េរៀបេរៀងេដយលឹម ផល�ន


Prepared by : LIM PHALKUN

រក្សោសិទ េដ លឹម ផល�ន

Tel: 017 768 246

www.mathtoday.wordpress.com

i

គណះកម�ករនិពន� និង េរៀបេរៀ
លឹម ផល�ន

និង

ែសន ពិសដ
ិ �

គណះកម�ករ្រត�តពិនិត្យបេច�ក
េលក យ៉ង់

ធ ារី

េលក លឹម ឆុ

េលក អុឹ សំណាង

គណះកម�ករ្រត�តពិនិត្យអក�រ វិ
េលក លឹម មិគ�សិ

ករិយកុំពយូ
្ ទ
េលក្រសី លី គុណ�ក េលក អុឹង

ii

អរម�ក
សួសី ម
� ត�អ�
កសិក្សោាទី�ស
ឡាញ់រាប

េសៀវេ� ១០៤ លំហាត់អនុគមន៍្រត�េកាណេ្រជ�សេ�ែដលេលាកអ�

កំពង
ុ ែតកាន់អានេនុ
ខ� ះ ំបាេរៀបចំេឡើងរួមមា ១០៤ លំហាត

េយើងខ�ុំបានេ្ជ�សេរ�សលំហាត់ពិ

េសសៗមកេធ�ើដំេណាះតាមរេបៀ
េផ្សងៗពីគា�យា៉ងេក្បោះក្បោយ ែដលអាចឲ្យអ�កសិក្សោងា
ចងច ាំ

េយើងខ�ុំសង្ឹមថា េសៀវេ�មួយក្បោលេនះ នឹង
អាចចូលរួមផ�

� សា�ស�ថ
គំនិត នង
�ីៗក�ុងការេដាះ�សាយលអនុគមន៍េ្រ�េកាណម
ិ វធ

ចំេពាះេលាកអ�កសិក្សោជាពុំខាន

ជាទីប��ប់ខ�ុំបាទសូមជូនពរចំេពាះេលាកអ�ក សូមមានសុ

មាន្រ� ជា�ឈា�សៃវ និង ទទួលបា នេជាគជ័យក�ុង្រគប់ភ

បាត់ដំបងៃថ�ទ១២តុល ឆ ា�ំ20
អ�កនិពន� និង �សវ្រ
លឹម ផល�ន និ
ង ែសន ពិសដ
ិ �

Tel : 017 768 246
Email: lim_phalkun@ymail.com
Website: www.mathtoday.wordpress.com

iii

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

១០៤ លំហតេ្រជសេរ
១-េដយដឹងថ tan α =

5
0o < α < 90o ។
នង

12

ចូរគណនាតៃម�ៃន cos α , sin α នង
ិ cot α ។
២-ចូរគណនា A = sin 4 x + 4cos 2 x + cos 4 x + 4sin 2 x
2
2
B = (asin x + b cos x) + (acos x − b sin x)

41
sin
x
+
cos
x
=
៣-េគដឹងថា

29

ចូរគណនាផលគុណ sin x.cos x រួចទញរក sin x នង
ិ cos x ។
a ែដល 0 < x < 90o និង a ≥ 2 ។
៤-េគដឹងថា tan x + cot x =

ចូរគណនា tan 3 x + cot 3 x ជាអនុគមន៍ៃន a ។
=
cos a
៥-ដឹងថា

m
n
p
=
, cos b =
, cos c
n+p
p+m
m+n

ចូរគណនាកេន្ ៖
sin 2 a
sin 2 b
sin 2 c
M=
+
+
2 + 2cosa − sin 2 a 2 + 2cosb − sin 2 b 2 + 2cosc − sin 2 c

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 1

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៦-ចំេពះ្រគប x ∈ IR ចូរ្រសយប��ក់សម ៖
6
6
1 − 3sin 2 xcos 2 x
ក. sin x + cos x =

ខ.

1
1
1 1 4
(sin 8 x + cos 8 x) − (sin 4 x + cos 4 x) + =
sin xcos 4 x
4
2
4 2

៧-េគដឹងថា tan x=

b
, a > 0 ,b > 0 ។
a

cos 4 x sin 4 x
1
ចូរ្រសយ
+
=
a
b
a+b
3
ϕ
៨-េគដឹងថា tan=

ចូរ្រសយប��កថ

b
, a ≠ 0 , b ≠ 0 ។
a
cos4 ϕ
3 2

+

a

sin 4 ϕ
3

b2

1
=
3 2 3 2
a + b

cos4 x sin 4 x
1
+
=
៩-េគឲ្យ
a
b
a+b
ែដល a ≠ 0 , b ≠ 0 , a + b ≠ 0 ។
ចូរ្រសយប��ក់

េរៀបេរៀងេដយ

cos10 x
a

4

ឹម

ផល�ុ

+

sin10 x
b

4

1
=4
(a + b)

Page 2

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

១០-េគឲ្យ
=
cos α

a
b
c
=
=
, cos β
, cos γ
b+c
c+a
a+b

ចូរ្រសយ tan 2

α
β
γ
+ tan 2 + tan 2 =
1 ។
2
2
2

tan 3a tan 2a tan a
១១-ចូរបង�ញថ tan 3a − tan 2a − tan a =
ែដល a ≠


្រគប់ចំនួនគត់ឺឡ


ា ីហ k ។
2

១២-េគឱ្យ a ; b ; c ; d នង
ិ x ជាចំនួពត
ិ េផ��ងផា�ត៖ថ

sin x sin 2x sin 3x sin 4x
= = =
a
b
c
d

ែដល x ≠ kπ ; k ∈ Z

ចូរបង�ញថា a 3 (4b 2 − d 2 )= b 4 (3a − c)
១៣-េគឱ្យ f k ( x ) =

1
(
k

sk x +i c nk ox ) ែដល k = 1 ; 2 ; 3 ; . .

ចូរបង�ញថ f 4 ( x ) − f 6 ( x ) =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

1

1

Page 3

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

១៤-េគឱ្យ a , b , c , d ជាចំនួនេនក�ុងចេនា[ 0 ; π ] េដយដឹង

s a i+ 7ns b i= 4n( sc + 2is nd i)

c a o+ 7 c sb o= 4( s cc + 2 oc d )os

a o− d ) =s7 c ( b o− c ) ។

ចូរបង�ញថ 2 c

១៥-ចូរ្រសយប��ក់ | a cos x + b sin x | ≤ a 2 + b 2
១៦-ចូរបង�ញ៖ថ
(

a+ b
xs+ a c i x ) no x( + bscs x ) ≤
io1 +n s 
 2 

a 

១៧-ចូរបង�ញថ  1 +
sin x 

2

(

b 

1
+

 ≥ 1 + 2ab
cos
x

ចំេពះ្រគប a > 0 , b > 0 , 0 < x <

)

2

π

2

� ័ ណ�
១៨-េគឲ្យ x , y , z ជាចំនួនពិតែដលេផ��ងផ ា�ត់លកខ

cos x + cos y + cos z =
0 នង
0
ិ cos 3x + cos 3y + cos 3z =
ចូរបង�ញថ cos 2xcos 2y cos 2z ≤ 0 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 4

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

១៩-ចំេពះ្រគប់ចំនួនពិ x ចូរ្រសយប��ក់

sin4 x cos4 x
1
+

a
b
a+b

; (a > 0 , b > 0 )

២០-េគឲ្យអនុគមន៍

=
f (x)
ែដល a

a sin 2 x + b cos 2 x + c + a cos 2 x + b sin 2 x + c

, b,c

ជាបីចំនួនពិតិ
វ ជ�មាន

a+b
+c
2

ចូរ្រសយ a + c + b + c ≤ f (x) ≤ 2
រួចប��ក់តៃម�អតប
ិ រមា និង អប្បបរមា f (x) ។
២១-េគមានអនគមន៍
2

f (x)=

1 
1 
 2
 2
+
+
+
sin
x
cos
x




sin 2 x 
cos 2 x 

2

ចូររកតៃម�តូចបំផុតៃនអនុគមនេ៍ នះ ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 5

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

២២-េគឲ្យ x ជាចំនួនពិតែដល 60x 2 − 71x + 21 < 0 ។

 π 
ចូរបងញថា sin 
< 0 ។

 3x − 1 
២៣-េគឲ្យ θ ជាចំនួនពិតែដល 0 < θ <
ចូរបង�ញថា ( sin θ )

cos θ

π

2

+ ( cos θ ) sin θ > 1

២៤-ចំេពះ្រគប់ចំនួនពិ x ∈ (0,

π
)
4

ចូរបង�ញថា (cos x)cos x > (sin x)sin x
២៥-េគមាននុគមន៍ f ែដលចំេពះ្រគប x ∈ IR

x) 3cos x − sin x ។
េគមាន f (x) + 2f ( −=
ចូរ្រសយ f (x) ≤ 2 ចំេពះ្រគប x ∈ IR
២៦-េគឲ្យអនុគមន៍ ៖

f (x;y ) = ( acos x + b cos y ) + ( asin x + b sin y ) , a > 0 , b > 0
2

2

ចំេពះ្រគប x; y ∈ IR បង�ញថ f (x;y) ≤ (a + b)2 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 6

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

.

២៧-ក ចូរគណនាតៃម�្របាកដ sin

π
π
និង cos
10
10

.

ខ ចូរ្រសយ x 2 + (x − y)2 ≤ 4(x 2 + y 2 )sin 2

π
10

្រគប់ចំនួន x, y ∈ IR ។
២៨-េគឱ្យអនុគមន៍

f (x)= 4(tan 2 x + cot 2 x) − 12(tan x + cot x) + 9
ែដល x ∈ ( 0 ,

π
) ។ចូររកតៃម�តូចបំផុតៃនអនុគមន៍ f (x) ។
2

២៩-ចូរគណនា S =cos 3
៣០-េគឲ្យ 0 < a <

π


− cos 3
+ cos 3
9
9
9

π
π
0
<
b
<
នង


2
2
2

2

 sin 2 a   cos 2 a 
ចូរបង�ញថ 
1 លុះ្រតែ a = b ។
+
=
 sin b   cos b 

 

៣១-គណនា P = cos 20o cos 40o cos 80o

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 7

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៣២-បង�ញ៖ថ

1
π 1
3π 1
9π 1
27 π
1
( + cos )( + cos )( + cos )( + cos
)=
2
20 2
20 2
20 2
20
16
៣៣-ចូរបង�ញថ
cos

π



9π 1
+ cos
+ cos
+ cos
+ cos
=
11
11
11
11
11 2

៣៤-គណនាតៃម�ៃនផលគុណ

P=
(1 − cot1o )(1 − cot 2o )(1 − cot 3o ).....(1 − cot 44o )
៣៥-ចូរគណនាតៃម�ផលគុ៖ថ

P=
( 3 + tan1o )( 3 + tan 2o ).....( 3 + tan 29o )
៣៦-ចូរគណនា S =sin
៣៧-ចូរគណនា S = sin

2

π


+ sin 2
+ sin 2
7
7
7





+ sin
+ sin
7
7
7

៣៨-ចូរ្រសប��ក់ថា
8cos 3




1
+ 4( −1)n cos 2
− 4cos + ( −1)n +=
0 , ∀n ∈ IN
7
7
7

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 8

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៣៩-េគឲ្យកេន្

S =cos 3

π


និង T =cos4 π + cos4 3π + cos4 5π
+ cos 3
+ cos 3
7
7
7
7
7
7

.

ក ចូរ្រសយថាបីចំ cos

π


ជាឬសរបស់សមីក
, cos
, cos
7
7
7

(E) : 8x 3 − 4x 2 − 4x + 1 =
0 ។

.

ខ ទញរកតៃម�
π


+ cos
+ cos
7
7
7




π
π
N =cos cos
+ cos cos
+ cos cos
7
7
7
7
7
7

M =cos

π


និង P = cos cos cos

7
7
7

.

គ គណនា Q =cos 2

π


រួចរកតៃម� S និង T ។
+ cos 2
+ cos 2
7
7
7

៤០-ចូរបង�ញ៖

cos7 x + cos7 (x +



63
) + cos7 (x + ) =
cos 3x
3
3
64

ចំេពះ្រគប់ចំនួនពិ x ។
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 9

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

cos x + cos y + cos z
cos(x + y + z)

៤១-េគដឹងថា =

sin x + sin y + sin z
= a
sin(x + y + z)

a
ចូរ្រសយ cos(x + y) + cos(y + z) + cos(z + x) =
π
2

៤២-ចូរកំនត់្រគប់តៃម� x ក�ុងចេនា�ះ ]0; [ េដយឹ
ដ ងថា

3 −1
3 +1
+
=
4 2
sin x
cos x
៤៣-េដះ្រសយសមីក

64x6 − 112x4 + 56x 2 − 7= 2 1 − x 2

៤៤-េដះ្រសយសមីក

tan6 x + (tan 2 x + 1)3 + (tan 2 x + 2)3 = (tan 2 x + 3)3
៤៥-េដះ្រសយសរ ៖

π
π
4sin (x + ) cos (x + ) = 3 + 2 2
4
12

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 10

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

.

៤៦-១ ចូរ្រសយប��ក់រូបមន�

cos(n
=
+ 1)x 2cos xcos(nx) − cos(n − 1)x

, x ∈ IR , n ∈ IN

.

២ អនុវត�ន៍ ៖ ចូរសរេសរ cos 7x ជាអនុគមន៍ៃន cos x ។

.

៣ េដះ្រសយសមីក

128cos7 x − 244cos5 x + 112cos 3 x − 14cos x − 1 =
0

.

៤៧-ក ចូរគណនាតៃម�្របាកដ tan

π

8

.

ខ េដះ្រសយសមី

sin 2 x − 2 sin x.cos x + ( 2 − 1) cos 2 x =
0

.

គ ចូរេដះ្រសយសមី

.

tan x + 2 − 1
1

=
1 − ( 2 − 1) tan x
3

៤៨-ក ចូរគណនាតៃម�្របាកដ cos


π
cos
នង

12
12

.

ខ ចូរេដះ្រសយ្របព័ន�សម៖

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 11

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ


2+3 6
3
2
cos
x
3cos
xcos
y
+
=


8

2−3 6
 3cos 2 xcos y + cos 3 y =

8

.

5
8

3
8

+ cos 4x
៤៩-ក ចូរ្រសយប��ក់ sin 6 x + cos6 x =

.

13
16

1
4

+ sin 3 2x
ខ ចូរេដះ្រសយសមី (sin 3 x + cos 3 x)2 =
៥០-មានសមីករដឺេ្រកទីពី

1
2
π
(E) : x + (
− 2) x +
−1 =
0 ែដល 0 ≤ φ <
cos φ
2
3
2

េគឧបមាថាសមីក (E) មានឬសពីតងេដ tan a នង
ិ tan b

π
ក. កំនត់តៃម� φ េដម្បីឲ្ a + b =
4

.

ខ េដះ្រសយសមី (E) ចំេពះតៃម� φ ែដលបានរកេឃ

.

គ េ្របលទ�ផលខងេលចូរទញរកតៃម�្រប tan

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

π

12

Page 12

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៥១-េគឲ្យែខ្សេក

(P) =
: y f (x)
= x 2 sin φ − 2(1 + sin φ)x + 5 − sin φ
ែដល 0 < φ <

π ។

(P) ស�ិតេនេលអក្អប់សុីសជានិច
កំនត់តៃម� φ េដម្បីឲ្យែខ្ស

0
៥២-េគឲ្យសមីករដឺេ្រកទីព (E) : x 2 − (m 2 − m) x − m + 2 =
េគសន�តថាសមីករេនះមានឬសពីរតងេរៀងគា tan a
នង
ិ tan b ។

π
3

ក.ចូរកំនត់តៃម�ៃនបា៉រ៉ែម៉្ m េដម្បីឲ្ a + b = ។
ខ.ចូរេដះ្រសយសមីករខងេលច m ែដលបានរកេឃញ
គ.េដយេ្របលទ�ផលខងេលចូរទញរកតៃម�្រប tan

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

π

12

Page 13

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

0
៥៣-េគឲ្យសមីក (E) : x 3 − (2m + 3)x 2 + 5x − 3m + 2 =
ឧបមាថាសករេនះមានឬបីតងេ tan α , tan β , tan γ ។
ក.ចូរគណនា A =

sin(α + β + γ )
ជាអនុគមន៍ៃន m ។
cos α cos β cos γ

ខ.កំនត់ m េដម្បីឲ្ A = 4 ។
គ.េដះ្រសយសមី (E) ចំេពះតៃម� m ែដលបានរកេឃញខងេល

m
៥៤-េគឲ្យសមីក (E) : cos 3 xcos 3x + sin 3 xsin 3x =
ក.ចូរេដះ្រសយសមីករេនះ m =

3 3
8

ខ.រកលក�័ខ័ណ�ស្រមាប m េដម្បីឲ្យសមីករេ
នះមាន

៥៥-េដះ្រសយសមីក

log 2 2 (sin x) + log

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

3
(2sin
x) =
0
2

Page 14

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៥៦-េគឲ្យស៊�ីតៃនចំនួនពិត (Un ) កំនត់េល IN េដយ

1 − 1 − Un 2
2

2
និង Un + 1
U 0=
=
2

, ∀n ∈ IN

គណនា Un ជាអនុគមន៍ៃន n ។

an 2 − 5
៥៧-េគឲ្យ a0 = 2 + 3 + 6 នង
ិ an + 1 =
2(an + 2)
ចំេពះ្រគប n ≥ 0 ។

 2n − 3 π 
ចូរ=
្រសយ an cot 
− 2 ចំេពះ្រគប n ∈ IN ។
 3 


៥៨-េគឲ្យ
=
2 2cos

π
22

, =
2 + 2 2cos

π
23

, 2+ =
2 + 2 2cos

π
24

ពីឧទហរណ៍ខងេលចូរររ
ក ូបមន�ទូេទ និង ្រសយ
រូបមន�េនាះផង

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 15

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ
n

៥៩-េគឲ្យស៊�ីតៃនចំនួនពិ (Un ) កំនត់េដ Un = 2 .sin


4

ែដល n ∈ IN ។

-

ក ចូរបង�ញថា 2.cos

-

(n + 1)π


= cos
− sin

4
4
4

=
Un ( 2)n cos
ខ ទញឲ្យបា


(n + 1)π
− ( 2)n +1 cos

4
4

-

គ គណនាផលបូក

Sn = U1 + U 2 + U 3 + ......... + Un ជាអនុគមន៍ៃន n ។
៦០-េគមានអនុគមន៍េលខ f កំនត់ពីសំ ណុំ IN េទសំណុំ IR

f (0) = 0 នង
= 2f (n) + tan
ិ f (n + 1)

π
n+ 2

2

ចូរកំនត់រក f (n) ។

៦១-េគឲ្យស៊�ីតៃនចំនួនពិត (Un ) កំនត់េល n េដយ

U 0 = 1 និង ∀n ∈ IN : =
Un +1 Un cos a + sin a
ែដល 0 < a <

េរៀបេរៀងេដយ

π

2

ឹម

ផល�ុ

Page 16

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

=
ក.តង V
n Un − cot

a
។ បង�ញថ (Vn ) ជាស៊�ីតធរណីមា។
2

lim Un ។
ខ.គណនាលីមីត lim (V0 + V1 + .... + Vn ) នង

n →+∞

n →+∞

៦២-េគឲ្យស៊�ីតៃនចំនួនកុំផ�ិច (Zn ) កំនត់េដយ


1+ i 3
Z
=
 0
2
( | Zn | ជាម៉ូឌុលៃន Zn

1
Z
=
Z + | Zn | ) ; n ∈ IN
 n +1 2 ( n

)

សន�តថា Zn =ρn (cos θn + i.sin θn ) , ∀n ∈ IN
ែដល ρn > 0 , ρn ; θn ∈ IR ។
ក-ចូររកទំនាក់ទំនងរវ θn នង
ិ θn + 1 េហយ
 ρn នង
ិ ρn + 1 ។
ខ-រក្របេភទៃនស៊�ីត (θn ) រួចគណនា θn ជាអនុគមន៍ៃន n ។

θ
θ
θ
គ-ចូរបង�ញ ρn =ρ0 cos θ0 cos 1 cos 2 ....cos n −1
2

2

2

រួចប��ក់ ρn ជាអនុគមនៃន n ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 17

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៦៣-េគឲ្យស៊�ីតៃនចំនួនពិត (Un ) កំនត់េល IN ∪ {0} េដយ

 U 0 = 2

2 + Un , n ∈ IN
 Un +1 =
ក.ចូរគណនា Un ជាអនុគមន៍ៃន n ។
ខ.គណនផលគុណ Pn = U 0 × U1 × U 2 × .... × Un ។
៦៤-េគឲ្យស�ុតៃនចំនួនពត
ិ (Un ) កំនត់េដយ

=
U 0 0=
; U1 1 នង
=
: Un + 2 2Un +1 cos a − Un
ិ ∀n ∈ IN
ែដល a ∈ IR ។
ក. តង Z
=
n Un + 1 − (cos a − i sin a) U n , ∀n ∈ IN ∪ {0} ។
ចូរបង�ញ Z=
n + 1 (cos a + i sin a) Zn រួចទញរក Zn ជាអនុគមន
ៃន n នង
ិ a ។
ខ. ទញរក Un ជាអនុគមន៍ៃន n ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 18

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៦៥-គណនាផលបូកខងេ្

π
π
π
t
t a nt a nt a n
3
2
1
6
8
+ . . +. .
+
+
Sn =
π
π
π
c
c o cs o cs o s
1 6
8
4

π
a n+ 2n
.2
π
on+1
2

រួចទញរកលីមីតៃន Sn កលណ n → + ∞ ។
៦៦-េគឲ្យ (an ) ជាស�ុីតនព�ន�មួយមានផលសងរួ d ។
េគតង Sn =

cos a1 cos a 2 cos a 3
cos an
+
+
+
...
+
cos d cos 2 d cos 3 d
cosn d

ចំេពះ n = 1, 2, 3,... ។

Sn
=
ចូរ្រស

sin an
cosn d sin d

sin a1

sin d

៦៧-ក.ចូរបង�ញថ
1
1
2sin xcos(2nx)

=
2 + sin(2n − 1)x 2 + sin(2n + 1)x [2 + sin(2n − 1)x ] [2 + sin(2n + 1)x ]

ខ.គណនា Sn =



cos(2kx)

 ។
( 2 + sin(2k − 1)x )( 2 + sin(2k + 1)x ) 
k =1 

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

n

Page 19

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៦៨-ក.ចូរ្រស

1
=
cos(2nx)
2sin x

[

sin(2n + 1)x − sin(2n − 1)x

]

ខ.គណនាផលបូក

Sn = cos 2x + cos 4x + cos 6x + ..... + cos(2nx)
គ.ទញរកផលបូក

Tn =cos 2 x + cos 2 2x + cos 2 3x + ..... + cos 2 (nx)
ឃ.គណនាផលបូក

Un =sin 2 x + sin 2 2x + sin 2 3x + ..... + sin 2 (nx)
tan 3 x
1
៦៩-ក.ចូរ្រសយ =
tan 2x − tan x
2
1 − tan x 2
n

ខ.ចូរគណនាផលបូក Sn

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

=

k =0

 k
3 a
2
tan

n
2

 1 − tan 2 a
2n






Page 20

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

.

=
x cot x − 2cot 2x
៧០-ក ចូរ្រសយប��ក់ទំនាក់ទំ tan

.

ខ ចូរគណនាផលបូកខងេ្រក
Sn= tan a +

1
a 1
a
1
a
tan + 2 tan 2 + .... + n tan n
2
2 2
2
2
2

៧១-គណនាផលគុណខងេ្៖ថ
n

Pn
=


2k x 
2x
4x
2n x
tan
tan
x.tan
.tan
.....tan
=

k
n
2
4
2
2


k =0

៧២-គណនាផលគុណខងេ្៖ថ
n


2 x 2k 
Pn
=
(1 − tan k ) 
2

k =0 

៧៣-គណនាផលគុ៖ថ
n

Pn =


k =1



2 k
 1 + tan 2 x 

2
2
k
 1 − tan 2


(

េរៀបេរៀងេដយ

)

ឹម

ផល�ុ

π

ែដល | x |< n + 2
2

Page 21

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

.

៧៤-ក ចូរ្រសយ
ខ.ចូរគណន Sn=

1
= cot x − cot 2x
sin 2x

1
1
1
1
+
+
+ .... +
a
sin a sin a sin a
sin
2
22
2n

x
cot
1
2
៧៥-ក.ចូរ្រសយ 1 +
=
cos x cot x

.

1
ខ គណន Pn =
(1 +
)(1 +
cosa

1
a
cos
2

)(1 +

1
cos

a
2

).....(1 +

2

1
cos

)

a
2n

2
=
x tan 2x − 2tan x
៧៦-ក.ចូរ្រសយប��ក់ tan 2x .tan

ខ.ចូរគណនាផលបូក Sn =

n

a
 k
2 a 
2
tan
tan

k
k +1 
2
2


k =0

៧៧-ក.ចូរ្រសយ
=
sin 3 x

1
( 3sin x − sin 3x)
4

ខ.ចូរគណនា
3
S=
n sin

a
a
a
a
+ 3sin 3 2 + 32 sin 3 3 + .... + 3n −1 sin 3 n
3
3
3
3

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 22

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៧៨-ក.ចូរ្រសយ=
2
ខ.ចូរគណនា=
Sn

1

4

cos x

sin 2 2x

1
4cos 2

៧៩-ក.ចូរ្រសយ

a
2

+

1
42 cos

a

1
sin 2 x
+ .... +

1
4n cos 2

22

a
2n

1
= cot x − cot 2x
sin 2x

1
1
1
1
+
+
+ .... +
a
sin a sin a sin a
sin
2
22
2n

ខ.ចូរគណនា Sn=

sin(nx)  cos(n + 1)x cos(nx) 
៨០-ក.ចូរ្រសយ
=

.cot x

n
n +1
n 
cos x  cos
x
cos x 

sin x sin 2x sin 3x
sin(nx)
+
+
+
....
+
cos x cos 2 x cos 3 x
cosn x

ខ.ចូរគណនា Sn =

cos(n − 1)x
cos x cos(nx)

៨១-ក.ចូរបងញថា1 + tan x tan(nx) =
n

=
Pn
ខ.គណនា

∏ [1 + tan x tan(kx)] ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

k =1

Page 23

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៨២-ក.ចូរ្រសយ

1
1
=
tan(n + 1)x − tan(nx)]
[
cos(nx).cos(n + 1)x sin x
ខ. គណនាផលបូក Sn =

n

p =1



1
 cos(px) cos(p + 1)x 

៨៣-ក.ចូរ្រសយ

tan(n + 1)x − tan(nx)
= tan x [1 + tan(nx)tan(n + 1)x ]
ខ.គណនាផលបូក

=
Sn tan x tan 2x + tan 2x tan 3x + ..... + tan(nx)tan(n + 1)x

1 + 2cos 2x
2cos
x
1

=
៨៤-ក.ចូរ្រសយប��ក់
1 + 2cos x
ខ.ចូរគណនាផលគុណ

a
a
a
Pn =
(2cos a − 1)(2cos − 1)(2cos 2 − 1).....(2cos n − 1)
2
2
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 24

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

tan 3 x
1
( tan 3x − 3tan x)
៨៥-ក.ចូរ្រសយ =
2
8
1 − 3tan x
ខ.ចូរគណនាផលបូក Sn =

n

k =0

 k
3 a
3
tan

k
3

 1 − 3tan 2 a

3k







៨៦-េគឱ្យ្រតីេក ABC មាន្រជ� a , b , c នងមានមុំក�ុង

α , β , γ ។ េប α = 3β ចូរបង�ញថ (a − b)(a 2 − b 2 ) =
bc 2
៨៧-េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយមាន a , b , c ជារង�ស់្រជ�
េរៀងគា�ៃនមុំ A , B , C ។
តង p ជាកន�ះបរិមា្រតៃន្រតីេ

.

ក ចូរ្រសយ cos

A
p(p − a)
=
រួចទញរកទំនាក់ទំ
2
bc

ពីរេទៀតែដល្រសេដៀងគា�េនះ

.

ខ ទញប��ក់ថ bc .cos

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

2

A
B
C
+ ac.cos 2 + ab.cos 2 =
p2
2
2
2

Page 25

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៨៨-េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយមានមុំក�ុងជាមុំ្រស�

.

tan A.tan B.tan C ។
ក ចូរ្រសយ tan A + tan B + tan C =

.

ខ ទញប��ក់ថ tan A + tan B + tan C ≥ 3 3 ។
៨៩-េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយមានមុំក�ុងជាមុំ្រស�
ចូរ្រសយ cos 2 A + cos 2 B + cos 2 C < 1
៩០-េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយមានមុំក�ុងជាម្រស�ច
ចូរ្រសយ sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C > 2 ។
៩១-េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយ ។

1
ក. ចូរ្រសយ cot A cot B + cot B cot C + cot Ccot A =

2cot 2A cot A
ខ. ចូរ្រសយ cot 2 A − 1 =

គ. េគដឹងថាមុំ A ; B ; C បេង�តបានជាស៊�ីតធរណីម
មួយែដលមានេរសុងេស�នឹង q = 2 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 26

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ចូរ្រសយប��ក់

1
2

1

+

sin A

2

sin B

+

1
2

sin C

=
8 ។

៩២-រកតៃម�អប្បបរមាៃនអនុគមន៍

P(x) = tan 2 x + cot 2 x − 2(tan x + cot x) + 27
Q(x) = tan 2 x + cot 2 x − 8(tan x + cot x) + 87
ែដល 0 < x <

π
2

៩៣-េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយ។
បង�ញថាេប tan

A
B
C
, tan , tan
ជាឬសរបស់សមីក
3
3
3

(E) : x 3 + ax 2 + bx + c =
0 េនាះេគបា 3 + a=
៩៤-េគឲ្យ្រតីេក ABC ែដល sin

3b + c ។

A
a

=
2 2 bc

រក្របេភទៃន្រតីេក ABC ?

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 27

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

=
BC a=
, AC b=
, AB c ។
៩៥-មាន្រតីេក ABC មួយែដល

ABC េនះ ។
តង R នង
ិ S េរៀងគា�ជាកំ និង ៃផ�្រកឡៃន្រ

cos A cos B cos C R(sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C)
+
+
=
ចូរ្រសយថា
a
b
c
4S

៩៦-ក�ុង្រគប់្រតីេក ABC ចូរ្រស ៖
(sin A + sin B + sin C)2
ក/ (1 + cos A)(1 + cos B)(1 + cosC) =
2
cos A + cos B + cos C 
 sin A + sin B + sin C 

+

1
ខ/ 



3
2




3

2

៩៧-េគឱ្យ្រតីេក ABC មួយ ។
a2
ក. ចូរ្រសយប��ក់ថ 1 − cos A ≤
2bc

ែដល a , b , c ជា្រជ�ង្រតីេក ABC ។
ខ.ទញប��ក់ថ (1 − cos A)(1 − cos B)(1 − cos C) ≤

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

1

8

Page 28

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

៩៨-េគឱ្្រតីេក ABC មួយ ។
2
2
2
ក. ចូរ្រសយប��ក់ថ sin A = sin B + sin C − 2sin B sin Ccos A

ខ. ទញប��ក់ ៖
sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C
cot A + cot B + cot C =

2sin A sin B sin C

៩៩-េគឱ្យ្រតីេក ABC មួយមានមុំ A ,B ,C ជាមុំ្រស�ចែដលេផ�
ផា�ត់សមភា
cot A + cot B + cot=
C

1 1
1
1 
+
+

2  sin A sin B sin C 

ចូរ្រសយ ABC ជា្រតីេកណសមង?
១០០-តង R ជាកំរង�ង់ចរឹកក�ុង ន S ជាៃផ�្រកឡាៃន្រតី
ABC មួយ
2R 2
ក. ចូរ្រសយ (cot A + cot B)(cot B + cot C)(cot C + cot A) =
S
1
cos
A
cos
B
cos
C

ABC
ខ. េប
ជាមុំ្រស�ចេនាះចូរទញឱ្

8

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 29

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

១០១-ចំេពះ្រគប n ∈ I N េគឱ្យ Sn = c
ក. គណនាតៃម� cos

π
12

នង
ិ sin

π

o +ss
1 2

n

n

π

i n
1

π
12

ខ. បង�ញថ 4 Sn + 2 − 2 6 Sn + 1 + Sn = 0
១០២-េគឱ្យ្រតីេក A B C េហយេគតង r និង R េរៀងគា�ជា
រង�ង់ចរឹកក�ុង និង កំរង�ង់ចរឹកេ្រកៃន្រត
ចូរ្រសយ c

Ao+ c

sBo+ c

r
C
s o= 1 + s
R

១0៣-េគយក A , B ,C ជាមុំបីៃន្រតីេក ABC ។

តងអនុគមន
៍ y cot A +
=

2sin A

cos A + cos(B − C)

រកតៃម�អប្បរមាៃនអនុគមន៍េនះ
១0៤-េគឲ្យ ABC ជា្រតីេកណមួយេហយ r និង R
េរៀងគា�ជាកំរង�ង់ចរឹកក�ុង និងកំរង�ង់ចរឹក្រយប��ក់ថា
sin

A 5 r
A
B
B
C
C

sin + sin sin + sin sin ≤ +
2
2
2
2
2
2 8 4R

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 30

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១
េដយដឹងថ tan α =

5
0o < α < 90o ។
នង

12

ចូរគណនាតៃម�ៃន cos α , sin α នង
ិ cot α ។
ដំេណាះ្រ
គណនាតៃម�ៃន cos α , sin α នង
ិ cot α
េគមាន tan α =

5
o
o
និង 0 < α < 90
12

2
តមទំនាក់ទំន 1 + tan α =

េគទញ
=
cos 2 α

1
=
1 + tan 2 α

1
cos 2 α

1
144
=
2
169
 5 
1+  
 12 

េដយ 0o < α < 90o េនាះ cos α > 0
ដូចេនះ cos α =

េរៀបេរៀងេដយ

12

13

ឹម

ផល�ុ

Page 31

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

tan α =
េហយតមទំនាក់ទំនង

α tan α cos =
α
េគទញ sin =
=
α
រួច cot

sin α

cos α

5 12 5
. =

12 13 13

1
12
=

tan α 5

cos α
ដូចេនះ =

េរៀបេរៀងេដយ

12
5
12
;=
sin α
;=
cot α

13
13
5

ឹម

ផល�ុ

Page 32

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ២
ចូរគណនា A = sin 4 x + 4cos 2 x + cos 4 x + 4sin 2 x
2
2
B = (asin x + b cos x) + (acos x − b sin x)

ដំេណាះ្រ
គណនា A នង
ិ B
A = sin 4 x + 4cos 2 x + cos 4 x + 4sin 2 x
2
2
1 េនាះ sin 2 x= 1 − cos 2 x
េដយ sin x + cos x =
2
2
ឬ cos x= 1 − sin x

A
េគបាន=
=

=

sin 4 x + 4(1 − sin 2 x) + cos 4 x + 4(1 − cos 2 x)
sin 4 x − 4sin 2 x + 4 + cos 4 x − 4cos 2 x + 4
(sin 2 x − 2)2 + (cos 2 x − 2)2

= | sin 2 x − 2 | + | cos 2 x − 2 |
2
2
េដយ 0 ≤ sin x ≤ 1 នង
ិ 0 ≤ cos x ≤ 1

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 33

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

−(sin 2 x − 2) − (cos 2 x − 2)
េគបាន A =
2
2
= 4 − (sin x + cos x) = 4 − 1 = 3 ។

B = (asin x + b cos x)2 + (acos x − b sin x)2
= a 2 (sin 2 x + cos 2 x) + b 2 (sin 2 x + cos 2 x)

= a2 + b2

= 3, B
= a 2 + b 2 ។
ដូចេនះ A

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 34

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៣

41
sin
x
+
cos
x
=
េគដឹងថា

29

ចូរគណនាផលគុណ sin x.cos x រួចទញរក sin x នង
ិ cos x ។
ដំេណាះ្រ
គណនាផលគុណ sin x.cos x
2
2
2
េគមាន (sin x + cos x) =sin x + 2sin xcos x + cos x

41
sin
x
+
cos
x
=
sin 2 x + cos 2 x =
1
េដយ
នង

29

412 − 292 840
 41 
=
xcos x =
េគបាន   = 1 + 2sin xcos x ឬ 2sin
292
841
 29 
2

ដូចេនះ sin x.cos x =

េរៀបេរៀងេដយ

420

841

ឹម

ផល�ុ

Page 35

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ទញរក sin x នង
ិ cos x :
41
sin
x
+
cos
x
=

េដយេគមា
29

នង
ិ sin x.cos x =

420
េនាតម្រទឹស�ីបទែវ្ sin x នង
ិ cos x
841

2
ជាឬសសមីក X −

41
420
X+
=
0 ។
29
841

=
X1
បនា�ប់ពីេដះ្រសយសមីករេនះ
=
sin x
ដូចេនះ

េរៀបេរៀងេដយ

20
21
=
; X2
29
29

20
21
21
20
=
; cos x
=
sin
x
=
;
cos
x


29
29
29
29

ឹម

ផល�ុ

Page 36

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៤
a ែដល 0 < x < 90 នង
េគដឹងថា tan x + cot x =
ិ a ≥ 2។
o

ចូរគណនា tan 3 x + cot 3 x ជាអនុគមន៍ៃន a ។
ដំេណាះ្រ
គណនា tan 3 x + cot 3 x ជាអនុគមន៍ៃន a
a
េគមាន tan x + cot x =
2
a2
េគបាន (tan x + cot x) =
2
2
a 2 េដយ tan xcot x = 1
tan x + 2tan xcot x + cot x =

a2 2
េគទញ tan 2 x + cot 2 x =−
3
3
2
2
តមសមភា A + B = (A + B)(A − A.B + B )
3
3
2
2
េគបាន tan x + cot x = (tan x + cot x)(tan x − tan xcot x + cot x)

= a(a 2 − 2 − 1)
= a(a 2 − 3)

3
3
a 3 3a ។
ដូចេនះ tan x + cot x =−

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 37

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៥
=
cos a
េគដឹងថា

m
n
p
=
, cos b =
, cos c
n+p
p+m
m+n

ចូរគណនាកេន្ ៖
sin 2 a
sin 2 b
sin 2 c
M=
+
+
2 + 2cosa − sin 2 a 2 + 2cosb − sin 2 b 2 + 2cosc − sin 2 c

ដំេណាះ្រ
sin 2 a
sin 2 b
sin 2 c
M=
+
+

2 + 2cosa − sin 2 a 2 + 2cosb − sin 2 b 2 + 2cosc − sin 2 c
2
1 − cos 2 a =
(1 − cos a)(1 + cos a)
េគមាន sin a =
2
1 + 2cos a + cos 2 a =
(1 + cos a)2
នង
ិ 2 + 2cos a − sin a =

sin 2 a
(1 − cos a)(1 + cos a) 1 − cos a
=
=
េគបាន
2 + 2cosa − sin 2 a
(1 + cos a)2
1 + cos a
sin 2 b
1 − cos b
=
េហយ
 2 + 2cos b − sin 2 b 1 + cos b
sin 2 c
1 − cosc
=
និង

2 + 2cosc − sin 2 c 1 + cosc

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 38

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េគបាន E =

1 − cos a 1 − cos b 1 − cos c
+
+
1 + cos a 1 + cos b 1 + cos c

m
n
p
1−
1−
n+p
p+m
m+n
+
+
=
m
n
p
1+
1+
1+
n+p
p+m
m+n
1−

n+p−m+p+m−n+m+n−p
1
=
m+n+p

ដូចេនះ E = 1 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 39

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៦
ចំេពះ្រគប x ∈ IR ចូរ្រសយប��ក់សម ៖
1 − 3sin 2 xcos 2 x
ក. sin 6 x + cos 6 x =
1
1
1 1 4
8
8
4
4
(sin
x
+
cos
x)

(sin
x
+
cos
x)
+
=
sin xcos 4 x
ខ.
4
2
4 2

ដំេណាះ្រ
្រសយប��ក់សម ៖
1 − 3sin 2 xcos 2 x
ក. sin 6 x + cos 6 x =
3
3
2
2
3
េគមាន (a + b) =a + 3a b + 3ab + b
3
3
3
ឬ a + b = (a + b) − 3ab(a + b)
2
យក a = sin 2 x នង
ិ b = cos x េគបា ៖

sin 6 x + cos 6 x = (sin 2 x + cos 2 x)3 − 3sin 2 xcos 2 x(sin 2 x + cos 2 x)
1
េដយ sin 2 x + cos 2 x =
6
6
1 − 3sin 2 xcos 2 x ។
ដូចេនះ sin x + cos x =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 40

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

1
1
1 1 4
8
8
4
4
(sin
x
+
cos
x)

(sin
x
+
cos
x)
+
=
sin xcos 4 x
ខ.
4
2
4 2
2
2
2
2
2
2
េគមាន (a + b) =a + 2ab + b ឬ a + b = (a + b) − 2ab
4
4
2
2 2
2 2
ដូចគា�ែដរ a + b = (a + b ) − 2a b
4
4
2
2 2
ឬ a + b = (a + b) − 2ab  − 2a b
2

េដយយក a = sin 2 x និង b = cos 2 x េគបានសមភ
sin 4 x + cos 4 x = (sin 2 x + cos 2 x)2 − 2sin 2 xcos 2 x
= 1 − 2sin 2 xcos 2 x

េហយ
 េគមាន
2

sin 8 x + cos 8 x = (sin 2 x + cos 2 x)2 − 2sin 2 xcos 2 x  − 2sin 4 xcos 4 x
=
(1 − 2sin 2 xcos 2 x)2 − 2sin 4 xcos 4 x
=
1 − 4sin 2 xcos 2 x + 2sin 4 xcos 4 x

តងអនុគមន
f (x) =

1
1
1
(sin 8 x + cos 8 x) − (sin 4 x + cos 4 x) +
4
2
4

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 41

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

1
1
1
(1 − 4sin 2 xcos 2 x + 2sin 4 xcos 4 x) − (1 − 2sin 2 xcos 2 x) +
4
2
4
1 − 4sin 2 xcos 2 x + 2sin 4 xcos 4 x − 2 + 4sin 2 xcos 2 x + 1
=
4
2sin 4 xcos 4 x 1 4
= =
sin xcos 4 x
4
2
=

1
1
1 1 4
8
8
4
4
(sin
x
+
cos
x)

(sin
x
+
cos
x)
+
=
sin xcos 4 x ។
ដូចេនះ
4
2
4 2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 42

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៧

b
, a > 0 ,b > 0 ។
a

េគដឹងថា tan x=

cos 4 x sin 4 x
1
ចូរ្រសយ
+
=
a
b
a+b

ដំេណាះ្រ
cos 4 x sin 4 x
1
្រសយ
+
=
a
b
a+b

េគមាន tan x =

b
cos x
b
នាំឱ្ tan 2 x = េដយ tan x =
sin x
a
a

cos 2 x sin 2 x cos 2 x + sin 2 x
1
sin 2 x b
េគបាន 2 = ឬ = =
=
a
b
a+b
a+b
cos x a
cos 2 x
1
cos 4
a
េគទញ
នាំឱ្
=
(1)
=
2
a
a+b
a
(a + b)
sin 2 x
1
sin 4
b
នាំឱ្
េហយ
=
(2)
=

2
b
a+b
b
(a + b)

បូកសមភាព (1) នង
ិ (2) អង� និង អង�េគបា៖ថ
cos 4 x sin 4 x
a
b
a+b
1
+
=
+
=
=
a
b
(a + b)2 (a + b)2 (a + b)2 a + b
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

ពត
ិ ។

Page 43

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៨

b
, a ≠ 0 , b ≠ 0 ។
a

3
ϕ
េគដឹងថា tan=

ចូរ្រសយប��កថ

cos4 ϕ
3 2

+

a

sin 4 ϕ
3

b2

1
=
3 2 3 2
a + b

ដំេណាះ្រ
្រសយប��កថ

cos4 ϕ

េគមាន tan 3 ϕ =
េគទញ

3 2

+

a

sin 4 ϕ
3

b2

1
=
3 2 3 2
a + b

b
sin ϕ
នាំឱ្យ tan
=
ϕ
=
cos ϕ
a

b
a

cos ϕ sin ϕ

= 3
3
a
b

cos 2 ϕ sin 2 ϕ cos 2 ϕ + sin 2 ϕ
ឬ = =
=
3 2
3 2
3 2
3 2
a
b
a + b
េគទញ

3

cos 2 ϕ
3

a

2

េរៀបេរៀងេដយ

=

1
3

a + b
2

ឹម

ផល�ុ

3

2

នង

1
3

a + b

sin 2 ϕ
3

3

2

b

2

=

2

1
3

a + b
2

3

2

Page 44

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

cos4 ϕ

េគទញ

នង

3

a

sin 4 ϕ
3

b

2

2

=

=

3

a2

( a + b )
3

2

3

3

2 2

b2

( 3 a 2 + 3 b 2 )2

បូកសមីករពីេនះេគទទួលប ៖

cos4 ϕ
3 2

a

ដូចេនះ

3

3

sin 4 ϕ
a2 + b2
+=
=
3 2
3 2 3 2 2
b
( a + b )
cos4 ϕ
3 2

a

េរៀបេរៀងេដយ

+

sin 4 ϕ
3

b2

ឹម

ផល�ុ

1
3 2

3

a + b

2

ពត

1

=
3 2 3 2
a + b

Page 45

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៩

cos4 x sin 4 x
1
+
=
េគឲ្យ
a
b
a+b
ែដល a ≠ 0 , b ≠ 0 , a + b ≠ 0 ។
ចូរ្រសយប��ក់

cos10 x
a

4

+

sin10 x
b

4

1
=4
(a + b)

ដំេណាះ្រ

cos4 x sin 4 x
1
+
=
េយងមាន
a
b
a+b

(a + b)(b cos
េយងបាន

4

x + a sin 4 x) =
ab

ab cos4 x + a 2 sin4 x + b 2 cos4 x + ab sin4 x − ab =
0
a 2 sin4 x + b 2 cos4 x + ab (sin 4 x + cos4 x − 1 ) =
0
a 2 sin 2 x + b 2 cos4 x − 2ab sin 2 xcos 2 x =
0
(asin 2 x − b cos 2 x) =
0

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 46

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

cos 2 x sin 2 x cos 2 x + sin 2 x
1
=
េគទញ = =
a
b
a+b
a+b
cos10 x
a
cos 2 x
1
=
=
នាំឲ្
េគបាន
4
a
a+b
a
(a + b)5

(1)

sin10 x
a
sin 2 x
1
=
=
នាំឲ្
េហយ

4
b
a+b
b
(a + b)5

(2)

បូកសមីករ (1) នង
ិ (2) េគបា

cos10 x
a

4

ដូចេនះ

+

sin10 x
b

4

cos10 x
a

4

េរៀបេរៀងេដយ

+

a+b

=

(a + b)

sin10 x
b

ឹម

ផល�ុ

4

5

=

1
(a + b)4

1
=4
(a + b)

Page 47

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទី១០
េគឲ្យ
=
cos α

a
b
c
=
, cos β
=
, cos γ
b+c
c+a
a+b

ចូរ្រសយ tan 2

α
β
γ
+ tan 2 + tan 2 =
1 ។
2
2
2

ដំេណាះ្រ
្រសយ tan 2 α + tan 2 β + tan 2 γ =
1
2

2

2

α 1 − cos α
α 1 + cos α
េយងមាន
=
sin 2
=
, cos 2

2
2
2
2
a
1

α 1 − cos α
b+c b+c−a
េគបាន=
tan 2
= =
2 1 + cos α 1 + a
b+c+a
b+c

b
1−
β 1 − cos β
c+a c+a−b
tan 2
=
= =
2 1 + cos β 1 + b
c+a+b
c+a

c
1−
γ 1 − cos γ
a+b a+b−c
=
tan 2
= =
2 1 + cos γ 1 + c
a+b+c
a+b

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 48

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េយងបាន

α
β
γ
b+c−a c+a−b a+b−c
+ tan 2 + tan 2 =
+
+
2
2
2 a+b+c a+b+c a+b+c
α
β
γ
b+c−a+c+a−b+a+b−c
tan 2 + tan 2 + tan 2 =
2
2
2
a+b+c
tan 2

tan 2

α
β
γ
a+b+c
+ tan 2 + tan 2 =
= 1
2
2
2 a+b+c

ដូចេនះ tan 2

ពត

α
β
γ
+ tan 2 + tan 2 =
1 ។
2
2
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 49

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១១

tan 3a tan 2a tan a
ចូរបង�ញថ tan 3a − tan 2a − tan a =
ែដល a ≠


្រគប់ចំនួនគត់ឺឡ


ា ីហ k ។
2

ដំេណាះ្រ

tan 3a tan 2a tan a
បង�ញថ tan 3a − tan 2a − tan a =
=
3a tan(2a + a)
េគមាន tan
tan 2a + tan a
1 − tan 2a tan a
tan 3a(1 − tan 2a tan a) =
tan 2a + tan a
tan 3a − tan 3a tan 2a tan a =
tan 2a + tan a
tan 3a =

tan 3a tan 2a tan a ។
ដួចេនះ tan 3a − tan 2a − tan a =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 50

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១២
េគឱ្យ a ; b ; c ; d នង
ិ x ជាចំនួពត
ិ េផ��ងផា�ត៖ថ

sin x sin 2x sin 3x sin 4x
= = =
a
b
c
d

ែដល x ≠ kπ ; k ∈ Z

ចូរបង�ញថា a 3 (4b 2 − d 2 )= b 4 (3a − c)
ដំេណាះ្រ

sin x sin 2x sin 3x sin 4x
តង= = = = t
a
b
c
d



េគទញ 



sin x = at
sin 2x = bt
sin 3x = ct
sin 4x = dt

េគមាន sin 4x = 2sin 2xcos 2x

sin 2 4x = 4sin 2 2xcos 2 2x
=
sin 2 4x 4sin 2 2x(1 − sin 2 2x)
=
d 2t 2
4b 2t 2 (1 − b 2t 2 )

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 51

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

1 
d2 
េគទញ
=
t
1 − 2  (1)
2 
b 
4b 
2

ម៉្យោងេទៀ sin
=
3x 3sin x − 4sin 3 x

sin
=
3x sin x(3 − 4sin 2 x)
=
ct at(3 − 4a 2t 2 )

1

c
t
(3 − )
=
េគទញ
2
a
4a
2

( 2)

ផ�ឹម ( 1) នង
ិ ( 2 ) េគបា៖ថ

1 
d2 
1

=
1


b 2 
4b 2  4a 2
4b 2 − d 2
4b4

=

c


3

a 

3a − c
4a 3

គុណអង�ទំងពីរនឹង a 3b 4 េគបាន a 3 (4b 2 − d 2 )= b 4 (3a − c)
ដូចេនះ a 3 (4b 2 − d 2 )= b 4 (3a − c) ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 52

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១៣
េគឱ្យ f k ( x ) =

1
(
k

sk x +i c nk ox ) ែដល k = 1 ; 2 ; 3 ; . .

ចូរបង�ញថ f 4 ( x ) − f 6 ( x ) =

1

1

ដំេណាះ្រ
បង�ញថ f 4 ( x ) − f 6 ( x ) =

1
f
x
=
(
)
(
េគមាន 4
4

1

1

s4 x +i c n 4 ox )

1
= [ ( s 2 xi +nc 2o x )2s − 2 s i2 xnc 2o x ]
4

1
1 − 2 s i2 xnc 2o x s
=
4

(

f6 ( x ) =
េហយ

[

1
(
6

f6 ( x ) =

1
(
6

=

1
1 − 3s
6

2

(

េរៀបេរៀងេដយ

)

s6 x +i c n 6 ox )

x +sc

2

x )3 −i 3os

2

i x cn

ឹម

ផល�ុ

2

ox

2

nx c

2

i xs(

nox +sc

2

2

x)

]

)
Page 53

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េគបាន f 4 ( x ) − f 6 ( x ) =

1 1 1
− =
4 6 1

ដូចេនះ f 4 ( x ) − f 6 ( x ) =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

1

1

Page 54

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១៤
េគឱ្យ a , b , c , d ជាចំនួនេនក�ុងចេនា[ 0 ; π ] េដយដឹង

s a i+ 7ns b i= 4n( sc + 2is nd i)

c a o+ 7 c sb o= 4( s cc + 2 oc d )os

a o− d ) =s7 c ( b o− c ) ។

ចូរបង�ញថ 2 c
ដំេណាះ្រ

s a i+ 7ns b i= 4n( sc + 2is nd i)
េគមាន 
c a o+ 7 c sb o= 4( s cc + 2 oc d )os
s ai− 8ns di = 4ns ci− 7ns bi
ឬ 
c a o− 8 c s d o= 4 c s c o− 7 c s b
( s a i− 8 sn d i)2 =n(4 s c −
i 7 sn b )i2 (ni )
ឬ 
( c a −o 8 c sd )o2 = (4 sc c −o 7 c sb )o2 ( i )
បូកសមីករ (i ) និង (ii ) អង�នឹងអង�េគបា ៖

6 − 1 5c

−1 c
ដូចេនះ 2 c
េរៀបេរៀងេដយ

a6 −o d ) = 6s − 5 (5c b6 −o c )
a6 −o d ) = −s5 c ( b6 −o c )

a o− d ) =s7 c ( b o− c ) ។
ឹម

ផល�ុ

Page 55

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១៥
ចូរ្រសយប��ក់ | a cos x + b sin x | ≤ a 2 + b 2
ដំេណាះ្រ
្រសយប��ក់ | a cos x + b sin x | ≤ a 2 + b 2
ឧបមាថ | a cos x + b sin x | ≤ a 2 + b 2 ពត

2
2
2
សមមូល (acos x + b sin x) ≤ a + b

1 េនាះេគប ៖
េដយ sin 2 x + cos 2 x =
(acos x + b sin x)2 ≤ (a 2 + b 2 )(sin 2 x + cos 2 x)
a 2 cos 2 x + 2ab sin xcos x + b 2 sin 2 x ≤ a 2 sin 2 x + a 2 cos 2 x + b 2 sin 2 x
+ b 2 cos 2 x

ឬ a 2 sin 2 x − 2ab sin xcos x + b 2 cos 2 x ≥ 0
2
ឬ (asin x − b cos x) ≥ 0 ពត

ដូចេនះ | a cos x + b sin x | ≤ a 2 + b 2 ពត
ិ ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 56

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១៦
ចូរបង�ញ៖ថ
(

a+ b
xs+ a c i x ) no x( + bscs x ) ≤
io1 +n s 
 2 

2

ដំេណាះ្រ

a+b
េគមា (sin x + a cos x)(sin x + b cos x) ≤ 1 + 

 2 

-

a+b
េប cos x = 0 េនាះ sin x ≤ 1 + 

 2 

2

2

-េប cos x ≠ 0 េយង ែចកអង�ទំងពីរៃន (1)

2

( 1)

ពត

នឹង cos 2 x

  a + b 2  1
(tan x + a)(tan x + b) ≤ 1 + 
 
2
  cos 2 x
 
តង t = tan x េនាះ

1
cos 2 x

=
1 + tan 2 x =
1 + t2

  a + b 2 
េគបាន (t + a)(t + b) = 1 + 
 1 + t2

  2  

(

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

)
Page 57

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ
2

2

a+b a+b 2
t + (a + b)t + ab ≤ 1 + t + 
+
t


 2   2 
2

2

2

2

a+b 2
a+b
t

(a
+
b)t
+
1
+
 2 
 2  − ab ≥ 0




2

2

a+b
 a−b
t

1
 2
 + 2  ≥0

 

Bti
2

a+b
ដូចេនះ (sin x + a cos x)(sin x + b cos x) ≤ 1 + 
 ។
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 58

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១៧

a 

ចូរបង�ញថ  1 +
sin x 

(

b 

1
+

 ≥ 1 + 2ab
cos
x

ចំេពះ្រគប a > 0 , b > 0 , 0 < x <

)

2

π

2

ដំេណាះ្រ

a 

បង�ញថា  1 +
sin x 

(

b 

1
+
≥ 1 + 2ab


cos x 

)

2

a
b
a
b
ab
)(1 +
)=
1+
+
+
េគមាន (1 +
sin x
cos x
sin x cos x sin xcos x
តមវិសមភា AM − GM េគមាន

a
b
+

sin x cos x
(1 +

2 ab
េនាេគបាន ៖
sin xcos x

a
b
2 ab
ab
+
)(1 +
) ≥ 1+
sin x
cos x
sin x cos x sin x cos x

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 59

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

(1 +

a
b
ab
)(1 +
) ≥ (1 +
)2
sin x
cos x
sin x cos x

(1 +

a
b
2ab 2
)(1 +
) ≥ (1 +
) ≥ (1 + 2ab )2
sin x
cos x
sin 2x

ពីេ្រពះ្រគ 0 < x <

π
េគមាន sin 2x ≤ 1 ។
2

a 

ដូចេនះ  1 +
sin x 

b 

1
+
≥ 1 + 2ab


cos x 

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

(

)

2

Page 60

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១៨
េគឲ្យ x , y , z ជាចំនួនពិតែដលេផ��ងផ ា�ត់លកខ
� ័ ណ�

cos x + cos y + cos z =
0 នង
0
ិ cos 3x + cos 3y + cos 3z =
ចូរបង�ញថ cos 2xcos 2y cos 2z ≤ 0 ។
ដំេណាះ្រ
បង�ញថ cos 2xcos 2y cos 2z ≤ 0
តមរូបមន�=
cos 3a 4cos 3 a − 3cos a
3
េគទញ 4cos
=
x 3cos x + cos 3x (1)
3
4cos
=
y 3cos y + cos 3y (2)
3
4cos
=
z 3cos z + cos 3z

(3)

បូកទន
ំ ក់ទំនង (1) , (2) , (3) េគបាន

4cos 3 x + 4cos 3 y + 4cos 3 z =
0
ឬ cos 3 x + cos 3 y + cos 3 z =
0

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 61

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

( េ្រព cos x + cos y + cos z =
0 នង
0 )
ិ cos 3x + cos 3y + cos 3z =

0
េគមាន cos x + cos y + cos z =

− cos z េលកជាគូបេគបាន
េគបាន cos x + cos y =
(cos x + cos y)3 =
− cos 3 z
cos 3 x + 3cos x cos y (cos x + cos y) + cos 3 y =
− cos 3 z
− cos 3 z
cos 3 x − 3cos x cos y cos z + cos 3 y =
cos 3 x + cos 3 y + cos 3 x =
3cos x cos y cos z
េដយ cos 3 x + cos 3 y + cos 3 z =
0 េគទញ 3cos xcos y cos z = 0
នាំឲ្ cos x = 0 ឬ cos y = 0 ឬ cos z = 0 ។
េដយសន�តយក cos x = 0 េនាះ cos y = − cos z
េគបាន

cos 2x cos 2y cos 2z =(2cos 2 x − 1)(2cos 2 y − 1)(2cos 2 z − 1)
cos 2x cos 2y cos 2z =
−(2cos 2 z − 1)2 ≤ 0
ដូចេនះប��្រត�វបាន្រសយប��

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 62

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១៩
ចំេពះ្រគប់ចំនួនពិ x ចូរ្រសយប��ក់

sin4 x cos4 x
1
+

a
b
a+b

; (a > 0 , b > 0 )

ដំេណាះ្រ

sin4 x cos4 x
1
្រសយប��ក់
+

a
b
a+b
តមវិសមភា Cauchy − Schwarz េគបា៖ថ

sin4 x cos4 x (sin 2 x)2 (cos 2 x)2
+
=
+
a
b
a
b
sin4 x cos4 x (sin 2 x + cos 2 x)2
+

a
b
a+b
េដយ sin 2 x + cos 2 x =
1

sin4 x cos4 x
1
ដូចេនះ

+

a
b
a+b

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 63

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ២០
េគឲ្យអនុគមន៍

=
f (x)
ែដល a

a sin 2 x + b cos 2 x + c + a cos 2 x + b sin 2 x + c

, b,c

ជាបីចំនួនពិតិ
វ ជ�មាន

ចូរ្រសយ a + c + b + c ≤ f (x) ≤ 2

a+b
+c
2

រួចប��ក់តៃម�អតប
ិ រមា និង អប្បបរមា f (x) ។
ដំេណាះ្រ
្រសយ a + c + b + c ≤ f (x) ≤ 2

a+b
+c
2

េយងមាន

=
f (x)
េដយ a

a sin 2 x + b cos 2 x + c + a cos 2 x + b sin 2 x + c (1)

, b , c ជាបីចំនួនពិតិវ ជ�មានេន ∀x ∈ IR : f (x) > 0

េលកអង�ទំងពីរៃន (1) ជាកេរេគបា

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 64

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

=
f (x) 

2

asin x + bcos x + c + acos x + bsin x + c 

2

2

2

2

2

f 2 (x) = a + b + 2c + 2 (asin 2 x + bcos 2 x + c)(acos 2 x + bsin 2 x + c) (2)

តមវិសមភាពកូស ្រគប់ចំនួនពិត A , B ≥ 0
េគមាន A + B ≥ 2 A.B ឬ 2 A.B ≤ A + B
េគបាន៖

2 (a sin 2 x + b cos 2 x + c)(a cos 2 x + b sin 2 x + c) ≤ a + b + 2c
តមទំនាក់ទំន ( 2 ) េគទញបាន

f 2 (x) ≤ a + b + 2c + a + b +
=
2c 4(
នាំឲ្យ f (x) ≤ 2

a+b
+ c)
2

a+b
+ c (3)
2

ម្យោ៉ងេទៀតេយងត

P(x) = (asin 2 x + b cos 2 x + c)(acos 2 x + b sin 2 x + c)

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 65

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

P(x) =
[ a(1 − cos 2 x) + bcos 2 x + c] [acos 2 x + b(1 − cos 2 x) + c]
P(x) = [(a + c) + (b − a)cos 2 x] [ (b + c) − (b − a)cos 2 x]
P(x) = (a + c)(b + c) + (b − a)2 cos 2 x − (b − a)2 cos4 x
P(x) = (a + c)(b + c) + (b − a)2 cos 2 xsin 2 x
េយងមាន
(b − a)2 sin 2 x cos 2 x ≥ 0 , ∀x ∈ IR

េគទញបា P(x) ≥ (a + c)(b + c) , ∀x ∈ IR
ទំនាក់ទំនង (2) េគអចសរេសរ

f 2 (x) = a + b + 2c + 2 P(x) ≥ a + b + 2c + 2 (a + c)(b + c)
f 2 (x) ≥ (a + c) + (b + c) + 2 (a + c)(b + c)
f 2 (x) ≥ ( a + c + b + c )2
េគទញ f (x) ≥

a + c + b + c (4)

តមទំនាក់ទំន (3) នង
ិ (4) េគទញបាន

a + c + b + c ≤ f (x) ≤ 2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

a+b
+ c ចំេពះ្រគប x ∈ IR
2

Page 66

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ២១
2

1 
1 
 2

2
+
+
+
sin
x
cos
x




sin 2 x 
cos 2 x 

េគមានអនគមន៍ f (x)=

2

ចូររកតៃម�តូចបំផុតៃនអនុគមនេ៍ នះ ។
ដំេណាះ្រ
រកតៃម�តូចបំផុតៃន f (x)
f (x)=

(cos 2 x +

=

1
cos 2 x

cos4 x + 2 +

)2 + (sin 2 x +

1
cos4 x

1
sin 2 x

)2

+ sin 4 x + 2 +
1

=+
4 (cos4 x + sin 4 x) + (

+

4

sin x
=+
4 (cos4 x + sin 4 x)(1 +

1
sin4 x
1

)

4

cos x
1

4

4

)

sin xcos x
16
4 + (cos 2 x + sin 2 x)2 − 2sin 2 xcos 2 x  (1 +
)
=
4


sin 2x
=

1
16
4 + (1 − sin 2 2x)(1 +
)
4
2
sin 2x

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 67

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

1
1
េដយេគមា sin 2 2x ≤ 1 នាំឲ្ 1 − sin 2 2x ≥
2
2
នង
ិ 1+

16
4

sin 2x

≥ 17 ។

1 2
16
17 25
4
+
(1

sin
2x)(1
+
)

4
+
=
េគទញ
4
2
2
2
sin 2x
េយងបាន

f (x) =

1
16
5 2
4 + (1 − sin 2 2x)(1 +
)

2
2
sin4 2x

ដូចេនះតៃម�តូចបំផុតៃនអនុគមនគ
៍ ឺ m =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

5 2

2

Page 68

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ២២
េគឲ្យ x ជាចំនួនពិតែដល 60x 2 − 71x + 21 < 0 ។

 π 
< 0 ។

 3x − 1 

ចូរបងញថា sin 
ដំេណាះ្រ

 π 
 <0

3x
1

បង�ញថា sin 

តង f (x) = 60x 2 − 71x + 21
េប f (x) =0 ⇔ 60x 2 − 71x + 21 =0

∆ = ( −71)2 − 4(60)(21) = 5041 − 5040 = 1

=
x1
េគទញឬស

71 − 1 7
71 + 39 3
=
=
, x2
=
120
12
120
5

េយងបាន f (x)= 60x 2 − 71x + 21 < 0

7
3
7
9
នាំឲ្យ
< x < ឬ < 3x <
12
5
4
5

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 69

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

3
4
4
1
4
< 3x − 1 <
<
នាំឲ្ <
4
5
5 3x − 1 3

េគទញ


π

 π 
<
<
នាំឲ្ sin 
<0 ។

5
3x − 1
3
 3x − 1 

ដូចេនះ េប x ជាចំនួនពិតែដល 60x 2 − 71x + 21 < 0

 π 
<0 ។

 3x − 1 

េនាះេគបាន sin 

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 70

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ២៣
េគឲ្យ θ ជាចំនួនពិតែដល 0 < θ <
ចូរបង�ញថា ( sin θ )

cos θ

π

2

+ ( cos θ ) sin θ > 1

ដំេណាះ្រ
បង�ញថា ( sin θ )

cos θ

+ ( cos θ ) sin θ > 1

តមវិសមភា Bernoulli
េគមាន (1 + x)α ≤ 1 + αx , ∀x > −1 , α > 0
េយងមាន
 1 
 sin θ 


 1 
 sin θ 


 1 
 sin θ 

cos θ

1 − sin θ 

= 1 +
sin θ 

cos θ

< 1+
cos θ

<

េរៀបេរៀងេដយ

cos θ

cos θ(1 − sin θ)
sin θ

sin θ + cos θ − sin θ cos θ
sin θ

ឹម

ផល�ុ

Page 71

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ឬ ( sin θ )

cos θ

>

sin θ
(1)
sin θ + cos θ − sin θ cos θ

្រសយដូចខងេលេនះែដរេយង

( cos θ )

sin θ

>

cos θ
(2)
sin θ + cos θ − sin θ cos θ

(1) នង
បូកវសមភាព

ិ (2) ខងេលេនះេយងន ៖

( sin θ )

cos θ

+ ( cos θ )

េដយេគមា

sin θ

>

sin θ + cos θ
sin θ + cos θ − sin θ cos θ

sonθ + cos θ
>1
sin θ + cos θ − sin θ cos θ

ដូចេនះ ( sin θ )

cos θ

+ ( cos θ ) sin θ > 1 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 72

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ២៤
ចំេពះ្រគប់ចំនួនពិ x ∈ (0,

π
)
4

ចូរបង�ញថា (cos x)cos x > (sin x)sin x
ដំេណាះ្រ
បង�ញថា (cos x)cos x > (sin x)sin x

Bernoulli ចំេពះ្រគប់ចំនួ x នង
តមវសមភាព

ិ a
ែដល x > −1 នង
ិ a>1
េយងមាន
(1 + x)a ≥ 1 + ax ។

េហតុេនះចំេពះ 0 < x <
cos x
(cos 2 x) sin x

π
4

េគបា៖ថ

cos x
cos x
=
(1 − sin x) sin x .(1 + sin x) sin x

cos x
េដយ (1 − sin x) sin x

េរៀបេរៀងេដយ

> 1 − cos x

ឹម

ផល�ុ

Page 73

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ
cos x
នង (1 + sin x) sin x

> 1 + cos x

cos x
េគបាន (cos 2 x) sin x

> (1 − cos x)(1 + cos x) =
sin 2 x

cos x
េគទញ (cos x) sin x

> sin x

cos x
ln(cos x) sin x

> ln(sin x)

cos x
ln(cos x) > ln(sin x)
sin x
cos x ln(cos x) > sin x ln(sin x)
ln(cos x)cos x > ln(sin x)sin x
ដូចេនះ (cos x)cos x > (sin x)sin x ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 74

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ២៥
េគមាននុគមន៍ f ែដលចំេពះ្រគប x ∈ IR

x) 3cos x − sin x ។
េគមាន f (x) + 2f ( −=
ចូរ្រសយ f (x) ≤ 2 ចំេពះ្រគប x ∈ IR
ដំេណាះ្រ
្រសយ f (x) ≤ 2 ចំេពះ្រគប x ∈ IR

x) 3cos x − sin x
េគមាន f (x) + 2f ( −=

(1)

េដយជំនួស x េដយ − x ក�ុងទំនាក់ទំនង (1) េគបាន

f ( − x) + 2f (x)
= 3cos x + sin x

(2)

េយងបាន្របព័ន�សមីក

x) 3cos x − sin x 1
f (x) + 2f ( −=

2f (x) + f ( −=
x) 3cos x + sin x −2


− 3f (x)

េរៀបេរៀងេដយ

=
−3cos x − 3sin x

ឹម

ផល�ុ

Page 75

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

(x) cos x + sin x
េគទញបា f=

=
f (x)
=
=

2
2
cos x +
sin x)
2
2
π
π
2 (sin cos x + sin x cos )
4
4
π
2 sin( + x)
4

2 (

េដយ ∀x ∈ IR : sin(

π
+ x) ≤ 1 ។
4

ដូចេនះ f (x) ≤ 2 ចំេពះ្រគប x ∈ IR ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 76

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ២៦
េគឲ្យអនុគមន៍ ៖

f (x;y ) = ( a cos x + b cos y ) + ( a sin x + b sin y )
2

( ែដល a > 0

, b>0

2

)។

ចំេពះ្រគប x; y ∈ IR បង�ញថ f (x;y) ≤ (a + b)2 ។
ដំេណាះ្រ

f (x;y ) = ( a cos x + b cos y ) + ( a sin x + b sin y )
2

2

= a 2 (cos 2 x + sin 2 x) + b 2 (cos 2 y + sin 2 y) + 2ab(cos xcos y + sin xsin y)
= a 2 + b 2 + 2abcos(x − y)
េគបាន f (x;y) = a 2 + b 2 + 2ab cos(x − y)
េដយេគមា ∀ x;y ∈ IR : cos(x − y) ≤ 1

f (x) ≤ a 2 + b 2 + 2ab =(a + b)2
េយងបាន

ដូចេនះ f (x;y) ≤ (a + b)2 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 77

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ២៧

.

ក ចូរគណនាតៃម�្របាកដ sin

π
π
និង cos
10
10

.

ខ ចូរ្រសយ x 2 + (x − y)2 ≤ 4(x 2 + y 2 )sin 2

π
10

្រគប់ចំនួន x, y ∈ IR ។
ដំេណាះ្រ

.

ក គណនាតៃម�្របាកដ sin


10

េគមាន =
េគបាន sin

π
π
cos
នង

10
10

π 3π

2 10


π 3π

= sin( − ) = cos
10
2 10
10

តមរូបមន�្រតីេកណមា

sin 2a = 2sin acosa នង
cos 3a 4cos 3 a − 3cos a
ិ =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 78

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

π
π

cos = cos
10
10
10
π
π
π
3 π
2sin =
cos
3cos − 4cos
10
10
10
10
π
π
2sin = 3 − 4cos 2
10
10
π
π
2sin =3 − 4(1 − sin 2 )
10
10
2sin

ឬ 4sin 2

π
π
π
តង t sin
− 2sin − 1 =
0 =
>0
10
10
10

េគបាន 4t 2 − 2t − 1 = 0 , ∆ ' = 1 + 4 = 5 > 0

1− 5
1+ 5
េគទញឬស
=
t1
< 0 , t2 =
4
4
ដូចេនះ sin
នាំឲ្ cos

π
π
π 1+ 5
។ េដយ sin 2
+ cos 2
=
1
=
10
10
10
4

π
1+ 5 2
10 − 2 5
=
1−(
) =
10
4
4

ដូចេនះ cos

េរៀបេរៀងេដយ

π
10 − 2 5

=
10
4

ឹម

ផល�ុ

Page 79

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

.

ខ ្រសយ x 2 + (x − y)2 ≤ 4(x 2 + y 2 )sin 2

π
10

តងអនុគមន៍ f (x;y) = x 2 + (x − y)2 − 4(x 2 + y 2 )sin 2
េគបា f (x;y) = x 2 + x 2 − 2xy + y 2 − 4(x 2 + y 2 )(

= 2x 2 − 2xy + y 2 − 4(x 2 + y 2 )
= 2x 2 − 2xy + y 2 − (x 2 + y 2 )

π
10

1+ 5 2
)
4

6+ 2 5
16

3+ 5
2

1− 5 2
1+ 5 2
x − 2xy −
y
2
2
 5 −1 2
5 +1 2
=
−
x + 2xy +
y 
2
2

=


=
−

5 −1
x+
2

2

5 +1 
y  ≤ 0 , ∀x, y ∈ IR

2

ដូចេនះ x + (x − y) ≤ 4(x + y )sin
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

2

2

2

2

π

10

Page 80

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ២៨
េគឱ្យអនុគមន៍ f (x)= 4(tan 2 x + cot 2 x) − 12(tan x + cot x) + 9
ែដល x ∈ ( 0 ,

π
) ។ចូររកតៃម�តូចបំផុតៃនអនុគមន៍ f (x) ។
2

ដំេណាះ្រ
រកតៃម�តូចបំផុតៃនអនុគមន៍ f (x)
េគមាន f (x)= 4(tan 2 x + cot 2 x) − 12(tan x + cot x) + 9
តង t = tan x + cot x ≥ 2 tan x cot x = 2
េគបាន t 2 = (tan x + cot x)2 = tan 2 x + cot 2 x + 2
ឬ tan 2 x + cot 2 x =
t2 − 2
2
2
f
(
x
)
=
4
(
t

2
)

1
t
+
9
=
(
2
2
t

3
)
−8
េគបាន

េដយ

t ≥ 2 េនាះ 2t − 3 ≥ 4 − 3 =
1 េគបាន f (x) ≥ 1 − 8 =−7

ដូចេនះតៃម�តូចបំផុតៃន f (x) េស�នឹង −7 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 81

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ២៩
ចូរគណនា S =cos 3

π


− cos 3
+ cos 3
9
9
9

ដំេណា្រស
គណនា S =cos

3

π


− cos 3
+ cos 3
9
9
9

cos 3a
តមរូបមន� =
3
=
a
ឬ cos

4cos 3 a − 3cos a

3
1
cosa + cos 3a
4
4

កេន្សោមែដលឲ្យអចសរេស

S=

π
π
3

7π 1


+ cos ) + (cos − cos
+ cos )
(cos − cos
4
9
9
9
4
3
3
3

π


+ cos
តង M =cos − cos
9
9
9
េដយ − cos


13π
=
cos
9
9

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 82

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

π

13π
M =cos + cos
+ cos
9
9
9
គុណនឹង

2M sin

π
2sin
3

េគបា


13π
π
π
π
π
π
sin
=2cos sin + 2cos sin + 2cos
3
9
3
9
3
9
3

2 .M

3


10π

16π
10π
=sin − sin( − ) + sin
− sin + sin
− sin
2
9
9
9
9
9
9

2M

3

16π

= sin + sin
= 2 sin π cos( − ) = 0
2
9
9
9

េគទញបា M = 0
តង N = cos
េគបាន S =

π

7π 1 1 1 3
− cos
+ cos
= + + =
3
3
3 2 2 2 2

3
1
3
M+ N=

4
4
8

3
ដូចេនះ S =cos

េរៀបេរៀងេដយ

π

7π 3
− cos 3
+ cos 3
= ។
9
9
9 8

ឹម

ផល�ុ

Page 83

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៣
ទ ០

π
π
និង 0 < b <

2
2

េគឲ្យ 0 < a <

2

2

 sin 2 a   cos 2 a 
ចូរបង�ញថ 
+
=
1 លុះ្រតែ a = b ។
 sin b   cos b 

 

ដំេណាះ្រ
ករបង 
2

2

 sin 2 a   cos 2 a 
េគមាន 
+
=
1
 sin b   cos b 

 

 sin4 a cos4 a 
សមមូល (sin b + cos b) 
+
=
1
 sin 2 b cos 2 b 


2

េរៀបេរៀងេដយ

2

ឹម

ផល�ុ

Page 84

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

sin a + cos a +
4

4

cos 2 b
sin 2 b

1 − 2sin a cos a +
2

2

sin a +

cos 2 b
sin 2 b

4

sin 2 b
cos 2 b

sin a +
4

cos4 a =
1

sin 2 b
cos 2 b

cos4 a =
1

2

sin b
 cos b 2
2 
sin
a
cos
a)  =
0

 sin b
cos
b


េគទញ

cos b 2
sin b
sin a =
cos 2 a
sin b
cos b

សមមូល

sin 2 a
2

cos a

=

sin 2 b
cos 2 b

សមមូល tan 2 a = tan 2 b
េដយ 0 < a <

េរៀបេរៀងេដយ

π
π
នង
េនាះេគទ a = b ។
0
<
b
<

2
2

ឹម

ផល�ុ

Page 85

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៣
ទ ១
គណនា P = cos 20o cos 40o cos 80o
ដំេណាះ្រ
គណន P = cos 20o cos 40o cos 80o

តង
cos180o i sin180o =
−1
=
z cos 20o + i sin 20o េហយ z 9 =+

1
z+
1
z2 + 1
o z+z
z
( េ្រព z = )
េគបាន cos=
20
= =
2
2
2z
z
z2 + z 2 z4 + 1
z4 + z 4 z8 + 1
o
cos
=
40
=
; cos
=
80
=
2
2
2
2z
2z 4
o

P

(z 2 + 1)(z 4 + 1)(z 8 + 1) (z 2 − 1)(z 2 + 1)(z 4 + 1)(z 8 + 1)
=
8z 7
8z 7 (z 2 − 1)

z16 − 1
− z7 − 1
1
= =
=
8(z 9 − z 7 ) 8( −1 − z 7 ) 8
ដូចេនះ P

cos
=
20o cos 40o cos 80o

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

1

8

Page 86

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៣
ទ ២
បង�ញ៖ថ

1
π 1
3π 1
9π 1
27 π
1
( + cos )( + cos )( + cos )( + cos
)=
2
20 2
20 2
20 2
20
16
ដំេណាះ្រ

1
2

តង P =
( + cos

π 1
3π 1
9π 1
27 π
)( + cos )( + cos )( + cos
)
20 2
20 2
20 2
20

 1
 3n π  
=
 + cos 
 

2
20

 
n = 0 
3

1
2

េគមាន + cos a =
េហយ
 sin

1
a 1
a
+ 1 − 2sin 2 = (3 − 4sin 2 )
2
2 2
2

3a
a
a
a
a
=3sin − 4sin 2 =sin (3 − 4sin 2 )
2
2
2
2
2

3a
sin
a
2
នាំឱ្ 3 − 4sin 2 =
2 sin a
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 87

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

3a
sin
1
1
េហតុេនះ + cos a = 2
2
2 sin a
2

3n +1 π
 3n π  1 sin 40
1
3n π
.
យក a =
េគបាន + cos 
 =
n

2
20
 20  2 sin 3 π
40

េគបាន P
=

3


n=0


3n +1 π 
81π
 1 sin
 1 sin
1
40  =
40
 .=
.
16
 2
3n π  16 sin π
sin


40
40 

81π
40

π
40

) sin
េ្រពះ sin = sin(2π + =

π

40

ដូចេនះ

1
π 1
3π 1
9π 1
27 π
1
( + cos )( + cos )( + cos )( + cos
)=

2
20 2
20 2
20 2
20
16

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 88

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៣
ទ ៣
ចូរបង�ញថ cos

π



9π 1
+ cos
+ cos
+ cos
+ cos
=
11
11
11
11
11 2

ដំេណាះ្រ
យក
=
z cos

π
π
z 1 1 = −1
+ i.sin
េហយ

11
11

z11 − z −1 − z
1
េគមាន W =z + z + z + z + z =
=
=
z2 − 1 z2 − 1 1 − z
3

េដយ 1 − z = 1 − cos

5

7

9

π
π
π
π
π
− i sin = 2sin (sin − i cos )
11
11
22
22
22

1
1
π
1
=
+ i cot
W=
π
π
π
2
2
22
2sin (sin − i cos )
22
22
22
ែផ�កពតៃ
ិ ន W គឺ cos

π




+ cos
+ cos
+ cos
+ cos
11
11
11
11
11

ដូចេនះ

cos

π



9π 1
+ cos
+ cos
+ cos
+ cos
=

11
11
11
11
11 2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 89

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៣
ទ ៤
គណនាតៃម�ៃនផលគុណ

P=
(1 − cot1o )(1 − cot 2o )(1 − cot 3o ).....(1 − cot 44o )
ដំេណាះ្រ
េយងព
1−
 ន
ិ ត
ិ ្យ 1 − cot a =
េដយ sin a − cos
=
a

cos a sin a − cos a
=
sin a
sin a

2 sin(45o − a)

sin(45o − a)
េហតុេនះ 1 − cot a =
2
sin a
េយងបាន P =

44o

44o

∏o (1 − cot a ) = ∏

=
a 1=
a

P


sin(45o − a) 
 2

sin
a


1o 

( )

sin 44o.sin 43o.....sin1o
22
=
2
.
2
sin1o.sin 2o......sin 44o
44

ដូចេនះ P =
(1 − cot1o )(1 − cot 2o ).....(1 − cot 44o ) =
222 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 90

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៣
ទ ៥
ចូរគណនាតៃម�ផលគុ៖ថ

P=
( 3 + tan1o )( 3 + tan 2o ).....( 3 + tan 29o )
ដំេណាះ្រ
គណនាតៃម�ផលគ
ុថ P
=

∏(
29

3 + tan k o

)

k =1

3 cos k o + sin k o
េគមាន 3 + tan k =3 +
=
o
cos k
cos k o
sin k o

o

=

2cos(30o − k o )
cos k o

 2cos(30o − k o ) 
េគបាន P =


o
cos k

k =1 
29

229 cos 29o cos 28o.....cos 2o cos1o
29
=
2
cos1o cos 2o.....cos 28o cos 29o
ដូចេនះ ( 3 + tan1o )( 3 + tan 2o ).....( 3 + tan 29o ) =
229

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 91

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៣
ទ ៦
2
ចូរគណនា S =sin

π


+ sin 2
+ sin 2
7
7
7

ដំេណាះ្រ
2
គណនា S =sin

π


+ sin 2
+ sin 2
7
7
7




1 − cos
1 − cos
1 − cos
7
7
7
+
+
េយងបាន S =
2
2
2

3 1



=
− ( cos
+ cos
+ cos
)
2 2
7
7
7

តង T = cos




+ cos
+ cos
7
7
7



π
) + cos ( π − ) + cos ( π + )
7
7
7


π
=
− cos
− cos
− cos
7
7
7

= cos ( π −

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 92

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

π
គុណអង�ទំងពីរនឹង 2sin
េគបាន
7
2T sin

π

π

π
π
π
=
−2cos sin − 2cos sin − 2cos sin
7
7
7
7
7
7
7

=
តមរូបមន� 2cos a sin b

sin(a + b) − sin(a − b)

π

π

π
π
π
=
−2cos sin − 2cos sin − 2cos sin
7
7
7
7
7
7
7
π





2Tsin =
− ( sin
− sin ) − (sin
− sin ) − sin
7
7
7
7
7
7
π

π
π
= − sin( π − ) = − sin
2Tsin = − sin
7
7
7
7
2T sin

1
េគទញ T = −
2

3 1 1
7
នាំឲ្យ S = − ( − ) =
2 2 2
4
π

4π 7
+ sin 2
+ sin 2
= ។
7
7
7 4

ដូចេនះ S =sin

2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 93

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៣
ទ ៧
ចូរគណនា S = sin





+ sin
+ sin
7
7
7

ដំេណាះ្រ
េគមាន sin
េហយ
 sin






π
, sin
, sin
= sin
= sin
= − sin
7
7
7
7
7
7


π


នង
> sin =
− sin
sin
>0

7
7
7
7



π
+ sin
− sin
>0
េគបាន S = sin
7
7
7
េលកអង�ទំពីរជាកេរេគប
S 2 = sin 2



π



π

π
+ sin 2
+ sin 2 + 2sin sin − 2sin sin − 2sin sin
7
7
7
7
7
7
7
7
7
2 5π
2 3π

តង M = sin

េរៀបេរៀងេដយ

7

+ sin

ឹម

ផល�ុ

7

+ sin

7

Page 94

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

3

2
3 1
=

2 2
3 1
=−
2 2

=

10π


+ cos
+ cos
7
7
7
2

π
5π 

cos(
π
+
)
+
cos(
π

)
+
cos(
π

)

7
7
7 



π
( − cos
)
− cos − cos
7
7
7

cos



π
− cos
− cos
7
7
7

− cos
យក T =

គុណអង�ទំងពីរនឹង 2sin

2T sin

π
េគបាន
7

π

π

π
π
π
=
−2cos sin − 2cos sin − 2cos sin
7
7
7
7
7
7
7

=
តមរូបមន� 2cos a sin b

sin(a + b) − sin(a − b)

π

π

π
π
π
=
−2cos sin − 2cos sin − 2cos sin
7
7
7
7
7
7
7
π





2Tsin =
− ( sin
− sin ) − (sin
− sin ) − sin
7
7
7
7
7
7
π

π
π
2Tsin = − sin
= − sin( π − ) = − sin
7
7
7
7
2T sin

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 95

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េគទញ T = −
តង N = 2sin

1
3 1 7
នាំឲ្ M = + =
2
2 4 4




π

π
sin
− 2sin sin − 2sin sin
7
7
7
7
7
7







− cos
− cos
+ cos
− cos
+ cos
7
7
7
7
7
7


π
cos
0
=
− cos
=
−2sin π .sin( − ) =
7
7
7
= cos

េគបាន S 2 = M + N =
េនាះ S =

7
7
+0=
េដយ S > 0
4
4

7

2

ដូចេនះ S = sin




7
+ sin
+ sin
=

7
7
7
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 96

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៣
ទ ៨
ចូរ្រសប��ក់ថា
8cos 3




1
+ 4( −1)n cos 2
− 4cos
+ ( −1)n +=
0 , ∀n ∈ IN
7
7
7

ដំេណាះ្រ
π
3nπ
េគមា sin 4n
= sin (nπ −
)
7

7

2nπ
2nπ
3nπ
3nπ
cos
sin(nπ )cos
cos(nπ )
=
− sin
7
7
7
7





4sin cos
( 2cos 2
) ( −1)n
− 1 ) =0 − (3sin
− 4sin 3
7
7
7
7
7





4sin cos (2cos 2
− 1 ) = −( −1)n .sin
(3 − 4sin 2
)
7
7
7
7
7



8cos 3
)]
− 4cos
= −( −1)n . [ 3 − 4 ( 1 − cos 2
7
7
7



8cos 3
− 4cos
= −( −1)n .4cos 2
+ ( −1)n
7
7
7



+ 4( −1)n cos 2
− 4cos
+ ( −1)n +1 =0
8cos 3
7
7
7
2sin

ដូចេនះ 8cos 3




1
+ 4( −1)n cos 2 − 4cos + ( −1)n +=
0 , ∀n ∈ IN
7
7
7

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 97

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៣
ទ ៩
េគឲ្យកេន្

S =cos 3

π


និង T =cos4 π + cos4 3π + cos4 5π
+ cos 3
+ cos 3
7
7
7
7
7
7

.

ក ចូរ្រសយថាបីចំ cos

π


ជាឬសរបស់សមីក
, cos
, cos
7
7
7

(E) : 8x 3 − 4x 2 − 4x + 1 =
0 ។

.

ខ ទញរកតៃម�
π


+ cos
+ cos
7
7
7
π



π

N =cos cos
+ cos cos
+ cos cos
7
7
7
7
7
7

M =cos

π


នង

ិ P = cos cos cos
7
7
7

.

គ គណនា Q =cos 2

π


+ cos 2
+ cos 2
7
7
7

រួចទញរកតៃម S នង
ិ T ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 98

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ដំេណាះ្រ

.

ក ្រសយថាបីចំន cos

π


ជាឬសរបស់សមីក
, cos
, cos
7
7
7

(E) : 8x 3 − 4x 2 − 4x + 1 =
0
តង=
xn cos

2n − 1
π =
, n 1 , 2 , 3 ជាឬសមីក (E) េគបា
7

(2n − 1)π
(2n − 1)π
(2n − 1)π
− 4cos 2
− 4cos
+1=
0
7
7
7
(2n − 1)π
(2n − 1)π
(2n − 1)π
− 1 ) + 1 − 4 (1 − sin 2
4cos
( 2cos 2
)=
0
7
7
4
(2n − 1)π
2(2n − 1)π
(2n − 1)π
− ( 3 − 4sin 2
4cos
cos
)=
0
7
7
7
2(2n − 1)π
4(2n − 1)π
(2n − 1)π
(2n − 1)π
− 4sin 3
sin
sin
3sin
7
7
7
7
=0
4.
×

(2n − 1)π
2(2n − 1)π
(2n − 1)π
2sin
2sin
sin
7
7
7
4(2n − 1)π
3(2n − 1)π
sin
sin
7
7

=
0 (*)
(2n − 1)π
(2n − 1)π
sin
sin
7
7
(2n − 1)π
េដយ ∀n ∈ IN : sin
≠0
7
8cos 3

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 99

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េហតុសមីករ ( * ) សមមូល ៖
4(2n − 1)π
3(2n − 1)π
− sin
=
0
7
7
(2n − 1)π
(2n − 1)π
2sin
cos
=0
7
2

sin

0 = 0 េផ��ងផា�ត់
ដូចេនះ cos

π


ជាឬសរបស់សមីក (E) ។
, cos
, cos
7
7
7

.

ខ ទញរកតៃម� M , N , P

π


សន�
តថា x1 cos
=
=
, x 2 cos
=
, x 3 cos
7
7
7
តម្រទឹស�ីបទែវ្យតអនុត�ន៍ក�ុងសមី 8x 3 − 4x 2 − 4x + 1 =
0

b
1
=
+
a
2
c
1
N=
x1x 2 + x 2x 3 + x1x 3 =
=

a
2

M=
x1 + x 2 + x 3 =

x1x 2x 3 =

និង P =

េរៀបេរៀងេដយ

d
1
=
− ។
a
8

ឹម

ផល�ុ

Page 100

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ដូចេនះ

π

5π 1
+ cos
+ cos
=
7
7
7
2
π



π

1
N=
cos cos
+ cos cos
+ cos cos
=

7
7
7
7
7
7
2

M =cos

π


1
និង P = cos cos cos
= − ។
7
7
7
8

.

គ គណនា Q =cos 2



π
+ cos 2
+ cos 2
7
7
7

Q = x12 + x 22 + x 32
េយងបាន

= (x1 + x 2 + x 3 )2 − 2(x1x 2 + x 2x 3 + x1x 3 )
1
1
5
=M 2 − 2N = − 2 ( − ) =
4
2
4
ដូចេនះ Q =cos 2

π

5π 5
+ cos 2
+ cos 2
= ។
7
7
7 4

ទញរកតៃម� S នង
ិ T
េយងបាន S =cos 3

េរៀបេរៀងេដយ

π


+ cos 3
+ cos 3
7
7
7

ឹម

ផល�ុ

Page 101

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ឬ S = x1

3

+ x23 + x33

π


េដយ x1 cos
ជាឬសរបស់ (E)
=
=
, x 2 cos
=
, x 3 cos
7
7
7

 8x 3 − 4x 2 − 4x + 1 =
0 (1)
1
1
1


េនាះេគបាន  8x 2 3 − 4x 2 2 − 4x 2 + 1 =
0 (2)

3
2
0 (3)
 8x 3 − 4x 3 − 4x 3 + 1 =
បូកសមីករ (1) , (2) , (3) អង�នឹងអង�េគបាន
8 ( x13 + x 23 + x 33 ) − 4(x12 + x 22 + x 32 ) − 4(x1 + x 2 + x 3 ) + 3 =
0
8 S − 4Q − 4 M + 3 =
0

5 1
Q+M 3 4 + 2 3 7 3 1
េគទញ S =
− =
− = − =
2
8
2
8 8 8 2
ដូចេនះ S =cos 3

π

5π 1
+ cos 3
+ cos 3
= ។
7
7
7 2

ម៉្យោេទៀ T = cos4

េរៀបេរៀងេដយ

π


+ cos4
+ cos4
= x14 + x 24 + x 34
7
7
7

ឹម

ផល�ុ

Page 102

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េដយគុណសមីក (1) , (2) , (3) េរៀងគា�នឹង x1 , x 2 , x 3

 8x 4 − 4x 3 − 4x 2 + x =
1
1
1
1 0 (1')


4
3
2
0 (2')
េគបាន  8x 2 − 4x 2 − 4x 2 + x 2 =

4
3
2
8x

4x

4x
0 (3')

3
3
3 + x2 =
បូកសមីករ (1') , (2') , (3') អង�នឹងអង�េគបាន

8 T −4 S −4 Q+M =
0
េគទញ T =

S+Q M 7 1 3

= − = ។
2
8 8 8 4

ដូចេនះ T =cos4

េរៀបេរៀងេដយ

π

5π 3
+ cos4
+ cos4
= ។
7
7
7 4

ឹម

ផល�ុ

Page 103

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៤០
ចូរបង�ញ ៖ថ
cos7 x + cos7 (x +



63
) + cos7 (x +
)=
cos 3x
3
3
64

ចំេពះ្រគប់ចំនួនពិ

x

ដំេណាះ្រ

cos7 x + cos7 (x +



63
) + cos7 (x + ) =
cos 3x
3
3
64

តង En (x) =cosn x + cosn (x +



) + cosn (x + ) (i)
3
3

តមរូបមន�=
cos 3x 4cos 3 x − 3cos x
3
=
x
េគទញ cos

3
1
cos x + cos 3x
4
4

េដយគុណអង�ទំងពីរនឹង cosn − 3 x េគបា៖ថ

cosn x
=

3 n− 2
1
cos
x + cos 3xcosn − 3 x (1)
4
4

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 104

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ដូចគា�ែដរេគទញ៖ថ


3 n− 2
2π 1

cosn (x +=
)
cos (x + ) + cos 3xcosn − 3 (x + ) (2)
3
4
3
4
3

3 n− 2
4π 1

cosn (x +=
)
cos (x + ) + cos 3xcosn − 3 (x + ) (3)
3
4
3
4
3
េដយបកសមីករ (1); (2) នង
ិ (3) េគបា៖ថ

En (x)
=

3
1
En − 2 (x) + cos 3x En − 3 (x) (ii)
4
4

=
n 0=
; n 1=
, n 2 េគបា៖ថ
តម (i) ចំេពះ
E0 (x) = 3
E1 (x) =cos x + cos(x +



) + cos(x + )
3
3

1
3
1
3
E1 (x) =
cos x − cos x −
sin x − cos x +
sin x =0
2
2
2
2
1
3
1
3
E2=
(x) cos 2 x + ( − cos x −
sin x)2 + ( − cos x +
sin x)2
2
2
2
2
3
3
3
E2 (x) = cos 2 x + sin 2 x =
2
2
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 105

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

=
n 3=
; n 4=
, n 5=
; n 7 េគបា
តម (ii) ចំេពះ
3
1
3
E3 (x) =
E1 (x) + cos 3x E0 (x) =
cos 3x
4
4
4
3
1
9
E4 (x) =
E2 (x) + cos 3xE1 (x) =
4
4
8
3
1
9
3
15
E5 (x) = E3 (x) + cos 3x E2 (x) = cos 3x + cos 3x = cos 3x
4
4
16
8
16
3
1
45
9
63
E7 (x) = E5 (x) + cos 3x E4 (x) = cos 3x + cos 3x = cos 3x
4
4
64
32
64
ដូចេនះ cos7 x + cos7 (x +

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ



63
) + cos7 (x + ) =
cos 3x ។
3
3
64

Page 106

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៤១

cos x + cos y + cos z
cos(x + y + z)

េគដឹងថា =

sin x + sin y + sin z
= a
sin(x + y + z)

a
ចូរ្រសយ cos(x + y) + cos(y + z) + cos(z + x) =
ដំេណាះ្រ

a
្រសយ cos(x + y) + cos(y + z) + cos(z + x) =
ix
តង
=
u e=
, v eiy
=
, w eiz េគបន៖

u + v +=
w

( cos x + cos y + cos z ) + i ( sin x + sin y + sin z )

z)
េហយ uvw
= ei(x + y +=
cos(x + y + z) + i sin(x + y + z)

cos x + cos y + cos z sin x + sin y + sin z
េគមាន = = a
cos(x + y + z)
sin(x + y + z)
នាំឲ្យ

(cos x + cos y + cos z) + i(sin x + sin y + sin z)
=a
cos(x + y + z) + i cos(x + y + z)

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 107

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

u+ v+w
=a
uvw
1
1
1
+
+
=
a
vw uw uv
e− i(y + z) + e− i(x + z) + e− i(x + y) =
a
តមសមភាពេនះេគទញប

cos(x + y) + cos(y + z) + cos(z + x) =
a
0
នង
ិ sin(x + y) + sin(y + z) + sin(z + x) =

a ។
ដូចេនះ cos(x + y) + cos(y + z) + cos(z + x) =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 108

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៤២

π
2

ចូរកំនត់្រគប់តៃម� x ក�ុងចេនា�ះ ]0; [ េដយដឹងថា

3 −1
3 +1
+
=
4 2
sin x
cos x
ដំេណាះ្រ

π
2

កំនត់្រគប់តៃម� x ក�ុងចេនា�ះ ]0; [

3 −1
3 +1
+
=
4 2 (1)
sin x
cos x
π
12

π π
− 
3 4

េគពន
= sin 
ិ ត
ិ ្យ sin

π
π
π
π
= sin cos − sin cos
3
4
4
3
=

3 2
2 1
.

. =
2 2
2 2

6− 2
4

π
π π
េហយ
cos
=
cos
− 


12
3 4

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 109

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

π
π
π
π
= cos cos + sin sin
3
4
3
2
1 2
3 2
6+ 2
=.
+
.
=
2 2
2 2
4
សមីករ (1) អចសរេសរេទជ

3 −1
3 +1
2 2 + 2 2 =
2
sin x
cos x
6− 2
6+ 2
4
4
+
=
2
sin x
cos x
π
π
sin
cos
12 +
12 =
2
sin x
cos x
π
π
sin cos x + sin xcos =
2sin xcos x
12
12
 π

sin  + x  =
sin 2x
12


េដយ 0 < x <
ដូចេនះ x ∈ {

11π
π
π
េនាះេគទ x =
ឬ x =
36
2
12

π 11π
;
} ។
12
36

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 110

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៤៣
េដះ្រសយសមីក

64x6 − 112x4 + 56x 2 − 7= 2 1 − x 2

ដំេណាះ្រ

64x6 − 112x4 + 56x 2 − 7= 2 1 − x 2

(1)

លក�័ខ័ណ� 1 − x 2 ≥ 0 ឬ x ∈ [−1 , 1 ]

=
4a cos(a + 3a)
េយងមាន cos

= cosacos 3a − sinasin 3a
= cosa(4cos 3 a − 3cosa) − sina(3sina − 4sin 3 a)
= 4cos4 a − 3cos 2 a − 3sin 2 a + 4sin4 a
= 4cos4 a + 4(1 − cos 2 a)2 − 3(cos 2 a + sin 2 a)
= 8cos4 a − 8cos 2 a + 1
cos
=
5a cos(a + 4a)

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 111

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

= cos acos 4a − sin asin 4a
= cos a(8cos4 a − 8cos 2 a + 1) − 2sin asin 2acos 2a
= 8cos5 a − 8cos 3 a + cos a − 4sin 2 acos a(2cos 2 a − 1)
= 8cos5 a − 8cos 3 a + cos a − 4(1 − cos 2 a)(2cos 3 a − cos a)
=
16cos5 − 20cos 3 a + 5cos a

cos
6a 2cos 2 =
3a − 1 2(4cos 3 a − 3cos a)2 − 1
=
= 32cos6 a − 48cos4 a + 18cos 2 a − 1
cos=
7a cos(6a +=
a) cos 6acosa − sin 6asin a
= cosacos 6a − 2sin asin 3acos 3a
=
cosacos 6a − 2sin a(3sin a − 4sin 3 a)(4cos 3 a − 3cosa)
= 64cos7 a − 112cos5 a + 56cos 3 a − 7cosa
យក x = cos t ែដល t ∈ [ 0 , π ] សមីករ (1) សរេសរ ៖

64cos6 t − 112cos4 t + 56cos 2 t − 7= 2 1 − cos 2 t
64cos6 t − 112cos4 t + 56cos 2 t − 7 =
2sin t
គុណអង�ទំងពីរនឹង cos t ≠ 0 េគបាន

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 112

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

64cos7 t − 112cos5 t + 56cos 3 t − 7cos t =
2sin t cos t
cos 7t = sin 2t
π
=
cos
7t cos( − 2t)
2
π

7t
=
− 2t + 2kπ

2
េគទញ 
π
 7t =
− + 2t + 2k ' π , k;k ' ∈ Z

2
π 2kπ

t
=
 18 + 9
សមមូល 
π 2k ' π
t =
, k ; k '∈ Z
− +

10
9

េដយ t ∈ [ 0 , π ] េគទញសំណុំតៃម� t ដូចខងេ្រក

π 5π 9π 13π 17 π 3π 7 π
; ; ;
;
; ;
} េដយ cos t ≠ 0 េនាះ
18 18 18 18 18 10 10
π
t ≠ ដូចេនះសមីករ (1) មានសំណុំឬសដូចខងេ្រក
2

t ∈{

x ∈ { cos

π

13π
17 π


;cos ;cos
;cos
;cos ;cos
}
18
18
18
18
10
10

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 113

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៤៤
េដះ្រសយសមីក

tan6 x + (tan 2 x + 1)3 + (tan 2 x + 2)3 = (tan 2 x + 3)3
ដំេណាះ្រ
េដះ្រសយសមីក
tan 6 x + (tan 2 x + 1)3 + (tan 2 x + 2)3 = (tan 2 x + 3)3

លក�័ខ័ណ� x ≠

.

π
+ kπ , k ∈ Z ។
2

=
តង t tan 2 x , t ≥ 0 សមីករសរេសរ
t 3 + (t + 1)3 + (t + 2)3 = (t + 3)3
t 3 + (t 3 + 3t 2 + 3t + 1) + (t 3 + 6t 2 + 12t + 8) =t 3 + 9t 2 + 27t + 27
3t 3 + 9t 2 + 15t + 9 =t 3 + 9t 2 + 27t + 27
2(t 3 − 6t − 9)

=
0

(t 3 − 27) − (6t − 18) =
0
(t − 3)(t 2 + 3t + 9) − 6(t − 3) =
0
(t − 3)(t 2 + 3t + 3) =
0
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 114

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េគទញ t − 3 = 0 ⇒ t = 3

0 គា�នឬសេ្រព ∆ = 9 − 12 < 0
ឬ t + 3t + 3 =
2

ចំេពះ t = 3 េគបាន tan 2 x = 3

tan 2 x − 3 =
0
(tan x − 3)(tan x + 3) =
0
េគបាន tan x − 3 =
0 ឬ tan x = 3
នាំឲ្ x =

π
+ kπ , k ∈ Z ។
3

េហយ
0 ឬ tan x = − 3
 tan x + 3 =
នាំឲ្ x =−

π
+ kπ , k ∈ Z ។
3

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 115

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៤៥
េដះ្រសយសរ ៖

π
π
4sin (x + ) cos (x + ) = 3 + 2 2
4
12
ដំេណាះ្រ
េដះ្រសយសមីក

4sin (x +

π
π
) cos (x + ) =
4
12

3+ 2 2

តមរូបមន� 2sin a cosb= sin(a + b) + sin(a − b)
សមីករខងេលអចសរេសរជាបន�បនា�ប់ខង
π
π
π
π 

2  sin(x + + x + ) + sin(x + − x − )  = 3 + 2 2
4
12
4
12 

π
π

2  sin(2x + ) + sin  = (1 + 2)2
3
6

π
2sin(2x + ) + 1 = 1 + 2
3
2
π
sin(2x + ) =
3
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 116

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

π π

2x
+
= + 2kπ

3 4
េគទញ 
 2x + π = π − π + 2kπ

3
4
ដូចេនះ

x =−

េរៀបេរៀងេដយ

, k∈Z

π

+ kπ , x = + kπ ; k ∈ Z
24
24

ឹម

ផល�ុ

Page 117

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៤៦

.

១ ចូរ្រសយប��ក់រូបមន�

cos(n
=
+ 1)x 2cos xcos(nx) − cos(n − 1)x

, x ∈ IR , n ∈ IN

.

២ អនុវត�ន៍ ៖ ចូរសរេសរ cos 7x ជាអនុគមន៍ៃន cos x ។

.

៣ េដះ្រសយសមីក

128cos7 x − 244cos5 x + 112cos 3 x − 14cos x − 1 =
0

ដំេណាះ្រ

.

=
+ 1)x 2cos xcos(nx) − cos(n − 1)x
១ ្រសថ cos(n
cos(n + 1)x + cos(n − 1)x =
2cos

(n + 1)x − (n − 1)x
(n + 1)x + (n − 1)x
.cos
2
2

2cos x.cos(nx)
សមមូល cos(n + 1)x + cos(n − 1)x =
ដូចេនះ

cos(n
=
+ 1)x 2cos x cos(nx) − cos(n − 1)x

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 118

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

.

២ អនុវត�ន៍ ៖សរេសរ cos 7x ជាអនុគមន៍ៃន cos x

=
+ 1)x
េគមាន cos(n

.

2cos xcos(nx) − cos(n − 1)x

cos 2x
េប n = 1 =

2cos 2 x − 1

= 2 cos 3x
េប n=

2cos xcos 2x − cos x

= 2cos x(2cos 2 x − 1) − cos x

= 4cos 3 x − 3cos x

=
3 cos 4x 2cos xcos 3x − cos 2x
េប n =
= 2cos x(4cos 3 x − 3cos x) − (2cos 2 x − 1)

= 8cos4 x − 8cos 2 x + 1

= 4 cos 5x 2cos xcos 4x − cos 3x
េប n =

= 2cos x(8cos4 x − 8cos 2 x + 1) − (4cos 3 x − 3cos x)
= 16cos5 x − 20cos 3 x + 5cos x

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 119

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

=
េប n =
5 cos 6x 2cos xcos 5x − cos 4x
= 2cos x(16cos5 x − 20cos 3 x + 5cos x) − (8cos4 x − 8cos 2 x + 1)
= 32cos6 x − 48cos4 x + 18cos 2 x − 1

=
6 cos 7x 2cos xcos 6x − cos 5x
េប n =
ដូចេនះ cos 7x = 64cos x − 112cos x + 56cos x − 7cos x
7

5

3

.

.

៣ េដះ្រសយសមីក

128cos7 x − 244cos5 x + 112cos 3 x − 14cos x − 1 =
0 (1)
ែចកអង�ទំងពីរៃនសមីក (1) នឹង 2 េគបាន

1
=
0
2
1
cos 7x =
2

64cos7 x − 112cos5 x + 56cos 3 x − 7cos x −

េគទញបា 7x =
±

π
21

ដូចេនះ x = +

េរៀបេរៀងេដយ

π 2kπ
π
± +
, k∈Z
+ 2kπ ឬ x =
21
7
3

2kπ
π 2k ' π
, x=
− +
; k;k ' ∈ Z ។
7
21
7

ឹម

ផល�ុ

Page 120

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៤៧

.

ក ចូរគណនាតៃម�្របាកដ tan

π

8

.

ខ ចូរេដះ្រសយសមី
sin 2 x − 2 sin x.cos x + ( 2 − 1) cos 2 x =
0

.

គ ចូរេដះ្រសយសមី

tan x + 2 − 1
1

=
1 − ( 2 − 1) tan x
3

ដំេណាះ្រ

.

ក គណនាតៃម�្របាកដ tan
តមរូបមន� tan 2a =

π

8

2tan a
1 − tan 2 a

2tan

េដយយកតៃម� a =

π
8

π
8

π
េគបាន tan =
4 1 − tan 2 π
8

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 121

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

1=

2tan

π
8

1 − tan 2

π
8

នាំឲ្យ tan 2

π
π
+ 2tan
−1 =
0
8
8

π
តង t = tan ែដល t > 0
8
េគបន t 2 + 2t − 1 = 0 ; ∆ ' = 1 + 1 = 2
េគទញឬស t1 =−1 + 2
ដូចេនះ

π
tan=
8

2 −1

, t 2 =−1 − 2 < 0 (មន
ិ យក)

.

ខ េដះ្រសយសមី៖
sin 2 x − 2 sin x.cos x + ( 2 − 1) cos 2 x =
0
ែចកអង�ទំងពីរនឹង cos 2 x ≠ 0 េគបានសមីករ

tan 2 x − 2 tan x + ( 2 − 1) =
0 .
តង t = tan x េគបាន

0
t 2 − 2 t + ( 2 − 1) =
0 េដយ a + b + c =
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 122

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េគទញឬស=
t1 1 ; =
t2

-ចំេពះ t = 1
-ចំេពះ=t
នាំឲ្ x =

2 −1 ។

េគបាន tan x = 1 នាំឲ្ x =

2 − 1 េគបាន tan=
x

π
+ kπ , k ∈ Z
4

2 −1

π
+ kπ , k ∈ Z
8

ដូចេនះ x =

π
π
+ kπ , x =
+ kπ , k ∈ Z ។
4
8

.

គ េដះ្រសយសមីក

tan x + 2 − 1
1
=
1 − ( 2 − 1) tan x
3

π
8

េដយ tan=

2 − 1 េគបាន

π
8 = 3
π
3
1 − tan x.tan
8
π
π
tan(x + ) =
tan
8
6
tan x + tan

េគទញ x +

េរៀបេរៀងេដយ

π π
π
=
+ kπ ឬ x=
+ kπ , k ∈ Z
8 6
24

ឹម

ផល�ុ

Page 123

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៤៨

.

ក ចូរគណនាតៃម�្របាកដ cos


π
និង cos
12
12

.

ខ ចូរេដះ្រសយ្របព័ន�សម៖


2+3 6
3
2
cos
x
3cos
xcos
y
+
=


8

2−3 6
 3cos 2 xcos y cos 3 y
+
=

8
ដំេណាះ្រ

.

ក គណនាតៃម�្របាកដ cos

π
12

cos
= cos(
េយងបាន


π
នង
cos

12
12

π π
− )
3 4

π
π
π
π
= cos cos + sin sin
3
4
3
4

េរៀបេរៀងេដយ

1 2
3 2
2+ 6
=.
+
.
=
2 2
2 2
4

ឹម

ផល�ុ

Page 124

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ


12

= cos(
េហយ
 cos

π π
+ )
3 4

π
π
π
π
= cos cos − sin sin
3
4
3
4

1 2
3 2
2− 6
=.

.
=
2 2
2 2
4

π
=
ដូចេនះ cos
12

2+ 6

, cos
=
4
12

2−
4

6

.

ខ េដះ្រសយ្របសមីករ


2+3 6
3
2
cos
x
3cos
x
cos
y
(1)
+
=

8

2−3 6

2
3
+
=
3cos
x
cos
y
cos
y
(2)

8
បូកសមីករ (1) និង (2) អង�និងអង�េគបាន

2 2
cos 3 x + 3cos 2 xcos y + 3cos xcos 2 y + cos 3 y =
8

េរៀបេរៀងេដយ

2
( cos x + cos y )3 =
( )3
2
2
cos x + cos y =(3)
2
ឹម

ផល�ុ

Page 125

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ដកសមីករ (1) នង
�េគបាន
ិ (2) អង�នងអង

6 6
cos 3 x − 3cos 2 xcos y + 3cos xcos 2 y − cos 3 y =
8
6
( cos x − cos y )3 =
( )3
2
6
cos x − cos y =(4)
2
បូកសមីករ (3) នង
�េគបាន
ិ (4) អង�នងអង

2+ 6
2
2+ 6
cos x =
4

2cos x =

cos x = cos

π
12

±
នាំឲ្យ x =

π
+ 2kπ , k ∈ Z
12

ដកសមីករ (3) នង
�េគបាន
ិ (4) អង�នងអង

2− 6
2
2− 6
cos y =
4

2cos y =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 126

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

cos y = cos
ដូចេនះ x =
±

េរៀបេរៀងេដយ


12

±
នាំឲ្យ y =


+ 2kπ , k ∈ Z
12


π
y
=
±
+ 2kπ , k ∈ Z
+ 2kπ , k ∈ Z នង

12
12

ឹម

ផល�ុ

Page 127

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៤៩

.

5
8

3
8

+ cos 4x
ក ចូរ្រសយប��ក់ sin 6 x + cos6 x =

.

13
16

1
4

+ sin 3 2x
ខ ចូរេដះ្រសយសមី (sin 3 x + cos 3 x)2 =
ដំេណាះ្រ

.

5
8

3
8

+ cos 4x
ក ្រសយប��ក់ sin 6 x + cos6 x =
2
េយងមាន
sin 2 x + cos=
x 1

; ∀x ∈ IN

( sin 2 x + cos 2 x )3 =
1

sin 6 x + 3sin 4 x cos 2 x + 3sin 2 x cos4 x + cos6 x =
1
sin 6 x + cos6 x + 3sin 2 x cos 2 x ( sin 2 x + cos 2 x) =
1
sin 6 x + cos6 x + 3sin 2 x cos 2 x =
1
3
sin 6 x + cos6 x + sin 2 2x =
1
4
3 1 − cos 4x
sin 6 x + cos6 x + (
)=
1
4
2
3 3
5 3
sin 6 x + cos6 x =1 − + cos 4x = + cos 4x
8 8
8 8
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 128

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

.

13
16

1
4

+ sin 3 2x
ខ េដះ្រសយសមី (sin 3 x + cos 3 x)2 =
13
16

េយងបាន
sin6 x + 2sin 3 xcos 3 x + cos6 x = + 2sin 3 xcos 3 x

5 3
13
1
+ cos 4x =
ឬ cos 4x =
8 4
16
2
េគទញ 4x =
±

π kπ
π
± +
, k∈Z ។
+ 2kπ ឬ x =
12 2
3

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 129

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៥០
េគមានសមីកដឺេ្រកទីពី

(E) : x 2 + (

1
2
− 2) x +
−1 =
0
cos φ
3

π
ែដល 0 ≤ φ <

2
េគឧបមាថាសមីក (E) មានឬសពីរែដលតងេដ tan a
នង
ិ tan b ។

π
ក. កំនត់តៃម� φ េដម្បីឲ្ a + b =
4

.

ខ េដះ្រសយសមី (E) ចំេពះតៃម� φ ែដលបានរកេឃ

.

គ េ្របលទ�ផលខងេលចូរទញរកតៃម�្រប tan

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

π

12

Page 130

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ដំេណាះ្រ

π
a+b=
ក. កំនត់តៃម� φ េដម្បីឲ្

4
េដយ tan a នង
ិ tan b ជាឬសរបស់ (E) េនាះេគមានទំនាក់ទំ

tan a + tan b =
2−

1
(1)
cos φ

b
នង
ិ tan a tan=

2
− 1 (2)
3
tan a + tan b
(3)
1 − tan a tan b

តមរូបមន� tan(a + b) =

យកទំនាក់ទំនង (1) នង
ិ (2) ជំនួសក�ុង (3) េគបាន

1
2−
3 (2cos φ − 1)
cos φ
tan(a
=
+ b)
=
2
1− (
− 1) (2 3 − 2)cos φ
3

π
4

េដយ a + b =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 131

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េគទញបាន

3(2cos φ − 1)
= 1
(2 3 − 2)cos φ

2 3 cos φ=
− 3 2 3 cos φ − 2cos φ
cos φ =

3
2

េដយ 0 ≤ φ < π ដូចេនះេគទញ φ = π ។
2

6

.

ខ េដះ្រសយសមី (E) ៖

2
2
π
2
− 2) x +
−1=
0
េប φ = េនាះ (E) x + (
6
3
3
=
∆ (

2
2
− 2)2 − 4(
− 1)
3
3

4(7 − 4 3) 4(2 − 3)2
=

=
3
3


1
(−
 x1 =
2
េគទញឬស 

1
 x2 = (−
2

ដូចេនះ x1=

េរៀបេរៀងេដយ

2
4−2 3
)=
+ 2+
3
3

1
3

2
4−2 3
+ 2−
)= 2− 3
3
3

1
, x 2= 2 − 3 ។
3

ឹម

ផល�ុ

Page 132

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

.

គ េ្របលទ�ផលខងេលទញរកត្របាកដៃ tan
តមស្រមាយខងេលេ x1=
េគទញ tan a =

π
12

1
, x 2= 2 − 3
3

1
នង
ិ tan b= 2 −
3

3

1
π
π
េដយ tan a =
នាំឲ្ a =
េហយ
a
+
b
=

6
4
3
π
π π π
−a= − =
នាំឲ្ b =
4
4 3 12
ដូចេនះ tan

π
= 2 − 3 ។
12

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 133

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៥១
េគឲ្យែខ្សេក

(P) =
: y f (x)
= x 2 sin φ − 2(1 + sin φ)x + 5 − sin φ
ែដល 0 < φ <

π ។

(P) ស�ិតេនេលអក្
កំនត់តៃម� φ េដម្បីឲ្យែខ្សេ

អប់សុីសជានិច�
ដំេណា្រស
កំនត់តៃម� φ
េគមាន

(P) =
: y f (x)
= x 2 sin φ − 2(1 + sin φ)x + 5 − sin φ
េដម្បីឲ (P) ស�ិតេនេលអក្ស័អប់សុីសជានិច�លុះ្

f (x) > 0 , ∀x ∈ IR

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 134

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

 af > 0
េពលគឺេគ្រត�វឲ 
∆ ' < 0
េគមាន a=
f

sin φ > 0 ; ∀φ ∈] 0 ; π [

2

'
=
(1
+
sin
φ
)
− sin φ(5 − sin φ)
េហយ

∆ ' = 1 + 2sin φ + sin 2 φ − 5sin φ + sin 2 φ
=
∆ ' 2sin 2 φ − 3sin φ + 1
=
∆ ' (2sin φ − 1)(sin φ − 1)
េប ∆ ' < 0

1
សមមូល < sin φ < 1 េដយ 0 < φ <
2

π

π
π
<
φ
<
េគទញបា

6
2
ដូចេនះេដម្បីឲ្យែខ្សេ (P) ស�ិតេនេលអក្ស័អប់ស
ជានិច�លុះ្រតែតេគឲ្យល័ក�ខ័

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

π
π
< φ <

6
2

Page 135

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៥២

0
េគឲ្យសមីករដឺេ្រកទីព (E) : x 2 − (m 2 − m) x − m + 2 =
េគសន�តថាសមីករេនះមានឬសពីរតងេរៀងគា tan a
នង
ិ tan b ។

π
3

a+b= ។
ក.ចូរកំនត់តៃម�ៃនបា៉រ៉ែម៉្ m េដម្បីឲ្

ខ.ចូរេដះ្រសយសមីករខងេលច m ែដលបានរកេឃញ
គ.េដយេ្របលទ�ផលខងេលចូរទញរកតៃម�្រប tan

π

12

ដំេណាះ្រ

π
3

ក.កំនត់តៃម�ៃនបា៉រ៉ែម៉្ m េដម្បីឲ្
a+b= ៖

សមីករមានឬសក=
∆ (m 2 − m)2 + 4m − 8 ≥ 0
េដយ tan a នង
ិ tan b ជាឬសរបស់សមីករេ

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 136

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

 tan a + tan b =
m 2 − m (1)
តម្រទឹស�ីបទែវ្យតេគ 
−m + 2 (2)
 tan a .tan b =
tan a + tan b
េដយ tan(a + b) =
1 − tan a.tan b

tan

π
tan a + tan b
=
3
1 − tan a.tan b
tan a + tan b
3 =
(3)
1 − tan a.tan b

យកទំនាក់ទំនង (1) នង
ិ (2) ជួសក�ុងសមីករ (3)
េគបាន

m2 − m
3=
ឬ m 2 − (1 + 3) m + 3 =
0
1+ m − 2

0 េគទញឬស
េដយ a + b + c =
=
m1 1=
, m2

-ចំេពះ m = 1
-ចំេពះ m =

3

េនាះ ∆ = (12 − 1)2 + 4.1 − 9 = −4 < 0

( មនិ យក )

3 េនាះ ∆ = (3 − 3)2 + 4 3 − 8 = 4 − 2 3 > 0

ដូចេនះ m = 3 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 137

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ.េដះ្រសយសមីងេលចំេពះ m ែដលបានរកេឃញ

0
ចំេពះ m = 3 េគបាន ៖ x 2 − (3 − 3)x − 3 + 2 =
0 េគទញឬស x1= 1 , x 2= 2 − 3 ។
េដយ a + b + c =
គ.ទញរកតៃម�្របាកដ tan

π

12

π
តមលទ�ផលខងេលេគម
=
x1 tan
=
a 1 នាំឲ្ a =
4
េហយ
 a + b = េនាះ b =

π
3

π π π
− =
3 4 12

េហតុេនះ x 2= tan b= tan

π
= 2− 3
12

ដូចេនះ tan

π
= 2− 3 ។
12

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 138

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៥៣

0
េគឲ្យសមីក (E) : x 3 − (2m + 3)x 2 + 5x − 3m + 2 =
ឧបមាថាសករេនះមានឬបីតងេ tan α , tan β , tan γ ។
ក.ចូរគណនា A =

sin(α + β + γ )
ជាអនុគមន៍ៃន m ។
cos α cos β cos γ

ខ.កំនត់ m េដម្បីឲ្ A = 4 ។
គ.េដះ្រសយសមី (E) ចំេពះតៃម� m ែដលបានរកេឃញខងេល
ដំេណាះ្រ
ក. គណនា A =
េយងមា
A=

េរៀបេរៀងេដយ

sin(α + β + γ )
ជាអនុគមន៍ៃន m
cos α cos β cos γ

sin[ α + (β + γ )]

cos α cos β cos γ

ឹម

ផល�ុ

Page 139

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

sin α cos(β + γ ) + sin(β + γ )cos α
cos α cos β cos γ
sin α cos β cos γ − sin α sin β sin γ + sin β cos γ cos α + sin γ cos β cos α
=
cos α cos β cos γ
= tan α − tan α tan β tan γ + tan β + tan γ
= tan α + tan β + tan γ − tan α tan β tan γ
=

េដ tan α , tan β , tan γ ជាឬសសមីក (E) តម្រទឹស�ីបទែវ

γ 2m + 3
 tan α + tan β + tan=

េយងមាន
 tan α tan β + tan β tan γ + tan γ tan α = 5

 tan α tan β tan=
γ 3m − 2

A =2m + 3 − (3m − 2) =−m + 5
េយងបាន

−m + 5 ។
ដូចេនះ A =
A=4
ខ.កំនត់ m េដម្បីឲ្

−m + 5
េដយេយងមា A =

4 នាំឲ្ m = 1 ។
េយងបាន − m + 5 =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 140

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

គ. េដះ្រសយសមី (E) ៖

0
ចំេពះ m = 1 េគបាន (E): x 3 − 5x 2 + 5x − 1 =
េដយ x 3 − 5x 2 + 5x − 1 = (x − 1)(x 2 − 4x + 1)

 x=1
េគទញ (x − 1)(x − 4x + 1) =
0 ឬ  2
0
 x − 4x + 1 =
2

∆' = 4 −1 = 3

េគទញ x1 =
2 − 3 , x2 =
2+ 3

ដូចេនះសំ ណុំឬសសមីករ x ∈ { 2 − 3 ; 1 , 2 + 3 } ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 141

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៥៤

m
េគឲ្យសមីក (E) : cos 3 xcos 3x + sin 3 xsin 3x =
ក.ចូរេដះ្រសយសមីករេនះ m =

3 3
8

ខ.រកលក�័ខ័ណ�ស្រមាប m េដម្បីឲ្យសមីករេ
នះមាន

ដំេណាះ្រ
ក.េដះ្រសយសមីករេនះ m =

3 3
8

េយងមាន
sin
=
3x 3sin x − 4sin 3 x នាំឲ្

=
sin 3 x

1
(3sin x − sin 3x)
4

េហយ
=
cos 3x 4cos 3 x − 3cos x

=
cos 3 x
នាំឲ្

1
(3cos x + cos 3x)
4

សមីករ (E) អចសរសរ

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 142

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

1
1
(3cos x + cos 3x)cos 3x + (3sin x − sin 3x)sin 3x =
m
4
4
3cos x cos 3x + cos 2 3x + 3sin x sin 3x − sin 2 3x =
4m
3(cos 3x cos x + sin 3x sin x) + (cos 2 3x − sin 2 3x) =
4m
3cos 2x + cos 6x =
4m
4cos 3 2x = 4m
cos 2x = 3 m
េដយ m =

3
3 3
េគបាន cos 2x =
2
8

នាំឲ្ x =±

π
+ kπ ,k ∈ Z
12

ខ. រកលក�័ខ័ណ�ស្រមាប m ៖
េដម្បីឲ្យសមីករេនះមានឬសេគ្រគាន −1 ≤ 3 m ≤ 1
ឬ m ∈ [ −1 , 1] ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 143

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៥៥
េដះ្រសយសមីក

log 2 2 (sin x) + log

3
(2sin
x) =
0
2

ដំេណាះ្រ
េដះ្រសយសមីក

log 2 2 (sin x) + log

3
(2sin
x) =
0
2

លក�័ខណ�័ sin x > 0 នាំឲ្យ 2kπ < x < π + 2kπ , k ∈ Z
សមីករអចសររ ៖

log 2 2 (sin x) + log

3
(sin
x) + log
2

log 2 2 (sin x) + 3log

2

2

2=
0

(sin x) + 2 =
0

តង t = log 2 (sin x) េគបានសមីក t 2 + 3t + 2 =
0
េដយ b= a + c េគទញឬស t1 =
−1 , t 2 =
−2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 144

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

-ចំេពះ t =

−1 េគបាន log

សមមូល sin x =

2

(sin x) = −1

1
2

π

x
=
+ 2kπ

4
នាំឲ្ 
π

 x=
π − + 2kπ = + 2kπ , k ∈ Z

4
4

-ចំេពះ t =

−2 េគបាន log

សមមូល sin x =

2

(sin x) = −2

1
2

π

=
+ 2kπ
x

6
នាំឲ្ 
π

 x=
π − + 2kπ = + 2kπ , k ∈ Z

6
6

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 145

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៥៦
េគឲ្យស៊�ីតៃនចំនួនពិត (Un ) កំនត់េល IN េដយ

1 − 1 − Un 2
2

2
នង
U 0=
=
ិ Un +1
2

, ∀n ∈ IN

គណនា Un ជាអនុគមន៍ៃន n ។
ដំេណាះ្រ
គណនា Un ជាអនុគមន៍ៃន n ៖
េយងមាន
=
U

0

π
2
= sin
2
4

1 − 1 − U0
=
2
2

=
U1

π
1 − 1 − sin 2
4 sin π
=
2
8

π

ឧបមាថាវពិតដល់តួ p គឺ Up = sin p + 2
2

π

េយង
 នឹង្រសយថាវពិតដល់ត (p + 1) គឺ Up + 1 = sin p + 3 ពត

2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 146

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

Up +1 =
េយងមាន

1 − 1 − Up 2
2

π

ែតតមករឧប Up = sin p + 2
2

េយងបាន
Up +1 =

1 − 1 − sin 2

េរៀបេរៀងេដយ

2p + 2

2

π
1 − cos p + 2
2
= =

2
π
= sin p + 3
2
ដូចេនះ Un = sin

π

π
2n + 2

ឹម

ផល�ុ

2sin 2

π

2p + 3
2

Page 147

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៥៧

an 2 − 5
េគឲ្យ a0 = 2 + 3 + 6 នង
ិ an + 1 =
2(an + 2)
ចំេពះ្រគប n ≥ 0 ។

 2n − 3 π 
ចូរ=
្រសយ an cot 
− 2 ចំេពះ្រគប n ∈ IN ។
 3 


ដំេណាះ្រ

 2n − 3 π 
្រសយ
=
− 2
an cot 
 3 


ចំេពះ n = 0 េគបាន
=
a0 cot

π
−2
24

π
π
2 π
+
cos
2cos
1
cos
π
24
24
12
= =
=
cot
π
π
π
24 sin π
2sin cos
sin
24
24
24
12
π π
6+ 2
1 + cos( − ) 1 +
4+ 6 + 2
3 4
4
=
=
=
π π
6− 2
6− 2
sin( − )
3 4
4
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 148

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

π 4( 6 + 2) + ( 6 + 2)2
cot
=
24
4
4( 6 + 2) + 8 + 4 3
=
4
=2 + 2 + 3 + 6
េគទញ a0 =

2+ 3+ 6

 2n − 3 π 
េហតុេនះ an cot 
=
− 2 ពត
ិ ចំេពះ n = 0 ។
 3 

 2k − 3 π 
សន�តថាវពិតដល់តួទ
k គឺ ak cot 
=
− 2 ពត

 3 


េយង
 នឹង្រសយថាវពិតដល់ត k + 1 គឺ ៖

 2k − 2 π 
=
− 2 ពត
ak +1 cot 
ិ ។
 3 

 2k − 3 π 
ak 2 − 5
េយងមាន ak + 1 =
េដ ak cot 
=
− 2
 3 
2(ak + 2)

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 149

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ
2

  2k − 3 π 

cot 
 − 2  − 5

  3 

េនាះ ak + 1 =
 2k − 3 π 
2cot 
 3 

 2k − 3 π 
 2k − 3 π 
cot 
− 4cot 
−1
 3 
 3 




ak + 1 =
 2k − 3 π 
2cot 
 3 


2

 2k − 3 π 
−1
cot 
 3 


−2
k
3

2
π
2cot 
 2 


2

cot 2 a − 1
េដយេ្របរូបមន cot 2a =
2cot a

 2k − 2 π 
េគបាន
=
− 2 ពត
ak +1 cot 
ិ ។
 3 

 2n − 3 π 
ដូចេនះ an cot 
=
− 2 ។
 3 


េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 150

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៥៨
π
π
π
េគឲ្យ
=
2 2cos 2 , =
2 + 2 2cos 3 , 2 + =
2 + 2 2cos 4
2

2

2

ពីឧទហរណ៍ខងេលចូរររ
ក ូបមន�ទូេទ និង ្រសយ
រូបមន�េនាះផង
ដំេណាះ្រ
រករូបមន�ទូេទ

π

π

=
2 2cos 2 , =
2 + 2 2cos 3 ,
េគមាន
2
2

2+ 2+ 2 =
2cos

π
24

តមលំនាំឧទហរណ៍េយចទញរករូបមន�ទូេទដូចខងេ្រ
π
2 + 2 + 2 + ......... + 2 =
2cos n + 1

2

(n)

្រសយប��ក់រូបមន�េនះ

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 151

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េយងត An =

2 + 2 + 2 + ...... + 2 ្រគប់ n ∈ IN

(n)

A
=
េយងមាន

1

π

=
2 2cos

2

2

ពត

េយង
 ឧបមាថាវពិតដល់តួ p គឺ ៖

π
Ap = 2 + 2 + 2 + ...... + 2 = 2cos p +1 ពត


2
(p)

π

េយង
 នឹង្រសយថាវពិតដល់ត p + 1 គឺ Ap + 1 = 2cos p + 2 ពត

2
េយងមាន
Ap +=

1

2 + Ap

π

េដយតមករឧ Ap = 2cos p + 1
2
េយងបាន Ap +1 =
2 + 2cos
ដូចេនះ

π
2p +1

=
4cos 2

π
2p + 2

π
=
2cos p + 2 ពត

2

π
2 + 2 + 2 + ......... + 2 =
2cos n + 1

2

(n)

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 152

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៥៩
n

េគឲ្យស៊�ីតៃនចំនួនពិ (Un ) កំនត់េដ Un = 2 .sin


4

ែដល n ∈ IN ។

-

ក ចូរបង�ញថា 2.cos

-

(n + 1)π


= cos
− sin

4
4
4

=
Un ( 2)n cos
ខ ទញឲ្យបា


(n + 1)π
− ( 2)n +1 cos

4
4

-

គ គណនាផលបូក

Sn = U1 + U 2 + U 3 + ......... + Un ជាអនុគមន៍ៃន n ។
ដំេណាះ្រ

(n + 1)π


− sin

ក-ចូរបង�ញថា 2.cos = cos
4
4
4

+ b) cos acos b − sin asin b
តមរូបមន� cos(a=

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 153

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

(n + 1)π
2 cos=
4

nπ π
+ )
4 4

π

π
2(cos cos − i sin sin )
4
4
4
4

2 cos(

=
2 cos

(n + 1)π
2

2



=
2(
cos

sin ) =
cos
− sin
4
2
4
2
4
4
4

ដូចេនះ

2.cos

(n + 1)π


= cos
− sin
4
4
4

-

=
Un ( 2)n cos
ខ ទញឲ្យបា


(n + 1)π
− ( 2)n +1 cos
4
4

(n + 1)π


− sin
េយងមាន 2.cos = cos

4
4
4

4

នាំឲ្ sin
= cos


(n + 1)π
− 2 cos
4
4

គុណអង�ទំងពីរនឹង ( 2)n


4

2)n sin
( 2)n cos
េគបាន (=
n
=
ដូ
ចេនះ Un ( 2 ) cos

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ


(n + 1)π
− ( 2)n +1 cos
4
4


(n + 1)π
− ( 2 )n + 1 cos
4
4

Page 154

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

-

គ គណនាផលបូក Sn = U1 + U 2 + U 3 + ......... + Un
េយងបាន
n

Sn
=


(k + 1)π 

k
k +1
(
2)
cos

(
2)
cos

4
4 

k =1

2 cos

ដូចេនះ

(n + 1)π
π
− ( 2)n +1 cos
4
4

Sn = 1 − ( 2 )n + 1 cos

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

(n + 1)π
4

Page 155

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៦០
េគមានអនុគមន៍េលខ f កំនត់ពីសំ ណុំ IN េទសំណុំ IR

π

= 2f (n) + tan n + 2
េដយ f (0) = 0 នង
ិ f (n + 1)
2
ចូរកំនត់រក f (n) ?
ដំេណាះ្រ
កំនត់រក f (n )
េគមាន f (n + 1) = 2f (n ) + t

π
a n+ 2
2

ែចកអង�ទំងពីរនឹង 2n េគបា

1
1
1
f
(
n
)
f
(
n
)
=
+
t
n
n −1
n
2
2
2
េគមាន t
េគទញ t

2a =a

2t
1− t

a a
n=
2
a at

π
an+ 2
2

(1)n

2t n a a
n2
=
a c a an− t o2 ana c at− t noa

a = c n a o− 2 c t 2ao េដយក a =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

π
2n + 2

Page 156

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េគបាន t

π
π
π
an+ 2 = cn n+o2 − 2 c t n+o1
2
2
2

(2 )

យក (២) ជួសក�ុង (១) េគបាន

π

1
1
1
f
(
n
1
)
f
(
n
)
+

=
c
n
n −1
n
2
2
2

2n + 2

n −1

−o

n −1 1
1
1
∑ [ k f (k + 1) − k −1 f (k ) = ∑ ][ k c
2
k =0 2
k =0 2

1

2

f (n ) − 2f (0) =
n −1

1

2

c
n −1

π
2n + 1

1

2

c
n −1
π

2k + 2


o f (n ) = ct

π
t n+1
2
1
−o k −1 c
2

2

π
t ]
k +1

π
2n + 1

π

ដូចេនះ f (n) = cot n + 1 ។
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 157

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៦១
េគឲ្យស៊�ីតៃនចំនួនពិត (Un ) កំនត់េល n

េដយ

U 0 = 1 នង
Un +1 Un cos a + sin a
ិ ∀n ∈ IN : =
ែដល 0 < a <

π

2

=
ក.តង V
n Un − cot

a
។ បង�ញថ (Vn ) ជាស៊�ីតធរណីមា។
2

lim Un ។
ខ.គណនាលីមីត lim (V0 + V1 + .... + Vn ) នង

n →+∞

n →+∞

ដំេណាះ្រ
ក. បង�ញថ (Vn ) ជាស៊�ីតធរណីមា្រតម

=
មាន V
n Un − cot

a
a
នាំឲ្ V
=
U

cot
n +1
n +1
2
2

ែត
=
Un +1 Un cos a + sin a
េគបាន Vn +=
1 Un cos a + sin a − cot

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

a
2

Page 158

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

a
a
a
=
Un cos a + 2sin cos − cot
2
2
2
a
a
a
a
=
Un cos a + cot (2sin cos tan − 1)
2
2
2
2
a
sin
a
a
a
2 − 1)
Un cos a + cot (2sin cos
=
2
2
2 cos a
2
a
a
a
Un cos a + cot (2sin 2 − 1)
; cos a =
1 − 2sin 2
=
2
2
2
a
a
Un cos a − cot cos a =
(Un − cot )cos a
=
2
2
= Vn cos a
េដយ Vn + 1 = Vn cos a នាំឲ្ (Vn ) ជាស៊�ីតធរណីមា

U 0 cot
មួយមានេរសុង cos a នង ត
ួ V0 =−

a
a
1 − cot ។
=
2
2

ខ. គណនាលីមីត lim (V0 + V1 + .... + Vn ) និង lim Un
n →+∞

n →+∞

េយងមាន

1 − qn + 1
a 1 − cosn +1 a
V0 + V1 + ... + Vn = V0
= (1 − cot ).
1−q
2
1 − cos a

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 159

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េយងបាន


a 1 − cosn +1 a 
lim (V0 + V1 + .... +=
Vn ) lim (1 − cot )

2 1 − cos a 
n →+∞
n →+∞ 
េដយ 0 < a <

ដូចេនះ

π
េនាះ 0 < cos a < 1 នង
lim cosn +1 a = 0

2
n →+∞

a
1 − cot
2
lim (V0 + V1 + .... + Vn ) =
1 − cos a
n →+∞

=
ម៉្យោងេទៀ V
n Un − cot

a
a
V
+
cot
នាំឲ្ U=
n
n
2
2
a
2

េដយ Vn =V0 × qn =(1 − cot )cosn a

a
2

េគបាន Un =
(1 − cot )cosn a + cot
និង lim Un=
n →+∞

a
2

a
a
a

lim (1 − cot )cosn a + cot = cot
2
2
2
n →+∞ 

េ្រព lim cosn a = 0 ។
n →+∞

ដូចេនះ lim Un = cot
n →+∞

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

a

2
Page 160

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៦២
េគឲ្យស៊�ីតៃនចំនួនកុំផ�ិច (Zn ) កំនត់េដយ


1+ i 3
Z
=
 0
2
( | Zn | ជាម៉ូឌុលៃន Zn

1
Z
=
Z + | Zn | ) ; n ∈ IN
 n +1 2 ( n

)

សន�តថា Zn =ρn (cos θn + i.sin θn ) , ∀n ∈ IN
ែដល ρn > 0 , ρn ; θn ∈ IR ។
ក-ចូររកទំនាក់ទំនងរវ θn នង
ិ θn + 1 េហយ
 ρn នង
ិ ρn + 1 ។
ខ-រក្របេភទៃនស៊�ីត (θn ) រួចគណនា θn ជាអនុគមន៍ៃន n ។

θ1
θ2
θn − 1
គ-ចូរបង�ញ ρn =ρ0 cos θ0 cos cos ....cos
2
2
2
រួចប��ក់ ρn ជាអនុគមនៃន n ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 161

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ដំេណាះ្រ
ក-រកទំនាក់ទំនងរវ θn និង θn + 1 េហយ ρn និង ρn + 1
េយងមាន Zn =ρn (cos θn + i.sin θn )
នាំឲ្ Zn + 1 =
ρn +1 (cos θn +1 + i sin θn +1 )

Zn + 1
េដយ =

1
( Zn + | Zn | ) េហយ
 | Z n | = ρn
2

េគបាន៖

)
ρn +1 (cos θn +1 + i sin θn +1=

1
ρ (cos θn + i.sin θn ) + ρn 
2 n

1
ρn +1 (cos θn +1 + i.sin θn +1 ) =ρn (1 + cos θn + i.sin θn )
2
θ
θ
θ
ρn +1 (cos θn +1 + i.sin θn +1 ) =
ρn cos n (cos n + i.sin n )
2
2
2
θ
ρ n+1 = ρ n c o ns
េគទញបា
2

នង

θ n+1 =

θn
2

θn
θn
ដូចេនះ θn + 1 =
នង

ρ
=
ρ
cos

n +1
n
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

2

Page 162

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ-្រេភទៃនស៊�ីត (θn ) និង គណនា θn ជាអនុគមន៍ៃន n ៖

1
តមស្រមាយខងេលេយ θn + 1 = θn
2
នាំឲ្ ( θn ) ជាស៊�ីតធរណីមា្រតមានេរសុងេ q =

1

2

តមរូបមន� θn =θ0 × qn

1+ i 3
π
π
=cos + i.sin
2
3
3

េដយ Z0 =ρ0 (cos θ0 + i sin θ0 ) =
េគទញបា ρ0 = 1 ; θ0 =

π 1
π
ដូចេនះ θn = . n
3 2
3

θ
θ
θ
គ-បង�ញថ ρn =ρ0 cos θ0 cos 1 cos 2 ....cos n
2

2

2

θ
ρ
θ
ρn cos n ឬ n +1 = cos n
តមស្រមាយខងេលេ ρn + 1 =
2

ρn

2

k=
n −1
n −1
 ρk + 1  k =
θ 

cos( k )
=
េគបាន

k
=



ρ
k 

0=
k

0


2 

ρn
θ
θ
θ
= cos θ0 .cos 1 .cos 2 .........cos n −1
ρ0
2
2
2
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 163

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ដូចេនះ ρn =ρ0 cos θ0 cos

θ1
θ
θ
cos 2 ....cos n −1 ។
2
2
2

θn
θn
θn
ម៉្យោងេទៀតេយងម sin θ=
=
θ
2sin
cos
2sin
cos
n
n +1
2

2

2

θn
( េ្រព θn +1 =
) េគទញ cos θn = 1 .
2

េហតុេនះ ρn

2

sin θn
2 sin θn +1

sin θn −1
1 sin θ0 sin θ1
1 sin θ0
=
.
.
.....
.
n sin θ sin θ
n
sin θn
2
2 sin θn
1
2

π
sin
1
3
1
3
ដូ
ចេនះ ρn

=
=
.
n
n +1
π
π
1
1
2 sin( . ) 2
sin( . n )
3 2n
3 2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 164

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៦៣
េគឲ្យស៊�ីតៃនចំនួនពិត (Un ) កំនត់េល IN ∪ {0} េដយ

 U 0 = 2

2 + Un , n ∈ IN
 Un +1 =
ក.ចូរគណនា Un ជាអនុគមន៍ៃន n ។
ខ.គណនផលគុណ Pn = U 0 × U1 × U 2 × .... × Un ។
ដំេណាះ្រ
គណនា Un ជាអនុគមន៍ៃន n ៖
េយងមាន

U=
0

=
2 2cos

π
π
π
និង U1 = 2 + U 0 = 2 + 2cos = 2cos
4
8
4
π

ឧបមាថាវពិតដល់តួ p គឺ Up = 2cos p + 2
2

π

េយង
 នឹង្រសយថាវពិតដល់ត (p + 1) គឺ Up + 1 = 2cos p + 3
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 165

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

Up +=
េយងមាន

1

2 + Up ែតតមករឧប Up = 2cos

េយងបាន
Up +1 =
2 + 2cos

ដូចេនះ Un = 2cos

π
n+ 2

2

π
2p + 2

=
4cos 2

π
2p + 3

π
p+ 2

2

π
=
2cos p + 3 ពត

2

ខ. គណនាផលគុណ Pn = U 0 × U1 × U 2 × .... × Un
តមរូបមន� sin 2a = 2sin acosa នាំឲ្ 2cos a =
n

=
Pn

n

n

π
=
(2cos
)
k+2
2=
0
k

=
(Uk )

=
k 0=
k

sin

េរៀបេរៀងេដយ

π
π
sin k +1
sin
1
2
2
( =
) =
π
π
π
sin
sin
0 sin
2k + 2
2n + 2
2n + 2

1

ដូចេនះ Pn =

sin 2a
sin a

π

2n + 2

ឹម

ផល�ុ

Page 166

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៦៤
េគឲ្យស�ុតៃនចំនួនពត
ិ (Un ) កំនត់េដយ

=
U 0 0=
; U1 1 នង
=
: Un + 2 2Un +1 cos a − Un
ិ ∀n ∈ IN
ែដល a ∈ IR ។
ក. តង Z
=
n Un + 1 − (cos a − i sin a) U n , ∀n ∈ IN ∪ {0} ។
ចូរបង�ញ Z=
n + 1 (cos a + i sin a) Zn រួចទញរក Zn ជាអនុគមន
ៃន n នង
ិ a ។
ខ. ទញរក Un ជាអនុគមន៍ៃន n ។
ដំេណាះ្រ
ក. បង�ញថ Z=
n + 1 (cos a + i sin a) Zn
េយងមាន
Zn = Un +1 − (cos a − i sin a)Un

េយងបាន
Zn +1 = Un + 2 − (cos a − i sin a)Un +1

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 167

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

= 2Un +1 cos a − Un − (cos a − i sin a)Un +1
=
(cos a + i sin a)Un +1 − Un
Un
)
cos a + i sin a
= (cos a + i sin a) Un +1 − (cos a − i sin a)Un 
= (cos a + i sin a) Un
=+
(cos a i sin a)(Un +1 −

ដូចេនះ Z=
n + 1 (cos a + i sin a) Zn ។
គណនា Zn ជាអនុគមន៍ៃន n នង
ិ a ៖
េដយ Z=
n + 1 (cos a + i sin a) Zn នាំឲ្ (Zn ) ជាស�ុតធរណីមា្

=
q cosa + i sin a នង
ៃនចំនួនកុំផ�ច
ិ ែដលមានេរសុង

តួ Z0 =
U1 − (cos a − i sin a)U 0 =
1 ។
តមរូបមន�៖

Zn = Z0 × qn = (cosa + i sin a)n = cos(na) + i sin(na)
Zn cos(na) + i.sin(na)
ដូចេនះ =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 168

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ. ទញរក Un ជាអនុគមន៍ៃន n ៖
េយងមាន
Zn = Un +1 − (cos a − i sin a)Un (1)

នង
Zn = Un +1 − (cos a + i sin a)Un (2)

ដកសមីករ (1) នង
ិ (2) អង�នឹងអង�េគបាន

Zn − Zn =
2i sin a Un

នាំឲ្ Un =

Zn − Zn
ែដល sin a ≠ 0
2i sin a

េដយ

=
Zn cos(na) + i sin(na) ន=
ិ Zn cos(na) − i sin(na)
ដូចេនះ

Un =

េរៀបេរៀងេដយ

sin(na)
sin a

ឹម

ផល�ុ

Page 169

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៦៥
គណនាផលបូកខងេ្

π
π
π
t
t a nt a nt a n
3
2
1
6
8
+ . . +. .
+
+
Sn =
π
π
π
c
c o cs o cs o s
1 6
8
4

π
a n+ 2n
.2
π
on+1
2

រួចទញរកលីមីតៃន Sn កលណ n → + ∞ ។
ដំេណាះ្រ
តមរូបមន� tan 2x =

2tan x
1 − tan 2 x
2tan x

េគបាន tan 2x − tan
=
x

1 − tan x
2

tan 2x − tan x =
tan x.

− tan
=
x

tan x + tan 2 x
1 − tan 2 x

1 + tan 2 x
1 − tan 2 x

1 − t a2 xn
s
េដយ c o2x =

1 + t a2 xn

tan x
cos 2x

េនាះ tan 2x − tan x = (*)

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 170

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

π

េដយេ្រជសេរ x = k + 2 ជួសក�ុង (*)
2

π

π

េគបន tan k +1 − tan k + 2
2
2


S
=

t
n
េយងបាន

k =1 
n

=(
=t

π
tan k + 2
2
=
π
cos k +1
2

π
a k +1 −nt
2

π 
a k + 2 n
2 

π
π
π
π
π
π
t −at a )n+ ( n t −at a n) + .n +. ( . t n+1a − t nan+ 2 )
4
8
8
1
6
2
2
π
π
π
a − t n an + 2 =n1 − t an + 2 n
4
2
2

π
S
1
t
a
n
=

ដូចេនះ n
n + 2 ។
2
π
=0
t a nn
ម្យោ៉ងេទៀតេគម l i m
n→ + ∞
2 +2

Sn = 1 ។
ដូចេនះ nl→i+ m

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 171

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៦៦
េគឲ្យ (an ) ជាស�ុីតនព�ន�មួយមានផលសងរួ d ។
េគតង Sn =

cos a1 cos a 2 cos a 3
cos an
+
+
+
...
+
cos d cos 2 d cos 3 d
cosn d

ចំេពះ n = 1, 2, 3,... ។

Sn
=
ចូរ្រស

sin an
cosn d sin d

sin a1

sin d

ដំេណាះ្រ

=
Sn
្រស

sin an
cosn d sin d

sin a1
sin d

េដយ (an ) ជាស�ុីតនព�ន�មួយមានផលសងរួ d េនាះ

an +=
1 an + d ។
េគបាន sin an =
d) sin an cos d + sin d cos an
+ 1 sin(an + =
ែចកអង�ទំពីរនឹង cosn + 1 d ≠ 0 េគបាន

sin an +1

cosn +1 d

=

sin an cos d + sin d cos an

េរៀបេរៀងេដយ

cosn +1 d

ឹម

ផល�ុ

Page 172

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

cos an cos d  sin an +1 sin an 
េគទញ
=



n
n
+
1
cos d sin d  cos
d cosn d 
n

Sn

p =1

S=
n

 cos d  sin ap +1 sin ap  



p +1
p  
sin
d
d cos d  
 cos


sin an +1
sin a1
cos d  sin an +1 sin a1 

=

sin d  cosn +1 d cos d  cosn d sin d sin d

=
ដូ
ចេនះ Sn

េរៀបេរៀងេដយ

sin an
cosn d sin d

ឹម

ផល�ុ

sin a1

sin d

Page 173

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៦៧
ក.ចូរបង�ញថ
1
1
2sin xcos(2nx)

=
2 + sin(2n − 1)x 2 + sin(2n + 1)x [2 + sin(2n − 1)x ] [2 + sin(2n + 1)x ]



cos(2kx)
ខ.គណនា Sn =

 ។
( 2 + sin(2k − 1)x )( 2 + sin(2k + 1)x ) 
k =1 
n

ដំេណាះ្រ
ក. ករបង �
តង f (x)
=

=

1
1

2 + sin(2n − 1)x 2 + sin(2n + 1)x
sin(2n + 1)x − sin(2n − 1)x
( 2 + sin(2n − 1)x )( 2 + sin(2n + 1)x )

2sin x cos(2nx)
ពិត
=
( 2 + sin(2n − 1)x )( 2 + sin(2n + 1)x )

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 174

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ



cos(2kx)
ខ.គណនា Sn =


+

+
+
2
sin(2k
1)x
2
sin(2k
1)x
(
)(
)

k =1 
n

1
2sin x

Sn
េយងបាន

=

n



1
1

 2 + sin(2n − 1)x 2 + sin(2n + 1)x 

k =1 



1
1

 2 + sin x 2 + sin(2n + 1)x 


1
sin(2n + 1)x − sin x
.
=
2sin x ( 2 + sin x )( 2 + sin(2n + 1)x )
1
2sin x

=

sin(nx)cos(n + 1)x
sin x ( 2 + sin x ) (2 + sin(2n + 1)x)

ដូចេនះ Sn =

េរៀបេរៀងេដយ

sin(nx)cos(n + 1)x

sin x ( 2 + sin x ) (2 + sin(2n + 1)x)

ឹម

ផល�ុ

Page 175

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៦៨
ក.ចូរ្រស

=
cos(2nx)

1
2sin x

[

sin(2n + 1)x − sin(2n − 1)x

]

ខ.គណនាផលបូក

Sn = cos 2x + cos 4x + cos 6x + ..... + cos(2nx)
គ.ទញរកផលបូក

Tn =cos 2 x + cos 2 2x + cos 2 3x + ..... + cos 2 (nx)
ឃ.គណនាផលបូក

Un =sin 2 x + sin 2 2x + sin 2 3x + ..... + sin 2 (nx)
ដំេណាះ្រ

=
cos(2nx)
ក.្រសយ

1
2sin x

2sin(
តមរូបមន� sin p − sin q =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

[

sin(2n + 1)x − sin(2n − 1)x

]

p−q
p+q
) cos(
)
2
2

Page 176

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

(2n + 1)x , q =
(2n − 1)x
េដយយក p =
− q 2x , p =
+ q 4nx
នង
ិ p=
2sin x cos(2nx)
េគបាន sin(2n + 1)x − sin(2n − 1)x =
1
2sin x

=
cos(2nx)
ដូចេនះ

[

sin(2n + 1)x − sin(2n − 1)x

]

ខ.គណនាផលបូក Sn = cos 2x + cos 4x + cos 6x + ..... + cos(2nx)
េយងបាន Sn =

1
=
2sin x

n

∑ [cos(2kx)]

k =1

n

∑ [sin(2k + 1)x − sin(2k − 1)x]

k =1

1
=
[ sin(2n + 1)x − sin x]
2sin x
1
sin(nx) cos(n + 1)x
2sin(nx)cos(n
=
+ 1)x ]
[
2sin x
sin x
ដូចេនះ Sn =

េរៀបេរៀងេដយ

sin(nx)cos(n + 1)x

sin x

ឹម

ផល�ុ

Page 177

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

គ.ទញរកផលបូក Tn =cos 2 x + cos 2 2x + cos 2 3x + ..... + cos 2 (nx)
េយងបាន Tn =

n

k =1

cos 2 (kx)  តមរូបមន� cos 2 a = 1 + cos 2a


2

n

េគបាន Tn=

 1 + cos(2kx)  n 1
=
+ Sn


2
 2 2
k =1 

េដយ Sn =

sin(nx)cos(n + 1)x
sin x

ដូចេនះ Tn=

n sin(nx)cos(n + 1)x
+

2
2sin x

ឃ.គណនាផលបូក

Un =sin 2 x + sin 2 2x + sin 2 3x + ..... + sin 2 (nx)
Un =
េយងបាន

n

k =1

n

sin (kx)  =
1 − cos 2 (kx)  =
n − Tn




2

k =1

n sin(nx)cos(n + 1)x
+
េដយ Tn=

2
2sin x
ដូចេនះ Un=
េរៀបេរៀងេដយ

n sin(nx)cos(n + 1)x


2
2sin x
ឹម

ផល�ុ

Page 178

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៦៩

tan 3 x
1
ក.ចូរ្រសយ =
tan 2x − tan x
2
2
1 − tan x
n

ខ.ចូរគណនាផលបូក Sn

=

k =0

 k
3 a
2
tan

n
2

 1 − tan 2 a
2n






ដំេណាះ្រ

tan 3 x
1
ក.្រសយ =
tan 2x − tan x
2
1 − tan x 2
1
tan x
tan 3 x
េយងបាន
tan 2x − tan
=
x
− tan
=
x

2
2
1 − tan x
1 − tan 2 x
tan 3 x
1
ដូចេនះ =
tan 2x − tan x ។
2
1 − tan x 2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 179

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ.គណនាផលបូក Sn =

n

k =0

 k
3 a
2
tan

k
2

 1 − tan 2 a
2k






a
tan 3 x
1
េគមាន =
tan 2x − tan x យក x = k
2
2
2
1 − tan x
a
tan 3 k
1
a
a
2
tan k −1 − tan k
េគបាន =
a
2
2
1 − tan 2 k 2
2
េយងបា


n

Sn
=

a
a 
 k −1
k
2
tan
2
tan


k −1
k 
2
2


k =0

1
a
tan 2a − 2n tan n
2
2

=
Sn
ដូចេនះ

េរៀបេរៀងេដយ

1
a
tan 2a − 2n tan n ។
2
2

ឹម

ផល�ុ

Page 180

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៧
ទ ០

.

=
x cot x − 2cot 2x
ក ចូរ្រសយប��ក់ទំនាក់ទំ tan

.

ខ ចូរគណនាផលបូកខងេ្រក
Sn= tan a +

1
a 1
a
1
a
tan + 2 tan 2 + .... + n tan n
2
2 2
2
2
2

ដំេណាះ្រ

.

=
x cot x − 2cot 2x
ក ្រសយប��ក់ទំនាក់ទំ tan
=
A cot x − 2cot 2x
តង
1

cot
x
=

tan x
េដយ 
1
1 − tan 2 x
cot
=
2x =

tan 2x
2tan x

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 181

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េគបាន

1
1 − tan 2 x
=
A
−2(
)
tan x
2tan x
1 − 1 + tan 2 x
= tan x
tan x

=
x cot x − 2cot 2x ។
ដូចេនះ tan

.

ខ គណនាផលបូកខងេ្រ៖
1
a 1
a
1
a
Sn= tan a + tan + 2 tan 2 + .... + n tan n
2
2 2
2
2
2
n

=

a 
 1
tan
 k
k 
2
2


k =0


n

a
a 
 1
(cot
2cot
)

 k
k
k −1 
2
2

k =0  2


n

a
1
a  1
a
 1
cot
cot
cot
=

=
− 2cot 2a
 k
k
k −1
k −1 
n
n
2
2
2
2
 2
k =0  2

ដូចេនះ Sn= tan a + 1 tan a + .... + 1 tan a = 1 cot a − 2cot 2a
2
2
2n
2n 2n
2n

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 182

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៧
ទ ១
គណនាផលគុណខងេ្៖ថ
n

Pn


2k x 
2x
4x
2n x
tan x.tan .tan .....tan
=
 tan
k
2
4
2 
2n
k =0 

ដំេណាះ្រ
គណនាផលគុថ Pn ៖

sin a
2sin 2 a
2sin 2 a
េគមាន tan
=
a =
=
cos a 2sin a cos a sin 2a

x

x

យក a = k េគបាន tan k =
2
2

េគទញ Pn

2sin 2
sin

x

2k
2x

2k


2k +1 x 
2n +1 x
sin
sin
n 
k 
n
2k
2n +1 −1
2
2
.
=
2 .
 2
k 2x
sin 2x
2

sin
k = 0 
2k 

n +1 −1)

ដូចេនះ Pn = 2(2
េរៀបេរៀងេដយ

sin
.

ឹម

ផល�ុ

2n +1

x

2n ។
sin 2x
Page 183

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៧
ទ ២
គណនាផលគុណខងេ្៖ថ
n


2 x 2k 
Pn
=
(1 − tan k ) 
2

k =0 

ដំេណាះ្រ
n


2 x 2k 
=
គណនាផលគុ
ថ Pn
(1 − tan k ) 
2

k =0 

cos 2

x

1 −=
tan 2 k
េយងមាន

2

x

2x
2 x

sin
cos
2k =
2k
2k
x
x
cos 2 k
cos 2 k
2
2

 2k x 
n  cos
k −1 
cos 2x
2
េគបាន Pn =
=

k +1 x 
2
2n +1 x


cos
cos
k =0

2k 
2n

ដូចេនះ Pn =

cos 2x
cos

េរៀបេរៀងេដយ

2n +1

x

2n

ឹម

ផល�ុ

Page 184

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៧
ទ ៣
គណនាផលគុ៖ថ
n

Pn =


k =1



2 k
 1 + tan 2 x 

2
2
k
 1 − tan 2


(

)

π

ែដល | x |< n + 2
2

ដំេណាះ្រ
តមរូបមន� cos 2a =
k +1

េគបាន cos 2

1 − tan 2 a
1 + tan 2 a

x=

1 − tan 2 2k x
1 + tan 2 2k x

cos 2 2k − sin 2 2k cos 2k +1 x
េហយ
=
tan 2
 1 −=
2 k
cos 2 x
cos 2 2k x
2 k

េគបាន

1 + tan 2 2k x
(1 − tan 2 x)
2 k

2

=

cos 2 2k x
cos 2 2k +1 x

 cos 2 2k x 
cos 2 2x
=
ដូចេនះ Pn =


2 k + 1 
2 n +1
x  cos 2 x
k =1  cos 2
n

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 185

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៧
ទ ៤

.

ក ចូរ្រសយ

1
= cot x − cot 2x
sin 2x

.

ខ ចូរគណន Sn=

1
1
1
1
+
+
+ .... +
a
sin a sin a sin a
sin
2
22
2n

ដំេណាះ្រ

.

ក ្រសយ

1
= cot x − cot 2x
sin 2x

(x) cot x − cot 2x
តង f=
=

cos x cos 2x

sin x sin 2x

cos x 2cos 2 x − 1

=

sin x 2sin x cos x
2cos 2 x − 2cos 2 x + 1
1
=
2sin x cos x
sin 2x

1
ដូចេនះ = cot x − cot 2x ។
sin 2x

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 186

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

1
1
1
1
+
+ .... +
ខ.គណនា Sn= sin a +
a
a
a
sin
sin 2
sin n
2
2
2
េយងបាន Sn =

េដយ

n

1

(

k =0

sin

a

)

2k

1
= cot x − cot 2x
sin 2x
n

Sn
=

=

a
a 

cot
cot


k +1
k
2
2


k =0

a

cot

n +1

− cot a

2

a

ដូច=
េនះ Sn cot n + 1 − cot a ។
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 187

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៧
ទ ៥

x
cot
1
2
ក.ចូរ្រសយ 1 +
=
cos x cot x

.

1
ខ គណន Pn =
(1 +
)(1 +
cosa

1
a
cos
2

)(1 +

1
cos

a
2

2

).....(1 +

1
cos

a

)

2n

ដំេណាះ្រ

x
cot
1
2
ក.្រសយ 1 +
=
cos x cot x

A(x)= 1 +
េយងតង

1

cos x

x
x
2x
2x
2cos
2cos
sin
cos
sin x
cos x + 1
2
2
2
2
= = =
=
x
x
cos x
cos x
cos xsin
cos xsin
2
2
x
x
cos sin x
cot
x
2.
2
tan
tan x
= =
=
x
2
cot x
sin cos x
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 188

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

x
cot
1
2 ។
ដូចេនះ 1 +
=
cos x cot x

.

ខ គណនាផលគុ

1
1
1
1
Pn =
(1 +
)(1 +
)(1 +
).....(1 +
)
a
a
a
cos a
cos
cos 2
cos n
2
2
2
a


cot
n

k +1
1 
2
=  1 +
]
= [
a
a

cos k  k 0 cot k
k 0=
2 
2

n

a

ដូចេនះ Pn = tan n + 1 .cot a
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 189

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទី៧៦
2
=
x tan 2x − 2tan x
ក.ចូរ្រសយប��ក់ tan 2x .tan

ខ.ចូរគណនាផលបូក Sn =

n

a
 k
2 a 
2
tan
tan

k
k +1 
2
2


k =0

ដំេណាះ្រ
2
=
x tan 2x − 2tan x
ក.្រសយប��ក់ tan 2x .tan

f (x) tan 2x − 2tan x េដយ tan 2x =
តង =
=
f (x)
េគបាន
=
=

2tan x
1 − tan x
2

2tan x
1 − tan 2 x

− 2tan x

2tan x − 2tan x(1 − tan 2 x)
1 − tan 2 x
2tan x − 2tan x + 2tan 3 x
1 − tan 2 x

2tan 3 x
2tan x
2
2
= =
=
.tan
x
tan
2x.tan
x
2
2
1 − tan x 1 − tan x
2
=
x tan 2x − 2tan x ។
ដូចេនះ tan 2x .tan
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 190

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ.គណនាផលបូក Sn =

n

a
 k
2 a 
2
tan
tan


k
k +1 
2
2

k =0 

2
tan 2x .tan
=
x tan 2x − 2tan x
េយងមាន

a

េដយយក x = k +1
2

a

a

a

a

tan k − 2tan k +1
េគបាន tan k tan 2=
k +1
2
2
2
2
n

a
a 
a
 k
k +1
n +1
Sn =
2
tan
2
tan
tan
a
2
tan

=


k
k +1 
n +1
2
2
2


k =0

ដូចេនះ
n

a
a
 k
2 a 
n +1
Sn
tan a − 2
tan n +1 ។
=
 2 tan k tan k=
+1 
2
2
2

k =0 

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 191

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៧
ទ ៧

=
sin 3 x
ក.ចូរ្រសយ

1
( 3sin x − sin 3x)
4

ខ.ចូរគណនា
3
S=
n sin

a
a
a
a
+ 3sin 3 2 + 32 sin 3 3 + .... + 3n −1 sin 3 n
3
3
3
3

ដំេណាះ្រ

sin 3 x
=
ក.្រសយ

1
( 3sin x − sin 3x)
4

sin
=
3x sin(x + 2x)
េយងមាន

+ b) sin acosb + sin b cosa
តមរូបមន� sin(a=
= sin x cos 2x + sin 2x cos x
=sin x(1 − 2sin 2 x) + 2sin x cos 2 x

=sin x(1 − 2sin 2 x) + 2sin x(1 − sin 2 x)
=sin x − 2sin 3 x + 2sin x − 2sin 3 x

= 3sin x − 4sin 3 x

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 192

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េដយ sin
=
3x 3sin x − 4sin 3 x

1
( 3sin x − sin 3x) ។
4

ដូចេនះ
=
sin 3 x
ខ. គណនា
3
S=
n sin

a
a
a
a
+ 3sin 3 2 + 32 sin 3 3 + .... + 3n −1 sin 3 n
3
3
3
3
n

Sn =
េយងបាន

 k −1 3 a 
sin k 
3
3 
k =1 

sin 3 x
=
េដ

1
( 3sin x − sin 3x)
4

1
Sn =
4


k =1 

n

∑ 3

k

sin

េរៀបេរៀងេដយ

a
a  1 n
a
k −1

=
− sin a)
3
sin
(3
sin

3k
3k − 1  4
3n

ឹម

ផល�ុ

Page 193

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៧
ទ ៨
ក.ចូរ្រសយ=
2

1

4

cos x

sin 2 2x

ខ.ចូរគណនា=
Sn

1
4cos 2

a
2

1
sin 2 x
1

+

42 cos

+ .... +

a

1
4n cos 2

22

a
2n

ដំេណាះ្រ
ក. ្រសយ=
2

1

4

cos x

sin 2 2x

1
sin 2 x

េយងមាន

1
sin 2 x + cos 2 x
1
4
+
=
=
=
cos 2 x sin 2 x
sin 2 x cos 2 x
sin 2 x cos 2 x sin 2 2x
1

1

4

cos x

2

ដូចេនះ =
2

sin 2x

1
2

sin x

ខ. គណនផលបូក៖

=
Sn

1
4cos 2

a
2

េរៀបេរៀងេដយ

+

1
42 cos

ឹម

ផល�ុ

a
22

+ .... +

1
4n cos 2

a
2n
Page 194

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ


 1
1
េយងបាន
S
.
=


n
k
a
4

cos 2 k
k =1 
2

n

1

4

cos x

2

េដយ=
2

sin 2x

1
2

sin x






េគបាន



 1

4
1

Sn ∑  k (
)
a
a
k =1
 4
sin 2 k −1 sin 2 k 

2
2 


n 
1
1
1
1 
1
1
=

=−
.
.

 k −1

k
2
a
a
k =1 4
4
sin
a
2
2 a

sin k −1
sin k 
4n sin 2 n

2
2 
2
n

ដូចេនះ
=
Sn

េរៀបេរៀងេដយ

1
2

sin a

ឹម

ផល�ុ

1
4n sin 2

a

2n

Page 195

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់៧
ទ ៩
ក.ចូរ្រសយ

1
= cot x − cot 2x
sin 2x

1
1
1
1
+
+
+ .... +
ខ.ចូរគណនា Sn=
a
a
a
sin a sin
sin 2
sin n
2
2
2
ដំេណាះ្រ
ក.្រសយ

1
= cot x − cot 2x
sin 2x

(x) cot x − cot 2x
តង f=
=

cos x cos 2x

sin x sin 2x

cos x 2cos 2 x − 1
=

sin x 2sin x cos x
2cos 2 x − 2cos 2 x + 1
1
=
2sin x cos x
sin 2x
ដូចេនះ

1
= cot x − cot 2x ។
sin 2x

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 196

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

1
1
1
1
+
+
+ .... +
a
sin a sin a sin a
sin
2
22
2n

ខ.គណនា Sn=

េយងបាន Sn =

n

1

(

k =0

sin

a

) េដយ

1
= cot x − cot 2x
sin 2x

2k

n

Sn
=
=

a
a 

cot
cot


k +1
k
2
2


k =0

a

cot

n +1

− cot a

2

a

ដូច=
េនះ Sn cot n + 1 − cot a ។
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 197

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៨០

sin(nx)  cos(n + 1)x cos(nx) 
ក.ចូរ្រសយ
.cot x
=


n
n +1
n 
cos x  cos
x
cos x 

sin x sin 2x sin 3x
sin(nx)
+
+
+
....
+
cos x cos 2 x cos 3 x
cosn x

ខ.ចូរគណនា Sn =
ដំេណាះ្រ

sin(nx)  cos(n + 1)x cos(nx) 
ក.្រសយ
=

.cot x

n
n +1
n 
cos x  cos
x
cos x 

cos(n + 1)x
= cos(nx + x)
េយងមាន

=
+ 1)x cos(nx)cos x − sin(nx)sin x
ឬ cos(n
ែចកអង�ទំងពីរនឹង cosn + 1 x េគបាន
cos(n + 1)x

cos(nx)cos x sin(nx)sin x cos(nx) sin(nx)
=

=n −
.tan x
n +1
n +1
n +1
n
cos x
cos x
cos x
cos x
cos x

sin(nx)

 cos(n + 1)x

cos x

 cosn +1 x

=
នាំឲ្យ

n

sin(nx)

 cos(n + 1)x

cos x

 cosn +1 x

=
ដូចេនះ

n
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

cos(nx)  1
.
n  tan x
cos x 

cos(nx) 
.cot x ។
n 
cos x 
Page 198

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ.គណនា Sn =

sin x sin 2x sin 3x
sin(nx)
+
+
+
....
+
cos x cos 2 x cos 3 x
cosn x

េយងបាន
Sn =

n

 sin(kx) 

k 
cos
x

k =1

sin(kx)  cos(k + 1)x cos(kx) 
េដយ
=

.cot x

k
k +1
k 
cos x  cos
x
cos x 
n

Sn cot x
=

 cos(k + 1)x cos(kx) 
 cos(n + 1)x

cot
x
1

=





k +1
k
n +1
cos
x
cos
x
cos
x




k =1

ដូចេនះ Sn =

cot x[cos(n + 1)x − cosn +1 x]

េរៀបេរៀងេដយ

cosn +1 x

ឹម

ផល�ុ

Page 199

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៨១

cos(n − 1)x
cos x cos(nx)

ក.ចូរបងញថា1 + tan x tan(nx) =

=
Pn
ខ.គណនា

n

∏ [1 + tan x tan(kx)] ។
k =1

ដំេណាះ្រ

cos(n − 1)x
cos xcos(nx)

ក.បង�ញថ1 + tan x tan(nx) =

=
− 1)x cos(nx)cos x + sin(nx)sin x
េគមាន cos(n
នាំឲ្

cos(n − 1)x cos(nx)cos x + sin(nx)sin x
=
cos xcos(nx)
cos(nx)cos x
= 1 + tan x tan(nx) ពត

cos(n − 1)x
cos xcos(nx)

ដូចេនះ 1 + tan x tan(nx) = ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 200

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ.គណន
n

∏ [1 + tan x tan(kx)]

=
Pn
េគមា

k =1

n

=
=

=
Pn =

 cos(k − 1)x 
 cos x cos(kx) 

k =1 

1
cos x cos 2x cos(n − 1)x
.
.
....
n
cos(nx)
cos x cos x cos 2x cos 3x
1
1

.

cosn x cos(nx)
1
cosn xcos(nx)

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 201

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៨២
ក.ចូរ្រសយ

1
1
=
tan(n + 1)x − tan(nx)]
[
cos(nx).cos(n + 1)x sin x
ខ. គណនាផលបូក Sn =

n

p =1



1
 cos(px) cos(p + 1)x 

ដំេណាះ្រ
ក.្រសយ

1
1
=
tan(n + 1)x − tan(nx)]
[
cos(nx).cos(n + 1)x sin x
sin(p − q)
cos p cos q

តមរូបមន� tan p − tan q =

1
cos p cos q

នាំឲ្យ
=

1
sin(p − q)

(

tan p − tan q ) (1)

(n + 1)x , q =
(nx) នង
x ជួសក�ុង (1) េគបាន
យក p =
ិ p−q=
1
1
=
tan(n + 1)x − tan(nx)] ពត
[
ិ ។
cos(nx).cos(n + 1)x sin x

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 202

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ.គណនាផលបូក Sn =

n

p =1



1
 cos(px) cos(p + 1)x 

តមស្រមាយខងេលេគ

1
1
=
[ tan(p + 1)x − tan(px)]
cos(px).cos(p + 1)x sin x
1
េយ
ងបាន
S
=

n
sin x

n

∑ [ tan(p + 1)x − tan(px)]

p =1

1
[ tan(n + 1)x − tan x]
sin x

sin(nx)
=
sin xcos xcos(n + 1)x
=

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 203

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៨៣
ក.ចូរ្រសយ

tan(n + 1)x − tan(nx)
= tan x [1 + tan(nx)tan(n + 1)x ]
ខ.គណនាផលបូក

=
Sn tan x tan 2x + tan 2x tan 3x + ..... + tan(nx)tan(n + 1)x
ដំេណាះ្រ
ក.្រសយ tan(n + 1)x − tan(nx)
= tan x [1 + tan(nx)tan(n + 1)x ]

tan a − tan b
1 + tan a tan b

តមរូបមន� ta(a − b) =

នាំឲ្យ tan a − tan b = tan(a − b) ( 1 + tan a tan b ) (1)

x
(n + 1)x , b =
nx នង
េដយយក a =
ិ a−b=
ជួសក�ុង (1) េគបាន

tan(n + 1)x − tan(nx)
= tan x [1 + tan(nx)tan(n + 1)x ]

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 204

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ.គណនាផលបូក

=
Sn tan x tan 2x + tan 2x tan 3x + ..... + tan(nx)tan(n + 1)x

=
េយងបាន Sn

n

∑ [ tan(kx)tan(k + 1)x]

k =1

តមស្យខងេលេយងមាន

tan(n + 1)x − tan(nx)
= tan x [1 + tan(nx)tan(n + 1)x ]
ឬ tan(nx)tan(n + 1)x
=

Sn
េយងបាន
 =

=

ដូចេនះ Sn
=

េរៀបេរៀងេដយ

[ tan(n + 1)x − tan(nx)] cot x

−1

n

∑ ( tan(k + 1)x − tan(kx)) cot x − 1

k =1

[ tan(n + 1)x − tan x] cot x − n
sin(nx)
cot x − n
cos(n + 1)x cos x
sin(nx)
− n ។
cos(n + 1)xsin x

ឹម

ផល�ុ

Page 205

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទី៨៤

1 + 2cos 2x
1 + 2cos x

ក.ចូរ្រសយប��ក់ 2cos x − 1 =
ខ.ចូរគណនាផលគុណ

a
a
a
Pn =
(2cos a − 1)(2cos − 1)(2cos 2 − 1).....(2cos n − 1)
2
2
2
ដំេណាះ្រ

1 + 2cos 2x
1 + 2cos x

ក. ្រសយប��ក់ 2cos x − 1 =
តមរូបមន� =
cos 2x 2cos 2 x − 1

2cos
=
2x 4cos 2 x − 2
2cos 2x
=
+ 1 4cos 2 x − 1

2cos 2x=
+ 1 (2cos x + 1)(2cos x − 1)

1 + 2cos 2x
1 + 2cos x

ដូចេនះ 2cos x − 1 =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 206

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ. គណនាផលគុណ

a
a
a
Pn =
(2cos a − 1)(2cos − 1)(2cos 2 − 1).....(2cos n − 1)
2
2
2

n

a


2cos
1



k
2


k =0

1 + 2cos 2x
េដយ 2cos x − 1 =
1 + 2cos x

a 

+
1
2cos(
)

k −1  1 + 2cos 2a
2
=


a
a


)
1 + 2cos n
k = 0 1 + 2cos(
k 

2
2

n

Pn

ដូចេនះ Pn =

1 + 2cos 2a

a
1 + 2cos n
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 207

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៨៥

tan 3 x
1
ក.ចូរ្រសយ =
( tan 3x − 3tan x)
2
8
1 − 3tan x
ខ.ចូរគណនាផលបូក Sn =

n

k =0

 k
3 a
3
tan

k
3

 1 − 3tan 2 a

3k







ដំេណាះ្រ

tan 3 x
1
ក. ្រសយ =
( tan 3x − 3tan x)
2
1 − 3tan x 8
តមរូបមន� tan 3x =

3tan x − tan 3 x
1 − 3tan 2 x

េយងបាន
tan 3x −=
3tan x

3tan x − tan 3 x
1 − 3tan x
2

−=
3tan x

8tan 3 x
1 − 3tan 2 x

tan 3 x
1
ដូចេនះ =
( tan 3x − 3tan x) ។
2
1 − 3tan x 8

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 208

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ.គណនាផលបូក Sn =

n

k =0

 k
3 a
3
tan

k
3

 1 − 3tan 2 a

3k







tan 3 x
1
េយងមាន =
( tan 3x − 3tan x)
2
8
1 − 3tan x

a

េដយយក x = k
3
a
n
1
a
a
3k
= ( t ak −1 −n3 t a k )n
េគបាន 1 − 3 t a2 an 8
3
3
k
3
t a3

េយងបាន
n

1
Sn =
8

(3k tan

k =0

a
3k −1

− 3k +1 tan

1
a 
n +1
=

)
tan
3a
3
tan

8 
3k
3n 
a

tan 3a 3n +1
a
ដូចេនះ
Sn
tan n ។
=

8
8
3

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 209

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៨៦

α,β ,γ
េគឱ្យ្រតីេក ABC មាន្រជ� a , b , c នងមានមុំក�ុង

េប α = 3β ចូរបង�ញថ (a − b)(a 2 − b 2 ) =
bc 2
ដំេណាះ្រ
្រយថា (a − b)(a 2 − b 2 ) =
bc 2
តម្រទឹស�ីបទសុីន៖

=
a 2R sin α , b
= 2R sin β , =
c 2R sin γ
េគបាន (a − b)(a 2 − b 2 ) =(a − b)2 (a + b)

a − b 2R(sin α − sin β )
េដយ=
= 2R(sin 3β − sin β )
= 4R sin β cos 2β

a + b 2R(sin α + sin β )
េហយ
 =
= 2R ( s i 3nβ + s i nβ )
= 4R s i n2β c o βs
= 8R s i nβ c o2 sβ
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 210

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េគបាន (a − b)(a 2 −=
b 2 ) 16R 2 sin 2 β cos 2 2β.8R sin β cos 2 β

= 8R 3 s i 2n4β s i β
n
= 8R 3 s i 2n( π − 4β ) s i β
n
= 8R 3 s i 2nγ s i β
n
bc 2 ។
ដូចេនះ (a − b)(a 2 − b 2 ) =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 211

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៨៧
េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយមាន a , b , c ជារង�ស់្រជ�
េរៀងគា�ៃនមុំ A , B , C ។
តង p ជាកន�ះបរិមា្រតៃន្រតីេ

.

ក ចូរ្រសយ cos

A
p(p − a)
=
រួចទញរកទំនាក់ទំ
2
bc

ពីរេទៀតែដល្រសេដៀងគា�េនះ

.

ខ ទញប��ក់ថ bc .cos 2

A
B
C
+ ac.cos 2 + ab.cos 2 =
p2
2
2
2

ដំេណាះ្រ
េគមាន cos 2

A 1 + cos A
=
2
2

តម្រទឹស�ីបទកូសុីនូសអនុវត�ន៍ក�ុង្រតីេ ABC េគមាន

b 2 + c2 − a2
a = b + c − 2bccos A េគទញ cos A =
2bc
2

2

2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 212

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

b 2 + c2 − a2
1+
2
2
2
2bc
+
b
+
c

a
2A
2bc
េគបាន cos
=
=
2
2
4bc
A (b + c)2 − a 2 (b + c + a)(b + c − a)
=
cos
=
2
4bc
4bc
2

2p េនាះ b + c − =
a 2 (p − a)
េដយ a + b + c =

2p . 2(p − a) p(p − a)
2A
=
cos
=
េគបាន
2
4bc
bc
ឬ cos

A
p(p − a)
=
ពត
ិ ។
2
bc

េគទញបានទំនាក់ទំនង្រសេដៀងគា�េនះដូចខង

p(p − b)
C
=
, cos
ac
2

B
cos
2

p(p − c)
ab

.

ខ ទញប��ក់ថ

A
2B
2C
bc .cos
+ ac.cos
+ ab.cos
=
p2
2
2
2
2

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 213

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

តមស្រមាយខងេលេ cos

cos

B
2

p(p − b)
C
=
, cos
ac
2

A
p(p − a)
=
2
bc
p(p − c)
ab

A
2
bc
cos
=
p(p

a)
=
p
− p .a
េគទញ
2
2

B
ac cos
= p(p − b) = p 2 − p .b
2
C
ab cos 2 = p(p − c) = p 2 − p .c
2
2

bc .cos 2

A
B
C
+ ac.cos 2 + ab.cos 2 = 3p 2 − p (a + b + c)
2
2
2
= 3p 2 − 2p 2 = p 2

ដូចេនះ bc .cos 2

េរៀបេរៀងេដយ

A
B
C
+ ac.cos 2 + ab.cos 2 =
p2 ។
2
2
2

ឹម

ផល�ុ

Page 214

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៨៨
េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយមានមុំក�ុងជាមុំ្រស�

.

tan A.tan B.tan C ។
ក ចូរ្រសយ tan A + tan B + tan C =

.

ខ ទញប��ក់ថ tan A + tan B + tan C ≥ 3 3 ។
ដំេណាះ្រ

.

tan A.tan B.tan C
ក ្រសយ tan A + tan B + tan C =
A+B+C=
π ឬ A + B = π − C
េយងមាន

B) tan( π − C)
េគបាន tan(A + =
tan A + tan B
= − tan C
1 − tan A tan B
tan A + tan B =
− tan C + tan A tan B tan C

tan A.tan B.tan C ។
ដូចេនះ tan A + tan B + tan C =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 215

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

.

ខ ទញប��ក់ថ tan A + tan B + tan C ≥ 3 3

(

េដយ A , B , C ជាមុំ្រស� តមសមតកម
ិ �

)

េគទញ tan A > 0 , tan B > 0 , tan C > 0
តមវិសមភាពកូសុីេយងអចសរេស

tan A + tan B + tan C ≥ 3

3

tan A.tan B.tan C

tan A.tan B.tan C
េដយ tan A + tan B + tan C =
េគបាន tan A + tan B + tan B ≥ 3 3 tan A + tan B + tan C

(tan A + tan B + tan C)3 ≥ 27 (tan A + tan B + tan C)
(tan A + tan B + tan C)2 ≥ 27
ដូចេនះ tan A + tan B + tan C ≥ 3 3 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 216

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៨៩
េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយមានមុំក�ុងជាមុំ្រស�
ចូរ្រសយ cos 2 A + cos 2 B + cos 2 C < 1
ដំេណាះ្រ
តង T = cos 2 A + cos 2 B + cos 2 C
1 + cos 2A 1 + cos 2B
+
+ cos 2 C
2
2
cos 2A + cos 2B
=
+ cos 2 C
1+
2
=

=1 + cos(A + B)cos(A − B) + cos 2 C
= 1 + cos( π − C)cos(A − B) + cos 2 C
=1 − cos C cos(A − B) + cos 2 C
=1 − cos C [ cos(A − B) − cos C

]

=1 − cos C [ cos(A − B) + cos( A + B) ] =1 − 2cos A cos B cos C

េគបាន cos 2 A + cos 2 B + cos 2 C =
1 − 2cos A cos B cos C
េដយ A , B , C ជាមុំ្រស�ចេ cos A > 0 , cos B > 0 , cos C > 0
ដូចេនះ cos 2 A + cos 2 B + cos 2 C < 1 ។
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 217

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៩០
េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយមានមុំក�ុងជាម្រស�ច
ចូរ្រសយ sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C > 2 ។
ដំេណាះ្រ
តង T = sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C

1 − cos 2A 1 − cos 2B
+
+ 1 − cos 2 C
2
2
cos 2A + cos 2B
=
− cos 2 C
2−
2

=

=2 − cos(A + B)cos(A − B) − cos 2 C
=2 + cosC cos(A − B) − cosC
=2 + cosC [ cos(A − B) + cos(A + B)

]

= 2 + 2cos A cos B cosC
េដយ A , B , C ជាមុំ្រស�ចេន cos A > 0 , cos B > 0 , cos C > 0
ដូចេនះ sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C > 2 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 218

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៩១
េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយ ។

1
ក. ចូរ្រសយ cot A cot B + cot B cot C + cot Ccot A =

ខ. ចូរ្រសយ cot 2 A − 1 =
2cot 2A cot A ។
គ. េគដឹងថាមុំ A ; B ; C បេង�តបានជាស៊�ីតធរណីម

មួយួែដលមានេរសុងេស�នឹង q = 2 ។
ចូរ្រសយប��ក់

1
2

sin A

+

1
2

sin B

+

1
2

sin C

=
8 ។

ដំេណាះ្យ

1
ក.្រសយ cot A cot B + cot B cot C + cot Ccot A =
A+B+C=
π ឬ A + B = π − C
េយងមាន

B) tan( π − C)
េគបាន tan(A + =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 219

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

tan A + tan B
= − tan C
1 − tan A tan B
1
1
+
cot A cot B = − 1
1
1
cot C
1−
.
cot A cot B
cot A + cot B
1
= −
cot A cot B − 1
cot C
cot A cot C + cot B cot C =
− cot A cot B + 1

1 ។
ដូចេនះ cot A cot B + cot B cot C + cot Ccot A =
ខ.្រសយ cot 2 A − 1 =
2cot 2A cot A

tan 2A =
េយងមាន

2tan A
1 − tan 2 A

2
1
2cot A
cot A
= =
cot 2A 1 − 1
cot 2 A − 1
cot 2 A
ដូចេនះ cot 2 A − 1 =
2cot 2A cot A ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 220

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

គ.្រសយប��ក់ថា
តង T =

1
sin 2 A

+

1

1

+

2

2

sin A

sin B

1

1

sin 2 B

+

+

1
2

=
8

sin C

sin 2 C

= (1 + cot 2 A) + (1 + cot 2 B) + (1 + cot 2 C)
= (cot 2 A − 1) + (cot 2 B − 1) + (cot 2 C − 1) + 6
= 2cot 2A cot A + 2cot B cot 2B + 2cot 2Ccot C + 6 (1)
េដយមុំ A ; B ; C ជាស៊�ីតធរណីមា្រតមួយួែដលមានេ

B 2A , =
C 2B
= 4A
េស�នឹង q = 2 េគបាន=
π
េដយ A + B + C =

π នាំឲ្
=
A
េគបាន A + 2A + 4A =

π


=
, B
=
,C
7
7
7

តម (1) េគបាន T = 2cot 2π cot π + 2cot 2π cot 4π + cot 8π cot 4π + 6
7

េដយ cot

7

7

7

7

7


π
= cot
េគបាន
7
7

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 221

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

π



π

T = 2cot cot
+ 2cot cot
+ 2cot cot
+6
7
7
7
7
7
7
= 2(cot A cot B + cot B cot C + cot A cot C) + 6
= 2(1) + 6= 8
ដូចេនះ

1
2

sin A

េរៀបេរៀងេដយ

+

1
2

sin B

ឹម

ផល�ុ

+

1
2

sin C

=
8 ។

Page 222

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៩២
រកតៃម�អប្បបរមាៃនអនុគមន៍

P(x) = tan 2 x + cot 2 x − 2(tan x + cot x) + 27
Q(x) = tan 2 x + cot 2 x − 8(tan x + cot x) + 87

π
ែដល 0 < x <

2
ដំេណាះ្រ
រកតៃម�អប្បបរមាៃនអនុគមន៍

P(x) = tan 2 x + cot 2 x − 2(tan x + cot x) + 27
ែដល 0 < x <

π

2

តង
=
z tan x + cot x ែដល z ≥ 2
េគបាន z 2 = (tan x + cot x)2 = tan 2 x + cot 2 x + 2
េគទញ tan 2 x + cot 2 x =−
z2 2
េយងបាន P(z) = z 2 − 2 − 2z + 27 = (z − 1)2 + 24
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 223

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

25
េដយ z ≥ 2 េហតុេនះេគបាន P(z) ≥ 1 + 24 =
ដូចេនះតៃម�អប្បបរមាៃ P(x) គឺ m = 25 ។
ម៉្យោងេទៀតេដ Q(x) = tan 2 x + cot 2 x − 8(tan x + cot x) + 87
េគបាន Q(z) = z 2 − 2 − 8z + 87 = (z − 4)2 + 69
េដយ z ≥ 2 េហតុេនះេដម្បឲ្យ Q អប្បបរមាលុះ្រត z = 4 ។
ដូចេនះតៃម�អប្បបរមាៃ Q(x) គឺ m = 69 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 224

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៩៣
េគឲ្យ្រតីេក ABC មួយ។
បង�ញថាេប tan

A
B
C
, tan , tan
ជាឬសរបស់សមីក
3
3
3

(E) : x 3 + ax 2 + bx + c =
0 េនាះេគបា 3 + a=

3b + c ។

ដំេណាះ្រ
េយងបាន tan(

A B C
A B C
) tan[( + ) + ]
+ +=
3 3 3
3 3
3

A B
C
+
+
)
tan
A+B+C
3 3
3
tan(
)=
A B
C
3
1 − tan( + )tan
3 3
3
A
B
tan + tan
3
3 + tan C
A
B
3
1 − tan tan
π
3
3
tan =
A
B
3
tan + tan
3
3 .tan C
1−
A
B
3
1 − tan tan
3
3
tan(

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 225

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

A
B
C
A
B
C
+ tan + tan − tan tan tan
3
3
3
3
3
3 (1)
3=
A
B
A
C
B
C
1 − (tan tan + tan tan + tan tan )
3
3
3
3
3
3
tan

A
B
C
, tan , tan
េដយ tan
ជាឬសរបស់សមីក (E)
3
3
3
េនាះតម្រទឹស�ីបទែវ្យតេគមានទំនាក់

tan

A
B
C
+ tan + tan =
−a (2)
3
3
3

A
B
B
C
A
C
tan + tan tan + tan tan =
b (3)
2
2
2
2
2
2
A
B
C
tan .tan .tan = −c
(4)
2
2
2

tan

យកទំនាក់ទំនង (2) , (3) នង
ិ (4) ជួសក�ុងសមីករ (1)
េគបាន 3 =

េរៀបេរៀងេដយ

−a + c
1− b

ឹម

ផល�ុ

ឬ 3 − 3 b =− a + c ពិត

Page 226

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៩៤
េគឲ្យ្រតីេក ABC ែដល sin

A
a

=
2 2 bc

រក្របេភទៃន្រតីេក ABC ?
ដំេណាះ្រ
េគមាន sin

A
a
=
2 2 bc

b 2 + c2 − a2
តម្រទឹស�ីបទកូសុីនូសេគម cos A =
2bc
េដយ cos A= 1 − 2sin 2

A
េគបាន
2

b 2 + c2 − a2
a2
= 1− 2
2bc
4bc
b 2 + c2 − a2
2bc − a 2
=
2bc
2bc
b 2 + c2 − a 2 = 2bc − a 2
b 2 − 2bc + c2 =(b − c)2 =0 ⇒ b = c
្រតីេក ABC មាន្រជ� b = c នាំឲ្យវជា្រតីេក។
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 227

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៩៥
=
BC a=
, AC b=
, AB c ។
មាន្រតីេក ABC មួយែដល

ABC េនះ ។
តង R នង
ិ S េរៀងគា�ជាកំ និង ៃផ�្រកឡៃន្រ

cos A cos B cos C R(sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C)
+
+
=
ចូរ្រសយថា
a
b
c
4S

ដំេណាះ្រ
cos A cos B cos C R(sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C)
+
+
=
្រសយថ
a
b
c
4S

តម្រទឹស�ីបទកូសុីនូស និង សុីនូសអនុវត�ន៍ក�ុង្រតីេ ABC
cos A b 2 + c 2 − a 2
=
a = b + c − 2bccos A ឬ
a
2abc
2

2

2

a = 2R sin A
a
b
c
abc

= = = 2R ឬ b = 2R sin B នង
S
=

sin A sin B sin C
4R
c = 2R sin C

cos A 4R 2 (sin 2 B + sin 2 C − sin 2 A)
=
េគបាន
a
8RS
cos A R(sin 2 B + sin 2 C − sin 2 A)
=
(1)

a
4S

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 228

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

cos B R(sin 2 A + sin 2 C − sin 2 B)
=
(2)
ដូចគា�ែដរ
b
4S
cos C R(sin 2 A + sin 2 B − sin 2 C)
=
(3)
នង

c
4S

បូកសមភាព (1),(2) &(3) េគបា ៖
cos A cos B cosC R(sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C)
+
+
=
ពត
ិ ។
a
b
c
4S

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 229

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៩៦
ក�ុង្រគប់្រតីេក ABC ចូរ្រស ៖
(sin A + sin B + sin C)2
ក/ (1 + cos A)(1 + cos B)(1 + cosC) =
2
cos A + cos B + cos C 
 sin A + sin B + sin C 

≥
ខ/  1 +


3
2




3

2

ដំេណាះ្រ
ក/ ្រសយប��ក់ថ
(sin A + sin B + sin C)2
(1 + cos A)(1 + cos B)(1 + cosC) =

2

=
BC a=
, AC b=
, AB c នង
តង្រជ�
ិ p=

a+b+c
ជាកន�ះបរិមា
2

យក R ជាកំរង�ង់ចរឹកេ្រក S ជាៃផ�្រកឡារប ∆ABC ។
តម្រទឹស�ីបទកូសុីនូសេគម a 2 = b 2 + c 2 − 2bccos A
2
2
2
េគបាន a = (b + 2bc + c ) − 2bc(1 + cos A)

(b + c)2 − a 2 (b + c + a)(b + c − a)
A
=
=
េគទញ 1 + cos
2bc
2bc
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 230

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េដយ p =

a+b+c
2p នង
េនាះ a + b + c =
ិ b + c − a= 2(p − a)
2

A
េគបាន 1 + cos=

4p(p − a) 2p(p − a)
=
2bc
bc

cos B
ដូចគា ែដរ 1 + =

2p(p − b)
2p(p − c)
, 1 +=
cos C
ac
ab

េគបាន
8p 2 .p(p − a)(p − b)(p − c)
(1 + cos A)(1 + cos B)(1 + cosC) =
(1)
2
(abc)

តមរូបមន�េហរ៉ុង S=

p(p − a)(p − b)(p − c)=

abc
4R

p(p − a)(p − b)(p − c)
1
=
(2)
េគទញ
(abc)2
16R 2

យកទំនាក់ទំនង (2) ជំនួសក�ុង (1) េគបា ៖
2

8p 2
1 p
=
(1 + cos A)(1 + cos B)(1 + cosC) =
.
(3)
16R 2 2  R 
a
b
c
=
=
=
2R
តម្រទឹស�ីបទសុីនូ
sin A sin B sin C
a + b + c 2p p
= = (4)
2R
2R R

េគទញ sin A + sin B + sin C =

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 231

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

តម (3) នង
ិ (4) េគបានទំនាក់ទំ ៖
(sin A + sin B + sin C)2
(1 + cos A)(1 + cos B)(1 + cosC) =
ពត
ិ ។
2

ខ/ ្រសយប��ក ៖
cos A + cos B + cos C 
 sin A + sin B + sin C 

+

1




3
2




3

2

េដយេ្របវិសមភាពមធ្យមនព�ន� មធ្យមធរណីមា ៖
 1 + cos A + 1 + cos B + 1 + cos C 
(1 + cos A)(1 + cos B)(1 + cos C) ≤ 

3


cos A + cos B + cos C 

(1
+
cos
A)(1
+
cos
B)(1
+
cos
C)

1
+



3

3

3

(sin A + sin B + sin C)2
េដយ (1 + cos A)(1 + cos B)(1 + cosC) =

2
2

cos A + cos B + cos C 
 sin A + sin B + sin C 


ដូចេនះ  1 +


 ពត
ិ ។
3
2




3

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 232

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទី៩៧
េគឱ្យ្រតីេក ABC មួយ ។
a2
ក. ចូរ្រសយប��ក់ថ 1 − cos A ≤
2bc

ែដល a , b , c ជា្រជ�ង្រតីេក ABC ។
ខ.ទញប��ក់ថ (1 − cos A)(1 − cos B)(1 − cos C) ≤

1

8

ដំេណាះ្រ
a2

ក.្រសយប��ក់ថ 1 − cos A ≤
2bc

តម្រទឹស�ីបទសុីនូសេគម a 2 = b 2 + c 2 − 2bccos A
2
2
តមវិសមភាពមធ្យមនព�ន� មធ្យមធរណីមា្រត b + c ≥ 2bc
2
េគទញ a ≥ 2bc − 2bccos A = 2bc(1 − cos A)

a2

ដូចេនះ 1 − cos A ≤
2bc

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 233

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ. ទញប��ក់ថ (1 − cos A)(1 − cos B)(1 − cos C) ≤

1
8

a2
(1)
តមស្រមាយខងេលេគ 1 − cos A ≤
2bc
b2
c2
(2) នង
្រសយដូចគា�ែ 1 − cos B ≤
ិ 1 − cos C ≤ 2ab (3)
2ac

(1) , (2) , (3) អង� នង អង
គុណវសមភាព
�េគទទួលបា ៖


(1 − cos A)(1 − cos B)(1 − cos C) ≤

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

1
ពត
ិ ។
8

Page 234

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៩៨
េគឱ្្រតីេក ABC មួយ ។
ក. ចូរ្រសយប��ក់ថ sin 2 A = sin 2 B + sin 2 C − 2sin B sin Ccos A
ខ. ទញប��ក់ ៖
sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C
cot A + cot B + cot C =

2sin A sin B sin C

ដំេណាះ្រ
2
2
2
ក.្រសយប��ក់ថ sin A = sin B + sin C − 2sin B sin Ccos A

តង a , b , c ជា្រជ�ង្រតីេក ABC និង R ជាកំរង�ង់ចរឹកេ្រ
េកណ
a
sin A

តម្រទឹស�ីបទសុីនូ =

b
c
= = 2R
sin B sin C

a = 2R sin A

េគទញ b = 2r sin B (1)
c = 2R sin C

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 235

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ
2
2
2
តម្រទឹស�ីបទកូសុីនូ a = b + c − 2bccos A (2)

យក (1) ជំនួសក�ុង (2) េគបា ៖
2
4R 2 sin =
A 4R 2 (sin 2 B + sin 2 C − 2sin B sin Ccos A)

ស្រម�ល 4R 2 ក�ុងអង�ទំងពីរៃនសមភាពេគ ៖
sin 2 A = sin 2 B + sin 2 C − 2sin B sin Ccos A ពត

2
2
2
ដូចេនះ sin A = sin B + sin C − 2sin B sin Ccos A ។

ខ. ទញប��ក់ ៖
sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C
cot A + cot B + cot C =
2sin A sin B sin C

តមស្រមាយខងេលេគ
sin 2 A = sin 2 B + sin 2 C − 2sin B sin Ccos A
cos A
sin 2 B + sin 2 C − sin 2 A
េដយ cot A =
េគទញ cos A =
sin A
2sin B sin C

sin 2 B + sin 2 C − sin 2 A
(i)
េគបាន cot A =
2sin A sin B sin C

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 236

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

sin 2 A + sin 2 C − sin 2 B
(ii)
្រសយដូចគា�ែដរេគទទួល cot B =
2sin A sin B sin C
sin 2 A + sin 2 B − sin 2 C
(iii)
នង
ិ cot C = 2sin A sin B sin C

(i) , (ii) & (iii) េគបា ៖
េធ�ផលប
កសមភាព


sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C
cot A + cot B + cot C =
ពត

2sin A sin B sin C
sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C
ដូចេនះ cot A + cot B + cot C =

2sin A sin B sin C

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 237

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ៩៩
េគឱ្យ្រតីេក ABC មួយមានមុំ A ,B ,C ជាមុំ្រស�ចែដលេផ��ងផា
សមភាព
cot A + cot B + cot=
C

1 1
1
1 
+
+

2  sin A sin B sin C 

ចូរ្រសយ ABC ជា្រតីេកណសមង?
ដំេណាះ្រ
្រសយ ABC ជា្រតីេកណសម
តង a , b , c ជា្រជ�ង និ S ជាៃផ�្រកឡាៃន្រតី ABC
S
=
េគមាន

1
1
1
bcsin A =
acsin B
ab sin C
=
2
2
2

=
sin A
េគទញបា

2S
2S
2S
=
, sin B =
, sibC
bc
ac
ab

b 2 + c2 − a2
cos A
b 2 + c2 − a2
2bc
A =
=
=
េគបាន cot
2S
sin A
4S
bc

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 238

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

a2 + c2 − b 2
a2 + b 2 − c2
=
, cot C
េហយ
 cot B =
4S
4S
a2 + b 2 + c2
(1)
េគបាន cot A + cot B + cot C =
4S
1
1
1
bc + ca + ab
+
+
=
(2)
ម៉្យោងេទៀ
sin A sin B sin C
2S

C
តមសម�តិកម� cot A + cot B + cot=

1 1
1
1 
+
+
(3)
2  sin A sin B sin C 

ំ ួសក�ុង (3) េគបា ៖
យកសមីករ (1) & (2) ជន
a 2 + b 2 + c 2 ab + bc + ca
=

4S
4S
2
2
2
ឬ a + b + c = ab + bc + ca
2
2
2
0
ទំនាក់ទំនងេនះសមមូល (a − b) + (b − c) + (c − a) =

0
a − b =

0 នាំឱ្ a= b= c ។
េគទញ b − c =
c − a =
0

េដយ្រតីេក ABC មាន្រជ�ងបីេស�គជា្រតីេកណសមង្

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 239

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

សមា�ល ៖
sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C

េដយេគអច្រស cot A + cot B + cot C =
2sin A sin B sin C

C
េហយសម�តកម
ិ � cot A + cot B + cot=

1 1
1
1 
+
+
2  sin A sin B sin C 

េគទញបានសមី ៖
sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C 1  1
1
1 
=
+
+
2sin A sin B sin C
2  sin A sin B sin C 
sin 2 A + sin 2 B + sin 2=
C sin A sin B + sin B sin C + sin Csin A
(sin A − sin B)2 + (sin B − sin C)2 + (sin C − sin A)2 =
0

0
sin A − sin B =

0 នាំឱ្ sin
=
A sin
=
B sin C
េគទញ sin B − sin C =
sin C − sin A =
0

ឬ A= B= C េនាះ ABC ជា្រតីេកណសមង្ស

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 240

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១០០
តង R ជាកំរង�ង់ចរឹកក�ុង ន S ជាៃផ�្រកឡាៃន្រតី ABC មួយ
2R 2
ក. ចូរ្រសយ (cot A + cot B)(cot B + cot C)(cot C + cot A) =
S
1
cos
A
cos
B
cos
C

ABC
ខ. េប
ជាមុំ្រស�ចេនាះចូរទញឱ្

8

ដំេណាះ្រ
2R 2
្រសយ (cot A + cot B)(cot B + cot C)(cot C + cot A) =
S

A

B

A'

C

គូសកំពស់ AA' = ha ៃន ∆ABC ។
=
BC a=
, AC b=
, AB c ។
តង

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 241

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ក�ុង្រតីេកណែក ABA' & AA'C េគមាន
=
cot B

BA'
A'C
=
; cot C
AA'
AA'

BA'+ A'C a
a2
=
េគបាន cot B + cot C = AA' =
ha 2S

ែដល S ជាៃផ�្រក ∆ABC ។
b2
c2
A
, cot A + cot
B
=
ដូចគា�ែដរ cot C + cot=
2S
2S
a 2b 2c 2
េគបាន (cot A + cot B)(cot B + cot C)(cot C + cot A) =
8S 3

េដយ S =

abc
េនាះ abc = 4RS
4R

16R 2S 2
េគបាន (cot A + cot B)(cot B + cot C)(cot C + cot A) =
8S 3
2R 2
ដូចេនះ (cot A + cot B)(cot B + cot C)(cot C + cot A) =

S

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 242

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ខ. ទញ ឱ្យប ៖ cos A cos B cos C ≤

1
8

2R 2
មាន (cot A + cot B)(cot B + cot C)(cot C + cot A) = (i)
S

េប ABC ជាមុំ្រសេនាះ cot A > 0 , cot B > 0 , cot C > 0
តមវិសមភាព មធ្យមនព�ន� មធ្យមធរណីមា្ ៖
cot A + cot B ≥ 2 cot A cot B , cot B + cot C ≥ 2 cot B cot C
cot C + cot A ≥ 2 cot Ccot A

គុណវសមភាពខងេលេនះ អង� និង អង� េគប

(cot A + cot B)(cot B + cot C)(cot C + cot A) ≥ 8cot A cot B cot C (ii)
2
2R
តម (i)&(ii) េគទញបា 8cot A cot B cot C ≤
S

abc 8R 3 sin A sin B sin C
=
S =
= 2R 2 sin A sin B sin C
ែត
4R
4R
2R 2
េគបាន 8cot A cot B cot C ≤
2R 2 sin A sin B sin C
1
8

ដូចេនះ cos A cos B cos C ≤ ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 243

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១០១
ចំេពះ្រគប n ∈ I N េគឱ្យ Sn = c
ក. គណនាតៃម� cos

π
12

នង
ិ sin

π

o +ss
1 2

n

n

π

i n
1

π
12

ខ. បង�ញថ 4 Sn + 2 − 2 6 Sn + 1 + Sn = 0
ដំេណាះ្រ
ក. គណនាតៃម� cos

π
12

េដយេគមា =

π

π

π
12

និង sin

π
12

π π
− េនាះេគបាន
3 4

π

c o s = c o s (− )
1 2
3 4

π

π

π

π

=c o sc o s +s i n s i n
3
4
3
4
1 2
3 2
6+ 2
= .
+
.
=
2 2
2 2
4

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 244

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

π

π

π

s i n = s i n (− )
1 2
3 4

π

π

π

π

=s in c o s −s in c o s
3
4
4
3
3 2
2 1
6− 2
=
.

. =
2 2
2 2
4
ដូចេនះ c

π
1

π
6+ 2
6− 2
s ; s
i= n

21
2
1
21

o=

ខ. បង�ញថ 4 Sn + 2 − 2 6 Sn + 1 + Sn = 0
េគមាន Sn = c
តង x1 = c

π

o +ss
1 2

n

π

n

π

i n
1

π

o ; xs 2 = s i េនាះ Sn = x1n + x2 n
1
2
1

េគមាន x1 + x2 =

x1 . x2 =
េហយ

6+ 2
6− 2
6
+
=
4
4
2
6 + 2 6 − 2 6−2 1
.
=
=
4
4
1
46

2
េគបាន x1 នង
ិ x2 ជាឬសសមីក x −

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

6
1
x+ =0
2
4

Page 245

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

ឬ 4 x 2 − 2 6 x + 1 = 0

4 x12 − 2 6 x1 + 1 = 0
េគទញ 
4 x2 2 − 2 6 x2 + 1 = 0
4 x1n + 2 − 2 6 x1n + 1 + x1n = 0 ( i )
ឬ 
4 x2 n + 2 − 2 6 x2 n + 1 + x2 n = 0 ( i )
បូកសមីករ (i ) និង (ii ) អង�នឹងអង�េគបា ៖

4( x1n + 2 + x2 n + 2 ) − 2 6 ( x1n + 1 + x2 n + 1 ) + ( x1n + x2 n ) = 0
ដូចេនះ 4 Sn + 2 − 2 6 Sn + 1 + Sn = 0 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 246

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១០២
េគឱ្យ្រតីេក A B C េហយ
 េគតង r នង
ិ R េរៀងគា�ជាកំរង
ចរឹកក�ុង និង កំរង�ង់ចរឹកេ្រកៃន្រត
ចូរ្រសយ c

Ao+ c

sBo+ c

r
C
s o= 1 + s
R

ដំេណាះ្រ
្រសយ c
េគមាន c

Ao+ c

A +oc

sBo+ c

B =o
s2 c

r
C
s o= 1 + s
R

A+ B
so c
2

A− B
s o
2

π C
A− B
= 2 c o s −( ) c o s
2 2
2

C
A− B
= 2s i n c o s
2
2
េហយ
 c

c

C
C
o = s1 − 2 s 2i n
2

A + c o B + c o C s= 1 −o 2 ss

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

C
C
A− B
( si −s cn
i o)
2
2
2

Page 247

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េដយ s

A− B
n o =c
2

C
−i c
2

A+ B
s o −c
2

A− B
s o
2

A
B
= −2 s i ns i n
2
2
េគបាន c

A + co B + co C
s = 1o+ 4s s

A
B
C
ss i s n
i
( in
i)
2
2
2

េគដឹងថ ៖

s

B
( p − a ) p(− c )
i =n
2
a c

A
( p − b ) p(− c ) ;
s
i =
n
2
b c

នង
ិ s

c

C
( p − a ) p(− b )
i =n
2
a b

A + co B + co C
s = 1o+ 4s

( p − a ) p − b() p − c ()
s
a
b

តមរូបមន�េហរុ ៖

S=

p( p − a ) p − (b ) p − (c ) = p =

a
r
4R

S2
=p
េគទញ ( p − a ) p −( b ) p −( c ) =
p

2

= rrS

a b= c4 p r
េហយ

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 248

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េគបាន c

A +oc

rS
r
B +osc C =os1 + 4. s = 1 +
r R
4p

ដូចេនះ c

Ao+ c

sBo+ c

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

r
C
s o= 1 + s ។
R

Page 249

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១០៣

េគយក A , B ,C ជាមុំបីៃន្រតីេក ABC ។
តងអនុគមន
៍ y cot A +
=

2sin A

cos A + cos(B − C)

រកតៃម�អប្បរមាៃនអនុគមន៍េនះ
ដំេណាះ្រ

តៃម�អប្បរមាៃនអនុគម
=
y cot A +

2sin A
cos A + cos(B − C)

េគមាន A + B + C =
π
េនាះ cos A = cos( π − B − C) = − cos(B + C)
េគបា

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 250

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

=
y cot A +

2sin A
cos(B − C) − cos(B + C)

= cot A +

sin A
sin B sin C

cos A sin B sin C + sin 2 A
=
sin A sin B sin C

យក a , b , c ជា្រជ�ងរបស់្រតីេក
តម្រទឹស�ីបទសុីនូសេគ
a = 2R sin A
a
b
c

= = = 2R នាំឲ្ b = 2R sin B ( 1)
sin A sin B sin C
c = 2R sin C

តម្រទឹស�ីបទកូសុីនូសេគ
a 2 = b 2 + c2 − 2bccos A

( 2)

យកទំនាក់ទំនង (1) ជួសក�ុង (2) េគបា
4R 2 sin 2=
A 4R 2 (sin 2 B + sin 2 C − 2sin B sin Ccos A)

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 251

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

sin 2 B + sin 2 C − sin 2 A
េគទញ sin B sin Ccos A =
2

េហតុេនះអនុគមន៍ y អចសរេសរ
sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C
y=
2sin A sin B sin B

តមវិសមភា AM − GM េគមន
3

sin 2 A + sin 2 B + sin 2 C ≥ 3 (sin A sin B sin C)2

3 3 (sin A sin B sin C)2
⇒y≥
2sin A sin B sin C
⇒y≥

3
2

3

1
sin A sin B sin C

តងអនុគមន៍ f (x) = sin x ែដល 0 < x < π
េគមាន f ''(x) =− sin x < 0 , ∀x ∈ (0; π )
នាំឲ្ f (x) ជាអនុគមន៍េបា៉ង
តម្រទឹស�ីប Jensen េគបាន
េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 252

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

f (A) + f (B) + f (C)
A+B+C
≤ f(
)
3
3

sin A + sin B + sin C
A+B+C
3
)=
≤ sin(
3
3
2

ត វសមភាព
AM − GM េគមា

sin A + sin B + sin C

3

3

sin A sin B sin C

េគទញ 3 sin A sin B sin C ≤
ឬ sin A sin B sin C ≤
េហតុេនះ y ≥

3
2

3 3
8

33
1
3 2
3
≥ .
=
2 sin A sin B sin C 2 3
2sin A
≥ 3
cos A + cos(B − C)

េដយ y =
cot A +

ដូចេនះតៃម�អប្បរមាៃនអនុគមន៍គ 3 ។

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 253

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

លំហត់ទ១០៤
េគឲ្យ ABC ជា្រតីេកណមួយេហយ r នង
ិ R
េរៀងគា�ជាកំរង�ង់ចរឹកក�ុង និងកំរង�ង់ចរឹក
ចូរ្រយប��ក់ថា
sin

A
B
B
C
C
A 5 r
sin + sin sin + sin sin ≤ +
2
2
2
2
2
2 8 4R

ដំេណាះ្រ
្រសយប��ក់ថ
sin

A
B
B
C
C
A 5 r
sin + sin sin + sin sin ≤ +
2
2
2
2
2
2 8 4R

តង a , b , c ជា្រជ�ងរបស់្រតីេ ABC េហយយក

p=

a+b+c
2

េគមាន sin

A
(p − b )(p − c)
B
(p − a )(p − c)
=
; sin =
2
bc
2
ac

sin

C
(p − a )(p − b )
=
2
ab

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 254

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េយងបាន
cos A + cos B + cos C = 1 + 4 sin

= 1+ 4

A
B
C
sin sin
2
2
2

(p − a )(p − b )(p − c)
abc

S2
S
p
= 1 + 4
= 1+
4RS
pR
pr
r
= 1+
= 1+
pR
R

cos A + cos B + cos C = 1 +

r
R

C
r
A
B
+ 1 − 2 sin 2 + 1 − 2 sin 2 = 1 +
2
R
2
2
A
B
C
r
3 − 2(sin 2 + sin 2 + sin 2 ) = 1 +
2
2
2
R
A
B
C
r
(1)
sin 2 + sin 2 + sin 2 = 1 −
2
2
2
2R

1 − 2 sin 2

តមវិសមភ Jensen េយងមាន

A
B
C
A+B+C
π
) = 3 sin
+ sin + sin ≤ 3 sin(
6
6
2
2
2
A
B
C 3
sin + sin + sin ≤
2
2
2 2
sin

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 255

១០៤ អនុគមន៍្រតីេកណមា្រតេ្រ ជ

េលកអងទ
� ំងពីរជាកេរេគប
2

A
B
C 
9

( 2)
 sin + sin + sin  ≤
2
2
2 
4

េដយេ្របសមភ

(x + y + z)2 = x 2 + y 2 + z 2 + 2xy + 2yz + 2zx
តមទំនាក់ទំនង (1) និង (2) េគទញប
1 −

A
B
B
C
C
A
9
r
+ 2(sin sin + sin sin + sin sin ) ≤
2R
2
2
2
2
2
2
4

ឬ 2(sin

A
B
B
C
C
A
5 r
sin + sin sin + sin sin ) ≤ +
2
2
2
2
2
2
4 2R

ដូចេនះ sin

A
B
B
C
C
A 5 r

sin + sin sin + sin sin ≤ +
2
2
2
2
2
2 8 4R

េរៀបេរៀងេដយ

ឹម

ផល�ុ

Page 256

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful