If' .

IT
"HlSTO,RIAE TOMORIT""

D'OD'ONA 'PELAZ'GJIKE. DHE TOMO'R'I' Z,OTIT ITIE PELAZ!GEVET PREJ
PERneLli JKONO:M'IT'

· HIS···'T··O··· "R- - I'IAN'':1,···.··
-',' " _.':" I ..

-

f
FOTOGRAFI BARDHE IE ZI
FR.'ONTESIPI,C

-Tomamus mons centum 'fol1ldibus ,oi rea radices,
(ThiopomlPQi CeI1ebra'tulr) 1 Plinius nb. VI • ., e VIH. ,B, 17111
m,

P.

II.

!

Harts e ~ql.3 :
TOSKE!IRIIJA E VJETtR
ME :KRAHINATE E!PiR~ I KOHEs :SE:V'JliTER.

SA.J"

PAFiAT.HEN~E

-

,q

'Tos,i-,:
-.

I~.-

mi~riatoshenime s:j ache stilenim--;r-e .' 'f,ed~~at ,e-J&~ir']~fjrttii mie,t _Sin argumen~)eShf ,atlhere mund-te' merret 'veslh me mrrjg'i, e._Vtierteta . ~i~ese~ qe """d'e~i sot ,ende nuk ieshti n '.JoJesmsrnj, - ---,.--- - - Zb lJIrim i sigLWlliJe ii v,em:nt~e Oooones eshte ii Wlj;i nlga bazet me Ie IP'ara e me te vane,la, te ~iiStorise, pellazgjiilkle dihe ulElnj,a e hiistolfisi se waces sane ,ill~m'o-pel,az.go"'la,rwam:! shu me 'tel Vijetar gji nga e ciii!a po, ike'riko~ne,te perfitojn~tetj,e re me ~e~d'~,enoni te v~hdUles!hme ndaJ gj:U!,rm~me!ve t ~iS:torilkelql§ dulhet Ie bejme dhe Q8 po Ii IlemlB-pas IPotrstlidiiohen
n

l,

(j'or~'.

.

O:odona. 'Pelazgjike e iosikerise _ka ~'I-:_'~ ~.re!n]~~~- . ~~'erlmlt _p~'laz,go.. iir:iaJili dhe w gre! rCi-r!oma:k .. Autorru

,PEIR.I'KL.IIIKON!OMI

oi!!!!!!!!!Iiii,

.t 234:-

iiil i: Lape'll8't

*e sot~m.

<I -

Si~

~enim~\le' 1illistooshkrlL!lQsij grak ha\i'03iIl'1~jnonFlg!El,,Janina

'~!W!~J:~-~~el1~ $eHQpiB PErtlende1 dl1iS!11'11'61 emnrl I:llla;shll~ n~ ! !~qef! 10 ~ lk. t, - ::;M!"him~ n:&lq., Nr- 30. dhi~: ~

''"'L
r/

.,---

-, .~ VI~/gj~ ." pls1t1.ijl.~ buli QS~ k~!/jlimOiuja~ ben fis!iq;e't: me i<Jeme emle~ QI~an !i'!In~1hii T(lrlil!DrH ~i$hi!1 e, !b!L!Iil q;ebenJ k.okra.. F'jme:t 'V->e9letJI Idlhe
t'g]II·I~J;lIi'!:ij-. a~'iimW, m~thl rr@kimi1~

'~qi'1igjt

..,
¥l

1. .~·",E

-----g. ".~IIIJ~~Jku,(Ina 'm~en_e Piro
.~
faJtol~a Oodon ~_QJiliWet [fl! Monosi, prapi' Sl@Lop~s,hli~ (lqpessr) DOpe'S,Sllra:·
1

11=

tenl, .Ullliii~ m=sy_a~ I~e'r'~ni to:ke,n ete m.bj,ellilin , r~thra. ~-8" :=!P]in.ius. (lilb. Vi. 1,e VIIII~ 8, ~1} thate: Tomslrus'=moos=cenimm tondmbus; cwnl8 radiiceSi (Tfleopom'po, Ce,llabmtUlr)!! d.lfh.~h. s,e ma,UTormoir' ~ th5dtifiss Ika rpeKlar~ I1jeqllntl blll'1lme rndler rrezet '81 thote'I' sle

-- 10. - GJe-Bg!ra~iIMe,leUos ('faqe 214 ..2;':5) thole! iislhlwnngat Serijlt~ 'qi ba,ffi)nml - prane --OOd0I19S CJhe varm I~ ffiYf"9 ql!llFiet

11. ~'",~nyst ,Aliikamaseu,..-~ibe,r I'I' 114"19,e,5j~ tl 7' 18 V~,2~' !...-- ~e-,~,' i', ~~~ ban()ihej ]"9'1_. Haon~'<I~. S~:Birgb!s!hl~ve t~, La 'atheve a~ev_.1 -so~m) e~--~mar!dem e mo~] kate 'gvtet fi_si i .Nh:JloSieV€!!. 1:2., "pm'~arku(t v, ~9'.I. VII .2~,V~I~! e IIX, 6) ,4 ~ tlhoti p,rapi!:eH~·bset banoilln. rF'eth Dodol~ie:s: is:f1In: S"eh lei En--'!arilit,~'erirevej!et: drne' .Atham,anet, :or ;"er;rnAfntulia~le '::_Ui --=-,e-c:-:prej lLa:pathaviet (.sts,,-,-. 'shva ta lap.eve~asotem, I,S,. ~.S,telan J3vzatnd'i O.~_, ~, I~T6. 'It ,2:. 23) ttiott§ see Codeme lshte g~t: i Molosi:se. - - - _ 14. - 1_1---tccie, se _fcc-, Dodone Irrje1h ngafj,a!.B! graqishte ~hialho, ~~j
-

.

-

".

q:e

-"

"

.. "

-"

.ttl

._

if
pranoii

_._

'W'?"'

L

lem~. dhe ;h Irn&-_ konsalkrime fa ~er-omalJj kitij 1iempulli; j glishii;b~ .._gremi~rdha ~hte~iI19 e _~,~~~jUne, priftiminjve. ~'P't?~~ pas, arss kohesb Jemgl!JlllLu nndr,eq dhe u_ yuna ,[IIil ~ti@! IPrape shumi§ tonsak:rime 'til 'tJara.U!!ymUarB. 2C,· Titus UbilU'S (Ilib. Vln, ,24) thlOte _s'e 'em ldf~ i Diodones u zhdu k, aty n a mesi ,i . leiu1ij)~ _'~,,'C ~. :-rrl!_Sl 'I' . I~ ~Ol~t e_ para t~~ _ ~ugustit" perandorn t~ Romi~, permendet IHie pasU'r' farn":" F: madlh:. ,- -22. - iH'es:j, io,1!.-'lib. Villi" ;II), ~:hote~ se qyteti: Dodons iShte ne,lkoht\n e!fiji I'ne shiel~Ulmn'9 II, pas, _ me
I

1!:m.!h" _ndertesien

t

]~~;h~iOr_----

.

.

, ,_-

---

23 ... ..Eskili 'O!b" Vt e e VUII,._ thole" se 3)1 _tempullii Oo<iiones gJendet ni nMi! maje ma~i- te ,_]Ianj, , .' '.

-

-. uira
... .

24., ~ :Strabool (Iilb" '~I~ :nJ.n9~_sag_o trualilli ~shte" i eer e,JI'~'_11 ·._L;i:edlherf sf , _oin,orl~P'oljtma-e' t:i!fer,a, IEliri nirija nxj:er1rin . .•...
t !'lIm a. -

,Q!-0:

_____

_aile.

25. ,_pilrldari(il~b., VIUII 2) dbe Stra,boni (I~b. Vlltl9)1 Pirape thom~b G:e vendi DorJ,ulllian.~ ~

m! tel Pindit dhe' s- .re' maUt Tomar dUik@!1iIdhGl
IIi tJlena gjera, t~rh eg~_S,ene pa q'e
26" ,~Dwdymos (I.. VI., J?1..Qbe Eustathi ffi.b. VII, ~ahinia ·~OOdQoes gjepdaJ t:ne tej.

--

14) thione,se

rlga Veriu iThesprrotis (CamiF1ise) ne "0 ,e,

21', .., ttes)!hi~Jkr. A" 11!5,9', B II_aS] thotl_il§~ kr. n!§, k~alhineo_JPodorl j'ane.is!hti 11'1 vend u.a 1_, ..i..! ku ka Iqene!'lro~j,a 'e Zeusit Dodo[l~a,._ ,I e;~I :}r til : g:e- , du ,J1eun§l ,~_D.aIc'.!!ar~is; Greca -dans 'e" au diu qua:_n'em'e en
rn
I,

s~ecl,e i1p"ar BlllrthelljJmy,! lome 2e ~ Paris U brairi,e IHiacheUe 1873" faCie: 87, S8, 89, ~90 e '911 IpeJimendet midiis tjeirave, p'e,r Epiidn, se ne 'ke,t!9 udhetiim te belri qe Ipre1 anss ss' Thesans;e' ne kane '~jeshte udlha, e ka $jieUe ne Gomn~ qytet lill8ze Im8il~~t P,indiIl" dhe Jeune: A,n,Bclllars,j:s ka t:e hyr9 me, pas, ne lakin rQ' A'~hamanve; q~ k,etu pastaj ka shikllalr drejt pl!'r Ambr,aqi ahe nuk ka

,e

ne

_.-I.

va.j,tur File olf,aJkullill1l e Oodof1lis, megm~ttriqi! nuk lshte 1a.lrg ngaAttl'amaJnl~t! per arsy-a sa dutlej shk,tJarng~ 'Velriiu 1l1epil:lrmaJ,eti ;mbu~hur,a m~ ,ch§bor,e e sa, diimri ne Qry1teUn 'Cadona. ben mja~t !i vra:z:hde (r~giolro,Z). Ne kilo, faqEi! sli tis ,m~ i shkt\Hqy,elitJ~g~he~ IMcdlosevB e se ne njl9 IngB '~isi "ancet Verllore ti§' Epi,rit l~shtE!!qyteti IDodona, me tempullilini 0ZelLn~lit prane" me ~e\ljetrin a sJj~the tempUljve teij:eri' ti k.otiles, ~;i ~~$hti, DodO!i1!a~ thote,. estlte e I1gri~:ur rr~:z,~ Tomorit, Il'1Iglai Clili bu,dJne shumi' bur~me ~e pashte~ulra,.. Ky tempUlII~ .' _ & 'fami3n dhe p:asurit ua detyron lE!!huajvei Qe~ pe!r fa,t~'thina, T1ampulli I~Zeu:sit,edhe portirk;t( qee I' ,. Irm"fJthojn~! manite' deik,o~ua,r mes:m~uJati {.(4 kA,t!' , (jlwilme[ prej panume,rt:a sl dhe me' kOrlsak!rimel a gladi g~it:rne! P01Pujv e ti dheut; qyt@Jtin Dodorna e nalhiin arara.t. Pyillitn e enjtli, fie orakulll it: e rm'1eUl~jnf! mo~aJle (Ikilll dhe shu mi~ufi bagetish klJnos~nIr1Isper I~~vadlhlet bukura te !;(,etij e vendi.
i
I~

.

)

Ne kit() sh,etni me Ul B,arth~lemyt pelrmendei[ ::;;!.~'.s; ((_._,.~.....c._ :5 e prejdy pe II,IU rabash tiS iku r n991Theba >9' IEg~yptit ) . nj'sri erdhil n e Doaone te! IEIPi!rit dlhe ~etril q:e,n'dtoi ne iLi b~ te' .Af likes. Peili'umbi ,qiliitlej me emri n pe~~e,~

--

qe

ni, gJuhenl e fiseve emriin IDJ!ake~9

te vjetlra te
-

Ep,irit kane,z,on

rile ,A.mlbr,a·qliipi§l'

Keto info,rma.ta Jeune Anacharsis,
C9donlan,
SIB

29. ~ Pausanma.s l(.l'ib. AI 14)U,oti, se 119 Epir ishte mali Tomar me '~e tjera parrje (a,eif'e) ta bukurasi edhe h'iero~.ae Zeu:si~ ne IDodlon~ a,'shtu dhe vi!Qjeu i :shenjte ii Perendisi'. 30. cllJs,tatnii (Vnl' liS, In dhe Hlesiodlj' (VI:~I 1,8)1 ~hone se orakLll,IU i D,ooon,esisht.e af,efqrytet:eVis Ella aha Dodona, Jo I,arg' EUop~s,(a Se,llopis)i. 3,1 Athanas . .sta9jijlri~i ne· shAniim,et el~iJ9' ... 2811; ku benl 'fjiaIe per ilJodonen e iulot,j§. s~ te pacallttu81r v,ell1d ina maUt Tomer, pe'rmelr!itk::se U) tj'ere kite mal 'even~ mle Ilart ,9 me' tej: ngl2l Verdiu i
I]\~.

d~im'ir~ thoti Barthelemy.

ka marra Sltje ,qrel!1:droii cieri: !'iii,
il

~e~et (lise!ple,kaL, ql! pirmfi'ndeTl si fal1io:retEi· 1:empllllllt t600d0li'lisi perm,endl d ·e· poplillsf!a £I' rll1~~htttil T'Olil'lo~1tte$liR1ipeli'isfJ1 pil' ato 101(3) plaika q~ gr~n1f,a mi§ 1~pir i fespel!i;tojne, ne ~urn:dl~~ Mar$1I (! li pal"'81'l eli~1.~~ ~lJnmi1(dl.m .Ih, 30, ~ Mars: €I I IPt~m 1e (;do moU. PII',;;l.,kur ta~M 'qe kllto in ~Ii bJlIil-fi:sl'li ,~ IOO]U'I~j~hli;" tn.tjhel, !S:e3 plakat 1;1 1reguM W.,e.gra. 6', kur koha ,s;hlk~ii'll'I'Ihi k~to dlt'i, tallii»1em pJa:kat penende:rn toe una e buM. KeiQ· tri diIJ Ull plaik::a.~ gl';iu,ija IWk .punojne s~ ptlr shenj6 nderimi.
t,~

te

q~ eshti ~._ fjatiffl;8 Lindjeb!

}'

SH6NIM.

.

7")
.3~~.t)'

~ INj~ IIdhj@:me

iilit vendi

~nrinl Ipe~e; (pfald1!')' dote

ni' ma,lin \lenore

t~ TomoI'Uma-Aji.

mte

Idne_ 1>1,~

t

ki,shin. dhe t:empurnnn e mourrur IE!! [)odone:s ne
krah
ilnl191rl1 19 'ty,re"

Piind.it. Thote m,!, is. MoWos:inljet kane qene Ime tel p@;rmendurU 19 mi ti' famshm~ nga Haonet. se

3:2. - -He 'faq'en :37 'tEl! broshuris, Ie-iii P. Aravantinoil (II ss,) shkll'uanshenimetfj a D~dymg.sit 81 Strabonit!1 qi IPirmendjn se Dodona: e mal1j il,saj kane (1leni n~JU'g Ie lMolos;is~ d'he ne, Y'lsnde me tej n.ga, Veriu i TheslPlroti's ("Ca.mslris,e),. t~Shen;ime k~to -qe kund!rshtojne' IiIjelra-tjetren S8 Juga, e lMolosisle islhts. IPjesa ,e,Janines dlhe venda me tej nga V,sri,!:J ~ T!he:sproti's, d"m.th., mf3i Keitel Inga, krahina e Gji'nDttastr8S~ jaril,e pj 9sa tekors - e malesija e Berat:jt me, lio,mori.n madhl!,shtor ne mes t,e lyre.1! 33" - Puqevilli (l'ib. !m1,S; I 4, V!I 6:) flet duke calk:tuar vendin e Dodones nE!lL fushe:zin e Jarlines'. (IEmrin Oodone €I nxren nga fwa,lia greqishlte llik.odholr'll"·Ul ,91,9 lper tel cih§n Aravafiltiililloi 8' Q)9shi dhe i quan shpoUra, Imendimet e' tjjl.
l

l

I

SHIBNIIM.~P~r emrin III 1J.oO~i!$' m,iati hislDnshkrues kafle' m'CllI1:ailfll'linse kllrrjedhuf "!;Ii! 1jala greql. e v.i@I~lis9s~(d.I1il;lh .• ~ie): FliQOO_:::IJS _e IOOclfO_- n_,_.'~h._._ ZOI.- ~_ -0._m_mit;_ dlsa fii!Iiilll. 11!.~_ ~f)~~_dOJ ne',S& I<~ __ e 'amer njedh ng~ I, fflj 10000n I lempulll OO~ II1g9 ,zein i gJemr.mj~ 18 ro~iidomsh~m "dQ_... ~~ !',!We. q,emlbu~nigjittmje Tomorin" ~
'f_

10 _

KQCI~cn, Kil!mb~fiI~"

ell

If

P'. Aravantinoii '(~B89)os b&hullre.rn e~iJ mbil D:ooonin dulke stlLld~llJa.rsihinimet p~;rkatis,e per ~~tl§ tempu.ll! C!lij kan~shkrlJalr llil isto.ri,an~t e ndryshemti9 vjlet~f, me: g~itllElI Iqe binde~ illS disa 9a:jedlhena 'Ui vobegta! te kafu rwdevel ~a Zagoli[ 'tEi J:81n~[nlr!s dhe do siikur t~'C8Jkt~je Ks:irOtlJunin Ell Zago,rit I(pr,ane Me9hl,eili~mal rile' Lindlj,e te J,alJlliines) si malin Tomar t:e O!()cbnes dhel katUlffldin Kastnice! sl qy1let~n e! Saji' prape pehon dhe thote Ina epilogu n etiij ~ :se FilU k k~ argu m~ntati p1lota;ashtlul p:!r;serit~ e thot~! q~ vendi ii Dod'ones nuk dilhe~~ sa ne -ctkraihine es!hje, mbas,j pas ~hinie:$, si,Uj dine hjs~orianet e vjlE!tew e Ishinojl1l~ DIOOCln~n rlE!!:p~r ernra ~{3! ndryshme IkJ,ahi'nasnte IEpirit I(Toski-ri:se)se fiset (tributi) e ndryshme tt'!l ki~i,J Viendii dilUlkeslI'nduar kohe me I~dhe n]erii~'~j~h'i[l1i mepniiri smrtn e vet per [nile, Ik,olhl!! tel gjate gjitihie! v,endit [Kishtl!J' d.mJh. kur kiiSihin 'fuQline ~sundues,e Thesprotst mbi glUthfilJEp'irin, i b\lri vendii ql,Jhej Th~sproti': ~,monin fuqillfle $unJduese Moilose:~! v,end~ e mente emrln Moliosii dhe' IlI::ur$lUril(}o,n~n

Ikrahinat. e tjara Haonet, i gji~lhe vendii quheJ! Haoni elJ. (faqe 23 bresh.e Arayantinoif:). PSN99 Ike'lyre, AravanUno~i ngra, sheniimet Ie· mlblledhuratnots. sa DGdornen e ng,mellll Pelia:z:git., andSJ~dhe Zell$~ quhle,s!hZO~ i PeI1az:geve'., LI,y shG:n~j",9 pl§rshlkrimet al ka;tij sa Ishln Dooonat': n.J:i!ra e MohJsis,~ dhe ijetra ,e ThesaUsi! (sipas, his.torislilkruesve Ie vle~er), Ky perm,end ed he: BktIizl(.oAstet Ie IDodones (r.'JOmOirU), par nuk e oakton vlendin.( shih, Iq, 17iM. ~rm.l tp!f_"iee.
'fLJ(,

IJ

~.

Mel emM!n Thesprotl ni kohr:at·t~,vj'etr,a quhej krahina e 'Camerlise su§, otme dhe prej ketij emri s ,ensa hi,storishkrU6S Ie finj til t,erhequr nga fj,al!a Selij j,an~ biindur te thone, prej, ..vales :$1.tyre s,e vendli i D1odones esll1i1e SUli'1) ii sotshsm me Ikatundin lOI~ill Ie' pa,ndehur s:j vend te l.o'PEHisij9\' et (ta gJeoglr.. Me,leUos); Clshtu 'isht:e ea~de~~,~re:j tY~:e_~~h~. ..Ujj9~.a per Tom?ri ~a.lrn Do4ones. p,r,ane te! O~llitJane bere dlhe germlme
. .
l

,,' ("7"4-,.

1"'.(

I.~if't'_'!.'l

Yc,.i~'l

J4

.

.l:.'.,..·<::,t,;:·'>l

d

/_

"

,."
j

.

e, me th~nier eo,gjeografo ..h~stolilishkrues,Vi; te 'Vje~,e.r. AshbJI eshte' pandehur dhe, N,':meil'f(ka ne UnQje ti Oropullit e Pem"ill1dim te Leskovi;tut, sl

/J

[pa, n,F~ perful'ldi m ts Ibj'ndshem ,8,'~tperllats!hii!IT!1

man r OOdOlI1IEriSi,.

F'11"a11 nga hi:storlshkrueJi$it e rlnj nj~ri a' oak~ofll vililndhl e Dod0l119S ne ~uginiin,eJal1iin9'Setjetri ni OalmA-ri. Po .ts bssonet Me~:iqeli ose iKsirOVllJl1r s,j dhe 'Gard'hiql, 18 Ka'S:tIiC'8 p@lr viende te Dodont!s, b~jli v9:i-vetiiu tregimi qe thot,~,se Dodonaisht~ ne .klrahline IPrane del dhe SIS! p~aj, mallft Tomuros te sa,j duket deti, mbasi nga, keto :Iadesir,a e vende n u'k duket rnir"!! as hariZ/oll ti Ii detit Am braq is!§'e te, Joni:se.
i

te

-

'11)Ka~ungr Lop~l, II IpatrClehur ~~vent I LQ~jjvet te gjeog1'a.tit MeleliQS, E!shtEiI shyme' Ilarg 1'I!;I3 mali IJIf:9ka. ql d'uan: '1<1 qILla~n!! sJ Tc;mr)r' ~ li:hOOones; pra per kelt ka1iUn<l If1ILlk putllise ,8fspai< ltilenI<s ,e' ~eogral~ qi permendi, :!>S lope5!hI'W(l!t be!M:onin ,pmrle· Dodonfi!:l s!1 k:I,JIJid!~$Ii11~'Iii! ~~ si 'edne Ipralle ,mall~fQmor. ' . 2) INe, taqe 0091 ti !ibr1t "Plopmo', 'L ,gU'Si i;)J fetle:ralura Albanese" prof. p.ap-as Gael. P,e!fQ'I'aJ. P,alet·li'l'lo f,OOl IX: mmi. se ~e'lmrme sis~ematike pijr k~rkimili v]:elurlM'm(a'J"II1itai$'t'i u binA ni -'Tm-,aIke~1 Ths,salli, Ylliri dhe IEph (me Iwl,oos ,me te llliladhm~~i ooonin q~1 ngavitil D 1ae,1 ,c;lerimi~ 1 ~ nga misioni a*eologjnk f;rsl'l:ce.z j M~honisi.~ SHENlM C; 1P', A.rn!i/.a.fl~i'noiJanil'l~' 11859 pimrlend mitrop.i~ne e; V,oni~ lOodOO~$) dhle rn isiun! iukeg.ll)gHk fraoooz ka bere' ~9irklme ealUi, fIlS KoniG!! p:a. pM'undim-

GJURMIME VENDESH DH£ SHE:NJASH

VENDiE DHE. SHENJ~ ME EMRA,
:S!HEIM:BELIL.:E~NJlftStPlftR,QAR:k MA.LliT T'OMOR.

...

SHQJ~tRlS, SEiURE

...

'ftE
e

2. .. ,Sulovie a SelovEl krahina riEl Veri e ptrarne: Tomotrliit s,. " Ilubesna, ose Lobesha (L{)besha.r~ banoriO kaU,IlniCi r$leZe Tomc.ri~ ng·s faqjia IP'·erendhl0re: 19 tij. ,4.. ~ Cafe 13 Dhod:holl1itt vend mbi kahmdiiliil 8a.rgllJ1lha6,~n~ fsqen jUQiO.rete Tomom. , 5. ~ IP:lllakae DhlOdhon~i~, vend mibrnka:U.:Ilndhl Ba.trgtuHas, dhe ;n~n k~te 'vEmd janie bUlf,ime me ujiE! ;$hUrTIi tel ftolhte. 16. ~·Stra,domii, v(:!rnd na ma~an VEHliore te
t
I

L - TIOmIOr(mrali) '1-11~lm·l· rl'"'~b. _ ~, orro " ~ijj".\.
,_I,;!. __ I~ ........

dtle 1'omcni,

ce (krahhna

Tomoriit '7.. - C:uka ~ pelj:e$I Qult!let: maja.. Ve!triof\e Ell
TC)llT110rit

,8... Qyteza., vend i forte' sii fo·rte,$,e ne faqen Ped~nd.lmolJ'ie,ti' i omorit 9, .. St:ol(eni" era efone' ,qif.J'yJlil nga mati dhe, c;e esh~@lshume e ft:oht~., III Kjo' shu me harte shkakton shl mbi' mall!in Tomor e rile Iqslrkun e 'ti;r .. ,10 ..·,'Vriima e kiuc:edres", blJrim prani katlJndit ,Sirake me tE!lj katundit IBargullas ne Jug e nrize
Tomorit, J

.

-

1.5, jp,arja ess $Iefr i math Iqe gfaqet kull' .• til'ipen 'rIre'Tornor. 16. " Fusfilaza. e Pesh~anit" ne rrl!!,zen Pe:r,andlimolre T;am'Oiiit. ku jian,e giBnmedha Ul y.jletra aty..ketll Ie dukura; I~I:ol 'rushez9 ndodhet l midis k,atundeve Tomor, Lubestie e Mim:ias; nE!i ~eteJ nga sa tregohet" ,eshte gljetuf nJee slatu,~i ushta.r:i -tel vjeter' me! shigjiete -ne dOlre dhe nj6 IPiliake vami mil rernak par dme te halls Ie vi etra

Sulovis,

It .. Veglej'itr Ibime! mlbf Tomorln dh,@ me i~pell"' nga anaLlndors ,e tij. 12. - Sema~ katund ne Sulovi. me penua (,a luml!, i SeJliles) pran~ e me vend IQE! quhst, Vi'dha.rn, a.fer rrezEl!ve' tf21! Tommirt 113.- Slt!iilkemlJ i Suloves: ku ,eshta n,je fal~~'Olre! e vjet,sr mesheni~· gelrmadhat 19 saj, pr,an€! k·a'UJIldlit Sell ite. 114".. Devol Iii a (divus-a-diivum) O,ivolh~ lurn i
I

te

l,

l

I

,r'";

Ib'J~V

..,

it

dk n~Ar

Iburime dhe mEl nUlmerim Ibejne n:jesas,j te madhe dliJI~e• ai'ruar numrU I(~OO) je 'qilnt. -: n ~ 18. Mal~ i ej'ljanit (Shpiirag'tft~!'iIi I?e "" cUm 't,~~~~~~ p~rgji.gjet~~~ie~~ir~ ,en~rit 'lirliAlIl'it G9 permend StlraOOfll fq. 11 ~ jkj9tllJ IIbrl.:'· I Po··m"!i'II"I·!!:I! ka'·i~lil"'d·jj.LII".'.''Il;t:!I'.,hol!iI _'..1 ' _ _I~" '_~. ILUIIIf,·' 1'9. - Oesma e VitaJenrt, buwim shume' i ftohte tek q,afa,e DhodhonU. ,~4- ft~~ 20.. ..... K,atundi MlralkuUii i iPemgja.,{" emrri,1

d.m.th. me, fwglur,&I!. ka,fsrnesn ·~e nd rYSih me' es:hte ,gj,etur ne katundin P'0shtan. :17" '", R:"eth e qark Tomo,rit j lneSinlUMi9
i

rornske jafil~ gjetlJr ne ikete vend dhe 'Qjinden me' "epir ni Kalami e P'eshtanit sii Ie.dhe 'me ate nr'8,th" .Ashtu dhe nje p:lliakel ierogU~ikei gr,eke
191

_8

~?'~~an.ar"

Orakullll
POI

(~

vertetojne???? 1?1

9'fmnimet

arkeologjike

perse
1:3

nuk

~' -2'

i~i~ '1.1.' """"',

t'••.'~~):..... '

j.fL

SHENIM. - He V'eri IU[!1:dJe 1i fomonl, nttcdhet k"'n~[[i ru1lii e N SuIQ\l\!s.. ,Ky kaiuMdl E!ish't'l! rPiGa:iv'el'ild I iIlyMtit tiS 'l.1j:etir A~\\> 'Oir~Uk~,_ Or,esliadh;S 9~ Epilrit IJ)L~)_}Z. M~' f. 122 \\',dl., I_ dlif.e strabo.m tJb. Viii, kr, VIII.B. ra
'!II -

----------~.~~
n F~la "Tmar06i,

E V1I:RTET

A PEiRKA:1iESE

~~"i

r

$hqlpe

e epoPi;$ Omir;i:Ic;'el m und tiji aftOl'ia1 d'liiIe 1m Ill. fjalijn I!tma~1 !OOslUupm Ton'iOl'i. mail i IDodonls:, 5i mal I !marl! u

Per.O<f ",(tt~
1'~/"·,t4r
ii. ,{; .~

-

-e

,~~,'?1"" I k i
r~£

~fi

<2_

/'/

r

I

.

,("'12_/,

d"-"H/'

rr""-'Il~.'

}_

~~ ..._..., ( .r J'~ I
~l' ,-;..,

~ ~7

~._~,~=~.f

A/e'4-; ...

,....t(

I.~.l"t_.../... ~ .
1'.I1"i. ...
.

?L.J...,"'I: ....~ t.

.,.../"", .J

'..'

/

,.t..'

,-..€.FJ

'~I'J/
(1.

&,",4, r:
II

.J

·/.'I.O/l9L~;ji ' I

'~l'1.-/;l

,(

ef ~.., l.r:; ~j)
4

$el.f4J. ), L ;. I'2:,.. (_ .. . .~ .~ ..
1_·

"J'~~ ~'
r)tt':

I~/~·H~,.c.~,· ,r.f< . (./
I ,
CJ

~:;

-

j(;;
~

OJ £/ A
'.':

,G, ..( '
0(1 . ~

~!.'_"
'Fe, "k.-.

1-

/1L'1-uj (j.ef)

(,' /. )

G~.I' /./)

J.<) 7:.,,,--,__,;'

(Id t5 ()~~"4~~J))/4...(

.•. 1 ~'. &{.~

o(") i'.1J

."_

;

Ilf.

Mbetet vetem te~huhe~, se alrQumerrta~ e' pennendur,a, mi slhl.:lm~ ~ p~rk;ash'l Tomolritte Shqlip~r~isi se Il~r~ nilindlje tel qyte~it 18 arat lPe·' kiti mal:fmalet: DlhlsqimeroS Selij, TOm'IJ~F-, EI, Tmaros MTonUJllre", Tomurii e Tamuri, me! bI!JMilme'shu:me, e lumenj e praml det. sa duket m prle~ Iket:ij dlet:!, me vende mOQa:IiI$hJ~e,te ha,puF,aJ eI' pjeJh.')f1e shu me 51 per drUha Ie per :kuIliotje '®egjisle se g~aJI~~he me llopest1le~, p'rane,jiflne: te gjitha, d me 'vend. Pra, Ie' te ve,rehe:t -, I. - Fjalet TOmlure e Ternurl jau11€! fjaH~ashQlipe Til mirat lef,~ mi~t~ prle~~,eQlliave kat marre ,emrin qi ne kohe s,~e[rglyshQire Tomerl, d.m.~h. maU i ti mrir#jvE! esa ,i t~! rnlrave a aii Sellij:a (froni) e p~rendhJ~ ti v~~!terr, e zbrisnin mbID lila mss t8 q '~!§, rElIVe a mj,egll.lllfis, pei:'ti§! biisedluar mbii puner,at e nJeri:zw· ,e bot:eSi. If'naj ketyre fja!IE~!'veka'rIl'JedhlUir emrli ilomur]SS!i, 'qitregon kra.h~lniel1l e m,ailit
j

..-

--- _, ----.-')'. ~

~

(I'
.
-_-

te

-

kiliiste flr~ken nJ~'re,1iISl!i! me!;lhkJreplilmat., \I\f,lilitillilM €I gjfjmlme;t, IQ@ mrameli'l mlbi lesi edtU;l me d:t!bor~1 e m a,(jhe:eli n,Ohlin Ie k!~qe Iq@ q ka._ •.•....n,a 15. dl'1e_ IdE.m,' E!. rH~ .M.'. n,.,', .,9QfO, iZG.n.,i. d, Ilmi'"ri,~ e :eri,s $',e fJ~h1i~ ~5i~ a. ..~ v~rl:e!tom ~l"Ie ~'S1:o'rIIS3'ilk~eS"I_i'e~',~~" SraU·' i\!~h1n-8 :18(j.94 e 9Sle 'Yoi'L!lmnte pare Ie hIS:IDrIJ5 sll j(Al'hm~, ISSS},. ' , I
h_'
"

l fl.,: ,.

i~

!t:~"", ~'~

Tomor ~ ~eq;Ulajtur T,o:morioe dhe vendesil~ Ie saji

:2. ~ Fjala lidhiisqime.ros'll 'ildimj§rk.eqe~1 Ie O,mrrit z,e vend plotes;istlt. sa Iper kJlimen e Uol'lJa qa ka vet@ man Temor dlhe rretili1.inae '~i,i!,qe mbu~Clhet me debore, I@ ciila milan pair mi~he v1tin. saqrla mbi: mal ve!~e:mrill muajt K!ornrffilk; e G usht ImUlf'lld .I'1Igjffit',et te n.~eril.il, or dha a.b§he~endlj!e~ nje Ie ftot1te~e k.eqe p
l i

1,omori(:ar~ ..

se nje ken .. ~nt:ere te ftohte fryn gjiitlhnje me! '~uq~ ,e pret 8'kiIUIUm,a" e' ciila n!e Ikarns Idiimri e ben !~nmelill 9' rrethit~,e Tomorittepelrte Ipa.dUl'luarsnm(!}j' pajiebJiii!j:snme ,e dlimerkaqsl. G~opa:te T'omorit. rrijlrli! p~ote me dj§bore te,vile~B!1i sh elk.ullo.r,8 qe lE!ishtee n'grire: dhe nuktretet as I1ga. rJX!erntes.iia e fone e Id~e'll te IKolrrnikutCllhe' ,eshUi e ngUl1e st it. shklsmb. ,:3.. .. S,a, pew ibt:lriimet qe· peirmemd F'lin~usli (faq. '9 tel:k. IibrO~ki3to Ikane Qen~ e'~an~ ti shumta Irf,eth e'. rlrotulill Tomori~ 15 dtJe prlaji k.etyreformohen (2~)dy pr,renje t.e medhenJ a, h,.Iml;1nj. 'Cl'e ,qijlhen: i Tomoriois nga Li'l1ld}!tqe bashkohet me iIl.!lmin Devol'll dhe ~Za.giQre;s s~'omorit rng,a. len!ndimi F 'Ii b:as.nkohetmle IOs'lUltnin.. T(){mowli ne fjale dimer e ven1!g~endet ii mbutuar me re Ie mj1egult
j

te te
j

4.-Seli.l~:J qe ba!nonitil rreth m,a~ffit D1odoln:es .~i§. mundl ~e·ihiuh,et., se kaliiliq~ni baflorel~.e Vjetir Ii t SuloYis, lkr,ahrnne q,iji sht'rihle't Yen! e rr~zij Tcrnorit . ms f1Ij~ .~gjierimte m!ja:HlWIe.shem.. Fiala Sulo.:Yj ns, ndosh1;a Irqedh pll"eij f:jalles Sui! ole S,e~ dine fjaJ~s 'Iulqwshte Ova~ Iq~ d.m.~h. Ilush! Dse v,end i Sullfa\ve e i Se,l~ve (SeliN',et):. 5. .. Tihenres sa GJeo9iw. Meiletios; (~,ClC!l.gte Ik. lib ..) pe!rpy~l~ me II[sa ,e me v~gJe~ (fi:gjij) pran~ Dodone!s ~ pB'rsntaten m~irepy~aveme Usa, tajlt:hil8 vagjG] rreth Tomodt dhe mbii faqet e tiij. Vegieu ~., 'el\shte niie i:9!lfe pishe e butle' me lkoknia. Ie rrumbullalktats, medha'l ~edlla:~morenda tyre kane, ilwknQ me Ie v'oglla. si Ilelnd'e a sl baJame 'qe me IrngW~:rijei 'ttJle:lpinjtB e tyre, lUi piE'imgjiaJneba~ameve~ ~k9tofarlB kJokrwa ta~ogla quillen dhe fiistilqe! (stiika)!. VegJiejert e Ibllite sot lper SO~ Jane shume tel rral'le filE:!!, :kete, rrsth, per vegjiele te eger ka shum.e~ ~e qlulajtlulr dhe' me emnin pishe. Pa,r sdhe af1lf3! ka ">'}-,-. paaur e ~. etot e: ·-Ik-u ~ Ti":"1' !PI\ap or Q]ar omonl~. ·dil,l.,c_ me t·· ne ...• ~ e famshme ate te !L.ubeshes .

iii'

I'

.~

1~.~ SlIrOVo, ri'iE!~halil Beratjt(iopam~a}. Tomoriea dit"lie: pjesa Lindo~1 ':e e' Jug-LirldcfEi e'~mClrn ne I«lfllrat m~: !ashtaperrrriElncJesih1;ni rn!3: emrin ares~iadhQ me banor:e (lir:8st.et. 11 .... :l='j91<11 greqfrs!1i!e e Clmiri~f~g;ose (!ihUm~5~)fi1gU:ij Ime f~!~ shqipe ter irrethi1l~ 1,omOf'~t vl;!gjelUle (shumesj) v~jet. kane pemngjaslnll ti ng!,l~tn~el; p:ra.f~,o!5, d.m ;11'1.Pishe 1&b~eJ 'i;iigj,(t, I

te.

tJibius Oib, VU, 3) per 'banor~t ,e IDodones qij

Pr:a. nul<: bJje poshta as plat til enja e TltulS
j•

lUlshqell1esl1dn me I'i!nda lisashl e valtangmidhash d~el do· e mas k~tBl do tE! hal1in aso kohe fistiqe ~stika) hga t§ vegeje:Viel. te buteo (figj.irvet), kokrra Ilajtlhish dhe ko~nra afiresh,. sa arra qu.lhesh ase kohe v,alilanlgjidhi i Zot.Jt (·t;)!liQS; vala!ID1ii.); anda:I ndoslhta t.a mbetur dha sot nje fare ni!spekti ne klet·o v·erHje· per arren, prerjen e s.e cilt!s ei lkalTllle .si per ksq, . 6... 'Oe nga v~ndet:e lalria te 'Tomorit e ea m.e t:epiar' nga majat e tij duke! nje pjesie ·e madhe

I~,

kr:ahiina. e Tomorit te Shqiipi:rms.i§ SIS Ure'~ tile de·ti Adir1aUk De kohslI'st e vjetra i ka. pars.ur uje rat Ie til (sot. ,a .2;600 iii _3000 v~el·e)1mjaH peirmbrlenda tokes se Myzeg~s. HI. e aHa dhe ujirat. e puseve nuk ii ka aq ta persh~!atura per pliIDEh nga se ka qane .shtra~ dleti gje qe y.ert1etojne sheshit sharaV1idihet naper bUZEl1 e h.lir1'lit IG~anjlcae Fi:erit e gjet~lJJs·i dhe ne katundmn !Novosell e Sheqishte pr.ane Fierit ~LlI edhe, klIJlmrh3hte dati ndodhet Ujrat e de:ti~ jaJilGI
j l

i.. .-Sa per kralhinlm e Tomolrit te· Dedones, Iqle thuhet se eshi~le prane deU,. nlilk mund U~ t:huhet Intdryshsl'l ve~se ti vertetohe,t, se 'kia· eshti
t

... t'·j· ··· e ue'LJ ~ A.... "'Il. -1;.1 m1a·II",.

-

N~ sa. ~Ji'll!Jhen'ka~zooet; :s& liqlilfli i 1i.aii'buf.~1 me pe.~ra. Iq;i. kOtr.ll!n-~~wrme Idetfn. Piif se nYIii mlb<lthja e lumi&'~ve Steman e
1111 _.

SI1iI!!.YfI'Ilbin ishW zene vend II k'Qi!'!iluflikimit..

shlyire pat nga palk. pr~j mba.~hfresSIB lumen~ve ql@!! ne ~e'; s;i!~lJrldelr p,r;OVOhii~ On,@!· tash!, qe Adriati ku gjii~hn'jieesh~e duke ii lini ~oke IMy~eqles .. Por edlhe lkilo ~JJes:illUJ r mas te ng~antem p,r,8,pe nUlk mung te Inluliiletse Tomorl estl~i shllmi lar'Q'de~it~ pss de;[i Adria;Uk nga SUlOIV8 e nga Tom.orinulk ka l'argeSi U! m;adl1e drejl~' ushes sa Myzeges 119.• ClSQ~ f Temerl IiIdodhet lalg .Adria.tikut derl 80 km,
de;rdtlen

ma~Sim',:milll.
Q
'.!

k. /i!!;.A, u.. . .. : 6(~ ~_ -.:_lt~~.M·!_,-iPor le~Ul'~Jt_ t:/).a:~Ar-:~~:'~~ camf§ +: ~
,t:
-<C'. ~ .~ •..

]l~lC;D._ .e

. ..
~.Q:~'

,.~.'
n~174f
t: ~

,....-.,;-. / t. .... J:l~ _....~ll~ _i~1
/

&F,p-f!~
. p~

~f

'#~b

t; .~ ~-",~..
_ ~
•.... ; ' ..

;ljl!

,J

,f(e~.O~?I'-d

tepertokies

a·1a gj,e1rti e p~elll{)JI'·eIe·' 'FUlshlles sa
R--

-

SIi'IIEMIM.. " HesiiOOi (Nw.. 2.f:aqa. 8 k.. If'b") permefl Q/tehU;hij:.s :~i;!! DodOFrl~ ngill alii. qe pefdrtidh~rn ose ~e I; In~itI;<lirr.a l!l~mbM k1U1 ·ecin .. K.e~e q~ve bukur u ~htaten boaj1e .. , -.;qes lfI;e '8:CjE.'i. 1i3!l.oIiiil.1t rle Myzeqe j<ln;i!, rilje ~·8!c1! vjet!!J dhe vf~tQrsiilJ 'SI '~R(j:ij'$i:Si9 ke1yrel$l '9 e wfite1QrI aliie ~: s~8.tuje buallH pr~j Igu~iarctl!lali te 'U&t, Cje,ss:hte 'g];e,tiiJl i nil! k'atundin .Sl'leqiiSllt~1nen ge;rIiflI~i1at ,e \l'aM~ Ie QUaJjltu:I' Nlo,vose!e: rm;lfIe IFieril; mJens~l Itt.e~e~taIUji;l- ~ttlt!!dar-e'tel . ndit e~h¥Elnper Qjw!! :~~ UI douiheshit'i .. ,; '-:P~P~IIIS~ e lM~eqes e Ika emrinl V€ifija. 'Pre~ ~iisrona!riJ:i~ Tlhl.Jqidn['dhii (gre:k)ne5hekitl!!lI~ 6 V paIFiiI.IKr.I. ~--qBija pijmal'lde1 mig, :E'Jm'llf,in1'aulalf1llija, qe ndosHilta o~, k'Ol1iJ'l Ie· gj: logJafil StrabQn eSI'll~e IUitd!irruar' kyem~r i'lii!!! TaI:w-rnij;ljj, :s:i~ piNimlEirli I me:ograli '~H,cjtur llie· :snektlllll'l ,e I mb;a.s, Kri$MI;;~s.lJl erntl~ln'liia:tariJ1aeLa Il.ailerjja. Pta, Talmte Slrabonit, t·6 k, L,.};;I!i1Ie. stijrgty.mete ,alen" se!Myzeijas.

uana

IRomes. He keto ~regime te [pelrstltatlhme pElir' lMy~eqen·k:rejt nuk puthlinkundershti!me,. Flush •• Mweges, 2'1 sta mstl me per gje te gJalllel~ Iqs ulSlhqen, qendlron IQ,IDitl1e' Cllimr,in e mbuluar me tul·ite' medlha dhans'h a' llopish~, pel:asn e :kuajsh, po dhe Ine v,ere livadhet 9! saj i shtqj.ni f,ame me, Ui! madhe pe:r ku~l~o,tje' per arat pjeUorete tokav'S te e gers t.e 5aj. My,zeqe'jia eshte dlhe vend lmocal sl ~lJshe qre' eshte.!, se ne te shkssln ujr,at e mall eve", te kodr,Bve per rreth e te IUlme,ojve dha verh3'IIJJJ puthisiet thlsnja e gjeogram Strsbon (f.aq.. tS ik lllo.) e qe pBrme.lild dhelr,a mOQalishte pran~ vendit tie Dodones" Por ed he' mall Tomer k:l Taka. p1el lioref 'p~lrqarktij dha 'fllJslh~La moyalishte e plot ku~bqel JifeZe 'iij pi.:sh.fusheza e P'GSII'!tami~ e t}erB!j te'
I

Mmges" 21 Ie, cilia per p}el1lorlin e saJie pir Iku!llotJet ,e f,a.mshme pEilrmelldet qel n!§J, kahira tel Romakieve r ql Myzeqlen e Ikishiln IQrunar te,

.a

1

I'

IltoMn .....

:0' ~. M'lf2leqeJa. ndosl1la te- jertlJl S~~~ij,!\l: e Hes>iOOJfl$h~1i:11 r. 8 k I,; ni

e Romalnle

kia, qUhe:j &J:ura.

,iashtme,

e! I~ese" shum a e IP~l1Tlle!1duf in€!prMhlme bi'ml~$h e lk:alIshiSh '8 ma ~epeiJ'drrllJ1·ra..$h qysn preI Ik.Qh;$l"I t·! 'yj~ra. t:emoqie s!hl<akloi t8 bihen 'dy (2) koJolili I\ga, ,grekril. e vJe:t~ ,kQfiflmokOOlOts nEl! b~! rdill~iien e· i<e5:aj"t:fShe: (<Ill) Apl!J!lronija (Poi-ani,) dhel (Il) Ep1datrma rOse i)ufra.cl1ium I~Dtilrri!!5i).IlPrej kelyre ~e,teve' q}i$h prili!j 6 S!"Ielwjah (p,8.fQ il(r. fino!, treg~tlj8! e pt'Ioohmevet t(i M~esi me YEN1del e;

~1_ f:~llorl!a

tlre,goll Dodonen dhe ,qytetin e saj nee fund ti, Epirit (Tosk.eris) e.rn.tn, ne' ,anet a IkElI:ejjme',1 eshta, Ik,~ejt·I, p91f'shtab;hme pair Ikite}., sa Iii krye, ti IE~piiri'l gjirthOije' histori.anet Ikan~ !quajtur Ipjesen JUQor,e ti tjj dihe ~Ulnd pjlse,n Verior'e, kufi' me Ulirin. Ashtu edhe S:trabon~ (taq, 8, tel k. no.) bukur ~hote,se t@i ~e!re DJldOOil'1 2ft EI' tregqjne· te, qen ur nil me tej ng,a velndet ¥sri,ore! '~e Tnlesprotrus;, "qe aji vend v1srjore' Ii Thesprotis bille, dreli nil krahin~n e TomorU po t'i velme nil!mi fel han@s g~eoQrafike Ui!

vlefshme per bagetitii nl kohi vere me! teper" '(SI9 ne' d~m,ef lane te miJUllllU'8ra me debo\f'ie). Thenj.a e Hesiiodit (faq., 8 't,e k, lib.), ,qi

vent

1,

Pra kito vende doemos jane dlhe ato qe takojne e puthi.s,irt me thell1j,en e IHerodoUi, qe ~e~!,"YJ1.··-. se qe~ga._'~~lltO .•ry,~.I OO.:.' ..d?I'iI.' e ViZ.:itOE'IiE!,t ~~. ::d.. plr-ej "hns, shkonnl ne 9jll'nn Mallek ne Jug~e Seilenikut (lib. IV, 33) e methe~:l'iIle P'indiarit:, $Ie qe me teji Plndlt e deni iPnme Peonevet! d.m.th, !Cieri pr,anli Hqlenit le Ohl'lt, jane dhe malet Dodofll~ane (faq. 101.9k, tib).

TosJ(e'risi.

tl! -

SiC siJil~;on:et ahs! 1i1:t!1 ~iiU1' ~: ti k, II,~er sa s,h~ruan, 1:111:SltOlliranl Zal~1 Molosi pi; CliVl:eUI'I lEila.,gse ,Siil~;. q~ dhe' ne' f. B I!l. II"p§~mendet mloas
H~$ilOOit

,L"

UKlto the~t ti gJi,tha ver1s,tojnetse Dodona ka Qene ne VeMi te TOSKIBlriS nd.en mann Tomor a file maja.t 1& tijE:l ne Jugti Inf;1is;~me fush'e Jl<raJi'l~f q@' be:nte plot dlithna e ushqe.nte :shume gjiti' gjaUe'1 me dhenare e mopari te, pasur shumi Ie·va tld mjaft: i hapur,l sih;: thOle!! e Dionys PerigjiiUluil• 8. - Lu mi; Doolan i Dodonlis mund t:e tnUlhet llumillomorica i ktah~nes eel Tomoliois nen Tomor ass OevOllm.ia (,diV1U1S • shenjle) Di,V'olllil"j (lHiquhet dtll0! Ilumi i Sullo-vas d he shkon prane kattJndlt Sallita. P'Of, ,s.doqq_fJ.e, Tomori ka d'y' IUlfnen} te midl~en.j fDevlalll~)1 e' Osur'ililll,) pran~ til. ka edhs dy me '!e 'vegjl~1 (T,omo:ricen Ie Zagoren) q1e f,orm~h~n rJ~a tJjr:~it. dhe nj[~.ril18 k.ita tie kats'r eti~ mund Ie keb~Iqene lumt .Dodo"! 2l • 9;, - Lopes:si~a ,e Mellstit'i qi pelrmend aJat Oodones, mund jete pa dlroje katundii !Lube'sha

Ie

ll

~ - DevoID ~ If;a emrln !lime DeoIli, .tSI"lt:a nge I.iala Illalilliie d~I,IS·

~a _

~[ .. d'etilu!m - l:Jeo!li • !lootm. Ky l!,Im '11; ko!li' tri'vjetra Ilia ~ne II.aba..shkllaf me OSl!Jnin " ,'''' • If!!! . k.>a ~S:l.f(IJ~ rfijg£ ~.'e. q~ sot kEli emrirn De'II~: atehe~e quhesh~Ac vWr $IJ/t_d",~' L
f.'Iit.._. _ .' .•

ire~

~oi1 _ !P'~e~iiJJr~sI.i'€it ka'lu11Ideve l.ubeshe •. Tomol' e IPes%ta:r1l",r~~zi!' TomOrit. 'IOffliOhl!d ,line nle penva Ime·amlin perrell a tumi I luoosnels, me _~e .dimir e vI!I'Fe',Ky' lurn l'I,iIQQe~ _Shkon n~ fiJ~t.;:en e· IPesl'ltirlj!:; ~hil1et aha " Ilu~i' ~. :f) ",U"Q.<n '

r:

te

"»1

rre:zi, Tomo,.rift me banoFllqi· qu hen so,t Luibeshar'e (glreq~sht L'opessi).P'ran6 L!ubes~is; I&shti' dh,e' njlli burim j madtn me rshume urs! te :ftOflte 2i1!i. IKy katund ndodhet pf.ani' '9 m'bi fushiZlin Ie IPeshlaniit nga ,~na per'i!ndlmore e Tom()dt.. Emri Ii lwbesnes, penjoret dine lOlbe.shl§,. "Nla rrokjerru ssia ,t~ emrit Lopl'ssiija me dy.! figlJronshk:rOIi'l,Ja!b sh,q~p'etll. 10.- Vlidhanft Ikafund ne Lind~~r,eze Tomorit p,raml IlIJmit Tomonca dlhe Vidha.nit tA Selite·sse Sukr'J,I§'s sl edhel kaJllz,imeve:t !'qafa e C:hodhom~ dna pHal!ta '8 Dhodhonlitii mund tu shDshitefi em rat I' nes€l1 kan~ iii beJn'8 me fjaJl~t 'Vooclhoonil e Dhooohoofl i te [)Jodon 9s. II. ~ JEli'es Be 'f,Orii te Tomoriit. qe :s:! st:uhm ~slhU~eImap~edhe kujtohtet m:e ,emrin S'tog9n:i prej popuUsi:s,i9 nreth.oro! ndoshta U [perslhtatet erie e folflil Iqlstundt!9 kambanin e temp,ullit slmbas Straoonit IKijo e're ,eshte I,eg~efldalrl! ndir popu liliin per f:uqiilMie: e lirept~ Iqe ket k!l.!llrfryn dulf! ardbur vetiiU' prej Tomon. Kl'o te' ben dhe ,shumil tie Udhi'B kliimen e Tomont dne pOpuIU Ii rrethall1:esiSEl Ilar:glet Ie thOiti me 'fj,allet "po ~ryn Tomorja OS81 na preu~ Tomorja
-

I

j-·

l

!,

UFjaJla. SfoQeriil'i, e etfi!ss,8 TomOlfit~ mj:aft i pem gji9J'I fjal,es iSt~men ilus~iii (~alinwstlt), I(~i shU:! ~ emlrii nj'e, 'perendi@e· t~ v~eNr" mtPFCI~ltes Ii pl'ehlrimit te aravet e' tokavel pjellore; k@rt@P'9:r!ndlii ndoshta tfa kane adlhuliuar dhsPelazgo~iilUlrianet si populi bUjk (lei wSliirin: porec:Uile, lRomaket mund t'a k.ana I,ene ik~t~! em!r si ferendije mpn)jt~s ll~ pte:hlrffimri:t te toka¥9 pIe:II~()redhe ~e Myzeqes IqQ pllehlroset nga lumen~t, kJur delrdhinl niSi teo 1.2 Qyt)9:,Z9JJ vend lflIe ~a!qe te Tomlorit nga ,,Perend~rmit e:shte n~el vend taper i fon:e dtJe shembe]lien si k.~,shtj:eUe plilej l1atyra me glllrn'~e medhalnji s,i arnkJi.. K.y ve.nd gjlindet mbill ka.tundiliil Tomer, nden verldel (maja~ e Matit) Iqe' 'qLil~enICuk e peljies dhe' Strado"i.~jrol fa,rS kesl1tjiell:a nCiityrrorEh ndoshita me jete varni 'i ~Olne Iqe pelm1,ernd Straboni duke~hane, sa Dooonaesht,l§: vlerld ~ m,o!rti,Emr,j Qytela ka me:ritim studimi" se mund qi pi§,nmend emriiWl qytet: pfarr mil§, at~ Viand Q,SS' aty pralnete, ill)l1eUt Oodona. ~3. - Sbradomi 05191 S,telrdom[ mbi Tomar, "'lend sihume lif~oht)e aha ne v,ere·~, ndodhet pr,ane majli!s Ve'riore, ti§ Iki§1ij mali: ,(Ilart :25~Omi.); I1dlosh~a ~jofjalenrjiBdh nga fjtlli:t IIa.tine' I(S!a~urruJ",d:omi) d, m.,'~h. b~nesa ~! ~S,atulTlnit,ose e! Kn;):nJit, qi tlan~e ~~mUet 19 tij. Prane~erldft teStradomit ndodhet dhe C;;ulk.,~, p~IIJ,e$. V6!~al1iri$ht ky \!Iendl Ika dtle .
l
J i

.13

bukll.llr tlhul1e,ts_E!1 Ika, qBne Ikri:s,htenEi me, emrin Pi'Metam,gDOsa'l ese .' "Shein Sotirilll Eli' oil~alkisll1e,1reg'On t:hlili1ia ka. qelille I nlgrehur mb~'faltere pagancH,e. ,14. Qykjpelles 26!vend ni maja,t veiriiore ~ te Tomalrit Ndoshti3l ky emwr ~'petlje'r!b!ri'je't~ al qs' pel~mend g~eografi Mellmtioslme! kuplim pellumba per lr,; Ig.ra'te! fat ..henese Ie Dodones. t . 15. - :Sa, per gjlera:t lerheqese ne parjleqe sl1rhen Miga Lomorii ~1 .Siir;' p'e:rmend .stlraboni eN', 25 gjurmiime hi,stolilka ts, k. Ilib.) keto, j.ane tell 'Vierieluar,a dhe vE!,rtetohen gJftl1l1j'~ IPlrej vizitQlrsrvB! qe kane· Ihipur Ie Q9 hiip!inlart:i ne Iki§te mal, IliIg~, patner8mat: .madheslltOrEl' qe ,y~,at1en nil Iqarkun - e kJislile
ll

e Shen Qyiez,eS't ne nlf!! shesh
emrin Cuk'

~Uyt. Nd'e,n

te

kite

'@

prant!

,I

detiit Adlriatrnk!1 fushe$,se My.zeqes!, t~ 'qyte~eYle qe duken, mal!eve e ,kodlrave etl. pre,j lartesise sa 'u~tejparlese.

madh

te

tifl me parje

te

te'

J6.29 ~ E virte1a" perlkate·se me, shume rrel1~e,t

forta

m

ka net Ungumn e ,emrU, Tomer,

qe

il!6 _ Fjalen [p@[je per gralt t~tlh~nif.l~ Ui Dod'oo@s e per.meJ'ldin C1he ti . trij hislOii,j;s,h·kruEls vjet!r, (greq. t)eleilaS. ,. peleiiadhos)l • ~e .' ~ f\i!iaili T~~or dOi'l'lin;oJlil' mbl Slil~h,e' 1ushen iii M}l2!eq~ e mbl gjilh& rnal!<slh:at relhOiie~ p~j tij shine!: lba.ll<.~rdeli Adlia1ik,ili81 _ B"I-ati; sl €1Jy!at!'Ie krahlnenl e t~,kia 1roshegl!!aJr gjasN§; emra, ti ru:lryshl1l1e kohij moos; klo.1"1e~I hisooril,. Kitol ,eml"a, aOe1iT1105, ~r,egojll'l~1 ~&nd!iStlil~' ~ 'ii~'Ii!' I'G' tij", q~ ka pal,l1U~ '!'f1tQt [prane malil T'Qmor, ~ si qefl1II11',II lbatr!iIJ!<lr €i' ii ~wr. Eimral' EI' lij .f,aJle kiUo;: OrEliS1ia$, ~~!lI[1 p,etra, Antl'pa~a, ?ulh's:r10',pOj9, Be'igr,ad ill E!erat. B~rati me, ,e:l1Ina t~

nil Liln:die te B:eratlt, 29. Mal~ Tomar e ka ~:ras;fileguar v91:e emrln [9 ti~d1he sa nuk fho~ill[qa un& jam Tom,or I Zotit tel lP·e~azg\eve; ess sikut t8 b kish pa!Ulr' gQ~e[ do ti§ gjemiontefol'il: kundra a:tyre [qi ,8 perbuzin dhe k~rkoJn6 I~ih umbas:in vileften e lmadhe Il'1liistorike. EmMi i ti~nuk [e'sht.i ke!mb,er dlEH'j sot me emra teltj<er,Si" E pSle? ale jo \i'[sb§rm po~mUs~ae rrethit te tii~~ edhs gji~h~ ShqilP9lria. por kite - lamer i mbajti Iper :respekt t:i traslhi3guar nga stergjyshr'it Perazgo-imiriane, te ciil'inemeras.nj,8 ;nfllu9l111oe ,rnleriz:ore oss f[eI8li'l$ n ulk ~a,ndryslhoii do~ den set, !'Per nje v@'rtetiim ben dhe 2:. Moloss'i me, kBJIliziim te qyts~it iEllfa (prane Dodones) ne Ores1iadhe. Pra, ky eshte Tornorl Ii Oodolnes Pelazgj,ike qel permsrldln hilSto~istlJlk.ru[esit 'e vjishJr

permba.n :s·i e,mer s~~,rgjyshori!* shekullo:re" te' IP·a.vdakw r ~ ti paha.rruar 19 tel plan dlryshlUlllr' ky ma,1

II'l!QtySIil.im. qe ka. paiSur. ka qet'li ,dliIe q:end'i!jI Milropolije ,nere p'alj her.fi! qi n.ga kana ,e IBlsPrte iii &iii set Suqel1dl'lr Mllf()polije ne I~Qh~I: e hili.s'h't8pirmendet .pre]1 shkr'im1arisn di'1e lfilji! qiVOOlJi8 T[oskeri me Iiilmrio Von~ta ,_ ndoshl'.a '1~ It~eq~i'Ie katund ~ :sot~hem Voalca rrijt~ TI~m(iflt iii Iii Peren;dllm Ie til. 20fle ja~g n6 Undj;e, teo BemiDiI: me Ii!~mbf kIilQI1iIII~~ra}. '. ' - $M15NI'M.• Ne f,aqen4B ti brooh-ui'is si AllllVantlnil J\anin@185'9) sli'1ettotullir!: ~merUe dhe pS1r,me'fldl3i1 par Mi~IOpolll'1l e [)odOi'iBS '8 Ikmtrlin':~s~'~i 9 'se kfill'llSe kjo IJ bMtlkul me ali m! KJilI.Miopil. JaJ~lfl&Si), ne In!nd,rshUm t@~heflfreiS se tij" Q@ kiisajl krahine mioetle1 pa ill ,cak.~llISir vendi, I:lOk.uf at treg.onl gIjlM nn,rysJrnimet e 9111h1l!qem:l.i'8.ve ~e, . ni'lllfrcpoli'lle Ii~e1r'a; k,esa] ·s~ f.:Iodones il mbe:te1 wrmi i ha..!ptil4) 1!IiijtfU. ~A.

W·fO

f-!tQVI1.

.1'r

/? '.:Q..tla.

9 s:

+.0 ~.

fr:

~'ff

'-.2.

t..tJI-f!"Lt:Y~,•• j'r'/ ,

(!'

ro·

,rlr:p I' E/v.J~-:
lY~r.~~At-~~~·
~ 7,

f!'J,tf,( R.

1'.&:>7" {:fq"~ u..ti-Q.oI(' Q..
k .~c:.e.

~~7~~ .ud~d~d-

_.,~t.:U~ ~

'7,cf

"p~£

tf_.r

''t'~-t~
t,/ l: ,(
e
~

Mt.~

.~'. ~ZL!2

!eJ'../.~ ~ ~L'
It:u..J

jwlA!1 ~

• ,p/L'A 374/ k
.Iv-

IJ""~

~()..( ~~-t'-~l

J':t~. )'1' /:

7/(/'7""
'14,.

~P,.

,dlhe' jo tjete,r;: Ik.y per ,shqipirine e lire eshtls nle moolUme!nt kombetar st! umA I madh, 10Ft e tepelr' ii l~ml1Jiash~m baz,e' ta, h"$to~ise se vjete,f~ pef' dhe nEi, Ina bazi t& nis(loriisi Sei re, qE1 gji~hnmil I~ gj!lJlrma -v:jie'em;s;ij'l ti kohea sj~jetlr' p@r t~ vertetit!n e Ikal11ziimilt: s,a~. tA
KALL%IME, GOJ:EDKENA, B,ETJIIMIE CIHE VEN:D:E, IMESHIEM,I3ELLIM:E RRETH 'TOMORf,T

Prej banoreve lie rrethit:~i TomorU lei te kra,hjli1~s.slE!i' Su~oves tihuhen stmme ,gojedhena~ flga ;'1' crnfatpo sihenofilen 5:1 me ti pershtatllf,B me' s'I1E!~ntiri[ne lkieli~ mali ate, triil'luaslhme pre~ pad~me's $Ii baJncllj"'€I'IJI9 super8tisio:nlis!h~ €I' ~,egJendal!'isht k,e'to: I) Mlbii ka~undin Q,r,adiec ne Und,j9 iIt'e Tomoru kanzohet" se ndodhet nje shkemb ni r.riz,i tel malU ,e! rre,th a,tii~shk,imbi elshte nje vend kull,otjle,,, te cUi.,. banoret e katundit: tei psrmendur e te ka:tundeve te tijera. ,e kane per te mir,s' dlMee quaJim! p'llaja e Str.aJdomit Ne keb9 shkemb vene, b,9IJnIOr9~ IS!rr'ethilt p~r ndih me, slhindetsJj9,; kundrejt ketij velrlldf gj:indet pyU me vetgjiej I(p:isha)' e ,alhlE!,. 2)1 N,je gojedhen~ thote, se mbiku!min pelr S!B gjaU tie Tomorit ndbdhet ne nj6! :shkemb~ vendi Hf! ps,cak.tuar, njie, plake qe ruan Inje! dhf me ke,th prapa,~e skabtura kito' lila .shk~mlb, Kjol
Ii

-

,gojlidhene mund qe te, tr-e,gcj!e dlhin Ama'lthijiB., qe lushqerJrt,e' Zeus-inl, klJlr EI' ,ima e ~ijRea IS fSihenu ria tmall~nYta Ii Kretes, p~lr ,tie. ruajtuf: nga ji ati Shbmil (SaJlumO, 'qe haril!~ie'fiimijiet e ti~!ls~pasmyittl1ol'ogjis"• Pe,r p~aken Igojidhef\a, thote, se, klJr doli kJo me .maJe ts mallt pi§r I§ IktliliotUlr dh~n rilgriul nga t~ ftontit dhe u be glur. 3)1 Nj,e kallz~m go,edhenr@' tj,etir lho~e:l'Sa nil; Tomar nlf! here motit: rri,ntin ttri mo:trat e IDhodlhonln, Ie 'c:ru~a~pyesn~1rI mbrs,trn e vjjetell' p@:rfaUn e t,yre e' ii te mbtreterivet b§,tyre. 4) Nji' kallzmm ji Iri mol germadhat 9' fushieJ.zes sie! ka;,tundit P'eshtan Ulota, se aljie, eshte gjre1ur s,i,gulfish~ ,nle statui,!, U'JJlIad~Cl me: s,t1iglje'ts' ne dore; Ikjo statuje'- qe rUaJtuf tne kishen e Ikat:undit Vertop~ par' u muar pe,r muzeumln Kombs,talr ,niB Tirane (m~1 U12,3)lku dlhe! Indodhet Ne kEns lush.izi 'tr.eg.ohet mesle duke I!J 111r!,ruaili" gji:thnjle taka ,zbul,oihen rnenedha t~ vjetra,j jails gjetur s I1tyllll .! a POIi ,edhe n~e' illa.ke' v,anil Ell madhe dh.e e' slkalitur p ,emdur prej llJll.Ul,et:oresh dhe I§shti lene '9shtegj prep ne vend ,e mbullui!r. Piliaka, sj' shenja varresh ka dhe ne V,ertop. Asih1lu 'tnuhet, Sf! tie ka.tUllfildin Peshtan 9shte gjet.ur dhe nj.~ piliaki m,e Ugur,a
I .,

00

-Slal~ia hhle he pilake gll,lfl ti Wlodiit Ime gjatesu 2-3 pi.ml.imbi e gjeresi2 Ipell~li!'lboealia eshte p!a!ndrJll!-ul!' sil i k~l1iOllm~e Krishle.rre.

atshesh l(mlalu~ate:sh)le skaliitulI"at ne ie rna njle k!rye njerhJI ne mea, ,dI.lm.~h. ierogJifike., 5') TI, mlrat e Tomorit su,peirsUsionisht pirej n,j~goji9dhene quhe1r'il ilrnjallte e q'umi',slh~~.rnfh. d pelrmendlt mj,aJta, e meliiteve!t: I(bl!et~vet) dhe qumes,htl A,malthis, lI"II9~Ilajtim me myt:hologljin! q~ tregone, sa P,er~ndit ushqreheshin me nelktar (mjar~e) 'I' sa Zeusin e ushqeu dlhijja ,Amalthlija me qumssht ne ,malwn Ida 'te Krete$"

mjaft i paster 'Ie Ilejohesih hash p,rejSiaj; naryshe leshte '~r~lk:ee shkafjes" Ky - res,pekt: deemos li'r!njiern e ka lqa prej besiml~ Ipaganor se mlj,alta,1i) marre p'reJ nary-re dhe El' pangrotuJlf e$~te mbetlUr ne bes.m me pandehje si ushqlm i
t

MJ,aJlt:en QJ81rija me te!pir e ka,ne ,am gjit'E! shejme dhe" ,kur ,eshte· e p'angrohlUre" Sh9ij,nt:rin 'e S8!jie respektojne aiCi 'teper' saqe dunet me 'qerne

te

'8

m,i.ravi9.

te

.~

KUf ng~alll ndol1j,i se!mund~e'~ glrarija, QleI' quhe,tI S[ 1mB\gjI9sha, vfbni negjethe' bilmli9J (hardhiijii' a ~a1fa1e) pak mjaUe t~ pa.ngif()hull' dhe kani be.s,iminll se po U) jete '~razuar mja.lta, Ie mlrat qa kan@: kJapll'lI' OSI9 'qeka,n ftI' sh kalllJlf te semurill1" largQhen dhe ,i simuri sh,e,rdhet; ndryshe ato mane

tel' zemruara dhe ~semuri mi! VlJan Glee dllrnemund 1e· vde.s, tboti~magiiesha. 31 e,... Ptle~ kohelsh stergJyshorQ duket se ka mbetur dhe :kJio:shln}' profelike pelr TOIillOlfin ,gojl~dhe{l1~st1t: Pleql~e\l1tndit thane ss po tii bjiere mbi Tomor qli Shta,tor Q,q'e Ina. Tetar d~bori'i d~mr~i ardhemshUJie~ d .m, tho diE!ishton e, nuk ben Ilag~siire po dlhe as; ftohtl! shume. 7,. ~ Kalllizonet 5'e Tomon lkohe mba lkohe El' nalle ushton (gj.emo:n) dhe, n)(ijerr nje ushUme te' tmershme topl, e c~la p~rs!rW(et:mjaft he,rt§,: ki~,eIe tlhon@ ban'ore te Frlethiini,$ :setiia po edhe, 'ifj B,9ratit. U shtiima,t: e tij Mldihi9 n dhe !per 5;e, kttlJelili dlhe g,Jemol!1e thenE! porsii ushtima termeti me 'tronditJe. Eshti nje· besh11; k!imse Tomori komUMlikon nen dhe me Vulilkanin V:e:ZILJV te !talliis,e; pr,s tbuhet, S:91 ku!r nUon erups~onr Ii VeZ!I.H/it! Tom(lri zbraz tepa. ,8. ~ Temorl kallll:zoh,et sl maWi me ptak i Shqiperlise; me beslm goj~dhencr'el 5e me p,srpalra u be ky mall e pasta]! te~,erlU. g,. - Nji gojiedherne thole. sa .Tornorl ka Iluftua.r me mann Shpira:g kundrejf: tij nga,

ne

ill -pjr .;LJodi eshR!, se Qhe !s~1jani! g,r,a I'I~, k:ijtij qark peroo;r,1n Im,ie5htr~ magjes!l11e ,t~ bEis[!lii!l pa,ganc:ri!. m mbetlJf lsi tl'ashegim Pi)1l IidirySh!ime tii ,mooha ~ 1lig!El. koha sl>i!fg!yS'ho~,e",

~e

P'erlndimi dhe mka rel:'1e me, ShP'8ti! duke 'e bere :Shplrlqriln vii'a ..v.l:a;, tf.211) ,dhe mali' S;hpir,sge1r' I po' lka r~nl! Temorlt me QIU re'l' me' IQI!!i' s Ii arrlinte dot: me shp,ate dhe i' ta beiegr'QRa~ 'ToliI1orlt:. 33:: Tomolrii me sihp:aU~n 9'tllij: atehelie lka Qare (pre·re), kodrt!!n e Be;ra~tildna! i Ikat 9usr ,humhil] "Osurt S,hpiragfit: per' ta rre~lJalr'., 10. '" Nlje gojedh~lili! tJetir 'til ate· sl me profeli asb"onorrdke; ,Sf) mjeguUa q~ de,! rile ikohe vere mbi Tomor dhe, mjlegulia ,grykA,s, s~ lumiirlDevoll j.ane shenja s hiu. III'. - E:,thet~kmi fargolhen nje tesemllri1 Q'!i'all'ijiago:jedhen~sht thone, se ~ mod TO'ITlIOr,iese ike]nl ,e'~het Ell vane n~ Tamer, d.m.th. e slleroi Tomoril. 12. - Blletet nf!.ipi!ir shkembenj~e 'e Tornortt bejne stlume mjaWf,e,.Go;jedhena thols, se p'r~j I kesaj mjaUe rlJuk,men' dot n~elring,afirikae s;hka.l~es dhe, ,e· vdelkj;es Ell sa te mlrat e mallt, te dra.t ushqehen me ketei mjalte, e ~ene me gure ate qe vete pe~r Ie rna I1re.,

e

~.

32 _

MaU Shp.rr-ager 1i1~! faqen e fij lindol'e doem@s nga !.Ijrat 91 silirave.
&1

V!rtet Ika vlja,W

cera

-IKjD

gojAdhi!!nl!

of!

lurtissi O~.pit

TitMevB mB w~ante'l 'iid dl'1!e,I1,eglmll mytt"iokigjik, tili ·IUfte.ssa me Ossen (te dy lil1I<1iie'te G"'ecjise.

f~ditsh:me

aha doel1llos ,myttioIClgjike,

ii pl!rngjill'il

113. - Mbii ka:tundin ilobeshs' ne faq'fiJ: 'ie' Tomorlt, midis; shkembenjsh" thoUj :Qojidhtna, se, n'e' nje shlpelle mbrenda El!shte! nje molle, tile' as~ush $,118f'II'!On dot 8tje I11'gafrika e vdekj'es, se e ruajni i.e mi'ra,tmanen. po ahe as hipin olOlt njelri. -\ 114.- Viidhat 9! fi5a~ e medhlfmjl 'edlhe- vlig~ei~e m!dhenj sil edlhe tjlelra bimetEi mEidha Ipopulillsija e i, ,rr:eti1it superstisionisht i respek:ton dhe nulk i demt.on IkdlJaj; me te;per gralrija shpjen,e nleper kita dirunje' oo;pra rr.o,besh te semud, I'eni§ nishane [per sh~ndet,thona. 15. ~ M@,leji kallJndi BargllJlllla,s; e prali16 k.atllnd~ S~lI'aki" eshte nje V'rirne si tUI1~1 nen Imal rrj!,zi T;omorit; kJjo, vF1ime '9e:jedihenl'sht quhe( e tkuoedri)s; k:itu rrjedh nje burtm, r IcUr pia pandehur nga nJ~ he~ee mbusn ,p~ote me Uj'6 vrimin nA fj;ali; tun e It ii vrimE!s ,;zbraz,et pak nga pak, eo prap.e mDUlshe~e glr,.cpl' zbrazet. 34) her'i· me ,djit,ij e her,'; me Ja.ve. 8anor@t gojledhem,isht kelte ngjlarj'e U3J mbushJe·,zbrazjes Eli kana sl shenlJie, sh,iu dhe m!onB!I se k@.t~ burim nje' here mQiti e rUeJnrte ,nj'@l kllJQedll"8 'qi $i~if'ljte ba.nore1t e' nr'9,til'1it, q[8 te me:rm'in -- .. uje drtle e ,zinte burimin.,_ .ltu'l...... .-:l·1!n . 16. ,_ Mbi ~rg:uuas ne faq,sn J1ugPerencUmor,e '~'eTcmorlt, -men 9uk~n e ~bas AlillJ~,
a<I ~. IB:Llnm n \lr:lmi!s $-(1 IniQ8dtes me I1jerare mllnYl',e i p~gjlll'li burimi. qa p;erm,e:n' A~I'rIil!IF1.a5 ,S'lagj:lrill f)raii'1i, o,ooon@s.

,ati]'

kaUzohet sa Vlandi i atJesniem ,qulhet 'Qafa e DhodhCUlillit~ ,ast1tu nden ket@ vend eshte dhe njll! ~smle me emlrln IIIVita lenii ;'!5Irruli 'Qesme ~'!et~r ,me emriin Ille Kontifil s,i dhe rl:Jlf! pUake Ie 'madhle! shk~mbi (n,aseh Iqe quhet pl~aka E!IDtJodho:nit; tito v,emde kane rlje ~,afereispe:kti dlhe barin~ti nuk ~I~ne bageti!e 'b3: slhkallinl n,eto., 17, _ N~e vjlerrsns POPIJIIIf,ofe vjeter CI'~thuhet e naper k_a'~um:l'ete Beratit darrldilo, ,eKnslhtil'i ndijies, per l.1Iln]m~e! k.e!sa~ cute~ ta edhe keto, fjal;J: liSa ~Iu!e mbi Tomer, aq dtl,en !e dhil ne oberr", d.m.tlh.
iii,

bagleHt e sh ullilta. '~evenrj~t 18.,IJT ornQ ri mal ~ Zotit. Kate e p~rmendin oanoret e rrethliit. pOlr ,eane! t:~ aniv,e te,llargta., 19. ,_ le m,irat Ir~in,e I~an:e IUI'e Tomar dhe xhindet rrine ne,p~rpinrenj,i @, pifi;rne !uJrasl1 'tl'ila~i§i 'Qoj,edl1en,a:. e va.ndi~t . 20. - IBeUm~ '~Pi!r at Ii Temor" ishte! ~ r'endomtesi nder barnoret ,e rrethf~ ~~ kl!tij m.al~r ,9shtu dtle ndle!lr a~:tl ti viseve large tii~; ashtu th uhen ni§ .batim dlhe!ke'~:oflaJle: Per at.e .mall:;Pe.r ,8!t~ Quke!; Ps!r a~e qe vren e!k.tnjle~l; Pier 81.t8re", e tJ·..'fH·,~,,... , :~,;I _It"~- "t;;l~.bo!loi!m·,·'t··:". Tome _ __~ el~ ... i i""I.arl:",ol~ .vii. I -p. .ell amann. _~ _,"'
gj ,

parmand! vjjersha iu,~,e~' shumta,te e

Tomorit dhe

II

n.

·c·-,-, _

~'-~~rn~' Vi1~~ni ~ fj:rua'VIi~iil~i - ngal\j'aJa Ilatlne ~Vi~aJlis·' ,d.mdh. ,~l~p~nijs~, l~t~L1ihij:r!Ji. :I.m.th.~sma J~tooheJl!iiliS)e. !

211,. .. 'CU~miinjeve,! ,kIU' U \lJen gjumi mba da~kej nEilna u tholtA,: U1Erdhi symlly~~ud nga ':omori~ neve syte ~"na ,j morii, d.m.thi. me njl vj.elrshe pEiJrk:l§dhelor:Apl§rme{l'Idet 'glumi si njti, send' Ii '''"srber. ne Ipajtim me .myllh,alogjmn" qi 't.regon Perendin fa gjumit te' v,erber. 22.'" Tomori~ kallz,oh8t nga banor,it e rrethit~ sa kashumeshkemooj pilote vsnde blet:esh e mjalU:iI shumtj§,!,te cUen askush nuk 'gu~on t~a marre nga frii,ka e dAni'mit: tel ts' miravet Qe, rrijilil9 mbi~e dhe e ruajne iiillie, mjWib!. ,2:3.. - N'ga rs,spe!ldii ~ madh, qa ka pOjpuHsi,1 uetlhiano'r'e' tal lij tel< ik,y ",Hilil, IP~rdm',en nClleriimf.sht dhe fja~it IIBaba Tomori", ,d.m. th. ky respeld: tregon nderimil1 e' ,drejtuar ,kurildrejt shenj~r~s tlj;' sa po dlhe ~ur betohen ba.l1oret 'Q} rre'thit fa tij, ras~e r,aste perdorin dhe Ikete beUm: illP'!r Balla Tomor", 24. - Kur 'fryn er,f} 9, ma.dhe mbil maliin T:OlmQf me 11uqi qe mi1U ndli I1Ig re:js dlhe njeriuUfI perpJete Huturiimth], popUlUsij:a e rrethU. thane se eshte zemsruar Torncrl, ngase IUbemelgWrnaqar,iaI. 25 ... Mbi katundiin Lobeshe ,eshte njel v,end me em,rill Vokof. ku ndodhet dlhe Inj'i brims (Hs,i)e madhe e ~hate.; kite e respek.toJne ba.nrorit e vendiit dltle sseo qe eshti~ e ~hlatel F:lulk,e pr,e,t rnjeri I1gft frikia e ndOnje denimi a semundjeje. Ne S.uloV'ilV: "\

f~ik:ae vdekj,es nuk j ,ze njeri t'e Suloyes, shume ~~,p~rmendur ne' ,at.e rtrethin~.,goj@dh~na there, se (hazinera.)i

ngjitur me !k,etE!' malleshle,katundi Sarita prani ti ciUt :s,hkon perroii GSEI, 'I'umi i .Beliles dhe pirm,sndet njA vend me, e:mri'n Vidhan. P,erroi i I'aneshinuar tUJlrlOn nga zaJli i Tomo:ri:tdha delrdhet ne Devon. lPr,ani kMij katund~ ~shte' slhkimbii i Suh::>v'es,dhe GOlrjca~ mal j Su!lov(a,s neY'eri e p-rane· Tomolit MIb1] ma'lin G'Oir~ca ,esrnti nm~'k,l}shtjelllll e v~et!§:r~e forte dhe Igojiedhenrsit1~tlilu het,se ni :keie 'f,ortesij§, ka vjetersr,l'l a, ,s,i ta hell a U~, 'Vj1etlra ·e thesan31
l

.2. 5.. ,_ Ne kitl9 k:rahdne, ne Verii 'tiToMOirit
1

Ii

m,e: dore,. !Pr,an.e, ,keUj shkimbi

q@,nge

-

gs:nma,dhat drna palrmel1d\e~ me pretendim n~e' ~a.lto:rel,e vJeter me sntlme' amanete i9' thesare le' Vilefshme lei cilst nuk i ka IPtekJur m,e dora nj'eri ' nga In kJa.e· vdlelqes, Goledheniisht thuhet., se keto. vend., ]pfani§ katundit S,elita i Ikane vi,ziituar :kohe mb! kohl fshehtaziia.ntik,a.ki!,rkonjis, te huaj lila' ko'het e kaleara dhe kane mall'T,e te noUa Ii sends te arg~enta e U~: ana. Faltorja ,e' g:ojidlhlE!n~:s pret'Blllidonfe.s'9 ka pral1le s~ dhe 'sh~:m;i'bodrume
l

~a. Igene: "Hi 'Qlvte,t:

3~, i vjeUSirJ -ku dulkel!'1ll s'h,slmlbUa

:~- Q~~tllII vje-ti'r ili Suiovi
e 'Or'estlfldMs,

I'Mj~ta ttl jeteSel:ia Ie Senopia :nfl r.relhin qi tho-Hi dh;e 2,010 Moflossi ·'shUflaqe 12 k, ;I.,

dha na kelt! vend ndod'het nje rruge' e!thellri nen mal si tunel ilturiIlellll il SllUlliove,s". Miidis antlka ke~oil1lJies:ve kallllzehet SQ' ka alidnur ne kits vend te shlk.etmbU ·te,SUIOiVi:s (ne' kohM e TlIfQlise dine nj~ gfielk.nlga Ko'zhana e Maqedho:niis", t cm prane nle thane U~ madhe ,girmQi~ diyka moriji dbe iku. iN'e' vrimame kAtij s!i1lkwmbi ndodlhen bhille. q,e Ii ,kane mbushJlIJr ke,to me, mjalti·! 'qjW s'e men oot njleri nga frike, e .xi1indevet Nglft Ikishtjel'lae mam Gior,ics dUlket: dhe nje IPjese ,e detilt AdriaUk. IPrane :shkembitt! Su~oves ndod'het dh'e II1ji bur,im tepelr i tneUe. Vendi1lpe'r te vaj~:urlilia' dhornat e f:altor'9S, sle ~je'telisl dhe .ni te eshtlSllerP'i,r ii 've:shtirt sS!Qle' rUJ!k ngji.te1t dot njerj! se edlhe njs' u rib e ~IUr1:e 19 vj;eler, qe ka. qena, eshU!! e glremisur dine duk,en ~stJlelnjate saj. NIB n}e ",end til shk·emblDl thuh.et. ss esht~ nje reze e hekurt. :27. - Ne kel:o vende, tho'h~i'Igojedhena, Ita. I pasur draf1l~onJj' qe i ruani·~,~:.~ kane, liunuaJ.f c~~~~ . me drangonJte e Ka.raba,F1IJ]nlt te' Vilores. 28,... Ne' IkattnlldinIPr!~mdrondi 'tEli SuiDves me kelmbe 2 ,6' % or,s' 181(9n,e Vellil t! Beratit 191 2 ore me '!H~,te~ S,elites ndodlhet nji gUlr i madhl~ k.UIpopUII!Siia. e net hit kane nile. 'f.are respekti perte dlhe vene e vilzit-O~li1e dulke j :shpu.r·e ~e,sh" 'Ie. be hall!la e ~jera senda per shinde~ dhe me shume gr,ar'iJa per
l, l') t l

sl ah.oma nae!n slil:kembilll

j

.

j

m,

l

fElml,Ji"GOj,edhena ishts ~udibelres.37

thole, se' ky 'gur ka hlr dhe

GOJi::DHENA E KAJ ..LZlldE: flRETH! S;HP]IRAGIRIrT

11" - INI' fa:Qen nnd,o\li',e 'ie mall~t Shp,j ra.'g;ar~ n e Pe~e:ndl~mt,i iBeratit, mbi katundiin Pansll ndodhe't nJe 'V,rffim'Q ni§. dhe e !ilin :shkSmbenje ,sii 'tunel :i shk:urter" dhe' hyn pi§.rmbr,enda tok,es si nja 10 metra dlilei ~dje ku mbarlO:Il~ la,rt p:rej shk!!Jmbit lPilk,on uJEi 1119' njle, 'gur, qi, ka formilegenii. Ky t:uned quhet vrim!8. e rdrangonjeve .. K~~u vane Ie mal'1fin uj.e me .shumi9 granija ,qi kane: femrnje b3: vt;lgji§1 neil 91il. Thuhs,t g:ojiedhraniish~~ se kjo 'Y'riimeka qernel lbalrileSa edragon~e:veU:l ketij mali.
J

DHE BiI!!RATJiI' 38

31_

~~ ~M mja~~ te kaJtJara~1iIte! permendur' dhe rne e!illlnin "Qhl!t,fa E! Dl'loolt!,oni1"';ue:gotuM se nil Ik;ij~a 1:Oii'l:ese Modh:en 9htulsa zaje.st'il '~9ur,rti$h,), €)'ti'igj:l"1l1iJ ~ 1iid~li;l'l1Ie t,e' ,b:uK'ura, (ndoSh~a.m.mal,,"~). m
>~ -

S!HENtM I:.- Il!liShtimlaJte fomont", qe degint\e,n kohl mWi koM Ii! mall!!;, duk~t se ti]edliil'i Ime Jeper nga Ishk~n'llben~I,q~, i$ihk!i!!;?-IL!~en mibrerYJa 11]e rr~iZOhef11nt llij~t e liq&ftit: 1:&mMi'tJ ,mb~enda tij~. SHENIM 2.- Nij Lifidjf.!'1ti Tomori1 esht'Eikatuooli Vidhan ,dlle nj~ r(i1J1tes~e '-1etir" e· qiU'ajtuJ kaiaja, 'eVidhal'i1iit; por Sf! I!IiI'LJhe:tqt'l' lkjo kaIIa: r

SHENIM. ~ lKy ma:l~ viflettiri dhe veteme em~rn el tlij ~re:gTm,in e ~~dh~nts per dli'artlgonjti !;!, 1ijl.SiB quhe1 Shprrager (oS!!!~pi~t!r'" dJm.1ihi,. q~ Ita pa;surshprF ~' ,cgrd SMnq,bias, besil'l'lii pag:anor). K~i\! emi!r ~~ trashlgua!i prejl ikohis se vietilr, Ie 'Ii.ari dhe Sgt eflmot~isht t~, ~Q1ii.

Tunell ne fjale~trlag;ohetf ella ka edhe dy '~unelle ti UelrE§ mbrenda rnallt rnj,i,rin me drejtmm
nga "J",'omori'dhe ~a~rlln mit dref~im nga VhJra. GOjt!!dhe'na, 1note, se me ,an~n e' kfiy1l'9 tune.lleve ~omlUnikonin nj.~ here moti nen dha drangonlt! te,

-

malii~: hpiragler me eta fe, Tomorit dhe te Vlores. S ,2" '~V'~at (zi:dhat ase tle.rragat:)., QIi' ka Ilcymall, g~j,adlhAna fho:te, sa is ka ber,e Tomorl ma shpatA~ kur lUI zuni9t bashki~ dhe de's:h e flI9.zoi Tcrnori Shpiragrin. t:hot~~jiidhena,! pOlr sa e mlbajte!n k:ite mall nJe buaJI dhe nji' mUlshke:; P'rtli,!, anai;j aha sot jane te perm'e,ndura nj:@vrilm,e blriri plrej buaUlii e Inj.e,gjurme mu:shkie e njii' :shikemb Ipr,ani' QII,fls se katundjt Sinjoe, mbifsqen Jugl§-Und'ore~e Slhp,i ragrit {telk u ra e theUE!". 3. - Ni Ved tt§ katLllndit V,e~er'ik (plrane 'Ei rna V'eri ts BeraUt,), Ilart!! na nje shkj!mb, 'thuhet me pr,e·tendim. se ish~,~ l1',eZiee heikun', e mbu'u,ar'll m1,i~' p.rej hurdlhjelsh; nili! etille rez,e 8slhm edhe' rna. katU'nd~n Vode,zat@ Suloves. G1o]\!dhina ~hotlel se me keto reze! Hdhesh"n anije nii ihe're mati, IkJJJr vendi ka qe;rille det ~z. .' ""t~.. d'''' " - e,ra~li' I.• ' 4 . -e N'" ~~ ~ali"e t"e 11\0.re$$·e .'B--''.. ;j!"t· tl.U shkon Osunii, lart6 udhes e nden fol1es'en ngat ana, Jugo,re Ie k!saj riid'odhen sf nla 118shpelfla~ qle VE! netO;jne $ e jane, bare pr,eji dote njeriu dlhe me;riji~ojne studiml_ Goj 13!dhena e 'VenJdiit'thot£t se ne
l

-' ~

gjremon Na:tyr,a mlbi ty.

Madh{jjshl~ijajlo~eltmerr ii ~ep shtelgta.fit, shkr,epMni' Ie

rell~ mblidhen grumbuU!1 u$;htojn' I,art allts.tilt, qe sUkgjyshet tan' parr ngritur 11ek fy.
l

,~,

Kur flrynr er,a jot' 19 tunte, kamba.nen~ vtzJt.or! f rnersihem mibetesh nE!\'habij Vegjeu* yt j' math mbtllonte rr-e~h a,l1inl, v;zitor'i l.lIh2r~h" 'ty fallesh Ime un:i. Dodonaf'altDr,e bente mte1kullli, IvucUt-te~ t'e tIlJiaja:~ qA vinintelk ti, Ipriftrit fat ..thinles Zeusin e lavdonln ledtle fat-'thens't mir' i ,shpieg:onin. INIdonj' ush~im' e madhe, kur mbli ty gjemont:e~ rete Iller! i slhtynte. her"'j glrlJmbul~of'llte!1 hapsish qie,llllmhlut ,Zeusi p~r ,te ~briluf shkreptiimat gjarpolfl~duke i virrtUUf. Shtegtari ;j shk,liet! pllot e krejt tmerr, kur veshtlrorll~e keto~,y lI<elrtontle) nd!Jes;' t par sil fron 'te' Zeus t, 20Ut Clli njiA t1l(~,reil" ql' Elillusnini Sel!iijt, IlObe,shet me k!Ujdes. Aty Ipran" bUllrimi~ ujle'ra.t shus,hulronin dhe' gj,et:het e \!,iemeutf:olrt fershelll'iniin motrat S, Dt'uJdhOfilrt fat~th~m!.t mendonin, qe viz'lore! merrnln fie D()d~n'kur viull1in. Ti T'olmorij Z:otit, 1:1 dilVifetirsl, 40. Ti n10he Pellazget 19jiithl ,ate Yllffiini!1 'Ie kishfn kit/o, venda, me pari ,P,eIDazg:ji, dhe' sot pill'menden bulkut m'emrin Shqipeni.
i
j,

J/
Breten lbiJjet e Shqi,pes amri Shqiperi" t~ asaj :shpezes S,estil!.~jll1tj 'CIA rri1nte rnbii ty din,s mbant,e mbil krab' ZOu$iin IOodonea" qe ndoshta pelr Te gUthn!~ellmbu~on'ty Real. 411'1

r

~1 -

Ra'a ,8 shoq'e Satl.Jnlilt:(Kronit) dhe e '§ma e leusit., Kjo fja:! ~shtes!hqiipe" d.m.lh ..mj~·e sniut

qa! ne koh~le lasht' keie $jimbo~ko,m,btar!, e:dhe sot stem i;pii e mba.1l 1i1'~ F'lamu ~ ~~~. B:ind..:i"Q Torno!"" arheologle:t m:'emrin ment qe' Ie gjqin~ pram" ~eJ~ atlihi bekuar vent, ,aisl vent ~e shejnUl!l''te iDodo,nes IPel,a%g:j~ik.e!, Iq9 ,kat dhen'! fa~~thena me Qudii mag~~ke. ,~ep-idUe bates edha diturlis:~ se est'lt! i~Zlem~ruarr qileilli ij S,hqiperis" qefshil1e~ e ve:riet e gjaW €I tiistoriis. pe'r de:m' U~kombU t' ani' Ie gjiitlh Aroeris. Tre,go ..ii ~ls:~orwsta dirtEi v,el~ete!ni Te ngretil! iO~peii1 e' e:rr11'te zbulojj'te fshehten Tho-l, se tre tra$I'iIti!'gu3Ir ,emer peliazg~ik,j: e :se ka [ndenIDUr mbi'ay loti Doaolnlilt P.IIKONOMI
l

Kate sltl,pas~te::She:jrn~~stltrgjlysli:lii Shlqipta~F:, e lP'a~ipir :shernlj:~e! !kombesiis se, tiJ~

ZiEU:SI .It.. %0-1"' I, II LURO";PiELI(Z/GLE;V1it'r.; D'oDON:A,.1iEMPUU ..JA F.ALTClUiU.A E NG.H:iEHUR IPER. T.E; FAMA DHEFAT~THE!NlAT IE DO'DOINIi!:S,

fa.t..:thena, lIliei>Dodonen

81:9 dihe,~ el\:a~~.zohe'tprejl lh:istomiarnvB legjjeografeve~e vj'etlfarte I~ohes ,sa I,a,$hti..tli Ballik.an me fame mi~i madhi® @! stiumi J,$hkitQtlnjii~'~ permendesh s:j t,empuU rmrekJul~~ushelm Dodona e ngrehlur n'i Ep!ir plran~ TomOirit Ky~emp'uIiIPlati ~ihJaJfamen me U! madlhe set '~j,e~erkaq Ii ndjeri veo klit~j nuk k;j$h~e a:saj kohe, " Ngrelh:ja S: 'ti,lj rreze T'omortit a mbmle 19'stite prohmst:orik.e;; net ·she'mJbi~[m t:e ke:saj faltor~je duke adop:tua.r fen,e e P,el.atz'gevG! bani me pas Grelkrite 'Vjeter r ,ardhuJ' ~Jetempulil' '~e,rii pranemalll~OlympneDelfle(Thiesa.lii)1 : d~Ill: rUJlk vliilii11me pelr 1~lUsj'eIe

P:rifl,ri'jnt:e e! Oodo,nl8S kane qe:n,eshumiti zg~ua.r,se Ipatil1l q,ene udlleheqes; te, mi fle 9' Kesh ilmltaJiene l1j.erzit qe Ii vizi~onin. si'r;: tre,go~rH!! dlhe di.sa fa.~..thirila. ti iUyre keS"~UCllnjis€!.Ki~a, thonle rnistOlrian'et, u kaJlzu.an 'v$ndlas:v8 te IDodoWies Ha!lrimllri Ie toi!<:es me perdorim te parrnendes e qeve a buaJve; kist'lin fil1me! ~etese Ii miri!;. lUI adhuri0rus1truinreJ njjerziisif!s'i me '~'a.fefm~~ Zotil~ me pas vendiin 'EI I<etyr-e e .luna p teik. lakat) faffil,irni:sEllle OOOOnl(i., prffifterElshJat (rpeljlet :D'se p'l 'zeusi a Z:crti ~ III!iiro-peliElzg,eve$,imbas lhistor~ge mrytt'Jollo:Qjlike ka Iq]eni i bit ~ Satu:rn~~ e i Ales, ~shte Z.cd" i Na!yre $ e ii gji~has;i:se; ky banesen e ti~ e: ka pasur neper mala te lana mal~esh, ~u Iraja. mjlegul~a. shlu, vetetimat e gjemimet I1'rajnB: Qji'thnje., ZellJsi adhulr,oihesh sii mbiret i gljithe IPelrendlivetjlere e i nj,arn-z,eve; IkiishtEi! banes~n e' tim dhe (Ii maJ,at e Ilal~8Jtel TOl11otriit,k_u raja mjegulla. sih!mu 'l/leffiBlimat re' '911emimle~jane t:! paIlCia.ra; qlJihl$$ih sll!'ildlonje$~ ,e!slhkali:n,onjis,i if Tita!fl!ve,t 42,dhe I
J i, j

e T,omofit.

GJ;igalnlivg!I,"3 quhesh mb.rO]lti.siii nJer.zvet"Quhe'Sl1 ii ndriir;:em shkaku ivetetiim:a.Vie~; grua kis.tltE!! Ersil, pow dhe 91rs te tjara :kl]Sl1tS, pifaj tie tUatve lin!dal1l Parendii e P'er~ndies,ha; k.yomet.e djaltilte mbante rruf·enose shq ilPEHlfl mundjerll si pushtetmadh dh~! me ti maj~in tHi1~pmriJnI(sinlboilin mbrle~r(lr,e). Te v~e~ritpand~ehnmrl !H~i Ik,ite e mbant,e mbm krat1liJlnlel saj shqiipj,a.! kiLWIr l donte te ,z:bri:ste M1gaqia~n m~i Tomor a a Igjiet~ae sa IkJoQ ~on~e prapi3i me qieillarta. ~ Ne tempull~iin e Oc.donis· rJldodhesh stat.uj.a mSJ.1he sniiore Ie Zeusit Pel.azgjikie me kamibanare t~ ramte Iprarni!" qla e l~uant:eer,a. 19 forte;, naper po.n:ilkat I(qeme,.rit) e tetmlPulliit ishili1J s~;atUij'i1t~ pal'iliUmelrta I(~an:sa,krime); ishiirll ptan,(i aty nji v1iglj'e i madh dh,e nje! lburim mesihl!lme qje dhe 'fort ~eftohti e pr,aJrlle ~emiP:!JlUit stlte py!11mEi! lisa e m v~;gjlej dlhs' mOQale !(k1enetera te' vog:la)~si. ku~destair~~islhin Selijint: dhe bamlonina.ty afijr lopes.ne( nJe Juma (a perru.a.) i .q.u.aJ~llJr Oodone shkon~epr,arH~kitijitempu!llii. N!e kate tempUlII~qe s'ldshte sho,lke mle fam~ ~e madhe asajl kolle,! vinmn dhe shume te huaJj Ie biinin k.onsalkrime I(anerolma) shtlme tEi icmuareshme ngia gn~he anit e boles, se! njohur ne kohen €I vjeiilf el mi shiumi ngat "ifend~!t jlugoreti' E'V.ropS'S pe!F lusJe e [per w,at-th~naj!ti (;i!latishiirn ,slilume hare tel paJkup~ue!shme,por edhle Ie mrlelku~ll~uashme ne kup!tiim'in etyte ... lFa!t~tt1'i.i!nis:i' lvlnte vesh fJ:irsnel~llimiSi se 'gjlethevete vigje!ut a ti Ilis~~:t~ sl1eJn~~ ose stu.lIshulrime,sse Ul~lrar,esE! blJlrffimit b praiie a Un.gujve t~, kamba.liles~kur Ie l~lIante ,e~a, ese livizjes dtne pirp~ekjles :se! klfahive tel pe:llumbii~~e te:mp!Ul~lit dhe ~rle!j Ikil.yre nXlinrte! fa.t-thf!n~rt Ngafa.tll:ht!n,eJte IDodol1e:sshenohen sl me Ie njohUtra IIk~tQqi9 pasojne: Eneasi II1Hi!nga,t1riimat e' hJfti$ ~iiTrOjii$ il iikUt ,qi ,Sill'1idej e~dhi ni! Amibra.qi I(Alrla. ne -gjii~il1 e Amibraqi$, P'revezes); C;~ .a~y'I~oi d'EI,~eiga.'tesholk.ate 'tij pernle lDodoMli! ~.ecilet erdlh~n p~r dy d ita rIe Oodlo ne ,e qi at., lPer d~ d~te tjera u k~thy,en Irlle Butliinto, ku p'ri'ste flota e Elnleas·it, tic:iln't i pruni! fat-~henelrll. ,(Shel1im IngaJ.Z, IMo~os:sj vol, ~ bJ' INe Apollilloll)1 te ~nr1ise(Pojan) per arsye se dhini:~ ,e templlUlt. te ApolloFII~t hlengren te lssntat €I kitijtij'mpu~1i riga paku~des:Ua, barlut 'ta quajtur Evhl01S, e Ikujde$taretetempul~11i't Ell derluan IEvillin me, nxJ@!lr1~i tei:syve; mirpo il1~eWha.te'sirle IIiIgj9U ne at~ qaMk:dhe plBlr 6, mUl:j rllu!k pilkoi shlli~ kiishtu qe dl'1U:l1rat u demtuan shumel ne gljithe krahijrnen :E! Apolloniis" At~her,a AJ.1io!llh:mia.te~ derguan Ie' IP,yetem shkaku n eke~!ij rrebesn i ne! Dodo ni" Ie cila 1I pergjligj ~ ·s:esh irat il Ilea.ndal UBlf velie P'erendia A!)oll~oni, pra duh@t fe !b~11If1efli ~~mban) nje bps ne~e'mpl!llliin 'EI~ij dllie te dlhtUen e dri~~hrave't 'eara.ve~e tempulUt: t~lia ~ ~apin EV1initIqe~e IJstiqetu!!tfamHis:htsa Ie ~eite gja,IUa; me kete! menYiri do b3 Zbti~ietAjpoUoni e do te 9O~estJira:t!, (s,imb.as Ar,avantiniit shiernime F1Igate H'erlodoUt).
l
i

m

lJI~e,prel

,f:J ""

GljlgaI'U~t. immo i ~ger e k)lty,eil~rN:::' b~mlrn !'lie Trlrr!!il!lfil Im{l pran6Fook~t Aherof·dt. (AA¢roolt}

I~KQrlk)lv~t 'Ie vteter) dil€: ,~ p~~i!in plre

c) Nji tjetir fa:~-th@nee shquar ishti dhe ajlo' e AI'e'ksandirr Molossil, (mbretit ttl EIP~ritme 33'7 para Kr.), til ,c:ilirtnga, Dodona iiWl dha p9lrg;i gja~ qi t@' ru Ile t nga. tJjlrat e AJhleroini~ nga Qlyte~jPand()Sija, :se aty ishin lkufij~e'~fI:tiLti e 'In.!'!4 FUN:C
l

0i:iI_ SHI!NIM.: '~His,toriani i IkoMss~ r~1Z,o:lD Molosi (Athr~ 1 earl) ~a sh'krua, dJill'e IPiHmeod se En.easl" I~je,ngill ,prijiSat 'e LlUilites s:e Troles" I Ikm qi;'! an~J 'litdhi ne AmbraC'lI (M~fiI e sOime ~ AlVos: e \i&1t&') buze . te' ,Ambraqjoo,., (lei aly dergoi d9lega~e ipEI ~'a1-1hirli fie Codon!!;, 1.~ cil!!-t ~. ct'y dite duke shkua:r' drejt V~fitrt v 00' t'l'@~i .aile pS<.r dytUMll te' tje'r,a qe nga Do.dQIU!1 U Iklhyel'l nEi eu1hin~oku po Ii pii5tl8' IEneasv, ~ 811;inllJl!' m!ljj' rl'olin el~l, Ja I~ S'@ s'll!arg,ohel prape ~~p,l.Ini iDodol1lian nga mali UI~! qe "uk i!slh~eIj"Hgo!l Narla (eGr.eq1c$@-)i ~QiSe gJil(.sme

ore 1a1g.••.•..•......

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful