You are on page 1of 357

JEREMY

CLARKSON

wiat wedug Clarksona, cz 3

Na lito bosk!
przeoy TOMASZ BRZOZOWSKI

Ta ksika dedykowana jest Ruchowi Zielonych, Amerykanom oraz Inspektoratowi Zdrowia i Bezpieczestwa Pracy z wdzicznoci za dostarczanie mi tak wielu tematw.

Spis treci
Mama zna wszystkie najlepsze gry Olimpijska wioska? Wol wiejsk olimpiad Wakacje z gwiazdami Najgorsze sowo w naszym jzyku McEton - zmylna angielska franszyza Szkoa: rockowa, nie barokowa Zdumiewajcy talent do opychania totalnego chamu Krlestwo za konia (na celowniku strzelby) Co si stao ze wszystkimi widzami? Marnowanie czasu to prawdziwa sztuka Oscarowa impreza w wiejskim domu kultury Sekretne ycie damskich torebek Lokalny obciach: na gowie i w ogle Zapomniani ludzie z prowincji Dopucie mnie do hedgingowego interesu, chopcy! Lot z dzieckiem z pieka rodem W romskim raju chamu Suchajcie wszyscy, tako rzecze pogromca suszy Wierzcie mi, praca to wiksza frajda ni frajda Pot-Porritt chce, eby kto mnie sprztn Jak Simon Cowell wyjad nasze truskawki 11 15 20 24 28 33 37 42 46 50 54 58 62 67 72 77 81 85 89 93 98

wiat wedug Clarksona, cz 3 Stany Zjednoczone Totalnej Paranoi Aresztowany za dziwny wygld Semestralne oceny pracy uczniw to katusze dla rodzicw Jak z maminsynka zrobi mczyzn W ubikacji zajrzaem mierci w oczy Ja, burmistrz Londynu Jak wysadzi w powietrze zdech fok Rodzina krlewska (telenowela prosto z raju) Trac czas na gupie zegarki Niewiarygodne, co mona wykopa w Afryce Jeste bezdomny? Znajd sobie ywopot iSedes - przyszo czytelnictwa Najmniejsi najwiksi yciowi pechowcy U progu nowej kariery - bd gwiazd rocka Mj designerski pies doprowadza mnie do rozpaczy Idealne zwierztko? Chod no tu, mj ty szczurku Spisek, by nie leczy przezibienia Prawdziwi mczyni nie wracaj do domu o sidmej wieczorem Szkoy szkodz naszym dzieciom Ten Henryk II... Mia facet racj! Niedzielny obiad staje w gardle Niezy odrzutowiec - szkoda, e za granic nienajlepiej Angielski jako jzyk obcy A jednak nie napisaem o zdechym ole" A moe wszyscy wybierzmy si do lorda Manilowa? Plajta sprystych kiebasek Narciarz do gry nogami - to wanie chcemy ogldawTV Nie ma blu, nie ma wynikw (nie ma sensu) Koniec jest bliski, obejrzyjcie go na YouTube 210 214 218 187 191 196 200 205 170 174 178 183 162 166 130 134 138 142 146 150 154 158 110 114 118 122 126 102 106

Spis treci Robbie i ja wiemy to i owo o rnych tabletkach Kap... kap... kap... Dr ska krople rewolucji Strach i obrzydzenie w Las Manchester Strza w dziesitk! Upadaj puby Nie moecie mnie zabi, jestem perkusist O czym my tu do cholery mwimy? nieg plus zamek w namiocie rwna si pieko na ziemi Jeli jeste brzydki, musisz by zabawny Dlaczego Brytyjczycy to najlepsi turyci Ratuj nasz planet - zjedz weganina! Wypchaj tygrysa - niech yje wytpienie! Wybraem si do Londynu, a jego nie ma Gupie granie na festiwalu Glastonbury Wykopcie kibicw z Wimbledonu Rce precz od 007, bo zastrzel! Dziewczyny, wskakujcie z powrotem w poczochy! Ratujmy brytyjsk wie - sprzedajmy j bogatym Powd niezdecydowanych wyborcw Pieko brytyjskiego ekspatrianta Popijawy wyjd ci na zdrowie Prywatna szkoa - koszmar, ale jake potrzebny K jak komrka, z ktrej da si korzysta Biggles, jeste skoczonym nudziarzem Dzieciom nie przeszkadza gupia telewizja Zajcie dla prawdziwych mczyzn: sdziowanie w rugby Nakarm wiat - zjedz petwala bkitnego To dziki oszustwom telewizja jest ciekawa Apodyktyczne ostrzeenie Instytutu Meteorologii Zrb to dla mnie, zastrzel dresa Do tego, puszczam z dymem swoje antyki! Nasi nieszcznicy od cholernej czarnej roboty Zostaw mj ogrzewacz ogrodowy w spokoju, arcybiskupie! 355 326 330 334 338 343 347 351 249 253 257 261 265 269 274 279 284 288 292 296 300 304 308 313 317 321 222 226 231 236 240 244

Mama zna wszystkie najlepsze gry

dzieci przez cay dzie lczay przyklejone do swoich internetw", a wy nawet nie zaprztalicie sobie gowy obejrzeniem witecznego telewizyjnego superhitu, bo od lat macie go na DVD. To, czego wam zabrako, by rozkrci atmosfer, to moja mama. Przyjechaa do mnie z elaznym postanowieniem, by nasze wita wyglday dokadnie tak jak wita, ktre spdzaa bdc dzieckiem. Tylko bez dyfterytu i nalotw bombowych. Moja mama nie lubi amerykaskich programw telewizyj nych, bo nie rozumie, o co w nich chodzi". Nie lubi te konso li PlayStation, bo ogupiaj. I nie cierpi internetw", bo nigdy nie dziaaj. Lubi za to gry salonowe. A poniewa z moj mam nie mona si sprzecza, to w nie wanie gralimy. Na samym pocztku dzieci byy zaniepokojone. Ich zda niem wszystko, co nie korzysta z prdu, jest ponure i odrobin

dmy przez chwil szczerzy. Nie spdzilicie mile Boe go Narodzenia, prawda? Wasz indyk by zbyt suchy, wasze

12

wiat wedug Clarksona, cz 3

przeraajce. Dlatego pomys, by stan przed ca rodzin i odegra scen z ksiki albo z filmu, plasowa si wedug nich gdzie midzy nonsensem a czarn magi. To dziwne, ale najwyraniej spodobao im si. Zaznaczam, e zabawa z siedmioletni dziewczynk nie jest atwa, bo wszyst ko, co moga odegra, sprowadzao si do szeciu sw, biegania na czworakach w t i z powrotem po jadalni i ujadania. Zwykle prawidow odpowiedzi by dwuwyrazowy tytu gonego, na krconego bez udziau psw filmu - Piraci z Karaibw. Z drugiej strony, moja mama umiaa odgrywa wycznie sce ny z ksiek oraz z filmw z lat czterdziestych ubiegego wieku; to jednak najwyraniej wcale nie ostudzio entuzjazmu dzieci. Zapragny nawet obejrze Drog do gwiazd, gwnie dlatego, e w wykonaniu mamy zabrzmiaa jak Grand TheftAuto: Vice City. Nie znosz kalamburw, ale mimo i usiowaem zakoczy t fars naladujc Diabelskie bogosawiestwa Baltazara B, rodzina zagrzaa mnie do gry okrzykami aplauzu. Kolejn ksik, ktr usiowaem zepsu ten dzie, by album Wersal widziany z per spektywy Szwecji, praktycznie niemoliwy do odegrania i jeszcze trudniejszy do odgadnicia. Gdy i to zawiodo, uciekem si do cakowicie niewykonalnej monografii Franka McLynna 1759: Rok, w ktrym Brytania zostaa wadczyni wiata. W kocu, gdy moja mama mruczaa co jeszcze o nienagannej i nieamerykaskiej dykcji Trevora Howarda z Drogi do gwiazd, gdy crka wci ujadaa pod stoem, a ja prbowaem odegra serial dokumentalny BBC Co by by gdyby..., na szczcie zde cydowalimy si zagra w co innego. Tylko nie w Monopoly". Boe, uchowaj! W czwartek musz by w Norwegii, a jeli roz ptamy t najnudniejsz gr planszow wiata, wci bd zmie rza swoim stateczkiem do pola z napisem Angel Islington". Na szczcie sowo Monopoly" okazao si dla mojej mamy

Mama zna wszystkie najlepsze gry

i3

zbyt nowoczesne, w dodatku w jej czasach grao si w gry was nej roboty. W ruch poszy dugopisy i papier. Nie chce mi si wyjania zasad gry, ktr zaproponowaa moja mama, ale z grubsza rzecz biorc chodzi o to, by przypomina sobie nazwy pastw, e skie imiona i obiekty z przestrzeni kosmicznej, ktre zaczynaj si na okrelon liter. Brzmi okropnie, w szczeglnoci w ze stawieniu z ogldaniem Simpsonw czy strzelaniem prostytutce z Los Angeles midzy oczy, ale wiecie co? Dzieciom ta gra przy pada do gustu jeszcze bardziej ni kalambury. Moja crka bya tak wcignita w rozgrywk, e ujawnia nie spodziewan i jak dotd nieobserwowan u niej umiejtno pi sania. Nie artuj. Pacimy 5 milionw funtw za semestr. Ma niani. W dodatku spdzamy niezliczone godziny na prbach oderwania jej od Piratw z Karaibw i na wsadzaniu jej nosa w ksik, i wszystko to bezskutecznie. Nigdy, przenigdy nie napisaa niczego, co mona by uzna za sowo. Tymczasem tego dnia pisaa tak duo, e a zuy si jej cay wkad; gdy musiaa i do ka - wya jak potpieniec. Kiedy dzieci leay ju w ciepej pocieli, zrobiem to, co ka dy mczyzna o zdrowych zmysach zrobiby na moim miejscu: signem po pilota. Moja mama miaa jednak inne plany. Na krylimy wic obrusem ukadank, ktr wanie przygotowy waa, i zaczlimy gra w karty. To by niezy odlot. Dym, wino, przebijanie i rosnce napi cie. Nie ma takiego programu telewizyjnego, takiej strony inter netowej, a ju na pewno takiej gry na PlayStation, ktra mogaby dostarczy takich wrae jak siedzenie przy stole, w stanie lekko wskazujcym, w pokoju z atmosfer gst od kamstw, ze sa bymi kartami ciskanymi kurczowo w doni. Wydaje mi si, e gra w karty daje wszystko, czego mona chcie od ycia. Jest tak pasjonujca, jak - nie przymierzajc - dramat, i tak przyjemna,

14

wiat wedug Clarksona, cz 3

jak atmosfera podczas wsplnej kolacji. Jest oprcz tego zabaw na, darmowa, przyjazna rodowisku i stwarza okazj, by poby z rodzin. Co wicej, po tym jak odkryem, e moja crka potrafi pisa, nazajutrz podczas gry w Blob!" spostrzegem, e umie te prze prowadza w pamici skomplikowane rachunki. Przez 12 mie sicy z okadem wciskaa nam, e nie umie liczy, tymczasem umie, i to cholernie dobrze, liczy karty. Jak Boga kocham, przez trzy dni wit nauczya si wicej, ni przez trzy lata szkoy! To nie wszystko - rwnie i caa nasza rodzina bawia si o wiele lepiej, ni przy zdalnie sterowanym Roboraptorze i na szych internetach". Tak wic gdy walisz teraz w klawisze PlayStation zastanawiajc si, dlaczego kto znw skopa ci na mier, lub gdy ogldasz film, ktry widziae ju wczeniej milion razy, i to bez prze rywajcych go reklam, pozwl, e zaproponuj ci pstryknicie w gwny wycznik w skrzynce z bezpiecznikami, rozpalenie w kominku i oddanie si kartom, dugopisom i papierowi. Unikajcie tylko kalamburw. To sposb, w ktry natura tumaczy, dlaczego nie udao si wam zosta aktorem.
Niedziela, 1 stycznia 2006 r.

Olimpijska wioska? Wol wiejsk olimpiad...

bserwujc zapierajcy dech w piersiach sylwestrowy pokaz ogni sztucznych w Londynie, ostatecznie wyrobiem sobie

opini na temat Wielkiej Brytanii jako gospodarza olimpiady. Na pocztku chciabym wyjani, e nie przepadam zbytnio

za lekkoatletyk. Bieganie, jeli mam by szczery, jest wietne jeli spniasz si na pocig lub gdy masz 10 lat, natomiast idea uganiania si w kko tylko po to, by okry si chwa, trci mi nieco redniowieczem. A skoro ju mowa o redniowieczu, wemy rzut oszczepem. Wyobraam sobie, e w zamierzchych czasach, kiedy ludzie ja dali bizony, a pan Smith nie spotka jeszcze pana Wessona, go, ktry umia cisn dzid na du odlego, faktycznie mg dziki temu mie wiele on. Dzi jednak nie rajcuje mnie jako specjalnie widok gigantycznego Polaka miotajcego kijem. Podobnie - rzut motem. Gdy jaki ogromny Uzbek cinie go w rzd G drugiego balkonu na stadionie, to czy mylimy, e jest najlepszym miotaczem na wiecie? A moe najlepszym miota czem spord tych, ktrzy powicili ostatnie cztery lata swoje go ycia na rzucanie motami?

16

wiat wedug Clarksona, cz 3

Nawet przy najlepszych chciach trudno uzna to za jaki szczeglny zaszczyt. Niewane. Igrzyska olimpijskie s jak parka naszych prezente rw - Richard i Judy. Czy lubisz ich czy nie - istniej i s znani. Przez ostatnie kilka miesicy drczya mnie jednak inna kwestia: czy powinienem si cieszy, e olimpiada odbdzie si w Lon dynie? Uwaam, e Lord Sir Papie Arcybiskup Hrabia Ksi Krl Seb Coe 1 powinien zosta sowicie wynagrodzony za zapew nienie Wielkiej Brytanii zwycistwa. Zatrudniono go, by pobi Francuzw, a on, ubrany w beowy garnitur, mwic o multitosamoci etnicznej", zrobi dokadnie to, czego od niego ocze kiwano. Brawo! Teraz jednak przygotowanie imprezy zostanie przekazane tym, ktrzy wybudowali Millenium Dome, zajmuj si pa stwow sub zdrowia, obsuguj system azylowy i zarzdzaj sieci drg; tym, ktrzy utworzyli Agencj Wsparcia Dziecka, najechali Irak, stoj na stray rabatu brytyjskiego przy wpatach do budetu Unii Europejskiej i chroni zamieszkujce w naszym kraju lisy Gdybymy zatem przewinli film do lata 2012 roku, do ce remonii otwarcia igrzysk, to co prawdopodobnie ujrzelibymy? Doskonale wymieszanych pod wzgldem etnicznym londy skich uczniw, paradujcych po prawie ukoczonym stadionie w kaskach budowlanych i w okularach ochronnych, na wypadek, gdyby jakim trafem mia na nich pa blask ognia olimpijskie go. Nie byoby basenu, bo inspektorat BHP uznaby, e zagraa utoniciem".
1

Sebastian Coe - brytyjski lekkoatleta, biegacz redniodystansowy, wielokrotny

mistrz olimpijski i rekordzista, kierownik Londyskiego Komitetu Olimpijskiego, doprowadzi do zwycistwa Wielkiej Brytanii w rywalizacji o organizacj olimpiady w 2012 roku.

Olimpijska wioska? Wol wiejsk olimpiad...

17

Ale to bdzie za jaki czas. Obecnie najbardziej martwi si nadchodzcymi szecioma latami, przez ktre na oczach cae go wiata bdziemy si boryka z wybudowaniem odpowiedniej infrastruktury Jeli o mnie chodzi, to jedynymi kryteriami przy podejmo waniu decyzji byyby dobry projekt i jego koszt. Ale nie ja tu rzdz, lecz ludzie z BHE A oni spdz kad moliw chwil spierajc si z ludmi, ktrzy chc wszystkich miejsc siedzcych skierowanych na wschd, by uszczliwi wszystkich muzuma nw oraz z ludmi, ktrzy odkryli jakiego rzadkiego limaka w Newham i woleliby, by wioska olimpijska zostaa zbudowana gdzie indziej, oraz z tymi, ktrzy daj, by prd uzyskiwa wycznie z wiatru i fal, bo mamy przecie to cholerne globalne ocieplenie. Kade igrzyska, poczwszy od tych z roku 1948 w Los Ange les, albo przyniosy zysk, albo przynajmniej si zwrciy. Zao si jednak, e Wielka Brytania pobije tu rekord. Bo w przeci wiestwie do Amerykanw, Australijczykw i w szczeglnoci do Grekw, mamy obsesj na punkcie ratowania wielorybw, dokarmiania biednych i zielonej ideologii. Poza tym wbito nam do gw, e nawet na placu budowy nikomu nie moe przytrafi si nic zego. Skoro ludzie gotowi s trwoni nasze pienidze na kurtki o wysokiej widocznoci i ekologiczne dywaniki modlitewne, po mylcie tylko, jak wielkie kwoty mog zmarnotrawi, by zaspo koi chciwo tych, ktrzy mieszkaj i pracuj w miejscu, gdzie stan ma wioska. Ju syszaem przedsibiorcw twierdzcych, ze rekompensaty, ktre zaoferowano im w zamian za przeniesie nie ich beznadziejnych firm w inne miejsce, s o wiele za mae. Czuj zapach pienidzy i wiedz, e tym, co dzieli ich od po bytu w domu spokojnej staroci w Hiszpanii, jest banda tpych liberaw, ktrzy nie s w stanie zbilansowa budetu wioski.

18

wiat wedug Clarksona, cz 3

C wic mona zrobi, by unikn tego katastrofalnie kosz townego fiaska? Moglibymy na przykad przekaza to zadanie Francuzom. Albo wojsku. Problem w tym, e rozwaajc wszel kie za i przeciw, chciabym, eby olimpiada odbya si jednak u nas. Co mona na to poradzi? Signijmy do korzeni olim piady i zorganizujmy ca imprez w szkole moich dzieci. Na prawd! Pewnego dnia przechadzaem si po szkolnych boiskach i zaczem si zastanawia, czeg wicej mogliby chcie olim pijczycy. Podczas corocznego dnia sportu szkoa ta jest w stanie jedno czenie zorganizowa sze wycigw sprinterskich, cztery me cze hokejowe i kilka konkurencji pywackich na penowymiarowym basenie. Nieopodal pynie nawet rzeka, specjalnie dla Matthew Pinsenta2. Jedyne, co naleaoby zrobi, aby przeksztaci ten kompleks w olimpijsk wiosk, to powikszy piaszczyste skocznie w dal. A tak si skada, e znam miejscowego budow laca, ktry podjby si tej pracy, nie ryzykujc bezpiecze stwem swojej siy roboczej i nie przyczyniajc si do efektu cie plarnianego, za jakie 250 funtw. Naprawd nie artuj. Jeli wejdziecie do Google Earth, zo baczycie, e mimo intensywnych stara Johna Prescotta, zmie rzajcych do budowania domw na kadym szkolnym boisku sportowym w naszym kraju, poudniowo-wschodnia cz An glii jest pokryta mnstwem obiektw sportowych. W samym Surrey znajduje si wystarczajca liczba basenw, by zapewni Markowi Spitzowi3 40 lat pywania bez przerwy. A zatem, moja wizja jest nastpujca: nie stawiajmy si w roli gospodarzy najbezpieczniejszych, najpoprawniejszych politycz nie i prowadzcych do globalnego ozibienia igrzysk olimpij2 3

Matthew Pinsent - brytyjski wiolarz, czterokrotny zoty medalista olimpijski. Mark Spitz - amerykaski pywak, w 1972 r. podczas igrzysk w Monachium

zdoby siedem zotych medali, bijc przy tym siedem rekordw wiata.

Olimpijska wioska? Wol wiejsk olimpiad...

13

skich wszech czasw. Zorganizujmy najmniejsze. A wtedy py nce z tego oszczdnoci - jakie 5 miliardw funtw - mogli bymy przeznaczy na najwaniejsz cz ceremonii otwarcia igrzysk. Na pokaz sztucznych ogni.
Niedziela, 8 stycznia 2006 r.

Wakacje z gwiazdami

zeszym tygodniu dowiedzielimy si, e rzdzcy Sar dyni planuj naoenie druzgoccych podatkw na

bilionerw, ktrzy przybijaj do wyspy w swoich paacach di nw lub przylatuj na ni wysadzanymi onyksem samolotami.

Jestem przekonany, e ta wiadomo spodoba si oddanym czy telnikom Guardiana". Z grubsza rzecz biorc chodzi o to, e pywajcy jachtami, ktrych dugo przekracza mil, zostan uderzeni tam, gdzie zaboli ich najbardziej - po portfelu. W dodatku letnie rezyden cje pooone w odlegoci 200 metrw od brzegu zostan objte specjalnym podatkiem lokalnym, ktry sprawi, e ich wacicie le dostan oczoplsu. To jeszcze nie koniec ekscytujcych wiadomoci. Okazu je si bowiem - uwaajcie - e tamtejszy przywdca, Robino di Hood, twierdzi, i zdobyte w ten sposb pienidze - a moe to by 550 milionw funtw rocznie - zostan wydane na ochro n modych liskw i na atanie dziury ozonowej. Niezalenie jednak od tego, jak wspaniaym przyjciem w ekosocjalistycznych krgach moe cieszy si ten pomys, ja

Wakacje z gwiazdami

21

osobicie mam jednak spore wtpliwoci, czy superbogaci rze czywicie bd chcieli paci jeszcze wicej. Oczywicie, Sardy nia to bardzo adny zaktek wiata, ale jest przecie sporo in nych, rwnie piknych, do ktrych mog si uda. I zrobi to. A pozbycie si ich umierci Sardyni jako cel wycieczek tury stycznych jeszcze szybciej, ni doniesienia o kilku kiepsko czu jcych si kurczakach. Pozwlcie, e wam to wyjani. Mj znajomy wrci niedawno z urlopu na Jamajce. Zapytaem go, jak byo, spodziewajc si usy sze o jedzeniu, hotelu, play i o tym, ile razy obcili mu rce napani crackiemyardies1. Tymczasem - nie. Powiedzia, e widzia Helen Fielding, Laur Bush i ca rodzin Eastwoodw, z wyjt kiem - co byo wielkim rozczarowaniem - dziadziusia Clinta. Oto jak dzi oceniamy miejsca, do ktrych wyjedamy na wakacje - nie po tym co, lecz kogo moemy tam zobaczy. Z tej perspektywy Reykjavik kadzie Jamajk na obie opatki w zeszym roku, gdy byem na rodzinnych wakacjach w kra inie ognia i lodu", przebiem Helen Fielding, Laur Bush i Kiri Tiki NikiWar razem wzite, a potem przebiem jeszcze rodzin Eastwoodw, bo zobaczyem samego Clinta, ktry meldowa si w hotelu, gdy ja wanie si wymeldowywaem. Wie o tym tak rozemocjonowaa mojego innego znajomego, e wybra si na Islandi, by spdzi tam zimowy urlop, a gdy wrci, powiedzia, e owszem, ycie nocne jest tam bardzo we soe, a wulkany bardzo aktywne, ale gwn atrakcj jego pobytu staa si przejadka hotelow wind z Quentinem Tarantino. Wanie to czynio Sardyni tak kuszcym miejscem. Wcale nie jej szmaragdowe wody i piaszczyste plae, a raczej moliwo
Yardies - slangowe okrelenie mieszkacw tzw. government yards, slumsw Trenchtown, pooonych na przedmieciu stolicy Jamajki, Kingston, odbudowanych przez rzd po przejciu huraganu Charlie" w 1951 roku. Waciwie: Dam Kiri Te Kanawa - synna sopranistka nowozelandzka.
2

22

wiat wedug Clarksona, cz 3

zobaczenia ksiniczki Karoliny i Romana Abramowicza, imprezujcych w jednym z barw Agi Khana. To dlatego Sardynia zawsze wypadaa lepiej ni Korsyka. Zga dza si, francuska wyspa olniewa widokami w wikszym stop niu ni jej woska ssiadka, jest te bardziej interesujca pod wzgldem historycznym. Zawsze jednak bya gorsza jeli chodzi o jako bawicych na niej gwiazd. Podczas licznych spdzanych tam przeze mnie wakacji, jedy ne sawy, na ktre si natknem, to Zoe Bali, Mick Hucknall i Jeremy Paxman. To i tak lepiej ni w Dubaju. Podczas mojej ostatniej wizyty okazao si, e mieszkam w tym samym hotelu, co Chris Tarrant, Grant Bovey i Anthea Turner. Czuem si jak w potrzasku ciepego i rozmikego talk-show, nadawanego w dziennym pa mie przez telewizj ITV Do dopenienia tego przesodzonego obrazu poczucia bezpieczestwa i ckliwoci brakowao mi tylko kolejnej osobowoci telewizyjnej - Richarda Hammonda. wietnym studium przypadku jest tu Barbados. Jest jednym z najgciej zaludnionych krajw na wiecie, jego krajobraz jest pozbawiony jakichkolwiek wzniesie, a na wakacje do jego pou dniowej czci ciga wiele osb z tatuaami. Po co wic si tam pcha? No c, z pewnoci atutem s tu bezporednie pocze nia lotnicze i mnstwo wietnych restauracji; to jednak ludzie, ktrych mona w tyche restauracjach zobaczy, s powodem, ktry sprawia, e hrabstwo Cheshire zupenie pustoszeje. W restauracji takiej jak Cliff mona spotka Gary'ego Linekera, Laurence'a Llewelyn-Bowena i Ulrik Jonsson, wszystkich tego samego wieczoru. Dziki takiemu triumwiratowi kady uzna swj wakacyjny wypad za speniony. Tylko pomylcie: b dziecie mieli potwierdzenie, e wasz kulinarny gust pokrywa si z gustem nestorw: piki nonej, urzdzania wntrz i... bycia Szwedk.

Wakacje z gwiazdami

23

Wcale nie jestem snobem. Znam cae mnstwo popularnych i modnych osobowoci medialnych, ktre co roku udaj si na wakacje do Toskanii z rozpaczliw nadziej, e gdy bd robi zakupy w San Gimignano, poszukujc wyprodukowanych na zasadach uczciwej konkurencji, ekologicznych, antyjdrowych, pokojowych, poudniowoafrykaskich chipsw o smaku pesto, wpadn na Johna Mortimera. Syndrom gwiazd dotyka praktycznie kadego z nas i wpywa na kad decyzj zwizan z naszym stylem ycia. No bo czy wydalibycie 1100 funtw na ty jak jajecznica notes w opra wie ze skry aligatora, ktrego zdjcie pojawio si w zeszym tygodniu w dodatku do magazynu Style"? Raczej nie. No, chy ba e na fotce jakiego paparazziego zobaczylibycie Gwyneth Paltrow, jak trzyma w notes podczas robienia zakupw. Wtedy przehandlowalibycie za niego nawet zdrowie wasnych dzieci. To wanie dlatego ludzie czekaj 200 lat w kolejce do rezerwa cji stolika w restauracji Ivy To dlatego lini si na myl o wysa niu latoroli do Marlborough College. Ta wietna bez wtpienia placwka staa si obecnie o wiele wietniej sza dziki obecnoci Eugenii Mountbatten-Windsor, ksinej Yorku. To dlatego wioska Barnsley w Gloucestershire staa si tak drogim miejscem. Oczywicie, e to zacianek, ale odkd w tam tejszym pubie stale goci Kirsty Young, prezenterka wiadomoci kanau Five, kady pozuje na nadzianego. Jeli jednak uwaasz to wszystko za jaki koszmar i prdzej zjesz swj wasny nos ni bdziesz chcia podczas wakacji mieszka w tym samym hotelu co Jad Goody i Nick Knowles, nie popadaj w rozpacz. Jed na Sardyni. Bo jeli tamtejsze plany podatkowe wejd w ycie, nikogo ju tam nie bdzie.
Niedziela, 15 stycznia 2006 r.

Najgorsze sowo w naszym jzyku

zarnuch. Poamaniec. Peda. Asfalt. Karze. Kaleka. Gru bas. Kulas. Paki1. Mick2. Mongo. Cwel. Ciota. Cygan. Tych

sw uywa ju nie wolno. Z drugiej strony, o dziwo, za zupe nie dopuszczalne wrd osb parajcych si turystyk i hotelar stwem uchodzi doprawianie swoich rozmw sowem napj". W jzyku angielskim istnieje kilka pretensjonalnych i zupe nie niepotrzebnych sw. Smaczny. Posiek. Kuchnia. Poywny. Oraz apokaliptycznie wrcz ohydny wyraz upominek". Mam

te uwarunkowan biologicznie awersj do okrelania domu jako home zamiast po prostu house. Zatem jeli zaprosisz mnie do swojego domu {home) na misk poywnej pasty", prawie na pew no na ciebie zwymiotuj. A teraz sowo najgorsze. Najobrzydliwszy artykuowany ha as. Pisk paznokci sprinterki Flo-Jo wywoany ich kontaktem z najwiksz tablic wiata, dwik polistyrenu pocieranego o polistyren, pacz niemowlcia, gdy wanie masz kaca. To na pj", czyli heverage.
1 2

Paki - obraliwe w jzyku angielskim okrelenie Pakistaczyka. Mick - obraliwe w jzyku angielskim okrelenie Irlandczyka.

Najgorsze stwo w naszym jzyku

25

Dawno temu, w Eton College, panowa zwyczaj tzw bever days, czyli piwnych dni", kiedy chopcom wyjtkowo serwowa no piwo. I prawie na pewno swko bever pochodzi od jakiego skomplikowanego aciskiego wyraenia, zrozumiaego wycz nie dla Borisa Johnsona 3 . Std wanie bierze si cay problem. Osoby, ktre pracuj na pokadach samolotw i w hotelach, wbiy sobie do gowy, e so wo beverage, ze swoim etoskim i aciskim wydwikiem, jest w pewien sposb wytworne, co uzasadnia jego uywanie przy zwracaniu si do klienta. A teraz posuchajcie. w klient to prawie na pewno biznes men, a biznesmeni latajcy po Europie samolotami rejsowymi i zatrzymujcy si w hotelach dla biznesmenw plasuj si do nisko w biznesowej hierarchii. Mylicie, e wczaj swoje ko mrki w chwili ldowania samolotu, bo tokijska gieda zwija si w blach, gdy nie ma ich pod telefonem? Nie. Powd, ktry spra wia, e tak cholernie szybko po nie sigaj, to ch sprawdzenia, czy jeszcze nie wylali ich z pracy Naprawd, nie musicie traktowa ich tak, jak wasi koledzy po fachu - sucy - traktuj swoich pracodawcw w serialu Upstairs, Downstairs. Popoudnia nie upywaj im na okrawaniu ze skrek kanapek z ogrkiem. Nie odmawiaj modlitw przed posikiem. Nazywaj si Steve i Dave i wiecie, co robi na swo ich laptopach w hali odlotw? Moe organizuj odwrotn fuzj hed gingow z General Electric? Obawiam si, e nie. Przegldaj w internecie zdjcia panienek w kostiumach kpielowych. Na lito bosk! Nale do klasy redniej. Uczszczaem do szkoy, ktr wikszo ludzi okreliaby mianem ekskluzywnej. Gdybym jednak wrci do domu i powiedzia onie, e chc na pj", jej pi wyldowaaby na mojej twarzy
Boris Johnson - ekscentryczny polityk z ramienia Partii Konserwatywnej, od maja 2008 roku mer Londynu, absolwent Eton College.

26

wiat wedug Clarksona, cz 3

Gdy jestem w podry, nie musz by traktowany jak Hiacyn ta Bukiet. Chciabym, ebycie w kocu pojli, e mwi tak jak wy, i e doskonale was zrozumiem, jeli powiecie, e w moim pokoju znajduje si czajnik. Nie musicie sili si na moliwo parzenia herbaty i kawy". Prosz, przestacie te dodawa formuk jeli mona" na kocu kadego pytania. Czy mgbym prosi o pask marynar k, jeli mona? Czy mgbym zaproponowa panu obiad, jeli mona? Albo w tym tygodniu, podczas powrotu samolotem ze Skandynawii: Czy yczy pan sobie co do picia, jeli mona?". C zego jest w pytaniu: Moe jeszcze jednego drinka?"... Jest jeszcze kwestia naduywania zaimkw zwrotnych. Pisaem o tym ju wczeniej, ale sytuacja wci si pogarsza. Zaimki zwrotne uywane s wtedy, gdy wykonawca czynnoci sam jej podlega. Na przykad: ubieram si. Nie mona jednak powiedzie: skontaktuj si z moim si"4, bo to sprawi, e wez m ci za imbecyla. Jeli wylesz do klienta list, w ktrym napiszesz, e mj ze sp i ja chtnie spotkamy si z pana si", bd przygotowany na pewien zawd. Bo gdybym to ja by tym klientem, zjawibym si w twoim biurze od razu. Potem stanbym na twoim biurku i uly mojemu si". Nie jestem jakim maniakiem gramatyki - z do du non szalancj podchodz do jej regu - ale jeli kto mwi mojemu si" zamiast mnie", w moich uszach brzmi to wulgarniej ni niedorobiony czarnuch". Zanim zabierzecie si do sformuowania zdania, zastanwcie si nad najkrtszym sposobem przekazania jego treci, nie nad
4

Clarkson wymiewa tu manier jzykow, prowadzc do zastpowania za

imkw typu me,you itd. zaimkami zwrotnymi myselj~ yourself itd. Przykad: contact me - prawidowo (skontaktuj si ze mn") contact myself- nieprawidowo (w wolnym tumaczeniu: skontaktuj si z moim si").

Najgorsze stwo w naszym jzyku

27

najduszym. Najwidoczniej panuje oglne przekonanie, e sko rzystanie z wikszej liczby sw ni jest to niezbdnie koniecz ne, jest w pewien sposb bardziej uprzejme. Prawie na pewno wanie z tego powodu podczas jakiego lotu zaoferowano mi artykuy chlebowe". Najwyraniej wida to w przemyle gastronomicznym, ktry regularnie oferuje mi wybr zarwno sera cheddar, jak i brie". Chwila, moment. Zapomniaem o niepotrzebnych przymiot nikach. Powinienem by napisa wybr zarwno smakowitego sera cheddar, jak i kremowego brie". Czy mgbym ju zapisa zamwienie pana si, jeli mo na?". Tak, poprosz o solidn porcj rozgrzewajcej zimow aur zupy i misk poywnej pasty z wymienitymi, zbieranymi rann ros pomidorami, dzikuj. A potem, jeli tylko wedug pana si jest to moliwe, talerz wywoujcego krztuszenie i szturmujcego nozdrza sera stilton". To wszystko brednie. Dlaczego miska pasty" ma by bardziej przekonujca od talerza pasty"? Dlaczego nie powiedzie po prostu pasta"? Nie ma tu przecie powodw do obaw - zaka dam, e pasta zostanie podana na takim czy innym naczyniu stoowym, podobnie jak przypuszczam, e jeli kto w moim pokoju umieci czajnik, zostawi te kilka granulek kawy Poegnam si z wami najlepszym przykadem podobnych nonsensw, jaki znam. Chodzi o stojak z gazetami w hotelo wym holu, z napisem: Gazety- zaznaj przyjemnoci czytania". Jedyn, ktr tam wyoyli, by Guardian". Napis nie by wic poprawny nawet pod wzgldem czysto formalnym.
Niedziela, 22 stycznia 2006 r.

McEton - zmylna angielska franszyza

godnie z zaleceniami Tony'ego Blaira, ktry usiuje zmieni

wizerunek caego naszego narodu, wciska si nam, e Lon

dyn nie jest ju miejscem, w ktrym przebywa krlowa, kilku stranikw Tower i 10 000 gadatliwych takswkarzy, ktrzy za

wsze wiedz, dokd jad. Nie - obecnie jest to ttnica yciem, wielokulturowa metro polia, w ktrej mona usysze 600 rnych jzykw, nawet pod czas krtkiego wypadu na zakupy. Podobno to wanie taki obraz Wielkiej Brytanii wygra dla niej organizacj igrzysk olimpijskich; zastanawiam si jednak, jak wpynie on na bilans patniczy naszego kraju. Turyci nie odwiedzaj nas ze wzgldu na pogod tudzie wykwintno regionalnej kuchni. Nie przycigaj ich ani wyjtko wo korzystne ceny hoteli, ani nasze plae, ani Birmingham. Ni gdy jeszcze nie spotkaem Amerykanina lub Japoczyka, ktry wyznaby: - Chciabym wybra si do Wielkiej Brytanii, by mc tam kupi arabsk gazet w bengalskim kiosku, w ktrym sprzedaje mwica po polsku kasjerka.

McEton - zmylna angielska franszyza

29

Tym, co wikszoci obcokrajowcw podoba si w Wielkiej Brytanii, nie jest wielokulturowo, tolerancja czy jakikolwiek inny nonsens wymylony przez Parti Pracy. Nie. Tym czym jest nasza historia. Szekspir. Paac Blenheim. Gwardzici w grotesko wych czapach, ktrzy ani drgn. Owszem, turyci rzuc czasem okiem na kilka zdechych psw w jakiej galerii sztuki nowocze snej, ale tylko dlatego, e spdzili przedpoudnie na otwartym pokadzie jednego z autobusw wycieczkowych i troch zmarzli. Czy wrc do domu, dajmy na to, z bejsbolwkami noszo nymi przez wspczesn brytyjsk policj? Czy moe jednak z plastikowym hemem nalecym do tradycyjnego policyjnego umundurowania? Co przycignie wicej zwiedzajcych: dom ro dzinny Ann Hathaway1 czy miejsce urodzenia Benjamina Zephaniaha2? Wemy linie lotnicze British Airways. W czasach, gdy perso nel pokadowy nosi marynarki, a wystrj samolotw utrzyma ny by w szarej i szafirowej tonacji, kapitanowie musieli strca obcokrajowcw ze schodkw kijami bejsbolowymi. Kiedy BA przerzuciy si na styl etniczny z krzykliwie pomalowanymi sta tecznikami, pooyy cay interes. Kada brana brytyjskiego przemysu wie, e we wszystkich globalnych kampaniach reklamowych powinna wykorzystywa przepych, tradycj, herbat i histori. W ten oto sposb pynnie przechodzimy do brytyjskiej instytucji, ktra jest wrcz prze siknita tradycj i histori. Do naszych szk prywatnych. Znajd si tacy, szczeglnie wrd socjalistw, ktrzy uwaa j, e owe szkoy s niczym innym, jak tylko siedliskiem prze starzaych zasad, okruciestwa, nierwnoci spoecznej, narko tykw, przemocy szkolnej i pederastii. Ot nie. Kiedy w latach
1

Ann Hathaway (1556-1623) - ona Williama Szekspira.

Benjamin Zephaniah - wspczesny poeta brytyjski, pisarz, muzyk i dziaacz spoeczny.

30

wiat wedug Clarksona, cz 3

siedemdziesitych ubiegego wieku uczszczaem do szkoy w Repton, nie chodzilimy we frakach i prawie nigdy nikogo nie podpalilimy Przeciwnie, moja szkoa przypominaa troch dzisiejszy Londyn. Chodziy do niej dzieciaki z Iranu, Japonii, Trynidadu, a nawet z Etiopii. Posane do niej przez swoich rodzicw, ktrzy chcieli zapew ni im tradycyjne brytyjskie wyksztacenie, w wikszoci lizn y wczeniej zaledwie podstawy angielskiego. A mimo to wci uczszczay, stawiajc czoa komplikacjom wieku dojrzewania, tysice mil od rodzinnego domu, nie umiejc porozumie si z nauczycielem, kierownikiem internatu, a nawet ze sprzedaw czyni w wiejskim sklepiku. Byo mi ich al - nie na tyle, co prawda, by zaniecha podkra dania im herbatnikw - ale faktycznie, czuem, e minusy po bierania edukacji tak daleko od domu przewaaj nad jedynym dostrzegalnym plusem, a mianowicie nad powrotem do Etiopii ze znajomoci aciskiego odpowiednika zwrotu co sycha?". Teraz jednak szkoa w Repton zaprezentowaa genialny po mys. Chce, eby gra przysza do Mahometa. Pozostaje w sta rym miejscu w hrabstwie Derbyshire, skd adresuje swoj ofert do dzieci biznesmenw, ale otwiera te swoj fili w Dubaju. To przedsiwzicie stanie si maszynk do robienia pienidzy porwnywaln z iPodem. No bo zobaczcie: Dubaj peen jest Hindusw, ktrzy wiedz, jak gra w krykieta, oraz Arabw, ktrzy maj wystarczajce fun dusze, by pokry pustyni zieleni. Mieszka tam rwnie wielu ekspatriantw, ktrzy bd dzikowa Bogu za to, e nie musz 12 razy do roku paci za bilety lotnicze. Znana marka brytyj skiego szkolnictwa prywatnego na Bliskim Wschodzie. Przecie to istny przebysk geniuszu! I to nie tylko z punktu widzenia tamtejszych rodzicw, ale rwnie jeli chodzi o deficyt bilansu handlowego Wielkiej Brytanii.

McEton - zmylna angielska franszyza

31

Wyobracie sobie tylko, z jakim przyjciem spotkaby si Eton College w Los Angeles albo Harrow w Tokio. Wyobracie sobie zdolno zarobkow, jak osignyby tam te szkoy; wy starczy, e zaproponuj przybranie gw maych Amerykanw melonikami, kapeluszami somkowymi bd bermycami, a usta wi si przed nimi kolejka rodzicw, ktrzy zapragn, by jaki nauczyciel w akademickim birecie wrzuci ich kochanego Hanka do basenu z lodowat wod. Oczywicie, jeli chodzi o Ameryk, to trzeba by byo wy myli jakie inne okrelenie na zjawisko fali, za w przypadku Japonii dostrzegam pewne trudnoci zwizane z tradycyjnymi obchodami Dnia Pamici. W rzeczywistoci, gdyby to naprawd miao zacz dziaa, naleaoby najpierw przeanalizowa histori firmy Harry Ramsden's. Bya to tradycyjna smaalnia ryb w pobliu Leeds, kt ra zostaa kupiona i wprowadzona na gied przez byego szefa KFC, ktry chcia zrobi z niej oglnokrajow sie restauracji. I wszystko, czego byo mu trzeba, to marka. Dopiero potem sos z pieczonego misa woowego, w ktrym smayy si frytki, zo sta zastpiony mieszank olejw rolinnych, a wiee ryby pro sto z poowu - mroonymi filetami. Obecnie dziaa ju 170 punktw Harry Ramsden's i nie widz powodu, dla ktrego miaoby nie powsta 170 szk Eton. Za nim zaczniecie si zastanawia, skd wzi wystarczajc liczb brytyjskiej wykwalifikowanej kadry nauczycielskiej, ktra by aby w stanie obsuy globalne przedsiwzicie o tak wielkim rozmachu, pozwlcie, e przypomn wam o hotelu Excalibur w Las Vegas. Reklamowany jako redniowieczna, owiana legend budowla z wieyczkami, jest oczywicie olbrzymim, plastiko wym drapaczem chmur z amerykaskimi boyami hotelowymi w szortach rodem z Maego lorda. Brzmi okropnie? Zgadzam si, ale to miejsce jest zawsze pene turystw.

32

wiat wedug Clarksona, cz 3

Repton College przetar szlaki. Ale gdyby pomys podchwy ci Eton, otwierajc sie szk o nazwie - dajmy na to - Szko y Eton im. Harry'ego Pottera", zarobiby dla Wielkiej Brytanii wicej, ni bank Lloyds i krlowa razem wzici.
Niedziela, 29 stycznia 2006 r.

Szkoa: rockowa, nie barokowa

illiam Szekspir prawdopodobnie zrobi wicej dla znisz czenia bogactwa kulturowego Wielkiej Brytanii ni jaka

kolwiek inna osoba na przestrzeni dziejw. Po niekoczcych si analizach jego sztuk ujtych w programie nauczania, cae poko lenia dzieci weszy w dorose ycie z przekonaniem, e literatura to nudy, od ktrych zapada si w piczk. I nie wini ich za to. Mowa Porcyi o deszczu oywczym" w adnym razie nie jest tak stymulujca jak choby 10 minut gry w Grand TheftAuto. Jestem przekonany, e Szekspir, podobnie jak Milton, Donn i Chaucer, maj swoje miejsce we wspczesnej Wielkiej Bryta nii. I e miejsce to znajduje si gdzie w czeluciach Biblioteki Brytyjskiej, gdzie ich dziea mog poddawa analizie najbardziej hardcorowi studenci jzykoznawstwa. Obecnie moja 11-letnia crka pochania ksik za ksik. Przeczytaa ju ca twrczo Jacueline Wilson, a teraz wci gny j na dobre powieci z serii Kobieca agencja detektywistyczna

nr 1. Zarczam jednak, e jej czytelnicze zapdy zostan zdawio ne w chwili, gdy zapozna si z Wieczorem trzech krli Szekspira.

34

wiat wedug Clarksona, cz 3

Wielu politykw usiuje wanie teraz zbija wyborczy kapi ta, dyskutujc o przyszoci szkolnictwa, ale wszyscy wydaj si zapomina o najwaniejszym: e w szkole dzieci powinny anali zowa ksiki, ktrych czytanie sprawia im frajd. Podobnie ma si sprawa z religi. Poniewa co niedziela zaci gano mnie si do kaplicy i zmuszano do czytania Biblii, co byo jeszcze gorsze od lektury Raju utraconego Miltona, swj okres dojrzewania zakoczyem przepeniony nieodpart niekiedy chci podpalenia arcybiskupa Canterbury Moim najwikszym problemem jest jednak muzyka. Ot nie jest mi al, e jestem literackim gbem oraz ateist, ale nosz w sobie wielki smutek, i potrafi gra na fortepianie, ale tylko tak, jak pies potrafi wiza sznurowada. Znam pewnego fotografa. Pochodzi z Walii, w dodatku przez wikszo czasu jest pijany, ale pewnego razu w holu Hotelu Nacional w Hawanie zasiad przy fortepianie i zagra - obiema r kami! - kilka piosenek Billy'ego Joela, i to nie stronic od wszel kich ozdobnikw. Wprost nie mogem uwierzy, e w tym mizernym Walijczy ku drzemie nieujawniony dotychczas talent, ktrym wnis w to ponure i poaowania godne miejsce nadziej i rado; zdolno, dziki ktrej rozbrzmiay tam dwiki Ameryki, dwiki wol noci. W dodatku postanowi, e zagra wszystkim cholernego Billy'ego Joela... Skurczybyk! Kobiety byy oczarowane. Bo w rzeczywistoci za niczym innym nie przepadaj tak bardzo, jak za mczyznami, ktrzy umiej gra na jakim instrumencie. Jeli tylko uda ci si odbbni Wrd nocnej ciszy w wersji na dwie rce, rd niewieci w za sadzie przestanie ci odrnia od Jona Bon Joviego. To wanie dlatego mj walijski znajomy spdzi wiksz cz owej pamit nej nocy w swoim pokoju, ujedany przez kubask nastolatk w kowbojskim kapeluszu.

Szkota: rockowa, nie barokowa

35

Tyle e w szkole nigdy ci nie powiedz: Suchaj chopcze, je li opanujesz Ari na strunie G, cae swoje dorose ycie bdziesz rozbiera rne Angeliny Jolie". A nawet jeli ci to powiedz, i tak bdzie ci trudno, bo ka ci si uczy samych niezwykle podniosych kawakw. Muzycznych odpowiednikw sonetw Szekspira. Dwiko wych analogonw dzie Chaucera. Dlaczego wic dzieciom nie zadaje si utworw z list prze bojw biecego tygodnia? Przecie to wanie z tak muzyk identyfikuj si o wiele chtniej ni z piosenk Wesoy farmer, na pisan przez jakiego 5-letniego, nad wiek rozwinitego Rosja nina, 200 lat temu. Jeli dziecku dacie do sklejania model stou kuchennego, efekt kocowy wcale nie sprawi mu radoci. Jeli za zacznie skleja model krownika HMS Hood", bdzie wprost przeciwnie. Dopiero potem bdzie chciao przej do powaniejszych i lepszych rzeczy. Gdy miaem 10 lat zmuszano mnie do uczenia si piosenek, ktre brzmiay okropnie ju przy pierwszym podejciu i jeszcze gorzej, gdy w kocu umiaem ju je zagra. Teraz nie mog si powstrzyma, by nie rozmyla o tym, o ile wicej frajdy sprawi yby mi lekcje muzyki, gdybym wydawa na nich odgosy syren, grajc na fortepianie piosenk Blockbuster zespou Sweet. Gdyby tak byo, w dalszej kolejnoci przerobibym twrczo zespou T-Rex, nastpnie Genesis, a doszedbym do Billy'ego Joela. I w kocu to ja bybym ujedany w pokoju kubaskiego hotelu. Zgadzam si, e wiele wspczesnych piosenek najeonych jest krzyykami i bemolami, co sprawia, e dzieciom trudno jest je ogarn, ale w wikszoci przypadkw nawet rednio zdolne mu nauczycielowi muzyki 5 minut zajoby przerobienie ich tak, by mona je byo gra wycznie na biaych klawiszach.

36

wiat wedug Clarksona, cz 3

Wemy na przykad Od do radoci. W mojej ksice do muzy ki ma krzyyk przy F, co oznacza, e jest w tonacji G-dur. Ale w ksice do muzyki mojej crki jest zapisana w tonacji C-dur, wic nie ma tam ani krzyykw, ani bemoli. atwiej si jej wic nauczy, atwiej j gra, a brzmi dokadnie tak samo. Pomijajc fakt, e crka nie jest zainteresowana graniem Beethovena. Chce gra Clocks zespou Coldplay i Behind Blue Eyes grupy The Who. Chce, by j ej wysiki ukoronowa krownik HMS Hood", a nie kuchenny st. Nie chc tu zabrzmie egoistycznie, ale ja te pragn tego sa mego. Zmuszanie naszych dzieci do wiczenia na pianinie jest jak zmuszanie goryla do noszenia smokingu. Po prostu nie maj ochoty tego robi i, szczerze mwic, ja te nie chc ich do tego nakania, bo gdy ju zaczn, to nawet w moim do duym domu trudno o miejsce, w ktrym mona by si ukry przed wytwarzan przez nie kakofoni. Haas mota pneumatycznego gdy masz kaca, to naprawd nieprzyjemne doznanie, ale wol ju to od dziewiciolatka wi czcego piosenk, ktra nie brzmiaaby dobrze nawet wtedy, gdyby gra j poprawnie. W zwizku z powyszym mam pewien pomys. Czy kto, bar dzo prosz, mgby wyda ksik zatytuowan Ulubione piosen ki twojego taty w tonacji C-dur} I czy kto inny mgby szybko j wcign do programu nauczania?
Niedziela, 5 lutego 2006 r.

Zdumiewajcy talent do opychania totalnego chamu

pooglda tam bunkry U-Bootw z drugiej wojny wiatowej. Och, s ogromne. I pomysowe. Nad waciwym zadaszeniem znajduje si dodatkowy dach z pofadowanego betonu, zaprojek towany do neutralizowania bomb jeszcze przed ich uderzeniem w sam konstrukcj i do ukierunkowywania wybuchu tak, by nie zagrozi cennym okrtom podwodnym. Ten ukad budowli by w stanie oprze si nawet bombie sej smicznej RAF-u - Tallboyowi. Zrzucane z 6000 metrw, te 5-tonowe, naddwikowe bomby byy w stanie wyprze 20 000 me trw szeciennych ziemi, tworzc lej o gbokoci 25 i rednicy 30 metrw. I mimo to, gdy taka bomba uderzaa w zadaszenie bunkrw Saint-Nazaire, wszystko, co mogli usysze ludzie wewntrz, nie byo goniejsze od dyskretnego chrzknicia zawstydzonego ka merdynera. Pniej Amerykanie zasypali dach bunkrw gradem poci skw przeciwpancernych zrzuconych z bombowcw B-17.

ie miaem zbyt wiele do roboty w zeszy czwartek, zrobi em wic sobie jednodniowy wypad do Saint-Nazaire, by

38

wiat wedug Clarksona, cz 3

To te nie zdao egzaminu. Co wicej, pod koniec wojny je dynym ocalaym budynkiem w Saint-Nazaire by sam cel bom bardowa. Stoi tam po dzi dzie i spodziewalibycie si pewnie, podob nie jak ja, e w rodku znajduje si wystawa, od ktrej Madame Tussauds zakrcioby si w gowie - mnstwo woskowych figur Niemcw uwijajcych si w znoju przy drewnianych makietach torped - i e natkniecie si na wiele szkolnych wycieczek, zwie dzajcych wntrze prawdziwego U-Boota. Ale skd. Zobaczy em tam jedynie sporo graffiti, a w jednym z bunkrw p tuzina powywracanych wzkw sklepowych. W innym z kolei znalazem sklep z upominkami i od razu zaoyem, e bdzie peen modeli U-Bootw do sklejania, pyt DVD z filmem Okrt, e znajdzie si tam by moe rkawica ku chenna z jakim podwodnym motywem i maszyna szyfrujca Enigma z logotypem Jona Bon Joviego. Te nie. Wszystko, co mieli tam na wystawie, sprowadzao si do kilku trolli ubranych w tradycyjne bretoskie stroje (co w a den sposb nie przystawao do rzeczywistoci, bo Saint-Nazaire wcale nie ley w Bretanii). W rodku za znajdoway si talerze przerobione na zegary, modele latarni morskich przerobione na lampy stoowe, podkadki pod talerze z widokami miejsc we Francji, w ktrych jeszcze nie byem, i - co najdziwniejsze - ko szulki z napisem Zaktek krasnala"; tak nazywa si pewien pub w Dublinie. Wygldao to tak, jakby waciciele umylnie zaopatrzyli sklep we wszystko, co tylko mogli, byle nie miao to absolutnie adnego zwizku z wojn. Moim zdaniem to odrobin idiotyczne, bo zao si, e nikt nigdy nie powiedzia:Chtnie postawibym sobie na komin ku bretoskiego trolla, wybior si wic do tych synnych bun krw U-Bootw w Saint-Nazaire - moe bdzie tam jaki sklep

Zdumiewajcy talent do opychania totalnego chamu

33

z upominkami, w ktrym bd mg go kupi...". Na podobnej zasadzie mona by si wybra do zamku Windsor, by prbo wa tam kupi holograficzny breloczek na klucze z widokiem Wielkiego Kanionu Kolorado. A jednak waciciele sklepw z pamitkami przy znanych turystycznych atrakcjach na caym wiecie nie ustaj w zadziwianiu mnie swoim brakiem umiejt noci w sprzedawaniu czegokolwiek, co kto faktycznie mgby chcie kupi. Zawsze maj delfina, idealnie wyrzebionego, z nazw miej sca, w ktrym wanie przebywasz, namalowan na jego pod stawie z uyciem szablonu. Gdyby na pce znajdowaa si tylko jedna taka rzeba i gdyby cho troch przebijao z niej prymi tywne wykoczenie, to owszem - pewnie daby si nabra, e jest to rkodzieo stworzone w jaskini przez jakiego autochtona w ludowym stroju. Poniewa jednak znajdujesz si wanie na lotnisku, takich rzeb jest ze dwa tysice, wszystkie s identyczne, na ich spo dzie widnieje napis Mad in China", a w dodatku w zeszym roku widziae tak sam pamitk w San Francisco (tyle e na podstawie miaa wyryty napis California"), nie dasz si nabi w butelk. Skandynawskie sklepy z upominkami przecigaj si w sprze dawaniu wdzonego ososia, by mg zabra ze sob do domu smak pnocy Mona go jednak kupi wycznie w plasterkach, uoonych w hermetycznych, foliowych opakowaniach, a ty najnormalniej w wiecie wiesz, e aden pomarszczony, stary rybak z trawlera nie ma dostpu do zdolnej wyprodukowa co takie go maszyny pakujcej. Przecie gdyby mia ochot na ososia z plastikowej torebki, poczekaby, a bdziesz w domu, skd po prostu zadzwoniby do Jethro Tuli1.
an Anderson, jeden z czonkw zespou Jethro Tuli, jest wacicielem prnego koncernu Strathaird Salmon, zajmujcego si hodowl ososia.

40

wiat wedug Clarksona, cz 3

Kolejnym ulubionym gadetem sklepw z upominkami jest 120-centymetrowy misternej roboty galeon, wyposaony w agle z prawdziwego ptna, kilometr olinowania z bawenianej nitki i filigranowe maszty z wykaaczek. wietnie. Jak jednak dowie co takiego do domu? Jeli zamierzasz otworzy sklep z pamitkami dla turystw, mam dla ciebie dobr rad. Sprzedawaj to, czego nie bd mo gli uszkodzi bagaowi na lotnisku. Waniejsze jest jednak, by twoja oferta odzwierciedlaa w jaki sposb charakter okolicy. Musisz zaakceptowa fakt, e turyci zwiedzajcy bunkry o dzi podwodnych z drugiej wojny wiatowej niekoniecznie bd chcieli kupi szklan kul ze nieynkami i wie Eiffla. No dobrze, ja j kupiem, ale tylko dlatego, e w domu mam kredens, ktry nazywam szaf chamu". To georgiaskia witryna z przeszklonym frontem, gdzie trzy mam wszystkie bezuyteczne rupiecie, ktre udao mi si zna le w sklepach z upominkami przez wszystkie te lata. Honoro we miejsce zajmuje w niej 30-centymetrowa, alabastrowa replika Ostatniej wieczerzy z apostoami ubranymi w mienice si broka tem szaty, kada w innym kolorze. Z drugiej strony, jestem te szalenie dumny z wyprodukowa nej w Chinach figurki nowojorskiego straaka, z wsami i prze wieszonym przez rami rannym koleg. To kunsztowne dzieo zwieczono chwytajcym za serce napisem: Czerwone hemy odwagi". Oczywicie rozumiem, e mieszkacy Saint-Nazaire mog nie chcie zarabia na okropnociach wojny U-Bootw, na ataku brytyjskich si specjalnych, ktry w 1942 roku zniszczy port, na ldowaniu wojsk amerykaskich w 1917 roku i na utracie w 1940 u ujcia Loary statku RMS Lancastria" wraz z 4000 osb na pokadzie.

Zdumiewajcy talent do opychania totalnego chamu

41

Podejrzewam, e powinnimy to uszanowa. Cho z drugiej strony, fajnie by byo, gdyby powstao tam co, co oddawaoby ducha miejsca. Na przykad tum manekinw ubranych w pasia ste swetry, z rkami w grze, jedzcych ser.
Niedziela, 12 lutego 2006 r.

Krlestwo za konia (na celowniku strzelby)

eli felietonista pragnie wie spokojny ywot, musi trzy ma si z dala od pewnych tematw. Dokadanie Jezusowi

odpada od razu. Prawdopodobnie nie jest rwnie najlepszym pomysem pisa, e biednym naleaoby skonfiskowa buty Ale

najwikszym tabu - najwiksz min, na ktr moemy nadep n - jest draliwy temat koni. Napisaem kiedy felieton sugerujcy, e nie mona trzyma zwierzcia, jeli nie dysponuje si ogrodem na tyle duym, by mogo si w nim wybiega. Pod adnym pozorem - przekony waem - nie wolno umieszcza zwierzcia w ciarwce i jedzi z nim po drogach publicznych z prdkoci 6 km/h. Zostao to bardzo le odebrane. Okazao si, e w Wielkiej Brytanii mieszkaj 3 miliony wacicieli koni, z ktrych kady wysa do mnie list wyraajcy nadziej, e ju niedugo kopn w kalendarz. Zanotowaem wic sobie w pamici, by w przyszo ci koskich spraw unika jak ognia. Niestety, w Wielkiej Brytanii mieszka teraz ju 3 000 001 wa cicieli koni - moja ona kupia wanie park tych cholernych stworze.

Krlestwo za konia (na celowniku strzelby)

43

Nie wiem, ile kosztoway, ale poniewa zostay sprowadzone z Islandii, podejrzewam, e cakiem sporo. Cho na pewno mniej, ni kosztuj teraz pastwow sub zdrowia. Pierwsz osob, ktra z nich spada, by mj dziewi cioletni syn. Zobaczy, jak po zagrodzie jedzi kusem jego sio stra, a poniewa jest chopcem, stwierdzi, e on te tak potrafi. Niestety, nie przebywaem wtedy w pobliu i nie mogem go przed tym powstrzyma, wic co dokadnie si stao, wiem jedy nie z relacji sanitariuszy pogotowia ratunkowego. Kolejn ofiar bya nasza niania, ktra obalia teori, e gdy spadniesz z konia, powiniene od razu powtrnie go dosi. Bo gdy to zrobia, natychmiast ponownie spada. Musielimy przez jaki czas uciera jej jedzenie; teraz ma si ju lepiej. A moja ona? No c, w chwili, gdy to pisz, szusuje na nar tach w Davos. No, moe nie do koca, bo 24 godziny przed odlotem spada ze swojej szkapy, zwichna nadgarstek i skrcia nog, nadajc jej ksztat, wielko i faktur baobabu. Tak wic jest w Davos, tyle e pewnie tam pije. W rzeczy samej, jej wypadek by bardzo spektakularny. Na spokojnej drodze, nawiasem mwic przed domem Davida Ca merona , wyleciaa z sioda z takim impetem, e nie bya w sta nie si potem ruszy. Musiaa wic zadzwoni do niani, ktra, wieo po swoim upadku, dotara na miejsce zdarzenia mocno kulejc. Chyba nie trzeba dodawa, e ko, wyposaony w mzg o rozmiarze orzecha, wystraszy si i uciek. adna z kobiet nie bya na tyle sprawna, by go zapa, co oznaczao, e po sieci drg zacza hula tona (bardzo drogiego) misa, niebezpieczna i nie obliczalna jak obszyty kosk skr rakietowy pocisk Scud.
David Cameron - brytyjski polityk, lider Partii Konserwatywnej.
1

44

wiat wedug Clarksona, cz 3

Po tym jak szkapa zostaa przyprowadzona przez penego wspczucia ssiada, chciaem poszuka strzelby i zakoczy swoje pasmo udrk, ubijajc to cholerne zwierz. Niestety. Ko nie by oczywicie winny wypadkowi. Podobnie zreszt jak moja ona, ktra jedzia konno ju bdc zarodkiem, a polowaa, gdy osigna stadium podu. Ko po prostu polizgn si na asfalcie. A, rozumiem. Is landzki ko, zdolny do cwau z olbrzymi prdkoci po po krywie lawowej i taflach lodu, nie jest w stanie utrzyma si na nogach na asfalcie. No jasne. Przecie to logiczne. W zwizku z powyszym caa eska cz gospodarstwa do mowego Clarksonw jest obecnie pochonita udzielaniem si w kampaniach internetowych na rzecz wymiany nawierzchni wszystkich drg w kraju na specjalny asfalt, zapewniajcy ko niom odpowiedni przyczepno. Wydaje mi si, e podobny problem dotyczy kadego wa ciciela konia. Nie moesz nim by bez przekonania. Kadego ranka musisz wsta i oczyci stajni z jego ajna, a potem sp dzi cae popoudnie szczotkujc go, zaplatajc mu ogon i kar mic chrupicymi jabkami. A pod koniec dnia, gdy kadziesz si spa, kady siniak i dajcy si we znaki staw w bolesny sposb przypomina o wypadku sprzed kilku godzin. Konie przejmuj cakowit wadz nad twoim yciem, zupenie jak parali. O ni czym innym po prostu ju nie mylisz. To za sprawia, e spoeczno wacicieli koni yje w przeko naniu, i cay wiat, podobnie jak oni, krci si dookoa ich pupi li. Z tego samego powodu tak krzykliwi s zwolennicy polowa. Bo dla nich to nie jest rozrywka. To cae ich ycie. I to dlatego moja ona chce zmieni nawierzchni na naszych drogach. To jeszcze nie wszystko - kadego dnia, gdy wraca do domu, jest wcieka z powodu czego, co zrobi jaki kierowca. Ze nie zwolni. e nie zjecha. e nie wymin. e nie ciszy radia.

Krlestwo za konia (na celowniku strzelby)

45

I sysz to od kobiety, ktra odmawia prowadzenia samochodw o mocy poniej 350 koni. Oczywicie, do czsto i dobitnie przypominaj nam, e drogi byy pierwotnie przeznaczone dla koni, i to prawda. Ale podobnie jest przecie z rodzin krlewsk, ktra pier wotnie miaa sprawowa rzdy. Tyle e czas nie stoi w miejscu. Ko zosta zastpiony przez samochd, a sam sta si zabawk. A w zwizku z tym na drogi powinien by wpuszczany na takich samych warunkach, jak krlowa do parlamentu. Na krtko i wy cznie na zaproszenie. Zawsze powtarzaem, e jeli po moje crki przyjedzie jaki chopak na motocyklu, to wrzuc mu zapak do baku. A gdy kupi kolejny, znw zrobi to samo. Jednak w zeszym miesicu przekonaem si, e cztery nogi s nieskoczenie bardziej nie bezpieczne ni dwa koa. Tak wic gdy rzeczony chopak przyje dzie na koniu, zastrzel. Jego i konia. Koczc, musz wyrazi zadowolenie z zachowania moich osw. Przez cay dzie nie robi nic innego, tylko podbiegaj do swoich wikszych kolegw z pastwiska i ich kopi.
Niedziela, 19 lutego 2006 r.

Co si stao ze wszystkimi widzami?

BBCl... Szkoda, bo moim zdaniem ten program jest cakiem niezy. Na przestrzeni dziejw telewizji przewaajc wikszo go spodarzy talk-show stanowili mczyni. To za stwarzao pro blemy, bo mczyni uwaaj, e ich obowizkiem jest nieustan na rywalizacja. Gdy go rzuca w eter art kalibru .22, gospodarz talk-show musi odpowiedzie na to czym ciszym i lepszym. Rozmowa mczyzn jest jak walka gladiatorw; jest sporem, jest wybucho wa i prowadzona tak, by przede wszystkim bya mieszna. W zeszy weekend zapytaem redaktora magazynu GQ", czy podoba mu si moja marynarka. Niezbyt - odpowiedzia wrza skliwym, cienkim piskiem. - Wygldasz w niej jak *****". Wy obraacie sobie takie sowa z ust kobiety? Na skutek tego nowoczesne, dynamiczne, prowadzone przez mczyzn talk-shows na og koncentruj si na gospodarzach. Przecie to na nich spoczywa obowizek nadrabiania min

ewnie nie obejrzelicie nowego talk-show Daviny McCall,

ktre w godzinach najwikszej ogldalnoci nadaa stacja

Co si stao ze wszystkimi widzami?

47

a nudnych goci i cierania si z tymi interesujcymi. Jedynym

facetem, ktry tego nie robi, jest Michael Parkinson. I pewnie dlatego mona go oglda nieprzerwanie od 1912 roku. Davina te nie rywalizuje z gomi. A poniewa nie skupia si na sobie, w zeszym tygodniu moglimy dowiedzie si sporo o jej gociu - Martinie Shawie1. No i dowiedzielimy si gw nie tego, e jest raczej nudny. Niektre z jego odpowiedzi byy tak mao zajmujce, e moje dzieci, przy wtrze gonego chrzkania, wstay i opuciy pokj. To za prowadzi mnie do sedna dzisiejszego felietonu. Gdy byem dzieckiem, najpierw odrabiaem zadanie domo we, a potem ogldaem telewizj, a do chwili, w ktrej trzeba byo i spa. Powiecie pewnie: No tak, ale w tamtych czasach telewizja bya nieporwnywalnie lepsza!". Uwierzcie mi jednak na sowo: nie bya. nieya, bya gamoniowata, nudna, czarna, biaa i infantylna, a jedyn rzecz, jak mona byo wygra w te leturniejach, by owek. Mimo to, gdy zaczem si pojawia w telewizji na poczt ku lat dziewidziesitych ubiegego wieku, jej ogldalno bya wci wysoka. Kiedy udao mi si zrobi dla BBC2 do zabaw ny program, ktry przycign 7 milionw widzw. Dzi taki wynik mgby uzyska jedynie materia z Angelin Jolie upra wiajc seks z t now pogodynk z ITY Ogldalno dowiadcza spadku swobodnego. Para komikw, Morecambe i Wise, gromadzia przed telewizorami 25 milionw widzw. Obecnie o sukcesie mwi si w przypadku wskanika ogldalnoci na poziomie 5-6 milionw. I nie jest tak, e ludzie ogldaj programy jakich podrzdnych kanaw satelitarnych. le liczby pokazuj, e oni po prostu wcale nie ogldaj telewizji! C zatem robi?
Martin Shaw - angielski aktor.

48

wiat wedug Clarksona, cz 3

Po pierwsze, wiadomo, e wiele kobiet spdza czas w interne towych chatroomach, romansujc z dawnymi kolegami ze szko y, i e wielu facetw siedzi na kanaach MSN, udajc 12-letnie dziewczynki. Wiem te, e wiele osb korzysta z eBaya, bo ostatnio, gdy wystawiem tam na licytacj mnstwo domowych rupieci, za panowao oglne poruszenie i rozeszy si w mgnieniu oka. W przyszym tygodniu bd tam sprzedawa moj koz z nosa i zao si, e dostan za ni co najmniej funta. S te podcasty. Nie dalej jak w zeszym tygodniu czytaem o anonimowej kobiecie zwanej Faceless, codziennie publikujcej w internecie nagranie, na ktrym, korzystajc z urzdzenia znie ksztacajcego gos, opowiadaa swoim fanom, co robia. Sucha em tego i, krtko mwic, byo to jedno wielkie nic. Wstaje, stara si nie je zbyt wiele, ma problemy z chopa kiem i czsto mwi jakby". A ludzie te bzdury cigaj na swoje komputery. S jeszcze tacy, ktrzy wychodz na ulice, by tam nakrci wasny program kamer w swoich telefonach komr kowych. W wikszoci przypadkw nagrania te przedstawiaj bicie przechodniw, ktrzy si im nawin, i strcanie z rowerw zupenie przypadkowych osb. Jeden z problemw, ktre maj moje dzieci z naziemn telewi zj, polega na tym, e nie mog oglda tego, czego chc, kiedy wanie chc oglda telewizj. - Co to znaczy, e Doktor Who jest w sobot o sidmej? Chc obejrze go teraz! Zmywaj si wic, by licytowa kozy z nosa i nagrywa swoje bjki na mj telefon komrkowy. Moja najmodsza crka powie dziaa kiedy, e nie cierpi BBC", bo jej zdaniem wystpuj tam wycznie gadajce gowy. Zdaj sobie spraw, e te fakty napawaj panicznym strachem ludzi z telewizji. Martwi si, e w cyfrowym wiecie wci

Co si stafo ze wszystkimi widzami?

49

odtwarzaj gramofonow pyt i e chodz do klubw ubrani w czepki w stylu Jane Austen. S miertelnie przeraeni, bo my l, e te ich wszystkie wymylne grafiki i przerywniki dwiko we tylko opni ich nieuchronny koniec. Ja jednak nie bybym tego taki pewny. Podobno ju niedugo bdziecie mogli oglda programy tele wizyjne w waszych telefonach komrkowych, ale dlaczego niby chcielibycie to robi? Dlaczego mielibycie oglda co wypro dukowanego tanim kosztem i przeznaczonego dla niewielkiej grupy widzw na jednocalowym ekranie, skoro w domu czeka na was David Attenborough na 42-calowej plazmie? Jest tylko jeden powd. Po prostu dlatego, e moecie. To oczywiste, e eBay jest interesujcy tylko dlatego, e jest nowy. Gdy si ju zestarzeje, ludzie zdadz sobie spraw, e ku pili majtki Billa Oddiego 2 nie dlatego, e wanie co takiego chcieli sobie sprawi. Kupili je, bo mogli to zrobi. Mam na to dowody. W zeszym roku Top Gear by najczciej ciganym w Wielkiej Brytanii programem telewizyjnym. To za oznacza, e znalazy si tysice ludzi, ktrzy woleli bawi si swoim nowym szerokopasmowym poczeniem internetowym ni usi na tyku i obejrze to samo w telewizji. Albo nagra sobie na dysk nagrywarki Sky Plus. Powysze mogoby sugerowa, e jestemy spoeczestwem idiotw. Poniewa jednak tak nie jest, wydaje mi si, e po prostu przechodzimy przez faz rozwoju, w ktrej strcanie ludzi z ro werw sprawia wicej frajdy ni ogldanie telewizji. To wkrtce przeminie. A program Daviny - wrcz przeciwnie.
Niedziela, 26 lutego 2006 r. Bill Oddie - angielski pisarz, aktor, satyryk, muzyk, prezenter, znany obroca przyrody i mionik ptakw.

Marnowanie czasu to prawdziwa sztuka

eszotygodniowy raport wykaza, e ksika Bardzo godna

gsienica zajmuje pierwsze miejsce w kategorii ulubionych

przez brytyjskie dzieci bajek do poduszki. Tyle e inn konklu zj raportu by fakt, e co trzeci rodzic w ogle nie czyta swoim dzieciom przed snem. Eksperci twierdz, e za ten stan rzeczy odpowiadaj rodzice,

zbyt zajci zarabianiem pienidzy, by opaca rachunki za wod i mandaty za przekraczanie prdkoci, w zwizku z czym nie zostaje im zbyt wiele czasu, ktry mog powieci na potrzeby kulturalne najmodszych. Nie wydaje mi si, by tak byo w istocie, bo w zeszym tygod niu siedziaem u fryzjera obok trzydziestokilkuletniego faceta, ktry przyszed tam nie na strzyenie, lecz na manicure. I wcale nie wyglda na homoseksualist. Co wicej, poniewa do szczegowo opowiada o swoim nadchodzcym urlopie, ktry mia spdzi z rodzin na nartach, moemy si domyla, e ma mae dzieci. Jak ma wic wymwk, by nie czyta im bajki na dobranoc? Przykro mi, Oktawio, dzisiaj wieczorem nie bdzie Bardzo

Marnowanie czasu to prawdziwa sztuka

51

godnej gsienicy, bo tatu p dnia spdzi natuszczajc sobie paznokcie"? Jak mao zajtym trzeba by, by w gowie zrodzia si myl: Jest czwartek, czwarta po poudniu... Wiem! Wyskocz na go dzink do fryzjera i poprosz o wtarcie w kciuki jakich egzo tycznych kremw"? Jest jeszcze gorzej - na pkach u fryzjera stay miliony pdzli do golenia z borsuczego wosia. Kto je kupuje? Jak puste musi by twoje ycie, by mg pomyle: Nie, nie bd si goli jed norazow golark i korzysta ze zwykej pianki z pojemnika. Przecie jeli wezm do rki pdzel i sam przygotuj nim pian, rozcign gupie golenie na kilka godzin"? Nieco pniej, na Jermyn Street, ulicy, ktra dla mieszkaj cych w szkockim Arbroath jest synonimem miejsca, gdzie mo na kupi koszul szyt na miar i buty z mikkiego podbrzusza foki szarej, spostrzegem w piekarni wygldajcego na bogacza faceta, zwijajcego si w agonii nad wyborem pulchnego, chru picego, aromatyzowanego migdaami chleba. Najwyraniej rwnie i on nie mia jako szalenie napitego grafiku. Jeden z moich znajomych polecia specjalnie do Sieny, by ku pi tam zestaw jedwabnych flag sieneskich contrade, ktre na stpnie wykorzysta jako materia na podszewk swojego kolej nego garnituru na miar. Dzi wszdzie gdzie tylko spojrzysz, znajdziesz ludzi, ktrzy wydaj fortun na marnotrawienie czasu. Wyglda na to, e na sze ycie jest tak bogate i tak udane, e aby wprowadzi do niego odrobin zmartwienia i niepokoju, zadrczamy sami siebie za pachem myda w sypialni dla goci lub ras owcy, z weny ktrej zrobione s nasze ubrania. W pobliu mojego mieszkania w Londynie znajduje si sklep, ktry sprzedaje wycznie robione na drutach, supermikkie swetry dla golfistw.

52

wiat wedug Clarksona, cz 3

Co za kretyn da wacicielce kredyt na co podobnego?! Co byo napisane w biznesplanie? Tak. Czynsz w Notting Hill jest wysoki, ale jestem przekonana, e znajdzie si wystarczajco duo osb, ktrzy przejad przez cae miasto i park, odwiedz mj sklep, kupi pulower za 200 funtw i wrc t sam drog do domu". Ja po prostu kazabym jej spada. Ale kto tego nie zrobi, a poniewa sklep wci dziaa, po szeciu miesicach od otwar cia, mog tylko przypuszcza, e owa kobieta miaa racj. Fak tycznie - musi by wystarczajco duo osb, ktre gotowe s powici cae popoudnie na zakup swetra. I nie chodzi tylko o Londyn. Kiedy pewnego dnia bawiem si Google Earth - to o wiele ciekawsze, ni czytanie dzieciom ba jek do poduszki - zrobiem zblienie na dom, w ktrym dorasta em. Znajduje si w Doncaster. W miecie, ktre miao zniszcze i wymrze po zamkniciu tamtejszych kopalni. Nie wydaje mi si, eby do tego doszo, bo jaki satelita szpie gowski ukaza moim oczom, e park graniczcy z naszym ogro dem zosta przeksztacony w 18-dokowe pole golfowe. Wic nawet i tam, pord pozbawionych pracy grnikw, znajduj si ludzie, ktrzy maj tak wiele wolnego czasu, e po wicaj jego poow na granie w co, co z grubsza rzecz biorc jest drog odmian gry w kulki. I to bez wtpienia w swetrze za 200 funtw, po ktry przyjechali a do Notting Hill. WWielkiej Brytanii znajduje si obecnie 2500 pl golfowych o cznej powierzchni 200 000 hektarw. To za oznacza, e golf zajmuje tylko nieco mniej miejsca od walijskiego hrabstwa Carmarthenshire. Przy czym z 1 200 000 zarejestrowanych zawod nikw jest jakie siedem razy bardziej popularny Wemy polowania. W zamierzchych czasach, gdy u wadzy byli torysi, jedynymi, ktrzy strzelali do baantw, byli niepra cujcy bogacze i arystokraci czystej krwi. Teraz ju nie. Obecnie,

Marnowanie czasu to prawdziwa sztuka

53

przez cztery miesice w roku, kady las w naszym kraju peny jest rnej maci ludzi, ktrym nie przeszkadza nawet deszcz. Dzi tyle osb dysponuje tak wielk iloci wolnego czasu, e a 569 000 posiada pozwolenie na bro. A ich hobby stao si tak dochodowym interesem, e wygenerowao a 40 000 miejsc pracy. S jeszcze tacy, ktrzy w wolnym czasie przeprowadzaj bada nia statystyczne. W zeszym tygodniu pewna grupa ludzi oznaj mia, e obejrzaa 168 godzin programu telewizyjnego w czasie najwyszej ogldalnoci i okazao si, e gejom i lesbijkom po wicono zaledwie 38 minut. Jak puste musi by wasze ycie, skoro uwaacie, e warto na co takiego marnowa najcenniejszy z zasobw, jakimi dysponujecie: czas? Podobnie jest z ludmi, ktrzy postanowili, e sprbuj od powiedzie na pytanie, dlaczego tak wiele rodzicw nie czyta dzieciom do poduszki. I odpowiedzieli zupenie nieprawidowo. Bo nie chodzi tu wcale o brak czasu czy napity rozkad dnia. Chodzi wycznie o to, e Bardzo godna gsienica to najgupsza ksika w historii literatury.
Niedziela, 5 marca 2006 r.

Oscarowa impreza w wiejskim domu kultury

gnlicie przenie cho troch tamtejszego blichtru, splendoru i wyrafinowania na grunt waszych wasnych imprez. Na szczcie w internecie i magazynach plotkarskich a roi si od rozmaitych inspiracji. Oczywicie, nie uda si wam powt rzy wyczynu Eltona Johna, ktry na swoj imprez zamwi 1000 r i ozdobi kad z nich rowymi krysztaami Swarovskiego. Nie uda si wam rwnie przebi George'a Clooneya, ktry swoje przyjcie doprawi takimi osobistociami jak Mick Jagger, Rachel Weisz i Madonna. Mimo to moecie przynajmniej si dowiedzie, jak gra muzyk, co na siebie zaoy, jakimi obrusami nakry stoy i jak najlepiej przygotowa groszek cukrowy nadziewany serem z mleka mangusty Ale szczerze mwic, jeli faktycznie chcecie wyda dobre przyjcie, mam o wiele lepszy pomys... Kilka tygodni temu mj stary znajomy wynaj dom kultury w zapadej dziurze, jak jest hrabstwo Surrey, i zamwi zesp

aczytalicie si pewnie o przyjciach, jakie w zeszym ty godniu po gali Oscarw wydano w Los Angeles i zapra

Oscarowa impreza w wiejskim domu kultury

55

specjalizujcy si w coverach grupy Led Zeppelin. Czy miaem ch si tam wybra? Szczerze? Nie. Wolaem ju przej si uli cami Teheranu w T-shircie z Gwiazd Dawida. Co gorsza, impreza miaa by wycznie dla mczyzn, a jeli istnieje co, czego ju naprawd nie mog znie, to tym czym s mskie spdy Jaki jest ich sens? Pi najgorszych dowiadcze w moim yciu to pi wieczorw kawalerskich. I caa ta ich bez nadzieja: odzie wycigowe, kije do snookera, transakcje handlo we, samochody BMW, golf i wrzeszczenie: spjrzcie tylko na te cycki!" przy waleniu si w klat. Owszem, wszyscy mczyni, ktrzy mieli si tam pojawi, to moi starzy znajomi, koledzy, ktrych nie widziaem, odkd 10 lat temu wyjechaem z Londynu. Ale jeli chcemy odwiey nasze kontakty, dlaczego mielibymy to robi w wiejskim domu kultury, atakowani dwikami wydawanymi przez czterech kolesi, ktrzy myl, e s Led Zeppami? W dodatku uwaga - bilety wstpu kosztoway 15 funtw. Dokadnie o 5 funtw wicej, ni pewnego razu zapaciem za bilet na koncert prawdziwych Led Zeppw. Mimo wszystko wybraem si tam, a impreza bya wprost fantastyczna, gwnie dziki temu, e nikt nie usiowa nadzie wa groszku cukrowego serem. Bylimy po prostu grup ludzi w rednim wieku, ktrzy zebrali si w jednym pomieszczeniu i mogli przez jeden wieczr udawa, e znw maj po 18 lat. Nie byo to atwe. Na przykad, gdy miaem 18 lat, byem bar dzo dobry w przynoszeniu 8 kufli piwa z baru do stolika, przy ktrym siedzieli moi kumple. Okazao si jednak, e wyszedem z wprawy Kufle obciyy mnie tak, e musiaem przynie je na dwie tury. W dodatku, gdy miaem 18 lat, mogem sta duej ni 10 minut i nie bolay mnie z tego powodu plecy. Z kolejn oznak starzenia zetknem si w ubikacji, gdzie przypadkiem usyszaem, jak jeden z kumpli mwi do drugiego:

56

wiat wedug Clarksona, cz 3

Przepraszam, e musiaem wtedy wyldowa na twoim polu". Czy moe by co jeszcze bardziej surreyskiego"? Poza tym, w latach siedemdziesitych podczas ballad publicz no unosia w gr zapalniczki, tworzc morze wiateek. Nie eby dzi czego takiego si nie praktykowao. Tylko e teraz wiecio milion lnicych ysin. Z daleka sala autentycznie przy pominaa wielk, rozpaszczon kul dyskotekow. Poniewa uczestnicy imprezy nie mieli ju wosw, ktre mo gliby rozpuci, postarali si, by przynajmniej ubra si na lu zie. Sprowadzio si to do sztruksw, ktre dostali pod choink, i pikowanych kamizelek zestawionych z obuwiem sportowym. Nie wygldao to za dobrze. No ale przecie nie o wygld w tym wszystkim chodzio. Gospodarze imprez dla osb w rednim wieku najczciej usiuj by wyrafinowani i powani. Dlaczego? Odpowiedzialni musimy by w pracy, a dojrzali, gdy jestemy w domu z dziemi. Gdy jednak spdzamy wieczr poza domem, nie powinnimy delektowa si groszkiem z serowym nadzieniem. Powinnimy si upija i krzycze. Owej pamitnej nocy w Surrey zaparkowalimy na czyim trawniku, wlalimy w siebie galony piwa z plastikowych kubkw, nie rozmawialimy o szkoach naszych dzieci i suchalimy mu zyki - nie bya to jednak puszczana podczas kolacji Dido, ani pobrzmiewajcy w tle Burt Bacharach. To za pozwala mi przej do samego zespou. Gdybycie zamknli oczy, z atwoci moglibycie sobie wy obrazi, e na scenie stoj Plant i Page. A potem, gdybycie je otworzyli, wraenie wcale by nie pryso. Bujnym wosom i to nom dinsu faktycznie udao si wywoa iluzj, e ich waci ciele to prawdziwy Led Zeppelin. Wokalista wydawa si nawet ukrywa w spodniach co d la dugi w straacki.

Oscarowa impreza w wiejskim domu kultury

57

Szkoda, e po koncercie spoliczkowaa mnie rzeczywisto facet, ktry by Robertem Plantem, podrzuci mnie do pobli skiego pubu Renault Scenikiem. Poniewa pub znajdowa si w Surrey, przypomina raczej bis tro. I niemoebnie si krci. Nastpna rzecz, ktr pamitam, to przebudzenie si w ku o 8.30 nad ranem i nawanica prze chodzca nad pustyni Kalahari w mojej gowie. Jak rwnie kil ka potnych ruchw tektonicznych. Im starsi jestemy, tym bardziej narzekamy na kaca. Zawo dzimy, e w wieku 40 lat o wiele trudniej si go pozby, ni gdy miao si lat 14. Ale przecie kac to po prostu przypomnienie, e dobrze si bawilicie. Trzeba nauczy si go akceptowa. Ja z pewnoci zaakceptowaem swojego. Akceptowaem go obejmujc muszl klozetow i wtulajc si we wszystkie mikkie elementy wystroju wntrza mojego domu, i to jeszcze kilka dni po. To bya naprawd udana impreza. A oto mora. Wy te moecie tak zorganizowa i to nie wy dajc ani grosza. Po co traci fortun na bielizn stoow i re? Po co naladowa Eltona Johna czy George'a Clooneya, skoro moecie wynaj wiejski dom kultury, za 1500 funtw zamwi zesp grajcy covery, po czym opchn 100 biletw po 15 fun tw kady? Twoi znajomi na takiej imprezie nie poczuj si wytwornie. Poczuj si o wiele lepiej. Poczuj si modo.
Niedziela, 12 marca 2006 r.

Sekretne ycie damskich torebek

o tydzie taki czy inny raport informuje nas, ile czasu traci my stojc w korkach, ogldajc telewizj lub telefonujc do

zautomatyzowanych centrw obsugi klienta w Bombaju, ktre zawsze robi co w trosce o podniesienie jakoci usug". Ostatnio dowiedziaem si, e w cigu caego ycia przecitny mczyzna spdza 394 dni siedzc na sedesie. To a 56 tygodni! - zawodzili rozpaczliwie autorzy raportu,

cho nie wiem dlaczego. Przecie to 56 najszczliwszych i naj spokojniejszych tygodni w yciu faceta. Uwielbiam siedzie na sedesie jeszcze bardziej ni przebywa na wakacjach i z ca pew noci nie uwaam spdzonego w ten sposb czasu za zmarno wany W kadym razie, te 56 tygodni to nic w porwnaniu z ilo ci czasu, ktry faktycznie trac, stojc przed drzwiami domu w przeraliwym zimnie i czekajc, a moja ona znajdzie w swo jej torebce klucze. Marnuj cae wieki oczekujc, by odebraa komrk. Zwykle jej telefon dzwoni przez 48 godzin, zanim odszuka go na dnie torebki, pod paragonem z zakupw w 1972 roku.

Sekretne ycie damskich torebek

59

Obecnie, gdy podejrzewam, e moe mie komrk w swojej torebce, pisz list. Tak jest szybciej. Amerykascy onierze myleli pewnie, e mieli ciko, po szukujc Osamy bin Ladena zaszytego w jakiej grskiej jaski ni w Afganistanie, ale naprawd powinni podzikowa swoim szczliwym gwiazdom, e nie ukry si w torebce mojej ony. O Boe, wanie co przyszo mi do gowy... Moe to wanie w niej si ukry! Moe wanie teraz w niej siedzi, z karabinem AK-47 i swoj kamer wideo! Moe nawet korzysta z telefonu, ktry zgin onie dwa lata temu, i przekazuje za jego porednic twem wiadomoci dla Al-Jazeery W zeszym tygodniu przeczytaem, e kobiety w Wielkiej Brytanii wydaj na torebki 350 milionw funtw rocznie i e istnieje pewna marka torebek, na ktre czeka si rok, mimo e kosztuj 7000 funtw sztuka. Nie chciaby pewnie taczy na dyskotece w pobliu jej wacicielki. Co wicej, podobno statystyczna kobieta moe mie nawet do czterdziestu torebek. eby dowiedzie si dlaczego, poroz mawiaem z niani naszych dzieci, ktra szacuje liczb swoich torebek na 25. Ten fenomen najwyraniej wie si w jaki spo sb z porami roku. Niania twierdzi, e ze swoj ulubion torebk nie mogaby pokaza si latem, bo zrobiona jest z jakiej krowy i wygldaa by cakowicie nieodpowiednio". Czy w takim razie letnia torebka powinna by zrobiona z ku kuek? A moe z waek? Pogld, e torebka decyduje o stylu, potwierdzi rzecznik Jimmy'ego Choo 1 , mwic, e dobre buty i dobra torebka gwaran tuj dobry wygld.
Jimmy Choo - projektant mody, producent m.in. luksusowych butw i torebek.

60

wiat wedug Clarksona, cz 3

To bzdury. Jeli jeste gruba i masz tylko jeden zb, adna to rebka na wiecie tego nie zatuszuje. Chyba e zaoysz j sobie na gow, czego nie polecam, bo jeli twoja gowa znajdzie si w torebce, odszukanie jej zajmie ci jakie dwa lata. rednio rzecz biorc - tak wynika z raportu - czna warto rzeczy zgromadzonych w damskiej torebce to 550 funtw. Ta kwota wydaje si mniej wicej poprawna. Pidziesit pi ty sicy rzeczy wartych jednego pensa kada. Moja ona twierdzi jednak, e zawarto jej torebki to ponad 3000 funtw". Nie liczc gotwki. I przypuszczalnie jeszcze nalenych zwrotw podatku VAT ze wszystkich rachunkw, ktre tam gromadzi. C takiego tam trzyma, co mogoby kosztowa a trzy ka waki? No wic tak: w torebce ony znajduje si iPod i wspo mniany ju wczeniej telefon. I kosmetyczka pena kosmetykw do makijau, ktra kosztuje 100 funtw lub co koo tego. To jednak nadal o 2000 funtw za mao. Wiem, e tak si nie robi, ale wanie przed chwil byem w kuchni i sprawdziem, co wyczerpuje t kwot. Gboko pod skorup, w astenosferze, znajdziemy okulary, ktrych moja ona wcale nie potrzebuje oraz trzy - to nie jest bd w druku! trzy pary okularw sonecznych. To drugie, szczerze mwic, wydaje si a nadto optymistyczne. - Po co - zapytaem j pniej - nosisz w torebce okulary, skoro z twoimi oczami jest wszystko w porzdku? - Bo moe si zdarzy, e bd ich potrzebowa - odpowie dziaa. Czy w takim razie nosi w swojej w torebce rwnie przyschodowe krzeseko dwigowe i pieluchomajtki dla dorosych? Pod okularami, w grnym paszczu ziemskim, znajduje si opakowanie gumy do ucia, ktrej moja ona nigdy nie uje, monety krajw, ktre ju nie istniej, oraz piguki na dolegliwo ci, ktre ustpiy jakie 15 lat temu. Nie odwayem si zapuci

Sekretne ycie damskich torebek

61

gbiej, do jdra wewntrznego, ze strachu przed odnalezieniem koci Shergara2 lub kieszeni, z ktrej korzysta Al-Kaida. Zwrciem jednak uwag na co innego. Kojarzycie dzicioa wielkodziobego, ktry wedug naukowcw wymar 50 lat temu? Powiem wam co. To nieprawda. Naprawd nie rozumiem potrzeby noszenia ze sob przez cay czas wszystkiego, co kiedykolwiek si miao. Gdy gdzie wychodzisz, nie potrzebujesz zabiera ze sob syropu na kaszel dla dzieci, ktre ju dawno dorosy i skoczyy uniwersytet. Jeli mi nie wierzycie, zapytajcie pierwszego lepszego faceta. Kiedy wychodz, zabieram klucze od domu, kluczyki do sa mochodu, telefon, kilka kart kredytowych, troch gotwki, dwie paczki papierosw, zapalniczk i opakowanie mitwek. I na wet gdy mam na sobie wycznie dinsy i T-shirt, czyli zawsze, wszystko to bez problemu nosz z sob. Jest jeszcze mj portfel. Nigdy nie zostawiam go w domu, gwnie ze wzgldu na jego zawarto, czyli absolutnie najwa niejsz dla mczyzny rzecz: niezliczone strony wyrwane z gazet i magazynw. Innymi sowy - co do czytania, gdy pono trac czas" siedzc na sedesie.
Niedziela, 19 marca 2006 r.

Shergar - synny ko wycigowy, rekordzista. Jego zwycistwo w wycigu Epston Derby w 1981 roku zostao uznane za jedno ze 100 najbardziej zapadajcych
w

pami wydarze sportowych. W 1983 roku porwany go i zadano dwch milio

nw funtw okupu. Transakcja nie dosza do skutku, a ciao konia nigdy nie zostao odnalezione.

Lokalny obciach: na gowie i w ogle

ydaje si, i panuje zgodne przekonanie co to tego, e fir my i organizacje o lokalnym zasigu s lepsze ni mi

dzynarodowe korporacje i supermocarstwa. Regularnie odrzucamy Uni Europejsk na rzecz starowiec kiego Westminsteru i wprost przepadamy za ide samorzdw lokalnych, nawet jeli wiemy, e zasiadaj w nich ludzie, ktrzy: a) nie s w stanie znale innej pracy i b) s obkani. W zeszym tygodniu podniosa si nieza wrzawa wok pla nw redukcji liczby komend policji w Anglii i Walii z 43 do oko o 20. Martwimy si tym. Nie chcemy, by tradycyjnego brytyj skiego policjanta zastpio FBI. Jest te oczywicie kwestia sieci sklepowych. Nienawidzimy supermarketw, nawet jeli s wygodne i sprzedaj dobre i czy ste produkty spoywcze po naprawd niskich cenach. Uwielbia my za to lokalne sklepiki, mimo e s horrendalnie drogie i e wszystkie sprzedawane przez nie warzywa wygldaj jak zasu szone chwasty, cae w bocie. Dla mnie jednak najgorszym przykadem prowincjonalnego mylenia jest to, co mona obejrze co wieczr w telewizji.

Lokalny obciach: na gowie i w ogle

63

Wiadomoci lokalne. Ju na samym pocztku chciabym wyranie zaznaczy, e nie wini ludzi pracujcych w tych dziennikarskich placwkach. Korzystaj z ograniczonego budetu, co oznacza, e mog reago wa wycznie na poary i na idiotyczne artykuy prasowe pisane przez oszoomw w odblaskowych kurtkach. Kady, z kim dziennikarz lokalnych wiadomoci przeprowa dza wywiad, ubrany jest w odzie o wysokiej widocznoci. Nie dalej jak w zeszym tygodniu widziaem ludzi, ktrzy sprztali plae niedaleko miejsca, w ktrym nie mieszkam; wszyscy pro mienieli blaskiem, ubrani w kamizelki Day-Glo. W jakim celu? Inn charakterystyczn cech lokalnych wiadomoci jest to, e kady reporter donoszcy o powodzi stoi w wodzie. A gdy do akcji wczony jest helikopter, mwi spod niego, specjalnie, eby musia krzycze. Jest jeszcze dzia rozmaitoci. Zawsze pojawia si tam kto, kto skada wizank kwiatw przy ruchliwej drodze szybkiego ruchu. Potem jest co o rodowisku, bezsensowna sonda ulicz na, sympatyczne zwierztko, czasami na deskorolce, zepsuty in kubator dla noworodkw i kto, kto wanie wyszed z jakiej niezbyt powanej sytuacji kryzysowej i potrzebuje pomocy psy chologa. W wiadomociach lokalnych oferta pomocy psychologa po jawia si waciwie w kadym doniesieniu. Zamknito miejscowy szpital. Personelowi zaoferowano po moc psychologa. Pies spad z deskorolki. Wacicielom zaofe rowano pomoc psychologa. Dziecko zostao usunite ze szkoy Jego gupim, roztytym rodzicom w odblaskowych kurtkach za oferowano pomoc psychologa. Pojawia si tam jeszcze jaka kobieta o odrobin zaokrglo nych ksztatach, w charytatywnym T-shircie, niedbale naci gnitym na zwyke ubranie, bo zorganizowaa wanie masowy

64

wiat wedug Clarksona, cz 3

bieg przebieracw poczony ze zbirk na szpital, ktry ura towa ycie jej ma po wypadku samochodowym / wykryciu raka / poarze. To bardzo ciekawe, tyle e wycznie dla najbliszej rodziny tego biedaka. Ale gdy wszystko to stao si w Southampton, a ty tam nie mieszkasz, mao ci to obchodzi. To wielki problem zespow redakcyjnych lokalnych wiado moci. W przeciwiestwie do gazet lokalnych, ktre zajmuj si wydarzeniami z obszaru o promieniu 20 kilometrw, lokalna telewizja dziaa zupenie inaczej. Nie dalej jak wczoraj, w wia domociach mojej lokalnej stacji telewizyjnej omawiano szcze gy meczu piki nonej rozegranego w Milton Keynes i wyemi towano fascynujcy materia o niewielkim poarze wrzosowiska w odlegym o 250 kilometrw hrabstwie Dorset, w wyniku kt rego nikt nie zosta ranny i nie doszo do adnych szkd w mie niu. Moe i drgnaby mi brew, gdybym mieszka w jednym z do mw ocalonych przez oddziay do walki z ogniem", jak w po litycznie poprawny sposb okrelaj straakw reporterzy lo kalnych stacji. Ale nie mieszkam. Przekaz trafia do mnie tylko dlatego, e jaki kierownik o horyzontach mylowych ograniczo nych budetem postanowi, i Chipping Norton, Milton Keynes i hrabstwo Dorset to w sumie jedno i to samo miejsce. No dobrze - zastanawiacie si pewnie - po co wic to wszyst ko ogldam, skoro te programy tak bardzo dziaaj mi na ner wy? Bo je uwielbiam! Wprost przepadam za popenianymi w nich bdami, ktre s jak zgrzyty w skrzyni biegw. Wczo raj wieczorem - na przykad - nasza lokalna reporterka mwia o Stevie Redgrayie1 per sir Redgrave"2. Uwielbiam te oglda
1

Sir Stephen Geoffrey Redgrave - brytyjski wiolarz, wielokrotny medalista Takie uycie tytuu sir" jest niedopuszczalne - zawsze naley po nim wymie

olimpijski.
2

ni noszc go osob z imienia i nazwiska.

Lokalny obciach: na gtowie i w ogle

65

reporterw, ktrym naprawd si wydaje, e s Jeremym Paxmanem 3 , i zmuszaj jakiego gupawego radnego w odblasko wej kurtce do wyduszenia z siebie przeprosin za pknit pyt chodnikow, na ktrej wywrci si jaki pies na deskorolce. Jednak najbardziej ze wszystkiego podobaj mi si fryzury tych ludzi. Uczesanie prowadzcego wiadomoci zawsze wywo uje chichot, ale gdy nadawana jest relacja z terenu, pokadam si ze miechu zupenie jak ten robot w reklamie puree ziem niaczanego Smash i tarzam si po pododze. Ledwo starcza mi oddechu, by zawoa dzieci, eby te mogy to zobaczy. Jak do tego dochodzi? Czy ci faceci zabieraj do fryzjera zdjcie Johna Kerry'ego? I czym ich strzyg? opat? Fryzury reporterw lokalnych wiadomoci s jedn z gw nych przyczyn, ktra sprawia, e nie wychodz im wyciskajce zy materiay o rodzicach, ktrzy stracili swoje dzieci. Ci ludzie uwielbiaj robi wywiady z osobami ze zami w oczach. Widzieli programy Trinny i Susannah 4 . Widzieli, jak to si robi w Praktykancie' i wiedz, e ten program bi rekordy ogldal noci. Wiedz te, e bd mogli swj reporta zakoczy ofert pomocy psychologa. I mimo wszystko nigdy si im nie udaje. Reporter robi wszystko jak naley. Mwi specjalnym, penym troski gosem. Kamerzysta zawa kadr i robi wielkie zblienie, gdy kto wy ciga rodzinny album. Tyle e rodzic, o ktrym mowa, nie moe wycisn z siebie ani jednej zy, bo... no c, trudno to zrobi, gdy go z mikrofonem nosi na swoim bie zdechego konia.

Jeremy Paxman - brytyjski dziennikarz i prezenter, przez jednych chwalony za bycie celnym i kategorycznym, przez innych krytykowany za protekcjonalny, agre sywny i przemiewczy styl. Trinny Woodall i Susannah Constantine - projektantki mody i prezenterki te lewizyjne; autorki programw m.'m. Jak si nie ubiera i Trinny i Susannah rozbieraj. Praktykant - reality show, ktrego uczestnicy rywalizuj o stanowisko prakty kanta" - asystenta jakiego znanego biznesmena.

66

wiat wedug Clarksona, cz 3

To wanie dlatego osoby, z ktrymi przeprowadzane s wy wiady, zabierane s na zewntrz, gdzie krci si z nimi migawki i szerokie ujcia. Bo chd i wiatr wiejcy w oczy sprawiaj, e uruchamiaj si im kanaliki zowe i... bingo! Reporter ma pie nidze w kieszeni. Moe wrci do studia na kilka gierek sownych i czytany z telepromptera flirt z pogodynk, po czym odda was w rce Huwa Edwardsa6, ktry przekae wam wiadomoci z prawdzi wego zdarzenia - o sytuacji w Iraku.
Niedziela, 26 marca 2006 r.

H u w Edwards - znany brytyjski dziennikarz i prezenter, laureat prestiowej

nagrody BAFTA, gospodarz wiadomoci BBC News at Ten, brytyjskiego dziennika telewizyjnego o najwikszej ogldalnoci.

Zapomniani ludzie z prowincji


ewnego dnia, gdy Gordon Brown swoim monotonnym go sem obwieszcza zaoenia kolejnego beznadziejnego bu detu, przebywaem wanie w Yorkshire Dal es i patrzyem jak jaki farmer, hodujcy na tych wyynnych terenach zwierzta, podskakuje na wybojach w swoim starym Land Roverze, prze bijajc si przez wrzosy i nieg. Ciekawe, czy sucha ministra skarbu? - pomylaem. A jeli tak, to co sdzi o planach naoenia nowej, wyszej stawki po datkowej na uytkownikw pojazdw z napdem na cztery koa, takich jak jego wysuony Defender? Zycie tu, na dachu Anglii", w szczeglnoci o tej porze roku, kiedy rodz si jagnita, jest cikie i brutalne. Zdarza si, e trzy razy w nocy ci zahartowani w boju farmerzy musz wygrzeba si ze swoich ciepych ek i przej przez wrzosowiska z rk zanurzon po okie w zadku owcy. Obserwowaem ich z okna mojego hotelowego pokoju, jak rozwietlaj mroki nocy swoimi latarkami o mocy miliona kan deli, przypominajcymi szperacze z okresu drugiej wojny wia towej.

68

wiat wedug Clarksona, cz 3

Po co to wszystko? Cena tustego jagnicia nie przekracza dzi 50 funtw. Teraz za bd musieli wyhodowa pi takich sztuk tylko po to, by uici opat za swojego Land Rovera. Bo kto z bigoteryjnej wielkomiejskiej elity prowadzi wojn przeciwko atrakcyjnym mamukom z burujskiego Wandsworth, ktre te renwkami odwo swoje dzieci do szkoy. Dla wikszoci mieszkacw Yorkshire Dales miasteczko Leyburn jest daleko std", Leeds to Hongkong, a Londyn rw nie dobrze mgby znajdowa si na Ksiycu. Kiedy wic su chaj radia lub ogldaj telewizj, musz si dziwi, o co w tym wszystkim do licha chodzi. O co chodzi, dajmy na to, z t ca imigracj? Jeli zajrzymy do spisw ludnoci najbliszego miasta, Hawes, przekonamy si, e 99,6 procenta jego mieszkacw jest biaa", a 0,4 procenta to niechrzecijanie". Wydaje mi si, e ten odprysk" ma zwizek z miejscow indyjsk restauracj. Dla przewaajcej czci ludzi z Yorkshire Dales egzotyczna potrawa oznacza borwk amerykask, jak mona od czasu do czasu znale w dolinie Wensleydale, a obcy jzyk to dialekt z okolic Newcastle. Bg jeden raczy wiedzie, kto utrzymuje ich sie kanalizacyjn. Przestpczo. Syszeli pewnie w radiu doniesienia o gwatach zbiorowych i szesnastoletnich dziewczynach, ktre zginy od strzau midzy oczy - musieli si wtedy zastanawia, jakim cu dem udao si im zapa w swoim odbiorniku stacj radiow z Galaktyki Andromedy. Gdy w przerwie midzy ujciami siedziaem na awce w wio sce Thwaite (29 mieszkacw), wtoczya si do niej biblioteka objazdowa. Sam jej wjazd by ju wystarczajco starowiecki, ale to nic w porwnaniu z tym, co stao si pniej: wysiada z niej... dzielnicowa.

Zapomniani ludzie z prowincji

69

Nie zapominajcie, e nie pisz tu ani o latach czterdziestych ubiegego stulecia, ani o jakiej odlegej szkockiej wysepce. Pisz o wsi w XXI wieku, oddalonej kilkaset mil od Londynu... w kt rej swj rewir patroluj policjanci w bibliobusie! Ciekawe, jak wygldayby tu pocigi samochodowe, w szcze glnoci gdyby przestpcy skierowali si w stron West Stonesdale. Na tej drodze bibliobus nie mgby ju siedzie im na ogo nie - jego promie skrtu nie pozwala bra 180-stopniowych zakrtw. Teraz jednak posuwamy si troch za daleko. Zakadamy, e s tu przestpcy, ktrych naley ciga. - S, s - zapewnia (bardzo adna) policjantka. -Jasne - odparem z szyderczym, poudniowym umieszkiem na twarzy. - To w takim razie na ile osb w promieniu 30 mil od tego miejsca naoono ASBO1? To byo ze pytanie. - A widzi pan! - powiedziaa policjantka. - W Wensleydale mamy kobiet z ASBO. wietnie. A c takiego zrobia? Pchna noem bramkarza podczas nocnej awantury przed jakim barem? Podprowadzia komu samochd? - O nie! - jkna Miss Policji Yorkshire Dales. - Uderzya brata odyg rabarbaru. Nie zmylam. Ona te nie zmylaa. Sprawdziem i rzeczywi cie okazao si, e kobieta o nazwisku Margaret Potter rzucia w brata trzema odygami rabarbaru. Inne przestpstwa? W zeszym roku ukradli komu uada, ale poniewa obecnie w napdzanej dieslem bibliotece moe
ASBO, Anti-Social Behaviour Order - tzw. zakaz zachowa antyspoecznych, naoony na dan osob jako kara za jej wczeniejsze wykroczenia (wie si z nim m.m. obowizek regularnego meldowania si na policji i zakaz przebywania w wyzna czonych miejscach). Jego zamanie prowadzi do sprawy w sdzie karnym.

70

wiat wedug Clarksona, cz 3

wjecha do miasta sam Kojak, takie rzeczy ju si tutaj nie zda rzaj. A co z przekraczaniem dozwolonej prdkoci? Trudno po wiedzie, bo policjantka prbowaa kiedy uruchomi diodowy ekran ostrzegawczy, ale nie chcia dziaa. Zabraa go wic do remizy straackiej, by tam sprawdzili, co jest z nim nie tak. I jeli to zrobi, z pewnoci odel go na komend policji za pored nictwem miejscowego handlarza wglem. Ju chyba wiecie, o co mi chodzi. Zgodzilimy si na dowo dy osobiste i kamery monitorujce ruch uliczny, bo wiemy, e wrd nas znajduj si albascy handlarze ywym towarem. Ale dlaczego mieliby akceptowa to wszystko mieszkacy Thwaite, gdzie najagresywniejsz broni jest jakie warzywo? To jeszcze nie wszystko. Syszaem jak Jonathan Ross mwi o pewnym sklepiku na Marylebone High Street. Wiedziaem, o co mu chodzi. Wy te wiedzielicie, o co mu chodzi. Zao si jednak o moje lewe ucho, e farmerzy z West Stonesdale, ktrzy nie mog ju czyta ksiek z biblioteki, nie maj o tym nawet bladego pojcia. Podobnie jest zreszt z wiadomociami. Kadego dnia syszy my o chronicznym niedoborze wody i e z tego powodu powin nimy przesta my zby Ale w rezerwatach przyrody na pno cy od wody a si przelewa, szemrz strumyki, a cay problem rzeczonego niedoboru jest tak gupi, jak jaki dyplomatyczny spr o mandaty za niewaciwe parkowanie. W zeszym tygodniu twierdziem, e lokalne programy telewi zyjne to strata czasu. I e lepsze s oglnokrajowe wiadomoci. Tyle e wiadomoci, jakie nam serwuj, wcale nie s oglnokra jowe. Koncentruj si w nich na Londynie, w ktrym mieszka zale dwie jedna sma caej ludnoci kraju. To za, gdybym mieszka w Yorkshire Dales, bardzo by mnie irytowao.

Zapomniani ludzie z prowincji

71

Prawie tak samo jak konieczno uiszczania 45-funtowego podatku za wysuonego Land Rovera tylko dlatego, e kto w Chelsea kupi sobie Hummera.
Niedziela, 2 kwietnia 2006 r.

Dopucie mnie do hedgingowego interesu, chopcy!

dniu, doszedem do wniosku, e bd musia sobie taki jeden zasadzi1. Na pocztku trudno mi byo ustali, czy ta prywatna, leca na Morzu Karaibskim wyspa to raj na ziemi, czy moe raczej may odprysk pieka. Z pewnoci jest to pierwsze odwiedzone przez mnie pastwo, ktre jest cakowicie skoszone, od brzegu do brzegu, w adne, regularne pasy. Sowo daj, widziaem ju bardziej brudne i zabaaganione laboratoria nuklearne. Na pierwszy rzut oka wyspa wydaa mi si troch zbyt steryl na. Potem jednak pomylaem: a c w tym zego? Przybyo tu wielu bardzo bogatych ludzi i stworzyo wiat, w ktrym nie ma przestpczoci, chorb, a na plaach nieprzyjemnych przedsta wicieli klasy robotniczej. No, chyba e ubrani w fartuch uwijaj si przy grillu, piekc sodkie ziemniaki.
1

ie mam pojcia, co to jest fundusz hedgingowy, ale po jed nodniowej wycieczce na wysp Mustiue w zeszym tygo

W felietonie Clarkson nawizuje do podstawowego znaczenia angielskiego so

wa hedge - ywopot.

Dopucie mnie do hedgingowego interesu, chopcy!

73

Po tym jak przez cay dzie piem wino i pywaem w nie samowicie turkusowym morzu, powrt na Barbados by jak powrt do Birmingham. Gdy nasz may samolot podrywa si do lotu, startujc ze wieo skoszonego lotniska, spojrzaem za siebie i pomylaem: Nie. Mustiue jest wicej ni w porzd ku. Jest ywym dowodem na to, e zmartwychwstanie to czysty nonsens". Bo gdyby Jezus rzeczywicie powsta z martwych, yby po dzi dzie. A gdyby y po dzi dzie, to cakiem rozsdnie mona przy j, e przebywaby w najlepszym miejscu na Ziemi. Czyli na wyspie Mustiue. Tymczasem nie byo go tam. Jak atwo si domyli, niektre spord mniej wicej 90 do mw, ktre stoj na wieo skoszonych pagrkach, przypomina jc wielkie torty weselne, nale do gwiazd wielkiego formatu, takich jak Mick Jagger, Tommy Hilfiger czy Stewart Copeland ten ostatni to jeden z dwch przebywajcych na wyspie poli cjantw. Wyglda jednak na to, e przewaajca wikszo posiadoci naley do menederw funduszy hedgingowych. Opisanie tych ludzi przyjdzie mi niezwykle atwo. Wszyscy s do modzi i w wietnej formie. aden z nich nie pali. Tylko kilku pije. Bez wyjtku zaczesuj wosy do tyu i - wyobracie sobie - z przyjemnoci by kogo zamordowali, eby przekona si, co si wtedy czuje. Mylicie moe o American Psycho Breta Eastona Ellisa? Ja te. Poza tym, s wrcz obrzydliwie bogaci. Szacuje si, e na ca ym wiecie istnieje okoo 9000 funduszy hedgingowych, kt rych czne aktywa wynosz ptora biliona dolarw. Nie s to wic adne ywopoty". To cholernie gigantyczne cyprysy! Co wicej, zawrotne 78 procent wszystkich europejskich ywopotw" wyroso i jest hodowane w Londynie. To

74

wiat wedug Clarksona, cz 3

225 miliardw dolarw. wietnie, ale zanim zaczniemy si nie zdrowo podnieca, przyjrzyjmy si, czym tak naprawd jest w fundusz hedgingowy Wedug mojej znajomej z londyskiego City, fundusze hedgingowe s genialne, gdy niezalenie od tego, czy gieda idzie do gry czy w d, i tak zarabia si na nich kup szmalu. Wspa niale! Wanie taki rodzaj hazardu uwielbiam. Ale czym one s w istocie? - No dobrze - powiedziaa. - Wypoyczasz akcje od kogo, kto ma ich duo, a potem to, co wypoyczye - sprzedajesz. Z tego co wiem, proceder ten zwie si raczej kradzie". Nic zatem dziwnego, e wszyscy menederowie funduszw hedgingowych maj domy na wyspie Mustiue. To zodzieje! - To nie tak - odpowiedziaa moja znajoma. - Osobie, od kt rej wypoyczye akcje, zawsze zwracasz pienidze plus odsetki. A, rozumiem. Poyczamy zatem akcje, sprzedajemy je, a potem oddajemy zysk - jeli jakikolwiek udao si nam osign - pierwotnemu wacicielowi udziaw. Jak dla mnie to mnstwo wysiku i ry zyka bez jakichkolwiek zyskw. Moja znajoma zaczynaa by rozdraniona. Powiedziaa, e bym przesta myle tak dosownie, bo te pienidze tak napraw d nie istniej. - S jak dom budowany na piasku? - zapytaem. - Nie - cmokna z niezadowoleniem. -Jak hologram domu budowanego na piasku. Fizycznie po prostu go tam nie ma. W internecie fundusz hedgingowy opisany jest nastpujco: Fundusz finansowy, wykorzystywany zazwyczaj przez bogate jednostki i instytucje, ktremu wolno korzysta z agresywnych strategii rynkowych, niedostpnych dla inwestycyjnych fundu szy wzajemnych, takich jak krtka sprzeda, dwignia finanso wa, transakcje programowane, swapy, arbitrae i derywaty".

Dopucie mnie do hedgingowego interesu, chopcy!

75

Co za bzdury W dodatku irytujce, bo wcale nie jestem gupi. Jestem w stanie poj wikszo zoonych koncepcji, w szcze glnoci jeli sze lat pniej mog dziki nim odej od sto u ze stoma milionami funtw w kieszeni, odrzutowcem Gulfstream V i domem na wyspie Mustiue. Ale tego, jak dziaaj fundusze hedgingowe, jako nie mogem ogarn. Zwrciem natomiast uwag na jedn rzecz: fundusze hed gingowe nie s regulowane prawnie, tak jak zwyky handel akcja mi. Wcale mnie to nie dziwi. Jak niezbyt bystry policjant miaby prowadzi dochodzenie w domu zbudowanym na piasku, ktry w dodatku w ogle nie istnieje? Jest jeszcze co. Mimo e fundusze hedgingowe dziaaj poza prawem, mimo e nie istniej i e zawsze zarabiaj niezalenie od wzrostw i spadkw na rynku, 85 procent z nich bankrutuje. Jak to moliwe? To tak, jakby traci pienidze na wycigach koni niezalenie od tego, czy obstawiany przez nas wierzchowiec wbieg na met jako pierwszy, trzeci czy wturla si w olbrzy miej tubie kleju Evo-Stik. By sprawdzi dlaczego tak si dzieje, odwoaem si do perio dyku Money Week", ktry w niewyobraalnie nudnym artyku le wyjania, dlaczego fundusze hedgingowe zaczynaj upada. Najwyraniej przyczyn tego stanu rzeczy jest wiele, ja jednak nie rozumiem adnej z nich. W dodatku adna z nich nie jest prawdziwa. Zastanowiem si nad tym przez chwil i wiem ju dokadnie, dlaczego ten sektor finansw popad w tarapaty. To oczywiste. Aby mogy dziaa, fundusze hedgingowe potrzebuj bogatych inwestorw. Jednak jak wykaza mj niedawny pobyt na wyspie Mustiue, wszyscy najbogatsi ludzie wiata to menederowie funduszy hedgingowych. W zwizku z tym fundusze te stay si intere sem, ktry moe inwestowa wycznie sam w siebie.

76

wiat wedug Clarksona, cz 3

Ju wkrtce ci ludzie bd musieli zapomnie o superbogatych i zwrci si do tych, ktrzy s po prostu zamoni. Czyli midzy innymi do mnie. wietnie. Wynajmijcie mi swj dom na Mustiue na dwa tygodnie na przysz Wielkanoc, to pogadamy.
Niedziela, 23 kwietnia 2006 r.

Lot z dzieckiem z pieka rodem

albo przynajmniej ciekawie. Napomykam o tym, poniewa w zeszym tygodniu w progra mie Chwila na refleksj stacji Radio 2 jaki buddysta usiowa nam przekaza, bymy myleli o innych, a nie wycznie o sobie. Istnieje wiele przykadw, do ktrych mg si odwoa. Jest przypowie o miosiernym Samarytaninie, ktra przez tysice lat dobrze speniaa swoje zadanie. Jest te przypowie o Joh nie Prescotcie, grubym facecie z trudnociami w wysawianiu si, ktrego przez ycie wid kompas w jego majtkach i niech klasowa, i ktry skoczy w nienawistnym tabloidowym wiecie, gdzie sta si obiektem drwin jako dwuruchacz" . Tymczasem - nie. Zamiast tego usyszelimy opowiadanie o jakim niegodziwcu, ktrego jedynym dobrym uczynkiem na
John Prescott - wiceprzewodniczcy Partii Pracy, wicepremier Wielkiej Brytanii
w

aa uwaga do naszych przywdcw religijnych: gdy gosi cie kazanie, pamitajcie, by mwi o rzeczach istotnych

latach 1997-2007. Przydomek dwuruchacz" (w oryginale Two Shags") nada mu abloid The Sun" po ujawnieniu jego romansu z sekretark i parafrazujc inny przy

domek Prescotta - dwujaguarowiec" (Two Jags"), nawizujcy do dwch Jaguarw,


z

ktrych korzysta - rzdowego i prywatnego.

78

wiat wedug Clarksona, cz 3

ziemi byo nierozdeptanie pajka. Gdy umar, w pajk spuci do pieka swoj srebrzyst ni, by grzesznik mg si z niego wydosta. Nadacie? Niestety, oprcz niego z nici chciao skorzysta wielu innych. Ni si zerwaa i wszyscy zginli. C wic chcia nam przekaza nasz dobry buddysta? e je li podzielisz si swoim szczliwym trafem z innymi, wszyscy zgin? Ze niegodziwiec z przypowieci wcale nim nie by? Ze kazanie zostao napisane po wyniuchaniu kilku soikw kleju? Tak czy siak, przypowie bya do niczego, wic dzi zamie rzam sprawdzi, czy potrafi wygosi lepsze kazanie o ego izmie. Pojawi si w nim przypowie o pewnym locie linii British Airways na Barbados. Zy kiedy niegodziwy czowiek, ktry zgodzi si na wsplny wakacyjny wypad na golfa ze swoim szefem. Oczywicie, zostao to le przyjte przez jego on, ktra za daa, by zabra ze sob j i ich dzieci, w tym jedno niemowl. Ot linie British Airways zabraniaj palenia, wnoszenia na pokad drutw do robtek rcznych oraz uprawiania seksu ze wsppasaerami. Nie mona wej do samolotu w butach z wybuchowymi po deszwami, ani gdy w hali odlotw wychylie o jedn nalewk za duo. A gdy opowiesz jaki dowcip, niewane na jaki temat, i usyszy go stewardesa, przywi ci do fotela tak, e poczu jesz, jak w roku 1420 bolao zakuwanie z dyby. Wolno ci jednak, ba - jeste nawet mile widziany w pierw szej klasie samolotu w towarzystwie czego, co z grubsza rzecz biorc jest jednym wielkim pucem obleczonym cieniutk war stewk skry. Chciabym, eby w tym miejscu stao si cakowicie jasne, i nie zabraem adnego ze swoich dzieci na dugi lot, dopki nie

Lot z dzieckiem z pieka rodem

79

byy wystarczajco due, by zrozumie koncepcj przyczynowoci. To po prostu nie fair, kaza znosi innym obecno swojego wrzeszczcego dzieciaka; ludziom, ktrzy zapacili tysice fun tw za rozkadan na pasko leank, majc nadziej, e bd mogli si zdrzemn. Mwi si ostatnio o wprowadzeniu samolotw z miejscami stojcymi dla pasaerw drugiej klasy. Przypomnijcie sobie, jak wygldaj awki na przystankach autobusowych, a bdziecie mieli pewne wyobraenie na ten temat. No dobrze. Dlaczego zatem nie wprowadzi w samolotach dwikoszczelnych gr nych schowkw, gdzie mona by byo umieszcza niemowlta? A moe naleaoby pomyle o lotach z zakazem wnoszenia na pokad dzieci w wieku poniej dwch lat? Odszedem jednak od tematu. Bohater dzisiejszej porannej przypowieci - rodzina - zostaa usadzona w pierwszej klasie, midzy mn a felietonistk Sunday Timesa" - Christa D'Souz. Powiedziaem do niej, e o nich napisz. Ona - e ich pozabija. Pacz rozleg si jeszcze zanim Boeing 777 oderwa si od zie mi. Szczytowe natenie osign wtedy, gdy znalelimy si na wysokoci przelotowej. Byo to najdusze przesilenie w historii dwiku. Trwao z moc wulkanu Krakatau, i to bez jakiejkol wiek przerwy, a do chwili, gdy osiem godzin pniej zaczli my podchodzi do ldowania. Wtedy, z powodu zmiany cinie nia w malutkich uszkach puca", emitowany przez nie dwik wspi si na nieeksploatowan jak dotd przeraajc wysoko. Naprawd, zaczem ju myle, e w samolocie popkaj szyby w okienkach. Jak mylicie, co zrobia matka, by uspokoi swoje dziecko? Nakarmia je moe ciepym mlekiem? Przeczytaa mu jak faj n bajk z dobr strzelanin? Nic z tych rzeczy

80

wiat wedug Clarksona, cz 3

Rozoya na pasko swj fotel, umocia gow na poduszce i udawaa, e pi. Dobrze wiem, e nie spaa, i to z trzech powodw. Po pierw sze, w tych warunkach byo to niemoliwe. Po drugie, ad na matka nie potrafi spa syszc pacz swojego dziecka. I po trzecie, za kadym razem, gdy przechodziem, by zobaczy si z Christa, staraem si przejecha zwinit gazet po gowie tej gupiej kobiety. Dlaczego wic udawaa? No wanie. To proste. Wiem, co po wiedziaa swojemu mowi tego ranka, gdy wychodzili z domu: Jeli zamierzasz gra w golfa na naszych wakacjach, moesz za opiekowa si dziemi w samolocie. Ja i tak bd musiaa spdza z bachorami cae dnie. W samolocie nawet palcem nie kiwn". To dlatego puco" byo w takim szoku. Osoba, ktr zna i kocha bya z jego punktu widzenia martwa, a skaczcego wo k niego mczyzn widziao po raz pierwszy w yciu. O sz stej rano wychodzi z domu do pracy, wraca nie wczeniej ni o dziesitej wieczorem, a przez cay weekend nie ma go w domu, bo gra w golfa. I wanie dlatego to on zosta obarczony opiek nad dziemi, w zwizku z czym lot okaza si tortur dla kilkuset ludzi na pokadzie, ktrzy potem musieli spdzi dwa tygodnie na Karai bach, obawiajc si przez cay czas, e mog spotka puco" podczas powrotnego lotu do Anglii. Na szczcie go nie byo. Tu dochodzimy do sedna mojego kazania. Nie wiem, co si stao z pucem". Ale jeli Bg rzeczywicie istnieje, to chciabym wierzy, e poar je rekin.
Niedziela, 30 kwietnia 2006 r.

W romskim raju chamu


lutym pisaem o mojej tak zwanej szafie chamu". To utrzymana w georgiaskim stylu, przeszklona witryna, w ktrej przechowujemy zdumiewajc kolekcj najbardziej bezuytecznej tandety w tak zym gucie, jak tylko to sobie mona wyobrazi. Moim ulubionym eksponatem jest plastikowa figurka nowo jorskiego straaka przenoszcego rannego koleg przez co, co wyglda jak nadgryziona kanapka z pomidorem. W rzeczywi stoci ma to jednak przedstawia ruiny World Trade Center. Mam jeszcze korsykaskiego pasterza, ktremu stopia si twarz, niezliczone szeregi idiotycznych zwierzt zrobionych z muszelek, wyjtkowo ohydn szklan kul ze nieynkami i fi gurk Jezusa na sznurku. Brytyjskie nadmorskie sklepy z upominkami s wspaniaym terenem oww dla kolekcjonerw wszelkiej tandety, ale o wiele lepsze s placwki handlowe rozlokowane w promieniu 400 me trw od wszystkiego, co wykazuje jakikolwiek zwizek z kocio em katolickim. Powinnicie zobaczy moj alabastrow Ostat ni wieczerz, na ktrej apostoowie maj mienice si brokatem szaty, kada w zupenie innym kolorze.

82

wiat wedug Clarksona, cz 3

W kadym razie, zupenie niespodziewanie odkryem nie przebrane rdo inspiracji w moim nieustajcym poszukiwaniu okropnoci: Stow-on-the-Wold. Ci z was, ktrzy czytali ksiki A.A. Gilla1 o Anglii bd wie dzie, e opisa to pooone na jednym ze wzgrz pasma Cotswolds miasto jako bezsprzecznie najgorsze miejsce na wiecie. Okazao si, e wielu spord miejscowej ludnoci nie zrozu miao, dlaczego Gili tak uwaa. To przecie proste. Adrian nie ma zielonego pojcia o Cotswolds. Chcia po prostu swym zatrutym pirem trafi w miasto, w ktrym mieszkam. Chybi i pado na Stow-on-the-Wold. Prawda jest taka, e Stw to wspaniae miejsce. Przez 364 dni w roku. A potem, na cudowne 24 majowe godziny, staje si naj wikszym obozowiskiem dla... nie jestem pewien, jak naley obecnie nazywa tych ludzi. Sowo koczownicy" nie wydaje si waciwe, bo kady z nich mieszka w swoim domu w Dartford w hrabstwie Kent. Wiem te, e sowo Cyganie" dzi niezbyt dobrze si kojarzy. To moe Romowie"? Moe by? atwo przypomnie sobie o tym, e impreza wanie si za czyna - zwyke sklepy ni z tego, ni z owego zamykaj si na czte ry spusty, a w promieniu 40 mil wszystkim gin bramy ogrodze niowe. Oraz kosiarki. A, jeszcze co: kady skrawek trawiastego pobocza w okolicy przystrajaj miliony chromowanych przyczep kempingowych. Ze zdziwieniem zauwayem, e jedna z nich ma zaoon blo kad na koo. Kto niby, ich zdaniem, miaby j podprowadzi? John Spencer-Churchill, jedenasty ksi Marlborough? No dobrze, teraz o targu. Przede wszystkim jest to miejsce, gdzie mona kupi i sprzeda konia; ceny niektrych docho dz nawet do 40 000 funtw. To droej, ni trzeba zapaci za
1

Adrian Anthony Gili - brytyjski felietonista, pisarz i krytyk.

W romskim raju chamu

83

niektre modele Rang Rovera, jakie zdarzyo mi si widzie. Ale po prostu tak ju jest. Stao tam na przykad kilka straganw, na ktrych mona byo kupi kanarki po 3000 funtw sztuka. Obok - 30-letni Ford Transit za 1800 funtw i teriery Nie wiem, ile kosztoway, bo gdy prbowaem to ustali, jeden z nich wy skoczy dwa metry w gr i usiowa odgry mi gow. Sprzedaj tam rwnie - jake by inaczej - przyczepy kem pingowe, bramy ogrodowe i kosiarki. Nie ma natomiast - o dzi wo - wrzosw, spinaczy do bielizny i asfaltowych nawierzchni. Jak tylko wszedem na plac targowy, podbieg do mnie 10-letni chopiec. Mylaem, e moe chce porozmawia o Top Gear albo o jakim modelu Ferrari. Skde. Z odlegoci 600 metrw wypatrzy mojego Breitlinga, ktry bardzo mu si spodoba. Po tem doczy do niego inny dzieciak - ten z kolei zauway moj now komrk B&O. Bardzo szybko okazao si, e nie mam ju obu tych rzeczy Ci ludzie s niesamowici. Wszystkie kobiety wygldaj tak, jakby wanie zeszy ze sceny w jednym z klubw nocnych Pe tera Stringfellowa, pomijajc fakt, e kada z nich ma dwupi trowy wzek, w ktrym cinie si p miliona dzieci. Mczyni maj za to szyje o rednicy tortu urodzinowego, a ich przedra miona wygldaj jak grna cz mojego uda. - Czy nie s uroczy? - powiedziaa dziewczyna, z ktr si tam wybraem. No c, to prawda, kiedy odrywaj teriera od mojej gowy, to zgadzam si - s uroczy, jak tylko urocza moe by sl zie mi. Jednak gdy jest trzecia nad ranem, a ty schodzisz do salonu by znale w nim jednego z nich, kradncego twj telewizor, to raczej nie; uroczy" nie jest wtedy sowem, ktre samo z siebie przychodzi ci na myl. Jedna rzecz. Wszyscy s wyjtkowo przystojni. Obawiam si, ze nie wiem zbyt wiele o pochodzeniu tych ludzi; przypominam

84

wiat wedug Clarksona, cz 3

sobie, e wywodz si z Indii, ale na moje oko nie przypominaj Hindusw. Wygldaj jak bstwa. Bstwa z piwnymi brzuchami i dziecicymi wzkami. Jeli w ogle potraficie sobie co takiego wyobrazi. Niestety, sprzedawane przez nich bibeloty wcale nie s ju ta kie adne. S przeraliwie brzydkie. W cigu kilku minut udao mi si znale co najmniej 30 eksponatw, ktre wietnie nada wayby si do mojej szafy. Trzymam si jednak cisych zasad. Wolno mi kupi tylko jedn tak rzecz dziennie. Na pocztku kusi mnie paski wazonik-miska na re, wy konany z trawionego szka. To nie wszystko. Niektre z wytra wionych powierzchni byy brzowe, niektre rcznie" pokryto szkliwem. Jeszcze inne warstewk zota. Nie mog wprost opisa brzydoty tego bibelotu. Kosztowa jednak 50 funtw, wic z niego zrezygnowaem. Ostatecznie zdecydowaem si na konia z gliny za 25 funtw. Pomalowany by... nie mam pojcia przez kogo. Wydaje mi si, e przez grup dzieci z podstawwki. Jest wysoki na 30 centyme trw, ma zote uszy i sceny z ycia Romw na swoich bokach. Jest naprawd wyjtkowo ohydny i jestem z niego bardzo zado wolony
Niedziela, 14 maja 2006 r.

Suchajcie wszyscy, tako rzecze pogromca suszy

o dwch niezwykle suchych zimach Wielka Brytania nie

jest ju klasyfikowana przez wiatowych klimatologw jako

niewyobraalnie deszczowa i ponura". Teraz nasz kraj opisywa ny jest jako grzski i wstrtny", w wyniku czego dostaem od

przedsibiorstwa wodocigw zaopatrujcego mnie w wod list z prob o zaprzestanie mycia zbw i podcierania tyka. W licie znajdowao si jeszcze mroce krew w yach ostrze enie. Jeli jednak bd obstawa przy mojej higienie osobistej, zabroni mi napenia mj basen. Oczywicie, kady z was powie, e zamiast wysya listy z po grkami, przedsibiorstwa wodocigowe powinny przezna czy cz swoich zyskw na usunicie nieszczelnoci w swoich instalacjach. Niby dlaczego? Istota przedsibiorstwa zasadza si na zarabianiu pienidzy, nie za na wydawaniu kadego posiadanego przez siebie pensa na rozkopanie kadej moliwej drogi w kraju, by wyremontowa system wodocigowy, ktry ma ju 150 lat i znajduje si w stanie cakowitego rozkadu.

86

wiat wedug Clarksona, cz 3

Jeszcze bardziej denerwujcy s zezowaci pomylecy, kt rzy zwalili deficyt zasobw wody na ludzi spoywajcych mi so. Twierdz, e z powodu zmian klimatycznych na poudnio wo-wschodni Angli spadnie, w przeliczeniu na mieszkaca, mniej deszczu ni w Sudanie. I co z tego? W Monte Carlo opady w przeliczeniu na gow s mniejsze ni na Ksiycu. To za po prostu oznacza, e w Monako mieszka duo ludzi, a nie, e Monakijczycy musz kadego ranka wdrowa do hydrantu z wia drami na gowach i muchami w kcikach oczu. Szczytem wszystkiego s ci, ktrzy twierdz, e nakadane na nas ograniczenia w korzystaniu z biecej wody na zewntrz do mw nie s konsekwencj zmian klimatycznych czy zego funk cjonowania przedsibiorstw wodocigowych, ale e to wszystko przez Johna Prescotta i jego chory plan zakwaterowania wszyst kich imigrantw ze wschodniej Europy, Afryki i Ameryki Pou dniowej w maych domkach dla rozpoczynajcych samodzielne ycie, wybudowanych na peryferiach Canterbury - Wanie std bior si niedobory wody - twierdz ci lu dzie. - Zuywaj j somalijscy gwaciciele. Oczywicie, zwykle wykorzystabym tak sytuacj, by obrzu ci dwuruchacza" botem, ale obawiam si, e nie docz do chru tych, ktrzy zawsze szukaj winnego. Zamiast wic sie dzie bezczynnie, z brudnym tykiem i mierdzcymi zbami, wskazujc i oskarajc wszystkich razem i kadego z osobna, zaczem si zastanawia, co mona by w tej sprawie zrobi. Fakty s takie, e od 1760 roku wykres intensywnoci opadw w Wielkiej Brytanii zachowywa si jak majtki dziwki - wzno si si i opada. Mielimy cae lata duych opadw, po ktrych nadchodziy lata suszy. I zawsze bardzo dobrze sobie z tym ra dzilimy. Zmiana, jaka niedawno zasza, polega na tym, e pan Prescott przeprowadzi si na poudnie. Ja zreszt te. Kady przenis si na poudnie. Zastanawialicie si moe,

Suchajcie wszyscy, tako rzecze pogromca suszy

87

dlaczego dzi nigdy nie syszymy, co dzieje si w Scunthorpe? To dlatego, e caa populacja miasta przeniosa si do Guildford. I c tam robi ci wychodcy"? No c, w przewaajcej mierze stoj na dnie wyschnitych jezior i zastanawiaj si, co stao si z wod. To, czego potrzebuje poudniowy wschd, to wicej zbiorni kw wodnych. I tu ley pies pogrzebany. Na pnocy, budujc nowy zbiornik wodny, stracimy w najgorszym wypadku trzy wsie i kilka nietoperzy. Jednak jego wybudowanie na poudnio wym wschodzie oznacza zatopienie czego o wiele bardziej zna czcego. Miasta Marlow, dajmy na to, albo zamku krlewskiego w Windsorze. C wic pocz? Jeli skierujemy si mylami znowu na p noc, znajdziemy tam Kielder Water, jedno z najwikszych sztucz nych jezior w Europie. Pomys tej inwestycji narodzi si jeszcze w latach szedziesitych ubiegego wieku, kiedy wszyscy doszli do wniosku, e ciki przemys w pnocno-wschodniej czci kraju, by pozosta konkurencyjnym, bdzie potrzebowa coraz wicej wody. Budow jeziora rozpoczto jednak dopiero w 1976 roku, a rok jego otwarcia, 1982, zbieg si z chwil, kiedy upa da ostatni przedstawiciel cikiego przemysu w tym regionie. Jestem pewny, e s jeszcze ludzie, ktrzy wci szukaj win nych popenienia tego bdu. Ja do nich nie nale. Zastanawiam si za to, jak sprawi, by troch ze zgromadzonych tam 166 mi liardw litrw wody dopyno do mojej szczoteczki do zbw. Czy tak trudno co takiego zrealizowa? Jeden z pomysw, ktry zaproponowano na amach Sunday Timesa" siedem lat temu, sugerowa, e woda mogaby by wtaczana do olbrzymich foliowych workw, a te spawiano by pniej na poudnie Mo rzem Pnocnym. Testowano t ide w Grecji, ale pniej o niej zapomniano. Wydaje mi si, e to dlatego, i wypenione wod foliowe worki wrzucone do morza po prostu... zaton.

88

wiat wedug Clarksona, cz 3

Nie. Jedyn rozsdn metod transportu wody z pnocy na poudnie s rury i nawet mi nie mwcie, e tego nie da si zrobi. Jeli potrafimy dostarczy gaz do mojego piekarnika a z Syberii, i to bez ani jednego wycieku wzdu caego gazocigu, jestem cakowicie przekonany, e udaoby si nam przesa wod z hrab stwa Tyne and Wear do mojej muszli klozetowej. Bez wtpienia wszyscy teraz mylicie, e koszty i zniszcze nia, do jakich doprowadzi budowa takiego rurocigu, bd nie wspmierne w stosunku do ewentualnych korzyci. Ale kto powiedzia, e rura ma i ldem? Dlaczego nie puci jej pod powierzchni morza, wzdu wschodniego wybrzea? Zbdne okazayby si nawet zuywajce energi pompy, bo podstawa tamy na jeziorze Kielder Water pooona jest 140 me rw wyej ni centrum Londynu. Po prostu woda cay czas py naby z grki. Czy to skomplikowane? Nie wydaje mi si. Bru nei1 zapewne potrafiby zaprojektowa i wybudowa co takiego mniej wicej w tydzie. Mam jeszcze inny pomys. W miejscach takich jak Dubaj, gdzie ilo opadw jest jeszcze mniejsza ni u nas, buduje si zakady odsalania i uzyskuje wod pitn z morza. Dlaczego i my nie moglibymy mie u siebie czego takiego? W dodatku przy okazji picie wody z morza przyczynioby si do obnienia jego poziomu. Niestety, aden z tych pomysw nigdy nie zostanie zreali zowany, bo wszyscy s zbyt zajci obwinianiem wszystkich po zostaych. Rbcie tak dalej, prosz bardzo, a poniesiecie konse kwencje i skoczycie w redniowieczu. A ja? Ja spdz lato spukujc mj tyek wod Evian i pywajc w basenie wypenionym po brzegi ginem.
Niedziela, 21 maja 2006 r.
1

Isambard Kingdom Brunei (1806-1859) - wybitny brytyjski inynier.

Wierzcie mi, praca to wiksza frajda ni frajda

zeszym tygodniu David Cameron sugerowa, e mniej powinnimy myle o pienidzach, a wicej o jakoci

ycia. No i od razu kady socjalista w kraju zacz biega tam i z powrotem i wygraa zacinit pici, mwic, e atwo to mwi tym, ktrzy maj olbrzymie domy i zadbane fryzury. I e istniej jeszcze ludzie, ktrzy musz pracowa, eby zarobi pie nidze na takie czy inne fanaberie. Oczywicie, e to prawda. Nie sdz jednak, by pan Cameron adresowa swoj wypowied do przedstawicieli klasy robotni czej naszego kraju, ktrzy i tak ju maj udane ycie. Wychodz z pracy punktualnie o 17.30 i ju 10 sekund pniej siedz sobie

w pubie Komunista we mgle". Wydaje mi si, e mwi raczej do klasy redniej, ktra pracu je, pracuje i jeszcze raz pracuje, i nie ma nigdy czasu, by zagra ze swoimi dziemi w Monopoly" czy Swingball". W dodatku jestem przekonany, e jego pogldy mog si wielu podoba. Przebywanie w domu przez cay dzie, pielgnowanie ogrd ka, obecno na kadym szkolnym przedstawieniu czy hodo wanie gsi - wszystko to brzmi wspaniale. W szczeglnoci jeli

90

wiat wedug Clarksona, cz 3

jeste prowincjonalnym lekarzem pierwszego kontaktu, ktry wanie spdzi cay poranek przecinajc czyraki i zajmujc si ylakami emerytw ze swojego miasteczka. Oczywicie zdarzaj si dni, kiedy myl, eby to wszyst ko rzuci w diaby. Zeszego wieczoru, na przykad, jedziem Vauxhallem Vectr po mokrym lotnisku w Surrey, podczas gdy mj syn wystpowa w roli trzeciego onierza od tyu w adapta cji scenicznej Beowulfa. Powinienem by tam gdzie on. Co wicej, mogem tam by. Dziki yczliwoci tych wszyst kich, ktrzy w zeszym roku kupili moj ksik, mam ju praw dopodobnie wystarczajco duo pienidzy, by przesta pracowa. Naturalnie musiabym zdoby si na kilka wyrzecze. Nie byoby mnie na przykad sta na samochd i musielibymy si przeprowadzi do o wiele mniejszego domu. Nie wyjedaliby my ju na wakacje, a dzieci nie dostawayby na urodziny prezen tw. Jedlibymy to, co zostaje w kosiarce po skoszeniu trawnika. Ale najwiksz ze wszystkich strat byaby utrata mojej pracy Pan Cameron wedug mnie zupenie o tym zapomnia. Ow szem, przez pi minut dziennie wizja ycia rodem z ksiki Po cigi jad do taty, w ktrej moje dzieci w princeskach machaj wszystkim przejedajcym pocigom, przedstawia si zach cajco. Ale przez ca reszt dnia uwielbiam robi to, co robi. Oczywicie, czasem musz jedzi Vauxhallem, gdy pada. S jednak chwile, kiedy prowadz Ferrari i jest sucho. Ale najlepsze ze wszystkiego jest to, e zdarzaj si momenty, takie jak ten, kiedy w domu panuje cisza, a ja siedz zamknity w moim gabi necie i pisz. Nie naley to w adnym wypadku do uciliwych obowizkw. Ta czynno zwie si prac i nie istnieje nic, co wo labym w tej chwili robi. Poza tym, dajcie spokj... Bdcie szczerzy i przyznajcie, e to samo tyczy si was. Owszem, prowincjonalny lekarz pierw szego kontaktu moe i nie przepada za badaniem nieskoczonej

Wierzcie mi, praca to wiksza frajda ni frajda

91

parady obwisych, starzejcych si cielsk, ale - kto wie - moe nastpn w kolejce do gabinetu jest Kate Moss? Co wicej, w gbi duszy lekarzowi musi by niezwykle mio, gdy w cigu siedmiominutowej wizyty sprawia, e kto zaczy na czu si lepiej. Takiej satysfakcji nie sprawioby mu siedzenie w domu i ukadanie kwiatw. Wemy na przykad sobot w czasie najwyszej ogldalnoci. To dzie, kiedy zaszywam si w biurze i pisz scenariusz przyszotygodniowego odcinka Top Gear. Jasne, mgbym wtedy gra z dziemi w Cluedo". Tyle e one wol oglda MTY a gdybym oglda MTV z nimi, na pewno nie szczdzibym sobie zoli wych komentarzy, co w rezultacie wywoaoby ktni. A zatem, majc na wzgldzie harmoni domowego ogniska, najlepszym miejscem, w ktrym mog przebywa kiedy dzieci ogldaj MTY jest mj gabinet. Im zreszt te to odpowiada, bo gdy w nim pracuj, zarabiam pienidze, ktre mog potem wydawa na gry do PlayStation, a to znaczco poprawia jako ich ycia. W dodatku dziki temu, e mamy pienidze, dzieci mog by odwoone do szkoy samochodem, co jest o wiele wygodniejsze i o wiele bezpieczniejsze ni jazda wozem zaprzonym w woy Jeli za mam by szczery, to podejrzewam, e zeszego wieczoru wcale nie chciaem oglda Beowulfa. To bardzo nudna sztuka, nawet jeli graj w niej profesjonalici. A co dopiero gdy wysta wia si j przy udziale grupy 10-latkw... Wiecie co? Wol ju jedzi Vauxhallem Vectr w strugach deszczu. Jest jeszcze kwestia szczcia maeskiego. Obecnie jest tak,
z

e przychodz pno do domu, zasypiam na sofie i odrobin lini, a nadchodzi pora pjcia do ka. Moja ona jest

S1

z takiego stanu rzeczy bardzo zadowolona; byaby wcieka, gdy bym cay dzie siedzia w domu, usiujc do czego si przyda. Powszechnie znany jest fakt, e mczyni, gdy s znudzeni,

92

wiat wedug Clarksona, cz 3

nie mog wytrzyma 15 minut, zanim nie pomyl, e majster kowanie jest ich instynktown umiejtnoci, tak jak spkowanie czy jedzenie; e bycie mczyzn oznacza, e tak po prostu umiemy posugiwa si elektryczn szlifierk. W zwizku z po wyszym, mczynie nie wolno si w domu nudzi! Inaczej ob rci go w ruin. Co wicej, potrzebujemy tego pozytywnego stresu, ktry daje nam praca. Kiedy odczytuj napisany przeze mnie scenariusz kolejnego odcinka Top Gear, a ekipa realizatorska programu zie wa, mam 12 godzin na wymylenie nowego. Ten dreszcz emocji, jak podczas jazdy kolejk w wesoym mia steczku. .. Uwielbiam go. Przepadam za t presj. I obawiam si, e nie dowiadczabym jej, machajc rk przejedajcym po cigom i hodujc kapust. Po prostu jest tak, e ogromna wikszo ludzi przez ogromn wikszo czasu lubi pracowa i czerpie rado ze swojej aktyw noci zawodowej. I tego powinnicie si trzyma. No, chyba e jestecie Tonym Blairem. Wtedy wolno wam i do domu i spdza wicej cza su z rodzin, bo w ten sposb wpyniecie na jego konkurenta z przeciwnego obozu politycznego - Davida Camerona, ktry na pewno obieca zrobi to samo. Dziki temu pozbawimy nasz kraj przywdcy i w radykalny sposb poprawimy sobie jako ycia.
Niedziela, 28 maja 2006 r.

Pot-Porritt chce, eby kto mnie sprztn

rzez wiele lat nabijaem si z ekologw, z rozbawieniem za kadajc, e mj sprzeciw wobec ich bzdur bdzie tak nie

skuteczny, jak sprzeciw Danii wobec amerykaskiej polityki na Bliskim Wschodzie. Owszem, od czasu do czasu z krzakw wyskakiwali r ni ekomaniacy i deponowali na mojej twarzy ciasta z kremem, przypominao to jednak 100-kilogramowego mczyzn wyska kujcego noc z ka i zabijajcego pack wyjtkowo natrtn much. Podobnie, gdy opowiadam dowcipy o zagazowywaniu bor sukw, mae, mieszne ludki o dziwacznych preferencjach jeli chodzi o zawarto ciganych plikw wchodz do internetu i wprowadzaj moje nazwisko i adres na listy zatytuowane do odstrzau". Jednak mimo to zawsze czuem si jak odrobina sosu z pieczonej woowiny w olbrzymiej kadzi tofu. Naprawd. Ekoici potrafi wpywa na premiera, na lidera opozycji, na ca telewizj BBC, na wikszo krajowych ga zet, na wszystkie z uniwersyteckich kampusw i na rzdy nie mal wszystkich krajw na wiecie. Ja tymczasem mam wpyw

94

wiat wedug Clarksona, cz 3

jedynie na Klub Wacicieli Forda Capri, a ten tworzy przecie p tuzina mczyzn chodzcych w krtkich, skrzanych kurt kach w stylu Denisa Watermana1. W zeszym tygodniu okazao si jednak, e jestem czym wi cej ni tylko drobn uciliwoci, jak zawsze o sobie mylaem. Jonathan Pot-Porritt 2 , byy szef midzynarodowej organizacji ekologicznej Przyjaciele Ziemi", kierujcy obecnie Brytyjsk Komisj ds. Zrwnowaonego Rozwoju, twierdzi, e nie moe przebi si ze swoim przesaniem, bo wszyscy s przyklejeni do telewizorw, ogldajc jak w programie Top Gear z nadmiern prdkoci pokonuj uki. Nazwa mnie bigoteryjnym maniakiem motoryzacji i powie dzia, e osoba, ktra mnie uciszy, powinna otrzyma tytu szla checki. Ogldaem Chopcw z ferajny, w zwizku z czym wiem, e uciszenie kogo" w jzyku Martina Scorsese oznacza zabicie. Facet w rzdzie chce, by kto mnie sprztn. W dodatku wcale nie jest tak, e robi co takiego po raz pierwszy... Tak wic chciabym w tym miejscu zaznaczy, e jeli moje ciao zostanie w niedalekiej przyszoci odnalezione w jakim lesie, nie bdzie to samobjstwo. Przekacie lordowi Huttonowi3, e zrobi to ten olizgy Porritt. Pewnie powinienem si martwi, ale w gruncie rzeczy raczej mi to pochlebia. Od lat czuem si jak krl Kanut Wielki , ktry
1 2

Denis Waterman - brytyj ski aktor i piosenkarz. Waciwie Jonathan Porritt; Carkson przekrca to nazwisko, upodabniajc je Brian Hutton - sdzia Sdu Najwyszego, przewodniczcy komisji badajcej

do pot-pourri.
3

synn spraw samobjstwa dr. Davida Kelly'ego, brytyjskiego eksperta rozbrojenio wego w Iraku, ktry ujawni, e rzd wyolbrzymia zagroenie broni biologiczn ze strony tego kraju by zyska poparcie dla swojej interwencji zbrojnej.
4

Kanut Wielki (996/997-1035) - krl Anglii (od 1016 r.), Danii (od 1018 r.)

i Norwegii (od 1028 r.). Wie si z nim legenda o tym, jak poleci ustawi na play swj tron i siedzc na nim, rozkaza cofn si przypywowi, by woda nie zmoczya

Pot-Porritt chce, eby kto mnie sprztn

95

siedzc na play wpatruje si bezradnie, jak przypyw filozofii ekoidiotw nadciga nieubaganie ku wybrzeu. Teraz za jeden z nich pojawi si nie wiadomo skd i powiedzia, e - rzeczy wicie - jest w mojej mocy zniweczy jego plany produkowania pocigw z tektury i wytwarzania elektrycznoci z komposto wania konserwatystw. W tym miejscu powinienem zaznaczy, e pana Porritta i mnie czy ju wsplna historia. Kiedy w jednym z progra mw telewizyjnych przeprowadzaem z nim wywiad i poniewa wymagaa tego zwyka uprzejmo, producent zadba o nasze rwne szanse, przydzielajc kademu z nas t sam ilo czasu antenowego. Tyle e Porritt i tak zrobi z siebie idiot, usiujc dowie, e za wczesn powd w miecie Uckfield w hrab stwie East Sussex odpowiadaj samochody. Na jego nieszczcie w Uckfield mieszkaa moja teciowa i bardzo dobrze wiedziaem, e zalana wod gwna ulica mia sta nie ma zupenie adnego zwizku z globalnym ociepleniem, wie si za to z tamtejszym obszarem zalewowym, pogrzeba nym pod milionami ton wspieranego przez Prescotta budownic twa mieszkaniowego. Porritt zacz si wtedy jka, ale by zmuszony si z tym zgo dzi. Powiedzia jednak, e intensywne opady deszczu to ju na sza wina. Podobnie jak gosi teraz, e to wycznie my jestemy winni obecnej suszy Co wicej, po jego stronie stoi dzi nawet sam Sir David Attenborough. Szacunek, jakim darz Attenborougha jako czowieka telewi zji, nie zna granic. Mgby mi powiedzie, e jestem pand wiel k, i uwierzybym mu. Mgby, wystpujc w jakim programie
jego stp i szat; przypyw si jednak nie zatrzyma. Kanut pouczy wtedy dworzan ograniczeniach wadzy krlewskiej, zawiesi swoj koron na krucyfiksie i nigdy Ju jej nie woy.

96

wiat wedug Clarksona, cz 3

stwierdzi, e misie koala umiej wypenia formularze podatko we, a pokiwabym z zachwytem gow. Ale gdy sysz, jak mwi, e Rang Rover Sienny Miller5 osa bi Golfsztrom i doprowadzi do przegrzania nurzykw, to sorry, ale po prostu przysypiam. Bo ekologia groca mi palcem, nawet w wydaniu boga akwa riw z elektrycznymi rybami, jest katastrofalnie nudna. Naprawd. Przecie namawianie do zrezygnowania z poliety lenu, by nie dopuci do czego, co w ogle nie musi si zda rzy, jest jak nakanianie kogo, by przesta pi, bo alkohol moe uszkodzi mu wtrob. Tak, to prawda, ale gdy jeste wanie na imprezie i wietnie si bawisz, masz to gdzie! Mog nawet to udowodni. W zeszy weekend BBC nadao teleturniej z gatunku ratujmy nasz planet" na kanale BBC1, z ktrym konkurowa Top Gear na kanale BBC2. I wiecie co? Wicej ludzi chciao oglda, jak niszczymy nasz planet, ni jak banda brodatych odmiecw usiuje j ocali. Chciabym wic dzisiaj panu Porrittowi udzieli pewnej rady. Niech pan sprbuje y tak, jak ja. Niech pan nie mieci, a re cyklingowi poddaje wszystko, co si to tego nadaje, tyle e bez trbienia o tym wok. Niech pan wyhoduje wasne warzywa. Niech pan je miso. Niech pan zawsze korzysta z jakiegokol wiek rodka transportu, byle by w danej sytuacji najwygodniej szy. A gdy si pan obudzi i zobaczy, e na niebie wieci soce, prosz zadzwoni do znajomych, zorganizowa grilla i cieszy si yciem. Niech si pan nie przejmuje stanem urodzajnej warstwy gleby ani losem raf koralowych. Niech pan pamita, e w 1900 roku ylimy rednio 49 lat, podczas gdy teraz rednia dugo ycia
5

Sienna Miller - urodzona w Stanach Zjednoczonych brytyjska aktorka, model

ka i projektantka mody

Pot-Porritt chce, eby kto mnie sprztn

97

wynosi 78 lat. Prosz pamita rwnie i o tym, e w cigu ostat nich 50 lat udao si nam zmniejszy poziom ubstwa bardziej, ni podczas poprzedzajcych je piciu stuleci. I niech raduje si pan z tego, e wszystkie mieci wyprodukowane w XXI wie ku (na przestrzeni caego stulecia!) przez Stany Zjednoczone, zmieszcz si na wysypisku o rozpitoci 29 kilometrw. Bdzie si pan wtedy mg cieszy swoim krtkim pobytem na Ziemi w nieporwnywalnie wikszym stopniu; co wicej, je li przestanie nam pan cay czas mwi, co mamy robi, rwnie i my zaznamy podobnej radoci.
Niedziela, 4 lipca 2006 r.

Jak Simon Cowell wyjad nasze truskawki

apomniaem kupi sobie ksik na lot z Edynburga do

Londynu, jaki odbywaem w tym tygodniu, wic przez cay

czas wygldaem przez okno. Dwie rzeczy stay si wtedy dla mnie oczywiste. Wielka Brytania ma olbrzymie zasoby wody.

W chwili naszej nieuwagi kto opakowa wszystkie tereny wiej skie w foli bbelkow. Po tym, jak zaatwiono ju problem lisw, przymusowym po wodem do niepokoju we wszystkich hrabstwach stay si tunele ogrodnicze. Tak rozwcieczyy pewn starsz pani z Herefordshire, e w zeszym tygodniu wyrwaa jeden z nich z ziemi i ci sna na bok. Nie by to moe bombowy atak samobjczy, ale sprawia, e wszyscy zrozumieli, o co jej chodzi. Pozwlcie, e pokrtce wyjani, w czym problem. Hodowa nie truskawek w tunelach ogrodniczych wydua okres ich zbio rw z szeciu tygodni do szeciu miesicy, co z kolei oznacza, e nie musimy ich transportowa drog lotnicz z Namibii, Chile czy z jakiegokolwiek innego miejsca, z ktrego zwykle je spro wadzamy. wietnie. Tyle e tunele ogrodnicze szpec krajobraz jeszcze

Jak Simon Cowell wyjad nasze truskawki

99

bardziej ni skarpety pieszych turystw i - co waniejsze - tru skawki hodowane w ich cieniu maj takie wartoci odywcze, jak meble biurowe. Nie trzeba chyba dodawa, e supermarkety twierdz, i to wszystko nasza wina, bo wymagamy od nich przez okrgy rok truskawek, ktre maj by adne i jdrne; do diaba z tym, e zdrowiej byoby zje ubiank, w ktrej je kupujemy! To ciekawe. Kogo maj na myli supermarkety mwic, e to nasza wina"? Dobrze wiemy, e klasa robotnicza nie je truska wek, gdy w ogle nie je adnych owocw i warzyw, przez co jej przedstawiciele s tak ohydni i zdeformowani. Wiemy te, e wysze sfery nie potrzebuj kupowa truskawek w supermarke cie, bo maj wasne ogrody owocowo-warzywne. Bardzo czsto takie ogrody nazywaj si Lincolnshire. W takim razie to klasa rednia zgasza zapotrzebowanie na pozbawione smaku, ale za to idealnie uformowane truskawki. Czy tak? Nie sdz. Klasa rednia lczy nad regaem z oliwa mi z oliwek w sklepach Caruccio's z wosk ywnoci. Dziki Gordonowi Ramsayowi i Jamiemu OHverowi jestemy obecnie za pan brat z tajnikami kulinarnego wiata. W zwizku z tym wiemy, e spoywanie truskawek z super marketu jest jak uprawianie seksu z najpikniejsz dziewczyn na wiecie, o ktrej dowiadujemy si pniej, e miaa ptasi grypMimo e 602 000 papierosw, ktre dotychczas wypaliem, nadao mojej jamie ustnej wraliwo tygla w hucie elaza, wiem, e owoce i warzywa pochodzce z mojego ogrdka s mi lion miliardw razy lepsze ni wyhodowane pod foliowym wor kiem w okolicach Kidderminister. Jeli wybieracie si w tym roku na turniej wimbledoski, s spore szanse, e zaoferuj wam truskawki wyhodowane wa nie w ten sposb. Nazywaj si Elsantas" i proponuj wam

100

wiat wedug Clarksona, cz 3

przeprowadzenie z nimi pewnego eksperymentu. Upucie jedn z nich na podog, a zobaczycie, e si odbije. Jeli zamierzacie ni gra w tenisa, to wietnie. Gorzej, jeli zamierzacie woy j do ust. Nie. Przykro mi bardzo. Supermarkety skupuj truskawki ho dowane w tunelach ogrodniczych nie dlatego, e je chcemy, ale dlatego, e rosn na plantacjach przemysowych i zbieraj je Li twini, w zwizku z czym s tanie. To za oznacza, e supermar kety s w stanie wicej na nich zarobi, do czego oczywicie nic nie mam. C wic mona z tym zrobi? Obawiam si, e aby rozwi za ten problem, musimy skupi si na Simonie Cowellu1. Bo, widzicie, to wszystko to wanie jego wina. Simon to wspaniay facet, ale jego podejcie do muzyki, stresz czajce si w maksymie wywinduj wysoko, sprzedawaj tanio" sprawia, e w dzisiejszych czasach gwiazdy popu nie wiec wy starczajco dugo, by zgromadzi wiksz kas. W konsekwencji nasz kraj cierpi na brak superbogatych bogw rocka. A superbogaci bogowie rocka s jedynymi osobami, ktre wiedz, jak powinno zarzdza si wsi. Rolnictwo w Wielkiej Brytanii mija si dzi z celem, bo kla sa robotnicza odywia si wycznie tuszczem, a klasa rednia chciaaby, eby wszystkie produkty spoywcze pochodziy z To skanii. To wanie z tego powodu farmerzy opakowali foli b belkow tereny uprawne; to jedyny sposb na to, by przetrwa, kiedy samemu jest si opakowanym w ciasn foli biurokracji i przepisw. To jeszcze nie wszystko. Obecnie jedynym wytchnieniem dla oka umczonego cigncymi si przez cae mile tunelami
1

Simon Cowell - brytyjski producent muzyczny i telewizyjny, owca talentw,

znany najlepiej jako juror w programach m.in. Pop Idol, American Idol i Britain 's Got Talent (polska edycja tego ostatniego programu to Mam talent!).

Jak Simon Cowell wyjad nasze truskawki

101

ogrodniczymi, s plantacje rzepaku, ktry - jestem tego pew ny - stanowi cz komunistycznego spisku Unii Europejskiej, polegajcego na zaopatrywaniu w ywno ekoobkanych we getarianw z kontynentu i jednoczesnym fundowaniu brytyj skiej, niebieskookiej inteligencji kataru siennego. Oczywicie, jest jeszcze kilka maych, zielonych zagajnikw, wyamujcych si z to-foliowej kolorystyki pejzau Wielkiej Brytanii, ale gdy metrowegetarianie znajdujcy si u wadzy za ka polowa, rwnie i one bd musiay ustpi miejsca jesz cze wikszej liczbie foliowych tuneli. Chyba e wyeliminujemy z przemysu muzycznego Simona Cowella i znajdziemy nowych Pink Floydw. Rodzina moich sympatycznych znajomych, ktrej gow jest gwiazdor rocka, przeprowadzia si ostatnio z Londynu do Cotswolds i kupia tu farm. No i w gwiazdor rocka trwoni obec nie spadek swoich dzieci czynic starania, by jego nowa posia do wygldaa i miaa atmosfer XIV-wiecznego gospodarstwa. S tam owce, i to nie dlatego, e ich hodowla si opaca, lecz dlatego, e rankiem wydaj z siebie mie dla ucha dwiki. Znaj duj si tam zagajniki, bo piknie wygldaj, a w pamitajcych zamierzche czasy stodoach kobiety w wielkimi biustami wyra biaj rcznie tradycyjny ser. Poczenie rock and rolla i tradycji? Mnie si to podoba. Naprawd, poruszam tu bardzo istotn kwesti. Wielka Bry tania ogldana z lotu ptaka bdzie prezentowaa si aonie, je li nie pomog nam gwiazdy rocka, ktre przeznaczaj olbrzy mie pienidze, by niektre jej zaktki wci byy pikne. Jeli zatem chcecie pozby si tuneli ogrodniczych, widz tylko jedno rozwizanie. Wyskoczcie na chwil z domu i kupcie jeszcze je den egzemplarz pyty Dark Side ofthe Moon.
Niedziela, 11 czerwca 2006 r.

Stany Zjednoczone Totalnej Paranoi

daj sobie spraw, e w Wielkiej Brytanii a roi si od nie

kompetentnych urzdnikw przedsibiorstw wodocigo

wych i od pchnitych noem mieszkacw Glasgow, ale mimo to upadem dzi na kolana i ucaowaem nasz ziemi, bo wrci em wanie po trzech tygodniach spdzonych w Ameryce, gdzie usiowaem pracowa. Kraj w znany jest jako ojczyzna wolnych" i jestem pewien, e tak jest w istocie, zakadajc, e wstajesz rano, udajesz si do

pracy na stacji benzynowej, jesz wycznie hamburgery z po dwjnym jajkiem i serem, a potem zabierasz dzieci na mecz Ma ej Ligi Baseballa. Jeli jednak wyjdziesz poza ten schemat, jeli sprbujesz zrobi co cho odrobin nietypowego, przekonasz si, e yjesz w pastwie policyjnym. Nasz przygod rozpoczlimy na lotnisku w Los Angeles, przed stanowiskiem przedstawiciela urzdu imigracyjnego, kt ry, podobnie jak wszyscy jego koledzy, zosta wybrany do pracy na tej posadzie ze wzgldu na brak uroku osobistego, dobrych manier, poczucia humoru, ludzkich uczu i dziki ilorazowi in teligencji, jakim zwykle charakteryzuj si wiejskie zwierzta.

Stany Zjednoczone Totalnej Paranoi

103

Przejrza mj formularz i zauway, e brakuje w nim numeru budynku hotelu, w ktrym miaem si zatrzyma. - Bd potrzebowa tego numeru - powiedzia. - Och, tak mi przykro - odparem. - Obawiam si, e go nie mam. Najwyraniej nie odnioso to adnego skutku. - Bd potrzebowa tego numeru - powtrzy, potem jeszcze raz i potem znowu. Za kadym razem wzruszaem ramionami i odpowiadajc j kaem si, przeraony, e mog zosta odesany na koniec kolejki albo, co gorsza, do maego pomieszczenia z facetami w gumo wych rkawicach. Numeru jednak po prostu nie znaem. - Bd potrzebowa tego numeru - powtrzy urzdnik, spra wiajc nieodparte wraenie, e jest automatem i e prowadzi rozmow, ktr jest w stanie cign a do mierci ktrego z nas. Zdobyem si wic na wielki akt odwagi i postanowiem, e podam mu ten numer. Wybraem 2 649 347. Okazao si, e to wystarczy. Zwierzchnicy nakazali mu uzy ska numer. Ja ten numer mu podaem. Jego zadanie zostao wykonane, wic jak godzin pniej znajdowaem si ju na ulicy Los Angeles i mwiem co do kamery Nie do koca. Z formalnego punktu widzenia, by mc fil mowa na jakiejkolwiek ulicy w kadym praktycznie zaktku wiata, naley najpierw uzyska zezwolenie. Tyle e jedynymi krajami egzekwujcymi ten przepis s: Wietnam, Kuba, Korea Pnocna i Stany Zjednoczone Ameryki. Kilka sekund po tym, jak rozoylimy statyw, podjecha do nas policjant i zada okazania zezwolenia. Mielimy je, owszem, ale dotyczyo caego Los Angeles... oprcz miejsca, w ktrym wanie bylimy. Zostalimy wic przeniesieni w inne.

104

wiat wedug Clarksona, cz 3

Kolejnego dnia, podczas pobytu w Las Vegas, rwnie zosta em przeniesiony, bo zezwolenie, ktre miaem, nie obejmowao tej czci chodnika, na ktrej staem. Dwadziecia centymetrw dalej byo ju w porzdku. eby w Ameryce zrobi cokolwiek, musisz mie zezwolenie. Nawet eby kupi drinka, musisz okaza paszport. Co ciekawe, paszport nie jest wymagany przy wypoyczaniu broni i amu nicji. Potrzebowaem karabinu maszynowego kaliber .50 (czyli bardzo duy). - Nie ma problemu - powiedzia facet ze sklepu. - Czy mg by pan podpisa jeszcze to owiadczenie, e film, ktry krcicie, nie jest wymierzony przeciwko Bushowi ani e nie zawiera treci antywo j ennych? Nie musisz mie te pozwolenia, jeli chcesz - tak jak ja przewie zdech krow na dachu swojego samochodu przez cypel Florydy Tylko pomylcie. Kto musia zada sobie sporo trudu i po nis niemae koszty, by uj w prawie to, e w pewnym miejscu wiele osb jedzio ze zdechymi krowami na dachach swoich samochodw. Musiao by to zatem bardzo popularne. Rzek bym: modne. Tak czy owak, wracajmy do broni. Potrzebowaem jej, bo chciaem strzaami z karabinu roznie w drobny mak samo chd na pustyni Mojave. Nie mona jednak zrobi tego bez zgody miejscowego komendanta stray poarnej; pojawi si na miejscu razem ze swoj fryzur i okazao si, e z przyczyn, kt rych nie potrafi mi wyjani, takie rzeczy s zakazane i ju. Podobne sytuacje zdarzaj si w Ameryce nader czsto. Lu dzie, stanowicy najnisze ogniwa acucha pokarmowego, maj wadz powiedzie tak" lub nie", niweczc tym drugim nawet najbardziej wyrafinowane plany i to tylko dlatego, by ich szefo wie nie mogli zosta pozwani. Istnieje pewne wyraenie, ktre

Stany Zjednoczone Totalnej Paranoi

105

w obecnych czasach wadzy bez odpowiedzialnoci" nie da si przetumaczy z angielskiego na amerykaski. Brzmi: Tak, my l, e to bdzie w porzdku". W dodatku ci ludzie na samym dole" pozbawieni s niestety jakichkolwiek przejaww intelektu. Przekonywanie ich do cze gokolwiek jest jak przekonywanie drzewa. Wydaje mi si, e wy nika to std, i Amerykanie z gbokiej prowincji przestali eni si ze swoimi kuzynkami i teraz spkuj z warzywami. Natomiast z ca pewnoci Amerykanie warzyw nie jedz. Co prawda wida jak rosn na polach, ale wszystko, co mona znale w tamtejszych kartach da to ser, ser, ser oraz ser z se rem. Wyjtkiem bya kanapka ze stekiem i serem, ktr kupiem w Missisipi. Zawieraa za to, jak gosia nalepka, wyrb seropodobny". Nie, te nie wiem, co to takiego, natomiast wiem jedno: z dala od gwnych skupisk ludzkich, ludzie-warzywa z kad minut staj si coraz grubsi i gupsi. Obecnie przecitny pracownik bd pracownica stacji ben zynowej potrafi wycznie wczy dystrybutor po tym, jak za pacisz za tankowanie z gry Jeli jednak zapacisz od razu za dwa dystrybutory, bo zamierzasz zatankowa jednoczenie dwa samochody, to jeli uwanie si przyjrzysz, zauwaysz smuki dymu unoszce si z ich tustych, beznadziejnych, przegranych, noszcych lady trdziku, tpych, buraczanych twarzy. Najgorsze jest to, e i tak nie potrzebujesz paliwa, bo dzi ki niemu trafiasz w inne, jeszcze gorsze miejsce. Udowodni to w przyszym tygodniu; przyjrzymy si wsplnie temu, co zda rzyo si w Alabamie. Opisz te, dlaczego biedni z Nowego Or leanu pozw ci do sdu, jeli datek, jaki od ciebie otrzymaj, nie bdzie tak wysoki, jak si tego spodziewali.
Niedziela, 2 czerwca 2006 r.

Aresztowany za dziwny wygld

zeszym tygodniu pisaem o mojej niedawnej podry do Ameryki i, szczerze mwic, nie zostao to zbyt do

brze odebrane. Nigdy nie sdziem, e znajd si u ujcia tak olbrzymiego po toku ci. Jeden mczyzna nazwa mnie nawet imbocylem". Stu innych zasugerowao, e byoby lepiej dla wszystkich, gdy

bym w przyszoci nie rusza si z domu. A wiecie, co jest w tym wszystkim najgorsze? To, e jeszcze nie skoczyem. Zeszotygodniowy felieton by wycznie wpro wadzeniem, amuse-bouche, wstpnym nawietleniem problemu. To w tym tygodniu rozwinie si prawdziwa akcja... Do tej pory zastanawialimy si nad wystpujcym w Amery ce zjawiskiem wadzy pozbawionej odpowiedzialnoci. Sprbuj wyama si z utartych schematw i zrobi co nie standardowego, a zderzysz si z murem nisko opacanych i mao inteligentnych pracownikw, ktrych jedynym zajciem jest tro ska o to, by nikt nie pozwa ich pracodawcw. W konsekwencji nigdy od nikogo nie usyszysz: Tak, myl, e to bdzie w po rzdku".

Aresztowany za dziwny wygld

107

Znacie Stiga. To ten ubrany na biao kierowca wycigowy, kt rego wykorzystujemy w Top Gear. Filmowalimy go, kroczcego przez pustyni Mojave, gdy znienacka pojawia si ciarwka pena onierzy, ktrzy go zaaresztowali. Wyglda do dziw nie. Nie by gruby. Musia w takim razie by muzumaninem. Bywao jeszcze gorzej. Potrzebowaem gotwki, bo chciaem zagra ma partyjk blackjacka w Vegas, poniewa jednak nie byem w stanie poda amerykaskiego kodu pocztowego moje go miejsca zamieszkania, kasjer nie potrafi mi pomc. Podobnie wyglda sytuacja na stacjach benzynowych. Ame rykanie mog wstuka na klawiaturze swj adres zamieszkania i od razu uzupeni swj bak. Europejczycy musz wykaza, e nie s terrorystami; dopiero wtedy wolno im skorzysta z dys trybutora. Zdaje mi si, e widziaem kiedy reklam telewizyjn, w kt rej sam George W Bush zachca nas wszystkich do wybrania si do Stanw na wakacje. Tylko po co, skoro nie moemy tam ni czego kupi? Ani niczego zrobi. Ani nawet chodzi po pustyni w biaym kombinezonie bez obawy o aresztowanie. Gwnym problemem Amerykanw jest, jak podejrzewam, zupeny brak wiedzy o wiecie. Na ulicach Vegas prosiem przy godne osoby o wymienienie dowolnych dwch europejskich krajw. Pierwsza zaczepiona przeze mnie kobieta powiedziaa: - Dobrze... Jak si nazywa ten... z kangurami? Jest jeszcze kwestia Nowego Orleanu, ktry niemal po roku od przejcia huraganu Katrina, wci jest kompletnie zrujnowa ny i zdewastowany. Przykro mi to mwi, ale nawet owady po trafi samodzielnie zadba o dach nad gow. Ptaki radz sobie z budowaniem swoich gniazd nie uciekajc si do stanowych subwencji. Dlaczego zatem mieszkacy Luizjany siedz i czekaj, a pojawi si kto, kto naprawi wszystkie szkody?

108

wiat wedug Clarksona, cz 3

Prbowaem pomc. Prbowaem odda samochd, ktrym tam dojechaem, tamtejszej misji chrzecijaskiej. Zagroono mi jednak wystpieniem na drog sdow, bo wspominany samochd by z roku 1991, a nie z 1998, jak byo rzekomo obiecane. Jaka rozwcieczona kobieta zarzucia mi bdn interpretacj". Oczywicie, nie wszyscy Amerykanie s obkani. Sammy z pewnoci nie jest. Sammy pomaga nam, myjc nasze samo chody. Pewnego wieczoru, po kolacji, wyjani, w jakich okolicz nociach zosta tak potwornie poparzony. I dlaczego w konse kwencji jedynym, co mg zrobi, by zarabia na ycie, to zacz my samochody za pienidze. Jego samochd eksplodowa gdy wjecha w niego od tyu ja ki gliniarz po subie. Zabrano go do szpitala bez klimatyzacji, w Kalifornii, w rodku lata. Niezbyt to przyjemne, w szczeglnoci gdy oparzenia trzecie go stopnia obejmuj poow ciaa. Co gorsza, w szpitalu nie byo nikogo, kto zechciaby mu po mc wyj do ubikacji; zaatwia si wic tak jak lea lub do wiadczajc straszliwej agonii przetacza si na brzeg ka i si ka na podog. Rachunek za jego sfuszerowan operacj plastyczn wynis p miliona dolarw, z ktrych 15 000 pokryo ubezpieczenie policjanta. To za oznacza, e Sammy'emu nigdy nie uda si zna le porzdnej pracy, kupi domu czy otrzyma kredytu. Rzd, jak twierdzi Sammy, tylko czeka, by go namierzy, a wtedy pojawi si nasani przez niego urzdnicy, ktrzy bd domaga si zwrotu swoich zielonych. Oczywicie, e wielu Amerykanw powie, e nasza suba zdrowia te jest daleka od ideau, i zgodz si z nimi. Zgodz si te, e w Wielkiej Brytanii istnieje wiele nieprawidowoci. I przyznam te, po tym, jak odwiedziem wszystkie moliwe

Aresztowany za dziwny wygld

109

stany Ameryki oprcz Rhode Island, e jest tam sporo dobrych rzeczy Starte ziemniaki smaone z cebul, dajmy na to, serwowa ne przez sie restauracji Denny's, s przepyszne; mona skrca w prawo na czerwonym wietle i... no c... Jestem pewny, e jest tego jeszcze troch, ale w tej chwili nic innego nie przycho dzi mi jako do gowy. Wrd rzeczy, ktre mi si nie podobay, jest to, e wszyscy o wadze powyej 95 kilogramw poruszaj si na wzkach in walidzkich. W zwizku z czym przejcie przez najszersze na wet drzwi zajmuje rednio p godziny. I naprawd nie podoba mi si, e kade mae miasteczko wyglda dokadnie tak samo. Palmdale w Kalifornii i Biloxi w Missisipi s niemal identyczne. Znajduj si w nich te same okropne restauracje. Taki sam pa sa handlowy Takie samo lotnisko midzystanowe. Sprbujcie pomieszka w ktrym z nich przez tydzie, a zaczniecie sobie wydubywa oczy drutami do robtek. Najbardziej jednak przygnbia mnie panujca tam idiokracja. Cige przekonywanie i nakanianie, by co w kocu dao si zrobi. Nie" - tak brzmi domylna odpowied, niezalenie od tego, czy chcesz zmieni pas na autostradzie, czy wypi drinka w niedziel. Przypomina to negocjowanie z osem. Pewnego razu usiowaem przekona policjanta w Pensacoli na Florydzie, by wykorzysta swj zdrowy rozsdek i pozwoli mi zaadowa vana w strefie, gdzie obowizywa zakaz zaadunku, bo lotnisko i tak byo zamknite, wic nie zrobioby to nikomu adnej rnicy. - Sir - odpowiedzia policjant. - Nie trzeba korzysta ze zdro wego rozsdku, kiedy istniej przepisy. Myl, e ta wypowied wszystko wyjania.
Niedziela, 9 lipca 2006 r.

Semestralne oceny pracy uczniw to katusze dla rodzicw

prawiajcych o zawrt gowy ilociach. Niestety, nie u mnie. W moich wspomnieniach dominuj poranki, kiedy schodziem na parter, gdzie okazywao si, e wanie przysza semestralna ocena mojej pracy. Przez cay semestr zapewniaem rodzicw, e intensywnie si ucz i e may poar w szkolnej kaplicy nie ma ze mn nic wsplnego. Tymczasem szkolny raport zawiera mocne, niezbite dowody, e nie ucz si wcale. Nawet dzi, 30 lat pniej, potrafi wyrecytowa, i to sowo w sowo, komentarze zamieszczane przez nauczyciela historii: Nawet jeli to co mwi jest prawd i faktycznie czu si le, to i tak jego prbny egzamin prezentuje poziom kogo, kto stara si za wszelk cen wykaza, e jest gupi. Albo e jest czteroletnim dzieckiem". Przypominam sobie rwnie, jak wygldali moi rodzice, gdy przewracali kartka za kartk dokument ujawniajcy bolesn prawd o mnie. Pamitam take ich bezgraniczne zdziwienie,

wikszoci osb we wspomnieniach z dziecistwa przewa aj obrazy bezchmurnych letnich dni i oranady w przy

Semestralne oceny pracy uczniw to katusze dla rodzicw

111

gdy zobaczyli, e nauczyciel wiedzy oglnej napisa, i jestem spokojnym uczestnikiem zaj". By moe ta ocena w jaki sposb wie si z faktem, e nie byo mnie na ani jednej jego lekcji. Chodziem wtedy do kaplicy i bawiem si tam benzyn. Ojciec spokojnym gosem mwi mi, e przynosz wstyd szkole, przynosz wstyd rodzinie i przynosz wstyd sobie same mu. Moja matka ciskaa we mnie patelniami. A ja, siedzc w tym wszystkim po uszy, nie potrafiem wyobrazi sobie gorszego do wiadczenia. C, okazuje si jednak, e koniec kocw co takiego istnie je. Owszem, le jest by w takiej sytuacji dzieckiem, lecz teraz przekonaem si, e jeszcze gorzej jest by rodzicem. W pocztkowych latach edukacji dzieci ich semestralne oceny s praktycznie bez znaczenia. Dowiadujesz si z nich, e twoja pociecha zrobia liczny papierowy talerzyk, nie obcia sobie przy tym gowy, i e zasiaa rzeuch. Wtedy a mdlejesz z ra doci. Potem jednak, gdy zblia si egzamin wstpny do patnych szk rednich, wszystko si zmienia. Przez 12 lat bye przeko nany, i to bez cienia wtpliwoci, e twoje dziecko jest najwspa nialsz, najmdrzejsz i najbardziej lubian istot w historii ludzkoci. e jego papierowe talerzyki s wspaniae, a rzeucha boska. Oczyma wyobrani widziae je na scenie, jak dzikuje czon kom Komitetu Noblowskiego. Potem jednak nadesza niespo dziewanie ocena jego postpw w szkole, z ktrej wynikao, e tak naprawd to twoja latorol jest troch przygupia. Nauczyciele, rzecz jasna, s wietni w agodzeniu wywoa nego tak wiadomoci wstrzsu. Uywaj sw zadowala jcy i obiecujcy", niezalenie od tego, ile razy w biecym semestrze twoje dziecko pchno noem kogo z ciaa peda gogicznego. Johnny wykazuje znaczne zdolnoci manualne

112

wiat wedug Clarksona, cz 3

w posugiwaniu si noem. Prawdopodobnie mgby zaj da leko, gdyby zechcia rozway podjcie pracy w jakiej rzeni". Mj wychowawca z internatu by w tym niezrwnany W mo jej kocowej ocenie napisa: Bardzo lubimy Jeremy'ego. Mamy nadziej, e zakad poprawczy, w ktrym zostanie osadzony, nie bdzie pooony zbyt daleko od szkoy, bo z chci bdziemy do niego od czasu do czasu zaglda". Problem w tym, e niezalenie od tego, jak bardzo nauczyciele staraj si ukry prawd, i tak nie moesz jej zignorowa, podob nie jak trudno by ci byo zignorowa tygrysa, gdyby ten jakim trafem znalaz si w twoim samochodzie. Pochway nikn w ha asie ta. Przyzwyczaie si ju do nich. Przecie wszyscy do tej pory z sympati wypowiadali si o twoich dzieciach. Robili to, gdy byy jeszcze w wzku. Ale krytyka? To zupenie nowe doznanie. Jej sowa wyrywaj si z kratki i rani ci prosto w serce. Stwierdzenie: Annabel musi si bardziej koncentrowa" nie rni si niczym od: ,Wyraz twarzy Annabel przypomina zadek gsi". To boli. Wemy Zidane'a, ktry zosta usunity z boiska, gdy gra mecz dla Francji: spad na niego deszcz yczliwych reakcji po tym jak wyjani, e woski pikarz obrazi jego matk. Dlaczego nie uderzy gow w tors nauczyciela, ktry napi sa, e Johnny na lekcjach aciny za czsto myli o niebieskich migdaach? Mj Boe, jak dobrze wiem, co to znaczy dosta kiepsk re cenzj. Wiem, jak co takiego potrafi dotkn do ywego, a mam przecie 46 lat. Wyobracie wic sobie, jak bardzo musi bole ne gatywna ocena postpw w nauce, gdy jest si jedenastolatkiem. Nie artuj. Naprawd, sprbujcie sobie wyobrazi, e szef ocenia w raporcie jako waszej pracy, a potem... wysya go do waszych dzieci.

Semestralne oceny pracy uczniw to katusze dla rodzicw

13

,W biecym roku Peter poczyni zadowalajce postpy w za kresie fuzji i przejmowania przedsibiorstw; obiecujco przed stawiaj si te jego wysiki, zmierzajce do nie zagldania sekre tarce pod spdnic. Musi jednak sprbowa nie wyprzedawa akcji zbyt wczenie, w przeciwnym razie w najbliszym czasie nie bdzie mg liczy na awans". Pewnego wieczoru zesza do mnie moja ona i zapytaa, co s dz o jej nowym ubraniu. Byem szczery Oceniem obiektywnie jej strj i stwierdziem, e wyglda w nim jak wariatka. Czy bya z tego zadowolona? Jak diabli. Gdy zajlimy miejsca w samo chodzie, szyby od wewntrz pokryy si szronem. Tak si po prostu nie robi. Nie przedstawia si innym szcze rej oceny ich aktywnoci. Wiem, e na korcie tenisowym je stem beznadziejny, ale nie lubi, gdy przypomina mi o tym mj partner. A semestralne oceny postpw w nauce robi dokadnie co takiego. Dzi rano czytaem jeden z takich raportw; posunito si w nim nawet do tego, e podano klasowy redni czas w biegu na sto metrw, zestawiony z wyraonym w godzinach czasem mo jej crki. Jaki dokadnie jest tego cel? ebym poczu si winny, bo spodziem mutanta? Jeli tak, to nic z tego, bo z mojego dowiadczenia wynika, e ci, ktrzy potrafi szybko biega, to czekoksztatne mapy. Mog za to zakoczy ten felieton wlewajc odrobin nadziei w serca wszystkich tych, ktrych dzieci w zeszym tygodniu otrzymay kiepskie oceny semestralne. Nikt, komu powiodo si w yciu, nie dosta nigdy dobrej.
Niedziela, 16 lipca 2006 r.

Jak z maminsynka zrobi mczyzn

zeszym tygodniu na antenie stacji Radio 4 w programie Labirynt moralnoci jaka kobieta stwierdzia, e wszyscy

mczyni bij swoje ony i podegaj do wojen, i e chopiec zrwnowaon istot ludzk. By moe. Ale na pewno wyrsby te na osob, ktra spdza zbyt wiele

wychowywany przez kobiety na pewno wyrsby na bardziej

czasu na gadaniu przez telefon o zupenie nieistotnych sprawach. Co wicej, spniaby si na pocztek wszystkich nadawanych w telewizji filmw i nie wiedziaby potem, o co w nich chodzi; czytaby ksiki, w ktrych nigdy nic si nie dzieje; mgby te sta si odrobin gejowski w swoim zachowaniu, a co gorsza, dorsby, nie majc nigdy okazji zobaczy myliwca F-15 wyko nujcego ptl na jakim pokazie lotniczym. By moe zobaczyby start w peni uzbrojonego bombow ca B-1, lecz wycznie przez ogrodzenie Pokojowego Obozu Kobiecego Greenham Common. A to z kolei oznaczaoby, e w jego otoczeniu nie byo nikogo, z kim mgby si zgodzi, I e o tak, to byo o wiele pikniejsze i bez porwnania bardziej

Jak z maminsynka zrobi mczyzn

15

zdumiewajce ni cokolwiek, co zrodzio si w nudnym i jao wym umyle Jane Austen. Tydzie temu zabraem mojego syna na pokaz Royal Interna tional Air Tattoo organizowany w bazie RAF-u w Fairford. Co takiego nie mogoby si zdarzy, gdyby wychowywaa go femi nistka z obwisym biustem i tustymi wosami. Niestety, spnilimy si troch na wystp Red Arrows, co oznaczao, e musielimy oglda ich akrobacje z oddalonego o kilka mil miejsca na poboczu. Co dziwne, wygldao to o wie le lepiej ni na samym pokazie. Oczywicie, impreza wyreyserowana jest tak, by jej choreo grafia wygldaa najlepiej z jednego konkretnego miejsca na lot nisku, w ktrym stoi publiczno. Jest pomylana tak, bycie wydawali z siebie ochy" i achy" przy kadym starannie wy wiczonym manewrze mijania. Jeli jednak bdziecie obserwowa to wszystko z odlegoci kilku mil, w dodatku z przeciwnej strony lotniska, odniesiecie wraenie, e patrzycie na spd haftowanej tkaniny. Akrobacje wygldaj tak, jakby za sterami samolotw zasiada wyjtko wo pijana grupa chorych na Parkinsona. Nie wydajesz z siebie wtedy ochw" i achw". Wrzeszczysz po prostu: Jezu Chry ste! Zaraz, k***a, w siebie wlec!" i chowasz si w ywopocie. A moe tylko ja tak miaem? Po czym takim, jeli mam by szczery, pokazy przygotowa ne przez inne zespoy akrobacyjne prezentoway ju sabszy po ziom. No, moe z wyjtkiem Szwajcarw. Poniewa nie musz szko li si pod ktem prawdziwych pojedynkw powietrznych, la tanie zespoowe w ich wykonaniu byo tak precyzyjne, jak ich zegarki. Jordaczycy te nie byli najgorsi. Niestety, na pokaz nie dotarli Izraelczycy. Przysali jedynie zawiadomienie, e zatrzy may ich jakie sprawy na miejscu.

116

wiat wedug Clarksona, cz 3

Moim zdaniem prawdziwym gwodziem programu byli Ro sjanie, ktrzy pojawili si na niej z asem w rkawie, myliwcem zwanym MiG-29, ktry potrafi lata - nie zmylam - do tyu i do gry nogami jednoczenie. Moe te zatrzyma si na chwi l i spa z nieba jak li, a potem przy prdkoci 800 km/h prze lecie nad twoj gow tak nisko, e jest w stanie zrobi ci nowy przedziaek. Huk, jaki temu towarzyszy, niemal rozwiza kra wat ksiciu Kentu. Byo to pene rozmachu widowisko, magiczne jak najbardziej porywajce przestawienia na West Endzie i gone jak najgo niejsze z koncertw w Knebworth. Brak jakichkolwiek przewo dw i efektw specjalnych czyni ten pokaz jeszcze bardziej za pierajcym dech w piersiach. Wszystko to zastpowa jaki kole z Rosji, ktry przez 15 minut ama od niechcenia prawa fizyki. Po Rosjanach wystpowali Amerykanie, ktrzy w swoim arse nale nie mieli niczego, co choby w najmniejszym stopniu mo goby konkurowa z szalestwem MiG-a. To tak, jakby Paulowi Danielsowi 1 wcisn do rk biaego krlika i wypchn go na scen zaraz po wystpie Cirue du Soleil. Czy byo to umylne zagranie ze strony organizatorw im prezy? Zaplanowanie wystpu Amerykanw zaraz po gwodziu programu... eby odrobin ich upokorzy... Chciabym w to wierzy. Okazao si jednak, e Amerykanie s cakiem dobrzy w upo karzaniu siebie samych. Podczas gdy F-15 migay nad gowami publicznoci, sierant Si Powietrznych Stanw Zjednoczonych zacz przez megafony objania, co dzieje si przed naszymi oczami. Niestety, mia ze sob ten sam skrypt, ktry czyta u sie bie... - Z dum ogldacie... - zacz i ju w tym miejscu popeni bd. Nie ogldaem z dum. Ogldaem z butelk Pimm'sa.
Paul Daniels - brytyjski iluzjonista.

Jak z maminsynka zrobi mczyzn

117

Pozostaa cze jego przemwienia brzmiaa jak zgrzytanie paznokciami o tablic wielkoci Alaski. F-15 - perorowa - pa troluj przestrze powietrzn ju od trzydziestu lat, chronic wspania filozofi ycia naszego narodu przed tyrani terro ryzmu, bla, bla, bla...". Temu wszystkiemu towarzyszy jeden z tych narastajcych, niskokalorycznych, soft-rockowych kawa kw, ktre sprawiaj, e na amerykaskich pokazach lotniczych publiczno powstaje i zalewa si zami wzruszenia. Spojrzaem na twarze szych z RAF-u, w towarzystwie ktrych siedziaem, i - o dziwo - nikt otwarcie nie wymiotowa. Wik szo z nich umiechaa si tak, jakbycie umiechnli si do szefa, ktry przyszedby do was na kolacj i zrobi niestosown uwag, e spod ubrania waszej ony przebija bielizna. Mj syn si tak nie umiecha. By rozpromieniony radoci kogo, dla kogo przed chwil sta si jasny sens ycia. Wikszo czasu spdza ze swoimi siostrami, z mam, babci, niani i go sposi. Nawet nasze psy to dziewczyny Tu za na wasne oczy zobaczy, jak F-15 z wczonymi dopalaczami osiga z poziomu ziemi wysoko 5 kilometrw w 11 sekund. A przy nim sta jego ojciec. Chopak by zachwycony Mam wic dla was dobr rad. W najbliszy weekend rusza pokaz lotniczy w Farnborough. Jeli macie syna - jedcie. Jeli nie - udajcie si na piterko i go sobie zrbcie.
Niedziela, 23 lipca 2006 r.

W ubikacji zajrzaem mierci w oczy

w Cambridge, tych z nas, ktrzy pamitaj jego muzyk, zaintry gowao wiele rzeczy Dlaczego wybra samotne ycie? Dlaczego stroni od pienidzy? Co robi w takim maym domu? Dla mnie w tym wszystkim szokujca bya tylko jedna kwe stia. Zmar w wieku zaledwie 60 lat. No dobra, wiem, e jeli masz 17 lat, szedziesitka to per spektywa odlega jak ksiyce Jowisza. Jednak dla mnie, yjcego w nieustannie przyspieszajcym kontinuum czasoprzestrzennym mczyzny w rednim wieku, 60 lat to jutro rano. Naukowcy twierdz, e najmniejszym mierzalnym odcin kiem czasu jest femtosekunda. Jedna biliardowa cz sekundy. Gdy jednak twj wiek przekracza 45 lat, najmniejszy mierzalny odcinek czasu to rok. Jeli doyjesz szedziesitki, tych lat zo stanie ci ju tylko 14. To 5000 dni. I zaledwie 120 000 godzin. Czsto zastanawiam si, jak i kiedy umr. Przyapuj si na tym, e obserwuj naprawd stare ju osoby i zastanawiam si,

iedy usyszelimy ostatnio, e Syd Barrett, yjcy w samot noci byy czonek zespou Pink Floyd, zmar w bliniaku

W ubikacji zajrzaem mierci w oczy

19

co musz czu; wiedz przecie, e osigny ju punkt, w kt rym rednia dugo ycia, jakie im pozostao, wyraa si w mi nutach. Dlaczego nie biegaj w panice wymachujc w powietrzu rkoma? Musz przecie zdawa sobie spraw, e ju niedugo wszystko, co jest im bliskie - wszystko! - zniknie w nieprzenik nionym mroku wiecznoci... Mam spore dowiadczenie w myleniu o tych sprawach; ka dy guz, zgrubienie, kaszel, ucisk i bl, jakich dowiadczam w yciu, s zwiastunami jakiej przeraajcej, miertelnej cho roby Gorczk krwotoczn Ebola api trzy razy w tygodniu, a w czerwcu, po tym jak odkryem may, nieprzyjemny w dotyku gruzeek w okolicy lewego okcia, byem wicie przekonany, e jestem pierwsz w historii ludzkoci osob chor na raka ramie nia. Kilka tygodni wczeniej udao mi si - cho naprawd nie wiele brakowao! - wyj obronn rk z silnego ataku grulicy ucha. Oczywicie wikszo moich dolegliwoci pomylana jest tak, bym ja mg lee na sofie, a moja ona - przynosi mi jaj ka sadzone na tostach. Tak naprawd nigdy nie podejrzewaem, e mam raka, zatem nigdy nie dowiadczyem, jak to jest wpatry wa si w twarz kostusze i y ze wiadomoci koczcego si czasu. Jednak w zeszy weekend wszystko si zmienio... Zanim przejd dalej, chciabym, eby stao si jasne, i nie uwaam swoich poladkw ani czegokolwiek, co je opuszcza, za co choby odrobin zabawnego. Nie mam siedmiu lat, ani nie jestem Niemcem. Nie da si jednak opowiedzie tego, o czym chc tu napisa, bez odwoywania si do terminologii sedesowej. Z gry za to przepraszam. Ot tak: podczas mojej zwyczajnej, porannej wizyty w toa lecie i zrobieniu tej drugiej rzeczy, spostrzegem, e woda w se desie jest czerwona. Oznaczao to oczywicie, e nie odczuwajc

120

wiat wedug Clarksona, cz 3

jakiegokolwiek blu, wydaliem pewn ilo krwi. Miaem za tem najwyraniej raka prostaty. Doskonale zdaj sobie spraw z istnienia tej choroby. Wiem, e jest to najbardziej powszechna u mczyzn forma raka i e dotyka gwnie osb, ktrych wiek zblia si do pidziesitki. Wiem nawet, jaki kolor ma bransoletka, ktr trzeba nosi, by wyrazi swoje zainteresowanie walk z t chorob (niebieski). Wiem te, e od razu naley si samemu przebada; uzbro iem si zatem w dobrze natuszczony palec, pomylaem raz kozie mier" i pogwaciem co, co przez 46 lat byo surowo przestrzegan drog jednokierunkow. Oszczdz wam opisu blu i upokorzenia zaznanego podczas tej obrzydliwej, mrocznej ekspedycji; czuj si jednak w obo wizku wyjani, e gdy ju tam byem i rozpoczynaem poszu kiwania, zdaem sobie spraw, e tak na dobr spraw nie wiem, co to jest prostata, jak j wyczu i gdzie dokadnie si znajduje. Podobnie jest zreszt w przypadku niekoczcych si prb lekarzy, bymy sprawdzali swoje jdra ppd ktem wczesnych ob jaww raka. Nie wtpi, e takie badanie moe okaza si wiet n rozrywk, ale dopki lekarze nie poinstruuj nas, czego tak naprawd mamy szuka, skd bdziemy wiedzieli, e to co zna lelimy? Ta sama historia dotyczy raka skry. Jak odrni zwyky pieprzyk od czerniaka? Jestem pewien, e po siedmiu latach stu diw medycznych faktycznie da si to zrobi, ale co, jeli jeste operatorem wzka widowego? Przejrzaem tysice zdj zo liwych nowotworw skry i kady z nich wyglda jak ktry z moich piegw. Po chwili poszukiwa w internecie dowiedziaem si, e pro stata ma rozmiar orzecha woskiego, produkuje pyn, w ktrym transportowane s plemniki i e pooona jest w okolicach" od bytnicy.

W ubikacji zajrzaem mierci w oczy

1 2 1

W kocu znalazem w moim tyku co, co pasowao do po wyszego opisu. Dysponujc jednak wiedz, ktr uzyskaem wycznie z lek tury strony internetowej BBC - ktra prawie na pewno za wzrost zachorowa na raka prostaty obwini albo Izraelczykw, albo glo balne ocieplenie - oraz majc pod rk wycznie nasmarowany wazelin palec wskazujcy, nie byem, niestety, w stanie orzec, czy to co, co znalazem, ma raka, czy raczej cieszy si dobrym zdrowiem. Jedynym objawem bya krew i to mi ju w zupenoci wystar czao. Byo ju po mnie. Nie byo mi nawet dane doy wieku Syda Barretta. Kiedy obio mi si o uszy, e 80 procent pacjentw po tym, jak dowiaduj si od lekarza, e ich badania na obecno no wotworu day wynik pozytywny, prbuje artowa. Powczc nogami zszedem na d zastanawiajc si nad swoim artem. Moe powiem co o pomalowaniu przeze mnie pokoju gocin nego... W kuchni bya moja ona. - Dzie dobry - powiedziaa. - Bye ju w ubikacji? Widzia e, jak te buraki, ktre jemy, barwi wszystko na czerwono? Nigdy w caym moim yciu nie czuem si bardziej szczliwy
Niedziela, 30 lipca 2006 r.

Ja, burmistrz Londynu

yglda na to, e kto wykorzysta chwil mojej nieuwagi i publicznie ogosi, e jestem rywalem Kena Livingsto-

neV jako oficjalny kandydat z ramienia torysw w nadchodz cych wyborach na burmistrza Londynu. Moja pocztkowa reakcja bya cakowicie do przewidzenia. Dlaczego miabym rezygnowa z sowicie opacanego zajcia, ktre polega na wchodzeniu w zakrty samochodami ze stajni Ferrari i Lamborghini, tylko po to, by zarabia 138 000 funtw rocznie, robic co, czego nie chc robi, dla partii, do ktrej nie jestem w stu procentach przekonany, i to w miecie, w ktrym nie mieszkam? Jednak gdy ustpi pocztkowy szok i zdumienie, zaczem si nad t kwesti powanie zastanawia i doszedem do wnio sku, e dlaczego nie? No bo czy co takiego w ogle moe by trudne? Jasne, biaa ksiga zawierajca regulacje prawne tego stanowiska jest najobszerniejszym dokumentem stworzonym
1

Ken Livingsotne - brytyjski polityk, czonek Partii Pracy, z racji wyranie lewi

cowych pogldw nazywany czerwonym Kenem". W latach 2000-2008 burmistrz Londynu.

Ja, burmistrz Londynu

123

przez Parlament od chwili uchwalenia Government of India Act w 1935 roku, ale o ile mi wiadomo, praca polegajca na zarzdza niu stolic nie jest trudniejsza ni zajcie windziarza. Na pocztek: w oryginale biaa ksiga stanowia, e autono miczne wadze Wielkiego Londynu powinny skada si maksy malnie z 250 urzdnikw, kosztujcych podatnika 20 milionw funtw rocznie. Wujek Ken z wielkim rozmachem przeszed nad tym zapisem do porzdku dziennego i zatrudni 630 osb, co kosztuje nas 60 milionw. Z tak czered dbajcych o najmniej sze szczegy gryzipirkw, c pozostanie mi do roboty? Pierwszego dnia nakazabym swoim pracownikom wyj na miasto i zlikwidowa wszystkie linie autobusowe. Potem wy przedabym wszystkie autobusy przegubowe metropoliom ta kim jak Los Angeles, ktre maj wystarczajco szerokie drogi, by mogy bez wikszych problemw pomieci olbrzymie bryy tych pojazdw. Nastpnie udabym si do restauracji Ivy na lunch. We wtorek wyjrzabym na chwil przez okno i z zachwytem patrzybym, jak pynnie odbywa si ruch. Potem wybrabym si do restauracji Caprice. Po poudniu ucibym sobie drzemk. Wieczorem wystawi bym na eBayu ekologiczny samochd burmistrza i kupibym Rang Rovera. roda to dzie, w ktrym nagrywamy Top Gear, wyskoczy bym wic do Surrey i pojedzi po zakrtach w Lamborghini. Nastpnie wrcibym do Londynu w Rang Roverze i by moe wybrabym si na jakie przedstawienie. Mylicie, e artuj? Wcale nie. Wujek Ken jest najwyraniej tak znudzony swoj prac, e prbuje zabi czas wertujc Ksi g despotw tygodnika The Observer" w poszukiwaniu jakiego przewracajcego oczami szaleca, z ktrym dzi wieczorem mgby zje kolacj. Jak dotd goci islamskiego duchownego,

124

wiat wedug Clarksona, cz 3

dr. Yusufa al-Qaradawiego, ktry spdza wolne od zaj chwile zachcajc ludzi do bicia swoich on i kamienowania homosek sualistw. Potem, jak wszyscy wiemy, podejmowa wenezuelskiego pre zydenta, Hugo Chaveza, ktry po szeciu miesicach na urz dzie zdy rozzoci nawet Szwedw. Byli na niego tak wcie kli, e odmwili mu dalszej sprzeday Saabw, co musiao nim wstrzsn do ywego. Sam nie wiem, kogo bym zaprosi. Moe jedn z tych gwiazd porno, ktre zawsze wygrywaj w wyborach we Woszech? Tak czy owak, w czwartek wprowadzibym ponownie zwyczaj po lowania na lisy w dzielnicach Islington i Hackney. Pewnie uwa acie to za prowokacyjne - zachca mczyzn w czerwonych rajtrokach do galopu w miejscach, w ktrych mieszkaj skupiska wegetarianw. A jednak nie jest to bardziej obraliwe ni obse sja Kena na punkcie etnicznego inkluzywizmu" w dzielnicach takich jak Kensington czy Chelsea. Przynajmniej bdzie mniej powywracanych do gry nogami koszy na mieci, a wic i mniej powodw do zmartwie dla mieciarzy. Podejrzewam, e dobrze byoby si rwnie przyjrze opacie za wjazd do centrum. Mylaem ju o tym i postanowiem, e stawka wyniesie 50 funtw dziennie od kadego samochodu, co skutecznie wyeliminuje z miasta stare, zaniedbane rzchy, oraz 500 funtw od roweru. Kady, kto jest zbyt skpy, by wy da pienidze na samochd, nie wyda ich te w sklepach, nie ma wic powodu, bymy takich ludzi wpuszczali do centrum. Mog sobie jecha do Dunstable albo Bedford i tam nie wyda ani pensa. Wprowadzenie tego w ycie zajmie jakie 15 minut. To za oznacza, e w pitek bd mia problem ze znalezieniem sobie czego do roboty Moe zadzwoni na policj, ktra przecie b dzie mi podlega, i naka im zapa jakich wamywaczy.

Ja, burmistrz Londynu

125

Albo nie, czekajcie. Ju wiem. Ka komu zastpi pomnik kobiety bez rk i ng na Trafalgar Suare penowymiarowym, brzowym modelem myliwca Spitfire. Rzecz jasna, wizja tego prniaczego ycia zakada, e naj pierw zostan wybrany, nie myl jednak, e byby z tym jaki wikszy problem. Chodzi o to, e wyborcw, do ktrych moe si zwrci Ken, jest 381 790. Ta liczba to biecy nakad dzien nika The Guardian". Istnieje zatem 5,6 miliona Londyczykw, ktrzy nie chc, by ratusz zajmowali specjalici od marketingu i doradcy do spraw rwnoci. Zastpibym ich wic zespoem ludzi, ktrzy zajliby si prze ksztaceniem karnawau w Notting Hill w coroczny wycig mon ster tmckw. Przyjbym take ustaw, zakazujc uczestnictwa w londyskim maratonie w skafandrach nurka i w przebraniach kurczaka. Co takiego ujdzie jeszcze na prowincjonalnych ba lach przebieracw, ale jeli twj strj uniemoliwia ci ukocze nie biegu w cigu szeciu godzin, nie przychod do mnie z pa czem, e jaki makler rozjecha ci swoim BMW Drugiego tygodnia sprzedabym wszystkie burmistrzowskie biura jakiemu deweloperowi, wylabym tych 630 urzdnikw i, po zgaszeniu wiata, wylabym siebie samego. Bo jeli zastano wi si przez chwil, autonomiczne wadze Londynu s t cz ci rzdu, na ktr nas nie sta i ktrej wcale nie potrzebujemy. Oto i on. Mj manifest. Wci mylisz, e jestem dobrym kan dydatem, Dave?
Niedziela, 6 sierpnia 2006 r.

Jak wysadzi w powietrze zdech fok

i spdzeniu reszty ycia w grubym golfie i tych gumowcach. Wszystko to wygldao przeraajco idyllicznie. Ot tak si akurat skada, e mam domek na wybrzeu i po wiem wam tyle, e nad morzem zdarzaj si takie sytuacje, kt rych w ogle nie wzilibycie pod uwag. Na przykad, co by cie zrobili, gdyby na play przed waszym domem pojawia si 2,5-metrowa foka, po czym zdecha? Nie, nie zatukem jej na mier. Nie zapltaa si te w wart 40 funtw sprzt rybacki, ktry co wieczr trac w falach. Globalne ocieplenie? By moe. W przeciwiestwie jednak do nauk goszonych przez Rolfa Harrisa 1 istnieje jeszcze inna, bardziej powszechna przyczyna mierci fok. Zwie si ona sta roci". Tak czy owak, foka bya martwa i mimo e moja wiedza o tych
1

zeszym tygodniu dzia Dom" gazety Sunday Times" powici sporo miejsca przeprowadzce na wybrzee

Rolf Harris - brytyjski muzyk, piosenkarz, kompozytor, malarz i osobowo

telewizyjna. W tym kontekcie przytoczony jest jako autor i wykonawca protest songu przeciwko ubojowi fok.

Jak wysadzi w powietrze zdech fok

127

stworzeniach jest do ograniczona, wiedziaem, e mam jakie dwa dni, zanim zwoki zaczn ohydnie cuchn. - Niech pan j wepchnie z powrotem do morza - powiedzia mi jeden z miejscowych. wietny plan, jestem tego pewien, ale waga cielska foki bya tak wielka, e pomylaem, i atwiej byoby ju wepchn na ni morze. Mj Boe, ale bya cika! Co gorsza, gdy usiowaem j przenie przez pycizn, wypady jej oczy. Staem wic po kolana w wodzie, ktra zabarwia si na inten sywny, czerwonobrzowawy kolor, a dookoa moich ng mae ryby i kraby walczyy ze sob o oczy foki. Czego takiego David Attenborough nie pokazuje w swoich programach. To makabryczna, okrutna i odraajca strona natury. Nie wstydz si przyzna, e ju po bardzo krtkiej chwili wyjtkowo obficie zwymiotowaem. Potem zaczy to je kraby Na szczcie z myl o takich wyjtkowych sytuacjach kupi em niedawno specjalny pojazd z napdem na osiem k. Wje chaem nim tyem na pla z zamiarem przecignicia foki poza lini przypywu. Przywizaem wic starannie lin do jej petw i natychmiast je oderwaem. Mwcie o fokach co tylko chcecie, e s rozkoszne i tak dalej; ja mog was zapewni, e s niezwykle kiepsko wykonane. Naj mniejsze nawet szarpnicie czy popchnicie, a zaczynaj odpa da od nich rne czci ciaa. W kadym razie, po dugim wyciu silnika na wysokich ob rotach i po ostrych ktniach z moj on na temat tego, ktry rodzaj wza bdzie najlepszy, udao si nam w kocu wycign besti na suchy ld. Ale co teraz? Przez chwil rozwaaem odholowanie foki do pobliskiego malowniczego zaktka, gdzie nielegalnie biwakuje wiele osb. Rozkadajca si foka bez oczu i petw szybko by ich stamtd przepdzia.

128

wiat wedug Clarksona, cz 3

- Nie - stwierdzi inny autochton. - Powinien j pan przero bi na paszcz. To do ciekawa kwestia. Moecie sobie myle, e jestecie przygotowani do ycia nad morzem. Potraficie pewnie malowa i ukada kwiaty, i robi dem z krasnorostw, ale czy umiecie obedrze ze skry fok? Jestem skonny si zaoy, e nie. Ja te tego nie umiem, postanowiem wic, e j spal. Oczywicie, e ogldaem wiele razy Raya Mearsa2 i wiem, e nie jest trudno rozpali ogie, dysponujc wycznie cierpliwo ci i suchym drewnem. Ale to miejsce to Wyspa Man i chcia bym zobaczy, jak Mears szuka tu suchego drewna. Drewno dzieli si tutaj na dwie kategorie: wilgotne i mokre. Zebraem tyle drewna, ile tylko si dao, oraz p tony mie ci, o ktre zawsze atwo na play, i wzniosem co, co uszoby pewnie za stos pogrzebowy wikingw... po czym udaem si na stacj benzynow po kilka galonw oleju napdowego. Takiego ognia Wyspa Man nie widziaa od czasw, kiedy w tych okolicach dziaali rozbjnicy morscy . Przez cay dzie strzela i trzaska; pooyem si spa zadowolony, e znalazem w kocu waciwy i godny sposb potraktowania foczych zwok. Nic z tego. Foka wysza z opresji jedynie z odrobin przypa lon sierci. Przygotowaem wic jeszcze wikszy stos. Chciaem, by po oga w Hemel Hempstead 4 wygldaa przy nim jak pomie pi lotujcy w piecyku gazowym. Kupiem olej napdowy, benzyn,
2

Ray Mears - brytyjski autor ksiek i programw telewizyjnych o technikach Chodzi o tzw. wreckers - rozbjnikw, ktrzy rozpalajc ogie na wybrzeu,

surwiwalu.
3

zwabiali przepywajce w pobliu statki, dopuszczajc si nastpnie rabunku i czsto mordu na zaodze.
4

11 grudnia 2005 roku doszo do eksplozji zbiornikw z paliwem na obrzeach

miasta Hemel Hempstead; wedug niektrych rde by to najwikszy poar w po wojennej historii Europy.

Jak wysadzi w powietrze zdech fok

129

denaturat, olej silnikowy, podpak, a nawet szczypt prochu strzelniczego. Potem zapaliem zapak i od razu stao si dla mnie jasne, e przesadziem. Stos nie zaj si ogniem. On eks plodowa. Sia wybuchu bya niesamowita. Wygldao to jak Bejrut. Nic w promieniu 50 metrw nie pozostao ju takie samo. Oprcz foki. Wci bya w jednym kawaku; teraz miaa tylko mae pknicie na brzuchu, przez ktre wystaway jej wntrznoci. Okropnie mierdziay. W zwizku z powyszym wynajem, i to za niebagateln kwot 175 funtw za dob, buldoer, ebym mia czym wykopa mogi dla lekko przypalonych i odrobin pknitych foczych zwok. Takiego wydatku zapewne nie uwzgldnialicie rozwaa jc przeprowadzk nad morze. Czy kiedykolwiek prbowalicie wykopa mogi na kamie nistej play? Nie da si tego zrobi. Kamyki s geologicznym odpowiednikiem Hydry. Wybierasz 10 kamieni, a na ich miejscu natychmiast wyrasta kolejnych 10 i wypenia zagbienie. Pod koniec 24-godzinnego okresu najmu buldoera, mogia, jak udao mi si wykopa, nadawaa si moe dla Williego Carsona , ale nie dla wielkiej, martwej, szarej foki. Dlatego obawiam si, e ta opowie nie bdzie miaa happy endu. Foka wci ley na play i wydziela na cay obszar objty moim kodem poczto wym wo rodem z kambodaskich pl mierci. Mylaem, e ycie nad morzem pozwoli mi si odpry. Mylaem, e fajnie tu bdzie popracowa. I rzeczywicie tak byo, cho musz zaznaczy, e jest to mj pierwszy felieton pisany w masce przeciwgazowej.
Niedziela, 13 sierpnia 2006 r. William Carson - emerytowany brytyjski dokej, wielokrotny mistrz i zwy cizca wycigw konnych; jego wzrost to 152 centymetry.
5

Rodzina krlewska (telenowela prosto z raju)

blondynki. wietnie. Szkoda, e nie posun si dalej - mg zapa lekk odmian syfilisu i wrci do domu w jasnoczerwonym Ferrari z prdkoci 240 km/h. Przez cae lata ludzie spierali si, czy w ogle powinnimy mie rodzin krlewsk, a jeli tak, to jak rol powinna ona od grywa we wspczesnym wiecie. Czy powinna by archaiczn, duszn i zjadan przez mole metafor Wielkiej Brytanii minionej epoki? A moe powinna zajmowa si czym bardziej istotnym, ni tylko otwieraniem hospicjw i zapytywaniem przebywajcych z wizyt dostojni kw z Bongo Bongo, czy przyjechali z bardzo daleka? A jeli faktycznie powinna zajmowa si czym bardziej istot nym, to c miaoby to by? Chodzi mi o to, e trudno jest pj do przodu z uwizanym u szyi kamieniem myskim historii. A skoro nie da si tego zrobi, to co powiecie na pewien wspa niay pomys, na ktry wanie wpadem? Trzeba po prostu

o prosz, sfotografowano ksicia Harry'ego w jakim klu bie nocnym, jak ciska obfit, praw pier piknej, modej

Rodzina krlewska (telenowela prosto z raju)

131

zerwa z t mczc przeszoci i przenie rodzin krlewsk na bardziej wspczesny grunt... W naszym kraju wrcz akniemy oper mydlanych. Teleno wele Coronation Street i EastEnders ogldane s co wieczr przez miliony widzw. Wydaje si, e nigdy nie bdziemy mieli do historii typu kto komu co powiedzia" i jakie mog by tego konsekwencje. Interesuje nas ycie innych. Zupenie nieistotne szczegy z ycia innych. Napychamy si nimi bez opamitania. Ostatnio doczy do tego wszystkiego Big Brother, ktry - je li si dobrze zastanowi - te jest telenowel, tyle e bez treci, fabuy i aktorw. To jedynie sekwencja bardzo zmylnie zmon towanych migawek, sprawiajca, e ci nudni ludzie, z ktrych kady jest nikim, wypadaj do interesujco. Jake wspaniale to dziaa! Tak rozpaczliwie chcemy ledzi ich losy, e nawet dzi, kilka lat po tym, jak Jad Goody p-kobieta, p-nieudany eksperyment naukowy", opucia dom Wielkie go Brata, wci nie moe wyskoczy na siowni ani uda si na zakupy, nie natykajc si na jakiego paparazzo. Czy na rynku jest jeszcze miejsce? Na jeszcze wicej Wysp mi oci} Na jeszcze wicej programw w stylu Jestem w dungli} Na wicej oper mydlanych? Na wicej rl epizodycznych bdcych nikim osb? Czy nadal musimy zaspakaja nienasycony gd brytyjskich tabloidw i legionw ich czytelnikw? Oczywicie, e tak, i w zwizku z tym, Panie i Panowie, przed stawiam wam... Rodzin krlewsk\ Przeksztamy cay ten inte res w oper mydlan o charakterze reality show, goszczc przez cay tydzie w telewizyjnej ramwce, z nadawanymi pn noc dodatkowymi odcinkami z najwieszymi wydarzeniami i z ogromn machin promocyjn, dostarczajc materiaw prasowych porannym gazetom. Obecnie koszt utrzymania rodziny krlewskiej w przeliczeniu na jednego podatnika w Wielkiej Brytanii to 60 pensw rocznie.

132

wiat wedug Clarksona, cz 3

Nie jest to mao, w szczeglnoci, e wszystko, co robi jej gwne postaci, sprowadza si do otwierania rnych placwek i do rozmawiania z warzywami. Jednak 60 pensw rocznie za nadawan pi razy w tygodniu telenowel byoby najbardziej korzystnym cenowo przedsiwziciem telewizyjnym na wiecie. Mamy ju nawet obsad. Krlowa w roli pani Ellie. Spokojna. Dostojna. I zawsze trzymajca rk na pulsie. Nastpnie - ksi William jako John Ross JR, Harry jako Bobby i ksi Karol, ktry nie ma w serialu Dallas swojego odpowiednika, ale tylko dlatego, e jego twrcy nigdy nie pomyleli o postaci ekoszalonego wujka, ktry rozmawia ze swoim jedzeniem i zoci si na budynki. Oczywicie, bdziemy potrzebowa jeszcze kogo, kto zagra Cliffa Barnesa. Takiego troch artownisia, troch frajera. To musi by kto z rzeczywist i autentyczn uraz do Wind sorw. Znam kogo takiego: to Mohamed al-Fayed. To jego syn zgina w wypadku samochodowym w Paryu z pierwsz on ekoszalonego wujka. Jezu. Pokacie mi jakiego scenarzyst, kt ry byby w stanie wymyli tak rewelacyjn fabu? Mielibymy tu nawet wspczesn wersj Pam, gran przez pikniejc z dnia na dzie Zar Phillips1. Pojawiaaby si w se rialu od czasu do czasu w sukniach z coraz to gbszym dekol tem, wsparta na ramieniu swojego chopaka, ktry gra w rugby w reprezentacji kraju. Wiecie ju, do czego zmierzam? Ze scenariusz zosta ju napi sany Ze role zostay ju obsadzone. Ze nie potrzeba adnego wy rafinowanego montau. e mamy dom - a w rzeczywistoci kil ka domw - gdzie bdzie toczy si akcja. I najlepsze ze wszyst kiego, e mamy rodzin, ktrej wszyscy czonkowie, no, moe za wyjtkiem ksicia Philipa i prawdopodobnie ksiniczki Anny,
1

Zara Phillips - crka ksiniczki Anny Mountbatten-Windsor i jej pierwszego

ma, Marka Phillipsa; mistrzyni wiata w jedziectwie.

Rodzina krlewska (telenowela prosto z raju)

133

skorzystaj skwapliwie z okazji, by swojemu raczej pustemu i gupawemu yciu nada cho troch znaczenia i sensu. Wcale nie artuj. Wystpienie w telenoweli nie jest pod ad nym wzgldem gupsze od bycia czonkiem rodziny krlew skiej. Jestem te przekonany, e serial ju na samym pocztku sprawi, e EastEnders zaczn wydawa si wszystkim odrobin niewiey Aktorw nie prosilibymy o nic ponad to, co robi obecnie. Zamiast jednak doznawa szoku, gdy Harry przejeda swoim maym hatchbackiem przez hrabstwo Wiltshire ze stw na licz niku, odczuwalibymy konsternacj, e nie robi tego dwa razy szybciej i w Lamborghini. A gdy pochyli si nad biustem jakiej blondyny, nie bdzie my przeywali, do czego dochodzi w tym kraju. Wrcz przeciw nie, bdziemy yli nadziej, e chwil po tym feralnym ujciu, w blasku jupiterw i przed obiektywami kamer Harry wlizgnie si w swj mundur Hermanna Gringa, zegnie j wp na stole mikserskim i zafunduje jej naprawd ostry numerek. A dlaczegby nie? Dzi wszyscy domagaj si od uczestni kw Big Brothera bara-bara przed kamerami, czemu wic miaoby by inaczej w przypadku Harry'ego, Williama i uroczej ary? Czy zgodz si na to? No wic wanie. O to chodzi. Tego nie wiemy Oczywicie, moglibymy pozostawi to zadanie scena rzystom, ale niezalenie od tego, jak dobrzy by nie byli, nigdy nie wpadn na to, do czego zdolna jest rodzina krlewska sama z siebie.
Niedziela, 20 sierpnia 2006 r.

Trac czas na gupie zegarki

zbawione sensu liczby, co stanowi dla mnie - najpunktualniejszej osoby na wiecie - powan uciliwo. W szczeglnoci, e powinienem teraz wybra si do sklepu i kupi nowy. Tak, wiem, e mgbym odda go do naprawy, ale poniewa naprawd jestem najpunktualniejsz osob na wiecie, jak sobie poradz, kiedy nie bd go mia? Mam korzysta z faz Ksiyca? Chodzenie bez zegarka na rce jest dla mnie gorsze ni chodze nie bez spodni. Oczywicie, e mam zegarek zapasowy. Moja ona kupia mi go lata temu za swj ostatni czek z pensj. Jest bardzo adny Nie stety, moje oczy s ju tak stare i zuyte, e nie jestem w stanie waciwie odczyta wskaza z jego tarczy. W konsekwencji na zeszotygodniowe spotkanie z moim dobrym znajomym przy byem z godzinnym opnieniem. To za, w moim przekonaniu, jest gorsze od zwymiotowania na niego zaraz po przyjciu. Caa ta sytuacja prowadzi mnie do najwikszego problemu, z jakim musiaem si zmierzy w moim poszukiwaniu nowego

o wielu latach wiernej suby mj zegarek zacz si psu.

W losowo wybranych przez siebie chwilach wywietla po

Trac czas na gtupie zegarki

135

czasomierza. Ich wybr jest przeogromny, ale wszystkie s nie wiarygodnie wrcz drogie i wyposaone w cay wachlarz funkcji, z ktrych najprawdopodobniej nikt nigdy nie bdzie korzysta. Pilotowaem myliwiec F-15 i ani razu podczas 90-minutowego lotu nie pomylaem: Cholera. Szkoda, e mj zegarek nie ma wysokociomierza - mgbym wtedy sprawdzi, jak wysoko si wzbiem". Wszystkie samoloty maj przecie to urzdzenie na swojej desce rozdzielczej. Podobnie, kiedy nurkowaem przy rafach koralowych na Malediwach, ani przez moment nie pojawia si w mojej gowie myl: O, musz sprawdzi na moim zegarku, jak gboko si zanurzy em". Pan Bg zapobiegliwie wyposay moj gow w zatoki, ktre same doskonale radz sobie z tym zadaniem. Moecie zatem odnie wraenie, e moje wymagania s pro ste. Nie chc, by mj nowy zegarek potrafi otwiera butelki. Nie chc, by dublowa funkcje lasera czy garoty1. Potrzebuj czego, co bdzie pokazywao mi czas, i to nie w Bangkoku czy Los An geles, ale tu i teraz, czytelnie, szybko i bez robienia wok tego zbdnego zamieszania. Koniec. Nie, to wcale nie koniec. Bo widzicie, w ostatnich miesicach kto postanowi, e zegarek wiadczy o mczynie, ktry go nosi. I e posiadanie odpowiedniego czasomierza jest tak samo istotne, jak odpowiednia fryzura, odpowiednie imiona dzieci i odpowiedni samochd. Pewnego wieczoru przy kolacji kto pochyli si nad stoem w kierunku nieznajomego siedzcego po drugiej stronie i po wiedzia: - Czy to Monte Carlo? Najwyraniej tak byo, bo wkrtce potem wszyscy zaczli rozmawia z egzaltacj w gosie i z zachwytem kiwa gowami.
Garota - kawaek cienkiego, wytrzymaego materiau, wykorzystywany przez zabjcw do duszenia ofiar.

136

wiat wedtug Clarksona, cz 3

Oprcz mnie. Nie miaem pojcia, co to jest Monte Carlo. Wemy Jamesa Maya, mojego koleg z telewizji, waciciela kolekcji zegarkw. Tak, kolekcji. I mimo to cakiem niedawno wyda tysice funtw na zegarek firmy IWC. Wiem, ile mniej wicej zarabia, orientuj si wic, jaki procent swoich dochodw przeznaczy na ten zegarek. Moim zdaniem - odwoujc si do terminologii medycznej - May najprawdopodobniej zwariowa. Okazuje si jednak, e zegarek IWC, zwaywszy na wszyst ko inne, jest tak naprawd bardzo tani. Istniej bowiem zegar ki, ktre kosztuj dziesitki setek tysicy funtw. I zupenie nie mog zrozumie, dlaczego. No dobrze, mog. Timex sprzeda ci niezawodny zegarek, wy posaony w podwietlenie dla niedowidzcych, kompas, stoper i urzdzenie do uruchamiania uszkodzonych atomowych okr tw podwodnych za jedyne 29,99 funta. Dlatego, e znaczek na zegarku to Timex". To za jest innym sposobem zakomunikowania wiatu, e nie masz stylu, polotu i e by moe jedzisz Hyundaiem. By uzasadni olbrzymie ceny zegarkw, ich producenci mu sz epatowa idiotycznymi nazwami, takimi jak Gilchrist & Soames; wszyscy te twierdz, e produkuj zegarki dla pilotw myliwcw, dowdcw promw kosmicznych i ludzi utrzymu jcych si ze skakania na spadochronie z bomb atomowych na pokad odzi wycigowych. Co wicej, wszyscy oni utrzymu j, e wytwarzaniem zegarkw parali si w szopach odlegych szwajcarskich wiosek przez ostatnie sze tysicy lat. Zastanawiam si, ilu tych rzemielnikw mieszka w tamtej szych grach? Sdzc z tego, jak to wyglda, s ich chyba cae miliony. Breitling trbi na prawo i lewo, e produkowa nawet instru menty do rozmaitych wanych z punktu widzenia historii

Trac czas na gupie zegarki

137

samolotw. No i co z tego? Szwajcarzy przechowywali te cae mnstwo wanych z punktu widzenia historii zotych zbw. Nie ma to najmniejszego znaczenia, gdy le w ku i usiuj spraw dzi, czy jest wanie rodek nocy, czy moe czas ju wstawa. W kadym razie, producenci zegarkw wciskaj wam za ka dym razem bzdury o aktywnym trybie ycia i pokazuj zdjcia szwajcarskich emerytw w firmowych, brzowych fartuchach, skrupulatnie skadajcych pesetami mechanizmy czasomierzy, usiujc wam opchn wykonany z uranu zegarek, ktrego tar cza jest bardziej skomplikowana ni suwak logarytmiczny Albo taki, ktry wielkoci bije na gow Fort Knox i wyglda idio tycznie nawet na rce Puffa Diddly'ego 2 . Koniec kocw, chyba znalazem rozwizanie mojego pro blemu. Istnieje bowiem zegarek, ktry zwie si Bell & Ross BR 01-92, i ktry wedug notki reklamowej produkowany jest w Szwajcarii z niemieckich czci przez dostawc Ameryka skich Si Zbrojnych. Nosz go ludzie zarabiajcy na utrzymanie jako ywe pociski, wystrzeliwane w poncych skuterach wod nych z armat czogw Ml Abrams. A kog to obchodzi? Podoba mi si, e jest bardzo prosty i ma due cyfry; nie wiem tylko, czy jest niezawodny i czy z jego powodu nie bd si ze mnie mia przy kolacji. Ma go moe kto z was? Kto zna ten model?
Niedziela, 27 sierpnia 2006 r.

Clarkson przekrca pseudonim Puffa Daddy'ego, Puffa Diddy'ego, P Diddy'ego, a obecnie po prostu Diddy'ego (waciwie Sean John Combs, amerykaski produ cent muzyczny, aktor, raper). Diddly to wolnym tumaczeniu prawie nic".

Niewiarygodne, co mona wykopa w Afryce

wacz metali i znalaz zbir monet, z ktrych jedna stanowia do wd na istnienie rzymskiego cesarza, o ktrym nie wspomina adne historyczne rdo. Brzmi to niezwykle ekscytujco, ale podejrzewam, e na ka dego mczyzn, ktry odnajduje na odlegym kocu swojego ogrodu zakopane zoto, przypada milion tych, ktrzy powicili cae swoje ycie na poszukiwanie ukrytego skarbu i skoczyli z kolekcj starych puszek po coli i skrzyni biegw z Masseya Fergusona z 1957 roku. To tak, jakby przez cae ycie zajmowa si majsterkowaniem i nigdy nie zrobi ani jednej uytecznej pki. Mimo to w zeszym tygodniu doczyem do grupy archeolo gw pracujcych w panwiach solnych Makgadikgadi w Botswa nie. I wiecie co? Ju po czterech godzinach odkrylimy cmenta rzysko z wczesnego okresu epoki elaza. To tak, jakby zacz studiowa alchemi i przy pierwszym podejciu udao ci si otrzyma zoto.

ie tak dawno temu facet z miasta, w ktrym mieszkam, zabra ze sob na spacer po jakim pobliskim polu wykry

Niewiarygodne, co mona wykopa w Afryce

139

Nasz przewodnik, trzsc si z podniecenia, zsiad ze swo jego quada i powiedzia nam stumionym szeptem, tak, jakby mg falami dwikowymi zakci otaczajc nas sceneri, e musimy stpa lekko, na wypadek nadepnicia na co, co moe okaza si jakim wanym artefaktem. Wkrtce potem upad na kolana i usiowa poczy w jedn cao co, co wygldao jak do kiepsko wykonana waza jakie go Buszmena, a moje dzieci zaczy mu znosi koraliki zrobio ne ze skorupy strusiego jaja. - O Boe! - zajcza. - Wiecie, co to jest? Te koraliki! To po cztek istnienia sztuki! To absolutnie pierwszy dowd na to, e wczesne hominidy nosiy ozdoby. Od tych koralikw wiedzie ju prosta droga do renesansu. C, przyjrzaem si jednemu z nich tak dokadnie, jak tylko potrafiem, ale wedug mnie by to jedynie may kawaek skoru py strusiego jaja z dziur porodku. Nie byo to dokadnie to, co moglimy oglda w filmie Indiana Jones i witynia Zagady. Lepsz biuteri widziaem ju u Ratnera1. Potem nasz przewodnik znalaz jaki skamieniay kawaek drewna i naprawd mylaem, e ju za chwil eksploduje. - Wiecie, co to jest?! - zawy z podnieceniem w gosie. - To jedna z zaledwie trzech drewnianych skamieniaoci, jakie tu znalelimy! Przyjrzaem si jej ze wszystkich stron i nie mogem poj, dlaczego miaaby by pod jakimkolwiek wzgldem istotna. Je li bya po prostu kawakiem drewna, to c w tym osobliwego? Co takiego mwi nam, e dawno temu rosy drzewa. Wiedzia em to ju wczeniej. A jeli kiedy owa skamieniao bya czci, dajmy na to, krzesa, o czym to wiadczy? e czowiek epoki elaza zna si
Gerald Ratner - brytyjski biznesmen, twrca sieci sklepw jubilerskich, ktra odniosa sukces dziki agresywnej polityce reklamowej i cenowej.

140

wiat wedug Clarksona, cz 3

dobrze na stolarstwie? Przecie akurat tego mona byo si spo dziewa. W tym miejscu powinienem wyjani, e wiele lat temu jacy archeologowie wykopali na terenie mojej szkoy olbrzymi dziur i twierdzili, e odkryli najwaniejsz w historii cywilizacji osad wikingw. Codziennie schodzili tam ze swoimi szczoteczkami do zbw i pilnikami do paznokci, a ja co wieczr wskakiwaem do niej w moich kowbojskich butach. Poniewa wykopaliska ob jte byy zakazem wstpu, stanowiy dziki temu wspaniae miej sce, w ktrym dao si spokojnie wypali papierosa. Archeologia, jak wida, jako nigdy mnie nie ruszaa. Co wicej, wyglda na to, e nie jestem w niej rwnie zbyt dobry. Szedem z rkami w kieszeniach i nie mogem dostrzec niczego, co cho troch przypominaoby dzieo czowieka. By moe moje oczy, jako e jestem wysoki, byy za daleko od ziemi; tak czy inaczej przez cay dzie nie udao mi si wykopa ani jednej cholernej rzeczy. Tymczasem moja siedmioletnia crka okazaa si nie lada eks pertem. Po znalezieniu kilku koralikw i przypominajcego garnek odamka pocisku, natkna si na co, co okazao si koci z nogi czowieka. W jaki sposb doszed do tego wniosku nasz przewodnik - nie mam zielonego pojcia, bo dla mnie znalezi sko wygldao jak cienki, dugi kamie. Nie pojmuj te, jakie to miaoby mie znaczenie. Ludzie umierali od wiekw, zrozumiae jest zatem, e znajduje si tu sporo koci. Znalezienie jednej z nich jest jak znalezienie gwiaz dy na nocnym firmamencie lub idioty wrd miejscowych po litykw. Podobnie jest z garnkami. Ludzie robili je od zawsze. I zawsze upuszczali je na podog. Odnalezienie ich kawakw niczego dzi zatem nie wnosi.

Niewiarygodne, co mona wykopa w Afryce

141

Od czasu do czasu zdarza mi si obejrze program Time Team2 i za kadym razem, gdy jeden z tych powanych, modych ludzi wyskakuje ze swojej dziury trzymajc w rku kawaek jakiego naczynia, mam ochot powiedzie: Daj spokj chopie, wy bierz si lepiej do pubu". Archeologia, jak wszyscy wiemy, jest narzdziem, ktre umoliwia bardzo gupim osobom wkrcenie si na uniwersytet. Poczcie to z dziennikarstwem, a staniecie si kim w rodzaju Tony'ego Robinsona. Chcc za wszelk cen urozmaici swoje przedpoudnie pole gajce na chodzeniu w t i z powrotem z rkoma w kieszeniach, schowaem mojego iPoda pod soln skorup i przywoaem ro dzin, by pokaza im, co znalazem. - Patrzcie! - wykrzyknem do zebranych wok. - Ci kolesie z epoki elaza byli mdrzejsi, ni si nam wydaje! Jeli mam by szczery, ten art wypad raczej kiepsko. Reszta mojej rodziny bya zafascynowana swoimi znaleziskami i histo ri, jaka si za nimi krya. Nie przyszo im nawet na myl, e fakt zaznaczenia miejsca odkrycia na przenonym urzdzeniu GPS naszego przewodnika i jego sowa, i wrci tu tak szybko, jak to moliwe, z ekip eks pertw z Ameryki, mog wydawa si nieco dziwne. Dacie temu wiar? Ze ludziom chce si przelecie p wiata tylko po to, by mc poszpera w ziemi w poszukiwaniu garn kw, nie zarabiajc na tym ani grosza? Naprawd. Przeka swoje znaleziska jakiemu muzeum, by mogli je obejrze uczestnicy jednodniowej wycieczki, ktrzy trafili tam tylko dlatego, e na zewntrz akurat la deszcz.
Niedziela, 10 wrzenia 2006 r. Time Team - emitowany przez stacj Channel 4 serial dokumentalny powico ny archeologii, skierowany do szerokiej publicznoci, prowadzony przez aktora i hi storyka Tony'ego Robinsona.

Jeste bezdomny? Znajd sobie ywopot

zeszym tygodniu rzd poda najnowsze dane dotyczce liczby bezdomnych w Wielkiej Brytanii. S cakowicie

bez sensu. Naprawd. Z raportu wynika, e od kwietnia do czerwca bie cego roku 19 430 gospodarstw domowych wystpio do wadz lokalnych o uznanie swoich domownikw za bezdomnych. Nie rozumiem. Jak mona mieszka w domu i by jednoczenie bez

domnym? Aby si o tym przekona, zwrciem si do zajmujcej si problemami mieszkaniowymi organizacji charytatywnej Shelter" (Schronienie"), ktra twierdzi, e w Wielkiej Brytanii yje 130 000 bezdomnych dzieci. Nie, to nieprawda. Bardzo duo podruj, w dodatku do czsto na pnoc kraju, i ani razu nie widziaem bezdomnego dziecka. Jedynymi bezdomnymi, ktrych napotykam, s Szkoci o do przeraajcym wygldzie, przemierzajcy ulice Soho ze swoimi rozjuszonymi psami i ebrzcy o pienidze na jedzenie. - Najpierw zjedz psa. Potem pogadamy - tak im zawsze od powiadam.

Jeste bezdomny? Znajd sobie ywopot

143

Nie chc lekceway bezdomnych. Rozumiem, jak straszli w rzecz jest znalezienie si bez przyjaci, bez rodziny i bez dachu nad gow. Czsto myl, jak okropna musi by chwila, w ktrej zdajesz sobie spraw, po raz pierwszy w yciu, e na prawd nie masz ka na nadchodzc noc. Dreszcz przecho dzi mi wtedy po plecach. Tylko pomylcie. Wlizgiwanie si w kartonow piam i za sypianie przy koysance piewanej przez przejedajce poci gi, ze wiadomoci tego, e cen, ktr przyjdzie ci zapaci za misk zupy jest pgodzinny wykad o nieskoczonej mdroci Boga... I to wanie dlatego, e tak bardzo ley mi na sercu los osb bezdomnych, mam pewn rad dla tych, ktrych los urzdzi w tak gwniany sposb, e czytaj t gazet tylko dlatego, e pod ni pi. Oto i ona: przeniecie si z Londynu na wie. Jeli zaszyjesz si na noc u wejcia do jakiego londyskiego sklepu, pojawi si uliczni sprztacze i skieruj na ciebie ostre strumienie lodowatej wody Potem, gdy bdziesz ju przemoczony i przemarznity, prze niesiesz si do innego sklepowego wejcia, gdzie zwymiotuje na Ciebie jaki pijany nocny hulaka. Twojego psa ukradnie Rumun ka w chucie, a nastpnie kto namwi ci do zaycia takiej ilo ci heroiny, e - przynajmniej z teoretycznego punktu widze nia - staniesz si Afgaczykiem. Co gorsza, dni bd mijay ci na przeczesywaniu ulic miasta w poszukiwaniu przeterminowanych kanapek, bdziesz przy tym mierdzie, a przez cay czas otacza ci bd ludzie pokro ju Kate Moss i Jude Law, ktrzy musieli wyskoczy na zakupy, bo w ich domu zabrako wanie miejsca na jeszcze wicej pie nidzy Autentycznie nie rozumiem, dlaczego osobom, ktre straciy swoje domy, wydaje si, e wszystko si uoy, jeli tylko wsid

144

wiat wedug Clarksona, cz 3

bez biletu do pocigu jadcego do Londynu. Nie rozumiem te, dlaczego ludzie, ktrzy w Londynie chcieli rozpocz wszystko od nowa, nie wyjad z niego w chwili, gdy zdadz sobie spraw, e jest 22.30, a wci nie maj gdzie zatrzyma si na noc. Londyn, jeli tylko masz pienidze, prac i znajomych, jest rzeczywicie jednym z najwspanialszych miejsc na Ziemi. Jed nak jeli nie masz adnej z tych rzeczy, stolica musi by jeszcze bardziej przygnbiajca ni Leonard Cohen suchany po nieod powiedniej stronie kokainowego haju. Na wsi wszystko wyglda o wiele weselej. Na dobry pocztek - prawdopodobiestwo, e na wsi zo staniesz msk prostytutk, jest zdecydowanie mniejsze. Jest tu o wiele mniej heroiny, a jeli bdziesz spa w polu, ryzyko, e zwymiotuje na ciebie jaki nocny hulaka, jest naprawd nie wielkie. Co wicej, problemem przestaje by rwnie jedzenie. W ze szym tygodniu wikszo czasu spdziem pracujc w wiejskiej czci Warwickshire i nie mogem wprost uwierzy, ile rzeczy do zjedzenia mona znale w ywopotach. Jeyny, dziki bez i co, co wydao mi si pomidorem. Ale nim nie byo. No wanie -jeli zamierzacie przenie si na wie, unikajcie czerwonej roliny, ktra ronie w ywopotach i przypomina po midora: jest wstrtna. Sprbujcie raczej poszuka trufli w polu. Na jednym z zagonw znalazem kilka tysicy ziemniakw, a na innym - tu pod oknem czyjej kuchni - marchewki i cuki nie. W pobliu znajdoway si nawet jakie krowy, ktre z atwo ci mona by zabi i zje. Kolejna kwestia to odzie. W wielkim miecie, takim jak Lon dyn, bardzo wane jest to, co zakadasz na siebie, bo tam ludzie na ciebie patrz. Musisz wic ukra na przykad odpowiedni model buta sportowego Nike. Tymczasem na wsi nie uwiad czysz nikogo w promieniu wielu mil, moesz wic chodzi

Jeste bezdomny? Znajd sobie ywopot

145

w workach po sztucznych nawozach, poczonych sznurkiem do snopowizaki. Kolejne dobre wieci s takie, e gdy zajdzie soce, nie b dziesz musia szuka miejsca na nocleg pod wiaduktem kolejo wym. Na wsi znajdziesz niezliczone stajnie pene somy; w do datku, z tego co syszaem, wci mona trafi na stodo, ktra nie zostaa jeszcze przeksztacona w wygodny dom przez kogo o imieniu Nigel. Mieszkanie pod goym niebem na wsi jest nie tylko niesko czenie lepsze od mieszkania pod goym niebem w Londynie, ale posun si nawet do stwierdzenia, e moe dostarczy sporo frajdy Nie tyle, ile - dajmy na to - bycie krlow, ale na pewno ca kiem sporo. Moesz na przykad zastawia puapki, obserwowa ptaki i budowa kryjwki - zupenie jakby mia 9 at. Tak naprawd - jeli si nad tym dobrze zastanowi - do dziwnym wydaje mi si fakt, e na wsi nie ma jeszcze zast pw bezdomnych. W cigu 12 lat, od ktrych tu mieszkam, nie zauwayem ani jednego z nich. Jest tu co prawda go, ktry sprzedaje The Big Issue" . Wydaje mi si jednak, e pewnego dnia widziaem go w BMW, a spanie w czym takim si nie liczy.
Niedziela, 17 wrzenia 2006 r.
1

The Big Issue" - brytyjski tygodnik tworzony przez profesjonalnych dzien

nikarzy, a sprzedawany na ulicach przez bezdomnych, dla ktrych ma by rdem legalnego dochodu i pomaga w reintegracji socjalnej.

iSedes - przyszo czytelnictwa

ubi magazyny ilustrowane. Lubi oglda domy w Co untry Life", lubi te oglda zdjcia ofiar poartych przez

rekina, zamieszczane w magazynach Nuts" i Zoo". Lubi na

wet popatrze na koszmarne ozdoby na kominkach bogatych i sztucznie opalonych w magazynie Hello!". Dla was wyprawa do dentysty to przeraajcy kontakt z esen cj tortury, blu i rozpaczy A dla mnie? Jestem tam ju dwie go dziny wczeniej, po to, by spdzi cho troch czasu w wiecie magazynw The Lady" i Dogs Today". Lubi nawet wsadza nos w ich grzbiety i wcha klej. Uwielbiam ten zapach, a to na pewno bardzo si przydaje podczas wizyty u dentysty - w momencie, gdy siadam na fotel, mam ju taki odlot, e nie ma w ogle potrzeby robienia mi tych potwornych zastrzykw nowokainy. Dentysta mgby nawet odci mi gow noem do chleba, a i tak nic bym nie poczu. Odnosz jednak wraenie, e w mojej pasji jestem osamotnio n y - sprzeda magazynw ilustrowanych zaczyna spada. ,What Car?", na przykad, sprzedawa si w niezmiennej licz bie 150 000 egzemplarzy miesicznie od chwili, w ktrej druidzi

iSedes - przyszo czytelnictwa

147

wykorzystali swj ostatni krzyk m o d y - koo" - do zbudowania Stonehenge. Jednak w zeszym roku czy co koo tego, sprzeda spada do zaledwie 120 000 egzemplarzy. I wci si zmniejsza. Oczywicie atwo zrozumie dlaczego. Jeli chcesz dowiedzie si czego o swoim nastpnym samochodzie, dlaczego miaby wydawa 4 funty i 25 pensw w pobliskim kiosku, skoro moesz wej do internetu i uzyska wszelkie potrzebne ci informacje od tych samych ludzi z ,^hat Car?" i to zupenie za darmo? Kupowa Zoo" tylko po to, eby zobaczy, jak wyglda kto, kogo pogryz rekin? Przecie sie a pka w szwach od nadmiaru zdj osb rozje chanych, palcych si i zjadajcych wasne rce. Jeli chodzi o was i o mnie - to wietnie! Pojawia si jednak kilka interesujcych pyta. Jak, na przykad, takie strony inter netowe si utrzymuj? No bo przecie nie pacimy za ich ogl danie, a ich operatorzy nie mog liczy wycznie na wpywy z reklam, bo nikt jeszcze nie wie, jakie powinny by ich stawki, ani czy reklama w internecie w ogle dziaa. To za oznacza, e nastolatek, ktry ze swojej sypialni wysy a ku oglnej uciesze filmy z happy-slappingiem , moe dzi bez wysiku doprowadzi do upadku wiatowych imperiw wydaw niczych. - Akurat - stwierdzi jeden z moich kolegw podczas spo tkania, na ktrym dyskutowalimy wanie t kwesti. - Kady czowiek musi si od czasu do czasu wyprni, dlatego magazy ny zadomowiy si na dobre w yciu kadego z nas. To do ciekawy argument. To, e komu mogoby przyj do gowy udanie si do toalety bez zabrania czego do poczytania, wprost nie mieci mi si w gowie. Rado przebywania w tym
Happy-slapping - nage, niespodziewane akty przemocy (np. pobicia, zniszcze nia lub kradziey mienia), czsto w stosunku do przypadkowych osb, filmowane, a nastpnie publikowane w internecie.
1

148

wiat wedug Clarksona, cz 3

miejscu, sam na sam, zatopionym w sielankowym wiecie wiej skich domw, rysunkw magazynu Private Eye" bd zdj z atakw rekina, z dala od telefonu, z dala od domagajcych si czego dzieci, jest nawet jeszcze cudowniejsze ni zaproszenie do spdzenia popoudnia z baryk miodu i Kristin Scott Tho mas. Jednak potem, dzie po naszej dyskusji o zwizanych z czy taniem zwyczajach mczyzn, pojawiy si doniesienia z firmy Sony na temat nowej, elektronicznej ksiki, ktra podobno ma by dla czytelnictwa tym, czym sta si iPod dla suchania mu zyki. Urzdzenie ma rozmiar teczki i w swojej pamici moe prze chowywa do siedemdziesiciu ksiek. Co wicej, jego ekran pozbawiony jest migotania i podwietlenia od tyu, mona wic czyta godzinami bez mczenia oczu. Sdzc za ze zdj, ga det wydaje si prosty w obsudze, gdy wyposaono go w zale dwie jeden przycisk, ktrym przewraca si strony". Krytycy twierdz, e urzdzenie si nie przyjmie, bo z reguy ludzie czytaj w danym czasie wycznie jedn ksik. W swej argumentacji id jeszcze dalej, pytajc dlaczego, jeli ju j prze czytae, miaby j przechowywa elektronicznie, a nie na pce nad kominkiem? Zgoda, ale co im jednak umkno. Kiedy wyjedamy na wakacje, moja ona potrzebuje jednej walizki na swoje ksiki o kobietach w pszczelarskich kapeluszach, ktre przez 650 stron powieci zupenie nic nie robi, a ja - drugiej, na wszystkie moje thrillery, w ktrych wystpuj odzie wycigowe i zoto nazi stw. Elektroniczny czytnik rozwizaby ten problem. Jednak dopiero jego zastosowanie wykraczajce poza prze chowywanie powieci faktycznie rozpala moj wyobrani. Ci z was, ktrzy ogldaj wspaniay serial 24godziny wiedz, e Jack Bauer zawsze pojawia si pod budynkiem penym terrorystw,

iSedes - przyszo czytelnictwa

149

po czym plany tego budynku zostaj przesane do jego palmtopa. No dobra, nie wiem, co tak naprawd przedstawiaj te plany, z chci te dowiem si od kogo, czym tak naprawd jest palmtop, ale wydaje mi si, e Jack otrzymuje rozplanowanie obiek tu z zaznaczonymi klatkami schodowymi i punktami wyjcia. Czasem pojawiaj si na nich czerwone punkty, informujce go, gdzie znajduj si li". I tak, skoro da si zrobi co takiego, na pewno moliwe jest rwnie cignicie kopii magazynu Tygodniowy Przegld Ata kw Rekinw" czy Country Life" z siedziby wydawnictwa, przez mj bezprzewodowy internet, prosto do mojego kibelka. Nie rozwizuje to oczywicie problemu, jak wydawcy mieliby si utrzymywa z wpyww z reklam, ale jeli przeliczylibymy, ile oszczdzaliby na papierze, druku i transporcie swojego maga zynu ciarwkami na wysp Skye, wtedy - kto wie - mogoby si okaza, e w ogle nie musz czerpa dochodw z reklam. Ta sytuacja nie jest oczywicie optymistyczna dla wacicieli drukarni i dla noszcych cienkie okularki osb z brany rekla mowej. Ale nawet i dla nich mam pewien pomys. Uruchomcie fabryk nowych, rewolucyjnych maci na hemo roidy Bo jeli nasi mczyni bd mogli sobie uly, czytajc w tym czasie 500 czy 600 magazynw ilustrowanych, jedyn rzecz zdoln wycign ich z kibelka, bd wanie ich yki".
Niedziela, 1 listopada 2006 r.

Najmniejsi najwiksi yciowi pechowcy


oja pobliska stacja benzynowa zatrudnia do obsugi dys trybutorw jakiego starszawego kolesia, bez wtpienia po to, by speni niedawny europejskiprikaz, zakazujcy dyskry minacji ze wzgldu na wiek. wietnie. Jestem wrcz rozanielony wiedzc, e staruszek b dzie mg wypenia sobie dni prac. Szkoda tylko, e waci ciele stacji nie wyjanili mu, jak dziaa komputerowo obsugi wany dystrybutor paliwa, e kasa sklepowa jest elektroniczna, i jak przyjmowa opaty kart chipow autoryzowan PIN-em w przypadku, gdy nosi si dwuogniskowe okulary. Zanim odszedem od kasy z paragonem i paczk draetek Smarties, cae zatankowane paliwo zdyo ju wyparowa z baku. W wiecie, ktry miaby szanse dobrze dziaa, obsuga sta cji benzynowych skadaaby si z pryszczatych modziecw z Polski bd z Pakistanu. Niestety, w spenieniu tego proste go marzenia mog przeszkodzi obecnie cztery ustawy. Wiek, pe, rasa i inwalidztwo. To za oznacza, e jeli Brytyjskie Pa liwa Jdrowe bd chciay zatrudni osob do nadzoru reakto rw nuklearnych w Sellafield, zostan zobowizane, by przynaj mniej rozpatrzy kandydatury osb, z ktrych CV wynika, i

Najmniejsi najwiksi yciowi pechowcy

151

z hormonalnego punktu widzenia s afgaskimi absolwentami szk, ywo zainteresowanymi polityk na Bliskim Wschodzie oraz legitymuj si dyplomami chemika i epileptyka. Pewnie oczekujecie, e wywoa to u mnie stan witego obu rzenia i e powiem: - Idealizm? Tak, to wspaniae, e istnieje co takiego, ale - na lito bosk! - w praktyce moe okaza si niebezpieczny! Przy wielu okazjach moja ona wspominaa, e chciaaby mie ciao Jamie Lee Curtis. I zgadzam si z ni. Te bardzo bym chcia mie ciao Jamie Lee Curtis. Tyle e co takiego nie moe si zici, bo ycie nie jest sprawiedliwe. Niektrzy wygrywaj los na loterii. A inni nie. Jeli przychodzisz na wiat w bogatej, inteligenckiej rodzinie, idziesz do Eton, zdobywasz wspaniae wyksztacenie i koczysz, praktycznie bez adnego wysiku ze swojej strony, jako meneder funduszu hedgingowego, bogaty i zadowolony Jeli za rodzisz si brzydki i z rudymi wosami, w gupiej ro dzinie, twoje ycie staje si odrobin trudniejsze. Rzecz jednak w tym, e absolutnie popieram ustawy, kt re zmuszaj pracodawcw do rozpatrywania poda ludzi ze wszystkich rodowisk spoecznych i zawodowych, niewane, jak bardzo lini si kandydaci i ile razy dziennie musz wzno si mody. Bo na kadego idiotycznego Stan, ktry chce zosta Lorett i mie dzieci, przypada Douglas Bader, ktry przezwyciy utrat ng i na powrt znalaz si za sterami Spitfire'a lub Michael Bolton, ktry przezwyciy swoj zdumiewajco idio tyczn fryzur i sta si gwiazd popu. an Dury 1 . Franklin D. Roosevelt. David Blunkett 2 . Admira
an Dury (1942-2000) - brytyjski muzyk rock and rolowy, rockowy i punkrockowy, kompozytor, aktor, frontman i wokalista grupy an Dury and the Blockheads. David Blunkett - brytyjski polityk z ramienia Partii Pracy, w rzdzie Tony'ego Blaira peni m.in. funkcje ministra spraw zagranicznych i ministra pracy.

152

wiat wedug Clarksona, cz 3

Nelson. Historia a roi si od ludzi z rozmaitymi defektami, ktrzy nie tylko sobie poradzili, ale stali si wybitni. Andrew Lloyd Webber te odnis sukces, cho na pewnym etapie ycia, gdy by nastolatkiem, stopia mu si twarz. Co roku a 200 000 ludzi musi za zmaga si z problemem, e urodzili si jako Ame rykanie. Gdybym zatem mia kogo zatrudni i potrzebowabym pi karza, poszukabym kogo, kto dobrze gra w pik, i nie dba bym o to, skd pochodzi, jak wyglda, ani nawet czy jest koniem. Gdybym potrzebowa sekretarki, poszukabym kobiety umiej cej pisa na klawiaturze i nie zwracabym uwagi na dugo jej ng ani na jej wspaniay biust. No, prawie. W rzeczywistoci istnieje tylko jedna kategoria osb, ktrych nie zatrudnibym pod adnym pozorem. To ludzie niscy. Bycie niskim przebija wszystko inne. Jest silniejsze ni ce chy narodowe i rysy osobowoci zapisane w gwiazdach. Kiedy napisaem, e urodzi si mczyzn i Wochem to jak wygra pierwsz nagrod na loterii ycia; nie jest tak jednak w przypad ku, gdy jeste Wochem i sigasz do ppka osoby o normalnym wzrocie. Niewane, czy los zele kurduplowi rkaw peen asw, ani czy rzd przepisami uatwi mu funkcjonowanie w normalnym spo eczestwie - i tak nigdy nie osignie stanu zadowolenia, skoro przez cae ycie bdzie musia obija si gow o stoliki przy ka wiarnianych sofach. Gdy jeste niski, nie ma znaczenia czy jeste bogaty, biedny, spod znaku Barana, Lwa lub czy masz rude wosy - cay czas bdzie drczyo ci wraenie, e ludzie patrz na ciebie z gry nie tylko w sensie fizycznym; e robi to rwnie w mylach. To za sprawi, e bdziesz nieustannie wcieky, a uraz, jaki bdziesz chowa w sobie, stanie si tak gboki, e zaczniesz nosi krawat, by nie rozpa si na dwie powki.

Najmniejsi najwiksi yciowi pechowcy

1 5 3

Jeszcze nigdy nie spotkaem niskiego czowieka, ktry byby zrwnowaony Bdnie interpretuj kade sowo i traktuj ka dy gest jak salw rozpoczynajc bezwzgldn wojn. Niezaprzeczalne fakty s takie, e kade kolejne pokolenie jest wysze ni poprzednie. Niedawno zwiedzaem odrestaurowany SS Great Britain" i okazao si, e ka na tym transatlanty ku nie s wystarczajco dugie by pomieci nawet szecioletnie wspczesne dziecko. W zwizku z tym zasadne jest twierdzenie, e wysi ludzie to forpoczta naszej cywilizacji. Ci o wzrocie, powiedzmy, 196 centymetrw, s z zaoenia najinteligentniejszymi, naj mdrzejszymi i najbardziej zaawansowanymi istotami ludzki mi, jakie kiedykolwiek widzia wiat, podczas gdy ci, ktrych wzrost nie przekracza 165 centymetrw, znajduj si gdzie po midzy ameb a map, na co jest zreszt mnstwo dowodw. Obywatel Stanw Zjednoczonych o wzrocie 188 centymetrw ma o 3 procent wiksze szanse na zajcie stanowiska kierowni czego i z dwuprocentwo wikszym prawdopodobiestwem zo stanie przedstawicielem wolnego zawodu ni osoba posiadajca 178 centymetrw wzrostu. Piosenk Randy'ego Newmana Niscy ludzie nie maj po co y" czsto uwaa si za metafor gupoty rasizmu, ale ja nie bybym tego taki pewny Najwyraniej podobne odczucia ma Unia Europejska - mimo e obecnie zabronia dyskryminacji na tle wieku, rasy, pci i nie penosprawnoci, w penym majestacie prawa mona przewraca niskich w supermarkecie i podkrada im mleko na placu zabaw.
Niedziela, 8 padziernika 2006 r.

U progu nowej kariery bd gwiazd rocka

statnie 20 lat czy co koo tego spdziem jedc po zakr tach i jednoczenie wrzeszczc, ale pewnego dnia Richard

Hammond obrci si do gry nogami i cay ten kierat po prostu W moim terminarzu pojawia si szeciomiesiczna dziura.

stan w miejscu. W tym czasie nie bdzie kolejnych odcinkw programu. Nie b dzie jazdy po zakrtach. Ani wrzaskw. Po raz pierwszy w moim dorosym yciu nie mam co robi. Zamiast wic traci czas na jedzenie zimnych kiebasek i wy gldanie przez okno, postanowiem, e naucz si gra na per kusji. W tym miejscu powinienem wyjani, e w przeszoci ima em si rnych hobby i w tej materii jestem - mona powie dzie - ekspertem. I najbardziej oczywiste jest dla mnie to, e jeli ju postanowisz czym si zaj, musisz, spowity mg ignorancji i nadziei, wyruszy na zakupy i wyda fortun na po trzebne zabawki. To wanie dlatego po caym naszym domu porozrzucane s komplety narzdzi, zbudowane do poowy helikoptery, sztalugi,

U progu nowej kariery - bd gwiazd rocka

155

wdki, fortepiany, a obecnie stoi w nim replika zestawu perku syjnego z dwoma bbnami basowymi z limitowanej serii Pictures of Lily", na ktrym gra Keith Richards w 1967 roku. Jest naprawd potny I nigdy nie pokryje si kurzem, bo wyznaczyem sobie zada nie. Richard Hammond gra na gitarze basowej, James May to klasycznie wyksztacony pianista, a nasz producent uwaa si za piewaka. Tak wic jeli ja nauczybym si gra na perkusji, moglibymy stworzy zesp Top Gear i wspi si na pierwsze miejsce witecznych list przebojw z coverem Radar Love. Ri chard na wie o tym wyranie si oywi. Byo to co, na co mg oczekiwa z niecierpliwoci. Niestety, od razu pojawi si problem. Okazao si, e gdy kupujesz zestaw perkusyjny, dostajesz wycznie bbny Stoek, paki, talerze, peday, dziki ktrym z dwch bbnw basowych mona wydoby omot i hi-hat (cokolwiek to jest) - wszystko to trzeba dokupi. To tak, jakby po zakupie modelu samolotu okazao si, e pudeko nie zawiera skrzyde, k, osony kabiny pilota czy sil nikw. Min wic cay tydzie, zanim byem gotw usi i za cz gra. No dobrze. Zaczynamy. Yyy... Widziaem mnstwo koncertw i po prostu zaoyem, e krcisz si w kko i walisz w rne rzeczy, ale po kilku chwilach zdaem sobie spraw, e to zupenie nie tak. Zadzwoniem wic po nauczyciela gry na perkusji, ktry zjawi si wkrtce potem, zapozna mnie z notacj perkusyjn i udzieli mi lekcji. Okazao si, e jestem bardzo nieskoordynowany. Potrafi do dobrze utrzymywa rytm, grajc na bbnie basowym, ale jak tylko porusz ktr z rk, noga zapomina co robi i albo przyspiesza, albo zupenie si zatrzymuje. Miaem przeczucie, e wanie tak bdzie to wygldao gdy uczyem si pilotowa helikopter, za kadym razem, kiedy

156

wiat wedug Clarksona, cz 3

instruktor oddawa mi stery, zaczynalimy spada. Powtarzaem sobie wtedy: Posuchaj, do cholery. Sarah Ferguson umie lata, czemu wic i ty nie miaby si nauczy?". Ale nie mogem. To jak z tym wiczeniem, w ktrym trzeba si podrapa po gowie i poklepa w brzuch. Niektry ludziom przychodzi to bez trudu. Ja zwykle uderzam si wtedy w twarz. Zapaciem jednak nauczycielowi za godzin lekcji, wic zawzi limy si i w kocu zaczem wybija co podobnego do czterech czwartych. Jak, na mio bosk - pomylaem - perkusici s w stanie robi to zaraz po tym, jak wprowadzili do organizmu dwa litry heroiny? Pod koniec dnia umiaem ju wplata do rytmu ozdobniki, a dwa dni pniej potrafiem odbbni znon imitacj Franka Bearda, grajcego w GimmieAll Your Lovin 'zespou ZZ Top. Miny trzy dni i zapragnem przekona si, jak to bdzie z moim graniem na perkusji, gdy kto w tym samym czasie b dzie gra na jakim innym instrumencie. Tak si szczliwie ska da, e mieszkam cakiem blisko Alexa Jamesa, ktry, zanim zo sta felietonist w jakim pisemku o nazwie Independent", by basist w zespole Biur. Zaimprowizowalimy wic i byo po prostu wspaniale. Nigdy nie czuem w sobie tak radosnego nastawienia do wiata. - Na co bdziesz patrzy? - zapyta Alex po tym, jak skoczy limy gra Smoke on the Water. Okazuje si bowiem, e perkusista musi podczas gry w co si wpatrywa, bo w przeciwnym razie sprawia wraenie przygupiego. Ja mam jeszcze wikszy problem. Podczas gry na perkusji, by nie wypa z rytmu, musz gono odlicza, a to tak, jakby porusza ustami przy czytaniu. Jeszcze gorszy jest haas. Zainstalowaem swj zestaw perku syjny w pokoju, w ktrym stoi bardzo mocny zestaw hi-fi, i kiedy

U progu nowej kariery - bd gwiazd rocka

157

tam jestem, by sobie pogra, omot bbnw cakowicie zagusza te 500 watw mocy. Pod pewnymi wzgldami - to wspaniale! Mog si teraz wybra na Tottenham Court Road i kupi sobie nowy i jeszcze mocniejszy zestaw hi-fi. Nie jest to jednak zbyt dobre dla dzieci, ktre usiuj odrobi swoje zadania domowe, ani dla ony, ktra prbuje uci sobie drzemk. Znam pewn rodzin w Londynie, w ktrej syn gra na perkusji. Nie wiem, jak udaje im si rankiem spojrze w oczy ssiadom... Teraz rwnie i ja stoj przed podobnym problemem. Ot wczoraj Alex z Biur oznajmi, e chciaby zaoy lokalny ze sp. I zanim zdyem wzi oddech, by mu wyjani, e je stem ju zajty przez moich kolegw z Top Gear, powiedzia, e zadzwoni do Steve'a Winwooda 1 , ktry mieszka nieopodal, i zapyta go, czy nie zechciaby w to wej. Oczywicie, nie mogem si zgodzi, bo w ten sposb by bym nielojalny wobec Richarda. Takie rozczarowanie mogoby nawet oznacza wyduenie jego rekonwalescencji. A to z kolei e miabym jeszcze wicej czasu, zanim wrc do pracy Czyli... W takim razie: Steve, Alex i ja. Poinformuj was o szczegach odnonie naszego pierwszego koncertu.
Niedziela, 15 p a d z i e r n i k a 2006 r.

Steve Winwood - brytyjski multiinstrumentalista i tekciarz, wsptwrca ze spow Traffic i Blind Faith; wsppracowa z wieloma znanymi muzykami, m.in. Jimim Hendrixem, Joe Cockerem, Davidem Gilmourem i Erikiem Claptonem.

Mj designerski pies doprowadza mnie do rozpaczy

larmujce wieci ze sklepw zoologicznych: jeli utrzy maj si obecne trendy, w roku 2007 dojdzie do sytuacji,

w ktrej w Wielkiej Brytanii wicej bdzie rodzin posiadajcych rybki ni rodzin posiadajcych psa. Eksperci sugeruj, e wynika to ze zmiany stylu ycia: dzieci wol wirtualne psy na swoim komputerze, a pracujcy rodzice nie chc pozostawia prawdziwego psa w domu przez cay dzie, eby nie zjad im blendera i nie zniszczy naturalnego, ekologicz nego dywanu firmy Fired Earth w cenie 47,50 funta za metr. Bzdury. W zeszym tygodniu moglimy przeczyta o szkoc kim farmerze, ktry dozna udaru mzgu w chwili, gdy prze bywa w wwozie, i ktrego od pewnej mierci uratoway jego

wierne owczarki - przytuliy si do niego, by utrzymywa go w cieple, a potem, gdy zobaczyy krcy w pobliu helikopter ratunkowy, zaczy biega w kko i szczeka. Nie wyszedby cao z opresji, gdyby znalaz si tam z Shepem i Roverem, swoimi oddanymi pasterskimi rybkami. A gdy o trzeciej nad ranem usyszysz haas w swoim domu, to jeli na dole trzymasz wycznie park karpi, bdziesz mia

Mj designerski pies doprowadza mnie do rozpaczy

159

prawo si ba. Gdyby jednak mia wielkiego psa z ogromnymi, ostro zakoczonymi zbami, mgby si po prostu przewrci na drugi bok i z powrotem zasn. A zatem psy zapewniaj spo kj ducha, zarwno w przypadku wamania, jak i udaru mzgu. A jednak w latach 1985-2004 liczba wacicieli psw w Wiel kiej Brytanii spada o 26 procent i obecnie psa posiada mniej ni co pita rodzina. Ja mam ich trzy. Jest wrd nich matka, spokojna i mdra staruszka, oraz cr ka, gupiutka i podszyta tchrzem, ktra poow czasu spdza w pobliskim klubie rugby, wyjadajc wszystko, co tylko znajdzie w tamtejszych mietnikach; a drug poow - zwracajc to na moj naturaln, ekologiczn podog. Gdy bya modsza, pokna trutk na limaki w granulkach i po kosztujcym 740 funtwr pobycie w klinice weterynaryjnej staa si kompletn wariatk. Jestem przekonany, e gdybym na wrzosowiskach dosta udaru mzgu, zjadaby mnie. A potem zwrciaby mj portfel prosto do skrzynki na listy wamywacza. Mimo to, jak rwnie mimo tego, co zostawiaj po sobie psy na podwrku i mimo ich nieustannego szczekania, a take ich zapachu, obecno psw w domu poprawia mi nastrj; tak wic gdy crka powiedziaa, e chciaaby dosta kolejnego na urodzi ny, oczywicie przytaknem. Wszystko si jednak zmienio. Nie tak dawno temu kupowae psa za 40 pensw, uczye go siada i karmie go raz dziennie puszk z koniem w kostkach. Te czasu miny Dzi, oprcz zwykego wyboru normalnych psw, istniej wszelkiej maci hybrydy, zwykle z domieszk pudla. Nie mam pojcia dlaczego. Przecie pudle s wstrtne i ze. Tak czy owak moecie sprawi sobie ras hybrydow cockapoo (to krzyw ka cocker spaniela z pudlem), albo peekapoo (pekiczyk plus

160

wiat wedug Clarksona, cz 3

pudel), albo to, co wybra Tiger Woods1, Graham Norton 2 i moja crka - labradoodle (skrzyowanie labradora z pudlem). Wiecie moe, ile kosztuje co takiego? No prosz, zgadujcie. Nie, to o wiele za mao! Cena tego psa, ktry w gruncie rzeczy jest przecie mieszacem, to 950 funtw. Wybaczcie, ale jak to moliwe, by jaka przypadkowa australijska znajda kosztowaa wicej ni BMW z 1991 roku? Zgadzam si - gdy znalaz si w naszym domu, wyglda tak rozkosznie, jak tylko rozkoszny moe by pies, ale po pitnastu minutach rozrs si do rozmiarw niewielkiego mua. Teraz za, po omiu tygodniach, musi schyla eb, gdy przechodzi przez drzwi, i nie uje moich kaloszy, jak mona by si tego spodzie wa po szczeniaku; on je poyka w caoci. Niektrzy uwaaj, e przez przypadek kupilimy sopudlonia. Ale to nieprawda. Wystarczy go pogaska, by zda sobie spra w, e to olbrzymi azienkowy dywanik nacignity na szkielet. To pierwszy na wiecie pies bez mini. Kiedy jest mokry, kompletnie znika. To przeraajce. Niestety, jest rwnie przedmiotem zacitego sporu. Zarwno klub posiadaczy pudli, jak i towarzystwo mioni kw labradorw - na co dzie zdeklarowani wrogowie, jak s dz - wydali owiadczenia, e labradoodle jest haniebnym przy kadem designerskich eksperymentw krzyowania ras, przepro wadzanych wycznie po to, by zaspokaja apetyty bezbonych gwiazd mediw. Zastanawiaj si ponadto, jakie mog z tego wy nikn choroby i defekty umysowe. Waciciele labradoodli zostali w zwizku z tym zmuszeni do umawiania si za porednictwem internetu na schadzki, podczas
1

Tiger Woods (waciwie Eldrick Tont Woods) - amerykaski golfista, numer Graham Norton (waciwie Graham William Walker) - irlandzki aktor, artysta

jeden na wszelkich listach rankingowych; najlepiej opacany sportowiec na wiecie.


2

komediowy i prezenter telewizyjny

Mj designerski pies doprowadza mnie do rozpaczy

161

ktrych w ciszy i spokoju, z dala od uzbrojonych patroli posia daczy labradorw i pudli, mog oddawa si doggingowi. To przeraajce. Znalelimy si na czarnej licie Zwizku Ky nologicznego, musielimy przystosowa dom do potrzeb miesz kalnych naszej labrakrowy, moje kalosze zostay zjedzone i jeste my 950 funtw do tyu. A to dopiero pocztek. Bo jeli wydae a tyle na psa, to roz sdnie byoby go ubezpieczy, a tam bd nalega, by w uzupe nieniu do obroy, ktr ju ma, zaszy mu pod skr chip, dziki ktremu bdzie go mona ledzi z satelity. W dodatku, jak na zo, nie moe go zainstalowa zwyky elektryk. Trzeba zgosi si do weterynarza, co kosztuje kolejny milion funtw. Jeszcze nie skoczyem. Trzeba wzi pod uwag fakt, e designerskie psy designerskich dzieci lubi designerskie jedze nie, w skad ktrego wchodz uszy pandy i lekko przysmaona moszna finwala; potrzebuj suplementw witaminowych i holi stycznego oleju z wtroby dorsza. No i pocieli nadajcej si do prania w pralce, wycieajcej ko zrobione z mirry. To wanie dlatego rybki ju niedugo pokonaj psa, zajmujc pierwsze miejsce w rankingu ulubionych zwierzt domowych Brytyjczykw; dzi jego utrzymywanie jest bardziej skompli kowane i drosze ni utrzymywanie elektrowni jdrowej. No i oczywicie, gdy pies zdechnie, nie da si go tak po prostu spu ci w sedesie.
Niedziela, 22 padziernika 2006 r.

Idealne zwierztko? Chod no tu, mj ty szczurku...

zeszym tygodniu napisaem o designerskim psie mojej crki, ktry w cigu omiu tygodni urs do rozmiarw

szopy w ogrodzie i kosztuje nas teraz dwa miliony funtw na mi nut, wydawane na jedzenie i urzdzenia do monitoringu sateli tarnego. Nic zatem dziwnego, skonkludowaem, e Brytyjczycy

zamieniaj obecnie swoje psy na rybki. Problem w tym, e od momentu, w ktrym to napisaem, od czuwam pewien wewntrzny niepokj. Oczywicie rozumiem, e pies moe by niemiosiernie drogi, ale zamienianie go na rybki jest jak zamiana domu na ziemniaka. Mam dwa psy i s zupenie, naprawd zupenie do niczego. Nie przychodz, gdy je woam, nie szczekaj na obcych, nie aportuj patykw, nie s wcale adne, i - jeli mam by ju na prawd niepoprawny politycznie - jestem przekonany, e nie byyby rwnie smaczne. Mwic szczerze, wicej satysfakcji sprawioby mi trzymanie w domu gazu. Nie mylcie jednak, e co zmieni si na lepsze, gdy signiecie po co z niszych szczebli drabiny ewolucyjnej i sprawicie so bie karpie koi. Zrobi to mj tato i spdza mnstwo radosnych

Idealne zwierztko? Chod no tu, mj ty szczurku

163

chwil ogldajc jak pywaj w ogrodowej sadzawce i oberaj si zuszczajc si skr, ktr ryby zw pokarmem. Kiedy na Boe Narodzenie kupiem mu p tuzina koi duchw", ktre w akwarium w sklepie zoologicznym prezen toway si naprawd wspaniale. Niestety, po wpuszczeniu ich do sadzawki mojego ojca zrozumiaem, dlaczego ta odmiana nosi nazw duchy". To dlatego, e s cakowicie niewidoczne. Jaki jest wic sens posiadania domowego zwierzaka, ktrego nie wida? Niestety, odkryem rwnie, e w wiecie ryb koi duchy" s odpowiednikiem si specjalnych SAS - zbliaj si bezszelest nie do swojej ofiary i zabijaj j bez litoci i wyrzutw sumie nia. W cigu jednego dnia wszystkie ukochane, pomaraczowe rybki ojca zaczy pywa brzuchami do gry po powierzchni wody, pozostawiajc go z sadzawk pen na pierwszy rzut oka niczego. Moja rada jest wic prosta. Jeli chcecie ryb, kupcie j sobie w smaalni. Na szczcie mog wam da rwnie kilka innych wskaz wek, bo przez wszystkie te lata miaem, kochaem i nieumylnie umierciem prawie wszystkie gatunki zwierzt naszej planety Jedna maa rada, ktrej mog udzieli wam ju teraz - nie po winnicie nadawa parce swoich pupili imion jakiej znanej pary Zrobiem to bdc dzieckiem i po tym, jak zmar Gilbert i Sqeak, zostaem z samym Bubblem i Sulliyanem1. Miaem ju tak serdecznie do tego, e wszystkie moje zwie rzaki rozstaway si z yciem, i w kocu sprawiem sobie park wi, wyposaonych w utwardzane skorupy i charakteryzuj cych si redni dugoci ycia wynoszc 2000 lat.
1

Gilbert & Sullivan - duet autorski librecisty i kompozytora tworzcy w epo

ce wiktoriaskiej. Bubble & Sueak - tradycyjne danie angielskie; kapusta gotowana z resztkami misa i ziemniakami.

164

wiat wedug Clarksona, cz 3

Niestety, z przyczyn, ktre nie do koca rozumiem, w szcze glnoci biorc pod uwag, e maksymalna prdko tego zwie rzcia to mila na rok, wiom udao si uciec w pole pszenicy, zebranej niedugo potem. Nawet jeszcze dzi otwieram kade pudeko patkw niadaniowych peen obaw i niepokoju. Z drugiej strony, ten niekoczcy si cykl ycia i mierci spo ro mnie nauczy o funkcjonowaniu przyrody. Zapragnem, by i moje dzieci poznay j od tej strony, wiec niedawno kademu z nich kupiem po wince morskiej. Niespena tydzie pniej, gdy wrciem do domu, zauwa yem, e winek nie ma i e w ich klatce widnieje dziura o roz miarach lisa. Powinienem by powiedzie dzieciom prawd: e zostay rozdarte na strzpy i to wycznie dla czystej rozrywki. Nie miaem jednak serca tego zrobi. Wymyliem wic aosn bajeczk o tym, jak udao si winkom uciec i jak zamieszkay ze szczurkami wodnymi przy mienicym si w socu strumyczku. wietnie. Tyle e nazajutrz znalazem poow jednej ze winek w ywopocie i bojc si, e dzieci mog odnale reszt oraz pogruchotane ciaa jej koleanek, musiaem poprosi ssiadw o pomoc przy przeczesywaniu wszystkich krzakw i zaroli w promieniu dwch mil w poszukiwaniu oderwanych koczyn. Nie udao si nam ich znale i wci boj si, e pewnego dnia, gdy dzieci bd bawiy si w chowanego, usysz wrzask jednego z nich, bo wanie znalazo urwan gow winki i tym samym odkryo, e moja opowie o szczurkach wodnych i so cu to jedno wielkie kamstwo. Niestety, nie cierpi winek morskich, chyba e s nabite na roen. Podobnie jest z krlikami. Gryzonie takie jak winki to po prostu ryby z futrem. Rw nie i one s zupenie, naprawd zupenie do niczego. Najfajniejsze zwierzaki, jakie posiadam, to osy. W prze ciwiestwie do koni mojej ony, ktre cigle si psuj, gubi

Idealne zwierztko? Chod no tu, mj ty szczurku

165

podkowy, boj si kau oraz plastikowych toreb, moje osy s cakowicie niezawodne, niezalenie od warunkw pogodowych; przychodz, gdy je woam i r, kiedy zobacz wamywacza. Mimo to w porwnaniu z psami wykazuj szereg wad. Na przykad, jeli zaprosibym je do rodka i usadzi przy kominku w mrony, zimowy wieczr, zajyby zbyt wiele miejsca; ponad to, prby nauczenia ich porzdku i czystoci s si rzeczy ska zane na niepowodzenie. C zatem, powoujc si na moje bogate dowiadczenie i wiedz o wiecie zwierzt, mgbym poleci komu, kto nie chce ju psa? Na pewno nie kota - to nikczemne stworzenia, czworonone odpowiedniki on pikarzy: s pikne, zadbane i czyste, ale w zasadzie chodzi im tylko o twoje pienidze. Potrzebujecie czego, co bdzie was kochao, czego odstra szajcego zodziei, czego, co nie zrobi zbyt wielkiego baaganu i czego, co - w pierwszej kolejnoci - nie bdzie zbyt drogie przy zakupie i pniej w utrzymaniu? No dobrze, a co powiecie na szczura? Szczury maj mnstwo zej prasy. Zgoda, zabiy kiedy poo w ludnoci wiata, ale to nie bya ich wina. To wszystko przez pchy mieszkajce na ich grzbietach, a poza tym, miao to miej sce bardzo dawno temu. Wspczesny szczur moe nauczy si reagowa na swoje imi. Jeli zdecydujecie si na samca, bdzie po sobie sprzta i obdarzy was wielkim uczuciem. Co wicej, na grzbiecie szczura bdziecie mogli wyhodowa sobie dodatkowe ucho.
Niedziela, 29 padziernika 2006 r.

Spisek, by nie leczy przezibienia

estem beznadziejnie chory. Leje mi si z nosa, boli mnie gardo, mam suchy kaszel i co pi minut oczy zachodz

mi zami. Mam wic wszystkie objawy potrzebne by wystpi

w przekonujcej reklamie telewizyjnej Coldrexu. I co, kobiety, spodziewacie si teraz, e powiem, i jestem chory na gryp? Nie! Mam przezibienie. Grypa, jak zawsze sdziem, to wynalazek klasy robotniczej, stworzony specjalnie po to, by mie wymwk i nie zjecha dzi do kopalni. Nie przyjd dzi do pracy, bo mam przezibienie" brzmi troch frajersko i homoseksualnie. Nie bdzie mnie dzi w robocie, bo mam gryp" brzmi bardziej po msku. Rwnie dobrze moesz powiedzie, e nie bdzie ci w pracy, bo okazao si, e masz raka. Jeli zachorujesz na gryp, w two im domu zjawi si Marynarka Wojenna Stanw Zjednoczonych, zrobi ci zastrzyk z plazmy i zabierze prbki twojej wtroby do wojskowych laboratoriw biochemicznych w Atlancie. Gdy ju sobie pjd, pojawi si mczyni w kombinezo nach stosowanych przy wyciekach radioaktywnych, tym ra zem z naszego wasnego ministerstwa obrony, i bd chcieli si

Spisek, by nie leczy przezibienia

167

dowiedzie, czy miae jakikolwiek kontakt z chiskimi kurcza kami, wietnamskimi abdziami lub niemieckimi onierzami. Potem, gdy ju sobie pjd, umrzesz. Grypa to paskudne cho rbsko i twierdzc, e jeste na ni chory, gdy po prostu masz przezibienie, zwyczajnie si omieszasz. Moje przezibienie jest oczywicie najgorszym udokumen towanym na przestrzeni dziejw czowieka przypadkiem, wic siedzc tu, przy komputerze, i piszc ten felieton, przecz me dycynie. Z formalnego punktu widzenia jestem martwy. Z prawnego punktu widzenia, moecie wyci mi narzdy i przeszczepi je jakiemu choremu dziecku. I gdy tak sobie siedz, cay si trzsc, nkany blem gowy7 i dranicym kaszlem, nie mog powstrzyma si od zadania so bie pytania: dlaczego wci nie ma lekarstwa na przezibienie? I czy jestemy ju blisko jego stworzenia, czy te nie... Przez cae stulecia ludzie myleli, e przezibienie jest wyni kiem wyzibienia. - Tam czeka na ciebie mier - mwili w XVIII wieku, wska zujc na zamiecie. Dopiero w latach dwudziestych XX wieku zrozumiano, e przezibienie to skutek infekcji wirusowej, spowodowanej przez ma, paskudn swoocz, atakujc nasze ciao, ktra si potem namnaa i wywouje kichanie, by jej bracia zostali wystrzeleni przez nos i wniknli przez oczy kadej znajdujcej si w promie niu piciu metrw osoby. Od tamtych czasw bylimy na Ksiycu, wynalelimy prze none odtwarzacze muzyki, opracowalimy fotoradar i stworzy limy zupy w proszku. A mimo to wci nie wiadomo, jak zapa nowa nad wirusem przezibienia. Potem nadeszo AIDS; ju po 10 minutach od odkrycia wiru sa HIV Elton John rzuci si w nurt dziaalnoci charytatywnej,

168

wiat wedug Clarksona, cz 3

brzdkajc na swoim fortepianie jak wiat dugi i szeroki, w zwizku z czym obecnie, mimo i na t chorob wci nie ma lekarstwa, istnieje caa masa lekw, ktre potrafi skutecz nie zwalcza jej objawy i skutki. A co z przezibieniem? Gucha cisza. W 1946 roku rzd Wielkiej Brytanii powoa do istnienia komrk badawcz nad wirusem przezibienia, blisko Porton Down w Wiltshire. Przeprowadzano tam niezliczone ekspery menty, a do roku 1989, w ktrym zakoczono dziaalno. Sie dzc tu z dwiema cierkami kuchennymi wetknitymi do nosa, wolabym jednak, by te badania byy nadal prowadzone. Amerykaskie Centrum Zwalczania i Zapobiegania Choro bom to wietnie finansowana organizacja. To tu pracuj nad wi rusami Ebola, wirusami grypy i innymi naprawd paskudnymi mikrobami, ktre mog zmie z powierzchni Ziemi ca ludz ko, jeli tylko przedostan si do samolotu. I wiecie, jak rad maj dla osb, ktre nie chc zapa przezibienia? eby myy rce alkoholem. Zaczynam si powoli zastanawia, czy naukowcy, ktrzy pracowali nad sposobami zwalczania przezibienia, nie zosta li przypadkiem wchonici przez ekscytujcy i efektowny ruch zielonych; czy ten jeden, konkretny czowiek, ktry mg dopro wadzi do powstania leku na przezibienie, nie siedzi by moe na jakiej krze lodowej u wybrzey Kanady i nie obserwuje tych cholernych niedwiedzi polarnych. A moe chcia podj badania medyczne, ale pomyla, e za miast spdza ycie w chodnym laboratorium majc za towa rzystwo wycznie soik peen wirusw, zarobi wicej i bdzie szczliwszy, jeli uda si do Soho i zostanie aktorem w spotach Coldrexu? Martwi si o to tak samo, jak martwiem si, gdy tracilimy Concorde'a. To sprzeczne z natur czowieka, tak po prostu

Spisek, by nie leczy przezibienia

169

porzuca jaki projekt, ale wyglda na to, e jeli chodzi o prze zibienie, to faktycznie si poddalimy. Z naukowego punktu widzenia, nie jest znowu tak trudno pokona tego wirusa. W roku 1999 brytyjscy naukowcy opraco wali metod, jak zatrzyma przenikanie wirusw do ludzkich komrek umieszczonych w probwce. Ale kiedy przyszo do po wtrzenia tych samych eksperymentw w ludzkim nosie, naj wyraniej wszystko zarzucili i zaczli razem z ludmi z Green peace^ pywa z zawrotnymi szybkociami w pontonach dokoa statkw islandzkich wielorybnikw. Jest jednak promyk nadziei, bo pomijajc Groucho Club, gdzie ludzie choruj na przezibienia nawet latem, wikszo z nas apie je wycznie zim. W takim razie powinnimy si jej pozby, a to, dziki globalnemu ociepleniu, wanie si dzieje. W ostatni weekend padziernika siedziaem na zewntrz, w socu, majc na sobie jedynie T-shirt. I tylko wiejcy z p nocy wiatr sprawi, e wirusy opanoway mj nos. Jeli zatem nauczymy si opnia nadejcie zimy tak, by wypadao jak najbliej pocztku wiosny, to powinno si nam uda. Aby pokona wirusa przezibienia, musimy wyelimino wa okres, w ktrym si namnaa. To za oznacza konieczno emitowania moliwie najwikszych iloci dwutlenku wgla. No wanie. Moe si zatem okaza, e lekarstwem na przezibienie jest po prostu Rang Rover.
Niedziela, 5 listopada 2006 r.

Prawdziwi mczyni nie wracaj do domu o sidmej wieczorem

zeszym tygodniu pani Blair przemawiajc do kobiet w Glasgow zdradzia, e na pocztku kariery politycznej

jej ma, jego starsi koledzy z Partii Pracy powiedzieli mu, e nie zajdzie daleko, jeli wci bdzie wychodzi do domu, do ony i dzieci, o sidmej wieczorem. Przesanie Cherie byo jasne. Mczyni powinni spdza czas decydujcy o jakoci ich ycia przede wszystkim z rodzi n, i to niewane jak wiele wojen przez nieuwag rozptali i jak wielu policjantw dobija im si do drzwi, chcc dowiedzie si czego wicej o forsie za gronostaje"1. Przepraszam, ale czego tu nie rozumiem. Jeli byby m czyzn z epoki elaza i wrciby do domu z polowania z pu stymi rkoma, bo chciaby si pobawi ze swoimi dziemi, ty i twoja rodzina umarlibycie z godu. Jeli byby pingwinem i wrciby z poowu ryb z niczym oprcz niegu na stopach,
1

Nawizanie do gonej afery cash for peerage" (forsa za parostwo") z 2006

roku. Chodzi o nominowanie przez Tony'ego Blaira do doywotnich tytuw para osb, od ktrych Partia Pracy otrzymaa powane wsparcie finansowe. Osoba z tytu em para ma prawo zasiada w Izbie Lordw.

Prawdziwi mczyni nie wracaj do domu o sidmej...

171

umaroby z godu twoje mae, a w kolejnym roku pani pingwinowa poszukaaby sobie innego samca. W tym cay problem. Zaprojektowano mnie do zabijania li sw, zginania kadej napotkanej kobiety w p na jakim przy godnym meblu i fundowania jej cholernie dobrej jazdy Tymczasem podczas ewolucyjnej nanosekundy wszystko si zmienio. Po kilku milionach lat, przez ktre ustawicznie programoway nas sity natury, nagle wpojono nam, e to, czego kobieta pragnie najbardziej, to m, ktry o sidmej wieczorem zostawia swoich kumpli na lodzie i wraca do domu, by przyrzdzi smakowit uiche. To tak, jakby powiedzie wysuonemu rodzinnemu toste rowi po tym, jak spdzi cae swoje ycie na opiekaniu tostw, e chcemy, by teraz by pralk. W dodatku takiego pogldu nie forsuje wycznie grupka feministek z obwisymi biustami. Wy znaje go kada kobieta - od tych w okresie dojrzewania do tych w menopauzie. W zeszym tygodniu mj kumpel, James May, uszkodzi so bie nadgarstek podczas wykonywania numeru kaskaderskiego na pokazie MPH w Londynie. Poniewa jest facetem (przynaj mniej w przewaajcej czci), machn na to rk i robi swoje, co sprawio, e wszystkie kobiety za kulisami zaczy traktowa go jak trdowatego. Jeli chciaby zrobi na nich wraenie, powinien przerwa swj wystp, uda si do domu, sprzeda swoj wzruszajc hi stori magazynowi OK!" i spdzi kolejne sze tygodni ogl dajc To wanie mio ze swoim kotem. Szczyc si tym, e nie pacz na filmach (z wyjtkiem, rzecz jasna, Edukacji Rity). Najwyraniej jednak nie o to chodzi. Powi nienem rozpaczliwie ka za kadym razem, gdy ogldam cho by wiadomoci.

172

wiat wedug Clarksona, cz 3

Nie, naprawd. Spjrzcie tylko na aktorw, od ktrych dzi mikn kobietom serca: Johnny Depp, Jude Law, Orlando Bloom. Czy s to owcy-zbieracze? Moe i nadawaliby si na sprze dawcw u Carluccia w niedzielny poranek, ale w dungli zosta liby poarci w cigu 10 minut. W latach szedziesitych XX wie ku Paul Newman i Robert Redford byli uwielbiani, gdy puszcza li si kusem po Wyoming i strzelali do ludzi. Kiedy w zeszym tygodniu ponownie poczyli siy, kobiety o tym wszystkim za pomniay i usiujc w rozpaczliwy sposb usprawiedliwi poru szenie, ktre odczuway 40 lat temu, rozmawiay o tym, jak to Paul jest z t sam on ju od miliona lat i e potrafi przyrzdzi wspaniay sos. Czasami zastanawiam si, czy Steve McQueen odnisby suk ces, gdyby pojawi si na scenie wanie dzi. W latach szedzie sitych mia wszystko, co potrzeba: emanowa spokojnym, lecz silnym i uwodzcym erotyzmem; by facetem, ktry mg pi ci wbi konia w ziemi i to podczas jazdy bokiem w Mustangu po ulicach San Francisco. Udao mu si nawet cign majtki Faye Dunaway wycznie za pomoc gry w szachy. Kt jest jego wspczesnym odpowiednikiem? Nie ma kogo takiego. Stallone znikn. Schwarzenegger robi w polityce. Gib son podpala synagogi. I mamy niby uwierzy, e taki karzeek, jak Tom Cruise, moe zwali kogo z ng jednym uderzeniem swojej wypielgnowanej fryzury? Podobnie jest zreszt z muzyk. Robert Plant doprowadza ko biety do szalestwa swoimi przypominajcymi grzyw lwa wosa mi i pmilowym wem ogrodowym, ktrego trzyma z przodu w spodniach. Dzi wszyscy zajmujcy si muzyk to chopita o sarnich oczach i androgynicznych kroczach Kena i Barbie, kt rym w nosie nie zostao nic oprcz kremu nawilajcego. Pracuj z Richardem Hammondem, ktry jest tak mski, jak szuflada z majtkami jakiego geja. Kobiety jednak twierdz, e

Prawdziwi mczyni nie wracaj do domu o sidmej...

1 7 3

ma oczy jak krliczek i e wyglda tak, jakby potrzebowa mat czynej opieki. Bzdury Wyglda po prostu jak smerf. Jeli za chodzi o sport, to kobiety najwyraniej przepadaj za przepacanymi pikarzami-gogusiami, ktrzy cay czas przewra caj si i pacz, podczas gdy prawdziwi, grajcy w rugby m czyni, prcy do przodu mimo e odpada im gowa, s w prze waajcym stopniu ignorowani. Powiem pani co, pani Blair. Jeli byaby pani pingwinic roz gldajc si za nowym samcem, prosz zamiast Colina Firtha wybra Steve'a Thompsona 2 . To za prowadzi moje myli do istoty tego felietonu: e po okresie miliona lat, kiedy nie przychodzie do domu, zanim nie upolowae antylopy, mczyni zostali pouczeni przez on premiera, e niezalenie od wszystkiego powinni o sidmej wie czorem rzuci to, co robi i wrci do domu z pudekiem chus teczek higienicznych i jakim maziowatym belgijskim ciastem. No dobrze. Tak wic gdy reyser powie, e potrzebuje jeszcze kilku uj, a ja mu odpowiem to na razie!", to bdzie w po rzdku, tak? W porzdku, e BBC wyda tysice waszych pieni dzy, cigajc wszystkich z powrotem na miejsce tylko dlatego, e Jeremy chcia by ju w domu i poczyta dzieciom Kubusia Puchatka} Cherie twierdzi, e moja yciowa postawa to macho i ma ra cj. Bo tak wanie jest. Moe tu i teraz nie jestem zbyt atrakcyj ny. Ale to wanie dlatego, e jestem mczyzn. Wiem o tym, bo o wiele bardziej wol Um Thurman, ktra jest stuprocentow kobiet, od Kate Moss, ktra, jeli popatrzy my na ni od tyu, rwnie dobrze mogaby by chopcem.
Niedziela, 12 listopada 2006 r.

Steven Thompson - brytyjski rugbista.

Szkoy szkodz naszym dzieciom

dy jest zimno, wszyscy opatulamy nasze dzieci. W samo chodzie przewozimy je w fotelikach i kaemy im zakada

kask, gdy jed na rowerze. Stajemy na gowie, by nie stao si im nic zego, a potem posyamy je do szkoy, gdzie czekaj je tortury i pewna mier. Podejrzewam, e zakadamy, do naiwnie zreszt, e szkoa

wyglda dzi tak samo jak szkoa z lat szedziesitych XX wie ku, no, moe pomijajc fakt, e dzieciom wolno ju teraz ko rzysta z kalkulatorw. No i s o wiele rzadziej bite przez na uczycieli. Obawiam si, e to nie tak. Dzisiejsze szkoy s diametralnie inne. Zjawisko fali wystpuje w nich w bardzo ograniczonym zakresie, a uczniowie nie pal ju papierosw za komrkami na rowery, bo nie maj na to czasu; trudno zreszt si dziwi, sko ro przed czwart maj mwi pynnie w 17 jzykach, a do ko ca przerwy musz upora si z tymi nieznonymi cosinusami w kwadracie. Nie artuj. Nie rozumiem adnego z zada z matematyki mojego syna.

Szkoy szkodz naszym dzieciom

175

Co wicej, zao si, e teraz, w wieku 10 lat, zaawansowa n matematyk zna lepiej ni wikszo naukowcw NASA w chwili, gdy wysyali Armstronga na Ksiyc. Mwi, e Gordon Ramsay1 bardzo ciko pracuje, bo musi przecie zajmowa si swoimi restauracjami, swoj autobiogra fi i swoim imperium przeklestw, by udao si je wyemitowa w telewizji. Jednak w dzisiejszych czasach, w porwnaniu z przecitnym dwunastolatkiem, Ramsay to wycznie nastawiony na zyski, nie przemczajcy si prac kombinator. Moja crka, ktra ju mwi po acinie lepiej ni Juliusz Cezar, wraca ze szkoy do domu o 6 wieczorem, z zaczerwienionymi oczami i saniajc si na nogach od stresu. Zanim jednak bdzie moga zapa si w ku, musi odrobi zajmujce cztery godzi ny zadanie domowe. Jaka kolacja? Internet? Krtka SMS-owa pogaduszka? Zapomnijcie. A poniewa rodzic moe by szczliwy tylko w takim stop niu, jak szczliwe jest jego najmniej szczliwe z dzieci, jestem cholernie wrcz nieszczliwy Moja crka nie jest zreszt wyjtkiem. Kiedy czytaem o czteroletniej dziewczynce, u ktrej zdiagnozowano stres i wca le mnie to nie zdziwio. Pewnie musiaa zrezygnowa z zabawy i obiadu, eby mc dokoczy swoje wypracowanie na temat tego, jak na produkt krajowy brutto Islandii wpyny wprowa dzone przez Uni Europejsk kwoty poowowe. Pamitam, e kiedy chodziem do szkoy, mwiono mi, e je li napisz swoje nazwisko na arkuszu egzaminacyjnym do szko y redniej, to bd ju na pmetku. Egzaminy to by wtedy piku; w adnym wypadku nie stanowiy kwestii ycia lub mierci.
Gordon Ramsay - brytyjski kucharz, przedsibiorca, waciciel ponad 20 re stauracji w Wielkiej Brytanii i na wiecie, autor ksiek kucharskich i programw te lewizyjnych. Znany jest z ostrego jzyka, w ktrym naduywa przeklestw.

176

wiat wedug Clarksona, cz 3

atwo spostrzec, co si zmienio. Obecnie mamy cholerne rankingi, zestawienia typu wytnij i zachowaj", dziki ktrym moemy si zorientowa, jakie wyniki ma dana szkoa. Przepra szam, e bd tu niecenzuralny, ale te rankingi to po prostu pier doy. Sporzdzanie list rankingowych najlepszych szk" wycz nie na podstawie ich naukowych osigni jest tak samo idio tyczne, jak publikowanie listy najlepszych da" wycznie na podstawie ich zawartoci kalorycznej. Co takiego przecie o ni czym nie mwi. Kilka lat temu pewna uczennica szkoy redniej, moja znajo ma, chciaa si przygotowa do zdawania matury z przedmio tw cisych, bo pragna zosta, co si jej chwali, inynierem. Szkoa arliwie zachcaa j, by zamiast tego zawodu wybraa co innego, bezuytecznego, np. dziennikarstwo lub robtki rczne. Jednak ona i jej rodzice pozostali niewzruszeni. Podesza wic do matury z przedmiotw cisych i dostaa niedostateczny. I z powodu tego jednego potknicia jej szkoa spada o 50 miejsc w rankingu. Jedno dziecko. Jeden wynik egza minu. I szkoa od razu znajduje si 50 miejsc niej. Wci myli cie, e rankingi szk maj sens? To jeszcze nie koniec. Inne dziecko, ktre znam, zostao ode sane do domu z notk, e w wieku 10 lat powinno zna, przy najmniej w zarysie, podstawy fizyki kwantowej, a poniewa ich nie zna, wymaga korepetycji. Pechowo na drugiej stronie tej pospiesznie napisanej notki na uczyciel co sobie podlicza. Znajdowaa si tam lista wszystkich dzieci pobierajcych dodatkowe lekcje, nastpnie - ile kady ro dzic za nie paci, a na kocu, pod sum - ktra, nawiasem m wic, wynosia 16 000 funtw - widnia napis: bingo!". Przepraszam bardzo, ale ludzie pac zawrotne kwoty, by ich dzieci ksztaciy si prywatnie, i, szczerze mwic, nie chcemy,

Szkoy szkodz naszym dzieciom

177

by stay si wyniszczonymi wrakami czowieka tylko po to, eby ich szkoa moga utrzyma swoj lokat w jakim bezsensow nym krajowym rankingu osigni naukowych. Niedawno podjem ostateczn decyzj, do ktrej szkoy redniej wyl swoje dzieci. Nie zdradz wam szczegw; po wiem tylko, e nie mam zielonego pojcia, ktre miejsce zaja w ubiegorocznym rankingu. Nie sprawdziem. W ogle mnie to nie obeszo. Wybraem j, poniewa znam kilka osb, ktre si w niej uczyy i byy ni zachwycone. Wybraem j, bo spodo ba mi si dyrektor jej internatu. Wybraem j, bo dzieci, ktre w niej widziaem, przechodzc z lekcji na lekcj, w przewaaj cej mierze byy umiechnite. Wybraem j, bo czuem, e wa nie o tak szko mi chodzi. Oczywicie e chc, by moje dzieci opuciy jej mury z pod stawami akademickiego wyksztacenia, wystarczajcymi - po wiedzmy - by doj do poziomu 32 000 funtw w Milionerach. Ale jeszcze bardziej pragn, by nauczyy si funkcjonowania w spoeczestwie i by mogy dobrze nawizywa kontakty z in nymi. Chc, by nauczyy si gra na gitarze i by wiedziay, jak pali papierosy i nie da si na tym zapa. Chc, by cieszyy si z chodzenia do szkoy i by byo to dla nich frajd. Nie mog pogodzi si z myl, e miabym co roku paci ma fortun za to, e zaprzgn je do kieratu i bd oka lecza emocjonalnie a do chwili, w ktrej pojawi si u nich bu limia, myli samobjcze, tiki nerwowe i ustawiczny niepokj. Szkoa ma przygotowa ucznia do ycia, a nie go wykoczy. Oto, o czym najwyraniej zapomnielimy Owszem, musimy robi wszystko, co tylko moliwe, by zapewnia naszym dzie ciom bezpieczestwo. Ale musimy te robi wszystko, co tylko moliwe, by nasze dzieci byy szczliwe.
Niedziela, 19 listopada 2006 r.

Ten Henryk II... Mia facet racj!

zsto artuj, e gdybym by u wadzy, to zatrudnibym strzelcw wyborowych, umieci na wiaduktach na au

tostradzie i rozkaza powybija tych, ktrzy jad zbyt wolno.

A mimo to w rzeczywistoci nigdy nie uwaaem kary mierci za dobry pomys. Gdy pastwo w spokoju i z zimn krwi, bdc w dodatku zdrowym na umyle, postanawia, e kogo umierci, popenia w istocie zabjstwo z premedytacj. A gdy w dodatku zarzdza wstrzyknicie mierciononej substancji na oczach zaproszonej publicznoci, zoonej z ksiy i oficjeli, na czym w rodzaju sce ny. .. no c, jest to po prostu czysta perwersja. S dwa kryteria definiujce prawdziwie cywilizowane i post powe nacje. Po pierwsze, dany kraj musi mie flot okrtw pod wodnych o napdzie jdrowym i, po drugie, nie moe stosowa kary mierci. To za ogranicza nas do Wielkiej Brytanii i Francji. Czyli wszystko si zgadza. Zastanwcie si. Jeli upowaniacie wadz sdownicz do za bicia jakiej osoby, nie dajecie skazanemu absolutnie adnych szans na resocjalizacj. To kara w swojej najczystszej postaci. Ale

Ten Henrykll... Miat facet racj!

179

komu tak naprawd jest wymierzana? Jasne, nie jest zbyt przy jemnie siedzie w celi i wymyla jaki absurdalny ostatni posi ek, ktry zabije klina szefowi wiziennej kuchni, ale gdy w ko cu trucizna wykona swoje niewdziczne zadanie, jeste martwy i w sumie to wszystko. Ludzie, ktrzy cierpi wtedy najbardziej, to twoi rodzice i twoje dzieci. A to przecie nie oni popenili przestpstwo. Nie twierdz, e powinnimy by pobaliwi dla rnej maci wczgw i zodziei. Bardzo bym chcia zamkn ich wszystkich w celi i powie dzie, e mog odywia si tylko tym, co uda im si wyhodo wa we wosach na ciele. Nie ogrzewabym wizienia, nie za pewnibym te kanalizacji. Ale w adnym razie nie mgbym opowiedzie si za pastwem, ktre owiadcza, e morderstwo jest ze, a potem usiuje nas o tym przekona, samo w publiczny i jawny sposb mordujc ludzi. Z drugiej strony, pastwo, ktre spokojnie czeka, a niewy godni dla niego ludzie zamwi dim sum, a potem dyskretnie na kuwa ich poladki parasolem z atomowym szpikulcem, wydaje mi si jako mniej odraajce. Mog poda wiele przykadw ludzi, ktrzy powinni zosta usunici ze sceny w taki sposb, by nikt tak naprawd nie wie dzia, co si z nimi stao. George Monbiot. Ken Livingstone. Rni twardogowi muzumascy fanatycy. Wikszo prawni kw zajmujcych si prawami czowieka. Wszyscy, ktrzy nosz kurtki rajdowe. Czonkowie zespou Babyshambles. Mczy ni z brodami. Wszyscy, ktrzy na swoim biurku maj tabliczk z napisem: Nie musisz by szalony, by tu pracowa", wszyscy zamieszkujcy australijsk dungl, wszyscy, ktrzy klaskaj do umpa-umpa" na wyborach Konia Roku oraz wszyscy odwie dzajcy wystaw Dom doskonay".

180

wiat wedug Clarksona, cz 3

Taki stosunek do dobrego sprawowania rzdw, wyraony przez Henryka II pytaniem: Kt uwolni mnie od tego mcicielskiego klechy?", nie ma nic wsplnego z zabjstwem z pre medytacj. Jest bardziej jak zbrodnia w afekcie, a to jest z kolei zrozumiae. Przecie wspczujesz wadcy, gdy ten siedzi i roz myla: Prbuj rzdzi tym krajem, ale jak mam to robi, gdy musz uera si z tym ksidzem z pieka rodem, ktry podpro wadza wszystkie moje kocioy i wszystko komplikuje? Czy kto mgby wreszcie zatopi ostrze miecza w jego odku?" 1 . A potem, w drodze powrotnej, czy ten kto mgby wpa na organizowan przez Daily Mail wystaw Dom doskonay* w Earls Court i zabawi tam troch duej?" To tak, jak w przypadku ma, ktry robi wszystko, by utrzy ma rodzin, i za kadym razem, gdy wraca do domu po ci kim dniu w biurze, zastaje swoj on w ku z gazeciarzem. W kocu nie wytrzymuje i zabija ich oboje. Nawet Amerykanie nie posadziliby go za to na krzele elektrycznym. Oczywicie, jeli pastwu spodoba si dyskretne eliminowa nie wichrzycieli, zawsze moe pojawi si niebezpieczestwo, e skoczymy z kim pokroju Udaj Husajna, karmicego swoje tygrysy prostytutkami i rozkazujcego taczy staruszkom po uprzednim zmasakrowaniu ich stp. To le, rzecz jasna. Wyjciem z sytuacji jest wtedy wyelimino wanie go w rwnie dyskretny sposb. W filmie z lat osiemdziesitych XX wieku zatytuowanym Obrona krlestwa jest scena, w ktrej dziennikarzowi zawizu j oczy i prowadz go do okazaego pomieszczenia w Whitehall, gdzie trzech typw w oldskulowych krawatach nieco go
1

Chodzi o zatarg krla Anglii, Henryka II Plantageneta (1133-1189) z kocioem

w osobie arcybiskupa Canterbury Thomasa Beckera. Podczas jednej z uczt Henryk II mia wykrzykn cytowane przez Clarksona zdanie, ktre zachcio czterech licz cych na nagrod rycerzy do cicia biskupa przed otarzem katedry w Canterbury.

Ten Henryk II... Miat facet racj!

181

przypieka. Poniewa jednak odmawia wsppracy, w jego miesz kaniu, w gramofonie umieszczaj bomb i wysadzaj go w po wietrze. Zamierza opublikowa artyku, ktry doprowadziby do wycofania si amerykaskich si zbrojnych z Wielkiej Brytanii w samym rodku zimnej wojny. Jakie podjto wic kroki? Nie mg zosta aresztowany i osdzony, bo nie popeni przestp stwa. Nie mona byo mu rwnie pozwoli na publikacj arty kuu. Musia w takim razie wylecie w powietrze. Nawet podoba mi si, e za naszymi plecami dziej si rze czy wyjte ywcem z powieci Ludluma. Obawiam si jednak, e nadszed ju ich koniec. Thatcher - owszem. Nie mam wtpliwoci, e nie miaaby problemw z zaniciem dowiedziawszy si, e jej tajne suby zlikwidoway na dworcu w Genewie jak zagraajc narodo wemu bezpieczestwu osob. Ale Blair? Hm. Wtpi, czy ma jaja - w podobnej sytuacji martwiby si przede wszystkim, co powiedzie Cherie, gdy ta o wszystkim si dowie. No i David Cameron. Widzielicie zeszotygodniowe zdjcia z jego wizyty w Darfurze? Mia na sobie sztruksy i koszul z krtkimi rkawami; przepraszam bardzo, ale ubrany w co takiego facet nigdy, prze nigdy nie zleci dyskretnego uporania si z jakim mcicielskim klech". Gdyby mia w swoich slipach pen opcj, pewnie miaby te ochot da upust swojej zoci w otoczeniu podwadnych i krzykn, by ktry z nich nasczy mierciononym oowiem tofu Polly Toynbee . Tymczasem on zamierza powierzy jej
2

Polly Toynbee - brytyjska dziennikarka i pisarka, felietonistka gazety The Gu

ardian", sympatyczka Partii Pracy o silnie lewicowych przekonaniach. W wyniku pew nego nieporozumienia jej pogldy miay rzekomo wpywa na stanowisko polityczne Partii Konserwatywnej.

182

wiat wedug Clarksona, cz 3

sformuowanie stanowiska swojej partii na temat sprawiedliwo ci spoecznej. To nie zda egzaminu. A mj plan d la Henryk II - owszem.
Niedziela, 26 listopada 2006 r.

fot

Niedzielny obiad staje w gardle

W
nych.

ikszo wieczorw, podobnie jak wielu z was, spdzam na wpychaniu jedzenia do ust jedn rk, podczas gdy

druga stuka w przyciski pilota, prbujc rozpaczliwie znale w telewizji co, co nie dotyczy pingwinw i niedwiedzi polar Natomiast w niedziel telewizor jest wyczony, a w kominku w jadalni pali si duy ogie. Wok niego zbiera si caa rodzi na, by naje si do syta pieczenia w sosie - jak to ujmuj wiej skie p u b y - ze wszystkimi moliwymi dodatkami". Jest to zatem tradycyjny niedzielny obiad; tradycyjny jednak w tym sensie, jak chodzenie do pracy w meloniku - postrzegane jako kamie wgielny brytyjskiego stylu ycia, tyle e praktyko wane przez naprawd niewielu. Ostatnie badania pokazuj, e zaledwie 29 procent rodzin jada razem czciej ni raz w tygodniu, przy czym 11 procent z tej zdecydowanej mniejszoci robi to ogldajc przewracajce si pingwiny Jedna czwarta brytyjskich gospodarstw domowych nie ma nawet stou.

184

wiat wedug Clarksona, cz 3

Moim zdaniem wanie to powinno by wyznacznikiem ub stwa. W Wielkiej Brytanii lubimy myle, e jestemy bogaci, bo mamy aspiryn i - przynajmniej przez pewn cz roku - do stp do pitnej wody. Wydaje nam si, e jestemy rozwinici, bo nasze dziewicio letnie dzieci nie mog zaciga si do wojska, i cywilizowani, bo ludzie nie umieraj na naszych ulicach na dyfteryt. Ale - wybaczcie - nawet najbiedniejsze afrykaskie rodziny maj st. Tymczasem tu nie ma go a 25 procent z nas. W dodatku nie mamy nic na swoje usprawiedliwienie. Na au kcjach serwisu eBay s obecnie wystawione 3764 stoy, z cenami zaczynajcymi si od 16 funtw - to mniej, ni kosztuje pacz ka papierosw. Kupcie wic jeden z nich, wyczcie te cholerne niedwiedzie polarne i zajmijcie si przygotowywaniem nie dzielnego, rodzinnego obiadu. Wszystko zaczyna si od rzenika. Musicie zatem wiedzie, e kademu, ktrego wybierzecie, przypiszecie miano najlepsze go na wiecie". Tu, w Cotswolds, rzenik jest drugim po szkole najczstszym tematem rozmw. - Kupujemy u tego niskiego na dole. Jest o wiele lepszy ni ten na grze. - Co?! Nie jedzicie do tego naszego z Chuntsworthy? Wszy scy do niego jed. To najlepszy rzenik na wiecie. Najmieszniejsze z tego wszystkiego jest to, e ci ludzie w og le nie wiedz, o czym mwi. Woowina to nie wino. Owszem, ci z wraliwszym podniebieniem mog poczu rnic midzy misnym odpowiednikiem sikacza z supermarketu, a Chateauneuf-du-Pape, sprzedawanym w sklepie misnym z prawdziwego zdarzenia. Ale czy rzeczywicie mona poczu rnic midzy misem od rzenika na dole a tym od rzenika z gry? Nie ma najmniej szej szansy!

Niedzielny obiad staje w gardle

185

Kupujesz zatem miso na piecze w tym sklepie misnym, po ktrym chodzi najmniej much, wkadasz je do piekarnika i usi ujesz zmusi dzieci, by nakryy do eBayowego stou. To sprawia, e wpadaj w zo, bo oglday wanie film na YouTube, w ktrym jaki go prbuje podpali swoje gazy. I wcale nie rozweseli ich myl o siedzeniu przy stole z ca ro dzin, bo jedynymi osobami, ktrych nienawidz bardziej ni swojego rodzestwa, s ich rodzice. Szczerze mwic, o wiele bardziej wolayby siedzie na przy stanku ze swoimi kumplami. Przymilanie si do nich, by zechciay wycign sztuce i po ukada je w mniej wicej waciwym porzdku, i to bez wza jemnego szturchania si nimi, zajmuje tyle czasu, e zapominasz o brokuach, ktre wymagaj teraz jakiego kulinarnego odpo wiednika Viagry, by na powrt stay si twarde. Niewane. Po godzinie od chwili, gdy pierwszy skadnik obia du jest gotowy, ostatni te ju nadaje si do spoycia, pora wic kroi piecze. Krojenie, z przyczyn nie do koca mi zrozumiaych, to zada nie dla mczyzny. Moe jest tak dlatego, e to nie on przygoto wywa obiad i kci si z dziemi, w zwizku z czym jest w lep szym nastroju, by uera si z noem do misa, ktry jakim dziwnym trafem po tygodniu leenia w szufladzie sta si tpy jak tyek Vanessy Feltz1. W zesz niedziel poradziem sobie le piej krojc kotlet schabowy wakiem do ciasta. Po chwili, kiedy si ju siarczycie naklem, udaem si na poszukiwanie elektrycznej ostrzaki, ktr dostaj wszyscy no woecy w prezencie lubnym. Niestety, podczas przetrzsania dna najniszej szuflady w po szukiwaniu tego urzdzenia, pord wyciskarek do cytrusw,
Vanessa Feltz - brytyjska dziennikarka; porwnanie Clarksona stanie si jasne dla Czytelnika po obejrzeniu kilku jej zdj.

186

wiat wedug Clarksona, cz 3

tradycyjnych wag, szczotkowanych korkocigw po 100 funtw sztuka oraz wszystkich innych zalegajcych tam prezentw, ja kie dostalimy w w szczliwy dzie 13 lat temu, natknem si na kilka starych zdj. Zanim udao mi si od nich oderwa, brokuy byy zimne jak gaz, a sos sta do tego stopnia, e mona nim byo gra w pik. Moja ona bya na to bardzo za, jak rwnie i na to, e dzieci nakryy do stou zapominajc o podkadkach, ykach do na kadania potraw, szklankach - sowem o wszystkim, czego po trzeba, by zje obiad. I na to, e napaliem w kominku wglem, od ktrego a czu nowotworem", a nie drewnem, ktre moim zdaniem jest do chrzanu. Mimo to obiad si w kocu rozpocz. Caa rodzina razem. Posilajca si dobrym, zdrowym, tradycyjnym, odywczym da niem. I rozmawiajca na rozmaite tematy, na przykad o koniecz noci siedzenia wyprostowanym, o koniecznoci jedzenia z za mknitymi ustami, o koniecznoci poproszenia o drugie danie, a nie przechylania si nad caym stoem oraz jak wane jest, by je tak, eby rce nie przyjmoway ksztatu skrzyde bombowca Vulcan. Tego popoudnia, ociay i cakowicie pozbawiony energii, zwinem si w kbek przed telewizorem i ogldaem niedwie dzia polarnego, ktry zaton. Pomylaem wtedy o tych 3764 stoach wystawionych na sprzeda na eBayu. Dziwi mnie, e nie ma ich wicej.
Niedziela, 3 grudnia 2006 r.

Niezy odrzutowiec szkoda, e za granic nienajlepiej

odre lotnicze zrobiy wicej dla pokoju na wiecie ni ja kakolwiek inna instytucja lub osoba na przestrzeni dziejw. Im wicej krajw odwiedzasz, tym silniej dociera do ciebie, e ludzie innych kultur, innych ras i z innych miejsc s tacy jak ty (oprcz, oczywicie, Amerykanw) i tym mniejsz masz ochot ich powybija. To e w zachodniej Europie pokj trwa ju od 60 lat, nie ma nic wsplnego z Uni Europejsk czy NATO; to wycznie za suga linii Ryanair. Szczerze mwic, przyznabym ich prezesowi pokojow Na grod Nobla.

Tymczasem Gordon Brown jakim dziwnym sposobem wbi sobie do gowy, e samoloty szkodz niebu, na ktrym lataj i e w zwizku z tym musi podnie opaty lotniskowe. To za ozna cza wzrost ceny twoich corocznych, witecznych wakacji na Barbadosie z 9482 do przyprawiajcych o zawrt gowy 9487 funtw. W kadym razie, by zaakcentowa suszno postpowania pana Browna, dcego w swoich dziaaniach do ocalenia wia ta, wybraem si do Budapesztu. Na lunch.

188

wiat wedug Clarksona, cz 3

Czsto wspominaem, e gdybym doszed do wadzy, pierw sz rzecz, jak bym zrobi, byoby wypowiedzenie wojny W grom. To dlatego, e jest to jedyny kraj zachodniej Europy, w kt rym jeszcze nie byem. A to, czego si nie zna, zawsze przeraa. Pieko. Nowotwr zoliwy. Dziwne haasy w domu w rodku nocy. Wgry. Wszystkie te rzeczy zaliczam do jednej i tej samej kategorii. Tak wic gdy zadzwoni do mnie znajomy i zapyta, czy nie chciabym si wybra na dzie do Budapesztu, powiedziaem: -Yyy... Gdy jednak doda, e polecimy tam prywatnym odrzutow cem, powiedziaem: - Tak, jasne. Odrzutowiec nalea do firmy o nazwie Gama Aviation, ktra wynajmuje swoje maszyny ludziom pokroju Michaela Winnera1 i by uroczy Cho nawet w poowie nie tak uroczy jak lotnisko, z ktrego odlatywalimy Do odprawy wystarczy si zgosi na minut przed zaplano wanym odlotem. Albo godzin po, jeli nie chce ci si wstawa. Nie ma to najmniejszego znaczenia, bo wszystko, co musisz tam zrobi, to pokaza swj paszport facetowi, ktry, z niezrozumia ych dla mnie przyczyn, nosi fluorescencyjn kurtk. Pewnie obawia si, e moe potrci go odkurzacz. Tak czy owak, chwil pniej bylimy ju na pokadzie, mosz czc si w wielkich, obrotowych fotelach i zastanawiajc, czy chcemy zamwi czystego szampana, czy moe z pywajcym w kieliszku abdziem. Po tym, jak wyldowalimy, kobieta o imieniu Viktor przed stawia nam naszego kierowc. Rwnie i on nazywa si Viktor i zna tylko jedno angielskie sowo: moment". W tej olbrzymiej
1

Michael Winner - brytyjski reyser (znany m.in. z serii filmw Tyczenie mierci),

producent i krytyk kulinarny.

Niezy odrzutowiec - szkoda, e za granic nienajlepiej

1 8 3

sieci wspzalenoci nie byo to jako szalenie przydatne. Na przykad, kiedy zatrzyma si przed wielkim hotelem na mao ciekawym placu, a my zapytalimy, dlaczego to zrobi, odpowie dzia: moment". Stao si dla nas jasne, e jest z KGB i e za chwil bdzie ju po nas. Nic z tych rzeczy. Po 20 minutach pojawi si inny Viktor i po leci nam uda si na zakupy. Okazuje si, e Budapeszt to najgorsze na caym wiecie mia sto do robienia zakupw. Spacer wzdu gwnej ulicy, otwartej wycznie dla ruchu pieszego, przypomina dokadnie spacer po centrum Croydon 40 lat temu, z t tylko rnic, e mczyni zamiataj licie, a kobiety nosz szorty z mankietami do kolan. W wikszoci przypadkw nie wyglda to zbyt dobrze, w szcze glnoci na tykach przypominajcych konkursowe okazy dyni. Zafundowalimy sobie podr sentymentaln odwiedzajc C&A. Oprcz tego sklepu, znajdowa si tam jeszcze tylko Vision Express i wgierskie imperium pamitek, oferujce szeroki wybr metrowych, zmotoryzowanych gnomw. W kocu trafilimy na rynek, gdzie dwch krzepkich Viktorw walio motami w rozgrzane do czerwonoci kawaki metalu i gdzie mona byo kupi sobie czapk. Takich czapek jeszcze nie widziaem. Zrobione bez wtpienia ze spodniej warstwy dywanu, maj ksztat wysokich na metr wal cw. Oczywicie, musiaem sobie jedn z nich kupi, co oznaczao konieczno ustalenia, ile co takiego kosztuje. Do dzi nie mam pojcia jakiej waluty uywaj na Wgrzech - wini, jak myl i nie wiem te, ile warchlakw dostaje si tutaj za jedno euro. To dlatego, e Viktor, sprzedawca czapek, zna tylko jedno angiel skie sowo - moment". Po zakupach rozejrzelimy si troch. Oto, co musicie wie dzie:

190

wiat wedug Clarksona, cz 3

Znajduje si tu most, ktry czy Bud z Pesztem. Jest tu kilka zielonych pomnikw ludzi, o ktrych nigdy nie syszelicie. Jest te wski i dugi budynek, a wszystko jest szare. Sklepy s szare. Rzeka jest szara. Samochody s szare. No i niebo - jest szare jak szorty z mankietem. Poszlimy wic na obiad. Mczyzna o imieniu Viktor przy nis nam pasztet, gulasz i kaczk - wszystko to kosztowao za ledwie cztery winie. - Czy ycz sobie panowie wgierskiego wina? - zapyta. Podzikowalimy. Po naszej uczcie nie przychodzio nam do gowy nic, co mo glibymy tu robi, wic przypomnielimy sobie zapomnian dawno gr w obrzucanie si jedzeniem. Potem wrcilimy na lotnisko, wsiedlimy do naszego Falcona i przylecielimy do domu. Wnioski? No c, siedzc wieczorem tego samego dnia w moim mieszkaniu w jednym z londyskich blokw i usiujc wydoby p tony kawakw papryki z moich wosw, stwier dziem, e uwielbiam prywatne odrzutowce i e nie chc ju wypowiada Wgrom wojny. To tak, jakby wypowiada wojn zakadowi dla umysowo chorych. Ale przyszo mi do gowy jeszcze co innego. Facet, ktry do starcza mi gorce posiki, jest Francuzem, dziewczyna w kafejce na dole - Polk, winda jest zawsze pena Amerykanw porozu miewajcych si dwusuwowym angielskim, a kasjerka w pobli skim supermarkecie to dowd na istnienie ycia na Marsie. Czyli tak naprawd nie potrzebujemy ju ani podry lotni czych, ani nawet kosmicznych. Bo dzi najlepszym sposobem na poznanie rnych ludzi jest po prostu zosta u siebie.
Niedziela, 10 grudnia 2006 r.

Angielski jako jzyk obcy

ak wiecie, nie da si mwi po francusku, bo w tym jzyku wszystko ma rodzaj. Stoy. Statki. Torty urodzinowe. Nawet

pastylki na gardo. Wszystko jest chopczykiem albo dziewczyn k, a gdy si pomylisz, Francuzi chichocz. Dowiedziaem si jednak, e angielski jest jeszcze trudniej szy do opanowania, bo mimo i wiele lat temu zauwaylimy, e stoy s w gruncie rzeczy aseksualne i wynalelimy sowo it, mamy kilka milionw sw okrelajcych kady obiekt, sytuacj bd emocj. To za bardzo utrudnia ycie tym, dla ktrych angielski jest drugim jzykiem. Na przykad George'owi Bushowi. Kiedy trrryci" wlecieli samolotami w World Trade Center, Bush wystpowa w telewizji i mwi o nich folks. To bd. Folks to ludzie, ktrzy tacz w stylu country Folks to moe i odrobi n mao lotne, ale na og bardzo sympatyczne osoby, podczas gdy ci, ktrzy korzystajc z noy Stanleya uprowadzili samoloty, a potem wlecieli nimi w wieowce, to bastards.

192

wiat wedug Clarksona, cz 3

Rozumiem dylemat Busha. Chodzi o to, e w naszym jzyku mczyni" mog by okreleni rwnie jako lads, blokes, chaps, geezers,guys i tak dalej. Sprbujcie teraz wyjani cudzoziemcowi kiedy i ktrego okrelenia powinien uy. Niedawno spdziem tydzie w Moskwie w towarzystwie ro syjskiego wydawcy, ktrego angielski by tak doskonay, e za cz ju zgbia sownik wyrazw bliskoznacznych Rogeta. To by bd. Bo teraz na agentw rosyjskich sub specjalnych mwi lads. Chciaem go za to ochrzani, ale sprbujcie wyjani Rosja ninowi, e kto, kto faszeruje polonem kanapk jakiego gocia (chap), to nie lad, ani nawet nie bloke. I nawet jeli jego przeoo ny moe mwi o nim chap, dla nas i dla swojej dziewczyny to guy. Co gorsza, jedna z dziewczyn, ktr tam spotkaem, korzysta a z ksiki Slang rymw cockneyowskich. Nie jestecie w stanie nawet zacz sobie wyobraa, jak dzi wacznie przez to mwia. I mimo e angielski jest dla nas ojczystym jzykiem, nawet i my czsto si w nim gubimy. Ja na przykad uwaam sowo whatever (zastpujce fraz syszaem, co przed chwil powiedziae, ale nie chce mi si nawet zastanawia nad odpowiedzi") za jedno z najwaniej szych rozszerze jzyka angielskiego od czasw wynalezienia swka it. Teraz jednak moja 12-letnia crka poprosia mnie, bym prze sta go uywa. Nie eby j to irytowao, ale jej zdaniem whatever niezbyt dobrze brzmi w ustach ysiejcego, grubego faceta w rednim wieku. Whateuer to sowo zarezerwowane wycznie dla dwunastolatkw, a ja jestem zazdrosny, bo wszystko, co mia em w tym wieku do dyspozycji, sprowadzao si do prawie ca kowicie bezuytecznego sowa groovy.

Angielski jako jzyk obcy

193

I nie jest to wycznie kwestia wieku. Znaczenie ma tu rw nie region. Pete Townshend1, dajmy na to, moe sobie powie dzie geezer (stary) i ujdzie mu to na sucho - jest w kocu 60-letnim, rdzennym londyczykiem. Podobnie, otya naczelniczka poczty w Derby moe zwrci si do ciebie duck (zotko), a ja nie. Najgorszym przykadem niewaciwego rozumienia jzy ka angielskiego s Amerykanie, ktrym si wydaje, e jak ju mieszkali w Wielkiej Brytanii przez pewien czas, to mog, ot tak, zacz sobie mwi po angielsku. Za kadym razem, gdy Christian Slater zwraca si do mnie per mat, zaczyna mnie na gle przepenia ochota, by zgoli mu skr z twarzy noem do sera. Amerykanie nie powinni uywa sowa mat, podobnie jak Niemcy sowa suirrel1. Jest jeszcze gorzej, gdy Amerykanie z teksaskim akcentem mwi na funty uids. Kto mi kiedy powiedzia - a wy powin nicie zda sobie z tego spraw - e w rwnie idiotyczny sposb odbieraj nas w Ameryce, gdy mwimy bucks zamiast dollars. Cudzoziemcom musi by szczeglnie trudno wtedy, gdy sty kaj si z brytyjskimi reklamami, bo w tym przypadku mamy do czynienia ze sowami, ktre wietnie pasuj wycznie do prze rwy reklamowej. Tasty (smakowity), na przykad. Albo nourishing (poywny). Albo moje najmniej ulubione - refreshing (orzewia jcy). To, co prbuj dzisiaj udowodni, to teza, e angielski jest j zykiem, ktry istotnie bardzo trudno opanowa. Jest peen niuansw i subtelnoci, ktrych zrozumienie zaj muje cae ycie. Ale w tej sytuacji - co jest bardzo wane - dla
Pete Townshend - angielski muzyk rockowy, gitarzysta, wokalista, tekciarz i kompozytor, znany najbardziej z zespou The Who. Sowo suirrel (wiewirka) sprawia Niemcom spore trudnoci w wymowie.

194

wiat wedug Clarksona, cz 3

ludzi urodzonych i wychowanych w naszym kraju nie istnieje adne usprawiedliwienie, jeli chodzi o jego niewaciwe stoso wanie. Nasz wspaniay jzyk ojczysty zawsze jest w stanie pod sun nam jaki bon mot. To w takim razie dlaczego oficjalna Wielka Brytania jest tak monochromatyczna? Dlaczego policja zamyka drog z powodu incydentu"? Dla czego kada bjka, poczwszy od awantury w pubie, na zamiesz kach z prawdziwego zdarzenia skoczywszy, nazywana jest zaj ciem"? No i dlaczego prognoza pogody dla statkw jest tak nijaka? Dlaczego zamiast mwi, e morze jest wzburzone", nie powie dz, e jest spienionym wirem wodnym, napawajcym przera eniem i beznadziej"? I - co najwaniejsze - dlaczego lekarze nie mogliby wykazy wa si przy opisywaniu stanu zdrowia pacjenta troch wik szym polotem? Na przykad, w zeszym tygodniu moglimy usysze o mo dym mczynie, ktry, czekajc na wind na trzecim pitrze jakiego biurowca, rozmawia przez telefon komrkowy. Gdy otworzyy si drzwi, nie patrzc przed siebie zrobi krok do rodka i natychmiast si przekona, e nie ma tam windy. W wyniku upadku zama sobie krgosup w dwch miej scach, przebi puco i roztrzaska kilka eber. I mimo to lekarze okrelili pniej jego stan jako komfortowy". No nie, suchajcie... Komfortowym" moe by stan kogo, kto ley na mikkim materacu w cieniu szeleszczcej karaibskiej palmy. Stan kogo, kto ley w pastwowym szpitalu z poama nym krgosupem i pknitym ebrem wystajcym z jednego z jego puc, komfortowy" z pewnoci nie jest. Pody" byoby tu lepszym okreleniem. Podobnie jak opa kany", mizerny" bd marny". Mogliby nawet powiedzie:

Angielski jako jzyk obcy

195

No c, przez pewien czas nie bdzie mg uywa swojej kon soli Wii". Ju nawet mj rosyjski znajomy wymyli co lepszego ni komfortowy". Powiedzia: chop troch si wygi". Dwa lata zajoby mi wyjanienie mu, dlaczego rwnie i to zdanie jest nieprawidowe.
Niedziela, 17 grudnia 2006 r.

A jednak nie napisaem o zdechym ole"

tym roku trudno mi podda si boonarodzeniowemu nastrojowi - Geoffrey, jeden z moich ukochanych osw,

niedawno zdech. Pomijajc fakt, e w zesz sobot mia troch smutn min -

co raczej byo norm - wydawao si, e czuje si dobrze. Tym czasem w niedziel rano lea ju na boku w zagrodzie, martwy jak sam nie wiem co. Zawsze mylaem, e wyraenie ole lata"1 oznacza niesprecyzowany, lecz bardzo dugi czas. Tymczasem jest to najwyra niej 8 lat. Bo wanie tyle mia Geoff, gdy spuci na nasze wi teczne przygotowania cik zason smutku, odchodzc, by stan w szopce ju w niebie. Jak si domylacie, dzieci podniosy lament; jeli mam by szczery, rwnie i mnie cisno w gardle. Lubiem Geoffa. By, jak pisaem cakiem niedawno w jednym z moich felietonw, prostym antidotum na cay ten gupkowaty wiat mediw, w kt rym si obracam. Mwic wprost, nie mia zupenie nic wspl nego z Janet Street-Porter2. Poza uzbieniem, rzecz jasna.
1 2

ang. donkeyyears - cae wieki, kop lat. Janet Street-Porter - brytyjska dziennikarka i prezenterka telewizyjna.

r
A jednak nie napisaem o zdechym ole" 197

W kadym razie, po godzinie bd dwch, kiedy otarlimy ju zy, prbowalimy przywrci normalno naszej rozbitej nie dzieli. Problem w tym, e w samym rodku zagrody lea martwy osio. I co z takim fantem zrobi? Niedawno opisywaem moje problemy z martw fok wyrzu con przez fale na pla przed naszym domkiem letniskowym. Pozbycie si jej wymagao kilku galonw paliwa, traktora, ela znych nerww i - w kocu - sporej iloci materiaw wybucho wych. Tu jednak nie mielimy do czynienia z fok. Mielimy do czynienia z Geoffem i - bardzo przepraszam - wysadzenie go w powietrze przy jednoczesnym rozerwaniu na milion kawa kw w ogle nie wchodzio w rachub. A moe go pochowa? Obawiam si, e nie mona. Nie wolno ci zakopa osa, bo kto doszed do wniosku, e jego rozkadaj ce si zwoki mog skazi wody gruntowe. Czyli pozostaje odda go do koskiej rzeni? No c, niby tak, ale to kosztuje 250 funtw, a poza tym, gdy wyjanilimy dzieciom, e Geoff opuci jej podwoje jako dwie tuby kleju Evo-Stik i kilka puszek misnej karmy dla psw, znw zaczy paka. Na szczcie dowiedziaem si od znajomych, e dzi mona swojego konia bd osa podda kremacji, co - na pierwszy rzut oka - wydawao si najlepszym i najbardziej godnym sposobem zaatwienia tej sprawy Jednak mimo solennych obietnic, jakie skadaj zajmujce si wiadczeniem tej usugi przedsibiorstwa, zapewniajc, e twoje zwierz zostanie spalone z caym nalenym szacunkiem, e za pal ku jego czci wieczk w swojej kaplicy pamici, i e zwrc ci prochy w rzebie, ktre je przedstawia, obawiam si, e mam do tego wszystkiego raczej sceptyczne nastawienie. Gdybym to ja prowadzi taki interes, powiedziabym pogro nej w smutku rodzinie, e ich zwierz znikno za zason przy akompaniamencie Robbiego Williamsa piewajcego Angels.

198

wiat wedug Clarksona, cz 3

A potem, kiedy dostabym ju od nich czek, oddabym im urn, do ktrej wczeniej przesypabym zawarto worka moje go odkurzacza. W dodatku rozmawiaem z dziewczyn, ktra otrzymaa po ow swojego konia w urnie niewiele mniejszej od szopy w ogro dzie. Wygldao na to, e przedsibiorstwo kremacyjne nie byo w stanie prawidowo go spali, wyrzucili wic poow szkieletu, a potem dokoczyli dziea motkami. Postanowiem, e Geoffreya nie moe spotka taki los, przy czym moj najwiksz obaw, narastajc w miar jak mijao po poudnie, byo to, czy przypadkiem nie zosta zabity Naprawd. A co, jeli zastrzeli go z wiatrwki jaki prymityw? Zaczem mie tak obsesj na tym punkcie, e wieczorem wyobraaem ju sobie plakaty z napisem poszukiwany" i czyciem moj strzelb. Zona, obawiajca si jakiego chorbska, ktrym od osa mo gyby zarazi si jej konie, postanowia, e zanim wyrusz do miasta, by rozstrzela wszystkich noszcych bejsbolwki, najle piej bdzie wezwa weterynarza i poprosi o sekcj zwok. Niestety, po wyjanieniu dzieciom, co to oznacza, ich pacz przeszed w co, co psychiatrzy znaj pod pojciem histerii". - Bd cili Geoffreya na naszym polu! - wyy na cae gardo. Stao si dla mnie jasne, e trzeba go odholowa w jakie za ciszne miejsce, wiedziaem jednak po moich dowiadczeniach z fok, e martwe zwierzta rozpadaj si na kawaki, gdy si je cignie po ziemi. Musielimy wic wynaj wzek widowy. A weterynarz stwierdzi, e Geoff mia zawa serca. Przyjlimy to z ulg, ale w naszym ogrodzie wci znajdowa si martwy osio. Tak naprawd - tylko nie mwicie o tym moim dzieciom! - znajdoway si tam dwie powki martwego osa. Koniec kocw, powiedzielimy dzieciom, e Geoff pojedzie do wypychacza zwierzt i bdzie nastpnie wykorzystywany

A jednak nie napisaem o zdechym ole"

199

jako rekwizyt w szkolnych jasekach - sprytnie, prawda? - po czym zadzwonilimy do miejscowej podziemnej organizacji, znanej po prostu jako Koo owieckie". Dzi, wci poszukiwani przez rzd, utrzymuj si jako na jemnicy. Jeli masz problem i nikt nie moe ci pomc, a ty wiesz, jak si z nimi skontaktowa, by moe uda ci si nawet wynaj t synn rezydencj w Heythrop. Zjawili si w wypasionym, czarnym vanie; wpakowalimy do niego dwie powki Geoffreya, a za to, e go zabrali, daem im 100 funtw. Dzi Geoff znajduje si, jak sdz, w ich ogarach, ktre, gdy nikt nie patrzy, wykorzystuj uzyskan z niego ener gi zabijajc lisy, by te nie atakoway i nie kaleczyy moich dzieci. W tym optymistycznym nastroju chciabym yczy wam wszystkim bardzo szczliwych wit Boego Narodzenia, w szczeglnoci redaktorowi niniejszej gazety, ktry w zeszym tygodniu zadzwoni do mnie z prob, czy nie mgbym napisa felietonu o witecznych zakupach. Powiedzia: Napisz moe co o zdechym ole" . Bezcenne.
Niedziela, 24 grudnia 2006 r.
3

ang. dead donkey - w wolnym tumaczeniu zapchajdziura"; bezwartociowy materia! telewizyjny lub prasowy, wykorzystany wycznie z koniecznoci zapenienia czasu bd miejsca, najczciej w ostatniej chwili.

A moe wszyscy wybierzmy si do lorda Manilowa?

iedy wybieram miejsce, w ktrym spdz wakacje, wysu chuj znajomych, przegldam dane z Instytutu Meteorolo

gii i zastanawiam si dokadnie, czy w pobliu nie czyhaj jacy

paparazzi. Nie przerzucam natomiast pyt z mojej kolekcji, nie wybieram ulubionej i nie wynajmuj willi nalecej do piewa jcego na niej wokalisty. Chyba ju wiecie, do czego pij: cho dzi o wyjtkowe miejsca, w ktrych wakacje spdzaj pan i pani Blair. Ostatnio bya to urzdzona z przepychem willa sir Cliffa Ri charda na skpanym w socu Barbadosie, a teraz, dziki nie zbyt udanemu ldowaniu na lotnisku w Miami, dowiedzielimy si, e Blair bdzie goci w nadbrzenej rezydencji, nalecej do feldmarszaka Robina Gibba z zespou Bee Gees. Rzecz jasna miem wtpi, czy ktra z tych decyzji wysza od Jego Blairowskoci we wasnej osobie. Poniewa w latach siedemdziesitych ubiegego wieku Blair uczszcza do szkoy prywatnej, wydaje mi si, e jego ulubio nym wakacyjnym miejscem powinien by raczej dom Thijsa van Leera z zespou Focus, pooony nad jednym z holenderskich

A moe wszyscy wybierzmy si do lorda Manilowa?

2 0 1

kanaw, albo plantacja ekologicznej fasoli, uprawiana przez Ro gera Hodgsona z zespou Supertramp. Niestety, wikszo gwiazd rocka, ktrych w latach siedem dziesitych bez wtpienia sucha Tony, to obecnie waciciele ziemscy zamieszkujcy hrabstwo Wiltshire, lubicy postrzela sobie do wszystkiego, co si rusza, i migajcy za kuropatwami w Rang Roverach. Mog sobie z atwoci wyobrazi, jak w swoich wspaniaych toskaskich willach kontempluj wsplnie z Davem i Samem ka talog odzieowy Bodena, ale nie przychodzi mi do gowy nic, co moe ich czy z Tonym i Cherie. W takim razie metod dedukcji moemy doj do wniosku, e pastwo Blair opieraj si jednak na kolekcji pyt Cherie. W zwizku z czym wydaje mi si, e w przyszym roku wybior apartament lorda Manilowa w Vegas, a potem by moe nalecy do Jamesa Lasta zamek w Alpach Bawarskich. Szczerze mwic, dziwi mnie to. Zawsze postrzegaem Tony'ego jako Snowballa, a Cherie wydawaa mi si Napoleonem, trzymajcym mocn rk ster lewo na burt. Wyobraaem wic sobie, e jej muzyczne upodobania wyewoluoway od Billy'ego Bragga1, przez Kirsty MacColP, by ostatecznie w pewnym sensie zatrzyma si na zespole The Pogues3. Jednak najwyraniej myliem si. Cherie gustuje teraz w mu zyce rodka; wicej - sunie tak blisko rodka muzycznej auto strady, i jestem zaskoczony, e nie poobijaa sobie tyka na wia tekach odblaskowych.
Billy Bragg - brytyjski muzyk nalecy do nurtu alternatywnego rocka, mie szajcy w swojej twrczoci elementy muzyki folkowej, punk rocka i protest songw. Kirsty MacColl - brytyjska piosenkarka popowo-folkowa, zgina tragicznie ratujc syna przed pdzc odzi motorow meksykaskiego milionera. The Pogues - irlandzki zesp grajcy muzyk celtyck z elementami punk roc ka. Jego nazwa wywodzi si z irlandzkiego powiedzenia pg mo thin, czyli pocauj mnie w dup".

202

wiat wedug Clarksona, cz 3

No dobrze. Co prawda troch pniej ni planowaem, chciabym teraz przej do meritum tego noworocznego felieto nu: ot mona naprawd sporo dowiedzie si o danej osobie na podstawie jej preferencji zwizanych z wyborem miejsca wa kacyjnego wypoczynku. Na przestrzeni ostatnich kilku lat odwiedziem Korsyk, Is landi i Botswan. W przyszym roku wybieram si do Kanady. Z tej listy wynika, e nie jestemy w peni konwencjonaln rodzi n i e w zwizku z tym zapraszajc nas na kolacj, mielibycie cakiem ciekawych goci. Podobnie, gdy spotkacie osoby, ktre byy na Ibizie, od razu moecie przyj, e to narkomani i nimfomanki; powracajcy z Grecji to albo homoseksualici, albo kobiety, ktrych mowie uciekli z sekretark o pneumatycznym biucie. Wszyscy jedcy do Francji gosuj na Parti Konserwatyw n. Wszyscy jedcy do Woch gosuj na Parti Pracy, a kady, kto jedzi do Hiszpanii, na pewnym etapie swojego ycia, i to w niezbyt odlegej przeszoci obrabowa jaki urzd pocztowy. Jedyn osob, ktra wybraa si na wakacje do Niemiec, jest Ar thur Scargill . Tych, ktrzy lataj na wakacje samolotami dalekiego zasigu, mona podzieli na dwie grupy. Jeli lec na zachd, s prawdo podobnie pytkimi materialistami, a ich fryzury trudno uzna za cakiem normalne. Ci, ktrzy lec na wschd, na pewno oka si ciekawymi i dynamicznymi ludmi, tyle e z niezdyscy plinowanym onem. Z Dubajem pjdzie nam atwo. To wietnie, e na tamtejszej pustyni znajduje si kryty stok narciarski, e moesz by pew ny dobrej pogody i e na pustyni Ar-Rab al-Chali mona ro bi mnstwo fajnych rzeczy; nie mona tam jednak pi poza
4

Arthur Scargill - brytyjski dziaacz socjalistyczny, przywdca i dziaacz zwiz

kw zawodowych.

A moe wszyscy wybierzmy si do lorda Manilowa?

2 0 3

hotelem, w ktrym si mieszka. Tak wic bardzo mi przykro, ale kady, kto stawia szalestwa na uadach i jazd samochoda mi terenowymi po wyschnitych korytach rzek wyej ni szkla neczk schodzonego drinka, jest chyba niespena rozumu. A co z wakacjami spdzanymi w kraju? To ju troch zoona kwestia, bo Rock 5 to z pewnoci wspaniae miejsce, w szcze glnoci jeli masz 19 lat i rdem twojej yciowej energii jest koktajl testosteronu i marihuany. Rwnie pocigajce jest hrab stwo Norfolk, szczeglnie jeli prowadzisz program telewizyjny i chcesz si spotka z jego redaktorem w pobliskim barze z ostry gami. Jednak martwi si, e ludzie, ktrzy spdz wakacje w Wiel kiej Brytanii, mog okaza si mionikami caravaningu, albo, co gorsza, ekologami. Innymi sowy - mog myle, e rezygnujc z przelotu samolotem na wakacje, udaje si im ocali ycie jakie go tasmaskiego motyla. Na szczcie Napoleon i Snowball, zatrzymujc si u sir lorda feldmarszaka Gibba, zadali temu argumentowi druzgoccy cios. Wiemy, dziki caej tej historii z wypadkiem przy ldowaniu, e nie wybrali si na Floryd w ekologicznej aglwce, a z donie sie prasowych dowiedzielimy si, e do i z restauracji Big Pink wiz ich wielki, czarny SUV Cadillaca. Jego Blairowsko powtarza nam w kko, e wpyw dziaal noci czowieka na rodowisko, a w szczeglnoci na klimat, s wielkie i wci rosn. Apeluje do nas o redukcj naszych wglo wych ladw. Mamy zatem prawo by odrobin zdenerwowani, dowia dujc si, e podczas gdy wszyscy siedzimy u siebie i zjadamy
Rock - wioska w Kornwalii, ulubione przez Brytyjczykw miejsce wakacyjne go wypoczynku, popularne rwnie wrd mietanki towarzyskiej Wielkiej Brytanii (wypoczywali tu m.in. ksi Harry, Mohamed Al-Fayed, Hugh Grant, Jay Kay z Jamiroquai).

204

wiat wedug Clarksona, cz 3

energooszczdne arwki, on, by zaspokoi beegeesowe dze swojej ony, przemierza Atlantyk pozostawiajc za sob wielk, wglow smug. Dawnymi czasy liderzy Partii Pracy wykazywali si wiksz ostronoci. Harold Wilson wypoczywa na wyspach archipe lagu Scilly, Michael Foot upodoba sobie Wenecj, a John Smith wdrowa pieszo po Szkocji. I to nie dlatego, e chcia tam spo tka Sheen Easton6, lecz dlatego, e lubi gry. Oczywicie, w tamtych czasach wszystkie zwierzta byy rwne. Teraz za, dziki Napoleonowi i Snowballowi, niektre z nich s rzeczywicie rwniejsze.
Niedziela, 31 grudnia 2006 r.

Sheena Easton - szkocka piosenkarka popowa.

Plajta sprystych kiebasek

Monarchia zmodernizowaa si sama z siebie. Homoseksualizm to dzi co wrcz podanego. David Cameron nie nosi krawata. A po dzi dzie nie moglimy jednak odci si zupenie od naszej brudnej, czarno-biaej, musicalowej przeszoci, bo nie pozwalaa na to czca nas z ni ppowina, czyli sie przydro nych restauracji Little Chef. Sie Little Chef sprawiaa wraenie, jakby wci bya czci wiata powojennego cateringu, kiedy to banan by egzotyk, a nylonowe rajstopy uwaano za dekadenckie i pikantne. Serwo wana tam kawa bya brzowa po prostu dlatego, e gwny jej skadnik stanowio boto. Teraz jednak moecie si radowa, bo w zeszym tygodniu firma Little Chef dostaa si pod zarzd s dowy I zostaa wanie sprzedana. Wedug doniesie prasowych, restauracje Little Chef od wiedzao rocznie 20 milionw klientw. Tak, jasne. Wchodzili i odnosili wraenie, e przekraczaj prg portalu do podry w czasie i e zza ssiedniego stolika moe za chwil wyskoczy

zeszym tygodniu Wielka Brytania zerwaa ostatni ni czc j z latami pidziesitymi ubiegego stulecia.

206

wiat wedug Clarksona, cz 3

Tommy Trinder1. Potem nie tyle czym prdzej stamtd wycho dzili, co uciekali ile si w nogach. Do dobrze znam sie Little Chef i jej ilustrowane menu, bo kiedy musiaem si spotka z ekip filmow na jakim odludziu, te restauracje zawsze byy dogodnym, pooonym przy gwnej drodze miejscem schadzek. I za kadym razem jedyn jadaln w nich rzecz okazywa si cukier. I nawet ekipy telewizyjne, znane w caym cywilizowanym wiecie ze swoich zdolnoci do konsumpcji absolutnie wszyst kiego, z pojemnikami na mieci i gnojem wcznie, deklaruj, e granic ich moliwoci wyznacza serwowane przez Little Chef niadanie. W zeszotygodniowym numerze The Sun" pojawi si list ja kiej kobiety, ktra najwyraniej podziela ich zdanie. Zamwia omlet i zostaa poinformowana, e omlety jeszcze nie dojechay. Wynika z tego, e przyjedaj zamroone, a na miejscu si je tylko podgrzewa. I tak miaa szczcie, e nie wybraa kiebasek, bo gdyby to zrobia, wci by tam bya, zastanawiajc si, z czego, u licha, zostay zrobione? Z ugniecionej piki tenisowej, jak sdz, bo z mojego dowiadczenia wynika, e kiebaski Little Chef s je dynymi na wiecie, ktre po upuszczeniu na podog odbijaj si od niej. Mamy jeszcze tradycyjn" smaon ryb z frytkami Little Chef. Nie, nie, nie, nie, nie. Patrzysz na talerz i mylisz sobie: Jezu Chryste, czy dorsz rzeczywicie powici swoje ycie, by znale si w takim miejscu?". Potem wkadasz go do ust i na szczcie od razu nasuwa ci si myl: Nie, to nie dorsz. Nie wiem, co to jest, ale, jak Boga kocham, to co na pewno nie jest ryb!". Mj dorsz w Little Chef smakowa jak cierka do naczy.
1

Tommy Trinder (1909-1989) - brytyjski komik.

Plajta sprystych kiebasek

207

Czasami moja ona zamawiaa saatk, ktra - poniewa mia a oddawa atmosfer roku 1953 - skadaa si z kilku lici saaty i z pomidorw. Seler naciowy w wiecie Little Chef uwaano za zbyt pretensjonalny Jajka, w anomalii czasoprzestrzennej tej sieci, wystpoway wycznie jako produkt w proszku. Tak czy owak, z pewnoci si zgodzicie, e sama saata i po midory to co, czego po prostu nie mona le przyrzdzi. Ale oczywicie, e mona. W szczeglnoci jeli do saatki wybrano najstarsz dostpn saat, ktra zbyt dugo pozosta waa na socu, oraz pomidory o niezwykle gbczastej konsy stencji, ktre najlepiej spoy przed pierwsz wojn bursk". Co wyobraa sobie zarzd? Przecie musia wiedzie, e jak Wielka Brytania duga i szeroka, ludzie budz si rano, wypijaj espresso przygotowane w nierdzewnym sprzcie kuchennym, a potem wyjedaj z miast, mijajc po drodze kafejki interne towe i salony firmowe Bang & Olufsen, suchajc muzyki R'n'B z samochodowych odtwarzaczy MP3. C wic sprawio, e szefowie tej firmy uznali, i ci modni, nowoczeni ludzie XXI wieku po przejechaniu 50 kilometrw pomyl: O, zjadbym na drugie niadanie co, co jadao si w latach pidziesitych!". Mino zaledwie 15 miesicy od chwili, w ktrej Little Chef po raz ostatni zmieni waciciela. Sie zostaa wtedy kupiona przez firm o nazwie People's Restaurant Group. Jednym z inwestorw by facet, ktry bra udzia w rajdzie Gumball 3000, handlowa sprztem do surfowania i przyczyni si do stworzenia marki Cafe Rouge. Typ nowoczesnego m czyzny, jak mona sobie atwo wyobrazi. C wic zrobi z restauracjami Little Chef ich nowy waci ciel? Rzecz najgorsz z moliwych. Obniy ceny tak, by klien ci mogli cieszy si tradycyjn smaon rybocierk z frytkami, plus kubek herbaty, za jedyne 4,99 funta.

208

wiat wedug Clarksona, cz 3

Przeliczcie to sobie. Ile kosztuje personel, ogrzewanie, czynsz i podatek od nieruchomoci? Ile kosztuje herbata, woda, mleko, cukier, ziemniaki, groszek i ciasto? Teraz odliczcie mar zysku i wycigniecie wniosek, ktry zreszt sam si narzuca: Little Chef kupuje ryb za jednostk monetarn tak ma, e w og le nie istniejc. Generacji Jamiego OHvera przypominao to na pewno jedzenie kupowane na kartki. Pewn nadziej dla sieci Little Chef sta si John Major. Wszystkim znane s sowa, w ktrych byy premier kiedy si przyzna, e lubi jada w jej restauracjach. Wcale mnie to nie dzi wi, bo John zawsze lubi by zasadniczy. W swoim przemwieniu z 1993 roku, nakania nas wszyst kich do gromadzenia si kadego wieczoru przy audycjach sta cji Light Programme2 i do czesania si z przedziakiem po lewej stronie. Major by kim, dla kogo jedzenie curry byo czym nie bezpiecznym i ekscytujcym. Dzi ju wiemy, e po prostu nie poda z duchem czasu, a Little Chef musia dosta si pod zarzd sdowy. C wic po winni zrobi nowi waciciele, by rozrusza to miejsce? Kady z nas lubi smaone jedzenie z prawdziwego zdarze nia, dlaczego wic nie skorzysta z dotychczasowej oferty Little Chef, ale przygotowa j uwzgldniajc fakt, e wojna ju si skoczya? Niech wasze jajka faktycznie pochodz z kurzych za dkw, niech chleb nie zawiera krempliny i niech kiebaski, ktre serwujecie, bd robione z zabitych wi. Bdziecie te potrzebowa kogo, kto wam to wszystko przy rzdzi, a nie tylko podgrzeje. Postarajcie si o jakiego Bugara
2

BBC Light Programme - kana radiowy BBC powicony muzyce popularnej,

nadawa na falach dugich od 1945 roku. W latach pidziesitych i szedziesitych XX wieku zacz by stopniowo dostpny w pamie FM. W 1967 roku kana Light Programme zosta kanaami Radio 1 (fale rednie, modzi suchacze) i Radio 2 (fale dugie, dojrzali suchacze). W latach osiemdziesitych oba kanay uzyskay na stae swoje czstotliwoci w pamie FM.

Plajta sprystych kiebasek

209

i nie zwaajcie na koszty Ludzie przyjedaj do was samocho dami. Bdzie ich sta. Chodzi po prostu o to, by podr do Nottingham nie staa si podr w przeszo.
Niedziela, 7 stycznia 2007 r.

Narciarz do gry nogami - to wanie chcemy oglda wTV

wikszy ten i tak nabrzmiay ju problem, wysterylizowano najmieszniejszy program, jaki pokazywaa kiedykolwiek bry tyjska telewizja - Narciarsk niedziele. Bardzo lubi jazd na nartach. A tym, co lubi w niej naj bardziej, jest rozsi si w fotelu i oglda, jak inni robi to za mnie. Narciarska niedziela bya punktem kulminacyjnym mojego telewizyjnego tygodnia. Dawnymi czasy w loy komentatorw zasiada David Yine1 i rozwodzi si nad talentem sportowym jakiego ogorzaego modzieca z Norwegii. Pozostawao tylko zachwyca si, z jak atwoci jed nar ciarze i jak ich ciasne kostiumy obnaaj skurcz kadego minia oraz - jak twierdzi moja ona - fakt, czy s obrzezani, czy nie. Bdmy jednak szczerzy, wszyscy tak naprawd czekalimy na wywrotki. Sodki Jezu... Wywrotki... To najlepszy z wypadkw, jaki
1

o zakoczeniu emisji Pastora na obcasach, krajowa komedia kontynuuje swj spiralny spadek; w dodatku teraz, by po

David Yine (1935-2009) - znany brytyjski komentator sportowy

Narciarz do gry nogami - to wanie chcemy oglda wTV

211

moe przydarzy si czowiekowi, nie powodujc jego eksplozji. Wywrotki mona byo oglda godzinami, podziwiajc jak spl tane z si woli ciao, odbijajc si od nierwnoci, sunie w d po stoku a do momentu, w ktrym rozbija si o tum, w technikolorowej feerii radoci, Gore-Texu i niegu. Jeszcze lepsze byo to, e po tym jak personel paramedyczny pozbiera ju wszystkie koczyny i spuka z nartostrady wik szo pozostawionej na niej krwi, moge zobaczy to jeszcze raz, tyle e w zwolnionym, perwersyjnie szczegowym tempie. W dodatku temu wszystkiemu towarzyszy cakowicie pozba wiony humoru komentarz Davida Vine'a, co w pewien sposb podkrelao jeszcze komizm sytuacji. Z tego samego powodu ogldamy wybory Konia Roku. Nie dlatego, e chcemy zobaczy, jak ko o nazwie Sanyo Musie Centr zalicza rund bez punktw karnych; przeciwnie, liczy my, e wpadnie na przeszkod i przerzuci nad ni Harveya Smi tha 2 , przy akompaniamencie rozsadzajcego bbenki trzasku drewna i koci. Bernie Ecclestone myli pewnie, e ogldamy wycigi For muy 1, bo chcemy oglda Michaela Schumachera, ktry w icie mistrzowski sposb kontroluje swj rozpdzony bolid. Wcale nie. Jeli Ecclestonowi zaley na przywrceniu naprawd wy sokiej ogldalnoci, musi postara si o to, by podczas kadego wycigu rozbija si jaki brazylijski playboy z ulizan fryzur. Jednak najlepsze pod tym wzgldem jest wanie narciar stwo - zawodnicy poruszaj si z zawrotnymi prdkociami, a przed siami natury chroni ich kombinezon niewiele trwalszy od wielkiego Durexa. Wida byo nawet, jak urywaj si im rce. P godziny Narciarskiej niedzieli zapewniao wicej niepoha mowanego miechu, ni milion wrzeszczcych niemowlakw
Harvey Smith - brytyjski dokej, byy mistrz w skokach przez przeszkody
3

Bernard Ecclestone - szef Formuy 1.

212

wiat wedug Clarksona, cz 3

w nadmuchiwanych basenach w programie miechu warte. Dzi jednak Narciarsk niedziel prowadz dwaj tustowosi kolesie, ktrzy, jak podejrzewam, mog by snowboardzistami. Snowboard, na tyle, na ile potrafi go oceni, jest sportem, w ktrym zakadasz ubrania z kolekcji Obszerna Pani" Dawn French4, a potem do oporu faszerujesz si marihuan. Zwyciz c zostaje ten, kto najduej utrzyma jakikolwiek kontakt z rze czywistoci. To nie jest dobra telewizja. Podczas zeszotygodniowego wydania Narciarskiej niedzie li zostalimy uraczeni budujcym spektaklem, w ktrym jaki amerykaski modzieniec, zanim ruszy z miejsca, spdzi wieki wkadajc do uszu suchawki od iPoda i wybierajc odpowiedni ciek. Zrobi mi jednak wielk przyjemno, bo praktycznie od razu si wywrci. Najdziwniejsze byo to, e komentatorzy najwyraniej nie zdawali sobie sprawy, e dyscyplina sportu, w ktrej korzysta si z iPodw, tak naprawd nie zapewnia adnych emocji. Zamiast zatem stwierdzi, e w zawodnik to po prostu kretyn, poczyli si z jednym z prezenterw, ktry mwi co do nas, zjedajc tyem na nartach przez las. Nie mog wam napisa, o co mu chodzio, poniewa jak kady z widzw tego programu, klczaem i modliem si do Boga, by wpad tyem w drzewo. Bardziej ni na yciu w zdrowiu i po mylnoci zaleao mi na tym, bym mg zobaczy jak koczy transmisj ze zaman jod wystajc mu z tyka. Na tym polega istota jazdy na nartach. Nie wyjedamy w Alpy tylko dlatego, e lubimy grskie widoki, albo e chcemy doskonali nasz technik skrcania. Jedzimy, bo wiemy, e jest tam lisko i e mamy spore szanse zobaczy czyj wywrotk. Jak sdzicie, dlaczego serwis YouTube jest tak popularny? Z powodu prezentowanej tam ironii? A moe dziki subtelnemu
4

Dawn French - brytyjska puszysta" aktorka komediowa.

Narciarz do gry nogami - to wanie chcemy oglda wTV

2 1 3

uciekaniu si do hiperboli w sytuacjach, ktre podnosz na du chu, ale zarazem przebija z nich tragizm? Nie. Chodzi tu o nie wybredny humor: o miliony miliardw klipw z ludmi, ktrzy spadaj ze swoich rowerw i drugie tyle z ludmi, ktrzy staj w pomieniach. Oba seriale komediowe Biuro i Alan Partridge powstay na podstawie genialnego scenariusza. Mj szacunek dla Gervaisa i Coogana jest w zwizku z tym bezgraniczny. Ale czy miali cie si ogldajc Dave'a Brenta5? Wtpi. A na pewno nie w tym stopniu, co ogldajc, jak kto wychodzi na frajera w teleturnie ju Grasz czy nie grasz, albo jak kto wywija ora na bruku w cen trum miasta i lduje na ziemi, rozpaszczajc sobie fizjonomi. Wanie o tym zapomnia zesp Narciarskiej niedzieli. Poka zali, jak obszerne powinny by nasze narciarskie spodnie i jak wzgldem rkawa kurtki maj ukada si rkawice. A ja przez cay czas mylaem: Na lito bosk! Pokacie mi wreszcie ja kiego wywracajcego si Norwega!". Zamiast tego serwuj nam cay blok powicony snowboardingowi, a to nie to samo. Nie ma nic nadzwyczajnego w chwiej nych ruchach jakiego napanego Fina, bo przecie tak zacho wuj si ludzie, ktrzy wypalili skrta z marihuan. Moja ona nie lubi z kolei ich obszernych strojw, bo, jak twierdzi, nie wi da spod nich ich interesw. Ca istot Narciarskiej niedzieli jest zaprezentowanie grotes kowej sztuki jedenia na nartach w jaki w miar sensowny sposb. To poczenie rozsdku z czystym szalestwem, ktre faktycznie dziaa. Kto, kto si wywraca - genialne! Kto, kto si wywraca, a potem udaje, e tak naprawd to wanie o to mu chodzio - absolutny szczyt komizmu!
Niedziela, 14 stycznia 2007 r. Dave Brent - grany przez Ricky'ego Geryaisa bohater serialu Biuro.

Nie ma blu, nie ma wynikw (nie ma sensu)

pozoru czowiek jako istota ywa jest projektem penym wad. Oczywicie, nasze mzgi s wspaniae, a nasze prze

ciwstawne kciuki pozwalaj nam uywa kluczy. Taki na przy Jest jednak co nie tak z naszym odkiem. Niezalenie od

kad so nie moe. tego, jak wieloma kuflami odywczego piwa bymy go nie na penili, zawsze bdzie potrzebowa jeszcze jednego pieczonego ziemniaka. A potem, zamiast wydali z organizmu wszelki nad miarowy tuszcz, odek dostarcza go do naszych serc i y, co dla wszystkich z nas koczy si mierci. Naturalnie e moemy skorzysta z siy woli i przezwyciy jego dania, ale to sprawia, e stajemy si nudni, a nasze y cie - pozbawione sensu. Wystarczy tylko rzuci okiem na liczb kobiet w dziale ogosze samotnych serc", ktre nie pij i nie pal, by przekona si, e mam racj. Gdyby to robiy, miayby ma. To takie proste. Jeli chodzi o kwestie utrzymywania formy, zanadto si tym nie przejmuj. Sporo jem, a potem przesiaduj w fotelu. Do bre strony tego s takie, e mam szczliw rodzin i wielu

Nie ma blu, nie ma wynikw (nie ma sensu)

215

znajomych. Wad jest to, e gdy id do lodwki po kolejne udko kurczaka, chwiej si na nogach i chrapliwie oddycham. Niestety, niedugo si to skoczy, bo w kwietniu wyruszam na wypraw. Nie mog wam zdradzi dokd, bo to tajemnica, ale mog wam powiedzie, e bdzie to ekspedycja pena niebezpie czestw - bd mg na przykad zosta poarty. W dodatku, jeli sprawy przybior zy obrt, bd musia pokona pieszo wiele mil w niewyobraalnie trudnym terenie. W zwizku z tym wyjazdem w zeszym tygodniu wysano mnie na obz szkoleniowy. Instruktor, byy onierz brytyjskiej piechoty morskiej, nie mg si nadziwi, jak potworny koktajl smalcu i lamazarnoci skrywa moje ciao. Diagnoza bya prosta. Dopki nie zrobi czego radykalnego z moj szeroko poj t sprawnoci fizyczn, nie pojad. Kupiem wic przyrzd do treningu wiolarskiego. Strasznie duo kosztowa i zajmuje wicej miejsca ni may van. Jest wzorowany, jak mniemam, na czym rodem z piwnic KGB: przywizujesz stopy do dwch pedaw, a potem poru szasz si w ty i w przd, a do chwili, w ktrej twoje ramiona zaczynaj krzycze tak gono, e faktycznie je syszysz. Zgodnie z cyfrowym odczytem - zasilanym moim wysikiem, chciabym to zaznaczy - przebyem 32 metry. Stanowio to o wiele mniej ni wstpnie zaoone przeze mnie 4 kilometry, zacisnem wic zby i kontynuowaem trening. W kocu, po kilku godzinach, wyprodukowaem wystarcza jc ilo elektrycznoci, by zasili Glasgow i osignem swj cel. Sprbowaem wic si wydosta. Nie poszo mi za dobrze. Mj wspaniay mzg by tak dostrojony do tego, co koordyno wa przed chwil, e straci kontrol nad nogami. Poczuem, e krci mi si w gowie i zbiera na wymioty Moe si rozczulam,

216

wiat wedug Clarksona, cz 3

ale zaczo mi si rwnie wydawa, e mrowi mnie w lewej rce i boli w klatce piersiowej. Czciowo problem wzi si std, e aby wyruszy na eks pedycj, mogem mie co najwyej 3 kilogramy nadwagi. To za oznaczao, e powinienem schudn ponad 6 kilo, w zwizku z czym yem na diecie zoonej z marchwi i coca-coli zero", co najnormalniej w wiecie nie zapewniao wystarczajcej iloci kalorii, by koysa si w przd i w ty przez p dnia w mojej oranerii. Tak naprawd to oraneria" nie jest w tym przypadku wa ciwym sowem. Podczas wicze wydzieliem tyle potu, e po mieszczenie zmienio si praktycznie w basen. W tym miejscu powinienem wyjani jedn rzecz, a miano wicie to, e zawsze z wielkim entuzjazmem podchodz do no wych projektw, ale tylko przez bardzo krtki czas. Jeli mam faktycznie sta si sprawny i szczupy, musz zrobi to szybko, zanim przestanie mnie to interesowa. Tak wic jak tylko powr cio mi czucie w nogach, wybraem si na spacer. I od tej chwili czas zacz mi si wydawa mtn mieszank jazdy na rowerze, pieszych wdrwek i wiosowania; odkryem, e do pobliskie go miasta mam pod grk i e droga powrotna te biegnie pod grk. Wszystko to sprawio, e staem si nudny, otpiay, a ponie wa w moim organizmie w nocy nie byo piwa ani wina, cierpia em na jeszcze wiksz bezsenno. W dodatku przez cay czas odnosiem wraenie, e to, co robi, jest z biologicznego punktu widzenia niezdrowe. Bl jest pomylany tak, by informowa ciao, e co jest nie tak i e musisz szybko co zrobi, by znikn. Po co wic sadowi si w przyrzdzie do wiosowania i prbowa walczy z czym, co sam Bg w celach ostrzegawczych zainstalowa w naszym cie le? To tak, jakby nie zwolni, mimo e tablica nad autostrad informuje o mgle.

Nie ma blu, nie ma wynikw (nie ma sensu)

2 1 7

Dzi zatem mj wspaniay mzg kwestionuje ca filozofi re imu wicze fizycznych. Jeeli Bg chcia, by na naszych brzu chach rysowa si wspaniay szeciopak, to dlaczego da nam szeciopak piwa? Dawnymi czasy ludzie musieli sporo si nabiega, by upolo wa jelenia, dlatego mieli boysbandowe torsy i zdrowe zby. Od tamtych czasw zdylimy wyewoluowa i pracujemy dzi w samochodzie. Nasze wysiki, by wyglda jak XII-wieczny Afrykanin, s tak gupie, jak wysiki foki, ktra chciaaby, by odrosy jej nogi. Naprawd. Ewolucja ma to do siebie, e kady krok wzdu wyznaczonej przez ni drogi ma swj sens. Krowy wyksztaciy wymiona, by mona je byo podczy do mechanicznych dojarek. Z kolei ludzie wyksztacili piloty zdalnego sterowania, by mogli spdza wicej czasu nie ruszajc si z miejsca. Fanatycy sprawnoci fizycznej powinni wzi przykad z na tury Nikt nie patrzy na wod sugerujc, e byoby zdrowiej, gdy by spdzaa 20 minut dziennie prbujc pyn w gr rzeki; nikomu te nie przychodzi do gowy, e lew mgby schwyta wicej antylop gnu, gdyby kadego dnia powica mniej czasu na leniuchowanie. A zatem nasze odki skonstruowane s tak, by domaga si jedzenia i z jakiego powodu dostarcza go do naszych ttnic. Nie wiem co prawda z jakiego, ale myl, e wie si to z global nym ociepleniem. Bo wszystko inne si z nim wie.
Niedziela, 21 stycznia 2007 r.

Koniec jest bliski, obejrzyjcie go na YouTube

dnosz koszmarne wraenie, e jedynym moliwym spo sobem uporania si z muzumaskim ekstremizmem -

a pogld ten formuuj spogldajc na nasz histori z perspek tywy ostatnich 30 lat - jest masowa deportacja i nowa zimna woj na midzy Rzymem a Mekk. Jestem take peen obaw, e jeli nie przestaniemy si zastana

wia na sposobami zapobiegania globalnemu ociepleniu i nie za czniemy zajmowa si problemami, jakie z niego wynikn, gdy w kocu stanie si faktem, nasze dzieci dokonaj swojego ycia w przeludnionym i przegrzanym piekle na ziemi. W piekle, w ktrym nie bd mogy nawet dosta zimnego napoju, bo wszystkich sprzedawcw ze sklepikw na rogu ode sano na stae do Pakistanu. Oczywicie, jeli Ameryka do tego czasu nie splajtuje... a splajtuje na pewno. To matematyczny pewnik, chyba e George W Bush ogosi, i to jeszcze dzi, zwikszenie podatkw, zarw no od osb fizycznych, jak i prawnych, do poziomu 69 procent, albo ograniczy do zera wydatki publiczne. I to nie na miesic czy dwa. Na zawsze.

Koniec jest bliski, obejrzyjcie go na YouTube

219

Poniewa jednak nie wyglda na to, by George Bush przedsi wzi ktry z tych krokw, nastpi krach najwikszej gospodar ki na wiecie, co w konsekwencji oznacza, e nie bdziemy mogli liczy na pomoc Wuja Sama, gdy mua z ssiedztwa bdzie bi twoj crk kijem za to, e nie chodzi do szkoy w obrusie. A nie chce w nim chodzi, bo na zewntrz jest 47C, wci robi si cie plej, a Jonathon Porritt nie pozwala uywa klimatyzacji. Najdziwniejsze jest jednak to, e moje najwiksze obawy zwizane z przyszoci naszej planety i dobrem naszych dzieci budzi YouTube. Obecnie znajduj si tam gwnie filmy pokazujce modych mczyzn, ktrzy wywracaj si na rowerach albo staj w po mieniach. Ale oprcz tego, po zalogowaniu, mona tam obej rze przyszo tygodniowy odcinek serialu 24 godziny. Producenci 24 godzin zadali sobie trud nakrcenia serialu, za pacili aktorom, zadbali, eby wszystkie telefony dzwoniy bip bip i-ooo", a potem odkryli, e adna stacja telewizyjna na wie cie nie jest w najmniejszym nawet stopniu zainteresowana jego emisj, bo kady obejrza go ju w sieci. Naturalnie firma produkujca 24 godziny - wydaje mi si, e powinienem tu zaznaczy, e jest ni Fox, ktry z kolei jest cz ci News Corporation, macierzystej spki wydajcej niniejsz gazet - wszcza postpowanie przeciw YouTube. wietnie - mylicie pewnie. Serwis YouTube zostanie zmuszo ny do respektowania praw autorskich z nieco wiksz staranno ci i to by byo na tyle. Ot nie. To dlatego, e internet jest jak rt - gdy zamieszczanie chronionych prawem autorskim nagra na YouTube stanie si niemoliwe, jaki komputerowy maniak w Bangladeszu, ponoszc wydatek 35 pensw, uruchomi nowy portal, w ktrym bdzie mona udostpnia swoje filmy Dzisiejszego ranka na YouTube znalazem 921 filmw z Jeremym Clarksonem, za ktre nie dostaem ani pensa. Oczywicie,

220

wiat wedug Clarksona, cz 3

mgbym pozwa t firm do sdu, szczeglnie teraz, gdy YouTube jest wasnoci Google'a, ale wtedy te 921 klipw po jawioby si na nowym portalu w Bangladeszu. A jaki ma sens procesowanie si z kim, kogo jedynymi rodkami trwaymi s laptop i przepaska na biodra? Zgadzam si, e gdyby Jonathon Porritt napisa ksik, byo by niez frajd kupi jej pierwszy egzemplarz i udostpni go w internecie - dostaby wtedy czek z honorarium wynoszcym 50 pensw. Nie jest to jednak a takie zabawne, jeli to ty jeste Jonathonem Porrittem. Obecnie wszyscy maj obsesj na punkcie internetu. Wszyst kie wielkie przedsibiorstwa medialne na wiecie inwestuj mi liony w swoje strony internetowe, a adne z nich, z tego co wiem, nie ma jak na razie najbledszego nawet pojcia, jak bd na nich zarabia. Sztandarowym przykadem jest tu iTunes. Strona sama z sie bie nie przynosi zysku. Apple najprawdopodobniej nie zarabia nawet pensa na muzyce, ktr cigasz na swj komputer. Jeli jednak chcesz wgra j na urzdzenie przenone, musisz kupi iPoda, a na iPodach Apple zbija ju sporo kasy. To naprawd genialny pomys, tyle e niedawno norweski rzecznik praw obywatelskich postanowi, e Apple musi swoj przynoszc straty fonotek udostpni kademu, niezalenie od marki posiadanego sprztu. Francja i Niemcy zastanawiaj si, czy te nie pj t drog. Tak wic jeli cay wiat zrobi to samo, bdzie po Apple'u. W dodatku wszystko to nie jest warte zachodu, bo w cyber przestrzeni istniej niezliczone strony, z ktrych mona ciga muzyk za darmo i wgrywa j na odtwarzacz, jaki wam tylko przyjdzie do gowy. Nic wic dziwnego, e w zeszym tygodniu splajtowaa Mu sie Zon, sie sklepw muzycznych z central w Manchesterze.

Koniec jest bliski, obejrzyjcie go na YouTube

221

Kt chciaby dzi kupowa pyt kompaktow, jeli od posia dania jej za darmo dziel go dwa-trzy kliknicia? To przecie tak idiotyczne, jak oszczdza na motocykl BMW, mieszkajc w Branscombe1. Zagroony jest nie tylko wiat mediw. Po co i do lekarza, skoro mamy infolini i serwis internetowy NHS Direct? Po co uprawia seks, kiedy zawsze znajdzie si jaka panienka z o twy, ktra z przyjemnoci cignie dla nas majtki? Po co ku powa encyklopedi, jeli istnieje Wikipedia (mniejsza ju o to, e wszystkie znajdujce si w niej informacje s bdne)? Po co chodzi do Tesco, kiedy zakupy mona robi w sieci? Porednicy w handlu nieruchomociami. Firmy deweloperskie. Zmotoryzo wani kurierzy. Ju po nich. Jedynymi ludmi, ktrzy z powodu internetu nie strac pracy, bd ci, ktrzy oprniaj szamba. Ciekawe, dlaczego nikt tego jeszcze nie spostrzeg... Cho pewnego dnia rwnie i oni pozostan bez pracy Cay wiat przebudzi si ze snu i zda sobie spraw, e jest bezrobotny; e wszyscy zostalimy zlikwidowani przez maszyny. Tylko pro sz, nie prbujcie si ze mn spiera, e czowiek zawsze odniesie zwycistwo nad maszyn, bo bdzie j mg wyczy. Na tym wanie polega problem z internetem. Jego wyczy si nie da.
Niedziela, 28 stycznia 2007 r.

Branscombe - maa, liczca okoo 500 mieszkacw wioska, leca na pou

dniowo-wschodnim wybrzeu Anglii. W dniu 19 stycznia 2007 roku w pobliskiej zatoce Lyme zosta osadzony uszkodzony przez huragan Kyrill kontenerowiec MSC Napoli". Zawarto kontenerw wyrzuconych na brzeg pada upem okolicznej ludnoci. Wrd zrabowanych rzeczy znalazo si kilka motocykli BMW R1200RT o wartoci ok. 15 tys. funtw za sztuk.

Robbie i ja wiemy to i owo o rnych tabletkach

mnie problemu. Jeli przed wyjciem na ga Brit Awards chcesz nafaszerowa swj nos ton koki, to nie mam nic przeciwko temu. Pod warunkiem, e nie bd zmuszony obok ciebie sie dzie. Rzeczywicie, w zeszym tygodniu przeczytaem, e Rob bie Williams zarejestrowa si w centrum opieki zdrowotnej, bo kadego dnia funduje sobie gar tabletek ecstasy, 36 filianek espresso, 60 papierosw, 20 Red Bulli i myl, e pewnie jeszcze jakie mae bzykanko. Jeli zamienimy tabletki ecstasy na Nurofen, otrzymamy z kolei moj diet. Ale ja czuj si dobrze. Dobrze, syszycie?! Tylko od czasu do czasu miewam chwilowe omdlenia. Musz si w tym miejscu przyzna, e nie znosz jakichkol wiek lekw, ktre wpywaj na moj zdolno racjonalnego my lenia. Zdarza si, e na przyjciach w ogrodzie ludzie chowaj si za drzewami i twierdz, wydzierajc si wniebogosy, e jest z nimi Jezus i e chce ich pore. A ty mylisz sobie: I to ma

a samym pocztku pragn stwierdzi, e w wikszoci przypadkw ludzie, ktrzy bior prochy, nie stanowi dla

Robbie i ja wiemy to i owo o rnych tabletkach

223

by dobra zabawa?". Tylko po co wszede do lodwki i dlaczego posypujesz mroonym groszkiem biszkopt z owocami? Kiedy widziaem, jak grupa osb, ktre zjady jakie halu cynogenne grzybki, ley na pododze i histerycznie mieje si z tubki z past do zbw. A pasta do zbw, z tego, co mi wia domo, ma te same wasnoci rozmieszajce, co Russel Brand1. A zatem grzybki halucynogenne nie sprawiaj, e stajesz si mdrzejszy, napalony bd nakrcony, co akurat byoby wietne. Grzybki sprawiaj, e stajesz si psycholem, a to wietne wcale ju nie jest. Nie lubi nawet pi alkoholu w iloci, ktra powoduje, e nie zalenie od moich stara, by nada moim mylom posta spj nej wypowiedzi, z moich ust pynie jaki nieskadny bekot. Kiedy w Houston w stanie Teksas wrciem do naprawd wielkiego hotelu i nie mogem sobie przypomnie ani numeru mojego pokoju, ani jak si nazywam. Spdziem wic ca noc prbujc otworzy moim kluczem wszystkie drzwi po kolei, co okazao si zadaniem nad wyraz trudnym, bo kade z nich mia y wedug mnie po 16-17 zamkw. mieszne? Nie, nie sdz, no chyba e w zestawieniu z byciem poartym przez rekina. A jednak najgorszym prochem, i to bezapelacyjnie, jest popu larna tabletka nasenna. Zayem j kiedy podczas lotu z Pekinu do Parya i tak odcio mnie to od wszelkich przejaww zjawi ska zwanego rzeczywistoci, e do dzi w mojej pamici nie ma ladu po awaryjnym midzyldowaniu w Szardy. Wyczy si tak, e mona przespa katastrof samolotu - to przecie cho lernie przeraajce. Tak wic gdy w zeszym tygodniu, podczas lotu powrotnego z Republiki Poudniowej Afryki, zaoferowano mi kilka tabletek
Russel Brand - brytyjski komik, prezenter i felietonista. Prowadzc ceremoni wrczania nagrd The Brit Awards w 2007 roku wywoa may skandal, komentujc pocztek kuracji odwykowej uzalenionego od lekarstw Robbiego Williamsa.

224

wiat wedug Clarksona, cz 3

nasennych, umiechnem si i powiedziaem nie. Pracowniczka paramedyczna bya jednak bardzo adna i bardzo przekonujca wyjania mi, e to jedynie antyhistaminy, a nie tabletki nasenne z prawdziwego zdarzenia. Ustpiem i jak tylko samolot wystar towa, wrzuciem je do ust. Pierwszy zwiastun, e co jest nie w porzdku, pojawi si po 20 minutach ogldaniu filmu Martina Scorsese. Nic nie czyo si w nim w spjn cao. Mark Wahlberg sta si Leonardem di Caprio, ktry z kolei swoim wygldem przypomina Matta Damona. Nie wiedziaem, o co w tym wszystkim chodzi. I nie za bardzo mnie to obchodzio. A potem zapadem w tak gboki sen, e w majestacie prawa lekarze mogli usun mi ledzion na przeszczep. Pamitam tylko, e wyldowalimy na Heathrow i e podszed do mnie Richard Hammond - a moe Matt Damon? - ktry, szar pic mnie za rami, zwrci mi uwag, e musz ju wysiada: - To nie Circle Lin - powiedzia. - Nie moesz tu spa, a znw dojedziesz do swojego przystanku. Jak przez mg przypominam sobie, e zabraem z tamoci gu moj torb - przynajmniej wydawao mi si, e jest moja a potem wracaem do Londynu samochodem przy akompania mencie niezliczonych klaksonw i przeklestw. Pamitam, cho niewyranie, jak kadem si do ka z myl: Zdrzemn si godzink przed pjciem do pracy". Gdy si obudziem, byo ju pi godzin pniej i wci nie byem pewny, jak dziaa wiat. Przez jakie 20 minut wpatrywa em si w ekspres do kawy, a do chwili, gdy niesamowity po ziom zoonoci tego urzdzenia zupenie mnie rozklei. Wy braem si wic do pracy, narobiem tam baaganu i wrciem do domu, by jeszcze troch sobie pospa. Chciabym mc napisa, e nazajutrz poczuem si w kocu wypoczty, ale w rzeczywistoci byo jeszcze gorzej. Chciaem

Robbie i ja wiemy to i owo o rnych tabletkach

225

poczu si dobrze, ale nie mogem strzsn z siebie cikiego, wilgotnego koca, ktrym kto nakry mi gow. Ani zdechego konia, ktrego kto przybi mi do plecw. Wiecie, do czego zmierzam? Zayem przecie tylko kilka antyhistaminowych tabletek. A w Wielkiej Brytanii co roku wypisuje si 16 milionw recept na rodki nasenne o penym dziaaniu. Z ktrych tylko cz trafia do Robbiego Williamsa. Badania wykazuj, e okoo 1,75 miliona osb yje w stanie odpowiadajcym poowie przeprawy przez Styks. To wyjania, dlaczego kadego dnia spotykam a tylu nudzia rzy. W zasadzie nikt na temazepamie nie spenia w wystarczaj cym stopniu kryteriw zawartych przez naukowcw w definicji ycia. W zwizku z tym chciabym, by pojawiy si regulacje prawne, zmuszajce kad osob, ktrej lekarz przepisuje rodki nasen ne, do oddania prawa jazdy. I dzieci, jeli ju o tym mowa. Moecie do mnie pisa, e w nocy macie olbrzymie problemy z zapadniciem w sen, ale nie wzbudzicie we mnie wspczucia. Ja te co noc le w ku, w oparach oleju z wiesioka i z brzu chem penym saaty, licz barany i te nie mog zasn. Wiem jednak, e bdzie lepiej, jeli nazajutrz bd funkcjono wa z na wp przymknitymi powiekami, ni z czasem reakcji, z dowcipem i z umiejtnociami konwersacji charakteryzujcy mi gaz.
Niedziela, 18 lutego 2007 r.

Kap... kap... kap... Dr ska krople rewolucji...

eszotygodniowe doniesienia, dotyczce zakazu reklam oli

wy z oliwek, pasty Marmite i owsianki w przerwach progra

mw dla dzieci, potwierdzaj co, czego spodziewaem si ju od kilku miesicy. W Wielkiej Brytanii dokonuje si rewolucja i jakim dziwnym trafem nikt tego nie zauway. Gdy francuski i rosyjski proletariat powsta przeciwko red

niej i wyszej klasie, byo z tego powodu sporo szumu, a w ruch poszy widy. Tu za rewolucjonici stosuj polityk dziaania ukradkiem i w stylu kropla dry ska", polegajc na nigdy niekoczcym si procesie legislacji. Zaczo si od pozwolenia pieszym turystom na zadeptywa nie waszych klombw, a potem - jakeby inaczej - przyszed czas na polowania. Dobrze wiemy, e zielonym" los ciemio nych liskw nie moe chyba by ju bardziej obojtny; niena widz za to pasjami nadzianych mieszkacw prowincji, ktrzy cwauj na swoich koniach, woajc wyczha!". Nastpnym obiektem ataku stay si samochody z napdem na cztery koa. -Tu chodzi o rodowisko - umiechali si z trosk zieloni".

Kap... kap... kap... Dr ska krople rewolucji...

227

Nic podobnego! Bo gdyby faktycznie tak byo, wszyscy zna leliby si na pnocy kraju, gdzie pobieraliby podatki od wa cicieli zdezelowanych Fordw Orionw i nakaniali otyych z komunalnych domw mieszkalnych, by wyszli w kocu z fryt kami i ocieplili wreszcie swoje cholerne poddasza. Ale skd. Woleli zaj si traktorami z Chelsea", bo te wozy symbolizuj sukces klasy redniej. Musicie wiedzie, e dawni zwizkowcy i dziaacze antynuklearni wcale nie zeszli ze sceny Przeistoczyli si po prostu w ekopsycholi, bo zdali sobie spraw, e globalne ocieplenie to bro lepsza od strajkw i od uprawia nia w Berkshire lesbioniki w hodzie Matce Rosji. Tylko pomylcie. Wciskaj wam, ebycie nie lecieli tego lata do Toskanii i nienawistnym spojrzeniem obrzucaj uczestnikw lotw linii Ryanair do Gaskonii. Kentucky Fried Chicken roz poczyna wanie kampani, w ktrej reklamuje zestaw na kola cj z jednorazowymi talerzami i nie ulegajcym biodegradacji kompletem sztucw, eby nie musia rusza swego tyka z sofy i my naczy. Czy w zwizku z tym syszymy ze strony aktywi stw choby pomruk niezadowolenia? Moecie nastawia uszy i bacznie si wsuchiwa, ale odpowied brzmi: nie. Otrzymujemy za to list Ofcomu 1 z niezdrowymi jego zda niem produktami spoywczymi, ktrych nie powinny je dzie ci. Co si na niej znajduje? Smaone kawaki kurczaka? Zwyky biay chleb? Frytki z piekarnika? Napoje dietetyczne? Nie ma te na niej gotowych potraw do podgrzania w piekarniku - wszyst ko to jest najwyraniej w porzdku. A pasta Marmite, owsianka, rodzynki, ser i mid manuka? Obawiam si, e nie. Przecie to wanie jedz dzieci klasy red niej, wic na pewno jest szkodliwe i obecnie nie moe ju by reklamowane w popoudniowym pamie telewizyjnym.
Office of Communications (Ofcom) - instytucja pastwowa w Wielkiej Bryta nii, ktrej zadaniem jest nadzorowanie rynku mediw i telekomunikacji.
1

2 2 8

wiat wedug Clarksona, cz 3

W tym samym czasie John Prescott nalega, by zielone wiato planistw otrzymyway tylko te projekty deweloperskie, ktre bd psuy widok jakiemu cholernemu torysowi". Jest jeszcze gorzej. Ken Livingstone nie rozszerzy strefy po boru opaty za jazd po Londynie do Tower Hamlets czy Newham. Nie. Posun si a do Kensington i Chelsea. A w zeszym tygodniu dowiedzielimy si o planach przeksztacenia placu Sloane Suare, epicentrum zakupw i towarzyskich spotka klasy redniej, w pozbawione drzew skrzyowanie. Sprawdziem i o dziwo nie planuje si budowy nowej drogi przecinajcej pomnik Harolda Wilsona na pnocnym odpo wiedniku Sloane Suare - Placu w. Jerzego w Huddersfield. Istniej jednak zaawansowane plany, zmierzajce do udostp nienia Janet Street-Porter2 i innym mionikom Gore-Texu sze rokiego na 10 metrw korytarza, cigncego si przez 4000 kilo metrw wzdu linii brzegowej Wielkiej Brytanii. Sucham? e niby pracowae ciko przez cae ycie i odoye wystarcza jco duo, by kupi sobie mae, zaciszne poletko na wybrzeu? No c, w takim razie bardzo mi przykro, ale Naturalna Anglia, banda o zowieszczo brzmicej nazwie, doradzia organizacji DEFRA , ktrej akronim kojarzy si z jakim wynalazkiem na zistw, e w takim wypadku twj ogrd powinien zosta skon fiskowany i e powinny zaistnie przesanki przemawiajce przeciwko wypaceniu stronie jakiegokolwiek odszkodowania". Widzicie ju, co mam na myli? Kada z tych regulacji z osob na to nic takiego. Ale gdy zebra je wszystkie razem, stanie si jasne, e tradycyjna Wielka Brytania jest obecnie obiektem
2

Janet Street-Porter - brytyjska dziennikarka i prezenterka, jest rwnie zapa

lon turystk piesz i by prezes Stowarzyszenia Turystyki Wdrownej (Ramblers Association).


3

Department for Environment, Food and Rural Affairs (DEFRA) - Wydzia

rodowiska, ywnoci i Spraw Wiejskich, jednostka rzdowa odpowiedzialna za ochron rodowiska, standardy ywieniowe i gospodark roln.

Kap... kap... kap... Dr ska krople rewolucji...

229

wciekego ataku. Dzi jest to owsianka i ogrdek na tyach domu Jonathana Rossa4, jutro - krlowa; wywieziona do Szko cji i w trybie doranym rozstrzelana. Wspomnicie jeszcze me sowa. Zao si, e zgodzi si z nimi dyrektor generalny Barclays. W zeszym tygodniu ogosi, e kierowany przez niego bank osign rekordowe zyski i musia czu si z tego powodu bar dzo szczliwy. By, a do momentu, w ktrym zosta wezwany do telewizji, gdzie przedstawiono go jako symbol wszystkiego, co w kapitalizmie wzbudza sprzeciw; jako kogo, kto rozbija si w weekendy po prowincji i depcze po szczenitach. Poczuem si podobnie w czwartek, bo z powodw, o ktrych nie chce mi si tutaj pisa, jedziem po Londynie Rolls-Roycem i nikt nigdy nie pozwoli mi si wczy do ruchu z adnej drogi podrzdnej. Skd si to bierze? Simon Cowell, bardzo bogaty facet, rocz nie oddaje fiskusowi wicej, ni zarabiaj wszystkie fotoradary razem wzite. Jeli zsumowalibymy wpywy podatkowe od wszystkich wacicieli Rollsw, zao si, e otrzymalibymy kwot wystarczajc do opacenia systemu kontroli ruchu lotni czego nad ca Wielk Brytani. I to jeszcze zanim przejdziemy do dziaalnoci charytatywnej bogatych. W zeszym roku grupa menederw funduszy hedgingowych w cigu jednego wieczoru zebraa 18 milionw fun tw na pomoc rumuskim sierotom. Podczas jednego przyjcia przyjaciele lady Bamford wyoyli trzy miliony funtw na Sto warzyszenie na rzecz Przeciwdziaania Przemocy Wobec Dzie ci. A w czwartek jadem obiad z facetem, ktry - na tyle, na ile zdyem si zorientowa - w pojedynk opiekuje si kadym pokrzywdzonym przez los dzieckiem w naszym kraju.
Jonathan Ross - brytyjski krytyk filmowy, prezenter radiowy i telewizyjny, po trjny laureat nagrody BAFTA.
1

230

wiat wedug Clarksona, cz 3

I mimo to gdy wsiada do swojego Bentleya, by uda si wie czorem do domu, banda komunistw i hipisw (napuszczonych przez anonimowe lesbijki z Greenham, ktre zasiadaj obecnie w rzdowych think tankach) robi wszystko, by nigdy nie mg wczy si do ruchu. Nie eby w ogle mg gdziekolwiek dojecha - przecie Ken Livingstone pobiera osiem funtw dziennie od zamieszkujcej Londyn klasy redniej i paci z tej puli napanym poudniowo amerykaskim czubkom za tani olej napdowy, co sprawia, e nasz stolic zapychaj autobusy pene uciekajcych przed poli cj bugarskich kieszonkowcw. Dzi rano zauwayem, e na moich drzewach pojawiy si kwiaty. Mimo to jako nie czuj, e zblia si wiosna.
Niedziela, 25 lutego 2007 r.

Strach i obrzydzenie w Las Manchester

igle czytamy o planach otwarcia superkasyna w Manches terze i wszyscy zastanawiamy si, czy miasto zacznie wy

glda jak Las Vegas, czy nie. No c, pod jednym wzgldem na pewno nie. Las Vegas po

oone jest w samym sercu pustyni Mojave, niezbyt daleko od Doliny mierci, najgortszego miejsca na Ziemi. A Manchester jest znany z padajcej tam przez okrgy rok mawki i letnich temperatur osigajcych w szczycie 14C. Gdy zbliasz si do Vegas od strony Los Angeles, szczeglnie noc, stajesz si wiadkiem wyjtkowo imponujcego spektaklu. Caa ta moc. Caa ta energia. I tyle klimatyzatorw, e praktycz nie przez cay czas miasto generuje swoj wasn, okrywajc je chmur, ktra schadza rozpalonych hazardzistw. Gdy zbliasz si do Manchesteru, mylisz zwykle: musz wczy wycieraczki" i kontynuujesz jazd przed siebie, w kie runku jakiego lepszego miejsca. Nie moemy nie wspomnie tu o policji. Policjanci w Vegas nosz szorty, jed na rowerach i - nie artuj! - policyjne ko guty maj przytwierdzone do swoich kaskw.

232

wiat wedug Clarksona, cz 3

I jako nikt si z nich nie mieje. No i kwestia hoteli. Hotel MGM Grand w Vegas dysponuje 5044 pokojami, a czas ich przygotowania dla nowych goci jest wrcz fenomenalny. Wymeldowujesz si i nawet gdy akurat jest trzecia nad ranem, kto bdzie mg korzysta z twojego pokoju ju 20 minut pniej. Zeszym razem, gdy nocowaem w Manchesterze, mj po kj hotelowy wyposaony by w nylonowe przecierada, ktre sprawiy, e wygldaem tak, jakby wosy uoono mi za pomoc generatora Van de Graffa; najnowoczeniejszym gadetem w po koju okazaa si prasowalnica do spodni firmy Corby A jednak pod pewnym wzgldem superkasyno w Manche sterze bdzie przypominao te z Las Vegas. Klienci, ktrzy tam przyjd, bd biedni i otyli. I jeszcze biedniejsi i bardziej otyli, gdy je opuszcz. Kiedy zaczem uprawia hazard, we wczesnych latach osiem dziesitych XX wieku, stanowio to do elegancki sposb sp dzania wolnego czasu. Chodziem do kasyna Connoisseur przy Fulham Road, do Le Casino w piwnicy przy Lower Sloane Street. Wspaniae miejsce! Zaledwie cztery stoy, kominek i maitre d' o imieniu Roget, ktry zawsze proponowa mi znalezie nie takswki o 4 nad ranem, zdajc sobie spraw, e jestem bez pensa przy duszy i e w przeciwnym razie czekaby mnie spacer. Potem byo Moortown Casino w Leeds, gdzie po raz pierwszy zetknem si z kuchni Marca Pierre'a White'a. Jedyn wad tego kasyna byy przesiadujce w nim ydowskie staruszki, przez co dorwanie si do stou z blackjackiem graniczyo z cu dem. Dzwonilimy wic do kasyna z pobliskiej budki telefonicz nej i prosilimy do telefonu pani Cohen. Komunikat o oczeku jcym poczeniu ogaszano przez goniki kasyna; ju chwil pniej przeciskalimy si przez tum staruszek zmierzajcych

Strach i obrzydzenie w Las Manchester

233

w kierunku recepcji i... bingo! Moglimy gra, gdzie tylko dusza zapragnie. Take i w Vegas mona byo w tamtych czasach wietnie si zabawi. Ulica Las Vegas Strip idealnie nadawaa si do samo chodowych przejadek. W hotelu Aladdin mona byo zatrzy ma si na noc, pacc 8 dolarw za dob, obejrze koncert The Doobie Brothers, pogra troch w blackjacka, uoy sobie do bre stosunki z rozdajcym - wszystko to byo naprawd wspa niae. Nawet jeli wiedziae, e za twoj przegran faceci o imie niu Don kupi w Chicago bro, a w Nowym Jorku - kokain. W zeszym tygodniu czytalicie pewnie o gociu zwanym Fat Man", ktry przegra 23 miliony funtw w londyskim kasynie Aspinalls, opisywanym jako wspaniae, luksusowe i pene wa ciwych ludzi" miejsce. Poniewa z tych relacji wynikao, e wci mona tam spo tka Lorda Lucana1 ucinajcego sobie pogawdk z Pamel Harriman 2 , mylicie pewnie, e hazard rwnie i dzi stanowi wspa nia rozrywk. Tak jednak nie jest. Le Casino i Connoisseur zostay przejte, poczone i wyremontowane. Nowo powstae kasyno znajduje si teraz pod hotelem Gloucester w dzielnicy South Kensington i wyglda jak mienica si kolorami stodoa. Byem tam kilka razy i zawsze spotykaem tumy Chiczykw, ktrzy tracili nad sob panowanie. A Vegas? O. Mj. Boe. Byem tam zeszego lata. Miasto jest totalnie zapchane.
1

Richard Bingham (1934-?) - sidmy hrabia Lucan, synny w zwizku z zabj

stwem opiekunki swoich dzieci, o ktre by podejrzewany, gdy znikn niedugo po nim. Jedna z hipotez gosi, e ukrywa si w zoo nalecym do jego bliskiego przyja ciela, Johna Aspinalla (Aspinall by rwnie hazardzist i zaoycielem kasyna Aspi nalls), gdzie poar go tygrys. W 1992 roku uznano go za zmarego.
2

Pamela Harriman (1920-1997) - amerykaska dziaaczka polityczna pocho

dzenia angielskiego, znana z wielu romansw.

234

wiat wedug Clarksona, cz 3

Samochody na ulicy Las Vegas Strip stoj w miejscu, 24 go dziny na dob, a siedzc w barze, zniewaany przez obojtny na wszystko personel, bdziesz mia wraenie, e znalaze si w olbrzymiej katedrze, wzniesionej ku czci najgorszej odmia ny kapitalizmu. Zdasz sobie spraw, e wszystko naley tu do korporacji, wykorzystujcych miasto do zdzierania pienidzy z nieuleczalnie gupich. Widzisz, jak siedz, niektrzy z nich na szeciu stokach ba rowych naraz, z kubem pienidzy opartym na nkanym przez zapalenie y udzie, i z drugim, penym smalcu kubem po prze ciwnej stronie. Nawet nie masz ochoty si przyczy. Uwielbiam gra w karty o pienidze. Naprawd, naprawd za tym przepadam. Ale tego wieczoru czuem si, jakbym mia za chwil zwymiotowa; zobaczyem na wasne oczy, jak sze ryf z Nottingham najnormalniej na wiecie oprnia kieszenie chopw paszczynianych. Nie ma ju tam stylu. Brakuje klasy. Kiedy meldujesz si w ho telu MGM, armia parkingowych kieruje ci na jeden z 16 pasw, dziki czemu znajdujesz si w kasynie i przy stoach odrobin wczeniej. Dawniej recepcjonici poinformowaliby ci o wszystkich przedstawieniach i koncertach w miecie. Dzi wrczasz im kar t kredytow i od razu znajdujesz si w pokoju z kiem jeszcze ciepym po ostatnim frajerze, ktry szlaja si po Vegas. To prze raliwie przygnbiajce. I wanie tak bdzie w Manchesterze. Tak, oczywicie, bdzie tam mnstwo sztucznie opalonych mieszkacw Cheshire, stawiajcych grube pliki pienidzy na kolor czarny, co wedug nich sprawia, e staj si atrakcyjniejsi seksualnie. Jednak przede wszystkim kasyno bd odwiedzali biedni, otyli ludzie, prze puszczajc w nim pienidze, ktre ledwo udao si im zdoby.

Strach i obrzydzenie w Las Manchester

235

W tym samym czasie, 160 mil na poudnie, siedzc w wygod nie urzdzonym mieszkaniu, Tessa Jowell3 bdzie si zastana wia, co si u licha stao z jej socjalistycznymi zasadami. Ja nie mam adnych. I nigdy nie miaem. Ale gdybym mia, byoby mi troch gupio. Niedziela, 4 marca 2007 r.

Tessa Jowell - wpywowa brytyjska polityk z ramienia Partii Pracy, minister

rnych resortw w rzdach Tony'ego Blaira i Gordona Browna. Swoj dziaalnoci przeciwstawiaa si zaostrzaniu przepisw podatkowych w stosunku do operatorw kasyn. Popieraa powstanie superkasyna w Manchesterze.

Strza w dziesitk! Upadaj puby

am dobre wieci. Wyglda na to, e wygasa kilkusetletnia tradycja, ktra zmuszaa nas do wyskakiwania do pobli

skiego pubu na piwko i partyjk strzaek z kumplami. Sonda przeprowadzony wrd bywalcw pubw wykaza,

e zaledwie 10 procent z nich w zeszym roku grao w strzaki, w porwnaniu z 41 procentami pi lat temu. Jeszcze lepsze jest to, e czterech spord dziesiciu dwudziestolatkw nigdy w y ciu nie grao w strzaki, a podobny odsetek nie ma pojcia, ile punktw otrzymuje si za wcelowanie w rodek tarczy. Nie cierpi strzaek. Rozmawiasz sobie ze swoimi kumplami, a tu po kilku kolej kach ktry z nich proponuje partyjk. Po co? Po co mam cho dzi do pubu - eby tam sta i co oblicza? Strzaki to gra dla ludzi, ktrzy nie potrafi konwersowa, albo dla tych, ktrzy s ju tak znudzeni ogldaniem co wieczr tych samych twarzy, e musz oprcz gadania robi co jeszcze. Podobno Henryk VIII by mionikiem gry w strzaki, co zreszt mog zrozumie. Poniewa nie mia PlayStation, a potrze bowa czego, co mogoby oderwa jego myli od zatrwaajcej

Strza w dziesitk! Upadaj puby

237

kolekcji ran, ktre mnoyy mu si pod majtkami, jestem w sta nie uwierzy, e celowanie skrconymi wczniami w dno prze wrconej beczki z piwem mogo wydawa mu si pod pewnymi wzgldami zajmujce. I jestem nawet w stanie zrozumie, dlaczego kiedy syfilis sta si ju mniej powszechny, gra w strzaki wci kwita w najlep sze. Wychodzie z fabryki z kumplami, a do domu nie byo po co si spieszy, bo wychodek znajdowa si na samym kocu ogrodu, a poowa twoich dzieci miaa krzywic. Rwnie dobrze mona wic byo pj do pubu. Dzi jednak kady, kto nie ma pomysu, o czym rozmawia ze swoimi znajomymi, moe spdza czas na esemesowaniu do tych, ktrych tam nie ma. Ju nawet to jest lepsze od tych cho lernych strzaek. Oczywicie, nie ma tu nic do rzeczy to, e w strzaki nie je stem zbyt dobry Moja zdolno trafienia potrjnej dwudziestki nie zaley od koordynacji wzrokowo-ruchowej. Rzdzi ni ra chunek prawdopodobiestwa. Najczciej albo w ogle nie tra fiam w tarcz, albo strzaka odbija si od niej i robi mi dziur w bucie. A potem musz tam sta, ze stop przybit do podogi i wal czc z przeraliwym blem prbowa odj 17 od 263. Niektrzy mwi na to sport". Bzdura. Sport to co, co wy maga specjalistycznej odziey, tymczasem wszystko, czego po trzebujesz, by gra zawodowo w strzaki, to krzykliwa, wypusz czona ze spodni koszula, brzuch wielkoci Staffordshire i jaka idiotyczna ksywa. Zawodnicy zw si Vikingami", Viperami" lub Zabjca mi", podczas gdy w rzeczywistoci powinni nosi pseudonim gruby sukinsyn, ktry nienawidzi swojej ony i dzieci tak bar dzo, e woli spdza wieczory rzucajc strzakami do kawaka szczeciny wraz ze swoimi otyymi i odraajcymi kumplami".

238

wiat wedug Clarksona, cz 3

Pokacie mi kogo, kto lubi gra w strzaki, a ja udowodni wam, e to nieprzystosowany spoecznie osobnik z tak iloci niepokojcego materiau zdjciowego na swoim twardym dysku, e gdyby kiedykolwiek to odkryto, trafiby za kratki na tysic lat. Wanie dlatego ciesz si widzc, e strzaki odchodz do lamusa i e puby zastpuj swoje oche1 abstrakcyjnymi dziea mi sztuki i elementami umeblowania ze sklepw Conrana. Ale wiecie co? Nie osign peni szczcia, dopki nie upadn same puby Osoby, ktre maj swoje wasne strzaki i ktre w snookerze osigaj 50-punktowe breaki, lamentuj nad schykiem instytu cji, zwanej przez nich wiejskim pubem, gdzie mona sobie wy pi". Roztaczaj przed nami obraz tradycyjnej Anglii, z niskimi sufitami, mosinymi ozdobami z koskich uprzy, komin kiem i zgromadzonymi wok niego znajomymi z jednej wsi, wymieniajcymi si plotkami nad kuflem rcznie warzonego piwa. Mmm... - mylicie sobie pewnie. Tymczasem rzeczywisto jest taka, e w pubie musicie sta, piwo ma w sobie kawaki ja kich gazek, waciciel to psychopata, nie sycha, co mwi inni, kominek zbyt mocno grzeje, nie moecie opiera si o rg lady, bo tam zwykle stoi John, ktry bdzie tu dosownie za minut", a gdy przez nieuwag rozlejecie komu drinka, zo staniecie zaproszeni na parking na rund boksu. A, i jeszcze co - jedynymi papierosami dostpnymi tam w automatach s Lambert & Butler. Czsto wiejskie puby oferuj wybr kanapek i ciast, ale jeli zaley wam na wartoci odywczej, to lepiej bdzie zje t ma niebiesk tabletk z pisuaru. S jeszcze puby w centrach miast, odwiedzane przez m czyzn, ktrzy szukaj dziewczyn i nie zdaj sobie sprawy, e te
1

oche - linia wyznaczajca miejsce, z ktrego oddaje si rzuty w grze w strzaki.

Strza w dziesitk! Upadaj puby

239

z pubw w centrum maj uda wielkoci holownikw i moral no, ktra w osupienie wprawiaby nawet zwierzta z zoo. Po kacie mi faceta, ktry oeni si z dziewczyn spotkan w pu bie w centrum miasta, a ja udowodni wam, e ona wyprawia go na strych, gdzie on gra w strzaki, podczas gdy ona zabawia w salonie kierowcw ciarwek. Oczywicie tacy ludzie syszc sowo gastropub" szyderczo si umiechn, ale nie rozumiem dlaczego. Do gastropubu ludzie nie przynosz swoich wasnych, metalowych kufli z przykryw k, nikt tam nie rzuci ci strzak w skro, nie ma tam dziewczyn z gangw motocyklowych, ktre chc ci zgwaci, w szczegl noci jeli jeste kierowc ciarwki, natomiast jest kucharz, ktry (przynajmniej w niektrych gastropubach) ma choby bla de pojcie o tym, jak przyrzdza jedzenie. Tymczasem mionik strzaek zajrzy do wntrza takiego pubu, po czym opuci go zniesmaczony, bo w menu znajdzie rukol i usyszy, e puszczaj tam jak pyt z chill-outem. A c w tym zego? Wol sucha Moby'ego ni dyszkantu brzczcego automatu do gry, zestawionego z podkadem dwi kowym jakiego nudziarza w czerwonych sztruksach, raczcego kierownika opowieciami z pola golfowego, w ktrych o pani Nudziarskiej za kadym razem mwi moja ona". Pozbylimy si ju strajkw, mronych zim i Michaela Foota 2 , a teraz musimy pozby si widma pubw i wszystkiego, co si z nimi wie: strzaek, bilardu, nudziarzy i piwa o konsystencji oleju silnikowego. Dla mnie Bacardi Breezer, poprosz.
Niedziela, 11 marca 2007 r.

Michael Foot (ur. 1913) - brytyjski polityk, przywdca Partii Pracy, obecnie

na emeryturze.

Nie moecie mnie zabi, jestem perkusist

dy ludzie z BBC zapytali mnie, czy nie chciabym wzi udziau w akcji charytatywnej Comic Relief", moja

pierwsza odpowied brzmiaa oczywicie nie". Nie widziaem powodu, eby powica swj czas, by kilku afrykaskich dyk tatorw mogo kupi sobie jeszcze wiksze Mercedesy Potem jednak poinformowano mnie, e zebrane pienidze nie s przeznaczane na samochody i coraz mocniejsze elektronarz

dzia, ktrymi pan Mugabe moe wierci dziury w gowach swo ich przeciwnikw. Kupuje si za nie wielce poyteczny sprzt, taki jak ambulanse, oraz pomaga umysowo chorym mieszka com Wielkiej Brytanii. No a do tego odmwi ekipie Comic Relief" to tak, jakby odmwi facetowi stojcemu na stacji metra z narczem maga zynw Big Issue". W rzeczywistoci jest to jeszcze trudniejsze, bo nie mona si tak po prostu umiechn i powiedzie: - Nie, dzikuj. Mam ju ten numer. Czego ode mnie oczekiwali? ebym zaoy trykot i m ci powietrze rkoma na jakim lodowisku? ebym zapiewa?

Nie moecie mnie zabi, jestem perkusist

241

Stan na placu zabaw i pozwoli dzieciom wciera ajno sonia w moj fryzur? Okazao si, e ich propozycja jest jeszcze gorsza. Ot: czy trzech prezenterw Top Gear nie zechciaoby wystpi w arto bliwej wersji teleturnieju^ Question of Sport} Poniewa wolabym ju spdzi cae popoudnie siedzc okra kiem na krajalnicy do szynki, wymyliem co innego: Top Gear ofthe Pops. Program przypominaby Top Gear, tylko zamiast o sa mochodach rozmawialibymy o piosenkach. - A na sam koniec - dodaem wesoo - zesp Top Gear mg by zagra jaki kawaek. Ludzie z Comic Relief" byli zachwyceni i z miejsca nam to zlecili. Wszystko byo wspaniale, z wyjtkiem pewnego ma lutkiego szczegliku. Nie istniao co takiego jak zesp Top Gear". Owszem, Richard Hammond gra na basie w jakim zespo le 20 lat temu, ale zarzuci to zajcie po tym, jak w przypywie wciekoci roztrzaska swoj gitar na gowie wokalisty. Zgadza si, James May to starannie wyksztacony klawesynista z dyplo mem z muzykologii. I chocia sprawdziby si na pewno w przy padku Brahmsa lub Chopina, nie byby zbyt dobry jeli chodzi o muzyk, ktr okrela mianem popu". No i ja. Zaczem uczy si gry na perkusji jakie sze miesicy temu i przez ten czas wziem siedem lekcji. wicz nieregularnie; w wiecie perkusyjnego kunsztu jestem tym, czym Niemcy w wiecie krykieta. W gbi serca naiwnie wyobraaem sobie, e pewnego dnia, po wielu latach, kiedy nabior wikszej sprawnoci, uda mi si stworzy zesp z ludmi o podobnych upodobaniach i zagram z nimi jaki may koncert dla kilku bliskich przyjaci w pu bie. A tu prosz - zgosiem ch zadebiutowania za tydzie,

242

wiat wedug Clarksona, cz 3

w studiu, do ktrego przyjdzie 700 osb, na oczach telewidzw, w liczbie sigajcej by moe 5 milionw. W terminologii medycznej nie istnieje nazwa stanu, przez ktry przechodziem. Lekarze okrelaj go po prostu robie niem pod siebie ze strachu". Stan ten pogorszy si znacznie, kiedy przyszlimy na pierw sz prb, dzie przed nagraniem w studio. Wybraem piosenk Billy'ego Oceana Red Light Spells Danger, po czci dlatego, e jest to dobra, wesoa piosenka pop, nadajca si idealnie na pozytywnie nastrajajce zakoczenie programu kampanii Comic Relief". Jednak gwn przesank mojego wyboru bya maa liczba ozdobnikw w podkadzie perkusyj nym. Caa reszta, cho szybka, wydawaa si do prosta. Niestety, wcale taka nie bya. Nie, gdy grao si j jednocze nie z partiami pozostaych instrumentw. Zawsze mylaem, e perkusja generuje co w rodzaju haasu, wystpujcego w tle piosenki, ale okazuje si, e perkusista musi by jak maszynow nia. To czowiek, ktry odmierza czas. Najwaniejszy, decydujcy czonek caego zespou. Niewiadomy swojej doniosej roli, wykonaem mj pierwszy ozdobnik i, mona powiedzie, powrciem do wybijanego rytmu w miejscu, w ktrym go wczeniej przerwaem. Ku mojemu wiel kiemu zaskoczeniu, pozostali czonkowie zespou przestali gra, opucili ramiona i zaczli si we mnie intensywnie wpatrywa. Tak naprawd to Hammond spiorunowa mnie wzrokiem. Wyranie poczuem, e jeli zrobi to jeszcze raz, po prostu mnie zabije. Poniewa jednak nie wiedziaem, co byo le, za czem si martwi. Siedzc za zestawem perkusyjnym i walc w bbny tak, jakby siedzia w klatce i chcia si z niej wydosta, nie syszysz pozo staych instrumentw. Zakadasz zatem, e graj po prostu swoj parti i e wszystko idzie jak po male.

Nie moecie mnie zabi, jestem perkusist

243

Nie. Muzyka rockowa nie jest, jak zawsze mi si wydawao, anarchi. W rzeczywistoci to matematyka w najczystszej po staci. Musiaem uderzy w werbel dokadnie w tej samej chwili, w ktrej Hammond uderza w jaki element swojej gitary, i nie, nie mg tak po prostu opuci troch nut, eby si zrwna". Gdy mu to zasugerowaem, rozzoci si jeszcze bardziej. Co gorsza, musiaem osign tempo 180 uderze na minut. I cho miejscami rzeczywicie udawao mi si je utrzymywa, wszyscy na mnie strasznie nakrzyczeli. A kiedy stwierdziem: Trudno. To przecie program dla Comic Relief. Moe ludzie uznaj, e moje problemy z trzyma niem tempa s zabawne", zaczli wrzeszcze jeszcze bardziej. W kocu pojawi si nasz wokalista, Justin Hawkins, byy czonek zespou Darkness. By nieco zdziwiony, e perkusista i basista szykuj si do bjki; po kilkukrotnym odsuchaniu utworu stwierdzi jednak, e jest na tyle dobrze, e lepiej ju nie bdzie". Przej ode mnie zestaw perkusyjny i przez pozo sta cz dnia wiczy z Hammondem i Mayem, podczas gdy ja jadem chipsy. Nazajutrz, po siedmiu lekcjach i dwch szybkich prbach, wyszlimy na scen i zagralimy nasz kawaek. Potem wszyscy byli dla mnie bardzo mili, podobnie jak sta rasz si by miy dla czterolatka, ktry wanie namalowa na obrazku kilka kwiatkw. Nawet jeli bardziej przypominaj psy. Gotowy produkt zosta wyemitowany w pitek o dziesitej wieczorem. Mam nadziej, e ju wtedy spalicie i przegapilicie ten program.
Niedziela, 18 marca 2007 r.

O czym my tu do cholery mwimy?

ilka tygodni temu zostaem biznesmenem, co oznacza, e

zaczem chodzi na spotkania. A raczej, co stanowi bar

dziej adekwatn nazw, na spdy, na ktrych nic si nie dzieje i niczego si nie zaatwia". Oto jak wygldaj te spotkania. Kada z osb zgromadzo

nych przy okrgym stole wyraa swoj opini na dany temat, przy czym kada z tych opinii jest zupenie odmienna od po zostaych. Pniej, po tym, jak ju wypie filiank czego, co by moe byo kaw, ale rwnie dobrze sprawdzioby si jako zupa ogonowa, olbrzymia kobieta - to zawsze musi by kobie ta - mwi: - Jestemy tu po to, by nieszablonowo spojrze na to nowe, hybrydowe przedsiwzicie; nie dowiemy si, jaki bdzie jego wynik, zanim nie wcigniemy flagi na maszt i nie sprawdzimy, w ktrym kierunku wieje wiatr. Oczywicie, momentalnie odczuwasz potrzeb riposty, ale za nim wcigniesz powietrze, zdajesz sobie spraw, e to, co przed chwil powiedziaa ta kobieta, to kompletny nonsens. Poza tym - ona jeszcze nie skoczya:

O czym my tu do cholery mwimy?

245

- Krytyczne zadanie, jakie przed nami stoi, to mylenie bez ogranicze; musimy by proaktywni, w adnym razie nie reak tywni, w szczeglnoci jeli mamy ustali warto orientacyjn projektu, ktr bdzie mona podda pod dyskusj. I znowu podnosisz palec, by zrobi jak uwag. Nie wiesz jednak, czego ta uwaga mogaby w sumie dotyczy, nalewasz wic sobie kolejn filiank rozgrzewajcego kawowego bulionu i sigasz po kolejn trjktn kanapk z tuczykiem i ogrkiem, czekajc, a ubrana w spdnicospodnie kobieta z twarz o faktu rze ciasta wreszcie skoczy - Musimy stara si podtrzymywa zainteresowanie klientw, co bdzie czynnikiem motywujcym nasz zesp, oraz spieni y efekty naszych dziaa, bo tylko wtedy bdziemy w stanie przej do kolejnego etapu. Patrzysz na stare wygi siedzce przy stole, ludzi, ktrzy jak tylko znajd si na lotnisku, wycigaj swoje laptopy i wiedz, czym si je Wi-Fi - wszyscy ze zrozumieniem kiwaj gowami. Powstrzymujesz si wic przed zadaniem pytania: - Przepraszam bardzo, ale o czym pani do jasnej cholery mwi? Pniej tego samego dnia dzwonisz do osoby, ktra zorgani zowaa spotkanie i w czasie krtszym ni minuta ustalasz z ni odpowiedni tryb postpowania. Potem, gdy ju jeste w domu, zastanawiasz si, czy to zebranie rzeczywicie byo konieczne. I czy musiae wysuchiwa tej krowy, ubranej dla niepoznaki w kostium menedera, urabiajcej czasowniki z rzeczownikw i opowiadajcej przez p godziny jakie bzdury po to, by za tuszowa fakt, i nie przychodzi jej do gowy ani jedna spjna myl. Zby jako sobie poradzi z tym problemem, rozwinlimy wsplnie z koleg pewn metod, dziki ktrej nasze spotkania staj si bardziej interesujce. Gdy wchodzimy do sali, w ktrej

246

wiat wedug Clarksona, cz 3

ma si odby spotkanie, wyznaczamy sobie nawzajem jakie ze spoy, a potem rywalizujemy, ktry z nas niepostrzeenie prze myci w swojej wypowiedzi wicej tytuw piosenek. Dlatego podczas zeszotygodniowego zebrania powiedziaem: - Kady zaczerpnity oddech jest jak niewidoczne soce. Jestemy duchami w materialnym wiecie, lub, jak mwi we Francji, Outlandos d'Amour. I wiecie co? Nikt nawet nie mrugn okiem. Podobnie, nikt nie zaapa o co chodzi, kiedy mj kolega od powiedzia: -Jestemy na szczycie wiata i spogldamy w d na stworzenie, wzywajc pasaerw midzyplanetarnego statku kosmicznego. Jednak nawet i to stao si po pewnym czasie nuce. Wybra em si wic na wakacje, cho nawet na Karaibach nie zaznaem spokoju. Przyszed do mnie faks od jednego z moich nowych biznesowych znajomych, w ktrym informowa mnie, e o go dzinie drugiej po poudniu czasu barbadoskiego odbdzie si telekonferencyjne poczenie telefoniczne midzy Los Angeles, Aspen, Londynem i Kairem. W caym swoim yciu nigdy nie czuem si tak wany. Ja? Uczestnikiem poczenia konferencyjnego? Obejmujcego swo im zasigiem cay wiat? Wow! Byem tak przejty, e na mier o nim zapominaem; przypomniaem sobie dopiero o 1.55, kie dy byem ju bardzo pijany i znajdowaem si na aglwce. Nie zwaajc na mj stan, wykrciem numer, wpisaem PIN, ktry wczeniej otrzymaem, po czym poproszono mnie o podanie nazwiska, bym mg zosta przedstawiony innym rozmwcom. Biiip!" - zadwicza telefon, a potem usysza em w nim elektroniczny gos, ktry potwierdzi: Kapitan Jack Sparrow przyczy si do rozmowy". Poczenia konferencyjne to wietna sprawa. S dokadnie ta kie same, jak zwyke spotkania, pod tym wzgldem, e nic si

O czym my tu do cholery mwimy?

247

podczas nich nie dzieje, nikt niczego nie zaatwia, za to wszyscy wygaduj jakie bzdury; jednak przynajmniej nie trzeba siedzie przy stole i stara si za wszelk cen nie zasn albo przypo mnie sobie tytu singla zespou Culture Club, wypuszczonego po Karma Chameleon. Moesz po prostu nala sobie kolejny kieliszek rumowego ponczu i wyjrze przez iluminator. W pewnej chwili, gdy d wykonywaa zwrot, czy jak tam zwie si manewr zawracania w przypadku aglwki, spadem z krzesa, upuciem na podo g telefon i przez pi minut nie mogem go znale; potem, gdy znw wczyem si do rozmowy, nikt nawet nie spostrzeg, e mnie przez jaki czas nie byo. Niestety, jedna z decyzji, jakie zapady ju po zakoczeniu konferencji, podczas zwykej rozmowy telefonicznej z jego or ganizatorem, dotyczya tego, e na nastpne spotkanie musimy przyjecha do Los Angeles. Hollywood. Stany Zjednoczone. I spotkania, twarz w twarz z ludmi, o ktrych do tej pory nie rozmawialimy, bo myleli szablonowo, a m y - nie; my znajdowalimy si przecie na szczy cie masztu i sprawdzalimy, w ktrym kierunku wieje wiatr. O nie. Amerykaskie spotkania biznesowe. To przeraajce. Caa masa kobiet na stanowiskach kierowniczych i jeszcze wi cej korporacyjnego nonsensu. Musz szybko wytrzewie. O dziwo, Amerykanom spotkania biznesowe udao si dopro wadzi do perfekcji, co wyjania, dlaczego to u nich powstay NASA i Microsoft, a u nas - saloniki herbaciane Betty's. Gdy zjawiasz si na miejscu, recepcjonista pyta ci, czy nie chcesz przypadkiem wody lub czego innego do picia". Potem pro wadzi ci do pokoju konferencyjnego, gdzie wygaszasz swoj kwesti, a kiedy skoczysz, przedstawiciele cisego kierownic twa dzikuj ci za przybycie i opuszczaj pomieszczenie. Ame rykanie po prostu zdali sobie spraw, e spotkania nie nadaj

248

wiat wedug Clarksona, cz 3

si zupenie do zaatwiania jakichkolwiek spraw - wysuchuj wic, co kto ma do powiedzenia, i wychodz. A potem od razu kontaktuj si telefonicznie i podczas tych rozmw podejmuj decyzje. Wprowadzam wic now zasad. Jeli mam bra udzia w ja kim spotkaniu, tylko ja bd dopuszczony do gosu. Dopiero wtedy co zacznie si dzia.
Niedziela, 15 kwietnia 2007 r.

nieg plus zamek w namiocie rwna si pieko na ziemi

statnie trzy tygodnie spdziem pod namiotem. I dosze dem do wniosku, e kady, kto robi co takiego dla przy

jemnoci musi by dziewiciolatkiem albo chorym umysowo. To, co przeszkadza mi najbardziej, to sprzt biwakowy, ktry celowo zosta zaprojektowany tak, by nie dziaa. Wemy taki za mek byskawiczny - doskonay przykad tej filozofii. Przez 47 lat rozpinaem i zapinaem rozporki w moich spodniach i nigdy nie zdarzyo si, eby zamek zapa materia. Tymczasem w wiecie namiotw kady zamek za kadym ra zem musi si zaci. Siedzisz wic na powietrzu, w przeraliwym zimnie, i szarpiesz za to cholerstwo w przd i w ty, z pen wia domoci, e z kadym szarpniciem i z kadym wymamrotanym pod nosem przeklestwem, suwak poyka coraz wicej namiotu. Koniec kocw, i to bardzo czsto posikujc si noem, prze chodzisz przez co, co mionicy namiotw artobliwie nazy waj drzwiami" - cho przecie to taka wiksza klapka dla kota! - a za nimi czeka na ciebie twj piwr, do ktrego musisz wlizgn si tak szybko, jak to moliwe, poniewa namioty to zasadniczo wymienniki ciepa. S zawsze o 7C zimniejsze od

250

wiat wedug Clarksona, cz 3

otoczenia. Sprawiao mi to wyjtkowo powany problem, bo podczas moich wakacji pod namiotem temperatura powietrza rzadko podnosia si powyej -17C. Tak wic dajesz nura pod kodr", szarpiesz za suwak zamka i w jednej chwili znika w nim cay piwr. W dodatku nie mo esz go stamtd wydoby, bo twoje palce s ju sine z zimna, a ich opuszki stay si czci ciaa, ktr ko okreliby mianem kopyta". Zby je rozgrza, musisz rozpali w piecyku. To proste! - my licie pewnie. W cywilizowanym wiecie wystpuje mnstwo palnikw, ktre zapalaj si po naciniciu przycisku albo na sam wzmiank o zapace. Tu jednak mamy do czynienia z na miotem, wic piecyk, w jaki go wyposaono, jest pomylany tak, by nie dawa si w ogle odpali przez bite dwie godziny, a po tem buchn ci prosto w twarz. Musisz przede wszystkim napeni zbiornik na paliwo, a po tem napompowa go w celu wytworzenia pewnego cinienia. Jest to a) bezcelowe i b) w zimnym klimacie niezwykle niebez pieczne, bo skra przymarza do metalu tak mocno, e mona j od niego oddzieli wycznie pi acuchow. Jednak kiedy zuyjesz ju 600 zapaek i oprnisz cakowi cie zapalniczk, pojawia si pomie. I zaczyna robi si coraz wikszy i wikszy, a zaczyna ogarnia zbiornik z paliwem pod cinieniem. To przynajmniej sprawia, e wraca ci czucie w kopytach, co oznacza, e dociera do ciebie rwnie przeraliwy bl spowodo wany zanurzeniem doni w morzu ognia i wyniesieniem pon cej bomby przez klapk dla kota z powrotem na nieg. Pozbye si zatem ogrzewania, a na domiar zego twj piwr zosta ca kowicie wcignity w swj wasny zamek. Nie wierz, by bdy projektowe turystycznego ekwipunku byy przypadkowe. Moim zdaniem ludzie, ktrzy s za niego

nieg plus zamek w namiocie rwna si pieko na ziemi

2 5 1

odpowiedzialni, celowo czyni go niezdatnym do uytku i nie bezpiecznym, wiedz bowiem, e kady, kto zamierza mieszka pod namiotem chce, by jego ycie byo tak trudne i niewygodne, jak to tylko moliwe. Wanie z tego powodu namioty i piwory wystpuj w kon domach, ktre s odrobin za mae. Nigdy nie uda ci si ich tam z powrotem spakowa. To dlatego twj plecak i spodnie maj mnstwo paskw i za pi, ktre, oprcz zapltywania si o siebie, do niczego innego nie su. To dlatego materia, z ktrego wykonane s wspczes ne namioty, jest tak atwopalny jak benzyna i gono opocze nawet przy najlejszych podmuchach wiatru. I wreszcie dlatego piwr jest tak wski, e zasunicie zamka, gdy znajdujesz si w rodku, jest niemoliwe. Niemoliwe, sy szycie?! Przesuwasz suwak ku grze a do chwili, w ktrej zdajesz sobie spraw, e jeli bdziesz robi to dalej, twoje lewe kopyto skoczy gboko w nosie. Prbujesz zatem dokoczy zasuwa nie od zewntrz, a to oznacza, e na kocu caa lewa rka bdzie wystawaa ze piwora jak antena telefonu satelitarnego. Nie natknem si, przez cae trzy tygodnie, na jakikolwiek przykad sprztu biwakowego, ktry dziaaby tak jak powinien. Musiaem na przykad je z plastikowej miski dla psa, ktra roz trzaskaa si, gdy na niej usiadem. Bo kiedy usiujesz wyj ze piwora, z kawakiem zamarzni tej cielciny wystajcej ci z ramienia, w namiocie o wysokoci zaledwie kilku cali, cakowicie pokrytym lodem, i kiedy jego o potanie w ogle nie dao ci spa, trudno jest nie stara si usi na absolutnie wszystkim, co tylko ma si pod rk. Jest jeszcze materac, ktry zwija si w robic wraenie swo im niewielkim rozmiarem kiebask. Po rozwiniciu nie staje si jednak paski.

252

wiat wedug Clarksona, cz 3

Musisz na jego odleglejszym kocu pooy jaki obcinik, a to oznacza konieczno wczogania si do namiotu w butach do chodzenia po niegu. Odpada z nich nieg, topi si w mo mencie eksplozji ogrzewacza, a potem, w nocy, zamarza; gdy si budzisz, wydaje ci si, e kto zrobi z ciebie galaret z nek. A jedzenie? C, oczywicie, e mgby zabra ze sob kie baski i fasolk. Ale nie, mionicy namiotw wol odywia si suszonymi egzemplarzami Guardiana". Wystarczy doda do nich wody pochodzcej ze stopionego niegu i... bingo! Moesz zje na kolacj felieton Polly Toynbee przybrany szczypt George'a Monbiota 1 . Nie mona si nawet normalnie wysiusia, bo spodnie prze znaczone pod namiot nie maj zamka. Bg jeden raczy wiedzie, co by si mogo w niego wplta, gdyby go miay. W zwizku z tym musisz opuci kad z omiu par spodni, ktre masz na sobie by odizolowa si od zimna. I mog rczy, e gdy nacigniesz je z powrotem, jedna lub dwie pary pozostan poniej twojego tyka, utrudniajc ci cho dzenie. Nie musz chyba dodawa, e jedynym sposobem na zaa twienie tej drugiej potrzeby fizjologicznej podczas pobytu pod namiotem jest przykucnicie, tak jak robi to zwierzta. A poniewa w namiocie tak trudno dba o higien osobist, po trzech tygodniach wrciem do domu z jakimi dziwnymi narolami na twarzy Lekarze twierdz, e najprawdopodobniej wyrosa mi broda.
Niedziela, 13 maja 2007 r.

George Monbiot - dziennikarz, publicysta i dziaacz ekologiczny.

Jeli jeste brzydki, musisz by zabawny

oniewa nieuchronnie zbliam si do staroci, jest sporo

rzeczy, ktre napawaj mnie niepokojem. Wszystkie wosy

z mojej gowy zaczynaj wyrasta mi nosem. Puchn mi patki uszu. Mj pcherz zaczyna odmawia mi posuszestwa. Posu giwanie si nowinkami technicznymi sprawia mi coraz wicej trudnoci. Za jaki czas pewnie zdiagnozuj u mnie raka. Moj najwiksz obaw nie jest jednak to, e mog straci wzrok, czucie czy wch. Nie. Najwikszy lk wzbudzaj we mnie ludzie, ktrzy po tym, jak dobij pidziesitki, wydaj si traci poczucie humoru. Klasycznym przykadem takiej osoby jest John Cleese. Kie dy stpa dumnie po korytarzach pewnego hotelu w Toruay, a widzowie wili si w histerycznym miechu. Potem zacz wy stpowa w reklamach supermarketw i szczeka na klientw, a my chowalimy si za sofy i umieralimy cicho z zaenowania. Podobnie jest zreszt z jego dawnymi kuplami. Michael Palin jest ujmujcy i serdeczny, ale czy potrafi was rozmieszy wlo kc si po raz kolejny jakim zdezelowanym pocigiem przez

2 5 4

wiat wedug Clarksona, cz 3

Indie? Erie Idle jest odpowiedzialny za musical Spamalot, ktry jest mieszny mniej wicej tak, jak zakaenie chlamydi. Terry Jones zawin si w 14 warstw arkuszy z dzieami Chau cera, a Graham Chapman od lat nawet nie pisn. Chocia akurat to moe mie pewien zwizek z faktem, e facet nie yje. Na myl przychodzi mi rwnie Woody Allen. Ogldajc fil my pioch i Zagraj to jeszcze raz, Sam naprawd mylaem, e bd potrzebowa pomocy chirurga przy zszywaniu moich bokw. Niestety, ogldajc ostatnie filmy Allena, sam chciaem zaszy mu usta. Zdarzao mi si opiera o drzewa, ktry byy mieszniejsze ni on. Najzabawniejsz osob, jak ogldaem na scenie, by Jasper Carrott. Jego gra bya tak przekomiczna, e ju w poowie wy stpu zostaem wyniesiony z sali przez sanitariusza ze Zwizku Kawalerw Maltaskich, bo zaczem mie powane trudnoci z oddychaniem. Serio, mylaem, e umr! Czy jednak Jasper wci jest zabawny? miem wtpi. Powd takiego stanu rzeczy- jak ostatnio odkryem - jest bar dzo prosty: to seks. Doskonale pamitam, jak rywalizowaem z kumplem podry wajc pewn dziewczyn. By kapitanem druyny pikarskiej, mia wic trjktny tors, mocne uda i ramiona tak szerokie, e z powodzeniem mogyby suy jako pas startowy dla awionetek. A ja? C, ja wygldaem jak sup telegraficzny, na ktrym bocian uwi sobie gniazdo. Jedynym sposobem, do ktrego mogem si uciec, byo spr bowa rozmieszy dziewczyn. I nawet gdy wybieraa mojego kumpla pikarza, ldowaa z nim w krzakach i jczaa wpatrzona w bysk jego szafirowobkitnych oczu, ja staem w pobliu i bez koca paplaem o Anglikach, Szkotach, Irlandczykach, koniach z dugimi pyskami i samolotach z jednym spadochronem na po kadzie.

Jeli jeste brzydki, musisz by zabawny

255

Bo wanie to jest ostatni - i tak naprawd jedyn - desk ratunku dla koszmarnie zdeformowanych osb. Serio! Czy patrzc na Stephena Fry'a, pomylelicie kiedy: co za facet!" albo nieze ciacho!"? Nie? A czy przyszo wam to do gowy, gdy ogldalicie Bena Eltona i Paula Whitehouse'a? Czy kiedykolwiek wydawao si wam, e Bernard Manning wy glda jak Johnny Depp, tylko w nieco grubszej wersji? Paul Merton prezentuje si nie lepiej ni miasto, ktre ma w swoim na zwisku, a an Hislop kojarzy si z kim, kto powinien cae dnie spdza w koowrotku dla gryzoni, popiskujc. Mgbym cign to dalej i tak wanie zrobi. Steve Coogan przypomina hydraulika. Jimmy Carr wyglda jak ksiyc. Rowan Atkinson wydaje si by zrobiony z poliuretanu. I to wa nie dziki temu wszystkie wspomniane wyej osoby s szalenie zabawne. Kady z nich straci dziewczyn, ktra odesza z kapitanem druyny pikarskiej. Kady z nich sta kiedy przed lustrem, my lc: Nie pozostao mi nic innego. Zostaj homoseksualist". A moe tylko ja? Wydaje mi si - i mam nadziej, e nie dostan za to po go wie - e wspomniana prawidowo jest jeszcze bardziej wyra na w przypadku kobiet. Jo Brand. Dawn French. Vicotria Wood. Zauwaylicie, co ich czy? Tak! Wanie to! Maj o wiele wik sze poczucie humoru ni Scarlett Johansson, Keira Knightley i Urna Thurman. Na uroczystych kolacjach wypatruj atrakcyjnych mamusiek w ich kusych sukienkach i bluzkach z wyzywajcymi dekoltami, majc nadziej i modlc si o to, by udao mi si zaj miejsce nie obok nich, a obok jakiej puszystej pani, poniewa w ten sposb bd mia choby cie szansy dobrze si pomia. A zatem jeli prawd jest, e atrakcyjne osoby nie s zabawne, a otyli, brzydcy ludzie - s, suszn wydaje si teza, e poczucie

256

wiat wedug Clarksona, cz 3

humoru jest w gruncie rzeczy narzdziem, sucym niekt rym do uszczknicia odrobiny seksu, ktry w przeciwnym razie w ogle nie byby dostpny. To za pozwala mi przej pynnie do problemw zwizanych z osigniciem wieku 50 lat. Nikt, kto zaczyna si starze - nawet Sean Connery i Joan Collins - nie moe stan przed lustrem nago, i pomyle: ooo taaak...". Ja stoj i myl: Jak to si stao do jasnej cholery, e sup tele graficzny z gniazdem bociana zaszed w ci?!". W zwizku z powyszym starsze osoby powinny robi wszyst ko, by nadrabia niszczejc aparycj i obwis skr poczuciem humoru. Tylko po co? Jest cakiem prawdopodobne, e maj ju ma albo on; poza tym, gdy masz ju swoje lata, istnieje cae mnstwo rzeczy, ktre noc wolisz od seksu. Spanie. Czytanie. A nawet dyndanie na jakim wysokim budynku, zaczepiony za to, co zostao ci z wosw. Tak wic jeli nie szukasz partnerki i nie mobilizuje ci co mi nut ochota na bara-bara, moesz darowa sobie bycie zabaw nym i zacz pisa musicale z piosenkami Abby. Nasz jedyn nadziej jest Viagra. Poniewa dziki Viagrze starsi faceci wci mog", nawet jeli wszystko inne zupenie u nich zawodzi, to czuj, e rozmieszanie ludzi nadal ma sens. To prawdopodobnie wyjania, dlaczego, mimo swoich 52 lat, A.A. Gili wci potrafi wywoa miech u swoich czytelnikw.
Niedziela, 20 maja 2007 r.

Dlaczego Brytyjczycy to najlepsi turyci

zy potraficie sobie wyobrazi horror polegajcy na moli

woci czytania w cudzych mylach? I sprawdzeniu, co inni

myl o tobie? No c, w zeszym tygodniu wanie czego ta

kiego dowiadczylimy, bo 15 000 hotelarzy z caego wiata wyuszczyo w szczegach, co sdzi o Brytyjczykach. Pielgnujemy w sobie bogie przekonanie, e Wielka Brytania i jej mieszkacy to przewodnie wiato nadziei i prawoci dla nieco brudniejszych i mniej wyksztaconych. Przyjmujemy za pewnik, e gdy kto wymienia nasz wspaniay nard, ludzie na caym wiecie wyobraaj sobie nas, zdajcych do pracy w me lonikach i ochoczo eliminujcych si z boiska do gry w krykieta na dugo przed podjciem decyzji przez sdziego. Ze kiedy o nas myl, myl o wiadomociach telewizji BBC, prowadzonych przez Kennetha Kendalla. Pod krawatem. Ot obawiam si, e tak nie jest. Okazuje si, e maj nas za aroganckich, le ubranych, brudnych, gonych, pijanych i o wiele mniej sympatycznych od Japoczykw. Okazuje si, e personelowi hotelowemu na wyspie Korfu nie podoba si zbytnio, gdy przechodzimy tanecznym krokiem

258

wiat wedug Clarksona, cz 3

konga przez recepcj o drugiej nad ranem, a potem parami p dzimy do ogrodu, gdzie apiemy chlamydi. Uwaaj, e nasze zachowanie jest wyjtkowo aspoeczne. Czytajc dalej, moemy si przekona, e mimo i na waka cjach wydajemy cakiem sporo pienidzy, to wikszo z nich przeznaczamy na piwo, hamburgery i ulubione kanapki szata na - z past serow Cheez Whiz. Takie zachowanie, wedug innego raportu, zamieszczonego tym razem w przewodniku Lonely Planet, wynika z naszej obse sji na punkcie sawy, z oddawania czci osobom, ktre nie maj za grosz talentu, z naszej skonnoci do picia na umr i z tego, e w kraju panuje atmosfera powszechnego rozczarowania, bd ca konsekwencj zamachw bombowych w londyskim metrze. Nic zatem dziwnego, e ludzie ktrzy napisali t ksik, fak tycznie s samotni. Nie zyskacie przyjaci, jeli bdziecie si wczy i marudzi jak Kapouchy. Na lito bosk! Prawda jest taka, e Wielka Brytania jest obecnie wietnym miejscem do ycia. Tony Blair odchodzi. Dom kadego z nas wart jest jaki milion funtw. A lato, dziki kilku oddanym idei globalnego ocieplenia osobom i wacicielowi Ryanair, najpraw dopodobniej bdzie gorce. To dlatego taczymy nad ranem konga - jestemy szczliwi. I rwnie dlatego nie znosz nas hotelarze - bo s zazdroni. yj w kraju, w ktrym wino otrzymuje si z kreozotu, gdzie kobiety nie gol swoich pach, a hydraulika, eby naprawi zmy wark, trzeba przekupi czym z kolekcji Faberge. Po prostu nie mog znie, gdy widz, jak nadcigamy skocz nym krokiem z naszymi wyzwolonymi seksualnie dziewczyna mi i wielkimi, silnymi funtami. Wiem, e to prawda, bo kady, kto kiedykolwiek by za gra nic, bardzo dobrze zdaje sobie spraw z tego, e w dowolnym, midzynarodowym rankingu zych zachowa, znajdujemy si

Dlaczego Brytyjczycy to najlepsi turyci

259

bardzo daleko od samego dna. Czy kiedykolwiek dzielilicie ba sen z Poudniowoafrykaczykiem? Lubi - przy czym musicie pamita, e wszyscy s naprawd niele zbudowani - wspi si na najwysz trampolin i skoczy prosto na wasz gow. I podczas gdy ze zamanym krgosupem opadacie bezwadnie na dno, pozostali i rwnie dobrze zbudowani czonkowie ich rodzin rechocz szyderczo i zamawiaj jeszcze jedn lampk Chateau. A Szwedzi? Wydaje si wam, e my to dopiero umiemy pi. Mwi wam, to, co widzielicie, to nic w porwnaniu z chmar Thorw, ktrzy jak szaracza obsiadaj bar przy basenie. Jedyna rnica jest taka, e gdy my si upijemy, lubimy apa choroby weneryczne. Oni, gdy si upij, chc popeni samobjstwo. Hotelarze najwyraniej lubi Niemcw. Twierdz, e s bar dzo spokojni. Oczywicie, e tak. Niemcy przez cay czas musz by trze wi, a w ku musz znale si przed dwudziest pierwsz, bo - jak wszyscy dobrze wiemy - bardzo lubi wstawa wcze nie rano... Co ciekawe, Amerykanie zajli w rankingu drugie miejsce, za Japoczykami. Okrelano ich mianem uprzejmych, zaintereso wanych poznawaniem nowych kultur i szczodrych przy dawa niu napiwkw. Zgadzam si z tym, ale dzielenie restauracji z gru p ludzi z zatkanymi nosami, ktrzy samogoski wypowiadaj z dwusuwow manier, jest jak dzielenie restauracji z kosiark do trawy. W dodatku Amerykanie maj szalenie irytujcy zwy czaj rozmawiania ze swoimi znajomymi tak, jakby znajdowali si w odlegoci p kilometra. Na przeciwnym kracu skali uplasowali si Francuzi. Wygl da na to, e to oni s najgorszymi urlopowiczami. S na samym dnie. Jest tylko jedno ale". Zastanwcie si przez chwil: czy widzielicie kiedykolwiek jakiego Francuza na wakacjach za

260

wiat wedug Clarksona, cz 3

granic? Wochy s pene Niemcw. Hiszpania - Brytyjczykw. Grecja - kurzu i homoseksualistw. Holendrzy s dosownie wszdzie. Szwedzi ju nie yj, a to kto? Czyby kto z kos spa linow? Chwila, moment... Nie! To grupa Amerykanw wspina si na wzgrze. Ale Francuzi? Nie wydaje mi si, eby wyjedali na wakacje za granic. I maj powd. Czy Bg opuszcza niebo w sierpniu i spdza wakacje w piekle? Nie. W takim razie po co kto, kto mieszka we Francji, miaby spdza urlop za granic? Jest zatem bezspornym faktem, e Francuzw nigdzie nie wi da, a to oznacza - tylko prosz, bez adnych sprzeciww - e najgorszymi turystami na wiecie s Rosjanie. Jasne, przez wik szo dziecistwa odywiaj si betonem i usiuj unika tortur, wic kt by ich tam wini za uwalnianie swoich wewntrznych napi na plaach caego wiata istn feeri ozdb, okularw przeciwsonecznych Versace i wyjtkowo obcisych strojw k pielowych Speedo. Problem z Rosjanami polega na tym, e wszyscy maj bardzo ponury wygld, ktry zawdziczaj swojej ciastowatej karnacji i tatuaom sub specjalnych. Gdy na ciebie patrz, odnosisz wraenie, e zastanawiaj si, jak by wyglda bez gowy. Jaki ul z Liverpoolu moe na ciebie zwymiotowa i to rze czywicie jest nieprzyjemne. Ale Rosjanin z mi chci przy prszy twoj pizz szczypt polonu. To naprawd o wiele gorsze.
Niedziela, 27 maja 2007 r.

Ratuj nasz planet - zjedz weganina!

wnce, koniec kocw wcale nie podgrzewaj naszej planety. Zgodnie z wynikami najnowszych bada, elektrownie i trans port produkuj co prawda mnstwo dwutlenku wgla, ale oprcz tego niemae iloci aerozoli, ktre, przynajmniej w krt kiej skali czasowej, zapewniaj Ziemi chd na podobnej zasa dzie, jak dezodorant pachom czowieka. Kt zatem zaprezentowa t now teori? Jaki zwariowany pgwek, ktry chcia stan w obronie tych czy innych tar gw motoryzacyjnych? A moe George Bush? Moe jaki facet w pubie? Nie. Ot doniesienie to pochodzi od pewnej organi zacji o nazwie EarthSave, ktra zostaa zaoona i jest prowa dzona, z tego, co wiem, przez typow dla takich stowarzysze grup wyhodowanych w naturalnych warunkach komunistw i pragncych zbawia wiat hipisw. Fakty, jakie z niej wynikaj, s jednak bardzo intryguj ce. Metan, ktry wydobywa si z krowich zadkw co kilka minut na icie przemysow skal, ma - jeli chodzi o gazy

am dobre wieci. Wyglda na to, e wasz samochd i wa sza sabo do instalowania arwek w kadej moliwej

262

wiat wedug Clarksona, cz 3

cieplarniane - 21-krotnie wikszy potencja ni dwutlenek w gla. W zwizku z powyszym, zwierzta hodowlane wyrzdzaj klimatowi wiksz szkod ni cay wiatowy transport i wszyst kie elektrownie razem wzite. Co wicej, zapotrzebowanie na woowin oznacza jeszcze wicej citych lasw i jeszcze wiksze wymagania, jakim musi sprosta nasze zaopatrzenie w wod. A zatem EarthSave w oczywisty sposb zachca nas do wy jazdu na wie i wycicia w pie wszystkiego, co posiada wicej ni jeden odek. Moe nawet chce, bym wystrzela swoje osy? Na szczcie wedug EarthSave moemy zatrzyma swoje samo chody i lodwki typu walk-in, musimy tylko przesta je miso. Tak naprawd chodzi o zaprzestanie spoywania wszelkich produktw pochodzenia zwierzcego. Koniec z mlekiem. Ko niec z serem. A jeli uda si wykaza, e pierdz te pszczoy, to koniec rwnie z miodem. Bdziecie musieli zosta weganami. Oczywicie, jeli nie odpowiada ci smak misa, twj wege tarianizm by cakowicie uzasadniony. To tak jak z ludmi, kt rzy nie lubi, dajmy na to, Johna Prescotta - wstpuj w szere gi konserwatystw. Ale sta si weganinem? Nie przychodzi mi do gowy nic, czego mgbym chcie w mniejszym stopniu, no, moe poza opublikowaniem w internecie moich zdj w rowej spdniczce baletowej. Spoywajc posiek, ktry nie zawiera produktw pochodze nia zwierzcego, formalnie stajesz si wiewirk. Gdy postana wiasz je wycznie warzywa, zachowujesz si tak, jakby decy dowa si mwi uywajc wycznie spgosek. Musisz korzy sta z samogosek, bo inaczej nie ma to sensu. Oczywicie, istnieje kilka gatunkw zielska, ktre bardzo lu bi. W szczeglnoci nale do nich kalafiory i pory. Ale one przecie stanowi tylko dodatek do jedzenia; s przydatne jedy nie jako wypeniacz talerza i absorbent sosu. Myl, e miabym

Ratuj nasz planet - zjedz weganina!

263

je wycznie kalafiory, i to nawet bez odrobiny choby sosu serowego, napawa mnie przeraeniem. Z powysz kwesti wi si daleko idce implikacje. Wyobra my sobie, e wiat postanowi dzi zerwa ze swoim apetytem na krokiety, pieczenie woowe i nadziewane misem batony Mars. Jakie miaoby to skutki dla wsi? Tam, gdzie dzi znajduj si pola pene pascych si krw i po szukujcych trufli wi, powstaoby... no wanie, co? Ekstremalni wegetarianie wyobraaj sobie pewnie, e zaj mowan przez pastwiska ziemi zasiedl z powrotem autochto niczne gatunki, e bd mogli wybra si wreszcie na spacer nie obawiajc si farmerw strzelajcych do ich psw, i e przed ich oczyma roztoczy si widok peen piknych kwiatw i rzadkich zwierzt. Wilkw, dajmy na to. Gdyby faktycznie pozbyto si farmerw, ziemia zostaaby podzielona na dwie kategorie. Cz przeznaczono by na ho dowl ziemniakw (to najbrzydsza uprawa w caym chrzecija skim wiecie), a reszt wykupiyby gwiazdy rocka. I w jednym, i w drugim przypadku Janet Street-Porter i jej idiotyczne stadko wdrowcw w gono szeleszczcych kurtkach i gupkowatych czapkach nie miaoby czego tam szuka. Co wicej, zniknyby rwnie tereny trawiaste - nie byoby przecie zwierzt, ktre mogyby si na nich pa. Nie byoby te lasw; bez baantw lasy nie maj sensu. Jestem przekona ny, e ludzie z EarthSave marz o kraju tak dziewiczym, jak tyl ko pragna tego natura, ale co takiego po prostu nie istnieje. W cigu trzech tygodni Wielka Brytania zaczaby wyglda jak kanadyjski Saskatchewan. A zatem najlepsze, co moemy zrobi, jeli chcemy uratowa wiat, ocali brytyjsk wie i wci je miso, to wypracowa metod, dziki ktrej zwierzta produkowayby mniej metanu.

264

wiat wedug Clarksona, cz 3

Naukowcy w Niemczech pracuj ju nad piguk, ktra ma upora si z tym problemem, sk w tym, e wywouje pono spo ro efektw ubocznych. Co prawda nigdzie ich nie wyszczegl niono, ale przypuszczam, e jeli uwizi si gaz wewntrz kro wy, jednym z minusw takiego rozwizania moe by eksplozja zwierzcia. To okropne! W dodatku zupenie niepotrzebne. Wszyscy wiemy, e ak tywno naszych jelit zaley od diety. Wiadomo, na przykad, e jeli po poudniu mamy spotkanie z czowk sommelierw w maym pokoju bez okien, najlepiej nie je na obiad brukselki i fasoli w sosie pomidorowym. Ostatnio spdziem osiem dni w samochodzie wraz z wspprowadzcym program Top Gear Jamesem Mayem, ktry bardzo czsto cierpi na wzdcia. Poniewa jednak y na icie onier skich racjach ywnociowych, w skad ktrych wchodziy utarte broszury Greenpeace'u z dodatkiem wody, wntrze przez cay czas pachniao sosn i byo cytrynowo wiee. Tak wic jeli wiemy - a przecie wiemy - e dieta moe zo sta wykorzystana do regulowania iloci metanu emitowanego przez nasze ciaa, z pewnoci nie znajduje si poza zasigiem ludzkiego intelektu dziaanie, polegajce na zmianie diety zwie rzt hodowlanych. W chwili obecnej krowy, w przewaajcej mierze, jedz traw i kiszonk, co - jak widzielimy powyej - odpowiada za topnie nie pokrywy lodowej i prowadzi do naszej zagady. Potrzebuj wic nowej paszy: czego bogatego w elazo, wapno i naturalne substancje odywcze. Nie mog je misa, to oczywiste. To moe w takim razie nakarmimy je wegetarianami?
Niedziela, 3 lipca 2007 r.

Wypchaj tygrysa - niech yje wytpienie!

miar jak wzrasta zamono mieszkacw Chin, ronie rwnie nielegalny popyt na czci ciaa tygrysa. A 600

milionw Chiczykw wierzy, e tygrysie koci, pazury, a nawet prcia s w stanie wyleczy z kadej dolegliwoci, wczajc w to artretyzm i impotencj. W zwizku z powyszym ju chyba po raz setny syszymy, e jeli nikt nic z tym nie zrobi, nad tygrysa mi zawinie widmo wytpienia. Nie bdzie to jednak wytpienie totalne. Tygrysy przez wiele kolejnych lat bd sobie yy w Las Vegas. A w Azji znajduje si tyle nielegalnych ferm tych drapienych kotw, e ich popula cja przewysza populacj hodowanych tam krw. Sk w tym, e znikn tygrysy yjce na wolnoci. No dobrze. Ale co niby mamy w tej sprawie zrobi? Wysa tam midzynarodowe siy zbrojne wyposaone w najnowszy sprzt noktowizyjny oraz migowce bojowe, by wytropiy i osa czyy kusownikw? Naprawd tego chcecie? A co onierze powiedz tubylcom? Tak, wiemy, e nie macie wody pitnej, jedzenia i e popsu si

wam w, ale nie przyjechalimy tu po to, by co z tym zrobi.

266

wiat wedug Clarksona, cz 3

W rzeczywistoci zamierzamy pooy kres jedynej gazi prze mysu, jak tu macie". Owszem - odpowiedz dziaacze na rzecz ochrony rodowi ska naturalnego, ktrzy utrzymuj, e jeli nic w tej sprawie nie zrobimy, nasze dzieci nigdy nie zobacz tygrysa w jego rodowis ku naturalnym. I e to bardzo smutne. Doprawdy? Ja nigdy nie widziaem na wolnoci ani dziobaka, ani grzechotnika. Nigdy nie widziaem adnego spord wielu zwierzt, o ktrych wiem, e istniej. Dlaczego zatem miabym martwi si tym, e moje dzieci nigdy nie zobacz tygrysa? Co wicej, kiedy si nad tym dobrze zastanowi, dochodz do wniosku, i ywi gbok nadziej, e gdy bd wdrowa przez birmask dungl podczas swojej rocznej przerwy przed studiami, tygrysa wanie nie zobacz. Wok problemu wytpienia gatunkw naroso przesadnie duo sentymentw. Mamy jakie wewntrzne przewiadcze nie, e gdy wymiera jaki gatunek, powinnimy upa na kolana i przez pewien czas zawodzi ze smutku. Poza kilkoma impoten tami z chiskiej klasy redniej i osobami, ktre pragn mie ad ny dywanik, wikszoci nie powinno robi najmniejszej rnicy, czy tygrys wymar, czy nie. Nie zachwieje to naszymi dostawami energii ani nie usunie rozdwiku midzy Wielk Brytani a Ro sj. Ten fakt jest tak samo nieistotny, jak mier jakiej odlegej gwiazdy. Jak dotd w biecym tysicleciu pomachalimy na poegna nie kozowi pirenejskiemu - zauwaylicie moe jego brak? oraz mapie o kilometrowej nazwie: gereza ruda, podgatunek Piliocolobus badius waldronae. Jak mona si byo tego spodziewa, za oba wymarcia obwiniono Shella, McDonaWsa, nielegalny handel diamentami, Deutsche Bank i kilka innych korporacji kierowanych przez udziaowcw, ktrych celem jest przerobie nie caego wiata na pienidze i dwutlenek wgla.

Wypchaj tygrysa - niech yje wytpienie!

267

Jeli jednak spojrzymy wstecz, przenoszc si do czasw sprzed epoki ropy, pary i niemieckich bankierw, przekonamy si, e rnym gatunkom udawao si wymiera cakowicie na wasn rk. Apatozaurom, dajmy na to. I szczerze mwic, komu jest smutno, e jego dzieciom nigdy nie bdzie dane uj rze tyranozaura na wolnoci? W dziewitnastym wieku na tamten wiat przenioso si 27 gatunkw, cznie z alk olbrzymi, kleniem Gila crassicauda, kwagg waciw, lwem przyldkowym i konikiem polskim, zwanym rwnie prymitywnym". Polacy najwyraniej robili wszystko, co w ich mocy, ale nic to nie dao. Konik by po prostu zbyt prymitywny. Ekowariaci ignoruj fakt, e w latach 1900-1919 stracilimy prawie wszystkich modych Europejczykw i paplaj bez koca o wymarciu gobia wdrownego, papuki karoliskiej i wilka workowatego. Tak szczerze mwic - kogo to obchodzi? Przecie istniej jeszcze miliony innych gatunkw. Nie dalej jak w zeszym tygo dniu moglimy usysze, e naukowcy w poudniowoameryka skich lasach deszczowych odkryli 24 nieznane dotd gatunki, wczajc w to 12 ukw gnojakw, cakowicie now mrwk, klika ryb i urocz abk. Pewnie nie jest a tak milusiska jak may tygrysek, ani tak prymitywna, jak konik polski, ale za to wyglda odjazdowo rowe, fluorescencyjne okrgi pokrywajce jej skr wygldaj tak, jakby namalowa je sam Steve Hillage1. No i co? Czy wiat uradowa si, e doczya do nas abka hipiska? Jasne - jak cholera. wiat szlocha wtedy w swoj ekochusteczk z powodu sytuacji na Arktyce.
1

Steve Hillage - angielski muzyk, kompozytor i gitarzysta, powizany z tzw.

scen Canterbury- zespoami i muzykami grajcymi rock awangardowy, progresywny i psychodeliczny

268

wiat wedug Clarksona, cz 3

Okazuje si bowiem, e za przyczyn Rang Roverw, banku HSBC i ksicia Bandara topi si ld na biegunie pnocnym, w zwizku z czym niedwied polarny nie ma gdzie mieszka. No, wyjwszy moe te 8 milionw kilometrw kwadratowych pnocnej Kanady, zupenie nietknitych jakkolwiek form in gerencji czowieka. W kadym razie, ignorujc powysze fakty, wciska si nam, e niedwiedzie polarne s obecnie zagroone i e z tego powodu wszyscy powinnimy popeni samobjstwo. Niby po co? W przeciwiestwie do wraenia, jakie wytworzy y w nas milutkie i miciutkie pluszaki firmy Steiff, niedwied polarny to wielka, okrutna bestia w kolorze nikotyny, z zaci tym wyrazem ohydnego, szpiczastego pyska i pazurami, ktre, znalezione u kogo w sobotni wieczr w Nottingham, zostayby skonfiskowane jako potencjalne narzdzie zbrodni. Jeli niedwiedzie polarne wymr, nie zrobi to najmniejszej rnicy ani wam, ani nikomu, kogo kiedykolwiek spotkalicie. Jedynymi ludmi, ktrzy w ogle to zauwa, bd Eskimosi, bo koniec niedwiedzi polepszy warunki ich ycia - bd mogli chodzi na ryby i do klubw bez ryzyka bycia poartym yw cem. Nie zgadzam si z tym, eby zabija to, co uwaamy za brzyd kie bd agresywne - chyba e mamy do czynienia z wirusem bd komarem. Chciabym jednak, eby wiatowi dziaacze na rzecz ochrony rodowiska wzili przykad z tych mdrzejszych przedstawicieli wiata zwierzt: jak przychodzi co do czego, je dynymi liczcymi si dla nas osobnikami s te, ktre nale do naszej grupy spoecznej. No i nasze dzieci.
Niedziela, 10 czerwca 2007 r.

Wybraem si do Londynu, a jego nie ma

czoraj widziaem co niezwykego. Stojc w korku w po bliu londyskiego Parliament Suare, zauwayem du

kolejk, ktra ustawia si przed jedn z naszych staromodnych budek telefonicznych. Przed tym czerwonym cholerstwem o tak skomplikowanym ksztacie, e jego pomalowanie zajmuje jakie mu nieszcznikowi cae sze lat. Po co - pomylaem - ludzie tkwi w kolejce do budki telefo nicznej? Przecie dzi wszyscy maj komrki. I dlaczego kobie ta, ktra z niej korzysta, wcale z niej nie korzysta? Poow jest w rodku, poow na zewntrz, ma jedn nog w powietrzu, a na twarzy gupkowaty umiech. Okazao si po chwili, e jest turystk pozujc do zdjcia przy jedynym skrawku starowieckiej Anglii, jaki udao si jej znale. Co wicej, ludziom, ktrzy za ni stali, rwnie chodzi o o zdjcie z londysk budk telefoniczn. Zasmucio mnie to. Z jak daleka przyjechali? - zamyliem si. I ile zapacili za t jedyn w swoim rodzaju podr do niegdysiejszej stolicy caego wolnego wiata?

270

wiat wedug Clarksona, cz 3

I to - ta ndzna, stara budka telefoniczna - jest dla nich jedy nym dowodem, e wyldowali we waciwym miejscu. Policjanci zastpili swoje klasyczne hemy i wesoe usposobie nie kamizelkami kuloodpornymi i pistoletami maszynowymi, miejsce fekaliw spywajcych do Tamizy z ociennych hrabstw Londynu zajy wydry, na Trafalgar Suare nie wolno ju karmi gobi, a absolutnie ostatnim jzykiem, jaki syszy si na ulicach miasta, jest angielski. To jeszcze nie wszystko. Stranikami zamku Tower s obecnie kobiety, stopi si kliper Cutty Sark", Greenwich kojarzy si gwnie z Millenium Dome, krlowa zmienia si w Helen Mirren i nie ma ju sta rych, dwupitrowych autobusw, wyeliminowanych przez fana tyka Livingstone'a, ktry wszystko, co wie si z przeszoci, postrzega jako dowd na miosny wrcz zwizek globalnych korporacji z pienidzem, niewolnictwem i dwutlenkiem wgla. Mona odnie wraenie, e gdyby jaki dentelmen z lon dyskiego City pojawi si na mocie Waterloo ubrany w melo nik i ze zoonym parasolem w rku, zostaby z miejsca zaata kowany przez wygodnia takiego widoku hord uzbrojonych w kamery i aparaty Sony turystw. Podczas mojego zeszotygodniowego wypadu do Londynu pynem po rzece, byem na London Eye, przeszedem spacer kiem w pobliu Tower Bridge i udaem si na Piccadilly Circus. Po chwili zaczo mi si wydawa, e znalazem si w jakim dziwnym miejscu, przypominajcym owoc kontaktw seksual nych Genewy z roku 2037 i Moskwy z roku 1974. Z kadego supa latarni londyskiego West Endu - a znajduje si tam naprawd duo takich supw - zwisa olbrzymi trans parent z napisem: Zrb to sam - napraw swoj planet!". Nie miaem pojcia, co to oznacza, podobnie jak pracownicy 47. Lu dowej Fabryki Traktorw nie wiedzieli, co oznaczaj krzepice

Wybraem si do Londynu, a jego nie ma

271

slogany politbiura. Wydaje mi si, e to jaki rodzaj dyktatu przygotowanego przez komisariat, nakaniajcego nas do wi cze fizycznych, wydajniejszej pracy i do nabierania siy przez rado". I chyba mam racj, bo na kadym londyskim przystanku autobusowym znajduje si plakat firmowany przez burmistrza, ktry mwi, e Londyn zosta stworzony, by jedzi po nim na rowerze". Nieprawda. Londyn zosta stworzony po to, by ludzie przy jedali do niego i robili interesy. Pomidzy zaoeniem Londinium a dniem, w ktrym jaki idiota wynalaz peday i powygi nan kierownic, istnieje przepa kilku adnych wiekw. Chcc uciec przed tym nieustannym politycznym bombar dowaniem, schroniem si w znanej restauracji, gdzie dzbanek herbaty dla czterech osb plus jakie ciastka kosztuje 78 funtw. To nie jest bd w druku. No i sama rzeka. Och, jej nabrzee to rozbrzmiewajcy dwikami funk & groove park rozrywki, cay w ciemnym szkle i z dachami z drzewa tekowego! A mimo to byo wida, e adna z koreaskich turystek pyncych na statku wycieczkowym nie wiedziaa, czemu do cholery by tu zrobi zdjcie. adna nie znalaza tu absolutnie niczego, co mogaby poka za na zdjciu znajomym w kraju i powiedzie: Patrzcie, byam w Londynie!". Zdjcia tych Koreanek bd wiadczyy raczej o tym, e od wiedziy dom spokojnej staroci dla emerytw narodu, ktrego durnowaci architekci nosz ju tak wskie i tak modne okulary, e w ogle nie widz, co projektuj. Oczywicie, pomijajc idiotyczne ceny i nieustajce sta rania Kena, by wszystko zepsu, w Londynie yje si teraz le piej ni przed dwudziestu laty. Jednak w pdzie ku uczynie niu miasta nowoczeniejszym" i wyznaczajcym trendy",

272

wiat wedug Clarksona, cz 3

wyeliminowano elementy decydujce o jego stylu; rzeczy, ktre sprawiay, e ludzie chcieli tu przyjeda. Naprawd. No bo ilu siada co roku z folderem biura podry w rku i myli: Moe spdzilibymy nadchodzce wakacje w jakim naprawd wielo kulturowym i ekologicznym miecie?". Ludzie przyjedaj do Londynu, bo pragn dowiadczy w nim przepychu i uroczystoci". To za prowadzi moje my li ku naszej fladze. Wiem, e obraa uczucia religijne pewnych odamw spoecznoci muzumaskiej i wiem, e w pewnym stopniu zawaszczya j Brytyjska Partia Narodowa. Nie mylicie, eby tak j gdzie wywiesi? Nie ma jej nawet na Tower Bridge. Nasza Helen Mirren odwalia kawa dobrej roboty. Na caej dugoci ulicy The Mail, od Admiralty Arch a po sam paac Buckingham, zastpia bzdurne transparenty Zrb to sam - na praw swoj planet!" mnstwem wielkich flag. W wyniku tego posunicia kbi si tam teraz tum turystw, ktrym spad kamie z serca i ktrzy ochoczo zapeniaj swo je karty pamici czym wicej ni tylko pojedyncz, czerwon budk telefoniczn. Fakty s jednak nastpujce: Londyn od powszechnego wy obraenia o nim dzieli o wiele wiksza przepa, ni w przypad ku jakiegokolwiek innego miasta na wiecie. Kartki pocztowe wci przedstawiaj obrazy z czasw, gdy na topie bya restaura cja Rules , ale w rzeczywistoci turystw w recepcji wita otysz, a do pokoju prowadzi kto z Polski. Potem jedz rukol z tyta nowych talerzy i za kadym razem, gdy wyjd z hotelu, odnosz nieodparte wraenie, e naszemu burmistrzowi wydaje si, e jest Stalinem. Pragn misa i cynaderek, a my serwujemy im ga leri Tat Modern z domieszk krajw nadbatyckich.
1

Rules - najstarsza londyska restauracja, zaoona przez Thomasa Ru-

le'a w 1798 roku.

Wybratem si do Londynu, a jego nie ma

273

Dzi przyjazd do Londynu jest jak wczenie telewizora, by obejrze kolejny odcinek dokumentu Powstawanie czowieka, ktry - jak si okazuje - prowadzi tym razem Pamela Anderson. W tozielonych stringach. Nie chodzi o to, e to le. To po prostu nie to, czego wszyscy si spodziewali.
Niedziela, 17 czerwca 2007 r.

Gupie granie na festiwalu Giastonbury

w swoim Astonie Martinie, by obejrze band beznadziejnych nastolatkw piewajcych w strugach deszczu w Giastonbury. Wydaje mi si, e najprawdopodobniej zwariowaa. I nie jest w tym odosobniona. Wszystkie firmy oferujce prze wozy helikopterem z poudniowo-zachodniej Anglii doniosy o wzmoonym zapotrzebowaniu na czartery. Wszyscy, ktrzy zajmuj si sprztem namiotowym z grnej pki, odpoczy waj ju na plaach Barbadosu, podczas gdy do londyskiego Brixton ! cigny hordy menederw funduszy hedgingowych i kierownikw programw telewizji BBC, by zakupi tam prochy Szkoda, e si na tym przejad. Chopie, musisz tego sprbo wa - to rodek uspokajajcy dla koni. Odlecisz totalnie". Serio, zao si, e Giastonbury bdzie pkao w szwach od ksigo wych wyzywajcych policjantw od wi i wjedajcych tyami
1

pitek rano moja ona ubraa si jak strach na wrble, woya do torby rolk papieru toaletowego i odjechaa

Brixton - obszar w poudniowej czci londyskiej dzielnicy Lambeth, znany

jako narkotykowa stolica Londynu".

Gtupie granie na festiwalu Glastonbury

275

samochodw w grupki innych ludzi po tym, jak wchonli 30 li trw metamfetaminy Oczywicie, rozumiem przyczyny tego zjawiska. Jeste osob w rednim wieku. Masz dzieci. Twoje ycie jest ju tak nudne, e z niecierpliwoci wyczekujesz przybycia mleczarza. Musi ci si zatem umiecha pomys wyrwania si, tak na jeden weekend, z monotonii codziennoci i przeniesienia si pod piwr wspo mnie z modych lat. Z tym nie mam naprawd adnego problemu. Nie mam naj mniejszego zamiaru przeznacza kolejnych 12 cali papieru ga zetowego ganic was za zachowanie, ktre w waszym wieku po prostu nie przystoi, i miejc si z was, usiujcych sobie przy pomnie, jak robi si skrta. Mam jednak powany problem z sa mym Glastonbury. Muzyka rockowa jest nasza. Mwic to mam na myli, e naley do kadego, kto przy szed na wiat w latach 1950-1971. To my j wynalelimy i my ustanowilimy reguy, jakimi si rzdzi. Siadalimy w zaciem nionym pokoju, w suchawkach, i puszczalimy The Dark Side of TheMoon, prbujc sobie odpowiedzie, czy pyta jest o nadziei, o mierci czy o rozpaczy. Ale z pewnoci nie by to wycznie bekot czterech maja czcych kolesi. Dla nas na koncertach liczyo si przede wszystkim widowi sko i gono. Kiedy Jimmy Page przyczepi laser do swojego smyczka i rozdar niebo potnym dwikiem; dzi nie pozwo lono by czego takiego przepuci przez wzmacniacze bez ob sugi w jaskrawych kurtkach i bez poowy tuzina poprzedzaj cych to ostrzee. Pewnego lata zesp The Who wystpowa na Wembley z po kazem laserw i hologramw, dajc koncert o takim nate niu wiata, e urzdnicy byli powanie zaniepokojeni, czy nie

276

wiat wedug Clarksona, cz 3

bdzie zakca podchodzenia do ldowania samolotw pa saerskich zmierzajcych na Heathrow. A my ogldalimy to wszystko, suchajc jak Roger Daltrey interpretuje fraz listening to you, I get the musie", i a puchy nam od tego wosy na pucach. W najbliszy weekend podobnych dozna ma nadziej po nownie dowiadczy moja ona. Chce si wstawi, chce prze mokn, chce da si oguszy i porwa mieszank scenicznej maestrii i rozmachu widowiska. Przez jeden cudowny weekend chce udawa, e ma osiem lat. Tyle e to, co zobaczy, sprowadzi si do bandy chudych na stolatkw o piskliwych gosach, ktrzy przywaszczyli sobie to co nasze i spartaczyli zupenie nie do poznania. To grono beznadziejnych, pozbawionych talentu miernot, ktre z chci zagraj swj nastpny kawaek, ale dopiero po wygoszeniu ka zania o zgubnych skutkach amerykaskiego korporacjonizmu, o globalnym ociepleniu i po sugestii, e wszyscy powinnimy si zrzuci, by pomc jakiemu biednemu afrykaskiemu dziecku z muchami w oczach. Na lito bosk! Albo wczcie lasery, albo spieprzajcie! Oczywicie, w Woodstock te byo sporo na temat pokoju, mioci i wycofania naszych wojsk z Wietnamu, ale to byo co innego - ludzie na scenie byli ideowo zjednoczeni z publiczno ci. W Glastonbury- jedni do drugich zupenie nie pasuj. Festiwal Glastonbury okrelany jest jako hipisowski", a sponsoruje go - jake by inaczej - ulubiona gazeta dzieci kwia tw, czyli The Guardian". W zwizku z czym uczestnicy zo stali rzecz jasna poproszeni o pozostawienie swoich namiotw, by mona je byo pniej wysa do krajw Trzeciego wiata. Zaproponowano im rwnie koskie ajno jako alternatyw dla aspiryny. Niektrych bd pewnie zachcali do skorzystania

Gupie granie na festiwalu Glastonbury

277

z rdki w celu odnalezienia linii geomantycznych. p l a n i e tak nawiguj gobie, przyjacielu". Tylko e wrd 177 000 ludzi, ktrzy maj tam przyjecha - bi let kosztuje 145 funtw! - tylko szeciu bdzie druidami o imie niu Merlin. Caa reszta przybdzie Volvami i helikopterami Bell JetRanger. I nie potrzebujemy rdek ani linii geomantycz nych - jestemy mdrzy, bogaci i mamy nawigacj satelitarn. Czy kto cho przez chwil pomyla, e moja ona zaprzta aby sobie gow globalnym ociepleniem? Z ca pewnoci nie obchodzio jej to w czwartkowy wieczr, na ktry zaplanowano wielkie, obniajce emisj dwutlenku wgla wyczenie odbior nikw prdu, kiedy w furii biegaem po domu wczajc kad arwk, suszark, zmywark i toster. Moja ona nie przepada rwnie za prezentowan tam muzy k. Ja wolabym ju przez cay dzie sucha cieki dwikowej z filmu Wyznania pomywacza okien. W dodatku ma tam wystpi Shirley Bassey2. Dobry Boe. O co tu chodzi? Przeszedbym nago po polach pynnej stali, eby tylko unikn tej krzykliwej Walijki, a tu pro sz - pojawia si w Glastonbury i zapewnia chwil wytchnienia tumowi omamionych rodzicw, zgromadzonych na linii geomantycznej w cholernym hrabstwie Somerset. I zao si o mi lion funtw, e zostanie nagrodzona tak samo entuzjastycznym aplauzem, jaki otrzyma Rolf Harris, ktry kilka lat temu wyst pi w Glastonbury z tekturowo-aborygesk wersj Stairway to Heaven. To po prostu jeden wielki absurd. Nie proponuj w adnym razie, eby zakaza festiwali. Istnie je troch dobrych, z wystpami starych zespow, ktre napraw d znaj si na rzeczy i graj nasze ulubione kawaki z dawnych lat dojrzaym ludziom zgromadzonym na kocach.
2

Shirley Bassey - walijska piosenkarka; znana z wykonania trzech piosenek ty

tuowych do filmw z Jamesem Bondem (Goldfinger, Diamenty s wieczne, Moonraker).

278

wiat wedug Clarksona, cz 3

Uwaam jednak, e najwyszy ju czas, by zakaza nowym zespoom grania i wykonywania muzyki rockowej. Rock jest nasz. A oni niech pjd po rozum do gowy i wynajd sobie swj wasny styl. Niedziela, 24 czerwca 2007 r.

Wykopcie kibicw z Wimbledonu

miar jak swojego ekscytujcego koca dobiega turniej tenisowy w Wimbledonie, przy w poowie pustych try

bunach, bdzie pojawia si coraz wicej gosw domagajcych si, eby grube, korporacyjne ryby ustpiy miejsca prawdziwym kibicom, by ci mogli zawita tu w swoich anorakach i sandaach, ktre kupili z jednego z drobnych ogosze w Daily Telegraph". Wszystko zaczo si ju pierwszego dnia, gdy miliony Henmaniakw 1 zaczy zapycha fora internetowe postami, w kt rych pisali, e to obrzydliwe, i zamiast oglda Jego Timowsko, przewaajca cz widowni pokadaa si na barowej la dzie, jczc o przejciach w City i w pijackim omamie usiowa a swoimi oldskulowymi krawatami zetrze z przedniej czci spodni jakie tajemnicze plamy. Bla bla bla wojna klas bla bla bla wysze sfery bla bla bla nie ktrym to dobrze. Hm. To prawda, e biznesmeni i ich gocie w porze obiadu nie auj sobie wykwintnych win, a niektrzy z nich wol spdzi
1

Chodzi o fanw Tima Henmana, najlepszego zawodowego tenisisty brytyj

skiego.

2 8 0

wiat wedug Clarksona, cz 3

popoudnie patrzc podliwie na kelnerki, zamiast korzysta ze swoich cennych wejciwek na kort centralny. 1 prawd jest te to, e ci z nich, ktrzy chwiejnym krokiem wracaj na mecz, bardzo czsto nie maj pojcia, o co w tym wszystkim chodzi; nazywaj rakiet kijem i nie wyczaj swoich komrek. Jeszcze inni - dobrze wiecie, e to o was mwi! - sp dzaj cay mecz rozprawiajc, co zrzdliwe starsze panie z loy honorowej robi sobie pod tartanowymi pledami. W zeszym roku siedziaem obok Johnny'ego Vaughana2, ktry, zapewne podekscytowany tym, e po raz pierwszy ma tak liczn widowni, postanowi, e bdzie wszystkich zabawia se ri coraz to mieszniejszych anegdot. Obawiam si, e rwnie i ja miaem swj udzia w salwach miechu, ktry sprowokowa prawdziwych kibicw do uciszania rozemianej publiki i - jak byo do przewidzenia - doprowadzi do interwencji jakiego mczyzny w marynarce. Nazwaem go Stewart, zanim zorientowaem si, e - w rzeczy samej - ma plakietk z napisem steward". Szczerze mwic, nie wiem, co jest w tym wszystkim takie go zego. Pomijajc ju sam fakt, e korporacyjni gocie wydaj kup pienidzy w namiotach z bufetem i na egzotyczne gatunki sera, co umoliwia klubowi wysanie dachu do przepolerowania, wol patrze na puste miejsca, ni na niektrych wiwatujcych i klaszczcych dziwakw, ktrzy niechybnie si tu pojawi, gdy na trybuny wpuci si prawdziwych kibicw. Wydaje mi si, e wszystko zaczo si od utworzenia tzw. pa grka Henmana - miejsca, skd kibice bez biletw mog ogl da mecze tenisowe. Co roku zapenia si on ludmi, ktrzy klaszcz w rytm muzyki na Wyborach Konia Roku i posiadaj wszystkie pyty z dyskografii Cliffa Richarda. Naturalnie kada z tych osb uwielbiaa ksin Dian, gwnie za to, e udao
2

Johnny Yaughan - brytyjski dziennikarz i prezenter telewizyjny.

Wykopcie kibicw z Wimbledonu

281

si jej wkrci w rodowisko gustujcych w abdzim misie elit z paacu Buckingham. Mona by doj do wniosku, patrzc na to rozentuzjazmo wane, rozkrzyczane i przyodziane w paskudne ubrania morze tuszczu, e ci ludzie wspaniale si bawi. Tymczasem to ich ce lowa zagrywka, ktra ma grubym rybom finansjery pokaza, e to wanie oni - lud - maj z Wimbledonu najwicej radoci. Co nie jest prawd. Niewane, jak gono bdziecie krzycze i jak szybko wyma chiwa rkoma - i tak nigdy nie przekonacie mnie, e siedzenie na botnistym skrawku ziemi i zajadanie pomarszczonych tru skawek z Izraela jest fajniejsze od picia z Johnnym Vaughanem do ososia z wody i modych ziemniakw Jersey Royal. Bo po prostu nie jest. Oczywicie, moecie powiedzie, e niektrym to dobrze", a ja si z tym zgodz. Na pewno jest dobrze George'owi Clooneyowi, bo urodzi si z niezwykle atrakcyjn twarz. Albo tej, no, jak jej tam... tej, ktra spotyka si z naszym shrekouchym Rooneyem3. Niektrzy po prostu maj szczcie. Tak wic siad i morda w kube - musicie si z tym pogodzi. Nie zdziwi mnie wic Terry Wogan , na co dzie najgenial niejsza osoba na wiecie, mwic w swojej audycji radiowej w zeszym roku, e czasem ma ochot przej si na pagrek Henmana i rozstrzela karabinem maszynowym wielu spord zgromadzonych tam kibicw". Gdyby tylko wpuci ich na korty, sprawy przybrayby na prawd zy obrt. Emanujc swoimi ostro odcinajcymi si oparzeniami sonecznymi i odzie przeciwdeszczow z firmy
3

Wayne Rooney - angielski pikarz, napastnik druyny Manchester United. Terry Wogan - niezwykle popularny brytyjski prezenter radiowy i telewizyj

W 2008 roku polubi Coleen McLoughlin, z ktr spotyka si od szeciu lat.


4

ny oraz satyryk, okrelany mianem skarbu narodowego Zjednoczonego Krlestwa".

282

wiat wedug Clarksona, cz 3

Millets, oklaskiwaliby absolutnie wszystka Podwjny bd ser wisowy przeciwnika ukochanego przez nich Tima Henmana. Pojawienie si na trybunach sir Cliffa Richarda. A nawet decyzj sdziego, by nie przerywa gry, mimo e formalnie rzecz biorc jest ju rodek nocy. Ale najwiksze brawa z ich strony posypi si dopiero wte dy, gdy arbiter poprosi ktr z korporacyjnych grubych ryb o wyczenie komrki. Oni to uwielbiaj: kto z wyszych sfer, najedzony po uszy abdziem, publicznie upokorzony. Robi si im od tego tak ciepo, e a topi si im fiszbiny w stanikach z Playtexu. Niestety, musimy pamita, e Wimbledon przyciga przed ekrany telewizorw na caym wiecie olbrzymi publiczno. Czsto zastanawiam si, co ci wyrafinowani widzowie z zagra nicy pomyl sobie o Wielkiej Brytanii, gdy zobacz jak rozhisteryzowan, oty kobiet z czerwonymi jak malina ramionami i udami wysmarowanymi samoopalaczem, fanatycznie oklasku jc gobia, ktry usiad wanie na korcie nr 1. Nabior przekonania, e jestemy brzydcy i obkani. I e gdyby mogli pozna myli tej kobiety i jej wyobraenie o niebie, okazaoby si, e nad ranem ni o trjkcie z Cliffem i Timem. W zwizku z czym gorco namawiam Wimbledon, by sta si prekursorem w tej kwestii i zacz zakazywa prawdziwym ki bicom" udziau w wydarzeniach sportowych. Dziki temu poprawiaby si estetyka miejsca; nie zapominaj my rwnie, e korporacyjni gocie znaleli si tu dziki posia daczom picioletnich obligacji Wimbledonu, z ktrych kada kosztuje 23 000 funtw. Co wicej, ta korporacyjna gocinno wzbogacia w zeszym roku kas Muzeum Historii Naturalnej o 1,4 miliona funtw i pozwala na utrzymywanie takich imprez, jak wycigi konne Ascot Gold Cup czy regaty w Henley.

Wykopcie kibicw zWimbledonu

283

W nastpnej kolejnoci pomys eliminacji kibicw mgby zosta przeniesiony na grunt piki nonej. W tym roku wybra em si na mecz finaowy Pucharu Anglii - pierwszy raz w yciu byem wtedy na meczu - i bardzo mi si to spodobao. Z ch ci wybrabym si tam jeszcze raz, pod warunkiem, e miabym miejsce w loy honorowej i lampk bordo w doni, a nie siedzia cinity obok jakiego grubasa z wytatuowan na twarzy paj czyn.
Niedziela, 1 lipca 2007 r.

Rce precz od 007, bo zastrzel!

tem uzupeniania wosw. Niektrzy maj szczcie, niektrzy nie, a kady, kto chce walczy z tym truizmem, jest na drodze wiodcej ku szalestwu i komunizmowi. Mimo to w zeszym tygodniu upadem na kolana i zapaka em z zawici i wciekoci, gdy rano otworzyem gazet i prze czytaem, e spadkobiercy zarzdzajcy prawami autorskimi lana Fleminga zwrcili si do cholernego Sebastiana Faulksa z prob o napisanie kolejnej powieci o przygodach Jamesa Bonda. - Nieee!... - zawyem jak kto, komu przed chwil spada z klifu crka. Dowiedziaem si bowiem, e manuskrypt powieci pobo gosawia ju producentka filmw o Bondzie, Barbara Broccoli. Powierzenie Faulksowi napisania ksiki o Bondzie jest jak zwrcenie si do lewicujcej feministki z prob o przygoto wanie scenariusza do kolejnej czci Szklanej puapki. Albo jak obsadzenie emerytowanego pikarza w roli pana Darcy w filmie

ie jestem zazdrosny. Nie spdzam caych dni na patrzeniu z zazdroci na helikopter ssiada, ani na wasz nowy sys

Rce precz od 007, bo zastrzel!

285

Duma i uprzedzenie. W rankingu pomyek ludzkoci na prze strzeni dziejw, ta plasuje si na pierwszym miejscu. Kiedy spotkaem Sebastiana i wyda mi si cakiem fajnym facetem. Przeczytaem te sporo jego ksiek i s naprawd wietne. Scena przy kocu On Green Dolphin Street, w ktrej wyje kobieta, bya tak sugestywna, e zaczem si zastanawia, czy przypadkiem, mimo wszystko, nie mam w sobie eskiego pier wiastka. Nie chodzi mi tu o jaki wielki pierwiastek, rozumiecie. Nie na tyle wielki, bym cho przez chwil zastanawia si nad umiesz czeniem perfumowanych poduszeczek w szufladzie z bielizn, ale wystarczajco duy, bym sign po pudeko chusteczek. Bdmy szczerzy. Kady autor, ktry potrafi zmusi 100 kilo gramw zatwardziaego mskiego cielska do popakiwania i po chlipywania nad fatalnym i cakowicie fikcyjnym romansem ja kiej gupiej kobiety, jest na pewno wspaniay w tym, co robi. Tu jednak rozmawiamy o Bondzie. I bardzo przepraszam, ale jeli chodzi o strzelanie ludziom midzy oczy z dziaek harpunniczych, to najwaciwsz osob do pisania o takich rzeczach jestem ja. Wydaje mi si, e powinienem w tym miejscu wspomnie, e nie czytaem adnej z oryginalnych ksiek Fleminga. Nie ro zumiem jednak, dlaczego miaoby mi to w czymkolwiek prze szkadza. Jeli spadkobiercy Fleminga i Barbara Broccoli poin struowaliby mnie, e Bond to ponury i skryty samotnik, ktry zdradza jednoczenie cechy czowieka honoru i uwodziciela, wydaje mi si, e poradzibym sobie bez problemu. Zaczbym tak:Bond obudzi si u boku dziewczyny, ktra bardzo mu si podobaa. Ponuro i skrycie wydosta si spod po cieli, pocaowa j w ucho i powiedzia: Kochanie, wygldasz wspaniale. Ale ja jestem samotnikiem i musz ju i, bo mam wysadzi w powietrze platform wiertnicz".

286

wiat wedug Clarksona, cz 3

Potem mgbym ju zacz pisa o tym, co tak naprawd li czy si w penym rozmachu wiecie Bonda: o gadetach, eksplo zjach, gierkach sownych i nieprawdopodobnie olbrzymich fa cetach, ktrzy zamiast doni maj szpiczaste, hebanowe protezy Och, i o pocigach samochodowych... Zao si, e w tym bybym nieporwnywalnie lepszy od tego Sebastiana Cioty" Faulksa z jego Ptasim piewem i Ulic delfinw. Co za palant! Wyglda na to, e akcja jego najnowszej ksiki, zatytuowa nej prawdopodobnie Bond wstpuje do Krlewskiego Towarzystwa Ochrony Ptakw, rozgrywa si bdzie w roku 1967, kiedy to zniszczony (zieeew...) i starzejcy si 007 zostaje wezwany do wypenienia swojej ostatniej, heroicznej misji. le. le. le. Bonda nie mona zniszczy. Nawet gdyby wy pad z balonu prosto na opatki wirnika Hughesa 500 - zao si, e Faulks myli, e to jaki typ kosiarki - powinien wyj z ta kiej sytuacji wycznie z lekko przekrzywionym wzem krawata. Nie moe si te starze. Ze szkockiego mleczarza z tatuaem na ramieniu przeistacza si po prostu w faceta ubranego w stylu safari i robi dalej, co do niego naley. Zwykle, gdy porwnuje si ksik z filmem, ksika wypada lepiej. Jednak w przypadku Bonda, zbir starych historyjek o po nurym i starym samotniku, napisanych milion lat temu przez czowieka, ktry spdza wiksz cz dnia nurkujc z rurk, w ogle nie moe stawa w szranki z filmami, ktre od czterech dekad zna cay wiat. Bond jest obecnie produktem multipleksu, a nie biblioteki. I jeli w ogle maj pojawia si ksiki o Bondzie, ten fakt musi znajdowa w nich swoje odbicie. Zamiast przejmowa si tym, jak 007 byby postrzegany przez od dawna nieyjcego ju pisarza, ludzie u sterw caego tego biznesu powinni raczej po myle, jak zostanie odebrany przez dwa miliardy widzw ki nowych.

Rce precz od 007, bo zastrzel!

287

Nie mam adnych wtpliwoci, e Faulks nada 007 rysy cha rakteru tak intensywne i tak autentyczne, e dopiero na 148 stro nie ksiki Bond kogo zastrzeli. I zao si, e na kolejnych 148 stronach bdzie zadrcza si tym, co wanie zrobi. Kogo to obchodzi? Mylicie, e kto wybiera si na Bonda, by oglda zadrczajcego si przy barze faceta? A moe ludzie chodz do kina, by oglda jak miniatu rowa d podwodna z Charlesem Grayem na pokadzie wpada do penej rekinw laguny? Wanie z tego powodu to ja powinienem zosta kolejnym au torem przygd Bonda. Bo wiem, czego potrzebujecie. U mnie Bond zastrzeliby kogo ju na drugiej stronie powie ci. Potem, zamiast roztrzsa, jak si z tym czuje, opisabym w szczegach eksplozj gowy gocia w spowijajcej j czerwo no-szarej mgiece, podczas gdy 007 zakadaby ju swj jetpack i znika pospiesznie w ciemnociach nocy, zostawiajc za sob cian haasu. W rzeczywistoci jestem tak wcieky, e nie zostaem popro szony przez pani Kalafior, czy jak jej tam, o napisanie kolejnej ksiki o Bondzie, e chyba i tak napisz swj wasny szpiegow ski thriller. Bdzie opowiada o agencie, ktry okae si jeszcze pytszy ni kaue latem. Najpierw przeleci ca druyn siatka rek, tak dla zabawy, a potem wejdzie do baru, gdzie znajdzie za drczajcego si czym Bonda. Po czym wpakuje mu w ty gowy seri z krtkolufowego pistoletu maszynowego Heckler & Koch. Daj sobie z tym spokj, Faulks. Zamierzam strzaem w gow zlikwidowa twojego superbohatera. Bdziesz potem mg wr ci do swoich ptasich pieww i wyjcych kobiet, zostawiajc dla mnie to, co mi si ze wszech miar naley.
Niedziela, 15 lipca 2007 r.

Dziewczyny, wskakujcie z powrotem w poczochy!

ntne stringi majtkami o rozmiarze spinakera1, a teraz dochodz do nas wieci, e sprzeda poczoch dowiadcza wanie spadku swobodnego. Warto sprzeday z 10 milionw funtw w 2002 roku spada do 5 milionw w roku 2006. Wedug redaktora dziau kobiecego, ktry - w przeciwie stwie do redaktora naczelnego - jest mczyzn, dzieje si tak, bo dziewczyny maj dzi lepsze rzeczy do roboty, ni przebiera si za parysk prostytutk za kadym razem, gdy wybieraj si na zakupy. W peni to rozumiem. Poranne ubieranie si jest czynnoci, ktra nigdy nie powinna trwa duej ni 20 sekund, a zakada nie poczoch i podwizek moe zaj nawet i trzy godziny. Tak naprawd te trzy godziny to tylko mj domys, oparty na tym, jak dugo schodzi mi zdejmowanie pasa do poczoch. I to nawet gdy jestem uzbrojony w latark zakadan na gow i noyczki.
1

iedawno dziki programowi Big Brother dowiedzielimy si, e wspczesne mode dziewczyny zastpiy swoje po

Spinaker - trjktny, wypuky agiel na statkach sportowych o oaglowaniu

skonym.

Dziewczyny, wskakujcie z powrotem w poczochy!

289

W kadym razie, w peni zdaj sobie spraw z tego, e w dzi siejszych czasach, kiedy kobiety pracuj i wychowuj dzieci, poczochy maj si do ich garderoby tak, jak gsie piro do ban kowoci internetowej. Dziewczyny, musicie tylko pamita o jednym. Jeli nam oznajmicie, e przestajecie nosi poczochy, bo s niepraktycz ne, moe si okaza, e rwnie i my machamy na wszystko rk. Obecnie staramy si nie duba przy was w nosie, bo to fak tycznie troch niechlujne. Jeli jednak zaczniecie paradowa w rajtuzach bez stp i w worku, nie miejcie nam za ze, e wo ymy do obu naszych dziurek w nosie palce wskazujce i za czniemy wydubywa jego zawarto. Dzi rano na lotnisku Londyn-City siedziaem w grupie fa cetw w rednim wieku, ktrzy - jak sdz - wybierali si do Szkocji obejrze jaki turniej golfowy. W domu kady z tych mczyzn na pewno zjada do koca swoj porcj jogurtu i udaje zainteresowanie tym, co Victoria Beckham sdzi na temat wystroju wntrz. Za to na lotnisku, gdzie nie byo ich on i dziewczyn, ktre mogyby trzyma ich w ryzach, bardzo szybko wrcili do zacho wa prymitywnych. O 7.45 byli ju po trzeciej kolejce piwa i w chwili, gdy wsiada em do samolotu, wydao mi si, e organizuj wanie konkurs pierdzenia. Nie jest to w adnym wypadku krytyka. Niedawno spdziem kilka tygodni obozujc w Afryce z okoo 20 facetami i nie uwie rzylibycie, jak bardzo neandertalskim sta si kady z nas. I jak byskawicznie dokonaa si ta zmiana. Kady poranek rozpoczynalimy rozmow na temat, kto ju zrobi kup, jak ta kupa wygldaa, czym pachniaa, ile jej wy szo i czy kto ustanowi dzi nowy rekord tonau. Potem prze chodzilimy do innych kwestii: kto wczoga si do czyjego

290

wiat wedug Clarksona, cz 3

namiotu, jak w nim byo i ile czasu musiaoby upyn - gdy bymy byli ostatnimi 20 ludmi na Ziemi - zanim ktry z nas przespaby si z Jamesem Mayem. Moecie utrzymywa, e wasz m na pewno taki nie jest, ale mog was zapewni, e pod warstw pozorw, ktr widzicie w domu, jest. Moe i zmywa naczynia i zabiera dzieci do parku, ale gdy nie ma was w pobliu, staje si przysowiowym wiatem w lodw ce. Przeistacza si w zupenie inn istot, w zwierz z obsesj na punkcie poladkw, seksu analnego i bekania. No wic jak, dziewczyny, chcecie dowiadcza podobnych rzeczy w domu? Naprawd? Nie? No to ruszajcie na najblisz stacj benzynow i kupcie tam sobie te cholerne poczochy! Powiecie pewnie, e rajstopy s praktyczne i ciepe, ale czy wi dziaycie, co robi z twarz bankowego rabusia? Zapomnijcie rwnie o poczochach samononych. Wszy ta w nie mocna gumka uszkodzi wam uda i wedle wszelkiego prawdopodobiestwa odetnie dopyw krwi do stp, powodujc gangren. Niewane, jak bardzo skrzyyby si oczy dziewczyny i jak byskotliwe okazaoby si jej poczucie humoru - jeli b dzie miaa gangren, nie zainteresuje adnego faceta. Gdybym by u wadzy, cakowicie zakazane byyby podkolanwki. Kada z osb przyapana na ich noszeniu musiaaby przej przez swoje miasto ubrana wycznie w nie, a potem zo stawaaby rozstrzelana. Po prostu musz to by poczochy, z pasem, bo tylko taka kombinacja sprawia, e to, co nieistotne, jest zasonite, a to, co istotne - odkryte. Obraz moe by miy oku, ale zanim powie sisz go na cianie, musisz przecie go oprawi. I pomijajc ju wszystko inne, jeli byniecie przed face tem grnym brzegiem poczochy, zrobi dla was - i mwi to cakiem dosownie - wszystko. No, chyba e macie figur jak

Dziewczyny, wskakujcie z powrotem w poczochy!

291

bizon - wtedy nie zrobi dla was absolutnie niczego. Bdzie zaj ty wymiotowaniem. Zakadajc jednak, e masz nogi, ktre bez cienia wtpliwoci nale do rasy ludzkiej, wystarczy, e dasz mczynie zna, e nosisz poczochy, a zyskasz nad nim tak wadz, o jakiej ci si nawet nie nio. Naprawd uwaam, e jeli David Miliband 2 rzeczywicie chcia zaegna kryzys w kontaktach z Rosj, mg po prostu poprosi Ren Russo o ponowne odegranie tej sceny z Afery Tho masa Crowna, a Putin z pewnoci wysaby podejrzanego o mor derstwo Litwinienki najbliszym samolotem do Londynu. I prosz, nie uywajcie tylko frazesw w stylu: poczochy czyni z nas obiekty seksualne", bo to po prostu nieprawda. Widzielimy, jak Sharon Stone zakada nog na nog w Nagim instynkcie i wszyscy chichotalimy jak uczniacy Ale gdy Ren wy stawia nog w poczosze z rozcicia swojej sukni, to, cholera, mao nie zemdlaem z podziwu dla przenikliwoci jej intelektu. Najwyraniej zrozumiaa, e to, czego naprawd potrzebuje, by przej wadz nad caym nowojorskim wydziaem policji, nie jest bynajmniej dyplomem ukoczenia Harvardu, a kosztuj c 4,99 funta par poczoch kupion w Pretty Polly Inteligentna z niej babka. Rwnie.
Niedziela, 22 lipca 2007 r.

David Miliband - brytyjski polityk z ramienia Partii Pracy; minister spraw za

granicznych Wielkiej Brytanii.

Ratujmy brytyjsk wie - sprzedajmy j bogatym

rzez ostatnie 19 lat Unia Europejska utrzymywaa, e gro madzenie interwencyjnych zapasw zboa jest drogie i nie

ekonomiczne. I obchodzia ten problem, pacc rolnikom z na szych pienidzy olbrzymie ryczaty za to, eby zupenie niczego nie hodowali. Nazywa si to polityk odogowania i zawsze wkurzay mnie

jej komunistyczne podteksty. Powinienem zatem by uszczliwiony dowiadujc si wczo raj, e nadchodzca jesie ma pooy jej kres. Ale nie jestem. Przepenia mnie okropny smutek, poczucie, e zdarzy si co naprawd strasznego. Problem w tym, e w przeciwiestwie do reszty wiata, gdzie wszystkie najpikniejsze widoki stworzya natura, tu, w Anglii, prawie cay krajobraz zosta uksztatowany przez czowieka. Spjrzcie na dolin Swaledale - to wanie labirynty kamien nych murw bez zaprawy czyni j wyjtkow. Przypatrzcie si dolinie Burford - to szachownica pl uprawnych sprawia, e tak wspaniale wyglda. Oczywicie warto te wspomnie o zeszo rocznym konkursie na najpikniejszy widok Anglii, ogoszonym

Ratujmy brytyjsk wie - sprzedajmy j bogatym

293

przez magazyn Country Life" - zwyciyo zdjcie z katedr w Salisbury, uwiecznion w centralnej czci kompozycji. wietnie. Tyle e teraz p miliona hektarw brytyjskiej ziemi, ktre przez ostatnie 19 lat leao odogiem, nagle musi znowu sta si rentowne. To cakiem spory kawaek kraju. Fundusz Narodowy w swoim posiadaniu ma zaledwie 250 tysicy hektarw. Powierzchnia terenw uprawnych nalecych do krlowej si ga raptem 45 tysicy hektarw. Zbierzcie to razem, a i tak otrzy macie powierzchni mniejsz ni ta, ktr do tej pory zamiesz kiway trznadle i czajki, a ktra ju niedugo bdzie musiaa za cz przynosi dochd. Moecie zapomnie o tym, e pokryje j jczmie albo lawen da. Na to nie ma zapotrzebowania. Zapomnicie te o pastwi skach dla krw i owiec - w dzisiejszych czasach istnieje zbyt wielu gupich wegetarianw, by mogo si to opaca. Postawcie si wic teraz w sytuacji Jasia Farmera w cikich, gumowych butach. Macie 30 hektarw ziemi przy sadzawce na kracu waszych woci i musicie wymyli co, dziki czemu sta n si rentowne. Niektrzy z rolnikw bd mieli szczcie. Wygraj los na lo terii, czyli pozwolenie na budow 400 nowych domw dla ka dry kierowniczej z brany IT i budynkw dla infolinii. Innym jednak a tak si nie poszczci. Gdy znajdziesz si wrd nich, to co wtedy? Ile czasu upynie, zanim zorientujesz si, e roz wizanie twojego problemu podsuwa ci obsesja naszego kraju na punkcie globalnego ocieplenia? Koncern energetyczny Scottish Power ogosi niedawno, e niektre z nalecych do niego elektrowni przejd na drewno wierzbowe i ziarna zb. Plantacje zajm olbrzymie 12 procent wszystkich szkockich gruntw uprawnych, ale zbiory zastpi jedynie 5 procent zuywanego obecnie wgla.

294

wiat wedug Clarksona, cz 3

A zatem ju wkrtce szkockie poudniowe niziny zaczn przypomina Winnipeg. W tym samym czasie kady wysunity na poudnie lub na zachd skrawek ldu pokryje si farmami wiatrowymi. Te olbrzymie, wsparte na rurach maszynki do mielenia pta kw, warkoczc i wyjc przez 24 godziny na dob, po roku wy produkuj w kocu wystarczajc ilo energii, by zapali lamp k nocn pani Llewellyn. Potem przyjdzie czas na Angli, ktra zostanie pokryta ty loma tunelami ogrodniczymi, e zacznie przypomina witryn z mroonkami rodem z amerykaskiego supermarketu. Te za skrawki ziemi, ktre nie znajd si pod foli, zaleje te morze astmy, bronchitu i egzemy, bo nasz przyjaciel w gumowcach zda sobie spraw, e jedynymi potrzebnymi obecnie plonami s te, ktre mona wrzuci do baku waszej cholernej Toyoty Prius. Innymi sowy, ratujc niebo, zniszczymy zupenie ld. Nie ma sensu zwraca si o pomoc do Gordona Browna - re prezentuje bowiem jaki zapomniany przez Boga i ludzi, pokry ty tynkiem kamyczkowym szkocki okrg wyborczy, mieszka w Westminsterze i wydaje mu si, e wszystko, co znajduje si pomidzy, roi si od toryskich sukinsynw, ktrych naley za mkn w luksusowych domach lub przykry tunelami ogrodni czymi. I e ich wszystkie potrzeby energetyczne powinien zaspa kaja jeden ekowiatrak. Nie moemy rwnie liczy na dziaania Kampanii na Rzecz Ochrony Brytyjskiej Wsi - ma przeraajco szlachetny charak ter, w szczeglnoci teraz, gdy prezesuje jej Bill Bryson. W do datku fakty s takie, e tej organizacji a 20 lat zajo zmusze nie rzdu do ochrony naszych ywopotw. W takim razie ochrona p miliona hektarw ziemi zajmie jej jakie 4000 lat. I znw, jak zwykle zreszt, przygotowanie planu dziaania spada na mnie. A ja plan ju mam.

Ratujmy brytyjsk wie - sprzedajmy j bogatym

295

By moe czytalicie ostatnio, e niejaki sir Tom Hunter, biz nesmen, postanowi przekaza miliard funtw na cele charyta tywne, bo wydaje mu si, e przepa midzy bogatymi a bied nymi jest obecnie zbyt gboka. To bardzo piknie z jego strony i pewnie dostanie za to kolejny tytu szlachecki. Mimo wszystko uwaam, e sir sir Tom si myli. Powinien przeznaczy ten miliard na wykup tak duej iloci ziemi, jak tyl ko si da. A potem zachci bogatych, by stali si jeszcze bogatsi i by zrobili to samo co on. Posunbym si nawet do sugestii, by opodatkowa biednych, ktrych nie sta na zakup ziemi, a pienidze z tych podatkw przekaza bogatym, by ci mogli kupi jej jeszcze wicej. Naprawd. Jeli odbierzemy ziemi rolnikom, ktrzy rednio zarabiaj na niej 10 000 funtw rocznie, i sprzedamy j osobom prywatnym, potrzeba zapewnienia rentownoci tych gruntw ustpi miejsca trosce o ich walory estetyczne. Wtedy nie tylko zyska krajobraz, ale zniknie te problem nad produkcji podw rolnych, intensywnego rolnictwa, opat za odogowanie, tuneli ogrodniczych czy elektrowni wiatrowych. Pojawi si wiksze zrnicowanie gatunkowe zamieszkujcych tam zwierzt i ptactwa, bo nie bd si dusiy na mier w upra wach rzepaku, a tych kilku ostaych si przy yciu grnikw wci bdzie mogo wydobywa wgiel dla elektrowni. Poprawi si te jako sera w naszych supermarketach. Wszyscy na tym skorzystamy. No, moe oprcz Janet Street-Porter, ale ona akurat si nie liczy.
Niedziela, 29 lipca 2007 r.

Powd niezdecydowanych wyborcw

spada w sondaach i wszyscy wiedzieli, e w nastpnych wy borach zwyciy zoty chopak torysw, wszechstronny, gadko uczesany i dobry David Cameron. To wietnie, bo szczki Gordona odmawiaj mu ju posu szestwa; Brown nie wykazuje te dostrzegalnych oznak poczu cia humoru, a jego charyzma przywodzi na myl gaz. Co wicej, przez ostanie lata gra drugie skrzypce w rzdzie, ktry doprowadzi Wielk Brytani praktycznie do kompletnej ruiny. Dzi nie wyldujesz dopki nie zoysz stolika, nie moesz da klapsa swoim dzieciom, nie wolno ci pali w pubie, wycho dzi na drabin (jeli jeste policjantem), spoywa wicej ni sze gramw soli dziennie, szczu szczurw psami, sprzedawa produktw spoywczych (chyba e na opakowaniu zamiecisz informacj o ich dokadnej zawartoci i pochodzeniu skadni kw), cofa, nie korzystajc z pomocy osoby kierujcej ruchem, chodzi do pracy bez fluorescencyjnej kurtki, poddawa si

ogubiem si. Kiedy 10 dni temu wyjedaem do Hiszpanii

na krtki pobyt w sprawach zawodowych, Gordon Brown

Powd niezdecydowanych wyborcw

297

operacjom, jeli palisz papierosy, opowiada swoim znajomym kawaw o Irlandczykach, mwi piwo imbirowe" w telewizji, rozmawia przez komrk stojc w korku, jedzi autokarem bez pasw i pywa odzi po piwku. Oczywicie, zgadzam si, e zakaz wysadzania w powietrze terminali lotniskowych jest w zupenoci uzasadniony Ale za kaz wysadzania w powietrze naramiennikw do pywania na miejskim basenie - ju nie. Tymczasem David Cameron nigdy nie zrobi niczego, co mo goby ci rozzoci. Tak naprawd to z tego, co wiem, w ogle niczego nie zrobi. A wic dlaczego, po moim powrocie z Hisz panii, Cameron sta si wrogiem publicznym numer jeden? C si do diaba wydarzyo? Musiao to by co naprawd dramatycznego, bo sondae opi nii publicznej sugeruj ogromny wzrost poparcia dla Gordona Browna. W chwili gdy opuszczaem kraj, jedynymi osobami, ktre deklaroway, e bd na niego gosowa, byy jego ona i dwch byych pracownikw huty stali w Sheffield. Po moim powrocie w kieszeni mia ju niemal 40 procent gosw, a dyna mika trendu nie wykazywaa oznak sabnicia. Czyby Gordon Brown postanowi znie podatki i obieca darmowego George'a Clooneya kadej kobiecie, ktra kupi dwa bloczki znaczkw pocztowych1? A moe David Cameron ogo si, e chce zje kadego, kto zarabia mniej ni 150 000 funtw rocznie? Przejrzaem wstecz plik starych gazet i nie znalazem ad nego artykuu potwierdzajcego ktre z moich przypuszcze. U wybrzey Kornwalii pojawi si rekin, jaka kobieta w adnych majtkach opucia dom Wielkiego Brata, przestao pada - i to by byo na tyle.
1

Od 2007 roku rzd Gordona Browna zmaga si z kiepsk kondycj brytyjskiej

poczty Royal Mail.

298

wiat wedug Clarksona, cz 3

Sprawdziem wic, dokd udali si nasi liderzy i - znw - nie znalazem niczego specjalnego. Gordon odwiedzi Ameryk, gdzie najwyraniej wywar spore wraenie swoim garniturem. Z kolei David wybra si do Afganistanu, gdzie sfotografowano go, jak umiecha si do jakich dzieci. Tak wic i tu nie zdarzyo si nic, co mogoby spowodowa tak zmian orientacji wybor czej w narodzie. Potem jednak pogrzebaem nieco gbiej i na jaw zacza wychodzi przeraajca prawda. Gordon Brown dowiadczy wielkiego wzrostu w sondaach, bo podczas ostatniej powodzi przywdzia na siebie swj elegancki garnitur i powany wyraz twarzy, po czym wybra si do Gloucestershire, by podzikowa subom ratowniczym za to, za co w rzeczywistoci im paci i co powinny robi zamiast sprzedawa gazecie Daily Mail" wyssa ne z palca historyjki. W tym samym czasie David Cameron ze zotego chopca przeistoczy si w brudn plam na przedniej szybie Partii Kon serwatywnej, bo zamiast pojecha do Charlbury i stan tam w kauy a po grny brzeg kaloszy, uda si do Rwandy, by na ucza tamtejszy rzd o globalnym ociepleniu. Czy gdyby zosta w kraju, zrobioby to jak rnic? Pytam serio. Czy faktycznie mylicie, w szczeglnoci gdy wasza sofa wypyna wanie przez okno na pitrze, e wasze ycie popra wi si od tego, e jaki polityk bdzie pozowa do zdj w jezio rze, ktre kiedy byo trawnikiem przed waszym domem? I jak, na lito bosk, mona traktowa co podobnego jako przesank przemawiajc za tym czy innym systemem rzdze nia? Czy faktycznie chcecie przez to powiedzie, e bdziemy musieli przez kolejne pi lat zmaga si z apodyktycznymi i ter roryzujcymi spoeczestwo rzdami laburzystw tylko dlatego, e ich przywdca wybra si w odwiedziny do jakiej starej, gru bej krowy w Tewkesbury, ktrej troch przemoky ohydne meble z pikowan guzikami tapicerk?

Powd niezdecydowanych wyborcw

299

Zdaj sobie spraw, e polityka staa si pytka, ale nie myla em, e mona w niej odnie sukces nie zanurzajc si nawet do kolan. Jednak w najwiksze osupienie wprawia mnie to, e praktycz nie wszyscy, ktrych znam, przez cae ycie zawsze gosowali albo na Parti Konserwatywn, albo na Parti Pracy. I zawsze wy cigaem z tego wniosek, e przewaga jednej partii nad drug w wyborach do parlamentu wynika z niewielu osb mieszkaj cych przy niewielu ulicach w niewielkiej liczbie drugorzdnych okrgw wyborczych. Ale wyglda na to, e tak nie jest. Gdzie tam musz istnie miliony osb, zmieniajce zdanie, na ktr parti gosowa, do sownie z godziny na godzin, podejmujc decyzj o przejciu do obozu przeciwnika na podstawie najsabszych moliwych przesanek. To nie jest Big Brotber, na lito bosk! To wane! I nie moecie zmienia zdania tylko dlatego, e jeden z kandydatw wanie wystpi w wietnie skrojonym garniturze. Albo dlatego, e by w Afryce, gdzie mwi o globalnym ocie pleniu, podczas gdy wedug was powinien by w hrabstwie Oks ford i mwi o globalnym podtopieniu. Wyrabianie sobie wyborczych preferencji na tej podstawie moe si skoczy totaln katastrof. Bo gdy Ming Campbell
2

pewnego dnia zaoy wyjtkowo elegancki krawat, moemy skoczy rzdzeni przez Monstrualnie Bredzcych Wariatw. Znanych rwnie jako Liberalni Demokraci.
Niedziela, 5 sierpnia 2007 r.

2 Sir Walter Menzies Campbell - brytyjski polityk, dziaacz partii Liberalnych Demokratw.

Pieko brytyjskiego ekspatrianta

larmujce wieci. Wyglda na to, e z caego wiata znikn

li wszyscy mdrzy ludzie. Gdzie s ci gupi - dobrze wie

my. S w Biaym Domu, s w domu Wielkiego Brata i wystpuj

w programie Mam Talent!. Niestety, gdy caa ta zgraja absorbowa a nasz uwag, zniknli specjalici od astronautyki i astrofizycy. Mwi serio. Stany Zjednoczone twierdz, e olbrzymi na pyw ludnoci z Meksyku w aden sposb nie jest w stanie skom pensowa utraty George'a Clooneya, ktry wyprowadzi si do Woch, oraz Madonny, ktra mieszka obecnie w Wiltshire. I e w ostatecznym rozrachunku doszo u nich do drenau mzgw. Podobnie jest w Egipcie, Iranie, Rosji, Nowej Zelandii i Fran cji. Rwnie Niemcy przyznaj, e dowiadczaj najwikszej intelektualnej posuchy od lat czterdziestych XX wieku. Gdzie kolwiek by nie zajrza, wszdzie usyszysz, e rzdy maj ju potd gosposi i ratownikw na basenach; absolwenci wyszych uczelni przenosz si niestety gdzie indziej. Tylko gdzie? Zastanawiaem si nawet, czy przypadkiem ci wszyscy jajogowi nie przyjechali do Wielkiej Brytanii. Bo wyglda na to, i mamy tu tylu naukowcw, e nie starcza im

Pieko brytyjskiego ekspatrianta

301

powanych naukowych projektw. W czwartek, na przykad, dwch doktorw z Manchesteru ogosio, e badajc dinozau ry odkryli, i prdko maksymalna tyranozaura bya nisza od tej, ktr rozwija nasz pikarz, Frank Lampard. Co podobnego. Kolejne dowody na poparcie mojej tezy ujrzay wiato dzien ne rwnie w czwartek, wraz z ogoszeniem wynikw matury. Kady szesnastolatek w naszym kraju, pomijajc tych, ktrych ostatnio zastrzelono, uzyska rezultat co najmniej 415 procent na egzaminach z aciny na poziomie zaawansowanym i mate matyki stosowanej. Tak! - pomylaem. Wielka Brytania cigna do siebie ro syjskich miliarderw, amerykaskie piosenkarki, francuskich kucharzy, egipskich lekarzy i niemieckich biznesmenw. By moe nie jestemy najszczliwszym narodem na wiecie, ani najbogatszym. Za to jestemy najmdrzejszym. Potem jednak dotary do mnie ostatnie dane dotyczce mi gracji ludnoci, z ktrych wynika, e podczas gdy w zeszym roku napyno do nas 5,4 miliarda kieszonkowcw z Afryki Za chodniej, stracilimy 196 000 osb, ktre Daily Mail" okrela mianem obywateli brytyjskich". Czyli biaych rodzin z klasy redniej, ktre przeniosy si za granic. Te liczby pozwalaj wnioskowa, e - podobnie jak wszdzie indziej - rwnie i u nas panuje drena mzgw. Ze wszystkich naszych starannie wyksztaconych, mwicych poprawnym j zykiem modych profesjonalistw zastpi Borat. Niestety, ten argument nie ma racji bytu w wietle tego, dokd emigruje nasza klasa rednia. Absolutnym numerem jeden jest tu Australia - mieszka tam 1,3 miliona brytyjskich emigrantw. wietnie. Tyle e w caej historii rodzaju ludzkiego nikt nigdy nie obudzi si z myl: ,Wiem. Mam wspania rodzin, mn stwo pienidzy, wietn prac i bogate ycie towarzyskie. Wyjad wic do Australii".

302

wiat wedug Clarksona, cz 3

Australia to miejsce, do ktrego jedziesz, gdy wszystko spa prae. Wanie z tego powodu te 1,3 miliona Brytyjczykw, kt rzy tam mieszkaj, nosi pejoratywne miano marudnych Ango li". Bo kady z nich to yciowy nieudacznik. Kolejnym popularnym celem emigrantw jest Hiszpania, ktra staa si ojczyzn dla 761 000 Brytyjczykw. Czy s wrd nich neurochirurdzy? Wynalazcy? Czy sir Christopher Cockerell po wynalezieniu poduszkowca przeprowa dzi si do Puerto Banus? Skd. Hiszpania to kraj, do ktrego jedziesz, jeli chcesz sprzeda swoj takswk. W takim razie co ze Stanami? Mylimy, e mieszkajcy tam Brytyjczycy to odnoszcy sukcesy, inteligentni ludzie, tak jak na przykad David Beckham i... yyy... Kelly Brook1. Podejrzewam jednak, e ludzie, ktrzy przenosz si z Wielkiej Brytanii do Stanw robi to, bo interesuje ich bro i zabijanie. Bdc w Ameryce dwa razy natknem si na naszych ekspatriantw i w obu przypadkach byy to osoby chodzce po lasach w polowych mundurach z groteskowo wielkimi strzelbami. Jeden z tych goci u tyto, co w poczeniu z jego silnym akcentem z Birmingham sprawiao, e wyglda jak najgupszy czowiek wiata. Zreszt pewnie nim by. Obawiam si, e kady, kto emigruje z Wielkiej Brytanii, nie wane dokd, musi by odrobin tpawy. No bo po co wyjeda? Bo nie macie przyjaci? A c ta kiego pozwala wam myle, e gdzie indziej atwiej ich znale? A moe chodzi o pogod? Przestacie... Soneczne dni sprawdzaj si podczas urlopu, ale kiedy siedzi cie w biurze, musi by 14C i pada mawka. Moe macie powyej uszu przestpczoci w Wielkiej Bryta nii? Co?! Mylicie, e w Kalifornii zdarza si mniej zabjstw ni
1

Kelly Brook - angielska aktorka, prezenterka, modelka i projektantka kostiu

mw kpielowych.

Pieko brytyjskiego ekspatrianta

303

w Bourton-on-the-Water? Mylicie, e na play Bondi nie le strzykawki? Moe za granic chcecie znale lepsze suby publiczne? No nie, prosz... Nawet jeli uda si wam przekaza osobie po dru giej stronie suchawki, e brodzicie po kolana w samych cie kach, i tak zajmie jej dwa tygodnie, zanim wyle do was jakiego zodzieja o pomarszczonej jak orzech woski twarzy, ktry jesz cze bardziej wszystko popsuje i zainkasuje od was 800 funtw. A moe marzy si wam raj podatkowy? wietnie, pewnie za oszczdzicie w ten sposb kilka funciakw, ale skoczycie w to warzystwie innych niewdzicznikw w szambie takim jak Mo nako. Serio. Obrabowalibycie bank wiedzc, e bdziecie mogli zatrzyma pienidze pod warunkiem, e spdzicie pewien czas za kratkami? Nie? To nie emigrujcie z powodw podatkowych, bo to dokadnie to samo. Powanie - kady ekspatriant, ktrego miaem okazj kiedy kolwiek spotka, zawsze wyglda tak samo: siedzia w idiotycz nej koszuli, zgarbiony nad lad baru, do dziesitej rano, prbujc ze wszystkich si wmwi sobie, e nie jest alkoholikiem, e bar man to naprawd jego przyjaciel i e od pjcia do ka dzieli go zaledwie 11 godzin. Potem, gdy dotrze do niego, z jakim mwisz akcentem, roz pocznie bekotliw tyrad na temat Gordona Browna, pogody w Wielkiej Brytanii i e tu jada krewetki o rozmiarach Volkswagena. A na koniec zapyta, czy nie masz moe przypadkowo ostatniego numeru tygodnika The Week". Kady, komu tak trudno zda sobie spraw, jak koczy si emigracja, jest monumentalnie wrcz idiotyczny i lepiej nam tu bez takich ludzi. Wic wyjedajcie - i tak do nas wrcicie, gdy si okae, e koniecznie musicie si podda operacji mzgu.
Niedziela, 26 sierpnia 2007 r.

Popijawy wyjd ci na zdrowie

im oni s? Kim s ci ludzie, ktrzy decyduj, jak ma wygl da nasze ycie? Kim s te wcibskie kreatury, ktre zabra

niaj nam wykurzania lisw i karania klapsem naszych dzieci?

Kim s idioci, ktrzy twierdz, e powinnimy mie kolejny dzie wolny od pracy z okazji wita parkingowych i pracowni kw opieki spoecznej? Gdzie si spotykaj? Kto paci im pensje? I jak to zrobili, e wymysy ich ptasich mdkw weszy w ycie? Szczerze? Nie mam bladego pojcia. Ale wiem jedno. Jest wrcz oczywiste, e ich kolejnym celem stan si ludzie spoy wajcy alkohol, czyli wszyscy powyej lat omiu. Przez wszystkie te lata powtarzano nam, e nie moemy pro wadzi, jeli wypilimy wanie lampk wina, i e powinnimy unika alkoholu, gdy jestemy w ciy. Teraz jednak ci ludzie najwyraniej twierdz, e powinnimy si trzyma z dala od al koholu dosownie przez cay czas. Najpierw oznajmili modziey, e nie wolno jej pi pod czas nocnych miejskich eskapad, na wypadek gdyby kto mia dgn ich noem albo gdyby mieli skoczy w ku z pikn

Popijawy wyjd ci na zdrowie

305

dziewczyn. A teraz twierdz, e starsi ludzie, ktrzy do tej pory sdzili, e nie ma nic zego w wypiciu butelki wina do kolacji, zapychaj szpitalne sale, ktre w przeciwnym wypadku mogyby zosta wykorzystane do leczenia rannych lisw. Wciskaj nam, e alkohol niszczy wtrob, powoduje impo tencj, prowadzi do wrzodw odka i zmienia skr w co, co przypomina torb zrobion ze zuytej prezerwatywy. Nie dalej jak w zeszym tygodniu pokazano nam zdjcie chu dego jak patyk mczyzny z ogromnym brzuchem, ktry zmar w wieku 36 lat, bo jad za duo ciast biszkoptowych nasczanych sherry. BBC twierdzi, e gdy bdziesz za duo pi, doprowadzisz do uszkodzenia pnia mzgu i umrzesz. Rzd utrzymuje, e jeli kto wypija wicej ni dwie mae lampki biaego wina dziennie, na pewno zapie chlamydi od barmanki w ogrdku przy pu bie po jego zamkniciu. Bzdury Jeli kto dziennie wypija dwie mae lampki biaego wina, to jedyn osob, ktra powinna si tym martwi, jest barman. A ja? No c, osobicie bardzo lubi popijawy Lubi napraw d dobrze si upi. Lubi sczy koktajle a do chwili, kiedy pomieszczenie za czyna si koysa, a moje nogi sprawiaj wraenie skierowanych do tyu. I nie chodzi tu tylko o beztrosk i wolno, ktre pojawiaj si, gdy od potnych iloci alkoholu pkaj kajdany. Chodzi jeszcze o zapowied kolejnego poranka, kiedy bdziesz dzieli swoje cierpienia z grupk podobnie dotknitych przyjaci. Zwyky bl, taki jak bl oka lub zba, to dowiadczenie prze ywane w samotnoci i wyobcowaniu, podczas gdy zbiorowy kac to problem, z ktrym zmagasz si razem z innymi, dziki czemu wyzwala ze wszystkich to, co najlepsze. Tak jak niemiec kie naloty na Angli. Tak jak zakoczona przed chwil jazda na

306

wiat wedug Clarksona, cz 3

przeraajcej kolejce grskiej w parku rozrywki. Wszyscy s wte dy razem. A problem wspdzielony to jak problem rozwizany. Oczywicie, kopot w tym, e w dzisiejszych czasach picie na umr, zmierzajce do stworzenia sytuacji kolektywnego zmaga nia si z trudnociami, jest wrcz niedopuszczalne. Mwi, e jeli wyjdziesz z domu i nawalisz si na miecie, umrzesz w kauy krwi i wymiocin w jakiej bocznej uliczce, i to jeszcze zanim zdysz zapa chlamydi od barmana, i e w dodatku nikt nie przyjdzie na twj pogrzeb. Na szczcie to brednie. Przeliczyem sobie to wszystko i oka zao si, e na tegorocznych wakacjach wypijaem 440 gramw etanolu dziennie. Zaczynaem o 11 od wypicia piwa, ale to, ze wzgldu na upa, przypominao nawadnianie hrabstwa East An glia strzykawk. Musiaem wic wychyli jeszcze trzy. Przez cae popoudnie, wieczr i noc, a do chwili, gdy pada em i gdzie zasypiaem, wlewaem w siebie wino i mojito. I co, umarem? Nie. Wicej - poniewa piem tak duo, efektywniej si odpryem, co oznacza, e wrciem do domu odwieony i bardziej wypoczty. No i prosz. Ostra popijawa to nie tylko rzecz przyjemna i wesoa, ale rw nie - tego nie usyszycie od gosicieli zagady - co, co wyjdzie wam na zdrowie. Istot popijaw jest to, e pijesz, a potem przestajesz pi. Praw dziwy problem pojawia si wtedy, gdy pijesz, a potem wci pi jesz. Zjawisko to znane jest jako alkoholizm, ktry, z tego co wiem, jest najgorsz rzecz pod socem. Nie istnieje nic bardziej aosnego i godnego politowania ni alkoholik. Znam wielu ludzi, ktrzy paj, jed za szybko i za bijaj lisy. I bardzo dobrze bawi si w ich towarzystwie. Ale na prawd wolabym ju mie odsiadk w tureckim wizieniu ni spdzi czas z alkoholikiem.

Popijawy wyjd ci na zdrowie

307

Saniaj si na nogach, przewracaj, wydaje si im, e s 10 razy inteligentniejsi ni w rzeczywistoci, a gdy dotrze do nich naj mniejszy sygna, e traktujesz ich z dezaprobat, albo e ci nu dz, czsto staj si agresywni. To wanie nimi powinni si zaj uprzykrzajcy nam ycie urzdnicy, i to nie za pomoc ostrych sw i tragicznych w swej wymowie ostrzee, bo adna z tych rzeczy nie zrobi tu naj mniejszej rnicy. Powinni zaoferowa im pomoc, zrozumienie i cierpliwo. Mwi serio; twierdzi, e jestem alkoholikiem tylko dlate go, e upijam si na wakacjach i co wieczr oprniam z on podczas kolacji butelk wina, to jak przeladowa kadego, kto przekracza dopuszczaln prdko. Musimy wprowadzi rozrnienie na tych, ktrzy jed z prdkoci 51 km/h i tych, ktrzy migaj 280 na godzin. Podobnie przedstawia si kwestia przemocy wobec dzieci. Twierdzc, e ami prawo za kadym razem, gdy daj klapsa, zmniejszacie presj w stosunku do osb, ktre trzymaj swoje pociechy w schowku na mioty i wypuszczaj je tylko wtedy, gdy te musz co dla nich ukra. Moja praktyczna rada jest bardzo prosta. Zostawcie w spoko ju normalnych ludzi, ktrzy robi normalne rzeczy. Zapomnij cie o tych, ktrzy pij dla przyjemnoci i zajmijcie si tymi, kt rzy pij, by y.
Niedziela, 2 wrzenia 2007 r.

Prywatna szkoa - koszmar, ale jake potrzebny

rzez wszystkie te lata poruszaem w moich felietonach wiele rnych kwestii. Kiedy sugerowaem, e Jaser Ara

fat i Ariel Szaron powinni stoczy walk w Royal Albert Hall. Innym razem ujawniem, e doszo do zderzenia Marsa z komi

nami mojego domu. Tumaczyem te, e jeli namalujcie jaki obraz uywajc zamiast farb olejnych zaschnitych owczych od chodw, bdziecie go mogli sprzeda wadzom gminy Walsall za 150 000 funtw. Innymi sowy, zgbiaem praktycznie kady moliwy temat, a nawet posuwaem si jeszcze dalej. Nigdy jednak nie pisaem o jednej z najczciej dyskutowanych dzi w Wielkiej Brytanii kwestii. O systemie szkolnictwa. Powd jest prosty. W ogle nie rozumiem, o co w tym wszyst kim chodzi. Rozmawiaem z Davidem Cameronem o szkoach grama tycznych". Gdy suchaem, e niby ich nie chce, ale e nie ma nic prze ciwko temu, by budoway je samorzdy, zaszkliy mi si oczy czciowo dlatego, e brzmiao to jak zwyky polityczny bekot,

Prywatna szkota - koszmar, ale jake potrzebny

309

a czciowo dlatego, e - jeli mam by szczery- nie wiem, czym tak naprawd jest szkoa gramatyczna". Wydaje mi si, e szkoy gramatyczne" to te placwki, w kt rych uczniowie mog bez obaw zawizywa swoje wasne sznu rowada, w przeciwiestwie do szk rozszerzonych" - wiel kich, ohydnych budynkw na peryferiach miast, stworzonych dla uczniw, ktrzy pragn by zadgani noem. S jeszcze szkoy wspomagane". Przykro mi, ale rwnie i w tym przypadku nie czuj si na siach, by wyjani, czym one s. Wszystko, co mam o tym do powiedzenia, to to, e trzeba uni ka ich jak zarazy, bo z ksiki Alastaira Campbella 1 Dlaczego jestem genialny? wynika, e chodz do nich wycznie dzieci mi nistrw nowej Partii Pracy. Obiektem mojego zainteresowania s natomiast szkoy pry watne. Sam do takiej chodziem. Moja mama te. I zawsze w pe wien sposb byo dla mnie oczywiste, e wyl tam rwnie moje dzieci. Jasne, syszc to, moecie si szyderczo umiecha. Moecie mwi, e to nie fair, eby niektre dzieci miay atwiejszy start w yciu ni inne. A ja bd musia si z wami cakowicie zgodzi. Podobnie, to niezupenie fair, e niektrzy ludzie rodz si gru bi, brzydcy, s dyslektykami, niepenosprawnymi, s rudzi, ni scy, albo pochodz z Walii. Obawiam si, e ycie nieodcznie niesie ze sob wiele tragedii. Poza tym, jeli chodzi o szkoy prywatne, mam tu taki sam argument, jak w przypadku prywatnej suby zdrowia. Ludzie, ktrych na ni sta, powinni z niej korzysta, bo to dziki temu te sukinsyny przy kasie nie obciaj publicznej.
1

Alastair Campbell - brytyjski dziennikarz, prezenter i pisarz, byy szef zespou

medialnego i jeden z najbliszych wsppracownikw Tony'ego Blaira.

310

wiat wedug Clarksona, cz 3

Dlaczego moje dzieci miayby zajmowa miejsca w lokalnej szkole rozszerzonej" - z tego co sysz, jest wietna! - na ktre mog przyj dzieci rodzicw, ktrych nie sta na t drug mo liwo? Niech mi pan powie, panie Lenin. Nie. Prosz, nie mwcie mi tylko, e szkoy pastwowe za pewniaj obecnie wyszy poziom nauczania ni te w sektorze prywatnym. Ja te czytaem te artykuy i nigdy, przenigdy nie spotkaem si z tak bardzo nacigan statystyk. Z grubsza rzecz biorc, ich autorzy znaleli jak jedn szko pastwow, ktra osigna lepsze wyniki (o wos) ni jaka szkoa prywatna i... bingo! Guardian" mg witowa swj wielki dzie. Przepraszam bardzo, ale to tak, jakby po zwycistwie Doncaster Rovers nad Derby County w meczu o Puchar Anglii twier dzi, e wszystkie trzecioligowe zespoy s lepsze od wszystkich klubw z pierwszej ligi. A teraz napisz co, co da wam do mylenia. Zby zosta uczniem szkoy prywatnej w Repton, musiaem zaimpregnowa kreozotem kormorana wychowawcy internatu. Gdybym chcia zosta uczniem pobliskiej pastwowej szkoy rozszerzonej, mu siabym go spali. To dlatego miesz mnie wszystkie artykuy o zym zachowa niu uczniw szk prywatnych, ktrzy kadego lata siej spusto szenie w Kornwalii. Bdcie tak dobrzy i powiedzcie: o jakim spustoszeniu mwicie? O paleniu skrtw na play? Zwymiotowaniu po Pimm'sie na wasze hortensje? O tym, e ktry z nich cign pastorowi spodnie? Czy to a takie ze? A moe wolelibycie, eby co roku wasz wiosk najeda gang prymityww z Croxteth, uzbrojo ny w pistolety maszynowe? Oczywicie, moecie utrzymywa, e po prostu nie jestecie w stanie znie widoku zepsutych, bogatych dzieciakw z ich kas, zadbanymi fryzurami i ciuchami od Bodena. Dobrze.

Prywatna szkoa - koszmar, ale jake potrzebny

311

Skoro jednak zamierzacie ucieka si do ekstremalnych argu mentw, mam nadziej, e nie bdziecie mieli mi za ze, gdy zrobi to samo. Ja nie mog za to znie tpych chamw, ktrzy wcz si po centrach handlowych, gdzie okradaj sklepy i api choroby weneryczne. Skoczmy jednak ze zniewagami. Zawsze uwaaem, e wy sanie dziecka do szkoy z internatem pomaga mu zrozumie, e jeli wkurzy kolegw, nie bdzie mogo uciec do domu. B dzie musiao sobie z tym poradzi. A to oznacza, e z wikszym prawdopodobiestwem nauczy si dba o swoj popularno i lepiej si sprzeda". Szkoy prywatne oferuj wikszy wachlarz moliwoci. Szkol nictwo pastwowe, jak wynika z doniesie prasowych, boryka si ze znalezieniem napompowanej piki nonej, nie mwic ju nawet o miejscu, gdzie mona by j kopa, podczas gdy wik szo szk prywatnych ma swoje zespoy pokazowe lotniarstwa podwodnego. Poza tym, oczywicie miny ju czasy, kiedy wyprawiae do szkoy swojego 13-letniego syna mwic: Do zobaczenia, gdy bdziesz penoletni. Tylko nie daj si za bardzo molestowa!". W dzisiejszych czasach prawie nikt, kogo zatrudniaj szkoy pry watne, nie ma a tak drapienej homoseksualnej natury. Jak wic sami widzicie, jeli chodzi o szkoy, mam klapki na oczach i jestem beznadziejnym dyskutantem. Zawsze byem sta nowczym zwolennikiem prywatnego szkolnictwa i szk z in ternatem i musiaem by fizycznie powstrzymywany, gdy kto krytykowa ten system. A do chwili, kiedy w zeszym tygodniu zostawiem swo j najstarsz crk w jej nowej szkole z internatem. Nie liczc mierci mojego ojca, byo to bez wtpienia najbardziej bolesne dowiadczenie w moim yciu. Zostawiem swoje wasne dziecko w obcym miejscu, w rkach ludzi, ktrych ledwie znam.

312

wiat wedug Clarksona, cz 3

A potem po prostu odjechaem. To barbarzystwo - nienawidz tego! W dodatku wszystko pogarsza fakt, e crce na pewno si tam bardzo podoba.
Niedziela, 9 wrzenia 2007 r.

K jak komrka, z ktrej da si korzysta

becnie na rynku znajduje si mnstwo telefonw komr kowych. Wszystkie produkowane s przez firmy z grote

skowymi hasami na temat misji, jak realizuj, wszystkie maj idiotyczne nazwy i wszystkie wyposaono w mnstwo funkcji, ktrych nie potrzebujesz i nie chcesz. Gdzie zatem mona zna le jak rzeczow opini na temat ktrego z nich? Filmy maj swoje recenzje we wszystkich liczcych si ga zetach codziennych, co pozwala unikn zbdnych wydatkw i zaenowania, zwizanych z przypadkowym obejrzeniem obra zu, w ktrym wystpuje Vin Diesel. Podobnie jest z ksikami.

Jeli chcesz si dowiedzie, ktr warto przeczyta, a ktrej nie, wczasz program Richard &Judy. Recenzuje si dosownie wszystko. Samochody. Restauracje. Wczasy. Sami moecie wymienia dalej. Tymczasem jedynym miejscem, gdzie mona znale opinie na temat komrek, jest internet. W teorii - to dobrze. Tam nie racz nas swoimi opiniami lu dzie, ktrych moemy podejrzewa o to, e zostali przekupieni przez producenta wakacjami na Bali. Czytamy sowa napisane

314

wiat wedug Clarksona, cz 3

przez prawdziwych uytkownikw, ktrzy wydali na urzdze nie swoje wasne pienidze. W takim razie zapoznanie si z ich dowiadczeniami powinno by warte zachodu. Ale nie jest. Strona z recenzjami zawsze zaczyna si od wpisu, e produkt oferuje wymienity stosunek rzeczywistej wartoci do ceny, e jest wietnie zaprojektowany i standardowo wyposa ony w bateri, ktra trzyma" tysic lat. Taka opinia - dobrze o tym wiesz - pochodzi na pewno z dziau marketingu rzeczo nego producenta. Przeskakujesz j wic i przechodzisz do rzeczy. Z reguy ka dy telefon ma okoo miliona recenzji, z ktrych wszystkie mo na podzieli na dwie diametralnie rnice si kategorie. Oka zuje si bowiem, e gdy nadarza si okazja, by by recenzentem, ludzie myl, e musz albo pia z zachwytu, albo kl ze zoci. Daj im do dyspozycji 10-punktow skal ocen, a otrzymasz same jedynki i dziesitki. Sze punktw w wiecie amatorskich recenzji to w ogle nieistniejce zjawisko. I tak, telefon, o ktrym czytasz, jest lepszy ni tyek Umy Thurman, ale jednoczenie stanowi przykad najgorszego wy korzystania tworzywa sztucznego od czasu, kiedy Leslie Ash zrobia sobie implanty ust. Nie bdc ani troch mdrzejszym, idziesz do sklepu i tam prosisz o porad stojcego za lad dziewiciolatka. - Ktra komrka bdzie dla mnie najlepsza? - zwracasz si do niego w jzyku, ktry jasno wskazuje, e jeste Anglikiem. Nawet tego nie zauway, bo - zarczam - odpowie w narze czu, ktrego w ogle nie zrozumiesz. Bdzie mwi co o liczbie pikseli", jakie ma wbudowany aparat i o gigach" odtwarzacza mp3. Powie co jeszcze o ja kich ,$7AP-ach", przegldarkach", podczaniu przez USB",
1

Leslie Ash - brytyjska aktorka, ktrej wygld ucierpia z powodu nieudanej

operacji wszczepienia kolagenowych implantw ust.

K jak komrka, z ktrej da si korzysta

315

o czu Bluetooth" i - chyba e pospieszysz z piciami - o a twych zakupach na raty", jakie oferuje aktualnie jego sklep. Tymczasem ja potrzebuj telefonu, ktrego bateria nie roza duje si ju po szeciu sekundach. To za oznacza brak kolorowego wywietlacza. Kolorowy wy wietlacz zuywa wicej elektrycznoci ni Pentagon. Nie chc robi telefonem zdj. Nie chc sucha na nim muzyki. Nie chc nim odbiera e-maili. Chc, eby to by po prostu telefon. W ofercie producentw nie ma takiego urzdzenia. Moecie w to uwierzy? Naprawd. aden producent telefonw komr kowych jak wiat dugi i szeroki nie oferuje telefonu, ktry jest wanie nim. Telefonem. Urzdzeniem umoliwiajcym roz mow z kim znajdujcym si daleko od nas. Dlaczego? Gdy odwiedzam pobliski sklep z alkoholem, by kupi wino, nikt nie oferuje mi butelki, ktra zawiera dodatko wo paczk cukierkw Werther's Originals, maszyn do pisania, rodek odstraszajcy owady, link do gazu do motocykla Moto Guzzi z 1974 roku i milion innych rzeczy, ktre po prostu po psuj mi ca przyjemno picia wina. Wkurza mnie to. Moj poprzedni komrk wyprodukowaa Motorola (misja: Sie. E-mail. Muzyka. Cienki jak brzytwa. Dowiadcz tego. Plus zdjcie gupio wygldajcego czarnoskrego). Nazywaa si Razr (by to raczej bd w pisowni, a nie nazwa) i bya wietna, jeli chciae cign z sieci zdjcia porno prosto do swojej kieszeni. Niestety, gdy usiowae do kogo zadzwoni, pozwalaa jedy nie powiedzie halo", po czym siadaa w niej bateria. Moja ona nakaniaa mnie do zakupu telefonu RaspBerry, ale ja darz te komrki niechci, ktr zwykle trzymam w rezerwie dla pieszych turystw i Johna Prescotta. To dlatego, e ich posia dacze przez cay dzie nie robi nic innego, tylko si nimi bawi.

316

wiat wedug Clarksona, cz 3

Odkd moja ona kupia sobie ten telefon, nie odezwaa si do nikogo inaczej ni mmm?". Wysoko w rankingu potencjalnych zamiennikw mojej obec nej komrki plasowaa si Nokia. Slogan misji - czc ludzi" wzbudzi we mnie nadziej, e moe jej telefony wanie do tego su. Skde. Haso reklamowe Nokii powinno brzmie: czc ludzi, fotografujc ich i irytujc szerokim wachlarzem idio tycznych dzwonkw". Podobnie przedstawiaa si sprawa z LG - Zycie jest pik ne", Samsungiem - Gdzie wyobrania staje si rzeczywistoci" i Sony Ericssonem. Ta ostatnia firma twierdzi, e sprzedaje pro ste telefony, suce do rozmw i wysyania wiadomoci teksto wych, ale to tak, jakby twierdzi, e Biblia to ksika o czowieku. To czysty absurd. Sony Ericsson produkuje telefony przezna czone dla 12-letnich dziewczynek, ktre chc mie co, co jest cool", lub dla biznesmenw, ktrzy potrzebuj gadetu o du ych rozmiarach, by obnosi si z nim w hali odlotw. W ofercie tej firmy nie ma adnego telefonu z wywietlaczem, z ktrego daoby si cokolwiek odczyta. adnego dla ludzi, ktrych pal ce maj wielko palcw. adnego dla tych, ktrzy nie stosuj skrtw w SMS-ach. Mimo wszystko nowy telefon trzeba kupi ju teraz, bo wkrtce pojawi si takie, w ktrych bdzie mona obstawia konie na wycigach i oglda telewizj. Komrki stan si urzdzeniami o tak zawrotnej zoonoci, e zanim si w niej poapiecie, rozaduje si bateria. W kocu zdecydowaem si na komrk, ktra najlepiej wy glda. Nazywa si V8 i podtrzymujc najlepsze tradycje recenzo wania komrek, w skali od 1 do 10 daj jej 1.
Niedziela, 16 wrzenia 2007 r.

Biggles1, jeste skoczonym nudziarzem

zeszy weekend zgin mj znajomy - jego helikopter rozbi si w Szkocji.

Zaledwie kilka godzin pniej inny znajomy mia szczcie,

bo uszed z yciem, gdy jego migowiec podczas awaryjnego l dowania w Essex przewrci si na bok. Dziwne, ale to wcale nie strach przed mierci zniechca mnie do prywatnego lotnictwa. To raczej oparta na sprawdzonych przesankach wiadomo, e nic w wiecie nie moe by rw nie nudne i bezcelowe. Idea pilotowania swojego wasnego helikoptera lub awionetki pord chmur i makolgw, wysoko ponad korkami na drogach, unikajc stresu, na pewno wydaje si atrakcyjna tym wszystkim, ktrzy nie wiedz, co robi z pienidzmi. Gdyby tylko mona byo urozmaici sobie tak podr prze latujc pod niskimi mostami, nurkujc nad pastwiskami peny mi byda, wywijajc ptle nad domami znajomych, ldujc tak dla draki w objtych ochron malowniczych zaktkach kraju i w rezerwatach ptactwa...
James Bigglesworth - znany jako Biggles" bohater serii ksiek i komiksw o pilocie z okresu obu wojen wiatowych.
1

318

wiat wedug Clarksona, cz 3

Nie dalej jak w zeszym miesicu leciaem dwusilnikow awionetk wzdu rzeki Okawango w Botswanie, podajc dokad nie za jej niekoczcymi si zakrtami i przeomami, dwa metry nad ziemi, z prdkoci 240 km/h. Radosne, kapitalne przey cie. Niestety, gdyby sprbowa tego u nas, migajc na przykad nad rzek Don w Sheffield, pojawiby si mwicy przez nos facet z podkadk na dokumenty i odebraby ci licencj pilota. Tak naprawd to cay kurs pilotau - przynajmniej tak mi si wydaje - jest pomylany w ten sposb, by odsia tych, ktrzy chcieliby lata samolotem lub helikopterem dla czystej rozrywki. Gdy starasz si o prawo jazdy, wszystko co musisz zrobi, to zademonstrowa mczynie w beowych spodniach, e umiesz wycofa samochd za rg ulicy. Gdy jednak chcesz zdoby li cencj pilota, musisz pokaza caemu Gwnemu Inspektora towi Lotnictwa Cywilnego, e jeste gotw lcze przez kilka miesicy z nosem w rozmaitych podrcznikach z zakresu me teorologii i aerodynamiki. Wyglda na to, e chc, by latali wy cznie pedanci. Przez nastpnych kilka miesicy musisz uczy si obsugi ra dia. Po co? Przecie wiem, jak dziaa. Trzeba wciska po kolei rne przyciski, a do momentu, gdy z gonika dobiegnie czyj gos. Potem mwisz, o co ci chodzi. Nie, nie, skde. Musisz rozmawia posugujc si idiotycz nym kodem, mwic odbir", kiedy skoczye na chwil i bez odbioru", jeli skoczye ju cakiem. I po co to wszyst ko? Kiedy dzwoni po hydraulika albo do pobliskiej indyjskiej restauracji doskonale potrafi przekaza wszelkie szczegy zwizane z natur mojej proby korzystajc wycznie z jzyka angielskiego. W takim razie dlaczego, gdy jestem w samolocie, musz wygadywa jakie bzdury? Halo, tu Jeremy. Mona ldowa?" jest o wiele prostsze ni ,Wiea kontrolna Weston, tu Charlie Yictor Tango na 8453.113,

Biggles, jeste skoczonym nudziarzem

319

prosz o zgod na podejcie z zachodu na pas 27". Tyle e piloci prywatnych samolotw wprost za tym przepadaj. Uwielbiaj dokonywa cakowicie pozbawionych sensu prze gldw przed odlotem, stuka w tarcze zegarw i upewnia si, czy przypadkiem w nocy jaka banda goblinw nie poprzegryzaa im w samolocie wszystkich przewodw. Nigdy nie pomyl: Kupiem ten samolot, by moje ycie stao si wygodniejsze, tymczasem wyglda na to, e w czasie przeznaczonym na przegld mgbym spokojnie dojecha do Leeds". Nie pomyl te: Skoro te przegldy rzeczywicie s gwarancj bezpieczestwa, to dlaczego w Stanach Zjednoczo nych z nieba spada wicej prywatnych samolotw ni kropel deszczu?". Serio. W Ameryce w katastrofach awionetek ginie jedna osoba dziennie. Na prywatne samoloty mwi si tam zabjcy denty stw". Zastanwcie si te nad tym: nie trzeba sprawdza samolotu, gdy pozostawimy go na kilka godzin w cigu dnia. Jednak musi my to zrobi, gdy sta na lotnisku noc. Dlaczego? Czyby lotnicze gobliny wychodziy ze swych kryjwek tylko wtedy, gdy jest ciemno? Nie. Czy wszechstronny przegld sa molotu jest gwarancj, e maszyna nie spadnie na ziemi? Nie. Prawda jest taka, e piloci po prostu uwielbiaj sprawdza rne rzeczy. Uwielbiaj szczegy Wiem o tym z magazynw, ktre czytaj. Magazyny o o dziach pene s zdj przecinajcych fale odzi z nagimi dziew czynami na pokadzie. Natomiast magazyny o samolotach wy peniaj numery seryjne i ogoszenia z rzeczami, ktrych nikt o zdrowych zmysach nigdy nie bdzie chcia kupi. Wrd nich s na przykad modele kokpitw w skali 1:4. Albo szka radne zdjcia bombowcw Lancaster o zachodzie soca. Nad Dreznem.

320

wiat wedug Clarksona, cz 3

Nie dalej jak wczoraj wieczorem spdziem troch czasu w to warzystwie dwch entuzjastw prywatnego lotnictwa, ktrzy ani sowem nie wspomnieli o osigach swoich maszyn, o wy godzie wynikajcej z ich posiadania ani o niesamowitej, dzikiej frajdzie z muskania wierzchokw drzew przy prdkoci 240 km/h. Dyskutowali za to godzinami o parkowaniu i tankowa niu. Zao si, e najlepszym momentem w seksie jest wedug nich odpakowanie prezerwatywy Za to na pewno paaj osobliw mioci do medykamentu, ktry musz przyjmowa co 15 minut. Nie rozumiem, skd wy nika taka konieczno - przecie aden lek nie zapobiegnie za waowi serca, ktry jest jedyn rzecz majc wpyw na zdolno pilotowania samolotu. Jest jeszcze co. Mao ktry z wacicieli samolotw lata nimi tam, gdzie faktycznie musi co zaatwi. Wylatuj swoj maszyn z lotniska macierzystego aeroklubu, po czym lduj na lotnisku innego, gdzie zjadaj kawaek sera i warzywa w occie Branstona. A potem wracaj samolotem do domu. Po co to wszystko? I gdy tak lataj w t i z powrotem, zakcajc cisz i spokj lu dzi na ziemi, nie czerpi z tego absolutnie adnej przyjemnoci. To dlatego, e na wysokoci 900 metrw prdko 160 km/h to jak stanie w miejscu. A niej zej nie mog- to ze strachu przed facetem mwicym przez nos. W zwizku z powyszym podaj wam skrcony przepis na latanie: jed na lotnisko, sprawdzaj swj samolot przez dwie godziny, wystartuj, sied w zupenym bezruchu, powiedz kil ka bzdur przez radio, wylduj, spoyj ser, nastpnie ponownie sied w zupenym bezruchu, a znowu znajdziesz si w domu. Powtarzaj to wszystko, a pewnego dnia usyszysz gony huk...
Niedziela, 23 wrzenia 2007 r.

Dzieciom nie przeszkadza gupia telewizja

jcy jak dotychczas raport o kondycji telewizji dla dzieci, ktry wykaza, e strawa duchowa, na ktrej wzrastaj nasze pociechy, to amerykaska przemoc, naiwna ckliwo i rowa tandeta. Dane przedstawiaj rzeczywisto w naprawd ciemnych bar wach. Jeszcze dziewi lat temu, 22 procent ogu programw produkowanych przez BBC i ITV przeznaczone byo dla dzieci. Teraz jest to zaledwie cztery procent. A zatem mniej ni jeden na pi programw dla dzieci nadawanych przez brytyjsk tele wizj powstaje w kraju. Te doniesienia stay si przyczyn powodzi gniewnych ko mentarzy na brytyjskich blogach. Wciekli mieszkacy hrabstw Surrey i Sussex w rednim wie ku wpadli w istny sza i stwierdzili, e dzieci powinny oglda umoralniajce bajki Enid Blyton. I e trzeba nadawa je z wyci szonym dwikiem i z napisami w acinie. Na lito bosk! Zgadzam si, Enid Blyton bya wietna 40 lat temu. Osobicie najbardziej lubiem serial Pitka detektyww.

j Boe. W zeszym tygodniu byo sporo paczu i zgrzyta nia zbw. Sporzdzono bowiem najbardziej wyczerpu

322

wiat wedug Clarksona, cz 3

W szczeglnoci - cho wtedy nie wiedziaem jeszcze dlaczego fragment, w ktrym przemytnicy porywaj Georgin z rozczo chranymi wosami i zwizuj j w jaskini. Ale czasy si zmie niaj. A wraz z nimi - dzieci. Mj dziadek chowa si w kominie, z ktrego wypuszczano go tylko wtedy, gdy mia dosta lanie. Ojciec nie mg si doczeka pomaraczy i kawaka sznurka, ktre dostawa co roku pod choink. Ja spdziem wikszo dziecistwa ogldajc telewizj. A moje dzieci - wrcz przeciwnie. Pomijajc Simpsonw i Doktora Who, w ogle nie mog ich do tego zmusi. Wszystko zaczo si psu, kiedy ogldalimy kolejny odci nek Planety Ziemi. David Attenborough pokaza nam wanie jakiego miesznie podrygujcego rajskiego ptaszka, co wywaro wielkie wraenie na mojej modszej creczce. - Chc to zobaczy jeszcze raz - powiedziaa radonie. Oczywicie, poniewa byo to w telewizji - nie moga. Wesza wic do internetu, gdzie - bingo! - znalaza ten fragment w po staci filmiku na stronie BBC. A potem znalaza mnstwo in nych - same najlepsze urywki; praktycznie cay program, z kt rego wycito komentarze. Zobaczya, e to wietna rozrywka. I c w tym dziwnego? Przecie wanie w ten sposb ogldamy filmy porno. Przewija my te fragmenty, kiedy hydraulik podjeda pod dom, a panien ka w koszuli nocnej parzy mu herbat, za zwalniamy dopiero wtedy, gdy rozpoczyna si akcja. Teraz moja crka oglda wycznie YouTube. Tam nie ma fa buy. Nie ma objanie Attenborougha. Nie ma nucych in strukcji, jak zrobi kosmiczny hem z plastikowej butelki. Nie ma reklam. Jest za to cae mnstwo ludzi, ktrzy spadaj z ro werw i staj w ogniu. A kiedy crka znajdzie ju jaki filmik,

Dzieciom nie przeszkadza gupia telewizja

323

ktry si jej szczeglnie podoba, zaczyna oglda go w kko. I to zupenie za darmo. Jak z czym takim moe konkurowa telewizja? Gdy miaem osiem lat, ogldaem serial Marin Boy, bo w czwartkowe, pa dziernikowe, ddyste popoudnia nie miaem nic innego do roboty. Teraz dzieci maj do swojej dyspozycji YouTube, Xboxa, MSN, MySpace, SMS-y, e-maile, PlayStation Portable, DVD oraz SkyPlus. Do ich owiecania i umoralniania zaprzgnito jedynki i zera z caego wiata i teraz nie dadz si ju zacign przed telewizor, w ktrym grupka radosnych, rozemianych, ubranych w krtkie spodenki dzieciakw pani Blyton pakuje si w tarapaty, igrajc z jakimi przemytnikami. Tak byo kiedy, ale to ju mino, po dobnie jak moda na kryzy i grulica. Co tydzie prowadz program telewizyjny Top Gear (tak si skada, e wanie dzi wieczorem startuje nowa seria). I nigdy go nie ogldam. Obserwuj za to dzieci, ktre go ogldaj. I jest to przygnbiajce. Bo oywiaj si tylko wtedy, gdy kto wpada do jakiego jeziora. Zawsze gdy pojawia si kto, kto co mwi, zaczynaj wypru wa szwy z sofy. Nie jest tak, e maj ograniczon dugo kon centracji uwagi. Nie maj jej wcale. Nie ma na to sposobu. Zmuszanie nadawcw, by robili progra my dla dzieci, to kompletna strata czasu. Bo taki program, jeli w ogle miaby je zainteresowa, musiaby by niekoczc si orgi pomieni i ludzi przycinajcych sobie gowy w drzwiach windy. Fearne Cotton 1 musiaaby doznawa jakiego urazu co 5 se kund, a na koniec wylecie w powietrze. I nie mogliby tego
1 Fearne Cotton - brytyjska prezenterka radiowa i telewizyjna, znana m.in. z pro gramw dla dzieci.

324

wiat wedug Clarksona, cz 3

sfingowa, bo co takiego ju nie przejdzie. Fearne byaby zmu szona powiedzie: Dzieci, w tym tygodniu to ju wszystko. A teraz pozwlcie, e eksploduj". Najlepsz rzecz, jak mog wam doradzi, to specjalnie si tym nie martwi. Ofcom twierdzi, e wikszo telewizyjnych programw dla dzieci to gupie amerykaskie kreskwki. To prawda. Tyle e nadawane s na odlegych kanaach satelitar nych. A tych nikt nie oglda. Jeli sprawdzimy, co kryje si za histeryzujcymi nagwka mi artykuw, odkryjemy, e najchtniej ogldanym przez dzie ci programem telewizyjnym jest Evacuation - wyprodukowane w Wielkiej Brytanii reality show telewizji BBC, ktre uzmysa wia dzieciom, jak wygldao ycie ewakuantw podczas drugiej wojny wiatowej. Ranking 20 najpopularniejszych programw dla dzieci to pra wie wycznie produkcje brytyjskie. Na drugim miejscu mamy program Blue Peter, Newsround na trzecim, Jackanory na dziesi tym i tak dalej. Stare, dobre programy wci ciesz si popular noci. Tylko e za naszych czasw ogldao je 5 milionw widzw, a dzi jakie p tuzina. A co z reszt? Gdzie si podziay te nie obecne przed telewizorami zastpy? No c, robi co innego, ale nie musimy si martwi, bo - szczerze mwic - dzieciaki maj swj rozum. Moim najwikszym zmartwieniem jest to, e nadawcy zare aguj na raport, podwajajc swoje wysiki, by przed telewizory przycign widzw, ktrych ju po prostu nie ma. To za ozna cza, e bdzie jeszcze mniej programw dla osb, ktre faktycz nie ogldaj telewizj. Dla ludzi, ktrzy nie maj PlayStation ani konta na MyBooku. Dla ludzi, ktrzy nie wychodz z domu w sobot wieczorem. Mwi na nich doroli".

Dzieciom nie przeszkadza gupia telewizja

325

Moje przesanie jest wic proste. Chrzacie dzieci. Niech na anten wrci Minder.
Niedziela, 7 padziernika 2007 r.

Zajcie dla prawdziwych mczyzn: sdziowanie w rugby

rzylimy si w pfinaach z Francuzami... i wygralimy! Albo przegralimy. Trudno powiedzie, bo dzi mamy pitek i meczu jeszcze nie byo. Ale jedno jest pewne: kiedy mecz si rozpocznie, bd go oglda przyklejony do telewizora, wraz z moim synem i kilkoma piwami, wygadujc totalne brednie. Problem w tym, e bardzo lubi rugby i mam swoje zdanie na temat tego, kto powinien zrobi co i kiedy; poniewa jednak nigdy w rugby nie graem, nie mam bladego pojcia, o co w tym wszystkim chodzi. Zupenie nie rozumiem, dlaczego zawodnicy ataku graj z tyu, a obrocy z przodu. Nie rozumiem te, dla czego strona, po ktrej gra lewy rwacz, nazywana jest lep". Nie widz powodu, dla ktrego lewa strona boiska ma by lep", a prawa widoczn". To wszystko nie ma sensu. Do jeszcze wikszego nonsensu dochodzi wtedy, gdy 140 ton uboconych cielsk rzuca si jednoczenie na pik, a publicz no nie ma zielonego pojcia, co si tam do licha dzieje. A do gwizdka sdziego, ktry tym przyguchym pokazuje jakie

ie do wiary. Co za mecz. Po tym, jako udowodnilimy Au stralijczykom, e nie s dobrzy w adnym sporcie, zmie

Zajcie dla prawdziwych mczyzn: sdziowanie w rugby

327

znaki i uznaje, e kto na samym dnie za wczenie wypuci pi k, albo e nie wypuci jej wcale, albo e nadbieg z boku, albo e poda pik do przodu, w zwizku z czym formuje si kolejny stos uboconych cielsk i gra toczy si dalej. Mimo to nie mona nie kocha tych zderze, tych momen tw, kiedy jaki gracz z udami przypominajcymi dby i klat wielkoci holownika wpada w skrzydowego z takim impetem, e zastanawiasz si, dlaczego szkielet tego ostatniego nie rozpad si na milion kawakw. Nie mona nie kocha bjek, tych wspaniaych chwil, kiedy facet wyszy ni gra pakuje pi o rozmiarach boonarodze niowej szynki w twarz swojego przeciwnika, po czym rozptuje si istne pieko. To kapitalne! To za kieruje nasze myli ku sdziemu, ktry zamiast rzu ci si w sam rodek zamieszania i spuci na jego uczestnikw deszcz czerwonych kartek, prosi wszystkich o spokj, robi prze rw, w czasie ktrej najbardziej poszkodowanym przyszywa si nosy i uszy, a potem wznawia gr. A teraz porwnajcie to podejcie do homoseksualnego non sensu, jaki ogldamy podczas meczw piki nonej. Wystar czy, e pstrykniesz kogo w ucho, a zaraz jaki napuszony, may gnom, pocc si jak gwaciciel, przybiegnie drobic kroczki i wy rzuci ci z boiska. Co wicej, sdzia rugby nie jest a tak upojony swoj wadz, by nie skorzysta z materiau wideo w sytuacjach, kiedy nie jest czego pewny Narzekaj na to komentatorzy, ale ja uwaam, e to wietnie. Facet wie, jak wana dla zawodnikw jest ta gra i woli si upewni, e podejmuje suszn decyzj. Sdziom piki nonej nie wolno odwoywa si do technolo gii, mimo i z tego, co mi wiadomo, jeszcze nigdy aden ich wer dykt nie by zasadny Nie zauwaaj, kiedy pika przekracza lini bramki, wyrzucaj graczy z boiska za samo oddychanie, a gdy

328

wiat wedug Clarksona, cz 3

Ronaldo wije si na murawie i trzyma za twarz tak, jakby kto pola go kwasem, nie robi zupenie nic. W dodatku z tymi otumanionymi swoj wadz idiotami nie moesz nawet dyskutowa, bo inaczej rwnie i ciebie odel na awk. Znacie moe jakiego sdziego piki nonej? A moe kogo, kto zna sdziego piki nonej? No dobrze, a moe kogo, kto sprzeda psa znajomemu sdziego piki nonej? Nie. Nie myli cie, e to dziwne? Znam astronaut. Znam nawet osob, ktra zarabia na ycie okrelajc pe kaczek nalecych do naszej kr lowej. Ale nigdy w yciu nie spotkaem sdziego piki nonej. Moe s hodowani na fermach, jak w filmie Chopcy z Brazy lii} To, albo ukrywaj si pracujc na pozbawionych jakiegokol wiek znaczenia stanowiskach w magazynie PC World", ujaw niajc si wycznie w soboty pod postaci supernazistowskich oddziaw, w swoich za ciasnych spodenkach a la Hitlerjugend i ze swoimi idiotycznymi gwizdkami. I nie chodzi tu wycznie o sdziw piki nonej. Ukryci przed naszym wzrokiem sdziowie Formuy 1 zwracaj na siebie uwag, podejmujc co roku decyzje, z ktrych kada jest bdna. Nie dalej jak w zeszym tygodniu pewien kierowca z Polski mu sia zatrzyma si i usi na karnym wiku, bo mia czelno wyprzedzi rywala. No i Wimbledon. Warte p biliona funtw elektroniczne projekcje jasno pokazuj, e pika bya na aucie. Ale czasem ar biter - czsto myl, e tylko tak dla draki - uznaje, e spada przed lini. A potem odejmuje zawodnikowi punkty, jeli ten si sprzeci wia. A co on ma niby zrobi? Spdza na korcie kad minut od momentu, gdy by wystarczajco duy, by wymiotowa. Nigdy nie by na randce z dziewczyn, nigdy nie pi piwa, nie wolno mu si byo masturbowa. Powici cae swoje ycie temu jednemu

Zajcie dla prawdziwych mczyzn: sdziowanie w rugby

3 2 3

meczowi i tej jednej chwili, a tu jaki napuszony, upojony wadz idiota nie przyzna mu punktu. Oczywicie, e ma prawo by wcieky. Oczywicie, e cinie rakiet o ziemi. Gdybym to ja by osob odpowiedzialn za tenis, w pewnych okolicznociach zezwalabym poszkodowanym graczom spra arbitrw na kwane jabko. Albo wysabym ich po prostu do Twickenham1, eby zoba czyli, jak powinno wyglda prawdziwe sdziowanie. Zauwa, e sdziowie rugby artuj i miej si wsplnie z zawodnikami. Swoim zachowaniem daj do zrozumienia, e s zadowoleni z powierzonej im funkcji; wydajc nieustannie in strukcje podczas otwartych mynw i mauli, pokazuj, e w tym samym stopniu zapewniaj zawodnikom fachow pomoc, co stoj na stray przepisw. Chciaem na koniec stwierdzi, e sdziowie to najwaniejsza rzecz w rugby Ale to nieprawda. Najwaniejsz rzecz w tej grze jest oczywicie poraka Australii. Kolejna.
Niedziela, 14 padziernika 2007 r.

1 Twickenham - miasteczko na przedmieciach Londynu. Ma w nim swoj sie dzib Zwizek Rugby; mieci si tam rwnie Twickenham Stadium, jeden z najwik szych stadionw rugby w Wielkiej Brytanii.

Nakarm wiat zjedz petwala bkitnego

bawiam si, e dzisiejszy poranek musimy rozpocz od alarmujcych doniesie. Mniejsza o wojn, rugby czy prze

stpstwa z uyciem broni palnej. Moj uwag przyku fakt, e na Rzdowa Agencja ds. Standardw ywnoci zatrudnia pto

caych Wyspach Brytyjskich nie ma ani jednego ekodietetyka. ra miliona grup roboczych, ktrych przedstawiciele jed w ta nich garniturach po kraju dbajc o to, by Bernard Matthews 1 nie karmi swoich indykw azbestem i eby Sainsbury's nie wyko rzystywa polonu do otrzymywania bardziej wygitych bana nw. Ale aden z nich nie pomyli: Chwila, moment. Jeli przed rokiem 2020 wybudujemy 3 miliony obiecanych przez Gordona Browna nowych domw, to gdzie bdziemy hodowali roliny i zwierzta, by wykarmi ludzi, ktrzy bd w nich mieszka?". To nie wszystko. Nikt nie zastanawia si, skd bdziemy czer pa wod. I nie chodzi tu o nasze trawniki czy spuczki sedeso1

Bernard Matthews - zaoone w 1950 r. przez Bernarda Trevora Matthewsa

przedsibiorstwo hodowli indykw, zarzdzajce obecnie 56 indyczymi fermami, ktre hoduj 7 milionw indykw rocznie.

Nakarm wiat - zjedz ptetwala bkitnego

331

we - mam na myli uprawy, krowy i winie. Tak jak mwiem to alarmujcy problem. Ju teraz w Oceanie Atlantyckim pywa mniej dorszy ni w wannie Eltona Johna, w zwizku z czym jestemy zmuszeni sprowadza paluszki rybne z Chin. I pewnie mylicie, e to do brze. Przecie z Dalekiego Wschodu pochodz i wasze majtki, i wasza komrka, dlaczego wic nie moglibymy importowa na szej rukwi wodnej i woowiny od maych, uprzemysowionych, tych ludkw znad rzeki Jangcy? Powiem wam, dlaczego. Dlatego, e liczba mieszkacw Chin rwnie ronie i ju wkrtce nie bd w stanie wysya do nas swoich paluszkw. Zostan zjedzone zanim dotr do portu. Fakty s takie, e wiat moe wykarmi jakie 6,5 miliarda lu dzi. Nie poradzi sobie jednak z wykarmieniem 7 czy 8 miliar dw. A ju na pewno nie bdzie w stanie tego zrobi, jeli - tak jak sugeruje szaleniec Al Gore - Kanada zaprzestanie hodowli yw noci i przystosuje swojej prerie do produkcji biodiesla. Moe faktycznie czowiek podgrzewa wiat, ale nigdy si tego nie dowiemy, bo, szczerze mwic, wymrzemy z godu na dugo zanim bdzie nam dane si o tym przekona. Oczywicie, jednym z rozwiza jest wypalenie wszystkich lasw deszczowych Amazonii i przeksztacenie tych yznych i podnych obszarw w wiatow spiarni. Niestety, nie wcho dzi to w gr, bo zaraz pojawi si Sting, wystpujc w jakim talk-show z Pigmejem, ktry wszy sobie w doln warg spodek, i bdzie utrzymywa, e autochtoniczne plemiona wiata" cier pi z powodu zachannoci Zachodu. Mniejsza ju o to, e w Pigmej ma na sobie koszulk Man chesteru United. Inne rozwizanie polega na tym, bymy wszyscy - i to od razu - stali si wegetarianami. Do wyhodowania kilograma

332

wiat wedug Clarksona, cz 3

pszenicy potrzeba 1790 litrw wody Ale a 9680 litrw, by wy hodowa kilogram krowy. Szkoda tylko, e nie przyjmie si to wrd ludzi, ktrzy - tak jak ja - najbardziej lubi je to, co kiedy miao pysk. Obawiam si rwnie, e jeli wszyscy zostalibymy wegeta rianami, cay wiat mierdziaby odorem z ust i kady z nas go sowaby na Liberalnych Demokratw. Co wicej, wszyscy wege tarianie, ktrych znam, s chorowici, maj szar karnacj i nie mog wyj po schodach na pitro nie mdlejc. Niewesoo to wszystko wyglda. Nie martwcie si jednak, bo mam pomys, na ktry wpadem dzi rano. Obecnie spoywamy bardzo mao rnych zwierzt i rolin. Jemy krowy. winie. Ziemniaki. Saat. I to by byo w zasadzie wszystko. To, co proponuj, to urozmaicenie sobie ycia wiksz rnorodnoci posikw. David Attenborough co rusz znajduje jakie dziwaczne gatun ki w najgbszych wodach oceanw. Wyjania nam, jakim spo sobem widz w tak nieprzeniknionych otchaniach i jak si roz mnaaj. Opowiada, gdzie zamieszkuj, jak opiekuj si swoimi modymi i jak korzystaj ze swoich macek polujc na ofiar. Nie mwi jednak o rzeczy najwaniejszej: jak smakuj. Podobnie Monty Don. Co tydzie wystpuje w programie wiat ogrodnikw i przekonuje, e ubin jest znakomitym uzu penieniem kadego skalnego ogrdka. Tak. wietnie. Ale czy mona zrobi z niego kanapk? Spogldam na swj ogrd i rozmylam. Wiem, e nie mog zje ywopotu z cisu, bo odbije mi si od przepony i wyjdzie tdy, ktrdy wszed. Ale co z trawnikiem? Czy mona by byo przyrzdzi go w smaczny i poywny sposb? A co (tu przey kam gono lin) z oliczk Kristin Scott, ktra mi niedawno zdecha?

Nakarm wiat - zjedz ptetwala bkitnego

333

Czy faktycznie powinienem by odda jej zwoki kou owiec kiemu, czy moe raczej przybra je garci ubinu i konikw morskich i wsun na kolacj? Dlaczego nie? Przez wszystkie te lata zdarzyo mi si zje psa, wa, krokodyla, nurzyka, wieloryba, maskonura i skorpio na. Wszystkie te zwierzta smakoway jak kurczak, mona wic z duym prawdopodobiestwem zaoy, e z osem byoby podobnie. A moe w takim razie przerzucimy si na wielbdy, ktre - jak wszyscy dobrze wiemy - potrzebuj bardzo maych iloci wody? Przedstawiam wic moje ostateczne rozwizanie tej kwestii. Istnieje wiele osb zatroskanych o znajdujce si w trudnej sytu acji gatunki, takie jak tygrys, panda czy petwal bkitny. Bardzo powicaj si sprawie: biegaj w charytatywnych maratonach, ubrani w pocieszne koszulki, by pomc znale si tym bied nym stworzeniom po waciwej stronie krawdzi wymarcia. Jaki zatem jest mj plan? Zacznijmy je je! Jestem pewny, e jeli wystarczajco duo ludzi zamwi na kolacj petwala b kitnego, przybranego uszami pandy i lewym skrzydem soczy stego dropa, nie bdziemy musieli dugo czeka na to, by do gry wkroczy powany biznes. Jeli kto zauway, e da si na tym cokolwiek zarobi, pandy zaczn mie mode z regularnoci znan z hodowli kurczakw, a leopardw pojawi si tyle, e nie bdziemy mogli wybra si na zakupy nie wpadajc na ktrego z nich. Albo bdzie tak jak proponuj, albo bdziemy musieli zacz zjada siebie nawzajem. Jeli do tego dojdzie, ju dzi zaklepuj dla siebie Johna Prescotta.
Niedziela, 21 padziernika 2007 r.

To dziki oszustwom telewizja jest ciekawa

na przykad zagorzaym wyznawc pogldu, e telewizja BBC jest, oglne rzecz biorc, uczciwa i fair. I nie marnuje czasu na wymylanie jakich absurdalnych historii, ktre wydarzyy si wycznie w gowie jakiego reportera... Oczywicie, cz krytyki zamieszczonej w gazetach jest suszna. Nie mona namawia ludzi do gosowania, gdy dobrze wiadomo, e wszystkie linie telefoniczne s ju zamknite. I nie mona pokazywa filmu z krlow wylatujc w powietrze, bo czego podobnego przecie nie zrobia. Chocia - o dziwo - okazuje si, e mona zrobi film o glo balnym ociepleniu, ktry zawiera a dziewi udowodnionych, merytorycznych niecisoci. A potem dostaje si za to pokojo w Nagrod Nobla. Tak czy inaczej, osignlimy ju taki poziom histerii, e lu dzie wciubiaj nosy w kady zaktek wiata telewizji. Odkry waj na przykad, e Gordon Ramsay wynurzajcy si z morza mia nabite na swoj pneumatyczn kusz ryby, ktrych sam wcale nie zowi. Jezu.

iedawno gazety narobiy mnstwo wrzawy o to, co w tele wizji jest prawdziwe, a co nie. Dziennik Daily Mail" jest

To dziki oszustwom telewizja jest ciekawa

335

Co gorsza, okazuje si, e Alan Yentob1 mg by nieobecny w studiu podczas przeprowadzania wywiadu z jakim posp nym czeskim dramaturgiem. Serio. Mniejsza o poary buszu czy o sankcje naoone na Iran. Potakiwanie gow Yentoba sfil mowano pniej i wmontowano w wywiad, ktrego wcale nie prowadzi. Problem w tym, e ludzie, ktrych irytuj takie rzeczy, nie maj bladego pojcia, jak dziaa telewizja. Czy naprawd sdzicie, e ludzie z firmy produkujcej progra my Gordona chc traci pienidze, stojc dookoa i przygldajc si, jak nurkuje w morzu i wyrywa swoimi strzaami kawaki dna, w pobliu ktrych jeszcze przed chwil przepywaa ryba? Nie. No wanie. Dlaczego wic nie pozwoli sobie na mae oszu stwo? No i sprawa Alana. Zamy, e w nudny czeski dramaturg gada przez bite dwie godziny o wymowie dzie Ibsena. Trze ba byo w takim razie poci ten materia, bo program Yentoba, Imagine, trwa tylko godzin. A jak najlepiej zamaskowa miej sca tych ci? To proste. Ju po wszystkim trzeba sfilmowa prowadzcego wywiad, ktry udaje, e jest zainteresowany tym, o czym peroruje rozmwca, mimo i ten dawno ju poszed do domu, a nastpnie uy tych uj, by poata pocity materia. W telewizji nie znajdziecie osoby, ktra nigdy czego podob nego nie robia. Chocia ja zamiast przytakiwania i powanego wpatrywania si wol ziewa. Na reysera dziaa to jak pachta na byka. To jeszcze nie wszystko. Krcc Top Gear migam samocho dem przed kamerami a do momentu, w ktrym wiem ju, co myle o danym wozie. Potem znikam w baraku na jak go dzink, gdzie ukadam swoje myli w majcy rce i nogi skrypt.
1 Alan Yentob - producent, dyrektor artystyczny, dziennikarz i prezenter tele wizji BBC.

336

wiat wedug Clarksona, cz 3

Czym zajmujemy wtedy drog ekip filmow? Kaemy jej bez czynnie czeka? Czy moe wsadzamy za kierownic researchera i kaemy mu troch si polizga przed obiektywem, a do chwi li mojego powrotu na plan? Tak. Na nagraniach wideo, ktre ogldacie, niektre ujcia przedstawiaj samochd, ktrego nie prowadz. Zadajcie jednak sobie pytanie: czy to ma jakiekolwiek znaczenie? Bo wanie to jest w tym wszystkim najwaniejsze. Ostatnio, w Japonii, producenci telewizyjni w jednym z pro gramw zamienili napisy i wyszo na to, e zagraniczni dzien nikarze powiedzieli co, czego wcale nie mwili. A poniewa w program dotyczy przyczyn raka wrd Japoczykw, taka wpadka na pewno miaa znaczenie. Tymczasem, jeli chodzi o wikszo tego typu skandali", o ktrych ostatnio czytali cie - nie. Niestety, caa ta wrzawa wok ryb Gordona, guchych telefo nw i potakiwa Alana staa si przyczyn powanego proble mu. Nikt ju nie wierzy niczemu, co pokazuje telewizja. Nikt nie uwierzy, e faktycznie na stacji benzynowej w Alabamie zaatakowa nas gang szalecw. Nikt nie uwierzy, e naprawd przeprawilimy si przez kana La Manche pikapem. Nikt nie uwierzy, e wybralimy si na biegun pnocny. Widzowie przez cay czas bd wypatrywa zdradzajcych oszustwo szczegw. Ostatnio pojawiy si jeszcze powaniejsze konsekwencje tej sytuacji. Producenci stali si takimi paranoikami na punkcie uwiarygadniania kadej moliwej rzeczy, e zaczynamy to do strzega w wielu ogldanych przez nas programach. W zeszym tygodniu BBC2 wyemitowao program zatytuo wany Prawda o nieruchomociach. By tam taki fragment, w kt rym prowadzcy - mody, zaangaowany dziennikarz w koszuli z krtkimi rkawami - obwieci, e wanie jedzie do domu, w ktrym dorasta.

To dziki oszustwom telewizja jest ciekawa

337

Powiedzia do kamery, e zamieszka w nim majc 5 lat, ale odkd skoczy 18, nigdy ju tam nie by. Bdzie to - stwier dzi - taka podr w przeszo. wietnie. W starych, dobrych czasach, na kilka tygodni przed nakrceniem programu w rzeczonym domu zjawiby si researcher. Umwiby si z wacicielami odnonie wizyty ekipy tele wizyjnej i pokazania prowadzcemu jego dawnej sypialni. Wi dzc j, stanyby mu zy w oczach i wszystko byoby wspaniale. Ale nie dzi. Dziennikarz zjawi si pod domem, zadzwoni do drzwi, odczeka chwil i rzek do kamery: Nikogo tu nie ma . Czy tego wanie chcecie? Dugiej gry wstpnej i nijakiego za koczenia? Bo jeli chodzi wam o to, eby kady program by zawsze w peni transparentny, dostaniecie wanie co takiego. Zobaczycie karw, ktrzy wystawi gowy z przebra robo tw i powiedz: Cze dzieciaki! To nie jest pistolet laserowyto przepychacz do zlewu!". Prowadzcy program Blue Peter poin formuj was: Ten materia zosta ustawiony wczeniej przez na szego researchera". A David Attenborough wyjani, e surykatki wcale nie wydaj z siebie tego rozkosznego odgosu sapania. I e film by krcony bez cieki dwikowej, a wszystkie syszalne efekty zostay do niego dodane w studio w Bristolu przez jakie go gocia w swetrze. Wyobracie sobie teraz, e co podobnego przenika do Daily Mail". Znalelibymy wtedy w tej gazecie mnstwo artykuw o tym, e ksina Diana rzeczywicie zgina w zwykym wy padku, e nie dostaniecie raka piersi jedzc patki kukurydziane i e imigranci wcale nie doprowadz do cakowitej utraty warto ci waszych domw.
Niedziela, 28 padziernika 2007 r.

Apodyktyczne ostrzeenie Instytutu Meteorologii

ewszd sycha, e nadchodzi recesja. Najwyraniej ma ona zwizek z Chiczykami, ktrzy w jaki zoony sposb

wpynli na amerykaskie kredyty sub-prime. Inflacja ma si tak napdzi, e wymknie si spod kontroli, miliony obywateli wy lduj na zasiku, a emigrantw zjedz szczury. To dobrze. Przynajmniej rzd nareszcie bdzie mia co do roboty. I moe wtedy jego czonkowie przestan siedzie przez cay dzie na tyku i rozmyla nad nowymi sposobami przej cia kontroli nad naszym yciem. Ju wczeniej, w okresie Wielkiej Nudy, zabronili nam pali,

zabija lisy, cofa bez pomocy osoby kierujcej ruchem, gra w rozbijanie kasztanw, witowa dzie Guya Fawkesa1 i wno si past do zbw na pokad samolotu. Obecnie chc jeszcze zakaza ogrzewaczy ogrodowych, jazdy z prdkoci ponad 50 km/h i bluz z kapturami. Niedugo nie dozwolone stanie si niebycie" Georgem Monbiotem.
1

Dzie Guya Fawkesa - obchodzone 5 listopada angielskie wito ludowe, upa

mitniajce wykrycie spisku prochowego Guya Fawkesa z 1605 roku, ktry chcia wy sadzi Parlament i zabi krla Anglii i Szkocji, Jakuba I. W to wito organizowane s liczne festyny, a dzieci pal wyobraajce Fawkesa kuky.

Apodyktyczne ostrzeenie Instytutu Meteorologii

339

Najnowszy wspaniay pomys pochodzi z Agencji Drg i Au tostrad, ktra jest zaniepokojona" faktem, i ponad poowa an kietowanych bdzie kontynuowa jazd mimo ostrzee o gwa townie pogarszajcych si warunkach atmosferycznych. No pewnie, e tak, wy antykasztanowi, optani filozofi BHP klauni we fluorescencyjnych kurtkach i kaskach! A to dlatego i chc, by stao si to absolutnie jasne - e wasze wyobraenie o trudnych warunkach atmosferycznych jest bardzo dalekie od tego, jakie ma kada osoba o ilorazie inteligencji wyraonym liczb dwucyfrow. Moe zauwaylicie, e dzi dosownie wszystkie prognozy pogody zawieraj informacj, e Instytut Meteorologii wyda wanie ostrzeenie o zych warunkach pogodowych. Dwa tygodnie temu dotyczyo ono hrabstwa East Anglia, w ktrym miao doj do tak olbrzymiej i tak niszczycielskiej powodzi, e miliardy jego mieszkacw miay skona wijc si w agonii. W zeszym tygodniu ludzie z Instytutu ostrzegali o tak gstej i nieprzeniknionej mgle, e wszyscy mielimy zosta po arci przez wilkoaki, nie mogc w por spostrzec, jak si do nas zbliaj. Rozumiem skd to wynika. Ludzie zajmujcy si pogod s li, bo wystpuj dopiero po wiadomociach, w ktrych jest mnstwo ciekawych rzeczy, takich jak morderstwa i wojny, a wszystko, o czym mog powiedzie, to mawka i zachmurze nie w zachodniej czci kraju w godzinach przedpoudniowych. Prbuj zatem doda pikanterii swoim komunikatom, eby ich praca wydawaa si nam troch bardziej interesujca. Wszyscy wiemy, e to lipa. Cikie warunki pogodowe w Wielkiej Brytanii s jak brytyjskie skrajne ubstwo - co, co w globalnym kontekcie wydaje si zupenie zniewieciae. Ci kie warunki pogodowe wystpuj w pnocnej czci Norwegii. Rwnie w Oklahomie, w sezonie tornad. Podobnie, kady

340

wiat wedug Clarksona, cz 3

Kubaczyk ma pene prawo do okrzyku: wow, to byo co!" po tym, jak huragan o sile 5 w skali Saffira-Simpsona porwa mu dom i cisn nim w sam rodek Houston. Ale eby to samo mia o dotyczy Barnsley? Raczej nie. Dopiero gdy zobaczycie powd w Bangladeszu podczas monsunu, zdacie sobie spraw jak idiotycznie wyglda Gordon Brown w Tewkesbury, gdzie pociesza tych, ktrym woda znisz czya sofy kupione w sieci sklepw DFS. A po tym, jak dowiad czycie islandzkiej szadzi, bdzie paka ze miechu, gdy jaki nieszczsny reporter pojawi si w kaloszach w stacji telewizyjnej z wiadomociami na okrgo i powie, e Wielka Brytania pogr ya si w lodowym chaosie. Przecie to zupena mowa-trawa. Mam 47 lat i nie przypominam sobie a tak cikich warun kw pogodowych, ebym nie mg wyj z domu. Tak zwany huragan, ktry przeszed w 1987 roku, by tak aosny, e mimo i mj dom znalaz si dokadnie pod nim, nawet si nie obudzi em. A zamiecie niene z czasw mojej modoci nigdy nie byy na tyle silne, bymy nie mogli przejecha 30 km w poszukiwaniu jakiej fajnej grki do pojedenia na sankach. Niezraona t kopotliw wymow niezbitych faktw, Agen cja Drg i Autostrad zwrcia si do Instytutu Meteorologii z prob o wspprac, a ten, zachcony okazj do utrudnie nia nam ycia, zgodzi si z opini, e powinnimy zostawa w domu za kadym razem, gdy wieje wiatr, a najlepiej schodzi od razu do piwnicy z zapasem zupy i czeka na sygna o przej ciu kataklizmu. Mog jednak napyta sobie biedy, bo utrzymywanie, e po winnimy siedzie w domu, gdy na zewntrz panuje mrz, nie zgadza si z ich dyrektyw, by wyolbrzymia problem zmian kli matycznych. Powiedz wic, e nie moemy usypia swojej czujnoci zwi zanej z globalnym ociepleniem, bo mimo i jest ono faktem,

Apodyktyczne ostrzeenie Instytutu Meteorologii

341

dopuszcza nage, przejciowe ochodzenia. Tylko jakie? Takie, gdy temperatura spada do minus czterech? Minus omiu? Najni sza zarejestrowana w Wielkiej Brytanii temperatura to -27,2C i faktycznie przyznaj, e to odrobin za chodno na - dajmy na to - pywanie. Ale gdy wczeniej tego roku wybraem si na biegun pnocny i temperatura spada do -58C, to mimo e mieszkaem pod namiotem, ani przez chwil nie znalazem si o krok od mierci. Poniewa jestemy ludmi, umiemy sobie radzi. Dysponu jemy centralnym ogrzewaniem, a gdy wyjdziemy na papierosa, odpowiedni temperatur zapewni nam ogrzewacze ogrodo we. A przenoszc si na przeciwny kraniec skali - w zeszym roku pracowaem przez 10 dni w Dolinie mierci, gdzie tempe ratura rzadko spadaa poniej 110F (43C). I te byo znonie. Przywiozem nawet opalenizn, ktra - o dziwo - nie wywoaa u mnie raka skry. Problem oczywicie w tym, e idioci z Agencji Drg i Auto strad w ogle nie maj kontaktu z rzeczywistoci. Zwracaj za to uwag na kierowcw, ktrzy ignoruj ostrzeenia Instytutu Meteorologii. A takie nieposuszestwo w apodyktycznej Wiel kiej Brytanii po prostu nie przejdzie. Wymylili wic nowy system czerwonych i bursztynowych alarmw, ktre nadawane s drog radiow i wywietlane na ta blicach nad autostrad, ostrzegajc kierowcw przed trudnymi warunkami atmosferycznymi. Oczywicie, bdziemy ignorowa rwnie i to, bo dobrze wie my, e dopki przypadkowo nie dojedziemy do Archangielska, owe cikie warunki atmosferyczne" bd tak przeraajce, jak starzejcy si labrador. Stan zatem przed koniecznoci wprowadzenia nowych prze pisy, by zmusi nas do pozostania w domu za kadym razem, gdy Instytut Meteorologii dojdzie do wniosku, e bdzie wiao.

342

wiat wedug Clarksona, cz 3

Mog wam to obieca. To murowane. Jeli nie nadejdzie rece sja, ktra zajmie umysy ludzi u wadzy, ustanowi nowe prawo. A kiedy to zrobi, rentowno waszych firm, narodowy dobro byt i wyksztacenie waszych dzieci bd zaleay tylko i wycz nie od widzimisi Michaela Fisha2. Niedziela, 18 listopada 2007 r.

Michael Fish - znany angielski prezenter pogody; w padzierniku 1987 roku

zignorowa w swojej prognozie informacj o nadcigajcej burzy, ktra kilka godzin pniej pozbawia ycia 19 osb.

Zrb to dla mnie, zastrzel dresa

s przez gangi nastolatkw, ktrzy wlewaj w siebie hektolitry jabcoka, a potem biegaj wieczorem po okolicy i dgaj prze chodniw noami. Brzmi to przeraajco, ale szczerze mwic, te doniesienia mogyby rwnie dobrze dotyczy wydarze na ksiycach Jo wisza, bo na szczcie mieszkam w Chipping Norton, gdzie na pierwsze strony gazet trafia zwykle wiadomo o zaginiciu ja kiego kociaka. Oczywicie, mieszkaj tu rwnie nastolatki, ale w wikszo ci maj na imi Araminta i Harry, i nigdy nie day mi do zrozu mienia, e chciayby zatopi ostrze kuchennego noa w moim sercu. Podobnie jest w Notting Hill, gdzie pracowaem przez ty dzie. Jedzc kolacje w restauracjach takich jak E&O wcale nie odnosiem wraenia, e po drugiej stronie, czajc si w mroku ulicy, 14-letni czonkowie gangw tylko czekaj, by wpakowa mi pi w twarz dla piciu minut sawy w internecie.

raktycznie kadego dnia pojawia si w wiadomociach ja ki polityk i mwi, e centra wszystkich miast opanowane

344

wiat wedug Clarksona, cz 3

W zeszym tygodniu musiaem si uda do Milton Keynes. Moja modsza crka miaa wanie urodziny i chciaa spdzi popoudnie na znajdujcym si w tym miecie krytym stoku narciarskim. Po drodze mijaem mnstwo drogowskazw, a po tem jeszcze wicej, z jeszcze dokadniejszymi instrukcjami, jak znale te kryte Alpy; aden z nich nie by jednak potrzebny. Po prostu naley jecha w kierunku najwikszej budowli, jak kie dykolwiek wznis czowiek. To wspaniae miejsce, pene niegu i automatw z napojami energetyzujcymi. Niestety, z powodu wprowadzonego przez pana Blaira zakazu palenia, na papierosa trzeba uda si na ze wntrz, gdzie trafiasz prosto w apy happy-slappingowych gan gw, o ktrych tyle mwi politycy Na pocztku chmara podbiegajcych do mnie dzieciakw w ogle nie wzbudzia moich podejrze. Pomylaem, e s fa nami programu Top Gear i chc si dowiedzie, czy z gow Ri charda Hammonda jest ju wszystko w porzdku. Tymczasem - nie. Najbardziej interesowao ich to, czy mam jak ochron. Poprosiem uprzejmie, by day mi spokj. Oddaliem si od nich. Oddaliem si od nich jeszcze bardziej. Ale wci si do mnie zbliay. Doszedem zatem do wniosku, e atak bdzie najprawdopodobniej najlepsz form obrony, chwyciem wic ich przywdc za kaptur, uniosem go nad ziemi i wyjaniem stanowczym tonem, e najlepiej bdzie, gdy grzecznie wrci do swojej czynszwki. Odmwi. Pozostali rwnie. Wycignli za to swoje komr ki i zaczli robi zdjcia naszej sprzeczki. To postawio mnie w do trudnej sytuacji... Dobiem ju lat, kiedy zanika zdolno oceny wieku dziecka. Chopak, ktrego trzymaem, mg by osiemnastolatkiem. Ale rwnie dobrze mg by omiolatkiem. A jeli faktycznie by

Zrb to dla mnie, zastrzel dresa

345

omiolatkiem, zdjcia z zajcia mogyby sugerowa zncanie si nad nieletnim. I staem tak, znalazszy si w kuriozalnym pooeniu, trzy majc za kark jakiego chopaka. Zamiast martwi si, czy nie zostan za chwil pchnity noem, mylaem: Jezus Maria, jeli nie bd ostrony, to pjd siedzie za napa!". Postawiem go wic na ziemi, a on odszed, w potoku prze klestw i gestw wykorzystujcych rozmaite palce. Odszed, pozostawiajc cay nard z bardzo powanym problemem. No bo tak: rodzice tego chopaka s z pewnoci beznadziej ni, skoro pozwalaj mu wczy si po ulicach i atakowa przy padkowych przechodniw. Tylko pomylcie. Za kadym razem, gdy znajduj takiego dzieciaka pchnitego noem lub zabitego, jego matka i ojczym zawsze mwi gazetom, e to by dobry chopak". I e nie zasuy na mier". Nikt jednak nigdy nie powie: No dobrze, ale jli faktycznie by z niego taki pieprzony anioek, to co do cholery, wy tpe pgwki, robi na opuszczonym placu budowy o czwartej nad ranem?!". Na pewno nie zasuy na mier, ale zasuylicie na ni wy, za zdolnoci wychowawcze nie odbiegajce poziomem od kredensu. Z rwnie trudnym problemem mamy do czynienia w szko ach. Dzieci, z tego co widz, mog robi innym wszystko, co tylko im przyjdzie do gowy, bo nauczycielowi absolutnie ni czego nie wolno. Niczego, chyba e chce, by jaki kdzierzawy prawnik specjalizujcy si w prawach czowieka wycign go z klasy, wyla z pracy i posa do wizienia. A policja? Przestacie, prosz. Policjanci s zbyt zajci wypenianiem formularzy BHP i wypisywaniem mandatw za przekroczenie prdkoci, by mieli czas przejmowa si kadym gangiem nasto letnich zbirw. A to oznacza, e kady gang nastoletnich zbirw

346

wiat wedug Clarksona, cz 3

moe bez przeszkd grasowa po miecie i robi to, na co tylko ma ochot. A my - zwykli ludzie, postrzegajcy centra miast jako miejsce, gdzie mona kupi jedzenie na wynos i zaatwi kredyt na nowy dom - te nie moemy nic z tym zrobi, bo a) politycy twierdz, e te dzieciaki s uzbrojone jak patni zabjcy z si specjalnych i b) jeli staniemy w obronie wasnej, kolejne 40 lat spdzimy w wizieniu odrzucajc niechciane umizgi Pinkskiego, zbocze ca z Albanii. Na szczcie wydaje mi si, e wiem, jak temu zaradzi. Z ro dzicami nie da si nic zrobi, bo s po prostu zbyt tpi. Rwnie dobrze mona by prbowa uczy jea pali fajk. Nie moe my rwnie polega na policji - chyba e odkrcilibymy kad rzecz, jak zrobia nowa Partia Pracy przez ostatnie 10 lat. I - przykro mi - ale nawet gdyby zmienio si prawo i dopu cio samoobron, dwa razy zastanowiby si nad wsadzeniem palca w oko jakiego choptasia albo nad przytrzaniciem mu gowy drzwiami samochodu, wiedzc, e jego kumple ukrywaj w nogawkach maczety Jedynym miejscem, w ktrym mona si zaj t kwesti, jest szkoa. Trzeba j tylko wyposay w znane z lotnisk wykrywa cze metalu przy wejciu, by upewni si, e aden z uczniw nie wnosi do rodka broni. Wszystkich wichrzycieli naley umieci w jednej klasie, a jej nauczycieli obj immunitetem od odpo wiedzialnoci karnej. I wyposay w pistolety maszynowe.
Niedziela, 2 grudnia 2007 r.

Do tego, puszczam z dymem swoje antyki!

edug Daily Express" spadajce ceny domw spowodo way obecny spadek ceny domw. Na waszym miejscu

przestabym si jednak zamartwia wartoci cegie i zaprawy murarskiej, a skupi na wartoci wasnych mebli. Nie wiem, z czego wynika brytyjskie zamiowanie do ku powania antykw. By moe jego przyczyn jest pewien dzie roku 1952, kiedy ludzie zaczli myle, e dawniej byo lepiej ni dzi. A moe po prostu sdzimy, e georgiaski st do ja dalni utrzyma swoj warto przez lata, podczas gdy co, co kupujemy owinite w celofan w paskiej paczce ze Szwecji stanie si bezwartociowe od razu po wycigniciu z pudeka. W szczeglnoci, gdy bdziesz chcia zoy to samemu. Bo efekt kocowy bdzie na pewno mia na sobie mnstwo ladw zaschnitej krwi. Przekazanie swoim dzieciom eleganckiego, wiktoriaskiego stojaka na kapelusze - to co znaczy Przekazanie im pikowanej guzikami sofy w czerwonej, skrzanej tapicerce, ktr kupilicie w sieci DFS 30 lat temu tylko je rozzoci. Ja oczywicie zawsze mylaem o tym w ten sposb i dlatego w moim domu zgromadziem mnstwo antykw, ktre przez

348

wiat wedug Clarksona, cz 3

cae lata kupowaem na targach staroci i w sklepach ukrytych w zaukach miast. Tymczasem gdy pewnego dnia zawita w moim domu czowiek, ktry mia wyceni warto mojej kolekcji do polisy ubezpieczeniowej, okazao si, e hipotetyczny, trawicy wszystko poar pozostawi mnie z odszkodowaniem w wysoko ci 4 funtw i 50 pensw. Facet przechodzi z pokoju do pokoju, przygldajc si roz maitym biurkom, starym zegarom oraz dbowym skrzyniom na bielizn i adna z tych rzeczy nie wzbudzia u niego najmniejsze go zainteresowania. Czyli wyglda na to, e mieszkam po prostu w spiarni kornikw. Oto w czym problem: gdy wchodzimy do sklepu z antykami, ujmujcy sprzedawca z siwymi, rozwichrzonymi wosami, w eks centrycznych okularach, rzeczywicie sprawia wraenie, e zna si na rzeczy. Ale gdzie tam, gboko, mylicie sobie, e przez wszystkie te lata byo pewnie z 17 milionw wytwrcw mebli i niezalenie od tego, jak obeznany w sprzedawca by nie by, od czasu do czasu moe si pomyli i sprzeda wam Ark Przymierza za je dyne 350 funtw. Szczerze mwic, ja myl tak zawsze. Zawsze, gdy opuszczam sklep z antykami wydaje mi si, e ubiem wanie interes stulecia. Wystarczy obejrze program Antiues Roadshow, by przekona si, e mam racj. Wszystkie z pojawiajcych si w nim staruszek w przeciwylakowych poczochach i przeoranych zmarszczka mi okolicach ust wyobraaj sobie, e ich zegar podrny jest dzieem samego krla Heroda. Tymczasem ekspertowi korzysta jcemu z zespou badaczy, internetu i zbiorw Biblioteki Bry tyjskiej zawsze udaje si odnale jaki szczeglik wiadczcy o tym, e zegar zrobi jaki bezrobotny, cierpicy na napady drga wek maszynista w 1964 roku. W zwizku z czym jego warto to 40 pensw.

Do tego, puszczam z dymem swoje antyki!

349

Och, i jak te babcie udaj swoje zadowolenie z wyceny... Ale tak nie jest. W rodku kada z nich a kipi z wciekoci. A to wszystko dlatego, e ci z nas, ktrzy kupuj antyki, robi to z zupenie niewaciwych powodw. Wydaje si nam, e nie wydajemy pienidzy. Ze inwestujemy w dobrobyt naszych dzieci. Za kadym razem mylimy, e sto jak na parasole, ktry wanie kupilimy, zrobia sama Florence Nightingale z jzyka hrabiego Lucan. Nigdy nie przyjdzie nam do gowy, e to zwyczajna sklejka i e kto po prostu zdar z nas skr. Wcale nie sugeruj, e brytyjski rynek antykw jest nieuczci wy. Jestem przekonany, e - oglnie rzecz biorc - taki nie jest. Tyle e ceny, ktre na nim panuj, nie s oparte na rzeczywistych przesankach. Ustala si je, podobnie zreszt jak ograniczenia prdkoci, w oparciu o domysy i mgliste zaoenia co do reakcji rynku. Z zwizku z powyszym zdecydowaem si spali wszystkie moje starocie, co jest o wiele lepszym wyjciem, ni spraszanie do domu uytkownikw eBaya, z ich smrodliwymi tykami i nigeryjskimi przekazami bankowymi. Od tej chwili bd kupowa wycznie wspczesne meble. To jedyne suszne rozwizanie. Ludzie epoki wiktoriaskiej nie kupowali mebli georgiaskich. yjcy w czasach edwardiaskich nie kupowali mebli wiktoriaskich. Wspczeni premie rowi Heathowi kupowali wycznie to, co fioletowe . Mam za miar si tego trzyma. Poniewa za premiera mamy obecnie Gor dona Browna, bd kupowa wycznie meble w brzie. Tak naprawd to wszystkie s brzowe. I niewyobraalnie dro gie. Spdziem cae przedpoudnie odwiedzajc sklepy w Notting Hill i kady z mebli kosztowa tam 2500 funtw. Krzeso do kuchni obite skr z krowy - 2500 funtw. Niski stolik, ktry
1

Gra sw; heath w jzyku angielskim oznacza wrzosowisko.

350

wiat wedug Clarksona, cz 3

nim nie by (przypomina raczej kod) - 2500 funtw. Dywan z przytwierdzon do niego gow zwierzcia - 2500 funtw. Sofy nie kosztoway jednak 2500 funtw. Byy o wiele drosze. W dodatku daty ich dostaw wypaday gdzie w okolicy poowy przyszego wieku. Dlaczego? Sofa to przecie kilka gwodzi, troch drewna, kawaek gbki i arkusz brzowej alcantary. A we dug Wikipedii, alcantara to materia kompozytowy, stworzony przez japoskiego naukowca w latach siedemdziesitych XX wieku. Co oznacza, e nie jest ani materiaem kompozytowym, ani nie powstaa w Japonii, ani nie w latach siedemdziesitych XX wieku. Mniejsza z tym. Dajcie mi tylko motek i jakie noyce, a zro bi wam sof w jedno popoudnie. I to dowolnej wielkoci. No dobrze, moe nie bdzie jako wyjtkowo udana, ale podejrze wam, e sofy, ktre ogldaem, poza urbanistyczno-modernistycznym stylem, te nie s zbyt udane. Z pewnoci za 100 lat nie bd pojawia si w jakiej przyta czajcej liczbie w programie Antiues Roadshow. Problem w tym, e te meble znakomicie si prezentuj. Zruj nuj ci finansowo, zrujnuj te twoje plecy, a poniewa zapro jektowali je faceci w golfach i cienkich jak igy okularach, wyjd z mody zanim wejdziesz w ich posiadanie; przynajmniej jednak bdziesz wiedzia, e nie kupujesz jakiej pamitki rodzinnej. Gdy kiedy, w przyszoci, bd wyceniane i okae si, e s warte mniej ni uywana reklamwka, nie bdziecie rozczarowa ni. A kupujc antyk - mog wam to zagwarantowa - bdziecie. To bardzo wane. Umrze bez grosza przy duszy jest w po rzdku. Umrze jako czowiek rozczarowany - nie przychodzi mi do gowy nic rwnie napawajcego smutkiem.
Niedziela, 9 grudnia 2007 r.

Nasi nieszcznicy od cholernej czarnej roboty

masowego raenia, a Irak znalaz si w rkach sprawnego rzdu, takiego jak - dajmy na to - w Szwecji. Tak wic widzc, e w cen trum Basry wszystko gra, moemy teraz skupi si na Afgani stanie. Szczerze mwic, wcale nie jest tak rowo. W cigu ostat nich 15 miesicy nasi chopcy wystrzelili 2,7 miliona pociskw. To 250 pociskw na godzin. A mimo to Talibowie wci wybu chaj w swoich rozklekotanych Toyotach. Zjawiem si tam na kilka dni w zeszym tygodniu i, niestety, nie udao mi si dotrze do linii frontu. Czciowo z powodu logistyki. Ale gwnie dlatego, e jestem skrajnym tchrzem. Podejrzewam jednak, e gdybym si tam wybra, nasi chopcy poradziliby sobie. Ja, gdybym zacign si do wojska, oczywi cie zgosibym si na ochotnika do suby na poczcie - najle piej w Szkocji. Ale prawdziwi ludzie armii wol walk. S w niej wyszkoleni, a wystrzelenie 6000 pociskw dziennie to dla nich chleb powszedni.

o, z tym to nam poszo jak po male. Saddam Husajn zo sta stracony w bardzo godny sposb, zabezpieczono bro

352

wiat wedug Clarksona, cz 3

Dlatego wspczuj z caego serca nie im, ale tysicom cho pakw od czarnej roboty, ktrych tam spotykaem. Ich ycie, z dala od walk, za zbrojonymi cianami, drutem kolczastym, w bazach strzeonych przez psy i stranikw, jest tak okropne, jak tylko mona to sobie wyobrazi. No, moe z wyjtkiem pra cy w nigeryjskim przedsibiorstwie kanalizacji. Cz z nich stacjonuje w bazie Camp Bastion, pooonej w samym sercu pustyni. Wszystko jest tam szare. Przed oczami rozpociera si rozlegy, szary obz z szarymi budynkami i sza rymi, betonowymi murami, za ktrymi wida szar pustyni, ktra na horyzoncie pynnie przechodzi w szare, zmtniae od kurzu niebo. Nie ma tam zieleni. Nie ma niczego tego. Nie ma adnej odmiany W dodatku, poniewa jestemy w wojsku, wszystko musi by byskawicznie gotowe. W wojsku nikt nie mwi: ,Wyjedziemy koo jedenastej". Tu wszystko zdarza si o trzeciej nad ranem. A noce s tu zimne. Przejmujco, paraliujco zimne. Tak zimne, e rkawy opuszczaj nawet ci, ktrzy pochodz z oko lic Newcastle. Na szczcie namioty wyposaone s w ogrzewacze, co brzmi wietnie. Niestety, wspomniane ogrzewacze maj tylko dwa usta wienia: wyczony" i tak wczony", e mona by w tym cholerstwie z powodzeniem upiec ziemniaka. Jeli jednak stacjonujesz w Kandaharze, mieszkasz w porzd nym budynku z prefabrykatw i masz do dyspozycji sypialni z wentylatorowymi ogrzewaczami z prawdziwego zdarzenia, ktre zasysaj z zewntrz py i wpompowuj go do rodka z ta kim impetem, e po chwili wcza si alarm przeciwpoarowy. Tak. Mimo e to najprawdziwsza wojna, z helikopterami bojowymi Apache i ca reszt, nie wolno pali w pomieszcze niach, bo szkodzi to zdrowiu. Ponadto - i nie artuj - na pole bitwy nie moe wyjecha aden pojazd, ktry nie spenia unij nych norm emisji.

Nasi nieszcznicy od cholernej czarnej roboty

353

W tym miejscu powinienem wspomnie o drzwiach do toa lety, ktre kto umieci w odlegoci 10 centymetrw od sede su. Jeli jeste Douglasem Baderem1, to nie ma sprawy, ale kady inny mysi zaatwia si przy otwartych drzwiach. I przykro mi, ale robienie tej drugiej rzeczy" na oczach wszystkich kumpli uchodzi tylko w przypadku zwierzt. Potem wchodzisz pod prysznic. Prysznice s wietne. Oprcz jednego drobnego szczegliku. Nie ma tu zbyt wiele wody, wic twj przydzia nie wystarczyby nawet do ochrzczenia dziecka. A juz na pewno jest zupenie niewystarczajcy, by zmy z wo sw ledzion zamachowca samobjcy. Wieczorem nie ma tu nic do roboty Nie ma tu siowni, kina, baru, basenu czy kortu tenisowego. Jest za to sklep, gdzie mona kupi sok pomaraczowy i kaw. Piwo? Nic z tego. Obowizuje tu zakaz handlu i spoywania alkoholu, nawet w Boe Narodze nie. Tak wic typowy dzie onierza, ktry musi karmi, poi i uzbraja tych z pierwszej linii frontu wyglda nastpujco: Wsta. Oderwij z nosa kawa lodu. Wyprnij si na oczach kolegw. Spucz pod prysznicem lew stop. Udaj si do biura. Popracuj. Udaj si do kuchni polowej. Wr do namiotu. Powta rzaj siedem razy dziennie. To cholernie cika robota. Codziennie samoloty i ciarw ki przywo na miejsce sprzt, ktry trzeba posortowa, starajc si nie docieka, dlaczego kto w Wielkiej Brytanii wysa 200 biurek bez szuflad, 20 000 par spodni w kratk i - uwaga - 2000 soikw ma. Przyszy moe jakie karabiny? Nie. Tylko mae. Tymczasem onierze z Krlewskiego Korpusu Inynierii Elektrycznej i Mechanicznej spdzaj cae dnie zapuszczajc si
1

Douglas Bader (1910-1982) - brytyjski as myliwski; w 1930 roku w wypadku

lotniczym straci obydwie nogi. Wrci jednak do suby i walczy w 222 Dywizjonie Myliwskim podczas drugiej wojny wiatowej.

354

wiat wedug Clarksona, cz 3

w niebezpieczne miejsca, gdzie staraj si odzyska czci cia rwek i czogw, rozbitych bombami w drobny mak. Sdzc po olbrzymiej iloci zgromadzonego na placu zomu, robi to do czsto, cho nie jest atwo przetransportowa do bazy ciszy od Ksiyca sprzt przez pustyni pod nieustannym ostrzaem Talibw. Dobrze, e gdy wrcisz, przynajmniej bd czeka na ciebie smakowite mae. W dodatku nie jeste tam przez tydzie lub dwa. Okres su by wynosi sze miesicy, z jedn, 14-dniow przerw w kraju... teoretycznie. Niestety, RAF dysponuje tylko trzema samolotami Tristar, z ktrych kady pochodzi z czasw braci Montgolfier, co sprawia, e bardzo czsto si psuj. Skutkuje to tym, e pierwsze pi dni przepustki spdzasz sie dzc na asfalcie w Kandaharze, a potem pi godzin czekajc na odbir bagau na lotnisku RAF-u w Brize Norton i na kogo, kto wreszcie otworzy drzwi do luku bagaowego. Bo wanie si zaciy. Znowu. Gordon Brown, gdy wpad tu na 40-minutowe poklepywanie po plecach, przywiz onierzom wspaniae wieci. Powiedzia, e siy zbrojne pozostan w Afganistanie przez kolejne 10 lat. Potem wsiad do samolotu i odlecia do domu. O, a jak syszcy to onierze byli zadowoleni! Sze miesi cy w roku przez 10 lat. To a pi lat ich modoci spdzonych w bezalkoholowym oceanie szaroci. W te wita, prosz, po mylcie o nich.
Niedziela, 23 grudnia 2007 r.

Zostaw mj ogrzewacz ogrodowy w spokoju, arcybiskupie!

rcybiskup Canterbury powiedzia wiernym w pierwszy dzie wit, e jeli rodzaj ludzki nie zapanuje nad swoj

chciwoci, bdzie odpowiedzialny za mier naszej planety. Hm. Nie jestem pewny, czy powinienem wysuchiwa wyka du o chciwoci z ust czowieka, ktry przewodniczy jednej z naj

bogatszych instytucji zachodniego wiata. Gdy my zbieramy si pod ogrzewaczem, by nie zzibn podczas wypalania papierosa w deszczu, jego biskupi yj sobie w penych przepychu paa cach z salami bankietowymi, zastanawiajc si, w co zainwesto wa kolejny miliard. Czy otwiera si na noc kocioy, by mogli schroni si w nich bezdomni i sabi? Nie, s zamykane, na wypadek, gdyby kto chcia wyrwna rnice w zamonoci wewntrz zachodnich spoeczestw i podprowadzi jaki wiecznik, a potem kupi za niego witeczne prezenty swoim dzieciom. Musimy rwnie zapyta o to, w jakim stopniu nasz sta ry, dobry Rowan rozumie implikacje i przyczyny globalnego
Rowan Douglas Williams - obecny arcybiskup Canterbury, honorowy zwierzchnik kocioa anglikaskiego.
1

356

wiat wedug Clarksona, cz 3

ocieplenia. Z jednej strony uwaa, e wakacyjne wyjazdy na Floryd i jazda Rang Roverem spowodoway tego lata powd w Tewkesbury. Ale z drugiej strony wierzy, e czowiek moe chodzi po wodzie i nakarmi 5000 ludzi par sardynek. Hm. No dobrze, podam kilka faktw, ktre Rowan by moe zechce rozway, jedzc na niadanie swoje ekologiczne patki. W Alpach spado w tym roku cakiem sporo niegu, podobnie jak zeszego lata w Alpach Nowej Poudniowej Walii. Sezon huraganw zakoczy si kilka tygodni temu i na prze kr siejcym panik kumplom Ala Gore'a, liczba silnych nawa nic ju drugi rok z rzdu utrzymaa si na nieco niszym od redniego poziomie. Przeniemy si nieco bliej nas. Wielka Brytania, wbrew pro gnozom zamieszczanym na rozhisteryzowanych portalach wia domoci BBC, nie smaya si w bijcych wszelkie rekordy tem peraturach. Lato byo deszczowe i wilgotne, podobnie zreszt jak za czasw mojej modoci. I jedyn przyczyn zalania Tew kesbury byo to, e wybrukowalimy podjazdy i wybudowali my domy na obszarach zalewowych, w zwizku z czym woda z opadw nie miaa si gdzie podzia i znalaza si w salonie pani Miggins. W wietle tego wszystkiego chciabym, by Rowan Williams ukaza si nam zza swoich brwi i powiedzia, ilu ludzi zgino jako ofiary wywoanego nasz chciwoci globalnego ocieplenia. Bo chyba nawet z najbardziej obkanego ideologa trudno b dzie wydusi, e byo ich wicej ni kilka tuzinw. Tymczasem z moich oblicze wynika, e liczba ludzi zabitych przez wszystkie te lata w wyniku wojen na tle religijnym to oko o 809 milionw. Mwi ci, brodaczu. O wiele, wiele wicej lu dzi zabito w imi Boga ni w imi Hitlera. W latach 1096-1270 krucjaty pozbawiy ycia 1,5 miliona osb. To o wiele wicej ni liczba ofiar ogrzewaczy ogrodowych

Zostaw mj ogrzewacz ogrodowy w spokoju, arcybiskupie!

i Rang Roverw razem wzitych. Potem bya wojna trzydzie stoletnia, ktra zmniejszya liczb mieszkacw Europy o oko o 7,5 miliona. I podobne rzezie trwaj do dzi w Iraku, Afgani stanie, Palestynie i Pakistanie. Benazir Bhutto zostaa zgadzona przez religijnego fanatyka, a nie bezdomnego niedwiedzia po larnego. Ci o wyranie komunistycznych konotacjach wciskaj nam, e jeli wszyscy (z wyjtkiem biskupw) powrcimy do zgrzeb nych ubra, zupy ziemniaczanej i jeli osigniemy wszystkie cele wytyczone w Kioto przez naszego wielkiego naukowca, Johna Prescotta, Wielka Brytania stanie si dla wiata przewod nim wiatem. I e gdy inni zobacz, co zrobilimy, natychmiast odstawi swoje terenwki. Bzdury. Ameryka, Chiny i Indie zignoruj nasz obd i nasze ekonomiczne samobjstwo i zaczn wciela w ycie wewntrzn potrzeb czowieka do poprawy warunkw bytu (ktr Rowan nazywa chciwoci). Niewane. Stary Rowan z pewnoci temu wszystkiemu przyklanie. Przecie to czowiek, ktrego w latach osiemdziesitych ubiegego wieku aresztowano za protesty antynuklearne, ktry odmwi nazwania terrorystw z 11 wrzenia zymi", jedno czenie przyznajc, e byli powodowani powanymi moralnymi przesankami. To czowiek, ktry uwaa, e kada rzecz kupiona bd sprzedana to akt agresji" w stosunku do krajw rozwi jajcych si; ktry walczy o prawa gejw, ale adnego geja nie wywiciby na biskupa. I ktry ostatnio w jakim wywiadzie powiedzia, e to Ameryka jest za, a muzumanie mieszkajcy w Wielkiej Brytanii s jak miosierni Samarytanie. Innymi sowy, jest on penoprawnym, piciogwiazdkowym, paccym skadki czonkiem obkanej lewicy, a wic wszystko, co utrudnia klasie redniej posiadanie Rang Rovera i ogrzewa cza ogrodowego, bdzie cieszyo si jego poparciem.

358

wiat wedug Clarksona, cz 3

Jeli jednak faktycznie chce zaprowadzi pokj i stabilno na wiecie, jeli faktycznie wierzy, e Wielka Brytania moe sta si motorem dobra i wiatem przewodnim dla innych, namawiam go, eby zamkn Koci Anglii. Jeli uda si nam pokaza, e moemy przey bez kocioa a poniewa w pierwszy dzie wit 750 000 ludzi wicej robio zakupy w internecie ni wybrao si na msz, mona uzna, e ju to zrobilimy - to wtedy, kto wie, moe muowie i lewacy podziel jego los. Mylicie, e to gupie? Myl, e nie a tak gupie, jak oczeki wanie, e rzd w Pekinie wycofa si z elektrycznoci, bo kady w Wielkiej Brytanii zamieni swojego Rang Rovera na wyy maczk. Ale czy bdzie nam lepiej? Tak. Jestem autentycznie przeko nany, e rodzimy si z moralnym kompasem, nie wymagajcym coniedzielnego resetowania przez jakiego komunistycznego brodacza w sukience. Jestem, jak zapewne ju zauwaylicie, zu penie niereligijny, ale to nie powstrzymuje mnie przed byciem uprzejmym w stosunku do blinich; nigdy te nie ogarnia mnie cakowicie ch zamordowania co poniektrych oszoomw na ambonach. Moe ogrania mnie troch, ale nigdy cakowicie. Z moralnego punktu widzenia wiat nie byby gorszy, gdyby znie religi. Natomiast z praktycznego punktu widzenia byby o wiele, wiele lepszy. A wic wybr, z czego zrezygnowa, z Boga czy z ogrzewacza ogrodowego, jest prosty.
Niedziela, 30 grudnia 2007 r.