P. 1
Revizija ciklusa prodaje

Revizija ciklusa prodaje

|Views: 799|Likes:
Published by eminanaomi

More info:

Published by: eminanaomi on Sep 14, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/17/2013

pdf

text

original

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA

Seminarski rad
Nastavni predmet: Analiza finansijskog izvještaja Tema: Revizija ciklusa prodaje

Student: Sinanović Emina II-1242/09 Zekić Josipa II-1247/09

Profesor: Doc.dr Predrag Jovićević

1

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA

Sadržaj
Uvod...............................................................................................................................3 1. Revizija.......................................................................................................................4 2. Svrha i ciljevi revizije................................................................................................8 3. Revizijski dokazi......................................................................................................10 4. Revizijski postupci...................................................................................................11 5. Radni papiri revizora................................................................................................13 6. Finansijska kontrola.................................................................................................14 7. Finansijska analiza...................................................................................................15 8. Zadaci i ciljevi finansijske analize...........................................................................17 9. Standardi...................................................................................................................19 10. Revizija ciklusa prihoda i prodaje..........................................................................20 11. Definisanje i priznavanje prihoda..........................................................................21 12. Procjena i faktori inherentnog rizika.....................................................................22 12.1. Faktori inherentnog rizika...............................................................................22 12.2. Složenosti i spornosti priznavanja prihoda......................................................22 12.3. Teškoće pri reviziji događaja i salda..............................................................23 12.4. Greške otkrivene u prijašnjim revizijama finansijskih izvještaja....................23 13. Pregled ciklusa prodaje..........................................................................................24 13.1. Glavne vrste poslovnih događaja....................................................................28 13.2. Računi finansijskih izvještaja na koju utiče ciklus prodaje.............................28 13.3. Vrste dokumenata i evidencija.......................................................................29 13.4. Glavni podaci..................................................................................................31 13.5. Glavna podjela dužnosti i moguće greške ili nepravilnosti.............................32 Zaključak......................................................................................................................34 L i t e r a t u r a.............................................................................................................37

2

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA

Uvod
Menadžment savremenog privrednog društva suočen je sa potrebom donošenja poslovnih odluka u vezi sa ostvarenjem poslovnih ciljeva. Sistem internog nadzora koji uključuje sve mjere pažnje usmjerene na sprečavanje grešaka prekomjernih troškova i prevare, provjerava i obezbjeđuje pouzdanost informacija. Ključni zadatak internog nadzora jeste da kontroliše sve dijelove preduzeća da li dosljedno redukuju poslovnu politiku usvojenu na početku poslovnog perioda kao i da o tome podnose informaciju menadžmentu privrednog društva. Za pojačano interesovanje za uspostavljanje internog nadzora razlog više su i prisustvo nelojalne konkurencije, povećane konkurencije i erozije poslovnog morala. Prapočeci revizorske službe nalaze se već krajem osamnaestog vijeka u Engleskoj koja se i smatra koljevkom revizije. Vremenom se širila i u drugim državama, a na našim prostorima se organizovano primjenjivala prvo na području Slovenije, Istre i Dalmacije, početkom dvadesetog vijeka. Prve revizije su rađene za zadruge, dok se mnogo kasnije pristupilo organizovanju i za nezadružne privredne organizacije (sredinom tridesetih godina dvadesetog vijeka). Kontrola i revizija su oblasti koje se u velikoj mjeri razlikuju, ali se i dopunjuju. Za uspješnost revizije je neophodna tekuća, solidna kontrola. Obje vrste delatnosti se mogu posmatrati sa mnogo aspekata, i prema njima izvršiti podjela, jer su one same po sebi kompleksne i djelatnosti koje obuhvataju sva područja poslovanja jednog privrednog sistema. Zahtjeve koje treba da ispune kontrola i revizija zavise od potreba korisnika njihovih informacija a mnoge od njihovih postupaka propisuju i zakoni. Revizija u osiguravajućim društvima se obavlja pod sličnim uslovima kao i kod drugih privrednih subjekata, osim što ima pojačanu kontrolu i nadzor koje vrši Narodna banka.

3

Eksterna revizijaPod eksternom revizijom se podrazumjeva ona revizija koju obavljaju spoljni organi. Lice koje sprovodi reviziju i odgovara za njegovu istinitost i objektivnost. u kome ga informiše o ciljevima.Kao i u slučaju kontrole. Preduzeće za reviziju šalje pismo o angažovanju svom klijentu pre početka revizije. nije propisana zakonom. obavjesti upravu preduzeća o svim utvrđenim slabostima i da prijedloge za njihovo prevazilaženje. u savremenoj stručnoj literaturi osnovna podjela se vrši prema organima revizije . tj. Međunarodnim standardima revizije (MSR) i Kodeksom etike za profesionalne računovođe.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 1. Ima uglavnom kolektivni karakter. intenzitetu. kao odjeljenje pod neposrednim rukovodstvom generalnog direktora (predsjednika kompanije).Revizija se obavlja na osnovu ugovora koji se zaključuje u pismenoj formi. periodu za koji se vrši. da učini dostupnim sve evidencije i odgovarajuće podatke revizoru.na internu i eksternu reviziju. prirodi i obimu posla koji treba da se obavi. kapitala i obaveza. podjela revizije se može izvršiti prema različitim kriterijumima: predmetu revizije. Karakter rada internog i eksternog revizora se u mnogome razlikuju ali imaju iste ciljeve . lica koja nisu zaposlena u preduzeću gdje se vrši revizija. Ona u većini zemalja. Cilj revizije finansijskih izvještaja je da omogući revizoru da izrazi mišljenje o tome da li su finansijski izvještaji po svim bitnim pitanjima sastavljeni u skladu sa MRS. Obaveze revizora su: da izradi izvještaj o reviziji. Zbog toga se ona obično i određuje kao funkcija provjere poslovanja jer predstavlja naknadno provjeravanje obavljenih poslovnih događaja koje se vrši na osnovu postojećih dokumenata. Najčešće se organizuje kao posebna funkcija u okviru preduzeća. Uspjeh revizije u velikoj mjeri zavisi od postojanja i funkcionisanja mehanizma kontrole. raspoloživom vremenu i drugo. za razliku od kontrole. 4 . Međutim. Revizija se u Zakonu o računovodstvu i reviziji definiše kao "ispitivanje računovodstvenih iskaza radi davanja mišljenja o tome da li oni objektivno i istinito prikazuju stanje imovine. kao i rezultate poslovanja pravnog lica". naziva se revizor. Interna revizija je ona revizija koju obavljaju lica zaposlena u privrednom subjektu koje je objekt revizije. da utvrde tačnost i integralnost knjigovodstvene evidencije. Kontrola i revizija se međusobno dopunjuju da bi se ostvario cilj adekvatnog nadzora nad poslovanjem privrednog subjekta. naglasi sve specijalne zahtjeve i drugo. da mišljenje o istinitosti i objektivnosti iskaza. Revizija Riječ revizija vuče porijeklo od latinskog glagola koji znači "ponovo vidjeti". Obaveze klijenta su: da sastavi računovodstvene iskaze u skladu sa zakonima. Revizija se obavlja u skladu s Zakonom o računovodstvu i reviziji. kao i u našoj. odnosno njenom decentralizacijom. da se stara o vođenju adekvatnih računovodstvenih evidencija.da ocijene i podnesu izveštaj o finansijskim iskazima i pouzdanosti njihovih podataka. pa njeno osnivanje zavisi od potrebe i odluka odgovarajućih organa upravljanja što je u direktnoj zavisnosti sa veličinom i složenošću preduzeća. Neki autori nazivaju reviziju čak i "naknadna kontrola" ili "kontrola kontrole".

Revizija može da se definiše kao sistematičan pregled poslovnih knjiga i računovodstvenih izvještaja izvršen od strane revizora i eksperata sa ciljem da se izrazi kompetentno. kontrola inflacije i uravnoteživanje platnog bilansa. 2) mnogobrojni pojedinci su poveravali svoje ušteđevine korporacijama (kupovinom akcija). Ona su prvo stvorila unutrašnju kontrolu koja je objezbeđivala stalan pravilan tok poslovanja u preduzeću. složenosti i dugotrajnosti (poslovi jednog revizijskog angažmana mogu da traju do jedne godine)i troškovima koje obavljanje revizije uzrokuje. istinitosti i tačnosti istih. Sistematskim sagledavanjem poslova mogu da se smanje troškovi angažovanja i podigne efikasnost rada cjeline. dnevnik.). Glavni razlozi za nastanak ove revizije su: 1) stvaranje korporativnih oblika preduzeća. Racionalizacija poslova revizije je u interesu i korisnika izvještaja i revizora. Kroz pregled poslovne dokumentacije i postupaka obrade istih revizor sagledava da li je stanje u dokumentaciji adekvatno prenijeto u poslovne knjige (naloge za knjiženje. kao oblika nadzora nad poslovanjem. Svi ovi razlozi su uslovili da se u prvi plan istakne pitanje kako dobiti jemstvo da su iskazani podaci u finansijskim izvještajima realni i korektno prezentirani. glavnu knjigu. a rješavao se i problem nezaposlenosti. a bio im je potreban uvid u korišćenje investiranog kapitala i očekivani prinos. - 5 . na šta je odgovor dat u reviziji izvršenoj od strane nezavisnih javnih računoispitivača. Razlog za planski pristup i osmišljavanje treba tražiti u kompleksnosti. Ova definicija se bazira na sljedećim bazičnim odrednicama: sistematičan pregled poslovnih knjiga. je bio uslovljen razvojem privrede koji je doveo do stvaranja krupnih preduzeća koja nisu mogla samostalno da kontrolišu sva zbivanja u okviru svoje djelatnosti. pomoćnu evidenciju. a zatim uvela i eksterne organe koji su povremeno provjeravali da li te kontrole rade u skladu sa postavljenim ciljevima. 3) ostvareni značajan prihod od poreza na profit korporacija je za državu značio veliki fiskalni prihod.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Njen nastanak. Revizor pregleda informativnu dokumentaciju koja je formirana i kompletirana za dokumentovanje poslovnih događaja. stručno i nezavisno mišljenje o ispravnosti.Posao revizije je posao koji zahtjeva planiranje u fazi pripreme i neposrednog obavljanja revizije. koji su nastali od kapitala mnogobrojnih investitora (akcionara) i koji često kontrolišu velike ekonomske resurse širom svijeta. itd.

Nužno je konsultovati : • • • da li su računovodstveni izvještaji sastavljeni i dostavljeni na uvid revizoru. itd. domaćim i međunarodnim računovodstvenim standardima. da li se u njima može formirati i iznijeti revizorsko mišljenje. kalkulacija.. itd. Kompetentno i stručno mišljenje je preduslov za revizorski posao. aktuarima.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA - pregled računovodstvenih izvještaja. u svim pitanjima vezanim za angažovanje. i da su u postupku revizije ispoštovana tri osnovna standarda revizije: reviziju treba da obavlja osoba ili osobe koje imaju odgovarajuće tehničko i stručno obrazovanje za obavljanje revizije. revizor treba da iznese svoje ubjeđenje bez mogućnosti da bilo koja okolnost utiče na njega da se slobodno izjasni o finansijskim izvještajima. U našim uslovima to su : bilans stanja. izvještaj o promjenama na kapitalu i odgovarajući aneksi. Nezavisno mišljenje je preduslov da mišljenje ima reputaciju kod potencijonalnih korisnika. finansija. bilans tokova gotovine.. Drugim riječima. 6 - - - . u poslovima obavljanja revizije revizor. da li su svi računovodstveni izvještaji sastavljeni u skladu sa propisima.. informatičarima.. da li računovodstveni izvještaji reprezentativno odražavaju stanje u poslovnoj dokumentaciji i poslovnim knjigama.Revizori rade sa povećanom profesionalnom pažnjom koja u takvom stepenu nije karakteristična za druge stručne poslove. To je lice koje preuzima završnu odgovornost za reviziju i rezultate revizije.je specijalista za odgovarajuću užu stručnu oblast koji obavlja odgovarajuće uskostručne poslove.Pored pregleda poslovne dokumentacije i poslovnih knjiga revizor treba da pregleda i računovodstvene izvještaje. Revizor je stručno lice koje u skladu sa kodeksom profesionalne etike revizora obavlja poslove pregleda poslovnih knjiga i druge specijalizovanje revizorske aktivnosti u funkciji davanja mišljenja o računovodstvenim izvještajima. planiranja. Obezbjeđuje se time da visina revizorove naknade za posao ne smije biti uslovljeno vrstom mišljenja. Ekspert. stručnjacima za porez. ili revizori u djelu koji se odnosi na iznošenje stavova i mišljenja moraju da budu i ostanu nezavisni. Poslovi revizije su elitni ekspertski poslovi u oblasti računovodstva. ili revizori moraju uvijek da postupaju s dužnom profesionalnom pažnjom. Najčešće se radi o računovođama.

. dvostrukog obuhvatanja itd. rizika neobuhvatanja nekih događaja. sa međunarodnim standardima računovodstva. tačnosti računarskih procedura. da bi se utvrdio stepen podudarnosti između izjave i utvrđenih kriterija. To podrazumijeva da računovodstveni izvještaji objektivno iskazuju rezultate i posljedice poslovnih događaja i da su sve računske operacije tačno obavljene. Istinitost i tačnost.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA - Ispravnostje aspekt kojim se utvrđuje usaglašenost računovodstvenih izvještaja sa pozitivnim zakonskim propisima.U nekim slučajevima postoje ograničenja u poslu revizora tako da nije uslijed toga u mogućnostima da iskaže apsolutan i bezuslovan stav. računovodstveni izvještaji daju istinit i fer pregled. Razlog za odsustvo apsolutne pouzdanosti. u svim značajnim aspektima. Revizor izražava svoje mišljenje u formi fraza . internom regulativom i uobičajenom poslovnom praksom i procedurom.su aspekti kojima se potvrđuje da između računovodstvenih izvještaja i stvarnog stanja u preduzeću nema materijalno bitnih razlika. ili računovodstveni izvještaji predstavljaju istinito. Revizorsko uvjeravanje nije apsolutno već izražava visok nivo pouzdanosti. u vezi sa izjavama o poslovnim aktivnostima i događajima. - Opšteprihvatljiva definicija revizije bila bi ona koju je dao Komitet za osnovne revizorske koncepte Američkog udruženja računovođa: Revizija je sistematičan postupak objektivnog prikupljanja i procjena dokaza. stanje preduzeća.. kao i prezentiranje rezultata zainteresovanim korisnicima. 7 . Aktivnosti na poslovima revizije revizora treba da omogući da zauzme i izloži svoje mišljenje o računovodstvenim izvještajima. Revizorsko mišljenje povećava kredibilitet raačunovodstvenih iskaza.

Vlasnik ima interese da rezultati budu realni i da se dijeli kao dividenda samo ono što je za raspodjelu bez ugrožavanja osnove kapitala preduzeća. Revizorsko mišljenje je bitno za mnogobrojne korisnike. Nastala je u vrijeme poslije industrijske revolucije kada je nastalo razdavanje funkcije vlasnika preduzeća od funkcije menadžera preduzeća. Svrha i ciljevi revizije Veoma se često postavlja pitanje: Čemu služi revizija. Menadžer ima više informacija o poslovanju preduzeća od vlasnika. Centralna svrha revizije je da se obezbijedi nezavisna potvrda vlasnicima preduzeća da su oni koji upravljaju tim preduzećem ostvarili efekte koji odgovaraju stanju u finansijskim izvještajima. Kada jedno lice nije bilo vlasnik i onaj koji rukovodi preduzećem nastali su sukobi interesa. Iako revizor preduzeća podnosi mišljenje i izvještaj akcionarima. Zajmodavce. Poslovne partnere. Analitičare i savjetnike. Javnost. Vladu. Namjena revizorskog mišljenja je da finansijskim izvještajima podigne nivo kredibiliteta i vjerodostojnosti u okviru preduzeća i van njega. Na kraju krajeva. Menadžer ima interese da poboljša ili frizira rezultate poslovanja. Funkcija revizora je da pripremi i prezentira nezavisno stručno mišljenje o tome da li su finansijski izvještaji koje podnosi menadžer preduzeća istiniti i objektivni.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 2. on treba da ima na umu da ostali mogu s osnovom da se oslone na njegovo mišljenje i izvještaje. Revizorsko mišljenje u razvijenim tržišnim privredama može da interesuje: • • • • • • • Dioničare. Radnike (insajdere). 8 . U svakoj prilici kada se podnosi izvještaj postoji pitanje realnosti istih i pitanje ugrožavanja interesa vlasnika. Cilj revizije finansijskih izvještaja je da omogući revizoru izražavanje mišljenja o tome da li su isti u svim značajnim pitanjima sastavljeni u skladu sa uobičajenim standardima finasijskog izvještavanja. Svrha revizije je da revizor omogući iznošenje mišljenja o finansijskim izvještajima. on organizuje sastavljanje računovodstvenih izvještaja i na skupštinama vlasnika upoznaje vlasnike o rezultatima poslovanja. Tek poslije toga mogu da se donose odluke o prihvatanju ili neprihvatanju finansijskih izvještaja. ili Zašto je potrebna revizija? Činjenica je da je nastala u kapitalizmu koji se karakteriše racionalizacijom svih troškova i ekonomičnošću poslovanja.

Drugi aspekt je nagrada rukovodstva ili menadžmenta preduzeća. pozitivne propise. jer revizor mora da bude kompetentan i odlično poznaje: • • • finansijsko računovodstvo. Da bi se ocijenilo ispunjenje zadatka menadžmenta neophodno je neutralno mišljenje revizora. I na kraju. može se očekivati da će revizori biti odgovorni i za finansijske i nefinansijske informacije i performanse. Taj skepticizam je doziran prema stepenu procijenjenog rizika. Uvjeravanje revizora je u određenim razumnim granicama. Nadalje. znači da je rezultat iskazan u finansijskim izvještajima poslije poziitivnog mišljenja revizora realno disonibilan za raspodjelu i isplatu dividende. Vrlo je vjerovatno da će pored standardnih finansijskih u doglednoj budućnosti postojati i izvještaji menadžmenta. Uslovi za obavljanje poslova revizije je posjedovanje velikog i kvalitetnog stručnog znanja. Isto tako. izvještaji generalnog menadžera o vođenju preduzeća sa svim relevantnim aspektima područjima. Ono što je bitno korisnik revizorskog mišljenja ne može da uvjerenje revizora o stanju u neposrednoj prošlosti u budućnosti shvata u apsolutnoj formi. cilj revizije je da svim eksternim subjektima da dovoljno uvjerenja da su finansijski izvještaji u svim bitnim pitanjima realan odraz stanja u poslovanju preduzeća. Menadžeri od vlasnika preuzimaju preduzeća sa ciljem da ostvare odgovarajuće efekte. 9 . onda. u poslovanju preduzeća mogu nastupiti u kratkom roku nagle promjene koje radikalno mogu promijeniti situaciju i bonitet preduzeća. Takvim pristupom revizijske profesije obezbjeđuje se viši nivo pouzdanosti finansijskog poslovanja i izvještavanja. Ali. standarde računovodstva i revizije u najmanjoj mjeri koliko to poznaje najstručniji od njegovih klijenata. Stanje u preduzećima i ostvareni uspjeh u poslovanju podložan je svakodnevno promjenama. Iz tih razloga i mišljenje revizora treba prihvatiti sa izvjesnim stepenom uvjeravanja da će u budućem periodu od godinu dana poslovanja preduzeća imati sličnosti sa poslovanjem koje oslikava finansijski izvještaj i revizorsko mišljenje za protekli period. revizor mora da ima sposobnost donošenja pravovremenih i valjanih odluka koji se odnose na posao revizije koji obavlja.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA To. U svome poslovanju mora da pristupa sa prilazom profesionalnog skepticizma. To je aspekt. Revizor treba da posjeduje i odgovarajuće vještine koje su specifične za revizijski rad.

Revizijski dokazi Prema Međunarodnim standardima revizije. Suprotno. Procjena količine dokaza koja se može smatrati dovoljnom za formiranje mišljenja o finansijskim izveštajima klijenta je rezultat subjektivnog rasuđivanja revizora.Relevantnost dokaza može da postoji jedino ako je dokazni materijal pouzdan. ona mora zadovoljiti sljedeće kriterijume: a) dovoljnost b) relevantnost i c) pouzdanost. na primjer. Različite informacije nemaju isti stepen pouzdanosti. 2) dokazi koje revizor kreira vlastitim istraživanjem je pouzdaniji od dokaza koji su pribavljeni iz drugih izvora. 10 . Dovoljnost. Relevantnost. 3) dokumentovani revizijski dokaz je pouzdaniji od usmenog izlaganja. nekonzistentnost dokaza prikupljenih iz jednog izvora sa dokazima iz drugih izvora smanjuje njihovu pouzdanost. 4) revizijski dokaz je pouzdaniji ukoliko su dijelovi dokaza koji su prikupljeni iz različitih izvora.Pod relevantnošću revizijskih dokaza se podrazumijeva mogućnost dokaza da utiču na revizijsko mišljenje. Informacija se može smatrati revizijskim dokazom samo ako je u stanju da rasvjetli da li su računovodstvene informacije (u smislu tvrdnji u finansijskim izvještajima) istinite i objektivne.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 3. Pouzdanost. međusobno saglasni.Dovoljnost dokaza je kvantitativno obijeležje tj. mjerilo obima pribavljenih dokaza. revizijski dokaz predstavlja informacije koje je revizor pribavio u vezi sa izvođenjem zaključaka na kojima se zasniva mišljenje revizora. Da bi se neka informacija mogla smatrati dokazom.daleko pouzdaniji od prodajne fakture). Osnovna pravila u vrednovanju pouzdanosti dokaza su sljedeća: 1) revizijski dokaz iz eksternih izvora je daleko pouzdaniji od dokaza iz internih izvora (izvod banke o stanju na računu klijenta revizije je.

Koristi se za prikupljanje revizijskih dokaza ukoliko postoji dokumentacioni dokaz o poslovnim događajima. Revizijski postupci Postupci koje revizor razvija sa ciljem prikupljanja revizijskih dokaza nazivaju se revizijski postupci. b) Posmatranje. c) ispitivanja (i konfirmacije). dokumenata i materijalnih sredstava preduzeća klijenta. prisustvo inventaru). uključujući i istraživanje fluktuacija. a) Inspekcija.Inspekcija predstavlja pregled (lični uvid) računovodstvene evidencije.Analitički postupci »obuhvataju analizu značajnih pokazatelja i trendova. b) posmatranja. d) ponovnog izvođenja (i računske kontrole) i e) analitičkih postupaka.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 4.Posmatranje se sastoji od prisustvovanja izvođenju aktivnosti drugih osoba. d) Ponovno izvođenje.Ispitivanje uključuje usmeno ili pismeno prikupljanje informacija od stručnih lica u okviru ili van preduzeća. kod posmatranja revizor samo nadgleda aktivnosti. Konfirmacija je specifična forma ispitivanja koja omogućuje revizoru da prikupi informacije direktno od nezavisnih izvora izvan organizacije klijenta. Za razliku od inspekcije koja predstavlja ličnu proveru od strane revizora. Posmatranje se koristi za provjeru funkcionisanja internih kontrola.« Ovdje je važno napomenuti da analitički postupci nisu direktan dokaz o postojanju pogrešnih iskaza u finansijskim izvještajima već samo ukazuju na povećan rizik postojanja pogrešnih knjiženja. Aktivnosti na prikupljanju revizijskih dokaza se prema namjeni mogu grupisati u dve kategorije revizijskih testova. i to prije svega one iza kojih ne ostaje trag u dokumentaciji koji revizor može naknadno verifikovati (npr. 11 . Revizor prikuplja revizijske dokaze kombinovanjem postupaka: a) inspekcije. e) Analitički postupci. c) Ispitivanje i konfirmacija. kao i izvođenje kontrolnih postupaka radi ličnog uvida revizora u njihovu efektivnost.Ponovno izvođenje je postupak provjere računske tačnosti podataka iz izvornih dokumenata i računovodstvenih evidencija i tačnosti usaglašavanja evidencije ponovnim računanjem od strane revizora (što predstavlja računsku kontrolu).

kao i funkcionisanja sistema internih kontrola tokom čitavog perioda. da li je taj sistem struktuiran na način koji je pogodan za sprečavanje ili otkrivanje i ispravku materijalno znaćajnih grešaka. 2) provjera stanja na računima (testovi detalja) i 3) analitički postupci. tj.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA To su: 1) kontrolni testovi i 2) suštinski testovi Kontrolni testovi se vrše radi dobijanja revizijskih dokaza o efikasnosti strukture sistema interne kontrole. 12 . Suštinski testovi su provjere koje se vrše u cilju pribavljanja revizijskih dokaza radi otkrivanja materijalno znaćajnih grešaka u finansijskim izvještajima. Postoje dvije vrste ovih testova: 1) provjera poslovnih događaja (transakcija).

Tekući dosije sadrži dokumente koji imaju značaj samo za tekuću reviziju. 3) kao dokaz da je revizija obavljena u skladu sa MSR. Stalni dosije treba da sadrži dokumente iz prethodnih revizija kod određenog klijenta koje se mogu koristi kao izvor informacija i u tekućoj reviziji. Obim radnih papira treba da bude toliki da obuhvati ono što bi omogućilo nekom drugom revizoru (koji nema iskustva u reviziji datog klijenta) da razumije obavljeni posao. 2. 4) pomažu u nadzoru. 5) za konačno formiranje mišljenja. · Standardizacija i automatizacija radnih papira · Korišćenje dokumentacije pripremljene od strane klijenta Organizacija radnih papira: 1. Radni papiri revizora Radni papiri (dokumentacija) predstavljaju »materijal koji revizor prikuplja ili priprema u toku obavljanja revizije.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 5. 2) služe za evidentiranje revizijskih dokaza. ali da radni papiri ne budu previše detaljni. Obaveze revizora u pogledu radnih papira regulisana su Međunarodnim standardom revizije . Stalni dosije. pregledu i koordinaciji posla. Namjena radnih papira: 1) pomažu u planiranju i obavljanju revizije (npr. radni papiri prethodnih revizija). Tekući dosije. 13 .

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 6. Pri ovoj kontroli posebna pažnja se obraća na činjenice: 1) da li se koriste novčana sredstva u poslovanju preduzeća u skladu sa zakonom i aktima poslovne politike preduzeća. Prije svakog disponiranja novčanih sredstava vrši se kontrola novčanih dokumenata. U okviru finansijske kontrole vrši se i kontrola racionalne upotrebe novčanih sredstava. Finansijska kontrola predstavlja aktivnost kojom se potvrđuju činjenice da finansijska politika. Za vršenje finansijske kontrole organizuju se posebni konkretni organi u kojima rade visokokvalifikovani stručnjaci. Kontrola može da ima kako interni tako i eksterni karakter. i 2) da li se koriste novčana sredstva racionalno u svim fazama procesa reprodukcije. Prilikom finansijske kontrole provjerava se: poštovanje zakona i drugih propisa u vezi korišćenja finansijskih sredstava. ispravnost obračunavanja i plaćanja poreza. 14 . naplati potraživanja od kupaca. Sferu finansijske kontrole čine praktično sve operacije koje se vrše uz korišćenje novca. otkrivanje i objektivno ispitivanje moguće odgovornosti menadžmenta i dr. Eksternu kontrolu vrše razni inspekcijski i drugi državni organi. rokovima dospjeća obaveza i izmirenja prema dobavljačima. marketing i menadžment postižu postavljene ciljeve ili se otkrivaju finansijski problemi (kritična neusaglašenost izmjenu željenog i tekućeg stanja). raspodjela prihoda privrednih subjekata. Finansijska kontrola Finansijska kontrola predstavlja skup mjera i aktivnosti za provjeru djelatnosti preduzeća u finansijskom smislu uz primjenu specijalnih formi i metoda. Postoje dva tipa finansijskih problema: a) kada se ne ostvaruju postavljeni finansijski ciljevi. provjera ispravnosti vođenja računovodstva. i b) kada se ne koriste postojeće tržišne mogućnosti. blagajničkom poslovanju preduzeća i sl. Finansijska kontrola je forma kroz koju se realizuje kontrolna uloga finansijske funkcije preduzeća. raspolaganje budžetskim sredstvima (budžetska kontrola). Finansijska funkcija preduzeća određuje namjenu i sadržaj finansijske kontrole. U okviru finansijske kontrole posebno treba voditi računa o pribavljenim i izdatim instrumentima osiguranja plaćanja. Internu kontrolu vrše sopstvene kontrolno-nadzorne službe i dr. banke i druge institucije. finansijsko stanje.

Druga etapa analize je “prethodni pregled knjigovodstvenih obračuna”. e) prognozira položaj preduzeća na tržištu kapitala i dr. Finansijska analiza Finansijska analiza se bavi analizom finansijskog stanja preduzeća i mogućnostima promjena u željenom pravcu. Cilj pripremne etape je da se donese odluka o svrsishodnosti analize finansijskog izveštaja. a u cilju utvrđivanja vjerovatnih grešaka i trendova i djelovanja u pravcu njihovog pomjeranja u željenom pravcu. Finansijskom analizom se stavljaju u odnos raspoloživi podaci i informacije u cilju produbljenijeg saznanja o značajnim faktorima. Na ovaj način se uvećava korisnost raspoloživih podataka. Ove zaključke razmatraju revizorske firme. Za obavljanje složenih finansijskih analiza koriste se složenije matematičke metode. i to: a) ekspres-analiza finansijskog stanja i b) detaljna analiza finansijskog stanja. c) prognozira perspektivno finansijsko stanje preduzeća. jer se preko njih dublje spoznaje sadašnje stanje preduzeća i procjenjuje buduće. Znatan dio analize vrši se stavljanjem u odnos određenih vrijednosti iz bilansa stanja i bilansa uspjeha. Razlikuju se standardni i nestandardni revizorski zaključak. a) Ekspres-analiza se vrši kroz tri etape: 1) pripremnu etapu.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 7. Postoje dve etape analize. d) otkriju dostupni izvori sredstava i ocijeni mogućnost i svrsishodnost njihove mobilizacije. Ova etapa počinje sa upoznavanjem sa revizorskim zaključkom. Standardni revizorski zaključak predstavlja pripremljen unificiran i kratak dokument koji sadrži pozitivnu ocijenu revizora ili revizorske firme o vjerodostojnosti pojedinih informacija u izveštaju i njihove podudarnosti sa važećim normativnim dokumentima. 15 . 2) prethodni pregled knjigovodstvenog obračuna i 3) ekonomski referat i analizu obračuna. Nestandardni revizorski zaključak je obično obimniji od standardnog i po pravilu sadrži neke dopunske informacije koje mogu poslužiti korisnicima obračuna. b) ocijeni mogući i svrsishodan tempo razvoja preduzeća sa pozicije njegovog finansijskog obezbjeđenja. Finansijska analiza predstavlja način sakupljanja i korišćenja informacija finansijskog karaktera sa ciljem da se: a) ocijeni tekuće finansijsko stanje preduzeća.

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Cilj te etape je da se ocijene uslovi rada u obračunskom periodu. Treća etapa ekspres-analize je ''ekonomski referat i analiza obračuna''. Njen cilj je opšta ocijena rezultata privredne aktivnosti i finansijskog stanja preduzeća. kao i kvalitativne promjene u imovinskom i finansijskom položaju preduzeća. da se odrede tendencije osnovnih pokazatelja djelatnosti. Detaljna analiza finansijskog stanja. vrši se sa većim stepenom detaljizacije u interesu različitih korisnika. 16 . u odnosu na ekspres-analizu.

Kritični nesklad izmjenu željenog i realnog finansijskog stanja predstavlja finansijski problem. U finansijskoj analizi razlikuju se pokazatelji ekonomskog efekta i ekonomske efikasnosti. Zadatak finansijske analize je: 1) ocjena aktive preduzeća i izvora njegovog finansiranja. Kod ocjene kratkoročne perspektive polazi se od likvidnosti i solventnosti. Ekonomski efekat je apsolutni pokazatelj koji karakteriše rezultat djelatnosti. 4) analiza sistema kontrole stanja i efikasnosti korišćenja finansijskih resursa.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 8. Ekonomska efikasnost je relativni pokazatelj koji upoređuje dobijeni efekat sa troškovima ili resursima koji su korišćeni za postizanje tog efekta. Solventnost je sposobnost da se blagovremeno i u punom obimu izvrše dospjele obaveze. Preduzeće redovno vrši analizu svog finansijskog rezultata. 3) ocjena izvora dopunskog finansiranja. gotovina). Komponente tog rezultata treba da se analiziraju posebno. Izmjenu željenog i stvarnog stanja može da nastupi nesklad. Takav pokazatelj već može da se koristi u prostorno-vremenskim upozorenjima. Ovaj rezultat pokazuje uticaj finansijskih odluka na čist rezultat preduzeća. Stepen likvidnosti određuje se trajanjem vremenskog perioda u toku koga ta transformacija može da bude ostvarena po cijenama približnim prosječnim tržišnim. robnih krediti. Pod likvidnošću neke aktive podrazumijeva se njena sposobnost da se trasformiše u novčana sredstva. Finansijski rezultat je razlika između finansijskih prihoda i rashoda. 2) ocjena veličine i sastava resursa potrebnih za održavanje postignutog ekonomskog potencijala preduzeća i proširivanje njegove djeletnosti. Zadaci i ciljevi finansijske analize Finansijsko stanje preduzeća može se ocjenjivati sa tačke gledišta dugoročne i kratkoročne perspektive. 17 . Uspješnost ekonomske svrsishodnosti funkcionisanja preduzeća mjeri se apsolutnim i relativnim pokazateljima. i 6) ispitivanje rizika koji nastaje sa datim izvorima sredstava. Elementi i uzroci dobijenog rezultata su veoma raznorodni. 5) proučavanje forme finansiranja (dugoročni i kratkoročni krediti.

Takav pristup omogućava sakupljanje podataka za kasnija istraživanja. pri čemu kod prognoziranja treba ostvariti dijagnostiku stanja ustanovivši uzrok pojave problema. planovi. 5) dopunske informacije (analitički računi. Korišćenje ovog metoda je moguće kod pronalaženja novih tržišta. Jedan od njegovih principijelnih aspekata je sveopštost.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Kao izvori finansijskih problema mogu da se pojave: a) finansije i finansijski menadžment kao takvi. Ta sveopštost pretpostalja korišćenje cjelishodnog znanja o objektu. Morfološki prilaz je povezan sa strukturnim uzajamnim vezama među objektima. Za vrijeme opštesistemske analize može da se koristi metod morfološke analize. Osnovu informacijskog obezbjeđivanja sistema finansijske analize čini bilo koja informacija finansijskog karaktera: 1) knjigovodstveni obračun. 2) izveštaji finansijskih organa. reklamacije. Prednost ovog metoda se sastoji u tome što je ostvarljiv pri prisustvu malog obima informacija o problemu koji se proučava.). 3) informacije institucija bankarskog sistema. Pri korišćenju morfološkog pristupa svi subjekti se dijele na grupe. 18 . sredstva proizvodnje. b) narušavanje i problemi sistemskog karaktera: tehnologija. upravljanje personalom. Analiza informacija može da se vrši u cilju: 1) kontrole i dijagnostike stanja. Finansijskoj analizi treba da prethodi opštesistemska analiza. pojavama i koncepcijama. i 2) prognoziranja razvoja preduzeća. od kojih se svaka podvrgava detaljnom proučavanju. dokumentacija prihoda-rashoda i dr. otsustvo kontrole i dr. 4) informacije sa berzi. Ovaj metod se najčešće koristi kod prognoziranja mogućeg ishoda fundamentalnih istraživanja.

kao i preduzeća u kojima vrše reviziju . Postoje jugoslovenski standardi. na osnovu koga se sastavljaju. prihvatiti obrazloženja iz finansijskih izveštaja. posmatranja i raspitivanja. b) Standardi koji se odnose na obavljanje rada podrazumevaju adekvatan plan rada. i unijeti u izvještaj mišljenje o finansijskim izvještajima ili tvrdnju da se mišljenje ne može izraziti (razlozi moraju da se iznesu u tom slučaju). Prema njima standardi mogu biti: a) Opšti standardi zasnovani su na nezavisnosti i nepristrasnosti revizora u pogledu stavova o predmetima revizije. detaljno proučavanje i ocjena interne kontrole i pribavljanje kompetentnih dokaza putem inspekcije. već i da li je ispitivanje. c) Standardi koji se odnose na izveštavanje podrazumijevaju da su izvještaji sačinjeni prema standardnim principima (i provjeru da li su oni konzistentno primijenjeni). njihova vrijednost ne zavisi samo od toga da li su prilikom njihovog sastavljanja poštovani određeni zahtjevi. revizorskoj stručnosti (ovlašćenosti). 19 . profesionalnoj etici i pružanju dužne profesionalne pažnje. izvršeno u skladu sa standardima revizije. Standardi treba da omoguće što bolje poslovanje revizorskih kuća. Njihova primjena omogućava postizanje i održavanje jednoobraznog visokog kvaliteta revizorskog rada kroz njihovu praktičnu i teorijsku obučenost. većom ažurnošću i drugo. Standardi Pošto revizorski izveštaji predstavljaju završni čin u radu eksternih revizora. da reviziju mogu obavljati sa pažnjom i profesionalnim rasuđivanjem.poboljšanjem efikasnosti poslovanja i smanjenjem troškova. što treba da isključi svaku nemarnost ili materijalni propust revizora. jer bi njihova primjena omogućila upoređivanje izvještaja iz naše zemlje sa izveštajima iz inostranstva i lakšu međunarodnu komunikaciju. a standardi koje je izdao Komitet za reviziju (AICPA) prihvaćeni su kao međunarodni. ako se slažu sa revizorskim nalazima. Međunarodni standardi su posebno značajni.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 9.

veletrgovačke i uslužne organizacije. U istom ovom dijelu rada govori se o revizorskoj procjeni kontrolnog rizika. Rad započinje pregledom temeljnih načela priznavanja prihoda. Zatim slijedi objašnjenje posebnih faktora koji utiču na procjenu inherentnog rizika ciklusa prodaje. Ta podjela omogućava revizoru prikupljanje dokaza ispitivanjem povezanih poslovnih događaja od njihovog nastanka pa do krajnje evidencije u dnevniku. Praktični ciklus prodaje i ciklus nabave svih organizacija su dva najvažnija računovodstvena ciklusa koji utiču na finansijske izvještaje. Nakon toga daje se pregled ciklusa prodaje. U ovom se poglavlju za procjenu inherentnog i kontrolnog rizika ciklusa prodaje primjenjuju opisana načela i tehnike iz prijašnjih poglavlja. U vezi sa procjenom govori se o postupku odlučivanja revizora. pomoćne i glavne knjige. 20 . Revizija ciklusa prihoda i prodaje Revizori obično cjelokupan informacijski sistem preduzeća dijele u cikluse poslovnih događaja.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 10. Ciklus prodaje usmjerava se na prodaju robe i usluga. U ovom radu opisan ciklus prodaje može se jednako dobro primjeniti na proizvodne.

kao što su izgradnja ili odbrana. Elements of Financials Statements) (CON&) definiše prihod kao: .5. FASBov Standard o načelima finansijskog računovodstva br. preduzeće prima novac ili potraživanja za određenu robu ili uslugu. FASB-ov standard o načelima finansijskog računovodstva br. 21 ..UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 11.6. Pored toga. Priznavanja i mjerenja u finansijskim izvještajima (FASB Statement of Businnes Enterpises) CON5) čl. izvršavanjem usluga ili drugih aktivnosti koje čine osnovno ili najvažnije poslovanje preduzeća. Prihod se smatra zarađenim u trenutku kada je preduzeće završilo postupak zarađivanja.6. za reviziju ciklusa prodaje revizor mora poznavati politiku priznavanja prihoda.priljev ili drugo povećanje imovine preduzeća ili smanjenja obaveza (ili spoj jednog ili drugog) nastalih opremom ili proizvodnjom robe. Definisanje i priznavanje prihoda Na početku rada daje se kratak pregled priznavanja prihoda jer se ciklus prodaje ne može revidirati bez poznavanja načela na kojima se temelji. ali u nekim područjima. Politika priznavanja prihoda preduzeća utiče i na obračunavanje poslovnih događaja u finansijskim izvještajima. Uopšte. Poslovni događaj koji stvara prihod obično se sastoji od prodaje proizvoda ili izvršavanja usluga. što uglavnom znači da je proizvod otpremljen ili da je usluga izvršena. ako se želi pozitivno mišljenje revizora. Prema tome. Većina preduzeća priznaje prihode u kratkom razdoblju. priznavanje prihoda može trajati nekoliko godina.83) propisuje da se prihod prije priznavanja (evidencije) mora realizovati i zaraditi. za obećanje da će se novac platiti ili za drugu imovinu koja se može pretvoriti u novac." Prihod se procjenjuje zamjenskom vrijednošću određene robe i usluga. elementi finansijskih izvještaja (FASB Statment of Financial Accouting Concepts No. prihod se mora priznavati u skladu sa računovodstvenim načelima. Prihod se realizuje u trenutku kada se proizvod ili usluga zamjenjuje za novac. Pod potraživanjem novca obično se misli na izdane trgovačke račune .

Faktori djelatnosti utiču neposredno na revizorsku procjenu inherentnog rizika u odnosu na ciljeve kao što su odobrenje i procjena. na povrat prodanih proizvoda te na finansijske i proizvodne obaveze. Faktori inherentnog rizika koji mogu uticati na ciklus prodaje jesu: • • • • • faktori djelatnosti. Ako faktori djelatnosti postoje. veliki broj djelatnosti podliježe još jačim propisima koji mogu ograničiti njihovo poslovanje. nivo konkurencije unutar djelatnosti i stope tehnoloških promjena u djelatnosti mogući su uzroci grešaka u ciklusu prodaje.2. Konačno. kao što je zamrzavanje cijena. Naprimjer. Priznavanje prihoda od dugoročnih ugovora o izgradnji. Faktori inherentnog rizika razvrstavaju se u tri skupine : faktori uprave. Procjena i faktori inherentnog rizika Istraživački ciklusi prodaje revizor razmatra faktore inherentnog rizika koji mogu uticati na poslovne događaje u vezi sa prihodima i primanjima koji se obrađuju u ciklusu i račune finansijskih izvještaja na koje poslovni događaji utiču. uslove kreditiranja te garancije na proizvode. što može biti uzrok poslovnim gubicima i smanjenju prihoda. Iako zanonodavstvo reguliše sve djelatnosti radi omogućavanja nelojalnog načina trgovanja. na prodaju neke djelatnosti može uticati nivo državnog regulisanja. ako je u nekoj djelatnosti smanjena potražnja proizvoda. pogreške otkrivene u prijašnjim revizijama finansijskih izvještaja. Faktori uprave su sveprožimajući i vjerovatno utiču na sve računovodstvene cikluse. uprava može pokušati iskriviti istiniti prikaz finansijskih izvještaja.1. Isto tako. neka preduzeća knjiže priznavanje prihoda na složeniji način. Isto tako. složenosti i spornosti pitanja priznavanja prihoda. preduzeće se može suočiti sa smanjenjem prihoda od prodaje. konkurencija unutar djelatnosti može uticati na politiku cijena. 12. Složenosti i spornosti priznavanja prihoda Za većinu preduzeća priznavanje prihoda nije najvažniji problem jer se prihod priznaje u trenutku otpreme proizvoda ili izvršavanja usluge. organizacijska kontrola nad upravljanjem marketingom i novcem. mnoge države propisuju zakone za zaštitu potrošača što može uticati na dužinu garancija za proizvode. faktori poslovanja i djelatnosti i faktori revizije.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 12. Faktori inherentnog rizika Faktori kao što su profitabilnost djelatnosti. dugoročnih ugovora o pružanju usluga. teškoće pri reviziji poslovnih događaja i salda. 12. ugovora o najmu i obračune prodaje primjeri su 22 . Međutim.

23 .3. U tim se slučajevima revizor može sporiti s upravom oko trenutka priznavanja prihoda. teško se provodi revizija ispravka za sumljiva i sporna potraživanja jer je zapravo riječ o subjektivno procjenjenom iznosu. Teškoće pri reviziji događaja i salda Računi koji se teško revidiraju mogu revizoru prouyrokuvati probleme oko inherentnog rizika.4. Na rizik značajne greške u procjeni računa ispravka takođe utiče faktor kao što su složenosti salda konta kupaca i pouzdanosti raspoloživih informacija na kojima se može testirati ispravka. Ovaj dokaz nije tako pouzdan kao što su plaćanja kupaca. rashoda i povezanog profila. Prema tome. procjena ovog računa neposredno utiču na procjenu potraživanja kupaca. Naprimjer. 12. otkrivene greške u prijašnjim revizijama finansijskih izvještaja pokazatelj su da će se greške vjerovatno pojaviti i u tekućoj reviziji. jedini raspoloživi dokaz za određivanje naplativosti računa može se koristiti iskustvo o prijašnjim plaćanjima ili izvještaj agencije za davanje informacija o bonitetu preduzeća.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA složenog obračuna priznavanja prihoda. Greške otkrivene u prijašnjim revizijama finansijskih izvještaja Kao što je već rečeno. Revizor treba stalnim angažmanom pomoću rezultata prijašnjih revizija procijeniti moguće greške ciklusa prodaje. Priznavanje prihoda može takođe značajno uticati na pravovremenost i procjenu ciljeva interne kontrole. U takvim okolnostima revizor treba utvrditi da je velika mogućnost značajne greške. 12. Pored već spomenutih problema o priznavanju prihoda.

glavni postupci. nabavka. nastavlja se zamjenom robe ili usluga za obećanje plaćanja te završava primanjem novca. prikazuje grafikon umjereno složenog ciklusa prodaje i daje okvir za raspavu o spomenutim kontrolama i testovima kontrole. plate i zalihe). Zbog toga se čitatelji trebaju usmjeriti na razumijevanje prikazanih temeljnih načela kako bi ih mogli primjeniti na posebne cikluse prodaje. Pregled ciklusa prodaje Ovdje prikazani pregled ciklusa prodaje počinje narudžbom kupca. U mnogim računovodstvenim sistemima ciklusi su međusobno povezani (prodaja. Elektronska obrada podataka preduzeća olakšava povezivanje podataka različitih računovodstvenih ciklusa. 1. vrste dokumenata i evidencija. Sl. Na grafičkom prikazu navedenih ciklusa vide se dodirne tačke u kojima se ciklusi međusobno povezuju. 24 . povezani računi finansijskih izvještaja. Međutim.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 13. Primjećuje se da se ciklus prodaje slike 10-1 miješa sa ciklusom zaliha. Slijedi tanki opis sljedećih tema iz ciklusa prodaje: • • • • • glavne vrste poslovnih događaja. za zadovoljavanje posebnih potreba preduzeća računovodstveni se sistem mora dobro ustrojiti. glavna podjela dužnosti.

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Sl. Elektronska obrada podatataka 25 .1 Tablica. Fakturisanje.

) 26 . Tablica (nastavak sl.2.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Odjel novčanih primanja Elektronska obrada podataka Sl.1.

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Sl.3. Grafikon ciklusa prodaje 27 . Tablica.

1. Računi finansijskih izvještaja na koju utiče ciklus prodaje Ciklus prodaje utiče na veliki broj računa u finansijskim izvještajima. primanje novca od kupca za plaćanje robe ili usluga. Iako u ovom radu takvi poslovni događaji nisu posebno opisani. U daljem dijelu rada govorit će se o načinu računovodstvenog obračuna tih poslovnih događaja. 13. ispravak za sumljiva i sporna potraživanja. međukompanijska prodaja i prodaja između povezanih stranaka neki su primjeri drugih vrsta poslovnih događaja koji se mogu pojaviti u ciklusu prodaje. 2. revizor treba poznavati način njihovih knjiženja i povezani postupak kontrole ako je riječ o značajnim poslovim događajima. Glavne vrste poslovnih događaja U ciklusu prodaje postoje tri vrste poslovnih događaja: prodaja robe ili pružanje usluga za novac ili uz odgodu plaćanja. potraživanja od kupaca. Prodaja sredstava u otpad.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 13. Tipične vrste poslovnih događaja utiče na sljedeće račune: 1. 3. poslovni događaji u vezi s prodajom potraživanje od kupca. prihod od prodaje. potraživanja od kupca. poslovni događaji u vezi s povratom prodate robe i popustima povrat prodane robe.2. Poslovni događaji u vezi s primanjima novac. popust. rashod za sumljiva i sporna potraživanja. gotovinski popust. 28 . povrat prodane robe uz odobrenje ili plaćanje. kao i o kontrolama svakog od tih poslovnih događaja.

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 13. 29 . Vrste dokumenata i evidencija Tablica 1 sadrži popis najvažnijih dokumenata i evidencija koji se obično javljaju u ciklusu prodaje. Svaka stavka tablice potanko opisuje. Treba imati na umu činjenicu da su u sistemu elektronske obrade podataka neki dokumenti i evidencije dostupni samo u kratkom razdoblju.3.

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Dokumenti evidencije ciklusa prodaje Tablica 1. izvod otvorenih stavki. starosna lista svih potraživanja od kupaca. 30 . odobrenje otpisa. pomoćna knjiga potraživanja od kupca. izlazna faktura. izvještaj o neriješenim narudžbenicama. - narudžbenica. obavještenje o plaćanju. otpremica. dnevnik prodaje. obrazac za odgodu plaćanja. dnevnik novčanih primanja. obavijest o odobrenju.

Odobravanje otpreme robe. Glavna knjiga 31 . takođe.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 13. primanje i potraživanje u računima finansijskih izvještaja. Odgovarajuće odobravanje narudžbenice s obzirom na bonitet kupca. Glavni podaci Glavni cilj ciklusa prodaje je prodaja robe ili usluga po cijeni i uslovima koji su dosljedni politici uprave. Obrada naplate od kupaca. naplata i obavjesti o odobrenju na pojedinačnim računima kupaca. Funkcije ciklusa prodaje Tablica 2. Naplata Obrada potraživanja od kupaca Evidentiranje svih izlaznih faktura. Kumuliranje i klasifikacija prihoda. Odobravanje odgode plaćanja Otprema Fakturisanje Izdavanje fakture za otpremljenu robu ili izvršene usluge. ispravak faktura za popust i povrat prodane robe. U Tablici 2 nalaze se tipične službe ciklusa prodaje. Unos informacija u narudžbi Prihvat i unos narudžbenica za robu i usluge u skladu s mjerilom uprave.4.

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA 13. 32 .5. Naplata služba odvaja se od službe Ako neko ima pristup i podacima o za evidenciju potraživanja. a roba se može ukrasti. Služba otpreme fakturne službe. podacima o potraživanjima. Glavna podjela dužnosti i moguće greške ili nepravilnosti Tablica 3. Pogreške ili nepravilnost koja može nastati zbog konflikta dužnosti. odvaja od Ako osoba koja kupcu može odobriti odgodu plaćanja odgovara i za fakturisanje. moguće je zatajiti neodobrene otpreme. Tako se može izbjeći evidencija poslovnih događaja u vezi sa prodajom. takođe unosi podatke u glavnu knjigu. Podjela dužnosti. moguće je da će preusmjeriti novčani tok i prikriti manjak novca. moguće je da će doći do neodobrene otpreme i do sprečavanja uobičajenog fakturisanja. od Ako osoba koja je odgovorna za otpremu robe sudjeluje u radu fakturne službe. moguće je da će se roba prodati onim kupcima koji nisu sposobni platiti kupljenu robu uz odgodu plaćanja. odvaja se Služba za evidenciju potraživanja Ako osoba koja je odogovorna za odvaja se od službe za unos evidenciju potraživanja od kupaca podataka u glavnu knjigu. Time nastaju neevidentirani poslovni događaji u vezi s prodajom i krađom robe. Kreditna se služba fakturne službe. Posljedica toga može biti krađa novca.

Ako se svi poslovni događaji u vezi s prodajom vode sistemom elektronske obrade podataka. Zato osoba koja je odgovorna za unos podataka iz narudžbenice. potrebno je odjelu za elektronsku obradu podataka izvršiti pravednu podjelu dužnosti. kao što je rečeno . odobravanje. Tablica 3 pokazuje neke glavne podjele dužnosti u ciklusu prodaje. kao i primjer grešaka ili nepravilnosti koji mogu nastati zbog konflikta dužnosti. otpremu ili fakturisanje ne treba imati pristup evidenciji potraživanja.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Glavna podjela dužnosti Jedna od glavnih kontrola svakog računovodstvenog sistema je pravilna podjela dužnosti. Ona je posebno važna u ciklusu prodaje zbog moguće krađe i prevare. 33 . glavnoj knjizi ili bilo kojim informacijama.

sprovodila politika rukovodstva. finansijskih i drugih. koje uspostavljaju rukovodstvo kompanije da bi se poslovanje preduzeća odvijalo na pravilan i efikasan način. Praktični ciklus prodaje i ciklus nabave svih organizacija su dva najvažnija računovodstvena ciklusa koji utiču na finansijske izvještaje. Jedan od njih su i interne računovodstvene kontrole koje se definišu kao sistem kontrole. 34 .UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Zaključak Revizija danas predstavlja obavezni dio zakonodavstva svih zemalja svijeta. Glavni kvalitet revizije u odnosu na kontrolu i inspekciju je taj što revizija služi preduzeću da se ocijeni kvalitet i funkcionisanje internih računovodstvenih kontrola i daje prijedlog za otklanjanje uočenih nepravilnosti i slabosti u tim sistemima. Ta podjela omogućava revizoru prikupljanje dokaze ispitivanjem povezanih poslovnih događaja od njihovog nastanka pa do krajnje evidencije u dnevniku. državi) da imaju sigurnost u iskazu koje primanju od odnosnih kompanija i na osnovu njih donose svoje buduće odluke. uklone određene poremećaje i primjenom Međunarodnih računovodstvenih standarda uporedivim sa stranim finansijskim izvještajima. Dobar sistem internih kontrola smanjuje rizik pogrešnih knjiženja ili nepravilnosti u računovodstvenim evidencijama. Računovodstveni iskazi treba da obezbijede nezavisne i stručne potvrde da su dodaci u računovodstvenim iskazima objektivni i istiniti i na taj način snabdjeju korisnika potrebnim informacijama. Ciklus prodaje usmjerava se na prodaju robe i usluga. Ukoliko se te kontrole dobro smišljene i pravilno funkcionišu. Revizija omogućava svim zainteresovanim licima (vlasnicima. U ovom se poglavlju za procjenu inherentnog i kontrolnog rizika ciklusa prodaje primjenjuju opisana načela i tehnike iz prijašnjih poglavlja. menadžerima. tj. kao i obezbijediti odgovarajuću saradnju unutar privrednog subjekta. očuvala sredstva i da bi se u što većoj mjeri sačuvala potpunost i tačnost evidencije. Revizori obično cjelokupan informacijski sistem preduzeća dijele u cikluse poslovnih događaja. revizor može pretpostaviti da je rizik pojave greške smanjen. Svaka kompanija koja drži do ispravnosti poslovanja i iskorišćavanja svih pogodnosti koje revizorski standardi nude bi uvela obavezu revizije računovodstvenih iskaza i bez zakonske regulative. pomoćne i glavne knjige.

Prema tome. 35 .UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Politika priznavanja prihoda preduzeća utječe i na obračunavanje poslovnih događaja u finansijskim izvještajima. za reviziju ciklusa prodaje revizor mora poznavati politiku priznavanja prihoda.

U ovom radu opisan ciklus prodaje može se jednako dobro primjeniti na proizvodne. Prema tome. preduzeće prima novac ili potraživanja za određenu robu ili uslugu. Prihod se realizuje u trenutku kada se proizvod ili usluga zamjenjuje za novac. Uopšte. priznavanje prihoda može trajati nekoliko godina. Priznavanja i mjerenja u finansijskim izvještajima (FASB Statement of Businnes Enterpises) CON5) čl. za reviziju ciklusa prodaje revizor mora poznavati politiku priznavanja prihoda. FASBov Standard o načelima finansijskog računovodstva br. Rad započinje pregledom temeljnih načela priznavanja prihoda. što uglavnom znači da je proizvod otpremljen ili da je usluga izvršena . Prihod se smatra zarađenim u trenutku kada je preduzeće završilo postupak zarađivanja. 36 . kao što su izgradnja ili odbrana. ali u nekim područjima. U vezi sa procjenom govori se o postupku odlučivanja revizora. Zatim slijedi objašnjenje posebnih faktora koji utiču na procjenu inherentnog rizika ciklusa prodaje. Nakon toga daje se pregled ciklusa prodaje.83) propisuje da se prihod prije priznavanja (evidencije) mora realizovati i zaraditi.5. za obećanje da će se novac platiti ili za drugu imovinu koja se može pretvoriti u novac.UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Prihod se procjenjuje zamjenskom vrijednošću određene robe i usluga. veletrgovačke i uslužne organizacije. U istom ovom dijelu rada govori se o revizorskoj procjeni kontrolnog rizika. Pod potraživanjem novca obično se misli na izdane trgovačke račune . Politika priznavanja prihoda preduzeća utiče i na obračunavanje poslovnih događaja u finansijskim izvještajima. Većina preduzeća priznaje prihode u kratkom razdoblju.

Babić „Revizija“. Z. Banja Luka 2007 2. Vukša. Dr S. Internet 37 .UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE ODJELJENJE BIJELJINA Literatura 1.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->