P. 1
[VNMATH.COM]-LV-UNGDUNG-LYTHUYET-NHOM-DE-GIAI-TOAN-SOCAP

[VNMATH.COM]-LV-UNGDUNG-LYTHUYET-NHOM-DE-GIAI-TOAN-SOCAP

|Views: 147|Likes:
Published by galoi14

More info:

Categories:Topics, Art & Design
Published by: galoi14 on Oct 05, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/11/2014

pdf

text

original

Tr−íc khi tr×nh b y mét øng dông v o tæ hîp, chóng ta nghiªn cøu
nhãm nhÞ diÖn cña mét ®a gi¸c ®Òu.
XÐt mét ®a gi¸c ®Òu n c¹nh, t©m O v c¸c ®Ønh 1,2,... ,n s¾p thø
tù ng−îc chiÒu kim ®ång hå. KÝ hiÖu Sn l nhãm c¸c phÐp thÕ cña tËp
®Ønh {1,2,... ,n}. Nhãm nhÞ diÖn D2n l nhãm con cña Sn sinh bëi hai
phÇn tö R v T, trong ®ã R l phÐp quay t©m O ng−îc chiÒu kim ®ång
hå víi gãc quay 3600

n , v T l phÐp ®èi xøng qua ®−êng th¼ng nèi t©m
O víi mét ®Ønh (ch¼ng h¹n ®Ønh 1). NÕu kÝ hiÖu I l ¸nh x¹ ®ång nhÊt

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn

www.VNMATH.com

28

th× nhãm nhÞ diÖn D2n gåm ®óng 2n phÐp ®¼ng cù cña ®a gi¸c, trong
®ã cã n phÐp quay I, R, R2

,... ,Rn−1

v n phÐp ®èi xøng T,RT, ...,

Rn−1

T. NÕu n lÎ th× mçi phÐp ®èi xøng ®−îc x¸c ®Þnh bëi ®−êng th¼ng
nèi t©m O víi mét ®Ønh (®i qua trung ®iÓm cña c¹nh ®èi diÖn víi ®Ønh
®ã). NÕu n ch½n th× n/2 phÐp ®èi xøng ®−îc x¸c ®Þnh bëi n/2 ®−êng
th¼ng, mçi ®−êng nèi hai ®Ønh ®èi diÖn nhau (®−êng th¼ng n y ®i qua
t©m O); v n/2 phÐp ®èi xøng ®−îc x¸c ®Þnh bëi n/2 ®−êng th¼ng, mçi
®−êng nèi hai trung ®iÓm cña hai c¹nh ®èi diÖn nhau (®−êng th¼ng n y
còng qua t©m O).

3.2.1. VÝ dô. §Ó gi¶m bít sù trõu t−îng, ta l m viÖc víi h×nh ngò gi¸c
®Òu cã c¸c ®Ønh l 1,2,3,4,5 s¾p thø tù ng−îc chiÒu kim ®ång hå. Nhãm
nhÞ diÖn D10 sinh bëi hai phÇn tö R,T trong ®ã R l phÐp quay t©m O
ng−îc chiÒu kim ®ång hå víi gãc quay 720

, v T l phÐp ®èi xøng qua
®−êng th¼ng nèi t©m O víi ®Ønh 1. Ta cã thÓ viÕt T = (2,5)(3,4) v
R = (1,2,3,4,5), v× thÕ RT = (1,2)(3,5) l phÐp ®èi xøng qua ®−êng
th¼ng nèi t©m O víi ®Ønh 4.

3.2.2. VÝ dô. XÐt mét lôc gi¸c ®Òu víi c¸c ®Ønh l 1,2,3,4,5,6 s¾p
thø tù ng−îc chiÒu kim ®ång hå. NÕu R l phÐp quay 600

v T l
phÐp ®èi xøng qua ®−êng th¼ng nèi hai ®Ønh 1,4 th× nhãm nhÞ diÖn D12
gåm 12 phÇn tö sau: I, R = (1,2,3,4,5,6), R2

= (1,3,5)(2,4,6),

R3

= (1,4)(2,5)(3,6), R4

= (1,5,3)(2,6,4), R5

= (1,6,5,4,3,2),

T = (2,6)(3,5), RT = (1,2)(3,6)(4,5), R2

T = (1,3)(4,6), R3

T =

(1,4)(2,3)(5,6), R4

T = (1,5)(2,4), R5

T = (1,6)(2,5)(3,4).

3.2.3. Chó ý. Gi¶ sö r»ng, víi k mÇu cho s½n, chóng ta t« m u c¸c ®Ønh
cña h×nh lôc gi¸c trong VÝ dô 3.2.2 (kh«ng yªu cÇu ph¶i dïng tÊt c¶ c¸c
mÇu). ThÕ th× cã bao nhiªu c¸ch t« m u? V× mçi ®Ønh ®Òu cã k c¸ch
chän mÇu, nªn c©u tr¶ lêi theo logic l k6

c¸ch t«. Tuy nhiªn, c©u tr¶

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn

www.VNMATH.com

29

lêi n y kh«ng m« t¶ chÝnh x¸c thùc tÕ. ThËt vËy, gi¶ sö chóng ta cã hai
mÇu, mÇu v ng (Y) v mÇu xanh da trêi (B). Khi ®ã qua phÐp ®¼ng cù
RT trong VÝ dô 3.2.2, c¸ch t« mÇu

C1 =

1 2 3 4 5 6

B B Y Y Y B

biÕn th nh c¸ch t« m u

C2 = 1 2 3 4 5 6
B B B Y Y Y

,
(v× qua RT = (1,2)(3,6)(4,5), ®Ønh 3 chuyÓn ®Õn chç m tr−íc ®ã l
®Ønh 6 nªn truyÒn mÇu (Y) sang ®Ønh 6, ®Ønh 6 chuyÓn ®Õn chç m tr−íc
®ã l ®Ønh 3 nªn truyÒn mÇu (B) sang ®Ønh 3, cßn c¸c ®Ønh 1,2 cïng
cã m u (B); c¸c ®Ønh 4,5 cïng cã mÇu (Y) nªn qua RT chóng vÉn gi÷
nguyªn m u). Theo tÝnh to¸n logic th× C1 v C2 l 2 c¸ch t« m u kh¸c
nhau. Tuy nhiªn, thö h×nh dung chóng ta cã 2 c¸i vßng cøng h×nh lôc
gi¸c ®Òu, mét c¸i ®−îc t¹o mÇu nh− C1 v c¸i kia ®−îc t¹o mÇu nh− C2.
NÕu hai c¸i vßng cïng ®Æt trªn mét chiÕc b n th× sÏ khã lËp luËn ®−îc
chóng cã m u kh¸c nhau, bëi v× c¸i vßng n y sÏ cã m u gièng ®óc c¸i
vßng kia khi ta lËt óp nã råi quay nã. V× thÕ, trong thùc tÕ, hai c¸ch t«
m u (trang trÝ) C1 v C2 nªn ®−îc xem l nh− nhau.

Tr−íc khi thiÕt kÕ mét m« h×nh to¸n häc phï hîp víi thùc tÕ, ta cÇn

bæ ®Ò sau ®©y.

3.2.4. Bæ ®Ò. Cho X l mét tËp hîp. Gi¶ sö G l mét nhãm con cña
nhãm c¸c phÐp thÕ S(X) cña X. Khi ®ã G t¸c ®éng tù nhiªn lªn X nh−
sau: gx = g(x) víi mäi x X,g G.

Chøng minh. Cho g,h G,x X. Ta cã 1X x = 1X(x) = x v
g(hx) = gh(x) = g(h(x)) = (gh)(x) = (gh)x.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn

www.VNMATH.com

30

B©y giê ta xÐt mét m« h×nh to¸n häc. Gi¶ sö ta cã k mÇu cho s½n
®Ó t« m u c¸c ®Ønh cña lôc gi¸c ®Òu nh− trong VÝ dô 3.2.2. Chó ý r»ng
nhãm nhÞ diÖn D12 l nhãm con cña nhãm c¸c phÐp thÕ S(X), trong ®ã
X l tËp c¸c ®Ønh cña lôc gi¸c. V× thÕ D12 t¸c ®éng tù nhiªn lªn tËp c¸c
®Ønh cña lôc gi¸c ®Òu (xem Bæ ®Ò 3.2.4), v v× thÕ nã t¸c ®éng lªn tËp
c¸c c¸ch t« mÇu cña c¸c ®Ønh. Víi mçi g D12, t−¬ng tù nh− c¸c lËp
luËn trong Chó ý 3.2.3, nÕu C l mét c¸ch t« m u c¸c ®Ønh cña lôc gi¸c
v C = gC l t¸c ®éng cña g lªn C th× trong nhiÒu tr−êng hîp ta cã
thÓ coi c¸c c¸ch t« m u C v C l nh− nhau. V× thÕ c¸c c¸ch t« m u
trong cïng quü ®¹o {gC : g D12} cña C nªn ®−îc xem l t−¬ng
®−¬ng. Trong tr−êng hîp n y, sè c¸ch t« m u ph©n biÖt (kh«ng t−¬ng
®−¬ng) chÝnh l sè c¸c quü ®¹o.
§Þnh lÝ Burnside 1.4.5 gióp ta tÝnh ®−îc sè quü ®¹o cña mét t¸c ®éng
nÕu ta biÕt sè c¸ch t« m u cè ®Þnh qua t¸c ®éng cña mét ho¸n vÞ cho
tr−íc. V× thÕ ta cÇn mÖnh ®Ò sau ®©y.

3.2.5. MÖnh ®Ò. Gäi G l nhãm con cña nhãm c¸c phÐp thÕ S(X) víi
X l tËp c¸c ®Ønh cña mét ®a gi¸c ®Òu n c¹nh. Cho g G. Gi¶ sö g l
tÝch cña c vßng xÝch ®éc lËp, tÝnh c¶ c¸c xÝch cã ®é d i 1. NÕu ta cã k
m u th× sè c¸ch t« m u c¸c ®Ønh cña ®a gi¸c cè ®Þnh qua t¸c ®éng cña
g l kc

.

Chøng minh. Cho C l mét c¸ch t« m u c¸c ®Ønh cña ®a gi¸c. Gi¶ sö C
cè ®Þnh qua t¸c ®éng cña g (tøc l C = gC), khi ®ã víi mçi vßng xÝch
(a1,... ,ap) cña g, v× g(a1) = a2, g(a2) = a3, ... ,g(an) = a1 nªn c¸c
®Ønh a1,... ,ap ph¶i cã cïng m u. Ng−îc l¹i, gi¶ sö víi mçi vßng xÝch
(a1,... ,ap) cña g, c¸c ®Ønh a1,... ,ap cã cïng m u. Khi ®ã râ r ng C
l cè ®Þnh qua t¸c ®éng cña g. V× thÕ sè c¸ch t« m u cè ®Þnh qua t¸c
®éng cña g l sè c¸ch chän m u cho c¸c xÝch cña g, kÓ c¶ c¸c xÝch cã

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn

www.VNMATH.com

31

®é d i 1, mçi xÝch chän mét m u. V× vËy cã ®óng kc

c¸ch t« m u cè

®Þnh qua t¸c ®éng cña g.

3.2.6. VÝ dô. Gi¶ sö ta cã k mÇu ®Ó t« m u c¸c ®Ønh cña mét lôc gi¸c
®Òu. Trong nhãm nhÞ diÖn D12, xÐt hai phÐp thÕ T = (2,6)(3,5) v
R2

= (1,3,5)(2,4,6) (xem VÝ dô 3.2.2). Ta cÇn tÝnh sè c¸ch t« m u cè
®Þnh qua T v sè c¸ch t« m u cè ®Þnh qua R2

. V× T 4 vßng xÝch (2
vßng xÝch cÊp 2 v 2 vßng xÝch cÊp 1), nªn ¸p dông MÖnh ®Ò 3.2.5, sè
c¸ch t« m u cè ®Þnh qua t¸c ®éng cña T l k4

. V× R2

2 vßng xÝch

nªn sè c¸ch t« m u cè ®Þnh qua t¸c ®éng cña R2

l k2

.

3.2.7. VÝ dô. Gi¶ sö ta cã k mÇu ®Ó t« m u c¸c ®Ønh cña mét lôc gi¸c
®Òu. Ta cÇn tÝnh xem cã bao nhiªu c¸ch t« m u ph©n biÖt, trong ®ã hai
c¸ch t« m u ®−îc xem l nh− nhau nÕu c¸ch n y l t¸c ®éng cña c¸ch
kia qua mét phÇn tö n o ®ã cña nhãm nhÞ diÖn D12. Trong nhãm nhÞ diÖn
D12, cã 1 ho¸n vÞ gåm 6 vßng xÝch (®ã l ho¸n vÞ ®ång nhÊt); cã 3 ho¸n
vÞ gåm 4 vßng xÝch; cã 4 ho¸n vÞ gåm 3 vßng xÝch; cã 2 ho¸n vÞ gåm
2 vßng xÝch; v 2 ho¸n vÞ gåm 1 vßng xÝch (xem VÝ dô 3.2.2). Víi mçi
g D12, ¸p dông MÖnh ®Ò 3.2.5, ta tÝnh ®−îc sè c¸ch t« m u cè ®Þnh
qua t¸c ®éng cña g. Tõ ®ã, ¸p dông c«ng thøc trong §Þnh lÝ 1.4.5, ta tÝnh
®−îc sè quü ®¹o ph©n biÖt l :

1
12(k
6

+ 3k4

+ 4k3

+ 2k2

+ 2k).

§©y còng chÝnh l sè c¸ch t« mÇu ph©n biÖt.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->