You are on page 1of 10

VNH3.TB5.

825

NHN LI VAI TR CA U T TRC TIP NC NGOI TRONG BI CNH PHT TRIN MI CA VIT NAM

PGS.TS. Phng Xun Nh Trng i hc Kinh t, HQG H Ni

1. t vn 1.1. Cho n nay, u t trc tip nc ngoi (FDI) c nhn nhn nh l mt trng nhng tr ct tng trng kinh t ca Vit Nam. Vai tr ca FDI c th hin rt r qua vic ng gp vo cc yu t quan trng ca tng trng nh b sung ngun vn u t, y mnh xut khu, chuyn giao cng ngh, pht trin ngun nhn lc v to vic lm,Ngoi ra, FDI cng ng gp tch cc vo to ngun thu ngn sch v thc y Vit Nam hi nhp su rng vo nn kinh t th gii. Nh c s ng gp quan trng ca FDI m Vit Nam t c tc tng trng kinh t cao trong nhiu nm qua v c bit n l quc gia pht trin nng ng, i mi, thu ht c s quan tm ca cng ng quc t. 1.2. Bn cnh nhng ng gp tch cc, FDI cng v ang to ra nhiu vn nh hng tiu cc n tnh bn vng ca tng trng v cht lng cuc sng ca ngi dn. Gn y, xut hin hng lot vn gy bc xc d lun x hi, trong ni bt l cht lng s dng FDI thp, thiu tnh bn vng, nhim mi trng trm trng. Thm vo , hin tng FDI u t mnh vo cc lnh vc bt ng sn, sn golf v cc d n cng nghip nng c nguy c gy nhim cao ang dy ln ln sng cn phi xem xt li vai tr ca FDI trong bi cnh pht trin mi ca Vit Nam. Vy cn nhn nhn th no cho ng vai tr ca FDI ? v nn phi lm g nng cao vai tr ca ngun vn quan trng ny i vi thc hin cc mc tiu cng nghip ho, hin i ho ca Vit Nam trong bi cnh hi nhp su rng vo nn kinh t th gii?. Bi vit ny c mc ch ng gp vo vic i tm cu tr li cho cc vn nu. 2. Vai tr ca FDI trong 20 nm i mi nn kinh t ca Vit Nam va qua 2.1. Vit Nam thc hin Lut u t trc tip nc ngoi (12/1987) trong bi cnh pht trin kinh t - x hi cn rt thp. H tng c s ngho nn, khoa hc cng ngh lc hu, ngun nhn lc phn ln cha qua o to,Trong khi , nhu cu pht trin lun phi i mt vi sc p cn vn u t, cng ngh tin tin, y mnh xut khu, khai thc li th so snh nhm t c tc tng trng cao, gii quyt cng n vic lm v n nh i sng x hi. Mt khc, t nhng nm cui thp k 80 n ht thp k 90 ca th k
1

trc, xu hng u t quc t vo cc nc ang pht trin ch yu tp trung vo cc ngnh khai thc, cng nghip ch to v nhng ngnh cn nhiu lao ng. Trong bi cnh pht trin , Vit Nam rt kh thu ht FDI vo cc ngnh cng ngh cao, sn xut nhng sn phm c gi tr gia tng ln hoc vo nhng ngnh phi p ng c cc tiu chun kht khe ca bo v mi trng. V vy, vic nh hng thu ht FDI vo nhng ngnh m Vit Nam c li th t nhin, ph hp vi trnh pht trin v n bt c xu hng u t quc t l kh ph hp. Do , mc d cn nhng hn ch nht nh, nhng FDI ng gp rt tch cc, c vai tr nh nhng tr ct i vi thnh cng ca chnh sch i mi nn kinh t. 2.2. ng gp quan trng d thy nht l tng cng ngun vn u t cho tng trng. Vn FDI (gii ngn) tng t 2,451 t USD nm 2001 ln 8,100 t USD nm 2007 v t c khong 40 t USD trong gian on 1988 n nay. ng gp ca FDI trong tng vn u t x hi c bin ng ln, t t trng chim 13,1% vo nm 1990 tng ln mc 32,3% trong nm 1995. T l ny gim dn trong giai on 1996-2000, do nh hng ca khng hong ti chnh khu vc (nm 2000 chim 20%) v trong 5 nm 2001-2005 chim khong 16% tng vn u t x hi; hai nm 2006-2007 chim khong 16%1. u im vt tri ca ngun vn ny so vi cc ngun vn u t khc l i km theo chuyn giao cng ngh, thc y xut khu, tip nhn kin thc qun l hin i. Mt khc, so vi cc ngun vn nc ngoi khc, vn FDI t b nhy cm trc nhng bin ng ca th trng ti chnh ton cu. Thc t cc nc ng Nam b khng hong ti chnh nm 1997 chng minh rt r c im ny. 2.3. Chuyn giao cng ngh qua cc d n FDI l mt trong nhng knh ch yu, c tnh t ph nng cao nng lc cng ngh ca Vit Nam. Chuyn giao cng ngh qua cc d n FDI lun i km vi o to nhn lc vn hnh, qun l v nh hc qua lm (learning by doing), nh hnh thnh c i ng cn b, cng nhn k thut c trnh , tay ngh kh cao. Kho st cho thy, c 44% doanh nghip FDI thc hin o to li lao ng vi cc mc khc nhau (cho khong 30% s lao ng tuyn dng). i vi mt s khu ch yu ca dy chuyn cng ngh tin tin hoc c th, lao ng sau khi tuyn dng c a i bi dng cc doanh nghip m nc ngoi2. n nay, hu ht cc cng ngh c trnh tin tin v i ng cn b, cng nhn k thut cao Vit Nam c tp trung trong khu vc c vn FDI. 2.4. y mnh xut khu cng l ng gp ni bt, th hin r nt vai tr ca FDI trong sut 20 ci cch kinh t va qua. Thi k 1996-2000, xut khu ca khu vc FDI t 10,6 t USD (khng k du th), tng hn 8 ln so vi 5 nm trc, chim 23% kim ngch xut khu c nc; nm 2000 chim 25%, nm 2003 chim 31%, tnh c du th th t trng ny t khong 54% nm 2004 v chim trn 55% trong cc nm 2005, 2006 v 2007 (xem biu 1).

1 2

Tng cc Thng k, 2007 L H, Lao ng FDI mi c 40% qua o to, 2/5/2007, VnEconomy

Biu 1: T trng xut khu ca khu vc FDI trong tng xut khu ca c nc (1996-2007)

2007 2006 2005 2004 2003 2000 1996-2000 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100

%
Xut khu ca khu vc FDI Xut khu ca c nc

Ngun: Thng k kim ngch xut nhp khu ca B Cng thng 2007 Tng kim ngch xut khu ca Vit Nam tng rt nhanh, t 18,398 triu USD nm 1996 tng ln 30,120 USD nm 2000 v t ti 84,015USD nm 2006.1 Ngay c trong nhng nm xut khu ca cc ngnh kinh t khc tng chm hoc gim th xut khu ca khu vc FDI vn tng cao, nh duy tr c tc tng xut khu ca c nc kh cao trong nhiu nm. Cng cn lu rng khu vc FDI c mc thng d thng mi kh cao. iu gp phn lm gim mc thm ht thng mi chung cho c nn kinh t. 2.5. To vic lm l nhng ng gp quan trng, khng th ph nhn ca khu vc FDI. Tnh n nm 2007 khu vc c vn FDI to ra vic lm cho trn 1,2 triu lao ng trc tip, trong nhiu lao ng c o to trong v ngoi nc. Mc d so vi cc doanh nghip va v nh th s vic lm c to ra cn hn ch, nhng cht lng ca lc lng lao ng trong khu vc FDI tt hn r rt. Nhiu cn b, cng nhn trong khu vc FDI v ang l nhng ht nhn pht trin lc lng lao ng trnh , tay ngh cao ca Vit Nam. Thm vo , s vic lm to ra nh hiu ng lan ta ca khu vc FDI cng c th l mt con s ng k 2. 2.6. Mt khc, trong sut 20 nm qua, FDI ng gp ng k vo ngun thu ngn sch Nh nc. Thi k 1996-2000, khng k thu t du th, cc doanh nghip FDI np ngn sch t 1,49 t USD; gp 4,5 ln 5 nm trc. Trong 5 nm 2001-2005, thu ngn sch trong khi doanh nghip FDI t hn 3,6 t USD, tng bnh qun 24%/nm. Ring 2 nm

1 2

Thng k kim ngch xut nhp khu ca B Cng thng 2007.

Theo kt qu iu tra ca WB c 1 lao ng trc tip s to vic lm cho t 2-3 lao ng gin tip phc v trong khu vc dch v v xy dng.

2006 v 2007 khu vc kinh t c vn FDI np ngn sch t trn 3 t USD, gp i thi k 1996-2000 v bng 83% thi k 2001-20051. 2.7. Bn cnh nhng ng gp tch cc nh khi qut trn, FDI cng v ang to ra khng t nhng vn , tc ng tiu cc, lm bc xc d lun x hi. Cht lng thu ht FDI cn thp, thiu tnh bn vng l mt thc t kh bc b. Biu hin r nht ca hn ch ny l phn gi tr gia tng cn thp. Nh chng ta bit cc doanh nghip FDI ti Vit Nam hin ng gp mt t l quan trng v kim ngch xut khu. Tuy nhin, theo s liu tng hp t Tng cc Thng k, UN, v JETRO do Gio s Trn Vn Th t i hc Waseda (Tokyo) thc hin, c cu xut khu ca Vit Nam hu nh khng thay i t 20042006, trong nng thy sn, thc phm v cc mt hng gi tr gia tng thp nh dt, may, v tp phm chim n 49,4% so vi t l 14,5% ca cc quc gia ng v n . V ngc li, i vi cc ngnh ch to i hi cng ngh cao hn nh my mc cc loi, my pht in, my cng c, xe hi v b phn xe hi, in t v IT th Vit Nam ch chim t l 7,5% so vi 54,6% ca ng v n Phn ln cc doanh nghip FDI tp trung khai thc li th lao ng r, ngun ti nguyn sn c, th trng tiu th d tnh lp rp, gia cng sn phm tiu th ni a v xut khu2. Lin kt gia khu vc FDI vi cc doanh nghip ni a cn rt t, cha hnh thnh c cc ngnh cng nghip ph tr, lin kt sn xut theo chui cung ng hng ho. Thng thng cng nghip ph tr c th to ra 80-95% gi tr gia tng cho sn phm tuy nhin hin cc doanh nghip sn xut-lp rp VN phi nhp khu t 70%-80% lng sn phm ph tr3. Do hn ch ny m phn gi tr c to ra Vit Nam cn thp, nhiu doanh nghip FDI kh pht trin c qui m v u t chiu su nn gn y xut hin xu hng mt s d n FDI chuyn sn xut ra nc khc hoc ng ca hay phi chuyn sang lnh vc u t mi Vit Nam. 2.8. Cng vi nhng hn ch trn, hu qu gy nhim mi trng t cc d n FDI ang c bc l r v lm hu dit mi trng sng nghim trng. Gn y, d lun x hi rt bc xc v cht thi ca d n VEDAN (ch u t i Loan) lm hu dit c dng sng Th Vi, gy thit hi ln v ngi v ca ca c dn trong vng. Nhiu v nhim mi trng trm trng ca cc d n FDI khc cng ang c pht gic. R rng, nhng hu qu ny l rt nng n v lm gim tnh bn vng ca tng trng kinh t. 2.9. Nguyn nhn ca nhng hn ch nu c nhiu. Song, trc ht phi nhn t pha nc ch nh. V khch quan, do iu kin pht trin cn thp, thiu kin thc v kinh nghim trong thu ht, s dng FDI nn cha c nhiu s la chn v khng lng ht c nhng hu qu l iu kh trnh khi. Mt khc, nhiu hn ch bt ngun t nguyn nhn ch quan v ch trng n li ch trc mt, c tnh cc b, bt chp hu qu lu di, chy

1 2 3

B K hoch v u t, 2008. Trn Bnh, u t trc tip nc ngoi Vit nam, tim nng v hin thc, 8/4/2008 Hong Lim, Gp ghnh tiu ha vn FI, Bo Php Lut, ngy 21/10/2008

theo bnh thnh tch, c tnh s lng. Vic trao quyn cho a phng trong vic thu ht FDI mt mt lm tng tnh ch ng ca a phng trong vic vn ng, khuyn khch FDI, song mt khc cng to ra hiu ng cnh tranh thu ht FDI bng mi gi, lm gim cht lng d n dn n hin tng racing to the bottom. Bn cnh , vic iu chnh chnh sch FDI cn kh chm, cha ph hp vi bi cnh pht trin mi ca Vit Nam. 3. Bi cnh pht trin mi ca Vit Nam v vai tr ca FDI 3.1. Bc sang th k 21, m u bng Hip nh BTA vi Hoa K (2001), Vit Nam chuyn sang giai on pht trin mi, tch lu c cc iu kin cn thit cho pht trin v hi nhp mnh m vo nn kinh t ton cu. Tng trng kinh t lun mc cao (khong 8% nm) trong nhiu nm, c d tr ngoi t ng k (khong 20 t USD nm 2008), c s h tng, ngun nhn lc c ci thin r rt v v th ca Vit Nam c nng cao trong cng ng quc t. D vy, gn y nn kinh t Vit Nam ang phi i mt vi nhiu kh khn thch thc ca lm pht cao, tc tng trng gim mnh (d kin 6/5-6.7%). 3.2. Sau 5 nm thc hin BTA, Vit Nam tip tc hi nhp su rng vo nn kinh t ton cu v tr thnh thnh vin chnh thc ca WTO vo nm 2006. Vic gia nhp WTO to ra s t ph trong hi nhp quc t ca Vit Nam v thu ht c s quan tm ca ng o cng ng kinh doanh quc t, trong c bit l gii u t nc ngoi. Bi cnh pht trin mi ny gip Vit Nam c nhiu c hi c la chn cc nh u t nc ngoi. Tuy nhin, Vit Nam cng phi m ca hn cho cc nh u t nc ngoi v i mt vi cnh tranh gay gt t vic thc hin cc qui nh ca WTO. 3.3. Thc trng v nhu cu pht trin kinh t ca Vit Nam cng c nhiu thay i hn so vi thp k ca thi k u thc hin chnh sch i mi. Cc li th c tnh t nhin trong thu ht FDI mt dn hp dn. Gi lao ng tng cao v xut hin nhiu v nh cng, thiu ht lao ng c tay ngh, nhiu lnh vc u t thu hi vn nhanh, hp dn bo ho. C s h tng, nng lng, dch v k thut, ngun nhn lc cha p ng c yu cu ca cc nh u t. Kh nng hp th vn FDI do vy n mc bo ha. Mt khc, trong nhng nm gn y, th trng ti chnh Vit Nam pht trin kh mnh v u t nc ngoi gin tip (FPI) cng gia tng nhanh, dng vn FPI rng c t khong 6 t USD nm 2007, chim 50% tng lng vn nc ngoi chy vo Vit Nam1. Thm vo , ngun vn kiu hi chuyn v nc hng nm cng rt ln, nm 2006 l 6,82 t USD, ng hng th hai khu vc ng Nam , ch sau Philippines (14,8 t USD)2. Con s ny tng ng vi 11,21% GDP v tnh bnh qun mi ngi Vit Nam nc ngoi gi v nc trong nm 2006 l 3.398,42 USD. Tnh chung chu , Vit Nam ng hng th t v s tin gi v, sau n (24,5 t USD), Trung Quc (21,07 t USD) v Philippines. S tin ngi Vit Nam gi v nc trong nm 2007 l trn 7,5 t USD. V
1 2

Thng tin t V Chnh sch tin t (Ngn hng Nh nc), 2008 Thng k trn t New York Times, 2007

qun l ngoi hi thuc Ngn hng Nh nc Vit Nam cho bit lng kiu hi chuyn v Vit Nam vn trong xu hng tng v d kin nm 2008 c th t ti 8 t USD. Do , vai tr ca FDI i vi b sung vn u t mc d vn cn quan trng nhng khng cn bc thit nh nhng nm u ca thi k i mi. Tri li, nu ngun vn vo qu nhiu so vi nng lc hp th hn ch trong nc th c nguy c lm ph v nhiu kt cu kinh t trong nc, trong c bit l s qu ti ca c s h tng, thiu ht nng lng, v.v. 3.4. Mt khc, gn y tnh hnh lm pht cao, vt qua 9% trong 3 thng u nm v tng ti 15% vo thng 5/ 2008, suy gim kinh t ton cu lm cho nn kinh t Vit Nam ng trc nhiu kh khn, thch thc. Chnh sch tht cht tin t v hng lot gii php chng lm pht ang lm tt gim mnh tc tng trng (c nhiu kh nng s thp hn nm 2008) v nn kinh t ang c nguy c lm vo tnh trng gim pht. Khu vc quc doanh vn c coi l xng sng ca nn kinh t, chim ti xp x 50% vn u t x hi nhng ch ng gp c 37-39% GDP, to khong 9,7 % tng s vic lm trong nn kinh t v t lin kt c vi khu vc FDI. Nm 2000 n 2005 u c mc tng trng > 7,1%, nm 2005 tng trng 7,36%, nhng phn ng gp vo mc tng trng ca ton nn kinh t gim tng i (nm 2004: 3,19 im trong 7,79 im, nm 2005: 3,02 im trong 8,43 im). Trong khi , khu vc dn doanh (khu vc kinh t ngoi nh nc v khu vc u t nc ngoi) ch chim 14,8% vn u t x hi nhng li ng gp c 50% GDP v thu ht c khong 90,4% vic lm ca c nc. Khu vc kinh t ngoi Nh nc ngy cng chim v th quan trng hn, gp phn cho mc tng trng ca ton nn kinh t l 3,88 im trong mc tng trng ton nn kinh t l 8,43%. iu ng ghi nhn y l mc tng trng GDP do thnh phn kinh t ngoi Nh nc tng lin tc, nm 2003 (6,36%), 2004 (6,95%), 2005 (8,19%)- nhanh hn thnh phn Nh nc v ton nn kinh t, c bit thnh phn kinh t t nhn c mc tng trng nhanh nht trong tt c cc thnh phn kinh t, t 2001-2005 u tng trn 10% mi nm; ring nm 2005 tng 14,1%, ng gp vo mc tng trng chung ton nn kinh t 1,295 im. Khu vc c vn u t nc ngoi cng lin tc tng, mc tng trung bnh mt nm thi k 2001-2005 l 9,95; ring nm 2005 tng 13,2%, gp phn tng trng chung ton nn kinh t l 1,526 im1. Hin nay v d bo trong nm 2009, khu vc dn doanh, trong ch yu l cc doanh nghip nh v va ang gp rt nhiu kh khn v c nguy c b ph sn hng lot. 3.5. Trong bi cnh pht trin c nhiu thay i nh nu, r rng vai tr ca FDI i vi nhu cu pht trin ca t nc trong thi gian ti cng cn phi c nhn nhn li. C nhiu kha cnh xem xt, song trc ht, phi t nhn thc, quan im, sau n cc chnh sch, bin php iu tit cc hot ng thu ht v s dng FDI.

TS. Nguyn Qun, ng gp tng trng GDP, Tng cc thng k, 26/20/2006

3.6. Cho n nay, khng cn nghi ng g v vai tr quan trng ca FDI i vi s thnh cng ca s nghip cng nghip ho, hin i ho t nc. Tuy nhin, l thuyt v thc tin cho thy mc tiu ca FDI l li nhun nn c nhiu khc bit vi cc mc tiu pht trin ca nc ch nh. Cc nh u t nc ngoi ch u t vo nhng d n s dng c li th ca h, khai thc nhng hp dn ca nc ch nh u t vo nhng d n c kh nng sinh li cao, trong khi nc ch nh li mun s dng FDI gii quyt nhiu vn ca cng nghip ho, hin i ho nn kinh t. Biu hin rt r l trong khi Chnh ph Vit Nam lun mong mun, khuyn khch mnh FDI u t vo cc ngnh nng, lm thu sn, cng nghip nh, in, in t gia dng, cng ngh phn mm v cc ngnh cng nghip ph tr th cc nh u t nc ngoi li mun u t vo ngnh bt ng sn, sn golf, vui chi gii tr, khai thc khong sn, cng nghip nng,( xem bng 1). Bng 1: u t trc tip nc ngoi theo ngnh 1988-2008 (tnh ti ngy 22/10/2008 - ch tnh cc d n cn hiu lc)

STT Chuyn ngnh Cng nghip v xy dng CN du kh I CN nh CN nng CN thc phm Xy dng Nng, lm nghip II Nng-Lm nghip Thy sn III Dch v Dch v GTVT-Bu in Khch sn-Du lch Ti chnh-Ngn hng Vn ha- Y t-Gio dc

S d n 6,340 47 2814 2592 345 542 967 832 135 2,366 1303 230 249 68 290

TVT 84,846,166,474 14 475 341 815 15 564 350 806 44 436 809 740 4 142 811 871 6 226 852 242 4,704,278,569 4 243 278 540 461 000 029 54,869,655,398 3 029 995 596 6 248 618 683 14 928 330 335 1 032 777 080 1 744 125 133

Vn iu l 29,516,774,539 4 656 341 815 6 834 306 739 14 094 426 566 1 854 296 924 2 077 402 495 2,242,523,787 1 983 938 567 258 585 220 19,520,757,540 1 260 454 885 3 470 979 206 4 388 904 460 991 354 447 636 350 024
7

XD Khu th mi XD Vn phng-Cn h XD h tng KCX-KCN Tng s

12 178 36 9,673

8,096,930,438 18 034 782 066 1 754 096 067

2,818,213,939 5 395 764 982 558 735 597

144,420,100,441 51,280,055,866

Ngun: Cc u t nc ngoi - B K hoch v u t, 2008

3.7. Vit Nam cn thu ht v s dng c la chn FDI hn l n thun ch chiu theo cc nh u t nc ngoi nh thi gian va qua. FDI s c hiu qu cao hn, t c s bn vng tt hn i vi nn kinh t Vit Nam nu cc d n FDI to ra c nhiu lin kt vi cc ngnh sn xut ni a, nng cao phn gi tr gia tng, y mnh tc ng lan ta, t tiu tn nng lng, khng lm cn kit cc ngun nguyn liu t nhin, hn ch c nhim mi trng, chuyn giao cng ngh hin i v thc y xut khu. Nu FDI c s dng mt cch khn kho theo nh hng nu th vai tr ca FDI s rt ln. Kinh nghim thnh cng gn y ca Trung Quc trong iu chnh chnh sch FDI l nhng minh chng rt r v vai tr quan trng ca FDI i vi pht trin ca Trung Quc sau khi l thnh vin ca WTO. 3.8. Lin kt sn xut theo chui cung ng hng ho vi cc doanh nghip FDI s gip nhiu doanh nghip ni a ho nhp c mng li sn xut quc t, nng cao c phn gi tr gia tng ca FDI Vit Nam v cng to c nhiu tc ng lan ta tch cc trong nn kinh t. Thc t hin nay, lin kt ny cn hn ch nn vai tr ca FDI cn thp, tc ng lan to tch cc cha r rt. Bng 1 cho thy, FDI chuyn hng u t nhiu vo cc ngnh phi thng mi nh thi gian gn y, c bit l t nm 2007 khng to c nhiu cc lin kt sn xut ni a. Tri li, nu u t qu vo bt ng sn v Chnh ph khng kim sot c cht ch s c nguy c tim n dn ti nhng bt n cho kinh t v m, thm ch c th gy ra khng hong. Thc t cc cuc khng hong ti chnh Chu nm 1997 v M gn y cho thy rt r hu qu ny. Mt khc, FDI u t nhiu vo cc d n khai thc ti nguyn, cng nghip nng s lm cn kit nhanh chng ngun nguyn liu t nhin v c bit l tng nhim mi trng. Do vy, vai tr ca FDI ph thuc rt quan trng vo chnh sch khuyn khch thu ht v s dng FDI ca Vit Nam. 3.9. Vi tim lc cng ngh ca Vit Nam nh hin nay s rt kh c th t pht trin mnh c nu khng da vo bn ngoi. Trong nhng thp k i mi va qua, FDI ng gp vai tr quan trng trong pht trin nng lc cng ngh ca Vit Nam. Trong thi gian ti, vai tr ny li cng c bit quan trng, v n gp phn ch yu trong nng cao nng lc cnh tranh ca cc sn phm Vit Nam. Tuy nhin, nhiu d n FDI s dng cng ngh cao ang gp kh khn v thiu trm trng ngun lao ng k thut v h tng k thut cn nhiu hn ch; in hnh l Tp on IBM vi vic m Trung tm Dch v Ton cu ti Vit Nam. Hng cho bit s tuyn dng bc u khong 250 chuyn gia CNTT vo
8

lm vic v ty thuc vo tc pht trin, Trung tm ny c th tip nhn t 3.000 5.000 lao ng tr Vit Nam c trnh cao v CNTT vo lm vic, nu Vit Nam c 20.000 lao ng p ng c yu cu ca IBM, tp on ny cng s tip nhn1. Kinh nghim ca Malayxia cho thy vai tr chuyn giao cng ngh hin i ca cc d n FDI rt hn ch trong nhng nm u 1990 v thiu i ng lao ng k thut, trong c bit l trong lnh vc cng ngh thng tin (IT). Nhn thc c hn ch ny, Chnh ph Malayxia nhanh chng u t mnh vo pht trin ngun nhn lc cng ngh bng con ng m ca khuyn khch cc i hc tin tin nc ngoi vo Malayxia. Sau mt thi gian ngn, Malayxia c c i ng lao ng c k thut, cng ngh cao, nh khuyn khch rt hiu qu cc d n FDI chuyn giao cng ngh hin i. Bi hc thnh cng ca Malayxia rt ng Vit Nam tham kho. 3.10. i vi Vit Nam, xut khu , ang v vn s l mt trong nhng tr ct ch yu ca tng trng. Trong bi cnh cc doanh nghip trong nc gp nhiu kh khn do lm pht cao, nng lc cnh tranh thp th vai tr ca FDI duy tr v y mnh tc tng xut khu ca c nc s cng c bit quan trng. D vy, mt mt, cc doanh nghip FDI cng ang gp kh khn do nn kinh t ton cu suy thoi, mt khc, do xu hng FDI ngy cng tng vo cc ngnh phi thng mi nh nu th vai tr ca FDI i vi xut khu s b hn ch. Do , Chnh ph nn khuyn khch mnh cc d n FDI u t to hng xut khu trong cc sn phm m Vit Nam c li th so snh, trong c bit l nhng sn phm c li th so snh ng nh trong cc lnh vc in, in t gia dng, my tnh, phn mn, cng nghip nh v dch v. 4. Kt lun 4.1. Bng cc ng gp rt c th vo tng trng, to ngun thu ngn sch, to vic lm v thc y hi nhp quc t, minh chng r rng vai tr quan trng ca FDI i vi s thnh cng ca chnh sch i mi ca Vit Nam. Tuy nhin, bn cnh vai tr tch cc, FDI cng v ang to ra nhiu vn gy hu qu tiu cc n mi trng, tim n nguy c ca khng hong v mt cn i trong nn kinh t. Nhng hn ch ny lm cho hiu qu s dng FDI cha cao v thiu tnh bn vng. 4.2. Trong bi cnh pht trin mi ca Vit Nam, FDI vn ng vai tr quan trng vi cng nghip ho, hin i ho nn kinh t. Tuy nhin, vai tr ca FDI ch thc s quan trng nu c s dng c hiu qu cao v to c s pht trin bn vng. Do , Chnh ph nn thu ht, s dng FDI mt cch c la chn, khuyn khch u t vo nhng ngnh nn kinh t thc s cn v pht trin m bo tnh bn vng v di hn.

Pht biu ca ng Nick Donofrio, Ph Ch tch iu hnh Tp on IBM

TI LIU THAM KHO

1. Trung tm thng tin t liu, Vin qun l kinh t Trung ng, Bo co u t nc ngoi ti Vit nam hu WTO, 2007 2. TS. Nguyn Qun, ng gp tng trng GDP, Tng cc thng k, 26/20/2006 3. Trn Minh Yn, Vic lm - thc trng v nhng vn bt cp Vit Nam trong giai on hin nay, Bo co ca Vin nghin cu kinh t TP HCM 4. Cc u t nc ngoi, 20 nm u t nc ngoi: Nhn li v Hng ti, Nh xut bn Tri thc, 2008 5. c san ca Bo u t, 20 nm u t nc ngoi, 2008 6. Tng cc Thng k, u t trc tip ca nc ngoi c cp giy php 19882006 7. Nhm chuyn gia i hc Harvard, La chn Thnh cng Bi hc t ng v ng Nam cho tng lai Vit Nam, www.diendan.org ; bn tm lc do Trn Bnh thc hin, nhan La chn thnh cng Nhng lun im quan trng v chin lc pht trin Vit Nam, c ng trn talawas ngy 5.3.2008. 8. Nguyen Thi Minh Hien, Vietnam practice in investment Vietnam practice in investment related Policy Formulation related Policy Formulation and the PFI, FIaVietnamARTNeTConsultative Meeting on Trade and Investment Policy Coordination16 17 July 2007, Bangkok 9. UNCTAD, World Investment Report 2006, 2007, 2008 (WIR).

10