You are on page 1of 16

‫استاندارد حسابداري‌ شماره‌ ‪17‬‬

‫حسابداري‌ داراييهاي‌ نامشهود‬

‫فهرست‌ مندرجات‌‬
‫شماره‌ بند‬
‫‪1‬‬ ‫مقدمه‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪ 3‬ـ ‪2‬‬ ‫دامنه‌ كاربرد‬ ‫‪.‬‬
‫‪4‬‬ ‫تعاريف‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪ 9‬ـ ‪5‬‬ ‫ويژگيهاي‌ دارايي‌ نامشهود‬ ‫‪.‬‬
‫‪ 7‬ـ ‪6‬‬ ‫ـ ماهيت‌ غيرعيني‌‬
‫‪ 9‬ـ ‪8‬‬ ‫ـ قابليت‌ تشخيص‌‬

‫‪ 29‬ـ ‪10‬‬ ‫شناخت‌ و اندازه‌گيري‌ اوليه‌ دارايي‌ نامشهود‬ ‫‪.‬‬


‫‪ 19‬ـ ‪13‬‬ ‫ـ جريان‌ منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ و كنترل‌‬
‫‪ 29‬ـ ‪20‬‬ ‫ـ اندازه‌گيري‌ بهاي‌ تمام‌شده‌ به‌ گونه‌اي‌ قابل‌ اتكا‬
‫‪ 21‬ـ ‪20‬‬ ‫تحصيل‌ جداگانه‌‬
‫‪ 23‬ـ ‪22‬‬ ‫تحصيل‌ از طريق‌ تركيب‌ تجاري‌‬
‫‪24‬‬ ‫سرقفلي‌ ايجادشده‌ در واحد تجاري‌‬
‫‪ 26‬ـ ‪25‬‬ ‫معاوضه‌ داراييها‬
‫‪ 29‬ـ ‪27‬‬ ‫داراييهاي‌ نامشهود ايجادشده‌ در واحد تجاري‌‬
‫‪ 32‬ـ ‪30‬‬ ‫شناخت‌ هزينه‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪32‬‬ ‫ـ عدم‌ شناخت‌ هزينه‌هاي‌ گذشته‌ به‌ عنوان‌ دارايي‌‬
‫‪ 34‬ـ ‪33‬‬ ‫مخارج‌ بعدي‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪35‬‬ ‫اندازه‌گيري‌ دارايي‌ نامشهود پس‌ از شناخت‌ اوليه‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪ 37‬ـ ‪36‬‬ ‫تجديد ارزيابي‌ دارايي‌ نامشهود به‌ عنوان‌ نحوه‌ عمل‌ مجاز جايگزين‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪ 52‬ـ ‪38‬‬ ‫استهلك‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪ 44‬ـ ‪40‬‬ ‫ـ عمر مفيد‬
‫‪ 47‬ـ ‪45‬‬ ‫ـ روش‌ استهلك‌‬
‫‪ 49‬ـ ‪48‬‬ ‫ـ ارزش‌ اسقاط‌‬
‫‪ 52‬ـ ‪50‬‬ ‫ـ بررسي‌ دوره‌ و روش‌ استهلك‌‬
‫‪ 54‬ـ ‪53‬‬ ‫قابليت‌ بازيافت‌ مبلغ‌ دفتري‌ ـ زيان‌ كاهش‌ ارزش‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪ 58‬ـ ‪55‬‬ ‫بركناري‌ دائمي‌ و واگذاري‌‬ ‫‪.‬‬
‫‪ 62‬ـ ‪59‬‬ ‫افشا‬ ‫‪.‬‬
‫‪63‬‬ ‫تاريخ‌ اجرا‬ ‫‪.‬‬
‫‪64‬‬ ‫مطابقت‌ با استانداردهاي‌ بين‌المللي‌ حسابداري‌‬ ‫‪.‬‬
‫پيوست‌ ‪ :‬كاربرد استاندارد حسابداري‌ در مورد برخي‌‬ ‫‪.‬‬
‫اقلم‌ غيرپولي‌ نامشهود‬
‫استاندارد حسابداري‌ شماره‌ ‪17‬‬
‫حسابداري‌ داراييهاي‌ نامشهود‬

‫اين‌ استاندارد بايد با توجه‌ به‌ "مقدمه‌اي‌ بر استانداردهاي‌ حسابداري‌" مطالعه‌ و بكارگرفته‌ شود‪.‬‬

‫مقـدمــه‌‬
‫‪ . 1‬هدف‌ اين‌ استاندارد‪ ،‬تجويز نحوه‌ حسابداري‌ داراييهاي‌ نامشهود است‌‪ .‬مسائل‌ اصلي‌ در حسابداري‌ داراييهاي‌ نامشهود عبارت‌‬
‫از معيارها و زمان ‌ شناخت ‌ دارايي ‌‪ ،‬تعيين ‌ مبلغ ‌ دفتري ‌‪ ،‬شناخت ‌ هزينه ‌ استهلك ‌ و تعيين ‌ ساير موارد كاهش ‌ در مبلغ ‌ دفتري‌‬
‫آنهاست‌‪.‬‬

‫دامنه‌ كاربرد‬
‫‪ . 2‬الزامات‌ اين‌ استاندارد بايد در مورد حسابداري‌ كليه‌ داراييهاي‌ نامشهود بكار گرفته‌ شود‬
‫مگر در موارد زير ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬ماليات‌ انتقالي‌ به‌ دوره‌هاي‌ آتي‌‪.‬‬
‫‌ب ‌‪ .‬سرقفلي‌‌ ناشي‌‌ از تركيب‌‌ واحدهاي‌‌ تجاري‌‌ (به‌‌ استاندارد حسابداري‌‌ شماره‌‌ ‪‌ 19‬مراجعه‌‬
‫شود)‪.‬‬
‫ج ‌‪ .‬حقوق ‌ معدني ‌ و هزينه‌هاي ‌ اكتشاف ‌‪ ،‬توسعه ‌ و استخراج ‌ معادن ‌‪ ،‬نفت ‌‪ ،‬گازطبيعي ‌ و غيره‌‪.‬‬
‫ليكن‌ اين‌ استاندارد در مورد داراييهاي‌ نامشهودي‌ كه‌ براي‌ توسعه‌ يا نگهداري‌ اين‌ فعاليتها بكار‬
‫مي‌رود‪ ،‬كاربرد دارد‪.‬‬
‫د‪ .‬مخارج‌ تحقيق‌ و توسعه‌ (به‌ استاندارد حسابداري‌ شماره‌ ‪ 7‬مراجعه‌ شود)‪.‬‬
‫ه ‪ .‬اجاره‌ها (به‌ استاندارد حسابداري‌ شماره‌ ‪ 21‬مراجعه‌ شود)‪.‬‬

‫‪ . 3‬داراييهاي‌ نامشهودي‌ كه‌ در روال‌ عادي‌ عمليات‌ واحد تجاري‌ به‌ قصد فروش‌ نگهداري‌ مي‌شود‪ ،‬موضوع‌ اين‌ استاندارد نيست‌‪.‬‬
‫اين‌ـ موارد برحسب‌ـ مورد مشمول‌ـ استانداردهاي‌ـ حسابداري‌ـ شماره‌ـ ‪ 8‬ـياـ ‪ 9‬ـبا عناوين‌ـ حسابداري‌ـ موجودي‌ـ مواد و كال ـ و‬
‫حسابداري‌ پيمانهاي‌ بلند مدت‌ است‌‪ .‬ليكن‌ اين‌ استاندارد در مورد داراييهاي‌ نامشهودي‌ كه‌ با قصد واگذاري‌ امتياز استفاده‌ آنها‪،‬‬
‫نگهداري‌ مي‌شود‪ ،‬كاربرد دارد‪.‬‬

‫تعاريف‌‬
‫‪ . 4‬اصطلحات‌ ذيل‌ در اين‌ استاندارد با معاني‌ مشخص‌ زير بكار رفته‌ است‌ ‪:‬‬
‫‪ .‬دارايي‌ نامشهود به‌ يك‌ دارايي‌ غيرپولي‌ و فاقد ماهيت‌عيني‌ اطلق‌ مي‌شود كه‌‪:‬‬
‫الف ‌‪ .‬به ‌ منظور استفاده ‌ درتوليد يا عرضه ‌ كالها يا خدمات‌‪ ،‬اجاره ‌ به ‌ ديگران ‌ يا براي ‌ مقاصد‬
‫اداري‌ توسط‌ واحد تجاري‌ نگهداري‌ مي‌شود‪،‬‬
‫ب‌‪ .‬با قصد استفاده‌ طي‌ بيش‌ از يك‌ دوره‌ مالي‌ توسط‌ واحد تجاري‌ تحصيل‌ شده‌ باشد‪ ،‬و‬
‫ج‌‪ .‬قابل‌ تشخيص‌ باشد‪.‬‬
‫‪ .‬دارايي‌ عبارت‌ است‌ از حقوق‌ نسبت‌ به‌ منافع‌اقتصادي‌ آتي‌ يا ساير راههاي‌ دستيابي‌ مشروع‌‬
‫به‌‌ آن‌‌ منافع‌‌ كه‌‌ درنتيجه‌‌ معاملت‌‌ يا ‌ساير‌ ‌رويدادهاي‌‌ گذشته‌‌ به‌‌ كنترل‌‌ واحدتجاري‌‌ درآمده‌‬
‫است‌‪.‬‬
‫‪ .‬استهلك‌ عبارت‌ است‌ از تخصيص‌ سيستماتيك‌ مبلغ‌ استهلك‌ پذير يك‌ دارايي‌ طي‌ عمر مفيد‬
‫آن‌‪.‬‬
‫‪ .‬مبلغ ‌ استهلك‌پذير عبارت ‌ است ‌ از بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ دارايي ‌ يا ساير مبالغ ‌ جايگزين ‌ بهاي ‌ تمام‌‬
‫شده‌ در صورتهاي‌ مالي‌ ‪ ،‬به‌ كسر ارزش‌ اسقاط‌ آن‌ ‪.‬‬
‫‪ .‬عمر مفيد عبارت‌ است‌ از ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬مدت‌ زماني‌ كه‌ انتظار مي‌رود يك‌ دارايي‌ ‪ ،‬مورد استفاده‌ واحد تجاري‌ قرار گيرد ‪ ،‬يا‬
‫‌ب ‌‪ .‬تعداد توليد يا ساير واحدهاي‌‌ مقداري‌‌ مشابه‌‌ كه‌‌ انتظار مي‌رود در فرايند استفاده‌‌ از‬
‫دارايي‌ توسط‌ واحد تجاري‌ تحصيل‌ شود‬
‫‪ .‬بهاي‌ تمام‌ شده‌ عبارت‌ است‌ از مبلغ‌ وجه‌ نقد يا معادل‌ نقد پرداختي‌ يا ارزش‌ منصفانه‌ ساير‬
‫مابه‌ازاهايي‌ كه‌ جهت‌ تحصيل‌ يك‌ دارايي‌ در زمان‌ تحصيل‌ ‪ ،‬واگذار شده‌ است‌ ‪.‬‬
‫‪ .‬ارزش ‌ اسقاط‌ عبارت ‌ است ‌ از مبلغ ‌ خالصي ‌ كه ‌ انتظار مي‌رود در پايان ‌ عمر مفيد دارايي‌‪،‬‬
‫پس‌ از كسر هزينه‌هاي‌ مورد انتظار فروش‌ آن‌‪ ،‬عايد واحد تجاري‌ شود ‪.‬‬
‫‪ .‬مبلغ ‌ دفتري‌ ‌ مبلغي ‌ است ‌ كه ‌ دارايي ‌ پس ‌ از كسر استهلك ‌ انباشته ‌ و ذخيره ‌ كاهش ‌ ارزش‌‬
‫مربوط‌ ‪ ،‬به‌ آن‌ مبلغ‌ در ترازنامه‌ منعكس‌ مي‌شود ‪.‬‬
‫‪ .‬زيان‌ كاهش‌ ارزش‌ عبارت‌ است‌ از مازاد مبلغ‌ دفتري‌ نسبت‌ به‌ مبلغ‌ بازيافتني‌ دارايي‌‪.‬‬
‫‪ .‬مبلغ ‌ بازيافتني‌ عبارت ‌ است ‌ از خالص ‌ ارزش ‌ فروش ‌ يا ارزش ‌ اقتصادي ‌ يك ‌ دارايي ‌ هركدام‌‬
‫بيشتر است‌‌ ‪ .‬ارزش ‌ اقتصادي ‌ يك ‌ دارايي ‌ عبارت ‌ از خالص ‌ ارزش ‌ فعلي ‌ جريانهاي ‌ نقدي ‌ آتي‌‬
‫ناشي‌ از كاربرد مستمر دارايي‌ از جمله‌ جريانهاي‌ نقدي‌ ناشي‌ از فروش‌ نهايي‌ آن‌ است‌ ‪.‬‬
‫‪ .‬ارزش‌‌ منصفانه‌ ‌مبلغي‌‌ است‌‌ كه‌‌ خريداري‌‌ مطلع‌‌ و‌ ‌مايل‌‌ و‌ ‌فروشنده‌اي‌‌ مطلع‌‌ و‌ ‌مايل‌‬
‫مي‌توانند در معامله‌اي‌ حقيقي‌ و در شرايط‌ عادي‌‪ ،‬يك‌ دارايي‌ را در ازاي‌ مبلغ‌ مزبور با يكديگر‬
‫مبادله‌ كنند‪.‬‬
‫‪ .‬داراييهاي ‌ پولي ‌ عبارت ‌ است ‌ از وجه ‌ نقد و داراييهايي‌‌ كه‌‌ قرار است ‌ به ‌ مبلغ‌‌ ثابت ‌ يا قابل‌‬
‫تعييني‌ از وجه‌ نقد دريافت‌ شود‪.‬‬

‫ويژگيهاي‌ دارايي‌ نامشهود‬


‫‪ . 5‬واحدهاي‌ تجاري‌ معمولً منابعي‌ را صرف‌ تحصيل‌‪ ،‬توسعه‌‪ ،‬نگهداري‌ و بهبود داراييهاي‌ نامشهود از قبيل‌ دانش‌ فني‌ يا علمي‌‪،‬‬
‫طراحي ‌ و اجراي ‌ سيستمهاي ‌ جديد‪ ،‬حق ‌ امتياز و علئم ‌ تجاري ‌ مي‌كنند‪ .‬نمونه‌هاي ‌ رايج ‌ از سرفصلهاي ‌ كلي ‌ فوق‌‪ ،‬نرم‌افزارهاي‌‬
‫رايانه‌اي‌‪ ،‬حق ‌ اختراع‌‪ ،‬حق‌ تأليف‌‪ ،‬حق ‌ تكثير يا نمايش ‌ فيلمهاي ‌ سينمايي ‌ و ويديويي‌‪ ،‬سرقفلي ‌ محل ‌ كسب ‌ (حق‌كسب ‌ يا پيشه‌‬
‫يا تجارت‌)‪ ،‬حق‌ امتياز استفاده‌ از خدمات‌ عمومي‌‪ ،‬حق‌ امتياز توليد يا خدمات‌ و نقشه‌هاي‌ قالي‌ است‌‪.‬‬

‫ماهيت‌ غير عيني‌‬


‫‪ . 6‬داراييهاي‌ نامشهود را غالباً با تكيه‌ بر ماهيت‌ غيرعيني‌ و غيرپولي‌ آن‌ تعريف‌ مي‌كنند‪ .‬بدين‌ ترتيب‌ اقلمي‌ از قبيل‌ حسابهاي‌‬
‫دريافتني‌ در زمره‌ اين‌ داراييها قرار نمي‌گيرد‪.‬‬

‫‪ 7‬ـ‪ .‬برخي‌ـ داراييهاي‌ـ نامشهود ممكن‌ـ است‌ـ حاوي‌ـ يا مبتني‌ـ بر ماهيت‌ـ عيني‌ـ از قبيل‌ـ ديسكهاي‌ـ فشرده‌ـ (در مورد نرم‌افزار‬
‫رايانه‌اي‌)‪ ،‬مدارك ‌ قانوني ‌ (در مورد حق ‌ اختراع ‌ يا پروانه ‌ رسمي‌) يا فيلم ‌ باشد‪ .‬در چنين ‌ شرايطي ‌ طبقه‌بندي ‌ قلم ‌ مزبور به ‌ عنوان‌‬
‫دارايي‌ ثابت‌ مشهود يا دارايي‌ نامشهود مستلزم‌ قضاوت‌ اين‌ امر است‌ كه‌ كدام‌ عنصر مهم‌تر است‌‪ .‬مثلً نرم‌افزار رايانه‌اي‌ مربوط‌ به‌‬
‫راه‌اندازي‌ ماشين‌ آلت‌‪ ،‬عملً بخشي‌ از ماشين‌آلت‌ است‌ و بنابراين‌ در سرفصل‌ داراييهاي‌ ثابت‌ مشهود طبقه‌بندي‌ مي‌شود‪.‬‬

‫قابليت‌ تشخيص‌‬
‫‪ . 8‬طبق ‌ تعريف‌‪ ،‬دارايي ‌ نامشهود قابل ‌ تشخيص ‌ است‌‪ ،‬يعني ‌ مي‌توان ‌ آن ‌ را از سرقفلي ‌ واحد تجاري ‌ متمايز كرد و ارزش ‌ آن ‌ به‌‬
‫ساير داراييهاي ‌ واحد تجاري ‌ يا به ‌ كل ‌ واحد تجاري ‌‪ ،‬وابسته ‌ نيست ‌ (از قبيل ‌ حق ‌ اختراع ‌ و حق ‌ تاليف‌)‪ .‬بدين ‌ ترتيب ‌ سرقفلي‌‬
‫واحد تجاري ‌ كه ‌ از كل ‌ واحد تجاري ‌ يا ساير داراييهاي ‌ واحد تجاري ‌ قابل ‌ تشخيص ‌ نيست ‌ به ‌ عنوان ‌ دارايي ‌ نامشهود شناسايي‌‬
‫نمي‌شود اگر چه ‌ داراي ‌ منافع ‌ اقتصادي ‌ آتي ‌ باشد (سرقفلي ‌ ناشي ‌ از تركيب ‌ تجاري ‌ در استاندارد حسابداري ‌ شماره ‌ ‪ 19‬مطرح‌‬
‫شده‌ است‌)‪.‬‬

‫‪ . 9‬ماهيت‌ غير عيني‌ داراييهاي‌ نامشهود‪ ،‬مشكل‌ تشخيص‌ آن‌ را به‌عنوان‌ يك‌ دارايي‌‪ ،‬افزايش‌ مي‌دهد‪ .‬هرگاه‌ يك‌ دارايي‌ در داخل‌‬
‫واحد تجاري ‌ ايجاد شود‪ ،‬اندازه‌گيري ‌ بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ آن ‌ در مقايسه ‌ با داراييهاي ‌ تحصيل ‌ شده ‌ كه ‌ متضمن ‌ انتقال ‌ حقوق ‌ قانوني‌‬
‫است‌‪ ،‬مشكلت ‌ بيشتري ‌ دارد‪ .‬دارايي ‌ ايجاد شده ‌ در داخل ‌ واحد تجاري ‌ يا تحصيل ‌ شده ‌ در جريان ‌ يك ‌ تركيب ‌ تجاري‌‪ ،‬هنگامي‌‬
‫قابل‌ـ تشخيص‌ـ تلقي ‌ مي‌شود كه‌ـ جريان‌ـ منافع‌ـ اقتصادي‌ـ آتي‌ـ مرتبط‌ـ با آن‌ـ به‌ـ وضوح‌ـ از جريان‌ـ منافع‌ـ اقتصادي ‌ آتي‌ـ مربوط‌ـ به‌‬
‫سرقفلي ‌ متمايز باشد‪ .‬براي ‌ مثال ‌ در مواردي ‌ كه ‌ دارايي ‌ جدا شدني ‌ است‌‪ .‬يك ‌ دارايي ‌ در صورتي ‌ جداشدني ‌ است ‌ كه ‌ بتوان ‌ آن ‌ را‬
‫فروخت‌‪ ،‬اجاره ‌ داد‪ ،‬مبادله ‌ كرد يا منافع ‌ اقتصادي ‌ آتي ‌ مختص ‌ آن ‌ را بدون ‌ لزوم ‌ واگذاري ‌ منافع ‌ اقتصادي ‌ ساير داراييهاي ‌ مورد‬
‫استفاده‌ در همان‌ فعاليت‌ كسب‌ درآمد عملياتي‌‪ ،‬واگذار كرد‪ .‬البته‌‪ ،‬قابليت‌ جداشدن‌‪ ،‬شرط‌ لزم‌ براي‌ قابل‌ تشخيص‌ بودن‌ نيست‌‬
‫چرا كه‌ واحد تجاري‌ ممكن‌ است‌ يك‌ دارايي‌ فاقد ماهيت‌ عيني‌ را از راههاي‌ ديگر نيز تشخيص‌ دهد‪.‬‬

‫ي اوليه‌ دارايي‌ نامشهود‬


‫شناخت‌ و اندازه‌گير ‌‬
‫‪ . 10‬يك‌ قلم‌ هنگامي‌ به‌عنوان‌ دارايي‌ نامشهود شناسايي‌ مي‌شود كه‌ ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬با تعريف‌ داراييهاي‌ نامشهود مطابقت‌ داشته‌ باشد‪.‬‬
‫ب‌‪ .‬معيارهاي‌ شناخت‌ مندرج‌ در بندهاي‌ ‪ 11‬تا ‪ 29‬احراز شده‌ باشد‪.‬‬

‫‪ . 11‬يك‌ قلم‌ دارايي‌ نامشهود تنها زماني‌ بايد شناسايي‌ شود كه‌ ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬جريان‌ منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ دارايي‌ به‌ درون‌ واحد تجاري‌ محتمل‌ باشد‪ ،‬و‬
‫ب‌‪ .‬بهاي‌ تمام‌ شده‌ دارايي‌ به‌ گونه‌اي‌ اتكاپذير قابل‌ اندازه‌گيري‌ باشد‪.‬‬

‫‪ . 12‬ي ‌‬
‫ك دارايي‌ نامشهود به‌ هنگام‌ شناخت‌ اوليه‌ بايد به‌ بهاي‌ تمام‌ شده‌ اندازه‌گيري‌ شود‪.‬‬

‫جريان‌ منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ و كنترل‌‬


‫‪ . 13‬جريان‌‌ منافع‌‌ اقتصادي‌‌ آتي‌‌ مرتبط‌‌ با دارايي‌‌ نامشهود به‌‌ درون‌‌ واحد تجاري‌‌ تنها هنگامي‌‬
‫محتمل‌ است‌ كه‌ واحد تجاري‌ بتواند با دليل‌ كافي‌ نشان‌ دهد‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬دسترسي‌ به‌ خالص‌ جريان‌ ورودي‌ منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ دارايي‌ به‌ درون‌ واحد تجاري‌‬
‫امكان‌پذير است‌‪،‬‬
‫ب‌‪ .‬توانايي‌ و قصد استفاده‌ از دارايي‌ نامشهود را دارد‪ ،‬و‬
‫ج‌‪ .‬به‌ منابع‌ فني‌ و مالي‌ كافي‌ براي‌ كسب‌ منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ دارايي‌ دسترسي‌ دارد‪.‬‬

‫‪ . 14‬محتمل‌ بودن‌ منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ بايد با استفاده‌ از مفروضات‌ معقول‌ و داراي‌ پشتوانه‌ كه‌‬
‫معرف ‌ بهترين ‌ براورد مديريت ‌ از وقوع ‌ يك ‌ سري ‌ شرايط ‌ اقتصادي ‌ محتمل ‌ در طول ‌ عمر مفيد‬
‫دارايي‌‌ است ‌‪ ،‬توسط‌‌ واحد تجاري ‌ ارزيابي‌‌ شود‪.‬ارزيابي‌‌ مزبور مستلزم‌‌ بكارگيري‌‌ قضاوت‌‌ بر‬
‫مبناي‌ شواهد موجود در زمان‌ شناخت‌ اوليه‌ است‌‪ .‬در اين‌ مورد اهميت‌ بيشتر بايد به‌ شواهدي‌‬
‫داده‌ شود كه‌ به‌طور بيطرفانه‌ قابل‌ تأييد باشد‪.‬‬

‫‪ . 15‬داراييهاي ‌ نامشهود عموماً كاربرد جايگزين ‌ ندارند و نمي‌توان ‌ آنها را به ‌ اجزاي ‌ كوچكتر براي ‌ فروش ‌ تقسيم ‌ كرد‪ .‬افزون ‌ بر‬
‫اين‌‪ ،‬اثبات‌ چگونگي‌ انتظار دستيابي ‌ به‌ خالص ‌ جريان ‌ ورودي‌ منافع‌ اقتصادي‌ به ‌ درون‌ واحد تجاري‌ از محل ‌ دارايي ‌ نامشهود نيز‬
‫مشكل ‌ است‌‪ .‬در برخي ‌ موارد‪ ،‬شواهد عيني ‌ مرتبط ‌ با منافع ‌ اقتصادي ‌ آتي ‌ منتسب ‌ به ‌ يك ‌ دارايي ‌ نامشهود را مي‌توان ‌ از طريق‌‬
‫بررسي‌ بازار كسب‌ كرد‪.‬‬
‫‪ . 16‬جريان‌ منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ ناشي‌ از يك‌ دارايي‌ نامشهود ممكن‌ است‌ شامل‌ درآمد عملياتي‌ حاصل‌ از فروش‌ كال يا خدمات‌‪،‬‬
‫صرفه‌جويي ‌ در مخارج ‌ يا ساير منافعي ‌ باشد كه ‌ از كاربرد دارايي ‌ توسط ‌ واحد تجاري ‌ عايد مي‌شود‪ .‬براي ‌ مثال‌‪ ،‬بكارگيري ‌ دانش‌‬
‫فني‌ جديد در فرايند توليد ممكن‌ است‌ به‌ عوض‌ افزايش‌ درآمد عملياتي‌ آتي‌‪ ،‬مخارج‌ توليد را كاهش‌ دهد‪.‬‬

‫‪ . 17‬توانايي ‌ استفاده ‌ از دارايي ‌ نامشهود‪ ،‬مستلزم ‌ داشتن ‌ كنترل ‌ بر آن ‌ دارايي ‌ است‌‪ .‬يك ‌ واحد تجاري ‌ هنگامي ‌ بر دارايي ‌ كنترل‌‬
‫دارد كه‌ هم‌ قدرت‌ كسب‌ منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ ناشي‌ از آن‌ را داشته‌ باشد و هم‌ بتواند از دسترسي‌ ديگران‌ به‌ آن‌ منافع‌ جلوگيري‌‬
‫كند‪ .‬توان‌ـ كنترل‌ـ منافع‌ـ اقتصادي‌ـ آتي‌ـ يك‌ـ دارايي‌ـ نامشهود معمولً از حق‌ـ قانوني‌ـ قابل‌ـ اعمال‌ـ از طريق‌ـ محاكم‌ـ قضايي‌ـ ناشي‌‬
‫مي‌شود‪ .‬ليكن‌ـ وجود چنين‌ـ حقي ‌‪ ،‬شرط ‌ لزم ‌ براي ‌ كنترل ‌ نيست ‌ چرا كه ‌ واحد تجاري‌ـ ممكن ‌ است‌ـ از راههاي ‌ ديگر‪ ،‬ازجمله‌‬
‫موظف‌ كردن‌ كاركنان‌ به‌ حفظ‌ اطلعات‌ محرمانه‌‪ ،‬بر منافع‌ اقتصادي‌ آن‌ دارايي‌ كنترل‌ داشته‌ باشد‪.‬‬
‫‪ . 18‬در برخي ‌ موارد‪ ،‬شواهد بيطرفانه ‌ مرتبط ‌ با توانايي ‌ واحد تجاري ‌ در بكارگيري ‌ دارايي ‌ نامشهود را مي‌توان ‌ از طريق ‌ امكان‌‬
‫سنجي ‌ (توجيهات ‌ فني ‌ و اقتصادي‌) كسب ‌ كرد‪ .‬قصد استفاده ‌ از دارايي ‌ نامشهود توسط ‌ واحد تجاري‌‪ ،‬براي ‌ مثال‌‪ ،‬از طريق ‌ يك‌‬
‫طرح‌ تجاري‌ كه‌ به‌ طور رسمي‌ توسط‌ مقامات‌ مجاز به‌ تصويب‌ رسيده‌‪ ،‬قابل‌ اثبات‌ است‌‪.‬‬

‫‪ 19‬ـ‪ .‬دسترسي‌ـ به‌ـ منابع‌ـ لزم‌ـ جهت‌ـ استفاده‌ـ از دارايي‌ـ نامشهود و كسب‌ـ منافع‌ـ آن‌ـ را مي‌توان‌ـ از طريق‌ـ يك‌ـ طرح‌ـ تجاري‌ـ كه‌‬
‫نشان‌دهنده‌ منابع‌ فني‌‪ ،‬مالي‌ و ساير منافع‌ مورد نياز و توانايي‌ واحد تجاري‌ در تامين‌ آن‌ منابع‌ است‌‪ ،‬اثبات‌ كرد‪ .‬در برخي‌ موارد‪،‬‬
‫واحد تجاري‌ توانايي‌ كسب‌ منافع‌ مالي‌ خارجي‌ را‪ ،‬از طريق‌ كسب‌ موافقت‌ يا تمايل‌ اوليه‌ اعتباردهندگان‌ طرح‌‪ ،‬اثبات‌ مي‌كند‪.‬‬

‫ي تمام‌ شده‌ به‌گونه‌اي‌ قابل‌ اتكا‬


‫اندازه‌گيري‌ بها ‌‬
‫تحصيل‌ جداگانه‌‬
‫‪ . 20‬اگر دارايي ‌ نامشهود جداگانه ‌ تحصيل ‌ شود‪ ،‬مابه‌ازاي ‌ آن ‌ معمولً مشخص ‌ است ‌ و در نتيجه ‌ بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ را مي‌توان ‌ به‌‬
‫گونه‌اي‌ اتكاپذير اندازه‌گيري‌ كرد‪.‬‬

‫‪ . 21‬بهاي‌ تمام‌ شده‌ يك‌ قلم‌ دارايي‌ نامشهود متشكل‌ از بهاي‌ خريد (شامل‌ عوارض‌ و ماليات‌ غير قابل‌ استرداد خريد) و هرگونه‌‬
‫مخارج ‌ مرتبط ‌ مستقيمي ‌ است ‌ كه ‌ براي ‌ آماده‌سازي ‌ دارايي ‌ جهت ‌ استفاده ‌ مورد نظر تحمل ‌ مي‌شود‪ .‬براي ‌ محاسبه ‌ بهاي ‌ خريد‪،‬‬
‫تخفيفات ‌ تجاري ‌ كسر مي‌شود‪ .‬مخارج ‌ مستقيم ‌‪ ،‬به‌عنوان ‌ مثال ‌‪ ،‬شامل ‌ حق‌الزحمه‌هاي ‌ خدمات ‌ حقوقي ‌ است ‌‪ .‬در صورت ‌ خريد‬
‫دارايي‌ با شرايط‌ اعتباري‌‪ ،‬بهاي‌ تمام‌ شده‌ معادل‌ بهاي‌ نقدي‌ است‌‪.‬‬

‫تحصيل‌ از طريق‌ تركيب‌ تجاري‌‬


‫‪ . 22‬هرگاه‌ دارايي‌ نامشهود در تركيب‌ تجاري‌ از نوع‌ تحصيل‌ (تحصيل‌ يك‌ واحد تجاري‌ ديگر ازطريق‌ دستيابي‌ به‌ كنترل‌ خالص‌‬
‫داراييها و عمليات‌ آن‌) كسب‌ شود‪ ،‬بهاي‌ تمام‌ شده‌ دارايي‌ معادل‌ ارزش‌ منصفانه‌ آن‌ در تاريخ‌ تحصيل‌ است‌‪ .‬مظنه‌ قيمتها در يك‌‬
‫بازار فعال‌ قابل‌ اتكاترين‌ مبنا براي‌ اندازه‌گيري‌ است‌‪.‬‬

‫‪ 23‬ـ‪ .‬ـچنانچه‌ـ بهاي‌ـ تمام‌ـ شده‌ـ دارايي‌ـ نامشهود ـتحصيل‌ـ شده‌ـ در تركيب‌ـ تجاري‌ـ از نوع‌ـ تحصيل ‌‪ ،‬به‌ـ نحوي‌ـ اتكاپذير ـقابل‌‬
‫اندازه‌گيري‌ نباشد‪ ،‬دارايي‌ مزبور به‌طور جداگانه‌ شناسايي‌ نمي‌شود بلكه‌ جزء سرقفلي‌ منظور مي‌شود‪.‬‬

‫سرقفلي‌ ايجاد شده‌ در واحد تجاري‌‬


‫‪ . 24‬سرقفلي ‌ ايجاد شده ‌ در واحد تجاري ‌ اگرچه ‌ انتظار مي‌رود به ‌ جريان ‌ منافع ‌ اقتصادي ‌ آتي ‌ كمك ‌ كند ليكن ‌ به‌طور جداگانه‌‬
‫قابل ‌ تشخيص ‌ نيست ‌ و لذا حائز معيارهاي ‌ شناخت ‌ به‌عنوان ‌ دارايي ‌ نمي‌باشد‪ .‬در واقع ‌ سرقفلي ‌ ايجاد شده ‌ در واحد تجاري ‌ به‌‬
‫علت‌ اينكه‌ منبعي‌ قابل‌ كنترل‌ نيست‌‪ ،‬منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ مشخصي‌ ايجاد نمي‌كند و بهاي‌ تمام‌ شده‌ آن‌ نيز به‌ گونه‌اي‌ اتكاپذير‬
‫قابل‌ اندازه‌گيري‌ نيست‌‪ ،‬لذا اساساً به‌ عنوان‌ دارايي‌ شناسايي‌ نمي‌شود‪.‬‬

‫معاوضه‌ داراييها‬
‫‪ . 25‬دارايي‌ نامشهود ممكن‌ است‌ در قبال‌ تمام‌ يا بخشي‌ از يك‌ دارايي‌ نامشهود غير مشابه‌ يا ساير داراييهاي‌ غير پولي‌ تحصيل‌‬
‫شود‪ .‬بهاي‌ تمام‌ شده‌ چنين‌ قلمي‌ بر مبناي‌ ارزش‌ منصفانه‌ دارايي‌ تحصيل‌ شده‌ كه‌ برابر ارزش‌ منصفانه‌ دارايي‌ واگذار شده‌‪ ،‬پس‌‬
‫از تعديل‌ از بابت‌ مبالغ‌ نقد يا معادل‌ وجه‌ نقد انتقال‌ يافته‌ است‌‪ ،‬اندازه‌گيري‌ مي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 26‬دارايي‌ نامشهود ممكن‌ است‌ در مبادله‌ با دارايي‌ مشابه‌ ديگري‌ كه‌ داراي‌ كاربرد مشابه‌ در همان‌ رشته‌ فعاليت‌ تجاري‌ است‌‬
‫و ارزش ‌ منصفانه‌ مشابهي ‌ دارد‪ ،‬تحصيل ‌ شود‪ .‬در اين‌ حالت ‌ چون ‌ فرايند كسب ‌ درآمد كامل ‌ نشده ‌ است‌‪ ،‬سود يا زياني ‌ شناسايي‌‬
‫نمي‌شود و بنابراين ‌ بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ دارايي ‌ جديد معادل ‌ مبلغ ‌ دفتري ‌ دارايي ‌ واگذار شده‌‪ ،‬پس ‌ از تعديل ‌ بابت‌ هر گونه ‌ مابه‌ازاي‌‬
‫نقدي ‌ يا غيرنقدي ‌ دريافت ‌ يا واگذارشده ‌ است ‌‪ .‬با اين ‌ حال ‌ ارزش ‌ منصفانه ‌ دارايي ‌ تحصيل ‌ شده ‌ ممكن ‌ است ‌ شواهدي ‌ دال ‌ بر‬
‫وجود زيان‌ كاهش ‌ ارزش ‌ دارايي ‌ واگذار شده ‌ به ‌ دست ‌ دهد‪ .‬در چنين ‌ شرايطي‌‪ ،‬بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ دارايي ‌ تحصيل ‌ شده ‌ برابر مبلغ‌‬
‫دفتري ‌ دارايي ‌ واگذار شده ‌ پس ‌ از تعديل ‌ از بابت ‌ كاهش ‌ ارزش ‌ آن ‌ اندازه‌گيري ‌ مي‌شود‪ .‬هرگاه ‌ داراييهاي ‌ ديگري ‌ از قبيل ‌ وجه‌‬
‫نقد‪ ،‬بخشي‌ از مابه‌ازاي‌ مبادله‌ را تشكيل‌ دهد‪ ،‬اين‌ امر ممكن‌ است‌ بيانگر يكسان‌ نبودن‌ ارزش‌ منصفانه‌ اقلم‌ مورد مبادله‌ باشد‪.‬‬

‫داراييهاي‌ نامشهود ايجاد شده‌ در واحد تجاري‌‬


‫‪ . 27‬در برخي ‌ موارد‪ ،‬بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ دارايي ‌ نامشهود ايجاد شده ‌ در واحد تجاري ‌ را مي‌توان ‌ به‌گونه‌اي ‌ اتكا پذير اندازه‌گيري‌‬
‫كرد‪ .‬براي‌ مثال‌‪ ،‬اغلب‌ حقوق‌ و دستمزد و ساير مخارج‌ تحمل‌شده‌ براي‌ تحصيل‌ حق‌ تأليف‌ يا نرم‌افزارهاي‌ رايانه‌اي‌ را مي‌توان‌ به‌‬
‫كمك ‌ سيستم ‌ بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ به ‌ گونه‌اي ‌ اتكاپذير اندازه‌گيري ‌ كرد‪ .‬در برخي ‌ موارد نيز به ‌ علت ‌ ناممكن ‌ بودن ‌ تفكيك ‌ از مخارج‌‬
‫فعاليتهاي‌ روزمره‌‪ ،‬انجام‌ اين‌ امر امكان‌پذير نيست‌‪ .‬در چنين‌ شرايطي‌ اساساً دارايي‌ نامشهود ايجادشده‌ فاقد معيارهاي‌ لزم‌ براي‌‬
‫شناخت‌ به‌عنوان‌ دارايي‌ است‌‪.‬‬

‫‪ . 28‬براي ‌ تعيين ‌ بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ داراييهاي ‌ حائز معيارهاي ‌ شناخت‌‪ ،‬همان ‌ قواعدي ‌ بكارگرفته ‌ مي‌شود كه ‌ در مورد داراييهاي‌‬
‫نامشهود خريداري ‌ شده ‌ اعمال ‌ مي‌گردد‪ .‬بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ اين ‌ داراييها شامل ‌ كليه ‌ مخارجي ‌ است ‌ كه ‌ به‌طور مستقيم ‌ يا بر اساس‌‬
‫مباني‌ تخصيص‌ معقول‌ و يكنواخت‌ براي‌ ايجاد‪ ،‬توليد و آماده‌سازي‌ دارايي‌ جهت‌ استفاده‌ مورد نظر‪ ،‬قابل‌ انتساب‌ به‌ دارايي‌ است‌‪.‬‬
‫بهاي‌ تمام‌ شده‌ از جمله‌ شامل‌ موارد زير است‌ ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬بهاي‌ تمام‌ شده‌ مواد مصرفي‌ و خدمات‌ بكار گرفته‌ شده‌ براي‌ ايجاد دارايي‌ نامشهود‪.‬‬
‫ب‌‪ .‬مخارج‌ حقوق‌ و دستمزد و ساير مخارج‌ مربوط‌ به‌كاركناني‌ كه‌ به‌طور مستقيم‌ درايجاد دارايي‌ دخالت‌ داشته‌اند‪.‬‬
‫ـج ‌‪ .‬هرگونه‌ـ مخارجي‌ـ كه‌ـ به‌طور مستقيم‌ـ قابل‌ـ انتساب‌ـ به‌ايجاد دارايي‌ـ باشد‪ ،‬از جمله‌ـ مخارج‌ـ ثبت‌ـ يك‌ـ حق‌ـ قانوني‌ـ و استهلك‌‬
‫داراييهاي‌ نامشهود استفاده‌ شده‌ براي‌ ايجاد دارايي‌‪.‬‬
‫د‪ .‬مخارج‌ سرباري‌ كه‌ بر مبناي‌ يكنواخت‌ و معقول‌ قابل‌ تخصيص‌ به‌ ايجاد دارايي‌ باشد (از قبيل‌ استهلك‌ داراييهاي‌ ثابت‌‬
‫مشهود‪ ،‬حق‌ بيمه‌ و اجاره‌)‪ .‬اين‌ مخارج‌ بر مبنايي‌ مشابه‌ با مبناي‌ بكار گرفته‌ شده‌ در تخصيص‌ مخارج‌ سربار به‌ موجودي‌ مواد و‬
‫كال (به‌ استاندارد حسابداري‌ شماره‌ ‪ 8‬مراجعه‌ شود) تخصيص‌ مي‌يابد‪ .‬در مورد شمول‌ مخارج‌ تامين‌ مالي‌ در بهاي‌ تمام‌ شده‌‬
‫داراييهاي‌ نامشهود ايجاد شده‌ در واحد تجاري‌‪ ،‬معيارهاي‌ مربوط‌ در استاندارد حسابداري‌ شماره‌ ‪ 13‬مطرح‌شده‌ است‌‪.‬‬

‫‪ . 29‬مخارج ‌ سربار اداري ‌ و عمومي ‌ و فروش ‌ دربهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ داراييهاي ‌ نامشهود ايجاد شده ‌ در داخل ‌ واحد تجاري ‌ منظور‬
‫نمي‌شود مگر اينكه‌ بتوان‌ اين‌ مخارج‌ را به ‌ طور مستقيم ‌ با تحصيل ‌ دارايي‌ يا آماده‌سازي ‌ آن‌ براي ‌ استفاده ‌ مورد نظر ارتباط ‌ داد‪.‬‬
‫زيانهاي‌ـ عملياتي‌ـ اوليه‌ـ كه‌ـ تا قبل‌ـ از رسيدن‌ـ به‌ـ سطح‌ـ عملكرد برنامه‌ريزي‌ـ شده‌ـ دارايي‌ـ ايجاد شود‪ ،‬هزينه‌هاي‌ـ ناشي‌ـ از عدم‌‬
‫كارآيي‌ و مخارج‌ آموزش‌ كاركنان‌ جهت‌ استفاده‌ عملياتي‌ از دارايي‌ در بهاي‌ تمام‌ شده‌ منظور نمي‌شود‪.‬‬

‫شناخت‌ هزينه‌‬
‫‪ . 30‬مخارج‌‌ تحمل‌شده‌‌ براي‌‌ اقلم‌‌ غير پولي‌‌ نامشهود مشمول‌‌ اين‌‌ استاندارد‪ ،‬بايد در زمان‌‬
‫وقوع‌ به‌عنوان‌ هزينه‌ شناسايي‌ شود مگر آنكه‌ ‪:‬‬
‫الف ‌‪ .‬بخشي‌‌ از مخارج‌‌ يك‌‌ دارايي‌‌ نامشهود (طبق‌‌ بند‌ ‪ ) 4‬را تشكيل‌‌ دهد كه‌‌ داراي‌‌ معيارهاي‌‬
‫شناخت‌ مندرج‌ در بندهاي‌ ‪ 11‬الي‌ ‪ 29‬باشد‪.‬‬
‫ب‌‪ .‬آن‌ قلم‌ در يك‌ تركيب‌ تجاري‌ از نوع‌ تحصيل‌ كسب‌ شده‌ باشد و نتوان‌ آن‌ را به‌ عنوان‌‬
‫دارايي‌ نامشهود شناسايي‌ كرد‪ .‬در اين‌ موارد‪ ،‬مخارج‌ مزبور بايد بخشي‌ از مبلغ‌ قابل‌ انتساب‌‬
‫به‌ سرقفلي‌ يا سرقفلي‌ منفي‌ در تاريخ‌ تحصيل‌ را تشكيل‌ دهد‪.‬‬
‫ج‌‪ .‬مربوط‌ به‌ علي‌الحساب‌ يا پيش‌ پرداخت‌ خريد كال يا خدمات‌ باشد‪.‬‬

‫‪ 31‬ـ‪ .‬با توجه‌ـ به‌ـ تعريف‌ـ و معيارهاي‌ـ شناخت‌ـ دارايي‌ـ نامشهود‪ ،‬نمونه‌ـ مخارجي‌ـ كه‌ـ در زمان‌ـ وقوع‌ـ به‌ـ عنوان‌ـ هزينه‌ـ شناسايي‌‬
‫مي‌شود به‌ قرار زير است‌ ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬مخارج‌ قبل‌ از تأسيس‌ يك‌ واحد يا فعاليت‌ جديد و مخارج‌ راه‌اندازي‌ ماشين‌آلت‌ طي‌ دوره‌اي‌ قبل‌ ازتوليد يا فعاليت‌ درحد‬
‫ظرفيت‌ـ عملي‌ـ مگر درمواردي‌ـ كه‌ـ اين‌ـ مخارج‌ـ طبق‌ـ استاندارد حسابداري‌ـ شماره‌ـ ‪ 11‬ـبه‌ـ حساب‌ـ دارايي‌ـ ثابت‌ـ مشهود منظور‬
‫مي‌شود‪.‬‬
‫ب‌‪ .‬مخارج‌ تأسيس‌ از قبيل‌ مخارج‌ حقوقي‌ براي‌ تهيه‌ اساسنامه‌ و شركت‌نامه‌‪ ،‬حق‌مشاوره‌ و مخارج‌ ثبت‌‪.‬‬
‫ج‌‪ .‬مخارج‌ فعاليتهاي‌ آموزشي‌‪.‬‬
‫د‪ .‬مخارج‌ تبليغات‌‪.‬‬
‫ه ‪ .‬مخارج‌ تغيير مكان‌ يا سازماندهي‌ مجدد تمام‌ يا بخشي‌ از يك‌ واحد تجاري‌‪.‬‬

‫عدم‌ شناخت‌ هزينه‌هاي‌ گذشته‌ به‌ عنوان‌ دارايي‌‬


‫‪ . 32‬مخارج‌‌ مربوط‌‌ به‌‌ تحصيل‌‌ يا ايجاد اقلم‌‌ نامشهود كه‌‌ در صورتهاي‌‌ مالي‌‌ قبلي‌‌ به‌‌ عنوان‌‬
‫هزينه‌ شناسايي‌ شده‌ است‌‪ ،‬نبايد بعدا ً به‌ عنوان‌ بخشي‌ از بهاي‌ تمام‌ شده‌ يك‌ دارايي‌ نامشهود‬
‫شناسايي‌ شود‪.‬‬

‫مخارج‌ بعدي‌‬
‫‪ . 33‬مخارجي‌‌ كه‌‌ پس‌‌ از تحصيل‌‌ يا تكميل‌‌ براي‌‌ يك‌‌ دارايي‌‌ نامشهود تحمل‌‌ مي‌شود بايد در‬
‫زمان‌ وقوع‌ به‌ عنوان‌ هزينه‌ شناسايي‌ شود مگر اينكه‌ ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬كسب‌ منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ منتسب‌ به‌ اين‌ مخارج‌ ‪ ،‬مازاد بر استاندارد عملكرد ارزيابي‌‬
‫شده‌ اوليه‌ دارايي‌‪ ،‬محتمل‌ باشد‪ ،‬و‬
‫ب ‌‪ .‬مخارج‌‌ مزبور را بتوان‌‌ به‌‌ گونه‌اي‌‌ اتكاپذير اندازه‌گيري‌‌ كرد و به‌‌ دارايي‌‌ مربوط‌‌ تخصيص‌‬
‫داد‪.‬‬
‫در صورت ‌ تحقق ‌ اين ‌ شرايط ‌ ‪ ،‬مخارج ‌ بعدي ‌ بايد به ‌ بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ دارايي ‌ نامشهود اضافه‌‬
‫شود‪.‬‬

‫‪ . 34‬مخارجي‌ كه ‌ پس ‌ از تحصيل ‌ يا تكميل ‌ دارايي ‌ نامشهود معمولً با هدف ‌ نگهداري ‌ آن‌ در حد استاندارد عملكرد ارزيابي‌شده‌‬
‫اوليه ‌ انجام ‌ مي‌شود به ‌ عنوان ‌ هزينه ‌ دوره ‌ شناسايي ‌ مي‌شود‪ .‬مضافاً ماهيت ‌ دارايي ‌ نامشهود آن ‌ چنان ‌ است ‌ كه ‌ در برخي ‌ موارد‬
‫منتسب‌ كردن‌ ايجاد منافع‌ اقتصادي‌ خاص‌ به‌ مخارج‌ بعدي‌ مشكل‌ است‌‪ ،‬ضمن‌ آنكه‌ تخصيص‌ مستقيم‌ اين‌ مخارج‌ به‌ دارايي‌ نيز‬
‫مشكل‌ـ است ‌‪ .‬از اين‌رو مخارج‌ـ پس‌ـ از تحصيل ‌ يا تكميل ‌ يك‌ـ دارايي‌ـ نامشهود تنها در موارد نادري‌ـ در بهاي‌ـ تمام‌ـ شده ‌ دارايي‌‬
‫منظور مي‌شود‪.‬‬

‫اندازه‌گيري‌ دارايي‌ نامشهود پس‌ از شناخت‌ اوليه‌‬


‫‪ . 35‬دارايي ‌ نامشهود پس ‌ از شناخت ‌ اوليه‌‪ ،‬به ‌ مبلغ ‌ دفتري ‌ يعني ‌ بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ پس ‌ از كسر‬
‫استهلك‌ انباشته‌ و هرگونه‌ ذخيره‌ كاهش‌ ارزش‌ منعكس‌ مي‌شود‪.‬‬

‫ي نامشهود به‌ عنوان‌ نحوه‌ عمل‌ مجاز جايگزين‌‬


‫ي داراي ‌‬
‫تجديد ارزياب ‌‬
‫‪ . 36‬اين‌‌ استاندارد‌ ‌در‌ ‌صورت‌‌ رعايت‌‌ شرايط‌‌ مندرج‌‌ در‌ ‌بندهاي‌‌ ‪‌ ‌،35 ‌،34‬و‌ ‪‌ 43‬استاندارد‬
‫حسابداري ‌ شماره ‌ ‪ 11‬با عنوان ‌ "حسابداري ‌ داراييهاي ‌ ثابت ‌ مشهود"‪ ،‬تجديد ارزيابي ‌ داراييهاي‌‬
‫نامشهود را به‌عنوان‌ يك‌ نحوه‌ عمل‌ جايگزين‌ مجاز مي‌داند‪ .‬شرايط‌ ارزيابي‌ و نحوه‌ انعكاس‌ در‬
‫صورتهاي‌ مالي‌ تابع‌ مفاد استاندارد حسابداري‌ پيشگفته‌ است‌‪.‬‬

‫‪ . 37‬داراييهاي ‌ نامشهود عمدتاً منحصر به ‌ فرد است ‌ و بنابراين ‌ فاقد بازار فعال ‌ براي ‌ خريد و فروش ‌ مي‌باشد‪ .‬از اين‌رو تعيين‌‬
‫ارزش ‌ منصفانه ‌ آن ‌ به‌گونه‌اي ‌ اتكاپذير بسيار مشكل ‌ است‌‪ .‬چنانچه ‌ در موارد نادري‌ تعيين ‌ ارزش ‌ منصفانه ‌ دارايي ‌ امكان‌پذير باشد‬
‫و واحد تجاري‌ قصد تجديد ارزيابي‌ اين‌ داراييها را داشته‌ باشد بايد ضوابط‌ تجديد ارزيابي‌ مندرج‌ در استاندارد حسابداري‌ شماره‌‬
‫‪ 11‬با عنوان‌ حسابداري‌ داراييهاي‌ ثابت‌ مشهود را رعايت‌ كند‪.‬‬
‫استهلك‌‬
‫‪ . 38‬مبلغ ‌ استهلك‌پذير دارايي ‌ نامشهود بايد بر مبنايي ‌ سيستماتيك ‌ طي ‌ بهترين ‌ براورد از عمر‬
‫مفيد آن ‌ مستهلك ‌ شود‪ .‬اين ‌ فرض ‌ قابل ‌ رد وجود دارد كه ‌ عمر مفيد دارايي ‌ نامشهود از زمان‌‬
‫بهره‌برداري‌ آن‌‪ ،‬از بيست‌ سال‌ تجاوز نخواهد كرد‪.‬‬

‫‪ . 39‬به ‌ موازات ‌ مصرف ‌ منافع ‌ اقتصادي ‌ دارايي ‌ نامشهود توسط ‌ واحد تجاري‌‪ ،‬مبلغ ‌ دفتري ‌ آن ‌ دارايي ‌ جهت ‌ انعكاس ‌ اين ‌ مصرف‌‬
‫كاهش ‌ مي‌يابد‪ .‬اين ‌ امر از طريق ‌ تخصيص ‌ سيستماتيك ‌ بهاي ‌ تمام‌شده ‌ يا مبلغ ‌ تجديد ارزيابي ‌ دارايي ‌ پس ‌ از كسر ارزش ‌ اسقاط‌‬
‫آن‌ به‌عنوان‌ هزينه‌ طي‌ عمر مفيد دارايي‌ صورت‌ مي‌گيرد‪ .‬شناسايي‌ هزينه‌ استهلك‌ حتي‌ در مواردي‌ كه‌ ارزش‌ منصفانه‌ دارايي‌ يا‬
‫ارزش‌ قابل‌ بازيافت‌ آن‌‪ ،‬افزايش‌ مي‌يابد‪ ،‬ادامه‌ خواهد داشت‌‪.‬‬

‫عمر مفيد‬
‫‪ . 40‬براي‌ تعيين‌ عمر مفيد دارايي‌‪ ،‬عوامل‌ متعددي‌ نظير موارد زير بررسي‌ مي‌شود ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬استفاده‌ مورد انتظار واحد تجاري‌ از دارايي‌‪.‬‬
‫ب‌‪ .‬اطلعات‌ عمومي‌ درخصوص‌ براورد عمرمفيد انواع‌ داراييهاي‌ مشابه‌ و با كاربرد مشابه‌‪.‬‬
‫ج‌‪ .‬نابابي‌ فني‌ ناشي‌ از تغييرات‌ يا بهبود توليد يا تغيير در تقاضاي‌ بازار براي‌ محصولت‌ و خدمات‌ توليد شده‌ به‌ وسيله‌ آن‌‬
‫دارايي‌‪.‬‬
‫د‪ .‬سطح‌ مخارج‌ نگهداري‌ يا سرمايه‌گذاري‌ لزم‌ جهت‌ كسب‌ منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ مورد انتظار از دارايي‌ با توجه‌ به‌ توان‌ و قصد‬
‫واحد تجاري‌ براي‌ رسيدن‌ به‌ سطح‌ مزبور‪.‬‬
‫ه ‪ .‬اقدامات‌ مورد انتظار رقباي‌ فعلي‌ و بالقوه‌‪ ،‬مراجع‌ دولتي‌ و ديگران‌‪.‬‬
‫و‪ .‬دوره‌ كنترل‌ بر دارايي‌ و محدوديتهاي‌ قانوني‌ و مشابه‌ آن‌ درخصوص‌ استفاده‌ ازدارايي‌ ازقبيل‌ وجود تاريخ‌انقضا‪.‬‬
‫ز‪ .‬قابليت‌ تمديد حقوق‌ ناشي‌ از دارايي‌ نامشهود مورد نظر‪.‬‬
‫ح ‪ .‬ميزان‌ وابستگي‌ عمر مفيد دارايي‌ به‌ عمر مفيد ساير داراييهاي‌ واحد تجاري‌‪.‬‬

‫‪ .41‬درپاره‌اي‌ موارد‪ ،‬عمر مفيد دارايي‌ را تنها مي‌توان‌ بين‌ يك‌ سري‌ نتايج‌ با احتمال‌ وقوع‌ يكسان‌ تعيين‌ كرد‪ .‬در چنين‌ شرايطي‌‬
‫كوتاه‌ترين‌ دوره‌ از بين‌ سري‌ احتمالت‌ به‌ عنوان‌ عمر مفيد دارايي‌ انتخاب‌ مي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 42‬ماهيت‌ـ دارايي‌ـ نامشهود به‌گونه‌اي‌ـ است‌ـ كه‌ـ با افزايش‌ـ عمر مفيد آن ‌‪ ،‬براورد عمر مفيد از اتكاپذيري‌ـ كمتري‌ـ برخوردار‬
‫مي‌شود‪ .‬براورد عمر مفيد دارايي‌ـ نامشهود براي‌ـ مدتي‌ـ بيش‌ـ از بيست‌ـ سال ‌‪ ،‬احتمالً از اتكاپذيري‌ـ كافي‌ـ جهت‌ـ توجيه‌ـ دوره‌‬
‫استهلك ‌ طولني‌تر برخوردار نيست‌‪ .‬بنابراين ‌ به ‌ موجب ‌ اين ‌ استاندارد‪ ،‬فرض ‌ مي‌شود كه ‌ عمر مفيد داراييهاي ‌ نامشهود از بيست‌‬
‫سال‌ تجاوز نمي‌كند‪.‬‬

‫‪ . 43‬هرگاه ‌ شواهد متقاعد كننده‌اي ‌ وجود داشته ‌ باشد كه ‌ عمر مفيد يك ‌ دارايي ‌ بيش ‌ از بيست ‌ سال ‌ است‌‪ ،‬اين ‌ فرض ‌ كه ‌ عمر‬
‫مفيد از بيست‌ سال‌ تجاوز نمي‌كند‪ ،‬رد مي‌شود و واحد تجاري‌ ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬دارايي‌ نامشهود را طي‌ عمر مفيد طولني‌تر مزبور مستهلك‌ مي‌كند‪،‬‬
‫ب‌‪ .‬مبلغ‌ قابل‌بازيافت‌ دارايي‌ نامشهود را حداقل‌ به‌طور سالنه‌ براورد مي‌كند تا هرگونه‌ زيان‌كاهش‌ ارزش‌ آن‌ را شناسايي‌ كند‪ ،‬و‬
‫ج‌‪ .‬دليلي‌ را كه‌ موجب‌ رد فرض‌ مزبور شده‌ است‌‪ ،‬افشا مي‌كند‪.‬‬

‫‪ .44‬چنانچه ‌ كنترل ‌ منافع ‌ اقتصادي ‌ آتي ‌ ناشي ‌ از دارايي ‌ نامشهود از طريق ‌ حقوق ‌ قانوني ‌ براي‌‬
‫دوره‌اي‌‌ محدود‌ ‌كسب‌‌ شده‌‌ باشد‪‌ ‌،‬عمر‌ ‌مفيد‌ ‌دارايي‌‌ نامشهود‌ ‌نبايد‌ ‌از‌ ‌دوره‌‌ اعتبار‌ ‌حقوق‌‬
‫قانوني‌ تجاوز كند مگر اينكه‌ ‪:‬‬
‫ت اعتبار حقوق‌ قانوني‌ قابل‌ تمديد باشد‪ ،‬و‬
‫الف‌‪ .‬مد ‌‬
‫ت تمديد مدت‌ آن‌ مسجل‌ باشد‪.‬‬ ‫ب‌‪ .‬قابلي ‌‬

‫روش‌ استهلك‌‬
‫‪ . 45‬روش ‌ استهلك ‌ دارايي ‌ بايد منعكس ‌ كننده ‌ الگوي ‌ مصرف ‌ منافع ‌ اقتصادي ‌ آن ‌ توسط ‌ واحد‬
‫تجاري ‌ باشد‪ .‬هرگاه ‌ نتوان ‌ الگوي ‌ مصرف ‌ را به ‌ گونه‌اي ‌ اتكاپذير تعيين ‌ كرد بايد از روش‌‌ خط‌‬
‫مستقيم ‌ استفاده ‌ شود‪ .‬استهلك ‌ بايد از زمان ‌ آماده ‌ شدن ‌ دارايي‌ براي ‌ استفاده ‌ محاسبه ‌ شود‪.‬‬
‫سهم‌‌ استهلك‌‌ هر‌ ‌دوره‌‌ بايد‌ ‌به‌عنوان‌‌ هزينه‌‌ شناسايي‌‌ شود‪‌ ‌،‬مگر‌ ‌اينكه‌‌ به‌‌ موجب‌‌ ساير‬
‫استانداردهاي‌ حسابداري‌ در مبلغ‌ دفتري‌ دارايي‌ ديگري‌ منظور شود‪.‬‬

‫‪ . 46‬روشهاي ‌ متفاوتي‌ را مي‌توان ‌ جهت‌ تخصيص ‌ سيستماتيك‌ مبلغ‌ استهلك‌پذير يك‌ دارايي‌ طي‌ عمر مفيد آن ‌ بكار گرفت‌‪ .‬اين‌‬
‫روشها شامل ‌ خط ‌ مستقيم ‌‪ ،‬نزولي ‌ و مجموع ‌ آحاد توليد است ‌‪ .‬روش ‌ مورد استفاده ‌ براي ‌ دارايي ‌ بر مبناي ‌ الگوي ‌ مصرف ‌ مورد‬
‫انتظار منافع‌ـ اقتصادي‌ـ انتخاب‌ـ مي‌شود و به‌طور يكنواخت‌ـ طي‌ـ دوره‌هاي‌ـ مختلف‌ـ اعمال‌ـ مي‌شود مگر اينكه‌ـ در الگوي‌ـ مزبور‬
‫تغييري‌ حاصل‌ شود‪ .‬چنانچه‌ نتوان‌ الگوي‌ مصرف‌ را به‌ نحوي‌ اتكاپذير تعيين‌ كرد‪ ،‬از روش‌ خط‌مستقيم‌ استفاده‌ مي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 47‬استهلك‌ معمولً به‌عنوان‌ هزينه‌ شناسايي‌ مي‌شود‪ .‬با اين‌ حال‌ در برخي‌ شرايط‌‪ ،‬منافع‌ اقتصادي‌ دارايي‌ به‌ جاي‌ اينكه‌ منجر‬
‫به‌ـ هزينه‌ـ شود‪ ،‬در توليد ساير داراييهاي‌ـ واحد تجاري‌ـ جذب‌ـ مي‌شود‪ .‬در اين‌ـ موارد استهلك ‌‪ ،‬بخشي‌ـ از بهاي‌ـ تمام‌ـ شده‌ـ اين‌‬
‫داراييها را تشكيل‌ مي‌دهد و به‌ مبلغ‌ دفتري‌ آنها اضافه‌ مي‌شود‪ .‬براي‌ مثال‌ استهلك‌ داراييهاي‌ نامشهود مورد استفاده‌ در فرايند‬
‫توليد‪ ،‬به ‌ مبلغ ‌ دفتري ‌ موجودي ‌ مواد و كال اضافه ‌ مي‌شود‪ .‬به ‌ گونه‌اي ‌ مشابه‌‪ ،‬استهلك ‌ حق ‌ اختراع ‌ مورد استفاده ‌ در فعاليتهاي‌‬
‫توسعه‌ ممكن‌ است‌ جزء مخارج‌ توسعه‌اي‌ به‌ شمار رود كه‌ بر اساس‌ استاندارد حسابداري‌ شماره‌ ‪ 7‬با عنوان‌ حسابداري‌ مخارج‌‬
‫تحقيق‌ و توسعه‌ به‌ حساب‌ دارايي‌ نامشهود منظور مي‌شود‪.‬‬

‫ارزش‌ اسقاط‌‬
‫‪ . 48‬ارزش‌ اسقاط‌ يك‌ دارايي‌ نامشهود بايد صفر فرض‌ شود مگر اينكه‌‪:‬‬
‫ه باشد‪ ،‬يا‬
‫الف‌‪ .‬شخص‌ ثالثي‌ خريد دارايي‌ را با قيمت‌ مشخص‌ در پايان‌ عمرمفيد آن‌ تعهد كرد ‌‬
‫ب‌‪ .‬ارزش‌ اسقاط‌ را بتوان‌ به‌گونه‌اي‌ اتكاپذير اندازه‌گيري‌ كرد‪.‬‬

‫‪ . 49‬مبلغ‌ استهلك‌ پذير يك‌ دارايي‌ پس‌ از كسر ارزش‌ اسقاط‌ آن‌ تعيين‌ مي‌شود‪ .‬در صورتي‌ كه‌ شرايط‌ مندرج‌ در بند ‪ 48‬برقرار‬
‫نباشد‪ ،‬ارزش‌ـ اسقاط‌ـ صفر فرض‌ـ مي‌شود‪ .‬ارزش‌ـ اسقاط‌ـ غير از صفر متضمن‌ـ اين‌ـ است‌ـ كه‌ـ واحد تجاري‌ـ انتظار دارد دارايي‌‬
‫نامشهود را قبل‌ از پايان‌ عمر اقتصادي‌ آن‌ واگذار كند‪.‬‬

‫بررسي‌ دوره‌ و روش‌ استهلك‌‬


‫‪ . 50‬دوره‌‌ و روش‌‌ استهلك ‌ بايد به‌طور ادواري‌‌ بررسي‌‌ شود‪ .‬چنانچه‌‌ تفاوت‌‌ قابل‌‌ ملحظه‌ا ‌‬
‫ي‬
‫بين‌‌ عمر مفيد براوردي‌‌ جديد و براوردهاي‌‌ قبلي‌‌ وجود داشته‌باشد‪ ،‬دوره‌‌ استهلك‌‌ بايد تغيير‬
‫يابد‪ .‬چنانچه‌ تغيير قابل‌ ملحظه‌اي‌ در الگوي‌ جريان‌ منافع‌ اقتصادي‌ مورد انتظار دارايي‌ مربوط‌‬
‫صورت ‌ پذيرد‪ ،‬روش ‌ استهلك ‌ بايد تغيير كند تا منعكس ‌ كننده ‌ الگوي ‌ جديد باشد‪ .‬اين ‌ تغييرات‌‬
‫بايد به‌عنوان‌ تغيير در براوردهاي‌ حسابداري‌ تلقي‌ و سهم‌ استهلك‌ دوره‌ جاري‌ و دوره‌هاي‌ آتي‌‬
‫تعديل‌ شود‪.‬‬

‫‪ . 51‬طي ‌ عمر يك ‌ دارايي ‌ نامشهود ممكن ‌ است ‌ مشخص ‌ شود كه ‌ براورد عمر مفيد آن ‌ نامناسب ‌ است‌‪ .‬براي ‌ مثال ‌ ممكن ‌ است‌‬
‫مخارج ‌ بعدي ‌ كه ‌ وضعيت ‌ يك ‌ دارايي ‌ نامشهود را به ‌ سطحي ‌ بالتر از عملكرد استاندارد ارزيابي ‌ شده ‌ قبلي ‌ آن ‌ ارتقا داده ‌ است‌‪،‬‬
‫موجب‌ افزايش‌ عمر مفيد آن‌ دارايي‌ شود‪ .‬همچنين‌ شناخت‌ زيان‌ كاهش‌ ارزش‌ ممكن‌ است‌ نمايانگر نياز به‌ تغيير دوره‌ استهلك‌‬
‫باشد‪.‬‬
‫‪ . 52‬با گذشت ‌ زمان‌‪ ،‬الگوي ‌ جريان ‌ منافع ‌ اقتصادي ‌ آتي ‌ مورد انتظار دارايي ‌ نامشهود به ‌ واحد تجاري ‌ ممكن ‌ است ‌ تغيير كند‪.‬‬
‫براي ‌ مثال ‌ ممكن ‌ است ‌ مشخص ‌ شود كه ‌ روش ‌ نزولي ‌ مناسب‌تر از روش ‌ خط ‌ مستقيم ‌ است‌‪ .‬برعكس‌‪ ،‬استفاده ‌ از حقوق ‌ ناشي ‌ از‬
‫يك ‌ امتياز ممكن ‌ است ‌ تا زمان ‌ تكميل ‌ ساير اجزاي ‌ تشكيل ‌ دهنده ‌ يك ‌ پروژه ‌ به ‌ تعويق ‌ افتد‪ .‬در چنين ‌ شرايطي ‌ منافع ‌ اقتصادي‌‬
‫دارايي‌ ممكن‌ است‌ تا دوره‌هاي‌ بعدي‌ كسب‌ نشود‪.‬‬

‫قابليت‌ بازيافت‌ مبلغ‌ دفتري‌ ـ زيان‌ كاهش‌ ارزش‌‬


‫‪ . 53‬مبلغ‌ دفتري‌ يك‌ دارايي ‌ نامشهود بايد در تاريخ ‌ هر ترازنامه‌ مورد بررسي‌ قرار گيرد‪ .‬هرگاه‌‬
‫كاهش ‌ دائمي ‌ در ارزش ‌ دارايي ‌ مشاهده ‌ شود و بازيافت ‌ كامل ‌ مبلغ ‌ دفتري ‌ غير ممكن ‌ به ‌ نظر‬
‫رسد‪ ،‬مبلغ‌ دفتري‌ بايد از طريق‌ ايجاد ذخيره‌ در حسابها به‌ مبلغ‌ بازيافتني‌ براوردي‌ كاهش‌ داده‌‬
‫شود‪ .‬بررسي‌‌ مزبور در مورد داراييهايي‌‌ كه‌‌ آماده‌‌ بهره‌برداري‌‌ نيست‌‌ و داراييهايي‌‌ كه‌‌ عمر‬
‫مفيد آنها بيش‌ از بيست‌ سال‌ براورد شده‌‪ ،‬از اهميت‌ بيشتري‌ برخوردار است‌‪.‬‬

‫‪ . 54‬بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ يك‌ قلم ‌ دارايي ‌ نامشهود معمولً طي ‌ عمر مفيد دارايي ‌ بازيافت‌ مي‌شود‪ .‬اما در شرايطي ‌ ممكن ‌ است ‌ ميزان‌‬
‫منافع ‌ مورد انتظار يك ‌ دارايي ‌ نامشهود كاهش ‌ يابد به ‌ گونه‌اي ‌ كه ‌ مبلغ ‌ بازيافتني ‌ دارايي ‌ از مبلغ ‌ دفتري ‌ آن ‌ كمتر شود‪ .‬شرايطي‌‬
‫كه ‌ به ‌ تنهايي ‌ يا در مجموع ‌ در صورت ‌ تداوم ‌ طي ‌ چند سال ‌ متوالي ‌ ممكن ‌ است ‌ منجر به ‌ كاهش ‌ دائمي ‌ در ارزش ‌ دارايي ‌ شود‬
‫به‌ اين‌ شرح‌ است‌ ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬بلاستفاده‌ ماندن‌ دارايي‌‪.‬‬
‫ب‌‪ .‬زياندهي‌ عملياتي‌ دارايي‌‪.‬‬
‫ج‌‪ .‬جريانهاي‌ نقدي‌ منفي‌ ناشي‌ از دارايي‌‪.‬‬
‫د‪ .‬تغييرات‌ قانوني‌ يا محيطي‌ مؤثر بر قابليت‌ بازيافت‌ مبلغ‌ دفتري‌ دارايي‌‪.‬‬
‫ه ‪ .‬تغييرات‌ ساختاري‌ در شرايط‌ اقتصادي‌‪.‬‬

‫بركناري‌ دائمي‌ و واگذاري‌‬


‫‪ . 55‬دارايي ‌ نامشهود بايد در زمان ‌ واگذاري ‌ يا هنگامي ‌ كه ‌ به‌طور دائمي ‌ از استفاده ‌ مي‌افتد و‬
‫هيچ‌ گونه‌ منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌ از آن‌ انتظار نمي‌رود‪ ،‬از ترازنامه‌ حذف‌ شود‪.‬‬

‫‪ . 56‬سود يا زيان‌‌ ناشي‌‌ از واگذاري‌‌ يا بركناري‌‌ دائمي‌‌ يك‌‌ دارايي‌‌ نامشهود كه‌‌ معادل‌‌ تفاوت‌‬
‫عوايد خالص ‌ حاصل ‌ از واگذاري ‌ و مبلغ‌‌ دفتري‌‌ دارايي ‌ است ‌‪ ،‬بايد به‌عنوان‌‌ درآمد يا هزينه‌‌ در‬
‫صورت‌ سود و زيان‌ شناسايي‌ شود‪.‬‬

‫‪ . 57‬هرگاه ‌ دارايي ‌ نامشهودي ‌ طبق ‌ شرايط ‌ مندرج ‌ در بند ‪ 26‬با دارايي ‌ مشابهي ‌ مبادله ‌ شود‪ ،‬بهاي ‌ تمام ‌ شده ‌ دارايي ‌ تحصيل‌‬
‫شده‌ معادل‌ مبلغ‌ دفتري‌ دارايي‌ واگذار شده‌‪ ،‬پس‌ از تعديل‌ بابت‌ هرگونه‌ مابه‌ازاي‌ نقدي‌ يا غيرنقدي‌ دريافت‌ يا واگذار شده‌ است‌‬
‫و سود يا زياني‌ شناسايي‌ نمي‌شود‪.‬‬

‫‪ . 58‬دارايي‌ نامشهودي‌ كه‌ از استفاده‌ فعال‌ بر كنار و به‌ قصد واگذاري‌ نگهداري‌ مي‌شود‪ ،‬به‌ مبلغ‌ دفتري‌ در تاريخ‌ بر كناري‌ در‬
‫حسابها نگهداري ‌ مي‌شود‪ .‬مبلغ ‌ قابل ‌ بازيافت ‌ دارايي ‌ مزبور حداقل ‌ در تاريخ‌ هر ترازنامه ‌ بررسي ‌ و هرگونه ‌ زيان‌ كاهش ‌ ارزش ‌ (يا‬
‫برگشت‌ زيان‌ كاهش‌ ارزش‌ قبلي‌) شناسايي‌ مي‌شود‪.‬‬

‫افشا‬
‫‪ . 59‬در مورد هر طبقه‌ از داراييهاي‌ نامشهود ‪ ،‬موارد زير بايد در صورتهاي‌ مالي‌ افشا شود ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬روش‌ استهلك‌ ‪،‬‬
‫ب‌‪ .‬عمر مفيد يا نرخ‌ استهلك‌ ‪،‬‬
‫ج‌‪ .‬صورت‌ تطبيق ‌ ناخالص‌ مبلغ‌ دفتري ‌ ‪ ،‬و استهلك‌ انباشته‌ و ذخيره‌ كاهش ‌ ارزش‌ در ابتدا و‬
‫انتهاي‌ دوره‌ كه‌ بر حسب‌ مورد نشان‌ دهنده‌ موارد زير باشد ‪:‬‬
‫‌ اضافات‌ ‪،‬‬
‫‌ واگذاري‌ و بركناري‌ دائمي‌ ‪،‬‬
‫‌ زيان‌ كاهش‌ ارزش‌ شناسايي‌ شده‌ در صورت‌ سود و زيان‌ ‪،‬‬
‫‌ برگشت‌ زيانهاي‌ كاهش‌ ارزش‌ قبلي‌ در صورت‌ سود و زيان‌ ‪،‬‬
‫‌ افزايش‌ و كاهش‌ ناشي‌ از تجديد ارزيابي‌ ‪،‬‬
‫‌ استهلك‌ دوره‌ ‪،‬‬
‫‌ خالص‌ تفاوتهاي‌ ارزي‌ ناشي‌ از تسعير صورتهاي‌ مالي‌ يك‌ واحد مستقل‌ خارجي‌ ‪،‬‬
‫م گردش‌ حساب‌ بال ‪.‬‬ ‫‌ ساير اقل ‌‬
‫در مورد رديف‌ ج‌ ‪ ،‬ارائه‌ ارقام‌ مقايسه‌اي‌ الزامي‌ نيست‌ ‪.‬‬

‫‪ . 60‬صورتهاي‌ مالي‌ همچنين‌ بايد دربر گيرنده‌ موارد افشاي‌ زير باشد ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬دليل‌ تعيين‌ عمر مفيد‪ ،‬هرگاه‌ دارايي‌ طي‌ بيش‌ از بيست‌ سال‌ مستهلك‌ شود‪.‬‬
‫ب‌‪ .‬وجود و ميزان‌ محدوديت‌ در رابطه‌ با مالكيت‌ داراييها و نيز داراييهاي‌ نامشهودي‌ كه‌ وثيقه‌‬
‫بدهيهاست‌‪.‬‬
‫ج‌‪ .‬مبلغ‌ تعهدات‌ مربوط‌ به‌ تحصيل‌ داراييهاي‌ نامشهود‪.‬‬

‫‪ .61‬هر طبقه ‌ از داراييهاي ‌ نامشهود عبارت ‌ ازگروهي ‌ از داراييها با ماهيت ‌ و كاربرد مشابه ‌ در عمليات ‌ واحد تجاري ‌ است‌‪ .‬نمونه‌‬
‫اين‌ طبقات‌ جداگانه‌ به‌ قرار زير است‌ ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬حق‌ اختراع‌‪.‬‬
‫ب‌‪ .‬حق‌ تاليف‌‪.‬‬
‫ج‌‪ .‬سرقفلي‌ محل‌ كسب‌ (حق‌ كسب‌‪ ،‬پيشه‌ يا تجارت‌)‪.‬‬
‫د‪ .‬علئم‌ و نامهاي‌ تجاري‌‪.‬‬
‫ه ‪ .‬حق‌ امتياز (فرانشيز)‪.‬‬
‫و‪ .‬نرم‌افزار رايانه‌اي‌‪.‬‬
‫ز‪ .‬حق‌ امتياز استفاده‌ از خدمات‌ عمومي‌‪.‬‬
‫ح‌‪ .‬فرمولها‪ ،‬مدلها و طرحها‪.‬‬

‫‪ . 62‬واحد تجاري ‌ ماهيت ‌ و ميزان ‌ تغيير در براورد حسابداري ‌ را كه ‌ اثر با اهميتي ‌ بر دوره ‌ جاري ‌ داشته ‌ يا انتظار مي‌رود اثر با‬
‫اهميتي‌ بر دوره‌هاي‌ بعدي‌ داشته‌ باشد‪ ،‬طبق‌ استاندارد حسابداري‌ شماره‌ ‪ 6‬با عنوان‌ گزارش‌ عملكرد مالي‌ افشا مي‌كند‪ .‬چنين‌‬
‫افشايي‌ ممكن‌ است‌ از تغيير در براورد موارد زير ناشي‌ شود ‪:‬‬
‫الف‌‪ .‬دوره‌ استهلك‌‪.‬‬
‫ب‌‪ .‬روش‌ استهلك‌‪.‬‬
‫ج‌‪ .‬ارزش‌ اسقاط‌‪.‬‬

‫تاريخ‌ اجرا‬
‫‪ . 63‬الزامات ‌ اين ‌ استاندارد در مورد كليه ‌ صورتهاي ‌ مالي ‌ كه ‌ دوره ‌ مالي ‌ آنها از تاريخ ‌ ‪1/1/1380‬‬
‫و بعد از آن‌ شروع‌ مي‌شود‪ ،‬لزم‌الجراست‌‪.‬‬

‫مطابقت‌ با استانداردهاي‌ بين‌المللي‌ حسابداري‌‬


‫‪ . 64‬با اجراي ‌ الزامات ‌ اين ‌ استاندارد‪ ،‬مفاد استاندارد بين‌المللي ‌ حسابداري ‌ شماره ‌ ‪ 38‬با عنوان ‌ داراييهاي ‌ نامشهود نيز رعايت‌‬
‫مي‌شود‪.‬‬
‫استاندارد حسابداري شماره ‪١٧‬‬
‫حسابداري داراييهاي نامشهود‬

‫پيوست‌‬
‫كاربرد استاندارد حسابداري‌ در مورد برخي‌ اقلم‌ غيرپولي‌ نامشهود‬

‫‪ . 1‬در اين ‌ پيوست ‌‪ ،‬نحوه ‌ كاربرد استاندارد حسابداري ‌ در مورد برخي ‌ از اقلم ‌ غيرپولي ‌ نامشهود باتوجه ‌ به ‌ ويژگيهاي ‌ قانوني ‌ و‬
‫ساير جنبه‌هاي‌ـ مرتبط‌ـ با آنها مطرح‌ـ مي‌شود‪ .‬اين‌ـ موارد تنها جنبه‌ـ تشريحي‌ـ دارد و بنابراين‌ـ بخشي‌ـ از استاندارد حسابداري‌‬
‫نيست‌‪.‬‬

‫حق‌ اختراع‌‬
‫‪ . 2‬حق ‌ اختراع ‌‪ ،‬حقي ‌ است ‌ كه ‌ به ‌ دارنده ‌ آن ‌ امكان ‌ استفاده ‌‪ ،‬توليد‪ ،‬فروش ‌ و كنترل ‌ محصول ‌‪ ،‬فرايند يا فعاليت ‌ ابداعي ‌ خود را‬
‫مي‌دهد و نقض ‌ آن ‌ توسط ‌ ديگران ‌ مجاز نيست‌‪ .‬حق ‌ اختراع ‌ در صورتي ‌ داراي ‌ منافع ‌ اقتصادي ‌ آتي ‌ است ‌ كه ‌ اولً از طريق‌ كاهش‌‬
‫هزينه‌هاي‌ عملياتي‌ يا امكان‌ توليد و فروش‌ كالها و خدمات‌ با قيمتي‌ بيشتر‪ ،‬سودآوري‌ واحد تجاري‌ را نسبت‌ به‌ ساير واحدهاي‌‬
‫رقيب‌ـ بهبود بخشد و ثانياً به‌نام‌ـ واحد تجاري‌ـ ثبت‌ـ شود‪ .‬ممكن‌ـ است‌ـ پيشرفت‌ـ فناوري‌ـ و اختراعات‌ـ جديد رقبا‪ ،‬باعث‌ـ نابابي‌‬
‫محصولتي‌ـ شود كه ‌ واحد تجاري‌ـ با استفاده‌ـ از اختراع‌ـ خود آنها را توليد كرده‌ـ و به‌ـ فروش‌ـ مي‌رساند كه ‌ در اين‌ـ صورت‌ـ حق‌‬
‫اختراع ‌ منافع ‌ اقتصادي ‌ خود را از دست ‌ مي‌دهد اگر چه ‌ ممكن ‌ است ‌ اعتبار قانوني ‌ آن ‌ منقضي ‌ نشده ‌ باشد‪ .‬طبق ‌ ماده ‌ ‪ 33‬قانون‌‬
‫ثبت ‌ علئم ‌ و اختراعات ‌ مصوب ‌ تيرماه ‌ ‪ 1310‬مدت ‌ اعتبار ورقه ‌ اختراع ‌ به‌ تقاضاي ‌ مخترع ‌ پنج ‌ يا ده ‌ يا پانزده‌ و يا منتهي‌ بيست‌‬
‫سال ‌ است‌‪ .‬در مدت ‌ مزبور حق ‌ انحصاري ‌ ساخت ‌ يا فروش ‌ يا اعمال ‌ و يا استفاده ‌ از اختراع‌‪ ،‬در صورت ‌ تصريح ‌ در ورقه ‌ اختراع‌‪،‬‬
‫منحصراً در اختيار مخترع‌ يا قائم‌مقام‌ قانوني‌ اوست‌‪.‬‬

‫‪ . 3‬در صورت‌ـ تحصيل‌ـ امتياز استفاده‌ـ از اختراع‌ـ ديگران‌ـ براساس‌ـ قرارداد‪ ،‬بهاي‌ـ تمام‌ـ شده‌ـ آن‌ـ در سرفصل‌ـ داراييهاي‌ـ نامشهود‬
‫منعكس ‌ مي‌شود‪ .‬مبالغي ‌ كه ‌ به ‌ عنوان ‌ حق ‌ امتياز در هر دوره ‌ پرداخت ‌ مي‌شود براساس ‌ نوع ‌ استفاده ‌ از حق ‌ اختراع‌‪ ،‬به ‌ حساب‌‬
‫هزينه‌هاي ‌ عملياتي ‌ يا سربار كارخانه ‌ منظور مي‌شود‪ .‬در صورت ‌ اختراع ‌ توسط ‌ واحد تجاري‌‪ ،‬كليه ‌ مخارج ‌ مربوط‌‪ ،‬چنانچه ‌ واجد‬
‫معيارهاي‌ شناخت‌ به‌عنوان‌ دارايي‌ باشد به‌ دارايي‌ نامشهود و در غير اين‌صورت‌ به‌ هزينه‌هاي‌ دوره‌‪ ،‬منظور مي‌شود‪.‬‬

‫حق‌ تأليف‌‬
‫‪ .4‬طبق ‌ ماده‌ ‪ 12‬قانون‌ حمايت‌ از مؤلفان‌‪ ،‬حق‌ تأليف‌ عبارت ‌ است ‌ از حق ‌ انحصاري‌ نشر و پخش‌ و عرضه ‌ و اجراي‌ اثر هنري ‌ يا‬
‫نوشته‌اي ‌ كه ‌ به ‌ مدت ‌ عمر پديد آورنده ‌ و سي ‌ سال ‌ بعد از فوت ‌ او به ‌ شخص ‌ پديد آورنده ‌ و وارث ‌ او اعطا مي‌شود‪ .‬اگرچه ‌ عمر‬
‫قانوني‌ حق‌ تأليف‌ مدت‌ زماني‌ طولني‌ را دربر مي‌گيرد ولي‌ عمر مفيد حق‌ تأليف‌ به‌ ارزش‌ اقتصادي‌ آن‌ بستگي‌ دارد‪ .‬حق‌ تأليف‌‬
‫تا زماني‌ داراي‌ منافع‌ اقتصادي‌ است‌ كه‌ بازار براي‌ انتشار اثر مربوط‌ وجود دارد‪ .‬اگر حق‌ تأليف‌ خريداري‌ شود به‌ بهاي‌ تمام‌ شده‌‬
‫ثبت ‌ مي‌شود و در صورتي‌كه ‌ در واحد تجاري ‌ ايجاد شود بايد مخارج ‌ قابل ‌ شناسايي ‌ را كه ‌ در رابطه ‌ با آن ‌ تحمل ‌ شده ‌ است‌‪ ،‬در‬
‫صورت‌ اطمينان‌ از توان‌ ايجاد منافع‌ اقتصادي‌ آتي‌‪ ،‬به‌ حساب‌ دارايي‌ منظور كرد‪.‬‬

‫سرقفلي‌ محل‌ كسب‌ (حق‌ كسب‌ يا پيشه‌ يا تجارت‌)‬


‫‪ .5‬سرقفلي ‌ محل ‌ كسب‌‪ ،‬حقي ‌ است ‌ كه ‌ واحد تجاري ‌ به ‌ جهت ‌ تقدم ‌ در اجاره‌‪ ،‬موقعيت ‌ يا جذب ‌ مشتري ‌ نسبت ‌ به ‌ محلي ‌ پيدا‬
‫مي‌كند‪ .‬اين‌ حق‌ در ميان‌ عموم ‌ به‌عنوان ‌ سرقفلي ‌ شناخته ‌ شده ‌ است‌ ليكن‌ در حسابداري ‌ براي ‌ تمايز اين‌ حق‌ و سرقفلي‌ مربوط‌‬
‫به‌ تحصيل‌ ساير واحدها يا گروه‌ داراييها‪ ،‬استفاده‌ از واژه‌ "سرقفلي‌ محل‌ كسب‌" مناسبتر است‌‪.‬‬
‫‪ .6‬سرقفلي‌ محل‌ كسب‌ تنها زماني‌ به‌عنوان‌ دارايي‌ قابل‌ شناسايي‌ است‌ كه‌ از اشخاص‌ ديگر در مقابل‌ پرداخت‌ وجه‌ نقد يا معادل‌‬
‫وجه‌ نقد يا ساير مابه‌ازاهاي‌ غيرنقد خريداري‌ شده‌ باشد‪ .‬اگرچه‌ حق‌ مزبور متصل‌ به‌ يك‌ دارايي‌ مشهود است‌‪ ،‬اما خريد و فروش‌‬
‫آن‌ بدون‌ واگذاري‌ مالكيت‌ امكان‌پذير است‌ و بنابراين‌ انعكاس‌ آن‌ تحت‌ سر فصل‌ داراييهاي‌ نامشهود مناسب‌ است‌‪ .‬سرقفلي‌ محل‌‬
‫كسب‌ عمر مفيد مشخصي‌ ندارد و عموماً قابل‌ بازيافت‌ است‌ زيرا اگر مستاجر اين‌ حق‌ را به‌طور قانوني‌ تحصيل‌ كرده‌ باشد‪ ،‬حتي‌‬
‫در صورت‌ اجبار مالك‌‪ ،‬تخليه‌ در مقابل‌ دريافت‌ سرقفلي‌ صورت‌ مي‌گيرد‪.‬‬

‫علئم‌ و نامهاي‌ تجاري‌‬


‫‪ . 7‬طبق ‌ ماده ‌ ‪ 1‬قانون ‌ ثبت ‌ علئم ‌ و اختراعات‌ـ مصوب ‌ تيرماه ‌ ‪" 1310‬علمت ‌ تجاري ‌ عبارت‌ـ است ‌ از هر قسم ‌ علمتي ‌ اعم ‌ از‬
‫نقش‌‪ ،‬تصوير‪ ،‬رقم‌‪ ،‬حرف‌‪ ،‬عبارت ‌‪ ،‬مهر‪ ،‬لفاف ‌ و غير آن ‌ كه ‌ براي ‌ امتياز تشخيص ‌ محصول ‌ صنعتي ‌ يا تجاري ‌ يا فلحتي ‌ اختيار‬
‫مي‌شود"‪ .‬علمت‌ تجاري‌ در صورتي‌ كه‌‬
‫براساس‌ مقررات‌ قانون‌ ثبت‌ شده‌ باشد‪ ،‬قابل‌ نقل‌ و انتقال‌ است‌‪ .‬مدت‌ اعتبار علمت‌ تجاري‌ طبق‌ ماده‌ ‪ 14‬قانون‌ مذكور ‪ 10‬سال‌‬
‫و بعد از آن‌ نيز قابل‌ تمديد است‌ و در واقع‌ عمر قانوني‌ محدودي‌ ندارد‪.‬‬

‫‪ .8‬ارزش‌ علمت ‌ تجاري ‌ و نام ‌ تجاري ‌ به ‌ نسبتي‌ كه‌ واحدتجاري‌ موفق‌ به‌ بهبود درآمد خود مي‌شود‪ ،‬افزايش‌ مي‌يابد‪ .‬اگرچه‌ اين‌‬
‫افزايش ‌ تاحدودي ‌ ناشي ‌ از تبليغات ‌ است ‌ ولي ‌ رابطه ‌ روشني ‌ بين ‌ مخارج ‌ تبليغات ‌ و افزايش ‌ ارزش ‌ علئم ‌ و نامهاي ‌ تجاري ‌ وجود‬
‫ندارد لذا معمولً بهاي‌ تمام‌ شده‌اي‌ براي‌ اين‌ نوع‌ دارايي‌ در نظر گرفته‌ نمي‌شود مگر هنگامي‌ كه‌ نام‌ يا علمت‌ تجاري‌ خريداري‌‬
‫شود‪ .‬اما مبالغي‌ كه‌ مستقيماً صرف‌ ايجاد‪ ،‬استيفاي‌ حق‌ قانوني‌ يا ثبت‌ علمت‌ تجاري‌ مي‌شود به‌ دارايي‌ منظور مي‌شود‪.‬‬

‫حق‌ امتياز و فرانشيز‬


‫‪ .9‬حق‌ امتياز و فرانشيز مجوز استفاده‌ از حقوق‌ ديگران‌ است‌ كه‌ صاحب‌ حق‌ براساس‌ توافقنامه‌ در قبال‌ دريافت‌ مبلغ‌ مشخصي‌‪،‬‬
‫امتياز ساخت ‌ و حق ‌ فروش ‌ توليدات ‌ يا انجام ‌ خدمات ‌ مشخص ‌‪ ،‬استفاده ‌ از نام ‌ يا علمت ‌ تجاري ‌ را به ‌ خريدار اعطا مي‌كند‪ .‬در‬
‫توافقنامه‌ـ معمولً ـمحدوديتهاـ ـو تعهدات‌ـ طرفين‌ـ مشخص‌ـ مي‌شود‪.‬ـ ـاين‌ـ محدوديتهاـ ـازـ ـجمله‌ـ ممكن‌ـ است‌ـ در ـمورد ـكيفيت‌‬
‫محصولت‌‪ ،‬نرخها و قيمت‌ توليدات‌ يا الزام‌ بر خريد كال از محل‌ مشخص‌ باشد‪.‬‬

‫‪ .10‬براي ‌ تحصيل ‌ حق‌امتياز و فرانشيز‪ ،‬مبالغي ‌ به‌طور يكجا در زمان ‌ انعقاد قرارداد‪ ،‬در طول ‌ قرارداد و يا با تركيبي ‌ از اين ‌ دو‬
‫شيوه‌ پرداخت‌ مي‌شود‪ .‬مبالغي‌ كه‌ در ابتدا يكجا پرداخت‌ مي‌شود در صورت‌ احراز شرايط‌ شناخت‌ مندرج‌ در استاندارد‪ ،‬به‌عنوان‌‬
‫دارايي‌ نامشهود در حسابها منعكس‌ مي‌شود‪.‬‬

‫هزينه‌هاي‌ تأسيس‌‬
‫‪ .11‬براي‌ تأسيس‌ يك‌ واحد تجاري‌ فعاليتهاي‌ خاصي‌ انجام‌ مي‌شود‪ .‬اين‌ فعاليتها مستلزم‌ صرف‌ مخارجي‌ است‌ كه‌ در ابتدا توسط‌‬
‫مؤسسين‌ـ پرداخت‌ـ مي‌شود‪ .‬اين‌ـ مخارج‌ـ شامل‌ـ مخارج‌ـ حقوقي‌ـ براي‌ـ تهيه‌ـ اساسنامه‌ـ و شركت‌ـ نامه ‌‪ ،‬حق‌ـ مشاوره ‌‪ ،‬حق‌الزحمه‌‬
‫حسابداري‌‪ ،‬ماليات‌‪ ،‬مخارج ‌ ثبت ‌ و ساير مخارج ‌ مربوط ‌ به ‌ تأسيس ‌ است‌‪ .‬پرداخت ‌ اين ‌ مخارج ‌ با هدف ‌ كسب ‌ منافع ‌ آتي ‌ در طول‌‬
‫عمر واحد تجاري ‌ صورت ‌ مي‌گيرد‪ ،‬ليكن ‌ به ‌ خودي ‌ خود منافع ‌ اقتصادي ‌ آتي ‌ ندارد‪ .‬در واقع ‌ اين ‌ مخارج ‌ منجر به ‌ جريان ‌ ورودي‌‬
‫وجوه ‌ نقد يا كاهش ‌ جريان ‌ خروجي‌ وجوه‌ نقد نمي‌شود و بنابراين ‌ در تعريف ‌ داراييها قرار نمي‌گيرد‪ .‬اگرچه‌ در عمل‌ شركتها اين‌‬
‫مخارج ‌ را مطابق ‌ با قوانين ‌ مالياتي ‌ يا دوره‌هاي ‌ اختياري ‌ به ‌ حساب ‌ هزينه ‌ منظور مي‌كنند‪ ،‬ليكن ‌ براساس ‌ الزامات ‌ استاندارد‪ ،‬در‬
‫زمان‌ تحمل‌ به‌ عنوان‌ هزينه‌ دوره‌ منظور مي‌شود‪.‬‬

‫حق‌ امتياز استفاده‌ از خدمات‌ عمومي‌‬


‫‪ .12‬براي ‌ استفاده ‌ از خدمات ‌ عمومي ‌ از قبيل ‌ برق‌‪ ،‬آب‌‪ ،‬تلفن ‌ و گاز وجوهي ‌ تحت ‌ عناوين ‌ حق ‌ اشتراك‌‪ ،‬حق ‌ انشعاب ‌ و غيره ‌ در‬
‫زمان‌ تحصيل‌ به‌ سازمانهاي‌ دولتي‌ پرداخت‌ مي‌شود‪ .‬اين‌ وجوه‌ غالباً در قبال‌ حق‌ استفاده‌ دائمي‌ از اين‌ خدمات‌ پرداخت‌ مي‌شود‬
‫و برخي‌ـ از آنها مانند امتياز تلفن ‌‪ ،‬به‌طور جداگانه‌ـ قابل‌ـ نقل‌ـ و انتقال‌ـ است ‌‪ .‬مدت‌ـ زمان‌ـ استفاده‌ـ از اين‌ـ حقوق‌ـ محدود نيست‌‬
‫بنابراين‌ اين‌ نوع‌ داراييها براي‌ مدت‌ نامشخصي‌ به‌ دارنده‌ آن‌ انتفاع‌ مي‌رساند‪ .‬وجوهي‌ كه‌ در ارتباط‌ با كسب‌ اين‌ حقوق‌ پرداخت‌‬
‫مي‌شود‪ ،‬ممكن ‌ است ‌ طبق ‌ شرايط ‌ عمومي ‌ مربوط‌‪ ،‬ماهيت ‌ سپرده ‌ داشته ‌ باشد‪ .‬همچنين ‌ ممكن ‌ است ‌ قسمتي ‌ از وجوه ‌ پرداختي‌‬
‫بابت‌ـ تاسيساتي‌ـ باشد ـكه‌ـ توسط‌ـ سازمان‌ـ دولتي‌ـ ذيربط‌ـ براي‌ـ واحد ـتجاري‌ـ مستقر ـمي‌شود‪ .‬ـدر ـكليه‌ـ موارد ـبال‪ ،‬ـداراييهاي‌‬
‫تحصيل‌شده‌ به‌ عنوان‌ داراييهاي‌ نامشهود طبقه‌بندي‌ مي‌شود‪.‬‬

‫سرقفلي‌‬
‫‪ . 13‬اصطلح ‌ فوق ‌ مفهوم ‌ متفاوتي ‌ با سرقفلي ‌ محل ‌ كسب ‌ دارد‪ ،‬اگر چه ‌ هر دو به ‌ علت ‌ وجود يا ايجاد مزيتهاي ‌ خاص ‌ تجاري‌‬
‫حادث ‌ مي‌شود‪ .‬به ‌ تعبير ديگر در شرايطي ‌ كه ‌ سرقفلي ‌ محل ‌ كسب ‌ به ‌ عواملي ‌ همچون ‌ موقعيت ‌ محلي ‌ و جذب ‌ مشتري ‌ وابسته‌‬
‫است‌‪ ،‬سرقفلي‌ يك‌ واحد تجاري‌ در نتيجه‌ هم‌ افزايي‌ كليه‌ داراييهاي‌ ثابت‌ مشهود و داراييهاي‌ نامشهود قابل‌ تشخيص‌ و غيرقابل‌‬
‫تشخيص‌ـ ايجاد مي‌شود به‌ـ نحوي‌ـ كه‌ـ موجب‌ـ ايجاد منافع‌ـ اقتصادي‌ـ آتي‌ـ بيشتري‌ـ براي‌ـ آن‌ـ واحد تجاري‌ـ در مقايسه‌ـ با ساير‬
‫واحدهاي ‌ تجاري ‌ مشابه ‌ مي‌گردد‪ .‬از آنجا كه ‌ سرقفلي ‌ به ‌ طور جداگانه ‌ قابل ‌ تشخيص ‌ نيست‌‪ ،‬اساساً در تعريف ‌ دارايي ‌ نامشهود‬
‫قرار نمي‌گيرد بلكه ‌ در استاندارد مربوط ‌ به ‌ تركيب ‌ واحدهاي ‌ تجاري ‌ مطرح ‌ شده ‌ است ‌‪ .‬واژه ‌ حسن ‌ شهرت ‌ نيز بعضاً بجاي ‌ واژه‌‬
‫سرقفلي‌ به‌كار مي‌رود‪.‬‬