You are on page 1of 5

‫ﻣﺮگ و زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﻲ‬

‫ﻣﺮگ و زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﻲ‬
‫اﻟﻴﺰاﺑﺖ ﺑﺮاﻧﻔﻦ‬

‫اﻣﻴﺮﺣﺴﻦ ﻧﺪاﻳﻲ‬

‫اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺧﻮﻳﺶ از ﻣﺮگ در‬


‫ِ‬ ‫اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺳﺨﺘﻲهﺎﻳﻲ را آﻪ هﻨﺮﻣﻨﺪان‪ ،‬ﺑﻪﻃﻮر ﺗﺎرﻳﺨﻲ و ﺻﻮرت ﻋﻤﺪﻩ‪ ،‬ﺑﺮاي ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻳﺎ ﺑﻴﺎن‬
‫ﺁﺛﺎرﺷﺎن داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﺁﺷﻜﺎر ﻣﻲآﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺮگ ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﻣﺠﺮد‪ ،‬ﺑﻪﺷﺪت ﺷﺨﺼﻲ‪ ،‬و اﺗﻔﺎﻗﻲ ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﻴﺎن اﺳﺖ; ﺷﺎﻳﺪ ﺧﺼﻮﺻﻲﺗﺮﻳﻦ و ﺷﺨﺼﻲﺗﺮﻳﻦ ﻟﺤﻈﻪي ﭼﺮﺧﻪي‬
‫زﻧﺪﮔﻲ ﺑﺮاي ﻣﻮﺟﻮدي اﻧﺴﺎﻧﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻪ ﺑﺮاﺳﺎس اﻋﺘﻘﺎدات ﻣﺬهﺒﻲ ﺑﻪ ﺁن ﺑﻨﮕﺮﻳﻢ آﻪ ﻣﺮگ را زوال ﺗﻦ و ورود روح ﺑﻪ دﻧﻴﺎي‬
‫ﺣﻴﺎت ﺟﺎوﻳﺪ و ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ روح اﻟﻬﻲ ﻣﻲداﻧﺪ و ﭼﻪ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪي ﺑﺮداﺷﺘﻲ ﺳﻜﻮﻻر از ﺁن دﺳﺖ آﻪ زﻳﮕﻤﻮﻧﺪ ﻓﺮوﻳﺪ ﻣﻄﺮح ﻣﻲآﻨﺪ‬
‫و ﻣﺮگ را ﺁﻏﺎز ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﺮد و ﺑﻲروح و ﺑﻲﺟﺎﻧﻲ ﻣﻲداﻧﺪ آﻪ دﻳﺪﮔﺎﻩهﺎي زﻳﺴﺖﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ درﺑﺎرﻩي وﺟﻮد اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬
‫اﻧﺴﺎن ﺑﻴﺎن ﻣﻲآﻨﻨﺪ ﻓﻨﺎﭘﺬﻳﺮي ﻣﺮگ ﻋﻤﻮﻣ ًﺎ ﺑﻪﻋﻨﻮان اﺻﻠﻲﺗﺮﻳﻦ ﺑﺨﺶ زﻧﺪﮔﻲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬هﻢزﻣﺎن‪ ،‬درك ﺗﺠﺮﺑﻪي ﻣﺮگ‬
‫ﻼ روﺷﻦ و واﺿﺢ از ﻃﺮﻳﻖ آﺴﺎﻧﻲ آﻪ اﻳﻦ‬ ‫ﭘﻴﺶ از وﻗﻮع ﺁن ﻏﻴﺮﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ‪ ،‬هﻤﺎنﻃﻮر آﻪ اﻧﺘﻘﺎل اﻳﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺑﻪﺻﻮرت آﺎﻣ ً‬
‫اﺗﻔﺎق را از ﺳﺮ ﮔﺬراﻧﺪﻩ و ﻧﺠﺎت ﻳﺎﻓﺘﻪاﻧﺪ ﻧﻴﺰ ﻏﻴﺮﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ‪.‬‬

‫هﻨﻮز ﻣﺮگ‪ ،‬ﺗﺪﻓﻴﻦ و ﻣﺮاﺳﻢ ﻳﺎدﺑﻮد ﺑﺨﺸﻲ از ﻓﺮهﻨﮓ ﻋﻤﻮﻣﻲ را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲدهﺪ‪ .‬هﻢﭼﻨﺎن آﻪ اﻧﺴﺎنﺷﻨﺎﺳﻲ ﻓﺮهﻨﮕﻲ ﻧﺸﺎن‬
‫دادﻩ‪ ،‬ﻣﺮگ‪ ،‬ﭘﺪﻳﺪﻩاي آﻪ ﻳﻜﻲ از اﻋﻀﺎي ﺟﺎﻣﻌﻪ را از اﺟﺘﻤﺎع ﺣﺬف ﻣﻲآﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺿﺎﻳﻌﻪاي ﺗﺼﻮر ﻣﻲﺷﻮد آﻪ ﻧﺸﺎﻧﻪاي‬
‫اﻧﺴﺎن رو ﺑﻪ ﻣﺮگ‪ ،‬و ﭘﺲ از ﺁن ﺟﻨﺎزﻩي ﻓﺮد ﻣﺘﻮﻓﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎهﻲ ﺷﻌﻮري را‬ ‫ِ‬ ‫ﺗﻬﺪﻳﺪﮔﺮ و ﺑﺰرگ از ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاري اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﺷﻐﺎل ﻣﻲآﻨﺪ‪ .‬او دﻳﮕﺮ در دﻧﻴﺎي زﻧﺪﮔﺎن ﺣﻀﻮر ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﻧﺪارد و ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮﻩاي ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺗﻌﻠﻖ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺮاﺳﻢ‬
‫زاري و ﻣﻮﻳﻪ )ﻋﺰاداري( ﺑﺮاي ﻓﺮد ﻣﺮدﻩ دو وﺟﻪ دارد‪ .‬آﺎرآﺮد اﻳﻦ دو وﺟﻪ ﺁن اﺳﺖ آﻪ ﺳﻘﻮط ﻗﺪرﺗﻲ آﻪ ﻓﻘﺪان ﻳﻜﻲ از‬
‫اﻋﻀﺎي ﺧﺎﻧﻮادﻩ ﺑﻪ وﺟﻮد ﺁوردﻩ ﺟﺒﺮان آﻨﺪ ‪ ،‬و هﻮﻳﺘﻲ ﺗﺎزﻩ ﺑﺮاي ﻣﺘﻮﻓﻲ اﻳﺠﺎد آﺮدﻩ و ﻳﺎد او را دوﺑﺎرﻩ در ﻣﻴﺎن ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن‬
‫زﻧﺪﻩ ﻧﮕﻪ دارد‪ .‬ﺑﻪﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﻳﻚ وﺟﻪ اﻳﻦ ﻣﺮاﺳﻢ دورﻩي ﺧﻄﺮﻧﺎآﻲ اﺳﺖ آﻪ از دﺳﺖ دادن ﻣﺘﻮﻓﻲ اﻳﺠﺎد آﺮدﻩ و اﻳﻦ ﺟﺪاﻳﻲِ‬
‫ﻋﺰادارن از زﻧﺪﮔﻲ ﻋﺎدي روزﻣﺮﻩ‪ ،‬در واﻗﻊ ﺁﻳﻴﻨﻲ اﺳﺖ در ﻳﺎدﺁوري ﻓﻘﺪان ﺁدﻣﻴﺎن‪ ،‬ﺁﺳﻴﺐﭘﺬﻳﺮي و ﺧﻄﺎﭘﺬﻳﺮي ﺁﻧﺎن‪ .‬وﺟﻪ دوم‬
‫ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺮاﺳﻤﻲ ﻧﻮﻋﻲ اﺛﺒﺎت وﺟﻮد ﺟﻤﻌﻲ از اﻧﺴﺎنهﺎﺳﺖ آﻪ زﻧﺪﻩ ﻣﺎﻧﺪﻩاﻧﺪ و از ﻣﺮﮔﻲ دﻳﮕﺮ ﭘﻴﺮوزﻣﻨﺪاﻧﻪ ﺑﻴﺮون ﺁﻣﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ‬
‫اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﺮاﺳﻢ ﻋﺰاداري‪ ،‬ﺁﮔﺎهﻲ دادن ﺑﻪ زﻧﺪﮔﺎن در ﻣﻮرد رﻧﺠﻲ اﺳﺖ آﻪ ﻣﺮگ ﻳﻜﻲ از ﻋﺰﻳﺰان ﺑﺎ ﺧﻮد دارد و هﻤﭽﻨﻴﻦ‬
‫ﻣﻄﺎﺑﻖ اﻋﺘﻘﺎدات ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ‪ ،‬ﻣﺮگ زاﻳﺶ دوﺑﺎرﻩي زﻧﺪﮔﻲ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﻪوﻳﮋﻩ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲﺧﻮرد آﻪ‬
‫ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺮﮔﻲ در‬
‫ِ‬ ‫ﻣﺮگ ﺑﻪﺻﻮرت >ﺷﻬﺎدت< ﻇﺎهﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﺷﻬﺎدﺗﻲ آﻪ اﻣﺘﻴﺎزي ﻓﺮهﻨﮕﻲ اﺳﺖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ >ﻣﺮگ<‪.‬‬
‫ﺗﻦ ﺧﻮد از روي زﻣﻴﻦ ﺑﺮﻣﻲدارد‪ .‬ﺧﺮوج‬ ‫ﺗﻤﺎﻣﻲ ﭘﻠﻴﺪي و ﺁﻟﻮدﮔﻲهﺎ را ﺑﺎ ِ‬
‫ِ‬ ‫ﺟﺎﻳﮕﺎهﻲ ﺷﻌﻮرﻣﻨﺪ و رﻓﻴﻊ ﺑﺮاي ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻗﺮار دارد و‬
‫ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺑﻪﻃﻮر هﻢزﻣﺎن ﺟﺎﻣﻌﻪ را از ﻣﺮگ ﺗﻬﻲ و از زﻧﺪﮔﻲ ﭘﺮ ﻣﻲآﻨﺪ‪ .‬هﻤﺎنﻃﻮر آﻪ ﻓﻘﺪان ﻳﻜﻲ از ﻋﺰﻳﺰان ﻳﺎدﺁور رﻧﺞ و در ِد‬
‫از دﺳﺖ دادن وي ﺑﺮاي ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻈﺎرﻩ و ﻳﺎدﺁوري ﻣﺮگ دﻳﮕﺮان ﻟﺤﻈﻪاي از ﻗﺪرت و ﭘﻴﺮوزي را ﺑﺎ ﺧﻮد ﺑﻪ هﻤﺮاﻩ‬
‫ﻣﻴﺂورد‪ .‬ﺗﺮس و ﭘﺮﻳﺸﺎﻧﻲ در ﻧﮕﺎﻩِ ﺑﻪ ﻣﺮگ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن‪ ،‬از اﻳﻦ آﻪ ﺧﻮدﺷﺎن ﻧﻤﺮدﻩاﻧﺪ ﺑﺪل ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲ‬
‫ﺗﺼﻮﻳﺮي ﻳﺎ رواﻳﻲ ﻣﺮگ‪ ،‬ﺑﺮاي ﺁراﻣﺶ ﺑﺨﺸﻴﺪن ﺑﻪ ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن داﻏﺪار ﻣﺘﻮﻓﻲ ﺻﻮرت ﻣﻲﮔﻴﺮد و‪ ،‬ﭼﻨﺎن آﻪ در درامهﺎي‬
‫ﺗﺮاژﻳﻚ و اﺷﻌﺎر ﺳﻮﮔﻮاراﻧﻪ ﻧﻤﺎﻳﺎن ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻧﻮﻋﻲ ﻧﮕﺮش ﻓﺮهﻨﮕﻲ در ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن اﻳﺠﺎد ﻣﻲآﻨﺪ‪ .‬ﻧﺸﺎﻧﻪﮔﺬاري ﭼﻨﻴﻦ‬
‫اﺷﺎراﺗﻲ از اﻟﺘﻴﺎم ﭘﺲ از ﺣﺎدﺛﻪي از دﺳﺖ دادن ﻳﻚ ﻓﺮد‪ ،‬ﺳﺒﺐ ﺷﻜﻞﮔﻴﺮي داﺳﺘﺎنهﺎﻳﻲ درﺑﺎرﻩي ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ آﺮدن‪ ،‬اﻋﺪام‪ ،‬ﺷﻬﺎدت‬
‫و ﻳﺎدﺑﻮد‪ ،‬و ﻧﻴﺰ ﺗﺄآﻴﺪ ﺑﺮ اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ ﻣﺠﺎزات و آﻴﻔﺮ‪ ،‬روز رﺳﺘﺎﺧﻴﺰ‪ ،‬و رﺳﺘﮕﺎري ﻣﻲﺷﻮد ﭼﻮﻧﺎن آﻪ ﺧﺎﻧﻮادﻩهﺎﻳﻲ داﺳﺘﺎنهﺎﻳﻲ‬
‫ﻧﻴﺎآﺎن درﮔﺬﺷﺘﻪي ﺧﻮﻳﺶ ﻧﺴﻞ ﺑﻪ ﻧﺴﻞ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲآﻨﻨﺪ ﺗﺎ واﺑﺴﺘﮕﻲ ﻓﻘﺪان هﺮ آﺪام از اﻋﻀﺎي اﻳﻦ‬ ‫ِ‬ ‫از اﻳﻦ دﺳﺖ را درﺑﺎرﻩي‬
‫ﺧﺎﻧﺪان را ﺑﻪ ﺁن داﺳﺘﺎنهﺎ ﺑﻴﺎن آﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫در ﻣﺒﺎﺣﺚ و ﻧﻈﺮﮔﺎﻩهﺎي ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ درﺑﺎرﻩي رﻧﺞ اﻧﺴﺎن ﭘﺲ از ﻣﺮگ ﻳﻜﻲ از ﻋﺰﻳﺰان‪ ،‬ﻓﺮوﻳﺪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ را ﻣﻄﺮح ﻣﻲآﻨﺪ آﻪ‬
‫ﺗﺄﺛﻴﺮات ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﻮﻳﻪ و زاري ﺷﺒﺎهﺖهﺎي ﺑﺴﻴﺎري ﺑﺎ ﻣﺎﻟﻴﺨﻮﻟﻴﺎ دارد‪ .‬در هﺮ دو ﻣﻮرد ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﻓﻘﺪان ﻳﻚ ﻋﺰﻳﺰ‪ ،‬دﺳﺖ آﺸﻴﺪن‬
‫ﻓﺮد ﻋﺰادار از ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖهﺎي دﻧﻴﻮي و وﻗﻒ ﻳﻜﺴﺮﻩي ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻋﺰﻳﺰ اﺳﺖ‪ .‬هﺮﭼﻨﺪ آﻪ ﻣﺎﻟﻴﺨﻮﻟﻴﺎ ﻧﺸﺎنﮔﺮ ﺷﺮاﻳﻄﻲ‬
‫ﺁﺳﻴﺐﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ اﺳﺖ زﻳﺮا ﻓﺮد رﻧﺞ آﺸﻴﺪﻩ ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﺗﺎ از ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻪ ﻋﺰﻳﺰ درﮔﺬﺷﺘﻪ دﺳﺖ ﺑﺮدارد‪ .‬ﺑﻪهﻨﮕﺎم زاري‪،‬‬
‫ﻋﺸﻖ ﺑﻪ ﻋﺰﻳﺰ درﮔﺬﺷﺘﻪ در ﻧﻬﺎﻳﺖ آﺎهﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬اﻣﺎ اﻳﻦ ﺗﻨﻬﺎ زﻣﺎﻧﻲ رخ ﻣﻲدهﺪ آﻪ ﻃﻲ دورﻩاي ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻓﺮ ِد ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﺮ‬
‫ِ‬
‫ﺧﺎﻃﺮات و ﺁرزوهﺎ و ﺗﻤﺎﻳﻼﺗﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺁن ﻋﺰﻳﺰ ﺗﺄﻣﻞ آﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ درﮔﻴﺮ ﺷﺪن ﻓﺮد ﺑﺎ واﻗﻌﻴﺎت دﻧﻴﺎي ﭘﻴﺮاﻣﻮن و ﺑﻪ دﺳﺘﺂوردن‬
‫اﻣﺘﻴﺎزاﺗﻲ‪ ،‬روﻧﺪ ﻣﻮﻳﻪ و زاري ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﻣﻲرﺳﺪ و ﻓﺮد ﻋﺰادار دوﺑﺎرﻩ از رﻧﺞ آﺸﻨﺪﻩ و ﻧﺎﻣﻄﺒﻮﻋﻲ آﻪ در ﻃﻮل زﻣﺎن ﻋﺰاداري‬
‫داﺷﺘﻪ رهﺎﻳﻲ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪ .‬ﻣﺮاﺳﻢ ﻓﺮهﻨﮕﻲ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﻲ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻴﺪارآﺮدن ﻣﺮدﮔﺎن و اﺣﻀﺎر ارواح‪ ،‬ﺑﺮاي آﻤﻚ ﺑﻪ روﻧﺪ ﺑﺮﻗﺮاري‬
‫ﮔﻔﺖوﮔﻮي ﻓﺮد ﻋﺰادار ﺑﺎ ﻣﺘﻮﻓﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ درﻧﻬﺎﻳﺖ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻄﻲ اﻳﻦ ارﺗﺒﺎط ﺑﻪ راﺑﻄﻪاي ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﺪل ﻣﻲﺷﻮد‪،‬‬
‫ﺷﻜﻞ اول هﻨﮕﺎﻣﻲ اﺳﺖ آﻪ ﺟﻨﺎزﻩ دﻓﻦ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ و ﺷﻜﻞ دوم هﻨﮕﺎﻣﻲ اﺳﺖ آﻪ روح ﻳﻚ ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﺁزاد ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﺑﺎزدﻳﺪ از‬
‫ﮔﻮرﺳﺘﺎنهﺎ‪ ،‬و ﺳﺎﺧﺖ ﻳﺎدﺑﻮدهﺎﻳﻲ ﺑﺮاي آﺸﺘﻪﺷﺪﮔﺎن‪ ،‬هﻴﭻ ﭘﻴﺶﻓﺮﺿﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ واﺑﺴﺘﮕﻲ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻓﺮد ﻣﺘﻮﻓﻲ وﺟﻮد‬
‫ﻧﺪارد ﺣﺘﻲ هﻨﮕﺎﻣﻲ آﻪ اﻳﻦ ﺑﻨﺎهﺎ وﺳﻴﻠﻪاي ﺑﺮاي آﻤﻚ ﺑﻪ ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن در ﻳﺎدﺑﻮد ﻣﺮگ ﻋﺰﻳﺰانﺷﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫هﺮﻧﻮع ﺑﺤﺚ درﺑﺎرﻩي ﺗﻔﺴﻴﺮ زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪي ﻣﺮگ ﻣﻤﻠﻮ از ﺗﻨﺎﻗﻀﺎت ﺧﻮاهﺪ ﺑﻮد‪ .‬از ﻳﻚ ﺳﻮ‪ ،‬ﻣﺮگ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻚ واﻗﻌﻴﺖ اﻣﺮي‬
‫ﻣﺠﺮد اﺳﺖ روﻳﺪادي ﭼﻨﺪﺑُﻌﺪي هﻤﺮاﻩ ﺑﺎ ﺷﻜﺎﻓﻲ آﻪ ﺑﺮاي هﺮ دو ﻃﺮف اﻳﻦ اﺗﻔﺎق‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﻓﺮد در ﺣﺎل ﻣﺮگ و ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎﻧﺶ‪،‬‬
‫اﻳﺠﺎد ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪﺳﺨﺘﻲ ﻣﻲﺗﻮان دو ﺳﻮي رﻧﺞ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﺁراﻣﺶ اﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪﻩ را از هﻢ ﺟﺪا آﺮد‪ ،‬آﻪ ﺣﺴﻲ از ﻓﺸﺎر و ﺗﺴﻜﻴﻦ‬
‫هﻤﺮاﻩ ﺑﺎ ﭘﺮﺷﺪن از ﺁرزو و اﺿﻄﺮاب از ﻓﻨﺎﭘﺬﻳﺮي را ﺳﺒﺐ ﻣﻲﺷﻮد; ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ هﺮ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻳﺎ رواﻳﺘﻲ از ﻣﺮگ‪ ،‬ﺑﻪﻃﻮر‬
‫اﺟﺘﻨﺎبﻧﺎﭘﺬﻳﺮ‪ ،‬ﺛﺒﺖ اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﻲ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺿﺎﻳﻌﻪي ﻓﻘﺪان ﻳﻚ ﻓﺮد اﺳﺖ آﻪ ﺑﻪﮔﻮﻧﻪاي هﺮاساﻧﮕﻴﺰ از ﻳﻚ ﺳﻮ ﺑﺎ اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﻲ‬
‫ﻣﺘﻌﺎﻟﻲ و از ﺳﻮي دﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﻧﻮﻋﻲ ﺟﺒﺮ و ﻧﺎﮔﺰﻳﺮي هﻤﺮاﻩ ﺧﻮاهﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﺁﻧﭽﻪ در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن ﺑﺴﻴﺎر ﭘﻴﭽﻴﺪﻩ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ارﺗﺒﺎط ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ‬
‫ﻣﻴﺎن اﻧﺪوﻩ‪ ،‬ﺧﺸﻢ‪ ،‬ﻧﺎاﻣﻴﺪي‪ ،‬ﭘﺬﻳﺮش‪ ،‬و ﻳﺎدﺑﻮد ﻣﺘﻮﻓﻲ اﺳﺖ آﻪ ﺑﺴﻴﺎر هﻢ ﺷﺨﺼﻲ‪ ،‬ﻓﺮدي‪ ،‬و ﺑﻪﺧﺼﻮص ﺑﻪﮔﻮﻧﻪاي اﺳﺖ آﻪ‬
‫ﺧﺎرج از رﻣﺰهﺎي ﺗﺎرﻳﺨﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪراﺳﺘﻲ‪ ،‬ﺑﻪدﻟﻴﻞ ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاري ﻃﺒﻴﻌﺖ وﺟﻮدي ﺑﺸﺮ و اﻣﻜﺎن زﻧﺪﮔﻲ ﭘﺲ از‬
‫ﻣﺮگ‪ ،‬ﻣﻔﻬﻮم زﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﻔﺎهﻴﻢ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﺗﻤﺎﻣﻲ زﻧﺪﮔﻲهﺎي زﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺮگ آﺸﻴﺪﻩ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﺗﻤﺎﻣﻲ‬
‫ﺁﻳﻨﺪﻩي ﻳﻚ ﻓﺮد در ﻗﺎﻟﺐ ﻣﺮگ و اﻣﻜﺎن رﺳﺘﮕﺎري وي ﺗﺠﺴﻢ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬و ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﺮگ ﺟﻠﻮﻩاي اﻧﺴﺎنﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﺪ‬
‫آﻪ از ﻗﻮاﻋﺪ دورﻩاي ﺳﺮﭘﻴﭽﻲ ﻣﻲآﻨﺪ‪.‬‬

‫از ﺳﻮي دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﺻﺮاﺣﺘ ًﺎ ﺑﻪدﻟﻴﻞ ﺁن آﻪ ﻣﺮاﺳﻢ ﺗﺪﻓﻴﻦ ﺑﺮاي ﺗﻘﻮﻳﺖ اﻳﺪﻩهﺎي ﺳﻴﺎﺳﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ آﺎرآﺮد دارد‪ ،‬ﺣﻀﻮر ﻣﻘﺒﺮﻩهﺎ‬
‫و ﻣﺠﺴﻤﻪهﺎي ﻳﺎدﺑﻮد ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺗﻀﻤﻴﻨﻲ ﺑﺮ ﻣﻔﻬﻮم ﺗﺪاوم و وﺿﻌﻴﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﺳﺖ و ﺑﻪهﻤﻴﻦ ﺳﺒﺐ ﻣﻮرﺧﻴﻦ ﺑﻪ ﺗﺄآﻴﺪ ﻧﺸﺎن‬
‫ﻣﻲدهﻨﺪ آﻪ دورﻩهﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﺑﺎ ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻓﺮهﻨﮕﻲ ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ از ﻣﺮگ و ﻧﮕﺮش ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺁن ﺷﺨﺼﻴﺖﭘﺮدازي ﺷﺪﻩاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﻜﻲ از ﻣﺸﺨﺺﺗﺮﻳﻦ ﻧﻈﺮﻳﻪهﺎ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﻴﻠﻴﭗ ﺁرﻳﻪ ﻣﻄﺮح ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬او ﻣﺴﻴﺮي ﺑﺎﻟﻨﺪﻩ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲدهﺪ آﻪ از‬
‫دوران ﻣﺘﻘﺪم اروﭘﺎ ﺁﻏﺎز ﻣﻲﺷﻮد و در ﺁن ﻣﺮگ ﺑﻪﻋﻨﻮان واﻗﻌﻴﺖ اﺟﺘﻨﺎبﻧﺎﭘﺬﻳﺮ زﻧﺪﮔﻲ و ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺑﺨﺶ ارﮔﺎﻧﻴﻚ و ﻻزﻣﻪي‬
‫ﺗﻘﺎﺑﻞ هﻤﺎهﻨﮓ ﻣﺮگ و زﻧﺪﮔﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪدﻟﻴﻞ ﺿﺮورت ﻓﺮدﮔﺮاﻳﻲ‪ ،‬ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ هﺮ ﻓﺮد ﻳﺎ هﺮ ﺧﺎﻧﻮادﻩ ﺑﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﻘﺪم‬
‫دارد و ﺗﺄآﻴﺪ ﺑﺮ ﻣﺮاﺳﻢ ﺗﺪﻓﻴﻦ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻧﺸﺎﻧﻪاي از ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺗﻤﻜﻦ ﻣﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻴﺂﻳﺪ‪ .‬در هﻤﻴﻦ ﺣﺎل ﺗﻤﺮآﺰ ﺑﺮ‬
‫ﻓﺮد ﺳﺒﺐ ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻦ اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﻲ ﻣﻲﺷﻮد آﻪ ﺑﻪ ﻳﻚ وﺟﻮد در ﺟﻬﺎن ﻣﺎدي و ﻧﻮﻋﻲ رﻧﺠﺶ از ﻣﺮگ ﺗﻌﻠﻖ دارد‪ .‬در ﻣﻴﺎﻧﻪي ﻗﺮن‬
‫هﺠﺪهﻢ ﻧﻮﻋﻲ ﻧﮕﺮش اﻧﻜﺎري‪ ،‬هﻤﺮاﻩ ﺑﺎ ﺗﺮس و ﺑﺎ ﺟﻠﻮﻩاي ﻓﺮﻳﺒﻨﺪﻩ و ﺳﺤﺮﺁﻣﻴﺰ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺮگ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ ﺗﻔﻜﺮ ﻏﺎﻟﺐ ﺑﺪل ﺷﺪ‪.‬‬
‫در ﺣﺎﻟﻲ آﻪ ﮔﻮرﺳﺘﺎنهﺎ ﺑﻪﺻﻮرت ﻧﻤﺎدﻳﻦ ﺑﻪ ﺣﻮﻣﻪي ﺷﻬﺮهﺎ راﻧﺪﻩ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪> ،‬ﻓﺮد ﻣﺮدﻩ< و >ﺟﻨﺎزﻩ< ﺑﻪ ﻋﻨﺼﺮي رﻣﺰﺁﻣﻴﺰ‬
‫و ﺟﺬاﺑﻴﺘﻲ زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺁرﻳﻪ اﻳﻦ دورﻩ را >دوران ﻣﺮگ زﻳﺒﺎ< ﻣﻲﻧﺎﻣﺪ‪ ،‬و ﺣﺴﻲ آﻪ ﺑﻪﺧﻮﺑﻲ ﺗﺎ ﻗﺮن ﺑﻴﺴﺘﻢ‬
‫ﺗﺪاوم ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬ﻣﺮدن‪ ،‬ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﻓﺴﺎد ﺟﻨﺎزﻩ را در زﻳﺮ ﻧﮕﺮﺷﻲ زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ ﭘﻨﻬﺎن ﻣﻲآﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﺳﺒﺐ اﻟﺘﻴﺎم زﺧﻢ‬
‫اﻧﺪوﻩ ﻣﺮگ ﻋﺰﻳﺰان ﺑﺮاي ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬

‫ﭼﻪ از دﻳﺪﮔﺎﻩ روحﮔﺮاﻳﻲ آﻪ ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮم ﺑﻬﺸﺖ‪ ،‬و ﺗﺪاوم و ﺗﻜﺮار زﻧﺪﮔﻲ زﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲﭘﺮدازد‪ ،‬و ﭼﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﺎﺻﺮ‬
‫ﺗﺮﺟﻤﺎن‬
‫ِ‬ ‫ﻣﺮاﺳﻢ ﺗﺪﻓﻴﻦ و زاري ادﺑﻴﺎت ﻋﺰاداري‪ ،‬ﺗﺰﻳﻴﻨﺎت ﺳﻨﮓهﺎي ﻣﺰار‪ ،‬و ﺳﻨﮓ ﻗﺒﺮهﺎي ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﻲ اﻳﻦ ﺁﺛﺎر‬
‫زﺷﺘﻲ واﻗﻌﻴﺖ ﻣﺮگ هﺴﺘﻨﺪ آﻪ ﺑﺎ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ در ﻗﻠﻤﺮو ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺁﺷﻨﺎ ﻳﺎ ﺗﺨﻴﻠﻲ دﻟﭙﺬﻳﺮ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺗﺎ ﺳﺎلهﺎي ﻧﻴﻤﻪي‬
‫ِ‬ ‫وﺣﺸﺖ و‬
‫ﻗﺮن ﻧﻮزدهﻢ‪ ،‬ﺑﺎزدﻳﺪ از ﮔﻮرﺳﺘﺎنهﺎ‪ ،‬ﻣﻜﺎنهﺎي ﻋﺰاداري و ﻣﻮزﻩهﺎي ﻣﺮدﮔﺎن ﺑﺎ ﺑﺎزدﻳﺪ ﮔﺎﻟﺮيهﺎي ﻧﻘﺎﺷﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ اﻓﺮاط در ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ آﺸﻴﺪن ﻣﺮگ‪ ،‬ﺑﻪ هﺮ ﺣﺎل دﻳﮕﺮ ﻣﺮگ ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺗﻮهﻤﻲ از هﻨﺮ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻴﺂﻣﺪ‪ .‬هﻨﻮز هﻢ ﻳﻚ دﻳﺪﮔﺎﻩ‬
‫ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار ﺑﺎ ﺟﻠﻮﻩاي ﻣﺘﻨﺎﻗﺾ وﺟﻮد دارد آﻪ ﻣﻲﺗﻮان ﺁن را ﻧﮕﺮﺷﻲ ﻣﺪرن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺮگ داﻧﺴﺖ‪ .‬دﻳﺪﮔﺎهﻲ آﻪ اﻣﺮوز در‬
‫اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﺗﺨﺮﻳﺐ ﭘﺎ ﺑﻪ ﭘﺎي داﺳﺘﺎنهﺎي اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﻲ درﺑﺎرﻩي ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎن اﻳﻦ‬
‫ِ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶِ ﺗﺼﻮﻳﺮي‪ ،‬رواﻳﻲ‪ ،‬ﺳﻴﻨﻤﺎﻳﻲ و‬
‫ﻓﺠﺎﻳﻊ ﻣﻄﺮح ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻨﻴﺎنهﺎي ﻓﺮهﻨﮕﻲِ ﻣﺎ را ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺪل آﺮدن اﻳﻦ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎن ﺑﻪ اﻧﺴﺎنهﺎﻳﻲ اﻳﺪهﺂل و ﻗﻬﺮﻣﺎن ﭘﻴﺶ ﺑﺮدﻩ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬هﺮﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻓﺮهﻨﮓ ﻏﺮﺑﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ اﻧﻜﺎر ﻣﺮگ ﭘﻴﺶ ﻣﻲرود‪ ،‬ﺗﺼﻮﻳﺮﭘﺮدازي و ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻦ از ﺁن ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﭘﺮداﺧﺖ زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪي ﻣﺮگ ﺑﻪﻣﻌﻨﺎي ﭘﻨﻬﺎن آﺮدن ﺟﻠﻮﻩي ﺁن اﺳﺖ‪ ،‬آﻪ هﻤﻴﺸﻪ ﻣﻴﺮش را ﺑﻪ زﻳﺒﺎﻳﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدهﺪ و ﺗﺄﻳﻴﺪي‬
‫اﺳﺖ ﺑﺮ ﻧﺎﮔﺰﻳﺮي ﻣﺮگ ﺑﺎ آﻨﺶ ﺗﺄآﻴﺪي اﻧﻜﺎر ﺁن‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻨﺰﻳﻞ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﺮگ ﺑﻪ ﺣﺎﺷﻴﻪي ﺟﻬﺎن اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲ ﻣﺮگ هﻤﭽﻨﺎن‬
‫از هﺮ ﻧﻮع ارﺟﺎع ﺑﻪ واﻗﻌﻴﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ دور ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﺟﺰ ﺷﺮاﻳﻄﻲ آﻪ در ﺁن ﻣﺸﺨﺼ ًﺎ ﺑﻪﺻﻮرت ﺗﺼﻮﻳﺮﺳﺎزي ذهﻨﻲ درﺁﻳﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﺗﺼﺎوﻳﺮ ذهﻨﻲ ﺑﻴﺎنﮔﺮ ﺧﺼﻮﺻﻴﺖ ﺧﻮداﻧﻌﻜﺎﺳﻲ هﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﺁنهﺎ ارﺟﺎﻋﺎﺗﻲ ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ دارد‪ ،‬و ﺑﺎ‬
‫اﺻﻄﻼﺣﺎﺗﻲ ﻧﻈﻴﺮ >و ﻧﻴﺰ< ‪> ،‬واﻧﮕﻬﻲ< ‪ ،‬و >دﻳﮕﺮ< هﻤﺮاﻩ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫در اواﺧﺮ ﻗﺮن هﺠﺪهﻢ ﻣﻌﺮﻓﺘﻲ ﺧﺎص ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪي ﻣﻴﺮش ﻣﻄﺮح ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺗﺄآﻴﺪ دارد آﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ داﻧﺶهﺎ ﺗﻨﻬﺎ‬
‫ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺮگ ﻗﺎﺑﻞ ﺷﻨﺎﺧﺖاﻧﺪ‪ ،‬و ﻣﻴﺸﻞ ﻓﻮآﻮ ﺗﻨﺎﻗﻀﻲ را آﻪ در اﻳﻦ دﻳﺪﮔﺎﻩ وﺟﻮد دارد ﺑﻴﺮون آﺸﻴﺪﻩ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺮگ‪ ،‬آﻪ ﻣﻴﺰان‬
‫و ﻣﻌﻴﺎر ﻣﻄﻠﻖ زﻧﺪﮔﻲ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ وﺟﻮدي ﺑﺸﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬روﻳﺪادي اﺳﺖ آﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ روﻧﺪ روزاﻧﻪي زﻧﺪﮔﻲ‬
‫ﻣﻲاﻳﺴﺘﺪ‪ .‬اﺳﺘﻌﺎرﻩ اي آﻪ ﻓﻮآﻮ ﺑﻪ ﺁن اﺷﺎرﻩ ﻣﻲآﻨﺪ هﻤﺎنﻃﻮر آﻪ ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻣﺮگ و ﻣﺮآﺰﻳﺖ ﺁن در ﺑﺮاﺑﺮ هﻤﻪي‬
‫اﺳﺘﺮاﺗﮋيهﺎي ﺧﻮدﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲ ﻣﻲاﻳﺴﺘﻨﺪ ﭼﻮﻧﺎن ﺁﻳﻨﻪاي اﺳﺖ از اﺑﺪﻳﺖ آﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤ ًﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺮگ اﻳﺴﺘﺎدﻩ اﺳﺖ‪> :‬زﺑﺎن‪ ،‬در‬
‫ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺮگ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤ ًﺎ ﺑﻪ ﺳﻮي ﺧﻮد ﺑﺎزﻣﻲﮔﺮدد‪ .‬ﺑﺮاي ﻣﺘﻮﻗﻒ آﺮدن اﻳﻦ ﻣﺮگ‪ ،‬ﺗﻨﻬﺎ ﻳﻚ ﻧﻴﺮوي واﺣﺪ وﺟﻮد دارد‪ :‬اﻳﺠﺎد‬
‫ﺗﺼﻮﻳﺮي از ﺧﻮدش در ﺑﺎزي ﺑﺎ ﺁﻳﻨﻪهﺎي روﺑﻪرو آﻪ ﺑﻲﻧﻬﺎﻳﺖ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲدهﻨﺪ‪ <.‬هﻤﭽﻨﺎن آﻪ ﻣﺮگ ﺑﻪ رﻣﺰي ﺑﺮﺗﺮ‬
‫ﺑﺮاي داﺳﺘﺎنهﺎي ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﻲ‪ ،‬اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﻲ‪ ،‬ﻋﺸﻘﻲ‪ ،‬و ﺗﺮﺳﻨﺎك درﺑﺎرﻩي ﻧﺠﺎت و ﺗﺪاوم ﻓﺮهﻨﮓ‪ ،‬درﺑﺎرﻩي اﻣﻜﺎن و ﻣﺤﺪودﻳﺖ‬
‫داﻧﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺁن‪ ،‬ﺑﺪل ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻪﻃﻮر ﺧﻮدﺁﮔﺎهﺎﻧﻪ ﺳﺒﺐ اﻳﺠﺎد ﺷﺒﺎهﺖ ﺳﺎﺧﺘﺎري ﻣﻴﺎن ﻣﻴﺮش و ﺗﻜﺮار ﺑﻲﭘﺎﻳﺎن زﺑﺎن‬
‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺁﻧﭽﻪ ﺑﻌﺪهﺎ ﺑﻪﻋﻨﻮان ادﺑﻴﺎت ﻣﻄﺮح ﺷﺪ‪ ،‬ﺟﺎﻳﻲ اﺳﺖ آﻪ زﺑﺎن زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ ﺑﻪﺻﻮرت ﺧﻮدﺁﮔﺎهﺎﻧﻪ ﺑﻪ اﺳﺘﻌﺎرﻩاي از‬
‫ﺧﻮدش ﺑﺪل ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬اﺳﺘﻌﺎرﻩاي آﻪ ﺑﻪدﻧﺒﺎل راهﻲ اﺳﺖ ﺑﺮاي ﮔﺬﺷﺘﻦ از ﻣﺤﺪودﻳﺖهﺎﻳﻲ آﻪ ﺧﻮ ِد ﻣﺮگ ﭘﺪﻳﺪ ﻣﻴﺂورد‪ ،‬ﺣﺘﻲ‬
‫ﺑﻪوﺳﻴﻠﻪي ﺑﻴﺎن ﺁزاداﻧﻪي ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦهﺎﻳﻲ آﻪ ﻧﺸﺎنﮔﺮ اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﺎهﻴﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪﺷﻴﻮﻩاي ﻣﺸﺎﺑﻪ‪ ،‬ﻣﺎرﺗﻴﻦ هﺎﻳﺪﮔﺮ درﺑﺎرﻩي‬
‫اﻳﻦ ﺑﺤﺚ آﺮدﻩ اﺳﺖ آﻪ زﻧﺪﮔﻲ >ﺑﻮدﻧﻲ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﺮگ< اﺳﺖ آﻪ ﺑﺎ ﺗﻤﺎم وﺟﻮد ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت اﻧﺴﺎﻧﻲ را ﺑﻪ ﺳﻮي ﺑﺎزﺷﻨﺎﺳﻲ‬
‫اﻳﻦ ﻣﻐﺎك ﺗﻴﺮﻩ ﭘﻴﺶ ﻣﻲراﻧﺪ‪ .‬ﭼﻨﻴﻦ روﻳﺎروﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﻴﺴﺘﻲ رازﺁﻣﻴﺰ ﻣﺮگ‪ ،‬اﮔﺮ ﭼﻪ اﺿﻄﺮاﺑﺶ ﻣﻲﻧﺎﻣﻴﻢ‪ ،‬درﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﺑﺎزﺷﻨﺎﺳﻲ‬
‫ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﻮدن ﻣﻲرﺳﺪ‪ ،‬ﭼﻴﺰي ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان >ﺗﺠﺮﺑﻪاي در ﺗﻔﺎوت هﺴﺘﻲﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ ﻣﻴﺎن ﻣﻮﺟﻮد و ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮدن < در واﻗﻊ‬ ‫ِ‬
‫ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲ دﻳﺪﮔﺎﻩ هﺎﻳﺪﮔﺮ هﻨﮕﺎﻣﻲ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ آﻪ ﺳﻜﻮت‬
‫ِ‬ ‫ﻏﻠﺒﻪي ﺁﻧﭽﻪ از ﭘﻴﺶ ﻣﻴﺂﻳﺪ ﺑﺮ ﺁﻧﭽﻪ ﭘﺲ از ﺁن ﺧﻮاهﺪ ﺁﻣﺪ‪.‬‬
‫ﺧﺎﻃﺮﻩاﻧﮕﻴﺰ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﻲاﻧﺘﻬﺎﻳﻲ ﻣﺮگ ﺁن را درﺑﺮ ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ ،‬و ﺑﻪهﻨﮕﺎﻣﻲ آﻪ هﺮ زﺑﺎﻧﻲ از ﻣﺮگ دوري ﻣﻲﺟﻮﻳﺪ از ﻧﻈﺮ او ﻓﻘﻂ‬
‫ﻧﺠﻮاﻳﻲ ﺑﻲﻣﻌﻨﺎ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ‪ ،‬ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻦ از اﺷﻜﺎل زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪي ﻣﺮگ در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﺑﺎزي ﺑﺎ ﺟﻠﻮﻩهﺎي ﻧﺎدرﺳﺖ ﺁن ﻣﻨﺘﺞ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺟﻠﻮﻩهﺎي‬
‫ﻧﺎدرﺳﺘﻲ آﻪ ﺟﺰء ﻻﻳﻨﻔﻚ اﻳﻦ ﺗﻀﺎد دروﻧﻲ در ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲ ﻣﺮگ اﺳﺖ‪ ،‬ﺁن اﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ >ﻣﺮگ< هﻤﻴﺸﻪ از ﻧﻈﺮ ﻓﺮهﻨﮕﻲ ﺑﺎ‬
‫ﻧﻈﺮﮔﺎهﻲ ﻓﻠﺴﻔﻲ و اﻧﺴﺎنﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ در ﺧﺼﻮص ﻣﻴﺮش‪ ،‬اﺣﻴﺎء ﻣﺠﺪد‪ ،‬و ﻧﺎﻣﻴﺮﻧﺪﮔﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ و اﺟﺮا ﺷﺪﻩ اﺳﺖ‪> .‬ﻣﺮگ<‪ ،‬از‬
‫ﺁﻧﺠﺎ آﻪ ﺧﺎرج از هﺮﮔﻮﻧﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﻴﺖ ﺷﺨﺼﻲ زﻧﺪﻩ ﻳﺎ ﻗﻠﻤﺮو ﺟﻤﻌﻲ ﺗﺠﺎرب ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ ،‬ﻓﻘﻂ ﺗﺮﺟﻤﺎﻧﻲ از ﻳﻚ اﻳﺪﻩ اﺳﺖ و ﻧﻪ‬
‫ﭼﻴﺰي ﺑﻪﻋﻨﻮان اﺣﺴﺎﺳﻲ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ‪ .‬اﻳﻦ اﻳﺪﻩ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﺼﻮري ذهﻨﻲ اﺳﺖ آﻪ ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻪ ﺁن ﺗﻌﻠﻖ ﻧﺪارد‪ ،‬ﺑﻪ هﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ‬
‫اﻳﻦ ﺟﻠﻮﻩ هﻤﻴﺸﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮي و ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺘﻌﺎري اﺳﺖ‪ .‬ﻓﺮاﺳﻮي هﺮ ﺁﻧﭽﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻮﺟﻮدات زﻧﺪﻩ ﻗﺎﺑﻞ ﻓﻬﻢ اﺳﺖ‪> ،‬ﻣﺮگ< ﺗﻨﻬﺎ‬
‫ﺑﻪﻋﻨﻮان اﺷﺎرﺗﻲ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺗﺪاوﻣﻲ ﻋﻘﺐروﻧﺪﻩ‪ ،‬ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ درك‪ ،‬و ﺗﻐﻴﻴﺮﻧﺎﭘﺬﻳﺮ آﻪ هﻤﻴﺸﻪ ﺑﻪﻃﻮر ﺧﻮداﻧﻌﻜﺎس ﺑﻪ دﻳﮕﺮ اﺷﺎرات‬
‫ﺑﺎزﻣﻲﮔﺮدد‪ .‬ﻣﺮگ ﺧﺎرج از هﺮ ﻧﻮع دﺳﺘﻪﺑﻨﺪي واﺿﺢ و ﻣﺸﺨﺺ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ .‬ﻣﺮگ هﻴﭻ آﺠﺎ ﻧﻴﺴﺖ زﻳﺮا او ﺗﻨﻬﺎ ﻳﻚ ﺣﻔﺮﻩي‬
‫ﺧﺎﻟﻲ اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﻚ ﻗﻄﻊ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﺪن ﻳﻚ ﻣﻮﺟﻮد زﻧﺪﻩ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺟﺴﺪ‪ ،‬ﻳﻚ ﻗﺒﻞ )ﺗﺮس دردﻧﺎك‪ ،‬و ﻟﺬت ﺁرام و ﺳﺒﻚﺑﺎل ﻓﺮد‬
‫ﻣﺮدﻩ( اﺳﺖ و ﻳﻚ ﺑﻌﺪ )ﻋﺰاداري ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن(‪ ،‬ﻧﻘﻄﻪاي اﺳﺖ دﺳﺖﻧﻴﺎﻓﺘﻨﻲ‪ ،‬و ﻓﺎﻗﺪ هﺮ ﻧﻮع ﻣﻮﺿﻮﻋﻴﺖ ﺷﻬﻮدي‪ .‬در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل‪،‬‬
‫ﻣﺮگ هﻤﻪ ﺟﺎ هﺴﺖ زﻳﺮا ﺑﺎ ﺗﻮﻟﺪ ﺁﻏﺎز ﻣﻲﺷﻮد و در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻃﻮل زﻧﺪﮔﻲ روزﻣﺮﻩ هﻤﺮاﻩ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲﻣﺎﻧﺪ‪ ،‬هﺮ ﻟﺤﻈﻪي ﻳﻚ وﺟﻮد‬
‫ﻣﻴﺮا ﺗﺄآﻴﺪي اﺳﺖ ﺑﺮ اﻳﻦ آﻪ ﻋﻤﺮ او ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻘﻄﻪاي ﻣﺤﺪود ﭘﻴﺶ ﻣﻲرود‪.‬‬

‫ﻧﻜﺘﻪي ﻣﺴﻠﻢ ﺁن اﺳﺖ آﻪ ﻣﺮگ ﺑﺮﺗﺮﻳﻦ ﻟﺤﻈﻪي واﻗﻌﻴﺖ ﻣﻄﻠﻖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺤﻈﻪاي ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺑﺎ ﻣﺎدﻳﺘﻲ ﻧﺎرﻣﺰﮔﻮن و واﻗﻌﻴﺘﻲ آﻪ‬
‫ﭘﺬﻳﺮي ﺟﺴﻢ ﻣﺎدي ﺧﻮد را ﻧﺸﺎن ﻣﻲدهﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬از ﺳﻮﻳﻲ ﻣﺎ را از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪودﻩي‬
‫ِ‬ ‫ﺑﻪﺻﻮرت ﺗﻐﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮي و ﺁﺳﻴﺐ‬
‫زﺑﺎن ﻧﻤﺎدﻳﻦ ﺑﺎ ﺷﺪت ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎزﺷﻨﺎﺳﻲ زﺑﺎن ﻣﻲراﻧﺪ‪ ،‬آﻪ ﺑﻪهﻨﮕﺎم رودرروﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﺮگ هﺮﮔﺰ ﻣﺮﺟﻌﻲ ﻣﻮﺛﻖ ﺑﺮاي ﺑﻴﺎن ﺁن‬
‫ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و هﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﻤﻲﺗﻮان از ﻣﺮﺟﻌﻴﺖ ﺁن اﺟﺘﻨﺎب آﺮد‪ .‬ﺑﺪون هﻴﭻ ﺑﺤﺚ و ﺷﻜﻲ‪ ،‬ﻣﺮگ اﻧﺘﻬﺎي ﻣﺤﺪودﻩي زﺑﺎن اﺳﺖ و‬
‫هﻤﭽﻨﺎن آﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ زﺑﺎﻧﻲ ﻣﺎ را در هﻢ ﻣﻲرﻳﺰد‪ ،‬ﺗﺼﺎوﻳﺮ ذهﻨﻲ ﻣﺎ را ﻧﻴﺰ دﮔﺮﮔﻮن ﻣﻲآﻨﺪ; ﺣﺘﻲ ﺁن ﺟﺎ آﻪ ﻣﺮگ ﺑﻪﻋﻨﻮان‬
‫زﻣﻴﻨﻪاي ﻣﺤﺘﻮم و ﻧﻘﻄﻪي ﻧﺎﭘﺪﻳﺪ ﺷﺪن ﻣﻄﺮح ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬از ﺳﻮي دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﺑﺎ ﻣﻌﻨﺎ ﺑﺨﺸﻴﺪن ﺑﻪ هﻴﭻ‪ ،‬ﻣﺮگ ﺑﻬﺂراﻣﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ‬
‫ﺑﻮدن ﻣﻌﻨﺎ اﺷﺎرﻩ ﻣﻲآﻨﺪ; ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﺳﺨﻦﮔﻔﺘﻦ از ﭼﻴﺰهﺎي دﻳﮕﺮ ﻣﻲﺗﻮان از ﻣﺮگ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺖ‪ .‬ﻧﻜﺘﻪي ﻧﻬﻔﺘﻪ در اﻳﻦ ﺑﺤﺚ‬
‫را ﻣﻲﺗﻮان ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺮﻣﻮلﺑﻨﺪي آﺮد‪ :‬درﺳﺖ ﺟﺎﻳﻲ آﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ زﺑﺎنهﺎ از آﺎر ﺑﺎزﻣﻲﻣﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺮﺟﻊ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺨﻦهﺎي اﺳﺘﻌﺎري ﺁﻏﺎز‬
‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﻣﺎ دﻗﻴﻘًﺎ ﺑﻪدﻟﻴﻞ ﺁن آﻪ ﻣﺮگ ﺑﻪﺷﺪت اﺳﺘﻌﺎري اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ واﻗﻌﻴﺖ ﻓﺮاﺳﻮ ﻧﻴﺰ اﺷﺎرﻩ دارد و ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺮﺟﻌﻲ‬
‫آﻪ ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲ ﻣﺘﻦ ﺑﻪ ﺁن اﺷﺎرﻩ دارد اﻣﺎ ﻧﻪ ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬ﻣﺮگ هﻢ ارﺟﺎﻋﻲﺗﺮﻳﻦ و هﻢ ﺧﻮدارﺟﺎﻋﻲﺗﺮﻳﻦ ﻣﻔﺎهﻴﻢ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬واﻗﻌﻴﺘﻲ ﺑﺮاي ﻳﻚ ﻣﻮﺿﻮع ﺗﺠﺮﺑﻲ اﻣﺎ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ درك ﺑﺮاي ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن ﺣﺎﺿﺮ و ﻧﺎﻇﺮ و در اﻧﺪﻳﺸﻪي ﻣﺮگ‪.‬‬

‫هﻨﻮز هﻢ ﺗﻮﺻﻴﻔﺎت ادﺑﻲ ﻣﻌﺪودي ﺻﺤﻨﻪي اﺣﺘﻀﺎر و ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺮگ را ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻣﻲآﺸﻨﺪ آﻪ ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲهﺎي ﻣﺮگ در ﺁنهﺎ‬
‫ﭘﺎﻳﺪاري وﺟﻮد ﺑﺸﺮي اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ هﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﺄآﻴﺪي اﺳﺖ ﺑﺮ ﺛﺒﺎت و‬
‫ِ‬ ‫ﻧﻪﻓﻘﻂ ﺷﺎهﺪي ﺑﺮ ﺟﺎﻳﺰاﻟﺤﻈﺎﺑﻮدن زﺑﺎن زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ و ﻧﺎ‬
‫اﺳﺘﻮاري اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ در روﻳﺎروﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻴﺮش‪ ،‬دﻗﻴﻘ ًﺎ ﺑﻪوﺳﻴﻠﻪي ﺧﺎﺻﻴﺖ زﺑﺎن ﻣﺮگ‪ .‬ﻧﻴﺮوي اﻳﻦ رواﻳﺖهﺎ در اﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻧﻬﻔﺘﻪ‬
‫اﺳﺖ آﻪ ﻓﺮد ﻣﺤﺘﻀﺮ در ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻟﺤﻈﺎت ﺗﺼﻮﻳﺮي از زﻧﺪﮔﻲ ﭘﺲ از ﻣﺮگ در ذهﻦ دارد‪ ،‬و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل‪ ،‬ﺷﻴﻮﻩهﺎي‬
‫زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪي اﺟﺮاي ﺁﻳﻴﻦهﺎي اﺣﺘﻀﺎر ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺮاﺳﻢ وداع از ﺑﺴﺘﮕﺎن و دوﺳﺘﺎن اﺳﺖ و اﻳﻦ ﺧﻮد ﺑﺎزﺁﻓﺮﻳﻨﻲِ ﻧﻘﺶهﺎي‬
‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و وﻳﮋﮔﻲهﺎي ﺁن اﺳﺖ آﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻣﻔﺎهﻴﻢ ﺧﻮﻳﺸﺎوﻧﺪي را ﺑﻪ آﺎر ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ .‬ﭘﺲ ﺣﺴﻲ از ﺗﺪاوم ﺑﺸﺮﻳﺖ‪ ،‬آﻪ ﺑﻪﺻﻮرت‬
‫ﭘﺮﺳﺸﻲ ﺑﻨﻴﺎدﻳﻦ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺮگ ﻣﻄﺮح ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬زﻣﻴﻨﻪاي ﻣﺠﺎبآﻨﻨﺪﻩ اﺳﺖ هﻢ ﺑﺮاي ﻧﻴﺎآﺎن و هﻢ ﺑﺮاي ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن‪ .‬در‬
‫ﺣﻘﻴﻘﺖ‪ ،‬ﺑﻪﮔﻔﺘﻪي واﻟﺘﺮ ﺑﻨﻴﺎﻣﻴﻦ‪ ،‬ﻣﺮگ راهﻲ اﺳﺖ آﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﺁن ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩي داﺳﺘﺎن ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ هﺮ ﭘﻨﺪ و ﻧﻜﺘﻪاي را اﻧﺘﻘﺎل‬
‫ﻣﺮگ ﺧﻮ ِد ﻓﺮد‪ ،‬ﺑﻪهﻤﺎن ﺗﺮﺗﻴﺐ در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﻳﻦ ﻓﻨﺎﭘﺬﻳﺮي‪ ،‬دﻗﻴﻘ ًﺎ هﻤﺎن ﭼﻴﺰي اﺳﺖ آﻪ اﻳﻦ داﺳﺘﺎنهﺎ ﺑﺎ‬
‫ِ‬ ‫دهﺪ‪ .‬ﺻﺤﺒﺖ در ﺳﺎﻳﻪي‬
‫ﻗﺪرت ﺗﻤﺎم ﺁن را ﻣﻄﺮح ﻣﻲآﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲ ﻣﺮگ زﻣﻴﻨﻪاي اﺳﺖ ﺑﺮاي ﺁن آﻪ ﻳﻚ ﻓﺮهﻨﮓ اﺳﺘﻮاري ﺧﻮد را ﺑﻴﺎﺑﺪ و ﺧﻮد را ﺷﻜﺴﺖ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ و ﺑﺎ ﻗﺪرﺗﻲ‬
‫ﻗﻬﺎر‪ ،‬اﺑﺪي و ﺑﻪﺷﻜﻠﻲ ﻧﻤﺎدﻳﻦ ﺑﻲﻋﻴﺐ ﻧﺸﺎن دهﺪ; اﻣﺎ ﺗﻨﻬﺎ هﻨﮕﺎﻣﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ هﺪف ﺧﻮد ﺑﺮﺳﺪ آﻪ ﺑﻪﺻﻮرت ﻻﻳﻨﻘﻄﻊ ﺑﻪ‬
‫ﺗﻘﺎﺑﻞ ﻣﻴﺎن ﻣﺮگ و زﻧﺪﮔﻲ اﺷﺎرﻩ آﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪﮔﻔﺘﻪي ژان ﺑﻮدرﻳﻼر‪ ،‬ﺟﺎﻣﻌﻪﺷﻨﺎس ﻣﺸﻬﻮر‪ ،‬ﭘﺪﻳﺪﻩي ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺖ‬
‫ﻧﺎﻣﺤﺘﻤﻞ ﻣﺮگ و ﺑﻨﻴﺎدهﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲِ ﺗﺤﺖ اﻳﻦ ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺖ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﻗﺪرت ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ و ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﺮاي‬
‫ﻗﺎﻧﻮنﻣﻨﺪ آﺮدنِ >ﻣﺮگ< اﺳﺖ آﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ادارﻩ و آﻨﺘﺮل ﺗﺒﺎدل ﻣﻴﺎن ﻣﺮگ و زﻧﺪﮔﻲ‪ ،‬ﺑﻪوﺳﻴﻠﻪي ﺑﻪﺧﺪﻣﺖ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻳﻜﻲ در‬
‫ﺑﺮاﺑﺮ دﻳﮕﺮي و ﻧﻴﺰ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻳﻚ ﺗﺎﺑﻮ ﺑﺮ ﻣﺮگ اﻳﻦ آﺎر را اﻧﺠﺎم ﻣﻲدهﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻗﺪرت دﻗﻴﻘ ًﺎ ﺑﺎ رﺳﻢ اﻳﻦ ﻣﺮزهﺎ ﺧﻮد را ﺑﻪ آﺮﺳﻲ‬
‫ﻣﻲﻧﺸﺎﻧﺪ‪ ،‬و ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻧﻈﺮﮔﺎﻩهﺎي ﺗﻜﻤﻴﻠﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢآﻨﻨﺪﻩ ﻣﻴﺎن روح و ﺑﺪن‪ ،‬ﻣﺮداﻧﮕﻲ و زﻧﺎﻧﮕﻲ‪ ،‬ﺧﻴﺮ و ﺷﺮ اﻳﻦ ﺟﺪاﻳﻲ ﺁﻏﺎزﻳﻦ و‬
‫ﺑﻨﻴﺎدﻳﻦ ﻣﻴﺎن زﻧﺪﮔﻲ و ﻣﺮگ را اﻳﺠﺎد ﻣﻲآﻨﺪ‪ .‬هﺮ ﻧﻮع ﺗﺮﺟﻤﺎن زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪي ﻣﺮگ در روﺷﻨﺎﻳﻲ ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪي ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺮزﺑﻨﺪي‬
‫واﺿﺤﻲ دﻳﺪﻩ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬در ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ واﻗﻌﻴﺖ ﺑﻨﻴﺎدﻳﻦ وﺟﻮد ﻓﻨﺎﭘﺬﻳﺮ‪ ،‬اﻳﻦ ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲهﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺎﻟﺐ ﺗﻮﺟﻪاﻧﺪ زﻳﺮا ﻣﺎ را ﺑﻪﻃﻮر‬
‫ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﻣﺮگ ﺧﻮدﻣﺎن رو در رو ﻣﻲآﻨﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﭼﻪ در ﺷﻜﻞ ﻇﺎهﺮي ﻣﺘﻨﻲ درﺑﺎرﻩي ﻣﺮگ دﻳﮕﺮان ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﻨﺪ‪ .‬ﻣﺮگ‬
‫در ﺁن ﺳﻮي اﻳﻦ ﻣﺮزﺑﻨﺪي ﻗﺮار دارد‪ .‬ﻣﺎ ﻣﺮگ را از ﻃﺮﻳﻖ ﻳﻚ واﺳﻄﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻲآﻨﻴﻢ‪ ،‬زﻳﺮا ﻣﺮگ ﺑﺮاي ﻓﺮدي دﻳﮕﺮ و از‬
‫دﻳﺪﮔﺎهﻲ دﻳﮕﺮ و ﺑﻪﺻﻮرت ﻳﻚ رواﻳﺖ ﻳﺎ ﻳﻚ ﺗﺼﻮﻳ ِﺮ دﻳﺪاري رخ ﻣﻲدهﺪ‪ .‬ﺟﻠﻮﻩهﺎي ﻣﺘﻔﺎوت اﻳﻦ ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲهﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ‬
‫ﻣﻲرﺳﻨﺪ آﻪ اﮔﺮﭼﻪ ﺑﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﺮ ﺗﺄﻳﻴﺪ راﻩهﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﺮگ در زﻧﺪﮔﻲ واﺑﺴﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬اﻋﺘﻘﺎد ﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﺎﻣﻴﺮاﻳﻲ ﺧﻮدﻣﺎن ﻧﻴﺰ‬
‫ﻣﻮرد ﺗﺄآﻴﺪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺎ ﻧﺠﺎتﻳﺎﻓﺘﮕﺎن ﻗﺼﻪاﻳﻢ آﻪ از ﺁﺳﻴﺒﻲ آﻪ دﻳﮕﺮان از ﻣﺮگ دﻳﺪﻩاﻧﺪ ﻟﺬت ﺑﺮدﻩاﻳﻢ و ﺗﺠﺮﺑﻪهﺎ‬
‫اﻧﺪوﺧﺘﻪاﻳﻢ‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ آﻪ ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲهﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﻣﺮگ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻧﻮﻋﻲ اﺣﺴﺎس اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻣﻲﺑﺨﺸﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺁﺷﻔﺘﮕﻲ درون رواﻳﺖ در‬
‫ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﺎ اﺣﺴﺎس ﻣﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬و ﺧﻮاﻧﻨﺪﻩ ﻳﺎ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﻪ هﺮ ﺣﺎل ﺑﻪ ﻗﻠﻤﺮ ِو ادراآﻲ ﻣﻴﺎن ﻣﺮگ و زﻧﺪﮔﻲ وارد ﺷﺪﻩ و از‬
‫اﻳﻦ رو‪ ،‬اﻳﻦ دوﮔﺎﻧﮕﻲ ﻓﻀﺎي ﻓﺎﻧﺘﺰي داﺳﺘﺎن را ﻣﻴﺎن اﻃﻤﻴﻨﺎن از ﺑﻬﺮوزي ﻧﻬﺎﻳﻲ و اﻃﺎﻋﺖ از ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻐﻴﻴﺮﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻣﺮگ در‬
‫ﻧﻮﺳﺎن ﻧﮕﻪ ﻣﻲدارد‪.‬‬

‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪ ،‬هﺮ ﻧﻮع ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲ ﻣﺮگ‪ ،‬ﺑﺎ ﺑﺎزﺁﻓﺮﻳﻨﻲ ﺁزاردهﻨﺪﻩي ﻣﻌﺮﻓﺖ آﻨﺘﺮلﺷﺪﻩي ﻣﺮگ ﻧﻴﺰ هﻤﺮاﻩ اﺳﺖ و ﺑﻲاﻋﺘﺪاﻟﻲ وراي‬
‫ﻣﺘﻦ‪ ،‬آﻪ هﺪف ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺁن ﺑﻬﺮوزي اﺳﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﺣﺲ را ﺑﻪوﺳﻴﻠﻪي ﻧﺸﺎﻧﻪهﺎ و ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﺑﺎزﺁﻓﺮﻳﻨﻲ ﻣﻲآﻨﺪ‪ .‬از ﺁن ﺟﺎ آﻪ اﻳﻦ‬
‫ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲهﺎ ﻣﻴﺎن ﻣﺘﻨﻲ ﺑﻪﺷﺪت اﺳﺘﻌﺎري و ﻣﺎديﮔﺮاﻳﻲ ﻧﺎرﻣﺰﮔﻮن در ﻧﻮﺳﺎناﻧﺪ‪ ،‬ارﺟﺎع واﻗﻌﻲ ﺁنهﺎ هﻤﻴﺸﻪ از ﺗﻼش ﺑﺮاي‬
‫ﺑﻬﺮوزي آﻪ ﺁن ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲ دﻧﺒﺎل ﻣﻲآﻨﺪ‪ ،‬دور ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن آﻠﻲ از درون درهﻢ ﻣﻲرﻳﺰد‪ .‬ﭘﺲ اﻏﻠﺐ رواﻳﺎﺗﻲ آﻪ‬
‫داﺳﺘﺎن ﺁنهﺎ ﺑﺎ ﻣﺮگ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺳﺎﺧﺘﺎري ﺑﺎ آﺎرآﺮ ِد ﺳﻪﮔﺎﻧﻪ دارﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮگ ﺳﺒﺐ درهﻢرﻳﺰي ﺳﺎﻣﺎن ﻳﻚ دﻧﻴﺎي ﺧﻴﺎﻟﻲ‬
‫ﻣﻲﺷﻮد و ﻟﺤﻈﺎﺗﻲ از ﺁﺷﻔﺘﮕﻲ‪ ،‬درهﻢرﻳﺨﺘﮕﻲ‪ ،‬ﻳﺎ ﺁﺳﻴﺐﭘﺬﻳﺮي اﻳﺠﺎد ﻣﻲآﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺻﻮرت ادراآﻲ ﺑﺎ رواﻳﺘﻲ ﻧﺰدﻳﻚ هﻤﺮاﻩ‬
‫ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﺟﺎﻳﻲ آﻪ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻣﺮگ ﺑﺎ اﻣﻴﺪ ﺑﻪ ﺑﻬﺮوزي و ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺟﻬﺎن ﺑﻪ ﺳﺎﻣﺎن ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬هﻨﻮز اﻳﻦ ﻧﻈﻢ ﺑﺎزﻳﺎﻓﺘﻪ‬
‫ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﺗﻐﻴﻴﺮ اﺳﺖ‪ ،‬زﻳﺮا هﺮﮔﺰ دوﺑﺎرﻩ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻋﺎري از ﻧﺸﺎﻧﻪهﺎي ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﭘﻴﺎم اﻳﻦ رواﻳﺖهﺎ ﺁن اﺳﺖ آﻪ‬
‫ﺑﻬﺒﻮدي از ﻣﺮگ هﻤﻴﺸﻪ ﻧﺎﻗﺺ اﺳﺖ [ و ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ آﺎﻣﻞ ﺑﺎﺷﺪ ] ; اﻳﻦ ﺳﺎﻣﺎن ﺑﺎزﻳﺎﻓﺘﻪ اﻳﻤﻦ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و اﻟﺰام ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻈﻢ ﺑﺎ‬
‫اﻓﺴﻮن و ﺟﺎدوﻳﻲ از ﺟﺪاﻳﻲ و از هﻢﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﭘﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪ [ .‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ] اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺑﻪ ﻧﺠﺎت از دل ﻳﻘﻴﻦ ﺑﻪ اﺿﻤﺤﻼل‬
‫ﺑﻴﺮون ﻣﻴﺂﻳﺪ‪.‬‬

‫در ﻧﻬﺎﻳﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﻋﻨﺎﺻ ِﺮ ﻣﺘﻀﺎ ِد دروﻧﻲ در ﻻﻳﻪي زﻳﺮﻳﻦ اﻳﻦ ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲهﺎي ﻣﺮگ ﺑﺴﻂ ﻣﻲﻳﺎﺑﻨﺪ‪ ،‬در ﺟﺎﻳﻲ آﻪ اﻳﻦ واﻗﻌﻴﺖ ﻧﻬﻔﺘﻪ‬
‫اﺳﺖ آﻪ ﺑﻪ هﻨﮕﺎﻣﻲ آﻪ اﻳﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮ اﺧﻼﻗ ًﺎ ﺁﻣﻮزﻧﺪﻩاﻧﺪ و از ﻧﻈﺮ ﺣﺴﻲ ﺑﺎﻟﻨﺪﻩ‪ ،‬ﻧﺸﺎﻧﻪهﺎﻳﻲ از ﻣﻴﺮاﻳﻲ ﻣﺎ را ﻧﻴﺰ در ﺧﻮد دارﻧﺪ‪،‬‬
‫و ﺁن ﭼﻨﺎن ﺗﺸﻮﻳﺸﻲ در ﻣﺎ اﻳﺠﺎد ﻣﻲآﻨﻨﺪ آﻪ ﻣﺎ ﺗﺮﺟﻴﺢ ﻣﻲدهﻴﻢ ﺁنهﺎ را اﻧﻜﺎر آﻨﻴﻢ‪ .‬ﺁنهﺎ ﻣﺎ را ﺑﺎ داﻧﺶ و ﺁﮔﺎهﻲ ﺧﻄﺮﻧﺎآﻲ‬
‫اﻓﺴﻮن ﻣﻲآﻨﻨﺪ‪ .‬در هﺮ ﺣﺎل در ﻗﻮاﻧﻴﻦ زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻲ‪ ،‬ﻣﺎ در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﻢ آﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪي ﺁن در زﻧﺪﮔﻲ ﻏﻴﺮﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ‪،‬‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎ آﻪ ﻣﺎ ﻣﺮگ را ﻧﻴﺎﺑﺘ ًﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻲآﻨﻴﻢ و ﺑﻪ زﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎزﻣﻲﮔﺮدﻳﻢ‪ .‬ﺣﺘﻲ در ﺣﺎﻟﻲ آﻪ ﻣﺎ ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ ﺗﺼﺪﻳﻖ ﺣﻀﻮر‬
‫داﺋﻤﻲ ﻣﺮگ در زﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮد هﺴﺘﻴﻢ‪ ،‬اﻋﺘﻘﺎد ﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﺎﻣﻴﺮاﻳﻲ ﺧﻮدﻣﺎن ﻧﻴﺰ ﻣﻮرد ﺗﺄآﻴﺪ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ .‬ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲ زﻳﺒﺎﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪي‬
‫ﻣﺮگ اﻳﻦ اﻣﻜﺎن را ﺑﻪ ﻣﺎ ﻣﻲدهﺪ ﺗﺎ ﺁﮔﺎهﻲ ﺧﻮد را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ واﻗﻌﻴﺖ ﻣﺮگ ﺗﺤﺖ آﻨﺘﺮل درﺁورﻳﻢ‪ ،‬دﻗﻴﻘ ًﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ آﻪ در اﻳﻦ‬
‫ﺟﺎ ﻣﺮگ در ﺑﺪن ﻓﺮد دﻳﮕﺮي رخ ﻣﻲدهﺪ و ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻳﺎ رواﻳﺖ‪ ،‬ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ آﻪ ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲهﺎي ﻣﺮگ ﺗﺸﻮﻳﺶ و‬
‫در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﺗﻤﻨﺎي ﻣﺮگ را در ﻣﺎ اﻳﺠﺎد ﻣﻲآﻨﺪ; درﺳﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﺸﺎﻧﻪاي آﻪ روانﺷﻨﺎﺳﻲ ﺁن را ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺳﺮآﻮب دروﻧﻲ‬
‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲآﻨﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﻣﻄﺮح آﺮدن ﻣﻮﺿﻮع ﻣﺮگ ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ واآﻨﺶ ﻣﻨﻔﻲ ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬و از اﻳﻦ رو‬
‫ﻣﻲﺗﻮان ﻣﻮﺿﻮع را در ﭘﻮﺷﺶ ﻳﻚ ﭘﻴﺎم رﻣﺰﮔﻮن ﻧﺸﺎن داد‪ ،‬ﭼﻮن اﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺘﻲ اﺳﺖ درﺑﺎرﻩي ﺗﻤﻨﺎي دروﻧﻲ ﻓﺮد آﻪ در ﺣﺎﻟﺖ‬
‫ﺑﻨﻴﺎدﻳﻦ ﻣﺠﺎزي و دوﻻﻳﻪ در ﺣﺎﻟﺘﻲ آﻨﺎﻳﻪاي ﺑﺎ ﭘﻨﻬﺎنآﺮدن ﺁﻧﭽﻪ‬
‫ِ‬ ‫دﻳﮕﺮي ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﺁن روﺑﻪرو ﺷﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﺑﺎزﻧﻤﺎﻳﻲهﺎي‬
‫ﺁﺷﻜﺎرش ﻣﻲآﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺗﻮازﻧﻲ دروﻧﻲ ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲآﻨﻨﺪ‪ .‬ﺁنهﺎ ﺑﻪﻃﻮر ﮔﻤﺮاﻩآﻨﻨﺪﻩ ﺑﻪ ﻧﻜﺘﻪاي اﺷﺎرﻩ ﻣﻲآﻨﻨﺪ آﻪ ﺳﺎﻣﺎن زﻧﺪﮔﻲ را‬
‫ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻣﻲآﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ اﻳﻦ ﺁﮔﺎهﻲ ﺁزاردهﻨﺪﻩ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻴﺮاﻳﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ و ﺗﺮﺟﻤﺎﻧﻲ ﺗﺎزﻩ ﭘﻴﺪا ﻣﻲآﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ آﺎر ﺑﺎ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ‬
‫آﺮدن ﺟﻠﻮﻩي وﺣﺸﺘﺂور ﻣﺮگ ﺑﺎ ﭼﻴﺰي زﻳﺒﺎ‪ ،‬ﻓﺮﻳﺒﻨﺪﻩ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺑﺨﺶ ﺻﻮرت ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ .‬ﺁنهﺎ ﺣﺘﻲ ﭘﻨﻬﺎن آﺮدن‬
‫ﺁﻧﭽﻪ را آﻪ ﻃﺮح ﺁﺷﻜﺎر ﺁن ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻄﺮﻧﺎك و وﺣﺸﺖﻧﺎك اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺠﺴﻢ ﻣﻲﺑﺨﺸﻨﺪ اﻣﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﻓﺮﻳﺒﻨﺪﻩﺗﺮ از ﺁن آﻪ ﺑﺘﻮان ﺁن را ﺑﻪ‬
‫راﺣﺘﻲ ﺳﺮآﻮب آﺮد‪ .‬ﺁنهﺎ ﻣﺮگ را از ﻓﺮدﻳﺖ ﻣﺎ ﺑﻪ دور ﻣﻲراﻧﻨﺪ در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل آﻪ ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺤﺘﻮم ﺗﻤﻨﺎ و ﺁﮔﺎهﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬
‫ﻓﺮهﻨﮕﻲ ارﺗﺒﺎط و ﺗﺪاوم ﺑﻪ ﺁن ﻣﺘﻜﻲاﻧﺪ‪.‬‬
‫ِ‬ ‫ﻓﻨﺎﭘﺬﻳﺮي و زوال را ﺑﺎزﻣﻲﮔﺮداﻧﻨﺪ‪ ،‬ﻟﻪ و ﻋﻠﻴﻪ هﺮﺁﻧﭽﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﻴﺴﺘﻢهﺎي ﻓﺮدي و‬

‫ﭘﺎﻧﻮﺷﺖهﺎ‪:‬‬

‫‪ .1‬ﺣﺘﻤًﺎ ﺗﻮﺟﻪ آﺮدﻩاﻳﺪ آﻪ در ﺑﺎﻻي ﺑﺴﻴﺎري از ﺁﮔﻬﻲهﺎي ﺗﺮﺣﻴﻢ از ﻋﻨﻮان >ﺑﺰرگ ﺧﺎﻧﺪان< اﺳﺘﻔﺎدﻩ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻋﺒﺎرت اﺷﺎرﻩ ﺑﻪ هﻤﺎن‬
‫ﻗﺪرﺗﻲ دارد آﻪ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ ﺑﺮ ﺁن ﺗﺄآﻴﺪ ﻣﻲآﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﻣﺮگ ﻳﻜﻲ از ﻋﺰﻳﺰان ﺳﺒﺐ اﻓﺖ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﺧﺎﻧﻮادﻩي ﻣﺘﻮﻓﻲ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬م‪.‬‬

‫‪gnilangis .2‬‬

‫‪msilautirips .3‬‬

‫‪ytilatroM .4‬‬

‫‪ytivixelfer-fles .5‬‬

‫‪llew sa .6‬‬

‫‪sediseb .7‬‬

‫‪rehto .8‬‬

‫‪rohpatem .9‬‬

‫‪noitatneserper-fles .01‬‬

‫‪lehciM ,tluacuoF .11. P ,7791 .YN ,ecitcarP ,yromeM-retnuoC ,egaugnaL. 45.‬‬

‫(‪tiehtllhrev( ssendeliev .21‬‬

‫(‪nies( gnieb .31‬‬

‫(‪sedneies( ssengnieb .41‬‬

‫‪citoimesnon .5‬‬