 108 = 10.28g vµ dd B.1M.8 g .12 mol Khèi lîng Fe ban ®Çu lµ: 6.05 (64 – M) = 0.05 ( ë p 1 ) + 0.1 ( mol ) 2+ Ag Cã TÝnh oxi ho¸ m¹nh h¬n Cu nªn muèi AgNO3 tham gia ph¶n øng víi Fe tríc.40 gi¶i ra: M = 56. nång ®é mçi muèi lµ 0. Cu(NO3)2 cha ph¶n øng.NÕu võa xong ph¶n øng (1): Ag kÕt tña hÕt. Sau ph¶n øng ta thu ®îc chÊt r¾n A khèi lîng 15.CM [ Fe (NO 3 ) 2 ] = 0. mCu t¹o ra = mA – mAg = 15.2 vËy AgNO3 ph¶n øng hÕt. khèi lîng thanh M t¨ng lªn 0.  → Fe + CuSO4 FeSO4 + Cu (1) Sè mol Cu(NO3)2 tham gia ph¶n øng (1) lµ: 0.05M Bµi tËp ¸p dông: .mkl tan = 0.05 mol §é t¨ng khèi lîng cña M lµ: mt¨ng = mkl gp .1 mol Ag vµ 0.1) = 0.80 = 4.1 0.NÕu võa xong c¶ ph¶n øng (1) vµ (2) th× khi ®ã chÊt r¾n A gåm: 0. CM [ Fe SO 4 ] = 0.28 g ta cã: 10. ChÊt r¾n A lµ Ag th× ta cã: mA = 0.8 < 15. Sau mét thêi gian ph¶n øng. VËy sè mol cña Cu = 0. b/ LÊy m(g) kim lo¹i M cho vµo 1 lit dd chøa AgNO3 vµ Cu(NO3)2 .

5 M b/ Víi FeSO4 th× khèi lîng thanh Mg sau ph¶n øng lµ: 40g Víi CuSO4 th× khèi lîng thanh Mg sau ph¶n øng lµ: 44g 95 . mµ 2 dd l¹i cã nång ®é b»ng nhau. 64 = 31.2 . 2 dd FeSO4 vµ CuSO4 cã cïng nång ®é mol ban ®Çu.5M.2 g Bµi 3: Mét thanh kim lo¹i M ho¸ trÞ II nhóng vµo 1 lÝt dd FeSO4. khèi lîng lµ bao nhiªu? §/S: mr¨n = mAg + mCu = 0. Gäi x lµ sè mol cña FeSO4 (còng chÝnh lµ sè mol cña CuSO4) LËp PT to¸n häc vµ gi¶i: M lµ Mg. nång ®é mol/lit cña 2 dd ban ®Çu lµ: 0. 108 + 0. a/ TÝnh nång ®é mol/lit cña mçi dd vµ x¸c ®Þnh kim lo¹i M. b/ NÕu khèi lîng ban ®Çu cña thanh kim lo¹i M lµ 24g. HDG: a/ V× thÓ tÝch dung dÞch kh«ng thay ®æi. X¸c ®Þnh kim lo¹i ®îc gi¶i phãng. TÝnh khèi lîng kim lo¹i sau 2 ph¶n øng trªn.3 g hçn hîp gåm Al vµ Fe cã sè mol b»ng nhau vµo 100ml hçn hîp dung dÞch chøa AgNO3 2M vµ Cu(NO3)2 1.15 . thÊy khèi lîng M t¨ng lªn 16g. chøng tá r»ng sau ph¶n øng víi mçi dd trªn cßn d M. NÕu nhóng cïng thanh kim lo¹i Êy vµo 1 lit dd CuSO4 th× thÊy khèi lîng thanh kim lo¹i ®ã t¨ng lªn 20g. Nªn chóng cã cïng sè mol. BiÕt r»ng c¸c ph¶n øng nãi trªn ®Òu x¶y ra hoµn toµn vµ sau ph¶n øng cßn d kim lo¹i M.Bµi 2: Cho 8.

B chØ chøa 1 chÊt A hoÆc B . 1/ §èi víi chÊt khÝ. Cã thÓ gi¶ thiÕt hçn hîp A. Lu ý: . láng. Y t¸c dông víi A mµ cßn d. mB MB < nhh < mA MA Gi¶ sö A hoÆc B cã % = 100% vµ chÊt kia cã % = 0 hoÆc ngîc l¹i. (hçn hîp gåm cã 2 khÝ) Khèi lîng trung b×nh cña 1 lit hçn hîp khÝ ë ®ktc: Chuyªn ®Ò 12: Bµi to¸n hçn hîp muèi MTB = MTB = HoÆc: hîp) HoÆc: M 1V + M 21V2 22. B . Y cha.Víi MA < MB nÕu hçn hîp chØ chøa A th×: nA = mhh MA > nhh = 96 mhh M hh Nh vËy nÕu X. §Ó biÕt sau ph¶n øng ®· hÕt A. Mx 2/ §èi víi chÊt r¾n. 4V M 1V1 + M 2V2 V Khèi lîng trung b×nh cña 1 mol hçn hîp khÝ ë ®ktc: MTB = MTB = M 1n1 + M 2 ( n − n1 ) n M 1 x1 + M 2 (1− x1 ) 1 (n lµ tæng sè mol khÝ trong hçn (x1lµ % cña khÝ thø nhÊt) HoÆc: MTB = dhh/khÝ x . TÝnh chÊt 2: MTB cña hh lu«n n»m trong kho¶ng khèi lîng mol ph©n tö cña c¸c chÊt thµnh phÇn nhá nhÊt vµ lín nhÊt. th× X. B (cha biÕt sè mol) cïng t¸c dông víi 1 hoÆc c¶ 2 chÊt X.Víi bµi to¸n hçn hîp 2 chÊt A. B hay X. Y sÏ cã d ®Ó t¸c dông hÕt víi hçn hîp A. Mmin < nhh < Mmax TÝnh chÊt 3: Hçn hîp 2 chÊt A. MTB cña hh = mhh nhh TÝnh chÊt 1: MTB cña hh cã gi¸ trÞ phô thuéc vµo thµnh phÇn vÒ lîng c¸c chÊt thµnh phÇn trong hçn hîp. B cã MA < MB vµ cã thµnh phÇn % theo sè mol lµ a(%) vµ b(%) Th× kho¶ng x¸c ®Þnh sè mol cña hçn hîp lµ. Y (®· biÕt sè mol).C¸c bµi to¸n vËn dông sè mol trung b×nh vµ x¸c ®Þnh kho¶ng sè mol cña chÊt.

a/ X¸c ®Þnh 2 muèi ban ®Çu. khÝ sinh ra ®îc sôc vµo 300ml dung dÞch Ba(OH)2 0.4g hçn hîp gåm M2CO3 vµ MHCO3 (M lµ kim lo¹i kiÒm) b»ng 500ml dung dÞch HCl 1M thÊy tho¸t ra 6.. th× c«ng thøc cña muèi lµ: CaCO3 vµ kim lo¹i ho¸ trÞ II lµ Ca. B.2g muèi cacbonat cña kim lo¹i ho¸ trÞ II.76% vµ %MgCO3 = 5. T×m c«ng thøc cña muèi vµ kim lo¹i ho¸ trÞ II.68g hçn hîp gåm CaCO3 vµ MgCO3 hoµ tan vµo dung dÞch HCl d. .46M thu ®îc 8. th× cã khÝ tho¸t ra.24%.06 mol. thu ®îc m(g) kÕt tña. b/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp ban ®Çu. khÝ CO2 thu ®îc cho hÊp thô hoµn toµn bëi 50ml dung dÞch Ba(OH)2 0. TÝnh khèi lîng vµ thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp. nÕu hçn hîp chØ chøa B th×: nB = mhh MB < nhh = mhh M hh Nh vËy nÕu X.72 lit khÝ CO2 (®ktc). Y t¸c dông cha ®ñ víi B th× còng kh«ng ®ñ ®Ó t¸c dông hÕt víi hçn hîp A. A.Khèi lîng kÕt tña lµ cùc ®¹i(lín nhÊt) khi nCO2 = nBa(OH)2 = 0. §Ó trung hoµ axit d ph¶i dïng 50ml dung dÞch NaOH 2M. Bµi 4: Cho 4.Víi MA < MB.TH1 khi Ba(OH)2 d. NghÜa lµ sau ph¶n øng X.Khèi lîng kÕt tña lµ cùc tiÓu(nhá nhÊt) khi CO2 lµ cùc ®¹i. Tøc lµ %K2CO3 = 0% vµ %MgCO3 = 100%.68g vµ m CaCO 3 = 4g Bµi 2: Hoµ tan hoµn toµn 27.6% vµ %NaHCO3 Bµi 3: Hoµ tan 8g hçn hîp A gåm K2CO3 vµ MgCO3 vµo dung dÞch H2SO4 d. TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp A ®Ó m ®¹t gi¸ trÞ cùc tiÓu(nhá nhÊt) vµ cùc ®¹i(lín nhÊt). §¸p sè: mMgCO 3 = 1.9M t¹o ra 5. 97 . Hoµ tan vµo dung dÞch HCl d.2M.91g kÕt tña. Y hÕt. §¸p sè: . Tøc lµ %K2CO3 = 94. §¸p sè: a/ M lµ Na ---> 2 muèi ®ã lµ Na2CO3 vµ NaHCO3 b/ %Na2CO3 = 38. Toµn bé lîng khÝ ®îc hÊp thô vµo 100ml dung dÞch Ba(OH)2 0. §¸p sè: . cßn A.To¸n hçn hîp muèi cacbonat Bµi 1: Cho 5. B d.274g kÕt tña.

97g kÕt tña. Bµi 5: Hoµ tan hÕt 4.25M. B. TÝnh khèi lîng c¸c chÊt cã trong hçn hîp ban ®Çu.Thu ®îc 1. c/ Toµn bé lîng khÝ D thu ®îc ë trªn ®îc hÊp thô hoµn toµn bëi 200ml dung dÞch Ba(OH)2.12 lit khÝ D (®ktc).TH1: 0.008 lÝt khÝ (ë ®ktc). Bµi 7: Hoµ tan hçn hîp Na2CO3 vµ KHCO3 vµo níc thµnh 400 ml dung dÞch A. TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch Ba(OH)2 ®Ó: . khi ph¶n øng kÕt thóc ta ®îc dung dÞch B vµ 1.Thu ®îc lîng kÕt tña lín nhÊt. Cho tõ tõ 100 ml dung dÞch HCl 1. Cho dung dÞch B t¸c dông víi dung dÞch Ba(OH)2 d ®îc 29.55g kÕt tña.07g c/ .33% vµ %CaCO3 = 41. b/ TÝnh tæng khèi lîng cña muèi t¹o thµnh trong dung dÞch C.TH3: khi kÕt tña thu ®îc nhá nhÊt lµ 0.8g hçn hîp gåm 2 muèi cacbonat cña 2 kim lo¹i kÕ tiÕp nhau trong ph©n nhãm chÝnh nhãm II t¸c dông víi dung dÞch H2SO4 lo·ng d. nhá nhÊt. y lÇn lît lµ sè mol cña 2 muèi Na2CO3 vµ KHCO3 (x. %MgCO3 = 58.5M. B kÕ tiÕp nh©u trong ph©n nhãm chÝnh nhãm II b»ng 200ml dung dÞch HCl 0. a/ X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i A.TH2 khi Ba(OH)2 thiÕu. . b lµ sè mol cña HCO3 − tham gia ph¶n øng víi dung dÞch HCl vµ dung dÞch Ba(OH)2 98 . . §Æt x. NÕu cho tõ tõ dung dÞch A vµo b×nh ®ùng 100 ml dung dÞch HCl 1. thu ®îc 23.67%. T×m c«ng thøc cña 2 muèi trªn vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña mçi muèi trong hçn hîp ban ®Çu. Sau ph¶n øng thu ®îc dung dÞch C vµ 1.52g hçn hîp gåm 2 muèi cacbonat cña 2 kim lo¹i A. Bµi 6: Cho 10. th× c«ng thøc cña muèi lµ MgCO3 vµ kim lo¹i ho¸ trÞ II lµ Mg.15M .TH2: khi kÕt tña thu ®îc l¬n nhÊt lµ 0.5M th× thu ®îc thÓ tÝch khÝ tho¸t ra (ë ®ktc) lµ bao nhiªu? HDG: a. y > 0) Ta cã PTP¦: Giai ®o¹n 1: NaCO3 + HCl  → NaCl + NaHCO3 ( 1 ) Mol: x x x x − n Nh vËy: ∑ HCO3 = x + y (mol ) .5M vµo dung dÞch A ®ång thêi khuÊy ®Òu.125M.64g kÕt tña.. Theo PT (1) th× n NaHCO3 = n Na2CO3 = x (mol) Gäi a. §¸p sè: a/ 2 kim lo¹i lµ Mg vµ Ca b/ mmuèi = 5.

15 (mol).105 .05 ( mol ).09 . 99 . mµ sè mol cña HCl = 0.12(mol) Hay 1.1g quÆng ®«l«mÝt gåm MgCO3.195 (mol) ⇒ n KHCO3 ( b® ) = 0.06 (mol) sÏ tiÕp tôc tham gia ph¶n øng (4) .68 ( lÝt ) < VCO 2 < 2. 100 = 9g b/ Khi cho dung dÞch A vµo b×nh chøa dung dÞch HCl 1. §Æt z lµ sè mol HCl tham gia ph¶n øng (5).075 (mol).03 (mol).1.0 8 0 2 . BaCO3 (%MgCO3 = a %) vµo dung dÞch HCl d thu ®îc V (lÝt) CO2 (ë ®ktc).1 ( mol ) *NÕu ph¶n øng ( 4 ) x¶y ra tríc: ta cã 2z = 0. 106 = 11.15 ( mol ) ⇒ z = 0. a/ X¸c ®Þnh V (lÝt).12 (mol) kÕt hîp c¸c d÷ kiÖn ta ®îc: 0.06 (mol) ⇒ z = 0.09 (mol) Khèi lîng cña mçi chÊt trong hçn hîp ban ®Çu: m Na2CO3 = 0.5 = 0.55 197 = 0.Khi ®ã 2z = 0.195 – 0.045 ( mol ) Na2CO3 ( b® ) = n HCl ( P ¦ ë 1 ) = 0. Sè mol CO2 tho¸t ra lµ: 0.13g m KHCO3 = 0.075.4 2 = 0.105 = 0.105( mol ) > 0.09 (mol).15 ( mol ) n HCl ( P¦ ë 2 ) = n CO2 = a = 1. TÝnh khèi lîng kÕt tña tèi ®a thu ®îc biÕt sè mol Ca(OH)2 = 0.1.1. Khi cho dung dÞch B t¸c dông víi dung dÞch Ba(OH)2 d x¶y ra ph¶n øng sau: HCO3 − + Ba(OH)2  → BaCO3 + OH − + H2O ( 3 ) Mol : b b b b n n ⇒ BaCO3 = b = 29 .1.VËy nªn axÝt ph¶i ph¶n øng hÕt.075 ( mol ) < n CO2 < 0.105 (mol) Sau ph¶n øng (1) th× toµn bé Na2CO3 ®· chuyÓn thµnh NaHCO3.09 ( mol ) ⇒ z = 0.15 (mol) ⇒ z = 0.15 = 0.075 (mol) *NÕu ph¶n øng (5) x¶y ra tríc: ta cã z = 0. th× sè mol HCl tham gia ph¶n øng (4) lµ 2z (mol) Na2CO3 + 2HCl  → NaCl + H2O + CO2 ( 4 ) KHCO3 + HCl  → KCl + H2O + CO2 ( 5 ) Theo PTP¦ ta cã: 2z + z = 0.VËy sè mol HCl cßn d = 0.15 – 0.gÊp ®«i sè mol HCl dïng cho ph¶n øng (5).045 = 0.03 = 0.2 (mol) vµ khèi lîng cña mçi chÊt cã trong hçn hîp ban ®Çu.Giai ®o¹n 2: HCO3 − + HCl  → Cl − + H2O + CO2 ( 2 ) Mol: a a a a n Theo bµi ra: HCl = 0.15 – 0. b/ Sôc V (lÝt) CO2 võa thu ®îc vµo dung dÞch níc v«i trong.688 (lÝt) Bµi 8: Cho 28. mµ sè mol cña Na2CO3 = 0.09 + 0.09 = 0.15 ( mol ) VËy n HCO3 −( P ¦ ) = a + b = x + y = 0.nªn sè mol khÝ CO2 tho¸t ra lµ 0.5 = 0.5M th× x¶y ra ph¶n øng *NÕu c¶ 2 ph¶n øng x¶y ra ®ång thêi th× ta thÊy ë ph¬ng tr×nh (4) nÕu gi¶i phãng 1 mol khÝ CO2 cÇn 2 mol HCl . VËy tæng sè mol CO2 tho¸t ra lµ: n CO2 = 0.045 + 0.

5 M vµo dd chøa 35g hçn hîp A gåm 2 muèi Na2CO3 vµ K2CO3 th× cã 2.1 .24 lit khÝ 100 . 84 = 8. VËy khèi lîng kÕt tña thu ®îc lµ: mCaCO3 = 0.y lÇn lît lµ sè mol cña MgCO3 vµ BaCO3 Theo bµi ra vµ PT (3) ta cã: x + y = 0.143 (mol) ≤ nCO2 ≤ 0.2(mol) ←  0.1345 (mol) VËy sau P¦ (4) sè mol cña CaCO3 cßn l¹i lµ: 0.2 (*) x = 0.3345 (mol).1 (**) y = 0.0655 (mol) Khèi lîng kÕt tña thu ®îc lµ: mCaCO3 = 0.VËy BaCO3 = 0 Sè mol: nMgCO3 = 2 .2(mol)  → 0.2 = 0.3345 (mol) = 0.2(mol) Khèi lîng cña CaCO3 lµ: mCaCO3 = 0. 100 = 1.1345 = 0.1 .4g m BaCO3 = 0.55g *§Ó thu ®îc kÕt tña tèi ®a th× nCO2 = nCa(OH)2 = 0.2(mol) CO2 + CaCO3 + H2O  → Ca(HCO3)2 (4) m Gi¶ sö hçn hîp chØ cã MgCO3.Híng dÉn: a/ Theo bµi ra ta cã PTHH: MgCO3 + 2HCl  → MgCl2 + H2O + CO2 (1) x(mol) x(mol) BaCO3 + 2HCl  → BaCl2 + H2O + CO2 (2) y(mol) y(mol) CO2 + Ca(OH)2  → CaCO3 ↓ + H2O (3) 0.143 (mol) NÕu hçn hîp chØ toµn lµ BaCO3 th× mMgCO3 = 0 Sè mol: nBaCO3 = 1 7 9 2 .197 = 19.2 (mol). theo PTP¦ ta cã: Sè mol CO2 tham gia P¦ ë (3) lµ: nCO2 = nCa(OH)2 = 0. 100 = 6.0655 . Sè mol cña CaCO3 ®· P¦ ë (4) lµ: nCaCO3 = nCO2 ( d ) = 0. th× chØ cã PTP¦ (3) x¶y ra vµ d Ca(OH)2.7g Bµi 9: Khi thªm tõ tõ vµ khuÊy ®Òu 0.1(mol) Gi¶i hÖ PT (*) vµ (**) ta ®îc: 84x + 197y = 28.143 ( mol ).2 (mol).2 – 0. VËy sè mol CO2 d lµ: 0.2 (lÝt) ≤ VCO 2 ≤ 7.43g *NÕu sè mol cña CO2 lµ: 0.8 lit dd HCl 0.1345 (mol). th× cã c¶ P¦ (3) vµ (4).3345 – 0.3345 (mol) VËy thÓ tÝch khÝ CO2 thu ®îc ë ®ktc lµ: 3. 100 = 20g §Æt x.143 .1 8 8 4 = 0. theo PTP¦ th× nCaCO3 = nCO2 = 0. VËy nCaCO3 = nCa(OH)2 = 0.1 8 Theo PT (1) vµ (2) ta cã sè mol CO2 gi¶i phãng lµ: 0. TiÕp tôc tham gia P¦ (4) khi ®ã: Sè mol cña CaCO3 t¹o ra ë (3) lµ: nCaCO3 = nCa(OH)2 = 0.2 (mol).2 .143 (mol).1(mol) VËy khèi lîng cña mçi chÊt cã trong hçn hîp ban ®Çu lµ: m MgCO3 = 0.49 (lÝt) b/ Khèi lîng kÕt tña thu ®îc lµ: *NÕu sè mol cña CO2 lµ: 0.

4) Theo PT (3.3 – 0. b/ Thªm m (g) NaHCO3 vµo hçn hîp A ®îc hçn hîp A/. 4) ta cã: x + y = 0.6) Sè mol CaCO3 = Sè mol (NaKHO3 + KHCO3) cßn l¹i sau ph¶n øng (3.5M thªm vµo vÉn lµ 0. Khi thªm dd Ca(OH)2 d vµo dd D thu ®îc kÕt tña B .4) Sè mol NaHCO3 + KHCO3 ph¶n øng = Sè mol CO2 gi¶i phãng = 0.4 – (x + y) tiÕp tôc tham gia ph¶n øng Giai ®o¹n 2: HCl + NaHCO3  → NaCl + H2O + CO2 (3) HCl + KHCO3  → KCl + H2O + CO2 (4) Theo bµi ra ta cã: Sè mol CO2 = 0.1.CO2 tho¸t ra (ë ®ktc) vµ dd D. 2.3 (I) Theo bµi ra ta cã: 106 x + 138 y = 35 (II) Gi¶i hÖ PT (I) vµ (II): ta ®îc x = 0. y = 0. VËy VCO 2 = 0. Híng dÉn gi¶i: Gäi x. 3.8 lit. TiÕn hµnh thÝ nghiÖm t¬ng tù nh trªn. chøng tá HCl ®· tham gia ph¶n øng hÕt.2 . Thªm dd Ca(OH)2 cã d vµo dd D thu ®îc kÕt tña B. a/ TÝnh khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp A vµ khèi lîng kÕt tña B. mK 2 CO 3 = 13.1 mol.3 mol sè mol HCl ph¶n øng ë giai ®o¹n 2 vÉn lµ: 0. Khi thªm Ca(OH)2 d vµo dd D/ ®îc kÕt tña B/ nÆng 30 g.1 mol.1 mol VËy sè mol NaHCO3 + KHCO3 cßn l¹i lµ: 0. Theo bµi ra: Sè mol HCl = 0.8 g Theo PT (5.4 mol Giai ®o¹n 1: HCl + Na2CO3  → NaHCO3 + NaCl (1) HCl + K2CO3  → KHCO3 + KCl (2) Sau ph¶n øng (1 vµ 2) Sè mol HCl cßn l¹i lµ: 0. Theo PTP¦ ( 3 vµ 4 ) th×: Sè mol HCl ( p ) = Sè mol CO2 = 0. Khèi lîng cña c¸c chÊt trong hçn hîp ban ®Çu lµ: mNa 2 CO 3 = 21.2 x 100 = 20 g b/ khi thªm m(g) NaHCO3 vµo hçn hîp A giai ®o¹n 1: chØ cã Na2CO3 vµ K2CO3 ph¶n øng nªn sè mol cña HCl vÉn lµ: x + y = 0.1 mol Do ®ã sè mol CO2 vÉn lµ 0.24 lit NÕu gäi sè mol cña NaHCO3 thªm vµo lµ b (mol) Th× tæng sè mol NaHCO3 + KHCO3 cßn l¹i sau giai ®o¹n 2 lµ: (0. y lÇn lît lµ sè mol cña Na2CO3 vµ K2CO3. Trong D chØ chøa Muèi clo rua vµ muèi hi®r« cacbonat (cßn l¹i sau ph¶n øng 3 vµ 4) Theo PTP¦:  → NaHCO3 + Ca(OH)2 CaCO3 + NaOH + H2O (5)  → KHCO3 + Ca(OH)2 CaCO3 + KOH + H2O (6) Tõ c¸c PT (1. TÝnh V (lit) khÝ CO2 tho¸t ra (ë ®ktc) vµ m (g).2 + b) mol 101 .1 x 22. thÓ tÝch dd HCl 0.1 mol.2 mol Khèi lîng CaCO3 t¹o thµnh lµ: 0.4 = 2.2 g . dd thu ®îc lµ dd D/.1 = 0.

33% vµ %CaCO3 = 41. TÝnh thÓ tÝch dung dÞch HCl 2M cÇn dïng.2 + b = 30 : 100 = 0. Khi cho hçn hîp X t¸c dông víi HCl d th× thu ®îc 2.016 lit khÝ CO2 (®ktc). X¸c ®Þnh 2 muèi cacbonat vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña chóng tronh hçn hîp.35% TH2: Ba(OH)2 thiÕu --> 2 muèi ®ã lµ: MgCO3 vµ BeCO3 %MgCO3 = 44% vµ %BeCO3 = 56% 102 . §¸p sè: TH1: Ba(OH)2 d --> 2 muèi ®ã lµ: MgCO3 vµ CaCO3 %MgCO3 = 58. §¸p sè: a/ %Na2CO3 = 60. a/ T×m tæng khèi lîng 2 muèi thu ®îc sau ph¶n øng. cho toµn bé khÝ B hÊp thô hÕt bëi 550ml dung dÞch Ba(OH)2 0.4 g Bµi 10: Cho 38.3.7g kÕt tña.Theo bµi ra ta cã: 0. a/ X¸c ®Þnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña hçn hîp X. Hoµ tan hoµn toµn hçn hîp a trong dung dÞch HCl thu ®îc khÝ B. cho toµn bé khÝ B hÊp thô hÕt bëi 450ml dung dÞch Ba(OH)2 0. Bµi 12: Cho 7.2g hçn hîp A gåm 2 muèi cacbonat cña 2 kim lo¹i kÕ tiÕp nhau trong ph©n nhãm chÝnh nhãm II. §¸p sè: a/ mhh muèi = 41.76g kÕt tña.72 lit CO2 (®ktc).2g hçn hîp gåm 2 muèi cacbonat trung hoµ cña 2 kim lo¹i ho¸ trÞ I t¸c dông võa ®ñ víi dung dÞch axit HCl th× thu ®îc 6.5g. X¸c ®Þnh 2 muèi cacbonat vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña chóng trong hçn hîp ®Çu. biÕt 2 kim lo¹i nµy liªn tiÕp nhau trong ph©n nhãm chÝnh nhãm I. b/ LÊy 21g hçn hîp X víi thµnh phÇn nh trªn cho t¸c dông víi dung dÞch HCl võa ®ñ(kh«ng cã khÝ tho¸t ra).65% vµ %CaCO3 = 54.2M thu ®îc 15. Bµi 11: Mét hçn hîp X gåm Na2CO3 vµ K2CO3 cã khèi lîng lµ 10. Cho A hoµ tan hÕt trong dung dÞch H2SO4 lo·ng thu ®îc khÝ B.1 (mol) Khèi lîng NaHCO3 thªm vµo lµ: 0. VËy b = 0. §¸p sè: TH1: Ba(OH)2 d --> 2 muèi ®ã lµ: MgCO3 vµ CaCO3 %MgCO3 = 45.33% vµ %BeCO3 = 76. b/ T×m 2 kim lo¹i trªn.57% vµ %K2CO3 = 39. b/ 2 kim lo¹i trªn lµ Na vµ K.67% TH2: Ba(OH)2 thiÕu --> 2 muèi ®ã lµ: MgCO3 vµ BeCO3 %MgCO3 = 23.43%.1 x 84 = 8.2g hçn hîp A gåm 2 muèi cacbonat cña 2 kim lo¹i kÕ tiÕp nhau trong ph©n nhãm chÝnh nhãm II.5g.67% Bµi 13: Cho 9.2M thu ®îc 19.

AgI.48 lit khÝ H2 (®ktc).75g b/ 2 kim lo¹i kiÒm lµ Na vµ K. 233 = 11.93g muèi khan.5M vµo dung dÞch D th× cha kÕt tña hÕt ®îc Ba(OH)2.6g vµ mK = 3. C« c¹n dung dÞch E ta ®îc chÊt r¾n Z cã khèi lîng lµ 22. a/ NÕu trung hoµ 1/2 dung dÞch D cÇn bao nhiªu ml dung dÞch H2SO4 0. AgBr.6 lit H2 (®ktc). 103 .5M? C« c¹n dung dÞch thu ®îc sau khi trung hoµ th× ®îc bao nhiªu gam muèi khan? b/ NÕu thªm 180ml dung dÞch Na2SO4 0. Bµi 1: Mét hçn hîp 3 muèi NaF.halogen ®øng trªn ®Èy ®îc halogen ®øng díi ra khái muèi. thu ®îc 3.85g. .To¸n hçn hîp muèi halogen.36 lit khÝ H2(®ktc) a/ X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i vµ tÝnh khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu.HiÓn nhiªn: AgF tan.Bµi 14: Mét hçn hîp X gåm 2 kim lo¹i A.82g. 1 kim lo¹i kiÒm thæ D ®îc hçn hîp Y. cã khèi lîng lµ 8. --> mBa = 6. ---> khèi lîng cña BaSO4 = 0.65g.1M. NÕu thªm 210ml dung dÞch Na2SO4 0. X¸c ®Þnh D vµ khèi lîng cña D.5g hçn hîp X trªn. NaCl. §¸p sè: a/ mhh muèi = 23. B thuéc 2 chu k× liªn tiÕp trong b¶ng tuÇn hoµn. cho Y t¸c dông víi níc thu ®îc dung dÞch E vµ 4. ViÕt c¸c ph¶n øng x¶y ra vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp ban ®Çu. NaBr nÆng 4. B. .5M vµo dung dÞch D th× dung dÞch sau ph¶n øng cßn d Na2SO4.05mol. LÊy mét nöa lîng muèi khan nµy hoµ tan trong níc råi cho ph¶n øng víi dung dÞch AgNO3 d. B thuéc 2 chu kú kÕ tiÕp nhau trong b¶ng tuÇn hoµn vµo níc thu ®îc dung dÞch D vµ 5. §¸p sè: a/ mNa = 4. X¸c ®Þnh 2 kim lo¹i kiÒm ë trªn.15g. c/ Sè mol BaSO4 = sè mol Ba(OH)2 = sè mol Ba = 0. thu ®îc 4. TÝnh khèi lîng kÕt tña thu ®îc.305g kÕt tña. c/ §Ó trung hoµ dung dÞch E ë trªn cÇn bao nhiªu lÝt dung dÞch F chøa HCl 0. Hoµ tan hoµn toµn trong níc ®îc dung dÞch A. b/ kim lo¹i D lµ Ba. b/ Thªm vµo 8.5g. CÇn nhí: .05 . Bµi 15: Hoµ tan 23g mét hçn hîp gåm Ba vµ 2 kim lo¹i kiÒm A.9g. Sôc khÝ Cl2 vµo dung dÞch A råi c« c¹n.2M vµ H2SO4 0.TÊt c¶ halogen ®Òu tan trõ: AgCl. Cho X ph¶n øng hÕt víi níc cho ra 3.

y lµ sè mol cña muèi ACl2 vµ BCl2 Ta cã: (MA + 71). a/ TÝnh m? b/ X¸c ®Þnh CTHH cña 2 muèi clorua.12 mol ---> x + y = 0. B lµ 2 kim lo¹i thuéc ph©n nhãm chÝnh nhãm II) vµo níc. t¹o ra ®îc 37. §Æt x. Cho 500ml dung dÞch A t¸c dông víi 24. Bµi 2: Dung dÞch A cã chøa 2 muèi lµ AgNO3 vµ Cu(NO3)2.85g kÕt tña vµ dung dÞch B.01. 104 .94 Sè mol AgCl t¹o ra = 2(x + y) = 17.5(y + z) = 3.5 = 0.305 : 143. z = 0.93g hçn h¬p cã chøa x(mol) NaF vµ (y + z) mol NaCl.02 ---> %NaCl = 48.5%.8%. %NaBr = 42.5 mol ----> khèi lîng Cu(NO3)2 = 94g.04. C« c¹n dung dÞch Y thu ®îc m(g) hçn hîp muèi khan.22 : 143.03 (III) Gi¶i hÖ 3 ph¬ng tr×nh: x = 0.22g kÕt tña.5 = 0.5y + 103z = 4. c/ TÝnh nång ®é mol/l cña c¸c muèi trong dung dÞch X. Läc kÕt tña thu ®îc dung dÞch Y cã thÓ tÝch lµ 200ml. Bµi 3: Hoµ tan 5.94g hçn hîp 2 muèi clorua cña 2 kim lo¹i A vµ B( A.05g muèi gåm KI vµ KCl. mmuèi ban ®Çu = 42x + 58. ®îc 100ml dung dÞch X.15g.x + (MB + 71)y = 5. Ngêi ta cho dung dÞch X t¸c dông võa ®ñ víi dung dÞch AgNO3 th× thu ®îc 17. Híng dÉn: ViÕt c¸c PTHH x¶y ra. §¸p sè: a/ nKI = nKCl ---> %nKI = %nKCl = 50%.93 (II) Sè mol AgCl = y +z 2 = 4. y = 0.82 (I) mmuèi khan = 42x + 58. Sau khi ph¶n øng kÕt thóc nhËn thÊy khèi lîng thanh kim lo¹i kÏm t¨ng thªm 22. b/ TÝnh khèi lîng Cu(NO3)2 trong 500ml dung dÞch A. Ph¶n øng t¹o kÕt tña: AgNO3 + NaCl ----> NaNO3 + AgCl (2) y +z 2 y +z 2 mol Ta cã hÖ PT.Híng dÉn: PTHH x¶y ra: Cl2 + 2NaBr ---> 2NaCl + Br2 (1) z z mol Tõ PT (1) --> Trong 3. trong ®ã nång ®é cña AgNO3 lµ 1M.06.7% vµ %NaF = 8. a/ X¸c ®Þnh thµnh phÇn % theo sè mol cña muèi KI vµ KCl. b/ Sè mol Cu(NO3)2 = 0. Ng©m mét thanh kÏm vµo trong dung dÞch B. BiÕt tØ lÖ KLNT A so víi B lµ 5 : 3 vµ trong muèi ban ®Çu cã tØ lÖ sè ph©n tö A ®èi víi sè ph©n tö muèi B lµ 1 : 3.

5).01. Bµi 4: Chia 8.4g kÕt tña.68 dd Y thu ®îc gåm x mol A(NO3)2 vµ y mol B(NO3)2 ---> muèi khan. Hoµ tan 9.15M vµ CM(BaCl2) = 0.84 ---> M = 23 vµ M cã ho¸ trÞ I.2x + (137 + 71).03 mol VËy thÓ tÝch khÝ Cl2 thu ®îc ë ®ktc lµ: V = 0.61 : 143.2y = 8.----> xMA + yMB = 1.84g hçn hîp lµ 2x vµ 2y (mol) C¸c PTHH x¶y ra: MCl + AgNO3 ---> AgCl + MNO3 BaCl2 + 2AgNO3 ----> Ba(NO3)2 + 2AgCl PhÇn 2: 2MCl -----> 2M + Cl2 BaCl2 ------> Ba + Cl2 Ta cã: nAgCl = x + 2y = 8. 22.03 . Nång ®é mol/l cña c¸c dung dÞch lµ: CM(CaCl2) = 0. BiÕt sè mol MCl chiÕm 80% sè mol trong hçn hîp ban ®Çu. Chia dung dÞch nµy thµnh 2 phÇn b»ng nhau.06 mol ---> nCl 2 = (x + 2y) : 2 = 0.04 vµ y = 0.1g kÕt tña.2g hîp chÊt nµy vµo níc ®Ó cã 100ml dung dÞch.12g b/ theo bµi ra ta cã: MA : MB = 5 : 3 x : y = nA : nB = 1 : 3 x + y = 0.94% vµ %BaCl2 = 47.5 = 0. 105 . Thªm mét lîng d dung dÞch AgNO3 vµo phÇn 1. thu ®îc 2. %NaCl = 52. Thªm mét lîng d dung dÞch Na2CO3 vµo phÇn 2.84 gam hçn hîp MCl vµ BaCl2 thµnh 2 phÇn b»ng nhau.06 xMA + yMB = 1.61g kÕt tña. Bµi 5: Mét hîp chÊt ho¸ häc ®îc t¹o thµnh tõ kim lo¹i ho¸ trÞ II vµ phi kim ho¸ trÞ I. Hoµ tan phÇn 1 vµo níc råi cho ph¶n øng víi AgNO3 d thu ®îc 8.4 = 0. thÊy t¹o ra 9.45M.68 Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh ta ®îc: MA = 40 vµ MB = 24. a/ T×m c«ng thøc ho¸ häc cña hîp chÊt ban ®Çu. mhh X = (M + 35. b/ TÝnh nång ®é mol/l cña dung dÞch ®· pha chÕ. a/ X¸c ®Þnh kim lo¹i M vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi chÊt trong hçn hîp ®Çu.V× MCl chiÕm 80% tæng sè mol nªn ta cã: x = 4y ---> x = 0. b/ TÝnh V? Híng dÉn: Gäi sè mol MCl vµ BaCl2 trong 8. (MA + 124)x + (MB + 124)y = m Thay c¸c gi¸ trÞ ta ®îc: m = 9. M lµ Na.06%.672 lit . §em ®iÖn ph©n nãng ch¶y phÇn 2 ®Õn hoµn toµn thu ®îc V lit khÝ X ë ®ktc.

KI.025 vµo (III) ---> MR = 24.a. Cho dung dÞch NaOH d vµo dung dÞch E thu ®îc kÕt tña.6 – 2.a + 60. Mg(NO3)2 tham gia ph¶n øng víi dung dÞch NaOH d. Bµi 7: Hoµ tan 104.MX = 9. cho 22.MX – 60. NaNO3. Cho F vµo dung dÞch HCl d t¹o ra 4. Thay a = 0. NaBr. Cho 93.MR + 60.Híng dÉn.a.6g. c lÇn lît lµ sè mol MgCl2.a. Sau khi ph¶n øng xong thu ®îc chÊt r¾n F vµ dung dÞch E.25g hçn hîp c¸c muèi NaCl vµ NaI vµo níc. KNO3 chØ cã Fe(NO3)2.4 – 4. TÝnh khèi lîng kÕt tña B.MR + 2.a . Nung chÊt r¾n thu ®îc cho ®Õn khi hÕt h¬i mµu tÝm bay ra.4g hçn hîp A t¸c dông víi 700ml dung dÞch AgNO3 2M.1 (III) Hay 2.MR = 216. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.a. AgBr.§Æt R lµ KHHH cña kim lo¹i ho¸ trÞ II vµ X lµ KHHH cña phi kim cã ho¸ trÞ I . Sau khi ph¶n øng kÕt thóc thu ®îc dung dÞch D vµ kÕt tña B.MAg .ViÕt c¸c PTHH x¶y ra: . nung kÕt tña trong kh«ng khÝ cho ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi thu ®îc 24g chÊt r¾n. Cho ®ñ khÝ clo ®i qua råi ®un c¹n.a. Bµi 6: Hçn hîp A gåm 3 muèi MgCl2.9 ---> a = 0.PhÇn 1: 2a(MAg + MX) = 216.MR = 9.5 (**) Tõ (*) vµ (III) ---> 216.4g bét Fe vµo dung dÞch D.PhÇn 2: a(MR + MCO 3 ) = a. ----> 24g r¾n sau khi nung lµ: Fe2O3 vµ MgO.1 = 2. . Híng dÉn: Gäi a.MX = 4. R¾n F gåm: Ag vµ Fe cßn d. NaBr. AgI.Ta cã CTHH cña hîp chÊt lµ: RX2 .48 lit H2 (®ktc). CTHH cña hîp chÊt: MgBr2 §¸p sè: a/ C«ng thøc ho¸ häc cña hîp chÊt lµ MgBr2 b/ Nång ®é dung dÞch MgBr2 lµ 0. b.025. KI. VËy X lµ Br.1 = 6.8 + 2.§Æt 2a lµ sè mol cña hîp chÊt RX2 ban ®Çu.4 (II) Hay 2.5g. B¶ chÊt r¾n thu ®îc sau khi nung nÆng 58. Ta cã: 2a(MR + 2MX) = 9.a. b lÇn lît lµ sè mol cña NaCl vµ NaI 106 . Híng dÉn: Gäi a.MCO 3 = 2.a = 4. KNO3. NaNO3.2 (g) ----> a.a + 2.5M. vµ AgNO3 cßn d. Dung dÞch E: Fe(NO3)2.a. KÕt tña B gåm: AgCl.a. Dung dÞch D gåm: Mg(NO3)2. §¸p sè: mB = 179.8 (*) . VËy R lµ Mg Thay vµo (I) ---> MX = 80.a = 4.6 (I) .MX .6 = 4. Mg(NO3)2.a = 2. TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng mçi muèi trong hçn hîp.

13 ---> Khèi lîng mol cña R = 106. th× thÊy khèi lîng cña s¶n phÈm nhá h¬n khèi lîng hçn hîp 2 muèi ban ®Çu lµ m(g).5 : 104.5 = 1 mol vµ ta cã: 58.43% vµ %mNaBr = 90. Híng dÉn.5 . TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña NaBr trong hçn hîp ban ®Çu. C«ng thøc t¬ng ®¬ng cña 2 muèi NaX.5(a + b) (**) Tõ (*) vµ (**) ta cã: b = 17.3 = 106. 100% = 28. ---> %mNaI = 9.94% Bµi 8: Cho 31.25 Gi¶i ph¬ng tr×nh ta ®îc: a = 0. Hoµ tan hçn hîp vµo níc råi cho br«m d vµo dung dÞch.7% 107 .25 ) . VËy X lµ Br vµ Y lµ I.5 : 58. Khi sôc Br2 vµo trong dung dÞch th× chØ cã NaI ph¶n øng vµ toµn bé NaI chuyÓn thµnh NaBr.5 vµ b = 0. Sau ph¶n øng (1) khèi lîng gi¶m: m = mI .84) : 85 = 0.5 ---> %mNaCl = (58.80)b = 47b (*) TiÕp tôc sôc Cl2 vµo trong dung dÞch th× chØ cã NaBr ph¶n øng vµ toµn bé NaBr chuyÓn thµnh NaCl. b lÇn lît lµ sè mol cña NaBr vµ NaI. chÊt cßn l¹i ngêi ta thÊy khèi lîng chÊt thu ®îc l¹i nhá h¬n khèi lîng muèi ph¶n øng lµ m(g).5a + 150b = 104.13.34 – 31. lµm bay h¬i dung dÞch vµ lµm kh«.84 : 0. VËy tæng sè mol NaCl sau ph¶n øng (2) lµ: (a + b) mol.13 – 23 = 83. Sau ph¶n øng (2) khèi lîng gi¶m: m = mBr – mCl = (80 – 35.57% Bµi 9: Cã hçn hîp gåm NaI vµ NaBr. NaY lµ Na R Na R + AgNO3 ---> Ag R + NaNO3 Cø 1 mol kÕt tña Ag R nhiÒu h¬n 1 mol Na R lµ: 108 – 23 = 85g VËy sè mol Na R ph¶n øng lµ: (57. Sau khi ph¶n øng thùc hiÖn xong.06% vµ %mNaI = 100 – 28.Khi sôc khÝ clo vµo th× toµn bé muèi NaI chuyÓn thµnh muèi NaCl. L¹i hoµ tan s¶n phÈm vµo níc vµ cho clo léi qua cho ®Õn d. Tæng sè mol muèi NaCl sau ph¶n øng lµ: (a + b) = 58.8a VËy %mNaBr = (103a : (103a + 150b)) . VËy tæng sè mol NaBr sau ph¶n øng (1) lµ: (a + b) mol.06 = 71. 0.34g kÕt tña.3 mol Ta cã: Khèi lîng mol cña Na R lµ: 31. Híng dÉn: Gäi R lµ halogen t¬ng ®¬ng cña X vµ Y.84g hçn hîp NaX vµ NaY (X.5)(a + b) = 44. 100% = 3. Y lµ hai halogen thuéc 2 chu k× liªn tiÕp) vµo dung dÞch AgNO3 cã d thu ®îc 57. Gäi a. lµm bay h¬i dung dÞc lµm kh« s¶n phÈm.mBr = (127 . T×m c«ng thøc cña NaX vµ NaY vµ thµnh phÇn % theo khèi lîng cña mçi muèi trong hçn hîp ban ®Çu.

4 = 0. VËy A lµ Al ---> MB = 0.04. PhÇn 1: ViÕt PTHH: Sè mol H2 = na 2 + mb 2 = 1. PhÇn 2: Cho t¸c dông víi dung dÞch NaOH d thu ®îc 1.56 (g) (*) mB = 4/13.16 (I) PhÇn 2: T¸c dông víi NaOH d chØ cã 1 kim lo¹i tan. VËy B lµ Mg.12 (II) Thay vµo (I) --> mb = 0.b/2 = 2. Híng dÉn: Gäi a. PhÇn 3: Nung trong oxi d thu ®îc 2. b lµ sè mol cña A. gi¶ sö A tan. Fe2O3 vµ CaCO3 ë nhiÖt ®é cao ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi. MÆt kh¸c khèi lîng B trong mçi phÇn: mB = 4/13.792 lit H2 (®ktc).48 (g) ----> mA = 1.12 = 9n --> n = 3 vµ MA = 27 lµ phï hîp.m1/3 hh PhÇn 3: ViÕt PTHH: mhh oxit = (2MA + 16n). Cho dung dÞch 108 . B trong mçi phÇn.48m : 0.08 mol ----> na + mb = 0.84 ---> MA + MB = 1.792 : 22.84 = MA + MB + 8(na + mb) = 2.84g hçn hîp gåm 2 oxit lµ A2On vµ B2Om .344 lit khÝ (®ktc) vµ cßn l¹i chÊt r¾n kh«ng tan cã khèi lîng b»ng 4/13 khèi lîng mçi phÇn. thu ®îc chÊt r¾n B cã khèi lîng b»ng 60% khèi lîng hçn hîp A. TÝnh tæng khèi lîng mçi phÇn vµ x¸c ®Þnh 2 kim lo¹i A vµ B.08 (g) ---> MA = 1. B cã ho¸ trÞ n. A + (4 – n)NaOH + (n – 2)H2O ---> Na4 – nAO2 + n/2 H2 a (mol) na/2 (mol) Sè mol H2 = na/2 = 1.4 ---> na = 0. MÆt kh¸c hoµ tan hoµn toµn a(g) hçn hîp A trong dung dÞch HCl thu ®îc khÝ C vµ dung dÞch D.56 = 0. m lµm 3 phÇn b»ng nhau.a/2 + (2MB + 16m).04 = 12m --> m = 2 vµ MB = 24 lµ phï hîp.344 : 22.Chuyªn ®Ò 13: bµi tËp tæng hîp vÒ tÝnh theo PTHH Bµi 1: Chia hçn hîp gåm 2 kim lo¹i A. PhÇn 1: Hoµ tan hÕt trong axit HCl thu ®îc 1. Bµi 2: Nung a(g) hçn hîp A gåm MgCO3. 1.08n : 0.

a/ TÝnh thÓ tÝch khÝ C ë ®ktc.2 Tõ (III) --> a = 110 .032. nung ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi. 0. II) ta cã: 44(x + y) = 0.005.27%) Bµi 3: Hçn hîp bét A gåm Fe vµ Mg cã khèi lîng 2. CaCO3 lÇn lît lµ x. sau khi ph¶n øng xong.15 (V) PTHH: Ba(HCO3)2 + Ca(OH)2 -----> CaCO3 + BaCO3 + 2H2O b mol b mol b mol Ta cã: 100b + 197b = 14. III.92g hçn hîp 2 oxit. SÊy nung kÕt tña trong kh«ng khÝ ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi c©n ®îc 1.84g chÊt r¾n B vµ dung dÞch C. 0.4a ---> a = 110(x + y) (III) Cho A + HCl.2g chÊt r¾n D.D t¸c dông víi dung dÞch NaOH d. KhÝ C gåm cã: Sè mol CO2 = x + y (mol) Hçn hîp D gåm cã: x mol MgCl2. Fe2O3.45%) m Fe2O3 = 5. V) ---> x = 0.075 ---> b = (x + y) – 0. y mol FeCl3.92 (IV) Cho C + dd Ba(OH)2 ---> a mol BaCO3 vµ b mol Ba(HCO3)2 Ta cã: Sè mol CO2 ph¶n øng lµ: a + 2b = x + z Sè mol Ba(OH)2 ph¶n øng lµ: a + b = 2 . y mol Fe2O3 .05.5g ( 2. thªm níc v«i trong d vµo trong dung dÞch thu ®îc thªm 14. läc lÊy dung dÞch. Khèi lîng vµ thµnh phÇn % cña c¸c chÊt lµ: m MgCO3 = 16.12g (23. Tõ (V) --> x + y = 0.72g ®îc chia thµnh 2 phÇn b»ng nhau. Híng dÉn: §Æt sè mol MgCO3. Cho dung dÞch NaOH d vµo dung dÞch C thu ®îc kÕt tña. PhÇn 1: Cho vµo 400ml dung dÞch CuSO4 a(M) chê cho ph¶n øng xong thu ®îc 1. Cho D + NaOH d thu ®îc 2 kÕt tña: x mol Mg(OH)2 vµ y mol Fe(OH)3 ---> 2 oxit t¬ng øng lµ: x mol MgO. läc lÊy kÕt tña. Cho khÝ C hÊp thô hoµn toµn vµo 2 lit dung dÞch Ba(OH)2 0. y mol Fe2O3 vµ z mol CaO. moxit = 40x + 160y = 12. b/ TÝnh % khèi lîng c¸c chÊt trong hçn hîp A.27%) m CaCO3 = 0.48 lit b/ Gi¶i hÖ PT (I. Ta cã: 84x + 160y + 100z = a(g) (I) Sau khi nung chÊt r¾n B gåm: x mol MgO.85g kÕt tña.195.85 ---> b = 0. y = 0. z (mol) trong hçn hîp A.2 = 22g a/ ThÓ tÝch khÝ CO2 thu ®îc ë ®ktc lµ: 4. y. thu ®îc 12. TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña mçi kim lo¹i trong hçn hîp A vµ trÞ sè a? 109 .6a (II) Tõ (I. z mol CaCl2.075M.38g ( 74. 40x + 160y + 56z = 0. z = 0.

21 lit. ChÊt r¾n B lµ Cu (cã khèi lîng 1. Nh vËy: chÊt r¾n B gåm cã: Cu vµ Fe cßn d dd C gåm cã MgSO4 vµ FeSO4 chÊt r¾n D gåm cã MgO vµ Fe2O3 cã khèi lîng lµ 1. (2. Ta cã: sè mol Mg ph¶n øng = 2 : (2 .84 . Nhng ta thÊy mCu t¹o ra = 0. Mg(OH)2.92g mr¾n do Fe sinh ra = 2 – 1. 108 – 24) = 0. ---> %Fe = 82.84g) Cho dd C + dd NaOH ---> kÕt tña Fe(OH)2. MgO. y lµ sè mol Fe. z = 0.021 : 0.08 : (2.36 – 1.2g < 1.36g.36 = 2. 108 – 24) = 1.01.2 Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh trªn ta ®îc: x = 0.64 + 56z = 1.0005 mol.§Æt x. ----> Nh vËy Fe ®· tham gia ph¶n øng vµ Mg ®· ph¶n øng hÕt. ---> Sè mol Mg ph¶n øng = nCu = nMgO = 1. Tæng sè mol AgNO3 ®· ph¶n øng = (0. 64 = 1. CuSO4. TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng c¸c chÊt trong chÊt r¾n E? TÝnh V? Híng dÉn: XÐt phÇn 1: m(Mg + Fe) = 2.02 – 0.02.1 = 0.PhÇn 2: Cho t¸c dông víi V(ml) dung dÞch AgNO3 0.2g. mr¾n do Mg sinh ra = 0.92 = 0.02 : 0.02 mol ----> a = 0.92g > 1.0005).0104 mol > nMg trong phÇn 1.72 : 2 = 1.0005 = 0. Cu(OH)2 ---> Oxit t¬ng øng sau khi nung trong kk lµ Fe2O3.0195mol VËy chÊt r¾n E gåm cã Fe cßn d vµ Ag ®îc sinh ra sau ph¶n øng.0g Gi¶ thiÕt Fe cha ph¶n øng.65% Sè mol cña CuSO4 = 0.03 . Fe vµ Mg cßn d. nFe d = 0. Mg trong 1/2 hh A vµ sè mol Fe cßn d lµ z (mol) . 108 – 56) = 0.1M. y = 0.64 + y.84g --> Tr¸i víi ®iÒu kiÖn bµi to¸n.2 = 0.05M XÐt phÇn 2: 1/2 hh A cã khèi lîng lµ 1. 110 . TH2: 1/2 hh A ph¶n øng cha hÕt víi CuSO4.36 .36g --> VËy A cha tham gia ph¶n øng hÕt.2 : 40 = 0.36g. Sau khi ph¶n øng xong thu ®îc chÊt r¾n E cã khèi lîng 3. ---> dd C gåm cã: FeSO4. CuO cã khèi lîng lµ 1.35% vµ %Mg = 17.01 .(x – z).56x + 24y = 1. VËy Mg ph¶i hÕt vµ Fe tham gia 1 phÇn.160(x – z) : 2 + 40y = 1.03 mol ChÊt r¾n B gåm Cu. . Gi¶ thiÕt Mg Mg ph¶n øng cha hÕt (mµ Mg l¹i ho¹t ®éng ho¸ häc m¹nh h¬n Fe) th× dd CuSO4 ph¶i hÕt vµ Fe cha tham gia ph¶n øng --> dd C lµ MgSO4 vµ chÊt r¾n D chØ cã MgO.1M ®· dïng = 0.01.08 g nFe ph¶n øng = 0. TH1: 1/2 hh A ph¶n øng hÕt víi CuSO4. MgSO4.36g §é t¨ng khèi lîng chÊt r¾n = 3.01 + 0.4 = 0.021 mol ThÓ tÝch cña dd AgNO3 0.

3034 < 2x + 2y < 0.08g chÊt r¾n.1= 0.1 mol Pø: y1 2y1 mol cßn: y – y1 0. Cho dung dÞch t¸c dông víi dung dÞch baz¬.Bµi 4: Cho 9. x mol MgX2 .1 – 2y1 mol ( §iÒu kiÖn: y ≥ y1) Ph¶n øng t¹o kÕt tña. Sau khi ph¶n øng hoµn toµn. y mol ZnX2 .96 mol PTHH x¶y ra Gi¶ sö hçn hîp chØ chøa m×nh Zn ---> x = 0.84 mol §Æt ROH lµ c«ng thøc tng ®¬ng cho 2 baz¬ ®· cho.86 mol. Ba(OH)2 + H2SO4 ---> BaSO4 + 2H2O 111 .05 = 0.06.86 mol VËy nROH d = 0.2 = 0. TÝnh khèi lîng mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu. råi läc lÊy kÕt tña vµ nung nãng ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi th× thu ®îc 26.86 : 65 = 0. VËy y = 9.8216 nhËn thÊy lîng axit ®· dïng < 0.84 = 0.96 – 0. Híng dÉn. VËy axit d --> Do ®ã Zn vµ Mg ®· ph¶n øng hÕt.7 . Ta cã: nROH = 2nBa(OH) 2 + nNaOH = 0.4108 mol 0.86 – 2(x + y) 0.43. 0.86 : 24 = 0.05M vµ NaOH 0. 0. 0.86 mol Sè mol Ba(OH)2 = 1.2 + 0. Ta cã: 24x + 65y = 9.86g hçn hîp gåm Mg vµ Zn vµo 1 cèc chøa 430ml dung dÞch H2SO4 1M lo·ng. khuÊy ®Òu cho ph¶n øng hoµn toµn.1517 mol Gi¶ sö hçn hîp chØ Mg ---> y = 0 VËy x = 9.06 mol Sè mol NaOH = 0. 1.2 .86 – 2(x + y) mol MgX2 + 2ROH ----> Mg(OH)2 + 2RX x 2x x mol ZnX2 + 2ROH ----> Zn(OH)2 + 2RX y 2y y mol Ta cã nROH ®· ph¶n øng = 0.43 mol SO4. thªm tiÕp vµo cèc 1. §Æt sè mol Mg vµ Zn lµ x vµ y.43 mol §Æt HX lµ c«ng thøc t¬ng ®¬ng cña H2SO4 ---> nHX = 2nH 2 SO 4 = 0.2 = 0.1517 < nhh kim lo¹i < 0.86 (I) Sè mol H2SO4 = 043.86 – 2(x + y) + 2x + 2y = 0.7M.4108 V× x > 0 vµ y > 0 nªn sè mol axit tham gia ph¶n øng víi kim lo¹i lµ: 0.1mol TiÕp tôc cã ph¶n øng x¶y ra: Zn(OH)2 + 2ROH ----> R2ZnO2 + 2H2O b®: y 0. HX + ROH ---> RX + H2O.86 – 2(x + y) mol HX vµ 0. Sau khi hoµ tan hÕt trong dung dÞch cã.86 = 0.2 lit dung dÞch hçn hîp gåm Ba(OH)2 0.

z lµ sè mol R.05 VËy 40x = 12.3025 mol Thay vµo (I) ta ®îc y = 0.26g vµ mZn = 65 .06 mol cßn: 0 0.b®: 0.06 0.06 0.06 0. b/ X¸c ®Þnh kim lo¹i R.z = 14. dd A cã RSO4 = (x + y + z) mol vµ H2SO4 d KhÝ B lµ H2 = x mol H2 + CuO -----> Cu + H2O x x x mol nCuO = x = 16 : 80 = 0. Híng dÉn: §Æt x. PhÇn 1: §em hoµ tan trong dung dÞch H2SO4 lo·ng d thu ®îc dung dÞch A.06 = 26. biÕt R cã ho¸ trÞ II kh«ng ®æi trong c¸c hîp chÊt. Bµi 5: Cho X lµ hçn hîp cña 3 chÊt gåm kim lo¹i R.1 – 2y1 ≥ 0 ---> y1 ≤ 0. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.08 ---> 40x + 81(y – y1) = 12. PhÇn 2: Cho t¸c dông víi 200ml dung dÞch CuSO4 1. lîng khÝ B nµy võa ®ñ ®Ó khö hÕt 16g CuO. thay vµo (II) ta ®îc: 40x + 81y = 16. Sau khi ph¶n øng kÕt thóc t¸ch bá chÊt r¾n. 0. 0.6g Khi y – y1 > 0 --> y > y1 ta cã 0.8g phÇn 1. BiÕt c¸c ph¶n øng x¶y ra hoµn toµn. y.1 ---> x = 12. Sau ®ã cho dung dÞch A t¸c dông víi dung dÞch KOH d cho ®Õn khi kÕt thóc ph¶n øng thu ®îc kÕt tña C. a/ ViÕt c¸c PTHH x¶y ra. RSO4 trong 1/2 hh X ta cã: x.2 mol 112 .01036 KÕt qu¶ y < y1 (kh«ng phï hîp víi ®iÒu kiÖn y ≥ y1 ) ---> lo¹i. Mg(OH)2 -----> MgO + H2O x x mol Zn(OH)2 -------> ZnO + H2 O y – y1 y – y1 mol BaSO4 ----> kh«ng bÞ nhiÖt ph©n huû. Chia 29.43 0 mol pø: 0. 0. khÝ B.15. Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh (I.3025 = 7.y + (MR + 96).43 – 0.04 ( y = y1 ≤ 0. RO.5M.1 (II) Khi y – y1 = 0 ---> y = y1 ta thÊy 0.1 – 2y1 = 0 (v× nROH ph¶n øng hÕt) ----> y1 = 0.MR + (MR + 16).6 gam X thµnh 2 phÇn b»ng nhau. c« c¹n phÇn dung dÞch th× thu ®îc 46g muèi khan. Nung C ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi th× thu ®îc 14g chÊt r¾n.1 : 40 = 0. c/ TÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng c¸c chÊt trong X.38275 vµ y = 0.04 = 2.06 0. II) ---> x = 0. oxit vµ muèi sunfat cña kim lo¹i R.05) phï hîp VËy mMg = 24 .0.06 mol Ta cã: 40x + 81(y – y1) + 233.05 mol.06 mol Nung kÕt tña.

78 mol.5M.736 lit khÝ H2 (®ktc).05 ---> MR = 24.1.5y = 8. mMg = 4.0g --> %MgSO4 = 40.2 0.2 + z) = 46.3 – 0. mmuèi = mhh kim loai + mhh axit . II) --> x = 0.78 mol.12 vµ y = 0. nH 2 = x + 1.736 : 22.74g hçn hîp bét 2 kim lo¹i Mg vµ Al b»ng 500ml dung dÞch hçn hîp chøa axit HCl 1M vµ axit H2SO4 lo·ng 0.43% mMgO = 4. R cã ho¸ trÞ II ---> R lµ Mg Thay c¸c gi¸ trÞ vµo tÝnh ®îc y = 0. ----> Tæng sè mol ROH = 0.5 + 2.03% mMgSO 4 = 6.3 mol pø: 0.18.0.160 + (MR + 96)(0.2 mol Sè mol CuSO4 d = 0.mH 2 = 38. II) --> z = 0. b/ Cho dung dÞch A ph¶n øng víi V lit dung dÞch hçn hîp gåm NaOH 1M vµ Ba(OH)2 0. y lµ sè mol Mg vµ Al 24x + 27y = 7.14 = 0. a/ TÝnh tæng khèi lîng muèi t¹o thµnh sau ph¶n øng. (x + y + z) = 14 (II). TÝnh thÓ tÝch V cÇn dïng ®Ó sau ph¶n øng thu ®îc lîng kÕt tña lín nhÊt.54% Bµi 6: Hoµ tan hÕt 7.74 (I) §Æt HA lµ c«ng thøc t¬ng ®¬ng cña hçn hîp gåm 2 axit HCl vµ H2SO4. nHA = nHCl + 2nH 2 SO 4 = 0.8g --> %Mg = 32. Híng dÉn: §Æt x.0g --> %MgO = 27.2 = 0. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.0. thu ®îc dung dÞch A vµ 8.2 0. Thay x = 0. VËy thÓ tÝch V cÇn dïng lµ: V = 0.39 lit 113 .05 PhÇn 2: R + CuSO4 ----> RSO4 + Cu b®: 0.1 mol Tæng sè mol RSO4 = (0.2 vµo (I.dd A + KOH d H2SO4 + 2KOH ----> K2SO4 + H2O RSO4 + 2KOH ----> K2SO4 + R(OH)2 R(OH)2 ------> RO + H 2O (x + y + z) (x + y + z) mol Ta cã: (MR + 16).39 (II) Tõ (I.2 + z) mol mMuèi khan = mRSO 4 + mCuSO 4 = 0.93g §Æt ROH lµ c«ng thøc t¬ng ®¬ng cña hçn hîp gåm 2 baz¬ lµ NaOH vµ Ba(OH)2 nROH = nNaOH + 2nBa(OH) 2 = 1V + 2.2 0. tÝnh khèi lîng kÕt tña ®ã.5V = 2V (mol) ViÕt c¸c PTHH x¶y ra.1. Thay z = 0. Cho r»ng c¸c axit ph¶n øng ®ång thêi víi 2 kim lo¹i.28M.4 = 0.

HÊp thô toµn bé hçn hîp gåm khÝ CO2 vµ h¬i H2O vµo 900 ml dung dÞch Ca(OH)2 1M.62g Bµi 7: 1.6 (g) 17.14 mol (V× nBa(OH) 2 = 0. Khèi lîng MO lµ: (M+16)x. VËy khèi lîng kÕt tña tèi ®a cã thÓ thu ®îc lµ. 2. Khi sè mol CO2 ≤ sè mol Ca(OH)2 CO2 + Ca(OH)2 → CaCO3 ↓ + H2O Sè mol CaCO3 = 40 100 ⇒ m = 2000 (g) = 0. Híng dÉn: Gäi x lµ sè mol MO MO + H2SO4 → MSO4 + H2O Khèi lîng chÊt tan MSO4 lµ: (M+96)x.9% ®îc dung dÞch chØ chøa mét muèi tan cã nång ®é 7. b) TÝnh khèi lîng dung dÞch H2SO4 ®· dïng 2.6 %.5. mkÕt tña = mMg(OH) 2 + mAl(OH) 3 + mBaSO 4 = 53.9 2000x + (M + 16)x (x=1) Do x cã nhiÒu gi¸ trÞ nªn cã rÊt nhiÒu gi¸ trÞ khèi lîng dung dÞch H2SO4 t¬ng øng.8+40-17.8) mH2O=7. thu ®îc 40 gam kÕt tña.4 .2 (g) b) Khi nCa(OH)2 < nCO2 < 2nCa(OH)2 114 .Ngoµi 2 kÕt tña Mg(OH)2 vµ Al(OH)3 th× trong dung dÞch cßn x¶y ra ph¶n øng t¹o kÕt tña BaSO4.8 gam so víi khèi lîng dung dÞch Ca(OH)2 ban ®Çu. Khèi lîng H2SO4 ban ®Çu: m= Khèi lîng dung dÞch MSO4: m= ( M +96 ) x 2000 x + ( M +16 ) x .39 = 0.100 = 7.4 mol Khèi lîng CO2 lµ 0.Ta cã nBaSO 4 = nH 2 SO 4 = 0. thÊy khèi lîng dung dÞch t¨ng 7. 44 = 17. Hoµ tan võa ®ñ axit cña kim lo¹i M cã c«ng thøc MO vµo dung dÞch H2SO4 lo·ng nång ®é 4.195 mol > nH 2 SO 4 = 0.100 = 2000 x 4.0. T¸ch bá phÇn kÕt tña.14 mol) ---> nH 2 SO 4 ph¶n øng hÕt. a) Cho biÕt tªn kim lo¹i M.69 98 x.6 + mdd+mH2O= m' + 40 (m' = mdd+7. a . H·y t×m khèi lîng CO2 vµ khèi lîng H2O ®em dïng.6 = 30.

Theo pt (2): nMCO3= nCO2 = 0.9.6 < 0 -----> Ta lo¹i trêng hîp nµy.CO2 + Ca(OH)2 → CaCO3 ↓ + H2O ? 0. Bµi 8: Hoµ tan hoµn toµn 25.3 mol.4 ⇒ t = 0. 0. TÝnh thÓ tÝch cña dung dÞch HCl ®· dïng.5 100 Sè mol CO2: 0.1 + 0.5 mol (5).9 0. b lÇn lît lµ sè mol CO2 tham gia ë ph¶n øng (3) vµ (4).t = 40 = 0. VËy M lµ Mg suy ra CTHH cña muèi cÇn t×m: MgCO3 115 . a.3% (D = 1.1mol . 1 = 0. Híng dÉn: a/ §Æt c«ng thøc cña muèi cacbonat lµ MCO3. Khèi lîng ph©n tö cña muèi ban ®Çu: 25. (4) 2b b b Sè mol NaOH: nNaOH = 0. 2 ⇒ M MCO3 = = 84.6 (g) Khèi lîng H2O: 40 +7. X¸c ®Þnh CTHH cña muèi cacbonat.44 = 61.2 = 0.038 g/ml).5.4.61.9 + 0. b = 0.5 mol Gäi a.9 CO2 + CaCO3 + H2O → Ca(HCO3)2 Sè mol kÕt tña: 0. C¸c PTHH: MCO3 + 2 HCl MCl2 + CO2 + H2O (2) NaOH + CO2 NaHCO3.3 mol. 3 ⇔ M + 60 = 84 ⇒ M = 24 ®vC.5 = 1.2mol. Cho toµn bé khÝ CO2 thu ®îc vµo 500 ml dung dÞch NaOH 1M th× thu ®îc 29. (3) a a a 2NaOH + CO2 Na2CO3 + H2O.6g muèi.4 (mol) Khèi lîng CO2: 1. mmuèi = 84 a + 106 b = 29.6 g (6) Gi¶i (5) vµ (6) ta ®îc: a = 0.8 . Theo ph¬ng tr×nh vµ bµi ta cã: nNaOH = a + 2b = 0. b. ⇒ Sè mol CO2 t¹o thµnh ë (2): nCO2 = a + b = 0.2 g mét muèi cacbonat cña kim lo¹i hãa trÞ II b»ng dung dÞch HCl 7.

6 29.6 y= 116 .9 x100 7.35 nCO2 0. Híng dÉn: a/ C¸c PTP¦: Fe + H 2SO4 → FeSO4 + H2 xmol xmol xmol A + H2SO4 → ASO4 + H2 ymol ymol ymol nH 2 = 2.0 8 3 = 300g.5 ≤ ≤ < 2 0.1 1.1.6 56 . ⇒ : 0.5 nNaOH 0.28 mol < nmuèi < 0.289 (lit) Bµi 9: Cho 4g Fe vµ mét kim lo¹i ho¸ trÞ II vµo dung dÞch H 2SO4 lo·ng lÊy d thu ®îc 2.A ⇒ Ay .24 lÝt khÝ H2 (®ktc).3 = 0. ⇒ 0.4 Theo bµi ra ta cã hÖ ph¬ng tr×nh: { 5 x6+A y 4 = (a) x +y =0. a.28 < nCO2 < 0. ThÓ tÝch dung dÞch HCl ®· dïng: = 289ml = 0. 28 ⇒ 1< nNaOH/ nCO2 < 2 ⇒ ra t¹o 2 muèi ⇒ cã c¶ (3 ) vµ (4) x¶y ra. Theo ph¬ng tr×nh (2) nHCl =2nCO2 =2 .3 30 0 1.35.5 =21. X¸c ®Þnh kim lo¹i hãa trÞ II. NÕu cho 1. 6 < nmuèi < 106 84 ⇔ 0. Ta thÊy: 29. Mµ nCO2 = nmuèi. 0.Lu ý: HS cã thÓ biÖn luËn ®Ó chøng minh x¶y ra c¶ (3) vµ (4).36.24 =0 1 ol .35 mol. TÝnh % khèi lîng tõng kim lo¹i trong hçn hîp.6 . b.6 mol ⇒ Khèi lîng HCl ®· dïng: MHCl =0. m 22.56y = .9 (g) ⇒ Khèi lîng dung dÞch HCl ®· dïng: mddHCl = Vdd HCl = 21 . a.2g kim lo¹i ho¸ trÞ II nãi trªn ph¶n øng víi 0.7 lÝt khÝ O 2(®ktc) th× lîng Oxi cßn d sau ph¶n øng.

(5) ta cã: Tæng sè mol muèi: n muèi = n CO2 = 0. (2) .0  5  ⇒    x + y = 0. §un nãng dung dÞch C tíi ph¶n øng hoµn toµn thÊy t¹o thµnh thªm 6 gam kÕt tña.8g mMg = 1.06 x 2 = 0. CaCO3 .2 (2) (1) vµ (2) Ta cã 19.7 1. (3). BaCO3 thu ®îc khÝ B. Cho khÝ B hÊp thô hÕt vµo níc v«i trong thu ®îc 10 gam kÕt tña vµ dung dÞch C.8 . < 2A 1 mFe = 0.A (1) O2 → (do oxi d) 2AO (*) + mol n O2 = 22.1 + 0.22 (mol) theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng (1) .06 = 0.100 =70 % % 4  5 x + 62 y = 4   x = 0.4 =0. Thay A vµo hÖ PT (a) 1 2 0.22 (mol) 117 + CO2. (4 ). 56= 2.05. Hái % khèi lîng cña MgCO3 n»m trong kho¶ng nµo? Híng dÉn: C¸c PTHH: MgCO3 CaCO3 BaCO3 0 t MgO + CO2(k) → (1) (2) (B) t → 0 0 Ca0 + CO2(k) (B) t  BaO → CO2(k) + Ca (OH)2(dd) (B) 2CO2(k) + Ca(OH)2(dd) ----> Ca(HCO3)2(dd) (5) (B) (C) 0 t Ca(HCO3)2  CaCO3(r) + CO2(k) + H2O(l) (6) → (C) Theo ph¬ng tr×nh ph¶n øng (4) vµ (6) ta cã: nCaCO3 = 0.1 + 0.2g % Fe = 2.03125 Theo PTP¦ (*): ---> 2A > 38.0 0  5 % Mg = 100% .1 ⇒ M A < 40 56 . Do A lµ kim lo¹i cã ho¸ trÞ II nªn A lµ Mg.1   y = .70% = 30% Bµi 10: NhiÖt ph©n hoµn toµn 20 g hçn hîp MgCO3. b.2 < MA < 40.k) (3) (B) ----> CaCO3(r) + H2O(l) (4) .4 VËy A > 19.16 (mol) ----> n cO2 = 0.03125 .6 < 0.0 < 2A 0.

2 mol.175 Mol. Theo (3) nCO2 = nCaCO3 = 0. 22. Hái: a cã gi¸ trÞ bao nhiªu th× lîng kÕt tña D nhiÒu nhÊt vµ Ýt nhÊt? 1.1 (mol) Ta cã: 84x + 100y + 197z = 100 ---> 100y + 197z = 100 – 84x Vµ x + y + z = 1.2g CaO vµo níc ta ®îc dd A.75 % Bµi 11: Hoµ tan 11.5 g kÕt tña th× cã bao nhiªu lÝt khÝ CO2 ®· tham gia ph¶n øng? 2/ NÕu hoµ tan 28.2 mol = 0. Ca(OH)2 ph¶n øng hÕt cã thªm ph¶n øng:  → CaCO3 + CO2 + H2O Ca(HCO3)2 (3) Theo (1) nCO2 = nCa(OH)2 = nCaCO3 = 0. 118 .0. z lÇn lît lµ sè mol cña muèi: MgCO3.2 Khi sôc CO2 vµo cã ph¶n øng: CO2 + Ca(OH)2  → CaCO3 + H2O (2) Trêng hîp 1: Ca(OH)2 d vµ CO2 ph¶n øng hÕt th×: Theo (2) nCO2 = nCaCO3 = 2.2 . y.1g hçn hîp MgCO3 vµ BaCO3 cã thµnh phÇn thay ®æi trong ®ã chøa a% MgCO3 b»ng dd HCl vµ cho tÊt c¶ khÝ tho¸t ra hÊp thô hÕt vµo dd A th× thu ®îc kÕt tña D.1 − x ----> 52.025 .5 100  → 1 . Trêng hîp 2: CO2 d. nCaCO3 ph¶n øng ë (3): = 0.Gäi x. nCaO = Ph¬ng tr×nh ho¸ häc: CaO + H2O 0. CaCO3.75 VËy % lîng MgCO3 n»m trong kho¶ng tõ 52.025 = 0.1 ---> y +z = 1.2 1 5 6 = 0.6% ®Õn 86.5 < 84x < 86.2 mol Ca(OH)2 (1) 0. BaCO3 cã trong 100 gam hçn hîp vµ tæng sè mol cña c¸c muèi sÏ lµ: x + y + z = 1. 175 mol.025 mol VCO2 = 0.1 – x 100 y + 197 z 100 − 84 x = <--> 100 < < 197 y+ z 1.56 LÝt.1 mol V× ban ®Çu lµ 20 gam hçn hîp ta quy vÒ 100 gam hçn hîp nªn nmuèi = 1. 1/ NÕu khÝ CO2 sôc qua A vµ sau khi kÕt thóc thÝ nghiÖm cã 2.4 = 0.

134 = 0. Thu ®îc dung dÞch A vµ 8.134.281a 100 28 . Ta cã: nCO2 < nCa(OH)2. TÝnh khèi lîng muèi cã trong dung dÞch A? Híng dÉn: 119 .143 mol. nCaCO3 cßn l¹i : 0. 100 = 6.81 . Theo (3): nCaCO3 = nCa(OH)2 = 0.3g.4 = 8.2 mol. VËy khi a = 100% th× lîng kÕt tña thu ®îc bÐ nhÊt.Tæng nCO2 ë (2) vµ (3) lµ: 0. VCO2 = 0.1 8 17 9 = 0.334 > nCa(OH)2 = 0.2 . m CaCO3 = 0. Khi a = 0 % th× nghÜa lµ hçn hîp chØ toµn muèi BaCO3 Khi ®ã nCO2 = 2 .281 a 28 .281 a + 84 197 = 0.1 − 0. 100 = 14.175 = 0.2 mol.74g hçn hîp 2 kim lo¹i Mg.281 a = 197 ⇒ nMgCO3 = 0. C¸c ph¶n öng x¶y ra: MgCO3 + 2 HCl  → MgCl2 + CO2 ↑ + H2O (1)  → BaCl2 + CO2 ↑ + H2O (2) BaCO3 + 2 HCl Khi sôc CO2 vµo dd A cã thÓ x¶y ra c¸c ph¶n øng :  → CO2 + Ca(OH)2 CaCO3 ↓+ H2O (3) 2 CO2 + Ca(OH)2  → Ca(HCO3)2 (4) §Ó lîng kÕt tña CaCO3 thu ®îc lµ lín nhÊt th× chØ x¶y ra ph¶n øng (3). 22. VËy khi a = 29.143 mol.0. Theo ®Ò bµi khèi lîng MgCO3 cã trong 28.3g.38M (lo·ng).2mol. Khi a = 100% nghÜa lµ hçn hîp chØ toµn muèi MgCO3 khi ®ã: nCO2 = 2 .89 % . a. 2. V× CO2 d nªn CaCO3 tiÕp tôc ph¶n øng: CaCO3 + CO2 + H2O  → Ca(HCO3)2 (5) Theo (5): nCaCO3 = nCO2 d = 0.89 % th× lîng kÕt tña lín nhÊt. Bµi 12: Hoµ tan 7.066 mCaCO3 = 0.736 lÝt khÝ H2(®ktc). Al trong 500ml dung dÞch hçn hîp chøa HCl 1M vµ H2SO4 0.0. Kim lo¹i ®· tan hÕt cha? gi¶i thÝch? b.1 g hçn hîp lµ: mMgCO3 = nBaCO3 2.143 .1 8 8 4 = 0.2 = 0. Theo (3): nCaCO3 = nCO2 = 0.1 −0. Gi¶i ra ta ®îc: a = 29.375 .375 mol.066 .a = 0.6 < 14.334 .2.4 LÝt.2 + 0. Khi ®ã: nCO2 = nCa(OH)2 = 0.281a 84 Theo (1) vµ (2) nCO2 = nMgCO3 + nBaCO3 Ta cã ph¬ng tr×nh: 0.

HCl d Suy ra n H 2 SO 4 = 0.4 n H 2 = 0.14 (mol) suy ra n H 2 SO 4 = 0.4) (p) Theo ®Þnh luËt BTKL: m muèi = 7. Al2O3 vµ mét oxit cña kim lo¹i ho¸ trÞ II kÐm ho¹t ®éng.5 = 0.35.19 mol . Suy ra tæng khèi lîng muèi trong A thu ®îc lµ: 38.14 mol (3.H. 4 n H 2 = n H 2 SO 4 = 0.2) (p ø) Theo ®Þnh luËt b¶o toµn khèi lîng: m muèi = 7.74 + 0.19.44 > 0. thu ®îc dung dÞch H2SO4 85%. Cho dung dÞch B t¸c dông víi 0.3 gam dung dÞch H2SO4 90%. Lîng h¬i níc tho¸t ra ®îc hÊp thô b»ng 15.39 – 0.93g (A) * TH2: Gi¶ sö H2SO4 ph¶n øng hÕt.5 .35.93 (g) < m muèi A <40. H2SO4 d: n H 2 =0.96 = 38.82 lÝt dung dÞch 120 1 1 → . * TH1: Gi¶ sö HCl ph¶n øng hÕt.5 = 40.n HCl = 0.T.2.25 + 0.25 (mol).74 + 0. thu ®îc dung dÞch B vµ 3.2 : n H 2 = 2 n HCl = 2 .4. Mg + 2 HCl MgCl2 + H2 (1) 2 Al + 6 HCl 2AlCl3 + 3H2 (2) Mg + H2SO4 MgSO4 + H2 (3) 2 Al + 3 H2SO4 Al2(SO4)3 + 3H2 (4) Tõ 1.25 = 0.18 (g) V× thùc tÕ ph¶n øng x¶y ra ®ång thêi. kim lo¹i tan hÕt.44 (mol) Ta thÊy: 0. n H 2 SO 4 = 0. b/ Theo c©u a: AxÝt d.19 (mol) Suy ra: Tæng n H 2 = 0.18 (g) n HCl = 0. Nªn c¶ 2 axÝt ®Òu d. Tõ 3.19 mol 3.5 mol .96 + 0.0.5 + 0. LÊy 16.2 gam A cho vµo èng sø nung nãng råi cho mét luång khÝ H2 ®i qua cho ®Õn ph¶n øng hoµn toµn.4 (mol) (1.19 = 0. n H 2 = 0.H: Mçi PTHH ®óng cho.14 .2) n H 2 = 0.2 =0.2 gam chÊt r¾n kh«ng tan.0.2 (mol) suy ra n HCl = 0.5 mol Bµi 13: Cho hçn hîp gåm MgO. ChÊt r¾n cßn l¹i trong èng ®em hoµ tan trong HCl víi lîng võa ®ñ.39 .19 mol suy ra n H 2 = 0.39 VËy: AxÝt d.25 mol (1.39 mol a/ C¸c P.19 = 0.

35% vµ %Al2O3 = 62. V× khi pha lo·ng b»ng H2O th× khèi lîng chÊt tan ®îc b¶o toµn. c lÇn lît lµ sè mol cña MgO.08 (IV) Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh (II) vµ (IV) ®îc: x = 0.2 (II) Sè mol NaOH = 0. %MgO = 12.82 (III) 40a + 102( 2b − x 2 ) = 6.152 mol 121 . §Æt a.12 (mol) Thay vµo (III) ---> 2a + 6b = 0. cã khèi lîng 3.77 (g) Khèi lîng cña axit H2SO4 trong dd 85% vÉn lµ 13.69% . Al2O3.7 (III)/ Gi¶i hÖ ph¬ng tr×nh: (II) vµ (III)/ ®îc: a = 0.08g nMgO = 6. Híng dÉn: Gäi R lµ KHHH cña kim lo¹i ho¸ trÞ II. 0.82 (mol) TH1: Ph¶n øng 6 x¶y ra nhng Al(OH)3 tan cha hÕt.  MR = 3.2 0. VËy R lµ Cu. RO lµ CTHH cña oxit. b. läc lÊy kÕt tña.3 . nNaOH = 2a + 6b + x = 0. ®îc 6.08 gam chÊt r¾n.08 : 40 = 0.3 + 18c) Ta cã: C% = 13 .77(g).82. RO trong hçn hîp A. Thay vµo (I) ---> 40a + 102b = 12.3 +18 c ) .1 = 0.2 (I) C¸c PTHH x¶y ra: RO + H2 -----> R + H2O (1) MgO + 2HCl ----> MgCl2 + H2O (2) Al2O3 + 6HCl ---> 2AlCl3 + 3H2O (3) MgCl2 + 2NaOH ----> Mg(OH)2 + 2NaCl (4) AlCl3 + 3NaOH -----> Al(OH)3 + 3NaCl (5) Cã thÓ cã: Al(OH)3 + NaOH -----> NaAlO2 + H2O (6) x x x Gäi x lµ sè mol cña NaOH cßn d tham gia ph¶n øng víi Al(OH)3 Mg(OH)2 -----> MgO + H2O (7) 2Al(OH)3 ------> Al2O3 + 3H2O (8) 2b – x 2b − x 2 mol Ta cã: Khèi lîng cña axit H2SO4 trong dd 90% lµ: m = 15.77 (15 .05 vµ b = 0.05 (mol) ChÊt r¾n kh«ng tan trong axit HCl lµ R.0 5 = 64. Khèi lîng dd H2SO4 85% lµ: (15. sÊy kh« vµ nung nãng ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi.2g.100% = 85% Gi¶i ph¬ng tr×nh: c = 0.NaOH 1M.96% TH2: Ph¶n øng 6 x¶y ra vµ Al(OH)3 tan hÕt mr¾n = mMgO = 6. Theo bµi ra ta cã: 40a + 102b + (MR + 16)c = 16. X¸c ®Þnh tªn kim lo¹i ho¸ trÞ II vµ thµnh phÇn % khèi lîng cña A.9 = 13.1 %CuO = 24.

12 mol => Al(OH)3 tan hÕt.08g => %mMgO = 37.156 mol NhËn thÊy: nNaOH d = 0.82 – 0.06 = 0.ph©n biÖt c¸c chÊt.mAl 2 O 3 = 12.53%  mAl 2 O 3 = 6.0.12 : 102 = 0.12 g nAl 2 O 3 = 6.12 mol nNaOH d = 0.664 = 0.152 + 6.69%  mMgO = 6.78%       Chuyªn ®Ò 14: nhËn biÕt .  TÝnh ®îc: mCuO = 4g => %mCuO = 24. I/ Nguyªn t¾c vµ yªu cÇu khi gi¶i bµi tËp nhËn biÕt.12 => % mAl 2 O 3 = 37. 122 .156 > nAl(OH) 3 = 0.0.08 = 6.06 mol nNaOH = 2nMgO + 6nAl 2 O 3 = 2.664 mol nAl(OH) 3 = 2nAl 2 O 3 = 0.2 – 6.

. hoµ tan c¸c chÊt vµo níc. láng. X¸c ®Þnh sù cã mÆt cña c¸c chÊt (hoÆc c¸c ion) trong cïng mét dung dÞch. lµm phai mµu hoa hång hoÆc Lµm mÊt mµu dung dÞch níc Br«m hoÆc Lµm mÊt mµu dung dÞch thuèc tÝm. §èi víi chÊt khÝ: .Lu ý: Kh¸i niÖm ph©n biÖt bao hµm ý so s¸nh (Ýt nhÊt ph¶i cã hai ho¸ chÊt trë lªn) nhng môc ®Ých cuèi cïng cña ph©n biÖt còng lµ ®Ó nhËn biÕt tªn cña mét sè ho¸ chÊt nµo ®ã. 5SO2 + 2KMnO4 + 2H2O  → 2H2SO4 + 2MnSO4 + K2SO4 . III/ C¸c d¹ng bµi tËp thêng gÆp. .TÊt c¶ c¸c chÊt ®îc lùa chän dïng ®Ó nhËn biÕt c¸c ho¸ chÊt theo yªu cÇu cña ®Ò bµi. Cl2 + KI  → 2KCl + I2 123 .KhÝ CO2: Dïng dung dÞch níc v«i trong cã d.KhÝ SO2: Cã mïi h¾c khã ngöi.. ph©n biÖt ®îc ho¸ chÊt nµo. 3/ Cho vµo c¸c èng nghiÖm ghi nhËn c¸c hiÖn tîng vµ rót ra kÕt luËn ®· nhËn biÕt.KhÝ clo: Dïng dung dÞch KI + Hå tinh bét ®Ó thö clo lµm dung dÞch tõ mµu tr¾ng chuyÓn thµnh mµu xanh.(®¸nh sè) 2/ Chän thuèc thö thÝch hîp(tuú theo yªu cÇu ®Ò bµi: thuèc thö tuú chän. NhËn biÕt c¸c chÊt trong cïng mét hçn hîp. HoÆc cã thÓ sö dông mét sè tÝnh chÊt vËt lÝ (nÕu nh bµi cho phÐp) nh nung ë nhiÖt ®é kh¸c nhau. Trõ trêng hîp ®Æc biÖt. 1/ ChiÕt(TrÝch mÉu thö) c¸c chÊt vµo nhËn biÕt vµo c¸c èng nghiÖm. . . han chÕ hay kh«ng dïng thuèc thö nµo kh¸c). lµm cho quú tÝm tÈm ít ho¸ xanh. gi¶i phãng chÊt cã mïi hoÆc cã hiÖn tîng sñi bät khÝ. ®Òu ®îc coi lµ thuèc thö.Muèn nhËn biÕt hay ph©n biÖt c¸c chÊt ta ph¶i dùa vµo ph¶n øng ®Æc trng vµ cã c¸c hiÖn tîng: nh cã chÊt kÕt tña t¹o thµnh sau ph¶n øng. 4/ ViÕt PTHH minh ho¹. ®æi mµu dung dÞch. NhËn biÕt c¸c ho¸ chÊt (r¾n. II/ Ph¬ng ph¸p lµm bµi. . 1. th«ng thêng muèn nhËn biÕt n ho¸ chÊt cÇn ph¶i tiÕn hµnh (n – 1) thÝ nghiÖm. .Ph¶n øng ho¸ häc ®îc chän ®Ó nhËn biÕt lµ ph¶n øng ®Æc trng ®¬n gi¶n vµ cã dÊu hiÖu râ rÖt. khÝ) riªng biÖt. hiÖn tîng x¶y ra lµ lµm ®ôc níc v«i trong.KhÝ NH3: Cã mïi khai.Tuú theo yªu cÇu cña bµi tËp mµ trong mçi d¹ng cã thÓ gÆp 1 trong c¸c trêng hîp sau: + NhËn biÕt víi thuèc thö tù do (tuú chän) + NhËn biÕt víi thuèc thö h¹n chÕ (cã giíi h¹n) + NhËn biÕt kh«ng ®îc dïng thuèc thö bªn ngoµi.

Dung dÞch H3PO4: Dïng dung dÞch AgNO3 lµm xuÊt hiÖn kÕt tña mµu vµng cña Ag3PO4.Dung dÞch H2SO4: Dïng dung dÞch BaCl2 hoÆc Ba(OH)2 t¹o ra kÕt tña BaSO4. . NhËn biÕt c¸c oxit cña kim lo¹i. 3. . Dïng Na2CO3 ®Ó t¹o thµnh kÕt tña mµu tr¾ng cña CaCO3 . NhËn biÕt c¸c dung dÞch muèi: .Dung dÞch H2S: Dïng dung dÞch Pb(NO3)2 xuÊt hiÖn kÕt tña mµu ®en cña PbS. . * Hçn hîp oxit: hoµ tan tõng oxit vµo níc (2 nhãm: tan trong níc vµ kh«ng tan) .NhËn biÕt Ca(OH)2: Dïng CO2 sôc vµo ®Õn khi xuÊt hiÖn kÕt tña th× dõng l¹i.KhÝ NO2 ( mµu n©u ®á ): Mïi h¾c.Muèi sunfat: Dïng dung dÞch BaCl2 hoÆc Ba(OH)2. 124 .Nhãm kh«ng tan trong níc cho t¸c dông víi dung dÞch baz¬.KhÝ H2S: Cã mïi trøng thèi.. Al. + NÕu oxit kh«ng tan trong dung dÞch kiÒm th× kim lo¹i trong oxit lµ kim lo¹i kiÒm thæ.Muèi sunfua: Dïng dung dÞch Pb(NO3)2.Muèi clorua: Dïng dung dÞch AgNO3. NhËn biÕt dung dÞch axÝt: Lµm quú tÝm ho¸ ®á .Dung dÞch HNO3: Dïng bét ®ång ®á vµ ®un ë nhiÖt ®é cao lµm xuÊt hiÖn dung dÞch mµu xanh vµ cã khÝ mµu n©u tho¸t ra cña NO2.Muèi ph«tphat: Dïng dung dÞch AgNO3 hoÆc dïng dung dÞch CaCl2.NhËn biÕt Ba(OH)2: Dïng dung dÞch H2SO4 ®Ó t¹o thµnh kÕt tña mµu tr¾ng cña BaSO4.KhÝ NO ( kh«ng mµu ): §Ó ngoµi kh«ng khÝ ho¸ mµu n©u ®á. 4. . .Dung dÞch HCl: Dïng dung dÞch AgNO3 lµm xuÊt hiÖn kÕt tña mµu tr¾ng cña AgCl. + NÕu kh«ng cã kÕt tña: kim lo¹i trong oxit lµ kim lo¹i kiÒm. Cr. . Zn. .KhÝ N2: §a que diªm ®á vµo lµm que diªm t¾t. . . Ca(OH)2 lµm xuÊt hiÖn kÕt tña mïa tr¾ng cña Ca3(PO4)2. .. .KhÝ HCl: Lµm giÊy quú tÈm ít ho¸ ®á hoÆc sôc vµo dung dÞch AgNO3 t¹o thµnh kÕt tña mµu tr¾ng cña AgCl. lµm quú tÝm tÈm ít ho¸ ®á. . 4NO2 + 2H2O + O2  → 4HNO3 2. dïng dung dÞch Pb(NO3)2 ®Ó t¹o thµnh PbS kÕt tña mµu ®en. + NÕu xu¸t hiÖn kÕt tña: kim lo¹i trong oxit lµ kim lo¹i kiÒm thæ. + NÕu oxit tan trong dung dÞch kiÒm th× kim lo¹i trong oxit lµ Be. NhËn biÕt dung dÞch baz¬ (kiÒm): Lµm quú tÝm ho¸ xanh. .Muèi cacbonat: Dïng dung dÞch HCl hoÆc H2SO4.Nhãm tan trong níc cho t¸c dông víi CO2. 5. .

NaHSO4. Bµi 4: Kh«ng ®îc dïng thªm mét ho¸ chÊt nµo kh¸c. Fe. . MgO.MnO2 cho t¸c dông víi dd HCl ®Æc cã khÝ mµu vµng xuÊt hiÖn. Ba(HCO3)2. Al. K2O. võa t¸c dông víi dung dÞch baz¬. KHCO3. Na2CO3. Na2SO4. Mg(HCO3)2 . Bµi 5: ChØ dïng thªm Cu vµ mét muèi tuú ý h·y nhËn biÕt c¸c ho¸ chÊt bÞ mÊt nh·n trong c¸c lä ®ùng tõng chÊt sau: HCl. BaO) cho t¸c dông víi níc--> dd trong suèt. . Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: ChØ dïng thªm mét ho¸ chÊt. nªu c¸ch ph©n biÖt c¸c oxit: K2O. HNO3. . Bµi 2: Cã 5 mÉu kim lo¹i Ba.P2O5 cho t¸c dông víi níc --> dd lµm quú tÝm ho¸ ®á. 125 .(Na2O. BaCO3. Al2O3. . nhng tan trong dd NaOH hoÆc dd HF.SiO2 kh«ng tan trong níc.(ZnO. lµm xanh quú tÝm. H3PO4. CaO. Mg. ViÕt c¸c PTHH minh ho¹. h·y nhËn biÕt 5 lä bÞ mÊt nh·n sau ®©y. H2SO4. Bµi 3: ChØ cã níc vµ khÝ CO2 h·y ph©n biÖt 5 chÊt bét tr¾ng sau ®©y: NaCl.NhËn biÕt mét sè oxit: . Ag nÕu chØ dïng dung dÞch H2SO4 lo·ng cã thÓ nhËn biÕt ®îc nh÷ng kim lo¹i nµo. Na2CO3.CuO tan trong dung dÞch axit t¹o thµnh ®ung dÞch cã mµu xanh ®Æc trng. . BaSO4. Al2O3) võa t¸c dông víi dung dÞch axit.

S¶n phÈm t¹o thµnh cã thÓ t¸ch dÔ dµng khái hçn hîp . 2/ Sö dông ph¬ng ph¸p ho¸ häc.B + X b»ng pø t¸ch PP vËt lÝ (B) Lu ý: Ph¶n øng ®îc chän ®Ó t¸ch ph¶i tho¶ m·n 3 yªu cÇu: . .Ph¬ng ph¸p chng cÊt ph©n ®o¹n: Dïng ®Ó t¸ch c¸c chÊt láng ra khái hçn hîp láng nÕu nhiÖt ®é ®«ng ®Æc cña chóng c¸ch biÖt nhau qu¸ lín. Fe. . CuO .Ph¬ng ph¸p c« c¹n: Dïng ®Ó t¸ch chÊt tan r¾n (Kh«ng ho¸ h¬i khi gÆp nhiÖt ®é cao) ra khái dung dÞch hçn hîp láng.ChØ t¸c dông lªn mét chÊt trong hçn hîp cÇn t¸ch. . Bµi 3: B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y t¸ch 3 muèi KCl. . Al.S¬ ®å t¸ch: T¸ch b»ng AX ¬ng ph¸p T¸ch lÝ hh A.Chuyªn ®Ò 15: T¸ch . 126 XY +Y ph(Pø t¸i t¹o) vËt (A) .Ph¬ng ph¸p läc: Dïng ®Ó t¸ch chÊt kh«ng tan ra khái hçn hîp láng . Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: T¸ch riªng tõng chÊt ra khái hçn hîp r¾n gåm: Al2O3 .Ph¬ng ph¸p chiÕt: Dïng ®Ó t¸ch c¸c chÊt láng ra khái hçn hîp láng kh«ng ®ång nhÊt.Tinh chÕ c¸c chÊt §Ó t¸ch vµ tinh chÕ c¸c chÊt ta cã thÓ: 1/ Sö dông c¸c ph¬ng ph¸p vËt lÝ. .Tõ s¶n phÈm ph¶n øng t¹o thµnh cã kh¶ n¨ng t¸i t¹o ®îc chÊt ban ®Çu. AlCl3 vµ FeCl3 ra khái nhau trong mét dung dÞch. Ag. Fe2O3 Bµi 2: T¸ch c¸c kim lo¹i sau ®©y ra khái hçn hîp bét gåm: Cu.

He thu óp ngîc èng thu NhÑ h¬n kh«ng khÝ Ngöa èng thu §Èy níc NÆng h¬n kh«ng khÝ Kh«ng tan vµ kh«ng t¸c dông víi H2O 127 . BaO. CO2. N2 O2. H2S H2. CH4.Bµi 4: T¸ch riªng tõng chÊt nguyªn chÊt tõ hçn hîp c¸c oxit gåm: MgO. CO. Bµi 6: T¸ch riªng tõng chÊt ra khái hçn hîp khÝ: H2S. CH4. CO2. Bµi 7: T¸ch riªng N2. N2 vµ h¬i níc. O2. NH3. Bµi 5: Tr×nh bµy c¸ch tinh chÕ: Cl2 cã lÉn CO2 vµ SO2. O2 vµ h¬i H2O. HCl. CO2 ë d¹ng tinh khiÕt ra khái hçn hîp: N2. He. Mét sè lu ý: Ph¬ng ph¸p Thu khÝ cã tÝnh chÊt KÕt qu¶ thu ®îc khÝ H2. SO2. Cl2. CuO. N2.

Chuyªn ®Ò 16: ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc §iÒu chÕ chÊt v« c¬ vµ thùc hiÖn s¬ ®å chuyÓn ho¸
(VËn dông tÝnh chÊt ho¸ häc cña c¸c chÊt vµ c¸c ph¶n øng ho¸ häc ®iÒu chÕ c¸c chÊt ®Ó viÕt) Bµi 1: ViÕt PTHH ®Ó thùc hiÖn s¬ ®å sau. CaCO3 +A +B CO2 +E +C nh÷ng chÊt +D kh¸c nhau ) Na2CO3

( BiÕt A,B,C,D,E lµ

Bµi tËp ¸p dông: hoµn thµnh c¸c PTHH theo s¬ ®å ph¶n øng. 1/ X¸c ®Þnh c¸c chÊt A,B,C,D,E vµ hoµn thµnh s¬ ®å biÕn ho¸ sau NaHCO3 +A CO2 +A Na2CO3 2/ X¸c ®Þnh c¸c chÊt A, B, C, D, E, F, M vµ hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc theo s¬ ®å sau: NaOH A  +  → C +HCl (d d ) + F,kk,t0
( dd )

+B +D +E +C CaCO3

H ,t D  +  → M M.
2 0

+ Fe,t0 + Cl2 ,t0 B

+ Cl2 ,t0 + NaOH( dd )

E

 t →

0

D

 + CO→  ,t

0

128

3/ X¸c ®Þnh B, C, D, E, M, X, Z. Gi¶i thÝch vµ hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc thÓ hiÖn theo s¬ ®å biÕn ho¸ sau: B + HCl +X+Z M M. +Z + NaOH C 4/ ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc thÓ hiÖn theo s¬ ®å biÕn ho¸ sau ( ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã ). (2) (3) FeCl2 Fe(NO3)2 Fe(OH)2
(1 ) (4)

D +Y+Z

t0

E

®pnc

Fe
(5) (8)

(9)

( 10 )

( 11 )

Fe2O3 Fe(OH)3

FeCl3

( 6)

Fe(NO3)3

(7)

5/ X¸c ®Þnh c¸c chÊt A, B, C, D, E, F, G, H vµ hoµn thµnh s¬ ®å biÕn ho¸ sau: C (2) +H2SO4 A + H 2O (1) +G B (6) + H2SO4 (4) H (5) +F (3)+E

D BiÕt H lµ muèi kh«ng tan trong axÝt m¹nh, A lµ kim lo¹i ho¹t ®éng ho¸ häc m¹nh, khi ch¸y ngän löa cã mµu vµng. 6/ Hoµn thµnh d·y biÕn ho¸ sau ( ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã ) FeSO4 (2) Fe(OH)2 (3) Fe2O3 Fe (1) Fe (10) (5) 129 (7) (8) (9) (4)

Fe2(SO4)3 Fe3O4

(6)

Fe(OH)3

130

7/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng theo s¬ ®å biÕn ho¸ sau( ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã ) BaCO3
(2) (3)

(1) Ba BaCO3

(7)

Ba(OH)2

(8)

(9)

BaCl2

(6)

BaO

(4)

(5)

Ba(HCO3)2

8/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng theo s¬ ®å biÕn ho¸ sau( ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã ) CaCO3
(2) (3)

Ca CaCO3 CaO

(1) (7)

Ca(OH)2

(8)

(9)

CaCl2

(6)

(4)

(5)

Ca(HCO3)2 HoÆc cho s¬ ®å sau: BiÕt r»ng C lµ thµnh phÇn chÝnh cña ®¸ phÊn. C
(2) +G (9) (8) + H (3)

A C

(1) (7) +H2 O

B F
+ G (4)

E
+H

(6)

(5)

D 9/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng theo s¬ ®å biÕn ho¸ sau( ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã ) K2CO3
(2) (3)

131

t A X+D X +O2. 13/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng sau: KClO3 t0 A+B B + Br2 + D Y+Z A + MnO2 + H2SO4 C+D+E+F A ®pnc G+C G + H2O L+M 0 C+L t KClO3 + A + F 14/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng sau: KClO3 t0 A+B 132 .t0 C +Y hoÆc Z A+G BiÕt A lµ chÊt khÝ cã mïi xèc ®Æc trng vµ khi sôc A vµo dung dÞch CuCl2 cã chÊt kÕt tña t¹o thµnh.K KNO3 KNO2 (1) (7) KOH (8) (9) KCl (6) (4) (5) KHCO3 10/ Al (1) (5) Al2O3 (2) AlCl3 (3) Al(NO3)3 (4) Al(OH)3 Al2O3 11/ X¸c ®Þnh c¸c chÊt X1. X2 vµ hoµn thµnh s¬ ®å biÕn ho¸ sau X1 (1) (2) 4Fe(OH)2 + O2  → 2Fe2O3 + 4H2O t0 FeCl2 (3) (5) X2 Fe2O3 (4) 4FeCl2 + 8KOH + 2H2O + O2  → 4Fe(OH)3 + 8KCl 12/ Hoµn thµnh d·y biÕn ho¸ sau (ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã) +B 0 +H2.t0 +Fe.

. 15/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc theo s¬ ®å ph¶n øng sau. M+A M +B M+C M+D Fe J M G H F E G I H K E L F H + BaSO4 133 ... C + ..A + KMnO4 + H2SO4 A ®pnc C+D D + H2O E + . 0 C+E t ...

G lµ hîp chÊt cña A. D. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña A. nhËn biÕt – ph©n biÖt – t¸ch chÊt v« c¬ 1/ Cho s¬ ®å sau: B A C E G D F A BiÕt A lµ kim lo¹i B. B lµ FeCl2. C¸c ph¬ng tr×nh Fe + 2HCl  FeCl2 + H2↑ 2Fe + 3Cl2  2FeCl3 2FeCl3 + Fe  3FeCl2 134 . gi¶i thÝch thÝ nghiÖm. D. G viÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra. F. Fe(OH)3 + A FeCl3 FeCl2 + B + C FeCl2 + D + E FeCl2 + F Fe2(CO3)3 Fe(OH)3 + G ( k ) 17/ Chän 2 chÊt v« c¬ ®Ó tho¶ m·n chÊt R trong s¬ ®å sau: A B C R R R X Y Z 2 chÊt v« c¬ tho¶ m·n lµ NaCl vµ CaCO3 CaO Ca(OH)2 CaCO3 CaCO3 CaCO3 CO2 NaHCO3 Na NaCl Cl2 NaCl HCl NaOH NaCl BaCl2 R CaCl2 CaCO3 Na2CO3 Na2SO4 NaCl Bµi tËp tæng hîp: ViÕt PTHH theo s¬ ®å – chuçi ph¶n øng. E. E lµ Fe(OH)3. A lµ Fe. C. F. E. G lµ Fe2O3. B. D lµ Fe(OH)2. C lµ FeCl3. F lµ FeO.16/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc theo s¬ ®å ph¶n øng sau. C.

135 (4) (5) .Cho A1 t¸c dông víi CuO PTHH : t0 CO + CuO → Cu + CO2 (3) (2) 0 (1) KhÝ A2 lµ CO2 Hçn hîp A3 lµ Cu vµ cã thÓ cã CuO d.FeCl2 + NaOH  Fe(OH)2↓ + NaCl Fe(OH)2 + O2 + 2H2O  4Fe(OH)3 Fe2O3 + CO  FeO + CO2↑ Fe2O3 + 3CO  2FeO + 3CO2↑ FeO + CO  Fe + CO2↑ 2/ §èt cacbon trong kh«ng khÝ ë nhiÖt ®é cao ®îc hçn hîp A1.Cho A5 t¸c dông víi Ca(OH)2 thu ®îc A4 Ca(HCO3)2 + Ca(OH)2 → 2CaCO3 + 2H2O (6) . B1 .§èt cacbon trong kh«ng khÝ thu ®îc hçn hîp khÝ A1 PTHH : t 2C + O2 → 2CO t0 2CO + O2 → 2CO2 Hçn hîp khÝ A1 gåm CO vµ CO2 . Cho A1 t¸c dông víi CuO nung nãng ®îc khÝ A2 vµ hçn hîp A3. A4 . nãng) ®îc khÝ B1 vµ dung dÞch B2. B4 lµ chÊt g×? . A3 . Cho B2 t¸c dông víi dung dÞch NaOH d ®îc kÕt tña B3. Cho A2 t¸c dông víi dung dÞch Ca(OH)2 th× thu ®îc kÕt tña A4 vµ dung dÞch A5. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra vµ chØ râ : A1 .Cho A3 t¸c dông víi H2SO4 (®.Cho A2 t¸c dông víi dd Ca(OH)2 CO2 + Ca(OH)2 → Ca CO3 + H2O CO2 + CaCO3 + H2O → Ca(HCO3)2 KÕt tña A4 lµ CaCO3 dung dÞch A5 lµ Ca(HCO3)2 . A2 . B2 . B3 . . A5 . Cho A5 t¸c dông víi Ca(OH)2 l¹i thu ®îc A4. Cho A3 t¸c dông víi H2SO4 ®Æc nãng thu ®îc khÝ B1 vµ dung dÞch B2. Nung B3 ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi ®îc chÊt r¾n B4.

Cho A t¸c dông víi FeO nung nãng ®îc khÝ B vµ hçn hîp chÊt r¾n C. Nung F trong kh«ng khÝ tíi khèi lîng kh«ng ®æi thu ®îc chÊt r¾n G. ®un s«i D l¹i thu ®îc kÕt tña K. Fe. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra. thu ®îc chÊt r¾n B. Cho khÝ D d t¸c dông víi A nung nãng ®îc chÊt r¾n A1. Al. Cho C tan trong dung dÞch HCl. thu ®îc khÝ vµ dung dÞch E. Al2O3. CO2 A2 : CO2 A3 : Cu. Cho B t¸c dông víi dung dÞch níc v«i trong thu ®îc kÕt tña K vµ dung dÞch D. Cho E t¸c dông víi dung dÞch NaOH d ®îc kÕt tña hi®roxit F. Cu(OH)2 t → CuO + H2O B4 lµ CuO Theo ph¶n øng 1 → 10 ta cã : A1 : CO. CuO (d) A4 : CaCO3 A5 : Ca(HCO3)2 3/ B1 : SO2 B2 : CuSO4 B3 : Cu(OH)2 B4 : CuO 0 (7) (8) (9) (10) Hçn hîp A gåm Fe3O4.. dung dÞch B2 lµ CuSO4 .t0 CuO + H2SO4 → CuSO4 + H2O KhÝ B1 lµ SO2. 5/ X¸c ®Þnh c¸c chÊt tõ A1 ®Õn A11 vµ viÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng sau: 136 . K. D. F.t0 Cu + 2H2SO4 → CuSO4 + 2H2O + SO2 . 4/ §èt ch¸y cacbon trong oxi ë nhiÖt ®é cao ®îc hçn hîp khÝ A. dung dÞch C vµ khÝ D.Nung B3 ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi ®îc B4. Dung dÞch C cho t¸c dông víi dung dÞch H2SO4 lo·ng d ®îc dung dÞch C1. Cho A tan trong dung dÞch NaOH d. Cho E t¸c dông víi bét Fe d ®îc dung dÞch H.Cho B2 t¸c dông víi NaOH d thu ®îc kÕt tña B3 CuSO4 + 2NaOH → Cu(OH)2 + Na2SO4 . C. E. X¸c ®Þnh c¸c chÊt A.KÕt tña B3 lµ Cu(OH)2 . ViÕt c¸c PTHH x¶y ra. ChÊt r¾n A1 t¸c dông víi dung dÞch H2SO4 ®Æc nãng (võa ®ñ) thu ®îc dung dÞch E vµ khÝ F. B.

D. 9/ NhiÖt ph©n mét lîng MgCO3 trong mét thêi gian thu ®îc mét chÊt r¾n A vµ khÝ B. Hoµ tan A trong lîng níc d ®îc dd D vµ phÇn kh«ng tan B. thÊy tan mét phÇn vµ cßn l¹i chÊt r¾n G. NH4Cl. Z. Hoµ tan hÕt G trong lîng d H2SO4 lo·ng råi cho dd thu ®îc t¸c dông víi dd NaOH d. råi ®un nhÑ thu ®îc khÝ Y. Cho khÝ CO d ®i qua B nung nãng ®îc chÊt r¾n E. dung dÞch Z vµ kÕt tña M. E. Dung dÞch C cã kh¶ n¨ng t¸c dông ®îc víi BaCl2 vµ KOH. X¸c ®Þnh c¸c khÝ A. Cho E t¸c dông víi dd NaOH d.87 gam kÕt tña. Cho A t¸c dông C . B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y ph©n biÖt c¸c khÝ. C. 6/ Hçn hîp A gåm BaO. D. nÕu lÊy 1. X¸c ®Þnh A. X¸c ®Þnh c¸c chÊt trong Y. d. B. M vµ ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra trong thÝ nghiÖm trªn. 8/ Mét hçn hîp X gåm c¸c chÊt: Na2O. M vµ viÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng minh ho¹. E t¸c dông dung dÞch NaOH. Cho khÝ B hÊp thô hoµn toµn vµo dung dÞch NaOH thu ®îc dung dÞch C. A t¸c dung dÞch NaOH ë ®iÒu kiÖn thêng. Hoµ tan hçn hîp X vµo níc. e. NaHCO3. läc kÕt tña nung ngoµi kh«ng khÝ ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi thu ®îc chÊt r¾n Z. B. B t¸c dung víi C. Cho A t¸c dông víi dung dÞch HCl d l¹i thu ®îc khÝ B vµ mét dung dÞch D. Cã 3 b×nh khÝ A.A3 A6 A11 A1 + + A10 + + A5 A8  → t0 A2  →  → + A11  → t0 A4 A6 A9 + A1 A3 + + A7  → A4 A10 A8 + A8 BiÕt A3 lµ muèi s¾t Clorua. Sôc khÝ CO2 d vµo D. 137 . 7/ Cã c¸c ph¶n øng sau: MnO2 + HCl®  → KhÝ A Na2SO3 + H2SO4 ( l )  → KhÝ B  → FeS + HCl KhÝ C NH4HCO3 + NaOHd  → KhÝ D Na2CO3 + H2SO4 ( l )  → KhÝ E c. Al2O3. BaCl2 cã sè mol mçi chÊt b»ng nhau. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra. E. FeO. B.27 gam A3 t¸c dông víi dd AgNO3 d thu ®îc 2. C. Gi¶i thÝch thÝ nghiÖm trªn b»ng c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc. C« c¹n dung dÞch D ®îc muèi khan E. ph¶n øng t¹o kÕt tña. E mÊt nh·n. B t¸c dông víi dung dÞch A. §iÖn ph©n nãng ch¶y E ®îc kim lo¹i M.

12/ Nung nãng Cu trong kh«ng khÝ. X¸c ®Þnh c¸c chÊt A.C. Cho B t¸c dông víi KOH. 11/ T×m c¸c chÊt A. LÊy dung dÞch D cho t¸c dông víi dung dÞch Na2CO3 thu ®îc kÕt tña F. 138 .CuSO4 (4) S¬ ®å vµ c¸c PTHH x¶y ra: (1) Cu(OH)2 + 2 HCl (2) CuCl2 + 2AgNO3 (3) 2Cu(NO3)2 → CuCl2 + 2 H2O → 2AgCl + Cu(NO3)2 t0 → t0 → 2CuO + 4 NO2 + O2 Cu + H2O 2AgCl + Cu(NO3)2 (4) CuO + H2 (5) CuCl2 + 2AgNO3 (7) Cu(OH)2 + H2SO4 → (6) Cu(NO3)2 + 2 NaOH → Cu(OH)2 + 2 NaNO3 CuSO4 + 2H2O → (8) Fe + CuSO4 → FeSO4 + Cu.D. Dung dÞch D võa t¸c dông ®îc víi BaCl2 võa t¸c dông ®îc víi NaOH.C. Cho nh«m d vµo dung dÞch B thu ®îc khÝ E vµ dung dÞch D.B.E (hîp chÊt cña Cu) trong s¬ ®å sau vµ viÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc: A B A .Cu(NO3)2 (3) CuO Cu (8) CuSO4 D Cu E D.Cu(OH)2 (1) Cu(OH)2 (5) CuCl2 CuCl2 (6) Cu(NO3)2 B C B.sau khi ph¶n øng x¶y ra hoµn toµn thu ®îc kÕt tña A vµ dung dÞch B.B.CuO E . ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra.CuCl2 (2) Cu(NO3)2 (7) Cu(OH)2 C A C . nãng ®îc dung dÞch B vµ khÝ C.10/ Cho BaO vµo dung dÞch H2SO4 lo·ng .D.F . KhÝ C t¸c dông víi dung dÞch KOH thu ®îc dung dÞch D. Hoµ tan A trong H2SO4 ®Æc. ViÕt c¸c PTHH X¶y ra. sau mét thêi gian ®îc chÊt r¾n A.

H·y cho biÕt A lµ chÊt nµo. Cho E t¸c dông víi dung dÞch NaOH d thÊy tan mét phÇn vµ cßn l¹i chÊt r¾n G. Khi nung nãng chÊt B bÞ ho¸ ®en. ViÕt c¸c PTHH x¶y ra. Al2O3. Hoµ tan A trong lîng níc d ®îc dung dÞch D vµ phÇn kh«ng tan B. NÕu sau ®ã tiÕp tôc nung nãng s¶n phÈm trong dßng khÝ H2 th× t¹o ra chÊt r¾n C mµu ®á. 15/ ChÊt r¾n A mµu xanh lam tan ®îc trong níc t¹o thµnh dung dÞch. ph¶n øng t¹o kÕt tña. B? ViÕt c¸c PTHH vµ gi¶i thÝch thÝ nghÞªm trªn. Cho A ph¶n øng víi níc ®îc dung dÞch B. ViÕt tÊt c¶ c¸c PTHH x¶y ra. FeO. 14/ Hçn hîp A gåm BaO. Cho khÝ CO d ®i qua B nung nãng ®îc chÊt r¾n E. 139 . ChÊt r¾n C t¸c dông víi mét axÝt v« c¬ ®Ëm ®Æc t¹o ra dung dÞch cña chÊt A ban ®Çu. Khi cho thªm NaOH vµo dung dÞch ®ã t¹o ra kÕt tña B mµu xanh lam . Cho biÕt thµnh phÇn cã thÓ cã cña A.13/ Cã mét miÕng Na do kh«ng cÈn thËn nªn ®· tiÕp xóc víi kh«ng khÝ Èm trong mét thêi gian biÕn thµnh s¶n phÈm A. Hoµ tan hÕt G trong lîng d dung dÞch H2SO4 lo·ng. Sôc khÝ CO2 d vµo D.

tæng sè khèi lîng vµ ®iÖn tÝch cña c¸c thµnh phÇn tham gia biÕn ®æi lu«n lu«n ®îc b¶o toµn. Ho¸ häc h÷u c¬ C¸c ph¬ng ph¸p gi¶i to¸n ho¸ häc c¬ b¶n. 140 .HÖ qu¶: 1 mol ph©n tö chÊt khÝ nµo còng cã mét sè ph©n tö lµ N = 6.. 2/ Ph¬ng ph¸p ¸p dông ®Þnh luËt vÒ thµnh phÇn kh«ng ®æi Víi mçi hîp chÊt cho tríc th×: . C«ng thøc cña chÊt t¬ng ®¬ng gäi lµ c«ng thøc t¬ng ®¬ng hay c«ng thøc trung b×nh. . axit – baz¬. Trong mäi qu¸ tr×nh biÕn ®æi vËt chÊt th× c¸c nguyªn tè (ngo¹i trõ c¸c ph¶n øng biÕn ®æi h¹t nh©n nguyªn tö).Ph¬ng tr×nh Mendeleev – Clapeyron: PV = nRT Trong ®ã: + n: sè mol + p: ¸p suÊt (atm) = p/760 (mmHg) V: thÓ tÝch (lit) T = t0c + 273 (nhiÖt ®é tuyÖt ®èi: K) R = 22.lit/mol..TØ lÖ khèi lîng cña mçi nguyªn tè ®èi víi khèi lîng hîp chÊt lµ mét sè kh«ng ®æi. 3/ Ph¬ng ph¸p ¸p dông c¸c ®Þnh luËt vËt lÝ vÒ chÊt khÝ. khèi lîng hay thÓ tÝch cña c¶ hçn hîp mµ c¸c kÕt qu¶ ph¶n øng cña chÊt t¬ng ®¬ng y hÖt nh kÕt qu¶ c¸c ph¶n øng cña toµn hçn hîp. . ..TØ lÖ khèi lîng gi÷a c¸c nguyªn tè lµ mét sè kh«ng ®æi.02. .§Þnh luËt Av«ga®r«: ë cïng mét ®iÒu kiÖn vÒ nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt.K (h»ng sè Rydberg) 4/ Ph¬ng ph¸p chuyÓn bµi to¸n hçn hîp thµnh bµi to¸n mét chÊt t¬ng ®¬ng (ph¬ng ph¸p trung b×nh) Khi hçn hîp gåm nhiÒu chÊt cïng t¸c dông víi mét chÊt kh¸c mµ ph¶n øng x¶y ra cïng mét lo¹i (oxi ho¸ . Do ®ã 1 mol ph©n tö khÝ nµo còng chiÕm mét thÓ tÝch nh nhau khi xÐt cïng ®iÒu kiÖn vÒ nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt. 1/ Ph¬ng ph¸p ¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn nguyªn tè.1023 ph©n tö.) vµ hiÖu suÊt c¸c ph¶n øng b»ng nhau th× ta cã thÓ thay thÕ c¶ hçn hîp b»ng mét chÊt gäi lµ chÊt t¬ng ®¬ng cã sè mol. hay thÓ tÝch b»ng sè mol. trung hoµ. khèi lîng.PhÇn B.4/273 atm. bÊt kú chÊt khÝ nµo nÕu cã cïng sè ph©n tö b»ng nhau th× chiÕm thÓ tÝch nh nhau.khö.

141 . Khi cho CO2 hay SO2 lµ nh÷ng oxit axit vµo trong dung dÞch th× CO2 hay SO2 sÏ kÕt hîp víi níc cña dung dÞch kiÒm sÏ t¹o ra axit.. xót d. sè mol H+(d) = sè mol H+(b®) – sè mol OH.≥ sè mol H+ ---> m«i trêng trung hoµ hay cã tÝnh kiÒm. .NÕu sè mol OH. .. x = a1x1 + a2x2 + a3x3 + .. y .lÇn lît lµ sè mol ph©n tö cña chÊt 1..trong hçn hîp. Trong ®ã: n1... ThÝ dô: cho n vµ n + 1 cã n = 3.< 1 lÇn lît lµ thµnh phÇn % theo sè mol cña c¸c chÊt 1. y = a1y1 + a2y2 + a3y3 + .----> H2O .. a3. . 2. z = a1z1 + a2z2 + a3z3 + .Hai sè cã gi¸ trÞ trung b×nh lµ trung b×nh céng khi vµ chØ khi hai sè ®ã cã hÖ sè b»ng nhau. A = a1A1 + a2A2 + a3A3 + . Suy ra: .. x . H+ + OH..----> Ph¶n øng chØ biÕn ®æi mét phÇn muèi trung tÝnh ra muèi axit.---> m«i trêng cã tÝnh axit... a2. hh Víi mhh = n1M1 + n2M2 + n3M3 + .2 ---> n = 3 vµ n + 1 = 4...NÕu sè mol H+(d) < sè mol CO32. Do ®ã bµi to¸n cho kiÒm d (níc v«i trong d.. n1 = n2 ---> a1 = a2 Trung b×nh cña hai sè nguyªn liªn tiÕp lµ mét sè kh«ng nguyªn vµ ë trong kho¶ng hai sè nguyªn ®ã....NÕu sè mol H+(d) ≥ sè mol CO32.. . B¶n chÊt cña ph¶n øng gi÷a CO2 hay SO2 vµ dung dÞch kiÒm lµ ph¶n øng trung hoµ axit vµ baz¬. Ba(OH)2.. Gäi a1..Hai chÊt ®ång ®¼ng liªn tiÕp th×: x < x < x + 1 .) th× ph¶n øng chØ t¹o ra muèi trung tÝnh khi kiÒm dïng võa ®ñ hoÆc d.. n3. nghÜa lµ t¹o ra hai muèi. n2. z . Dung dÞch kiÒm cã thÓ lµ dung dÞch NaOH. A ... . 2. Ca(OH)2...Hçn hîp anken vµ ankyn th×: 1 < k < 2 . KOH. sè nguyªn tö cña c¸c nguyªn tè cña chÊt t¬ng ®¬ng lµ c¸c gi¸ trÞ trung b×nh M ..NÕu sè mol H+ > sè mol OH. . 2p < y < 2(p + 1) .Khèi lîng mol ph©n tö. Ta cã: = n = a1M1 + a2M2 + a3M3 + . M = Khoiluongh onhop Tongsomol mhh 5/ B¶n chÊt ph¶n øng sôc khÝ CO2 hay SO2 vµo dung dÞch kiÒm.---> Ph¶n øng chØ t¹o muèi axit. Gi¸ trÞ nhá nhÊt < gi¸ trÞ trung b×nh < gi¸ trÞ lín nhÊt. khèi lîng mol nguyªn tö... 3.. 3.

Nãi chung. thuyÕt cÊu t¹o ho¸ häc. quy luËt kÕt hîp cña c¸c nguyªn tè. trong to¸n Ho¸. 142 . b¶ng ph©n lo¹i tuÇn hoµn ®Ó biÖn luËn. d·y ®iÖn ho¸.6/ Ph¬ng ph¸p biÖn luËn: Khi ta sö dông hÕt gi¶ thiÕt mµ vÉn cha t×m ®îc kÕt qu¶ hoÆc cho nhiÒu kÕt qu¶ kh«ng hîp lý th× bµi to¸n ph¶i ®îc gi¶i hoÆc chän nghiÖm hîp lý b»ng ph¬ng ph¸p biÖn luËn. ta hay dùa vµo quy luËt cña sè tù nhiªn.

X¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o ®óng cña A biÕt t0 t0 . ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc biÓu diÔn s¬ ®å ph¶n øng trªn.CH3 CH3 .CH3 | CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 C CH .x t t0 . Bµi 1: ViÕt c¸c c«ng thøc cÊu t¹o cã thÓ cã øng víi c«ng thøc ph©n tö C5H10: CH2 = CH . D. nhËn biÕt .CH2 .CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 CH CH2 CH CH2 CH CH2 CH3 CH3 CH2 CH2 CH3 CH3 Bµi 2: 1.chuyªn ®Ò 17: ViÕt ®ång ph©n ctct. D + E  → F .x t t0 143 . 2. H.CH3 | CH3 CH3 .x t t0 . H. I lµ c¸c chÊt h÷u c¬ tho¶ m·n c¸c s¬ ®å ph¶n øng sau:   A  → B + C .CH .CH3 | CH2 CH3 CH2 = CH .CH = CH.CH2 . ViÕt c«ng thøc cÊu t¹o c¸c ®ång ph©n cña A øng víi c«ng thøc ph©n tö C5H12.ph©n biÖt .®iÒu chÕ.C= CH . viÕt PTHH theo chuçi ph¶n øng . F + G   → H + E . G. F.CH2 .   F + O2   → G + E .x t t0 . G.CH2 . B + C  → D . I.CH3 CH2 = C . B. H + NaOH  → I + F G + L  → I + C X¸c ®Þnh A. D. L.CH2 . A.t¸ch c¸c chÊt h÷u c¬. F. B.

C . Poly etilen. Bµi 3: 1/ ViÕt c«ng thøc cÊu t¹o cã thÓ cã øng víi c«ng thøc ph©n tö : C5H12 . C2H4O2. axit axªtic. ViÕt tÊt c¶ c¸c ®ång ph©n cã thÓ cã øng víi c«ng thøc ph©n tö : C3H6O2 2 2 2 2 3 + NaOH . C3H8O. Na C C . Bµi 4: Hoµn thµnh s¬ ®å biÕn ho¸ sau (ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã) B  (3)→ C  (4)→ Cao su buna (2) CaC2 (1) A (5) D BiÕt F lµ: CH3COONa (  6)→ Rîu etylic (  7)→ E (  8)→ F (  9)→ G 1 0→ CH3Cl Bµi 5: 1/ a . C2H5OH.Cã c¸c chÊt khÝ sau C2H6.r»ng khi A t¸c dông víi clo( askt ) theo tû lÖ 1 : 1 vÒ sè mol t¹o ra mét s¶n phÈm duy nhÊt. c¸c chÊt v« c¬ vµ ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt. C2H2. dung dÞch H2SO4.t 0 Bµi 7: 144 . N2. ViÕt c¸c PTP¦ (Ghi râ ®iÒu kiÖn) ®iÒu chÕ Vinyl clorua. CH3 – CH2 – CH2OH vµ c¸c axit t¬ng øng. B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y ph©n biÖt c¸c chÊt trªn. 2/ ViÕt PTP¦ theo s¬ ®å biÕn ho¸ sau (Ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã): CH3COOH 2 C2H2  1→ CH3CHO 3 4 CH3COOC2H5  5→ C2H5OH C2H5OH 3/ Tõ than ®¸. b .ViÕt c«ng thøc cÊu t¹i cã thÓ cã cña C4H8. c¸c chÊt v« c¬ vµ c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt. E .    C2H6  +l S→ A  +aO H→ B  O x t→ C  +a(O H) → D  + O → E  →F b. dung dÞch NaOH. Cao su buna. than ®¸. C3H7O 2/ Cã c¸c chÊt ®ùng riªng biÖt trong c¸c lä mÊt nh·n gåm: Rîu etylic.A C N   . 3. D . xtCaO . C2H4. dung dÞch Ba(OH)2. X¸c ®Þnh c¸c chÊt A . Tõ nguyªn liÖu chÝnh lµ ®¸ v«i. B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y ph©n biÖt c¸c chÊt ®ùng trong mçi lä trªn. benzen. B . O2. ®¸ v«i. C3H6O2 . Bµi 6: a. F vµ viÕt c¸c PTHH minh ho¹. CO2. ViÕt s¬ ®å ph¶n øng ®iÒu chÕ c¸c rîu CH3OH.

xt)  A → B E 0 +Y. Bµi 12: 1/ ViÕt c¸c c«ng thøc cÊu t¹o thu gän cña c¸c ®ång ph©n cã cïng c«ng thøc ph©n tö cña c¸c hîp chÊt h÷u c¬ sau : C4H8 . Cã c¸c chÊt: H2O.xt) G + X. Bµi 11: 1/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc theo d·y biÕn ho¸ sau . poli vinyl clorua (PVC). a/ CaC2  → CH = CH  → CH2 = CH2  → CH3 – CH2– OH  → CH3 – COOH  → CH3 – COONa  → CH4  → CH3Cl b/ CH3 – COOH  → CH3 – COOC2H5  → CH3 – CH2 – OH  → CH3 – CH2 – ONa 2/ ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc cña axªtilen víi H2. (t . C. S¾p xÕp theo thø tù gi¶m dÇn vÒ tÝnh axit. G lµ PE Bµi 10: ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc thÓ hiÖn theo s¬ ®å chuyÓn ho¸ sau. C2H5OH. axit axªtic vµ axit cacbonic. HCl. Tõ khÝ thiªn nhiªn.xt) +X (t0. Bµi 8: H·y nhËn biÕt c¸c lä mÊt nh·n ®ùng c¸c chÊt láng: CH3COOH. F. c¸c chÊt v« c¬ vµ ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt viÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng ®iÒu chÕ axªtilen.1. axit axªtic. Bµi 9: X¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o cña A. rîu etylic. D.p. H 2 SO 1500 0 C . C4H10O . G vµ hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc thÓ hiÖn theo s¬ ®å biÕn ho¸ sau(ghi râ c¸c ®iÒu kiÖn nÕu cã). cao su buna. (t0. NaOH vµ C6H6 b»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc. 2/ Hçn hîp X gåm mét ankan vµ mét ankin cã tû lÖ ph©n tö khèi t¬ng øng lµ 145 . C +Y C ( TH:t0. D chØ cã 1 nhãm chøc lµ: – CHO. CaCO3  (1)→ CaO  (2)→ CaC2  (3)→ C2H2  (4)→ C2H4  (5)→ C2H5OH  (6)→ CH3COOH  (7)→ 1 CH3COONa  (8)→ CH4  (9)→ CO2  (0)→ Ba(HCO3)2. HCl.xt) 0 D ( t0. tõ ®ã dÉn ra c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng ®Ó minh ho¹ cho trËt tù s¾p xÕp ®ã. LLN 4 ®Æc ) CH3 – COOC2H5 BiÕt A lµ thµnh phÇn chÝnh cña khÝ bïn ao. C3H6O2 . 2. rîu etylic. dung dÞch Br«m vµ víi Ag2O trong m«i trêng NH3 (hoÆc AgNO3 trong m«i trêng NH3).xt) (xt) (t0. B.xt ) F ( T . E.

G.T 0 C4H6 + H 2.Clorofin L enm en CH4 XT. thu ®îc 22g CO2 vµ 9g H2O. C. D. C2H5OH. HCOOH. X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö cña ankan vµ ankin trªn.E. 5/ Cho mét hi®r« cacbon A. C6H6. Bµi 14: 1/X¸c ®Þnh c¸c chÊt A. 4/ H·y x¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o cã thÓ cã cña c¸c hîp chÊt h÷u c¬ øng víi c«ng thøc tæng qu¸t: CXHYOZ khi x ≤ 2. 3/ Hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng theo s¬ ®å biÕn ho¸ sau(ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã) N  D  +aO H→ E men giÊm Xt : CaO.D. H·y viÕt c«ng thøc cÊu t¹o cã thÓ cã øng víi 3 c«ng thøc ph©n tö ë trªn.2 mol hçn hîp X. BiÕt A ë thÓ khÝ. Bµi 13: 1/ Cã 3 hîp chÊt h÷u c¬ cã c«ng thøc ph©n tö nh sau: CH2O2. C2H4O2. F. BiÕt r»ng c¸c hîp chÊt ®ã ®Òu t¸c dông ®îc víi kali vµ kh«ng ph¶i lµ hîp chÊt ®a chøc. C3H6O2.B. E. §èt ch¸y hoµn toµn 0.t → C4H10  .F trong mçi ph¬ng tr×nh. T 0 +H2 O XT Cr¨cking. T 0 +O2 CO2  → A    → B  ASKT .22 : 13. B. ®Ó ®èt ch¸y hoµn toµn 1 mol A cÇn 6 mol oxi. X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö. Ni 0 CH4   → F 0 1500 c X¸c ®Þnh c¸c chÊt A. viÕt c«ng thøc cÊu t¹o vµ gäi tªn A. H vµ hoµn thµnh s¬ ®å biÕn ho¸ sau (ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã) C (2) Lªn men giÊm 146 (3) D (4) . 2/ Hoµn thµnh s¬ ®å biÕn ho¸ sau (ghi râ ®iÒu kiÖn nÕu cã) B  (3)→ C  (4)→ Cao su buna (2) CaC2 (1) A (5) D  (6)→ Rîu etylic  (7)→ E  (8)→ F  (9)→ G BiÕt G (thµnh phÇn chÝnh cña khÝ bïn ao) 3/ B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y ph©n biÖt c¸c dung dÞch ®ùng trong c¸c lä mÊt nh·n chøa riªng biÖt c¸c dung dÞch: CH3COOH.

B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y nhËn biÕt c¸c n»m trong mçi lä. X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö. R6 (thuéc hîp chÊt h÷u c¬) vµ viÕt c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc biÓu diÔn c¸c biÕn ho¸ trªn (mçi mòi tªn chØ viÕt mét PTHH).X¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o cña c¸c chÊt B. C3H8O.X¸c ®Þnh c«ng thøc c¸c chÊt R1. ®Ó ®èt ch¸y hoµn toµn mét mol X cÇn 3 mol oxi. C5H10 2/ ChÊt A cã c«ng thøc ph©n tö C2H6 .CH4 . Bµi 15: 1/ ViÕt c«ng thøc cÊu t¹o c¸c ®ång ph©n øng víi c«ng thøc ph©n tö: C3H6O2. 147 . C2H2. R5. ASKT O X C N    C2H6  + → B  +aO H→ C  + . 2/ Cho mét rîu no X. F vµ hoµn thµnh c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc theo s¬ ®å ph¶n øng sau: Na C Cl . 4/ Cã 4 lä mÊt nh·n chøa riªng biÖt c¸c khÝ CO2 . SO2vµ CO2.6 lÝt khÝ CO2 vµ 1. xt Ni. Xt :CaO . ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc minh ho¹ (nÕu cã). C¸c thÓ tÝch ®o ë cïng ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt. R4. X¸c ®Þnh 2 chÊt vµ thµnh phÇn % vÒ sè mol cña mçi chÊt trong hçn hîp.4 lÝt h¬i níc. 2 2 2 2 3 0 (7) +NaOH . G lµ thµnh phÇn chÝnh cña khÝ bïn ao. R2.T→ D  +a(O H ) → E  + O → F    →CH4    3/ §èt ch¸y 1 lÝt hçn hîp gåm 2 Hi®r« cacbon ë thÓ khÝ thu ®îc 1. askt A (1) (8) H B G (5) + H2 . C2H2.t 0 Bµi 16: Cho s¬ ®å biÓu diÔn biÕn ho¸ ho¸ häc sau: R1 R2 R3 R5 R4 R6 R3 . 4/ B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y nªu c¸ch ph©n biÖt 4 chÊt khÝ sau: CH4.Lªn men + Cl2 . D.C2H4 vµ C2H2. R3. E. C3H6. 3/ B»ng ph¬ng ph¸p ho¸ häc h·y t¸ch riªng CO2 vµ C2H6 ra khái hçn hîp khÝ CO2. t E (6) F BiÕt: E lµ nguyªn liÖu chÝnh ®Ó s¶n xuÊt cao su buna. viÕt c«ng thøc cÊu t¹o vµ gäi tªn X. C2H4 vµ C2H6. C.

nªu ®iÒu kiÖn x¶y ra c¸c ph¶n øng) V× R1 t¸c dông víi I2 t¹o ra mau xanh nªn R1 lµ tinh bét(C6H10O5)n ta cã: R1->R2: (C6H10O5 )n + nH2O nC6H12O6 (1) R2->R3 : C6H12O6 men zima 2C2H5OH + 2CO2 (2) R3->R4 : C2H5OH + O2 XT CH3COOH + H2O (3) R3->R5 : C2H5OH H2SO4 C2H4 + H2O (4) R5->R3 : C2H4 + H2O AX C2H5OH (5) R3->R6 : C2H5OH + CH3COOH H2SO4 CH3COOC2H5 + H2O (6) R4->R6 : CH3COOH +C2H5OH CH3COOC2H5 + H2O (7) Nh÷ng ph¶n øng x¶y ra theo chiÒu ngîc l¹i ®îc lµ :(4). (5) C2H4 + H2O XT.Trong c¸c biªn ho¸ trªn cã khi nµo ph¶n øng x¶y ra theo chiÒu ngîc l¹i kh«ng? (ViÕt c¸c PTHH..P C2H5OH C2H5OH H2SO4 C2H4 + H2O 148 .

y > 2 Hay C n H2 n + 2 . k ≥ 0 C n H2 n + 2 . Xicl«ankan: CnH2n . n ≥ 3 Ankyn: CnH2n – 2 .2 k + k H2 ----> C n H2 n + 2 k mol 1mol 1mol HÖ qu¶: . CnH2n + 2 – 2k + kH2 ----> CnH2n + 2 C n H2 n + 2 . C n H2 n C n H2 n n >2 . n 1/ Ph¶n øng céng: Hi®rocacbon cã nèi π .2 k n > 1. C«ng thøc mét chÊt CxHy ®iÒu kiÖn: y ≤ 2x + 2 Hay CnH2n + 2 – 2k ®iÒu kiÖn: x. n >1 C n H2 n . n ≥ 2 k = 2 (m¹ch hë): Anka®ien hay ankyn Anka®ien: CnH2n – 2 . k = 0: Ankan CnH2n + 2 . Xiclopropan. . xiclobutan míi cã ph¶n øng céng.Tæng sè mol hi®rocacbon s¶n phÈm vµ sè mol hi®rocacbon nguyªn liÖu (d) lu«n lu«n b»ng sè mol hi®rocacbon nguyªn liÖu ban ®Çu.6 . NÕu m¹ch hë --> k = tæng sè nèi π .§é gi¶m sè mol cña hçn hîp lu«n lu«n b»ng sè mol H2 tham gia ph¶n øng. n ≥ 6 C«ng thøc chÊt t¬ng ®¬ng C x H y . 2/ Ph¶n øng céng Br2: C n H2 n + 2 . n ≥ 3 Anken: CnH2n . n ≥ 2 k = 4: Aren (3 π + 1 vßng) CnH2n – 6 .Sè mol hi®rocacbon tham gia ph¶n øng b»ng 149 sè mol Br2.2 k + k Br2 ----> C n H2 n HÖ qu¶: Br2 k 1 k + 2. n ∈ N0 Víi k lµ tæng sè liªn kÕt π vµ vßng. . n ≥ 1 k = 1: Xicl«ankan hay anken. x > 1. y.2 n .2k . k ∈ N. >2 >6 .Chuyªn ®Ò 18: To¸n hi®rocacbon C«ng thøc ph©n tö tæng qu¸t vµ c«ng thøc ph©n tö cña chÊt t¬ng ®¬ng víi hçn hîp. .Céng H2: víi chÊt xóc t¸c lµ Ni hoÆc Pt nung nãng.

b/ §èt nãng hçn hîp trong b×nh kÝn cã Ýt bét Ni lµm xóc t¸c thu ®îc hçn hîp khÝ B.1)x mol ----> x = n x .2k y 4 )O2 ----> x CO2 + k y 2 H2O n + (3 n + 1 - )/2 O2 ----> CO2 + ( n + 1 - k ) H2O. ta cã: C n H2 n + 3 n /2 O2 ----> n CO2 + n H2O C n H2 n ch¸y <--> sè mol H2O = sè mol CO2 *) k = 2. Hçn hîp A gåm axªtylen vµ hidro cã tû khèi so víi hidro b»ng 4. axªtylen theo tû lÖ thÓ tÝch lµ 1:1 a/ Tinh chÕ CH4 tõ hçn hîp b/ Tinh chÕ C2H2 tõ hçn hîp 2. ta cã: C n H2 n + 2 + (3 n + 1)/2 O2 ----> n CO2 + ( n + 1) H2O n x mol x mol ( n + 1)x mol ----> x = ( n + 1)x . ta cã: C n H2 n . c¸c ankyn cßn l¹i khi bÞ hy®rat ho¸ cho s¶n phÈm chÝnh lµ xªt«n.( n + 1)x = sè mol CO2 .Hçn hîp hi®rocacbon ë thÓ khÝ th×: n ≤ 4 vµ n ≤ 4 .1)/2 O2 ----> n CO2 + ( n .Ngo¹i trõ CH ≡ CH. HÖ qu¶: *) k = 0. Hçn hîp A gåm mªtan. 150 .sè mol H2O VËy ta cã: C n H2 n .2 ch¸y <---> sè mol H2O < sè mol CO2 vµ sè mol C n H2 n .NÕu hi®r«cacbon bÞ hy®rat ho¸ mµ t¹o ra rîu ®¬n chøc no th× hi®rocacbon nµy chÝnh lµ anken (hay olefin) Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: 1. .2 + (3 n .ChØ cã nh÷ng Ankyn – 1 (cã nèi 3 ë ®Çu m¹ch) míi cã ph¶n øng thÕ AgNO3/NH4OH. .2 = sè mol CO2 .n x = sè mol H2O – sè mol CO2 VËy ta cã: C n H2 n + 2 ch¸y <---> sè mol H2O > sè mol CO2 vµ sè mol C n H2 n + 2 = sè mol H2O .3/ Ph¶n øng ch¸y: CxHy + (x + C n H2 n + 2.sè mol H2O *) Chó ý: . a/ TÝnh % vÒ thÓ tÝch cña mçi khÝ trong hçn hîp A.1) H2O n x mol x mol ( n .sè mol CO2 *) k = 1.

0005 (mol) Khèi lîng C2H2 cã trong hçn hîp B: 0. . x¸c ®Þnh c«ng thøc cña chóng b»ng kÕt qu¶ cña tõng thÝ nghiÖm sau: a.041 0. 25 Ta cã: C2H2 chiÕm 25%. 26 = 0. a/ Cho hçn hîp ®i qua níc Br2 d: C2H2 + 2Br2 → C2H2Br4 Tinh chÕ ®îc CH4 b/ Cho hçn hîp ®i qua dung dÞch Ag2O (NH2) C2H2 + Ag2O → C2Ag2 ↓ + H2O . a. B.041(g). Gäi mét sè mol cña C2H2 lµ x -> nH2 = 1 . C2H2. Mét thÓ tÝch V cña B ch¸y cÇn 2.Cho 1/2 khèi lîng B ®i qua dung dÞch AgNO3 trong NH3 thÊy t¹o thµnh 0. TÝnh khèi lîng cña C2H2 trong hçn hîp B.x Ta cã: 26 x + 2(1 − x ) 2 =4 -> x = 0.0005. C2H4.12g kÕt tña mµu vµng.1 2 24 0 = 0. §èt nãng hçn hîp Ni > C2H4 to Ni C2H2 + 3H2 0 > C2H6 t C2H2 + H2 Hçn hîp khÝ B.Khèi lîng cña C2H4 trong hçn hîp B lµ: (0.5V khÝ «xi.Cho 1/2 lîng khÝ B qua dung dÞch níc Br«m thÊy b×nh nÆng thªm 0.026 2 ).056 (g) Bµi 2: C¸c hi®rocacbon A. Híng dÉn: 1. C ®Òu ë tr¹ng th¸i khÝ ë ®iÒu kiÖn thêng. b.4g chÊt A lµm mÊt mµu võa ®ñ mét dung dÞch chøa 8g br«m.Cho 1/2 B ®i qua dung dÞch Br2 C¸c ph¶n øng: C2H4 + Br2 → C2H4 Br2 C2h2 + 2Br2 → C2H2 Br4 . 2 = 0. C2H6 Cho 1/2B ®i qua dung dÞch Ag2O (NH3) C2H2 + Ag2O  NH → C2Ag2 ↓ + H2O 3 nC2H2 = nC2Ag2 = 0. TÝnh khèi lîng cña ªtylen cã trong hçn hîp B.026(g) . vµ H2ChiÕm 75% b..Läc lÊy kÕt tña hoµn tan b»ng HNO3 C2Ag2 + HNO3 → AgNO3 + C2H2 ↑ 2.2. 151 . 1.

8 lÝt hçn hîp ®i qua b×nh ®ùng nícBr«m chØ cã C2H4 vµ C2H2 ph¶n øng Ph¬ng tr×nh ph¶n øng: C2H4 + Br2 -> C2H4Br2 C2H2 + 2 Br2 -> C2H2Br 152 . C2H4 vµ C2H2 cã trong 2. Gäi c«ng thøc B lµ CxHy vµ ®Æt VB = V0 Ta cã :C2H4 + (x+ VO2 = (x + y 4 y 4 ) O2 y 4 xCO2 + y 2 H2O )V0 x+ VCxHy V0 x. Ta cã : CnH2n + (n+ n 2 )O2 n nCO2 + nH2O -Theo PTHH VCO2= VH2O(h¬i ) NÕu lÊy VCnH2n =1 th× V®Çu = 1+ n + 2 Vcuèi =V®Çu -> 1= 2 -> n=2 VËy C lµ C2H4 n Bµi 3: Hçn hîp A gåm c¸c khÝ mªtan.c. y ph¶i tho¶ m·n ®iÒu kiÖn : x. z lÇn lît lµ c¸c sè mol cña CH4 . theo TN ta cã : MA= 1. Tæng thÓ tÝch C vµ thÓ tÝch « xi võa ®ñ b»ng tæng thÓ tÝch cña khÝ CO2 vµ h¬i níc t¹o thµnh. 125 mol Khi cho 2. thÓ tÝch h¬i níc ®óng b»ng thÓ tÝch CO2.8 lÝt hçn hîp: nhh = 2.8 2 .2 gam dung dÞch NaOH 20% sau thÝ nghiÖm thu ®îc dung dÞch chøa 1.57% NaOH. b.160 8 = 28 (g) XÐt c¸c trêng hîp :.4 2 = 0. a. DÉn 2.8 lÝt hçn hîp A ë ®ktc qua b×nh ®ùng dung dÞch níc Br«m thÊy b×nh bÞ nh¹t mµu ®i mét phÇn vµ cã 20g br«m ph¶n øng.6 lit A ®ktc råi cho toµn bé s¶n phÈm ch¸y qua b×nh ®ùng 175. a.hi®rocacbon CnH2n+2 vµ CnH2n-2 kh«ng cã trêng hîp nµo cã M = 28g . TÝnh % theo thÓ tÝch cña mçi khÝ cã trong hçn hîp A. VËy B lµ C2H2 C.4. y lµ nh÷ng sè nguyªn d¬ng 2x-2 ≤ y ≤ 2x+2 ChØ cã nghiÖm x=y=2 tho¶ m·n . MÆt kh¸c ®èt ch¸y hoµn toµn 5. ªtylen vµ axªtylen. y. Híng dÉn: Gäi x.hi®rocacbon CnH2n : chØ cã C2H4 lµ tho¶ m·n M=28g vËy A lµ C2H4 (1®) b.

cã ph¶n øng: C2H2 + 2Br2 C2H2Br4 V× ph¶n øng x¶y ra hoµn toµn vµ cã hai khÝ tho¸t ra khái dung dÞch brom.0. nªn hai khÝ ®ã lµ CH4 vµ CnH2n+ 2 Theo ®Ò bµi.6 lÝt hçn hîp CH4 + 2O2 -> CO2 + 2h2O 2x 2x C2H4 + 3O2-> 2CO2 + 2H2O 2y 4y 2C2H2 + O2 -> 4 CO2 + 2 H2O 2z 4z Ta cã: n CO2 = 2x + 4y + 4z = 0.Khi cho hçn hîp A qua dung dÞch brom d.Ta cã: nBr2 = y + 2z = 20 100 = 0. Híng dÉn: a.126 − 2 y )  . khi ®èt ch¸y 0.448 (lÝt) VËy sè mol C2H2 lµ: 0. Cho 0.876 mol CO2 + 2NaOH -> Na2CO3 + H2O 1mol 2mol n NaOH ph¶n øng = 2n CO2 = 0. 125 §èt ch¸y 5.X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö cña Hi®rocacbon X b.125   Ta cã hÖ ph¬ng tr×nh  y + 2 z = 0. BiÕt r»ng tû lÖ sè mol CH4 vµ CnH2n+ 2 trong hçn hîp lµ 1:1.375 + y ).02 (mol) 22.896 lit A thu ®îc 3.75 + 2y n NaOH d = 0.44 = 175.4 153 . 05 % CH4 = 40% % C2H4 = 20% % C2H2 = 40% Bµi 4: Hçn hîp A gåm CH4.100 = 1. thÊy tho¸t ra 0.08gam CO2 (ë §KTC).2  Gi¶i hÖ ta ®îc: y = 0.2y   x + y + z = 0. C2H2 vµ mét hi®rocacbon X cã c«ng thøc CnH2n +2. 876 .126 .896 . VC2H2 tham gia ph¶n øng lµ: 0.448 lÝt hçn hîp hai khÝ .(0.125  40.896 lÝt hçn hîp A ®i qua dung dÞch Brom d ®Ó ph¶n øng x¶y r¶y ra hoµn toµn.75 .TÝnh thµnh phÇn % theo thÓ tÝch cña mçi khÝ trong hçn hîp A.375 + y n NaOH = 0.0.2y = 0.448 = 0.448 = 0.57  (0. a.025 x = z = 0.

khÝ cßn l¹i lµ CO2.01.8gam.01 mol 0. 22. toµn bé muèi gèc cacbonat bÞ chuyÓn thµnh kÕt tña BaCO3.S¶n phÈm ch¸y khi ®èt Hi®r« cac bon b»ng khÝ O2 lµ CO2.448 = 0. do vËy lîng H2SO4 t¨ng 10. H2O.02 => x = 0. s¶n phÈm cña ph¶n øng gi÷a CO2 vµ NaOH chØ lµ muèi trung hoµ.TÝnh % thÓ tÝch c¸c khÝ: % VC2H2 = 0. = 0.896 x 100% = 50% % VCH4 = % VC2H6 = (100% . Hái hi®r« c¸c bon trªn lµ chÊt nµo ? Híng dÉn: .2(mol) 3 197 10 8 .04 + 0.01. Khi dÉn s¶n phÈm ch¸y ®i qua H2SO4 ®Æc th× toµn bé H2O bÞ gi÷ l¹i (do H2SO4 ®Æc hót níc m¹nh).4 = 0.8gam.01mol 2CnH2n + 2 + (3n + 1) O2 2nCO2 + 2 (n +1)H2O 0.4 Ph¬ng tr×nh ho¸ häc cña ph¶n øng ®èt ch¸y hçn hîp: 2C2H2 + 5O2 4CO2 + 2H2O 0.01n = 3.01 mol 0.448: 0. Khi thªm BaCl2 d vµo dung dÞch A thÊy t¸c ra 39.08 => n = 2 44 VËy c«ng thøc ph©n tö cña hi®rocacbon X lµ C2H6 b. O2 d.8gam).6(m ) ol Trong khi: nH O = 2 → nCO = 0. O2 d tiÕp tôc qua dung dÞch NaOH. Theo bµi => sè mol cña CnH2n + 2 còng lµ x. chÝnh b»ng lîng níc t¹o thµnh ( mH O = 10.4gam kÕt tña BaCO3 cßn lîng H2SO4 t¨ng thªm 10. Na2CO3 + BaCl2 → BaCO3 + 2NaCl (3) nBaCO = nCO Ta cã: 2 3 2 V×: 2 nBaCO = 39.2 (mol) 18 154 .50%) : 2 = 25% Bµi 5: Ngêi ta ®èt ch¸y mét hidr«cacbon no b»ng O2 d råi dÉn s¶n phÈm ch¸y ®i lÇn lît qua H2SO4 ®Æc råi ®Õn 350ml dung dÞch NaOH 2M thu ®îc dung dÞch A.04 mol CH4 + 2O2 CO2 + 2H2O 0.n mol VËy ta cã: nCO2 = 0.02 mol 0. x¶y ra ph¶n øng gi÷a CO2 vµ NaOH CO2 + 2NaOH → Na2CO3 + H2O (1) CO2 + NaOH → NaHCO3 (2) Tuú thuéc vµo sè mol cña CO2 vµ NaOH mµ cã thÓ t¹o ra muèi trung hoµ Na2CO3 lÉn muèi axit NaHCO3) * Trêng hîp 1: NaOH d. Dung dÞch A gåm Na2CO3 + H2O Khi ph¶n øng víi dung dÞch BaCl2.Gäi sè mol cña CH4 lµ x. VËy ta cã: x + x = 0.01 +0.

16 = 7.5 = →n=5 n + 1 0. 2 = 0.92g kÕt tña.2 => Mx = 7. X¸c ®Þnh CTPT vµ viÕt CTCT cña X. O.Theo ph¬ng tr×nh (1) n NaOH ban ®Çu = 0. lîng CO2 bÞ gi÷ l¹i hoµn toµn) .2 (mol) (*) Lîng NaOH cßn l¹i: 0.3 (mol). Tham gia ph¶n øng (2) . nBaCO = 2 .688 22 .2 = 0. Cho s¶n phÈm ch¸y hÊp thô hÕt vµo dung dÞch chøa 0. TÝnh khèi lîng ph©n tö X.12 . NghÜa lµ NaOH ph¶n øng hÕt.VËy tõ (*).0. (**) lîng khÝ CO2 t¹o thµnh trong ph¶n øng ch¸y lµ nCO = 0.376lÝt khÝ X (®ktc) thu ®îc hçn hîp khÝ Y cã khèi lîng 9.Nh vËy NaOH kh«ng d.48 mol Ba(OH)2 thÊy t¹o ra 70.4 2. H.24 mol = 30 (1) y 2 mx = 9. 0.Theo ph¬ng tr×nh (2): nCO = n NaOH = 0.12 mol = 0.4 (mol) → nCO ë (1) = 0. 2 3 3 2 2 2 1 2 ë CH4 ch¸y CnH2n+2 + Do ®ã.3 (mol) (**) .35 . 0.5 (mol) Gäi CTHH hi®r« c¸c bon no lµ CnH2n+2 (n ≥ 1) Ph¶n øng ch¸y. 2/ §èt ch¸y hoµn toµn hçn hîpY. 1/ Trén 2.4 = 0.3 = 0.4 = 0. Híng dÉn: 1/ Sè mol c¸c chÊt = nx = 5.12 .CO Suy ra: Tû sè n = 0.24 2/ C¸c PTHH cã thÓ x¶y ra gåm: CH4 + 2O2 -> CO2 + 2H2O CxHyOz + (x + CO2 + Ba(OH)2 -> BaCO3 + H2O CO2d + H2O + BaCO3 -> Ba(HCO3)2 155 y 2 - z 2 )O2 -> xCO2 + H2O (2) (3) (4) .376 22 .6 3n +1 O2 2 → n CO2 + (n + 1)H2O VËy hi®r« c¸c bon cÇn t×m cã c«ng thøc ho¸ häc C5H12 Bµi 6: Cho biÕt X chøa 2 hoÆc 3 nguyªn tè trong sè c¸c nguyªn tè C. lîng CO2 ph¶n øng hoµn toµn.7 (mol) nNaOH = 2.6 = 3 kh«ng tån t¹i hi®r« c¸c bon no nµo nh vËy H O 2 2 n 0.2 + 0.688lÝt CH4 (®ktc) víi 5.2 1 v× tû sè nhá nhÊt lµ * Trêng hîp 2: .7 . nNa CO = 2 . n 0.12g. 2 0. §ång thêi t¹o ra c¶ muèi axÝt vµ muèi trung hoµ (c¶ ph¶n øng (1) vµ (2) ®Òu x¶y ra.

X¶y ra 2 trêng hîp: a, Trêng hîp 1: CO2 thiÕu -> kh«ng cã PTHH(4)
nCO2 = nBaCO3 = 70 ,92 = 0,36 mol
197

lîng CO2 do CH4 t¹o ra theo PT (1) = nCH = 0,12 mol. Do ®ã lîng CO2 do X t¹o ra = 0,36 - 0,12 = 0,24 mol. Nh vËy sè nguyªn tö C trong
4

X=

0,2 4 0,2 4

=1 O H

12 . 1 + y + 16z = 30 hay y + 16z = 18. CÆp nghiÖm duy nhÊt z = 1 vµ y = 2 => CTPT lµ CH2O CTCT lµ H - C b, Trêng hîp 2: CO2 d cã PTHH (4) Lóc ®ã n CO2 = 0,48 + ( 0,48 - 0,36 ) = 0,6 mol ®ñ d nCO do X t¹o ra = 0,6 - 0,12 = 0,48 mol
2

-> nguyªn tö C trong X = ta cã

0,4 8 0,24

=2

12 . 2 + y + 16z = 30 <=> 24 + y + 16z = 30 <=> y + 16z = 6 CÆp nghiÖm duy nhÊt z = 0 ; y = 6 H H CTPT lµ C2H6 CTCT lµ H-C-C-H H H Bµi 7: §èt ch¸y hoµn toµn 1 hçn hîp khÝ gåm 2 hidrocacbon cã c«ng thøc tæng qu¸t CnH2n vµ C mH2m + 2. (4 ≥ m ≥ 1); (4 ≥ n ≥ 2) cÇn dïng 35,2g khÝ O2. Sau ph¶n øng thu ®îc 14,4g H2O vµ lîng khÝ CO2 cã thÓ tÝch b»ng
7 3

thÓ tÝch cña hçn hîp khÝ ban ®Çu.

a. TÝnh % thÓ tÝch cña hçn hîp khÝ ban ®Çu. b. X¸c ®Þnh CTPT vµ CTCT c¬ thÓ cã cña c¸c hidrocacbonat nãi trªn. n O2 = n
3 ,2 5 =1,1 mol 3 2 1 ,4 4 H 2O = = 0,8 mol 1 8

Gäi a, b lÇn lît lµ sè mol cña 2 hi®rocacbon CnH2n vµ CmH2m + 2 Ta cã PTHH CnH2n + a.
3n O2 2 3na 2

 n CO2 + n H2O na na

156

CmH2m + 2 + b n n
O2

(3m + 1)O 2 2

 m CO2 + (m +1)H2O ). b mb (m+1)b (1) (2) (3)

( =
3na 2

3m +1) 2)

+

(3m +1) 2
7 3

b = 1,1 (a+b)

H 2O =

na + (m+1)b = 0,8

n CO2 = na + mb =

Gi¶i hÖ PT ta ®îc a = 0,2 b = 0,1  % CnH2n =0,2/0,3 x 100% ≈ 66,7% a. % CmH2m + 2 = 100% - 66,7% = 33,3 % b. na + mb = 2n + m = 7 n 2 3 m 3 1  C¸c hi®rocacbon cã CT: C2H4 vµ C3H8 C3H6 vµ CH4 Bµi 8: Cho hçn hîp A gåm C2H4 vµ C2H2. LÊy 2,96g hçn hîp A ®em ®èt ch¸y hoµn toµn thu ®îc m1g CO2 vµ m2g H2O. LÊy 0,616 lÝt A(®ktc) cho ph¶n øng víi lîng d níc Br«m thÊy cã 6,8g Br2 tham gia ph¶n øng (ph¶n øng x¶y ra hoµn toµn). a, ViÕt PTP¦. b, TÝnh % theo khèi lîng vµ theo thÓ tÝch cña mçi hi®rocacbon trong A. c, TÝnh m1 vµ m2. a) (1 ®iÓm) C2H4 + O2 → 2CO2 + 2H2O (1) C2H2 +
5 O2 2

7 3

( a +b)
7 3

 0,2n + 0,1m =

x 0,3

→ 2CO2 + H2O C2H2Br4 vµ
6,8 nBr2 = =0,0425 mol 160

(2) (3) (4)

C2H4 + Br2 → C2H4Br2 C2H2 + 2Br2 → b)
nhçn
hîp A

=

0,616 =0,0275 mol 22 4 ,

Gäi sè mol C2H4 lµ a mol C2H2 lµ b mol

157

a+b = ,00 2 a=7 ,00 5m1 2o 5l Theo PT (3) vµ (4) ta cã hÖ PT: { ⇒{ a+2b = ,00 4 b =2,00 m5 1 5o l
0,0275 mol hçn hîp : 0,0125.28 = 0,35 g. m C2H 2 trong 0,0275 mol hçn hîp : 0,015.26 = 0,39g. Tæng khèi lîng = 0,35 + 0,39 = 0,74 g Tû lÖ 2,96g : 0,616 lÝt = 2,96 : 0,74 = 4:1 → Sè mol C2H4 vµ C2H2 trong 2,96 g hçn hîp lµ: . n C2H 4 =0,01254 =0,05mol . n C 2H 2 =0,0154 =0,06mol % C2H4 theo V b»ng: % C2H4 theo m b»ng
0,05 .100 =4545 % , % 0,11 0,05 28 . .100 =473% % , 2,96

m

C 2H 4 trong

% C2H2 theo V b»ng 100%- 45,45% = 54,55% % C2H2 theo m b»ng 100%- 47,3%= 52,7% c, TÝnh m1, m2 Theo PT (1) vµ (2): n CO 2 = 2n C2H 4 + 2n C 2H 2 = 0,1 + 0,12 = 0,22 (mol) m1 = 0,22.44=

9,68(g)

n H 2O = 2n C2H 4 + 2n C 2H 2 = 2.0,05 + 0,06 = 0,16 (mol) → m2 = 0,16.18 = 2,88(g) Bµi 9: Cho 3,36 lÝt hçn hîp khÝ A (§KTC) gåm hi®ro cacbon X cã c«ng thøc CnH2n + 2 vµ hi®ro cacbon Y (c«ng thøc CmH2m) ®i qua b×nh níc Brom d thÊy cã 8 gam brom tham gia ph¶n øng. BiÕt 6,72 lÝt hæn hîp A nÆng 13 gam, n vµ m tho¶ m¶n ®iÒu kiÖn: 2 ≤ n; m ≤ 4. T×m c«ng thøc ph©n tö 2 hi®ro cacbon X; Y. Híng dÉn: Cho hæn hîp khÝ qua dd níc brom X: CnH2n + 2 + Br2 → Kh«ng ph¶n øng Y: CmH2m + Br2 → CmH2mBr2 Gäi sè mol X, Y trong hçn hîp lÇn lît lµ a vµ b ta cã: a + b =
3,3 6 2 ,4 2

= 0,15 (mol) = 0,05 (mol 158 ⇒ a = 0,1 mol

nY = nBrom = b =

8 160

Theo khèi lîng hçn hîp: (14n + 2)0,1 + 14m . 0,05 = Rót gän: 2n + m = 9 V× cÇn tho¶ m¶n ®iÒu kiÖn 2 ≤ n; m ≤ 4. ( m, n nguyªn d¬ng) ChØ hîp lÝ khi n = m = 3 VËy c«ng thøc ph©n thøc ph©n tö X lµ C3H8; Y lµ C3H6. Bµi 10: Mét hçn hîp gåm khÝ Metan, Etilen cã thÓ tÝch 5 lÝt ®îc trén lÉn víi 5 lÝt khÝ Hi®ro råi nung ®Õn 2500C cã bét kÒn xóc t¸c cho ®Õn khi ph¶n øng kÕt thóc. Sau khi trë l¹i nh÷ng ®iÒu kiÖn lóc ®Çu. VÒ nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt thÓ tÝch tæng céng chØ cßn l¹i 8 lÝt ®îc dÉn qua dung dÞch níc Brom. Hái 1) Dung dÞch Brom cã bÞ mÊt mµu kh«ng ? 2) TÝnh thµnh phÇn % theo thÓ tÝch cña CH4 vµ C2H4 trong hçn hîp lóc ®Çu 3) NÕu thay C2H4 b»ng cïng thÓ tÝch cña C2H2 th× sau ph¶n øng thÓ tÝch tæng céng b»ng bao nhiªu ? Híng dÉn: a) Khi trén hçn hîp khÝ CH4; C2H4 víi khÝ H2 ®Õn khi ph¶n øng kÕt thóc cã nghÜa ph¶n øng ®· x¶y ra hoµn toµn vµ chØ cã C2H4 ph¶n øng víi H2. Ni PTHH : C2H4+ H2 t0 Theo ph¶n øng ta cã n C2H6 = nH2 13 .
3,3 6 6,7 2

= 6,5

C2H4

Mµ theo bµi ra : nC2H4 < nH2 nªn sau ph¶n øng cã H2 (d) vµ CH4 ; C2H6 lµ nh÷ng chÊt kh«ng ph¶n øng víi dd Brom. Nªn Brom kh«ng mÊt mµu. b) Theo ph¶n øng trªn : Vh hîp gi¶m = VC2H4 ®· ph¶n øng. => VC2H4 = 5 + 5 - 8 = 2 (lÝt) % C2H4
2 = .100% = 40% 5

% CH4 = 100% - 40% = 60% c) NÕu thay C2H4 + Ni 2 2H t0 Theo PTHH : C2H6

VH2 = 2VC2H2 = 2.2 = 4 (l) => VH2 (d) = 5 - 4 = 1 (lÝt) 159

VËy X vµ Y lµ C vµ H . TÝnh % thÓ tÝch mçi khÝ trong B. A cã ph©n tö khèi trong kho¶ng 150 < M < 170.ViÕt ®îc ph¬ng tr×nh tæng qu¸t: CxHy + (x + 4 )O2 → xCO2 + a m y a 2 y 2 y y 2 H2O y 2 . 1. a.a(mol) H2O → . trén V' lÝt hçn hîp khÝ B víi VlÝt Hi®rocacbon X ta thu ®îc hçn hîp khÝ E nÆng 206g. Híng dÉn: .Nªu ®îc v× A lµ hîp chÊt h÷u c¬ nªn trong X vµ Y ph¶i cã mét nguyªn tè lµ C. Ta cã: y 16 17 18 19 MA 145 156 16 171 2 V× nÕu M = 156. y = 17 th× x = 11. Bµi 11: Hîp chÊt h÷u c¬ A chØ chøa hai nguyªn tè X vµ Y. MÆt kh¸c khi ®èt A thu ®îc H2O. §èt ch¸y hoµn toµn m gam A thu ®îc ®óng m gam H2O.a .Vhh = 3 +2 + 1 = 6 (lÝt).LËp ®îc hÖ thøc a(mol) CxHy => Mµ MA = m a vµ MH 2 O = = 18 => a. 3. Cho biÕt 44. 2.V = 160 .8 lÝt hçn hîp B nÆng 47g. BiÕt V' .a. ⇒ C«ng thøc ph©n tö cña A lµ: C12H18 C«ng thøc ®¬n gi¶n nhÊt lµ: (C2H3)n Bµi 12: Hçn hîp khÝ B chøa mªtan vµ axetilen. V× 150 < M < 170 nªn 16 < y < 19. X¸c ®Þnh c«ng thøc ®¬n gi¶n nhÊt (c«ng thøc trong ®ã tØ lÖ sè nguyªn tö cña c¸c nguyªn tè lµ tèi gi¶n) vµ c«ng thøc ph©n tö cña A.2 g/ml).MA = 9.5 (lo¹i). Trén V lÝt hçn hîp B víi V' Hi®r«cacbon X (chÊt khÝ) ta thu ®îc hçn hîp khÝ D nÆng 271g. §èt ch¸y hoµn toµn 8.96 lÝt hån hîp B vµ cho tÊt c¶ s¶n phÈm hÊp thô vµo 200ml dung dÞch NaOH 20% (D = 1. VËy chØ cã y = 18.y => MA = 9y. TÝnh nång ®é % cña mçi chÊt tan trong dung dÞch NaOH sau khi hÊp thô s¶n phÈm ch¸y. x = 12 vµ M = 162 lµ phï hîp. X vµ Y lµ nguyªn tè g×? b.

M = 271 (a) 22. Híng dÉn: 1.3 x 1 + 0.5 + V . 161 .1 x 1 = 0.7 x 44 + 0.75 tøc axetilen= 75%.5mol Na2CO3 2a +b = 1. b lÇn lît lµ sè mol Na2CO3 vµ NaHCO3 Ta cã: a + b = 0.n) = 47/2 = 23.36 (l) hçn hîp X qua b×nh níc Brom d thÊy cã 8(g) Br«m tham gia ph¶n øng.5 + V' . H·y x¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö cña Hi®rocacbon X.2mol V×: sè mol CO2< sè mol NaOH < 2 x sè mol CO2. 23. Gäi n lµ sè mol C2H2 trong 1 mol hçn hîp B ta cã ph¬ng tr×nh vÒ khèi lîng mol: MB = 26n +16 (1 .94% % NaHCO3 = 84 x 0.4 V' .M = 206 (b) 22.2mol NaHCO3 Khèi lîng dung dÞch NaOH sau khi hÊp thô CO2 vµH2O lµ: 200x 1.4 22.2 b = 0. Tõ (a).7 mol Tæng mol H2O = 0. BiÕt 6. trong ®ã cã 0.8 lÝt.72 (l) hçn hîp X nÆng 13(g).3mol C2H2 vµ 0.4 MÆt kh¸c: V' .44.8 g VËy % N2CO3 =106 x 0.8 lÝt (c) Trong ®ã: M lµ khèi lîng ph©n tö cña Hi®rocacbonX. Cho 3.3 x 2 + 0.2 x 100/279. Do ®ã t¹o thµnh 2 muèi : CO2+ 2NaOH Na2CO3 + H2O (3) CO2 +NaOH NaHCO3 (4) Gäi a.5 => n = 0. 1.2+ 0. (b) vµ (c) gi¶i ra ta ®îc M = 56 Gäi c«ng thøc X lµ CXHY ta cã: 12 x + y = 56 Suy ra c«ng thøc cña X lµ C4H8 Bµi 13: Hçn hîp X ë (®ktc) gåm mét ankan vµ mét anken.7 => a = 0.8 = 18.4 mol .2 x 20 /100x40 = 1.V = 44. C¸c ph¬ng tr×nh: 2C2H2 + 5O2 4CO2+2H2O (1) CH4+ 2O2 CO2+2H2O (2) TÝnh nB = 0. 23. C¸c thÓ tÝch khÝ ®Òu ®o ë ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn.5 x 18 = 279.2: Tæng mol CO2 = 0.5 mol Sè mol NaOH = 200x 1 . biÕt sè nguyªn tö cacbon trong mçi ph©n tö kh«ng qu¸ 4. mªtan = 25% 2.Ta cã c¸c ph¬ng tr×nh vÒ hçn hîp D vµ E: V .4 22.1mol CH4 Theo c¸c ph¶n øng : 1.8 = 6% 3.1 x 2 = 0. T×m c«ng thøc ph©n tö cña ankan vµ anken.5 x 100/279.

9 0.1 0.45 0.45 mol mr¾n = 0.3 6 6. 0.1 + 14m . Rót gän: 2n + m = 9 V× cÇn tho¶ m·n ®iÒu kiÖn: 1 ≤ n ≤ 4 vµ 2 ≤ m ≤ nguyªn d¬ng) ChØ hîp lÝ khi n = m = 3 VËy c«ng thøc ph©n thøc ph©n tö X lµ C3H8. n = 6.65g 4 ( m. Y lµ C3H6.3 mol 2C3H6 + 9O2 -----> 6CO2 + 6H2O 0. sau ®ã thªm BaCl2 d th× thu ®îc bao nhiªu (g) chÊt kÕt tña? Híng dÉn: §Æt CTPT cña X.1 mol 3.05 (mol ⇒ a = 0.05 0.15 mol CO2 + 2NaOH -----> Na2CO3 + H2O 0.15 (mol) = 0.45 0. 2/ Ta cã c¸c PTHH x¶y ra: C3H8 + 5O2 ----> 3CO2 + 4H2O 0.45 mol BaCl2 + Na2CO3 ----> BaCO3 + 2NaCl 0. n nguyªn d¬ng) Cho hæn hîp khÝ qua dd níc brom X: CnH2n + 2 + Br2 → Kh«ng ph¶n øng Y: CmH2m + Br2 → CmH2mBr2 Gäi sè mol X. Y trong hçn hîp lÇn lît lµ a vµ b ta cã: a + b = 3. 197 = 88.45 .36 (l) hçn hîp X vµ cho tÊt c¶ s¶n phÈm ch¸y hÊp thô vµo dung dÞch NaOH (d).05 = 13 . §èt ch¸y hoµn toµn 3.2.45 -----> 0.3 6 2 .7 2 nY = nBrom = b = 8 160 Theo khèi lîng hçn hîp: (14n + 2)0.4 2 = 0. Y lÇn lît lµ CnH2n + 2 vµ CmH2m §iÒu kiÖn: 1 ≤ n ≤ 4 vµ 2 ≤ m ≤ 4 ( m.5 162 .

. k ∈ N* C¸c ph¶n øng cña rîu: C«ng thøc chÊt t¬ng ®¬ng C n H2 n + 2O x x < n C n H2 n + 2O n > 1 C n H2 n + 2. .2 k O n > 3 . R-OH: Rîu ®¬n chøc. cã k nèi π vµ ®¬n chøc. C«ng thøc mét chÊt Rîu no: CnH2n + 2Ox x ≤ n . C n H2 n + 2O x + (3 n + 1 . Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: §èt ch¸y 3. . m¹ch hë.Ph¶n øng víi axit: R-OH + H-Br ---> R-Br + H2O .075 gam hçn hîp 2 rîu no ®¬n chøc kÕ tiÕp nhau trong d·y ®ång ®¼ng.Chuyªn ®Ò 19: tÝnh chÊt . LËp c«ng thøc ph©n tö cña 2 rîu.Ph¶n øng ch¸y cña rîu no hay ete no.Ph¶n øng t¸ch níc: CnH2n + 1-OH -------> CnH2n + H2O. x ∈ N* Rîu no ®¬n chøc: CnH2n + 2O Rîu cha no no. n.®iÒu chÕ Ancol C«ng thøc ph©n tö tæng qu¸t vµ c«ng thøc ph©n tö cña chÊt t¬ng ®¬ng víi hçn hîp rîu.Ph¶n øng víi kim lo¹i kiÒm: 2R(OH)n + 2nM ----> 2R(OM)n + nH2 2R-OH + 2M ----> 2R-OM + H2 R(OH)n : Rîu n chøc.Ph¶n øng ete ho¸ cña rîu ®¬n chøc. Vµ sè mol rîu no hay ete no tham gia ph¶n øng = sè mol H2O – sè mol CO2.672 lÝt H2 (®ktc). n. CnH2n + 2 – 2kO n ≥ 3. ta cã: Sè mol ete = 1/2 sè mol cña rîu tham gia ph¶n øng.x )/2 ------> n CO2 + ( n + 1)H2O n xmol ( n + 1)x mol xmol HÖ qu¶: Rîu no hay ete no ch¸y ----> sè mol H2O > sè mol CO2. Bµi gi¶i 163 . TÝnh khèi lîng c¸c b×nh nµy t¨ng lªn. S¶n phÈm thu ®îc lÇn lît cho qua b×nh 1 ®ùng H2SO4 ®Æc vµ b×nh 2 ®ùng KOH r¾n. Hçn hîp 2 rîu bÞ ete h¸o sÏ t¹o ra 3 ete. biÕt r»ng nÕu cho lîng rîu trªn t¸c dông víi Na thÊy tho¸t ra 0.

92 lÝt H2 (®ktc). V× 2 rîu kÕ tiÕp nhau nªn suy ra: C2H5OH vµ C3H7OH.75 (mol) → mCO2 = 0.375 .2= 0.9 2 CxH2xO2 + 3x − 2 2 t0 O2 → xCO2 + xH2O (5) 147 .25 = 14 n + 18 nH 3.375 + 1). = 22 .27 g Bµi 2: A lµ hçn hîp gåm rîu Etylic vµ 2 axit h÷u c¬ kÕ tiÕp nhau cã d¹ng CnH2n+1COOH vµ Cn+1H2n+3COOH. 44 = 6. 2. s¶n phÈm ch¸y ®îc hÊp thô hÕt vµo dung dÞch Ba(OH)2 d th× cã 147.18 = 3.Gäi n lµ sè nguyªn tö cacbon trung b×nh cña 2 rîu.75 ChÊt kÕt tña lµ BaCO3 ⇒ nBaCO3 = 197 = 0.175 (mol) PT ph¶n øng: 2C2H5OH + 2Na → 2C2H5ONa + H2 (1) → 2CnH 2n+1COONa + H2 (2) 2CnH2n+1 COOH +2Na 2Cn+1H2n+3 COOH +2Na → 2Cn+1H2n+3COONa + H2 (3) BiÖn luËn theo trÞ sè trung b×nh.175. T×m c«ng thøc 2 axit trªn.645 g Khèi lîng b×nh 2 t¨ng = mCO 2 = 0.75 (mol) PT: CO2 + Ba(OH)2 → BaCO3 + H2O (6) Theo PT (6) ta cã: nCO2 = nBaCO3 = 0. Tæng sè mol 3 chÊt trong 1/2 hçn hîp = 0. (2) CO2 + 2KOH  → K2CO3 + H2O Ph¶n øng rîu t¸c dông víi Na (3) 2C n H2 n + 1OH + 2Na  → 2C n H2 n + 1ONa + H2 Theo (3) sè mol hçn hîp 2 rîu lµ.06(2. T×m thµnh phÇn hçn hîp A.1 g. §èt 1/2 hçn hîp A ch¸y hoµn toµn.75 x44 = 33(g) 164 .4 = 0.06 . Ph¶n øng ®èt ch¸y: C n H2 n + 1OH + 3n 2 O2  t → 0 n CO2 + ( n + 1) H2O (1) Khi cho s¶n phÈm thu ®îc qua b×nh 1 ®ùng H2SO4 th× H2O bÞ hÊp thô vµ qua b×nh 2 ®ùng KOH th× CO2 bÞ gi÷ l¹i theo ph¬ng tr×nh.375. Theo (1) ta cã: Khèi lîng b×nh 1 t¨ng = mH 2 O = 0. Cho 1/2 hçn hîp A t¸c dông hÕt víi Na tho¸t ra 3.4 = 0.nH 2 = 2 0. b.75g kÕt tña vµ khèi lîng b×nh Ba(OH)2 t¨ng 50.075 0. nhh = 2.35 (mol) t0 → 2CO2 + 3H2O C2H6O + 3O2 (4) 2 3.06 = 51.06 (mol) → M hh = → n = 2. Ta cã CTPT t¬ng ®¬ng cña 2 rîu lµ C n H2 n + 1OH. a.672 22 .

(2) ta cã: n H2 = 0.35 .2 ( mol) Theo PT (4) ta thÊy sè mol CO2 t¹o ra lµ nCO2 = 2.15 = 2.2 mol CH3COOH lµ 12 g vµ 0. viÕt c«ng thøc cÊu t¹o cña X.1 = 0.1 .1 mol Rîu Etylic vµ a mol Rîu X cã c«ng thøc lµ: CnH2n(OH)2.6 (mol) Suy ra 2 axit ch¸y t¹o ra: 0.mCO2 → mH2O = 50.0.0. PhÇn thø 2 ®em ®èt ch¸y hoµn toµn thu ®îc 8. C¸c ph¶n øng x¶y ra.1 2. Gäi sè mol CH3COOH. VËy hçn hîp cã 0.4 2 = 0.4 = 0. (4): 165 .0.35 (mol CO2) Tõ PT (4) ta thÊy nH2O = 3.6 = 0.95 . Chia A thµnh 2 phÇn b»ng nhau. biÕt r»ng mçi nguyªn tö C chØ liªn kÕt ®îc víi 1 nhãm OH? Híng dÉn: 1.1 (g) 7 → nH2O = 1 . a/ T×m c¸c gi¸ trÞ cña a.75 = 0.35 : 0. nCO2 sinh ra = 2a + 3 b = 0.nC2H5OH = 3.05. b.15mol = a + b.2 +2 = a 2.8lÝt khÝ Hi®r« (ë §KTC). b = 0.nC2H5OH = 2.2 mol. Theo ph¬ng tr×nh ®èt ch¸y ta cã: Sè mol cña 2 axit = 0. b? b/ X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö.35 mol H2O Víi sè mol 2axit = 0.8 2 .1. Theo ph¶n øng (3).4 (mol) Suy ra: 2 a xÝt ch¸y t¹o ra 0.35.10 mol C2H5COOH lµ 7.125 (mol) ⇒ a = 0.→ mH2O = m t¨ng .0.2 = 0. C2H5COOH trong 1/2 A lµ a. PhÇn 1 cho t¸c dông hÕt víi Na thÊy bay ra 2.75 .95 (mol) 1 8 Tõ PT (4) ta thÊy ngay: Sè mol rîu C2H5OH = 0.33 (x lµ sè mol trung b×nh gi÷a n+1 vµ n+2) → 2 axit lµ CH3COOH vµ C2H5COOH.4g Bµi 3: Hçn hîp A gåm 0.33 = 17.2 = 0. Gi¶i ra ta cã: a = 0.2 = 0.0.95 . 2C2H5OH + 2Na  → 2C2H5ONa + H2 ↑ (1) CnH2n(OH)2 + 2 Na  → CnH2n(ONa)2 + H2 ↑ (2) C2H5OH + 3 O2 t o→ 2 CO2 + 3 H2O (3) CnH2n(OH)2 + 3n −1 2 O2 t o→ n CO2 + (n+1) H2O (4) Theo ph¶n øng (1).15 → x = 0.0.96 lÝt khÝ CO2 (ë §KTC) vµ b g níc.

2.25 ----> a = 0. thu ®îc 5. c/ §èt ch¸y hoµn toµn hçn hîp X råi cho toµn bé s¶n phÈm ®i qua b×nh ®ùng dung dÞch Ca(OH)2 d.4 (mol). thu ®îc 44g CO2 vµ 27g H2O.6/22.6 lit H2 (®ktc).5 ----> n = 2.CH 2 .2+ 0. Cho 18. 4 = 0. sè mol cña CH3 – CH2 – OH lµ y.CH2 .1 2 .5 mol.8 Gi¶i ph¬ng tr×nh ta ®îc: x = 0. m = (14 n + 18)a = 18.4 2 = 0.3 + 0. C«ng thøc cÊu t¹o hîp chÊt lµ: CH2 .3 vµ y = 0. 166 n +1 . (4): n H2O = 0.CH2 OH OH Bµi 4 : §èt ch¸y hoµn toµn 23g mét rîu no ®¬n chøc A. ⇒ n = 3.9 6 2 .8g hçn hîp X t¸c dông víi Na d. thu ®îc 35g kÕt tña.n CO2 = 0. Theo ph¶n øng (3).4 = 0. B lµ CH3 – OH. NhËn thÊy sè mol cña H2O > sè mol cña CO2 -----> Rîu A lµ rîu no.9g 2. 18 = 9. nH 2 O : nCO 2 = n = 1.CH3 OH OH CH2 . 32 = 9.3 .5 32x + 46y = 18. m H2O = b = 0.CH .6g ---> % mCH 3 OH = 51.OH = 48.n = 8. C«ng thøc ph©n tö cña X lµ: C3H8O2 hay C3H6(OH)2.06% vµ % mCH 3 .2 2 . TÝnh khèi lîng hçn hîp X ®em ®èt ch¸y. x + y = a = 0. CTCT cña A b/ Hçn hîp X gåm A vµ B lµ ®ång ®¼ng cña nhau.55 .2 2 . a lµ sè mol cña rîu t¬ng ®¬ng. CTPT cña A lµ C2H6O vµ CTCT lµ CH3 – CH2 – OH.5 mol Thay a = 0.8 (*) 2C n H2 n + 1OH + 2Na ------> 2C n H2 n + 1ONa + H2 a(mol) a/2(mol) Sè mol H2 = a/2 = 5. a/ X¸c ®Þnh CTPT.55 (mol).1 2 . X¸c ®Þnh CTPT.5 vµo (*) ----> n = 1. B trong X. CTCT cña A. ---> mCH 3 OH = 0.94%. B vµ tÝnh thµnh phÇn % theo khèi lîng cña A. b/ Gäi CTPT TB cña A vµ B lµ C n H2 n + 1OH. Híng dÉn : a/ Sè mol CO2 = 1 mol vµ sè mol cña H2O = 1.4 VËy n < n < n + 1 (n nguyªn d¬ng vµ n ≥ 1) VËy rîu B chØ cã 1 nguyªn tö C. §Æt sè mol cña CH3 – OH lµ x.

Gäi V lµ thÓ tÝch cña C2H2 2 th× VO = 2V ThÓ tÝch hçn hîp C2H2 vµ O2 trong b×nh b»ng 3V PTHH: 2C2H2(k) + 5O2(k) → 4CO2(k) + 2H2O(h) 2 mol 5 mol 4 mol 2 mol Vl 2. T×m CTHH cña axit trªn.4g.5 V l 2Vl Vl xl 2 Vl yl zl x= 4 V 5 2 y= 8 V 5 z = 4 V 5 8 ( 5V 4 V 5 1 V 5 4 V 5 VC 2 H cßn d = V - = + Vhh sau ph¶n øng = + 5V ) = 1 13 V 5 Gäi ¸p suÊt trong b×nh lóc ®Çu lµ 100% 167 .35 + 18. c. a. Ta cã: mX = (14 n + 18)a = 14 n a + 18a = 14.35 : n = 0.ë 1500C níc ë thÓ h¬i.0.25 = 9.4 = 0.Trén 12.35 : 1.5 M th× cÇn 100 ml DD KOH.c/ 2C n H2 n + 1 OH + 3 n O2 ----> 2 n CO2 + 2( n + 1) H2O n a mol a mol CO2 + Ca(OH)2 ----> CaCO3 + H2O n a mol n a mol Sè mol cña CaCO3 = n a = 35 : 100 = 0. ViÕt PTHH c¸c ph¶n øng Este ho¸ gi÷a c¸c chÊt trªn. b.Trong b×nh kÝn ë 150 0C chøa hçn hîp khÝ gåm 1 thÓ tÝch axetilen vµ 2 thÓ tÝch oxi.25.4 g hçn hîp hai rîu CH3OH vµ C2H5OH víi 3 g axit CxHyCOOH råi ®em ®èt th× thu ®îc 13.0. NÕu ®em 3 g oxit trªn trung hoµ bëi dung dÞch KOH 0. Sau khi ph¶n øng kÕt thóc ®a b×nh vÒ nhiÖt ®é ban ®Çu th× ¸p suÊt trong b×nh thay ®æi nh thÕ nµo? 2 .44 l khÝ CO2 (§KTC). Híng dÉn: 1 . Bµi 5: 1 . §èt ch¸y axetilen b»ng chÝnh khÝ oxi trong b×nh.35 mol ----> a = 0. TÝnh % khèi lîng hçn hîp rîu ban ®Çu.

86.1.3 % 2.05 mol MC x H y COOH = 0. ¸p dông c«ng thøc P = s nd ns Pd = V s Vd 100 .6 (mol) Gäi x. 0.1 mol vµ y = 0. PTHH: §èt ch¸y hçn hîp 2CH3OH (l) + 3O2 (k) → 2CO2(k) + 4H2O (h) x mol x mol C2H5OH (l) + 3O2 (k) → 2 CO2 (k) + 3H2O (h) y mol 2y mol CH3COOH (l) + 2O2 (k) → 2 CO2 (k) + 2H2O (h) 0.7 (%) VËy ¸p suÊt khÝ trong b×nh gi¶m ®i lµ: 100 % .1 = 0.5 .8 % = 74.7 % = 13.4 suy ra x = 0.05 mol 0. y lÇn lît lµ sè mol CH3OH vµ C2H5OH trong hçn hîp (x.8 % % C2H5OH = 100% . 100% ≈ 25. 3 13 5 Ta cã: a = = 86.25.05 (mol) PTHH: CxHyCOOH (dd) + KOH (dd) → CxHyCOOK (dd) + H2O (l) 0. t0 CH3COOCH3 (l) + H2O (l) 168 .4 gam 46 y + 32 x = 12.T×m CTHH cña axit: nKOH = 0. b. y > 0).6 2y + x = 0.2 mol % CH3OH = 0.1 = 0.05 mol 0.4 = 0. TÝnh phÇn khèi lîng cña hçn hîp rîu ban ®Çu: Nco 2 = 22 . a.1 mol Tæng sè mol CO2: 2y + x + 0.¸p suÊt trong b×nh sau ph¶n øng lµ a %.2% c. t0 CH3COOC2H5 (l) + H2O (l) H2SO4(®Æc).3 2 1 .05 = 60 12 x + y + 45 = 60 12x + y = 15 x = 1 vµ y = 3 ----> CTHH cña axit lµ: CH3COOH.4 2 1 . Ph¶n øng ESTE ho¸: CH3COOH (l) + C2H5OH (l) CH3COOH (l) + CH3OH (l) H2SO4(®Æc).4 3 4 3 .5 Khèi lîng hçn hîp hai rîu b»ng 12.

169 .

NÕu ®em toµn bé lîng khÝ CO2 ë trªn t¸c dông víi 100 ml dd NaOH 1.. 170 . k = 1: ---> este vµ axit ®Òu ®¬n chøc no cã c«ng thøc ph©n tö lµ: CnH2nO2 víi axit th× n ≥ 1 vµ este th× n ≥ 2. NÕu rîu vµ axit ®Òu ®a chøc th× este m¹ch vßng. Híng dÉn. ®iÒu chÕ axit vµ este C«ng thøc ph©n tö tæng qu¸t cña axit vµ este ®a chøc no.5M th× thu ®îc muèi g×? TÝnh khèi lîng cña mçi muèi. a. 3. O Hçn hîp: C. n H2 n + 2 . a. Bµi to¸n ¸p dông: Bµi 1: §èt ch¸y 3(g) mét hîp chÊt h÷u A c¬ trong kh«ng khÝ thu ®îc 4. k thuéc N* = 1. .2 k O2 k víi n . n H2 n O2 víi axit th× n > 1 vµ este th× n > 2. m¹ch hë.8g H2O.Axit vµ este ®Òu t¸c dông víi dung dÞch kiÒm gäi chung lµ ph¶n øng xµ phßng ho¸.Ph¶n øng ch¸y cña axit vµ este ®¬n chøc no ®Òu t¹o ra CO2 vµ H2O cã sè mol b»ng nhau. BiÕt r»ng tû khèi cña A so víi H2 lµ 30. ViÕt CTCT cã thÓ cã cña A. k > 1.Tæng qu¸t.V× ®èt ch¸y hîp chÊt h÷u c¬ A thu ®îc CO2 vµ H2O nªn ch¾c ch¾n trong A ph¶i chøa hai nguyªn tè lµ C vµ H cã thÓ cã O.NÕu mét trong hai gèc rîu hoÆc axit lµ ®¬n chøc th× este m¹ch hë. CnH2n + 2 – 2kO2k víi k: nhãm chøc – COOH hay – C – O – H vµ n. RCOOH R – C – O – R/ + MOH ----> RCOOM + H2O RCOOM + R/OH O . mét chÊt cã c«ng thøc ph©n tö lµ CnH2nOx vµ m¹ch hë th× CnH2nOx cã mét nèi π trong c«ng thøc cÊu t¹o vµ khi ch¸y t¹o ra CO2 vµ H2O cã sè mol b»ng nhau. ®Òu t¹o ra muèi kiÒm cña axit h÷u c¬. .Este cã ph¶n øng thuû ph©n trong m«i trêng axit H2SO4 t¹o ra rîu vµ axit. Hçn hîp: C. . X¸c ®Þnh CTPT cña hîp chÊt h÷u c¬ A.4g CO2 vµ 1. 2.Chuyªn ®Ò 20: tÝnh chÊt. . b.

Sè mol s¶n phÈm. 4. a) X¸c ®Þnh c«ng thøc ph©n tö cña Y.05 . n NaOH = 0. Ph¶n øng ®èt ch¸y Y: CxHyOz (0.12 = 1.1 = 0.2 g 44 => => 1.1 0.05 Ta thu ®îc 2 muèi: NaHCO3 vµ Na2CO3 cã khèi lîng lµ: 2 m NaHCO 3 = 0.6( g ) < m A = 6 g nCO 2 = Do ®ã trong A ph¶i chøa nguyªn tè O mO = m A − (mC + m H ) = 3 − (1. O cÇn võa ®ñ 5.6( g ) 1.2 )O2 0.3 g Bµi 2: §èt ch¸y hoµn toµn 4.1 0. thu ®îc khÝ CO2 vµ h¬i níc víi thÓ tÝch b»ng nhau.4 = 0.2 = 2.1 TiÕp tôc cã ph¶n øng: NaHCO3 + NaOH  → Na2CO3 + H2O Tríc ph¶n øng: 0. VËy c«ng thøc ph©n tö cña A lµ C2H4O2.1 = 1 : 2 : 1 C«ng thøc ®¬n gi¶n nhÊt cña A lµ CH2O.05 2 .4 + 0.6 nO = = 0.1 Sau ph¶n øng : 0 0. H.8 n H 2O = = 0.2) = 1. b) Cho 4.2 + 0.4g hîp chÊt h÷u c¬ Y chøa C. b.2 g m Na 2CO3 = 0.106 = 5.05 0 0.1. Ph¬ng tr×nh ph¶n øng: CO2 + NaOH → NaHCO3 Tríc ph¶n øng: 0.4gam Y t¸c dông hoµn toµn víi mét lîng võa ®ñ dung dÞch NaOH sau ®ã lµm bay h¬i hæn hîp thu ®îc m1 gam h¬i cña mét rîu ®¬n chøc vµ m2 gam muèi cña mét A xit h÷u c¬ ®¬n chøc.05 0.1 0. TÝnh lîng m1 vµ m2 Híng dÉn: a/ Gäi c«ng thøc ph©n tö cña chÊt Y lµ CxHyOz.05x 171 y 2 H2O. (1) y 0.05 . Sè nguyªn tö c¸c bon ë trong rîu vµ A xÝt thu ®îc b»ng nhau.05 0.2 = 60 =>30n = 60 => n = 2.1 : 0.2 g 18 Ta cã: mC + m H = 2.1mol => n H = 2n H 2O = 0.05 0.15 mol .1.2.1mol mC = 0.6 lÝt khÝ ¤xi (§KTC).05 Sau ph¶n øng 0. H·y x¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o vµ tªn gäi cña Y.2 : 0.1.15 Ph¶n øng: 0. biÕt r»ng khèi lîng ph©n tö cña Y lµ 88 ®vc.1(mol ) 16 TØ lÖ : nC : n H : nO = 0.1mol nC = nCO2 = 0.2mol => m H = 0.84 = 4.25mol y z  t 0→ xCO2+ 0.05mol) + (x+ 4 .5 = 0. §Æt c«ng thøc tæng qu¸t cña A lµ ( CH2O)n cã mA =30n Theo c«ng thøc dA/ H = 30.

2 1 6 . 16 = 60 (g) Ta cã: 12y y 162 60 = = = 1 2 0.1m ol 22 4 .25 ( mol ) 22 . Híng dÉn: Ta cã.TÝnh nY= 4. thu ®îc 2.05 × 82 =4.(1.25 (3) Thay (2) vµo (3) ta cã: 3x -z=10 (4) Khèi lîng ph©n tö cña Y=12x+y+16z =88 (5) Tõ c¸c ph¬ng tr×nh (2. theo bµi ra ta cã: MA = 3.2g 18 Gi¶i ra ta ®îc: x = 2.4. T×m c«ng thøc cÊu t¹o cña A biÕt A t¸c dông ®îc víi NaOH.3. . 5.1g CH3COONa Bµi 3: §èt ch¸y hoµn toµn 3 gam chÊt A.05 × 46 = 23g C«ng thøc axÝt lµ CH3COOH Víi m2= 0.4 = 0. nCO = 2 4 2 = 2 nguyªn tö C 2.8g níc. nO2= nCO2=0.4 y nH2O=0. z = 2 VËy c«ng thøc ph©n tö cña Y lµ: C4H8O2 b/ Ph¶n øng víi NaOH V× Y(C4H8O2) + NaOH → Rîu (m1gam) + muèi(m2gam) nªn Y ph¶i lµ mét este v× sè nguyªn tö cacbon trong rîu =sè nguyªn tö c¸c bon trong axit = Do ®ã c«ng thøc cña rîu lµ C2H5OH víi m1= 0. 3 18 .05=0.1mol ⇒ mH = 0.2) = 1.05 2 V× thÓ tÝch CO2b»ng thÓ tÝch h¬i níc. ⇒ mC = 1. = 0.75 .05 2 → y=2x (2) nO2=(x+ 4 y z 2 )0. Tû khèi h¬i cña A so víi Mªtan lµ 3.2g nH O = 2 ⇒mO = 3 .5) ta cã: x = 4 .6 = 0.05x = 0. z = 2 ⇒ CTTQ cña A lµ: C2H4O2 A Cã c¸c CTCT: CH3COOH vµ HCOOC2H5 V× A ph¶n øng ®îc víi NaOH nªn A cã thÓ lµ CH3COOH vµ HCOOC2H5 (axit axetic) * CH3COOH + NaOH → CH3COONa + H2O * HCOOCH3 + NaOH → HCOONa + CH3OH 172 .24 lÝt CO2 (ë ®ktc) vµ 1.75. y = 4. y = 8.05x . do ®ã ta cã: y 0.24 = 0.5mol 88 .2 + 0.6g §Æt c«ng t¸c cña A lµ: CxHyO2.

KIẾN THỨC CẦN NHỚ .BÀI TẬP ÁP DỤNG 1) Cho hỗn hợp gồm 8 gam CuO và 3.Nếu lượng chất X lấy vào phản ứng thay đổi thì lượng sản phẩm do hỗn hợp A tạo B A (có tính chất tương tự ) tác dụng với chất X ( thường lấy B ra cũng thay đổi trong một khoảng nào đó ( gọi chung là khoảng biến thiên ) Phương pháp : 1) Nếu hỗn hợp đã biết lượng của mỗi chất thì xét 2 trường hợp :  A tác dụng trước rồi đến B ⇒ lượng chất cần tìm m1  B tác dụng trước rồi đến A ⇒ lượng chất cần tìm m2 ⇒ khoảng biến thiên : m1 < m < m2 ( hoặc ngược lại ) 2) Nếu hỗn hợp chưa biết khối lượng của mỗi chất thì xét 2 trường hợp :  Hỗn hợp chỉ có chất A ⇒ lượng chất cần tìm m1  Hỗn hợp chỉ có chất B ⇒ lượng chất cần tìm m2 3) Có thể dùng phương pháp đại số (dựa vào giới hạn của đại lượng đã biết ⇒ khoảng biến thiên của một đại lượng chưa biết.02 ← 0.05 số mol HCl = 0.Chuyên đề 21 TÌM KHOẢNG BIẾN THIÊN CỦA MỘT LƯỢNG CHẤT ( Cực trị trong giải toán hoá học ) I.1 → 0.16 gam + Nếu FeO phản ứng trước 173 .1 số mol FeO = 0. Hỏi m nằm trong khoảng nào ? Hướng dẫn : Số mol CuO = 0.B Nếu x.) : m hh m < n hh < hh M naëg ï M nheï n .04 Sau phản ứng : mFeO ( dư ) = 3.B =m x + yï thì A < m < B ( hoặc ngược lại ) II.24 Vậy HCl không đủ tác dụng với hỗn hợp oxit + Nếu CuO phản ứng trước : CuO + 2HCl  CuCl2 + H2O → 0. A + y.8M. Sau phản ứng có m gam chất rắn không tan .2  FeCl2 + H2O → FeO + 2HCl 0.6 – (0.02 × 72 ) = 2.6 gam FeO vào trong 300ml dung dịch HCl 0.Thường gặp: hỗn hợp thiếu ) . Hiệu suất: 0 < H% < 100% 0 < số mol A < số mol hỗn hợp A.

CaCO3.69 % 174 .06 mol t MgCO3  MgO + CO2 ↑ → 0 .14 Sau phản ứng : mCuO ( dư ) = 8 – (0.03 × M Vì 72< M < 80 nên ⇒ 72× 0.5 % → 86. 22mol 84x + 100y + 197z = 100  x + y + z = 0. FeCl2 + H2O → FeO + 2HCl 0.16gam < m < 2.03 < m < 80 × 0.1 − x (2) 100y + 197z 100 − 84x = Từ (1) và (2) ta có : y+z 1. Đun nóng B hoàn toàn thì tạo thành thêm 6 gam kết tủa. Số mol CaCO3 ( tạo thêm ) = 0.03 2.4 gam Vì thực tế FeO và CuO cùng phản ứng với HCl nên 2. Hỏi % khối lượng của MgCO 3 nằm trong khoảng nào ? Hướng dẫn : số mol kết tủa CaCO3 = 0. 22 ⋅ 5 = 1. Dẫn khí A vào trong dung dịch nước vôi thì thu được 10 gam kết tủa và ddB.05→ 0.y BaCO3 .4 gam 2) Nung 20 gam hỗn hợp MgCO 3.z là số mol MgCO3.1 − x 100 − 84x Suy ra ta có : 100 < 1.1 + 2 ⋅ 0.y.1 CuO + 2HCl  CuCl2 + H2O → 0. 22 ⋅ 5 = 1. CaCO3. 06 = 0.1 100y + 197z = 100 − 84x (1)  ⇔  y + z = 0.24 nRO = 0.12 ← 0.06 Trong đó x.625 < x < 1.1 t Ca(HCO3)2  CaCO3 ↓ + H2O + CO2 ↑ → 0.07 ← 0.z CO2 + 0.16 gam < m < 2.12 = 0.07 × 80 ) = 2.1 − x < 197 giải ra được 0.x CaCO3 . BaCO3 ở nhiệt độ cao thì thu được khí A. BaCO3 trong 100gam hỗn hợp 0 + Ca(OH)2  Ca(HCO3)2 → Theo các ptpư : Suy ra ta có hệ pt :  n CO2 = n CaCO3 ( 4) + 2 ⋅ nCaCO3 (6) = 0.4 gam Cách 2 : Có thể đặt RO là CTHH đại diện cho hỗn hợp  RCl2 + H2O → RO + 2HCl 0.15 – 0.1 mol .03 khối lượng RO dư : m = 0.032 Vậy khối lượng MgCO3 nằm trong khoảng : 52.1 2CO2 x  CaO → t0 + + CO2 ↑ y  BaO → t0 CO2 ↑ z → Ca(OH)2  CaCO3 ↓ + H2O 0.

Lượng axit còn dư phải trung hoà đúng 200ml ddNaOH 1M.67 < pA < 0. ( ĐS: 38.3) Đốt cháy 10. c/ 1 ≤ d Y X ≤ 1.7 gam hỗn hợp X gồm CuO. nung nóng thì thu được hỗn hợp khí B. C2H4. 30%SO2 . Trộn A với a mol bột nhôm rồi nung ở nhiệt độ cao( không có không khí ) thu được hỗn hợp B. Dẫn khí B vào trong dung dịch nước vôi dư thì thấy có 75gam kết tủa.z Để khí B không làm mất màu dung dịch Brom thì Anken không dư ( số mol H 2 = số mol 2 anken ) ⇒z≥ x+y MA = 28x + 42y + 2z = 22. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được m ( gam) muối khan.y. nếu PA = 0. O2. 4 × pA x+ y+z (1) 30x + 44y = 44. C2H2 trong oxi thu được khí B.1% ) 4) Một hỗn hợp khí A gồm etilen .688 lít hỗn hợp khí NO2 và SO2 sinh ra ( đktc) nặng 5. nhưng nếu cho B tan trong NaOH dư thì thu được 0. Biết d Y X = 1.176 g/l Hướng dẫn : Đặt số mol gồm etilen . 8 × p A x+y Biện luận : z = x+y ⇒ (1) ⇔ ⇒ 0.67 5) Một bình kín dung tích 8. Sau phản ứng có m rắn không tan và m’ gam muối. PB = 1.96 lít chứa đầy hỗn hợp X gồm N2. FeO vào trong 800ml ddHCl 1. hiđro : x.25V lít khí ( các khí trong cùng điều kiện) a/ Viết các PTHH xảy ra b/ Tìm khoảng biến thiên của khối lượng nhôm ( nếu phản ứng nhiệt nhôm chỉ tạo ra Fe) 175 .98 Nếu z > x+y ⇒ M A giảm ⇒ pA giảm ⇒ pA ≤ 0. a/ Tìm m b/ Khi tỉ lệ số mol của các khí thay đổi thì m biến thiên trong khoảng nào ? 8) Cho 46.56 gam Fe và 16 gam Fe 2O3. 10%O2 . 089 a/ Áp suất trong bình có thay đổi hay không ? Vì sao ? b/ Xác định % thể tích của hỗn hợp khí Y c/ Khi số mol của oxi biến đổi thì d Y X biến đổi trong khoảng nào (ĐS : b/ 60%N2 . Xác định khoảng biến thiên % khối lượng FeO trong hỗn hợp X.741g/l . a/ Với giá trị nào của PA thì hỗn hợp khí B không làm mất màu dung dịch brom b/ Xác định % thể tích của hỗn hợp A. 9/ Hỗn hợp A gồm 0. ZnO. Hỏi % khối lượng của CH4 tối đa là bao nhiêu?. propilen . hiđro có tỉ trọng ( đktc) là PA ( g/l).88 gam.5 gam hỗn hợp A gồm CH4. SO2 tỉ lệ mol 3 :1 :1 . Xác định m và m’ biến thiên trong khoảng nào ? 7) Hoà tan vừa đủ 6 gam hỗn hợp gồm kim loại X ( hoá trị I) và kim loại Y ( hoá trị II) trong hỗn hợp hai axit HNO3 và H2SO4 thấy có 2. Cho A đi qua xúc tác Ni.4 gam CuO và 16 gam Fe2O3 trong 320ml dung dịch HCl 2M. Nếu cho B tan trong H2SO4 loãng dư thì thu được V lít khí . propilen .18 ) 6) Hoà tan hỗn hợp 6. Đốt cháy lưu huỳnh trong hỗn hợp X thì thu được hỗn hợp khí Y ( sau khi đã đưa bình về nhiệt độ ban đầu ).75M .

661 gam 10/ Cho 6.2 + 35.5(a − 2x) 0.5.5(a − 2x) + (0. 2 < n kl < 39 23 Theo PTPƯ ta có : số mol KL = số mol ClKhối lượng muối tạo thành là : m = mKl + mCl = 6.5a − 0.2467 hay : 0. ⇒ -----------------------m1 < m < m2 176 . 01 11 vì 0 < x ≤ 0. 2 6. giả sử chỉ có K ⇒ m2 .77 gam * Có thể giả sử chỉ có Na ⇒ m1 .06 gam < mAl ≤ 6.2 gam hỗn hợp X gồm Na và K tác dụng với dung dịch HCl dư.22.t Hướng dẫn : Fe2O3 + 2Al  Al2O3 + 2Fe → Ban đầu: 0. 01 + 2x) V = 1.01+2x) Viết các PTHH của rắn B với H2SO4 loãng và NaOH ( dư ) 0 ⇒ tỉ lệ : 1. 103 < a ≤ 0. Hướng dẫn : Các phương trình phản ứng xảy ra: 2Na + 2HCl → 2NaCl + H2 ↑ 2K + 2HCl → 2KCl + H2 ↑ Ta có : 6.01(mol) Pư : x 2x x 2x (mol) Sau pư : (0. 25V ⇔x= 4. Tính khối lượng muối tạo thành.1-x) (a-2x) x (0.1 a 0 0. nkl Thay ( 1 ) vào ( 2) ta được : 11.1 nên ⇒ 2.84 gam < m < 15.

Cho l¸ s¾t cã khèi lîng 5. lµm kh« c©n ®îc 13. Sau mét thêi gian ph¶n øng.6 gam vµo dd ®ång sunfat. a) TÝnh sè gam nh«m ®· tham gia ph¶n øng? b) TÝnh sè gam Ag tho¸t ra? c) TÝnh V dd AgNO3 ®· dïng? 177 .12 g/ml. Sau mét thêi gian. Nhóng 1 thanh nh«m cã khèi lîng 594 gam vµo dd AgNO3 2M. Sau mét thêi gian.6 gam. röa nhÑ. c©n nÆng 5. lµm kh« vµ c©n thÊy l¸ s¾t cã khèi lîng lµ 6. Sau mét thêi gian khèi lîng thanh nh«m t¨ng 5%. b) TÝnh nång ®é phÇn tr¨m c¸c chÊt cßn l¹i trong dd sau ph¶n øng? 3. ngêi ta lÊy l¸ s¾t ra khái dd. lµm kh«.38 gam.16 gam. TÝnh khèi lîng cña Al ®· tham gia ph¶n øng? 4. Cho 1 l¸ ®ång cã khèi lîng lµ 6 gam vµo dd AgNO3. Ph¶n øng xong. Cho l¸ s¾t cã khèi lîng 5 gam vµo 50 ml dd CuSO4 15% cã khèi lîng riªng lµ 1. ®em l¸ kim lo¹i ra röa nhÑ. nhÊc l¸ s¾t ra.Chuyên đề 22 Bµi tËp t¨ng gi¶m khèi lîng kim lo¹i 1. Khèi lîng l¸ s¾t t¹o thµnh lµ bao nhiªu? 2. b) TÝnh khèi lîng ®ång ®· tham gia ph¶n øng? 5. Nhóng mét l¸ nh«m vµo dd CuSO4.4 gam. a) ViÕt PTHH. lÊy l¸ nh«m ra khæi dd th× thÊy khèi lîng dd gi¶m 1. röa nhÑ. a) ViÕt PTHH.

a) Gi¶i thÝch t¹i sao khèi lîng miÕng ch× bÞ gi¶m ®i so víi ban ®Çu? b) TÝnh lîng ch× ®· ph¶n øng vµ lîng ®ång sinh ra. Sau ph¶n øng kÕt thóc. Sau khi tÊt c¶ ®ång bÞ ®Èy khái dd CuSO4 vµ b¸m hÕt vµo miÕng s¾t. a) ViÕt PTHH. Sau mét thêi gian thÊy khèi lîng miÕng ch× gi¶m 10%. röa nhÑ.d) TÝnh khèi lîng muãi nh«m nitrat ®· dïng? 6. lµm kh« c©n ®îc 24. Cã hai l¸ kÏm cã khèi lîng nh nhau. b) Khèi lîng l¸ kÏm thø 2 t¨ng hay gi¶m lµ bao nhiªu gam? BiÕt rµng trong c¶ hai ph¶n øng trªn. c) TÝnh nång ®é mol cña dd CuCl2 ®· dïng. d) TÝnh nång ®é mol cña dd muèi ch× sinh ra. ®em t¸m kim lo¹i ra. ( Gi¶ thiÕt toµn bé lîng ®ång sinh ra ®Òu b¸m vµo miÕng ch× vµ thÓ tÝch dd kh«ng ®æi ) 8. Mét l¸ cho vµo dd ®ång (II) nitrat. 178 . a) ViÕt c¸c PTHH.05 gam. b) TÝnh khèi lîng kÏm ®· ph¶n øng. c) TÝnh khèi lîng ®ån sunfat cã trong dd. khèi lîng kÏm bÞ hoµ tan b»ng nhau. Ng©m 1 miÕng ch× cã khèi lîng 286 gam vµo 400 ml dd CuCl2. th× khèi lîng miÕng s¾t t¨ng lªn 8%.96 gam. khèi lîng l¸ kÏm thø nhÊt gi¶m 0. Ng©m 1 miÕng s¾t vµo 320 gam dd CuSO4 10%. 9. Cho l¸ kÏm cã khèi lîng 25 gam vµo dd ®ång sunfat. X¸c ®Þnh khèi lîng miÕng s¾t ban ®Çu? 7. l¸ kia cho vµo dd ch× (II) nitrat. Sau cïng mét thêi gian ph¶n øng.

lÊy ra. röa nhÑ. 11. a) ViÕt PTHH.35% so víi ban ®Çu. LÊy l¸ ®ång ra.2 gam.52 gam. Ng©m 1 l¸ ®ång trong 20 ml dd b¹c nitrat cho tíi khi l¸ ®ång kh«ng thÓ tan thªm ®îc n÷a. röa nhÑ. Hái khèi lîng thanh kÏm ban ®Çu lµ bao nhiªu? 14. Sau mét thêi gian ph¶n øng lÊy ®inh s¾t ra röa nhÑ. Cho r»ng V dd thay ®æi kh«ng ®¸ng kÓ. Sau mét thêi gian. khèi lîng l¸ nh«m t¨ng thªm 2. X¸c ®Þnh CTHH muèi sunfat cña kim lo¹i M. Sau khi kÏm ®Èy hoµn toµn cami®i ra khái muèi. 13. lÊy l¸ s¾t ra khái dd. röa nhÑ.10.6 gam. lµm kh« vµ c©n th× thÊy khèi lîng l¸ ®ång t¨ng thªm 1. b) TÝnh nång ®é mol cña c¸c chÊt trong dd sau ph¶n øng. lµm kh«.24M. Sau khi toµn bé lîng muèi sunfat ®· tham gia ph¶n øng. Ng©m 1 ®inh s¾t cã khèi lîng 4 gam ®îc ng©m trong dd CuSO4. khèi lîng thanh kÏm t¨ng 2. nång ®é 16%. Ng©m 1 l¸ nh«m ( ®· lµm sach líp oxit ) trong 250 ml dd AgNO3 0. b) TÝnh khèi lîng c¸c chÊt tham gia vµ t¹o thµnh sau ph¶n øng. Ng©m mét vËt b»ng ®ång cã khèi lîng 10 gam trong 250 gam dd AgNO3 4%. lµm kh«.97 gam. c©n nÆng 4. Khi lÊy vËt ra th× khèi lîng AgNO3 trong dd gi¶m 17%. lµm kh«. H·y x¸c ®Þnh nång ®é mol cña dd b¹c nitrat ®· 179 . 15. Nhóng 1 thanh kÏm vµo dd chøa 8. Ng©m mét l¸ s¾t cã khèi lîng 50 gam trong 200 gam dd muèi cña kim lo¹i M cã ho¸ trÞ II.32 gam CdSO4. a) TÝnh lîng Al ®· ph¶n øng vµ lîng Ag sinh ra. c©n nÆng 51. X¸c ®Þnh khèi lîng cña vËt sau ph¶n øng? 12.

Cho 1 thanh s¾t vµo 100 ml dd chøa 2 muèi Cu(NO3)2 0. Cho thanh thø nhÊt vµo dd Cu(NO3)2 vµ thanh thø hai vµo dd Pb(NO3)2. lÊy 2 thanh kim lo¹i ®ã ra khái dd thÊy khèi lîng thanh thø nhÊt gi¶m ®i 0. Hai thanh kim lo¹i gièng nhau ( ®Òu cïng nguyªn tè R cã ho¸ trÞ II) vµ cã cïng khèi lîng. Gi¶i thÝch? 17.5M vµ AgNO3 2M. röa s¹ch vµ lµm kh« th× khèi lîng thanh s¾t t¨ng hay gi¶m. khi sè mol 2 muèi b»ng nhau. Sau cïng mét thêi gian ph¶n øng.dïng ( gi¶ thiÕt toµn bé lîng b¹c gi¶i phãng b¸m hÕt vµo l¸ ®ång ).2% cßn khèi lîng thanh thø hai t¨ng 28. 16. 180 . X¸c ®Þnh nguyªn tè R.4 % . Sau ph¶n øng lÊy thanh s¾t ra khái ®.

Chuyên đề 23 XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN CỦA HỖN HỢP DỰA VÀO PHƯƠNG TRÌNH PHẢN ỨNG
I- KIẾN THỨC CƠ BẢN Dựa vào tính chất của hỗn hợp, chúng ta có thể chia các bài tập hỗn hợp thành 3 dạng chính như sau:

1) Dạng 1:
 Tổng quát :

Hỗn hợp gồm các chất có tính chất khác nhau
A +X AX → B B ( khoâg pö ) n

 Cách giải : Thường tính theo 1 PTHH để tìm lượng chất A ⇒ lượng chất B ( hoặc ngược lại nếu dữ kiện đề cho không liên quan đến PTHH )

2) Dạng 2:
 Tổng quát :

Hỗn hợp gồm các chất có tính chất tương tự
A +X AX → B BX

 Cách giải :  Đặt ẩn ( a,b …) cho số mol của mỗi chất trong hỗn hợp  Viết PTHH tính theo PTHH với các ẩn  Lập các phương trình toán liên lạc giữa các ẩn và các dữ kiện  Giải phương trình tìm ẩn  Hoàn thành yêu cầu của đề

3) Dạng 3: Hỗn hợp chứa một chất có CTHH trùng sản phẩm của chất kia.
 Tổng quát :
AX + B (m i sinh) ôù A +X → B B (ban ñaà ) u

 Cách giải :  Như dạng 2  Cần chú ý : lượng B thu được sau phản ứng gồm cả lượng B còn lại và lượng B mới sinh ra trong phản ứng với chất A 4) Một số điểm cần lưu ý khi giải toán hỗn hợp:  Nếu hỗn hợp được chia phần có tỉ lệ ( gấp đôi, bằng nhau … ) thì đặt ẩn x,y … cho số mol từng chất trong mỗi phần.  Nếu hỗn hợp được chia phần không có quan hệ thì đặt ẩn (x,y,z …)cho số mol mỗi chất ở một phần và giả sử số mol ở phần này gấp k lần số mol ở phần kia. II-BÀI TẬP ÁP DỤNG 181

1) Hoà tan 40 gam hỗn hợp Ag và Al trong ddHCl dư thì thấy sinh ra 10,08 lít khí ( đktc). Tính % khối lượng của mỗi chất trong hỗn hợp ban đầu Giải : Chỉ có Al tác dụng với dung dịch HCl 2Al + 6HCl → 2AlCl3 + 3H2 ↑ 0,3 0,45 ( mol ) Thành phần hỗn hợp :
%Al = 0 ,3 ⋅ 27 ⋅ 100% = 20 ,25% 40

⇒ %Ag = 79,75%

2) Hoà tan hỗn hợp Ag và Al bằng H2SO4 loãng thì thấy 6,72 lít khí sinh ra ( đktc) và một phần rắn không tan. Hoà tan rắn không tan bằng dd H2SO4 đặc nóng ( dư ) thì thấy có 1,12 lít khí SO2 ( đktc). a/ Tính khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp ban đầu b/ Tính tỉ khối của hỗn hợp khí ( gồm 2 khí sinh ra ở trên ) đối với khí oxi. 3) Hoà tan hoàn toàn 2,8 gam hỗn hợp 2 kim loại Cu và Ag trong dung dịch HNO 3 dư thì sinh ra khí NO2 duy nhất. Để hấp thụ hoàn toàn khí sinh ra phải dùng đúng 40ml dung dịch NaOH 1M. Tính % khối lượng của mỗi kim loại trong hỗn hợp. Giải : Đặt số mol của Ag và Cu lần lượt là a, b mol Ag + 2HNO3 → AgNO3 + H2O + NO2 ↑ a. a Cu + 4HNO3 → Cu(NO3)2 + 2H2O + 2NO2 ↑ b. 2b 2NO2 + 2NaOH → NaNO2 + NaNO3 + H2O (a.+ 2b) (a.+ 2b) theo đầu bài ta có : 
108a + 64b = 2 ,8  a + 2b = 1 ⋅ 0 ,04 = 0 ,04 (1) (2)

giải ra a = 0,02 ; b = 0,01

0,01⋅ 64 %m = ×100% = 22,86% ⇒ %mAg = 77,14% Cu 2,8

4) Hoà tan 34,2 gam hỗn hợp gồm Al2O3 và Fe2O3 vào trong 1 lít dung dịch HCl 2M, sau phản ứng còn dư 25% axit. Cho dung dịch tạo thành tác dụng với ddNaOH 1M sao cho vừa đủ đạt kết tủa bé nhất. a/ Tính khối lượng của mỗi oxit trong hỗn hợp b/ Tính thể tích của dung dịch NaOH 1M đã dùng. Hướng dẫn : a/ Đặt ẩn cho số mol Fe2O3 và Al2O3 lần lượt là a, b ( mol) Fe2O3 + 6HCl → 2FeCl3 + 3H2O a. 2a Al2O3 + 6HCl → 2AlCl3 + 3H2O b. 2b FeCl3 + 3NaOH → Fe(OH)3 ↓ + 3NaCl 2a 6a 2a AlCl3 + 3NaOH → Al(OH)3 ↓ + 3NaCl 2b 6b 2b 182

Vì lượng kết tủa bé nhất nên Al(OH)3 bị tan ra trong NaOH dư Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + 2H2O 2b 2b HCl + NaOH → NaCl + H2O 0,5 → 0,5 Số mol HCl ( pư với oxit ) : 1× 2 ×

75 = 1,5 mol 100 25 Số mol HCl ( pư với NaOH ) : 2× = 0,5 mol 100 6a + 6b = 1,5 Theo đề bài ta có :  giải ra được a = 0,15 ; b = 0,1 160a + 102b = 34 ,2

Khối lượng của mỗi oxit trong hỗn hợp m O = 0 ,15 ⋅160 = 24(gam ) m O = 34 ,2 − 24 = 10 ,2(gam ) ; Fe Al b/ Tổng số mol NaOH = 6a + 8b + 0,5 = 2,2 mol ⇒ VddNaOH = 2,2 : 1 = 2,2 lít 5) Khử 13,6 gam hỗn hợp A gồm Fe và Fe2O3 bằng khí CO dư thì thu được một rắn B. Để hoà tan hoàn toàn rắn B phải dùng đúng 400ml dung dịch HCl 1M. Lượng muối sinh ra cho tác dụng với dd NaOH dư thì thu được m ( gam) kết tủa. Tính % khối lượng mỗi chất trong A và định m. Hướng dẫn: Gọi a,b lần lượt là số mol của Fe và Fe2O3 trong hỗn hợp t Fe2O3 + 3CO  2Fe + 3CO2 ↑ → . b 2b Rắn B gồm : (a + 2 b ) mol Fe → Fe + 2HCl  FeCl2 + H2 ↑ (a+2b) 2(a+2b) (a+2b) FeCl2 + 2NaOH → 2NaCl + Fe(OH)2 ↓ (a+2b) (a+2b)
2 3 2 3 0

Theo đề bài ta có : %mFe =

0,1× 56 ×100% = 41,18% 13,6

56a + 160b = 13,6   2(a + 2b) = 0,4 ⋅1 = 0 ,4
2 3

giải ra : a = 0,1 ; b = 0,05

m , % ⇒ % FeO = 58 82

Khối lượng kết tủa : m = ( a+ 2b) × 90 = 0,2 × 90 = 18 gam 6) Đốt cháy 10 gam hỗn hợp 3 khí CO, CO2, SO2 thì thu được hỗn hợp khí A. Hấp thụ khí A trong dung dịch NaOH 2M dư thì thu được 24,8 gam muối. Để tác dụng hết lượng muối này thì dùng đúng 400ml ddHCl 0,5M. Tính % thể tích mỗi khí trong hỗn hợp và thể tích dd NaOH 2M đa phản ứng. 7) Hoà tan 4,64 gam hỗn hợp Cu - Mg - Fe trong dung dịch H2SO4 loãng dư thì thấy sinh ra 2,24 lít khí ( đktc) và 0,64 gam rắn không tan. a/ Tính % khối lượng của mỗi kim loại trong hỗn hợp b/ Tính khối lượng ddH2SO4 24,5% tối thiểu phải dùng. 8/ Hoà tan hoàn toàn 19,46 gam hỗn hợp Mg-Al-Zn ( khối lượng Al và Mg bằng nhau) vào trong dung dịch HCl 2M thì thu được 16,352 lít khí ( đktc). a/ Tính khối lượng mỗi kim loại trong hỗn hợp b/ Tính thể tích dung dịch HCl 2M đã dùng; biết axit còn dư 10% so với lý thuyết 183

c/ Để trung hoà hết lượng axit còn dư thì phải dùng bao nhiêu gam dd hỗn hợp 2 kiềm chứa KOH 28% và Ca(OH) 14,8%. Hướng dẫn : a/ đặt ẩn cho số mol Al,Mg,Zn là a,b,c ( mol ) Đề bài : ⇒ 27a + 24b + 65c = 19,46 ⇔ 48a + 65c = 19,46 ( 1) Mặt khác : từ các PTHH ta có : 1,5a + b + c = 0,73 (2) b=
9 a = 1,125a 8

(3)

Giải hệ phương trình tìm a,b,c c/ Đặt khối lượng của dung dịch hỗn hợp kiềm là m 9) Chia 50 gam dung dịch chứa 2 muối MgCl2 và CuCl2 làm 2 phần bằng nhau: - Phần 1: Tác dụng AgNO3 dư thì thu được 14,35 gam kết tủa - Phần 2: Tác dụng với NaOH dư , lọc lấy kết tủa đem nung thì thu được 3,2 gam hỗn hợp 2 chất rắn. Khử hoàn toàn hỗn hợp này bằng H2 thì thu được hỗn hợp rắn Y. a/ Xác định nồng độ % của mỗi chất trong dung dịch ban đầu b/ Xác định % khối lượng của mỗi chất trong rắn Y 10)* Một hỗn hợp gồm CH4, H2, CO TN1: Đốt cháy 8,96 lít hỗn hợp thì cần đúng 7,84 lít khí O2 TN2: Dẫn 11,8 gam hỗn hợp qua ống đựng CuO đang nung nóng thì có 48 gam CuO đã phản ứng. Tính % thể tích của mỗi chất trong hỗn hợp Hướng dẫn : Đặt số mol 3 khí trong TN1 là x,y,z và ở TN2 là ax , ay , az ( a là độ lệch số mol ở 2 TN) 11)* Chia hỗn hợp X gồm :Na, Al, Mg làm 3 phần bằng nhau: - Phần 1: Tác dụng với nước sinh ra 8,96 lít khí - Phần 2: Tác dụng NaOH dư thì thấy sinh ra 15,68 lít khí - Phần 3 : Tác dụng với ddHCl, phản ứng xong thu được 26,88 lít khí Các thể tích khí đo ở đktc a/ Viết các phương trình phản ứng xảy ra b/ Xác định % khối lượng của mỗi chất trong hỗn hợp X 12* Có 15 gam hỗn hợp Al và Mg chia đôi. Cho 1 mửa hỗn hợp vào 600ml dung dịch HCl xM thu được khí A và dung dịch B, cô cạn B thu được 27,9 gam muối khan. Cho nửa còn lại tác dụng với 800ml dung dịch HCl xM và làm tương tự thu được 32,35 gam muối khan. Xác định % khối lượng mỗi kim loại và trị số x ? Tính thể tích H2 thoát ra ở TN2( đktc). Hướng dẫn : Căn cứ đầu bài nhận thấy ở TN1 kim loại chưa hết còn ở thí nghiệm 2 kim loại đã hết ( bằng cách so sánh lượng chất ) 13) Hoà tan 14,4 gam Mg vào 400cm3 dung dịch HCl thì thu được V1 lít khí H2 và còn lại một phần chất rắn không tan. Lọc lấy phần không tan cho thêm 20 gam Fe rồi hoà tan trong 500cm3 dung dịch HCl như trên, thấy thoát ra V2 lít khí H2 và còn lại 3,2 gam rắn không tan. Tính V1, V2 . Biết các khí đo ở đktc 14) Hoà tan hỗn hợp CaO và CaCO3 bằng H2SO4 loãng được dung dịch A và khí B. Cô cạn dung dịch A thu được 3,44 gam thạch cao CaSO4.2H2O. Hấp thụ hết B bằng 100 ml dung dịch NaOH 0,16 M, sau đó thêm BaCl2 dư thấy tạo ra 1,182 gam kết tủa. Tìm số gam mỗi chất ban đầu. Hướng dẫn : CO2 tác dụng với NaOH chưa biết có tạo muối axit hay không, nên phải biện luận. 184

lọc lấy chất rắn làm khô cân nặng 2.4 g Cu . 6.3gam Al . Cho Na dư vào trong A thì thu được 3.2 gam khí Z. Tìm khối lượng mỗi kim loại trong 16. Ca trong khí oxi thì thu được 23.48 gam.1 gam chất rắn. Hoà tan rắn X trong HCl dư thì thu được 5. Các thể tích khí đo ở đktc. 8 g Ca ) 20) Hỗn hợp Axit axetic và rượu êtylic ( hỗn hợp A).8 gam hỗn hợp X ? Định m ? Hướng dẫn : Giải như bài 10 ( ĐS : 2. 17)* Đốt cháy hoàn toàn 1. a/ Xác định khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp đầu b/ cho X tác dụng với ddNaOH 1 M để phản ứng vừa đủ thì phải dùng bao nhiêu lít 6 dung dịch NaOH. Hướng dẫn : Giải tương tự như bài 10 18)* Cho 22. Nếu cho 0. cô cạn dung dịch thu được 3. c/ Nêu phương pháp tách rời hỗn hợp Axit axetic .8 gam hỗn hợp X gồm Mg.6 lít khí ( đktc). Tính % thể tích của mỗi khí trong hỗn hợp A. a/ Tính % khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp A b/ Thêm H2SO4 đặc vào A và đun nóng để phản ứng hoàn toàn thì thu được bao nhiêu gam este.15) Cho dòng khí H2 dư đi qua 2. Sau phản ứng trong ống nghiệm còn lại 1.4 gam brôm phản ứng.3 gam hỗn hợp Al và Fe2O3 vào trong bình kín ( không có không khí ).14 gam hỗn hợp A gồm CH4. Nếu cho 448ml hỗn hợp A đi qua dung dịch Brôm dư thì có 2. 16) Cho a gam Fe tác dụng dd HCl ( TN 1). C3H6 thu được 3. Nếu cho a (gam) Fe và b(gam) Mg tác dụng với ddHCl cùng một lượng như trên ( TN2) thì sau khi cô cạn dung dịch lại thu được 3. Tính a.36 lít khí H2 ( đktc). Tính khối lượng từng chất trong hỗn hợp.36 gam chất rắn và 448ml khí H2 ( đktc). rượu êtylic. 16 gam Fe2O3 ) 19)* Đốt hoàn toàn 16.36 gam hỗn hợp gồm Fe. C2H4. Nung nóng bình đến khi phản ứng hoàn toàn thì thu được hỗn hợp rắn X.36 gam hỗn hợp đầu tác dụng với dụng dịch CuSO4 đến phản ứng hoàn toàn. Fe2O3 đang được nung nóng. b và khối lượng các muối.96 gam Fe. Nếu cho A tác dụng với NaOH thì phải dùng đúng 200ml dd NaOH 1M.4 g Mg . m( gam) rắn Q và 0.2 gam hỗn hợp oxit. etyl axetat ------------------- 185 .2 mol hỗn hợp X tác dụng với H 2O dư thì được dung dịch Y .52 gam CO2. Nếu cho 2. Cu. FeO. Hướng dẫn : hỗn hợp X tác dụng không biết có vừa đủ hay không nên phải biện luận ( ĐS : 6.

100 20 mdd sau = 0.5H2O tách ra sau khi hạ nhiệt độ.90x Độ tan:17.Khi hạ nhiệt độ dd C xuống 12oC thì thấy có 60 gam muối CuSO4. mH2O =114. Cho 0. *.5H2O kết tinh.2 0.2 0. Có bao nhiêu gam muối ăn trong 5 kg dung dịch bão hòa muối ăn ở 20oC. Có bao nhiêu gam tinh thể NaCl tách ra khi làm lạnh 1900 gam dung dịch NaCl bão hòa từ 90OC đến 0OC .8% b. Khối lượng CuSO4 còn lại: 32 – 160x Khối lượng nước còn lại : 82.95 gam muối ăn 2.250 =30.160 = 32 gam 98. đs: 186 (32 − 160 x )100 => x =0.2mol mCuSO4 =0.5H2O tách ra = 0.5H2O gọi x là số mol CuSO4.4 gam. Xác định lượng AgNO3 tách ra khi làm lạnh 2500 g dung dịch AgNO3 bão hòa ở 60oC xuống còn 10oC .32 = 82gam khi hạ nhiệt độ: CuSO4 + 5H2O CuSO4.Tính độ tan của CuSO4 ở 12oC.1228 mol 82 − 90 x . 9 gam . 3. Biết độ tan của NaCl ở 90OC là 50 gam và ở 0OC là 35 gam 5. biết độ tan của CuSO4 ở 10oC là 17. biết độ tan của muối ăn ở nhiệt độ đó là 35.1228.Cần lấy bao nhiêu CuSO4 hòa tan vào 400ml dd CuSO4 10% ( d = 1.1g/ml) để tạo thành dd C có nồng độ 29.2 mol CuO tan hết trong dd axit sunfuric 20% đun nóng vừa đủ.0. 80 + = 114 gam 1.Sau đó làm nguội dd đến 10oC.CHUYÊN ĐỀ 24: ĐỘ TAN VÀ CÁC PHÉP LẬP LUẬN TỚI ĐỘ TAN CAO CẤP Bài tập Tính độ tan của muối ăn ở 20oC. 2. ở 90OC là 50 gam.Tính lượng tinh thể CuSO4.7 gam.6. Hỏi làm lạnh 600 gam dung dịch bão hòa A ở 90OC xuống 10OC thì có bao nhiêu gam A kết tinh ? 4. biết rằng ở nhiệt độ đó 50 gam nước hòa tan tối đa 17.5H2O tách ra khỏi dd. Cho biết độ tan của AgNO3 ở 60oC là 525 g và ở 10oC là 170 g .4 = m CuSO4. Bài tập Câu 7a. Độ tan của A trong nước ở 10OC là 15 gam .tách ra khỏi dd.2. Giải CuO + H2SO4 CuSO4 + H2O 0.2.

tách ra khỏi dung dịch.Cần lấy bao nhiêu gam CuSO4 hòa tan vào 400 ml dd CuSO4 10% (d =1.7H2O tách ra khi làm lạnh 800 gam dd bão hòa FeSO4 từ 70oC xuống 20oC.5H2O tách ra. 17. Tính độ tan T của Al2(SO4)3 ở 10oC b.Xác định lượng FeSO4.1 % a. ĐS: 961. ĐS: 250g và 35.8%.52 gam. Đs:87.95.Tính lượng CuSO4.Làm lạnh 1877 gam dd bão hòa CuSO4 từ 85oC xuông 25oC.285%.6H2O cần lấy để pha chế thành 450g dd Cu(NO3)2 dd bão hòa và tính nồng độ % của dd Cu(NO3)2 ở nhiệt độ đó. Câu 12. ở 200C độ tan trong nước của Cu(NO3)2.6H2O là 125 gam.47gam Câu 13. -khi hạ nhiệt độ dd C xuống 12oC thí thấy có 60 gam muối CuSO4.Dung dịch Al2(SO4)3 bão hòa ở 10oC có nồng độ 25.93gam và 21 gam.1g/ml) để tạo thành dd C có nồng độ 28.86gam Câu 9.Cho 600 g dd CuSO4 10% bay hơi ở nhiệt độ 200C tới khi dd bay hơi hết 400g nước. Biết độ tan của CuSO4 lần lượt là 87.Biết độ tan của FeSO4 lần lượt là 35.5 gam Câu 10.Tính độ tan của CuSO4 ở 12oC.18H2O kết tinh.Câu 8. ĐS: 45. 187 . ĐS: 60 gam.5gam.5H2O kết tinh. ĐS: 33. biết rằng dd bão hòa chứa 20% CuSO4 ở 200C.8 gam Câu 11. Lấy 1000 gam dd Al2(SO4)3 bão hòa trên làm bay hơi 100gam H2O. Tính a.Tính khối lượng Cu(NO3)2. Hỏi có bao niêu gam tinh thể CuSO4.Phần dd còn lại đưa về 10oC thấy có a gam Al2(SO4)3.5H2O tách ra.7 g và 40 g.

Khi cho HNO3 vào H2SO4 thì coi HNO3 là dd H2SO4 có nồng độ 0%.5 * m1+ m2 =100 **. Có hai dd . ĐS: 150 g và 300g 2. Ta có Ta có -Cho H2SO4 vào HNO3 thì coi H2SO4 là dd HNO3 có nồng độ 0%.5 % 80 H2SO4 98 g gọi m1 và m2 lần lượt là khối lượng của SO3 và dd H2SO4 ban đầu. Tính nồng độ phần trăm của HNO3 ban đầu. ĐS: tỉ lệ 12/5. Trộn V1 lít dd A với V2 lit dd B được dd C có V=2 lít. 188 . Giải Khi cho SO3 vào dd xảy ra phản ứng SO3 + H2O 80 g coi SO3 là dd H2SO4 có nồng độ: 98 x100 = 122. Hỏi phải trộn hai dd theo tỉ lệ là bao nhiêu để được dd mới.88gam. 1.5%.CHUYÊN ĐỀ 25: PHA CHẾ DUNG DỊCH m1C1 + m2C2 = (m1+m2)C  m1C1 + m2C2 = m1C+m2C m1(C1-C) = m2(C. Có V2lit dd HCl chứa 5. Có V1 lít dd HCl chứa 9. trong đó H2SO4 có nồng độ 60% và HNO3 có nồng độ là 20%. Xác định lượng SO3 và lượng H2SO4 49% để trộn thành 450 gam dd H2SO4 73.5 − 20 = 102.C2) m1 C − C 2 = m2 C1 − C v1 C − C 2 = v 2 C1 − C tương tự có ví dụ: Cần lấy bao nhiêu gam SO3 và bao nhiêu gam dd H2SO4 10% để tạo thành 100g dd H2SO4 20%.125 gam chất tan(ddA). m2 là khối lượng dd H2SO4 và HNO3 ban đầu.Dung dịch A chứa H2SO4 85% và dung dịch B chứa HNO3 chưa biết nồng độ. m1 C − C 2 20 − C 2 20 − C 2 12 = = = = ⇒ C 2 = 68 % m2 C1 − C 0 − 20 −20 5 m1 C − C 2 60 − 0 60 12 = = = = (*) m2 C1 − C 85 − 60 25 5 m1 C − C2 20 − 10 10 3.475 gam chất tan (ddB).từ * và ** giải ra m1 = 8. C% HNO3 = 68% Giải: Gọi m1 . Ta có m2 = C1 − C = 122.

Phải pha thêm nước vào dd H2SO4 50% để thu được dd 20%.4. 4.B biết CM(A) _ CM(B) = 0. ĐS: tỉ lệ 3:2 189 . Tính CM của A. Biết khối lượng riêng của nước là 1g/ml. Hãy chứng minh d>d1. Hòa tan một ít NaCl vào nước được V ml dd A có khối lượng riêng d. Tính CM của C b. 5.a. ĐS: 8 gam 6. Tính tỉ lệ khối lượng nước và dd axit phải dùng. cần lấy bao nhiêu gam NaOH cho thêm vào 120 gam dd NaOH 20% để thu được dd mới có nồng độ 25%. Thêm V 1 ml nước vào dd A được (V1+ V) ml dd B có khối lượng riêng d1.

lấy toàn bộ sản phẩm cho vào 150 ml dd Ca(OH)2 1M thu được 10 gam kết tủa .Cho khí A hấp thụ hoàn toàn vào 400ml ddBa(OH)2 0. C2H6 3. CO2 TÁC DỤNG VỚI DUNG DỊCH KIỀM Chỉ xét trường hợp đặc biệt khi đề cho số mol dd kiềm( Ca(OH)2 hoặc Ba(OH)2 và số mol kết tủa CaCO3 hoặc BaCO3 ) n kết tủa < n kiềm Phương pháp: xét hai trường hợp Trường hợp 1: Ca(OH)2 dư chỉ xảy ra phản ứng CO2 + Ca(OH)2 CaCO3 + H2O khi đó nCO2 = nCaCO3 Trường hợp 2: CO2 dư thì xảy ra hai phản ứng CO2 + Ca(OH)2 CaCO3 + H2O CO2 + H2O + CaCO3 Ca(HCO3)2 nCO2 =nCaCO3 + n Ca(HCO3)2 ví dụ: Dẫn V lít CO2 (đktc) vào 500ml dd Ca(OH)2 1M ta thấy có 25 gam kết tủa. ĐS: C2H2. Xét hai trường hợp -Trường hợp 1: nCO2< nCa(OH)2 chỉ xảy ra phản ứng CO2 + Ca(OH)2 CaCO3 + H2O 0.CHUYÊN ĐỀ 26.15M thu được 7.4 gam Fe2O3 duy nhất.Tìm công thức của ankan.25 x22.25mol 0.5 + 0.24 lít một hiđcacbon.Hỏi sau khi hấp thụ khối lượng phần dd ban đầu tăng hay giảm bao nhiêu gam.4 = 5. 4.24 lít khí C2H4 (đktc) rối cho toàn bộ sản phẩm vào dd chứa 11.224 lít một Ankan dạng mạch hở. Tính V.6 lít .25 = 0.5x1= 0.ĐS: Fe2O3 190 .25 0. thu được khí A và 22.sản phẩn sau khi cháy cho đi qua 1lit nước vôi trong 0.4 =16. Đốt cháy hoàn toàn 2.5 mol CO2 + H2O + CaCO3 Ca(HCO3)2 0.88 gam kết tủa.75 mol V = 0.5 mol 0. Đốt cháy hết 0.1 gam kết tủa.1 gam Ca(OH)2 . C2H4. 2.Trường hợp 2: nCO2> nCa(OH)2 xảy ra hai phản ứng CO2 + Ca(OH)2 CaCO3 + H2O 0.28 gam hỗn hợp FeCO3 và FexOy dư tới phản ứng hoàn toàn.25mol 0.25 mol V = 0.25mol nCO2 = 0. Nung 25.Tìm công thức phân tử của FexOy .xác định công thức của hiđcacbon. Đốt cháy hoàn toàn 2.25mol ta thấy nCaCO3< nCa(OH)2 . Giải nCa(OH)2 = 0.134% ( d= 1g/ml) thu được 0.8 lít Bài tập 1.5 0.75x22.5mol nCaCO3 = 25/100 = 0.

4 gam K2O vào nước .668 lít khí CO2 (đktc) a. 6. Xác định công thức oxit sắt b.2 gam kết tủa và khi nung nóng dd tạo thành kết tủa lại tăng thêm p gam . Tính thể tích SO2 cần thiết để khi tác dụng với dung dịch A tạo ra hỗn hợp muối axit và muối trung hòa theo tỉ lệ mol tương ứng là 2:1 10.5.Hãy sử dụng số liệu trên. Tính khối lượng các muối tạo thành ? 12.Dùng 30 gam NaOH để hấp thụ 22 gam CO2 a.Tính nồng độ mol của dd Ca(OH)2 và p ĐS:m= 12. Thổi CO qua ống xứ đựng m gam Fe2O3 nung nóng. Tính V. Tính lượng SO2 cần thiết để phản ứng với dung dịch trên để tạo thành : a.12 gam.H.688 lít CH4 (đktc)với 5. Đốt cháy hoàn toàn khí Y và cho sản phẩn hấp thụ vào dd chúa 0. a.chất X chứa 2 hoặc 3 nguyên tốC.0175M. đốt cháy hoàn toàn 0.cho vào 0. Muối trung hòa ? b.Tính m b.Cho 9. xác định công thức cấu tạo X 13. b. sau khi cô cạn thu được 12.Dung dịch A chứa 8 gam NaOH d.376 lít khí X thgu được hỗn hợp khí Y có khối lượng 9. Cho luồng khí CO đi qua ống xứ nung nóng chúa m gam FexOy cho đến khi phản ứng xảy ra hoàn toàn. Tính thể tích CO2 cần thiết để khi tác dụng với 16 gam dung dịch NaOH 10% tạo thành: a. Muối axit ? c. trộn 2. Hỗn hợp muối axit và muối trung hòa theo tỉ lệ mol là 2 : 1 9.biết axit dùng dư 20% so với lượng cần thiết.O. Có những muối nào tạo thành ? b.Dẫn toàn bộ lượng khí sinh ra đi chậm vào 1 lit dd Ba(OH)2 0. lấy 1/10 lượng CO2 ở trên.45 mol Ba(OH)2 thấy tạo thành 70. Tính khối lượng các muối tạo thành . Hỗn hợp muối axit và muối trung hòa theo tỉ lệ mol là 2 : 3 ? 11. CM = 0.1M thu được 9.CH4 chiếm 50% thể tích) rồi cho sàn phẩm cháy hấp thụ vào 191 . Muối axit c.7 muối khan.82 gam kết tủa. a. Tìm m c.12 lít 7. Muối trung hòa . Tính thể tích dung dịch H2SO4 0. ĐS:Fe2O3. sau một thời gian thu được 10.672 lít khí (đktc)hỗn hợp khí gồm CH 4 và CxH2x (trong đó x ≤ 4. Dùng 1 lít dung dịch KOH 1.8 gam.Mặt khác khi hòa tan toàn bộ lượng kim loại sắt trên vào V lit dd HCl 2M dư thì thu được một dd. Có những muối nào tạo thành b.1M để hấp thụ 80 gam SO3 a. V = 0. m =8 gam.4 lít Ca(OH)2 thu được 0. p = 5 gam. 8. Tính khối lượng phân tử X b.85 gam kết tủa.88 gam chất rắn A( chứa 4 chất) và 2.5M cần dùng để hòa tan hoàn toàn dung dịch A e.

85 gam kết tủa. 14. cho V lít CO2 (đktc) hấp thụ vào 20ml dd chứa KOH 1M và Ca(OH)2 0. Xácđđịnh công thức phân tử CxH2x.75M thu đươc 12 gam kết tủa.Tính V 192 .2M thấy tạo thành 9.350ml dd Ba(OH)2 0.

A là dd HCl. 193 .4M. trộn 50 ml dd a với 50ml dd B được ddC.04y =0.04y 0.30 ml dd H2SO4 d9uo75c trung hoà hết bởi 20 ml dd NaOH và 10ml dd KOH 2M .làm tạo thành dd Z. lấy 100ml dd c trung hòa bằng H2SO4 2M thì vừa hết 14ml và thu được 2. trộn lẫn dd A chứa NaOH và dd B chứa Ba(OH) 2 chứa biết nồng độ theo tỉ lệ thể tich 1:1 thu được dd C. Giải Gọi x. B là dd Ba(OH)2.33g kết tủa. ddB.Dung dịch Y chứa hỗn hợp H2SO4 và HCl có nồng độ lần lượt là 0.8 gam chất rắn.2M và 0.Dung dịch sau khi trộn chứa một muối axit và còn dư axit có nồng độ 0.Thêm từ từ dd HNO3 0.1M vào dd D cho tới khi quỳ trở lại màu tím thấy tốn hết 350 ml dd HNO3.Cho 12gam bột Mg Vào Z sau phản ứng kết thúc lọc được 12.25M và 0.Tìm nồng độ của hai dd ban đầu.Thêm từ từ dd NaOH 0. tính nồng độ của ddA.04x 0.16M. y = 0.Thêm ít quỳ tím vào dd C thấy màu đỏ. b. Câu 4.84 gam muối trung hòa.Dùng V ml dd Y để hòa tan vừa đủ m gam CuO.12x-0.6 gam muối axit và 2.trộn 50 ml dd A với 150 ml ddB được dd D. tính nồng độ mol của dd H2SO4 và dd NaOH biết: . cần thêm bao nhiêu ml dd B vào 10 ml.5% vào b gam dd NaOH 8% thì tạo được 3.06y-0.016(**) Từ * và ** giải ra x =0.B b. cho a gam dd H2SO4 24.Dung dịch X chứa hỗn hợp KOH và Ba(OH)2 có nồng độ lần lượt là 0.thấy tốn hết 50 ml NaOH.08x Từ 2 và đề ta có: 0.Trộn 50 ml dung dịch HNO3 nồng độ x M với 150 ml dung dịch Ba(OH)2 0.Tính m Câu 3.Chuyên đề 27: AXIT + BAZƠ VÀ CÁC PHÉP BIỆN LUẬN Ví dụ: Trộn 120ml dd H2SO4 với 40 ml dd NaOH.8M.75 M. Cho một ít quỳ tím vào dung dịch A thấy có màu xanh .04y Từ đề và (1) ta có: 0.1x0.016(*) Thí nghiệm 2: H2SO4 + 2NaOH Na2SO4 + H2O (2) 0. a.08x =0.30 ml dd NaOH được trung hòa bởi 20ml dd H2SO4 và 5 ml dd HCl 1M Câu 6.1 M vào d/dịch A thấy quỳ trở lại thành màu tím . Tính x ? Câu 2.2 M thu được dung dịch A . a.1M.Mặt khác nếu trộn 60ml dd H 2SO4 với 60 ml dd NaOH này thì trong dd sau khi trộn còn dư NaOH với nồng độ 0.Thêm quỳ tím vào ddD thấy màu xanh.y lần lượt là nồng độ ban đầu của H2SO4 và NaOH Thí nghiệm 1: H2SO4 + NaOH NaHSO4 + H2O (1) 0.6 ml dd HCl 2M.1M vào C cho tới khi quỳ trở lại màu tím. tính thể tích dung dịch vừa đủ để trung hòa 40 ml dd Y và khối lượng kết tủa tạo thành sau phản ứng.16=0.1M. Bài tập Câu 1. Thêm từ từ 100 ml dung dịch HCl 0. xác định nồng độ mol của A. Câu 5. dd A cho trên để trung hòa vừa đủ 7.

Tính a.a. Tính nồng độ% của dd sau phản ứng 194 .b b.

6 x196 = 0. 728 x100 = = 74.91x80 = 0. Đun nóng 1 hỗn hợp chứa 12 gam axit axetic và 4.Hỏi có bao nhiêu gam Ag kết tủa nếu hiệu xuật phản ứng là 75%.8 gam CH3COOC2H5 và 5. người ta sản xuất nhôm bằng pp điện phân Al2O3 nóng chảy với điện cực than chì a. Tính lượng Al2O3 phản ứng biết hiệu xuất của quá trình là 68% c. 100 do hiệu suất 80% nên lượng axit thưc tế thu được là: Lượng axit 98% là: mdd = mctx100 0. Câu 4.6 gam axit fomic HCOOH với 18.4 gam etilic có H2SO4 làm xúc tác . Sau thí nghiệm người ta xác định trong hỗn hợp sản phẩm có chứa 8. Viết phương trình phản ứng nếu trong quá trình điện phân cực dương bằng than chì bị cháy thành CO2 b.2 tấn. Tính lượng axit 98% điều chế được từ 1 tấn quặng chứa 60% FeS2. Trong công nghiệp sản xuất H2SO4 từ quặng FeS2 theo sơ đồ sau: FeS2 SO2 SO3 H2SO4 a.24m3 C2H2 đ kc theo sơ đồ trên . Câu 5.728 tấn.91tấn 129 0. c% 98 Bài tập Câu 2.55 gam HCOOC2H5 . Tính lượng C cần thêm bù vào phần cực dương bị cháy . Cho 39 gam glucozơ tác dụng với dd AgNO3 trong NH3 . Tính hiệu suất tạo thành mỗi este . Người ta điều chế C2H2 từ than đà theo sơ đồ sau: 90% CaCO3 95% CaO 80% CaC2 C2H2 Tính lượng đá vôi chứa 75% CaCO3 cần điều chế 2.CHUYÊN ĐỀ 28: TOÁN VỀ HIỆU SUẤT VÀ TÍNH TOÁN THEO HIỆU SUẤT Nếu hiệu suất tính theo chất sản phẩm: Lượng sản phảm thưc tế H = x100 Lượng sản phẩm theo lý thuyết Nếu hiệu suất tính theo chất tham gia: Lượng sản phẩm theo lý thuyết H= Lượng sản phẩm theo thưc tế x 100 Ví dụ:.nếu hiệu suất phản ứng là 80%. 195 . Biết hiệu suất của quá trình là 80% Giải FeS2 2H2SO4 129tấn 196tấn 0. Nếu lên men 1 lượng glucozơ như thế thì thu được bao nhiêu rượu etilic và bao nhiêu lít CO2 .6 0. Viết các phản ứng và ghi rõ điều kiện b. Trong công nghiệp . Câu 3.

biết sự hao hụt trong phản ứng là 15% 1. Từ 1 tấn quặng pirit chưá 90% FeS2 có thể điều chế bao nhiêu lít H2SO4 đậm đặc 98% (d = 1. Tính lượng xà phòng tạo thành từ 200 kg chất béo có chứa 19. Câu 6. Biết hiệu suất của quá trình 75% hãy tính số lít rượu etylic 46o thu được 100 kg gạo chúa 81% tinh bột . Có thể điều chế bao nhiêu tấn CH3COOH từ 100 tấn CaC2 có 4% tạp chất . c.8g/ml Câu 7.giả sử hiệu suất lá 100%.tính lượng axit axetic thu được khi lên men 1lit rượu etylic 100 và tính nồng độ % của dd đó.84 g/ml) .a.6 lít khí H2 (đktc). Tính hiệu suất phản ứng oxi hóa rượu thành axit. Câu 6. Đem toàn bộ lượng axit điều chế được hòa tan vừa đủ m gam Fe2O3 . Người ta nấu xà phòng từ 1 loại chất béo có công thức (C 15H31COO)3C3H5 .4% tạp chất không phản ứng . biết H = 92% b. Tách toàn bộ lượng rượu có trong 1lit rượu 11. hãy Tính khối lượng H2SO4 điều chế được ? Tính m ? 3.cho m gam glucozơ lên men. b. Cho toàn bộ lượng rượu thu được ở trên tác dụng với 300ml dd CH3COOH 2M thu được 22 gam este. Cho rượu nguyên chất có khối lượng riêng là 0. biết hiệu suất trong quá trình điều chế là 80% ? 4. a. Tính khối lượng H2SO4 95% thu được từ 60 kg quặng pirit nếu hiệu suất p/ ứng là 85% ? 2. 196 . Dùng 150 gam quặng pirit chưá 20% chất trơ điều chế H2SO4 . Trộn V ml rượu etylic nguyên chất với V1 ml nước thu được 1 lit dd rượu ( D =0.50 khỏi dd và đem oxi hóa thành axit axetic. giả sử các phản ứng đạt hiệu suất 100% ? 5. Tất cả phản ứng xảy ra hoàn toàn . Tìm hiệu suất este hóa c. Tính khối lượng glucozơ đã lên men. a. Viết phản ứng điều chế rượu etylic từ tinh bột .2 gam kết tủa. khí thoát ra được dẫn vào dd nước vôi trong dư thu được 55.92g/ml) tìm độ rượu.cho hỗn hợp sau phản ứng tác dụng với Na dư thu được 33.

Hoà tan chất rắn X bằng 200 ml dd HCl 2M thì sau phản ứng phải trung hoà dd thu được bằng 50 gam Ca(OH)2 7. Biết các phản ứng xảy ra 100% a.Hoà tan A bằng HCl dư thoát ra khí B .Mg ban đầu Câu 3.Tính a Câu 5. Giải: Số mol Fe = 0.3 mol.2mol Fe + S FeS chất rắn A gồm FeS và Fe dư 0.Cần bao nhiêu lít O2 để đốt cháy hoàn toàn khí B. Tính m Câu 4. xuất hiện kết tủa B.8 gam VO2 = 7.D . Thả 2.CHUYÊN ĐỀ 29: TOÁN VỀ LƯỢNG CHẤT DƯ BIỆN LUẬN CHẤT DƯ TRONG PƯHH Ví dụ: Đun nóng 16. số mol S = 0.36 gam hỗn hợp Mg và Fe được hoà tan trong 100 ml dd CuSO4 .2 FeS + 2HCl FeCl2 + H2S 0.Nếu cho A2 tác dụng với 197 .Tính lượng Fe. Tính lượng E.2 0. Trộn 100 ml dd sắt III sunfat 1. Nung x1 gam Cu với x2 gam O2 thu được chất rằn A1.8 gam bột sắt và 6.48 dm3 CO đi qua m gam CuO nung nóng nhận được chất rắn X và khí Y . Lọc kết tủa B nung thu được chất cân nặng a gam .3 gam Na vào 100ml dd AlCl3 thấy thoát ra khí A.2 gam .3 gam muối . 1. Dẫn 4.2 0.Cho khí B từ từ qua dd Pb(NO3)2 tách ra kết tủa D màu đen .Tính thể tích khí B .2 0.2 0.Sau phản ứng thu được dd A và 1.72 lit MD = 47.15M tạo thành dd chứa 2.2 0. Hấp thu toàn bộ A3 bằng 200ml NaOH 0.2 2H2S + 3 O2 2SO2 + 2H2O 2H2 + O2 2H2O VB = 6.4%. khối lượng kết tủa D b. Thêm NaOH dư vào A rối lọc kết tủa tách ra nung trong không khí đến khối lượng không đổi thu được hất rắn D gồm MgO và Fe2O3 nặng 1. Sục khí Y vào dd Ca(OH)2 dư tách ra 20 gam kết tủa trắng .84 lit Bài tập Câu 1.1 H2S + Pb(NO3)2 PbS + 2HNO3 (D là PbS) 0.5M với 150 ml dd Ba(OH)2 2M thu kết tủa A và dd B .84 gam chất rắn B gồm 2 kim loại .5H2O .Nung kết tủa A trong không khí đến khối lượng không đổi thu được chất D .Tính nồng độ mol chất tan trong dd B (coi thể tích thay đổi không đáng kể ) Câu 2.1 0.2 Fe + HCl FeCl2 + H2 (B gồm H2S và H2) 0.8 gam S (không có kk) thu được chất rắn A .Đun nóng A1 trong x3 gam H2SO4 98% sau khi tan hết thu được dd A2 khí A3.Thêm BaCl2 vào dd B thì tách ra kết tủa E.2 0.Bằng pp thích hợp tách CuSO4 ra khỏi dd A2 thu được 30 gam tinh thể CuSO4.

Hoà tan một lượng A vào nước được dd B.6% Bài tập Câu 1.75 mol Sau phản ứng cĩ : 10.952m dm3 lít khí . nung nóng 1. Fe2O3. Hỗn hợp A gồm kim loại Mg.2g Al2O3= 15.4 gam .4%) CaO = 62.sắt III oxit chiếm 9. thì lượng Al2O3 =10. Fe tác dụng hết với HCl .72m gam hỗn hợp 3 oxit với hoá tri cao nhất của mỗi kim loại .Hỗn hợp chứa FeO.8 % .xác định % mỗi chất tronh HH . dd thu được cho tác dụng với Ba(OH)2 dư rồi lọc kết tủa nung trong kk đến khối lượng không đổi thu được chất rắn m gam . Tìm % mỗi chất trong A Câu 2.Thêm AgNO 3 dư vào dd này tách ra 1 lượng kết tủa 299. nung hỗn hợp này ở nhiệt độ cao thu được chất rắn có lượng bằng 67% lượng hỗn hợp ban đầu .Tính thành phần % của Fe và CuO CHUYÊN ĐỀ 30: BÀI TOÁN QUY VỀ 100 Ví dụ: Hỗn hợp gồm CaCO3 lẫn Al2O3và Fe2O3 trong đó nhôm oxit chiếm 10. Tính % chất rắn tạo ra Giải: Giả sử hỗn hợp lc l 100 gam. dư thì thu được 1 lượng nước bằng 21.15% lượng hỗn hợp đem thí nghiệm.Cu.8g Fe2O3 = 14.Oxi hoá hoàn toàn m gam A thu được 1.22% 9.Hỗn hợp muối A tạo bởi Kim loại M(II) và phi kim X (I) .nếu khử a gam hh bằng H2 nóng. Nếu thêm AgNO3 dư vào B thì lượng kết tủa tách ra bằng 188% lượng A .62% CaCO3 dư 80-75 = 5 gam ( 7. Tính x1. Câu 3. Hỗn hợp gồm NaCl.32a gam hh Mg(OH)2 và Fe(OH)2 trong không khí đến khối lượng không đổi thu được chất rắn có khối lượng a gam tính % mỗi oxit tạo ra Câu 6.8 gam hỗn hợp Fe và CuO tan trong 100 ml dd HCl thu được d A và 224 ml khí B cùng 2..2 % . .4 gam chất rắn .8 gam v lượng CaCO3=80 gam Khi nung hỗn hợp : CaCO3 CaO + CO2 Độ giảm 100.Thêm tiếp HCl vào hh A+D thì D tan 1 phần.dd NaOH 1M thì để tạo ra lượng kết tủa nhiều nhất phải dùng 300ml NaOH . lọc kết tủa nung trong không khí đến khối lượng không đổi cân nặng 6. Fe nếu hoà tan a gam hỗn hợp bằng bằng HCl dư thì lượng H2 thoát ra bằng 1% lượng hỗn hợp đem thí nghiệm . Cho m gam hh Na. Tính % mỗi kim loại ban đầu .x3 Câu 6. KCl(A) tan trong nước thành dd.2 gam v Fe2O3= 9.x2.67 =33g l khối lượng CO2 Số mol CO2 = số mol CaCO3 = 33/44 = 0.6%so với lượng A. TĂNG GIẢM KHỐI LƯỢNG( KIM LOẠI + MUỐI) 198 .Nếu thêm Na2CO3 dư vào dd B thì lượng kết tủa tách ra bằng 50% lượng A tìm kim loại M và phi kim X Câu 4. sau đó thêm tiếp NaOH cho đến dư vào . Al . Cho 6. Hoà tan m gam A bằng HCl dư thu được 0. Tính % mỗi kim loại trong A Câu 5.

2mol 0. -Bài tập Câu 1.Sau khi các phản ứng hoàn toàn.2 n n .4M. ta lọc được (a + 27.4/n 0. thu được khí A. Nung kết tủa B ở nhiệt độ cao đến khối lượng không đổi thì thu được bao nhiêu gam chất rắn c. kết tủa B và dd C.Thêm ddNaOH dư vào C lấy kết tủa đem nung ngoài không khí đến khối lượng không đổi thu được 0.2mol 2M + nCu(NO3)2 2 M(NO3)n + nCu (**) 0.2 .lọc thu được 0. thêm dd NaOH dư vào cốc. a. Câu 4.2mol 0. Ngâm một vật bằng Cu nặng 10 gam vào 250 gam dd AgNO3 4%. tính thể tích khí A b. 4 + 108.M 0.45 gam chất rắn D.Tính thành phần % của mlo64i kim loại trong A và thể tích SO2 bay ra khi hòa tan chất rắn B trong H2SO4 đặc nóng dư.Trong dd sau phản ứng.Tìm khối lượng của vật sau khi lấy ra. Giải: Bi cho sau khi phản ứng xảy ra hồn tồn v cĩ 3 kim loại tạo thnh chứng tỏ hỗn hợp muối tham gia hết M + nAgNO3 M(NO3)n + nAg (*) 0. Nhúng một thanh sắt và một thanh kẽm vào cùng một cốc chứa 500ml dd CuSO4.khi lấy ra thì khối lượng AgNO3 trong dd giảm 17%.Tìm nồng độ mol của ddCuSO4.2 = a +27.4 gam Ba vào 400 gam dd CuSO4 3.2n ⇒ n = 2 v M =24 vậy kim loại l Mg.69 gam chất rắn B và ddC. Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn.0.tính khối lượng Cu bám trên mỗi kim loại và nồng độ CuSO4 ban đầu. 2 0. 199 0. thu được 14. cho 27.2 %. Câu 3. nồng độ ZnSO4 gấp 2. lọc lấy kết tủa rối nung ngoài không khí đến khối lượng không đổi.2 gam) chất rắn A gồm ba kim loại và được một dd chỉ chứa một muối tan . cho 0.5 lần nồng độ FeSO4. khối lượng dd trong cốc bị giảm đi 0.2/n 0.22 gam.51 gam hỗn hợp A gồm kim loại Fe và Mg vào 100ml dd CuSO4.2mol Theo đề ra v pt ta cĩ: a . Tính nồng độ phần trăm các chất trong C Câu 2.0.hãy xác định kim loại M và và số mol muối tạo thành trong dd.5 gam chất rắn. sau một thời gian lấy hai thanh kim loại ra khỏi cốc thì mỗi thanh có thêm đồng bám vào.mkim loại tăng • cần lưu ý:Khi bi cho phản ứng xảy ra hồn tồn thì một trong hai chất tham gia phải hết hoặc hết cả hai • Bi cho sau một thời gian thì cĩ thể cả hai chất tham gia đều dư Ví dụ: Cho a gam bột kim loại M có hóa trị không đổi vào 500ml dd hỗn hợp gồm Cu(NO3)2 và AgNO3 đều có nồng độ 0.6M = 7.M + 64.Phương php: -Nếu đề bi cho khối lượng kim loại tăng thì lập phương trình đại số Kl kim loại ban đầu(a) – mkim loại phản ứng + mkim loại bm vo = a + mkim loại tăng -Nếu đề bi cho khối lượng kim loại giảm thì lập phương trình đại số Kl kim loại ban đầu(a) – mkim loại phản ứng + mkim loại bm vo = a .

38 gam. Hai thanh kim loại giồng nhau của cùng một nguyên tố R hóa tri II có cùng khối lượng.Cho một thanh chì Pb tác dụng vừa đủ với dd muối nitrat của kim loại hóa tri II.Tính khối lượng sắt và CuSO4 đã tham gia phản ứng ? b. Nhúng thanh nhôm vào dung dịch D . khi số mol hai muối bằng nhau. Nhúng một lá Al vào dd CuSO4.Cho tiếp 80 gam bột Pb vào dd A.05 g/ml . sấy khô cân nặng 101. sau khi phản ứng hoàn toàn lọc tách được 44. Nhúng một thỏi sắt 100 gam vào dung dịch CuSO4 . Cho 80 gam bột Cu vào dd AgNO3. sấy khô cân nặng 80.8 M .Tìm kim loại hóa trị II Câu 9. a. Cho 40 gam kim loại R hóa tri II vào 1/10 dd B. Phản ứng kết thc thu được 5 gam chất rắn v dd Y Thí nghiệm 2: Cho 0.Phản ứng kết thc thu được 2.Xác đinh kim loại R Câu 10.Cho bản sắt có khối lượng 100 gam vào 2 lít dung dịch CuSO4 1M.15M v Cu(NO3)20.Cho 333 gam hỗn hợp 3 muối MgSO4 .cho một lượng kim loại Mg vo 200ml dd X chứa AgNO3 0. sấy khô cân nặng hơn lúc đầu 0.01M.khối lương thanh sắt không đổi nữa thì lấy ra khỏi dd rửa sạch sấy khô cân lại nặng 65. Sau một thời gian dung dịch CuSO4 có nồng độ là 0.2 gam chất rắn.thí nghiệm 1.4 gam a. Sau một thời gian lấy ra rửa sạch . Tính khối lượng kim loại Mg đ dng b. bao nhiêu gam đồng ? Câu 11. Sau phản ứng khối lượng lá đồng tăng 0.592 gam chất rắn v dd Z.Ngâm đinh sắt vào dung dịch CuSO4 .lấy hai kim loại đó ra khỏi dd thấy khối khối lượng thanh thứ nhất giảm đi 0.Sau một thời gian.Câu 5. Câu 7. Hỏi khối kim loại đó có bao nhiêu gam sắt . Xác định nồng độ mol ban đầu của dung dịch CuSO4 ? Câu 14.sau một thời gian lấy là nhôm ra khỏi dd thì khối lượng dd giảm 1.Nếu khối lượng dung dịch CuSO4đã dùng ở trên là 210 gam có khối lượng riêng là 1.sau một thời gian phản ứng lọc được dd A và 95.khối lượng nhôm phản ứng là bao nhiêu. sau một thời gian khi khối lượng thanh chì không đổi thì lấy ra khỏi dd thấy khối lượng của nó giảm đi 14. Tính nồng độ mol của dd AgNO3 đã dùng b.6 gam . CuSO4 và BaSO4 vào nước được dung dịch D và một phần không tan có khối lượng 233 gam .Cho thanh thứ nhất vào dd Cu(NO3)2 và thanh thứ hai vào dd Pb(NO3)2. Tính khối lượng đồng bám vào bản nhôm ? Câu 12. Sau một thời gian lấy ra rửa sạch .78 gam một kim loại T đứng trước Cu trong dy hoạt động hĩa học kim loại.Ngâm một lá đồng vào dung dịch AgNO3 .loại R.coi thể dd khơng thay đổi v thể tích chất rắn khơng đng kể.Cho thanh sắt có khối lượng 50 gam vào dd sau phản ứng trên. Tính khối lượng bản kim 200 .Cho một bản nhôm có khối lượng 60 gam vào dung dịch CuSO 4 .1 gam. Câu 8. Tính % về khối lượng của mỗi muối có trong hỗn hợp trên ? Câu 15.cĩ hĩa trị II cũng vo dd X . phản ứng xong lọc tách được dd B chỉ chứa một muối duy nhất và 67. hãy xác định kim .5 gam . Tính nồng độ mol cc chất trong Y v Z.3 gam.7 gam .76 gam . Tính số gam đồng đã tham gia phản ứng ? Câu 13.2% còn thanh thứ hai tăng 28. Sau phản ứng khối lượng thanh kim loại tăng 11.4%. Xc định T c.575 gam chất rắn không tan. Câu 6.05 gam chất rắn a. Sau một thời gian lấy ra rửa sạch .

loại . biết rằng thể tích dung dịch xem như không đổi ? 201 .84 gam so với ban đầu . c.Nhúng một lá kẽm vào 500 ml dung dịch Pb(NO3)2 2M . Sau một thời gian khối lượng lá kẽm tăng 2. biết rằng lượng Pb sinh ra bám hoàn toàn vào lá Zn. d. Tính lượng Pb đã bám vào lá Zn . biết rằng thể tích dung dịch xem như không đổi và khối lượng đồng bám hoàn toàn vào bản sắt ? Câu 16.Tính mồng độ M các muối có trong dung dịch sau khi lấy lá kẽm ra .

rồi nung đến khối lượng không đổi thì thu được 16 gam chất rắn.Thêm 240g dd NaHCO3 7% vào dd D thì vừa đủ tác dụng hết với dd HCl còn dư.18 ⇒ M =28n 1000n + 2 M + 60n − 44n khối lượng dd axit n=2 .8 (2 M + 96n). Câu 2.2 gam hỗn hợp X gờm kim loại M có hóa tri II và III. thu được dd E trong đó có nồng độ phần trăm của NaCl và muối của kim loại M tương ứng là 2.Xác định công thức oxit và % khối lượng các chất trong X. Giải: Công thức muối M2(CO3)n ( n là hóa trị kim loại) M2(CO3)n + nH2SO4 M2(SO4)n + nH2O + nCO2 (2M +60n)g 98ng (2M+96n)g 44ng 98n.905 lần khối lượng muối clorua. Câu 4.12%. thu được dd D và 3. Hòa tan hoàn toàn 14. so sánh hóa trị của M trong muối clorua và muối nitrat b. 16% Câu 3. Fe.biết số mol một trong hai chất gấp đôi số mol chất còn lại.5% và 8.100 = 1000n 9.hòa tan hoàn toàn a gam kim loại M có hóa trị không đổi vào b gam dd HCl thu được dd D. ĐS:Fe.Fe2O3=4g.3% vừa đủ.36 lít CO2(đktc).85%.oxit MxOy tác dụng với 0.6 lít dd NaOH 1M.ĐS:Fe 202 . CHUYÊN ĐỀ 31: BIỆN LUẬN –TÌM CÔNG THỨC Phương pháp: tìm khối lượng dung dịch sau phản ứng Hòa tan 1 muối cacbonat kim loại M bằng 1 lượng vừa đủ dd H2SO4 9.Tìm kim loại M. lọc lấy kết tủa rồi nung ngoài không khí đến khi phản ứng hoàn toàn. Nồng độ MgCl2 trong dd D là 6.FeCO3=40. hỏi M là kim loại nào?biết rằng khối lượng muối nitrat tạo thành gấp 1.e.15%.028% a.8% thu được dd muối sunfat có nồng độ 14.Mặt khác hòa tan hoàn tan m gam kim loại trên vào dd HNO3 loãng cũng thu được V lit khí NO duy nhất (đktc) a.8 lit dd HCl 2M thì hỗn hợp X tan hết cho ddA và 4.Viết các phản ứng và xác định M.100 theo đề bài ta có: = 14.M=56 (Fe) Bài tập Câu1.Tính số gam chất rắn còn lại sau khi nung. Cho 27. MgO=4g. sau đó lọc kết tủa.18 %. nồng độ phần trăm của HCl đã dùng ĐS: Mg. Cho dd NaOH dư vào dd D.Để trung hòa lượng axit còn dư cần 0.hào tan hoàn toàn m gam kim loại M bằng dd HCl dư thu được V lít khí H2 (đktc).48 lit khí đktc. xác định R và thành phần phần trăm các chất trong C b.MgCO3= 59.2 gam hỗn hợp C gồm MgCO3 và muối cacbonat kim loại R vào dd HCl 7.Thêm tiếp lượng dư dd NaOH vào dd E. ĐS:x/y =2/3.

203 .Xác định tên kim loại.người ta trhu được một dd muối sunfat có nồng độ 11. Hòa tan một muối cacbonat kim .54%.Xác định công thức của muối.sau khi khí không thoát ra nữa được dd muối sunfat 20%. cho tới khi vừa thoát hết khí CO 2 thì thu được dd muối có nổng độ 13. hòa tan x gam một kim loại M trong 200g dd HCl 7. Câu 7.63%. Hòa tan một muối cacbonat kim loại M bằng một lượng dung dịch H2SO4 9.Câu 5. Tìm công thức của muối. Câu 6.tìm kim loại M.oại hóa trị III vào dd H2SO4 16%. Câu 8. thêm từ từ dd H2SO4 10% vào ly đựng một muối cacbonat kim loại hóa trị I.96%.3% vừa đủ thu được ddA trong đó nồng độ muối M là 11.8% .

1.Cho 8.5nb số mol axit 0. Hãy tính số gam Mg và Al đã dùng ban đầu 204 .Chứng minh rằng sau phản ứng axit vẫn còn dư ? b.7 ⇔ Aa + Bb +35.Hòa tan 31.87 gam hỗn hợp gồm Mg và Al tác dụng với 500 ml dung dịch HCl 1M a.4 gam hỗn hợp Zn và Mg tác dụng với 500 ml dung dịch HCl 2M a. Cho toàn bộ dung dịch A tác dụng với 500 ml dung dịch Na 2CO3 2M thấy xuất hiện một lượng kết tủa aChứng tỏ rằng lượng kết tủa ở trên thu được là tối đa ? b.2 Vậy hỗn hợp tan không hết.7 Aa + Bb =11.5na 2B + 2nHCl 2BCln + nH2 b nb b 0.48 lít khí ở đktc .Nếu phản ứng trên làm thoát ra 4.Nếu cho toàn bộ lượng dung dịch A tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO3 thì thu được 53. Xác định % về khối lượng mỗi muối đã dùng ban đầu ? Câu 3. Tính thể tích dung dịch đồng thời NaOH 2M và Ba(OH)2 0.5n(a + b) = 32.7 gam hỗn hợp muối khan.2 gam hỗn hợp A gồm hai kim loại có cùng hóa trị vào 400ml dd HCl 1.5n)b = 32.Chứng minh rằng sau phản ứng với Mg và Al . .5 = 0. tính thể tích khí H2 sinh ra. chứng minh hỗn hợp A tan không hết 2.để khi chia khối lượng hỗn hợp 2 kim loại ( hoặc hỗn hợp 2 muối) cho M có số mol lớn. Giải: Gọi hai kim loại lần lượt là A. Hãy tính số gam Mg và Al đã dùng ban đầu ? 3.Cô cạn dd sau phản ứng thu được 32.rối so sánh với số mol axit còn dư hay hỗn hợp còn dư ví dụ: Hòa tan 13.4 < 13.CHUYÊN ĐỀ 32: CHỨNG MINH HỖN HỢP KIM LOẠI (MUỐI.5M.6 mol =n( a+ b) theo đề và phương trình ta có: (A +35.thể tích H2 = 22.9 gam hỗn hợp BaCl2 và CaCl2 vào nước được dung dịch A .1M cần dùng để trung hòa hết lượng axit còn dư ? Câu 2. b 2A + 2nHCl 2ACln + nH2 a na a 0.B có số mol là a.72 lít bài tập Câu 1.368 lít khí H2 (đktc) .5n)a +(B + 35.4 gam kết tủa .4x 1.4 x 0.Giả sử hỗn hợp chỉ gồm một kim loại (hoặc muối) có M nhỏ.Nếu thoát ra 4. axit vẫn còn dư ? b.Cho 3.5n(a +b) = 6.AXIT DƯ) Khi gặp bài toán này ta giải như sau: .

a.368 lít khí H2 (đktc) .Chứng minh rằng axit còn dư b.33 và một dd A.5 M và Ba(OH)2 1M cần dùng để trung hòa hết lượng axit còn dư ? Câu 4.8 lít dung dịch HCl 1M thu được dung dịch Z . chứng tỏ rằng trong thí nghiệm 1 thì X tan chưa hết. axit vẫn còn dư ? bNếu phản ứng trên làm thoát ra 4. khi xong phản ứng thu được hỗn hợp khí X có tỉ khối so với H 2 bằng 25.Tính nồng độ phần trăm các chất trong A.Chứng minh rằng sau phản ứng với Mg và Al .tính nồng độ mol của axit và khối lượng mỗi kim loại trong X ( các khí đo ở đktc) Câu 7.3 gam X vào 2 lít Y.8 gam hỗn hợp X gồm 2 muối MgCO3 và CaCO3 vào 0.3 gam X vào 3 lít Y. sinh ra 11.Cho vào dung dịch Z một lượng NaHCO3 dư thì thể tích CO2 thu được là 2.Cho 7. Hãy tính % về khối lượng của Mg và Al đã dùng ban đầu ? Câu 5.Cho 39. Y là dd H2SO4 chưa rõ nồng độ.6 gam hỗn hợp gồm KHSO3 và K2CO3 vào 400g dd HCl 7.3%.cTính thể tích đồng thời của 2 dung dịch KOH 0. aHỏi dung dịch Z có dư axit không ? b. thí nghiệm 2 thì X tan hết b.8 gam hỗn hợp Mg và Al tác dụng với 500 ml dung dịch H2SO4 1M a. tính khối lượng mỗi muối có trong hỗn hợp X ? Câu 6. -Thí nghiệm 1: Cho 24. sinh ra 8.Cho 31. 205 .2 lít khí H2 a.X là hỗn hợp hai kim loại Mg và Zn.24 lít .96 lít khí H2 -Thí nghiệm 2: Cho 24.

206 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful