You are on page 1of 6

FOTORAFTA BELRGNL SALAYAN ELER

Fotorafta verilmek istenen mesaj izleyicinin alglayabilmesi iin anlatm, ifadeyi salayan grntlerin, dierlerine gre daha belirgin olmas gerekir.

(fadeyi salayan grntlerin belirgin olmalarna rnekler) Fotorafta seici bir yntem uygulanr. Anlatm iin gerekli eleri kadraj iine alp, gereksiz, izleyiciyi konu dna srkleyen grntler kadraj dna kartlmaldr. Kadraj iinde bulunmas uygun grlmeyen grntler hareketli ise karenin dna kmas, yer deitirmeyecek grntler ise fotorafnn bak noktasn deitirmesi, bak noktasn deitirmesi anlatm zayflatacak ise odak uzakl farkl bir objektif kullanmas gerekmektedir. Konularn tercihi sonucunda sadelie ve belirginlie ulalm, gsterilmek istenen konu zerinde direkt olarak izleyicinin dikkati toplanm olur. Fotorafta belirginlii salayan eleri u alt balklarda grebiliriz. Ik, Doku, Ritim, Armoni, Kontrast, Perspektif, Netlik, Hareket, Zamanlama ve yardmc aksesuarlar olan Efekt Filtreleri.

1. Ik
Ik fotorafn, estetik bir grnt ye ulamasndaki n nemli grsel aratr. In geli yn, konunun anlatlmasnda, vurgulanmasnda ok onamldr. Bir yapay k kaynann konu etrafnda dolatrlmas ile konunun farkl ekillerde aydnland ve algland grlr. Gn nda ise konu etrafnda dolaan fotoraf her noktada farkl aydnlanma etkisi alr. Ik kayna konuya ok yakn konumlandrlm, bir cephe veriyorsa, konu zerinde doku ve derinlik etkisi vermeyen bir aydnlanma salanr. Ik kayna konu ile 90 derecelik bir a yapacak ekilde kaydrldnda doku ve derinlik etkisi gittike artar. Konunun dokusunun en iyi alglanmas konuyu yalayan bir aydnlatma ile salanr. Ik kayna konunun arkasna doru kaydrldka derinlik ve konunun formu belirginlik kazanr.

(Ters k rnei) Konunun formunu ve boyutlarn en iyi ortaya karan aydnlatma konunun stnden veya st yanndan gelen ters k ile salanr. Ik konunun tam arkasna getiinde, cephe nda olduu gibi boyut ve form, boyutluluk etkisi kaybolur. Konu tek bir plandan oluuyormu gibi alglanr. Ters k silueti nemli olan veya saydam, geirgen konular iin uygundur.

(Siluet rnei)

Fotorafta grmek, takip edebilmek nemlidir. Fotorafta en iyi anlatm n doru ynden, doru zamanda kullanlmas ile baarya ular. Gne nlar her mevsim, gnn her saati farkl a ve eim ile dnyaya ular. Yaz aylarnda tam dik gelen nlar k aylarnda gneyden, yerle dar bir a yaparak gelir. Hareket edemeyen ve yapay kla aydnlatlamayacak kadar byk bir konunun fotoraf ekilecek ise, rnein bir binann, bir tarihi eserin, gne nlarnn en uygun geldii saat veya mevsim beklenmelidir. "Fotoraf" byle bir fotorafn herhangi bir anda deil, yalnzca belli bir anda ekilebileceini bilir. Cephesi kuzeye bakan bir binann ancak bahar, yaz aylarnda ve gnn belli saatlerinde ekilebilecei gibi. Yar geirgen bir malzemeden szlmeden veya yanstc bir yzeyden yansmadan direkt gelen k her zaman konunun arkasnda glge oluturur. Ik alaldka glge belirginleir, konudan uzaklar ve boyutlar byr. Fotoraf karesi iinde doru yerletirilmi glgeler, n konuya katt deerleri destekler ve fotorafa belirginlii salamakta nemli rol oynar.

2. Doku
Doku n konuya yatk geldii hallerde belirginleen bir vurgulama esidir. Konunun yapsal zelliklerini ortaya koyan doku, n geli yn optik eksenle ayn olduu zamanlarda kaybolur. Girinti ve kntlar olan bir yzey, dik gelen k altnda detay vermeyen, bo bir alan olarak grlr.

(Doku rnekleri) In optik eksenle as bydke doku etkisi belirmeye balar. Ik konuya yle bir a ile gelir ki o yzey boluktan kurtulmu, kpr kpr bir grntye sahip olmutur. Yzeyin fiziksel yaps alglanm, belirginlik kazanmtr. Her doku fotoraf konunun sahip olduu fiziksel zellikten kaynaklanmayabilir. Doku etkisi anlk olabilir. rnein su yzeyi.rzgarn esintisi ile suda oluan kk hareketler veya bir koyun srsnn uzaktan grnm gibi, eitli etkilerden belli zamanlarda oluan fiziksel deiimler veya pek ok benzer parann bir araya gelmesi ile oluan grntler doku etkisi verir. Bu bize, dokunun yalnzca madde hakknda bilgi veren bir e olmadn, ayn zamanda estetik bir grsel efekt olduunu gsterir. Doku n konu zerine uygun bir eimle ulamas halinde deer kazanan, fotorafta vurgulayc bir estetik ara olarak kullanlan grsel edir.

3. Ritim
Fotorafta belirginlii salamann bir baka yolu fotorafa konu olarak seilen nesneyi birden ok sayda kullanmaktr. Nesne kadraj iinde srarla, bir dzen iinde gsterilmektedir. Ritim, mzikte, mimaride ve dier sanat dallarnda olduu gibi fotorafta da vurgulayc bir estetik edir. Fotorafa, belli bir dzen iinde ayn nesneden pek ok yerletirilmesi ile oluan ritim,rastgele ve az sayda kullanlan nesneden her zaman ok daha fazla etkileyicilik kazandrr. Nesnelerin belli aralklarla yerletirilmeleri ile rahatlkla ve etkili bir ekilde alglanrlar. Ayn zamanda konularn dorultular belirginlemektedir.

(Ritim rnekleri)

4. Armoni
Ayn zellikleri tayan benzer elerin bir arada kullanlmas ile armoni, uyum etkisi elde edilmektedir. Fotorafta armoni be ayr ekilde grlebilir. 1. Biimde armoni 2. Dorultularda armoni 3. Renkte armoni 4. Siyah- beyaz fotorafta ton deerlerinde armoni 5. erikte armoni Biimde armoni, uyumlu, benzer zelliklere sahip konularn oluturduu grntler vurgulayc bir etkinlie sahiptir. rnein keli biimlerin bir arada, yuvarlak hatl nesnelerin bir arada kullanlmas gibi. Konularn biim olarak benzerlikleri yannda dorultularn da ayn ynde olmas sayesinde uyum etkisine ulalabilir. Fotoraf karesinde yer alan btn elerin duraan olmas da, btn elerin bir yne hareket izlenimi vermesi de bir belirginlik esi olan uyumu oluturmaktadr.

(Armoni rnekleri) Biim ve hareket benzerlii gibi uyumlu renklerin, birbirine yakn ton deerlerinin bir arada kullanlmas ve ierik olarak konuda bir birlik ve btnlk olmas ile fotorafta uyum etkisi elde edilir. Renkleri, scak (krmz, turuncu, sar) ve souk (yeil, mavi, mor) olarak snflandrabiliriz. Ayn gruptan renklerin bir arada kullanlmas bir armoni salamaktadr.

( Renkte armoni) Siyah-beyaz fotorafta ise ak ton deerlerinin bir arada kullanlmas ile armoniye ve belirginlie ulalr. Ton skalasnda beyaza yakn olan tonlarn bir arada kullanlmas ile high key fotoraflar elde edilir. Highkey fotoraflarda dikkat ekilmek istenen konu zerinde detay grlr, dier tonlar beyaz iinde kaybolup gitmektedir. Low key fotoraflarda ise ton skalasnn siyaha yakn tonlarnn bir arada kullanlmas ile ilgi konu zerine ekilmekte, geri kalan grntler siyah iinde dikkatten uzaklatrlmaktadr.

( Low key)

( High key)

5. Kontrast
Biimde, dorultularda, renklerde, ton deerlerinde ve ierikte uyum ile belirginlie ulalabildii gibi tam tersi kontrastlk ile de belirginlie ulalabilir Fotorafta kontrastlk be ekilde grlebilir. 1. Biimlerde kontrast, 2. Dorultularda kontrast, 3. Renklerde kontrast, 4. Ton deerlerinde kontrast, 5. erikte kontrast. Byk-kk, veya dairesel-keli biimleri bir arada kullanmak ztl getirir.

( Biimde kontrast rnekleri) Hareket izlenimi veren figrlerin veya kullanlan biimlerin izgisel dorultularnn farkl ynlerde olmas, birbirini tamamlayan zt renklerin, rnein, mavi ve sarnn beraber kullanlmas, siyah- beyaz fotorafta ara tonlar azaltp siyah ve beyazn arlk kazanmas, ayrca ierikte kartln kullanlmas ile kontrastlk elde edilir.

(Zt renkler (renklerde kontrast)) Siyah- beyaz fotorafta ton Skalasnn ara tonlarnn azaltlp siyahn ve beyazn kaplad alanlarn oaltlmas eitli ekillerde gerekletirilebilir. Kontrast bir aydnlatma ile parlak alanlar ve koyu glgeler elde edilir. Filmin pozlandrma ve banyo ilemleri ile kontrast ykseltilebilir. Filmin az pozlandrlmas glge detaylarnda kayba yol aar. ekim srasnda kontrast mono krom filtrelerin kullanlmas ile artrlabilir.

( Ton deerlerinde Kontrast)

Sar, turuncu, krmz, yeil, mavi mono krom filtrelerin kullanlmas ile fotorafn kontrast deitirilebilir. rnein plak gzle parlak grlen gkyz sar veya turuncu filtre ile koyulatrlabilir ve bulutlar belirginleir. Renkli fotorafta renklerin kontrastnn ykseltilmesi polarize filtre ile gerekletirilir. Polarize filtre, yzeylerden yansyan engeller.

(Renklerde kontrast)

(erikte kontrast)

6. Perspektif
Bize yakn cismin byk, uzak cismin kk grlmesi olayna perspektif denir. Fotorafta, perspektif ile derinlik hissi belirginlik kazanr. ki boyuta sahip fotorafta, perspektif eitli ekillerde alglanr. En bata, bak noktamza yakn konu byk, uzak konu kktr. Boyutlarnn eit olduu bilinen nesneler fotorafta farkl boyutlarda grlrse derinlik hissi verilmi olur.

(Fotorafta perspektif rnekleri) Yakn konunun uzaktaki nesneleri ksmen rtmesi bir baka perspektif ve derinlik Perspektif etkisidir. Uzayp giden Fotoraf: ilteri Tezer demir yoluna baktmzda sonsuzda raylar birleir. rnein, iki yannda elektrik direkleri bulunan bir yol sonsuzda bir nokta da toplanr ve fotorafta bir "X" emas oluur. Hava perspektifinde atmosferi oluturan partikller uzak mesafelerde renklerin keskinliklerini kaybetmesine ve souyup mavi, gri tonlara gitmesine neden olur. Bir manzara fotorafnda ton deerleri en ak olan da kitlesinin, ton deeri daha koyu olana gre daha uzakta olduunu anlarz. Perspektifin alglanmasnda renkler de nemli rol oynar. Saf, canl renkler her zaman dikkat ekicidir. Scak ve canl renkli nesneler fotorafta n planda, souk renkli nesneler ise uzakta alglanr. Renkler canlln kaybettike, souduka geri planda hissedilirler. Perspektifte konuya bak noktas yani konuya olan mesafe ok nemlidir. Konuya yaklatka derinlik etkisi perspektif artar, planlar arasndaki mesafeler byr ve planlar birbirinden ayrlr. Bak noktas uzaklatnda derinlik etkisi gittike kaybolur. Sonsuzda bakldnda perspektiften sz edilemez. nk planlar st ste binmi, kama noktas ve boyutlar arasndaki farklar yok olmutur.

7. Netlik
Belirginlik kazandrlmak istenen konu zerine seici bir netlik yaplr. n ve arka planlar netsiz alanda braklr. Fotoraf izleyen kii dorudan, detay grebildii konunun grntsne dikkatini younlatrr. nk vurgulanmak istenen konu nettir, istenmeyen dier ikinci derece grntler netlik dnda braklmtr. Fotorafta netlii konunun aydnlatlmas etkilemektedir. rnein, konunun yapsal zellii olan dokunun alglanmasnda netlik n geli asna gre deiir. Ik konuyu yalayacak ekilde gelirse girinti ve kntlar arasndaki ton kontrast artrr, grnt ok daha net alglanr ve belirginlik glenir. ok net olduu halde ok yumuak grntler ieren fotoraflar, hafif flu olsa da kontrast grntlere sahip fotoraflara kyasla daha bulank alglanrlar.

8. Hareket
nsan gznn bakt her plana netleme yapabilme yetenei gibi hareketli, hzl konular takip edebilme ve net grme yetenei de vardr. Hareket zaman iine yaylm bir olaydr. Zaman boyutu olmayan fotorafta belli simgelerle hareket izlenimi verilebilir. rnein fotorafta bir insann hareketli olduu, ok ksa pozlama sresi ile ancak vcudunun alm olduu pozisyonla gsterilebilir. zleyici beyninde depolanm grntlerden faydalanarak fotoraftaki insann ne yaptn hemen anlar. Net bir fotorafta bir atn kotuu drt ayann da yerden kesilmi hali ile gsterilebilir. Bu tr grntler ancak hareketin bir kant olmakla birlikte hareket hissini veremezler. Poz sresini uzatarak hareketli konunun fotoraf izmesi salandnda konunun sabit ksmlar net, hareketli ksmlar ise belli belirsiz izgilerden oluacaktr ve hareket hissi kazandracaktr.

(Fotorafta hareket rnekleri)

9. Zamanlama
Hareketin izgisel olarak gsterilmedii, hareketli konunun grntsnn dondurulduu fotoraflarda zamanlama, deklanre baslan an ok nemlidir. Hareket birbirini takip eden pek ok pozisyondan oluur ve ancak bir tanesi eylemi en belirgin gsterir. Bu tr ekimlerde hareket takip edilir ve hareketi en belirgin ifade eden pozisyonda fotoraf ekilir.

10. Efekt filtreleri

Siyah- beyaz fotorafta kontrast etkileyen sar, turuncu, krmz, yeil mono krom filtreler, polarize filtre, pek ok grnt oluturan multi imaj filtreler, hz filtresi yannda grnty softlatran difz filtre, ortas net evresi izgisel grntler oluturan zoom filtre, gn bat, sis filtreleri, ift pozlandrma olana salayan maskeleme filtresi, noktasal k kaynaklarnda n yldz eklinde salmasn salayan star filtreler ve bunlar gibi hala retilmekte olan eitli efekt filtreleri fotorafta belirginlik salamada nemli rol oynar. Bu filtrelerin kullanlmas ile fotoraf doalln kaybetmekte, fakat yerinde kullanldnda ok etkili sonular vermektedir.