‫‪5‬‬

‫رفتار‬
‫حریق‬
‫• ترجمه‬
‫وتدوین‪:‬‬
‫حسین‬
‫جوینی‬

‫‪5‬‬

‫اهداف‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬

‫توصیف شیمی حریق‬
‫شناخت سه حالت مواد‬
‫شرح چگونگی تناسب کار و انرژی‬
‫شرح شرایط مورد نیاز برای ایجاد حریق‬
‫شرح شیمیایی احتراق‬
‫معرفی محصولت احتراق‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫اهداف‬
‫• تشریح چگونگی گسترش حریق با سه روش رسانایی‪-‬‬
‫جابجایی‪-‬تشعشع‬
‫• تشریح چهار روش اطفا حریق‬
‫• شناخت طبقات ‪ A-B-C-D-K‬حریق‬
‫• تشریح ویژگیهای حریق سوختهای جامد‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫اهداف‬
‫• تشریح مراحل شروع‪-‬رشد‪-‬گسترش و افت حریق‬
‫• تشریح مشخصات حریق یک اتاق و محتویات آن‬
‫• تشریح علل و ویژگیهای ‪flashover‬و ‪flameover‬‬
‫و‪thermal layering‬و ‪backdraft‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫اهداف‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬

‫•‬

‫تشریح مشخصات و ویژگیهای حریق سوختهای مایع‬
‫تشریح مشخصات حریق گازهای قابل اشتعال‬
‫تشریح علل ایجاد و اثرات انفجار بخارات منبسط و مایعات‬
‫جوشان ‪boiling liquid expanding vapor‬‬
‫‪)explosion )BLEVE‬‬
‫چگونگی شناخت دود‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫مقدمه‬
‫• شناخت رفتار حریق برای همه اصول و فعالیتهای آتش‬
‫نشانی یک اصل جدا نشدنی است ولی در عین حال نیاز‬
‫مند داشتن اطلعاتی فیزیکی و شیمیایی از فرآیند ایجاد‬
‫حریق می باشد‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫شیمی حریق‬
‫• داشتن اطلعات در زمینه چگونگی ایجاد و گسترش حریق‬
‫به آتش نشانان در مواقع اطفا حریق کمک بسیاری می کند‬

‫• داشتن اطلعات و آموزش خوب در زمینه رفتار حریق به‬
‫آتش نشان این اجازه را می دهد تا حریق را با بکارگیری‬
‫آب کمتری مهار کند‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫آتش چیست؟‬
‫• فرآیند شیمیایی سریعی که گرما و معمول نور تولید میکند‪.‬‬
‫• آتش نه در مرحله جامد رخ می دهد و نه در مرحله مایع‪.‬‬
‫• چوب یک جامد است‪ .‬بنزین مایع و پروپان یک گاز است‬
‫ولی هر سه اینها می سوزند‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫سوخت‬
‫‪ o‬پس واقعا چگونه حریق آغاز‬
‫می شود؟‬
‫‪ ‬حالتهای فیزیکی‬
‫– جامد‬
‫– مایع‬
‫– گاز‬

‫• در حقیقت احتراق زمانی که‬
‫سوخت در حالت گازیست رخ‬
‫می دهد‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫جامدات‬
‫• اکثر سوختها از طبقه جامدات هستند‪.‬‬
‫• فرآیند پیرولیز ( گرما کافت ) مولکولها را در هوا آزاد می‬
‫کند‪.‬‬
‫– ماده جامد به گاز تبدیل می شود‪.‬‬
‫– جامداتی که نسبت سطح به جرمشان بیشتر است آسانتر و‬
‫سریعتر مشتعل می شوند ‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫مایعات‬
‫• شکل ظرفشان را به خود می گیرند‪.‬‬
‫• فرآیند تبخیر سبب آزاد سازی مولکولهای مایعات در هوا‬
‫میگردد‪.‬‬
‫• مایعاتی که نسبت سطح به حجم بیشتری دارند بسیار‬
‫آسانتر و سریعتر تبخیر و مشتعل می شوند‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫گازها‬
‫• نه شکل دارند و نه حجم‪.‬‬
‫• بطور نا محدودی منبسط شده و گسترش می یابند‪.‬‬
‫• مخلوط سوخت با هوا باید در دامنه معینی باشد تا احتراق‬
‫ایجاد شود‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫انواع انرژی‬
‫• شیمیایی‬
‫• مکانیکی‬
‫• الکتریکی‬
‫• نور‬
‫• هسته ای‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫انرژی شیمیایی‬
‫• انرژیی که در اثر واکنشهای شیمیایی انجام می شود‬
‫• برخی از این واکنشها گرما ایجاد می کنند که به آنها‬
‫واکنشهای گرما زا می گویند‪.‬‬
‫• برخی دیگر هم گرما جذب می کنند که واکنشهای گرما گیر‬
‫نامیده می شوند‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫انرژی مکانیکی‬
‫• هنگامی که دو ماده بر روی یکدیگر ساییده میشوند و‬
‫ایجاد اصطکاک می کنند انرژی مکانیکی تبدیل به گرما می‬
‫شود‪.‬‬
‫• همچنین در در فرآیند فشرده کردن هوا در کمپرسورها‬
‫انرژی مکانیکی استفاده شده سبب تولید گرما می شود‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫انرژی الکتریکی‬
‫• این انرژی هنگامی که از یک سیم یا دیگر مواد رسانا می‬
‫گذرد ایجاد گرما میکند‪.‬‬
‫• مثالهای انرژی الکتریکی‬
‫– وسایل گرمایشی‬
‫– بار اضافی سیمها‬
‫– قوسهای الکتریکی‬
‫– صاعقه (رعد و برق )‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫انرژی نور‬
‫• بوسیله امواج الکترو مغناطیسی بسته بندی شده در دسته‬
‫های نا پیوسته که فوتون نامیده می شود ایجاد می شود‪.‬‬
‫• مثالهای انرژی نور‬
‫– شمعها‬
‫– لمپهای برق‬
‫– اشعه لیزر‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫انرژی هسته ای‬
‫• در اثر شکافت یا ترکیب هسته اتمها ایجاد می شود‪.‬‬
‫– حالت کنترل شده ( مانند تاسیسات انرژی هسته ای)‬
‫– حالت غیر قابل کنترل ( مانند انفجار بمبهای اتمی)‬
‫– آزاد سازی مواد رادیو اکتیو‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫بقای انرژی‬
‫• انرژی ایجاد نمی شود و از بین هم نمی رود‪.‬‬
‫• انرژی می تواند از حالتی به حالت دیگر تبدیل شود‪.‬‬
‫– هنگامی که یک خودرو در جاده حرکت می کند انرژی شیمیایی‬
‫بنزین به انرژی مکانیکی تبدیل می شود‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫شرایط مورد نیاز برای ایجاد حریق‬
‫• سه عامل اساسی مورد نیاز‬
‫برای ایجاد حریق‪:‬‬
‫– سوخت‬
‫– اکسیژن‬
‫– گرما( حرارت )‬

‫• واکنشهای شیمیایی زنجیرهای‬
‫سبب تداوم اشتعال می شود‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫شیمی احتراق‬
‫• واکنشهای گرما زا‬
‫– واکنشهایی که باعث آزاد سازی گرما می شود‪.‬‬

‫• واکنشهای گرما گیر‬
‫– واکنشهایی که گرما جذب می کند یا برای ادامه نیازمند‬
‫گرماست‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫شیمی احتراق‬
‫• اکسیداسیون (اکسایش)‬
‫• احتراق‬
‫• پیرولیز (گرما کافت )‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫محصولت احتراق‬
‫• احتراق سبب ایجاد دود و دیگر مواد می شود‪.‬‬
‫• نوع محصولت احتراق به عوامل زیر بستگی دارد‪:‬‬
‫– سوخت‬
‫– دما‬
‫– مقدار اکسیژن موجود در هوا‬

‫• حریقهای کمی همه سوخت موجود را مصرف می کنند‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫دود‬
‫• ازمحصولت حریق که توسط‬
‫هوا انتقال می یابد‪.‬‬
‫• شامل‪:‬‬
‫– خاکستر ها‬
‫– گازها‬
‫– آئرو سل ( ذرات جامد و مایع‬
‫معلق در هوا )‬

‫• استنشاق دود می تواند سبب‬
‫ایجاد چندین عارضه شود‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫اجزای دود‬
‫• ذرات‬
‫– بصورت جامد که شامل مواد نسوخته‪،‬نیمه سوخته یا کامل‬
‫سوخته است‪.‬‬
‫– همچنین می تواند داغ و یا سمی باشد‪.‬‬

‫• بخارات‬
‫– قطرات کوچک مایع معلق در هوا‬
‫– روغنهای سوخت یا آب استفاده شده برای اطفاء حریق‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫اجزای دود‬
‫• گازها‬
‫– بیشتر گازهای تولید شده توسط حریق سمی هستند‪.‬‬
‫– گازهای مشترک حریقها عبارتند از ‪:‬‬
‫• کربن منو کسید ((‪CO‬‬
‫• هیدروژن سیانید (‪)HCN‬‬
‫• فسژن(‪)COcl2‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫انتقال گرما‬
‫• احتراق سبب تولید گرما می شود که این گرما می تواند‬
‫سوختهای اطراف را شعله ور سازد‪.‬‬
‫• انرژی گرمایی همیشه از جای گرمتر به جای سرد تر‬
‫حرکت می کند‪.‬‬
‫• سه روش انتقال حرارت عبارتست از‪:‬‬
‫– رسانایی‬
‫– جابجایی‬
‫– تشعشع‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫رسانایی‬
‫• گرما از یک مولکول به‬
‫مولکول دیگر منتقل می شود‪.‬‬
‫(تماس مستقیم )‬
‫• هادیها (رساناها) گرما را به‬
‫خوبی منتقل می کنند‪.‬‬
‫• عایقها(نارساناها) گرما را از‬
‫خود عبور نمی دهند‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫جابجایی‬

‫• حرکت گرما از میان یک سیال‬
‫متوسط مانند آب یا هوا سبب‬
‫ایجاد جریانهای‬
‫همرفتی(جابجایی) می شود‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫جابجایی گرما درون یک اتاق‬
‫• گازهای داغ به سمت بال می‬
‫روند‪.‬سپس بصورت افقی‬
‫حرکت می کنند‪.‬‬
‫• بعد از آن بسمت پایین دیوار‬
‫متراکم می شوند یا از اتاق‬
‫خارج می شوند‪.‬‬
‫– بصورت افقی‬
‫– بصورت عمودی‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫)تشعشع(تابشی‬
‫• انتقال گرما بشکل امواج نا‬
‫مرئی‬
‫• گرمای تابیده شده به سازه‬
‫های نزدیک ‪،‬میتواند سبب‬
‫اشتعال آنها شود‪.‬‬
‫• گرمای تابیده شده از یک‬
‫پنجره می تواند باعث اشتعال‬
‫یک شی شود‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫روشهای اطفاء‬
‫• خنک کردن ماده در حال سوختن‬
‫• محدود کردن اکسیژن‬
‫• دور کردن ماده سوختنی‬
‫• شکاندن واکنشهای شیمیایی‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫طبقه بندی حریق‬
‫• حریقها مطابق نوع سوخت خود طبقه بندی می شوند‪.‬‬
‫• مواد خاموش کننده نیز مطابق نوع حریقی که اطفاءمی‬
‫کنند دسته بندی می شوند‪.‬‬
‫• یک حریق می تواند در بیشتر از یک نوع طبقه بندی قرار‬
‫گیرد‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫طبقه بندی حریق‬
‫• پنج طبقه حریق عبارتند از ‪:‬‬
‫– طبقه‬
‫– طبقه‬
‫– طبقه‬
‫– طبقه‬
‫– طبقه‬

‫‪A‬‬
‫‪B‬‬
‫‪C‬‬
‫‪D‬‬
‫‪K‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫طبقه ‪A‬‬
‫• سوخت ‪ :‬جامدات قابل اشتعال معمولی‬
‫– چوب‬
‫– کاغذ‬
‫– پارچه‬

‫• مواد خاموش کننده ‪:‬‬
‫– آب ( سوخت را خنک می کند‪).‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫طبقه ‪B‬‬
‫• سوخت ‪ :‬مایعات قابل اشتعال یا قابل احتراق‬
‫– بنزین‬
‫– نفت سفید‬
‫– روغنها‬

‫• مواد خاموش کننده ‪:‬‬
‫– کف یا کربن دی اکسید‬
‫– پودرهای خشک شیمیایی‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫طبقه ‪C‬‬
‫• سوخت ‪ :‬تجهیزات الکتریکی‬
‫– سوخت همراه با این طبقه اغلب از طبقه ‪A‬یا ‪ B‬است‪.‬‬
‫– به علت خطرات الکتریکی در طبقه بندی خاصی قرار گرفته‬
‫است ‪.‬‬

‫• مواد خاموش کننده ‪:‬‬
‫– کربن دی اکسید‬
‫– استفاده از آب عقلنی و منطقی نیست ‪.‬‬
‫• قبل از استفاده از آب از قطع بودن منبع جریان مطمئن شوید ‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫طبقه ‪D‬‬
‫• سوخت ‪ :‬فلزات قابل اشتعال‬
‫– پتاسیم‬
‫– لیتیم‬
‫– منیزیم‬

‫• مواد خاموش کننده ‪:‬‬
‫– پودرهای پایه نمک مخصوص یا ماسه خشک‬
‫– از آب به هیچ عنوان استفاده نکنید ‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫طبقه ‪K‬‬
‫• سوخت ‪ :‬لوازم آشپزی قابل اشتعال‬
‫– روغنهای آشپزی‬
‫– گریس‬

‫• مواد خاموش کننده ‪:‬‬
‫– اسم ماده ‪ ،‬جدید است و همزمان با مواد خاموش کننده طبقه ‪K‬‬
‫ایجاد افتاده است ‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫مراحل حریق‬
‫• چهار مرحله مجزا شامل ‪:‬‬
‫– احتراق ( شروع حریق )‬
‫– رشد‬
‫– گسترش کامل‬
‫– افت ( زوال )‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫مرحله شروع حریق‬
‫• سوخت‪،‬گرما و اکسیژن‬
‫مهیاست‪.‬‬

‫• ماده سوختنی تا نقطه‬
‫اشتعالش گرم می شود‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫مرحله رشد‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬

‫ماده سوختنی بیشتری دچار حریق‬
‫می شود ‪.‬‬
‫حریق رشد پیدا کرده و وسیع تر‬
‫می شود‪.‬‬
‫جابجایی‪،‬سبب مکیدن هوای اطراف‬
‫بدرون حریق می گردد‪.‬‬
‫لیه بندی حرارتی ( ‪thermal‬‬
‫‪) layering‬‬
‫– گازهای داغ در سقف جمع شده و رو‬
‫به پایین متراکم می شوند‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫گرُ گرفتگی (‪)flash over‬‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬

‫نقطه ای بین مرحله رشد و مرحله گسترش کامل حریق‬
‫است‪.‬‬
‫همه مواد قابل اشتعال به یکباره مشتعل می شوند‪.‬‬
‫دما در این لحظه به حدود ‪ 550‬درجه سانتی گراد هم می‬
‫رسد‪.‬‬
‫گر گرفتگی ‪،‬کشنده است !‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫مرحله گسترش کامل حریق‬
‫• گرمای حریق به حد اکثر می‬
‫رسد ‪.‬‬
‫• اکسیژن به سرعت مصرف می‬
‫شود ‪.‬‬
‫• حریق تا زمانی که سوخت و‬
‫اکسیژن باقیست ادامه می یابد‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫مرحله افت‬
‫• سوخت رو به کاهش می رود‪.‬‬
‫• از شدت حریق کاسته می‬
‫شود‪.‬‬
‫• و سر انجا م حریق خاموش‬
‫می شود ‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫نکات کلیدی در گسترش حریقهای با‬
‫سوخت جامد‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬

‫گازهای داغ و شعله میل دارند رو به بال حرکت کنند‪.‬‬
‫جابجایی ‪ ،‬اولین عامل در گسترش رو به بالی حریق‬
‫است‪.‬‬
‫گسترش رو به پایین حریق اصول به علت تابش گرما و‬
‫یا سقوط تکه های مواد شعله ور رخ می دهد‪.‬‬
‫اگر سوختی باقی نمانده باشد ‪ ،‬حریق خاموش می شود ‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫نکات کلیدی در گسترش حریقهای با سوخت‬
‫جامد‬
‫• اگر جریان هوا شعله را کج و منحرف کند ‪ ،‬در گسترش‬
‫مستقیم حریق اختلل و نا پایداری رخ می دهد‪.‬‬
‫• مجموع مواد سوخته بیانگر شدت گرما و زمان در معرض‬
‫گرما قرار گرفتن را نشان می دهد ‪.‬‬
‫• وجود یک منبع اکسیژن مناسب می تواند سوخت را قادر‬
‫به سوختن آزاد و کامل نماید ‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫محتویات منازل‬
‫• در بیشتر حریقهای ساختمانها ‪ ،‬محتویات آنها‪ ،‬طعمه‬
‫حریق می گردد ولی خود ساختمان دچار حریق نمی شود ‪.‬‬
‫• بیشتر منازل مدرن جدید دارای بار حریق سنگین از جنس‬
‫پلستیکها و مواد مصنوعی می باشد ‪.‬‬
‫– این مواد می تواند تولید دود متراکم(با چگالی بال) نماید که‬
‫بسیار سمی است ‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫محتویات منازل‬
‫• بیشترمبلمان های جدید در مقابل منابع تابشی حرارت‬
‫مقاومند ولی در برابر منابع اشتعال مقاومت کمی دارند ‪.‬‬
‫• رنگ و روغنهای مورد استفاده در دیوارها وسقفها می‬
‫تواند به سهولت دچار حریق گردد ‪.‬‬
‫– این امر می تواند شدت و گشترش حریق را افزایش دهد ‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫توجهات ویژه‬
‫• چهار وضعیت خاص در حریق که می تواند بر ایمنی آتش‬
‫نشان (و اشخاص دیگر) اثر منفی بگذارد عبارتند از ‪:‬‬
‫– گر گرفتگی ( ‪)flash over‬‬
‫– غلطیدن شعله ‪)Flameover )or rollover‬‬
‫– برگشت شعله (‪)Backdraft‬‬
‫– لیه بندی گرمایی و توازن گرمایی(‪Thermal layering‬‬
‫‪)and thermal balance‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫گر گرفتگی یا‪Flashover‬‬
‫• احتراق ناگهانی کل ماد سوختنی‬
‫• شانس پایین زنده ماندن در اثر گر گرفتگی‬
‫• گر گرفتگی اغلب زمانی اتفاق می افتد که آتش نشانان به‬
‫محل حریق می رسند‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫(‪Rollover )Flameover‬‬
‫• یکی از علیم هشدار دهنده قریب الوقوع بودن گر گرفتگی‬
‫• زبانه های شعله با اشتعال مختصر در لیه بالیی دود‬
‫• خنک کردن فوری هوای محل حریق‪،‬تخلیه سریع یا تهویه‬
‫سریع محل از مهمترین کار برای اینگونه مواقع است ‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫‪Thermal Layering and‬‬
‫‪Thermal Balance‬‬
‫• گازهای فوق العاده گرم نزدیک سقف جمع می شوند ‪.‬‬
‫• پایین ترین دما در کف اتاق می باشد ‪.‬‬
‫• جریانات حریق باعث ایجاد بخار آب می شوند که منبسط‬
‫شده و به سمت بال می رود ‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫بر گشت شعله یا ‪Backdraft‬‬

‫• انفجاریست که در اثر ورود‬
‫ناگهانی اکسیژن به فضایی‬
‫بسته و پر از بخارات قابل‬
‫اشتعال بوجود می آید ‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫بر گشت شعله یا ‪backdraft‬‬
‫• معمول هنگامی که حریق در حالت خفگی است اتفاق می‬
‫افتد ‪.‬‬
‫– اتاق با مونو کسید کربن و دیگر محصولت احتراق پر می شود‬
‫– ورود ناگهانی هوا ‪ ،‬حریق را بطور قابل انفجاری تغذیه می کند‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫بر گشت شعله یا ‪Backdraft‬‬
‫• علیم قریب الوقوع بودن ‪:backdraft‬‬
‫– وضوح کم شعله یا بدون شعله بودن حریق‬
‫– دود ناشی از شکستن‬
‫– نبود روزنه های بزرگ‬
‫– تغییر غیر منتظره در رنگ شیشه‬
‫– سیاه شدن یا دودی شدن شیشه ها‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫بر گشت شعله یا ‪Backdraft‬‬
‫• اقدامات لزم برای جلو گیری از وقوع ‪: backdraft‬‬
‫– تهویه در درجات بال جهت خروج گازهای داغ از محل‬
‫– هماهنگی خوب در هجوم بسمت حریق‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫حریق مایعات‬
‫• یک مایع قبل از اینکه بسوزد باید تبخیر شود ‪.‬‬
‫• بیشینه و کمینه غلظت بخارات جهت شروع احتراق باید‬
‫آماده و مهیا باشد ‪.‬‬
‫• بیشتر مایعات قابل اشتعال می توانند پایین تر از نقطه‬
‫جوش خود بخوبی مشتعل شوند ‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫حریق مایعات‬
‫• شرایط مورد نیاز برای احتراق ‪:‬‬
‫– در محدوده اشتعال بودن ترکیب سوخت –هوا‬
‫– وجود یک منبع احتراق با انرژی کافی‬
‫– ادامه تماس بین منبع اشتعال و مخلوط هوا‪-‬سوخت‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫حریق مایعات‬
‫• نقطه اشتعال (‪: ) flash point‬‬
‫– پایین ترین درجه حرارتی که در آن بخارات قابل اشتعال تولید‬
‫می شود ‪.‬‬

‫• نقطه آتش گیری ‪:)Flame point )or fire point‬‬
‫– پایین ترین دمایی که بخارات کافی برای تداوم یک شعله کوچک‬
‫برای یک لحظه کوتاه تولید می شود‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫حریق گازها‬
‫• چگالی بخار‬
‫– وزن یک سوخت گازی شکل‬
‫– گازهای با چگالی بخار کمتر ازعدد یک‪ ،‬بسمت بال می روند ‪.‬‬
‫– گازهای با چگالی بخار بیشتر ازعدد یک‪ ،‬بسمت پایین حرکت‬
‫می کنند ‪.‬‬
‫– دانستن چگالی گازها به ما در دانستن جایی که مشتعل می شود‬
‫کمک خواهد کرد‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫حریق گازها‬
‫• ترکیبات سوخت‪-‬هوا فقط زمانی می سوزند که در غلظت‬
‫خاصی مخلوط شوند‪.‬‬
‫• محدوده اشتعال‪ /‬انفجار‬
‫– پایین تر از محدوده اشتعال‬
‫• سوخت بسیار کم = بسیار رقیق‬

‫– بالتر از محدوده اشتعال‬
‫• سوخت بسیار زیاد = بسیار غلیظ‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫‪BLEVE‬‬
‫• انفجار مایعات جوشان و‬
‫بخارات منبسط زمانی اتفاق‬
‫می افتد که یک مخزن حاوی‬
‫سوخت مایع تحت فشار‪ ،‬بیش‬
‫از اندازه گرم می شود ‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫‪BLEVE‬‬
‫• مراحل وقوع ‪: bleve‬‬
‫– مخزن ‪ ،‬گرم می شود ‪.‬‬
‫– فشار داخلی مخزن از حد تخلیه فراتر می رود‪ (.‬قابل تخلیه نمی‬
‫باشد ‪).‬‬
‫– مخزن بطرز وحشتناکی پاره می شود ‪.‬‬
‫– سوخت مایع با دمایی بالتر از نقطه جوش آزاد می شود ‪.‬‬
‫– مایع بسرعت به یک توده ابر مانند بخارات منبسط و سریع ‪،‬‬
‫تغییر شکل می دهد ‪.‬‬
‫– بخار در درون یک گلوله آتشین عظیم مشتعل می شود ‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫‪BLEVE‬‬
‫• این پدیده می تواند آتش نشانان و مردم عادی را مصدوم‬
‫کند ویا حتی بکشد ‪.‬‬
‫– گلوله آتشین در اثر اشتعال بخارات منبسط ایجاد می شود ‪.‬‬
‫– تکه های بزرگ مخزن به فاصله های دور پرتاب می شود ‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫شناخت دود(دود خوانی)‬
‫• پیدا کردن و دیدن دود و در اصطلح ” دود خوانی ”می‬
‫تواند به آتش نشانان در تشخیص سه نکته مهم کمک‬
‫کند‪:‬‬
‫– محل حریق کجاست‬
‫– حریق چه اندازه بزرگ است‬
‫– حریق به کجا در حال حرکت است‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫)شناخت دود(دود خوانی‬
‫• تعیین خواص کلیدی دود‬
‫– چهار خاصیت کلیدی دود ‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬

‫حجم دود‬
‫سرعت دود‬
‫غلظت دود‬
‫رنگ دود‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫)شناخت دود(دود خوانی‬
‫• عوامل موثر بر خواص دود ‪:‬‬
‫– اندازه سازه‬
‫– شرایط باد‬
‫– توازن گرمایی‬
‫– جریانات حریق‬
‫– روزنه های تهویه‬
‫– سیستمهای آبپاش خودکار‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫)شناخت دود(دود خوانی‬
‫‪• Determine the rate of change‬‬
‫– سوالت زیر را بپرسید ‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬

‫تغییرات رنگ دود‪ ،‬سرعت دود‪ ،‬حجم دود و غلظت دود چگونه است؟‬
‫این تغییرات در چه مسیر هایی است ؟‬
‫این تغییرات با چه سرعتی در حال انجام است؟‬
‫این تغییرات به چه چیزی درباره پیشرفت حریق اشاره دارد ؟‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫خلصه‬
‫• برای آتش نشان موفق شدن‪،‬باید رفتار حریق را بشناسیم‪.‬‬
‫• خواص جامدات‪ ،‬مایعات و گازها با هم متفاوت است‪.‬‬
‫• مثلث حریق و چهار ضلعی حریق ‪ ،‬شرایط مورد نیاز برای‬
‫اشتعال را فراهم می کند‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫خلصه‬
‫• هر یک از پنج طبقه حریق نیازمند روشهای اطفایی‬
‫خاص است ‪.‬‬
‫• شناخت چگونگی انتقال حرارت ‪،‬برای فهمیدن چگونگی‬
‫گسترش حریق لزم است‪.‬‬
‫• اکثر حریقها ‪ ،‬چهار مرحله حریق را می گذرانند‪.‬‬
‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

‫‪5‬‬

‫خلصه‬
‫• حریقهای مایعات‪ ،‬حریقهای گازها و حریقهای منازل هر‬
‫یک خصوصیات مخصوص به خود دارد ‪.‬‬
‫• ‪Flashover, rollover, backdraft‬و ‪thermal‬‬
‫‪ layering‬شرایطی هستند که جان آتش نشانان و‬
‫مصدومان را تهدید می کنند ‪.‬‬

‫ترجمه و تدوین ‪ :‬حسین جوینی‬

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful