You are on page 1of 10

‫استاندارد حسابداري‌ شماره‌ ‪16‬‬

‫تسعير ارز‬

‫فهرست‌ مندرجات‌‬

‫شماره‌ بند‬
‫‪1 - 2‬‬ ‫مقدمه‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪3 - 6‬‬ ‫دامنه‌ كاربرد‬ ‫‪.‬‬
‫‪7‬‬ ‫تعاريف‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪8 - 26‬‬ ‫معاملت‌ ارزي‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪8 - 10‬‬ ‫‪ -‬شناخت‌ اوليه‌‬
‫‪11 - 14‬‬ ‫‪ -‬تسعيراقلم‌ ارزي‌ درتاريخ‌ ترازنامه‌‬
‫‪15 - 23‬‬ ‫‪ -‬شناخت‌ تفاوت‌ تسعير‪ -‬نحوه‌ عمل‌ اصلي‌‬
‫‪24 - 26‬‬ ‫‪ -‬شناخت‌ تفاوت‌ تسعير‪ -‬نحوه‌ عمل‌ مجاز جايگزين‌‬
‫‪27 - 44‬‬ ‫صورتهاي‌ مالي‌ عمليات‌ خارجي‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪27 - 30‬‬ ‫‪ -‬طبقه‌بندي‌ عمليات‌ خارجي‌‬
‫‪31 - 33‬‬ ‫‪ -‬عمليات‌ خارجي‌ لينفك‌ ازعمليات‌ واحد تجاري‌ گزارشگر‬
‫‪34 - 40‬‬ ‫‪ -‬واحدهاي‌ مستقل‌ خارجي‌‬
‫‪41 - 42‬‬ ‫‪ -‬واگذاري‌ واحد مستقل‌ خارجي‌‬
‫‪43 - 44‬‬ ‫‪ -‬تغيير طبقه‌بندي‌ عمليات‌ خارجي‌‬
‫‪45 - 48‬‬ ‫افشا‬ ‫‪.‬‬
‫‪49‬‬ ‫تاريخ‌اجرا‬ ‫‪.‬‬
‫‪50‬‬ ‫مطابقت‌ با استانداردهاي‌ بين‌المللي‌ حسابداري‌‬ ‫‪.‬‬
‫استاندارد حسابداري‌ شماره‌ ‪16‬‬
‫تسعير ارز‬

‫اين‌ استاندارد بايد با توجه‌ به‌ "مقدمه‌اي‌ بر استانداردهاي‌ حسابداري‌" مطالعه‌ و بكارگرفته‌ شود‪.‬‬

‫مقدمه‌‬
‫‪ .1‬يك ‌ واحد تجاري ‌ مي‌تواند فعاليتهاي ‌ خارجي ‌ خود را به ‌ دو طريق ‌ انجام ‌ دهد‪ .‬واحد تجاري‌ ممكن ‌ است‌ معاملتي ‌ به ‌ ارز انجام‌‬
‫دهد يا داراي‌‌ عمليات‌‌ خارجي‌‌ باشد‪ .‬براي‌‌ انعكاس‌‌ معاملت‌‌ ارزي‌‌ و عمليات‌‌ خارجي‌‌ در صورتهاي‌‌ مالي‌‌ واحد تجاري‌‌ بايد‬
‫معاملت ‌ ارزي ‌ و صورتهاي ‌ مالي ‌ عمليات ‌ خارجي ‌ به ‌ واحد پول ‌ گزارشگري ‌ (ريال ‌) تسعير شود‪ .‬موضوعات ‌ اصلي ‌ در حسابداري‌‬
‫معاملت ‌ ارزي ‌ و عمليات ‌ خارجي‌ عبارت ‌ از اين ‌ است ‌ كه ‌ چه ‌ نرخي ‌ براي‌ تسعير بكار گرفته ‌ شود و آثار مالي ‌ ناشي ‌ از تغيير نرخ‌‬
‫ارز چگونه‌ در صورتهاي‌ مالي‌ شناسايي‌ شود‪.‬‬

‫‪ . 2‬هدف ‌ اين ‌ است ‌ كه ‌ تسعير معاملت ‌ ارزي ‌ و عمليات ‌ خارجي ‌ به ‌ نحوي ‌ صورت ‌ گيرد كه ‌ نتايج ‌ آن ‌ عموماً با آثار تغييرات ‌ نرخ‌‬
‫ارز بر جريانهاي ‌ وجوه ‌ نقد واحد تجاري ‌ و ارزش ‌ ويژه ‌ آن ‌ هماهنگي ‌ داشته ‌ باشد واين ‌ اطمينان ‌ را ايجاد كند كه ‌ صورتهاي ‌ مالي‌‬
‫تصويري‌ مطلوب‌ از نتايج‌ عملكرد ارائه‌ مي‌دهد‪ .‬همچنين‌‪ ،‬صورتهاي‌ مالي‌ تلفيقي‌ ‪ ،‬نتايج‌ مالي‌ و ارتباط‌ اقلم‌ را به‌ گونه‌اي‌ كه‌ در‬
‫صورتهاي‌ مالي‌ ارزي‌ قبل‌ از تسعير نشان‌ داده‌ شده‌ است‌‪ ،‬منعكس‌ كند‪.‬‬

‫دامنه‌ كاربرد‬
‫‪ . 3‬الزامات‌ اين‌ استاندارد بايد در موارد زير بكار گرفته‌ شود‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬تسعير معاملت‌ ارزي‌‪ ،‬و‬
‫‌ب‌‌ ‪ .‬تسعير صورتهاي‌‌ مالي‌‌ عمليات‌‌ خارجي‌‌ كه‌‌ از طريق‌‌ تلفيق‌‌ يا روش‌‌ ارزش‌‌ ويژه‌‌ در‬
‫صورتهاي‌ مالي‌ واحد تجاري‌ منعكس‌ مي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 4‬در اين ‌ استاندارد‪ ،‬به ‌ استثناي ‌ طبقه ‌ بندي ‌ تفاوت ‌ تسعير مربوط ‌ به ‌ آن ‌ گروه ‌ از بدهيهاي ‌ ارزي ‌ كه ‌ به ‌ عنوان ‌ حفاظي ‌ براي‌‬
‫خالص ‌ سرمايه‌گذاري ‌ در يك ‌ واحد مستقل ‌ خارجي ‌ محسوب ‌ مي‌گردد‪ ،‬ساير جنبه‌هاي ‌ نحوه ‌ حسابداري ‌ عمليات ‌ حفاظي ‌ مطرح‌‬
‫نمي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 5‬ارائه‌ مجدد صورتهاي‌ مالي‌ از ريال‌ به‌ واحد پول‌ ديگر به‌ منظور راحتي‌ استفاده‌ كنندگاني‌ كه‌ به‌ آن‌ واحد پول‌ عادت‌ دارند يا‬
‫براي‌ مقاصد مشابه‌ ديگر‪ ،‬در اين‌ استاندارد مطرح‌ نمي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 6‬نحوه‌ ارائه‌ جريانهاي‌ نقدي‌ ناشي‌ از معاملت‌ ارزي‌ و تسعير جريانهاي‌ نقدي‌ عمليات ‌ خارجي‌ در صورت ‌ جريان‌ وجوه‌ نقد در‬
‫اين ‌ استاندارد مطرح ‌ نمي‌شود ( براي ‌ اين ‌ منظور به ‌ استاندارد حسابداري ‌ شماره ‌ ‪ 2‬با عنوان ‌ صورت ‌ جريان ‌ وجوه ‌ نقد مراجعه‌‬
‫شود)‪.‬‬

‫تعاريف‌‬
‫‪ . 7‬اصطلحات‌ ذيل‌ در اين‌ استاندارد با معاني‌ مشخص‌ زير بكار رفته‌ است‌‪:‬‬
‫‪ .‬عمليات ‌ خارجي‌ عبارت ‌ است‌ از يك ‌ واحد تجاري ‌ فرعي‌‪ ،‬واحد تجاري‌ وابسته‌‪ ،‬مشاركت‌‬
‫خاص‌ يا شعبه‌ واحد تجاري‌ گزارشگر كه‌ فعاليتهاي‌ آن‌ در خارج‌ از ايران‌ استقرار يافته‌ يا اداره‌‬
‫مي‌شود ‪.‬‬
‫‪ .‬واحد مستقل‌‌ خارجي‌‌ ‌ به‌‌ آن‌‌ دسته‌‌ از عمليات‌‌ خارجي‌‌ اطلق‌‌ مي‌شود كه‌‌ فعاليتهاي‌‌ آن‌‬
‫بخش‌ لينفك‌ واحد تجاري‌ گزارشگر را تشكيل‌ نمي‌دهد‪.‬‬
‫‪ .‬واحد پول‌ گزارشگري‌ عبارت‌ است‌ از واحد پول‌ مورد استفاده‌ در ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌ ‪.‬‬
‫‪ .‬ارز عبارت‌ است‌ از هر واحد پولي‌ به‌ غير از واحد پول‌ گزارشگري‌‪.‬‬
‫‪ .‬تسعير فرايندي ‌ است ‌ كه ‌ از طريق ‌ آن‌‪ ،‬اطلعات ‌ مالي ‌ مبتني ‌ بر ارز‪ ،‬برحسب ‌ واحد پول‌‬
‫گزارشگري‌‌ بيان‌‌ شود‪‌ ‌.‬واژه‌‌ تسعير‌ ‌‪‌ ‌ ‌،‬گزارش‌‌ معاملت‌‌ منفرد‌ ‌ارزي‌‌ برحسب‌‌ واحد‌ ‌پول‌‬
‫گزارشگري ‌ و همچنين ‌ برگردان ‌ يك ‌ مجموعه ‌ كامل ‌ صورتهاي ‌ مالي ‌ تهيه ‌ شده ‌ بر حسب ‌ ارز به‌‬
‫واحد پول‌ گزارشگري‌ را در بر مي‌گيرد‪.‬‬
‫‪ .‬نرخ‌‌ تسعير ‌ عبارت‌‌ است‌‌ از نرخ‌‌ تبديل‌‌ دو واحد پولي‌‌ به‌‌ يكديگر (شامل‌‌ انواع‌‌ نرخهاي‌‬
‫برابري‌ رسمي‌‪ ،‬قراردادي‌ و غيره‌) كه‌ در فرايند تسعير بكار گرفته‌ مي‌شود‪.‬‬
‫‪ .‬تفاوت‌ تسعير عبارت‌ است‌ از تفاوت‌ ناشي‌ از تسعير ميزان‌ معيني‌ از يك‌ ارز به‌ واحد پول‌‬
‫گزارشگري‌ با نرخهاي‌تسعير متفاوت‌‪.‬‬
‫‪ .‬خالص‌‌ سرمايه‌گذاري‌‌ در‌ ‌يك‌‌ واحد‌ ‌مستقل‌‌ خارجي‌ ‌عبارت‌‌ است‌‌ از‌ ‌سهم‌‌ واحد‌ ‌تجاري‌‬
‫گزارشگر در خالص‌ داراييهاي‌ آن‌ واحد مستقل‌ خارجي‌‪.‬‬
‫‪ .‬اقلم ‌ پولي ‌ عبارت ‌ است ‌ از وجه ‌ نقد و داراييها و بدهيهايي ‌ كه ‌ قرار است ‌ به ‌ مبلغ ‌ ثابت ‌ يا‬
‫قابل‌ تعييني‌ از وجه‌ نقد دريافت‌ يا پرداخت‌ شود‪.‬‬
‫‪ .‬ارزش‌‌ منصفانه‌ ‌مبلغي‌‌ است‌‌ كه‌‌ خريداري‌‌ مطلع‌‌ و‌ ‌مايل‌‌ و‌ ‌فروشنده‌اي‌‌ مطلع‌‌ و‌ ‌مايل‌‬
‫مي‌توانند در معامله‌اي‌ حقيقي‌ و در شرايط‌ عادي‌‪ ،‬يك‌ دارايي‌ را در ازاي‌ مبلغ‌ مزبور با يكديگر‬
‫مبادله‌ كنند‪.‬‬
‫‪ .‬عمليات‌ حفاظي‌ به‌ اقداماتي‌ اطلق‌ مي‌شود كه‌ به‌ منظور كاهش‌ يا جبران‌ ريسك ‌ ناشي‌ از‬
‫تغييرات ‌ قيمت ‌ بازار‪ ،‬نرخ ‌ سود تضمين ‌ شده ‌ يا نرخ ‌ ارز صورت ‌ مي‌گيرد‪ .‬استقراض ‌ خارجي ‌ به‌‬
‫منظور پوشش‌ ريسك‌ تغييرات‌ نرخ‌ ارز ناشي‌ از سرمايه‌گذاري‌ در يك‌ واحد مستقل‌ خارجي‌ از‬
‫جمله‌ عمليات‌ حفاظي‌ است‌‪.‬‬

‫معاملت‌ ارزي‌‬
‫شناخت‌ اوليه‌‬
‫‪ . 8‬معامله‌ ارزي‌ معامله‌اي‌ است‌ كه‌ به‌ ارز انجام‌ مي‌شود يا مستلزم‌ تسويه‌ به‌ ارز است‌ ‪ .‬نمونه‌هايي‌ از معاملت‌ ارزي‌ به‌ شرح‌ زير‬
‫است‌ ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬خريد و فروش‌ كالها و خدماتي‌ كه‌ قرار است‌ بهاي‌ آنها به‌ ارز پرداخت‌ يا دريافت‌ شود‪،‬‬
‫ب‌ ‪ .‬استقراض‌ يا اعطاي‌ تسهيلتي‌ كه‌ قرار است‌ تسويه‌ آنها به‌ ارز صورت‌ گيرد‪،‬‬
‫ج‌ ‪ .‬معاملت‌ ناشي‌ از قراردادهاي‌ ارزي‌ اجرا نشده‌ كه‌ يك‌ طرف‌ آن‌ واحد تجاري‌ باشد‪ ،‬و‬
‫د ‪ .‬معاملت‌ مربوط‌ به‌ تحصيل‌ يا فروش‌ داراييها و تقبل‌ يا تسويه‌ بدهيها به‌ ارز‪.‬‬

‫‪ . 9‬معامله‌‌ ارزي‌‌ در زمان‌‌ شناخت‌‌ اوليه‌‌ بايد براساس‌‌ نرخ‌‌ تسعير در تاريخ‌‌ انجام‌‌ معامله‌‌ به‌‬
‫ريال‌ ثبت‌ شود‪.‬‬

‫‪ . 10‬منظور از نرخ ‌ تسعير در تاريخ ‌ معامله ‌ (اعم ‌ از نرخهاي ‌ برابري ‌ رسمي ‌ يا قراردادي ‌ وغيره‌) نرخ ‌ ارز در لحظه ‌ انجام ‌ معامله‌‬
‫است ‌ ‪ .‬از آنجا كه ‌ تعيين‌‌ نرخ ‌ لحظه‌اي ‌ ارز دشوار است ‌ ‪ ،‬بنا به ‌ ملحظات ‌ عملي ‌ از نرخي ‌ استفاده ‌ مي‌شود كه ‌ تقريبي ‌ از نرخ‌‬
‫تسعير در تاريخ‌ انجام‌ معامله‌ باشد‪ .‬براي‌ مثال‌‪ ،‬كليه‌ معاملتي‌ كه‌ طي‌ يك‌ هفته‌ يا يك‌ ماه‌ انجام‌ مي‌شود براساس‌ نرخ‌ ميانگين‌‬
‫هفتگي‌ يا ماهانه‌ تسعير مي‌شود‪ .‬ليكن‌ چنانچه‌ نوسانات‌ نرخ‌ ارز قابل‌ توجه‌ باشد‪ ،‬استفاده‌ از نرخ‌ ميانگين‌ براي‌ تسعير معاملت‌‬
‫ارزي‌ انجام‌ شده‌ طي‌ دوره‌‪ ،‬قابل‌ اتكا نخواهد بود‪.‬‬
‫تسعير اقل ‌م ارزي‌ در تاريخ‌ ترازنامه‌‬
‫‪ . 11‬در تاريخ‌ ترازنامه‌‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬اقلم‌ پولي‌ ارزي‌ بايد با استفاده‌ از نرخ‌ تسعير در تاريخ‌ ترازنامه‌ تسعير شود‪،‬‬
‫ب‌ ‪ .‬اقلم‌ غير پولي‌ كه‌ به‌ بهاي‌ تمام‌ شده‌ تاريخي‌ برحسب‌ ارز ثبت‌ شده‌ است‌ بايد با‬
‫استفاده‌ از نرخ‌ تسعير در تاريخ‌ انجام‌ معامله‌ تسعير شود‪ ،‬و‬
‫ج ‌ ‪ .‬اقلم ‌ غيرپولي ‌ كه ‌ به‌ارزش ‌ منصفانه ‌ برحسب ‌ ارز ثبت ‌ شده ‌ است ‌ بايد با استفاده ‌ از نر ‌‬
‫خ‬
‫تسعيردر تاريخ‌ تعيين‌ ارزش‌ منصفانه‌ تسعيرشود‪.‬‬

‫‪ . 12‬در مورد اقلم‌ پولي‌ بلند مدت‌‪ ،‬اگر چه‌ نرخ‌ تسعير در تاريخ‌ سررسيد به‌ سهولت‌ قابل‌ پيش‌ بيني‌ نيست‌‪ ،‬ليكن‌ لزم‌ است‌ به‌‬
‫منظور تسعير اين ‌ اقلم ‌ در تاريخ ‌ ترازنامه ‌‪ ،‬عيني‌ترين ‌ براورد ممكن ‌ در پرتو اطلعات‌‌ موجود به ‌ عمل ‌ آيد‪ .‬در شرايط ‌ معمول‌‪،‬‬
‫تسعير به ‌ نرخ ‌ تاريخ ‌ ترازنامه ‌ بهترين ‌ براورد را به ‌ دست ‌ مي‌دهد‪ ،‬به ‌ ويژه ‌ اگر واحد پول ‌ مربوط ‌ در بازارهاي ‌ ارزي ‌ روز و سلف‌‬
‫آزادانه‌ معامله‌ شود‪ .‬با اين‌ حال‌ هرگاه‌ در رابطه‌ با قابليت‌ تبديل‌ يا قابليت‌ خريد و فروش‌ ارز مورد نظر ترديد وجود داشته‌ باشد‪،‬‬
‫لزم ‌ است ‌ از نرخ ‌ تسعيري ‌ استفاده ‌ گردد كه ‌ در پرتو اطلعات ‌ موجود بهترين ‌ براورد معادل ‌ ريالي ‌ اقلم ‌ پولي ‌ ارزي ‌ بلند مدت ‌ را‬
‫در تاريخ‌ ترازنامه‌ به‌دست‌ دهد‪.‬‬

‫‪ . 13‬در شرايط ‌ چند نرخي ‌ بودن ‌ ارز كه ‌ در آن‌‪ ،‬تخصيص ‌ ارز براي ‌ برخي ‌ معاملت ‌ يا واحدهاي ‌ تجاري ‌ مشمول ‌ مقررات ‌ خاص‌‬
‫است‌‪ ،‬ثبت‌ اوليه‌ و تسعير اقلم‌ ارزي‌ در تاريخ‌ ترازنامه‌ براساس‌ نرخ‌ ارز تعيين‌ شده‌ طبق‌ مقررات‌ ارزي‌ مربوط‌ انجام‌ مي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 14‬مبلغ‌ دفتري‌ اقلم‌ براساس‌ استانداردهاي‌ حسابداري‌ مربوط‌ تعيين‌ مي‌شود‪ .‬براي‌ مثال‌ ممكن‌ است‌ برخي‌ سرمايه‌گذاريها يا‬
‫داراييهاي‌ ثابت‌ مشهود به‌ بهاي‌ تمام‌ شده‌ تاريخي‌ يا ارزش‌ منصفانه‌ اندازه‌گيري‌ شود‪ .‬مبلغ‌ دفتري‌ اقلم‌ ارزي‌‪ ،‬چه‌ براساس‌ بهاي‌‬
‫تمام‌ شده‌ تاريخي‌ تعيين‌ شده‌ باشد و چه‌ برمبناي‌ ارزش‌ منصفانه‌‪ ،‬طبق‌ اين‌ استاندارد به‌ ريال‌ تسعير مي‌شود‪.‬‬

‫شناخت‌ تفاوت‌ تسعير ‪ -‬نحوه‌ عمل‌ اصلي‌‬


‫‪ . 15‬بندهاي ‌ ‪ 16‬تا ‪ 23‬اين ‌ استاندارد‪ ،‬نحوه ‌ حسابداري ‌ تفاوتهاي ‌ تسعير معاملت ‌ ارزي ‌ را بيان ‌ مي‌كند‪ .‬نحوه ‌ عمل ‌ مندرج ‌ در‬
‫بندهاي ‌ مذكور در مورد تفاوتهاي ‌ ناشي ‌ از كاهش ‌ رسمي ‌ شديد يا افت ‌ قابل ‌ ملحظه ‌ در ارزش ‌ ريال ‌ به ‌ عنوان ‌ نحوه ‌ عمل ‌ اصلي‌‬
‫نيز كاربرد دارد‪ .‬ليكن ‌ در مواردي ‌ كه ‌ در قبال‌ كاهش ‌ يا افت ‌ ياد شده‌‪ ،‬حفاظي ‌ وجود ندارد و كاهش ‌ يا افت ‌ مزبور بدهيهايي ‌ را‬
‫تحت ‌ تاثير قرار دهد كه ‌ اخيراً به ‌ دليل ‌ تحصيل ‌ داراييهاي ‌ ارزي ‌ در حسابها ايجاد شده ‌ است ‌ و واحد تجاري ‌ قادر به‌تسويه ‌ آنها‬
‫نيست‌‪ ،‬علوه‌ بر نحوه‌ عمل‌ اصلي‌‪ ،‬نحوه‌ عمل‌ مجاز جايگزين‌ مندرج‌ در بند ‪ 25‬را نيز مي‌توان‌ به‌ كار گرفت‌‪.‬‬

‫‪ . 16‬تفاوتهاي ‌ ناشي‌‌ از تسويه‌‌ يا تسعير اقلم‌‌ پولي‌‌ ارزي ‌ واحد تجاري ‌ به‌‌ نرخهايي‌‌ متفاوت‌‌ با‬
‫نرخهايي‌‌ كه‌‌ در ثبت‌‌ اوليه‌‌ اين‌‌ اقلم‌‌ يا درتسعير اين‌‌ اقلم‌‌ در صورتهاي‌‌ مالي‌‌ دوره‌‌ قبل‌‌ بكار‬
‫رفته‌‌ است ‌‪ ،‬بايد به‌‌ عنوان‌‌ درآمد يا هزينه‌‌ دوره‌‌ وقوع‌‌ شناسايي‌‌ شود ‌ ‪ ‌ .‬شناخت‌‌ تفاوتهاي‌‬
‫تسعير مطرح ‌ شده ‌ در بندهاي ‌ ‪ 19‬الي ‌ ‪ ‌ 23‬و همچنين ‌ تفاوت ‌ تسعير ارزي ‌ كه ‌ طبق ‌ استاندارد‬
‫حسابداري‌‌ شماره‌‌ ‪‌ 13‬در قالب‌‌ مخارج‌‌ تأمين‌‌ مالي‌‌ قابل‌‌ احتساب‌‌ در بهاي‌‌ تمام‌شده‌‌ دارايي‌‬
‫واجد شرايط‌ مي‌باشد ‪ ،‬از اين‌ قاعده‌ مستثني‌ است‌ ‪.‬‬

‫‪ . 17‬چنانچه ‌ نرخ ‌ تسعير در فاصله ‌ تاريخ ‌ انجام ‌ معامله ‌ و تاريخ ‌ تسويه ‌ اقلم ‌ پولي ‌ مربوط ‌ به ‌ معاملت ‌ ارزي ‌ تغيير كند‪ ،‬تفاوت‌‬
‫تسعير بوجود مي‌آيد‪ .‬اگر معاملت‌ در همان‌ دوره‌ وقوع‌ تسويه‌ شود كليه‌ تفاوتهاي‌ تسعير در همان‌ دوره‌ شناسايي‌ مي‌شود‪ ،‬ليكن‌‬
‫هر گاه‌ معاملت‌ در يكي‌ از دوره‌هاي‌ مالي‌ بعد تسويه‌ شود‪ ،‬تفاوت‌ تسعير در هر يك‌ از دوره‌هاي‌ مالي‌ تا دوره‌ تسويه‌‪ ،‬با توجه‌ به‌‬
‫تغيير در نرخهاي‌ تسعير طي‌ آن‌ دوره‌ها تعيين‌ و شناسايي‌ مي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 18‬تفاوتهاي‌ تسعير معاملت ‌ انجام ‌ شده ‌ بين ‌ يك ‌ واحد تجاري ‌ اصلي‌ و واحدهاي ‌ تجاري‌ فرعي ‌ آن ‌ و نيز بين ‌ واحدهاي ‌ تجاري‌‬
‫فرعي‌ يك‌ واحد تجاري‌ اصلي‌‪ ،‬در صورتهاي‌ مالي‌ واحد تجاري‌ همانند تفاوتهاي‌ ناشي‌ از معاملت‌ انجام‌ شده‌ با ساير اشخاص‌‪ ،‬به‌‬
‫عنوان‌ بخشي‌ از سود و زيان‌ دوره‌ گزارش‌ مي‌شود‪.‬‬
‫‪ . 19‬تفاوتهاي‌‌ تسعير داراييها و بدهيهاي‌‌ ارزي‌‌ شركتهاي‌‌ دولتي‌‌ بايد در اجراي‌‌ مفاد ماده‌‌ ‪136‬‬
‫قانون ‌ محاسبات ‌ عمومي ‌ كشور مصوب ‌ شهريور ماه ‌ ‪ ، 1366‬به ‌ حساب ‌ اندوخته ‌ تسعير داراييها‬
‫و بدهيهاي‌‌ ارزي‌‌ منظور و در سرفصل‌‌ حقوق‌‌ صاحبان‌‌ سرمايه‌‌ طبقه‌بندي‌‌ شود‪ ‌ .‬چنانچه‌‌ در‬
‫پايان‌‌ دوره‌‌ مالي ‌‪ ،‬مانده‌‌ حساب‌‌ اندوخته‌‌ مزبور بدهكار باشد‪ ،‬اين‌‌ مبلغ‌‌ به‌‌ سود و زيان‌‌ همان‌‬
‫دوره‌‌ منظور‌ ‌مي‌شود‪‌ ‌.‬همچنين‌‌ خالص‌‌ تفاوتهاي‌‌ تسعيري‌‌ كه‌‌ به‌‌ ترتيب‌‌ فوق‌‌ موجب‌‌ تغيير‬
‫اندوخته‌ تسعير طي‌ دوره‌ گرديده‌ است‌‪ ،‬بايد در صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌ دوره‌ منعكس‌ شود‪.‬‬

‫‪ . 20‬ماده‌ ‪ 136‬قانون‌ محاسبات‌ عمومي‌ كشور مصوب‌ شهريور ماه‌ ‪ 1366‬مقرر مي‌دارد‪:‬‬
‫"سود و زيان ‌ حاصل ‌ از تسعير داراييها و بدهيهاي ‌ ارزي ‌ شركتهاي ‌ دولتي‌‪ ،‬درآمد يا هزينه ‌ تلقي ‌ نمي‌گردد‪ .‬مابه‌التفاوت ‌ حا صل‌‬
‫از تسعير داراييها و بدهيهاي‌ مذكور بايد در حساب‌ ذخيره‌ تسعير داراييها و بدهيهاي‌ ارزي‌ منظور شود‪ .‬در صورتي‌ كه‌ در پايان‌‬
‫سال‌ مالي‌‪ ،‬مانده‌ حساب‌ ذخيره‌ بدهكار باشد‪ ،‬اين‌ مبلغ‌ به‌ حساب‌ سود و زيان‌ همان‌ سال‌ منظور خواهد شد‪.‬‬
‫تبصره‌‌ ‪ :‬در صورتي‌‌ كه‌‌ مانده‌‌ حساب‌‌ ذخيره‌‌ تسعير داراييها و بدهيهاي‌‌ ارزي‌‌ در پايان‌‌ سال‌‌ مالي‌‌ از مبلغ‌‌ سرمايه‌‌ ثبت‌‌ شده‌‬
‫شركت‌ تجاوز نمايد‪ ،‬مبلغ‌ مازاد پس‌ از طي‌ مراحل‌ قانوني‌ قابل‌ انتقال‌ به‌ حساب‌ سرمايه‌ شركت‌ مي‌باشد‪".‬‬
‫با توجه ‌ به ‌ ضرورت ‌ رعايت ‌ مفاد ماده ‌ فوق ‌ توسط ‌ شركتهاي ‌ دولتي‌‪ ،‬به ‌ موجب ‌ اين ‌ استاندارد‪ ،‬آن ‌ قسمت ‌ از تفاوتهاي ‌ حاصل ‌ از‬
‫تسعير داراييها و بدهيهاي ‌ ارزي ‌ شركتهاي ‌ دولتي ‌ كه ‌ با استنباط ‌ از تبصره ‌ ماده ‌ فوق ‌ مستقيماً در حساب ‌ اندوخته ‌ تسعير ارز‬
‫تحت‌‌ سرفصل‌‌ حقوق‌‌ صاحبان‌‌ سرمايه‌‌ منظور مي‌گردد‪ ،‬در جهت‌‌ انطباق‌‌ با الزامات‌‌ استاندارد حسابداري‌‌ شماره‌‌ ‪‌ 6‬با عنوان‌‬
‫گزارش‌ عملكرد مالي‌ در صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌ دوره‌ منعكس‌ مي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 21‬تفاوتهاي ‌ تسعير آن ‌ گروه ‌ از اقلم ‌ پولي ‌ كه ‌ ماهيتا ً بخشي ‌ از خالص ‌ سرمايه‌گذاري ‌ در يك‌‬
‫واحد مستقل ‌ خارجي ‌ را تشكيل ‌ مي‌دهد‪ ،‬بايد تا زمان ‌ واگذاري ‌ خالص ‌ سرمايه‌گذاري ‌ به ‌ عنوان‌‬
‫حقوق‌‌ صاحبان‌‌ سرمايه‌‌ در ترازنامه‌‌ طبقه‌بندي‌‌ شود و در صورت ‌ سود و زيان‌‌ جامع‌‌ انعكاس‌‬
‫يابد‪ .‬اين‌‌ تفاوتها بايد در زمان‌‌ واگذاري‌‌ سرمايه‌گذاري‌‌ ‪ ،‬طبق‌‌ بند‌ ‪‌ 41‬به‌‌ حساب‌‌ سود و زيان‌‬
‫انباشته‌ منظور شود‪.‬‬

‫‪ . 22‬اگرچه‌ سرمايه‌گذاري‌ در ارزش‌ ويژه‌ واحد مستقل‌ خارجي‌‪ ،‬معمولً از طريق‌ خريد سهام‌ آن‌ انجام‌ مي‌شود ولي‌ ممكن‌ است‌‬
‫از طريق‌ وامهاي‌ بلند مدت‌ ومانده‌ تجاري‌ معوق‌ بين‌ شركتها نيز سرمايه‌گذاريهايي‌ صورت‌ گيرد‪ .‬چنانچه‌ تصميم‌ بر اين‌ باشد كه‌‬
‫تأمين ‌ مالي ‌ واحد مستقل ‌ خارجي ‌ به ‌ طرق ‌ فوق ‌ از نظر دائمي ‌ بودن ‌ از كليه ‌ جهات ‌ عملي ‌ مانند خريد سهام ‌ عادي ‌ باشد‪ ،‬اين‌‬
‫مانده‌ها و وامهاي ‌ بين ‌ شركتها به ‌ عنوان ‌ جزئي ‌ از خالص ‌ سرمايه‌گذاري‌ در آن ‌ واحد مستقل ‌ خارجي‌ محسوب ‌ مي‌شود‪ .‬تفاوتهاي‌‬
‫تسعير اين ‌ اقلم ‌ پولي ‌ تا زمان ‌ فروش ‌ خالص ‌ سرمايه‌گذاري ‌ به ‌ عنوان ‌ حقوق ‌ صاحبان ‌ سرمايه ‌ در ترازنامه ‌ طبقه ‌ بندي ‌ مي‌شود و‬
‫در صورت ‌ سود و زيان ‌ جامع ‌ انعكاس ‌ مي‌يابد‪ .‬اين ‌ تفاوتها در زمان ‌ واگذاري ‌ سرمايه‌گذاري ‌ طبق ‌ بند ‪ 41‬به ‌ حساب ‌ سود و زيان‌‬
‫انباشته‌ منظور مي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 23‬تفاوتهاي ‌ تسعير يك ‌ بدهي ‌ ارزي ‌ كه ‌ به ‌ عنوان ‌ حفاظ ‌ خالص ‌ سرمايه‌گذاري ‌ واحد تجاري ‌ در‬
‫يك‌‌ واحد ‌مستقل‌‌ خارجي‌‌ محسوب‌‌ مي‌شود بايد‌ تا زمان‌‌ واگذاري‌‌ خالص‌‌ سرمايه‌گذاري‌‌ به‌‬
‫عنوان‌‌ حقوق‌‌ صاحبان‌‌ سرمايه‌‌ در ترازنامه‌‌ طبقه‌‌ بندي‌‌ شود و در صورت‌‌ سود و زيان‌‌ جامع‌‬
‫انعكاس ‌ يابد‪ .‬اين ‌ تفاوتها بايد در زمان ‌ واگذاري ‌ خالص ‌ سرمايه‌گذاري ‌ طبق ‌ بند ‪ 41‬به ‌ حساب‌‬
‫سودوزيان‌ انباشته‌ منظور شود‪.‬‬

‫شناخت‌ تفاوت‌ تسعير ‪ -‬نحوه‌ عمل‌ مجاز جايگزين‌‬


‫‪ . 24‬نحوه‌ عمل‌ اصلي‌ حسابداري‌ تفاوتهاي‌ تسعير مندرج‌ در بند ‪ ،25‬در بند ‪ 16‬درج‌ شده‌ است‌‪.‬‬

‫‪ . 25‬تفاوتهاي ‌ تسعير اقلم ‌ ارزي ‌ ممكن ‌ است ‌ در نتيجه ‌ كاهش ‌ شديد يا افت ‌ قابل ‌ ملحظه ‌ در‬
‫ارزش‌ رسمي‌ ريال‌ باشد به‌ نحوي‌ كه‌ عمل ً درمقابل‌ آن‌ حفاظي‌ وجود نداشته‌ باشد و كاهش‌ يا‬
‫افت ‌ مزبور بدهيهايي ‌ را تحت ‌ تأثير قرار دهد كه‌ اخيرا ً و به ‌ طور مستقيم‌ در ارتباط‌ با تحصيل‌‬
‫داراييهاي ‌ ارزي ‌ ايجاد شده‌است ‌ و واحد تجاري ‌ قادر به ‌ تسويه ‌ آنها نيست‌‪ .‬اين ‌ تفاوتهاي ‌ تسعير‬
‫بايد به ‌ مبلغ ‌ دفتري ‌ دارايي ‌ مربوط ‌ منظور شود‪ ،‬به ‌ شرط ‌ آنكه ‌ مبلغ ‌ دفتري ‌ پس ‌ از تعديل ‌‪ ،‬از‬
‫اقل‌ بهاي‌ جايگزيني‌ و مبلغ‌ قابل‌ بازيافت‌ ناشي‌ از فروش‌ يا كاربرد آن‌ دارايي‌ تجاوز نكند‪.‬‬

‫‪ . 26‬در مواردي ‌ كه ‌ واحد تجاري ‌ قادر به ‌ تسويه ‌ بدهي ‌ ارزي ‌ ناشي ‌ از تحصيل‌ دارايي ‌ يا تأمين ‌ حفاظ‌ در مقابل ‌ آن ‌ باشد‪ ،‬تفاوت‌‬
‫تسعير در مبلغ ‌ دفتري ‌ دارايي ‌ منظور نمي‌شود‪ .‬در غير اين ‌ صورت ‌‪ ،‬زيان ‌ تسعير بخشي ‌ از مخارجي ‌ است ‌ كه ‌ به ‌ طور مستقيم‌‬
‫قابل ‌ انتساب ‌ به ‌ بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ دارايي ‌ مي‌باشد‪ .‬براي ‌ مثال ‌ در شرايط ‌ كمبود ارز يا كنترل ‌ ارز به ‌ وسيله ‌ بانك ‌ مركزي ‌ جمهوري‌‬
‫اسلمي ‌ ايران‌‪ ،‬ممكن ‌ است ‌ شركتها حتي ‌ در صورت ‌ تمايل ‌ و وجود نقدينگي ‌ كافي‌‪ ،‬نتوانند بدهيهاي ‌ ارزي ‌ خود را تسويه ‌ كنند‪.‬‬
‫در چنين ‌ حالتي ‌ براساس ‌ نحوه ‌ عمل ‌ مجاز جايگزين ‌‪ ،‬بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ دارايي ‌ مربوط ‌ كه ‌ اخيراً به ‌ صورت ‌ ارزي ‌ خريداري ‌ شده‌‪،‬‬
‫عبارت‌ از مبلغي‌ است‌ كه‌ واحد تجاري‌ نهايتاً براي‌ تسويه‌ بدهي‌ ارزي‌ مربوط‌ به‌ ريال‌ بايد پرداخت‌ كند‪.‬‬

‫صورتهاي‌ مالي‌ عمليات‌ خارجي‌‬


‫طبقه‌بندي‌ عمليات‌ خارجي‌‬
‫‪ .‌ 27‬روش‌‌ مورد استفاده‌‌ براي‌‌ تسعير صورتهاي‌‌ مالي‌‌ عمليات‌‌ خارجي ‌‪ ،‬به‌‌ رابطه‌‌ عملياتي‌‌ و تأمين‌‌ مالي‌‌ بين‌‌ واحد تجاري‌‬
‫گزارشگر و عمليات ‌ خارجي ‌ بستگي ‌ دارد‪ .‬به ‌ همين ‌ منظور‪ ،‬عمليات ‌ خارجي ‌ به ‌ دو بخش‌‌ "عمليات ‌ خارجي ‌ لينفك ‌ از عمليات‌‬
‫واحد تجاري‌ گزارشگر" و "واحد مستقل‌ خارجي‌" تفكيك‌ مي‌شود‪.‬‬

‫‪ .‌ 28‬آن‌‌ دسته‌‌ از عمليات‌‌ خارجي‌‌ كه‌‌ بخش‌‌ لينفك‌‌ عمليات‌‌ واحد تجاري‌‌ گزارشگر است‌‌ همانند شاخه‌اي‌‌ از عمليات‌‌ واحد‬
‫تجاري ‌ گزارشگر‪ ،‬فعاليتهاي ‌ تجاري ‌ خود را انجام ‌ مي‌دهد‪ .‬براي ‌ مثال ‌ ممكن ‌ است ‌ اين ‌ عمليات ‌ خارجي ‌ تنها كالهاي ‌ دريافتي ‌ از‬
‫واحد تجاري ‌ گزارشگر را به ‌ فروش ‌ رساند و عوايد آن ‌ را به ‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر ارسال ‌ دارد‪ .‬در اين ‌ موارد‪ ،‬تغيير نرخ ‌ تسعير‬
‫بين ‌ ريال ‌ و واحد پول ‌ كشور محل ‌ انجام ‌ عمليات ‌ خارجي ‌ بر جريانهاي ‌ نقدي ‌ ناشي ‌ از عمليات ‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر تقريباً اثر‬
‫آني ‌ دارد‪ .‬بنابراين‌‪ ،‬تغيير در نرخ ‌ تسعير به‌جاي ‌ تأثير بر خالص ‌ سرمايه‌گذاري ‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر درآن ‌ عمليات ‌ خارجي‌‪ ،‬بر‬
‫هريك‌ از اقلم‌ پولي‌ نگهداري‌ شده‌ توسط‌ عمليات‌ خارجي‌ تأثير مي‌گذارد‪.‬‬

‫‪ . 29‬برعكس‌‪ ،‬يك ‌ واحد مستقل ‌ خارجي ‌ كلً بر حسب ‌ واحد پول ‌ محل ‌ فعاليت ‌ خود وجوه ‌ نقد و ساير اقلم ‌ پولي ‌ را جمع‌آوري‌‬
‫مي‌كند‪ ،‬متحمل ‌ مخارجي ‌ مي‌شود‪ ،‬درآمد كسب ‌ مي‌كند و ممكن ‌ است ‌ قرارداد وام ‌ منعقد كند‪ .‬همچنين ‌ ممكن ‌ است ‌ معاملتي‌‬
‫بر حسب‌ واحدهاي‌ پولي‌ به‌ غير از واحد پول‌ محل‌ فعاليت‌ خود‪ ،‬ازجمله‌ به‌ ريال‌‪ ،‬انجام‌ دهد‪ .‬در اين‌ حالت‌‪ ،‬تغيير در نرخ‌ تسعير‬
‫ريال ‌ به ‌ واحد پول ‌ محل ‌ فعاليت ‌ واحد مستقل ‌ خارجي‌‪ ،‬اثر مستقيمي ‌ بر جريانهاي ‌ نقدي ‌ فعلي ‌ يا آتي ‌ واحد مستقل ‌ خارجي ‌ يا‬
‫واحد تجاري ‌ گزارشگر ندارد و يا اينكه ‌ اثر آن ‌ بسيار ناچيز است‌‪ .‬تغيير در نرخ ‌ تسعير ياد شده‌‪ ،‬به ‌ جاي ‌ تأثير بر هر يك ‌ از اقلم‌‬
‫پولي ‌ و غيرپولي ‌ واحد مستقل ‌ خارجي‌‪ ،‬خالص ‌ سرمايه‌گذاري ‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر در واحد مستقل ‌ خارجي ‌ را تحت‌ تأثير قرار‬
‫مي‌دهد‪.‬‬

‫‪ . 30‬نشانه‌هاي‌ تشخيص‌ يك‌ عمليات‌ خارجي‌ به‌ عنوان‌ "واحد مستقل‌ خارجي‌" از جمله‌ شامل‌ موارد زير است‌‪:‬‬
‫الف ‌‪ .‬فعاليتهاي ‌ واحد مورد نظر به ‌ نحوي ‌ انجام ‌ مي‌شود كه ‌ تا حد قابل ‌ ملحظه‌اي ‌ از عمليات ‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر مستقل‌‬
‫است‌‪ ،‬اگرچه‌ ممكن‌ است‌ واحد تجاري‌ گزارشگر‪ ،‬عمليات‌ آن‌ واحد را كنترل‌ كند‪،‬‬
‫ب‌ ‪ .‬معاملت‌ با واحد تجاري‌ گزارشگر‪ ،‬بخش‌ كوچكي‌ از فعاليتهاي‌ واحد مورد نظر را تشكيل‌ دهد‪،‬‬
‫ج‌ ‪ .‬فعاليتهاي‌ واحد خارجي‌ عمدتاً از طريق‌ عمليات‌ آن‌ واحد يا از طريق‌ استقراض‌ محلي‌ و نه‌ از طريق‌ واحد تجاري‌ گزارشگر‪،‬‬
‫تأمين‌ مالي‌ شود‪،‬‬
‫د ‪ .‬مخارج‌ دستمزد‪ ،‬مواد و ساير اجزاي‌ تشكيل‌ دهنده‌ محصولت‌ و خدمات‌ واحد خارجي‌ عمدتاً با استفاده‌ از واحد پول‌ محلي‌‬
‫و نه‌ ريال‌‪ ،‬پرداخت‌ يا تسويه‌ شود‪،‬‬
‫ه ‪ .‬فروش‌ توسط‌ واحد خارجي‌ اساساً بر حسب‌ واحد پولي‌ بجز ريال‌ انجام‌ شود‪ ،‬و‬
‫‌و ‌ ‪ .‬جريانهاي‌‌ نقدي‌‌ واحد تجاري‌‌ گزارشگر از فعاليتهاي‌‌ روزمره‌‌ واحد خارجي‌‌ مجزا باشد و به‌‌ طور مستقيم‌‌ تحت‌‌ تأثير‬
‫فعاليتهاي‌ واحد خارجي‌ قرار نگيرد‪.‬‬
‫اصولً طبقه‌بندي ‌ مناسب ‌ هر يك ‌ از عمليات ‌ را مي‌توان ‌ با توجه ‌ به ‌ واقعيات ‌ مرتبط ‌ با نشانه‌هاي ‌ بال تعيين ‌ كرد‪ .‬در برخي ‌ موارد‪،‬‬
‫تشخيص‌‌ "واحد مستقل‌‌ خارجي ‌" از "عمليات‌‌ خارجي‌‌ لينفك‌‌ از عمليات‌‌ واحد تجاري‌‌ گزارشگر" به‌‌ وضوح‌‌ ميسر نيست‌‌ و‬
‫طبقه‌بندي‌ مناسب‌ عمليات‌ خارجي‌ مستلزم‌ اعمال‌ قضاوت‌ است‌‪.‬‬

‫عمليات‌ خارجي‌ لينفك‌ از عمليات‌ واحد تجاري‌ گزارشگر‬


‫‪ . 31‬صورتهاي‌ مالي‌ آن‌ دسته‌ از عمليات‌ خارجي‌ كه‌ جزء لينفك‌ عمليات‌ واحد تجاري‌ گزارشگر‬
‫است‌‌ بايد با اعمال‌‌ الزامات‌‌ مندرج‌‌ در بندهاي‌‌ ‪‌ 8‬تا‌ ‪‌ 26‬اين‌‌ استاندارد به‌‌ ريال‌‌ تسعير شود‪.‬‬
‫عمليات‌‌ تسعير مبتني‌‌ براين‌‌ فرض‌‌ است‌‌ كه‌‌ معاملت‌‌ انجام‌‌ شده‌‌ عمل ً‌ توسط‌‌ واحد تجاري‌‬
‫گزارشگر صورت‌ گرفته‌ است‌ ‪.‬‬

‫‪ .‌ 32‬هر يك‌‌ از اقلم‌‌ صورتهاي‌‌ مالي‌‌ عمليات ‌ خارجي ‌‪ ،‬همانند معاملتي ‌ كه ‌ توسط‌‌ خود واحد تجاري ‌ گزارشگر صورت ‌ گرفته‌‬
‫است‌‪ ،‬تسعير مي‌شود‪ .‬بهاي‌ تمام‌ شده‌ داراييهاي‌ ثابت‌ مشهود با نرخ‌ تسعير در تاريخ ‌ خريد‪ ،‬ثبت‌ و مستهلك ‌ مي‌شود يا چنانچه‌‬
‫آن‌‌ داراييها‌ ‌به‌‌ ارزش‌‌ منصفانه‌‌ نگهداري‌‌ شود‌ ‌با‌ ‌استفاده‌‌ از‌ ‌نرخ‌‌ تسعير‌ ‌در‌ ‌تاريخ‌‌ تجديد‌ ‌ارزيابي‌‌ تسعير‌ ‌مي‌شود‪‌ ‌.‬بهاي‌‬
‫تمام‌ شده‌ موجوديهاي‌ مواد وكال به‌ نرخ‌ تسعير در تاريخ‌ تحمل‌ مخارج‌ مربوط‌ تسعير مي‌گردد‪ .‬مبلغ ‌ بازيافتني‌ يا خالص‌ ارزش‌‬
‫فروش ‌ يك‌ قلم‌ دارايي‌ با استفاده‌ از نرخ‌ تسعير در تاريخ‌ تعيين ‌ مبلغ ‌ بازيافتني‌ يا خالص‌ ارزش‌ فروش ‌ آن‌ دارايي‌ تسعير مي‌شود‪.‬‬
‫در اين‌ قبيل ‌ موارد‪ ،‬نرخ‌ تسعير مورد استفاده ‌ همان ‌ نرخ‌ تسعير در تاريخ ‌ ترازنامه‌ است‌‪ .‬ممكن ‌ است‌ لزم‌ باشد به‌ منظور كاهش‌‬
‫مبلغ ‌ دفتري ‌ يك ‌ دارايي ‌ مربوط ‌ به ‌ عمليات ‌ خارجي ‌ به ‌ خالص ‌ مبلغ ‌ بازيافتني ‌ يا خالص ‌ ارزش ‌ فروش ‌ آن ‌ (حتي ‌ در مواردي ‌ كه‌‬
‫انجام ‌ چنين ‌ تعديلتي ‌ در صورتهاي ‌ مالي ‌ خود عمليات‌‌ خارجي ‌ مورد نداشته ‌ باشد) در صورتهاي ‌ مالي ‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر‬
‫تعديلتي‌ صورت‌ گيرد‪ .‬بر عكس‌ نيز ممكن‌ است‌ تعديل‌ انجام‌ شده‌ در صورتهاي‌ مالي‌ عمليات ‌ خارجي‌‪ ،‬در صورتهاي‌ مالي‌ واحد‬
‫تجاري‌ گزارشگر برگشت‌ شود‪.‬‬

‫‪ . 33‬درمورد معاملت ‌ انجام ‌ شده ‌ طي ‌ دوره ‌‪ ،‬در عمل ‌ غالباً از نرخي ‌ استفاده ‌ مي‌شود كه ‌ تقريبي ‌ از نرخ ‌ واقعي ‌ رايج ‌ در تاريخ‌‬
‫انجام ‌ معامله ‌ است ‌‪ .‬به ‌ عنوان ‌ مثال ‌ ممكن ‌ است ‌ براي ‌ معاملت ‌ انجام ‌ گرفته ‌ طي ‌ يك ‌ هفته ‌ يا يك ‌ ماه ‌ مشخص ‌‪ ،‬از نرخ ‌ ميانگين‌‬
‫هفتگي ‌ يا ماهانه ‌ استفاده ‌ شود‪ .‬به ‌ هرحال‌‪ ،‬چنانچه ‌ نوسانات ‌ نرخ ‌ تسعير طي ‌ دوره ‌ عمده ‌ باشد‪ ،‬استفاده ‌ از نرخ ‌ ميانگين ‌ قابل ‌ اتكا‬
‫نخواهد بود‪.‬‬

‫واحدهاي‌ مستقل‌ خارجي‌‬


‫‪ . 34‬واحد تجاري‌‌ گزارشگر‪ ،‬براي‌‌ تسعير صورتهاي‌‌ مالي‌‌ يك‌‌ واحد مستقل‌‌ خارجي‌‌ به‌‌ منظور‬
‫انعكاس‌ آن‌ در صورتهاي‌ مالي‌ خود بايد روشهاي‌ زير را بكار گيرد ‪:‬‬
‫الف ‌‪ .‬داراييها و بدهيهاي ‌ واحد مستقل ‌ خارجي ‌ ‪ ،‬اعم ‌ از پولي ‌ و غير پولي‌‪ ،‬بايد با نرخ ‌ تسعير‬
‫درتاريخ‌ ترازنامه‌ تسعير شود ‪،‬‬
‫ب‌‌ ‪ .‬اقلم‌‌ درآمد ‌و هزينه‌‌ واحد مستقل‌‌ خارجي‌‌ بايد بانرخ‌‌ تسعير در تاريخ‌‌ انجام‌‌ معاملت‬
‫تسعيرشود‪ ،‬به‌استثناي‌ مواردي‌ كه‌ صورتهاي‌ مالي‌ واحد مستقل‌ خارجي‌ برحسب‌ واحد پول‌ يك‌‬
‫اقتصاد با تورم ‌ حاد ارائه ‌ شده‌است ‌ كه ‌ در اين ‌ صورت ‌ اقلم ‌ درآمد و هزينه ‌ بايد با نرخ ‌ تسعير‬
‫در تاريخ‌ ترازنامه‌ تسعير شود ‪ ،‬و‬
‫‌ج‌‌ ‪‌ ‌.‬تمامي‌‌ تفاوتهاي‌‌ تسعير‌ ‌حاصل‌‌ شده‌‌ بايد‌ ‌تا‌ ‌زمان‌‌ فروش‌‌ خالص‌‌ سرمايه‌گذاري‌‌ تحت‌‬
‫سرفصل‌ حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌ طبقه‌بندي‌ شود و در صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌ انعكاس‌ يابد‪.‬‬
‫‪ .‌ 35‬براي‌‌ تسعير اقلم‌‌ درآمد و هزينه‌‌ يك‌‌ واحد مستقل‌‌ خارجي ‌‪ ،‬در عمل‌‌ به‌‌ جاي‌‌ استفاده‌‌ از نرخ‌‌ تسعير در تاريخ‌‌ انجام‌‬
‫معاملت‌‪ ،‬اغلب ‌ از نرخي ‌ كه ‌ تقريبي ‌ از نرخهاي ‌ واقعي ‌ تسعير طي ‌ دوره ‌ را بدست ‌ دهد‪ ،‬از قبيل ‌ ميانگين ‌ نرخهاي ‌ تسعير طي‌‬
‫دوره‌‪،‬استفاده‌ مي‌شود‪ .‬براي‌ محاسبه‌ نرخ‌ ميانگين‌ تسعير‪ ،‬روشي‌ قطعي‌ توصيه‌ نمي‌شود چرا كه‌ بنابر دليل‌ موجه‌‪ ،‬روش‌ مناسب‌‬
‫براي ‌ واحدهاي ‌ تجاري ‌ مختلف ‌ مي‌تواند متفاوت ‌ باشد‪ .‬در اين‌ ارتباط ‌ روشهاي ‌ داخلي ‌ حسابداري ‌ و دامنه ‌ تغييرات ‌ فصلي‌ تجاري‌‬
‫از جمله ‌ عواملي ‌ است ‌ كه ‌ بايد در نظر گرفته ‌ شود‪ .‬در اغلب ‌ موارد‪ ،‬محاسبه ‌ ميانگين ‌ موزون ‌ مطلوب ‌ خواهد بود‪ .‬چنانچه ‌ نرخ‌‬
‫ميانگين ‌ مورد استفاده ‌ با نرخ ‌ تسعير در تاريخ ‌ ترازنامه ‌ متفاوت ‌ باشد‪ ،‬تفاوتي ‌ ايجاد مي‌شود كه ‌ بايد به ‌ شرح ‌ بند ‪ 36‬به ‌ حساب‌‬
‫گرفته‌ شود‪.‬‬

‫‪ . 36‬تسعير صورتهاي‌ مالي‌ يك‌ واحد مستقل‌ خارجي‌ منجر به‌ شناخت‌ تفاوتهايي‌ ناشي‌ از موارد زير مي‌شود‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬تسعير اقلم‌ درآمد و هزينه‌ به‌ نرخهاي‌ تسعير در تاريخ‌ انجام‌ معاملت‌ و تسعير اقلم‌ ‌دارايي‌‌ و بدهي‌‌ به‌‌ نرخ‌‌ تسعير در‬
‫تاريخ‌ ترازنامه‌‪،‬‬
‫ب‌ ‪ .‬تسعير مانده‌ اول‌ دوره‌ خالص‌ سرمايه‌گذاري‌ در واحد مستقل‌ خارجي‌ به‌نرخي‌ متفاوت‌ با نرخي ‌ كه ‌ مانده ‌ مزبور قبلً به ‌ آن‌‬
‫نرخ‌ تسعير شده‌است‌‪ ،‬و‬
‫ج‌ ‪ .‬ساير تغييرات‌ در حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌ واحد مستقل‌ خارجي‌‪.‬‬
‫از آنجا كه‌ تغييرات‌ در نرخهاي‌ تسعير تاثير مستقيمي‌ بر جريانهاي‌ نقدي‌ فعلي‌ و آتي‌ ناشي‌ از عمليات ‌ واحد مستقل‌ خارجي‌ يا‬
‫واحد تجاري‌ گزارشگر ندارد يا اينكه‌ تاثير آن‌ بسيار ناچيز است‌‪ ،‬تفاوتهاي‌ تسعير مزبور به‌ عنوان‌ درآمد يا هزينه‌ دوره‌ شناسايي‌‬
‫نمي‌شود‪ .‬در مواردي ‌ كه ‌ واحد مستقل ‌ خارجي ‌ تحت ‌ تملك ‌ صد در صد واحد تجاري ‌ گزارشگر قرار ندارد ليكن ‌ صورتهاي ‌ مالي‌‬
‫آن ‌ با صورتهاي ‌ مالي ‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر تلفيق ‌ مي‌شود‪ ،‬مبلغ ‌ انباشته ‌ تفاوتهاي ‌ تسعير اقلم ‌ ارزي ‌ كه ‌ قابل ‌ انتساب ‌ به ‌ اقليت‌‬
‫است‌‪ ،‬به‌ سهم‌ اقليت‌ تخصيص‌ مي‌يابد و در ترازنامه‌ تلفيقي‌ به‌ عنوان‌ بخشي‌ از سهم‌ اقليت‌ گزارش‌ مي‌شود‪.‬‬

‫‪ .37‬با سرقفلي ‌ ناشي ‌ از تحصيل ‌ يك ‌ واحد مستقل ‌ خارجي ‌ و با تعديلت ‌ ناشي ‌ از كاربرد ارزش ‌ منصفانه ‌ به ‌ جاي ‌ مبالغ ‌ دفتري‌‬
‫داراييها و بدهيها كه‌ در نتيجه‌ تحصيل‌ آن‌ واحد مستقل‌ خارجي‌ صورت‌ مي‌گيرد‪ ،‬به‌ يكي‌ از دو روش‌ زير برخورد مي‌شود‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬به‌ عنوان‌ داراييها و بدهيهاي‌ واحد مستقل‌ خارجي‌ تلقي‌ و طبق‌ بند ‪ 34‬به‌ نرخ‌ تسعير در تاريخ‌ ترازنامه‌ تسعير مي‌شود‪ ،‬يا‬
‫ب‌ ‪ .‬به‌ عنوان‌ داراييها و بدهيهاي‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر تلقي‌ مي‌گردد كه‌ يا قبلً به‌ ريال‌تسعيرشده‌ است‌ يا به‌ عنوان‌ اقلم‌ غير‬
‫پولي‌ ارزي‌ بر طبق‌ بند ‪.11‬ب‌‪ ،‬با استفاده‌ از نرخ‌ تسعير در تاريخ‌ معامله‌ تسعير مي‌شود‪.‬‬

‫‪ .38‬در تلفيق ‌ صورتهاي ‌ مالي ‌ واحد مستقل ‌ خارجي ‌ با صورتهاي ‌ مالي ‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر از روشهاي ‌ معمول ‌ تلفيق ‌ همچون‌‬
‫حذف‌ مانده‌ها و معاملت‌ درون‌ گروهي‌ استفاده‌ مي‌شود‪ .‬با اين‌ حال‌ تفاوتهاي‌ تسعير اقلم‌ پولي‌ درون‌ گروهي‌ اعم‌ از كوتاه‌ مدت‌‬
‫يا بلند مدت ‌ قابل ‌ تهاتر با تفاوتهاي‌ تسعير ديگر مانده‌هاي ‌ درون ‌ گروهي ‌ مرتبط ‌ نيست ‌ چرا كه ‌ اقلم ‌ پولي ‌ معرف ‌ الزام ‌ به‌ تبديل‌‬
‫يك‌ واحد پول‌ به‌ واحد پول‌ ديگر است‌ و واحد تجاري‌ گزارشگر را از طريق‌ نوسانات‌ نرخ‌ ارز در معرض‌ كسب‌ سود يا تحمل‌ زيان‌‬
‫قرار مي‌دهد‪ .‬در نتيجه ‌‪ ،‬در صورتهاي‌‌ مالي‌‌ تلفيقي‌‌ واحد تجاري‌‌ گزارشگر‪ ،‬اين‌‌ تفاوتهاي‌‌ تسعير به‌‌ عنوان‌‌ درآمد يا هزينه‌‬
‫شناسايي‌‌ مي‌شود‪ ،‬مگراينكه‌‌ شرايط‌‌ بند‌ ‪‌ 21‬صدق‌‌ كند كه‌‌ در اين‌‌ صورت‌‌ تفاوتهاي‌‌ تسعير يادشده‌‌ تا زمان‌‌ واگذاري‌‌ خالص‌‬
‫سرمايه‌گذاري‌ به‌ عنوان‌ بخشي‌ از حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌ طبقه‌بندي‌ مي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 39‬در صورت‌ عدم‌ تطبيق‌ دوره‌ مالي‌ واحد مستقل‌ خارجي‌ با دوره‌ مالي‌ واحد تجاري‌ گزارشگر‪ ،‬در بيشتر موارد‪ ،‬واحد مستقل‌‬
‫خارجي ‌ به ‌ منظور تسهيل‌ در تهيه ‌ صورتهاي ‌ مالي ‌ تلفيقي ‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر‪ ،‬يك‌ مجموعه ‌ صورتهاي ‌ مالي ‌ به‌تاريخ ‌ صورتهاي‌‬
‫مالي‌ واحد تجاري‌ گزارشگر نيز تهيه‌ و ارائه‌ مي‌كند‪ .‬در صورتي‌ كه‌ تهيه‌ اين‌ مجموعه‌ عملي‌ نباشد و تفاوت‌ بين‌ تاريخ‌ صورتهاي‌‬
‫مالي‌ واحد مستقل ‌ خارجي‌ و تاريخ‌ صورتهاي‌ مالي‌ واحد تجاري‌ گزارشگر از سه‌ ماه‌ فراتر نرود‪ ،‬مي‌توان‌ از همان‌ صورتهاي‌ مالي‌‬
‫جهت‌‌ تهيه‌‌ صورتهاي‌‌ مالي‌‌ تلفيقي‌‌ استفاده‌‌ كرد‪ ‌ .‬در اين‌‌ موارد‪ ،‬داراييها و بدهيهاي‌‌ واحد مستقل‌‌ خارجي ‌‪ ،‬بااستفاده‌‌ از نرخ‌‬
‫تسعير در تاريخ ‌ ترازنامه‌ واحد مستقل‌ خارجي‌‪ ،‬به‌ ريال‌ تسعير مي‌شود‪ .‬چنانچه‌ در فاصله‌ تاريخ ‌ ترازنامه‌ واحد مستقل‌ خارجي‌ و‬
‫تاريخ ‌ ترازنامه ‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر نرخ ‌ تسعير دچار تغييرات ‌ عمده ‌ و قابل ‌ توجهي ‌ شده ‌ باشد‪ ،‬تعديلت ‌ لزم ‌ از اين ‌ بابت ‌ به‌‬
‫عمل‌ مي‌آيد‪.‬‬

‫‪ . 40‬صورتهاي‌‌ مالي‌‌ يك‌‌ واحد مستقل ‌ خارجي‌‌ كه‌‌ به‌‌ واحد پول‌‌ اقتصادي‌‌ با تورم‌‌ حاد گزار ‌‬
‫ش‬
‫مي‌شود بايد قبل ‌ از اينكه ‌ به ‌ ريال ‌ تسعير شود با توجه ‌ به ‌ اصول ‌ حاكم ‌ بر " گزارشگري ‌ مالي‌‬
‫در اقتصادهاي ‌ با تورم ‌ حاد" ارائه ‌ مجدد شود‪ .‬زماني ‌ كه ‌ اوضاع ‌ اقتصادي ‌ از حالت ‌ تورم ‌ حاد‬
‫خارج‌ مي‌شود و واحد مستقل‌ خارجي‌ تهيه‌ و ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌ مبتني‌ بر اقتصاد با تورم‌ حاد‬
‫را متوقف ‌ مي‌كند‪ ،‬بايد از مبالغ ‌ اظهارشده ‌ در تاريخ ‌ خروج ‌ از دوران ‌ تورم ‌ حاد‪ ،‬به ‌ عنوان ‌ بهاي‌‬
‫تمام‌ شده‌ تاريخي‌ جهت‌ تسعير به‌ ريال‌ استفاده‌ شود‪.‬‬

‫واگذاري‌ واحد مستقل‌ خارجي‌‬


‫‪ . 41‬در زمان‌‌ واگذاري‌‌ يك‌‌ واحد مستقل‌‌ خارجي ‌‪ ،‬مبلغ‌‌ انباشته‌‌ تفاوتهاي‌‌ تسعير اقلم‌‌ ارز ‌‬
‫ي‬
‫مربوط‌‌ به‌‌ آن‌‌ واحد مستقل‌‌ خارجي‌‌ كه‌‌ تا پايان‌‌ دوره‌‌ مالي‌‌ قبل‌‌ در سرفصل‌‌ حقوق‌‌ صاحبان‌‬
‫سرمايه‌ منعكس‌ شده‌ است‌ بايد در دوره‌ واگذاري‌ به‌ حساب‌ سود و زيان‌ انباشته‌ منظور شود‪.‬‬

‫‪ . 42‬واحد تجاري ‌ ممكن ‌ است ‌ حقوق ‌ مالي ‌ خود در يك ‌ واحد مستقل ‌ خارجي ‌ را از طريق ‌ فروش‌‪ ،‬انحلل‌‪،‬استرداد سهم ‌ خود از‬
‫سرمايه ‌ يا انصراف ‌ از حق ‌ خود در تمام ‌ يا بخشي ‌ از آن ‌ واحد‪ ،‬واگذار كند‪ .‬دريافت ‌ سود سهام ‌ فقط ‌ زماني ‌ كه ‌ حاكي ‌ از بازيافت‌‬
‫بخشي‌ از سرمايه‌گذاري‌ باشد به‌ عنوان‌ بخشي‌ از فرايند واگذاري‌ واحد مستقل‌ خارجي‌ تلقي‌ مي‌شود‪ .‬در صورت‌ واگذاري‌ بخشي‌‬
‫از حقوق ‌ مالي ‌ در واحد مستقل ‌ خارجي‌‪ ،‬تنها بخشي ‌ از مبلغ ‌ انباشته ‌ تفاوتهاي ‌ تسعير مربوط ‌ كه ‌ متناسب ‌ با بخش ‌ واگذار شده‌‬
‫است‌‌ به‌‌ حساب‌‌ سود و زيان‌‌ انباشته‌‌ منظور مي‌شود‪ .‬كاهش‌‌ مبلغ‌‌ دفتري‌‌ سرمايه‌گذاري‌‌ در واحد مستقل‌‌ خارجي‌‌ در نتيجه‌‬
‫كاهش‌‌ ارزش‌‌ آن ‌‪ ،‬به‌عنوان‌‌ واگذاري‌‌ بخشي‌‌ از سرمايه‌گذاري‌‌ تلقي‌‌ نمي‌شود و لذا در زمان‌‌ كاهش‌‌ ارزش‌‌ سرمايه‌گذاري‌‌ هيچ‌‬
‫بخشي‌ از تفاوتهاي‌ تسعير معوق‌ به‌ حساب‌ سود و زيان‌ انباشته‌ منظور نمي‌شود‪.‬‬

‫تغيير طبقه‌بندي‌ عمليات‌ خارجي‌‬


‫‪ . 43‬زماني‌‌ كه‌‌ طبقه‌بندي‌‌ يك‌‌ عمليات‌‌ خارجي‌‌ تغيير مي‌يابد‪ ،‬روشهاي‌‌ تسعير قابل‌‌ اعمال‌‌ به‌‬
‫طبقه‌بندي‌ جديد بايد از تاريخ‌ تغيير طبقه‌ بندي‌ بكار گرفته‌ شود‪.‬‬

‫‪ . 44‬تغيير در نحوه ‌ ارتباط ‌ عمليات ‌ خارجي ‌ با واحد تجاري ‌ گزارشگر از نظر تأمين ‌ مالي ‌ و عملياتي ‌ ممكن ‌ است ‌ منجر به‌ تغيير‬
‫طبقه‌بندي ‌ آن ‌ عمليات ‌ خارجي ‌ شود‪ .‬در مواردي ‌ كه ‌ عمليات ‌ خارجي ‌ لينفك ‌ از عمليات ‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر‪ ،‬به ‌ عنوان ‌ يك‌‬
‫واحد مستقل‌ خارجي‌ تجديد طبقه‌بندي‌ مي‌شود‪ ،‬تفاوتهاي‌ تسعير مربوط‌ به‌ داراييهاي‌ غير پولي‌ آن‌ در تاريخ‌ تجديد طبقه‌بندي‌‬
‫به‌ عنوان‌ بخشي‌ از حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌ طبقه‌بندي‌ مي‌شود و در صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌ انعكاس‌ مي‌يابد‪ .‬زماني‌كه‌ يك‌ واحد‬
‫مستقل ‌ خارجي‌‌ به‌‌ عنوان‌‌ عمليات‌‌ خارجي‌‌ لينفك‌‌ از عمليات‌‌ واحد تجاري ‌ گزارشگر‪ ،‬تجديد طبقه‌بندي‌‌ مي‌شود‪،‬مبالغ‌‌ تسعير‬
‫شده ‌ مربوط ‌ به ‌ اقلم ‌ غيرپولي ‌ در تاريخ ‌ تغيير طبقه‌بندي ‌ به ‌ عنوان ‌ بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ تاريخي ‌ آن ‌ اقلم ‌ در دوره ‌ تغيير و دوره‌هاي‌‬
‫بعد از آن‌‌ در نظر گرفته‌‌ مي‌شود‪ .‬تفاوتهاي‌‌ تسعيري‌‌ كه‌‌ قبلً در سرفصل‌‌ حقوق‌‌ صاحبان‌‌ سرمايه‌‌ منظور شده‌‌ است‌‌ تا زمان‌‬
‫واگذاري‌ آن‌ عمليات‌ خارجي‌ به‌ حساب‌ سود و زيان‌ انباشته‌ منظور نمي‌شود‪.‬‬

‫افشا‬
‫‪ . 45‬واحد تجاري‌ بايد موارد زير را افشا كند‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬مبلغ‌ تفاوتهاي‌ تسعير شناسايي‌شده‌ در سود و زيان‌ دوره‌‪،‬‬
‫ب‌ ‪ .‬خالص‌ تفاوتهاي‌ تسعير طبقه‌ بندي‌ شده‌ به‌ عنوان‌ يك‌ قلم‌ جداگانه‌ در سرفصل‌ حقوق‌‬
‫صاحبان‌ سرمايه‌ و صورت‌ تطبيق‌ مانده‌ آن‌ در آغاز و پايان‌ دوره‌‪ ،‬و‬
‫ج ‌ ‪ .‬مبلغ ‌ تفاوتهاي ‌ تسعيري ‌ كه ‌ طي ‌ دوره ‌ به ‌ موجب ‌ نحوه ‌ عمل ‌ مجاز جايگزين ‌ مندرج ‌ در بند‬
‫‪ 25‬به‌ عنوان‌ بخشي‌ از مبلغ‌ دفتري‌ يك‌ دارايي‌ منظور شده‌ است‌ ‪.‬‬

‫‪ . 46‬در مواقعي ‌ كه ‌ طبقه ‌ بندي ‌ يك ‌ عمليات ‌ خارجي ‌ با اهميت ‌ تغيير داده ‌ مي‌شود‪ ،‬واحد تجاري‌‬
‫بايد موارد زير را افشا كند‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬ماهيت‌ ودليل‌ تغيير طبقه‌ بندي‌‪،‬‬
‫ب‌ ‪ .‬آثار تغيير طبقه‌ بندي‌ برحقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌‪ ،‬و‬
‫‌ج‌‌ ‪ .‬آثار تغيير طبقه‌‌ بندي‌‌ بر خالص‌‌ سود يا زيان‌‌ دوره‌‌ مالي‌‌ قبل‌‌ با اين‌‌ فرض‌‌ كه‌‌ تغيير‬
‫طبقه‌بندي‌ در ابتداي‌ آن‌ دوره‌ رخ‌ داده‌ است‌‪.‬‬

‫‪ . 47‬واحد تجاري‌‌ بايد رويه‌‌ انتخاب‌‌ شده‌‌ طبق‌‌ بند‌ ‪‌ 37‬در خصوص‌‌ نحوه‌‌ تسعير سرقفلي‌‌ و‬
‫تعديلت‌ ارزش‌ منصفانه‌ ناشي‌ از تحصيل‌ يك‌ واحد مستقل‌ خارجي‌ را افشا كند‪.‬‬

‫‪ . 48‬چنانچه ‌ آثار ناشي ‌ از تغيير در نرخهاي‌ تسعير بعد از تاريخ ‌ ترازنامه ‌ بر اقلم ‌ پولي ‌ ارزي ‌ يا صورتهاي ‌ مالي ‌ عمليات ‌ خارجي‌‬
‫چنان ‌ با اهميت ‌ باشد كه ‌ عدم ‌ افشاي ‌ آن ‌ توان ‌ استفاده‌كنندگان ‌ صورتهاي ‌ مالي ‌ را در ارزيابي ‌ و تصميم‌گيري ‌ تحت ‌ تأثير قرار‬
‫دهد‪ ،‬اين ‌ آثار به ‌ نحو مناسبي ‌ افشا مي‌شود (به ‌ استاندارد حسابداري ‌ شماره ‌ ‪ 5‬با عنوان‌‌ حسابداري ‌ رويدادهاي ‌ بعد از تاريخ‌‬
‫ترازنامه‌ مراجعه‌ شود)‪.‬‬

‫تاريخ‌ اجرا‬
‫‪ . 49‬الزامات ‌ اين ‌ استاندارد در مورد كليه ‌ صورتهاي ‌ مالي ‌ كه ‌ دوره ‌ مالي ‌ آنها از تاريخ ‌ ‪1/1/1380‬‬
‫و بعد از آن‌ شروع‌ مي‌شود‪ ،‬لزم‌الجراست‌‪.‬‬

‫مطابقت‌ با استانداردهاي‌ بين‌ المللي‌ حسابداري‌‬


‫‪ .‌ 50‬به‌‌ استثناي‌‌ موارد مندرج‌‌ در بندهاي‌‌ ‪‌ 23 ‌،21 ‌،19‬و‌ ‪ ، 41‬با اجراي‌‌ الزامات‌‌ اين‌‌ استاندارد‪ ،‬مفاد استاندارد بين‌المللي‌‬
‫حسابداري‌ شماره‌ ‪ 21‬با عنوان‌ آثار تغييرات‌ در نرخ‌ ارز نيز رعايت‌ مي‌شود‪.‬‬