The Albanian London 15th of September 2011

NR. 13/8 www.thealbanian.co.uk info@thealbanian.co.

uk

Tel: 02082169527

LONDON 15 SHTATOR

ERMONELA JAHO NË OPERAN MBRETËRORE TË LONDRËS
Sopranoja shqiptare në “Uemblin e Operas”
ër të kuptuar se sa e sukseshme është triptiku i Pucinit në Operan Mbretërore të Londrës “Royal Opera House” në Covent Garden, mjafton të hysh në faqen e internetit të saj për të parë nëse ka bileta apo jo. Përgjigja është se ato janë shitur për afro katër shfaqet e radhës javën e ardhshme, ku biletat variojnë nga 40 deri në 800 stërlina. Sopranoja e sukseshme shqiptare, Ermonela Jaho. Tashmë e preferuara e drejtuesve të Operas Mbretërore britanike luan rolin e murgeshës Anxhelika në triptikun e Pucinit, ngjarjet dramatike të së cilës luhen në shekullin e 17. E vecantë e kësaj opere me tri pjesë, është se ajo po filmohet për t’u tregtuar më vonë në DVD dhe për t’u transmetuar nga Ëorld Vision në kinematë më të mëdha të botës. Ermonela Jaho është tashmë e përkëdhelura e operas më të madhe britanike, apo “Uemblit të Operas”, ku ajo është kontraktuar deri në vitin 2015. Të jesh pjesë e shtëpisë në Teatrin e Ëndrrave të Operas, thotë Ermonela Jaho për Top-Channel, është arritje dhe kënaqësi e dyfishtë, personale dhe kombëtare, për një artiste që vjen nga Ballkani. Kritika britanike e artit, po shkruan thuajse cdo ditë për klasin e Ermonela Jahos. “The Independent” shkruan se Jaho e luan rolin në arien (“Senza mamma”) me intensitet që shkatërron trup. Më besoni, shkuan kritiku, kurrë nuk keni për të parë një produksion më të arrirë të operas. “Daily Express” i kushton një artikull të tërë prejardhjes shqiptare dhe karrierës së Ermonelës, kësaj sopranoje në rritje, sic shkruan gazeta. “The Telegraphe” cilëson rolin e Ermonelës si dhe përformancën e mbrëmjes. “Financial Times” e përshkruan rolin e murgeshës Anxhelika të Ermonela Jahos si tepër të ndjerë. Ndërsa, kritiku i njohur, Mark Ronan thotë se Ermonela ishte, dhe nuk gjej dot fjalët thotë ai, sublime, hynore. Ju duhet të lusni dikë, të merrni me qira ose të vidhni një biletë për këtë shfaqje, për të parë perfomancën e saj, shkruan kritiku. Kjo opera është transmetuar drejtpërdrejt edhe nga gjiganti mediatik BBC. Kaq e vlerësuar është ky zbulim i një artisteje shqiptare, saqë Opera Mbretërore ka filluar që tani reklaminin e shfaqjes së radhës së Ermonela Jahos me foto gjigante të saj për La Traviaten e Verdit, që do të luhet nga sopranoja shqiptare në janar të vitit të ardhshëm në Londër. Ngjitja e vrullshme e Ermonela Jaho, këtij eksporti dhe vlere të padiskutueshme të artit shqiptar në skenat më të mëdha të botës, apo me të madhes, sic është rasti i 270vjecares “Royal Opera House” në Londër, është edhe në një aspekt më të gjërë edhe kontributi i pa cmuar personal i një kuratore “par excellence” të imazhit pozitiv të Shqipërisë dhe shqiptarëve në Britaninë e Madhe. Arben Manaj TCH

P

Mëkatarët e gjuhës shqipe

KËTU E KANË SHTËPINË DHE PERËNDITË
Shënime nga udhëtimi i Karol, në vitin 1938, aty ku Drini takohet fytyre me fytyre me Valbonen faqe 15

faqe 2

Aktualitet

faqe 2 Kastriot Dervishi, Enkeleid Omi, Artan Zeneli, Jeni Myftari, Agim Shabani, Anila Hoxha, Shefit Domi, Web-design Shefdomi.com www.thealbanian.co.uk albania7@gmail.com

DREJTOR: PETRIT KUÇANA Kryeredaktor: BASHKIM METALIA

REDAKSIA Akil Koci, Daut Dauti, Pranvera Smith,Brixhilda Ndini, Blerim Ciroka, Majlind Goge, Claire Fletcher, Flori Slatina,

Tel/fax:02082169527

NGA BASHKIM METALIA
htatori mblodhi përsëri fëmijët shqiptarë në bankat e shkollës. Ngado gumëzhima e fëmijëve nëpër shkollat publike britanike ndihet si një simfoni gazmore. Do të donim të ndodhte e njëjta gjë edhe nëpër ambientet e këtyre shkollave në mësimet suplementare, edhe për fëmijët shqiptarë. Shkollat shqipe , thuhet gjithandej nga drejtues të shoqatave (apo drejtorë shkollash), do të tejmbushjen me fëmijë shqiptarë. Sa do të doja të ishte e vërtetë! Ndoshta faji do të ndahej përgjysmë nga prindërit dhe organizatorët për mësimin e gjuhës shqipe fundjavat, nëpër këto ambiente, sikur kanë pësuar një letargji dimërore Asnjëherë nuk është dhënë një shifër , është premtuar se numri do të rritet çdo vit (thjesht konstatim i dëshirës), do të përmirësohet apo do të përdoret program i ri metodik i të nxënit, është bërë aq shumë pompozitet demagogjia e mësimit të shqipes ; a thua se me të vërtetë shqiptarët e Anglisë qenkan aq aktivë sapo përdoren si shembull për komunitetet e tjera shqiptare nëpër Evropë. Në dukje të parë të jep përshtypje sikurse me të vërtetë punohet në këtë drejtim . Aq më tepër, kur deklamohet me kërshëri nëpër konferenca , takime “zyrtare” etj etj spektakle të tilla se janë më të mirët , përfaqësojnë pjesën më të rëndësishme , më të madhe të komunitetit....por realisht, shifrat e kokëforta, mungojnë. Pa një, pa dy thuhet se aksh shoqatë ka 2 shkolla këtu, 3 atje , 5 të tjera janë duke u hapur edhe 30 -50 nxënës janë te regjistruar dhe po presim konfirmim të Council-it për t’u pajisur me ambiente. E gjitha për të mos e quajtur një gënjeshtër po zbusim pak në mashtrim. Në vend që të bëhet një koordinim brendapërbrenda këtyre shoqatave, krijojnë anomali organizuese tek-tuk dhe konflikte territoresh, sidomos për territore ku banojnë shqiptarët si potencial të besueshëm për fonde natyrisht. Komizmi i kësaj panorame Gogoliane merr nuanca qesharake, tashme jo vetëm me një personazh si Cicikovi por shume të tillë , duke pretenduar territore , numër të madh nxënësish, shumicën e rasteve fiktive, dhe një demagogji të paparë. Në plan të parë nëse gjenuiniteti i tyre është real, do të jenë më bindës me rezultatet , ecurinë e fëmijëve, ; bie fjala sa fëmijë deri tani kanë mbaruar ciklin akademik, mësimor të gjuhës, historisë shqiptare, a janë stimuluar këta fëmijë, qoftë edhe me një dëftese, E vetmja gjë që të bie në sy është një “show off” sidomos me një

S

Mëkatarët
tmerroi fakti kur djali në fjalë u shpreh se :” i felt bad i couldn’t understand and speak Albanian man....” nuk mu durua dhe u afrova dhe u thash në shqip pse nuk e keni mësuar shqipen. Të habitur, njëri nga ata me një nënqeshje të turpshme apo tjetri me rrudhje supi u munduan të më thonë se : “because no albanian shkolla here”. Ka plot u them në shqip. Gjatë bisedës e cila u zhvillua, unë në shqip dhe ata në anglisht djemtë më thanë se kemi qenë në një shkollë suplementare por nuk mësuam gjë , mësuesit na jepnin të njëjtat mësime gati çdo herë. Nuk na kontrollonin detyrat e shtëpisë, dy nxënës kishin nga një abetare, orët nuk ishin të plota dhe shumicën e rasteve na linin të lirë të mësonim çfarë të mundnim. A vazhdoni akoma i pyes dhe më thonë jo ; what’s the point!– më përgjigjen Po në familje a përdoret gjuha shqipe ? Ata më përgjigjen se po, flitet shqip por vetëm nga prindërit , por me ne, ata mundohen të na përshtaten në anglisht. Jo se nuk e dija që ekziston kjo situate por nuk kam guxuar t’u bëj më pyetje këtyre të rinjve, pasi ndihesha keq. Më vinte turp nga turpi i këtyre të rinjve , më vinte turp se nuk kishin mundësinë të flisnin gjuhën e nënës, më vinte turp se nuk u del askush për zot tua mësoj atë, më vinte turp nga indiferentizmi i intelektualëve shqiptarë në Britani , më vinte turp për shkollat – klasat e “tejmbushura” me shqiptarë që s’mësojnë shqipen , më vinte turp për prindërit e tyre.... Si këta gjashtë të rinj ka plot, por askush nuk e vë ujin në zjarr që të ndërgjegjësoj , prindërit, shoqatat, drejtorët dhe mësuesit se akoma ka kohë që këtyre fëmijëve, këtyre të rinjve t’u mësohet gjuha shqipe ; nesër do të jetë shumë vonë!

grup ose grupe valltarësh , që laj dhe thaj, sipas thënies përdoret si një lajtmotiv i sukseseve të këtyre “shkollave” . Edhe pse ska asgjë të keqe që të ketë grupe të tilla , përkundrazi është një angazhim inkurajues, fatkeqësisht mburrja fillon dhe mbaron këtu. Nuk dua të përgjithësoj , por në qoftë se e kthejmë në një përqindje të përafërt janë 80% sosh që nuk ligjërojnë gjuhën shqipe si qëllimin themeltar të themelimit të tyre, por një pretekst për mënyrën se si të thithen sa më shumë fonde. Dhe pompozitetin e tyre e shfrenojnë duke u telendisur me ojne të dala mode. A është mirë të dihet se sa

fëmijë posedojnë në këto Shkolla klasa. Në zonat ku kanë “zaptuar” dhe operojnë këto shoqata, a është interesuar të identifikohen fëmijët të tjerë shqiptarë dhe të gjenden mënyra që të përfshihen dhe afrohen edhe ata në mësimin e gjuhës shqipe? Sa takime të tilla janë mbajtur me drejtues të pushtetit lokal, apo drejtori arsimore për të identifikuar këta fëmijë? Pse nuk ndërmerren takime me vlera të vërteta intelektuale që të krijohet një bord mbikëqyrës për progresin si në sasi ashtu dhe cilësi të çdo organizate apo shoqate bamirëse që kanë si program gjuhën shqipe, kulturën dhe traditën shqiptare në Britani.

Nuk është nevoja të krijohen shoqata apo bashkime shoqatash; e nevojshme është rezultati që duhet të japin ndaj këtyre fëmijëve që deshëm apo jo po asimilohen, fatkeqësisht shumë shpejt. Më ka rastisur të jem në një ambient, ku aty afër ishin gjashtë djem rreth 15-16 vjeç dhe po bisedonin me njëri-tjetrin në anglisht dhe duke hequr ironinë i mora për anglezë. Pas disa momenteve njëri nga ata filloj të bisedonte për pushimet që kishte bërë në Shqipëri(këtu fillova të marr vesh se këta ishin shqiptar) dhe ndër të tjera ai vijoi të tregonte për vendet ku kishte vizituar. Më interesoi shumë kjo bisedë doja që ndërhyja për të marrë vesh se si e kishin kaluar , por më

Jam i bindur që vetëm 50% e fondeve të garantuara, nëse shpenzohen për këtë qellim, situata do të ishte ndryshe. Daullja bie për ata që kanë veshë!

Albania a
Landline

C Call

£5. 0 £10 0 = £ .0 6 £20 0 = £ .00 1 .0 wit 0 = £ 2.00

h on 2 line 5.00 top -up

Top-up Top-up o

Ly Lycamobile PLUS to Lycamobile PLUS ycamobile Ly ycamobile
FREE Minutes FREE Te Texts exts

£30 £20 £10 £5

2000 500 250 100

2000 500 250 100
Mobile Land Line

For your FREE Lycamobile SIM visit www.lycamobile.co.uk or call 020 7132 0322
Buy and top up online or in over 115,000 stores

Customers may not be able to use Electronic Top-Up at all locations where the top-up logo appears Electronic Top-Up o where
*Free minutes and texts in the table are valid during the promotional period and only applied to the first 3 top ups in any calendar month. The free minutes and texts are valid for 30 days from the date of top-up. Once the free minutes and the free texts have been used or if all the *Free are promotional free are from free free free minutes and texts have expired, calls to Ly free expired, Lycamobile PLUS will be charged at 7p/min an texts to Lycamobile PLUS will be charged at 9p per SMS. This offer is valid for a limited period of time. Any changes or withdrawal will be notified at www.lycamobile .co.uk. Free online ycamobile and nd Lycamobile y 9 offer ffer f www.lycamobile Free To Top-up offer valid from 10.09.2011 to 31.10.2011Prices are correct at the time of going to print 14.09.2011. op-up offer ff from are correct

Aktualitet

faqe 4

NGA FITORE PACOLLI
do ditë është e njëjtë për ne. E njëjtë sepse çdo ditë në jetët tona nuk po ndryshon pothuajse asgjë. Situata e tensionuar në veri, papunësia e lartë, varfëria ekstreme, ambient të ndotur, institucione të korruptuara dhe krimi i organizuar, na janë bërë pjesë e jetës tonë. Ne po pimë kafe e po rrimë dhe në bisedat tona të përditshme pothuajse çdoherë zë vend gjendja e rende në të cilën po jetojmë. Në sytë tanë po shihet pasiguri, frikë dhe mllef. Ditët po kalojnë, ne po vazhdojmë të sillemi rrugëve, problemet tona po mbesin, premtimet e liderëve po zbehen ndërsa mllefi jonë po rritet. Çfarë të bëjmë? Të presim për ndonjë mrekulli për të na i zgjedhur problemet tona? Apo të presim për zgjedhje të reja dhe të dëgjojmë përsëri premtime të kota? Ne si qytetarë kemi qenë dhe vazhdojmë të jemi dëshmitarë të politikës në Kosovë. Ne kemi parë se problemet tona qofshin ato probleme sociale apo ekonomike, kanë hasur në vesh të shurdhur. Liderët tanë nuk po ngrenë zëri për ti mbrojtur interesat e qytetarëve te saj. Ligji për mbrojtjen historike të Prizrenit e tregon këtë gjë më së miri. Presioni i ndërkombëtarëve mbi deputetët e Kosovës që të miratojnë këtë ligj i cili konsiderohet i dëmshëm për të ardhmen dhe funksionimin e qytetit të Prizrenit e tregon shumë qartë se janë të tjerët e jo ne që po vendosin për të ardhmen tonë. Prandaj unë mendoj se neve na ka mbetur vetëm një alternativë – t’i marrim çështjet në duart tona. Qytetarët në Kosovë duhet të organizohen në një shoqëri aktive në mënyrë që të marrin pjesë direkte në zhvillimin dhe implementimin e politikave që prekin interesat e qytetarëve. Edhe ne si të gjitha shoqëritë moderne duhet patjetër të kemi një qytetari aktive, në mënyrë që ti luftojmë politikat e dëmshme me te cilat po ballafaqohet shoqëria jonë. Çështjet si ligji për Prizrenit, rreziku i jetës së qytetarëve të Drenasit, mungesa e energjisë elektrike, gjendja e rëndë në spitale, sistemi i dobët arsimor, ambient të ndotur e shumë problem tjera duhet të adresohen nga vetë qytetarët, sepse jemi ne qytetarët që po i bartim pasojat. Për shembull, çfarë kishin mundur qytetarët e Prizrenit të bëjnë për të ndaluar implentimin e një ligji që në mënyrë direkte i dëmton ata. Së pari qytetarët duhet ta marrin këtë çështje në duart e tyre. Nuk mjafton vetëm të kundërshtohen vendimet e qeverisë apo të formohen iniciativa përmes faqeve elektronike në internet, por duhet të veprojnë së bashku në mënyrë aktive. Ti identifikojnë, së bashku me organizatat jo qeveritare, problemet dhe dëmet që ky ligj sjell dhe të japin sygjerimet dhe mendimet e tyre për një ligj më të zbatueshëm dhe më të mirë për Prizrenin. Në këtë mënyrë qytetarët duhet t’iu drejtohen organeve kompetente për këtë ligj dhe të bëjnë presion të vazhdueshëm në to, derisa ti arrijnë qëllimet e veta. Po e njëjta gjë mund të përdoret nga qytetarët e Drenasit. Fabrika e Ferronikelit e cila ne vend që të sjellë zhvillim ekonomik sot ajo po paraqet rrezik serioz për qytetarët. Prandaj kjo

Ç

NDRYSHIMI VARET NGA N E

“Qytetarët në Kosovë duhet të organizohen në një shoqëri aktive në mënyrë që të marrin pjesë direkte në zhvillimin dhe implementimin e politikave që prekin interesat e tyre”
çështje duhet të adresohet në mënyrë urgjente. Duke parë se qytetaret janë lënë të vetëm në këtë betejë kundër Ferronikelit dhe peticionet të cilat janë bërë nga vetë qytetarët, nuk kanë pasur sukses. Atëherë është e domosdoshme që qytetarët e Drenasit të fillojnë një fushatë aktive kundër Ferronikelit. Qytetarëve nuk ju duhet lider për të kërkuar të drejtat e tyre legjitime. Krejt çka qytetarëve të Drenasit ju duhet, është të bashkohen në mënyrë aktive rreth një qëllimi të përbashkët për ajër dhe ujë të pastër, për të bërë presion tek organet përgjegjëse siç janë udhëheqësit e Ferronikelit, komuna e Drenasit, ministria e ambientit e deri tek organet më të larta të shtetit. Dhe pa dyshim se një iniciative të tillë do t’iu bashkohen qytetarët e qyteteve tjera të Kosovës dhe si rezultat presioni mbi organet kompetente do të rritet dhe në këtë mënyrë mund të qoj deri tek ndryshimi i gjendjes në Drenas. Një shembull tjetër ku qytetarët mund të organizohen dhe të bëjnë presion për ndryshim është gjendja e rëndë në spitale e sidomos në spitalet e lindjes. Sipas raporteve të shumta për shkak të mungesës së barnave thelbësore dhe pajisjeve të posaçme, në spitalet e lindjes shënohen vdekje të nënave dhe të foshnjave. Në këtë kohë kur shkenca dhe teknologjia kanë bërë që vdekjet e nënave dhe foshnjave gjatë lindjes në vendet evropiane pothuajse të eliminohet tek ne ky është një problem që kërkon qasje urgjente. Për këtë arsye është më se i nevojshëm vetëdijesimi i femrave në Kosovë për këtë çështje sepse janë femrat ato te cilat sot apo nesër do të përjetojnë të njëjtën gjë. Pra janë femrat të cilat duhet ta ngritin zërin dhe te veprojnë në mënyrë aktive kundër këtij problemi që çdo ditë po rrezikon jetën e nënave dhe foshnjave në spitalet tona. Se sa e rëndësishme dhe e suksesshme një qytetari aktive mund te jetë e ka paraqitur Carne Ross në librin e tij të titulluar “Leaderless Revolution”. Carne Ross një ish diplomat Britanik ka ardhur në përfundim se është vetëm veprimi i qytetareve qe sjell ndryshim. Ne librin e tij Ross thërret për një revolucion jo kundër qeverisë apo për rrëzimin e qeverisë por për një ‘revolucion’ i cili do të na shpie drejt ndryshimit të politikë-bërjes. Autori i këtij libri nuk propozon fundin e shtetit ose utopi por disa metoda me të cilat çdo qytetarë mund te ngreh zërin për çështje të cilat e preokupojnë atë. Ai flet për një revolucion ku ti dhe unë në mënyrë paqësore mund ti ndryshojmë gjërat rreth neve. Ai e përmend si shembull qytetin Porto Alegre në Brazil me anë të cilit dëshmon se përfshirja direkte e qytetarit në vendimmarrje ka luajtur rol të rëndësishëm në zhvillimin e qytetit. Ky qytet ishte i ndarë në dy grupe në shumë të pasur dhe shumë të varfër. Të pasurit ishin at atë cilët e kontrollonin qeverisjen e qytetit dhe buxhetin e tij ndërsa të varfrit jetonin në periferi të qyteti në kushte ekstreme. Për ta ndryshuar këtë gjendje në vitin 1898 kishte filluar zbatimi i një eksperimenti cili kishte si qëllim përfshirjen e të gjithë qytetareve në mënyrë direkte për të vendosur për të ardhmen e qytetit. Pra qytetarët ishin inkurajuar që të marrin pjesë në debatet që kishin të bëjnë me çështjet elementare si uji, shkollat, spitalet, vendbanimet, dhe rrugët dhe të vendosin se ku të shpenzohet buxheti. Me kalimin e kohës ky qytet filloj të ndryshoj ku edhe sot të gjitha vendimet që merren duhet të jenë në pajtim të plotë me qytetarët dhe cdo qytetarë (1.5 milion) informohen rregullisht rreth buxhetit. Edhe pse problemet e këtij qyteti dallojnë nga problemet tona, ne mund të shohim se si inkuadrimi direkt i qytetarëve në zgjedhjen e problemeve të përbashkëta ka pasur sukses. Ky lloj aktivizimi i shoqërisë tonë nuk do të çonte vetëm tek qasja dhe zgjedhja e këtyre problemeve por në të ardhmen mund të ndikoj në ndryshimin e politikë-bërjes në Kosovë duke iu u dhënë mundësi qytetarëve të jenë pjesëmarrës direkt në rregullimin e shoqërisë ku ata vetë jetojnë. Pra ne duhet të punojmë në atë drejtim që ne të bëhemi aktor aktiv e jo spektatorë të politikës në Kosovë. Fitore Pacolli (Autorja është studente në London School of Economics – MSc Politika dhe qeveria e Unionit Evropian)

aktualitet

faqe 5

NGA AGIM VINCA
Beogradi zyrtar, për herë të parë në këta njëqind vjet, pranon se ka mbajtur tokë të huaj nën sovranitetin e vet

N

ë kohë të fundit janë shpeshtuar deklaratat e zyrtarëve të lartë serbë lidhur me ndarjen e Kosovës ose “rikufizimin me shqiptarët” (serbisht: razgraniçenje), si thuhet ndryshe, fjalë e përdorur së pari nga “babai i kombit serb”, shkrimtari dhe politikani Dobrica Qosiç, i cili mund të quhet njëherësh edhe ideolog i ndarjes së Kosovës, në të vërtetë i “rikufizimit” me shqiptarët. E hapi këtë çështje ministri i Brendshëm i Serbisë, benjamini i Millosheviçit dhe trashëgimtari i tij në PSnë famëkeqe, Ivica Daçiç, kurse e elaboroi më gjerësisht kryetari aktual i Serbisë dhe politikani serb numër një sot, Boris Tadiç, në një intervistë dhënë gazetës gjermane “Frankfurter Allgemeine Zeitung”.“Bashkimi i Kosovës me Shqipërinë është një nga zgjidhjet e mundshme për t’i dhënë fund konfliktit në Ballkan, me kusht që Serbia të marrë një pjesë të territorit të Kosovës”, deklaroi Tadiçi në gazetën e njohur gjermane, për të shtuar se kushdo që di ta lexojë historinë, sipas tij, e di se “krijimi i Shqipërisë së Madhe” është “një projekt afatgjatë politik i shqiptarëve”. Pavarësisht nga qëllimet (sigurisht jo të mira) që fshihen prapa kësaj deklarate, mendoj se ky është një moment i ri në marrëdhëniet shqiptaro-serbe dhe si i tillë kërkon qasje serioze. Për herë të parë në këta njëqind vjet, prejse Kosova ra nën sundimin serb (1912), Beogradi zyrtar pranon publikisht se ka mbajtur tokë të huaj nën sovranitetin e vet: territorin e Kosovës të banuar me shumicë dërrmuese shqiptare. Një shekull të tërë, autoritetet serbe e kanë mohuar këtë fakt, duke e konsideruar Kosovën “djep të Serbisë” dhe “Jerusalem serb”, kurse tani, kur djepi fiktiv po u del dore, janë të gatshëm ta ndajnë atë me banorët autoktonë të tij, shqiptarët ose, siç shprehen ata, me “Tiranën zyrtare”, duke e shmangur qëllimisht Prishtinën. “Shqipëria e madhe do të ishte një projekt shumë i rrezikshëm. Por, nëse ky projekt do të ishte pjesë e një zgjidhjeje të madhe historike midis shqiptarëve dhe serbëve, ne serbët do të pajtoheshim ta pranonim këtë zgjidhje. Kjo do të ishte një zgjidhje ku të dyja palët do të merrnin diçka, ndërsa zgjidhja do të krijonte paqen dhe stabilitetin e duhur”, u shpreh Tadiçi në intervistën dhënë “Frankfurter Allgemeine Zeitung”-ut. Le të na lejohet t’ia kujtojmë për një çast Presidentit serb, Tadiç, dhe ministrit të tij të brendshëm, Daçiç, se me këtë veprim, me propozimin për ndarjen e Kosovës, ata kanë shkelur aktin më të lartë juridik të tyre, Kushtetutën e Serbisë, sipas të cilës: “Krahina Autonome e Kosovës dhe e Metohisë”, si e quajnë ata Republikën e Kosovës, “është pjesë përbërëse e Republikës së Serbisë”. Nuk do mend se Tadiçi dhe Daçiçi, sikundër edhe mësuesit e tyre shpirtërorë, Qosiçi me shokë, nuk ia duan të mirën Kosovës dhe shqiptarëve. Kjo është e qartë si drita e diellit. Askund më shumë se në

FANTAZMA E NDARJES DHE PARABOLA BIBLIKE
Të qenët popull i lirë e zot i vetes, që gëzon të drejtën e ligjshme për t’u deklaruar lirisht se me kë e si dëshiron të jetojë, ky është objektiv politik i shqiptarëve e jo krijimi i një Shqipërie “të madhe”, siç spekulon propaganda serbe, në radhë të parë, por edhe ajo greke e maqedonase, nga ana e tyre, gjithnjë për qëllime politike, ekonomike e të tjera. Sepse, edhe sikur të bashkohej Kosova dhe Maqedonia Perëndimore me Shqipërinë, ta zëmë, bashkim ky që sot për sot duket ende i largët, nuk do të kishim kurrfarë “Shqipërie të madhe”, por një Shqipëri pak a shumë normale. Ka “Serbi të madhe”, sepse Serbia mban (ka mbajtur deri dje dhe tenton të mbajë edhe në të ardhmen) territore të banuara me popullatë joserbe, të pushtuara prej saj me forcën e armëve, por jo edhe “Shqipëri të madhe”, sepse askush s’kërkon që Shqipërisë t’i bashkojë krahina, qytete a katunde të banuara me popullatë serbe, greke apo maqedonase! Midis këtyre dy pozicioneve, historikisht të qarta, ka një dallim esencial, të cilin propaganda serbe, greke dhe deri diku edhe ajo maqedonase, Beogradi dhe Athina, në radhë të parë, por edhe Shkupi zyrtar, e fshehin qëllimisht, e kamuflojnë me floskula politike, duke e frikësuar botën me fantazmën e “Shqipërisë së madhe”. Është e kuptueshme që nocionin “Shqipëri e madhe” ta përdorin Tadiqi e Daçiqi, por është e pakuptueshme që këtë nocion e përtypin pa pushim, pa menduar fare për dëmin që i shkaktojnë çështjes shqiptare, edhe politikanë e diplomatë shqiptarë. Gjatë vizitës së tij në Prishtinë kohë më parë, ministri i jashtëm i Shqipërisë, Haxhinasto, në takimin që pati me homologun e tij kosovar, Hoxhaj, deklaroi se “ideja për bashkim midis shteteve apo ndryshimi i kufijve është e dëmshme për Ballkanin Perëndimor” dhe se idenë e “Shqipërisë së madhe” nuk e mbështet asnjë forcë serioze politike shqiptare, gjë që e përsëriti sërish këto ditë në Tiranë, pas intervistës së Tadiçit dhënë shtypit gjerman. Ç’të thuhet pastaj për faktin që deklaratat e krerëve serbë për ndarje të Kosovës vijnë në kohën kur po zhvillohen “bisedimet teknike” ndërmjet Kosovës dhe Serbisë në Bruksel, kurse Prishtina nuk e sheh të udhës as të kërkojë ndërprerjen e dialogut për shkak të këtij provokimi ose së paku të simulojë atë në sy të opinionit botëror?! Nga maja e Piramidës shtetërore serbe shqiptohet shqeto ideja e ndarjes së Kosovës, kurse lidershipi ynë hesht si peshqit në det ose lëshon aty-këtu ndonjë deklaratë të shpëlarë e pa kripë! Shqiptarët kanë qenë dhe janë kundër ndarjes së Kosovës, kurse serbët po luajnë gjithnjë e më shumë me këtë kartë. Për shqiptarët, ndarja është e dhembshme si prerja e trupit (dhe e shpirtit), sepse Kosova është “gjaku im që nuk falet”, kurse për serbët ndarja është kënaqje e apetiteve hegjemoniste dhe e logjikës: zhvat ç’të mundësh! Kjo ndjenjë shpjegohet më së miri me parabolën biblike mbi gjyqin e mbretit Salomon për ndarjen e fëmijës mbi të cilin pretendonin dy gra se ishte i tyre, nëna e vërtetë dhe lavirja. Për të parë se cila nga ato gënjente dhe cila e thoshte të vërtetën, mbreti urdhëroi: “Ma bini shpatën!”. Kur e prunë shpatën para mbretit: “Ndajeni - tha - foshnjën e gjallë në dy pjesë dhe jepjani gjysmën njërës dhe gjysmën tjetrës!” Porse gruaja, djali i së cilës ishte gjallë, sepse i theri në zemër për djalin e vet - i tha mbretit: “Po të lutem zotëri, jepjani asaj foshnjën e gjallë dhe mos e vrisni!”. Përkundrazi ajo tjetra thoshte: “As mua as asaj: le të ndahet!” Atëherë mbreti u përgjigj e tha: “Jepjani kësaj foshnjën e gjallë e të mos vritet: kjo është nëna e saj!”. (Bibla, Libri i parë i mbretërve, Salomoni i urtë, f. 403; përkthyer nga Dom Simon Filipaj). Po qe se parabolës së mësipërme, shumë domethënëse, provojmë t’i bëjmë një parafrazim aktual politik, atëherë do të rezultonte se nëna e vërtetë e “foshnjës”, që i dhemb ndarja e saj, është Shqipëria, në të vërtetë shqiptarët (në rastin konkret Kosova vetë), kurse “lavirja” që pretendon rrejshëm amësinë dhe kërkon me çdo kusht ndarjen e fëmijës, Serbia. Po mbreti Salomon? Mbreti Salomon në këtë rast i bie të jetë bashkësia ndërkombëtare dhe në radhë të parë Bashkimi Europian, me baroneshën Ashton në krye, që deklarativisht janë kundër ndarjes së “foshnjës” (lexo: Kosovës), por njëkohësisht mbajnë qëndrim përkëdhelës ndaj “lavires”. Simbolika e rrëfimit biblik mund të mos ketë kuptim për Salomonët e sotëm të botës, që nuk janë të drejtë e parimor si ai i Biblës, e aq më pak të prerë në ndarjen e drejtësisë. Por, një gjë është e sigurt: që Kosova të qeveriset me dokumentin e Ahtisarit, i cili i garanton asaj tërësinë tokësore, kurse Veriu i Kosovës të kontrollohet nga strukturat paralele të mbështetura nga Beogradi, që kanë si synim bashkimin me Serbinë, kjo s’ka asnjë kuptim!

marrëdhëniet shqiptaro-serbe nuk vlejnë fjalët profetike të Laokoontit: “Timeo danaos et dona ferentes”. (I kam frikë grekët edhe kur bëjnë dhurata). Në kontekstin serbo-shqiptar, fjalët e plakut të urtë trojan tingëllojnë aktuale si të ishin shqiptuar sot e jo dy mijë e sa vjet më parë. Përvoja e hidhur historike na ka mësuar që prapa dorës së zgjatur serbe të shohim thikën e fshehur, prandaj çdo ide që vjen nga Beogradi e marrim me rezervë dhe e refuzojmë pothuajse apriori, herë-herë, madje, edhe në mënyrë politikisht naive. Por politika i ka rregullat e veta të lojës, të cilën do të duhej ta luajmë edhe ne dhe ofertës së palës serbe për ndarje sot, ashtu sikurse edhe të asaj maqedonase dje (ose edhe nesër, të njërës dhe tjetrës palë), t’i përgjigjemi me ofertën tonë, e cila do të duhej të ishte e qartë, e studiuar mirë dhe, pse jo, edhe e guximshme, duke vënë në plan të parë interesin kombëtar. Nuk duhet harruar kurrsesi as në kontekstin ndërkombëtar, atë që quhet strategji politike globale, por as faktin se qëndrimet e sotme mund të ndryshojnë nesër, ashtu siç pat ndryshuar qëndrimi i BE-së dhe i SHBA-ve ndaj ish-federatës jugosllave konform zhvillimeve në terren në fillim të viteve nëntëdhjetë. Ata që një shekull të tërë kanë hartuar projekte për shfarosjen e shqiptarëve si komb dhe zhdukjen e Shqipërisë si shtet, duke krijuar gati një shkencë antishqiptare, të mbështetur mbi dhunën dhe gënjeshtrën, tani ofrojnë ndarje të Kosovës dhe marrëveshje historike me shqiptarët. Me sherr e kanë, natyrisht, por, megjithatë, është një moment për të cilin duhet reflektuar dhe një ofertë së cilës i duhet dhënë përgjigje adekuate. Dhe përgjigjja duhet të vijë nga qarqet akademike e shkencore, po aq sa edhe nga ato politike e shtetërore. Akademia Serbe e Shkencave dhe e Arteve (SANU) ka botuar

186 libra, vepra shkencore mbi Kosovën, vetëm në periudhën e pasluftës, kurse Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës - vetëm tri sosh, por kjo nuk i ndalon akademikët tanë që të mburren se nuk kanë heshtur dhe se e kanë kryer me nder detyrën e tyre si shkencëtarë e atdhetarë! Në historinë e popujve dhe të shteteve nuk është e panjohur dukuria e shkëmbimit të territoreve e, madje, edhe të popullatës. Greqia dhe Turqia e kanë bërë këtë pas Luftës së Parë Botërore. Ka edhe shembuj të tjerë të ngjashëm. Shkëmbimi i territorit dhe sidomos i popullatës, nuk është veprim human, por mund të jetë zgjidhje e një kontesti a konflikti në plan afatgjatë. Hëpërhë BE-ja dhe SHBA-ja e kundërshtojnë idenë e ndarjes, por kjo nuk e arsyeton heshtjen tonë ose të kënaqurit me disa deklarata stereotipe, që s’kanë asnjë rezon politik. Mund të tingëllojë keq, në mos edhe si një lloj herezie, por do thënë shkoqur se në rast se projekti i ndarjes, duke pasur parasysh edhe gjendjen në terren, sidomos përtej Ibrit, një ditë do të vihet në rend të ditës, pala shqiptare do të duhej t’i kërkonte tri komunat shqiptare në “jug të Serbisë”: Preshevë, Bujanoc, Medvegjë, në këmbim të tri komunave serbe në veri të Kosovës: Zveçan, Leposaviq, Zubin Potok, por pa hequr dorë nga pjesa veriore e qytetit të Mitrovicës dhe fshatrat përreth, prej nga ekstremistët serbë kanë dëbuar mbi dymbëdhjetë mijë shqiptarë nga shtëpitë e tyre. Synim politik i shqiptarëve, ideal i tyre, që nga Lidhja e Prizrenit e gjer më sot, është çlirimi i tokave shqiptare të pushtuara nga shtetet fqinje dhe bashkimi i tyre në një shtet të përbashkët shqiptar mbi bazën e të drejtës së vetëvendosjes, e drejtë kjo që atyre, fatkeqësisht, u është mohuar padrejtësisht në të kaluarën dhe vazhdon t’u mohohet edhe sot.

aktualitet

faqe 6

NGA ALMA LAMA
hoqëria në Kosovë po rrezikon të futet në një nivel të rrezikshëm të pakuptueshmërisë. Debati që po zhvillohet këto ditë, për prodhimin e të cilit është punuar prej disa vitesh mbi “liritë” fetare tenton të prodhojë një atmosferë të pakuptueshmërisë ndërmjet grupeve të caktuara shoqërore apo të interesave, komuniteteve fetare dhe jofetare, grupmoshave të ndryshme e po kështu të raporteve mes individit dhe shtetit. Në një kontekst më të gjerë dhe të thjeshtuar, do të mund të sillnim pakuptueshmërinë që ekziston mes perëndimit dhe islamizmit, si dy dogma të cilat në ditët e sotme janë në nivelin më të keq të marrëdhënieve, mbase që prej kohës së kryqëzatave. Duam apo s’duam ta pranojmë, tashmë është bërë e zakonshme të dalim në përfundimin se bota islamike dhe Perëndimi janë zhytur në një cikël të intensifikuar të konfliktit politik dhe kulturor dhe burimi kryesor i këtij rivaliteti është natyra e raporteve të Amerikës me Lindjen e Mesme, më saktë konflikti izraelito-palestinez dhe politikat e ringjalles së islamizmit në botën arabe. Këto lloj interpretimesh dhe perceptimesh kanë prodhuar frikë te popullatat që po shpërfaqen në nivele të ndryshme, që nga rritja e nivelit të sigurisë për shkak të sulmeve terroriste në vendet e Perëndimit, e deri te përjetimi i një armiqësie të thellë në disa vende të botës arabe, i cili shkon deri në aktet terroriste, të cilat në radhë të parë po marrin jetën e mijëra qytetarëve myslimanë. Ky nivel i acarimit të raporteve dhe hakmarrjes shkon madje edhe përtej parashikimeve të vetë Samuel Huntingtonit, autorit të famshëm, por njëherësh edhe shumë të kritikuar për teorinë e tij apo mitin mbi përplasjen e qytetërimeve. E pra natyra e të shikuarit dhe perceptuarit bardhë e zi, nga popullatat përkatëse, e një sistemi tepër kompleks marrëdhëniesh mes këtyre dy qytetërimeve, mund të thuhet se është në një nivel të lartë pakuptueshmërie reciproke… Po pse rrezikon që të na instalohet në Kosovë një pakuptueshmëri e tillë dhe cila do të ishte përmbajtja e saj? Për të kuptuar këtë duhet që në radhë të parë të japim një kuptim të saktë të termit kuptueshmëri. Kuptueshmëria është një marrëdhënie mes njohjes dhe objektit të të kuptuarit. Kuptueshmëria me pak fjalë përmban mundësi dhe dispozita ndaj një objekti të njohjes së mjaftueshme për të mbështetur një sjellje inteligjente. Ndërsa pakuptueshmëria është e kundërta. Pakuptueshmëria është proces i papërfunduar i njohjes së objektit fizik apo abstrakt, konceptit apo mesazhit të tjetrit, i cili për pasojë është i pamjaftueshëm për një përgjigje inteligjente ndaj këtij objekti. Ky proces i papërfunduar i njohjes prodhon frikën nga e panjohura, e cila është një nga frikërat më të mëdha të njeriut e me të cilën ka manipuluar në radhë të parë feja. Në të vërtetë, dogmat fetare, pa përjashtim i kanë rrënjët te koncepti i së panjohurës dhe frika që ajo prodhon te njeriu. Vetë koncepti për Zotin dhe ekzistencën e tij, është tentativa për t’i dhënë përgjigje të panjohurës. Duke mos pretenduar për ndonjë

S

INSTALIMI I PAKUPTUESHMËRISË
Njëra palë, pra NE nuk i kupton ata që dalin në rrugë dhe protestojnë për shami, nuk e kupton mënyrën e tyre të veshjes, paraqitjes, lutjeve, kërkesat, mentalitetin, qëllimet, botën e tyre. E panjohura për ne është: kush janë, çfarë përfaqësojnë, kush qëndron pas tyre, çfarë planesh kanë për Kosovën dhe a e rrezikojnë identitetin tonë? Pala tjetër pra ATA nuk kuptojnë konceptet tona, mënyrën e sjelljes, kulturën, reagimet, refuzimet, botën tonë. Natyrisht këtu nuk bëjnë pjesë ATA që financojnë e nxisin këtë konflikt ideologjik, por masat e thjeshta që përfshihen në mënyrë të pavetëdijshme në ndërmarrjen radikale. Tëhuajsimi është i pandalshëm ndërsa refuzimi për të kuptuar njëri-tjetrin nuk është thjesht një refuzim estetik, që lidhet me dukjen, shfaqjen, manifestimin. Në të vërtetë është ideologjik dhe mu për këtë është i rrezikshëm. Në përgjithësi, dogmat, sidomos ato fetare gjejnë një përkrahje të gjerë dhe militanteske sa është vështirë t’i sfidosh me argumente të arsyeshme. Por në Kosovë, debati ka degjenuar në një nivel edhe më të rrezikshëm. Dogma në përgjithësi vishet me petkun e lirisë, dhe kërkesat artikulohen me petkun e të drejtave të njeriut, apo të një qytetërimi të cilin vetë dogma nuk e pranon. Kjo është një strategji e cila i është përshtatur terrenit, pra në një vend të orientuar drejt Evropës dhe Perëndimit, vështirë të pranohet diçka që është sinonim i diskriminimit dhe mungesës së lirisë. “Ne dhe ata”, në këtë mënyrë vijnë në një nivel të së panjohurës ku pakuptueshmëria e instaluar tashmë zgjerohet në hapësira gjithnjë e më të mëdha. Frika rracionale nga tjetri dhe e panjohura dalëngadalë ia lë vendin një frike irracionale që mund të çojë deri në dhunë apo ekstremizëm. Nënvlerësimi i këtij rreziku siç po ndodh sot, si nga politika, ashtu edhe nga intelektualët dhe madje vetë shoqëria, në një të ardhme jo të largët mund të bartë pasoja të pariparueshme për vendin. (Autorja është deputete e Lëvizjes Vetëvendosje në Kuvendin e Kosovës. Qëndrimet janë personale)

përkufizim filozofik, në rastin e temës sonë pakuptueshmëria është një gjendje psiko-sociale që bart paragjykime dhe keqkuptime, të cilat mund të shndërrohen në një rrezik të madh në rast se kurba e njohjes së tjetrit nuk fillon të lëvizë në drejtim të kundërt me atë të së panjohurës. Në rast se flasim me gjuhën e ngjarjeve aktuale në Kosovë, debatet për lirinë fetare, janë mure që ngrihen në mënyrë artificiale ose të qëllimshme, në mënyrë që të prodhohet një konflikt që ka si synim arritjen e disa interesave të caktuara, qofshin ato politike, qofshin ekonomike. Polarizimi i skajshëm i debatit nuk është gjë tjetër vetëm rritje e nivelit të pakuptueshmërisë mes dy palëve. Ndjeshmëria e madhe, kundërshtitë, reagimet hiperaktive dhe deri agresive, një nivel i organizimit deri në mobilizim sa herë flitet për fetë tentojnë të zëvendësojnë parametrat e një debati normal ku palët kanë një nivel më të madh të pranimit të argumenteve të tjetrit. Në të vërtetë, debati që po zhvillohet është përjashtues dhe arsyet janë të qarta për këtë: bëhet fjalë për importimin e një kulture besimi, ritesh, zakonesh dhe veshjesh krejtësisht të tjera nga ato që për shekuj me radhë kanë qenë të pranishme në Kosovë. Pra, në radhë të parë, pakuptueshmëria duhet të trajtohet nën dritën e kontekstit historiko-shoqëror, duke u dhënë përgjigje të tilla pyetjeve se çfarë janë myslimanët e Kosovës, cili është niveli i tyre i besimit, çfarë roli ka luajtur ai nëpër shekuj, cilat kanë qenë raportet e tij me fetë e tjera

në Kosovë? Nëse u referohemi burimeve më të besueshme historike dhe të pranuara botërisht, konvertimi i shqiptarëve nga feja katolike në atë myslimane ka ndodhur në mënyrë masive në shekullin e 17 dhe 18, për arsye të ndryshme, si ato ekonomike, ushtarake etj. Në të vërtetë, shqiptarët janë populli i vetëm i madh në Ballkan, nën pushtimin e perandorisë osmane që u fut një proces të tillë konvertimi fetar, rudimentet e të cilit i gjejmë edhe në ditët e sotme në fenomenin e kriptokatolikëve (katolikë të fshehur) apo laramanëve siç njihen nga populli. Ky fenomen, në fakt është një dëshmi e gjallë se konvertimi nga katolikë në myslimanë ka qenë jo i vullnetshëm, por i imponuar nga pushtuesit dhe rrethanat që ata krijonin. Islami që ka mbizotëruar në Kosovë e Shqipëri, kryesisht sekti sunit, ka qenë i një natyre më të butë; shqiptarët ia kanë përshtatur atë mjaft traditave dhe zakoneve të tyre dhe i tillë ka ardhur deri në ditët e sotme. Duke mos dashur të futem në faktorë të tjerë historikë, të cilët padyshim që kanë rëndësi të madhe, si pushtimi serb në Kosovë, rreziku nga copëtimi, lindja e idesë së kombit dhe ngjallja e ideologjisë kombëtare nga Rilindësit, shqiptarët myslimanë personifikojnë atë që sot quhet islami europian. Bashkëjetesa me të dy besimet e tjera fetare, katolicizmin dhe ortodoksizmin nuk është ndonjë rastësi, por produkt i vetë kujtesës historike të shqiptarëve, e cila padyshim ka prodhuar një nivel të lartë të

kuptueshmërisë mes komuniteteve fetare. Padyshim, pjesa më e madhe e myslimanëve të Kosovës janë besimtarë, (në një nivel të caktuar,) frekuentojnë objektet e kultit (kjo në masë gjithnjë e më të vogël) dhe kremtojnë festat fetare. Veshjet tradicionale, sidomos gratë në moshë nëpër fshatra janë të ngjashme me ato që mbajnë në Turqi nëpër zonat rurale, të cilat me ndërrimin e brezave po zhduken e zëvendësohen me veshje të stilit perëndimor. Ky peizazh, i cili ka pësuar ndryshime të mëdha me rritjen e nivelit arsimor te shtresat e popullatës, tashmë duket se është “pasuruar” si në aparencë edhe në përmbajtje. Një komunitet jo dhe aq i madh, edhe pse nuk ka statistika, por në rritje të vazhdueshme, predikon një lloj tjetër islami, bart një tjetër lloj veshjeje dhe ka një mënyrë tjetër komunikimi. Të nxitur kryesisht nga shkaqet ekonomike, rryma të islamit radikal ia kanë dalë mbanë pas luftës të rekrutojnë më qindra të rinj, t’i indoktrinojnë dhe në këtë mënyrë të krijojnë një hendek mes tyre dhe islamit tradicional. Një hendek i cili nuk është tjetër veçse një refuzim i tjetrit që është ndryshe e që sot ka arritur në nivelin më të lartë, atë politik ku synohet të imponohen ligje që do të çonin në përmbysjen e të gjitha vlerave të ndërtuara nëpër shekuj. Ky hendek pra po e sjell gjithnjë e më shumë shoqërinë në Kosovë në një moment përçarës që mund të përkufizohet me nocionin e thjeshtë “NE dhe ATA”, ku palët qëndrojnë në të dyja anët e llogores, ballë përballë me argument të papajtueshme.

Pyetjet ne anglisht tashme te perkthyera ne gjuhen shqipe per vetem £25 Mesimi i pare £15 ora

Red Driving School Instruktori Shqiptar Artan Jakupi ne sherbimin tuaj Menyra me e lehte per te marre patenten angleze Ju ndihmojme edhe per marrjen e testit te teorise

Mesimet e tjera £20

Kontaktoni Artanin

Per 10 ore £190

07769628835

Aktualitet
NGA NEXHMEDIN SPAHIU
as deklaratave të ministrave turq Dinçer e Davutoglu për problemet që ka historiografia e jonë në raport me turqit dhe me Perandorinë Osmane u ngrit turma e atyre që pretendojnë të jenë historianë se nuk lejojnë të ndryshohet historia, se të prekësh historinë është të prekësh shtyllën kurrizore të kombit etj.etj.. Kjo e vërtetë duket shumë cinike. Ata që prekën shtyllën kurrizore të kombit janë falsifikatorët e historisë, shërbëtorët e shokut Enver Hoxha (19081985) dhe nxënësit e tyre. Këta falsifikatorë të historisë për më së gjysmë shekulli indoktrinuan breza të tërë me histori të rreme, me gjysmë të vërteta dhe me komente të çoroditura.

faqe 9

P

MOS NA PREKNI HISTORINË
PO KLITHIN FALSIFIKATORËT E HISTORISË
Nuk janë turqit ata që duan të na ndryshojnë historinë, atë na e ka falsifikuar shoku Enver Hoxha dhe shërbetorët e tij

LËVIZJA KOMUNISTE NË DRENICË?!!! LËVIZJA BALLISTE NË DRENICË?!!!
Falsifikimi u bë aq i paskrupullt sa ta zëmë ka njeri që ka doktoruar në Universitetin e Prishtinës me temën “Lëvizja komuniste në Drenicë 19411945” . Emrin nuk po i përmendi për të mos krijuar idenë se po sulmoj individin dhe jo dukurinë. Krejt Drenica e di që në atë kohë s’kishte asnjë komunist në Drenicë dhe rrjedhimisht as lëvizje komuniste. Po i njëjti person, pas rënies së komunizmit shkroi librin “Ballit Kombëtar në Drenicë” duke i konsideruar si ballistë të gjithë nacionalistët shqiptarë të kohës së Luftës së Dytë Botërore. Në gjithë Kosovën në atë kohë kishte vetëm dy anëtarë të Ballit Kombëtar. Ata ishin dy profesorë të gjimnazit “Sami Frashëri” në Prishtinë, kurse në Drenicë s’kishte as edhe një ballist të vetëm. Nacionalistët e Drenicës si edhe ata të gjithë Kosovës ishin përkrahës së qeverisë kuislinge me seli në Tiranë deri më 1943, dhe më 1943/44 përkrahës të Lidhjes së Dytë të Prizrenit në krye me Rexhep Mitrovicën (1887-1967) e Xhafer Devën (1904-1978), ndërsa më 1945/46 përkrahës të Organizatës Nacional Demokratike Shqiptare dhe përkrahës të kryengritjes së Shaban Polluzhës në përfundim të Luftës së Dytë Botërore. Sigurisht këtu nuk po i llogarisë për nacionalistë një grup komunistësh të mbledhur rreth Fadil Hoxhës (19162000) të cilët edhe ashtu kishin rrol minor derisa u krye Lufta e Dytë Botërore. Ky shembull eklatant tregon se sa në mënyrë bizare është shkruar historia e jonë.

shesh pas rënies së komunizmit siç është rasti i shlyerjes së nënshkrimeve të Rexhep Mitrovicës (1887-1967), Mit’hat Frashërit (1880-1949) e të tjerëve nga dokumenti i shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, por shumica e falsifikimeve ende kanë ngelur. Falsifikimi i emrit të Ismail-Qemail bej Vlorës në Ismail Qemaili

ku shënohet Ismail Qemaili e jo Ismail-Qemail bej Vlora.

VASIL SHANTO – TERRORISTI KOMUNIST QË MËSOHET SI HERO
Ende sot në Shqipëri rrugë dhe shkolla mbajnë emrin e heroit të popullit Vasil Shanto (1913-1944) “heroizmi” i të cilit ishte vrasja e djalit të Isa Boletinit (1864-1916), major Adem Boletinit (___-1943), komandant i xhandarmerisë në Shkodër.

FALSIFIKIMI I DEKLARATËS SË PAVARËSSISË SË SHQIPËRISË
Vargu i falsifikimeve me te cilat edhe sot e kësaj dite furnizohen nxënësit e studentët në Kosovë e Shqipëri është tejet i gjatë dhe prekë çdo pore të historisë sonë. Disa nga këto falsifikime janë dalë në

FALSIFIKIMI PREK EDHE VET ISMAIL -QEMAIL BEJ VLOREN (1844-1919)
Meqë Enver Hoxha i kishte shkatërruar gjithë familjen Vlora sikurse edhe gjithë familjet tjera patriotike në mbarë Shqipërinë, atëherë kryeministrit të parë të Shqipërisë iu hoq mbiemri Vlora dhe titulli bej. Pjesa e dytë e emrit Ismail-Qemail iu bë mbiemër dhe kështu Ismail Qemail bej Vlora u tjetërsua në Ismail Qemaili. Edhe sot e kësaj dite shkollat, rrugët dhe sheshet në Kosovë e Shqipëri mbajnë tabelat

viteve të 60-ta, iu kishte prezantuar dokumenti i “nënshkruar” nga Bajram Curri (1862-1925) ku kinse ky i kishte dërguar letër “Hazreti” Leninit (18711924). Krist Maloku pohon se e kishte njohur personalisht Bajram Currin dhe se Bajram Curri ishte analfabet dhe kurr nuk kishte vënë nënshkrim. Natyrisht ky fakt nuk e zvogëlon rrolin e Bajram Currit në dërgimin nëpër shkolla të të rinjëve shqiptarë nga Kosova.

Kongresin e Brerlinit kishin ndaj Shqipërisë qëndrim identik me atë çfarë patën këto vende ndaj Kosovës më 1999, prap se prap librat tona të historisë, nga ku mësojnë nxënësit e studentët tanë, vjellin vrer kundër Anglisë e Gjermanisë së asaj kohe. A nuk është dëmtim i shtyllës kurrizore të kombit falsifikimi i raporteve të kombit me miqtë më të mirë të tij: Anglinë e Gjermaninë?

FALSIFIKIMI I NËNSHKRIMIT TË BAJRAM CURRIT: LETËR LENINIT
Dr.Krist Maloki (1900-1973) ishte tronditur kur në muzeun e Shkodrës gjatë vizitës së tij si profesor austriak

FALSIFIKIMI MË I DËMSHËM: AI PËR KONGRESIN E BERLINIT
Vargu i falsifikimeve është i gjatë, por më të dëmshmin na e provon Jusuf Buxhovi. Ky ka të bëjë me qëndrimin “armiqësor” të Anglisë dhe Gjermanisë ndaj çështjes shqiptare në kongresin e Berlinit më 1878. Edhe pse Jusuf Buxhovi me prova të dorës së parë dëshmon se Anglia e Gjermania në

WIKILEAKS. VIKI-ÇKA?
Kur ka falsifikim të fakteve, atëherë komentimi i historisë bëhët akoma më banal. Ata që kanë shkruar historinë mbi bazën e fakteve dhe kanë komentuar drejt kurr nuk i tremben rishikimit të teksteve të historisë. Ata që kanë falsifikuar klithin sllogane patriotike për të fshehur krimin qe kanë bërë. Nga Wikileaksi nuk frikësohet askush që ka folur hapur, drejt e sinqerisht në çdo kohë e çdo vend. Për ata që gënjejnë e intrigojnë: Wikileaks, Viki-Çka?

www.thealbanian.co.uk

Prepaid MasterCard ®

The New Lycamoney Prepaid MasterCard
No credit checks, Instant approval, Use today

CONTROL YOUR BUDGET
Manage your money and get free text alerts whenever you use your Lycamoney card

SAFE

£4.99

Safer than carrying cash, chip & pin secure

NO STRESS
Only spend what you have, no unexpected bills at the end of the month

ON-LINE
Ideal for spending on-line

Send money home for FREE
To To get your card visit www.lycamoney.co.uk or find card www.lycamoney. y.co.uk d your nearest outlet nearest
For more information please visit www.lycamoney.co.uk For more informat r i f tion l ti t i it www.ly lycamoney. y.co.uk k or call us on 020 7132 1100
The Lycamoney Card is is Ly ycamoney issued by Transact Network Limited pursuant to licence by ssued Transact r MasterCard International. MasterCard and the MasterCard Brand Mark are registered trademarks of MasterCard International Incorporated. Sending money requires the upgraded Ly ycamoney Lycamoney Silver Card and at least one companion card. Local laws in India mean that you money. may not send companion cards to India for purposes of sending money.

Expert in Relationship and love

Sheikh Salem
International Hearler & Spiritualist order with many years experience in Europe, Asia, Usa & Africa. I can help you solve all your problems regarding relationship, love and back, curses, unexplained illnes, union or separation, black magic problems, exams, business flushing, Love matters etc. Your satisfaction is my concern Tel:02070550227 Mob 07950592908 3 days result 100% guaranteed Unë mund t’iu ndihmoj në zgjidhjen e problemeve në lidhje me marrëdhëniet në çift, problem në dashuri, mallkime, sëmundje të pashpjegueshme, problemet e magjisë së zezë, provimet, problem biznesi, problem dashurie etj etj. Për tre ditë rezultati i garantuar 100% Me kontaktoni Tel:02070550227 Mob 07950592908

www.flowersonline24.com

Dërgoni lule në të gjithë botën. Mundësia më fantastike për të kujtuar të dashurit tuaj në mëmëdhe apo në botë A ka dhuratë më të çmuar sesa një tufë me lule për të dashurën tuaj në Tiranë apo gjetiu? Dërgoni Lule në Shqipëri dhe Kosovë!

TELEFONO: 07788406825

aktualitet

faqe 12

NGA KOLEC TOPALLI
hkodra, me një traditë të lashtë që arrin shekujt e parë të qytetërimit europian, me një kulturë që dallohej ndër të gjithë qytetet e tjera deri në Luftën e Dytë Botërore, qe njëkohësisht epiqendra e rezistencës antikomuniste në Shqipëri, sepse gjithçka që solli komunizmi, ishte në kontrast të plotë me zhvillimin e këtij qyteti, me mendësinë dhe jetën e popullsisë shkodrane. Shkodra qe kështjella shqiptare që u rezistoi ushtrive otomane më gjatë se asnjë tjetër. Qe ajo që ngriti krye ndër të parat duke mos pranuar çdo gjë që u binte ndesh traditave të jetesës qytetare perëndimore. Shkodra është qyteti që dha kontribute të veçanta në lëvizjen për shpalljen e pavarësisë pas një sundimi 500-vjeçar. Mbështetja e fuqishme në Lidhjen e Prizrendit, mbrojtja e Hotit e Grudës, pjesëmarrja aktive në kryengritjet e viteve 19111912, ngritja e flamurit shqiptar në Hot e shumë ngjarje të tjera, dëshmuan se pushtuesit asnjëherë nuk e kanë pasur të lehtë të nënshtrojnë frymën e lirisë të kësaj treve. Emrat e Ded Gjolulit, Mehmet Shpendit, Prel Tulit, Marash Delisë e shumë të tjerëve kanë vendin e tyre të merituar në histori. Ndërsa emrat e Oso Kukës, Marash Ucit, të Tringës e shumë të tjerëve u kthyen në legjendë nga poeti i madh kombëtar At Gjergj Fishta. Kjo është arsyeja që edhe rezistenca antikomuniste nisi në Shkodër. Përpjekja e parë, e zhvilluar me armë në dorë, nisi në Malësi të Madhe. Asnjë prej vendeve të Europës Lindore duke përfshirë edhe vetë Rusinë, çerdhe e murtajës së kuqe, nuk e kanë dashur komunizmin, por Shqipëria ka qenë vendi i parë që nisi rezistencën kundër tij me armë në dorë. Dhe këtë e nisën burrat e Malësisë, të njohur edhe në raste të tjera për trimërinë e tyre. Për një muaj rresht vijoi beteja ndërmjet forcave të malësorëve të drejtuara nga Llesh Marashi dhe forcave të Brigadës I që mbillte terror anembanë malësisë. Lufta e Tamarës që u zhvillua në zemër të dimrit të ashpër të vitit ’45, ka mbetur e panjohur në historinë e këtij vendi, që mohoi gjithçka që kishte lidhje me lirinë dhe dinjitetin njerëzor. Por ajo u ruajt në kujtesën e trimave të Malësisë, në familjet e persekutuara dhe në memorien e kombit. Ata pak dëshmitarë që kanë mbetur gjallë nga burgjet e torturat komuniste, dëshmojnë se forcat komuniste kishin ardhë me një arkë të mbushur me pranga, që do t’i përdornin për të mbjellë terror. Prek Cali me 15 burra e vijuan rezistencën në shpellën që edhe sot mban emrin e luftëtarit trim. Komunistët e pabesë dogjën shtëpi edhe me luftëtarë brenda që nuk dorëzoheshin, pushkatuan pa gjyq para popullit luftarët trima, groposën të gjallë të tjerë, mbollën kudo tmerr e panik për të nënshtruar ata që nuk ishin nënshtruar prej shekujsh. Por shpirti kryengritës i Malësisë së Madhe nuk u mposht. Kuvendi i Maleve i mbledhur në janar të ’45 vendosi rifillimin e rezistencës. U mor Kopliku dhe u bënë përpjekje të shumta me forcat komuniste, ku mbeten shumë të vrarë; por më në fund forcat malësore u tërhoqën në male për të frenuar terrorin që

S

SHKODRA - EPIQENDRA E REZISTENCËS ANTIKOMUNISTE NË SHQIPËRI
kur Shkodra u zgjua më shpejt se asnjëherë nga krismat e pushkëve e mitralozave, që lajmëronin kasaphanën e re të komunistëve prapa mureve të varrezës së Rmajve. Pas një hetuesie të stërzgjatur të shoqëruar me torturat më të tmerrshme dhe pas një gjyqi-farsë, listës së gjatë të të vrarëve pa gjyq iu shtuan edhe 5 të pafajshëm. Lajmi i zi pushtoi Shkodrën. Në shtëpinë e Serreqëve u hap vaji për vrasjen e Cinit, një vaj pa të vdekur, pa varr, që vazhdoi me ditë e me javë, se miqtë e familjes shtriheshin prej Vermoshit e deri në Breg të Matës. Qante nëna për birin e vrarë pa faj, gruaja për burrin që e la të vejë, dy fëmijët që mbetën jetimë, qante motra për vëllanë, farefisi, miqtë, të gjithë; ndërsa sigurimsat në rrugicë përgjonin hyrjet e daljet, se duheshin hapur dosje të tjera, se duhej derdhur përsëri gjak. Megjitëse nuk pati asnjë aktivitet dhe asnjë lidhje me lëvizjen e Postrribës, Cin Serreqi u vra se i përkiste një familjeje me emër në Shkodër, u vra pa asnjë faj, u vra për kulturën perëndimore, për antikomunizmin dhe qëndresën e tij. Ai nuk pranoi asnjë nga akuzat e rreme që ngriti për të Sigurimi, sepse ai nuk qe as organizator, as pjesëmarrës i Lëvizjes së Postrribës, e cila shërbeu vetëm si pretekst nga pushteti gjakatar për të zhdukur elitën shkodrane, intelektualët më të spikatur të qytetit verior. Dhe mënyrat më barbare me të cilat u torturuan dhe u vranë, janë dëshmi e pafajësisë së tyre. Cin Serreqi mbeti pa varr edhe sot e kësaj dite, se trupat e tyre u tretën në një varr të përbashkët, ndoshta për t’i marrë eshtrat e tyre rrjedha e Kirit për t’i bashkuar me ata të poetit kombëtar At Gjergj Fishta. Dhe familja e tij nisi kalvarin dhjetravjeçarë sa në Veri e në Jug, për të mos u kthyer kurrë më në qytetin e lindjes, aty ku nuk kishin as shtëpi, as punë dhe as varrin e babait për të vënë një lule. Me shtypjen e kryengritjes së Postrribës terrori komunist vijoi për vite me radhë, në Shkodrën martire më shumë se në asnjë krahinë tjetër. Qyteti me më shumë burgje, me më shumë qendra hetuesie, qyteti me më shumë të vrarë, me më shumë të burgosur e të internuar, qyteti me më shumë xhelatë dhe ustallarë të dajakut të tipit të Zoj Themelit, Fadil Kapisyzit, Zoj Shkurtit, Dul Rrjollit, Nesti Kopalit, Dulaq Lekiqit, Elez Mesit, Xhemal Selimit, Smajl Lulos e sa të tjerë. Dhe nata e errët e robërisë komuniste vijoi gjatë, tepër gjatë, deri sa përsëri Shkodra dha e para kushtrimin kundër diktaturës në vitet ’90. Përsëri rrugët e Shkodrës u lanë me gjak të pafajshëm të 4 deshmorëve të demokracisë e të disa dhjetrave të tjerë, që guxuan ashtu si baballarët e tyre të kërkojnë liri, demokraci, jo më me armë, se armët i kishin ata, por me fjalën e lirë e me shpirtin demokrat. Dhe Shkodra, martirja e shekujve, mbetet edhe sot simbol i demokracisë shqiptare, e papajtueshme me çdo lloj dhune dhe armike e çdo diktature. Anëtar i Bordit Ekzekutiv pranë Institutit të Studimeve të Krimeve të Komunizmit në Shqipëri

kishte nisur. Gjyqet e hapura në Shkodër dënuan me vdekje shumë trima, të tjerë me shumë vite burg e internime. Shumë shtëpi u dogjën. Burgjet dhe kampet e internimit u mbushën si asnjëherë. Rezistenca u thye, por shpirti liridashës nuk u mposht. Ai u shfaq në një tjetër lëvizje antikomuniste një vit më vonë në kryengritjen e Postrribës. Shkodra e Postrriba dëshmuan se nuk mposhten lehtë. Kështjella e Rozafës, dëshmi e qëndresës në shekuj, u dha kushtrimin kështjellave të tjera përreth saj. Përsëri Shkodra u bë qendra e rezistencës antikomuniste, se ajo nuk i besoi kurrë propagandës së shfrenuar komuniste. Ata premtuan barazi shoqërore, liri, lumturi, por Shkodra nuk e besoi, se pau veç mjerim, luftë me njëri-tjetrin, hakmarrje, pabesi e grabitje. Intelektualët më të mirë, burrat më të shquar, klerikët më të ditur, të rinj e pleq, studentë e gra, futeshin në listat e zeza të Sigurimit të Shtetit për t’u vrarë, për t’u masakruar, për t’u dënuar me gjyq e pa gjyq. Filloi vllavrasja, kontrollet, bastisjet, krimet mbi njerëz të pafajshëm. Në mëngjeset e zymta të atyre ditëve ëndrrat e trishta ndërpriteshin nga krismat e pushkëve, që binin mbi trupat e pafajshëm të atyre që pushkatoheshin në muret e varrezave të Rmajve. Nisi plaçkitja e tregtarëve. Mallrat e konfiskuara me dhunë udhëtonin drejt Jugosllavisë, mike e komunistëve shqiptarë në grabitje. Një hije e zezë kishte rënë mbi qytetin e lashtë. Kjo ishte Shkodra e vitit ’45, e dëshpëruar, e vrarë, e shkretuar, e persekutuar. Kudo dëgjoheshin thirrjet histerike “hakmarrje”. Kuvende e shtëpi të sekuestruara ishin kthyer në burgje, ku gjithë ditën dëgjoheshin ulërimat e të torturuarve për vdekje. Në kushtet e terrorit të egër, kur çdo përpjekje për demokraci me rrugë paqësore ishte e pamundur, nuk mbetej rrugë tjetër veç përpjekjeve me armë. Prandaj, i zhgënjyer plotësisht nga klika sllavo-komuniste, që uzurpoi pushtetin pas Luftës së Dytë Botërore, i revoltuar nga masakrat dhe tmerret e komu-

nizmit, populli i Shkodrës u ngrit përsëri kundër bishës komuniste, që po mbyste me gjak çdo përpjekje për liri e demokraci. Lëvizja e Postrribës ishte përgjigja që i dha populli i Shkodrës qeverisë diktatoriale komuniste, që kishte shkelur me këmbë të gjitha të drejtat njerëzore dhe liritë demokratike duke vendosur një pushtet gjakatar, që në rend të ditës kishte shtypjen e çdo mendimi të lirë, eliminimin e të gjithë kundërshtarëve të regjimit, shpronësimin e qytetarëve, që me djersë e mund kishin vënë pasuri. Shkodra ishte kundër bashkëpunimit të hapur sllavo-komunist dhe nënshtrimit të vendit tonë ndaj klikës jugosllave. Kjo lëvizje dëshmonte se Shkodra nuk mposhtej lehtë, se pushteti që u mor me dhunë do të vijonte me dhunë të shtypte kundërshtarët e këtij regjimi. Kryengritja e Postrribës qe një lëvizje e organizuar për përmbysjen e diktaturës. Drejtohej nga burra që kishin dëshmuar se e donin Shqipërinë, e donin demokracinë, e donin lirinë dhe për të ishin gati të jipnin edhe jetën. Shumë pjesëmarrës në mbledhjet e organizuara në takime me çeta luftëtarësh deklaruan pa droje se kërkonin lirinë e shqiptarëve, për të cilën do të sakrifikonin gjithçka. Dhe shumë prej tyre u vranë në përpjekjet që u zhvilluan në pika të ndryshme të qytetit e në fshatrat përreth. Dhe pushteti i dhunës mori masa të përgjakshme. Shtypja e kryengritjes së Postrribës u shoqërua me një terror të pashëmbullt. Shkodra dhe Postrriba edhe kësaj radhe ranë martire. E jo vetëm këto, por edhe shumë fshatra të tjerë u ndeshkuan me mënyrat më barbare. Ende nuk ishte shuar jehona e pushkëve dhe mitralozave, kur në Postrribë u duk tymi i shtëpive të fshatarëve që digjeshin nga forcat e Sigurimit. Raprezalja nisi që ditën e nesërme të kryengritjes, kur shumë burra u pushkatuan pa gjyq në sy të familjarëve e bashkëfshatarëve të mbledhur me dhunë. E trupat e tyre u lanë për dy ditë me radhë të pavarrosur për të mbjellë terror ndër familjarë. Listat e të arrestuarve u hartuan gjatë

natës që pasoi kryengritjen. Pushkatimet me gjyq e pa gjyq, burgosjet e internimet, djegiet e shtëpive, rrahjet e burrave, torturat çnjerëzore u vunë në rend të ditës në krejt fshatrat që në një mënyrë a në një tjetër kishin përkrahur këtë kryengritje. Në qytet dhe në fshatrat përreth u vendosën qendra hetuesie e torture. U dogjën me dhjetra shtëpi. U plaçkitën të tjera. U rrëmbye bereqeti dhe pasuria tjetër. Shumë nga pjesëmarrësit në këtë lëvizje u arratisën maleve për të gjetur vdekjen të rrethuar në ndonjë shpellë ose në përpjekje me armë me forcat e sigurimit. Të tjerë u arrestuan dhe familjet e tyre u internuan. Kontrollet, bastisjet, spiunimet ishin në rend të ditës. Zalli i Kirit pas vorreve të Rmajve u bë dëshmitar i vrasjeve të njëpasnjëshme, të njerëzve të pafajshëm, që binin nën breshninë e plumbave të diktaturës. Dhe Shkodra zgjohej çdo ditë e tmerruar nga thirrjet e të pafajshmëve që binin në gropat e përbashkëta. Me këtë mënyrë diktatura donte jo vetëm të shtypte me gjak kryengritjen antikomuniste, por edhe të vriste elitën intelektuale të qytetit verior, që me prirjet e saj perëndimore, ishte gjithmonë një rrezik potencial për komunizmin. Qindra familje jetonin me ankth në zemër kur trokiste dera dhe sigurimësat merrnin babanë a djalin për të mos i parë më kurrë, se shumë u pushkatuan, të tjerë vdiqën në tortura ose në burgjet e kampet e punës. Sa baballarë fëmijësh u zhdukën përgjithnjë nga faqja e dheut; sa fëmijë mbetën jetimë, Sa familje mbetën pa burra; sa gra mbetën të veja. Shkodra numëronte 11 burgje të krijuara për këtë rast. Me këtë terror diktatura donte të hakmerrej me Shkodrën për shpirtin e saj liridashës, për rezistencën që i kishte bërë komunizmit, për kulturën perëndimore, për frymën demokratike, për traditat patriotike, për krenarinë, elitarizmin, për fisnikërinë dhe historinë e saj. Edhe pse kam qenë në moshën 9 vjeçare, kujtimet e hidhura nuk m’i ka zhdukur koha. Mbaj mend atë ditë të zymtë të shkurtit të vitit ’48

opinion

faqe 14

NGA THE ECONOMIST

ë gjithë do të mësojnë nga dështimet e z. Assange. Njerëzit do të kenë më shumë rrugë për të ‘rrjedhur’ sekrete dhe do të mendojnë më gjatë para se t’ia besojnë dikujtposaçërisht mediumeve që mëtojnë se janë të besueshme dhe me njohuri teknologjike Nëse hapësira kibernetike do të kishte ajër, ai do të ishte i trashë dhe armiqësor. Falë një serie ‘rrjedhjesh’, komplikuar nga ego sekret-nxjerrëse e luftarake, një thesar i plotë prej 251 mijë kabllogramesh diplomatike, vjedhur ambasadave amerikane, janë publikuar online. Rezultati mund të jetë fatal për WikiLeaks e po ashtu shpalosës gabimesh të trasha e sikletosëse të qeverive. Një kabllogram akuzon trupat amerikane se kanë ekzekutuar një familje irakiane, përfshirë pesë fëmijë të vegjël në vitin 2006. (Qeveria irakiane ka rihapur një investigim mbi këtë rast) Një tjetër merret me sigurinë e planeve afatgjata nukleare të Kinës. Në një të tretë, një ministër bullgar pranon se i ka ngatërruar mjedisorët rreth legjislacionit për produktet bujqësore të modifikuara gjenetikisht. Kabllograme të publikuara më parë paraqisnin edhe opinione të pashtrembëruara. Por seria e re përfshin emrat e njerëzve që kanë komunikuar me zyrtarët amerikanë. Në vende si Kina kjo mund të sjellë pasoja të tmerrshme. Edhe avokatët më të fortë të ‘qeverisë së hapur’ nuk do ta mbronin publikimin (edhe kjo në kabllo) të numrave të telefonave privatë të udhëheqësve të huaj, si për shembull Mbretëresha e Holandës (një shënim shton se ajo flet mirë anglisht). WikiLeaks më parë kishte bashkëpunuar me partnerë në media, të cilët i edituan detajet sensitive, megjithëse raportet me to tani nuk janë si më parë. Shkaku ishte një fiasko e themeluesit të WikiLeaks, Julian Assange, i cili i dha gazetarit të The Guardian David Leigh disa kopje të dosjes kryesore që përmbante të gjitha kabllogramet e riprodhuara online, të gjitha të kodifikuara me të njëjtin fjalëkalim (në fakt një frazë). Leigh më vonë e publikoi frazën në një libër (ai thotë se mendoi se nuk ishte më e vlefshme). Njerëzit-ndoshta duke përfshirë mbështetës të dikurshëm të tëhuajësuar me Asangen-filluan të japin detaje derikur sekreti nuk ishte më i tillë. WikiLeaks tani i është bashkuar sajteve të tjera, duke i publikuar kabllogramet të plota. Menaxhimi i dosjeve nga ana e z. Assange lë për të dëshiruar, por budallallëku i z. Leigh duket edhe më i madh: duke ditur se të dhënat dixhitale kopjohen me lehtësi, ruajtja e fjalëkalimeve është më e rëndësishme se ruajtja e dosjeve. James Ball, një ish-aleat që tani punon për The Guardian, thotë se z. Assange kishte ndërmend të publikonte shumicën e kabllogrameve, të paredaktuara, gjithsesi, pasi i kishte dhënë medias pjesën më bombastike. Sidoqoftë, dëmi është bërë. Diplomatët tani mund të jenë më të kujdesshëm kur shkruajnë kabllograme, por puna e tyre nuk ka ardhur deri aty

T

FUNDI I WIKILEAKS, FILLIMI I NJË EPOKE

sa të ndalet. ‘Rrjedhjet’ e kabllove dëshmojnë “se nuk na kanë gënjyer”, thotë një diplomat. Linja që zyrtarët amerikanë mbanin me aleatët e tyre ishin kryesisht të njëjta me ato që ato u treguan shefave të tyre, thotë ajo. Carne Ross, një ish-emisar britanik që tani është shef i Independent Diplomat, një firmë konsulence, thotë se rreziku i rrjedhjeve mund të inkurajojë më shumë integritet nga ana e zyrtarëve. Një politikan i lartë europian e anashkalon këtë me termin “gjepura”. Ngushëllimi i vetëm për diplomatët e sikletosur dhe ndërmjetësit e tyre të frikësuar është se një tjetër rrjedhje e kësaj shkalle ka pak gjasa të ndodhë. Amerika i ka shtrënguar rregullat që dikur u jepnin 2.5 milionë njerëzve-përfshirë ‘rrjedhësin’ e dyshuar Bradley Manning- akses te çdo gjë e klasifikuar “sekret”. Shumica e qeverive të vendeve të tjera të pasura ishin ndërkohë më të kujdesshme se Amerika; tani ato janë edhe më shumë të tilla.

Por rekordet dixhitale janë në thelb të ekspozuara. WikiLeaks është vetëm një tjetër shembull prominent i sulmit mbi sigurinë e qeverive. Një operacion i koduar GhostNet, sipas gjasave i filluar në Kinë, vodhi informacione nga më shumë se 100 vende. Secili prej këtyre informacioneve mund të ‘rrjedhë’. Vetë WikiLeaks duket se është në telashe. Daniel DomscheitBerg, një prej protagonistëve të WikiLeaks, është larguar për të hapur ‘ofiçinën’ e vet të quajtur OpenLeaks. Mungesa e tij e përkohshme i gjymtoi mundësitë e WikiLeaks për të pranuar ‘hyrje’ të reja. Ka patur probleme me fondet (mund të blesh veshje të Ku Klux Klanit me karta krediti, por për muaj me radhë kompanitë e kreditit nuk lejonin donacione për Wikileaks). Z. Assange, i përndjekur nga informacione për sjellje të keqe, po lufton kundër ekstradimit nga Anglia në Suedi, ku akuzohet për ngacmim sek-

sual. Megjithëse WikiLeaks mund të jetë një dallgë e madhe, ndryshime më të mëdha në publikimet online tani kanë më shumë rëndësi. Trashëgimia e tij megjithatë do të mbetet. WikiLeaks nuk ishte e para që krijoi një postë elektronike të ‘letrave të kthyera’, por ishte e para që u përpoq të ndërthurte me një strukturë ligjore aq solide sa struktura e saj teknike, duke i bazuar serverat e saj në vende me ligje të forta privacie. Kopje të saj kanë mbirë ngado, megjithëse SafeHouse, një faqe postimesh e Wall Street Journal, u kritikua së tepërmi për paralajmërimet dhe kushtet e tij. Megjithatë, kjo qasje mund të jetë më e ndershme. Përsëritja e WikiLeaks, me sa duket, është gjë e vështirë. OpenLeaks po përpiqet dhe ndryshe nga WikiLeaks planifikon që t’i lejojë ‘rrjedhësit’ të vendosin vetë se kush mund ta lexojë materialin e tyre; por afërsisht një vit pasi z. Domscheit-Berg filloi punë, ende nuk pranon ‘rrjedhje’. Dhe ai po bën armiqtë e

tij. Një grup hakersash gjermanë ‘Chaos Computer Club’ e ka përjashtuar, pasi ai, me gjasë, u ka kërkuar anëtarëve të testojnë sistemin e tij. Në fakt, thonë raporte të medias gjermane, hakersat mendojnë se ai nuk ishte sjellë si duhet me z. Assange. ‘John Young of Cryptome’, faqja më e vjetër dhe më e mirë e ‘rrjedhjeve’, thotë se gabimi themelor i bërë nga WikiLeaks ishte premtimi për një nivel të pamundur sigurie. (Cryptome thotë shprehimisht se “kurrë nuk mëton se është i besueshëm, autentik apo i sigurt…”). Të gjithë do të mësojnë nga dështimet e z. Assange. Njerëzit do të kenë më shumë rrugë për të ‘rrjedhur’ sekrete dhe do të mendojnë më gjatë para se t’ia besojnë dikujt-posaçërisht mediumeve që mëtojnë se janë të besueshme dhe me njohuri teknologjike. Qeveritë dhe kompanitë do të jenë më të kujdesshme rreth asaj që hedhin online. Ç’hedh atje, nuk fshihet më.

reportazh

faqe 15

NGA KARL KAROHL
... Natyrë e ashpër, njerëz të ashpër. Këtu në Veriun e Shqipërisë pata fatin e madh të jetoja për disa ditë te një popullsi jashtzakonisht serioze dhe heronj të vërtetë. Rrallë i qëllon njeriut të jetojë në mes të heronjve, siç janë shqiptarët. Ende edhe sot banorët e këtyre maleve banojnë në shtëpitë e tyre të mbajtuna shumë mirë. Këto shtëpi janë kullat e famshme e të njohura shqiptare, të cilat janë si kështjella të vërteta, ku mund të luftosh edhe i vetëm kundër një ushtrie të tërë. Është gjë shumë e bukur t’i vështrosh kullat nga maja e ndonjë mali. Ato shfaqen në largësi të ndryshme nga njëra-tjetra, ashtu të bardha, tek vezullojnë në diell. Janë të ndërtuara në shpate malesh dhe shumë rrallë në fushë. Në mareshimin tim nëpër veriun shqiptar, unë pashë dhe vizitova disa kulla-kështjella të tilla, në bregun e djathtë të Drinit, atje kua ai bashkohet me Valbonën e deri në brendësi të vendit. Kështu kanë jetuar këta malësorë qysh prej shekujsh duke mbrotjur me krenari e heroizëm admirues shkrepat e tyre të dashur. Kjo krahinë e skajit më verior të Shqipërisë jeton rrallë në qetësi, pa krisma armësh. Malësorët janë në luftë të përhershme me serbët dhe me malazezët, të cilët prej kohësh kanë synuar t’i pushtojnë këto vise të bukura, po gjithnjë janë kthyer pas me turp e me humbje. Ata, si thuash, jetojnë dhe flenë me pushkë në dorë. Shpesh herë krahine e tyre është bërë shesh lufte ndërmjet turqëve e sllavëve, në këtë mënyrë ky vend ruan edhe pasojat e luftërave shkatërrimtare. Vetëm duke njohur mirë historinë e shqiptarëve mund të kuptosh drejt përse këta njerëz nuk e heqin pushkën nga dora. Por dashuria që ka shqiptari për pushkën shpesh herë është interpretuar keq nga njerëz që unë do t’i quaja pa kulturë e që nuk e njohin fare Shqipërinë , ndoshta e njohin vetëm si nocion gjeografik ose, më keq akoma, kanë interpretuar e pranuar çka thonë serbët dhe malazezët. Ata duhet të mbrojnë me çdo kusht atë pak tokë që i ushqen dhe iu jep jetë. Ata duhet të mbrojnë jetën, e cila në këtë natyrë të ashpër, është shumë e shtrenjtë. Ata mbrojnë nderin, që për ta është i shenjtë. Ata mbrojnë lirinë, që për ta është mbi gjithçka. Kjo mënyrë veprimi, dhe traditat e tyre të bukura dhe epike, u ka hyrë në gjak dhe u është bërë natyrë e dytë. Është e vështirë t’u flasësh për qeverinë e tyre. As që duan t’ia dinë për të, pasi edhe ajo nuk don t’ia dijë për ta. Por malësorët nuk kanë as ma të voglin besim edhe kundrejt fqinjëve të tyre sllavë. Gjendja e tyre ekonomike është tepër e mjeruar. Ata nuk punojnë për vetë, por për zotërintë, latifondistët, të cilat banojnë në qytet dhe japin tokën për ta punuar kundrejt një përqindjeje të lartë. Çifligjet e ketyre zotërinjëve rriten , ndërsa tokat e vogla dhe të varfëra të malësorëve zvogëlohen pandërprerje. Kjo gjë shkakton revolta dhe kryengritje të përhershme. Megjitha varfërinë, kam mbetur i mahnitur me mikëpritjen e tyre të famëshme,për të cilën më parë vetëm kisha dëgjuar. Tani që e jetova, iu jam

KËTU E KANË SHTËPINË DHE PERËNDITË
Shënime nga udhëtimi i Karol, në vitin 1938, aty ku Drini takohet fytyre me fytyre me Valbonen
arrinin deri në qiell, fillova të mendoja për gjërat, që në botë nuk kanë kohë të mendojnë e për të cilat nuk ka përgjigje. Çfarë je ti, njeri i vogël në këtë natyrë që përfshin e rrethon gjithçka? Përse, për çfarë je këtu? Më dukej vetja një grimcë fare pa rëndësi. I frikësuar nga kjo natyrë e madhërishme, në bukurinë dhe egërsinë e saj, si dhe i gëzuar, njëkohësisht, që pata fatin të ndodhesha aty dhe ta shijoja, fillova të vrojtoj me imtësi çdo detaj, çdo shkëmbi, çdo gurë të këtij vendi të magjishëm. Kjo që po shikoja e po jetoja shihet vetëm një herë në jetë. Ajo nuk mund të konceptohet apo të imagjinohet nga astenjë njeri që nuk e ka parë me sytë e vet. Transmetimin e bukurive të këtyre anëve nuk mund ta bëjnë asnjë ndërmjetës dhe asnjë libër, sadopoet apo shkrimtar i madh , vrojtues i mprehtë të jetë ai që e ka shkruar. Bukuria e këtij vendi të hyn në zemër e të mbetet tërë jetën në mendje.Atë e ndjen në çdo qelizë të trupit tënd. Është bukuria më e mahnitshme që mund të imagjinojë njeriu. Shpesh herë njerëzit fetarë imagjinojnë më të bukurën nga gjithçka Shtëpinë e Zotit. Jemi pra në grykat e Shqipërisë, në vendin ku bashkohet Drini me Valbonën. Pra unë e them me plot gojën: këtu e kanë shtëpinë dhe Perënditë. ************ Karl Karol, një studiues gjerman, i apasionuar pas historisë dhe gjeografisë së Shqipërië, në vitin 1938, së bashku me tre bashkatdhetarë të tij, ndërmori një udhëtim nëpër Shqipëri. Një udhëtim jo të zakonshëm. Jo me makinë, as me kafshë, por me varkë nëpër rrjedhën e Drinit, nga liqeni i Ohrit deri në derdhjen e Bunës në det. Këtë udhëtin të vecantë Karoli e pershkruan me hollësi në librin që shkroi më 1939, me titull: “Nëpër grykat e Shqipërisë”. Në librin e tij prej 150 faqesh ai nuk përshkruan vetëm peripecitë e shumta të udhëtimit. Si një studiues shkroi me imtësi e dashuri për popullin shqiptar, për jetën, historinë, zakonet, trimërinë dhe aspiratat e tij. Ai, me librin e vet, iu dha lexuesve një material të pasur për jetën e malësorëve shqiptarë, ku i përshkruan ata me vërtetësi.

borxhli, pasi nuk do të mund kurrë t’ua kthejë atë me të gjitha nderet e saj. Para mikëpritjes së tyre do të turpëroheshin edhe kontët e baronët me pritjet në sallonet luksozë. Festa më e madhe e shqiptarit është kur ka miq në shtëpinë e tij. I zoti i shtëpisë e ndjen veten shumë krenar, kur në shtëpinë e tij ka më shumë miq se fqinji i tij. Në dhomën e errët, ku nuk ka ashnjë orendi tjetër përveç disa ndjenjësve të drunjta, trungje të latuar e rrogozë pranë oxhakut, shtrohet sofra e rrumbullakët. Me përzemersinë e dashurinë më të madhe, ata më nxisnin të haja. Më rrinin të gjithë me dorën në zemër. Nuk mund të imagjinohet se sa të kujdesshëm janë ndaj mikut. Shqiptari i rreptë me pushkën në krah, pranë mikut sikur shndërrohet në një njeri të dashur, të butë, i cili kurdoherë në shprehjen e fytyrës apo në zemër, ruan shqetësimin nëse e kënaqi mikun apo jo. Me natyrën e tyre të pastër ata janë shumë miqësorë. Shpesh kam përshtypjen se janë si fëmijë të pafajshëm. Por ngacmohen lehtë. Si pasojë e ndjenjës së fortë të krenarisë e të nderit, shpesh edhe një fjalë e vetme, e lëshuar pa kujdes, i lëndon e i prek. Prandaj në këtë vend burri duhet të

matet mirë para se të flasë. Fjalët e tij nuk duhet të jenë lënduese e me nënkuptime. Në rast të kundërt, një fjalë e hedhur kot ose e lëshuar pa u menduar, bëhet shkas për ngjarje të jashtëzakonshme. Është shumë e lehtë të miqësoshesh e të fitosh simpatinë e tyre. Me ta, po qe se je i drejtë, trim e i besës, bëhesh shpejt vëlla. Malësorët janë të apasionuar pas bisedave publike ose kuvendeve, siç i quajnë ata. Ata i kushtojnë kujdes të veçantë zakonit për të folur bukur. Në mbledhjet e popullit, çdo njeri ka të drejtë të shprehë në mënyrën më demokratike mendimin e tij. Fjala që thotë malësori në kuvend duhet të jetë lakonike, por kurdoherë të prekë thelbin e çështjes. Ai nuk duhet të thërrasë, pasi kjo cënon respektin që duhet të ketë ndaj auditorit. Njëkohësisht nuk duhet të flasë me zë të ulët, sepse kjo i lodh dëgjuesit e tij. Kur ai flet me humor dhe përdorë figura të bukura, korr edhe duartrokitje. Edhe natyra që i rrethon në çdo hap ka pjesën e saj në formimin e karakterit të shqiptarit. Dua të them se nuk ka përshtatje më të mirë se ai me natyrën e tij. Një ditë vizitova derdhjen e

Valbonës. Ky lumë sjell me vete po aq ujë sa edhe Drini. Janë ujrat që mblidhen në të gjithë këtë krahinë malore. Në krahasim me ujërat e Drinit, ujërat e Valbonës janë krejt të kristalta dhe tepër të ftohta. Fill pas derdhjes fillon një grykë me mure shkëmbore, që arrijnë 400-500 metra lartësi. Në murin e djathtë ndodhet një zgavër 20 metra e lartë, e cili nga uji i lumit dhe rrjedha e vazhdueshme e tij është bërë krejt e lëmuar. Kjo grykë mbyllet pas një ndërprerje të shkurtër nga një mur tjetër. Ky mur përbëhet nga mermer i bardhë. Blloqe madhështore e të mëdha mermeri bien thikë e në lumë, i cili në këtë vend ecënme shpejtësi të madhe. Bimësia dhe pemët në këta lloje shkëmbinjësh dhe formacione gurësh janë të kursyer. Ngadalë po i afrohesha çarjes së njohur të Drinit nëpër Alpet e Shqipërisë Veriore. Këtu Drini ndan e copëton Alpet Shqiptare në një kanion prej më shumë se 50 km të gjatë. Vende-vende ky kanion ka shpate që ngrihen edhe në 100 metra lartësi. Ndodhesha në vendinmë të braktisur të Europës, ashtu siç më dukej mua në ato çaste. Këtu, te këta shkëmbinj ngjyrë hiri, që dukeshin se

Marrë nga “Tropoja, Malësia e Mirë” me autor z.Ramiz Lushaj

Histori Klubi Young Boys e ka dënuar 8 javë të riun shqiptar nga Kosova pasi vendosi të merrte pasaportë shqiptare
Është dënuar me tetë ndeshje nga skuadra e tij, Young Boys, vetëm se refuzoi përfaqësuesen e Zvicrës për skuadrën e tij kombëtare, Shqipërinë. Por ai nuk është bërë pishman për zgjedhjen e tij, teksa mezi pret të pajiset me pasaportë nga Presidenca e Shqipërisë. Kjo është historia e Dardan Maksutajt, 16-vjeçarit kosovar i datëlindjes 1995, që aktivizohet me skuadrat zinxhir të Young Boys. ZGJODHI SHQIPËRINË Dëgjoi zemrën dhe zgjodhi të luante për kombëtaren shqiptare, duke refuzuar përfaqësuesen e Zvicrës. Refuzoi të ndiqte rrugën e shumë bashkëkombësve të tij, të cilët luajnë për “helvetikët”, vetëm e vetëm për të veshur fanellën kuqezi. Por nuk e kishte të lehte marrjen e këtij vendimi. Dardan Maksutaj u desh të përballej me shumë procedura e dokumente në ambasadën shqiptare, por edhe me dënime. Arsyeja ishte e thjeshtë: Shqipëria. Maksutaj nuk është penduar për zgjedhjen që ka bërë, ndonëse i ka hapur shumë probleme: “Për Shqipërinë kuqezi ia vlen çdo sakrificë.” Për Dardanin, zgjedhja ka ishte gjithmonë e qartë. “I kam treguar Zvicrës se nuk do të luaj kurrë për ta dhe se edhe 100 vjet (nëse jetoj) do të luaj për Shqipërinë. Dhe, për këtë gjë, ata më kanë dënuar. Nuk kam luajtur për plot tetë ndeshje, – theksoi Dardani të premten për ‘Sport”. – Kam qenë më i miri në stërvitje, por ata nuk më futnin në lojë. E gjithë kjo vetëm se u kam treguar se jam krenar që jam shqiptar dhe që dua të luaj për kombin tim, pasi e dua shumë.” PASAPORTA SHQIPTARE Dardan Maksutaj është përzgjedhur në kampin e talenteve shqiptare të mbajtur në fillim të këtij viti nga Federata Shqiptare e Futbollit për të përfaqësuar Shqipërinë për grup-moshat U-17. Talenti i tij nuk i ka shpëtuar syrit të specialistit “Xhemo” (Xhemal Mustedanagiç), i cili ka dhënë menjëherë miratimin për të nisur procedu-

faqe 16

rat e pajisjes me pasaportë shqipare. Futbollisti 16-vjeçar shpreson të jetë i gatshëm për Shqipërinë U17 në kualifikimet e Europianit U-17, që nisin muajin e ardhshëm. “Deri tash, më duket se vetëm unë dhe Astrit Bunjaku jemi në këtë fazë, por mendoj se ai nuk do të luajë në këto kualifikime pasi është i lënduar. Kualifikimet për Europianin fillojnë pas një muaji, kështu që kam ende kohë për t’u pajisur me pasaportë”, – theksoi Maksutaj. Talenti shqiptar është nipi i futbollistes së tretë më të mirë në botë për vitin 2010, Fatmire Bajramaj. Krahas Maksutajt e Bunjakut, në pritje të pasaportës shqiptare janë edhe dyshja e Prishtinës, Lorik Aliu e Fatlum Ramadani, si dhe ish-qendërmbrojtësi i Tërnocit, Arbnor Fejzullahu.

STËRVITET ME YOUNG BOYS, LUAN TEK WORB Dardan Maksutaj vijon të stërvitet me skuadrën Young Boys, ndonëse ndeshjet zyrtare i bën me skuadrën SC Worb. “Po stërvitem me Young Boys, por ndeshjet i luaj me SC Worb. Është liga e tretë në Zvicër,” – pohoi i riu Maksutaj. I kam treguar Zvicrës se nuk do të luaj kurrë për të dhe se edhe 100 vjet (nëse jetoj) do të luaj për Shqipërinë. Dhe për këtë gjë, ata më kanë dënuar. Nuk kam luajtur plot tetë ndeshje Shqipëri-Zvicër, “lufta” për talentet shqiptare “Futbolli zvicran do të futet në krizë, pasi po mungojnë fëmijët e

rinj, me prindër emigrantë, që merren më futboll.” Kjo ishte analiza e specialistëve zviceranë për të ardhmen e futbollit të tyre. Dhe nuk është e vështirë për ta kuptuar. Xherdan Shaqiri dhe Granit Xhaka, të dy lojtarë të Bazelit, konsiderohen talentet me të spikatura të kombëtares së Zvicrës, që po shkëlqejnë me klubin e tyre dhe me përfaqësuesen helvetike. Granit Xhaka pak muaj më parë u grumbullua nga trajneri Hitcfeld, pasi bëri presion se do të luante për Shqipërinë. Aktualisht me Zvicrën luajnë 4 futbollistë me origjinë nga Kosova. Përveç dy të sipërpërmendurve, janë edhe Admir Mehmedi dhe Blerim Xhemaili. FRIKA

“Nuk i bëjmë të ditur emrat e talenteve që do të pajisen me pasaporta, sepse ndërhyn Zvicra dhe na i djeg.” Kjo është deklarata e pak ditëve më parë e Redi Jupit, shefi i zyrës së talenteve në FSHF. “Lufta” mes Shqipërisë dhe Zvicrës tashmë ka filluar, madje pritet të bëhet më e ashpër. Helvetikët kanë ndërtuar makinerinë për të prodhuar futbollistë (infrastruktura dhe profesionalizmi i trajnimit), ndërsa Shqipëria (kryesisht Kosova) e furnizon me lëndën e parë (fëmijët e emigrantëve). Aktualisht, më të mirët Zvicra i ka rekrutuar, por ka të talentuar të tjerë edhe për Shqipërinë. Madje me një punë më të mirë bindëse FSHF mund të “grabisë” telente të tjera edhe më cilësore, që i përkasin të ardhmes.

www.thealbanian.co.uk

Histori

faqe 17

NGA AKIL KOCI

K

uptimi dhe përmbajtja e estetikës muzikore te ne,ndër muzikologët shqiptarë,asnjëherë nuk e ka gjetë vendin e vet të caktuar,jo vetëm si shkencë e së bukurës në jetë e veçanërisht në muzikë, por edhe më gjerë për shumë arsye. E para dhe më kryesorja është,se në këtë disiplinë artistike,qoftë në shkrime gazetareske si shkrime më shumë përshkruese se sa vepruese;qoftë po ashtu edhe në trajtat e esesë,punimeve shkencore dhe shkrimesh të tjera muzikologjike,nuk artikulohet dhe nuk praktikohet,falë nivelit të ulët të dijes së muzikologëve tanë,të atyre që merren me shkrime.Për këtë arsye, shumica prej tyre nuk e kanë njohur këtë fushë artistike,e as që janë munduar të synojnë dhe ta zbërthejnë domethënien e saj për të zbuluar rolin e saj përmes një analize,qoftë për një vepër muzikore ose te ndonjë shkrimi tjetër. Kishte edhe mungesë përpjekjekjesh për ta bërë këtë gjë përmes një libri dhe studimi muzikor. Më e veçanta e muzikologëve tanë,është mungesa e shtjellimit të mendimit për këtë degë të artit, pikërisht për arsyen e thjeshtë se fusha estetike përbën esencën dhe intuitën e artit muzikor. Prandaj,për të njohur këtë lëmi,duhet studiuar dhe trajtuar çështjet,problemet,kategoritë estetike, fushat dhe aspketet e saj deri në fund,me një seriozitet dhe me një njohuri të thellë. Pra,duhet një procedim mjeshtëror,sepse ajo nuk paraqet ide,sprovë,siç paraqitet në një ese,por kërkon një qasje dhe thellim më serioz,pra do ndjekur procedimin e një filozofie,duke shpjeguar në mënyrë kritike tërë ato kompleksitete të fushës estetike,që përfshinë ajo.Në anën tjetër,shfaqet edhe një faktor tjetër me rëndësi:pse nuk i është dhënë rëndësi e duhur kësaj lëmie?Sepse mendimi teorik mbi artin dhe dimensioni i gjerë estetik,asnjëherë nuk është trajtuar as si imanencë e as si paradigmë,sepse nuk është prezente lënda mbi estetikën muzikore në Fakultet e Arteve te ne, qoftë në Shqipëri qoftë në Kosovë e që nuk ndodh kështu në Akademitë e tjera muzikore në botë e sidomos në degën e muzikologjisë. Pra,estetika muzikore, e thënë shkurt,paraqet një degë shumë të rëndësishme të shkencës muzikore,e cila përfshin të gjitha të tjerat dhe projektohet e lëviz përbrenda imazhit të veprës, duke hyrë thellë në strukturimin e ndjesive shpirtërore të kompozitorit apo të muzikologut.Për ta njohur këtë degë shumë të rëndësishme,jo vetëm për muzikën,por edhe për artet e tjera,duhet ta njohim etimologjinë e kësaj fjale. Estetikë-a ( greqisht aisthesis-ndijim,ndjenjë) është shkencë mbi të bukurën në jetë dhe në pasqyrimin e jetës në art.Për të pasur një qasje më serioze,duhet të shqyrtojmë se si konceptohet në botën filozofike që nga “Kina e vjetër,Mesopotamia dhe Egjipti mbizotëronte të konceptuarit për muzikën”.Grekët e vjetër po ashtu i kanë dhënë rëndësi të konsiderueshme kësaj dege filozofike. Kështu estetika pitagorike e shqyrton dhe studion muzikën nga aspekti matematikor dhe kështu është zhvilluar dhe është studiuar kuptimi

ESTETIKA

filozofik i saj.Pra, estetika bëhet çështje e studimeve që nga antikiteti e deri sot. Kështu kemi estetikën filozofike të Plotinit (203-270 ) pas Krishtit, i cili “besonte se ishte pjesë e pandarë e universit estetik të Antikitetit". Mirëpo, qytetërimi antike greko-romake,zhvilloi edhe më shumë këtë degë të filozofisë dhe po të përcjellim kronologjinë e periodizimet historike,do të shohim se mendimi estetik në universin esaj përjetoi një zhvillim të konsiderueshëm,edhe pse ca studiues mohojnë krejtësisht,duke konstatuar se zbulimet e gjertanishme në mendimet filozofike e estetike janë ..... Plotini zhvilloj doktrinën e tij duke thënë se me paraqitjen e krishtërimit solli ndryshime rrënjësore,duke u shkëputur plotësisht nga filozofia e Antikitetit dhe duke zhvilluar atë mesjetare,por periudhën transitore e shohin si diskontinuitet Agostini dhe Toma Akuini.Mirëpo, estetika muzikore që nga grekët dhe filozofët e saj paraqet drejtime dhe vlera estetike. Sipas Platonit, ”muzika është art i numrave dhe i emocioneve, shprehje e ligjeve kozmike”. Aristokseni studion melodinë dhe perfeksionet dhe recepsionet muzikore. " .......por e cila sipas konstitucionit teorik të M.Desoar si termë filozofike,ka bërë që ta arrijë afirmimin filozofik shkencor,kurse Baumgartneri që në vitin 1750 e ka krijuar dhe ka zbërthyer

nyjën kryesore për të treguar si një disiplinë të re në studimin filozofik dhe shkencor të artit dhe të bukurës".(Tefik Çaushi –Fjalor i Estetikës) . Pra, Estetika muzikore,si shprehje e zakonshme dhe e rëndomtë e një prej disiplinave filozofike mbi bazat teorike të konstruksionit të artit muzikor,si sinonim i filozofisë muzikore,paraqet jo vetëm aspektet,por edhe një semiotikë të veçantë në teorinë e artit në përgjithësi dhe në teorinë e përgjithshme të artit muzikor, në veçanti.Ajo përfshin shumë disiplina teorike si janë harmonia, kontrapunkti, format muzikore,akustika muzikore,instrumentimit,kurse në shkencën muzikologjie ka vendin kryesore dhe s'mund të mendohet pa estetikën muzikore në tërësinë e saj. Në fakt ajo përfshin inkluzivitetin në vete,sepse ajo nxjerr në dritë ndikimin, influencën e një vepre muzikore që rrjedh nga bashkëveprimi i përbashkët i të gjitha elementeve me të cilën muzika në esencë ndërtohet. Krijuesi në përgjithësi e veçmas artisti muzikor, gjatë krijimtarisë së tij ndjen kënaqësinë e krijimtarisë dhe e përjetimit të artit të vet.Bukuria e saj nuk kapet me sy si te piktorët, por me vesh dhe shpirt.Tiparet e bukurisë së veprës dhe koncepti i saj paraqesin një larmi koncepcionesh dhe bukurinë konceptuale që e plotëson polivalencën kuptimore,e cila reflektohet në ngritjen

cilësore të veprës,prezanton botën e brendshme të kompozitorit, ndijimet, ndjenjat dhe subkoshiencën e tij. Kështu edhe semiotika muzikore,për të cilën pak e dinë dhe e kuptojnë muzikologët tanë në Kosovë,gjithnjë e konsideron veprën si strukturë,por bën përpjekje që prej saj të nxjerrë dhe krijon ligjësi të bazuar në konceptin e estetikës,e cila lind si domosdoshmëri shpirtërore dhe kështu krijon artin e vërtetë si përçuese e ideve artistike pse jo edhe filozofike. Arti, si thonë filozofët: është krijim specifik,estetik,njerëzor me vetëdije të plotë.Kurse Teodor Adorno thotë se vetëm diletantët e quajnë artin rezultat të veprimit të sferës së pavetëdijshmes. Pra, krijimtaria artistike si pjesë integrale e artit në përgjithësi,nxit pos tjerash edhe mendimin filozofik.Megjithatë,ne do të flasim për notacionin në veprat e mia,sepse si thotë Teodor Adorno "Arti është fenomen ekzistues empirik,madje shqisor që në këtë mënyrë e përcakton veten si frymë,ashtu siç pohon idealizmi për një realitet përtej estetik." Vepra e artit nga vetë natyra e saj është objektivisht dukuri shpirtërore. Gjithë praktika e historisë së filozofisë e sidomos estetika si degë e saj,e semasiologjia si teori e vlerave,dëshmon se artistin sipas rregullave e afirmojnë si vlerë veprat e tij,me fillesën e tij gnoseologjike.Kur

e them këtë,kam parasysh subjektin e përvetësimit estetik si qëllim themelor i çdo vepre. Me gjithë këtë, krijimtaria artistike kërkon dije,kërkon njohuri,kërkon shije,sepse pa këto tri elemente nuk të do të ketë gjykim racional,edhe pse një duhet veçuar e ajo është sintagma e njohur "Për shijet s' mund të diskutohet".Përjetimi estetik, kënaqësia estetike,përbëjnë dy pole të skajshme,si thonë filozofët.Shkakun duhet kërkuar në shumë elemente,siç janë edukata,dija,sensi dhe afiniteti që të gjitha këto janë të lidhura mes veti dhe nënkuptojnë "përdorimin e imagjinatës". Nga moskuptimi i këtyre elementeve mund të dalin vështirësi,nëse e dimë se arti duhet të shprehë diçka thelbësore që e plotëson kuptimin e saj,sepse shërben si mjet komunikimi me specifikat që ka.Në historinë e doktrinave estetike,shpesh është diskutuar për këto probleme, edhe pse ka pasur dhe ka estetike,të cilët mbrojnë tezat e tyre,se arti duhet të jetë sistem unik,kjo do të thotë të jetë e lidhur brenda për brenda vetes dhe të jenë të varura njëra prej tjetrës. Thënia se arti pasqyron të bukurën,është një llojë kufizimi nga se ngushton artin në qenien e saj dhe shpesh na sjell varfëri në shumë elemente e sidomos në përmbajtjen e saj.

english

faqe 18

Welcome to Albania
In the heart of the Mediterranean, on the Adriatic and Ionian Seas, Albania is fast becoming one of the world's most interesting getaways. Still relatively unspoiled by globalization, tourists will notice an inspiring mixture of civilizations and cultures - making this European country truly unique. Come - discover Albania for yourself!

Explore the heritage of a country influenced by the Greeks, Romans, Italians and Turks. (The Bradt Travel Guide) by Gillian Gloyer

english english
ing-fenced by mountains, capped by snow up until May when the heartland enjoys the balmy season’s blessings, Kosovo lies open unto the orld, bordering clockwise from the north, with Serbia, Macedonia, Albania, and Montenegro, respectively. Embracing four immediate neighbours, sporting the four seasons, planking two high plateaus (Kosovo and Dukagjini), the Republic of Kosovo is a landlocked country, steeped in history and blessed by mother nature. Named after a blackbird that swarms its ields and the capital Prishtina, Kosovo – the young nation of 1.8 million people over 11,000 sq km – was part of formidable Roman, Byzantine, and Ottoman empires for centuries, stretching continents and millennia. It was also subsumed under Yugoslavia for the most part of the century and briefly under Albania, during World War II . The League of Prizren, the pan-Albanian movement for independence from Ottoman rule, named after the beautiful town of Prizren, was established in 1878, at the time of the Congress of Berlin. Albania emerged as an independent state in 1912, whereas Kosovo was briefly liberated that year before being invaded by Serbia, whose rule was resisted steadfastly and fought bitterly. 1999 was the annus mirabilis of the land and the people. The national liberation struggle and the North Atlantic Treaty’s air campaign spared the people of osovo of attempted Serbian genocide. 12,000 Kosovars were slaughtered at the conclusion of the millennium, but ultimately universal values of freedom and dignity – life – prevailed over wanton destruction and

faqe 23 faqe 19

R

evil – death. Kosovo was reborn. It rose from the ashes, as the mythical bird, a harbinger of historical significance. Nature and people, the sights and sounds of Kosovo, are in full display now that the country is free, independent and sovereign, widely if not as yet universally recognised as such. The world is embracing Kosovo in its fold, and the country is basking in the pleasure of its company. The relationship that Kosovo has with the UK – indeed the mutual affection between the two nations – is a case in point. The newest nation in Europe, the people of Kosovo, ethnic Albanian in the overwhelming majority, speak of a modern, twenty-first century nation in political

terms. Kosovo has all the trappings of nationhood – an anthem, flag, and Republican Constitution since 2008, and last but not least, a revered singular identity that draws principally on the Albanian national culture and heritage, although Serbian and other minority heritages feature significantly. Real, permanent, yet ever changing, Kosovo is home to citizens of all ethnic and cultural backgrounds identifying themselves as nationals of the Republic of Kosovo, in their hearts and in their passports. Kosovo is a faith-friendly secular society, a European state par excellence. The Kosovo Philharmonic

Orchestra performed Beethoven’s Ode to Joy in the concert to celebrate Kosovo’s declaration of independence in the evening of the chilly 17 February 2008. A fitting piece for a once in a nation’s lifetime experience. Kosovo’s founding fathers, President Ibrahim Rugova, a writer, and Commander Adem Jashari of The Kosovo Liberation Army, a freedom fighter, who would be 63 and 52 respectively, if they were alive, watched over their creation from beyond this world. For it was indeed writers and soldiers who strove for a free and independent Kosovo. Kosovo lives off its own human and natural resources – the wonderful and entrepreneurial people, anchored to their land and the legacy

and values they have partaken in since the ancient times. I respectfully urge you to immerse yourselves in the Kosovo report pages which will render but glimpses of the reality of Kosovo today – the people, the land, culture, history, geography, economy and the politics of the country. Should you wish to feel the spirit of the place, which is celebrated by artists and writers, to appreciate the invisible weave of culture and the way of life, but also the tangible physical aspects of the place, go and visit Kosovo any season. Tung! This is a Kosovo traditional greeting, meaning both May you live long and Ça va!

BY C M PAUL

he head of the Missionaries of Charity (MC) says the autobiography of a former member offers her congregation an opportunity for introspection and to rectify errors. The book entitled “An Unquenchable Thirst” by Mary Johnson (formerly Sister Donata) was launched in the US yesterday, the 14th anniversary of Mother Teresa’s funeral. “This is indeed a most humbling moment for us,” said Sr Mary Prema, who in March 2009 was elected superior-general of the congregation founded by Blessed Teresa of Kolkata. “Jesus must be telling us to make serious introspection and work harder to rectify allegations made in the book,” Sr Prema said. She also said that instead of being provoked by the book and wasting “our energies fighting the allegations” within it, the congregation would continue to serve the poorest of the poor “with greater humility and renewed dedication as Mother taught us.” The book was launched in Australia in May and Canada in August. The French and Portuguese language editions are under way. The book tells the story of a 17-year-old Texas girl who saw Mother Teresa’s face on the cover of Time magazine and answered her calling. Eighteen months later, in 1977 she entered a convent in the South Bronx to begin her religious training. After serving in mostly Italian and North American postings, she left the order 20 years later. While a nun, Johnson studied theology in Regina

T

Autobiography of former nun from Texas is chance for sisters to 'rectify errors'

Controversial book is thought-provoking
Mundi Rome and worked on Mother Teresa’s writings for a while. Johnson says her book tries to humanize Blessed Teresa. “She was a human being, as all saints are,” Johnson wrote, adding that the media portrayed her in a certain light since they didn’t have the opportunity to get close to her. The author recalls Mother Teresa telling her that MC nuns do not question, but “obey promptly, cheerfully, blindly.” Johnson also notes that many nuns were “totally un-liberated, trained in complete obedience and not given schooling except in catechism.” According to her, the nuns were cruel in their training and some were “seriously unhinged.” Johnson reveals how the nuns practiced mortification of the flesh with self-flagellation and wearing steel chains (during morning prayers and Mass) with spikes that pricked the flesh to the point of bleeding. The congregation also taught new aspirants that touching or friendships were strictly traction to a priest. The book also tells the saga of two decades spent teaching, tending, learning, growing and trying to reform from within as validation and authentication of her unquenchable thirst. Salesian psychologist Father Peter Lourdes, commenting on Johnson’s book, says many such books have come from former nuns. They should not have joined the convent in the first place. “Such persons never get the hang of it,” he added. The Kolkata priest, who coauthored a book entitled The Human Face of Clergy, has a regular clientele of MC nuns undergoing psychotherapy. Gëzim Alpion, a sociology professor at Birmingham university in the UK, says Johnson’s book does not say anything new about Blessed Teresa. It is nothing but the confession of a teenager who joined a convent thinking that she would be able to do social work. “What a misguided teenager,” he added.

forbidden. Though, as Johnson reveals, “a certain nun who was sexually and emotionally abusive to other nuns,” including her, was allowed to stay in the order despite Mother Teresa having knowledge of her actions. The book acknowledges Johnson’s awakening sexuality, her relations with two nuns and her at-

BLAVO & CO SOLICITORS: 19 John Street London WC1N 2DL Tel: +44(0)207 025 2020 Fax: +44(0)207 404 1650 DX 273 CHANCERY LANE
We hold a Legal Aid franchise in: CRIMINAL Arrested? Free 24hr Police Station Representation • Murder • Assaults • Serious Offences • Fraud • Motoring Offences DEBT Advice & Assistance on Debt Problems • Negotiating Settlements FAMILY Divorce & Separation • Financial Settlement • Cohabitation • Children (Private/Public Law) • Domestic Violence HOUSING Disrepair • Possession • Homelessness • Landlord • Tenant IMMIGRATION Asylum • Advice on Residency • Nationality • Work Permits • Appeals WELFARE BENEFIT All Benefit Problems • Assistance with Appeal Reviews & Tribunals CONVEYANCING Buying or Selling Flat/House • Right to Buy • Remortgages • Buying Business Lease of Freehold EMPLOYMENT Unfair Dismissals • Claims in the Tribunal • Contracts COMPANY AND COMMERCIAL LAW Takeovers and Mergers •Group Reconstruction and Share Buybacks •Sales andPurchases of Business Assets and Shares •Managements Buy-outs and Buy-ins • Equity Investments in Company by Individuals and Joint Venture Investors • Share Option Agreements • Joint Venture Agreements •Shareholders Agreements • Minority Shareholders’ Rights BANKING AND FINANCE General Banking Refinancing • Acquisition Finance • Property Based Lending •Intercreditor/Priority Arrangements COMMERCIAL LAW Agency • Distributorship • Franchise • Supply and General Commercial Agreements • Partnership Agreements • Limited Liability Partnership Agreements * Data Protection Issues • Basic Intellectual Property Issues CIVIL LITIGATION • SPORTS LAW MENTAL HEALTH LAW

Blavo & Co Solicitors Central House 1 Ballards Lane Barnet London N3 1LQ
(PËRBALLË STACIONIT TË TRENIT FINCHLEY CENTRAL)

Tel: 02083498020 Fax: 02083498630

AVOKATI SHQIPTAR NAIM HASANI NË SHËRBIM TË SHQIPTARËVE NË MBRETËRINË E BASHKUAR
naim.hasani@legalblavo.co.uk

Kompania jonë ofron ndihmë ligjore LEGAL AID për të gjithë ata që i plotësojnë kushtet

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful