P. 1
EPO33 text Fragonik[1]. ΣΥΝΘΗΚΗ ΛΙΣΑΒΟΝΑΣ

EPO33 text Fragonik[1]. ΣΥΝΘΗΚΗ ΛΙΣΑΒΟΝΑΣ

|Views: 649|Likes:
Published by Fleri Farmaki

More info:

Published by: Fleri Farmaki on Oct 23, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/24/2014

pdf

text

original

Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΙΣΑΒΟΝΑΣ

Η προοπτική και το στοίχημα της Ευρωπαϊκής !ωσης
Χρήστος Α. Φραγκονικολόπουλος
"Ι"ΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ Ε#Ο $$
1
Εισα%ω%ή
Πενήντα τρία χρόνια μετά τη Συνθήκη της Ρeμης και την ίoρυση της Eυρeπαïκής
Oικονομικής Kοινότητας (EOK), το εγχείρημα της Eυρeπαïκής ολοκλήρeσης
χαρακτηρί¸εται από σημαντικcς ελλεί¡εις αποτελεσματικότητας, αçιοπιστίας και
oημοκρατικής νομιμοποίησης
1
.
Eνe από τα μcσα της oεκαετίας του 1980 η EOK επcλεçε να ακολουθήσει τις
παγκόσμιες εçελίçεις και να αποκτήσει μια νcα oυναμική μcσα από τη θεαματική
ολοκλήρeση της Eνιαίας Αγοράς (Eνίαια Eυρeπαïκή Πράçη 1986), τον
μετασχηματισμό της σε Eυρeπαïκή 1νeση (Συνθήκη του Mάαστριχτ 1992), την
εισαγeγή του ευρe και τη oημιουργία της ONE το 2002, στο τcλος της πρeτης
oεκαετίας του 21
ου
αιeνα η E.E. χαρακτηρί¸εται από «μι¸cρια» και «εσeστρcçεια»
2
.
Bρίσκεται, θα μποροuσε να υποστηρίçει κανείς, σε μια περίοoο στασιμότητας και
αµεµαιότητας, γεμάτη ερeτηματικά για το αν το ενοποιητικό εγχείρημα είχε πια
εçαντλήσει την πορεία του
3
.
Χαρακτηριστικό παράoειγμα αυτής της κατάστασης είναι η αρνητική cκµαση της
Συνθήκης για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Tο γαλλικό oημο¡ηçισματικό «όχι», που
ενισχuθηκε από το «όχι» τeν Oλλανoeν, σηματοoότησε μια αλλαγή στην πορεία του
«Eυρeπαïκοu Σχεoίου» όπeς αυτό είχε oιαμορçeθεί στις αρχcς του 21ου αιeνα
4
.
Αποoόμησε το πρότυπο της Συνταγματικής Συνθήκης για τη θεσμική λειτουργία της
E.E. και αποoυνάμeσε την προοπτική μιας πολιτικής cνeσης. Eπιπρόσθετα, ενίσχυσε
τα επιχειρημάτα ατόμeν και οργανeσεeν που επιθυμοuν oιακαeς να τερματιστεί η
oιεuρυνση για λόγους θεσμικοuς (λειτουργικότητας και αποτελεσματικότητας) και
οικονομικοuς (οικονομική κρίση και εçασθcνηση του ευρe, μα¸ική μετανάστευση,
αuçηση του οργανeμcνου εγκλήματος, οικονομική αστάθεια στις υπο¡ήçιες χeρες)
5
.
1
Bλ. Mητσός, Α. 2007. «Tο τcλος του ευρeπαïκοu γίγνεσθαι`», Βήμα Ιδεών ΕΕ. Τοπίο στην
Oμί,·η - Mεταçύ O·οκ·ήρωσης και Εθνικών «Εγωισμών», 3, Iοuλιος, σ. 11-12.
2
Bλ. Παπακeνσταντής, M. 2008. «Iρλανoικό Aημο¡ήçισμα: H Eυρeπη çανά σε κρίση»,
Ευρωπαϊκή Eκçραση, Tχ., 69, σ.14.
3
Bλ. Tsoukalis, L. 2003. What Kind of Europe?, (OxIord, OxIord University Press),
Mαραµcγιας, M., I. Tσινισι¸cλης (επιμ.). 2007. H N/α Ευρωπαϊκή Eνωση. Oργoνωση και
Hο·ιτικ/ς, (Αθήνα, Eκoόσεις Oεμcλιο).
4
Bλ. Παπαoημητρίου, I. 2002. H Συνταγματοποίηση της Ευρωπαϊκής Eκçρασης, (Eκoόσεις
Παπα¸ήση, Αθήνα).
5
Bλ. Cottrell, R. 2005. «Oι καινοuργιοι μας γείτονες», Kαθημερινή-The Economist,
Oκτeµριος, 21, σ. 8-11, Foucher, M. 2007, «Eυρeπη χeρίς σuνορα, σuνταγμα και
ταυτότητα», Le Monde Diplomatique-Kυριακoτικη Ε·ευθεροτυπία, 15 Iουλίου, σ. 32-34.
2
H εçcλιçη αυτή, θα μποροuσε να υποστηρίçει κανείς, οçείλεται στη ρι¸ική και
oιαχρονική αντίçαση ανάμεσα στην «εθνικιστική» και την «ευρeπαïστική»
προσcγγιση. Tην πρeτη πρόσεγγιση υιοθετοuν τα κράτη-μcλη το όραμα τeν οποίeν
περιορί¸εται στο ελεuθερο εμπόριο, στις ελεuθερες επενouσεις και την ελεuθερη
αγορά. Aεν υποστηρί¸ουν την πολιτική ενοποίηση της E.E. και στηρί¸ονται στη
στρατηγική ασçάλεια που τους προσçcρει το NΑTO. Tη oεuτερη προσcγγιση
υιοθετοuν τα κράτη-μcλη που επιθυμοuν η E.E. να μετασχηματιστεί σε μια πολιτική
κοινότητα, που όχι μόνο θα oιαθcτει σταθεροuς και αποτελεσματικοuς θεσμοuς και
αλληλεγγuη ανάμεσα στα μcλη της, αλλά και θα υιοθετεί μια πιο ενεργό και πιο
αυτόνομη εçeτερική πολιτική.
Aόγe ακριµeς αυτeν τeν oιαçορeν, η E.E. καταλήγει πάντα στη oιαχείρηση τeν
¸ητημάτeν της ολοκλήρeσης στο επίπεoο της διακυßερνητικής συνεργασίας.
Χαρακτηριστικό παράoειγμα αυτής της πραγματικότητας, όπeς θα oοuμε παρακάτe,
αποτελεί η Συνθήκη της Aισαµόνας του 2009 (που αντικαθιστά τη Συνταγματική
Συνθήκη).
Eπίσης, το θεσμικό σuστημα της E.E. oε oιαθcτει μια πολιτική ηγεσία ικανή να
προσελκuσει και να κεντρίσει το ενoιαçcρον τeν πολιτeν, να oιευκολuνει τη
συμμετοχή του στα ευρeπαïκά ¸ητήματα και να oημιουργήσει cναν πολιτικό χeρο
προµληματισμοu για το μcλλον της E.E. Oι πολίτες της E.E. cχουν ανάγκες και
οράματα που η παροuσα θεσμική και πολιτική τάçη πραγμάτeν oεν ικανοποιεί
6
.
Αντίθετα, oιευρuνει το cλλειμμα oημοκρατίας και την αναçιοπιστία της πολιτικής.
Παρά τα οποία µήματα cχουν γίνει (όπeς για παράoειγμα οι τακτικcς oιαµουλεuσεις
της Eπιτροπής με κοινeνικcς, συνoικαλιστικcς και περιµαλλοντικcς ομάoες) οι
ευρeπαïκcς πολιτικcς παράγονται ερήμην τeν πολιτeν, από θεσμικά όργανα που
µρίσκονται μακριά από τον πολίτη και στεροuνται oημοκρατικής νομιμότητας
7
.
6
Bλ. Leonard, M. & J. White. 2002. Can Brussels Earn the Right to Act?, (Foreign Policy
Center, London, Σειρά: Next Generation Democracy No. 3).
7
Iια το ¸ήτημα αυτό µλ. Chryssochoou, D. 2003. 'EU democracy and the democratic
deIicit¨. Στο Cini, M. (επιμ.) European Union Politics, (OxIord University Press, OxIord),
Katz, R. S. 2000. 'Models oI Democracy: Elite Attitudes and the Democratic DeIicit in the
European Union¨. Eισήγηση στο workshop Competing Conceptions of Democracv in the
Practice of Politics, European Consortium Ior Political Research Joint Sessions oI
Workshops, Copenhagen, Leonard, M. 2006. Democracv in Europe. How the EU can survive
in an age of referendums, (Centre Ior European ReIorm, Policy BrieI, London).
3
Από την άπο¡η αυτή, η EE oεν μπορεί να θεeρηθεί eς cνας μηχανισμός που παρcχει
στα κράτη-μcλη και στα εκλογικά τους σeματα τα μcσα αντιμετeπισης τeν
προκλήσεeν της παγκοσμιοποίησης. Eνe γίνονται προσπάθειες για τη θcσπιση
κοινeνικeν και πολιτικeν oικαιeμάτeν ιθαγcνειας, για την προστασία του
περιµάλλοντος, ελcγχου τeν αγορeν και αντιμετeπισης oιασυνοριακeν ¸ητημάτeν
(υγεία, μετανάστευση, cγκλημα) οι προσπάθειες αυτcς είναι oευτερεοuσας σημασίας
μπροστά στον κυρίαρχο στόχο της απελευθcρeσης της αγοράς
8
. H ολοκλήρeση
αποτελεί περιçερειακή cκçραση της νεοçιλελεuθερης παγκοσμιοποίησης που
επιταχuνει το oιεθνικό χαρακτήρα τeν αγορeν και επeçελεί μόνο τις πολυεθνικcς
εταιρείες, με αποτcλεσμα η πολιτική και oημοκρατική oιαoικασία σε ευρeπαïκό
επίπεoο να μην ιoιαίτερα αποτελεσματική. H oιαoικασία λή¡ης αποçάσεeν όχι μόνο
παρουσιά¸ει cλλειμμα oιαçάνειας, αλλά είναι περίπλοκη και πάσχει από επικοινeνία.
H κατάσταση αυτή στερεί πολιτικά oικαιeματα από κράτη και κοινeνίες
9
.
Η αποτυχία της Συ!τα%ματικής Συ!&ήκης
Στο τcλος του 2001, και σε μια προσπάθεια µελτίeσης της oημοκρατικής
νομιμοποίησης της E.E. και τeν θεσμικeν της οργάνeν, το Eυρeπαïκό Συμµοuλιο
του Laeken αποçάσισε η αναθεeρηση τeν Kαταστατικeν Συνθηκeν να μην
αποτελcσει αποκλειστικό cργο Aιακυµερνητικeν Aιασκc¡εeν (όπeς στις περιπτeσεις
της Eνιαίας Eυρeπαïκής Πράçης το 1986, της Συνθήκης του Mάαστριχτ το 1992, της
Συνθήκης του Aμστερνταμ το 1997 και της Συνθήκης της Nίκαιας το 2000), αλλά να
8
Bλ. George, Susan 2009. Εμείς Oι Aαοί της Ευρώπης. O διαρκής αγώνας για τα δικαιώματα
των Ευρωπαίων πο·ιτών, (Αθήνα, Eκoόσεις Oçu, Eισαγeγή Χρήστος Α.
Φραγκονικολόπουλος).
9
Iια το ¸ήτημα αυτό µλ. Christiansen, T. 2007. «Eυρeπαïκή Oλοκλήρeση και περιçερειακή
ασçάλεια», στο Baylis, J. & Smith (επιμ.), H Hαγκοσμιοποίηση της Aιεθνούς Hο·ιτικής,
(Eκoόσεις Eπίκεντρο), σ.729-751.
4
συγκληθεί μια ανοικτή και αντιπροσeπευτική Συνcλευση για τη συ¸ήτηση του
θεσμικοu μcλλοντος της E.E.
Αυτή η μcθοoος ήταν, μια μικρή «θεσμική επανάσταση»
10
, καθeς oιεuρυνε τη
oιαoικασία πcρα από τις εθνικcς κυµερνήσεις, cτσι eστε να λάµει υπό¡η της μια
πληθeρα από¡εeν που προcρχονταν από αντιπροσeπευτικά όργανα, από μcλη της
κοινeνίας τeν πολιτeν, ακόμη και από το ευρuτερο κοινό. Oλοι αυτοί οι oρeντες,
κρατικοί και μη-κρατικοί, συνεισcçεραν με ιocες ενός πιο oημοκρατικά
νομιμοποιημcνου συστήματος oιακυµcρνησης της E.E. σε αρκετοuς τομείς.
Eιoικότερα, το Σχcoιο θcσπισης Συνταγματικής Συνθήκης για την Eυρeπη (ΣΣE)
πρότεινε τη oομική απλοuστευση τeν συνθηκeν με στόχο να µελτιeθεί η κατανόηση
του όλου θεσμικοu πλαισίου. Αναγνeρισε τη oιαçάνεια και τυπικά eς μcρος του
«oημοκρατικοu µίου» της 1νeσης, με πιο çανερή και σαçής κατανομή τeν
αρμοoιοτήτeν, η οποία αντανακλά τις τυπικcς και άτυπες πτυχcς του μηχανισμοu
λή¡ης τeν αποçάσεeν της E.E. σε σχcση με την αντιπροσeπευση oιαçορετικeν
συμçερόντeν.
Eπίσης, η oυνατότητα τeν πολιτeν να ασκοuν μεγαλuτερη επιρροή σε ευρeπαïκό
επίπεoο στηρίχθηκε μcσe του ενισχυμcνου ρόλου τeν αντιπροσeπευτικeν οργάνeν,
όπeς είναι τα εθνικά κοινοµοuλια, μcσe τeν oιαuλeν άμεσης συμμετοχής, όπeς είναι
οι oιάçοροι çορείς της κοινeνίας πολιτeν, και μcσe της αναγνeρισης ενός γενικοu
oικαιeματος για κάθε πολίτη να συμμετcχει στο «oημοκρατικό µίο» της 1νeσης.
Πρότεινε, τcλος, μια ιocα oημοκρατίας που µασί¸εται στο σεµασμό τeν ανθρeπίνeν
oικαιeμάτeν και θeρακί¸εται με την ενσeμάτeση του Χάρτη τeν Oεμελιeoeν
Aικαιeμάτeν της E.E. στο κείμενο της Συνθήκης
11
. Σε γενικcς γραμμcς η ΣΣE
κατcληγε σε cνα πρότυπο θεσμικής oιακυµcρνησης της E.E. που είναι περισσότερο
οριοθετημcνο, με σαçcστερη κατανομή τeν αρμοoιοτήτeν, πιο oημοκρατικά
ελεγχόμενο και προσµάσιμο από τους πολίτες της.
10
Bλ. Παπαoημητρίου I., I. Kαρι¡ιάoη & K. Παπανικολάου. 2002. H Συν/·ευση για το
M/··ον της Ευρωπαϊκής Eνωσης, (Αθήνα, Eκoόσεις Παπα¸ήση).
11
Bλ. Kείμενα Tεκμηρίeσης Iνστιτοuτου Αμυντικeν Αναλuσεeν (Αθήνα 2003), H
Ενσωμoτωση του Xoρτη Oεμε·ιώδων Aικαιωμoτων στο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, Πρόλογος I.
Παπαoημητρίου.
5
Oμeς και παρά την επαναστατική çuση της Συνcλευσης η E.E. oεν κατάçερε να
γεçυρeσει το χάσμα μεταçu τeν ελίτ και τeν πολιτeν. Eνe η oιαoικασία σuνταçης
του Σχεoίου της ΣΣE ήταν εuκολα προσµάσιμη, τα σχcoια τeν προτεινόμενeν
ρυθμίσεeν ήταν oιαθcσιμα στο ευρu κοινό, μία από τις πιο αçιοσημείeτες αποτυχίες
της Συνcλευσης ήταν ότι τα θεσμικά ¸ητήματα συ¸ητήθηκαν στο περιθeριο της όλης
oιαoικασίας. Eιoικότερα, η θεσμική αναμόρçeση συ¸ητήθηκε και πραγματοποιήθηκε
εκτός τeν συνεoριάσεeν της Συνcλευσης. H απουσία μιας ομάoας εργασίας για το
θεσμικό πλαίσιο τeν οργάνeν της E.E. oεν οoήγησε σε λεπτομερείς συ¸ητήσεις,
αçοu, 15 μήνες μετά την cναρçη τeν εργασιeν της Συνcλευσης και λιγότερο από cνα
μήνα πριν από το τcλος τους, κρίσιμες και εποικοoομητικcς προτάσεις για τα θεσμικά
¸ητήματα oεν είχαν καν παρουσιαστεί στη Συνcλευση.
1τσι, αçοu oεν υπήρçε μια αναλυτική συ¸ήτηση για τα θεσμικά ¸ητήματα στο
πλαίσιο της Συνcλευσης, αναπτuχθηκε μια παράλληλη oιαoικασία
oιαπραγματεuσεeν, η οποία τελοuσε υπό την άμεση επιρροή της Iαλλίας και της
Iερμανίας. Στη συνcχεια, το κείμενο που συμçeνήθηκε από το Eυρeπαïκό
Συμµοuλιο της Oεσσαλονίκης τον Iοuνιο του 2003 προeθήθηκε µεµιασμcνα στη
Aιακυµερνητική Aιάσκε¡η, αντί να παρουσιαστεί και να συ¸ητηθεί ανοιχτά ενeπιον
τeν ευρeπαïκeν λαeν.
1ταν, λοιπόν, περίπου αναμενόμενο ότι με την εçαίρεση της αναγνeρισης του
Eυρeπαïκοu Συμµουλίου eς οργάνου της E.E., η ΣΣE oιατήρησε τη γενική
çιλοσοçία κατανομής τeν εçουσιeν, με κάποια µελτίeση τeν αρμοoιοτήτeν
συγκεκριμcνeν οργάνeν στο πλαίσιο ενός νcου ενοποιημcνου και απλουστευμcνου
θεσμικοu πλαισίου. H Eπιτροπή oιατήρησε το μονοπeλιο της νομοθετικής
πρeτοµουλίας, το Eυρeκοινοµοuλιο και το Συμµοuλιο θα συνcχι¸αν να oρουν eς
συν-νομοθcτες με τη oιευρυμcνη εçαρμογή της oιαoικασίας της συναπόçασης.
Kατά συνcπεια, ανεçάρτητα από το πόσο ανοιχτή ήταν αυτή καθαυτήν η oιαoικασία,
η Συνcλευση απcτυχε να εçασçαλίσει τη oημόσια εγρήγορση και το ενoιαçcρον για
το περιεχόμενο της ΣΣE.
Tο ίoιο συνcµη και με τη Συνθήκη της Aισαµόνας.
6
H Aιακυµερνητική Aιάσκε¡η εργάστηκε υπό συνθήκες αυστηροu πολιτικοu ελcγχου
στο υ¡ηλότερο επίπεoο, με λεπτομερcστατη «εντολή καθηκόντeν» και χeρίς
ανοίγματα προς άλλους παράγοντες και oρeντες oιαμόρçeσης γνeμης, όπeς είχε
συμµεί με τη ΣΣE
12
. H Συνθήκη της Aισαµόνας αποçεuγει τους συνταγματικοuς
συμµολισμοuς της ΣΣE (καταργεί τη σημαία της E.E. και τον uμνο της, και τη
oιάταçη για την υπεροχή του ενeσιακοu cναντι του εθνικοu oικαίου), oε μεταµάλλει
τις υçιστάμενες θεσμικcς ισορρροπίες και τροποποιεί χeρίς να ενοποιεί τις Συνθήκες
με αποτcλεσμα να μην τις καθιστά περισσότερο προσιτcς στους πολίτες.
Η Συ!&ήκη της Λισα'(!ας
)$

Ιστορικό
Eιoικότερα, η Συνθήκη της Aισαµόνας (ή Mεταρρυθμιστική Συνθήκη) μεταçu τeν 27
κρατeν-μελeν της Eυρeπαïκής 1νeσης, ρυθμί¸ει τη oομή και λειτουργία της E.E.,
σε αντικατάσταση της Συνθήκης της Nίκαιας.
Tcθηκε σε ισχu την 1η Aεκεμµρίου 2009.
12
Bλ. Φραγκάκης, N. 2008. «Από τη Συνταγματική στη Mεταρρυθμιστική Συνθήκη. 1να
µήμα εμπρός, ouο πίσe ή ouο µήματα εμπρός, cνα πίσe;», Βήμα Ιδεών, Tχ., 9, 2008, σ. 6.
13
Bλ. Eπίσημη Eçημερίoα της Eυρeπαïκής 1νeσης, 17 Aεκεμµρίου 2007, C 306, «Συνθήκη
της Aισαµόνας: Iια την Tροποίηση για την Συνθήκη 1oρυσης της Eυρeπαïκής 1νeσης και
της Συνθήκης Περί Ioρuσεeς της Eυρeπαïκής Kοινότητας», http :// eur -
lex .europa .eu /LexUriServ /LexUriServ .do ? uri • OJ :C :2007:306:0001:0010: EL :PDF
7
Αν και η υπογραçή της Συνθήκης είχε λάµει χeρα ήoη από τις 13 Aεκεμµρίου 2007,
το αρνητικό oημο¡ήçισμα στην Iρλανoία λίγους μήνες αργότερα (12.06.2008)
οoήγησε αναπόçευκτα σε εμπλοκή της κυρeτικής oιαoικασίας. Tο ¸ήτημα
αντιμετeπίστηκε με την ικανοποίηση ορισμcνeν ιρλανoικeν αιτημάτeν προκειμcνου
να oιενεργηθεί oεuτερο oημο¡ήçισμα, το οποίο cλαµε χeρα στις 2 Oκτeµρίου 2009
και είχε θετική cκµαση (67.1€ υπcρ και 32.9€κατά). Από τα αιτήματα τeν
Iρλανoeν, -γνeστά και eς «ιρλανoικcς εγγυήσεις»- το κυριότερο ήταν η oιατήρηση
ενός Eπιτρόπου ανά κράτος-μcλος (σε αντίθεση με τις oιατάçεις της Συνθήκης), αλλά
και ορισμcνες oιαµεµαιeσεις ότι η Συνθήκη oεν επηρεά¸ει την ιρλανoική
ουoετερότητα και την πολιτική ασçάλειας τeν κρατeν-μελeν.
Eκτός από την Iρλανoία, τρεις ακόμα χeρες, η Tσεχία, η Πολeνία και η Iερμανία
κuρeσαν με καθυστcρηση τη Συνθήκη της Aισαµόνας. H Iερμανία προχeρησε στην
κuρeση της Συνθήκης στις 25.09.09, αçοu πρeτα εçεoόθη η απόçαση του
Συνταγματικοu Aικαστηρίου για την συμµατότητα του Iερμανικοu Συντάγματος με
την Συνθήκη. H Πολeνία επίσπευσε τις σχετικcς oιαoικασίες μετά τη θετική cκµαση
του oεuτερου ιρλανoικοu oημο¡ηçίσματος και κuρeσε τη Συνθήκη στις 12.10.2009,
ενe στην Tσεχία ο κυρeτικός νόμος υπογράçηκε στις 3.11.2009, αçοu πρeτα ο
ευρeσκεπτικιστής Πρόεoρος της χeρας, κ. •aclav Klaus, ¸ήτησε να εçαιρεθεί η χeρα
του από την εçαρμογή του Χάρτη Oεμελιeoeν Aικαιeμάτeν. H Eλλάoα κuρeσε τη
Συνθήκη στις 11 Iουνίου 2008 με ¡ήçους 250 υπcρ και 42 κατά.
Aιoρθρωση και Hεριε,όμενο
H Συνθήκη της Aισαµόνας είναι αποτcλεσμα επίπονeν και cντονeν
oιαπραγματεuσεeν στο πλαίσιο της Aιακυµερνητικής Aιάσκε¡ης 24.07-03.10.2007, η
οποία συγκλήθηκε μετά την εντολή που oόθηκε από το Eυρeπαïκό Συμµοuλιο τeν
Bρυçελλeν (21-22.06.2007).
Kuριος σκοπός της, όπeς εκçρά¸εται και στο προοίμιό της, είναι η ενίσχυση της
αποτελεσματικότητας και της oημοκρατικής νομιμοποίησης της E.E., καθeς και η
µελτίeση της συνοχής της oράσης της 1νeσης. H oιεuρυνση με ocκα νcα μcλη το
2004 κατcστησε επιτακτική την ανάγκη θεσμικeν προσαρμογeν, eστε να είναι
oυνατή η εuρυθμη λειτουργία μιας 1νeσης με 27 ή περισσότερα μcλη.
8
H νcα Συνθήκη τροποποιεί, αçενός μεν, τη Συνθήκη για την Eυρeπαïκή 1νeση
(ΣEE), αçετcρου oε, τη Συνθήκη περί ιoρuσεeς της Kοινότητας (ΣEK), η οποία
μετονομά¸εται σε Συνθήκη για τη Aειτουργία της Eυρeπαïκής 1νeσης (ΣAEE).
Aιατηροuνται, επομcνeς, οι ouο µασικcς ιoρυτικcς Συνθήκες, ενe η 1νeση αποκτά
ενιαία νομική προσeπικότητα και αντικαθιστά την Kοινότητα eς νομικό πρόσeπο.

Βασικo ,αρακτηριστικo
Σε επίπεoο αρχeν και αçιeν η ρητή αναçορά στην αρχή της oημοκρατίας, του
κράτους oικαίου, της ελευθερίας, του σεµασμοu της ανθρeπινης αçιοπρcπειας αλλά
και στη σημασία της κοινeνικής oικαιοσuνης και προόoου και της πλήρους
απασχόλησης, σε συνoυασμό με τον νομικά oεσμευτικό χαρακτήρα του Χάρτη τeν
Oεμελιeoeν Aικαιeμάτeν και την ενίσχυση τeν ρυθμίσεeν για την ευρeπαïκή
ιθαγcνεια, αποτελοuν σημαντικά µήματα για την ευρuτερη oημοκρατική
νομιμοποίηση της ενοποιητικής oιαoικασίας.
Tαυτόχρονα, οι ίoιοι οι πολίτες αποκτοuν αυçημcνο ρόλο με τη θεσμοθcτηση του
oικαιeματος «πρeτοµουλία πολιτeν» και την ενίσχυση του ελεγκτικοu ρόλου τeν
εθνικeν κοινοµουλίeν, παράλληλα και όχι σε µάρος της oιεuρυνσης τeν
αρμοoιοτήτeν του Eυρeπαïκοu Kοινοµουλίου.
H νcα Συνθήκη εμπλουτί¸ει, επίσης, το περιεχόμενο τeν αρχeν που ήoη
χαρακτηρί¸ουν τους στόχους και τη λειτουργία της 1νeσης. Στην κατεuθυνση αυτή,
η αρχή της αλληλεγγuης συμπληρeνεται με τη oιάσταση της αμοιµαίας συνoρομής
(ρήτρα αμοιµαίας συνoρομής) καθeς και τις ρυθμίσεις πολιτικής προστασίας.
H συστηματοποίηση και ο εμπλουτισμός του πλαισίου αρχeν και αçιeν της 1νeσης,
eς τμήμα του κεκτημcνου της, αυçάνει εκ τeν πραγμάτeν τις υποχρεeσεις τρίτeν
χeρeν, οι οποίες επιθυμοuν τη συνεργασία, σuνoεση ή και προσχeρηση στην E.E.
Oπeς συμµαίνει στην περίπτeση τeν γενικότερeν οικονομο-πολιτικeν κριτηρίeν, η
προeθηση τeν σχcσεeν τρίτeν χeρeν με την E.E. προ‚ποθcτει όχι μόνον την
αποoοχή αλλά και την τήρηση, στην πράçη, του συνόλου του αçιολογικοu πλαισίου
της 1νeσης.

9
Σε επίπεoο θεσμeν το Eυρeπαïκό Συμµοuλιο αναγνeρί¸εται eς θεσμικό όργανο της
E.E. και αποσαçηνί¸εται ο ρόλος και η σuνθεσή του, ενe ανατίθεται σε αυτό η λή¡η
αποçάσεeν σε cνα σημαντικό αριθμό περιπτeσεeν.
Tαυτόχρονα, oημιουργείται η θcση μόνιμου Προcoρου του, αντί του εναλλασσόμενου
ανά cçι μήνες προcoρου. O Πρόεoρος του Eυρeπαïκοu Συμµουλίου εκλcγεται με
ειoική πλειο¡ηçία για 2,5 χρόνια, η θητεία του oε είναι άπαç ανανεeσιμη. O
Πρόεoρος θα προετοιμά¸ει τις συνόoους κορυçής, θα μεριμνά για την εçαρμογή τeν
Συμπερασμάτeν τους και θα εκπροσeπεί oιεθνeς την 1νeση.
Eπιπλcον, εισάγονται κάποιες αλλαγcς στην άσκηση της Προεoρίας του Συμµουλίου
ƒπουργeν και στις συνθcσεις του, με το oιαχeρισμό του Συμµουλίου Iενικeν
ƒποθcσεeν από το Συμµοuλιο Eçeτερικeν ƒποθcσεeν.
Σημαντική θεeρείται και η θεσμοποίηση της ευρeομάoας (eurogroup), oηλαoή τeν
άτυπeν συναντήσεeν τeν ƒπουργeν Oικονομικeν τeν κρατeν-μελeν που
συμμετcχουν στην ευρe¸eνη.
Iια τη σuνθεση της Eπιτροπής oιατηρείται το σuστημα ενός Eπιτρόπου ανά κράτος-
μcλος. H Συνθήκη προcµλεπε μείeση του αριθμοu τeν Eπιτρόπeν. Kατόπιν όμeς του
ιρλανoικοu αιτήματος να κρατήσει κάθε χeρα το oικό της Eπίτροπο, προκειμcνου να
πεισθοuν οι Iρλανoοί ¡ηçοçόροι να υπερ¡ηçίσουν τη Συνθήκη της Aισσαµeνας, το
Eυρeπαïκό Συμµοuλιο του Aεκεμµρίου 2008, ocχθηκε να παραμείνει η κατάσταση eς
cχει.
Σuμçeνα με τις oιατάçεις της Συνθήκης, το Eυρeπαïκό Kοινοµοuλιο ασκεί από
κοινοu με το Συμµοuλιο νομοθετικά και oημοσιονομικά καθήκοντα, ασκεί σε άλλους
τομείς συμµουλευτικά καθήκοντα και εκλcγει τον Πρόεoρο της Eυρeπαïκής
Eπιτροπής. Tαυτόχρονα, αυçάνεται ο αριθμός τeν μελeν του από 736 σε 751 και
ενισχuονται οι σχcσεις του με τα Eθνικά Kοινοµοuλια, με την ενημcρeση και την
κοινοποίηση σε αυτά τeν oιαçόρeν νομοθετικeν πράçεeν από τα όργανα της E.E.
και με την μcριμνα για τήρηση της αρχής της επικουρικότητας.
10
Eπιπλcον, ενίσχυση τeν αρμοoιοτήτeν του Eυρeπαïκοu Kοινοµουλίου
πραγματοποιείται και μcσe της επcκτασης της oιαoικασίας συναπόçασης σε 33 πλcον
άρθρα. Tο Eυρeπαïκό Kοινοµοuλιο θα συναποçασί¸ει, πλcον, με το Συμµοuλιο, στο
95€ τeν νομοθετικeν προτάσεeν. Eνισχuεται, cτσι, η oημοκρατική νομιμότητα της
1νeσης eς νομοθετικής αρχής. H μετάµαση από το σuστημα της στάθμισης τeν
¡ήçeν στο oιαçανcστερο και oημοκρατικότερο σuστημα της oιπλής πλειο¡ηçίας,
oηλαoή του 55€ του αριθμοu τeν κρατeν και του 65€ του πληθυσμοu, αποτελεί
πρόσθετο µήμα oημοκρατικής νομιμοποίησης.
Tο oικαιοoοτικό σuστημα της E.E. αναµαθμί¸εται με αποτcλεσμα το πρeην AEK
(Aικαστήριο Eυρeπαïκής Kοινότητας) και νυν AEE (Aικαστήριο της Eυρeπαïκής
1νeσης) με όλα τα υπόλοιπα oικαιοoοτικά όργανα να cχουν μεγαλuτερη νομική ισχu,
καθeς η αρμοoιότητά του επεκτείνεται σε όλους τους τομείς oραστηριότητας της
1νeσης, συμπεριλαμµανομcνου για πρeτη çορά του 3ου πυλeνα.
Ρι¸οσπαστικcς θεeροuνται οι αλλαγcς της Συνθήκης της Aισσαµeνας στο τομcα της
εçeτερικής παρουσίας, της αποτελεσματικότητας και της oράσης της E.E. προς τη
oιεθνή Kοινότητα, τα τρίτα κράτη και γενικότερα στις oιεθνείς πολιτικcς και
οικονομικcς σχcσεις της.
O νcος μόνιμος Πρόεoρος του Eυρeπαïκοu Συμµουλίου και ο „πατος Eκπρόσeπος
για θcματα εçeτερικής πολιτικής και πολιτικής ασçάλειας, με υποχρceση να
λογοoοτεί ενeπιον του Kοινοµουλίου, απαντά στο πάγιο αίτημα τρίτeν χeρeν
(κυρίeς HΠΑ) για σταθερό συνομιλητή.
Tαυτόχρονα, ο Mόνιμος Πρόεoρος προετοιμά¸ει τις συναντήσεις, συντονί¸ει και
oιασçαλί¸ει τη συνcχεια της oράσης της 1νeσης και, με την επιçuλαçη τeν
αρμοoιοτήτeν του „πατου Eκπροσeπου, εκπροσeπεί την 1νeση προς τα cçe. Από
την πλευρά του, ο „πατος Eκπρόσeπος oιορί¸εται με ειoική πλειο¡ηçία από το
Eυρeπαïκό Συμµοuλιο, με σuμçeνη γνeμη του Προcoρου της Eυρeπαïκής
Eπιτροπής. Tαυτόχρονα, με την ιoιότητα του Αντιπροcoρου της Eπιτροπής, του
Προcoρου του Συμµουλίου εçeτερικeν σχcσεeν και του επικεçαλής της Eυρeπαïκής
ƒπηρεσίας Eçeτερικής Aράσης (EƒEA), είναι σε θcση να oιασçαλίσει τον συνεκτικό
χαρακτήρα της εçeτερικής oράσης συμπεριλαμµανομcνης της KEΠΑΑ.
11
Tο Eυρeπαïκό Συμµοuλιο στις 29-30.10.2009 ενcκρινε τις µασικcς αρχcς της
Προεoρίας για την σuσταση της EƒEA και κάλεσε το μελλοντικό „πατο Eκπρόσeπο
να παρουσιάσει πρόταση Kανονισμοu για την οργάνeση και λειτουργία της νcας
ƒπηρεσίας. H EƒEA, µάσει συγκεκριμcνeν αρχeν που oιcπουν την oομή και την
λειτουργία της, θα είναι η ευρeπαïκή Aιπλeματική ƒπηρεσία της EE.
Στο επίπεoο εσeτερικής ανάπτυçης και εμµάθυνσης της E.E. οι νcες νομικcς µάσεις
για την ανάπτυçη πολιτικeν (π.χ. τουρισμός), η εμµάθυνση πολιτικeν για την
αντιμετeπιση τeν λεγόμενeν νceν προκλήσεeν (κλιματική αλλαγή, περιµάλλον,
ενcργεια) και η κοινοτικοποίηση της μcχρι σήμερα oράσης oιακυµερνητικοu
χαρακτήρα (μετανάστευση, άσυλο, σuνορα) εμπλουτί¸ουν το ήoη υπάρχον πλcγμα
πολιτικeν της 1νeσης.
Eπίσης, η Συνθήκη (α) θεσμοθετεί τον άτυπο oημοσιονομικό προγραμματισμό μcσe
της ενσeμάτeσης του oημοσιονομικοu πλαισίου στην Συνθήκη, και (µ) ταçινομεί τις
αρμοoιότητες σε αποκλειστικcς, μοιρασμcνες και µοηθητικcς.
Eιoικότερα:
 Αποκ*+ιστική αρμο,ι(τητα: Σε αυτό τον τομcα η E.E. cχει
αποκλειστικcς αρμοoιότητες στο να κάνει ρυθμίσεις. Eπίσης cχει την
αποκλειστική αρμοoιότητα στο να συμπεριλάµει μια oιεθνή συνθήκη
όταν παρcχεται σε μια νομοθετική πράçη της EE.
 -οιρασμ.!η αρμο,ι(τητα: H αρμοoιότητα στην νομοθεσία σε αυτό
τον τομcα μοιρά¸εται ανάμεσα στα κράτη μcλη και την EE.
 Βοη&ητική αρμο,ι(τητα: Eoe η E.E. cχει το oικαίeμα στο να
µοηθήσει, να συντονίσει ή να συμπληρeσει τις πράçεις τeν κρατeν-
μελeν.
Αποκ*+ιστική
αρμο,ι(τητα
-οιρασμ.!η
αρμο,ι(τητα
Βοη&ητική
αρμο,ι(τητα
 Eυρeπαïκή
Tελeνειακή
1νeση
 περιοχή ελεuθερης
αγοράς
 εσeτερική αγορά
 κοινeνική
πολιτική, για τις
oιαστάσεις που
ορί¸ονται απο
 προστασία και
µελτίeση της
oημόσιας υγείας
 µιομηχανία
12
 η ίoρυση κανόνeν
ανταγeνισμοu που
είναι απαραίτητοι
για την λειτουργία
της εσeτερικής
αγοράς
 νομισματική
πολιτική για τα
κράτη μcλη τeν
οποίeν το
νόμισμά τους
είναι το ευρe
 η oιατήρηση τeν
θαλάσσιeν
µιολογικeν πηγeν
υπό την Kοινή
αγροτική πολιτική
αυτή την Συνθήκη
 οικονομική,
κοινeνική και
εoαçική ενότητα
 αγροτική και
αλιευτική
εçαιρουμcνη η
αρμοoιότητα της
oιατήρησης τeν
θαλάσσιeν
µιολογικeν πηγeν
 περιµάλλον
 προστασία
καταναλeτή
 μεταçορά
 ενcργεια
 περιοχή
ελευθερίας,
ασçαλείας και
oικαιοσuνης
 πολιτισμός
 τουρισμός
 μόρçeση και
αθλητισμός
 πολιτική
προστασία
 oιοικητική
συνεργασία
Tcλος, η Συνθήκη θεσπί¸ει ρήτρα εçόoου αν cνα κράτος-μcλος επιθυμεί να
αποχeρήσει από την E.E. Eπίσης, απλοποιεί την ενεργοποίηση τeν ενισχυμcνeν
συνεργασιeν και προµλcπει ότι για τη μόνιμη oιαρθρeμcνη συνεργασία απαιτείται
ειoική πλειο¡ηçία.
-+τ/ τη Λισα'(!α0
Oα μποροuσε κανείς να υποστηρίçει ότι η Συνθήκη της Aισαµόνας είναι η τελευταία
μεγάλη Συνθήκη για την Eυρeπαïκή 1νeση, καθeς η oιαπραγμάτευση και η
επικuρeση μιας νcας συνθήκης αποoεικνuονται σχεoόν αouνατες στην E.E. τeν 27
κρατeν- μελeν σήμερα (και ίσeς περισσότερeν αuριο).
Tο σίγουρο, όμeς, είναι ότι η Συνθήκη της Aισαµόνας oεν απαντά σε όλες τις
προκλήσεις και oεν καλuπτει σημαντικά ελλείμματα στην E.E.
14
. Oπeς αποoεικνuει
η τρcχουσα oιαχείριση της κρίσης του ευρe και τeν oημοσιονομικeν προµλημάτeν
14
Bλ. Ieακειμίoης, Παναγιeτης 2009. «Aισαµόνα: Tcλος ή νcα αρχή;¨, Περιοoικό
Mεταρρύθμιση, 11 Aεκεμµρίου 2009.
13
τeν κρατeν-μελeν
15
, πρόκειται για μία Συνθήκη που oιαπνcεται από τη çιλοσοçία
της oιακυµερνητικότητας και την εçασθcνιση της πολιτικής ενοποίησης
16
.
Eπιµεµαιeνεται απλeς μια oιεθνής συμçeνία συνcνeσης κυρίαρχeν κρατeν που oεν
είναι η ίoια κυρίαρχη
17
. Mία Συνθήκη από την οποία εçακολουθεί να λείπει η
µοuληση oημιουργίας ενός πανευρeπαïκοu oημοσίου χeρου, η ανάπτυçη μιας
πολιτικής oυναμικής cτσι eστε οι πολίτες να νιeθουν ότι µρίσκονται πραγματικά πιο
κοντά στα θεσμικά όργανα της 1νeσης και στη oιαoικασία λή¡ης τeν αποçάσεeν
18
.
Σε μια E.E., eστόσο, που οραματί¸εται να ενοποιηθεί σε πολιτική cνeση, το
oημοκρατικό cλλειμμα τeν νομοθετικeν και εκτελεστικeν οργάνeν της EE -όπeς
αποoεικνuει η χαμηλή συμμετοχή στις Eυρeεκλογcς του 2009
19
- αποτελεί σοµαρό,
σχεoόν ανυπcρµλητο, εμπόoιο. Tο «Eυρeπαïκό Σχcoιο» oεν μπορεί να ολοκληρeθεί
χeρίς τη θcληση τeν κοινeνιeν και χeρίς να αρχίσουν να oιαμορçeνονται
κοινeνικcς oομcς και πολιτικοί θεσμοί μιας ευρeπαïκής κοινeνίας
20
.
Oπeς επισημαίνει ο Tσάτσος:
Tο μcλλον πρcπει να το σχεoιάσουν άνθρeποι που, προκειμcνου
περί oημοκρατικeν θεσμeν, oεν μετροuν την αποτελεσματικότητα
με το χρονόμετρο, αλλά με το αν ο θεσμός, όπeς λειτουργεί,
παρoγει νομιμοποιητικo αποτε·/σματα στη συνείδηση των
πο·ιτών
21
.
15
Bλ. Iλυνός, Iεeργιος 2010. «H oυναμική ισορροπία της ευρeπαïκής ολοκλήρeσης: H
προïστορία, η ιστορία και το μcλλον του ευρe», (Αθήνα, Kείμενα Eργασίας EAIΑMEΠ, Nο.
6). Bλ. επίσης Sapir, Andre (2009), 'The crisis and the governance oI the euro area¨, Paper
Ior the 6
th
Delphi European Seminar.
16
Bλ. Reh, Christine 2009. 'The Lis…on Treaty: De-Constitunionalizing the European
Union?¨, Journal of Common Market Studies, 47 (3): 625-650.
17
Αποτυπeνει, όπeς πολu σeστά υπογραμμί¸ει ο Χρυσοχόου, την πολιτική çuση της E.E. eς
θεσμοθετημcνου συστήματος οργανeμcνης συγκυριαρχίας ή «συναρχίας», μεταçu
αλληλεπιoρeντeν και συγκυρίαρχeν κρατeν. Bλ. Χρυσοχόου, A. 2006. Aοκίμιο για τη
Aιεθνή Oεωρία. N/ες Mορç/ς Kυριαρ,ίας και Συναρ,ίας, (Αθήνα, Eκoόσεις Παπα¸ήση),
Chryssochoou, D. 2001. Theori:ing European Integration, (London, Sage Pu…lications).
18
Bλ. Mανιτάκης, Α. 2004. Το «Σύνταγμα» της Ευρώπης αντιμ/τωπο με την εθνική και ·αϊκή
κυριαρ,ία, (Αθήνα, Eκoόσεις Mανιτάκης).
19
Bλ. Niedermayer, Oscar 2009. 'The 2009 Elections to the European Parliament: Results and
Expectations¨, Paper Ior the 6
th
Delphi European Seminar.
20
Bλ. †a…ermas, J. 2007. H Aιoσπαση της Aύσης, (Αθήνα, Eκoόσεις Kαστανιeτης,
Mετç. Α. Aασκαρόλη, Προλ. N. Kοτ¸ίας), σ. 85-137.
21
Bλ. Tσάτσος, A. Ευρωπαϊκή Συμπο·ιτεία, (Αθήνα, Eκoόσεις Kαστανιeτης), σ. 106. Bλ.
επίσης Tσάτσος, A. 2005. Τα μεγo·α θεσμικo της Ευρωπαϊκής Eνωσης, (Αθήνα, Eκoόσεις
Σαµµάλας, Eισαγeγή-Eπιμcλεια Α.I. Πασσάς).
14
H σημερινή συγκολλητική ουσία της oιαoικασίας της ευρeπαïκής ενοποίησης oεν
είναι, όπeς το 1945, η υπcρµαση του πολcμου στην Eυρeπη, αλλά η αντιμετeπιση
της παγκοσμιοποίησης, θcμα εçαιρετικά σημαντικό και πολuπλοκο για να
αντιμετeπί¸εται απλeς μcσe της μεγάλης ενιαίας αγοράς και της χαλαρής
συνεργασίας στην εçeτερική πολιτική.
Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης όπου κάθε κίνηση ελλοχεuει συνcπειες για όλες
τις πλευρcς, τα κράτη-μcλη της E.E. οçείλουν να αναθεeρήσουν τον τρόπο
προσoιορισμοu του εθνικοu συμçcροντος και τη χάραçη της εçeτερικής πολιτικής
τους. Tο πρeτο µήμα στην αντιμετeπιση υπερεθνικeν προκλήσεeν -η τρομοκρατία,
η μετανάστευση, η çτeχεια, η κλιματική αλλαγή- είναι η υπcρµαση από το «εγe» στο
«εμείς», η oημιουργία ενός «ευρeπαïκοu raison d`etat¨ που θα συμπληρeνει χeρίς να
ακυρeνει το εθνικό συμçcρον
22
.
H E.E. oιαθcτει τα συστατικά για αυτόν το ρόλο. Aιαθcτει cνα μοντcλο ήπιας ισχuος,
τουλάχιστον μια συλλογική πείρα, που αçί¸ει να εçαχθεί στον υπόλοιπο κόσμο, ο
οποίος προσπαθεί να µρεί τρόπους oιαχείρισης της παγκόμιας αλληλεçάρτησης
23
. Oα
πρcπει, όμeς, να αντιμετeπίσει τη γραçειοκρατία της, την τεχνοκρατική και
μονοoιάστατη προσcγγισή της, τη oιαίρεση στην εçeτερική πολιτική (µλ. Iράκ)
24
και
τα oιαçορετικά επίπεoα oιακυµcρνησης που περιλαμµάνουν πολιτικcς που
αποçασί¸ονται από τους κοινοτικοuς/ενeσιακοuς θεσμοuς και άλλες που µρίσκονται
υπό τον αποκλειστικό cλεγχο τeν κρατeν-μελeν.
Oα πρcπει, όπeς υπογραμμί¸ει ο Fery, να αντιμετeπίσει το χάσμα μεταçu της
«νομικής» και «ηθικής» κοινότητας. Eνe η πρeτη συμμορçeνεται σε cνα συνεκτικό
και αυτόνομο σuνολο κανόνeν και ενεργεί σuμçeνα με νόμιμες και τυπικcς
γραçειοκρατικcς oιαoικασίες, η oεuτερη (oηλαoή οι αντιλή¡εις οι πρακτικcς και η
αçίες τeν πολιτeν) oεν εκçρά¸εται μcσα από μία ευρeπαïκή oημόσια σçαίρα. Iια να
συμµεί αυτό, όπeς υπογραμμί¸ει, απαιτείται όχι μόνο η υπεροχή της πολιτικής
22
Bλ. Iιαννής, Α. 2009. Aπό το «εγώ» στο «εμείς». εçωτερική πο·ιτική στην επο,ή της
Ευρωπαϊκής Eνωσης και της Hαγκοσμιοποίησης, (Αθήνα, Eκoόσεις Παπα¸ήσης).
23
Bλ. Leonard, M. 2006. 21
ος
. O αιώνας της Ευρώπης, (Αθήνα, Eκoόσεις Kριτική, Mετçρ. ‡.
Iιαταγάνας, Πρόλογος A. Tσοuκαλης), Todorov, T. 2004. H ν/α διεθνής αταçία. Στο,ασμοί
ενός Ευρωπαίου, (Αθήνα, Eκoόσεις Eστία, Mετçρ. M. Πάγκαλος).
24
Bλ. Nτάλης, Σ. & Π. Tσάκeνας. (επιμ.). 2004. H Ευρωπαϊκή Hο·ιτική Aμυνας και
Aσço·ειας σε Σταυροδρόμι. H Σημασία της για την Hαγκόσμια και Hεριçερειακή Aσço·εια,
(Αθήνα, Eκoόσεις I. Σιocρης).
15
απcναντι στην οικονομία, αλλά και η oιάπλαση μιας ευρeπαïκής ιoιότητας του
πολίτη
25
.
Προς την κατεuθυνση αυτή το ¸ητοuμενο oεν είναι μόνο η σuνταçη ενός
Συντάγματος ή μιας Mεταρρυθμιστικής Συνθήκης. Tο ¸ητοuμενο είναι και η
oιαμόρçeση μιας µιeσιμης εναλλακτικής στη νεοçιλελεuθερη παγκοσμιοποίηση, cνα
oιαçορετικό μοντcλο πολιτισμοu, cνα oιαçορετικό κοινeνικό μοντcλο με στόχο το
κοινό καλό. Mια προσcγγιση όπου το κριτήριο της οντότητας που ονομά¸εται E.E.
oεν μπορεί να είναι μόνο οικονομικό και και γραçειοκρατικό
26
.
Mια προσcγγιση που θα:
1. θεραπεuσει τις αouναμες κοινeνικcς πραγματικότητες και θα αποτελcσει
ανάχeμα στην ανασçάλεια της παγκοσμιοποίησης
27
.
2. αντιμετeπίσει τα περιµαλλοντικά ¸ητήματα
3. αναγνeρίσει και να θεραπεuσει το πρόµλημα του oημοκρατικοu
ελλείμματος στην EE
4. ενισχuσει το ρόλο της Kοινeνίας Πολιτeν
5. επιτρcπει στην EE να παί¸ει πρeταγeνιστικό ρόλο για την ειρήνη, τη
oημοκρατία και τη oικαιοσuνη στον κόσμο, προσçcροντας στα κράτη της
1νeσης, όσο και σε εκείνα που επιθυμοuν να ενταχθοuν ή να
25
Auο είναι κατά τον Fery τα μcσα για την υλοποίηση αυτeν τeν στόχeν. Πρeτον, η
καθιcρeση ενός ελάχιστου κοινeνικοu εισοoήματος επιµίeσης σε όλους τους πολίτες της EE.
Aεuτερον, η υιοθcτηση μιας Eυρeπαïκής Χάρτας τeν Oπτιακουστικeν Mcσeν, που θα
προνοεί και θα ευνοεί την πολιτιστική και παιoαγeγική αποστολή τους, ενισχuοντας και
ανταμείµοντας τα προγράμματα που cχουν αυτόν τον χαρακτήρα. Bλ. Fery, ˆ.M. 2006, Tο
¸ήτημα του Ευρωπαϊκού Kρoτους, (Αθήνα, Eκoόσεις Παπα¸ήση, Mεταçρ. N.
‰αρταμόπουλος, Πρόλογος Α. Mανιτάκης).
26
Bλ. Iεeργίου, O. 2008. «H Eυρeπη eς ομοσπονoία. Ανοιχτά ερeτήματα», Ευρωπαϊκή
Eκçραση, Tχ., 68, σ. 6-10.
27
Bλ. Kοuγιας, K. 2008, «Σκc¡εις για μια Kοινeνική Eυρeπη», Ευρωπαϊκή Eκçραση, Tχ.,
69, σ. 26-32.
16
προσεγγίσουν την Eυρeπαïκή 1νeση, ανάπτυçη με πολιτική και
κοινeνική συνοχή
28
.
Eπί σειρά ετeν η ολοκλήρeση της αγοράς προχeροuσε πιο γρήγορα από την
πολιτική ολοκλήρeση, η οποία τeρα θα πρcπει να καλu¡ει την απόσταση που τους
χeρί¸ει. Απαιτείται η αλλαγή του κρατοuντος προτuπου, cνα νcο αçήγημα, που θα
οoηγήσει σε cνα νcο συνολικό πλαίσιο εσeτερική πολιτικής και που σε αντικατάση
εκείνου της Aισαµόνας θα oημιουργήσει μια νcα κοινeνικοοικονομική συμçeνία για
το μcλλον. Tο πλαίσιο αυτό, σuμçeνα με τους Tσοuκαλη, Cramme και Liddle
29
θα
μποροuσε να στηριχτεί στους εçής επτά πυλeνες:
1. Mια ευρe¸eνη παγιeμcνη eς ¸eνη οικονομικής ασçάλειας ανοιχτή σε όλα
τα κράτη-μcλη που επιθυμοuν και είναι σε θcση να τηρήσουν σαçeς καθορισμcνους
κανόνες.
2. 1να ισχυρό πλαίσιο μακροοικονομικοu συντονισμοu που προeθεί την
ανάπτυçη και oιευκολuνει αυστηρά προσoιορισμcνες κοινeνικcς επενouσεις με
υ¡ηλή οικονομική και κοινeνική απόoοση.
3. Mια νcα προσπάθεια ανοικοoόμησης και ισχυροποίησης της ενιαίας αγοράς
με oιαρθρeτικcς μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση του ανταγeνισμοu.
4. Kινήσεις για ενιαία εçeτερική εκπροσeπηση της E.E. στον οικονομικό τομcα.
5. Ncους κανόνες «ακριµοoικίας», με ισχu σε ολόκληρη την E.E., σε ό,τι αçορά
τη λειτουργία και την εποπτεία του χρηματοπιστeτικοu συστήματος, το συντονισμό
στον çορολογικό τομcα και την εταιρική oιακυµcρνηση.
6. Σταθερή και oιαρκή cμçαση στην αειçορία και την πρόeθηση της μετάµασης
σε χαμηλcς εκπομπcς του oιοçειoίου του άνθρακα.
7. Ncες και πιο αποτελεσματικcς μορçcς αλληλεγγuης και ανακατανομής, σε
συνoυασμό με μια εκ µάθρeν μεταρρuθμιση του προ‚πολογισμοu της E.E., που θα
εçαρτά τις οικονομικcς ενισχuσεις από τις μεταρρυθμίσεις στις πολιτικcς που θα
εçαρμό¸ουν τα κράτη-μcλη και θα απαντά στη oιπλή πρόκληση του oημογραçικοu
προµλήματος και της παγκοσμιοποίησης.
28
Bλ. Kοππά, M. 2007. «H oιεuρυνση προς τα Bαλκάνια και η Tουρκία», Βήμα Ιδεών, Tχ., 6,
σ. 5.
29
Bλ. Tσοuκαλης, Aουκάς, OlaI Cramme & Richard Liddle 2010. «Mια Eυρeπαïκή 1νeση
Iκανή να Ανταποκριθεί στη Ncα Παγκόσμια Eποχή», (Αθήνα, EAIΑMEΠ, Kείμενα
Πολιτικής Nο. 13).
17
Συμπ+ρασματικ/
H E.E. αποτελεί cνα μοναoικό επίτευγμα στην ιστορία της ανθρeπότητας. Στα
πενήντα ouο χρόνια uπαρçής της, cχει συμµάλλει στην εoραίeση της ειρήνης, της
oημοκρατίας και της ευημερίας στην Eυρeπαïκή ήπειρο. Eπίσης, cχει µοηθήσει
καταλυτικά χeρες που εγκατcλει¡αν ολοκληρeτικά και αυταρχικά καθεστeτα
(Eλλάoα, Iσπανία, Πορτογαλία, χeρες της Kεντρικής και Ανατολικής Eυρeπης) να
αναπτυχθοuν οικονομικά και να σταθεροποιήσουν τους oημοκρατικοuς τους θεσμοuς.
Tcλος, cχει oημιουργήσει cνα πρeτότυπο σuστημα oιακυµcρνησης που εισάγει νcες
αντιλή¡εις στον τρόπο οργάνeσης της oιεθνοuς κοινeνίας. Αντιπροσeπεuει τη
μεγαλuτερη πρόοoο προς την κατεuθυνση της υπcρµασης του cθνους, καθeς cχει
18
κάνει τα περισσότερα µήματα όσον αçορά τη μεταµίµαση εçουσιeν από τα κράτη-
μcλη στα κεντρικά θεσμικά της όργανα
30
.
Σήμερα, eστόσο, το πολιτικό και θεσμικό της E.E. αoυνατεί να εçηγήσει με
ειλικρίνεια πeς ακριµeς οραματί¸εται τη μελλοντική oιαμόρçeσή της. Oçείλει,
λοιπόν, να επινοήσει cναν τρόπο oημοκρατικής πολιτικής συ¸ήτησης για τα κρίσιμα
ευρeπαïκά κοινeνικά και οικονομικά ¸ητήματα. Mόνο cτσι θα oημιουργηθοuν οι
απαραίτητες νcες πηγcς cμπνευσης επανακαθορισμοu της αποστολής και τeν στόχeν
της E.E., που θα προσελκuσουν και θα πείσουν τους Eυρeπαίους πολίτες ότι η E.E.
πρcπει να εçακολουθήσει να υπάρχει και να αναπτuσσεται γιατί προσçcρει το
καλuτερο σuστημα αντιμετeπισης τeν σημερινeν περιçερειακeν και παγκόσμιeν
προκλήσεeν.
Tο πρeïμό στάoιο της ευρeπαïκής συνεργασίας cλαµε χeρα στο πλαίσιο του Šυχροu
Πολcμου. Σήμερα, όμeς, εçελίσεται στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, με
αποτcλεσμα οι πολιτικcς της EE να απλeνονται όλο και περισσότερο σε περιοχcς που
oεν cχουν σχcση μόνο με τα ¸ητήματα της αγοράς, όπeς για παράoειγμα το
περιµάλλον, την μετανάστευση, το οργανeμcνο cγκλημα, τρομοκρατία κ.α.
H πραγματικότητα αυτή, όπeς πολu σeστά επισημαίνει ο Tσάτσος, όχι μόνο επιçcρει
πιο εκτεταμcνη μεταçορά εθνικeν αρμοoιοτήτeν στο κcντρο λή¡ης της E.E., αλλά
καταστεί και τους ενeσιακοuς θεσμοuς πηγή πολιτικής εçουσίας. Που σημαίνει ότι η
άσκησή της απαιτεί για τις ευρeπαïκcς κοινeνίες επί τeν οποίeν θα εçαρμό¸ονται
αυτcς οι πολιτικcς την ανάγκη oημοκρατικeν και κοινeνικeν κατοχυρeσεeν. H E.E.
«πρcπει να αποçασίσει αν θα παραμείνει cνα παντοouναμο oιοικητικό τcρας ή αν θα
μετασχηματιστεί σε μια νcα cννομη τάçη, όπου οι oημοκρατικcς εγγυήσεις oεν θα
είναι μόνο τόσες, όσες επιτρcπει ο σκοπός της oιοικητικής αποτελεσματικότητας,
αλλά αντιθcτeς, η oιοικητική αποτελεσματικότητα θα είναι τόσο, όση επιτρcπουν οι
θεμελιeoεις αρχcς της oημοκρατίας.»
31

30
Bλ. Le Roy Bennett & James K. Oliver. 2006. Aιεθνείς Oργανισμοί. Aρ,/ς και Hροß·ήματα,
(Αθήνα, Eκoόσεις Gutten…erg, Mεταçρ. ‰. Σαλίμπα, Χ. Keνσταντινίoης, Πρόλογος A.
Mπουργαντeνης), σ.295-343.
31
Bλ. Tσάτσος, ό.π., σ. 141.
19

Εκδόσεις Θεμέλιο). What Kind of Europe?. 5 Βλ. Foucher. 21. Παπαδημητρίου. Le Monde Diplomatique-Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. τον μετασχηματισμό της σε Ευρωπαϊκή Ένωση (Συνθήκη του Μάαστριχτ 1992). χαρακτηρίζεται από «μιζέρια» και «εσωστρέφεια»2. Οκτώβριος. το εγχείρημα της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης χαρακτηρίζεται από σημαντικές ελλείψεις αποτελεσματικότητας. σ. Μαραβέγιας. Βρίσκεται. Α.14. Η Νέα Ευρωπαϊκή Ένωση: Οργάνωση και Πολιτικές... Τχ. 2007. αξιοπιστίας και δημοκρατικής νομιμοποίησης1. Το γαλλικό δημοψηφισματικό «όχι». οικονομική αστάθεια στις υποψήφιες χώρες)5. «Ιρλανδικό Δημοψήφισμα: Η Ευρώπη ξανά σε κρίση». Τσινισιζέλης (επιμ. μαζική μετανάστευση. Ι. Oxford University Press). 3 Βλ. σ. 2002. 3. «Ευρώπη χωρίς σύνορα. 2007. 11-12. 69. (Oxford.Μεταξύ Ολοκλήρωσης και Εθνικών «Εγωισμών». Γ.). σ. την εισαγωγή του ευρώ και τη δημιουργία της ΟΝΕ το 2002. «Το τέλος του ‘ευρωπαϊκού γίγνεσθαι’». 8-11. που ενισχύθηκε από το «όχι» των Ολλανδών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της κατάστασης είναι η αρνητική έκβαση της Συνθήκης για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα. R. Ευρωπαϊκή Έκφραση. Παπακωνσταντής.Εισαγωγή Πενήντα τρία χρόνια μετά τη Συνθήκη της Ρώμης και την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ). Αθήνα). Βλ. Μ. Αποδόμησε το πρότυπο της Συνταγματικής Συνθήκης για τη θεσμική λειτουργία της Ε. γεμάτη ερωτηματικά για το αν το ενοποιητικό εγχείρημα είχε πια εξαντλήσει την πορεία του3.Ε. και αποδυνάμωσε την προοπτική μιας πολιτικής ένωσης. σ. σηματοδότησε μια αλλαγή στην πορεία του «Ευρωπαϊκού Σχεδίου» όπως αυτό είχε διαμορφωθεί στις αρχές του 21ου αιώνα4. Ιούλιος. 2008. αύξηση του οργανωμένου εγκλήματος. 32-34. 2007. 2003. σε μια περίοδο στασιμότητας και αβεβαιότητας. «Οι καινούργιοι μας γείτονες». 1 2 . στο τέλος της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα η Ε. Μ. Η Συνταγματοποίηση της Ευρωπαϊκής Έκφρασης. θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς. Καθημερινή-The Economist. 2005. Cottrell.Ε. L. σύνταγμα και ταυτότητα». Ενώ από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 η ΕΟΚ επέλεξε να ακολουθήσει τις παγκόσμιες εξελίξεις και να αποκτήσει μια νέα δυναμική μέσα από τη θεαματική ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς (Ενίαια Ευρωπαϊκή Πράξη 1986). ενίσχυσε τα επιχειρημάτα ατόμων και οργανώσεων που επιθυμούν διακαώς να τερματιστεί η διεύρυνση για λόγους θεσμικούς (λειτουργικότητας και αποτελεσματικότητας) και οικονομικούς (οικονομική κρίση και εξασθένηση του ευρώ. Επιπρόσθετα. 4 Βλ. Μητσός. 15 Ιουλίου. (Εκδόσεις Παπαζήση. 2 Βλ. Tsoukalis. (Αθήνα. M. Βήμα Ιδεών ΕΕ: Τοπίο στην Ομίχλη .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->