You are on page 1of 35

Số 49 Tháng 08/2011

Số 49 Tháng 08/2011
Số 49 Tháng 08/2011
Số 49 Tháng 08/2011
Số 49 Tháng 08/2011
Số 49 Tháng 08/2011
Số 49 Tháng 08/2011
Số 49 Tháng 08/2011
Số 49 Tháng 08/2011
Quý độc giả thân mến, Chúng ta thường hay “nhắc nhở” nhau trên các phương

Quý độc giả thân mến,

Chúng ta thường hay “nhắc nhở” nhau trên các phương tiện truyền thông đại chúng rằng “người Việt dùng hàng Việt”. Thế nhưng, có lẽ đó chỉ là những phát biểu mang tính tượng trưng khi thương hiệu Việt chưa thực sự đạt chất lượng, cũng như chưa chiếm được lòng tin rộng rãi của người tiêu dùng.

Xây dựng thương hiệu là một việc hệ trọng, cần có tinh thần trách nhiệm, cũng như xác định đường hướng công ty và đòi hỏi sự kiên nhẫn. Nhưng thành quả nó mang lại trong tương lai thì không ai có thể phủ nhận. Một thương hiệu có được sự tin tưởng của khách hàng không phải do cách quảng cáo ấn tượng hay hình ảnh thu hút, nhưng vấn đề quan trọng là: chất lượng có tốt như đã quảng cáo? Cách đối xử của công ty với khách hàng như thế nào khi hàng hóa có vấn đề? Kết quả là, các nhà sản xuất, doanh nghiệp và kinh doanh nên tự đặt mình ở vị trí của khách hàng khi nhắc đến việc xây dựng thương hiệu và sản phẩm trước khi tung ra thị trường cho người tiêu dùng.

Chỉ bắt đầu sang thế kỷ 21, khái niệm Thương hiệu Việt mới được nhắc đến và bắt đầu sử dụng rộng rãi. Mặc dù sự cạnh tranh trong lĩnh vực xây dựng thương hiệu vẫn còn là một xu hướng mới, nhưng các doanh nghiệp Việt đang cố gắng xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài, và xem đó như một cơ hội vàng để phát triển thương hiệu và cạnh tranh với các đối thủ khác trong vùng.

Mặt khác, nền kinh tế Việt Nam hiện nay phần lớn dựa dẫm vào nguồn tài chính, công nghệ và các sản phẩm ngoại quốc, đặc biệt là Trung Quốc. Chúng ta chỉ đang tận dụng ngoại lực mà hầu như quên mất sự phát triển nội lực. Đó là một trong các lý do khiến nước chúng ta nhỏ bé, yếu kém và lạc hậu.

Chúng ta phải xây dựng một đất nước Việt Nam ngày càng mạnh hơn, để chúng ta thoát khỏi sự ảnh hưởng về kinh tế lẫn chính trị. Chúng ta cần khuếch trương hàng Việt Nam, phát động người Việt dùng hàng Việt để tăng cường nội lực.

Nhưng phát triển Thương hiệu Việt như thế nào để không chỉ người Việt mà cả người dân thế giới đều có thể nhớ tới và bị thuyết phục?

Đó là bài toán khó, và câu hỏi trên không phải chỉ dành riêng cho các nhà quản lý kinh tế.

Ban Biên Tập Tạp chí Thanh niên PHÍA TRƯỚC Tháng 8/2011

Ảnh bìa: Flickr—Tony Trần

Tháng 8/2011 Ảnh bìa : Flickr—Tony Trầ n TẠP CHÍ THANH NIÊN PHÍA TRƯỚC Web :

TẠP CHÍ THANH NIÊN PHÍA TRƯỚC

Web: phiatruoc.info Blog: phiatruoc.wordpress.com Facebook: facebook.com/phiatruoc Twitter: twitter.com/tapchiphiatruoc Email: contact.phiatruoc@gmail.com

BAN BIÊN TẬP

Võ Thụy Nhu-Hong Lan-Nhật Tân -Nguyên Ân-Đông A-Việt Quốc

THIẾT KẾ TRÌNH BÀY

Hậu Phú-Thanh Phong- Tín Nghĩa-Mai Khôi-Thanh Nguyên

CỘNG TÁC VIÊN

Hồng Phúc-Elbi-Tín Nghĩa-DBTT Ngọc Cầm-Miên Thy-Linh Sơn-Nhất Nam-Đặng Khương-Định Tường- Hiền Lương-Huỳnh Trọng Hiếu

QUẢNG CÁO-AUDIO

Quốc Bình-Chinh Nhân-Tâm Kiên

WEBSITE

Kế Vũ-Thanh Phong

Châu Mỹ

Tap Chi Phia Truoc PO Box 462220 Escondido, CA 92046 USA

Châu Âu, Châu Á

10 rue Louis Rossel 35000 Rennes FRANCE

Mục lục Các nền kinh tế châu Á Việt - Trung và biển Đông Tham

Mục lục

Các nền kinh tế châu Á

Việt-Trung và biển Đông

Tham nhũng ở Việt Nam: Những bạn trẻ nghĩ gì?

Việt Nam: Các công dân mạng thường làm gì trên Internet?

“Bình ổn giá” - Miếng pho-mát của một số doanh nhiếp nhà nước

Lan tỏa cho thương hiệu Việt

Việt Nam: Mảnh đất màu mỡ đầy tiềm năng cho các thương hiệu

Xây dựng danh tiếng toàn cầu cho các thương hiệu Việt Nam

Tự ti và tự tôn dân tộc

Ảo tưởng về việc dạy học bằng giáo án điện tử

Truyện ngắn Chảy đi sông ơi nhìn từ cảm quan hiện đại

Thượng Sơn xem người Mông dựng trứng tìm pháp sư Sa Man

Tưởng niệm nạn nhân 9/11

Tin Việt Nam — 8/2011

Tin Quốc tế — 8/2011

Tin Việt Nam — 8/2011 Tin Quốc tế — 8/2011 Chính trị Xã hội Kinh tế

Chính trị

Xã hội

Kinh tế

4

6

7

10

13

14

16

18

20

Tiêu điểm

Chuyên

mục

22

24

28

29

31

33

KINH T

Số 49 - Tháng 08/2011

K I N H T Ế Số 49 - Tháng 08/2011 C ác nền kinh tế

C ác nền kinh tế châu Á có

thể dự báo cơn suy thoái

của

phương

Tây

nhưng không thể được nó.

Nhiều người tron thế giới không dùng Anh ngữ, cho rằng chúng có thể thoát khỏi cái chảo rán cháy nhưng cuối cùng cũng trở về lại với ánh lửa rang người. Tại Thái Lan, câu tục ngữ này có thể được diễn đạt một cách khác: những người được cho là thoát khỏi con hổ thì chỉ bị ăn thịt bởi cá sấu. Nền kinh tế Thái Lan, giống như các nước khác ở châu Á, bùng phát từ cuộc suy thoái một cách nhanh chóng đến ngạc nhiên. Năm nay, mối đe dọa lớn đã được mở rộng bởi bùng nổ của lạm phát. Với ý

ngăn ngừa

bởi bùng nổ của lạm phát. Với ý ngăn ngừa Hồng Phúc chuyển ngữ nghĩ đó,
bởi bùng nổ của lạm phát. Với ý ngăn ngừa Hồng Phúc chuyển ngữ nghĩ đó,
bởi bùng nổ của lạm phát. Với ý ngăn ngừa Hồng Phúc chuyển ngữ nghĩ đó,
bởi bùng nổ của lạm phát. Với ý ngăn ngừa Hồng Phúc chuyển ngữ nghĩ đó,
bởi bùng nổ của lạm phát. Với ý ngăn ngừa Hồng Phúc chuyển ngữ nghĩ đó,

Hồng Phúc chuyển ngữ

phát. Với ý ngăn ngừa Hồng Phúc chuyển ngữ nghĩ đó, Ngân hàng Thái Lan đã

nghĩ đó, Ngân hàng Thái Lan đã tăng lãi suất vào ngày 24 tháng 8, và đây là lần thứ chín kể từ giữa năm 2010. Nhưng đó là một quyết định khó khăn. Nền kinh tế tai ương của Hoa Kỳ và châu Âu đã bao đen tâm trạng của châu Á. Một số người lại bắt đầu nghe tiếng gầm của các con hổ dữ.

Sau khi phục hồi nhanh chóng từ cơn suy thoái kinh tế hồi năm ngoái, các nhà hoạch định chính sách ở các nước châu Á đang phát triển đã tự chúc mừng vì nền kinh tế bắt đầu có dấu hiệu hồi phục. Hệ thống ngân hàng dễ sai khiến, tỷ lệ tiết kiệm cao và dự trữ ngoại hối của họ đã được bảo vệ kỹ lưỡng trong cơn hỗn loạn tài chính. Nỗ lực thắt chặt chính sách tài khóa và tiền tệ trước khi khủng hoảng xảy ra đã giúp cho họ có thêm cơ hội để nới lỏng các phản ứng cần thiết, trong trường hợp khi xuất khẩu sụp đổ hay lòng tin của người tiêu dùng bắt đầu bốc hơi. Tháng 4 năm 2009, các ngân hàng trung ương Thái Lan cắt giảm lãi suất xuống 1,25% – thấp hơn so với hầu hết các nền kinh tế khác ở châu Á – cùng với sự thúc đẩy tài chính trị giá 3% GDP. Các nền kinh tế mới nổi bị ảnh hưởng nặng hơn dự kiến, nhưng ngược lại, họ phản ứng tốt hơn so với những nước bi quan lo sợ.

Điều này có

năng phục hồi của

sớm dự kiến. Khi công bố quyết

định mới nhất, Ngân hàng Thái Lan ghi nhận sự nguy hiểm khi nhắc đến nguy cơ suy thoái tiếp diễn ở các nền kinh tế Hoa Kỳ và châu Âu. Thái Lan vẫn muốn tiếp tục giữ lại vị trí thương mại toàn cầu như xuất khẩu: bao gồm các máy điều hòa không khí, máy quay video và tủ lạnh, cũng như du lịch. Tất cả các khoản này đã chiếm hơn 70% GDP trong năm 2010. Nhưng các ngân hàng tìm thấy sự an ủi khi có các thị trường khác đang bắt đầu phát triển. Năm ngoái, Trung Quốc đã vượt Hoa Kỳ để trở thành nước có nhu cầu tiêu thụ hàng đầu trong nền kinh tế Thái Lan.

Xu hướng đó không phải là duy nhất ở Thái Lan. Hầu hết các nước láng giềng khác cũng chỉ xuất khẩu một phần nhỏ các mặt hàng của họ sang Hoa Kỳ và châu Âu so với trước khi cuộc khủng hoảng xảy ra (xem biểu đồ). Tỷ lệ chính xác có thể gây hiểu nhầm. Những xuất khẩu bao gồm các bộ phận và các thành phần có thể kết thúc ở phương Tây, sau khi được lắp ráp thành sản phẩm cuối cùng ở một quốc gia thứ ba. Nhưng các nhà kinh tế không thể phủ nhận xu hướng này.

Các nền kinh tế trong khu vực,

tất

thương bởi các nanh vuốt sắc bén của những chú cọp như đã thấy trong năm 2008. Nhưng ngược lại, sự nguy hiểm tiềm ẩn của các chú cá sấu bên kia bờ

nhiên,

không

dễ

bị

tổn

thể kiểm tra khả

họ, và

lại

của các chú cá sấu bên kia bờ nhiên, không dễ bị tổn thể kiểm tra

Trang 4

CHÍNH TR - XÃ HI

Số 49 - Tháng 08/2011

cũng không mấy thoải mái. Chỉ số tiêu dùng của Thái Lan (4,1% từ đầu năm đến tháng bảy) hiện nay tính ra đã quá cao so với ngưỡng cho phép của ngân hàng trung ương, nhưng thấp hơn so với nhiều so với các nước láng giềng như Trung Quốc (6,5%), Ấn Độ – nơi mà giá bán buôn tăng 9,2%, hay Việt Nam – giá tiêu dùng tăng đáng báo động lên đến 23% trong tháng Tám.

Chiến dịch chống lạm phát của các nước châu Á đã kéo dài hơn so với hy vọng của các ngân hàng trung ương. Giá cả thực phẩm và giá cả hàng hóa dự đoán sẽ giảm một phần, nhưng thay vào đó thì chỉ số lạm phát lại bắt đầu đã ngấm ngầm len lõi vào các mặt hàng tiêu dùng khác. Một hệ quả của cuộc

chiến này

kéo

dài

lãi

suất

chính thức

đã được

nâng lên

khỏi sàn. Chính

sách

lãi suất

của

6,75%, Ấn Độ là 8%. Các con số này có thể cho phép ngân hàng trung ương cắt giảm nếu như nền kinh tế thế giới có dấu hiệu sụt giảm. Các trường hợp ngoại lệ khác như Đài Loan, nơi

Indonesia hiện nay là

lệ khác như Đài Loan, nơi Indonesia hiện nay là Phần trăm xuất khẩu đến các

Phần trăm xuất khẩu đến các thị trường Hoa Kỳ và châu Âu ở các nước châu Á. Nguồn: CEIC/IMF

mà tỷ lệ giảm giá ít hơn 1,9%, và Singapore – nơi mà chính sách tiếp cận tiền tệ bằng cách thiết lập tỷ giá hối đoái, chứ không phải lãi suất. Với tỷ lệ lãi suất ở Hoa Kỳ đang ở mức thấp nhất, và đồng đô la Singapore được thiết lập để tăng cường chống lại đồng USD, thì lãi suất ở Singapore hiện nay là cực kỳ thấp.

Giảm lãi suất sẽ giúp nền kinh

cực kỳ thấp. Giảm lãi suất sẽ giúp nền kinh tế châu Á chịu được một

tế

châu Á

chịu được

một

sự

suy

giảm

khiêm

tốn

phương

Tây. Một

dụ khác,

Goldman Sachs đã cắt giảm dự báo tỷ lệ năm

2 0 1 1 Indonesia, Philippines

Loan, nhưng hầu như

không cắt dự báo tăng

trưởng cho các nước

này. Tuy

giảm lãi suất

cắt

đ ố i

v ớ i

Malaysia,

Đài

nhiên,

cũng sẽ

làm suy yếu tỷ giá hối đoái của khu vực, tăng

làm suy yếu tỷ giá hối đoái của khu vực, tăng khả năng cạnh tranh của

khả năng cạnh tranh của họ và sẽ không giúp được nhiều cho các nền kinh tế bên ngoài châu Á.

Các phản ứng trong nền tài chính cần phải làm nhiều hơn nữa để giúp tăng nguồn cầu trong phần còn lại của thế giới, như đã làm ở thời điểm 2007- 2009, khi ngân sách cân bằng xấu đi rõ rệt trong khu vực. Thủ tướng mới của Thái Lan, bà Yingluck Shinawatra, lại suy niệm khác về cách phung phí ngân sách. Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách ở những nơi khác sẽ rất miễn cưỡng để thực hiện những cách tương tự. Phải cho đến tháng Sáu năm nay thì chính quyền trung ương Trung Quốc mới có thể tính lại các chi phí của gói kích cầu khổng lồ của họ, và việc này đã gây thêm gánh nặng vì các khoản nợ khổng lồ đè lên chính quyền địa phương.

gói kích

thích kinh tế tương tự sẽ không cần thiết. Hoa Kỳ sẽ vượt qua cuộc khủng hoảng kinh tế hiện

nay và châu Âu cũng sẽ cố gắng lúng túng chèo qua. Một cơn suy thoái khiêm tốn ở phương Tây thậm chí có thể giúp giảm áp lực ở châu Á mà không làm thiệt hại đáng kể, trường hợp này thì có lẽ con hổ sẽ nuốt luôn con cá sấu. Nhưng có lẽ hy vọng này hơi viễn vong khi cho rằng khả năng phục hồi của châu Á đủ mạnh để giúp tháo gỡ phần gánh nặng còn lại của nền kinh tế thế giới và ngăn chặn một cuộc suy thoái ngay từ lúc đầu.

Nguồn: Economist 27 tháng 8, 2011

© 2011 Bản tiếng Việt TCPT

Nếu may mắn, một

Trang 5

CHÍNH TR - XÃ HI

Số 49 - Tháng 08/2011

Ị - X Ã H Ộ I Số 49 - Tháng 08/2011 Việt - Trung cố

Việt-Trung cố gắng đẩy nhanh các cuộc đàm phán về tranh chấp biển Đông

Tổng Bí thƣ Nguyễn Phú Trọng (bên phải) tiếp Ủy viên Quốc vụ viện Trung Quốc Đới Bỉnh Quốc. Ảnh: TTXVN

T in từ Hà Nội cho biết hôm thứ năm ngày 8 tháng 9, Trung Quốc và Việt Nam đã đồng ý tăng tốc độ đàm phán để chấm dứt các tranh cãi trên biển Đông, trong khi Bắc Kinh tiếp tục chiến dịch nhằm xoa dịu các mối căng thẳng mà họ đã dấy lên trong năm nay.

Nam, đồng thời đồng chủ trì các cuộc thảo luận mà các nhà phân tích cho rằng sẽ mở đường cho chuyến thăm của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng, có thể sẽ diễn ra vào cuối năm nay.

Tân Hoa Xã của Trung Quốc cho biết rằng hai bên “đã nhất trí tăng cường nỗ lực, tăng tốc độ đàm phán và đề ra một giải pháp chung trong vấn đề này, đồng thời cũng cam kết sẽ ký một thỏa thuận càng sớm càng tốt".

Cả hai nước, cũng như Philippines, Brunei, Malaysia và Đài Loan, có nhiều mâu thuẫn về chủ quyền đối với các quần đảo ở biển Đông, nơi mà được cho là có tiềm năng dầu khí phong phú và đồng thời cũng là tuyến đường biển quan trọng trong khu vực.

Tuần trước, Philippines và Trung

Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng, người đã gặp ông Đái Bỉnh Quốc Đại hôm ngày 7 tháng 9, cho biết sự khác biệt ý kiến về những gì Việt Nam gọi là Biển Đông là một thực tế khách quan, và hai bên cần thiết “thúc đẩy đàm phán để ký một thỏa thuận về các nguyên tắc cơ bản" nhằm

Quốc đã

nhất

trí

về

sự

cần

thiết

cho

các

ứng

xử mang

tính ràng buộc

Đông

khi Tổng thống

biển

P h

i

l

i p p

i

i n

e s

B

e

n

g

n

o

Aquino

đến

thăm Bắc Kinh.

Nội,

người đại diện

hàng

Trung

Đái Bỉnh Quốc

chính thức

Việt

thăm

Quốc

đầu của

Tại

đã

thức Việt thăm Quốc đầu của Tại Hà đã Ngày 7/9/2011, tại Văn phòng Chính phủ,

Ngày 7/9/2011, tại Văn phòng Chính phủ, Thủ tƣớng Nguyễn Tấn Dũng đã tiếp Uỷ viên Quốc vụ Trung Quốc Đới Bỉnh Quốc đang ở thăm và làm việc tại Việt Nam. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

giải quyết các tranh chấp.

Trong tháng 7, Trung Quốc và các nước Đông Nam Á đã nhất trí về một hướng dẫn chung không mang tính ràng buộc trong vấn đề biển Đông. Đó cũng là một dấu hiệu hiếm hoi liên quan đến sự hợp tác của các bên mà thời gian qua đã bị trì hoãn vì nhiều lý do.

Ông

Nguyễn Phú Trọng rằng ông hy

vọng

thăm

với

Đái

ông

Bỉnh

Quốc

sẽ

nói

tới

Trọng

Trung Quốc trong thời gian sớm

nhất.

Trong tháng 5 và tháng 6 vừa qua, Việt Nam cáo buộc tàu hàng hải Trung Quốc quấy rối và cố ý làm hỏng các thiết bị của các tàu Việt Nam, hoạt động trong vùng kinh tế đặc quyền của Việt Nam ở vùng biển Đông.

Trung Quốc đã phủ nhận rằng tàu các cáo buộc nêu trên.

Tuy nhiên, sự việc trên đã dẫn đến các cuộc buổi tình hiếm hoi xảy ra liên tiếp 11 lần ở Hà Nội vào các ngày chủ nhật cuối tuần. Trước chuyến thăm của ông Đái Bỉnh Quốc, công an và an ninh Việt nam buộc phải kết thúc các cuộc biểu tình sau hơn hai tháng, ,và hiện vẫn chưa rõ các cuộc biểu tình có tiếp tục diễn ra trong các ngày tới hay không.

Huy Thuận tổng hợp từ Reuters, Brecorder, AP

© 2011 Bản tiếng Việt TCPT

tới hay không. Huy Thuậ n tổng hợp từ Reuters, Brecorder, AP © 2011 Bản tiếng

Trang 6

CHÍNH TR - XÃ HI

Số 49 - Tháng 08/2011

Theo kết quả tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam 2009, trên 55% dân số Việt Nam ở độ tuổi dƣới 30. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy thanh niên là đối tƣợng đặc biệt dễ bị tổn thƣơng bởi tham nhũng. Do vậy, thanh niên cần đƣợc coi là đối tƣợng mục tiêu trong các hoạt động phòng chống tham nhũng. Những sáng kiến nhƣ Đề án 137, đƣợc Thủ tƣớng Chính phủ ban hành tháng 12 năm 2009, nhằm đƣa chƣơng trình giáo dục phòng chống tham nhũng vào các trƣờng trung học phổ thông và các trƣờng đại học, cao đẳng, trung cấp có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy các giá trị

đạo đức trong thanh niên, từ đó tăng cƣờng vai trò của họ trong việc tạo ra những thay đổi cụ thể. Để đảm bảo hiệu quả cho những sáng kiến nhƣ

vậy, Khảo sát Liêm chính trong Thanh niên (sau đây gọi tắt là Khảo sát) nghiên cứu những quan điểm, hành vi và trải nghiệm hình thành nên tính liêm chính trong thanh niên Việt Nam.

Trên cơ sở định nghĩa của Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI) về liêm chính- là ―những hành vi và hành động phù hợp với các nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức, đƣợc các cá nhân và tổ chức chấp nhận, tạo nên rào cản đối với tham nhũng‖, Khảo sát đặc biệt chú trọng tới các vấn đề tham nhũng, gồm cả nhận thức và trải nghiệm của thanh niên đối với tham nhũng và hành động của họ khi đối mặt với tham nhũng.

Ảnh: Tamnhin.net
Ảnh: Tamnhin.net
thanh niên đối với tham nhũng và hành động của họ khi đối mặt với tham
thanh niên đối với tham nhũng và hành động của họ khi đối mặt với tham
thanh niên đối với tham nhũng và hành động của họ khi đối mặt với tham
khi đối mặt với tham nhũng. Ảnh: Tamnhin.net Phương pháp luậ n Dựa trên kinh nghiệm

Phương pháp luận

Dựa trên kinh nghiệm của Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI), Tổ chức Hướng tới Minh bạch (TT) đã rà soát lại các tài liệu nghiên cứu khảo sát liêm chính trước đây của TI trong thanh niên và thử nghiệm một phương pháp luận mới tại Việt Nam, với sự hỗ trợ của các nhà nghiên cứu thuộc Trung tâm nghiên cứu Phát triển, Thể chế và Toàn cầu hóa (Développement, Institutions et Mondialisation - DIAL), Trung tâm Nghiên cứu Phát triển và Hỗ trợ Cộng đồng (CECODES) và một số văn phòng quốc gia thuộc mạng lưới của TI.

Khảo sát đã phỏng vấn 1022 thanh niên được lựa chọn ngẫu nhiên

tỉnh,

trong độ tuổi 15-30

thành phố của Việt Nam. Để tìm

11

15 - 30 thành phố của Việt Nam. Để tìm ở 11 hiểu sự khác biệt
15 - 30 thành phố của Việt Nam. Để tìm ở 11 hiểu sự khác biệt
15 - 30 thành phố của Việt Nam. Để tìm ở 11 hiểu sự khác biệt

hiểu sự khác biệt có thể có giữa thanh niên và các đối tượng dân số khác, Khảo sát cũng lấy mẫu một nhóm đối chứng gồm 519 “người lớn tuổi” ở độ tuổi trên 30. Các cuộc phỏng vấn trực tiếp đã được Tổ chức Sống và Học tập vì Môi trường và Cộng đồng (Live&Learn) tiến hành với sự hỗ trợ của CECODES và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong khoảng thời gian từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2010. Các tình nguyện viên trẻ, sinh viên và các bạn mới ra trường đã được tuyển chọn và đào tạo để tiến hành phỏng vấn tại các tỉnh sau: (xem bản đồ minh họa bên)

Các kết quả khảo sát chính

Giá trí và thái độ với liêm chính

Khảo sát cho thấy phần lớn thanh

khảo sát chí nh Giá trí và thái độ với liêm chính Khảo sát cho thấy

Trang 7

CHÍNH TR - XÃ HI

Số 49 - Tháng 08/2011

niên đều nhận thức được tầm quan trọng của liêm chính. 95% thanh niên đồng ý hoàn toàn hoặc một phần rằng trung thực quan trọng hơn tăng thu nhập.

Khi được hỏi về những ví dụ cụ thể về các hành vi tham nhũng, trung bình 88% thanh niên nhìn nhận các hành vi đó là sai trái, gần với con số 91% người lớn tuổi có cùng quan điểm. Tuy nhiên, các kết quả cũng cho thấy rõ ràng rằng thanh niên nới lỏng các giá trị của họ trong các tình huống cụ thể. Ví dụ, khi đối mặt với tình huống “đưa thêm một khoản tiền hoặc đưa quà biếu tại bệnh viện để được chăm sóc, điều trị tốt hơn”: 32% thanh niên không coi hành vi đó là sai, và 13% thanh niên cho rằng hành vi đó là sai nhưng vẫn có thể chấp nhận được.

Trong khi 83% đến 86% thanh niên được phỏng vấn cho rằng thiếu liêm chính (trong đó có tham nhũng) gây tổn hại nghiêm trọng cho thế hệ của họ, cho nền kinh tế và sự phát triển của đất nước, chỉ 78% nói thiếu liêm chính có ảnh hưởng trực tiếp tới gia đình và bạn bè họ. Điều này có lẽ chỉ ra rằng hiểu biết của thanh niên về tham nhũng còn ở mức độ mơ hồ. Mặc dù thanh niên nói mạnh về các giá trị và nguyên tắc, nhưng khoảng 1/3 thanh niên (35%) cũng sẵn sàng nới lỏng định

nghĩa của họ về liêm chính khi điều đó mang lại cho họ lợi ích kinh tế, có thể giúp họ giải quyết một vấn đề hoặc nếu đó chỉ là khoản hối lộ trao tay nhỏ. Tỉ lệ này thậm chí cao hơn trong nhóm đối tượng có trình độ học vấn thấp nhất, ví dụ, một nửa số thanh niên chỉ học hết tiểu học cho rằng tham nhũng vặt là có thể chấp nhận, so với 27% số thanh niên học hết bậc trung học.

Trải nghiệm và hành vi

Hành vi của con người không phải lúc nào cũng đi đôi với các giá trị cá nhân của họ. Để hiểu hơn mối quan hệ giữa các nguyên tắc đạo đức và khả năng giữ vững những nguyên tắc này ở cấp độ hành vi, Khảo sát nghiên cứu việc tiếp xúc với tham nhũng của thanh niên và hành vi cũng như phản ứng của họ trong các tình huống đó.

Khảo sát nghiên cứu những trải nghiệm của thanh niên về tham nhũng trong sáu hoạt động mà họ thường va chạm. Như Hình 1 cho thấy, ở năm trong sáu tình huống dưới đây, thanh niên trải nghiệm tham nhũng nhiều hơn một cách đáng kể so với người lớn tuổi trong một số lĩnh vực mà họ tiếp xúc, và điều đó khẳng định giả định rằng thanh niên dễ bị tổn thương hơn bởi tham nhũng.

thanh niên dễ bị tổn thương hơn bởi tham nhũng. HÌNH 1 – Trải nghiệm về

HÌNH 1 – Trải nghiệm về tham nhũng của những ngƣời có gặp tình huống tƣơng tự 12 tháng qua: thanh niên và ngƣời lớn tuổi

tự 12 tháng qua: thanh niên và ngƣời lớn tuổi Những trải nghiệm này lý giải

Những trải nghiệm này lý giải cách thanh niên đánh giá mức độ liêm chính của các tổ chức công. 12% thanh niên đánh giá mức độ liêm chính trong cảnh sát giao thông là “rất tồi” trong khi con số này là 8% đối với lĩnh vực y tế công, và 5% đối với lĩnh vực hành chính trung ương/địa phương và giáo dục công.

Hình 2 cho thấy tỉ lệ phần trăm thanh niên sẵn sàng vi phạm các nguyên tắc liêm chính trong những trường hợp nhất định. Thanh niên dễ tham gia vào các hành vi tham nhũng để vào được một trường tốt hay một công ty tốt hoặc để được phỏng vấn cho một công việc mơ ước, nói cách khác là trong các tình huống có ý nghĩa quan trọng nhất về mặt tài chính đối với họ. Một con số đáng lo ngại là 38% thanh niên sẵn sàng hối lộ để vào được một trường tốt hay một công ty tốt.

Khi đề cập tới đấu tranh chống tham nhũng, 86% thanh niên nghĩ rằng họ có thể góp phần vào phòng chống tham nhũng và khoảng 60% thanh niên cho biết họ sẽ tố cáo tham nhũng (tuy nhiên, trong số này chỉ có 4% đã từng tố cáo). Lý do chính của việc thanh niên không tố cáo tham nhũng là vì họ cho rằng tố cáo không đem lại kết quả gì (“đó không phải là việc của tôi”), và vì bi quan (“có tố cáo cũng chẳng giải quyết được gì). Điều thú vị là, dường như không có sự khác biệt giữa câu trả lời của những thanh niên đã từng là nạn nhân của tham nhũng và những người chưa từng gặp phải tham nhũng. Điều này có lẽ cho thấy tham nhũng đã được coi là hiện tượng bình thường trong xã hội.

Những ảnh hưởng đối với tính liêm chính trong thanh niên

Để hiểu vì sao những thành tựu của các nỗ lực giáo dục trước đây còn hạn chế và để tìm ra các biện pháp giáo dục hiệu quả hơn, phần cuối của Khảo sát xem xét ảnh hưởng của các nguồn thông tin khác nhau

Trang 8

CHÍNH TR - XÃ HI

Số 49 - Tháng 08/2011

Ị - X Ã H Ộ I Số 49 - Tháng 08/2011 HÌNH 2 - Mức

HÌNH 2 - Mức độ sẵn sàng vi phạm nguyên tắc liêm chính trong những tình huống khác nhau: thanh niên và ngƣời lớn tuổi

đối với các quan điểm đạo đức của thanh niên.

Nhìn chung, có bốn nguồn thông tin quan trọng nhất hình thành nên quan điểm của thanh niên về liêm chính, đó là tivi và đài với 89% số người được phỏng vấn lựa chọn, môi trường học tập (trường phổ thông hoặc đại học) và gia đình (80% lựa chọn hai nguồn này), và bạn bè và đồng nghiệp (76%). Chưa đầy một nửa số thanh niên được phỏng vấn (39%) cho biết Internet là nguồn hình thành nên quan điểm của họ về liêm chính. Thanh niên ở vùng nông thôn và nhóm thanh niên nghèo hơn ít bị ảnh hưởng bởi Internet, báo chí và trường học hơn.

Mặc dù nhà trường có vai trò ảnh hưởng quan trọng nhưng chỉ 17% thanh niên cho rằng họ nhận được một hình thức giáo dục nào đó về liêm chính ở trường. Gần hai phần ba trong số này cảm thấy những chương trình giáo dục như vậy chưa thực sự hiệu quả. Có thể thấy giáo dục về phòng chống tham nhũng vẫn chưa đủ để phát triển một thế hệ thanh niên sẵn sàng và được trang bị đủ kiến thức để đấu tranh chống tham nhũng.

Kết luận và kiến nghị

Kết quả của cuộc khảo sát liêm

chính trong thanh niên Việt Nam cho thấy rõ ràng rằng thanh niên không chỉ là nạn nhân của tham nhũng mà còn có thể là nhân tố góp phần thúc đẩy tình trạng tham nhũng. Hầu hết thanh niên đều nhận thức được rõ điều gì là đúng, điều gì là sai nhưng dường như họ có tính cơ hội và sẵn sàng thỏa hiệp những nguyên tắc của mình trong những hoàn cảnh cụ thể.

Ngoài những trải nghiệm về tham nhũng, nhìn chung những câu trả lời của thanh niên không khác nhiều so với người lớn tuổi. Sự khác biệt chính được nhận thấy ở những đối tượng thanh niên có trình độ học vấn khác nhau. Thanh niên có trình độ học vấn thấp có xu hướng định nghĩa về liêm chính ít khắt khe hơn, dễ đồng ý hoặc chấp nhận những hành vi tham nhũng hơn, cũng như ít tố cáo tham nhũng hơn.

LIÊN LẠC:

Để có bản báo cáo đầy đủ, vui lòng liên hệ:

TỔ CHỨC HƢỚNG TỚI MINH BẠCH

51A Nguyễn Khắc Hiếu Ba Đình, Hà Nội, Việt Nam — ĐT: +84 (04) 3715 3532 Fax: +84 (04) 3715 3443.

Email: info@towardstransparency.vn

info@towardstransparency.vn Web: www.towardstransparency.vn Từ kết quả của cuộc khảo sát, một số

Từ kết quả của cuộc khảo sát, một số khuyến nghị ban đầu có để được đề xuất như sau:

Đƣa các nội dung giáo dục phòng chống tham nhũng và tăng cƣờng tính liêm chính vào các cuộc thảo luận về đạo đức

Tập trung nỗ lực phòng chống tham nhũng vào những lĩnh vực và nhóm đối tƣợng có nguy cơ dễ xảy ra tham nhũng nhƣ khu vực thành thị, ngành cảnh sát hay y tế

Tuyên truyền về những hình mẫu nhằm thay đổi nhận thức của thanh niên rằng thành công không đi cùng thật thà, liêm chính

Tập trung vào những nỗ lực có khả năng gây ảnh hƣởng rộng hơn trong thanh niên, bao gồm cả gia đình

Sử dụng các phƣơng tiện thông tin đại chúng khác nhau nhƣ ti vi, đài báo nhằm gây ảnh hƣởng đối với thanh niên về tầm quan trọng của tính liêm chính

Giáo dục về những tình huống cụ thể mà thanh niên có thể gặp phải trong cuộc sống hằng ngày, chứ không chỉ đƣa ra những hành vi mang tính trừu tƣợng

Vận động thanh niên bên ngoài trƣờng học thông qua các hoạt động ngoại khóa

Cải thiện môi trƣờng bên ngoài giúp thanh niên có thể từ chối và tố cáo các hành vi tham nhũng, nhất là thông qua việc tăng cƣờng thực thi những chính sách hiện tại

Tuyên dƣơng động viên những thanh niên liêm chính bằng các hình thức hỗ trợ và tạo thêm cho họ cơ hội phát triển nhƣ học bổng, khóa đào tạo, thực tập, phần thƣởng cụ thể.

Nguồn: Transparency International

Trang 9

CHÍNH TR - XÃ HI

Số 49 - Tháng 08/2011

Cimigo vừa mới phát hành Bản nghiên cứu báo cáo NetCitizens Việt Nam, giải thích
Cimigo vừa mới phát hành Bản nghiên cứu báo cáo NetCitizens Việt Nam, giải thích
Cimigo vừa mới phát hành Bản nghiên cứu báo cáo NetCitizens Việt Nam, giải thích

Cimigo vừa mới phát hành Bản nghiên cứu báo cáo NetCitizens Việt Nam, giải thích toàn diện nhất về việc sử dụng internet và cũng như các hành vi của người sử dụng tại Việt Nam. Nghiên cứu được dựa trên hơn 3.300 cuộc phỏng vấn với người sử dụng internet từ 12 thành phố khác nhau. Báo cáo này cho thấy có bao nhiêu người sử dụng internet, thời gian trực tuyến là bao lâu, họ làm làm gì trên mạng, những trang web là trang nào, và nhiều sự kiện thú vị khác về việc sử dụng Internet tại Việt Nam.

Đặng Khương tổng hợp

Facebook đứng thứ 3

Trong năm 2010, 70% người sử dụng mạng xã hội tại Việt Nam là thành viên của Facebook, tăng mạnh so với 47% trong năm

2009.

Theo báo cáo của NetCitizens Việt Nam năm 2011 của Cimigo,

công ty nghiên cứu thị trường, Facebook là mạng xã hội phổ biến nhất cho người sử dụng

Internet tại Việt Nam đến 2010.

Vị trí thứ hai thuộc về Zing Me.

Mạng xã hội này đã tăng gấp ba

lần

trong một năm qua, chiếm gần

20%

Yahoo 360 Plus xếp hạng thứ ba

với khoảng 12% người sử dụng

từ 2009

trong

thị

tổng

phần

số

thành

xã

viên

hội.

mạng

mạng xã hội, giảm 1%.

Kết quả này không phù hợp với thông tin được đưa ra bởi trang Pingdom vào tháng 2 năm 2011 (căn cứ vào số liệu của Alexa). Theo dữ liệu từ mạng này thì Việt Nam là một trong 13 quốc gia mà Facebook khó có thể thống trị.

liệu

thống kê từ Google Ad Planner, cho đến tháng 11 năm 2010, Zing Me là mạng xã hội hàng đầu

tại Việt Nam với 4,6 triệu người sử dụng và theo sau là Yahoo với 3.500.000, Facebook với

v ới

3 . 20 0 . 0 00 v à Y um e 2.600.000 người sử dụng.

Việt Nam dẫn đầu tăng trưởng trong việc sử dụng Internet

Hơn 10 năm qua, Việt Nam đã

Ngoài ra,

căn

cứ vào

số

Số lƣợng ngƣời sử dụng Internet tại Việt Nam từ 2004-2010.
Số lƣợng ngƣời sử dụng Internet tại Việt Nam từ 2004-2010.
sử dụng Internet tại Việt Nam từ 2004-2010. trải qua sự tăng trưởng nhanh nhất trong

trải qua sự tăng trưởng nhanh nhất trong việc thâm nhập thị trường Internet trong khu vực. Theo số liệu chính thức, 31% dân số Việt Nam dùng Internet trực tuyến và mỗi năm tăng thêm khoảng 2-3 triệu.

"Trong một thời gian ngắn, Việt Nam đã bắt kịp với các nước như Trung Quốc hay Thái Lan, nơi mà internet có một lịch sử lâu đời hơn. Internet đang nhanh chóng trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày ở Việt Nam", ông Lukas Mira, Giám đốc Trực tuyến của Cimigo cho biết.

Giờ gian online

Internet ở đây được truy cập rất thường xuyên. Hầu hết các người sử dụng internet lên mạng mỗi ngày hoặc nhiều lần trong một tuần. Theo nghiên cứu,người sử dụng dành ít nhất là hơn hai giờ một ngày để lên mạng. "Đây là thời gian lâu hơn so với hầu hết các quốc gia khác trong toàn khu vực. Người Việt Nam dường như tở ra được nhiệt tình hơn khi biết rằng họ có thể tiếp cận với nhiều cơ hội mới hơn trên internet cung cấp và điều này làm cuộc sống của họ thêm phong phú", ông Mira nhận xét.

Trang 10

CHÍNH TR - XÃ HI

Số 49 - Tháng 08/2011

Với một tầng lớp trung lưu ngày càng tăng ở Việt Nam, nhiều gia đình có máy tính riêng của họ, và điều này đã giúp họ có cơ hội truy cập Internet ngay ở nhà. Quán cà phê Internet vẫn còn phổ biến, nhưng chủ yếu là dành

cho

thành phần có thu nhập thấp hơn vì các điều kiện khó khăn.

Thông tin giải trí là hàng đầu

Theo nghiên cứu, mục đích chính của việc sử dụng internet là để

nhóm trẻ tuổi, hoặc

các

Các trang web sử dụng cho mạng xã hội
Các trang web sử dụng cho mạng xã hội
hoặc các Các trang web sử dụng cho mạng xã hội thu thập thông tin và
hoặc các Các trang web sử dụng cho mạng xã hội thu thập thông tin và

thu thập thông tin và đọc tin tức. Gần như tất cả người sử dụng mạng đều truy cập vào các trang web như Dân Trí, VnExpress hoặc 24h. Tuy nhiên, có một xu hướng sử dụng internet nhiều hơn cho mục đích giải trí.

"Người Việt Nam đặc biệt thích nghe nhạc và xem phim trực tuyến. Chúng tôi đã đo được sự gia tăng liên tục trong hoạt động giải trí như vậy trong vài năm gần đây. Đồng thời, có một số lượng ngày càng tăng của các trang web cung cấp các dịch vụ như vậy," Lukas Mira, tác giả của nghiên cứu nhận xét.

Khoảng 80% người dùng internet nghe nhạc trực tuyến trên mạng, và hơn hai phần ba tải nhạc về từ internet. Một nửa số người sử dụng internet xem phim trực tuyến. Các động giải trí trực tuyến thường được sử dụng bởi các nhóm tuổi từ 15 đến 24, trong khi người dùng internet lớn tuổi hơn thì thường tập trung vào các mảng tin tức trực tuyến.

Giới thiệu về Việt Nam Netciti- zens Báo cáo

Báo cáo NetCitizens của Cimigo được dựa trên một cuộc khảo sát đại diện trong số hơn 3.300 người sử dụng internet trong 12 thành phố chính tại Việt Nam. Cimigo đã bắt đầu nghiên cứu này với mục đích tạo ra một sự hiểu biết tốt hơn về thị trường internet ở Việt Nam. Bản báo cáo đã bắt đầu được công bố hằng năm từ năm 2007.

Bạn có

máy bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh, và xem thêm các chi tiết tại http://www.cimigo.vn.

thể tải

Bản báo

cáo về

Nguồn: Vietnam Business News & Cimigo

* Tựa đề do PHÍA TRƯỚC đặt

Trang 11

TIÊU ĐIM

Số 49 - Tháng 08/2011

“Bình ổn giá”: miếng pho-mát của một số doanh nghiệp
“Bình ổn giá”:
miếng pho-mát
của một số
doanh nghiệp

T hời buổi nền kinh tế trong tình trạng

lạm phát “phi mã”, ở tầm vĩ mô, Nhà

nước đã có nhiều chính sách can thiệp

vào thị trường, nhằm chia sẻ khó khăn với người dân, doanh nghiệp…, và đảm bảo an sinh xã hội. Chương trình bình ổn giá được áp dụng cho nhóm mặt hàng thiết yếu, được đánh giá như một điểm mới, ở góc độ nào đó, chương trình hàng bình ổn đã tác động tích cực đến đời sống người dân, tuy nhiên quá trình thực hiện còn nhiều bất ổn.

Nhất Nam

Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là hai địa phương thực hiện chương trình này. Thông qua các doanh nghiệp đầu mối, Ủy ban Nhân dân thành phố cung cấp các “gói” hỗ trợ, cho vay khoản tiền lớn lãi suất 0%, ngược lại doanh nghiệp cam kết bán nhóm hàng được bình ổn thấp hơn giá thị trường 10%. Thời gian đầu chương trình bình ổn phát huy tác dụng tích cực, là nơi Nhà nước thể hiện vai trò quản lý, chi phối, điều tiết giá cả.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, theo khảo sát trên thị trường, một số nhóm mặt hàng trong chương trình bình ổn của các doanh nghiệp tham gia chương trình bình ổn, có giá cao hơn giá hàng hóa ở các doanh nghiệp không tham gia chương trình bình ổn. Chẳng hạn, ở hệ thống siêu thị Co.opMart, một số mặt hàng như đường, trứng gia cầm, dầu ăn… có giá bán cao hơn giá các sản phẩm cùng loại tại các siêu thị Bic C, LotteMart, trong khi doanh nghiệp Sài Gòn Co.op được hưởng rất nhiều ưu đãi từ việc tham gia chương trình bình ổn giá hàng hóa.

Tiền vào túi ai? Lợi ích có đến được với người dân? Bất ổn ở đâu?

Thứ nhất, điểm mấu chốt, bất hợp lý xuất hiện ngay từ khâu phân phối tiền. Trong khi các doanh nghiệp sản xuất, người nông dân cần vốn để đầu tư cho sản xuất phải vay từ các ngân hàng thương mại với lãi suất hơn 20%, tiền của chương trình bình ổn giá hàng hóa lại hỗ trợ vào các doanh nghiệp phân phối, phần lớn là các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp Nhà nước. Điều này, thể hiện cơ chế “xin-cho,” các doanh nghiệp buộc phải “đi đêm” để được tham gia chương trình hàng bình ổn giá.

Thứ hai, các doanh nghiệp tham gia chương trình hàng bình ổn giá được vay tiền với mức lãi suất 0%, do đó chi phí sản xuất thấp, bán giá thấp hơn thị trường 10%. Trong khi đó, các doanh nghiệp không được hưởng các ưu đãi trên, muốn bán được hàng phải bán không cao hơn các doanh nghiệp tham gia bình ổn, trong khi họ phải vay vốn từ ngân hàng với lãi suất hơn 20%. Như vậy, xuất hiện tình trạng cạnh tranh không công bằng giữa các doanh nghiệp, tình trạng hai giá trong cùng một nhóm mặt hàng trên thị trường.

Những bất ổn trên cho thấy các doanh nghiệp lớn vẫn đang sống nhờ “hũ gạo” của Nhà nước, mang nặng cơ chế xin cho, mất khả năng đề kháng trước “bão tố” của nền kinh tế. Khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, các tập đoàn bán lẻ, quỹ đầu tư nước ngoài… theo lộ trình hội nhập đã đặt chân vào thị trường Việt Nam. Trong khi đó, các doanh nghiệp trong nước, kể cả doanh nghiệp lớn đã bộc lộ những điểm yếu cố hữu và lép vế trong cuộc

cạnh tranh. Báo chí trong nước vẫn hô hào “Việt Nam đã ra biển lớn, đã và đang hội nhập sâu rộng vào nền

Đó chỉ là những mỹ từ. Trên thực tế một số tổng công ty, công ty lớn ở Việt Nam vẫn chưa sẵn sàng, chưa tạo được thế và lực, chưa có thương hiệu ở tầm khu vực. Công bằng mà nói, doanh nghiệp trong nước chưa đủ sức đương đầu với các tập đoàn nước ngoài tới Việt Nam theo lộ trình gia nhập tổ chức WTO.

kinh tế thế giới”

N.N. Sài Gòn, tháng 8/2011 © 2011 TCPT số 49

gia nhập tổ chức WTO. kinh tế thế giới” N.N. Sài Gòn, tháng 8/2011 © 2011
gia nhập tổ chức WTO. kinh tế thế giới” N.N. Sài Gòn, tháng 8/2011 © 2011

Trang 13

VĂN HÓA NGH THUT

Số 49 - Tháng 08/2011

“Việt Nam đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu cà phê song người tiêu

“Việt Nam đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu cà phê song người tiêu dùng thế giới hầu như không biết đến tên tuổi của cà phê Việt Nam” - là lời chia sẻ của Tổng Giám đốc Vinacafe tại hội thảo “Chung tay xây dựng quốc gia” vừa diễn ra tại Hà Nội.

Tổng Giám đốc Vinacafe tại hội thảo “Chung tay xây dựng quốc gia” vừa diễn ra

Thiếu

thương hiệu

kinh

nghiệm

trong

xây

dựng

mặt hàng cùng loại nhập ngoại nhưng nhiều khách hàng ngay trong nội địa cũng chưa tiếp cận được.

Ông Hải cho rằng, nguyên nhân ở đây chính là do DN chưa quan tâm đúng mức, chưa phối hợp tốt với giới truyền thông trong việc quảng bá thương hiệu.

Tuy nhiên, nếu quảng bá và truyền thông về thương hiệu không đúng cách, không đúng liều lượng thì lại có thể gây hiệu ứng ngược, dẫn tới người tiêu dùng không biết đâu là thương hiệu có uy tín thực sự.

Các doanh nghiệp Việt Nam tham dự hội chợ Triển lãm Trung Quốc - Asean để quảng bá thương hiệu ra thế giới.

Theo ông Lê Duy Truyền, Tổng biên tập báo Tin Tức, báo chí không chỉ có vai trò quan trọng trong việc quảng bá thương hiệu DN, mà còn có trách nhiệm định hướng người tiêu dùng trong việc lựa chọn thương hiệu uy tín.

Đối với chương trình Thương hiệu quốc gia, đây là chương trình duy nhất do Chính phủ Việt Nam tiến hành với mục đích quảng bá hình ảnh quốc gia, thương hiệu quốc gia thông qua thương hiệu sản phẩm. Các thương hiệu được lựa chọn phải cùng chia sẻ

Tại hội thảo, nhiều ý kiến nhận định, mặc dù sản phẩm hàng hóa, dịch vụ của Việt Nam đang từng bước chiếm được lòng tin của người tiêu dùng trong và ngoài nước đồng thời các DN cũng đã chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu cho mình nhưng Việt Nam vẫn thiếu những thương hiệu mạnh tầm cỡ quốc gia và có đủ khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới.

Theo ông Đỗ Thắng Hải, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), nguyên nhân chính ở đây là do các DN Việt Nam chủ yếu là DN nhỏ và vừa, quy mô nhỏ lại rất ít kinh nghiệm xây dựng thương hiệu. Bên cạnh đó, do tập quán kinh doanh, nhiều DN chủ yếu bán hàng thô mà chưa quan tâm đến bán hàng có thương hiệu của riêng mình.

Vì vậy, việc xây dựng thương hiệu ở thị trường trong nước đã khó mà khẳng định tên tuổi ở thị trường nước ngoài càng khó hơn vì sản phẩm hàng hóa, dịch vụ của Việt Nam còn phải cạnh tranh khốc liệt với các nước khác.

Bên

truyền thông cũng chỉ

giới

cạnh

đó,

ra một thực tế

nhiều sản phẩm trong

nước sản xuất ra mặc

lượng

không thua kém các

chất

tế nhiều sản phẩm trong nước sản xuất ra mặc lượng dù không thua kém các
tế nhiều sản phẩm trong nước sản xuất ra mặc lượng dù không thua kém các

Trang 14

TIÊU ĐIM

Số 49 - Tháng 08/2011

và theo đuổi những giá trị mà quốc gia hướng

đoạn hội

nhập hiện nay: Chất lượng - Đổi mới, sáng tạo - Năng lực lãnh đạo.

tới trong giai

sáng tạo - Năng lực lãnh đạo. tới trong giai trường thế giới. giới.” - ông

trường thế giới.

giới.” -

ông

Vũ bày

tỏ.

Ông Lê Cự Tân, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty kỹ thuật dầu khí Việt Nam (PTSC) cũng tự tin rằng, nếu DN có quyết tâm, sản phẩm hàng hóa, dịch vụ của Việt Nam sẽ không chỉ chiếm lĩnh ở sân nhà mà còn có thể vươn ra thị

Khẳng định

vươn lên của doanh nghiệp

ý

chí

Được lựa chọn trao biểu tượng THQG là vinh dự nhưng cũng là một trọng trách đối với DN. Thực tế đáng mừng là hầu hết các DN tham gia chương trình THQG đều có quyết tâm rất cao trong việc khẳng định thương hiệu của DN mình.

Ông Phạm Quang Vũ, Tổng Giám đốc Vi- nacafe Biên Hòa nói: “Chúng tôi nhận thấy rất rõ trách nhiệm của một DN đầu tàu ở lĩnh vực ngành hàng cà phê Việt Nam bởi hiện nay cà phê Việt có mặt khắp các thị trường thế giới. Với 95% sản lượng cà phê trong nước được xuất khẩu, Việt Nam trở thành quốc gia đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu cà phê nói chung và đứng thứ nhất về cà phê Robusta.

Tuy nhiên, người tiêu dùng thế giới hầu như không biết đến tên tuổi của cà phê Việt Nam do chúng ta chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô. Vì vậy, tham gia chương trình THQG, Vi- nacafé rất mong muốn xây dựng và quảng bá hình ảnh cà phê Việt Nam ra thị trường thế

bá hình ảnh cà phê Việt Nam ra thị trường thế Ông Tân dẫn chứng: Trước

Ông Tân dẫn chứng: Trước đây, PTSC chỉ đảm nhiệm những phần công việc đơn giản, làm thầu phụ cho các nhà thầu nước ngoài. Nhưng nhờ quyết tâm đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản lý… giờ đây, PTSC đã làm chủ các công nghệ tiên tiến cũng như làm chủ được nhiều dự án lớn, trong đó có nhà thầu nước ngoài…

Các DN cũng tin tưởng việc tham gia chương trình THQG sẽ giúp họ tăng thêm uy tín và củng cố vị thế ở cả thị trường trong và ngoài nước. Ông Bùi Quốc Việt, Giám đốc Trung tâm thông tin và quan hệ công chúng của Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) cho biết, chỉ 1 năm sau khi tham gia Chương trình THQG 2008, điều tra cho thấy, đến năm 2009, tỷ lệ khách hàng nhận biết được thương hiệu VNPT đã đạt được hơn 93%, hầu hết đánh giá tích cực.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng đề xuất, Chương trình THQG cần tăng cường triển khai các cam kết hỗ trợ DN, đặc biệt là quan tâm hơn tới những DN có quy mô nhỏ, vốn chiếm đa số trong cộng đồng DN Việt Nam để họ có thêm cơ hội mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh.

Theo Saga.vn

Nam để họ có thêm cơ hội mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh

Trang 15

TIÊU ĐIM

Số 49 - Tháng 08/2011

Việt Nam: Mảnh đất màu mỡ đầy tiềm năm cho các thương hiệu trong tương lai ở châu Á

năm cho các thương hiệu trong tương lai ở châu Á Việt Nam, một trong những

Việt Nam, một trong những nền kinh tế trẻ nhất của Đông Nam Á, đang đỉnh bƣớc tiến vào thế giới của chủ nghĩa tƣ bản. Gia nhập WTO vào giữa năm 2006, Việt Nam đã hoàn thành giai đoạn đầu tiên trong việc hồi sinh lại nền kinh nƣớc nhà. Tuy nhiên, tƣơng tự nhƣ các nƣớc thuộc địa cũ khác hiện đang chấp nhận ƣu thế ảnh hƣởng của toàn cầu hóa, Việt Nam cũng đang đối mặt với một số thách thức không nhỏ chút nào.

Ánh Khoa chuyển ngữ & biên tập

Như Trung Quốc, Việt Nam là một quốc gia cộng sản, nơi mà nhà nước kiểm soát và quản lý tất cả mọi thứ theo đúng nghĩa đen. Nhưng khái niệm cơ bản này đang trải qua nhiều biến đổi khi nền kinh tế pha trộn của Việt Nam đang tìm hướng xâm nhập vào nền kinh tế thế giới. Xuất khẩu năm 2004 của Việt Nam đã tăng lên 30 tỷ USD, và gần 72 tỷ USD năm 2010, tăng gấp 60 lần so năm 1988. Hoa Kỳ và Việt Nam đã trải qua một cuộc chiến tranh dài nhất, nhưng ngược lại, cho đến nay thì Hoa Kỳ lại là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.

Chính phủ Việt Nam đang từng bước mở cửa thương mại cho các công ty nước ngoài, mặc dù vẫn còn thiếu nhiều tích cực và bất cập. Nhiều doanh nghiệp nhà nước đang buộc phải cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài, trong khi đó thì các công ty nước ngoài lại có quá nhiều kinh nghiệm và hơn hẳn về nhiều mặt. Điều này đã gia tăng sự bất bình đẳng trong việc cạnh tranh và cần phải được giải quyết bởi các công ty nội địa.

Một thách thức lớn khác là Việt Nam thiếu các thương hiệu chất lượng, thương hiệu mà có thể giữ vững lập trường trong môi trường cạnh tranh như hiện nay và với những đối thủ khổng lồ toàn cầu, cũng như mang thêm hương vị mới cùng sự lựa chọn mới mẻ đến cho người tiêu dùng. Chỉ có một số ít các thương hiệu Việt Nam trên thị trường như hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines, hay thương hiệu cà phê Trung Nguyên có tiếng bên ngoài Việt Nam. Đó chỉ là một vài thương hiệu có thể nêu.

Một trong những vấn đề chính là luật về sở hữu trí tuệ. Hướng dẫn bảo vệ tài sản trí tuệ đã chứng minh một điểm chính của sự ganh đua trong các vòng đàm phán WTO. Mặc dù Việt Nam đã thành công trong việc xuất khẩu nguyên liệu thô và dệt may vào thị trường quốc tế, nhưng đồng thời cũng nên tập trung vào việc đẩy mạnh giá trị và xây dựng tốt hơn lợi nhuận tài chính cũng như lòng trung thành của khách hàng thông qua xây dựng thương hiệu chất lượng.

chính cũng như lòng trung thành của khách hàng thông qua xây dựng thương hiệu chất
chính cũng như lòng trung thành của khách hàng thông qua xây dựng thương hiệu chất

Trang 16

TIÊU ĐIM

Số 49 - Tháng 08/2011

Các công ty Việt Nam cần phải nỗ lực hết mình trong việc xây dựng thương hiệu với vốn sở hữu thương hiệu mạnh nếu họ muốn nắm bắt các giá trị tên tuổi trong suốt quá trình xây dựng. Thay đổi tư duy kinh doanh hiện tại để nhận ra giá trị của các tài sản vô hình là bước quan trọng đầu tiên. Đây cũng là một thách thức điển hình cho các giám đốc điều hành người châu Á. Tổ chức thực hiện và tiếp tục thực thi quyền sở hữu trí tuệ ở Việt Nam sẽ là bước tiếp theo.

trí tuệ ở Việt Nam sẽ là bước tiếp theo. Với sự mong muốn của Việt

Với sự mong muốn của Việt Nam trong việc xâm nhập vào nền kinh tế toàn cầu, và sẽ thú vị để xem, rằng Việt Nam sẽ làm thế nào để mong muốn này ngày càng được thực hiện qua nền kinh tế hiện tại nhằm xây dựng thêm các thương hiệu „made in Việt Nam‟ có tiếng trong tương lai. Với nền văn hóa và di sản phong phú, Việt Nam đã có rất nhiều điểm thuận lợi trong việc xây dựng và cung cấp cho thế giới các thương hiệu chất lượng và hấp dẫn trong nền thị trường toàn cầu hiện nay.

Martin Roll Nguồn: Venture Republic

© 2011 Bản tiếng Việt TCPT

Venture Republic © 2011 Bản tiếng Việ t TCPT Martin Roll - Chiến lược kinh doanh
Martin Roll - Chiến lược kinh doanh & thương hiệu Martin Roll là một nhà

Martin Roll - Chiến lược kinh doanh & thương hiệu

Martin Roll là một nhà lãnh đạo nổi tiếng trong việc tạo ra giá trị sản phẩm thông qua giá trị thƣơng hiệu. Ông tạo điều kiện cho các nhà lãnh đạo kinh doanh và các tổ chức phải suy nghĩ táo bạo khi đề cập đến các chiến lƣợc trong tƣơng lai liên quan đến sản phẩm của công ty họ. Bằng cách tập trung vào việc xây dựng và quản lý doanh nghiệp thành công thông qua các thƣơng hiệu mang tính biểu tƣợng, ông giúp các hội đồng quản trị nâng cao giá trị cổ đông và tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.

Ông cũng đã từng cố vấn cho nhiều giám đốc và tập đoàn cao cấp có tiếng thế giới, trong đó có nhiều tập đoàn ở châu Á. Ông đã thuyết trình tại hơn 100 hội nghị chuyên về lĩnh vực chiến lƣợc kinh doanh và thƣơng hiệu mỗi năm. Ông có hơn 20 năm kinh nghiệm trong quản lý và có bằng Thạc sỹ Quản trị Kinh doanh tại INSEAD.

Ông là một giảng viên khách mời thƣờng xuyên tại trƣờng kinh doanh INSEAD và một số trƣờng hàng đầu thế giới khác.

Ông cũng là tác giả sách ―Chiến lƣợc thƣơng hiệu châu Á‖ đƣợc bán chạy nhất trên thế giới (đƣợc bầu là ―Sách kinh doanh hay nhất năm 2006‖ - "Best Business Books 2006" do Tạp chí Strategy+Business bầu chọn).

hay nhất năm 2006‖ - "Best Business Books 2006" do Tạp chí Strategy+Business bầu chọn). Trang

Trang 17

TIÊU ĐIM

Số 49 - Tháng 08/2011

Việt Nam ngày càng hội nhập vào nền kinh tế thế giới, và để chịu

Việt Nam ngày càng hội nhập vào nền kinh tế thế giới, và để chịu được sự cạnh tranh thì cần phải có các doanh nghiệp, thương hiệu có tiếng cũng như uy tín toàn cầu. Tuy nhiên, để xây dựng một thương hiệu có uy tín trên toàn cầu, các công ty Việt Nam phải có tham vọng và quyết tâm cao, và ở cấp vĩ mô thì cần sự hỗ trợ của Nhà nước.

Hồng Phúc chuyển ngữ & biên tập

Các ý tưởng lớn thậm chí hàng trăm năm để thực hiện. Cà phê Trung
Các ý tưởng lớn
thậm chí hàng trăm năm để thực hiện.
Cà phê Trung Nguyên, một thương hiệu Việt Nam
có mặt trên khoảng 50 quốc gia nước ngoài, bao
gồm cả các thị trường lớn như Mỹ và EU. Tuy
nhiên, Việt Nam hiện nay không có nhiều thương
hiệu tương tự như vậy. Hầu hết các loại sản phẩm
Việt Nam được lưu thông trên thị trường thế giới
vẫn còn mang thương hiệu nước ngoài.
Lê Vĩnh Sơn, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Sơn
Hà, cho biết rằng trong số hàng chục ngàn công
ty trong nước, chỉ có vài chục công ty có danh
tiếng tích cực trong thị trường nội địa. Điều này
không dễ dàng để các công ty Việt Nam cạnh
tranh với các doanh nghiệp đã có tên tuổi và nổi
tiếng trên toàn thế giới trong một thời gian dài.
Trong giai đoạn hiện nay, chỉ một số ít các thương
hiệu Việt Nam có thể được phát triển để trở thành
có uy tín trên toàn cầu.

Năm 2003, Hiệp hội Doanh nghiệp Trẻ Việt Nam (Vietnam Young Business Association) khởi xướng giải thưởng Sao vàng Việt Nam (Golden Star Award) nhằm đề cao những thương hiệu có uy tín và các sản phẩm Việt Nam. Cuộc thi có 1,127 thương hiệu đã giành được giải thưởng trên, hầu hết trong số đó là điển hình về khả năng cạnh tranh ở Việt Nam và cạnh tranh toàn cầu. Tuy nhiên, ngay cả những thương hiệu đoạt giải thưởng này cũng khó có thể cạnh tranh với các thương hiệu nổi tiếng toàn cầu.

Để làm cho thương hiệu Việt Nam trên toàn cầu có uy tín hơn, Hiệp hội Doanh nghiệp Trẻ Việt Nam đã đề xuất ý tưởng xây dựng danh tiếng toàn cầu cho thương hiệu của các doanh nghiệp đã giành được giải thưởng Sao vàng Việt Nam. Ý tưởng này đã được chấp nhận bởi Thủ tướng Chính phủ. Hiệp hội đã thành lập một nhóm gồm các chuyên gia thương hiệu hàng đầu, trong đó có các quan chức của các Bộ, các ban ngành liên quan và các doanh nhân có kinh nghiệm để lập ra một kế hoạch khả thi nhằm xây dựng danh tiếng toàn cầu cho các thương hiệu Việt Nam.

Tham vọng và quyết tâm

Làm thương hiệu Việt Nam trên toàn cầu có uy tín là một nhiệm vụ mà không thể được thực hiện qua đêm hoặc trong vòng vài năm. Nó đòi hỏi nỗ lực, quyết tâm mạnh mẽ và phải mất hàng chục hoặc

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ, Tổng giám đốc Tổng công ty Trung Nguyên, cho biết, "Một thương hiệu có uy tín trên toàn cầu phải đáp ứng bốn điều kiện: 1) thương hiệu đã có uy tín hàng đầu trong thị trường nội địa; 2) thương hiệu phải đến từ lĩnh vực có lợi thế trong nước so với thế giới; 3) doanh nghiệp sở hữu thương hiệu đó phải có đầy tham vọng thâm nhập thị trường toàn cầu (đây là điều quan trọng nhất), và 4) các thương hiệu phải được hỗ trợ bởi Chính phủ.

Cho đến nay, cơ sở hạ tầng kinh tế tại Việt Nam vẫn còn yếu kém về nhiều mặt. Về khả năng cạnh tranh toàn cầu, các doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn kém hơn các công ty khác trong tất cả các mặt, từ uy tín thương hiệu, năng lực tài chính cho đến nguồn nhân lực và công nghệ. Theo quan điểm của Đặng Lê Nguyên Vũ, các doanh nghiệp Việt Nam khó có thể có thương hiệu uy tín trên toàn cầu nếu họ không cải thiện toàn diện.

Ông cho rằng, để làm cho thương hiệu Việt Nam có uy tín trên toàn cầu, những hành động phù hợp phải được đưa ra dựa trên sự tương tác chặt chẽ giữa Nhà nước, người tiêu dùng và các doanh nghiệp. Điều này có nghĩa là Nhà nước phải có chính sách thích hợp để hỗ trợ các thương hiệu có

này có nghĩa là Nhà nước phải có chính sách thích hợp để hỗ trợ các

Trang 18

TIÊU ĐIM

Số 49 - Tháng 08/2011

đủ điều kiện để hội nhập vào thị trường toàn cầu. Để khuyến khích người tiêu dùng mua sản phẩm tại Việt Nam, các doanh nghiệp trong nước phải đảm bảo rằng các sản phẩm của họ có chất lượng cao và có giá cả hợp lý. Họ phải có một quyết tâm mạnh mẽ để cải thiện bản thân nhằm vượt qua những thách thức của cạnh tranh toàn cầu.

Cần sự hỗ trợ của Nhà nước

Nguyên Vũ cho biết

thêm rằng, để có uy

cầu,

ty trong

nước phải có tham vọng và có tinh

cầu, ty trong nước phải có tham vọng và có tinh Ông tín Đặng trên toàn

Ông

tín

Đặng

trên toàn

các công

Họ

phải sáng tạo và có khả năng tạo ra những bước đột phá. Ngoài những nỗ lực riêng của các công ty thì sự hỗ trợ từ phía

nhà nước là không thể thiếu. Nhà nước phải tạo ra

môi trường thuận lợi

nước phát triển danh tiếng toàn cầu của họ.

Nguyễn Quốc Thịnh, Giám đốc Trung tâm Thương hiệu của trường Đại học Thương mại Hà Nội, cho biết:

"Để có một thương hiệu uy tín mang tính toàn cầu không phải dễ dàng. Nếu họ không nhận được sự hỗ trợ từ Chính phủ (theo quy định quốc tế) thì các công ty Việt Nam không thể trở thành những thương hiệu toàn cầu có uy tín được. Các thương hiệu lớn trên thế giới đã nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ trong một thời gian dài. Việt Nam phải lựa chọn các thương hiệu đủ điều kiện để xây dựng danh tiếng toàn cầu của họ."

Có cơ hội cho các công ty Việt Nam nói chung và đặc biệt những công ty đã giành được giải thưởng Sao vàng Việt Nam, trở thành các thương hiệu có uy tín trên toàn cầu. Tuy nhiên, chỉ có một số lượng nhỏ của các công ty Việt Nam có đủ điều kiện thâm nhập thị trường toàn cầu. Để được vị trí vững chắc trên thị trường thế giới, các công ty trong nước phải có một năng lực mạnh mẽ về tài chính và sáng tạo, và họ phải chủ động trong việc phổ biến thương hiệu của mình với sự hỗ trợ của Chính phủ và các cơ quan có liên quan, cũng như các hiệp hội doanh nghiệp.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A cho biết: "Nếu không có sự sáng tạo và đổi mới, các doanh nghiệp không

thần quốc gia.

để cho các công

ty trong

thể xây dựng danh tiếng toàn cầu cho các thương hiệu của họ. Các doanh nghiệp phải sáng tạo trong hoạt động tổ chức cũng như trong phương pháp tiếp thị. Về phía mình, nhà nước phải tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp để các doanh nghiệp có thể phát huy hết tiềm năng sáng tạo của họ và thúc đẩy sự đổi mới. Các chính sách thích hợp về thuế, vốn và đào tạo phải có thêm sự hỗ trợ từ phía Nhà nước để giúp tất cả các công ty hội đủ điều kiện chứ không chỉ riêng vài công ty xây dựng thương hiệu toàn cầu.”

hiệu toàn cầu.” Nguồn: Vietnam Business News © 2011 Bản tiếng Việ t TCPT Nielsen –

© 2011 Bản tiếng Việt TCPT

Nielsen – công ty nghiên cứu thị trƣờng hàng đầu tại Việt Nam, công bố

Nielsen – công ty nghiên cứu thị trƣờng hàng đầu tại Việt Nam, công bố 10 thƣơng hiệu nổi tiếng nhất trong năm 2010 dựa trên số lƣợng khách hàng của mỗi thƣơng hiệu. Cuộc khảo sát dựa trên 1.000 ngƣời tiêu dùng ngƣời Việt trong độ tuổi từ 15 đến 45 và có thu nhập hàng tháng tối thiểu là 3 triệu đồng.

1. Honda chiếm vị trí số một trong thị trƣờng Việt Nam với khoảng 20 triệu khách hàng.

2. Nokia (Phần Lan)

3. Siêu thị Big-C

Tiếp theo là MobiFone, Vietcombank,

Saigon

Mart, Viettel, Sony,

Co.op

Vinamilk Coca-Cola.

theo là MobiFone , Vietcombank , Saigon Mart , Viettel , Sony , Co.op Vinamilk và

Trang 19

TIÊU ĐIM

Số 49 - Tháng 08/2011

T I Ê U Đ I Ể M Số 49 - Tháng 08/2011 Nh ật Tân
T I Ê U Đ I Ể M Số 49 - Tháng 08/2011 Nh ật Tân
T I Ê U Đ I Ể M Số 49 - Tháng 08/2011 Nh ật Tân
T I Ê U Đ I Ể M Số 49 - Tháng 08/2011 Nh ật Tân
T I Ê U Đ I Ể M Số 49 - Tháng 08/2011 Nh ật Tân

Nhật Tân

Đ I Ể M Số 49 - Tháng 08/2011 Nh ật Tân Lòng tự ti dân

Lòng tự ti dân tộc

Người Việt xưa nay vẫn sính hàng ngoại, đó là một thực tế không thể chối cãi. Tâm lý này không rõ bắt đầu từ bao giờ, nhưng nhìn lại lịch sử Việt Nam thì thấy rằng sản phẩm đầu tiên mà chúng ta nhập khẩu và được sử dụng rộng rãi chính là Hán Ngữ. Đương nhiên, Hán Ngữ đã được Việt hóa, trở thành âm Hán Việt. Từ Hán Việt dần dần được lưu truyền rộng rãi, được xếp vào thứ ngôn ngữ bác học cho giới quý tộc, còn từ Thuần Việt bị xếp vào hàng thô tục. Đó là một biểu hiện của long tự ti dân tộc.

Lòng tự ti dân tộc càng trở nên lớn hơn khi nước Việt ta đứng trước sự du nhập của văn hóa phương Tây. Văn hóa phương Tây vào đất Việt theo cùng với súng ống và tiền bạc nên người Việt vốn quanh quanh trong lũy tre làng không quen tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Thật đau lòng khi nghĩ đến bức tranh nước nhà vào cuối thế kỷ 19, khi 7 lính Pháp xuống tàu từ một cảng miền Trung cùng với 7 khẩu súng trường, và 200 quan quân nhà Nguyễn chưa kịp đánh đã bỏ. Để rồi sau đó người ta thay Hán tự bằng Pháp tự, thay một kẻ xâm lăng văn hóa này bằng một kẻ xâm lăng văn hóa khác. Căn bệnh sợ Tây cứ càng ngày một trầm trọng cho dù chúng ta có đã đuổi được lính Pháp ra khỏi bờ cõi. Thay vì bị cuốn theo văn hóa Pháp, chúng ta lại áp dụng triệt để lý thuyết Marx – Lenin của Nga – một sản phẩm hoàn toàn từ Châu Âu.

Vào thời kỳ hội nhập WTO hiện nay, chúng ta đứng trước sự du nhập của rất

nhiều

thế giới. Dù muốn hay không, những nền văn hóa này vẫn ảnh hưởng

không

Việt Nam. Khi phim Hàn Quốc, Trung Quốc và Mỹ đang chiếm lĩnh mọi

phương tiện truyền thông; khi các sản phẩm hàng hóa của Tàu, Nhật đang tràn lan trên thị trường, khi trong kiến trúc khó có thể tìm được một ngôi nhà thuần Việt… thì việc khẳng định vị thế Việt Nam trên quốc tế quả thực là quá xa xỉ.

Trí thức thì cho rằng triết học của Tây, Tàu mới là đúng; văn nghệ sĩ thì bắt chước các phong cách của nước ngoài; các sản phẩm hàng nội không được chuộng bằng hàng ngoại. Tâm lý này bắt đầu từ đâu? Dễ nhận thấy nhất là do các sản phẩm hàng hóa hay văn hóa của chúng ta chưa đáp ứng được nhu cầu của cộng đồng người Việt. Song, một vấn đề sâu xa hơn là chính những chủ thể sáng tạo hay các nhà sản xuất đều không thoát khỏi cái bóng từ bên ngoài – có thể là Tây, có thể là Tàu, Nhật Bản, Hàn Quốc. Họ quên một điều rằng điều kiện tự nhiên của Việt Nam khác hẳn những khu vực khác nên sinh lý người Việt cũng khác, và đương nhiên tâm lý cũng khác. Hết thế hệ này đến thế hệ khác cứ chạy theo sau thiên hạ chứ chưa bao giờ dám bứt phá rẽ ngang sang một con đường mới. Có phải vì chúng ta bị đô hộ quá lâu, vì chúng ta nghèo đói quá lâu nên chúng ta quên mất long tự hào dân tộc?

Còn lòng tự tôn dân tộc?

người Việt,

dân tộc ta là một dân tộc có chỉ số IQ vào hàng thứ

ta là một dân tộc có chỉ số IQ vào hàng thứ Bàn về con 2

Bàn

về

con

2

Do Thái. Về mặt tôn giáo, chúng ta từng có Lục Tổ Huệ Năng – một trong những vị sư tổ Phật giáo

nổi tiếng và vĩ đại. Về mặt quân sự, Lý Thường Kiệt đã từng đem quân sang đánh tan ba châu Ung – Khâm – Liêm (tức Quảng Đông, Quảng Tây hiện nay); khi cả hai châu Âu-

Á đều

khiếp sợ trước vó

ngựa Mông Cổ thì chúng

thế giới, chỉ sau người

nền

văn hóa trên

nhỏ tới

văn

hóa

vó ngựa Mông Cổ thì chúng thế giới, chỉ sau người nền văn hóa trên nhỏ

Trang 20

TIÊU ĐIM

Số 49 - Tháng 08/2011

T I Ê U Đ I Ể M Số 49 - Tháng 08/2011 ta đã ba

ta đã ba lần đánh bại chúng…; về ẩm thực, chúng ta có bí quyết nước mắm nổi tiếng độc nhất vô nhị đã được thế giới thừa nhận… Vậy vì lý do gì và tại sao chúng ta phải tự ti?

Nhìn sang nước Nhật, một đất nước có nền văn hiến không dày bằng ta, luôn chịu sự nô dịch của Trung Quốc trong thời phong kiến, một đất nước nằm trong vành đai núi lửa với không biết bao nhiêu lần động đất trong một năm, và luôn phải

Nhưng bây

giờ họ dũng cảm khắc phục hậu quả sau thất bại trong Chiến tranh Thế giới thứ 2, đã trở thành cường quốc thứ hai trên thế giới. Từ thế kỷ 19, khi nước Nhật chỉ là một nước nhỏ bé đứng trước vũ khí, kinh tế của các nước phương Tây, họ đã phản ứng như thế nào?

“Đối thủ mà các bạn phải tranh đấu về trí tuệ là những người Phương Tây. Nếu các bạn thắng trong cuộc đọ sức tri thức này thì vị thế của Nhật Bản sẽ dâng cao trên trường quốc tế. Còn ngược lại, nếu các bạn thua, thì chúng ta, những người Nhật Bản sẽ mãi mãi thấp kém dưới con mắt người Phương Tây."

Đó là trích dẫn trong cuốn sách Khuyến học của Fukuyawa Yukichi, một trong những nhà Duy Tân lớn của Nhật Bản. Ông đã đặt ra các vấn đề lớn về con người mà ta có thể thấy rõ tinh thần chủ chốt ngay trong mục lục:

Phần I: Trời không tạo ra người đứng trên người

đối mặt với vô vàn thiên tai địch họa

Tự do không phải là chỉ biết có tôi, cho riêng tôi Học để dám nói lên chính kiến và thực hiện đầy đủ bổn phận với đất nước Học để hiểu “trách nhiệm” của bản thân

Phần II: Người chịu thiệt thòi nhất là những kẻ vô học

Không thể có miếng ăn ngon nếu chỉ là cái “Tủ kiến thức” Tại sao không triệt để vận dụng “Bình đẳng”? Mọi “ham muốn” không làm ảnh hưởng đến người khác đều là thiện Học để hiểu “thế nào là làm tròn công việc của mình” Không có gì đáng sợ hơn là ngu dốt

Phần III: Hun đúc, nuôi dưỡng chí khí độc lập ra sao?

Nỗ lực có thể thay đổi được Thiên mệnh Thường xuyên “tôi luyện chí khí tinh thần” là rất quan trọng Làm thế nào để hun đúc và gìn giữ được chí khí Độc lập và Tự do? Nỗi khổ nhục của cá nhân cũng là nỗi khổ nhục của Quốc gia

cá nhân cũng là nỗi khổ nhục của Quốc gia Người Nhật làm được, không có

Người Nhật làm được, không có lý gì mà người Việt chúng ta không làm được. Thực tế, chúng ta không thua kém bất cứ một người dân nào trên thế giới, chỉ đơn giản là chúng ta khác họ. Người nước ngoài không phải những thiên sứ mà Thượng Đế cử xuống để giáo hóa dân Việt, nền văn hóa của họ không phải hoàn hảo thì tại sao chúng ta phải tôn vinh và bắt chước họ.

Chúng ta hãy tin rằng chúng ta có thể làm được những việc chẳng thua gì các dân tộc khác trên thế giới theo cách của riêng chúng ta; người Việt chúng ta có thể tự hào dùng các sản phẩm hàng hóa mang thương hiệu Việt và xuất khẩu chúng đi khắp thế giới; chúng ta không cần phải bắt chước rập khuôn các nền dân chủ như Mỹ, Thụy Điển hay Tây Âu. Chúng ta – những người con mang dòng máu Lạc Hồng hoàn toàn có thể tạo dựng một nền dân chủ mang phong cách Việt.

N.T. © 2011 TCPT số 49

Mọi người sinh ra đều bình đẳng, nếu có khác biệt là do học vấn Học những môn thiết thực cho cuộc sống

bình đẳng, nếu có khác biệt là do học vấn Học những môn thiết thực cho

Trang 21

Góc SINH VIÊN HỌC SINH

Số 49 - Tháng 08/2011

Góc SINH VIÊN HỌC SINH Số 49 - Tháng 08/2011 D ạy học bằng giáo án

D ạy học bằng giáo án

điện tử là một trong

những biểu hiện cụ

thể, chủ yếu nhất của phong trào đưa công nghệ vào trong giảng dạy, nhằm tận dụng những thành tựu của khoa học hỗ trợ cho giáo dục. Đó là một cách nghĩ hoàn toàn hợp với xu thế thời đại và cần thiết. Nhưng

trên thực tế, việc vận dụng cách dạy này chưa thật sự có cơ sở để đi đến hiệu quả thuyết phục mà chỉ mới dừng lại ở biểu hiện có tính chất phong trào. Để thực tiễn hóa nó, ta phải xét đến một số bất cập khách quan.

Hai

giáo án điện tử là tiết kiệm

của dạy

lợi

thế cơ bản

thời gian cho người dạy và đa dạng hóa hoạt động trình bày, truyền thụ tri thức. Hiệu ứng hình ảnh, âm thanh sẽ góp phần làm tiết học thêm sinh động, thu hút sự tập trung theo dõi của HS. Sở dĩ nói rằng việc vận dụng cách dạy này chỉ dừng lại ở tính chất phong trào là do cơ sở vật chất, thiết bị máy móc ở các trường nói chung của nước ta chưa đáp ứng nổi. Thực trạng hiện nay, hầu hết các trường chỉ có một phòng máy, giáo viên chỉ ứng dụng cách dạy này hi hữu một vài tiết trong học kì. Không hẳn bất kì tiết dạy nào cũng cần giáo án điện tử. Song, vấn đề ở đây là chúng ta đƣa ra

tử . Song, vấn đề ở đây là chúng ta đƣa ra quan niệm lợi dụng
tử . Song, vấn đề ở đây là chúng ta đƣa ra quan niệm lợi dụng

quan niệm lợi dụng công nghệ hiện đại vào trong nhà trƣờng để nâng cao chất lƣợng giáo dục nhƣng chúng ta chƣa có đủ điều kiện để làm chủ việc vận dụng đó. Câu hỏi đặt ra: cái phong trào đưa công nghệ hỗ trợ giảng dạy sẽ tiến lên tới đâu hay chỉ là phong trào có tính chất nửa vời, mỗi giáo viên bộ môn chỉ sử dụng có tính chấm phá vài tiết trong một học kì? Đó là bất cập khách quan.

Mặt khác, thực tiễn cũng cho thấy phần đông giáo viên còn e ngại sử dụng cách dạy này. Một phần là do hệ lụy từ sự hạn chế của cơ sở vật chất. Nhưng cái quyết định là họ nhận ra những rắc rối phát sinh của việc dạy giáo án điện tử. Thứ nhất là quá trình soạn thảo chuẩn bị rất mất thời gian, máy móc cồng kềnh, bất tiện. Thứ hai, chính vì trình chiếu trên máy hấp hẫn, đa dạng hình ảnh âm thanh, sắc màu, tư liệu phong phú…dẫn đến học sinh bị cuốn vào những hứng thú đó mà quên mất trọng tâm kiến thức bài học, gây phân tán chú ý. Thêm nữa, tốc độ trình chiếu thông tin trên máy diễn ra rất nhanh, mà

Trang 22

Góc SINH VIÊN HỌC SINH

Số 49 - Tháng 08/2011

Góc SINH VIÊN HỌC SINH Số 49 - Tháng 08/2011 như việc viết bảng, do đó

như việc

viết bảng, do đó tình trạng phổ biến là học sinh chép bài không kịp. Đã không ít trường hợp giáo viên phát hiện sau tiết dạy giáo án điện tử học sinh không hề ghi chép bài, hoặc chép thiếu sót, chắp vá do không quen với cách học này. Và sau khi thao giảng xong hay thanh tra ra về, giáo viên lại trình chiếu lại cho HS chép bài. Có thể đối với những em học sinh linh hoạt, có học lực tốt

lại không lưu

lại

có thể tự khắc phục nhưng còn những học sinh cá biệt, có học lực yếu, kém linh hoạt, lười học…thì rất dễ nản mà buông xuôi.

Học sinh sẽ rất thích thú với kho tư liệu, những hình ảnh, âm thanh hấp dẫn từ việc trình chiếu máy mà quên mất nhiệm vụ trọng tâm của việc ghi nhận, chiếm lĩnh tri thức. Hãy nghĩ đến tâm lý lứa tuổi học đường rất dễ bị cuốn hút và lạc hướng chú ý. Vậy thì làm thế nào để các em làm quen, sớm thích nghi với cách học này trong khi cơ

sở vật chất không cho phép? Tâm lý chủ hoài nghi nhưng hoàn toàn có cơ sở đó của người dạy, đưa đến kết quả là họ chỉ sử dụng giáo án

vài tiết

giáo viên

giỏi… Đây là bất cập chủ

quan thể

tính chất

hiện rõ

phong trào của vấn đề đang

thanh tra hay thi

thao giảng, những tiết

điện tử trong

một

bàn.

khách quan

và chủ quan trên ta thấy không thể nóng vội và quá kì vọng vào việc sử dụng cách dạy giáo án điện tử.Vấn đề cốt lõi vẫn là cơ sở vật chất phải đảm bảo cũng như cần có thời gian để học sinh quen với cách học mới. Tốt nhất, không nên áp đặt đại trà, biến cách dạy này trở thành phong trào như hiện nay.

Từ

hai bất

cập

Đối với một số trường

lớp chọn,

kiện cơ sở vật chất đảm bảo

việc dạy

giáo án điện tử. Còn ở những trường có mặt bằng học lực học sinh thấp, vùng sâu vùng xa thì không nên lạm

có điều

chuyên,

thì khuyến khích

không nên lạm có điều chuyên, thì khuyến khích dụng tùy tiện. Và điều quan trọng

dụng tùy tiện. Và điều quan trọng nhất, ta không nên

quá ảo tưởng

lợi dụng khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin vào giảng dạy, hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục. Ngôn ngữ có vẻ to tát, nhìn lại điều đấy thực chất chỉ là sử dụng máy

chiếu, màn hình trình chiếu khổ lớn và vài ba hiệu ứng của Powerpoint. Tác dụng tích cực của nó thì không phủ nhận nhưng cũng chẳng phải là cái gì ghê gớm lắm có tính bứt phá quyết định, thay đổi diện mạo giáo dục. Làm được điều này cũng chỉ mới là một biểu hiện nhỏ trong việc thay đổi, mở rộng thêm cách thức dạy học phong phú. Một số nước trong khu vực Đông Nam Á như Maylaisia, Thái Lan, Singapore, Philipines đã đi trước ta từ lâu. Nên nhận thức như thế để không phải lạm dụng và lý tưởng hóa cách dạy này quá đáng để rồi áp đặt nó một cách cứng nhắc, đôi khi sẽ phản tác dụng, khiến cả giáo viên và học sinh đều bị ức chế!

vào cái gọi là

Thế Phong

© 2011 TCPT số 49

cả giáo viên và học sinh đều bị ức chế ! vào cái gọi là Thế

Trang 23

VĂN HÓA NGH THUT

Số 49 - Tháng 08/2011

Ảnh: Yen Bai Online
Ảnh: Yen Bai Online

Truyện ngắn

Chảy đi sông ơi

nhìn từ cảm quan hiện đại

LINH SƠN

C hảy đi sông ơi – tiêu đề của truyện ngắn không phải

định

danh cho một

tình

tượng…(như thông thường)

tiếng gọi đầy thôi

thúc được cấu trúc từ một ý

niệm mang tính biểu tượng. Hằng tính của dòng sông là

không

luôn

hiện

sự vật, một

một

danh

từ

để

huống,

một

mà nó là

chảy –

dĩ nhiên

rồi

do

đó người đọc

thể đem

nghĩa hiện

thực một cách thật thà, để

luận

phản ánh

tư duy

hiểu

để

rồi chiết tự chữ nghĩa, công

thức

hình

tượng

suy

ra

thông

điệp.

Nguyễn

Huy

Thiệp là một trong rất hiếm

những

nhà

văn

Việt

Nam

đương

đại

buộc

người

ta

phải từ bỏ

truyện ngắn kiểu kinh điển

từ

về

lối mòn đọc

hết

kỉ

đầu

thế

XX

trở

trước để

đi

đến

một

tâm

thế

tiếp nhận mới. Ta

tạm

gọi nó là cảm quan hiện đại (điều này mới đối với phần

đông độc giả Việt Nam, còn

tinh

Bắc Mĩ

đã

cũng như

đi trước ta cả thế kỉ).

Châu

Âu

La

thì

họ

1. Về truyện ngắn Chảy

đi sông ơi

Truyện ngắn được cấu trúc

vật

bằng

xưng tôi: Có thể chia thành

2

mảng kí ức của tuổi thơ của

lời

kể

của nhân

thứ nhất

phần. Phần

nhân vật

ở nông thôn

gắn

liền

với

huyền

thoại

con

trâu

đen. Phần thứ

2,

hai

mươi năm sau, nhân vật tôi

từ thành phố trở về

quê cũ

và nhận

ra

một hiện

thực

phũ

phàng

làm

tâm

hồn

nhân vật xót xa, chới với.

Nhân vật chính, thuở nhỏ là

con

trâu đen trên dòng sông

quê hương. ―Nó thƣờng xuất hiện vào lúc nửa đêm. Nó ở dƣới đáy lòng sông lao

thân

lên mặt nƣớc. Toàn

bóng nhãy, đôi sừng vút

cao, mõm thở phì phì, con trâu phi trên mặt nƣớc nhƣ

phi trên

bọt, nƣớc dãi của nó tựa nhƣ trứng cá. Nếu ai may mắn hớp đƣợc bọt ấy sẽ có

sức lực phi thƣờng, bơi lặn dƣới nƣớc giỏi nhƣ tôm cá”. Và cậu bé đã quyết tâm đi

tìm.

một cậu bé hiếu

hoặc

bởi

huyền

kì,

bị

thoại

cạn. Con trâu phì

Cậu

xin

theo

thuyền

bị thoại cạn. Con trâu phì Cậu xin theo thuyền đánh của trùm Thịnh. Hắn bảo

đánh

của trùm Thịnh. Hắn bảo

với cậu bé là không có con

Tao đã

đánh cá trên khúc sông này sáu chục năm trời. Tao

thuộc từng luồng lạch một… Chuyện con trâu đen chỉ là chuyện đồn nhảm nhí…Mày

tao, ở bến Cốc này

thì chuyện giết ngƣời ăn cƣớp có thực, ngoại tình có thực, cờ bạc có thực, còn

chuyện trâu đen là giả”. Và khi người ta mê mẩn đuổi theo luồng cá, đã bỏ mặc cậu bé rơi xuống dòng sông. Không có con trâu

thần nào cứu giúp,

tỉnh

lại trên con đò ngang,

cậu bé

hãy tin

trâu thần

cá mòi

nào

vào ban đêm

cả.

với bát cháo cá nóng của chị Thắm. Chính chị đã cứu cậu bé, rồi chị khẳng định:

Trâu đen là có

dƣới nƣớc. Khi nó lên bờ là

nó mang cho ta sức mạnh… Nhƣng nhìn thấy nó, đƣợc

kì diệu phải là

ngƣời

nó ban điều

thực! Nó ở

tốt”. Cậu

tin

lời

chị. ―Lòng vẫn ấp ủ đƣợc trông thấy điều kì diệu ấy”.

đình

chuyển nhà lên thành phố, xa quê hương, xa chị Thắm.

Rồi

cậu

theo

gia

Trang 24

VĂN HÓA NGH THUT

Số 49 - Tháng 08/2011

―Tôi lớn lên hăm hở đuổi theo bao điều phù du…Cuộc

sống trƣởng giả, no đủ bao

bọc lấy

chẳng có gì phàn nàn về cuộc sống. Ƣớc mơ tuổi trẻ

nhƣờng chỗ cho bao nhu

cầu

năm sau, cậu bé ngày nào đã trở thành người đàn ông trải đời, đầy đủ gia đình sự

thực‖.

tôi cũng

tôi,

lẽ

thiết

Hai

mươi

nghiệp tìm về quê hương. Để rồi con người ấy đau

đớn biết tin chị Thắm đã

chết

chị

chết đuối. Chị Thắm đã cứu

được không biết bao nhiêu

khúc sông này

người trên

nhưng cuối cùng đã chết đuối không ai cứu.

cách đây 20 năm,

Câu truyện kết thúc bằng những dòng văn thổn thức, được diễn đạt bằng một lối ngôn ngữ văn xuôi mà giàu chất thơ tuyệt hay:

Bên sông vẳng lại tiếng hát thuở nào tê tái:

Chảy đi sông ơi, Băn khoăn làm gì? Rồi sông đãi hết Anh hùng còn chi?

Tôi muốn gào lên chua xót. Tôi bỗng nhiên thấy cuộc sống hiện giờ vô nghĩa xiết bao. Con trâu đen, con trâu đen trong thời thơ ấu của tôi nay ở đâu rồi?

Bên

đến là ráo riết:

sông

tiếng

ai

gọi

Đò ơi…ơi đò! Đò ơi! Ơi đò‖!

2. Những gì của quá khứ sẽ quay về cứu rỗi thực tại?

là một cách hiểu có vẻ

rất văn chương. Nhưng dựa

Đây

vào

những

tôi

biết

về

Nhưng dựa Đây vào những gì tôi biết về Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp. Ả nh:

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp. Ảnh: phongdiep.net

Huy

Thiệp khi đọc truyện ngắn

luận

nó không hợp

của

tạng

người

bài

ra

Nguyễn

tiểu

các

ông xem

lắm. Bài viết này là một sự

đối

thoại

mở

thêm

một

hướng

tiếp

cận

khác

với

luận điểm trên như một số

người đã khẳng định.

Truyện ngắn Chảy đi sông

ơi đã

những vấn đề cốt

chạm đến một trong

tủy của

đời sống tâm linh con người

mọi thời đại,

trong bất

nền văn

hóa nào:

duy

huyền

thoại.

Đến

thế

kỉ

XX, Tƣ duy huyền thoại

khai

người

loài

bước

chuyển hóa tinh tế vào thi

thời

đã

ấu

nhi

của

một

pháp văn

học hiện

đại để

hình thành

cái

gọi

thủ

pháp huyền thoại hóa mà Markez là một đại biểu xuất

công

sắc vận dụng thành

thủ pháp này. Chảy đi sông ơi cũng là một truyện ngắn

viết

thoại

a, dựng lại huyền thoại,

tái sinh

mới, nhưng không phải để

nó trong

theo

lối

huyền

thời đại

phải để nó trong theo lố i huyền thời đại lập đàn sùng bái nó mà

lập đàn sùng bái nó mà làm

mất

đi

tính

thiêng

của

huyền

thoại,

cấu

trúc

lại

nó, đặt huyền thoại vào đời

sống

con

người

hôm

nay

với một diện mạo,

một tư

thế

hoàn

toàn

khác

với

trước

đó.

Khuynh

hướng

này được gọi là giải thiêng

huyền thoại.

Tâm linh

một

trong

nhất

của văn

vừa

vượt lên trên bất kì một tôn giáo cụ thể nào, cho nên cả

chủ

tâm

linh. Do đó nó rộng hơn tôn giáo và tín ngưỡng. Huyền thoại là một mảng nhỏ của đời sống tâm linh con người

thể.

Phải hiểu như thế để không

phải

Huy Thiệp hay các nhà văn

những người vô thần

nghĩa vẫn

những

loại. Nó

hóa nhân

phạm

trù

lớn

là tôn giáo, nhưng

có đời sống

dạng

vu

thức

cho

tập

oan

Nguyễn

viết

theo

lối

huyền

thoại

a,

giải

thiêng

huyền

thoại không có nghĩa là phủ

nhận tâm linh.

hóa

khác nhau trên thế giới đều

hình

những câu truyện cổ tích,

thần thoại, truyền thuyết

thời xa

Tất

cả

các

nền

một

văn

hệ

thành

thống

xưa từ tư duy dân

gian. Biểu hiện

của

nó thì

muôn

hình

vạn

trạng,

riêng

ở Việt Nam

ta

có thể

khái quát

thế

giới thần linh, thế giới siêu

hình

thường hằng làm bệ đỡ cho công lý. Rằng những người lương thiện, hiền lành như

sẽ

được hưởng hạnh phúc. Bởi

các thế

thần, bụt (phật) sẽ giúp đỡ

hướng

lại

chúng đều

thức

lực

lượng

đến

như

nhận

một

anh Khoai,

cô Tấm

rồi

lực siêu nhiên như

Trang 25

VĂN HÓA NGH THUT

Số 49 - Tháng 08/2011

những người bất hạnh, yếu

đúng hay sai.

Tôi tin

rằng

đuối, lương thiện. Từ đó ta

thời đại

trở nên

tân

thể rút

ra

những

thông

tiến,

văn

minh

bao nhiêu

điệp

như

luật

nhân

quả,

thì bài

học

về

cách

ứng xử

sống

ác

ắt

gặp

ác, người

của Khổng Tử

với

các thế

hiền

sẽ

được

hưởng

hạnh

lực siêu hình như quỷ, thần

phúc…Và

những

điều

này

vẫn

còn

giá trị.

Bởi tất

cả

xuất

phát

từ

duy

dân

những

điều

ấy

đã

mặc

gian mang tính duy tâm. Tư

nhiện

được

thừa

nhận

từ

duy

huyền

thoại

của

văn

trong vô thức cộng đồng và

hóa

dân

gian

nói

chung

có ý

nghĩa

rất nhân văn

được hình thành từ vô thức tập thể trong đời sống văn

cộng

hóa

tâm

linh

của

đồng.

nói

lên

cái khát

vọng

công

của

con

người, đã

là khát vọng

thì

luôn

được đẩy lên sự hoàn

hảo.

Bởi thế kết

cục trong

tích

có hậu. Kẻ ác

như mẹ con Cám, Lý Thông,

Thạch

những

bao giờ cũng

câu

truyện

cổ

phú

ông (trong truyện cây tre

Sùng, gia đình

trăm đốt)…rồi sẽ gặp

báo

ứng,

bị

trừng

phạt

đích

đáng. Người bất hạnh, hiền

lành như Tấm, Thạch Sanh,

có phép màu

của các bậc siêu nhiên phù

trợ….Tất cả những điều này

Khoai rồi

sẽ

hình

thành

nên

một

thành

trì

trong

đời

sống

tâm linh

một điểm tựa

của người Việt, là

cho lòng tin

son

sắt

khát vọng cầu

toàn

vào

công

lý,

để

khuyên người ta sống cho

hiền lành, nhân hậu, xa cái ác.

lánh

Chúng

ta

không

bàn

luận

đến

vấn

đề

hay

không

các

thế

lực

siêu

nhiên,

không

nên

lấy

duy vô thần ra để cho rằng những điều này là mê tín dị

đoan. Chúng ta cũng không

trong việc hướng thiện con

người.

tinh hoa của văn hóa người Việt.

một bộ phận

ch. Chảy đi sông ơi chính là sự thôi thúc ta đi tìm câu trả lời sắc lạnh cho điều đó.

Một câu bé từ nhỏ đã bị mê hoặc bởi huyền thoại nhiệm

màu

về

con trâu đen. Con

trâu

phép

nhiệm

màu

ban sức mạnh thần

cho

con người.

Và như

lời

chị

Thắm nói, những người tốt

diệu

bé đã

sẽ

được

gặp

con

trâu

ấy. Thế

rồi cậu

quyết

tâm

theo

đuổi,

tìm

kiếm.

Nhưng

kết

quả

thì

sao? Giấc mộng ngọt ngào

Những câu truyện cổ tích,

ấy

đã

không

thể

đến

với

thần

thoại,

truyền

thuyết

một

cậu

đang

sống

được phôi thai

và thụ

sinh

trong

cuộc

đời

trần

tục,

từ buổi ấu

nhi

của

nhân

phũ

phàng

này.

Người

ta

loại, khi nhận thức luận về

mải mê tranh giành luồng

khoa học và

trụ

còn sơ

bỏ

mặc

cậu

rơi

khai.

Điều

đó

cũng

tương

xuống sông, suýt chết đuối

đồng

với một

đặc tính

nếu như không có chị Thắm

trong

mọi

thời

đại,

đó

cứu

giúp.

Huyền

thoại

những câu truyện ấy cũng

đâu?

Con

trâu

thần

nơi

gắn

liền

với

tuổi

thơ

của

đâu?

Phép

màu

nơi

đâu?

mỗi con người. Ai cũng hiểu

Lúc

này

lời

nói

của

trùm

truyện

cổ

tích

phù

hợp

Thịnh

quả

không

sai:

nhất, có tác dụng giáo dục

hay nhất đối

Và, giá như tất

người trưởng thành trên thế

giới này đều

với trẻ con…

cả những

tin

những

Chuyện con trâu đen chỉ là

chuyện đồn nhảm nhí…Mày

tao, ở bến Cốc này

thì

cƣớp có thực, ngoại tình có

hãy tin

chuyện

giết

ngƣời

ăn

huyền thoại ấy với một tâm

thực,

cờ bạc

thực, còn

hồn trong

sáng, ngây thơ

chuyện

trâu

đen

giả”.

như trẻ con nghe truyện cổ

Nhưng

chị

Thắm đã

lấy lại

tích

thì

cuộc sống này

sẽ

trở

nên

tươi

đẹp

hiền

hòa biết bao.

Sự thật

cay

nghiệt

của cuộc sống

này

đâu phải

lúc nào cũng

êm

đềm

“cải

lương”

như

truyện

lên ngôi, và người hiền lành lương thiện không được báo

dũng

ác

cổ tích.

Khi

đủ

cái

đáp, chúng ta

khí để mà sống tiếp không?

lòng

tin

cho

cậu

bé.

Con

trâu

thần

nơi

đâu?

Phép

màu là đâu? Hay chính tấm

lòng

chị

Thắm là phép màu kì diệu.

nhân

hậu

của

Suốt quãng đời tuổi thơ sau đó của cậu bé ấy cũng chưa một lần nào được nhìn thấy con trâu đen. Nhưng niềm tin về nó vẫn cứ phảng phất mơ hồ như nguồn sữa mẹ nuôi dưỡng tâm hồn cậu trưởng thành. Để rồi một ngày nọ không còn bé con

cần

bàn

cãi

xem

những

Đó là

vấn đề mà

cuộc sống

điều

trên

vốn

đã

ăn

sâu

thực tế luôn đặt ra, nó vượt

trong

tâm

thức

dân

gian

qua khỏi giấc mơ ngọt ngào

người Việt

bao đời

nay

của

những

câu

truyện

cổ

gian qua khỏi giấc mơ ngọt ngào người Việt bao đời nay là của những câu

Trang 26

VĂN HÓA NGH THUT

Số 49 - Tháng 08/2011

nữa, cậu mới nhận

hiện thực xé lòng. Chị Thắm

hiền

hậu như thế, đã cứu sống

bao nhiêu người trên dòng

sông mà

đuối mà không ai cứu. Trâu thần ở đâu? Phép màu ở đâu? Sự công bằng nơi đâu? Hay trời cao không có mắt?

cuối cùng lại chết

lành như thế, nhân

ra một

ấy.

ta

một

siêu

tinh

Nietzche

hạ

một hoài niệm

kĩ,

sống tỉnh táo hơn.

Cuộc

phải

tích

sóng gió bất công

oan

sông

hằng! Đó

này

không có huyền thoại, khi

không

tâm

một

điểm tựa

dũng khí

dưng, anh

chấp nhận và tiếp tục sống

hay không?

thức:

Để

sực

rồi

chúng

như

người

theo

của

mới

bỏ

sẽ

rồi chúng như người theo của mới bỏ cũ sẽ vĩnh thách làm là không chối

vĩnh

thách

làm

không

chối

ta

huyền

chúng

quyền

Nhưng đừng quá

hào.

thể

cãi.

tỉnh,

Chúng

nên

con

nhiên

thần

đã

làm

thoại,

ta

tự

vừa

và dứt

ta

gục

say

hào

kẻ

quang

chiến

trong

của

thắng

như đứa trẻ

hoang

trong giấc mơ cổ

tích

con

tưởng

để

rồi

tỉnh

giấc

nhận

ra

Tôi đã

đó trên

đất

lắm kẻ hoang

phép tam đoạn

đế

quốc mạnh

Đó

gì mà

ta làm

hoang

tưởng

quan,

chúng

đời

giấc

Huyền

thực?

thoại

không

không

cổ

đầy

như

vốn

Chảy đi sông ơi! Một tiếng

gọi thiết tha

hồn đầy trải nghiệm. Đấy là

dòng

Chúng

toàn

cũng như

không

sông ngừng chảy. Chảy đi

sự

phản tỉnh của một tâm hồn

vừa

mầu

cay

đắng, vừa oán trách nhưng

anh

nhận ra cuộc đời này vốn là

như thế. Hãy nuôi giữ trong

lòng

ngọt ngào để có thêm niềm

tin

đừng bao giờ ngây thơ như

đứa trẻ phú

linh

trong

lúc

anh phải chết đuối giữa dòng đời cay nghiệt.

hồ.