4

¸ •Û±  fl¡œ ˚˛ 

’±¬ı±¬ı˛ ¸La±¸-√±Ú¬ı
¬Û≈

Ú¬ı˛±˚˛ ¸La±À¸¬ı˛ ’±¶£¬±˘Úº ¬ı˛±Ê√Ò±ÚœÀÓ¬˝◊√º ·Ó¬ ¬ı≈Ò¬ı±¬ı˛ ¸fl¡±À˘
ø√ø~ ˝√√±˝◊√Àfl¡±È«¬ ‰¬QÀ¬ı˛ ø¬ıÀ¶£¬±¬ı˛ÀÌ ¬Û≈Ú¬ı˛±˚˛ ˜±Ô± ‰¬±Î¬ˇ± ø√˘ ë¸La±¸í
Ú±˜Ò±¬ı˛œ ’øÓ¬ ¬Ûø¬ı˛ø‰¬Ó¬ √±Ú¬ıøȬº ’±¬ı±¬ı˛ ˜‘Ó≈¬… › ¬ı˛Mê√À¶⁄±Ó , ˚±Àfl¡ ˆ≈¬À˘
Ô±fl¡ÀÓ¬ ‰¬±˚˛ ¸¬ı±˝◊√, ’Ô‰¬ Œfl¡±Ú› ˆ¬±À¬ı˝◊√ Ó¬±Àfl¡ Œˆ¬±˘± ˚±˚˛ Ú±º
˝◊√øÓ¬¬Û”À¬ı« ¬ı˛±Ê√Ò±ÚœÀÓ¬ Œ˚ ¸La±¸¬ı±√œ ˝√√±˜˘± ‚ȬÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛, Œ¸
ø¬ı¯∏À˚˛› ¸Ó¬fl«¡¬ı±Ó¬±« øÂ√˘ ¬ıÀ˘ ¶§¬ı˛±©Ü™˜Laœ Ê√±øÚÀ˚˛ÀÂ√Úº Ó¬Ô±ø¬Û
ø¬ıÀ¶£¬±¬ı˛ÌÀfl¡ ¤Î¬ˇ±ÀÚ± ˚±˚˛øÚº ¬Û±øfl¡ô¶±Úøˆ¬øM√√fl¡ øÚø¯∏X ¸La±¸¬ı±√œ
¸—·Í¬Ú ˝√√¬ı˛fl¡Ó¬-ά◊˘-øÊ√˝√ ±ø√ ˝◊√ ¸˘±ø˜ ¬ı± ëUøÊ√í Ú±˙fl¡Ó¬±¬ı˛ √±˚˛
˝◊√øÓ¬˜ÀÒ…˝◊√ ¶§œfl¡±¬ı˛ fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ø√ø~ÀÓ¬ ¤‡Ú ‰¬˘ÀÂ√ øÚ¬ı˛±¬ÛM√√±¬ı˛ ’ˆ¬±¬ı øÚÀ˚˛
¶§¬ı˛±©Ü™ √Ù¬Ó¬¬ı˛ › ¬Û≈ø˘À˙¬ı˛ ˜ÀÒ… ¬Û±¬ı˛¶Ûø¬ı˛fl¡ ‰¬±¬Û±Ú-ά◊ÀÓ¬±À¬ı˛¬ı˛ ¬Û¬ı«º ø√ø~
˝√√±˝◊√Àfl¡±ÀÈ«¬¬ı˛ ˜ÀÓ¬± &èQ¬Û”Ì« ¤˘±fl¡±¬ı˛ øÚ¬ı˛±¬ÛM√√±¬ı˛ ¤À˝√√Ú ’ˆ¬±¬ı, ¸±¬ı˛±
Œ√À˙¬ı˛ ¬ÛÀ鬽◊√ ά◊À¡Z·Ê√Úfl¡º ’Ô‰¬, Œflv¡±Ê√ ¸±øfl«¡È¬ ŒÈ¬ø˘øˆ¬˙Ú ¬ı± Œ˜È¬±˘
øάÀȬ"√√¬ı˛ Œfl¡±Ú› øfl¡Â≈√¬ı˛˝◊√ ’ˆ¬±¬ı Œ¸‡±ÀÚ øÂ√˘ Ú±º Œfl¡¬ı˘, ¸˜˚˛˜ÀÓ¬±
Ú±øfl¡ Œ¸&ø˘ fl¡±Ê√ fl¡À¬ı˛øÚº øÚ¬ı˛±¬ÛM√√±¬ı˛ √±ø˚˛Q ˚±“À√¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ Ú…ô¶, Ó¬±“À√¬ı˛
¤À˝√√Ú ·±øÙ¬˘øÓ¬Àfl¡ ø‚À¬ı˛ ø¬ıÓ¬fl«¡ ’¬ı˙… Œfl¡±Ú› ’ÀÔ«˝◊√ ø¬ıÀ¶£¬±¬ı˛ÀÌ ˜‘Ó¬
¬ı…øMê√À√¬ı˛ ¶§Ê√ÚÀ√¬ı˛ Œ¬ı√Ú± ¬ı± ’±˝√√Ó¬À√¬ı˛ ˚La̱¬ı˛ ά◊¬Û˙˜ fl¡¬ı˛À¬ı Ú±º ¬ı¬ı˛—,
¤fl¡ ¸—fl¡È¬-¸˜À˚˛ √±˚˛ ¤Î¬ˇ±ÀÚ±¬ı˛ ÚøÊ√¬ı˛ ˝√√À˚˛ Ô±fl¡À¬ı ¤˝◊√ ‚Ȭڱº
¤fl¡Ô± ÚÓ≈¬Ú fl¡À¬ı˛ ’±¬ı˛ ¬ı˘±¬ı˛ Ú˚˛ Œ˚, ¬ı˛±©Ü™œ˚˛ ¬Ûø¬ı˛¸À¬ı˛ Œfl¡±Ú›
√±ø¬ıÀfl¡ ’¢∂±˝√√… fl¡¬ı˛± ŒÔÀfl¡˝◊√ ¸La±¸ Ó¬Ô± Ú±˙fl¡Ó¬±¬ı˛ ˆ¬±¯∏±Àfl¡ ’±|˚˛ fl¡À¬ı˛
¸La±¸¬ı±√œ¬ı˛±º ø√ø~¬ı˛ ¸±•xøÓ¬fl¡ ø¬ıÀ¶£¬±¬ı˛À̬ı˛ ø¬ÛÂ√ÀÚ øSê˚˛±˙œ˘ fl¡±¬ı˛Ì
˚ø√ ’±Ù¬Ê√˘ &è¬ı˛ ˜±Ê«√Ú± ¸—Sê±ôL ø¬ı¯∏˚˛øȬ ˝√√À˚˛ Ô±Àfl¡, Ó¬À¬ı ¤fl¡Ô±
’Ú¶§œfl¡±˚« Œ˚, ¸La±¸ Ó¬Ô± Ú±˙fl¡Ó¬± ¤fl¡ ’ôL˝√√œÚ ’ø¢ü‰¬ÀSê¬ı˛ ˜ÀÒ…
’±¬ıÓ«¬Ú¬ı˛Ó¬º ¤fl¡øȬ Ú±˙fl¡Ó¬±, Ó¬±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛Àõ∂øé¬ÀÓ¬ ’±¬ı˛ ¤fl¡øȬ ¤¬ı— Ó¬±¬ı˛˝◊√
¸”S ÒÀ¬ı˛ ’±¬ı˛› ¤fl¡øȬ-- ¤˝◊√ ˆ¬±À¬ı ά◊¬Ûfl¡Ô±¬ı˛ ¸˝√√¶⁄˜≈G ø¬ıø˙©Ü
¸¬ı˛œ¸‘¬ÛøȬ¬ı˛ ˜ÀÓ¬± S꘱i§˚˛œ ¤fl¡ ¸˜¸…± ¤fl¡˝◊√ ˆ¬±¯∏±˚˛ fl¡Ô± ¬ı˘ÀÂ√, ¬ıÀ˘
‰¬À˘ÀÂ√º ¤˝◊√ ˆ¬±¯∏±¬ı˛ ¸Àe ¬ı˛±©Ü™˙øMê√ ’±Ê√ ¬Ûø¬ı˛ø‰¬Ó¬º øfl¡c, ø√ø~¬ı˛ ‚Ȭڱ¬ı˛
Œõ∂øé¬ÀÓ¬ ά◊øOÓ¬ øÚ¬ı˛±¬ÛM√√±Ê√øÚÓ¬ ø¬ıÓ¬Àfl«¡¬ı˛ Œ¬ı˛˙ ÒÀ¬ı˛˝◊√ ¬ı˘± ˚±˚˛, ¸La±À¸¬ı˛
˜”˘Àfl¡ øfl¡ ¤‡Ú› ¬Û˚«ôL ¶Û˙« fl¡¬ı˛± Œ·ÀÂ√∑ ’±Ò≈øÚfl¡ ¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬¬ı˛
¬ı…±fl¡¬ı˛À̬ı˛ ¤fl¡øȬ ø√fl¡ ˚ø√ ·ÌÓ¬La, ’øÒfl¡±¬ı˛À¬ı±Ò › ¸˝√√±¬ı¶ö±ÀÚ¬ı˛ ˝√√À˚˛
Ô±Àfl¡, Ó¬À¬ı Ó¬±¬ı˛ øͬfl¡ ø¬ı¬Û¬ı˛œÓ¬¬Û‘Àᬽ◊√ ’¬ı¶ö±Ú fl¡¬ı˛ÀÂ√ ¤˝◊√ ’±¬Û±Ó¬ ’À¬ı±Ò…
’±¬Û±Ó¬ ’Ô«˝√œÚ ø¬ıÀ¶£¬±¬ı˛ÌÒ√ıøÚº ¤¬ı— Ó¬± ’¬ı¶ö±Ú fl¡¬ı˛ÀÂ√ ¤fl¡ √œ‚« ¸˜˚˛
ÒÀ¬ı˛˝◊√º Ó¬¬ı≈ Œfl¡Ú, Œfl¡±Ú ø¬ıάˇ•§Ú±˚˛ ¤˝◊√ ≈√˝◊√ ø√fl¡ ˜≈À‡±˜≈ø‡ ’¬ı¶ö±ÀÚ
’±¸ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛øÚ ¤Ó¬ø√Ú-- ¤ õ∂ùü ¬ı±¬ı˛ ¬ı±¬ı˛ Ó≈¬˘ÀÂ√Ú ¸˜±Ê√ø¬ı:±Úœ,
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ø‰¬ôLfl¡¬ı˛±º Ó¬±˝√√À˘ øfl¡ ÒÀ¬ı˛ øÚÀÓ¬ ˝√√À¬ı Œ˚, ¤˝◊√ ≈√˝◊√ ˜≈À‡¬ı˛
¸—˘±¬Û fl¡‡Ú›˝◊√ ¸y¬ı Ú˚˛∑ ¸La±¸¬ı±√ øfl¡ ¤˜Ú˝◊√ ¤fl¡ ˆ¬±¬ıÚ±¸”S,
Œ˚‡±ÀÚ ¤fl¡Ê√Ú ŒÚÓ¬±¬ı˛ ˜‘Ó≈¬… ’Ô¬ı± ¬Û±˘È¬± ¸±˜ø¬ı˛fl¡ ’øˆ¬˚±Ú Ó¬±Àfl¡
¸±˜ø˚˛fl¡ ˆ¬±À¬ı øô¶ø˜Ó¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛ ˜±S, Œfl¡±Ú› ¶ö±˚˛œ ¸˜±Ò±Ú fl¡‡ÀÚ±˝◊√
‚ÀȬ Ú±∑
¤˝◊√ ¸¬ı õ∂ùü ŒÔÀfl¡ ˝√√Ó¬±˙± ¤¬ı— ά◊À¡Z· ˚≈·¬Û»√ Ê√ij ŒÚ˚˛º fl¡Î¬ˇ±
øÚ¬ı˛±¬ÛM√√±¬ı˘˚˛› Œ˚ ˚Ô±˚Ô ˆ¬±À¬ı øÚ¬ı˛±¬Û√ Ú˚˛, ¤˝◊√ ø‰¬ôL± ¸¬ı«é¬Ì ø¬ÛÂ≈√
Ò±›˚˛± fl¡À¬ı˛º ø√ø~ ˝√√±˝◊√Àfl¡±ÀÈ«¬¬ı˛ ¸±•xøÓ¬fl¡ ‚Ȭڱ Œ˚Ú ¤fl¡ õ∂Ó¬œfl¡œ
Ó¬±»¬ÛÀ˚« ά◊æ√±ø¸Ó¬ fl¡¬ı˛˘ ¤˝◊√ ¸Ó¬…Àfl¡º ¬Û±¬ı˛¶Ûø¬ı˛fl¡ ‰¬±¬Û±Ú-ά◊ÀÓ¬±¬ı˛ ’±¬ı˛
√œ‚« Ó¬√ôL ø√À˚˛ ˝√√˚˛ÀÓ¬± ¤fl¡øȬ ˜±S ‚Ȭڱ¬ı˛ Œ˜±fl¡±ø¬ı˘± ¸y¬ıº øfl¡c
¸La±À¸¬ı˛ ¸±ø¬ı«fl¡ ’ôL øÚÀ˚˛ ˆ¬±¬ıÀÂ√Ú Œfl¡∑ Œ˚ √±ÚÀ¬ı¬ı˛ fl¡±ÀÂ√ ¬ı˛±©Ü™Ú±˚˛fl¡
ŒÔÀfl¡ ¸±Ò±¬ı˛Ì ¬ÛÔ‰¬±¬ı˛œ ¬Û˚«ôL øÚø¬ı«fl¡±¬ı˛ ˆ¬±À¬ı ¬ıÒ…, Ó¬±Àfl¡ Ò√ı—À¸¬ı˛ Œfl¡±Ú›
ά◊¬Û±˚˛ ¸ˆ¬…Ó¬± ¸g±Ú fl¡¬ı˛ÀÂ√ øfl¡∑ ø√ø~, ‚Ȭڱ¬ı˛ ¬Û¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ı±¸œ ø√Ú
&ÚÀ¬ı ¬Û¬ı˛¬ıÓ¬π ø¬ıÀ¶£¬±¬ı˛À̬ı˛ Ê√Ú…º fl¡˜«¬ı…ô¶Ó¬±¬ı˛ Ù¬±“Àfl¡ ’Ô¬ı±
ø¬ı|±˜˜Lö¬ı˛Ó¬±¬ı˛ ’¬ı¸À¬ı˛ Â√±˚˛± ŒÙ¬˘À¬ı ë¸La±¸í Ú±˜fl¡ ¤fl¡ ’ø¬ıÚ±˙œ
’øô¶Q, ˚±Àfl¡ Ò√ı—¸ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œfl¡±Ú› ˝√√±øÓ¬˚˛±¬ı˛ ¤‡Ú› Œ¬ı±Ò ˝√√˚˛ ¸ˆ¬…Ó¬±
˘±ˆ¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛øÚº

’¬Ûø¬ı:±Ú
Œfl¡±

Ú› Œfl¡±Ú› ∆¬ı:±øÚfl¡ Ú±À˜¬ı˛ ¤fl¡È¬± Œ˜±ø˝√√Úœ ˙øMê√ ’±ÀÂ√,
Œ˘±Àfl¡ Œ¸˝◊√ ø˙ø‡À˘ ¶ö±ÀÚ ’¶ö±ÀÚ õ∂À˚˛±· fl¡À¬ı˛º 뷱Ȭ±¬Û±‰¬±«í
¤˝◊√¬ı˛fl¡˜ ¤fl¡øȬ ˜≈‡À¬ı˛±‰¬fl¡ ˙sº Ù¬±Î¬◊À∞I◊Ú Œ¬ÛÚ ø‰¬èøÚ ‰¬˙˜±¬ı˛ ŒÙˬ˜
õ∂ˆ‘¬øÓ¬ ¬ıU ¬ıd¬ı˛ ά◊¬Û±√±ÚÀfl¡ Œ˘±Àfl¡ øÚø¬ı«‰¬±À¬ı˛ ·±È¬±¬Û±‰¬±« ¬ıÀ˘º ·±È¬±¬Û±‰¬±«
¬ı˛¬ı±À¬ı˛¬ı˛ Ú…±˚˛ ¬ı‘é¬ø¬ıÀ˙À¯∏¬ı˛ øÚ¯∏…µº ˝◊√˝√±ÀÓ¬ ∆¬ı≈√…øÓ¬fl¡ Ó¬±À¬ı˛¬ı˛ ’±¬ı¬ı˛Ì ˝√√˚˛,
Ê√˘À¬ı˛±Òfl¡ ¬ı±øÚ«˙ ˝√√˚˛, ά±Mê√±ø¬ı˛ ø‰¬øfl¡»¸±˚˛ ˝◊√˝√±¬ı˛ ¬¬Û±Ó¬ ¬ı…¬ı˝√√+Ó¬ ˝√√˚˛º
øfl¡c ¸±Ò±¬ı˛ÌÓ¬ Œ˘±Àfl¡ ˚±˝√√±Àfl¡ ·±È¬±¬Û±‰¬±« ¬ıÀ˘ Ó¬±˝√√± ’Ú… ¬ıdº
’±Ê√fl¡±˘ Œ˚¸fl¡˘ ˙‘e¬ı» fl‘¡øS˜ ¬Û√±Ô« õ∂dÓ¬ ˝√√˝◊√ÀÓ¬ÀÂ√ Ó¬±˝√√±¬ı˛ fl¡Ô±
¸—Àé¬À¬Û ¬ıø˘ÀÓ¬øÂ√-Ú±˝◊√ø¬∏Cfl¡ ’…±ø¸Î¬ Ó≈¬˘± ˝◊√Ó¬…±ø√ ˝√√˝◊√ÀÓ¬ Œ¸ø˘Î¬◊˘À˚˛Î¬ ˝√√˚˛º ˝◊√˝√±
fl¡±‰¬Ó≈¬˘± ¶§26√ øfl¡c ’Ú… ά◊¬Û±√±Ú Œ˚±À· ¬ı˛ø?Ó¬ ø‰¬øSÓ¬ ¬ı± ˝√√±øÓ¬¬ı˛ √±“ÀÓ¬¬ı˛
Ú…±˚˛ ¸±√± fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛º ŒÙ¬±ÀȬ±¢∂±ÀÙ¬¬ı˛ øÙ¬{j, Œ˜±È¬¬ı˛ ·±øάˇ¬ı˛ Ê√±Ú±˘±,
˝√√±À˜±«øÚ˚˛À˜¬ı˛ ‰¬±ø¬ı, ¬Û≈Ó≈¬˘, ø‰¬èøÚ, Œ¬ı±Ó¬±˜ õ∂ˆ‘¬øÓ¬ ’ÀÚfl¡ øÊ√øÚÀ¸¬ı˛
ά◊¬Û±√±Ú Œ¸ø˘Î¬◊˘À˚˛Î¬º ’ÀÚfl¡ ‰¬˙˜±¬ı˛ ŒÙˬ˜› ¤˝◊√ ¬Û√±Ô«º
¬ı˛¬ı±À¬ı˛¬ı˛ ¸ø˝√√Ó¬ ·gfl¡ ø˜˘±˝◊√˚˛± ˝◊√¬ıÚ±˝◊√Ȭ ¬ı± ˆ¬˘ƒfl¡±Ú±˝◊√Ȭ õ∂dÓ¬ ˝√√˚˛º
¬ı±—˘±˚˛ ˝◊√˝√±Àfl¡ ëfl¡±‰¬fl¡Î¬ˇ±í ¬ı˘± ˝√√˚˛, ˚ø√› fl¡±‰¬fl¡Î¬ˇ±¬ı˛ ˜”˘ ’Ô« fl¡±øÂ√À˜¬ı˛
Œ‡±˘±º ˝◊√¬ıÚ±˝◊√Ȭ ¶§26√ Ú˚˛º ˝◊√˝√± ˝√√˝◊√ÀÓ¬ Ù¬±Î¬◊À∞I◊Ú Œ¬ÛÚ ø‰¬èøÚ õ∂ˆ‘¬øÓ¬
õ∂dÓ¬ ˝√√˚˛º
’±¬ı˛› Ú±Ú±Ê√±Ó¬œ˚˛ ¶§26√ ¬ı± ˙‘e¬ı» ¬Û√±Ô« ø¬ıøˆ¬iß Ú±À˜ ¬ı±Ê√±À¬ı˛
‰¬ø˘ÀÓ¬ÀÂ√, ˚Ô±-- Œ¸À˘±ÀÙ¬Ú, øˆ¬¸Àfl¡±Ê√, ·…±˘±ø˘Ô, ¬ı…±Àfl¡˘±˝◊√Ȭ
˝◊√Ó¬…±ø√º ¤&ø˘¬ı˛ ά◊¬Û±√±Ú › õ∂dÓ¬õ∂̱˘œ ø¬ıøˆ¬iߺ Úfl¡˘ Œ¬ı˛˙˜, Úfl¡˘
˝√√±øÓ¬¬ı˛ √±“Ó¬, Ú±Ú±¬ı˛fl¡˜ ¬ı±øÚ«˙, Œ¬ı±Ó¬±˜, ø‰¬èøÚ õ∂ˆ‘¬øÓ¬ ¬ıU Œ˙Ãø‡Ú øÊ√øÚ¸
‹¸fl¡˘ ¬Û√±Ô« ˝√√˝◊√ÀÓ¬ õ∂dÓ¬ ˝√√˚˛º
¬ıeˆ¬Àe¬ı˛ ¸˜˚˛ ˚‡Ú Œ˜À˚˛¬ı˛± fl¡±“À‰¬¬ı˛ ‰≈¬øάˇ ¬ıÊ«√Ú fl¡ø¬ı˛À˘Ú Ó¬‡Ú
¤fl¡øȬ ’¬Û”¬ı« ¶§À√˙œ ¬ÛÌ… Œ√‡± ø√À˚˛øÂ√˘--ë’±˘≈¬ı˛ ‰≈¬øάˇíº ˝◊√˝√± ø¬ı˘±Ó¬œ
Œ¸ø˘Î¬◊˘À˚˛Àά¬ı˛ ¬Û±Ó¬± Ê≈√øάˇÀ˚˛ õ∂dÓ¬º ’±˘≈¬ı˛ ¸ø˝√√Ó¬ ˝◊√˝√±¬ı˛ Œfl¡±Ú› ¸•Ûfl«¡
Ú±˝◊√º ø¬ı˘±Ó¬œ ¸—¬ı±√¬ÛÀS ˜±ÀÁ¡ ˜±ÀÁ¡ ’øÓ¬¬ı˛ø?Ó¬ ’±Ê√·¬ıœ ∆¬ı:±øÚfl¡
’±ø¬ı©®±À¬ı˛¬ı˛ ‡¬ı¬ı˛ ¬ı±ø˝√√¬ı˛ ˝√√˚˛º ¬ıUfl¡±˘¬Û”À¬ı« Œfl¡±Ú› fl¡±·ÀÊ√ ¬Ûøάˇ˚˛±øÂ√˘±˜
·gfl¡±À•° ’±˘≈ øˆ¬Ê√±˝◊√˚˛± fl‘¡øS˜ ˝√√øô¶√ôL õ∂dÓ¬ ˝√√˝◊√ÀÓ¬ÀÂ√º Œ¬ı±Ò ˝√√˚˛ Ó¬±˝√√±
˝√√˝◊√ÀÓ¬˝◊√ ’±˘≈¬ı˛ ‰≈¬øάˇ Ú±˜øȬ ¬ı˛øȬ˚˛±øÂ√˘º
’±¬ı˛ ¤fl¡øȬ w±øôLfl¡¬ı˛ Ú±˜ ¸•xøÓ¬ ¸‘ø©Ü ˝√√˝◊√˚˛±ÀÂ√--ë’±˘¬Û±fl¡± ˙±øάˇíº
’±˘¬Û±fl¡± ¤fl¡-õ∂fl¡±¬ı˛ ¬Û˙˜œ fl¡±¬Ûάˇº øfl¡c ’±˘¬Û±fl¡± ˙±øάˇÀÓ¬ ¬Û˙À˜¬ı˛
Œ˘˙ Ú±˝◊√, ˝◊√˝√± fl‘¡øS˜ Œ¬ı˛˙˜ ˝√√˝◊√ÀÓ¬ õ∂dÓ¬º
øÈ¬Ú ˙Às¬ı˛ ’¬Ûõ∂À˚˛±· ’±˜¬ı˛± ˝◊√—À¬ı˛ÀÊ√¬ı˛ fl¡±ÀÊ√ ø˙ø‡˚˛±øÂ√º ˝◊√˝√±¬ı˛
õ∂fl‘¡Ó¬ ’Ô« ¬ı˛±—, ˝◊√—¬ı˛±Ê√œÀÓ¬ Ó¬±˝√√±˝◊√ ˜≈‡… ’Ô«º øfl¡c ’±¬ı˛ ¤fl¡ ’Ô«-- ¬ı˛±—¤¬ı˛ Œ˘¬Û Œ√›˚˛± Œ˘±˝√√±¬ı˛ ¬Û±Ó¬ ’Ô¬ı± Ó¬±˝√√± ˝√√˝◊√ÀÓ¬ õ∂dÓ¬ ’±Ò±¬ı˛, ˚Ô±
ëŒfl¡À¬ı˛±ø¸ÀÚ¬ı˛ øȬÚíº ‚¬ı˛ Â√±ø˝√√¬ı±¬ı˛ fl¡èÀ·ÀȬά Œ˘±˝√√±¬ı˛ √ô¶±¬ı˛ Œ˘¬Û Ô±Àfl¡º
Ó¬±˝√√±› ëøȬÚí ’±‡…± ¬Û±˝◊√˚˛±ÀÂ√, ˚Ô± ëøȬÀÚ¬ı˛ Â√±√íº
’±Ê√fl¡±˘ ˜ÀÚ±ø¬ı√…±¬ı˛ ά◊¬Û¬ı˛ ø˙øé¬Ó¬ Ê√ÀÚ¬ı˛ õ∂¬ı˘ ’±¢∂˝√ Ê√øij˚˛±ÀÂ√,
Ó¬±˝√√±¬ı˛ Ù¬À˘ ¤˝◊√ ø¬ı√…±¬ı˛ ¬ı≈ø˘ ¸¬ı«S Œ˙±Ú± ˚±˝◊√ÀÓ¬ÀÂ√º Psychological
moment fl¡Ô±øȬ ¬ıUø√Ú ˝√√˝◊√ÀÓ¬ ¸—¬ı±√¬ÛS › ¬ıMê√‘Ó¬±¬ı˛ ’¬Ûø¬ı˛˝√±˚« ¬ı≈fl¡øÚ
˝√√˝◊√˚˛± √±“άˇ±˝◊√˚˛±ÀÂ√º ¸•xøÓ¬ ’±¬ı˛ ¤fl¡øȬ ˙s ‰¬ø˘ÀÓ¬ÀÂ√--Complexº
’˜≈fl¡ Œ˘±fl¡ øˆ¬è ¬ı± ’ÀÚ…¬ı˛ ’Ú≈·Ó¬, ’Ó¬¤¬ı Ó¬±˝√√±¬ı˛ inferiority complex ’±ÀÂ√º ’˜≈fl¡ Œ˘±fl¡ ¸±“Ó¬±¬ı˛ ø√ÀÓ¬ ˆ¬±˘¬ı±À¸, ’Ó¬¤¬ı Ó¬±˝√√±¬ı˛ water
complex ’±ÀÂ√º ø¬ı:±Úœ¬ı˛ ≈√ˆ¬±«·…--øÓ¬øÚ ˜±Ô± ‚±˜±˝◊√ ˚˛± Œ˚
¬Ûø¬ı˛ˆ¬±¯∏± ¬ı˛‰¬Ú± fl¡À¬ı˛Ú ¸±Ò±¬ı˛ÀÌ Ó¬±˝√√± fl¡±øάˇ˚˛± ˘˝◊√˚˛± ’¬Ûõ∂À˚˛±· fl¡À¬ı˛,
¤¬ı— ’¬ıÀ˙À¯∏ ¤fl¡È¬± ø¬ıfl‘¡Ó¬ fl¡√Ô« õ∂øӬᬱ˘±ˆ¬ fl¡ø¬ı˛˚˛± ø¬ı:±ÚœÀfl¡
¶§±øÒfl¡±¬ı˛‰≈¬…Ó¬ fl¡À¬ı˛º
˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ Œfl¡ÃÓ”¬˝√√À˘¬ı˛ ¸œ˜± Ú±˝◊√, ¸¬ı ¬ı…±¬Û±À¬ı˛¬ı˛˝◊√ Œ¸ fl¡±¬ı˛Ì Ê√±øÚÀÓ¬
‰¬±˚˛º øfl¡c Ó¬±˝√√±¬ı˛ ’±Rõ∂Ó¬±¬ı˛Ì±¬ı˛ õ∂¬ı‘øM√√› ’¸±Ò±¬ı˛Ì, Ó¬±˝◊√ Œ¸ õ∂˜±√Àfl¡
õ∂˜±Ì ˜ÀÚ fl¡À¬ı˛, ¬ı±flƒ¡Â√˘Àfl¡ Œ˝√√Ó≈¬ ˜ÀÚ fl¡À¬ı˛º ¬ı±—˘± ˜±ø¸fl¡¬ÛøSfl¡±¬ı˛
øÊ√:±¸±ø¬ıˆ¬±À·¬ı˛ Œ˘‡fl¡·Ì ’ÀÚfl¡ ¸˜˚˛ ˝√√±¸…fl¡¬ı˛ ’¬Ûø¬ı:±ÀÚ¬ı˛
’¬ıÓ¬±¬ı˛Ì± fl¡À¬ı˛Úº Œfl¡˝√√ õ∂ùü fl¡À¬ı˛Ú--¬ı±Ó¬±¸ fl¡ø¬ı˛ÀÓ¬ ·±À˚˛ ¬Û±‡± ŒÍ¬øfl¡À˘
Ó¬±˝√√± ˜±øȬÀÓ¬ Í≈¬øfl¡ÀÓ¬ ˝√√˚˛, ˝◊√˝√±¬ı˛ ∆¬ı:±øÚfl¡ ¬ı…±‡…± øfl¡º Œfl¡˝√√ ¬ı±
¢∂˝√ÀÌ ˝√√±“øάˇ ŒÙ¬˘±¬ı˛ ∆¬ı:±øÚfl¡ fl¡±¬ı˛Ì Ê√±øÚÀÓ¬ ‰¬±Úº ά◊M√¬ı˛ ˚±˝√√± ’±À¸
Ó¬±˝√√±› ‰¬˜»fl¡±¬ı˛º
¬ı˛±Ê√À˙‡¬ı˛ ¬ı¸≈ . ¬Û¬ı˛q¬ı˛±˜ ¢∂Lö±¬ı˘œ [õ∂Ô˜ ‡G]
¤˜ ø¸ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ ’…±G ¸k õ∂±˝◊√Àˆ¬È¬ ø˘ø˜ÀȬά õ∂fl¡±ø˙Ó¬
¬Û≈¬ı˛ÀÚ± ¬ı±Ú±Ú ’¬Ûø¬ı˛¬ıøÓ«¬Ó¬º  

9 Œ¸ÀõI◊•§¬ı˛, 2011 

¤fl¡±M√√À¬ı˛¬ı˛ ¬ı±—˘±À√˙ ˚≈X

ø˜Ô ˆ¬±„√√ÀÓ¬ ø·À˚˛ qÒ≈ Ò”•⁄Ê√±˘ ¤¬ı— ¬Û鬬۱øÓ¬Q
¬ı±—˘±À√˙ ˚≈X øÚÀ˚˛ ¤˝◊√ ¬ÛøSfl¡±˚˛
õ∂fl¡±ø˙Ó¬ ˙ø˜«˘± ¬ı¸≈¬ı˛ ≈√íøȬ
øÚ¬ıÀg¬ı˛ ¸˜±À˘±‰¬Ú±˚˛ ø˘‡ÀÂ√Ú
··« ‰¬ÀA±¬Û±Ò…±˚˛ ›
Ú±˝◊√˜ Œ˜±˝√√±˝◊√À˚˛À˜Úº

¤

˝◊√ ¸—¬ı±√¬ÛÀS õ∂fl¡±ø˙Ó¬ ˙ø˜«˘± ¬ı¸≈¬ı˛ õ∂¬ıg
[26 Ê≈√˘±˝◊√, 23 ’·à]-¬ı˛ ά◊M√À¬ı˛ ’±˜±À√¬ı˛
¬ıÓ«¬˜±Ú ’±À˘±‰¬Ú±º 1971-¤¬ı˛ ‰¬Ó≈¬«√˙Ó¬˜
¬ı±ø¯∏«fl¡œÀÓ¬ ¬ı±—˘±À√˙ ˜≈øMê√˚≈X ¸•§Àg ¤fl¡±øÒfl¡ ¢∂Lö
õ∂fl¡±ø˙Ó¬ ˝√√À26√-- Ú˚˛øÚfl¡± ˜≈À‡±¬Û±Ò…±˚˛, ˝◊√ ˚˛±¸ø˜Ú
¸±˝◊√øfl¡˚˛±, ¿Ú±Ô ¬ı˛±‚¬ıÚ, ¸ø˘˘ øS¬Û±Í¬œ › ’Ú…±Ú…À√¬ı˛º
¤¬ı˛˝◊√ ˜ÀÒ… Œ¬ıø¬ı˛À˚˛ ø·À˚˛ÀÂ√ ˙ø˜«˘± ¬ı¸≈¬ı˛ ëŒÎ¬Î¬ Œ¬ı˛fl¡øÚ—íº
˙ø˜«˘± ¬ı¸≈¬ı˛ ¸Àe ¬ı±—˘±À√ø˙ ¸±é¬œÀ√¬ı˛ ∆¬ıø¬ı˛
¸•ÛÀfl«¡¬ı˛ ¸”‰¬Ú± ˝√√˚˛ 2003-¤-- ¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ¬ı˛ ëŒÎ¬˝◊√ø˘
Ȭ±˝◊√˜¸í-¤ Ó¬±¬ı˛ ë¬Û”¬ı« ¸œ˜±ÀôL ¬Û±fl¡ ¬ı±ø˝√√Úœ¬ı˛ ¬ıœ¬ı˛Q¬Û”Ì«
˘Î¬ˇ±˝◊√í õ∂¬ıÀg¬ı˛ fl¡±¬ı˛À̺ ¤fl¡˝◊√ ˆ¬øe˜±¬ı˛ ’±¬ı˛› ≈√íøȬ ¬ı˛‰¬Ú±
Œ¬ı¬ı˛ ˝√√˚˛ 2005 › 2007-¤ ˝◊√ø¬Ûά±ø¬ıvά◊-ŒÓ¬º Œ¸‡±ÀÚ
˙ø˜«˘± ¬ı¸≈ √±ø¬ı fl¡À¬ı˛Ú Œ˚, ë¬ıœ¬ı˛í ¬Û±øfl¡ô¶±øÚ ¬ı±ø˝√√Úœ ¸¬ı
¸˜˚˛ ’±˝◊√Ú±Ú≈· ˆ¬±À¬ı ˚≈X fl¡À¬ı˛ÀÂ√, ¤¬ı— Ó¬±À√¬ı˛ ø¬ıèÀX
Ò¯∏«À̬ı˛ ’øˆ¬À˚±· ¬Û≈À¬ı˛±¬Û≈ø¬ı˛ ø˜Ô…±º ¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ øÓ¬øÚ
øÓ¬ø¬ı˛˙ Ê√Ú ¸±˜ø¬ı˛fl¡ ’øÙ¬¸±¬ı˛ ¤¬ı— ˜±S øÓ¬Ú Ê√Ú
’¸±˜ø¬ı˛fl¡ ¬ı…øMê√¬ı˛ ¸±é¬±»fl¡±¬ı˛ ŒÚÚº Œ˚ ¬Û±øfl¡ô¶±øÚ
Œ¸Ú±¬ı±ø˝√√Úœ¬ı˛ ø¬ıèÀX ·Ì˝√√Ó¬…±¬ı˛ ’øˆ¬À˚±·, Ó¬±À√¬ı˛Àfl¡˝◊√
øÓ¬øÚ ¬ı±¬ı˛¬ı±¬ı˛ øÊ√À:¸ fl¡À¬ı˛Ú, ë’±¬ÛÚ±¬ı˛± øfl¡ ¤¸¬ı øfl¡Â≈√
fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú∑í ά◊M√¬ı˛ ˚± Œ˜˘±¬ı˛ fl¡Ô±, Ó¬±˝◊√ Œ˜À˘ . ë’±˜¬ı˛±
øÚÀ√±«¯∏º ¸¬ı ø˜ÀÔ… fl¡Ô±ºí 1971-¤ ¬Û±øfl¡ô¶±øÚ
Ò√ı—¸˚À:¬ı˛ ø¬ıèÀX Œ˚ ¸¬ı ¬Û±øfl¡ô¶±øÚ¬ı˛± ·˘±
Ó≈¬À˘øÂ√À˘Ú, Ó¬±“À√¬ı˛ fl¡±¬ı˛› ¸Àe˝◊√ øÓ¬øÚ fl¡Ô± ¬ıÀ˘ÚøÚº
¬ı±—˘±À√À˙ ˙ø˜«˘± ¬ı¸≈ ˚±“À√¬ı˛ ¸±é¬±»fl¡±¬ı˛ øÚÀ˚˛ÀÂ√Ú
¬ıÀ˘ √±ø¬ı fl¡À¬ı˛Ú, Ó¬±“¬ı˛±› ¬ı˝◊√ õ∂fl¡±À˙¬ı˛ ¬Û¬ı˛ √±ø¬ı Ó≈¬À˘ÀÂ√Ú
Œ˚, Œ˘‡fl¡ Ó¬±“À√¬ı˛ fl¡Ô±¬ı˛ ˆ≈¬˘ ’Ô« õ∂fl¡±˙ fl¡À¬ı˛
˝√√ͬfl¡±ø¬ı˛Ó¬± fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº ¤˝◊√ ø¬ı¯∏À˚˛ Œ¬ı˙ fl¡À˚˛fl¡ Ê√ÀÚ¬ı˛ ¸Àe
Ú±˝◊√ À˜¬ı˛ √œ‚« ’±À˘±‰¬Ú± ˝√√À˚˛ÀÂ√º ˙ø˝√√√ ’Ò…±¬Ûfl¡
ŒÊ√…±øÓ¬˜«˚˛ &˝√√ͬ±fl≈¡¬ı˛Ó¬±¬ı˛ fl¡Ú…± Œ˜‚Ú± &˝√√ͬ±fl≈¡¬ı˛Ó¬±
¬ıÀ˘Ú, ë’±ø˜ ›“Àfl¡ Ê√·iß±Ô ˝√√˘-¤› øÚÀ˚˛ ø·À˚˛øÂ√˘±˜,
Œ˚‡±ÀÚ Î¬◊øÚ 25-¤¬ı˛ ¬ı˛±ÀÓ¬¬ı˛ ’±Sê˜À̬ı˛ ø˙fl¡±¬ı˛ ø˝√√µ≈
Â√±S±¬ı±¸ fl¡˜π › Ó¬±“À√¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¬ı±À¬ı˛¬ı˛ ¸Àe fl¡Ô± ¬ıÀ˘Úº
¤&À˘± qÀÚ› øÓ¬øÚ fl¡œ fl¡À¬ı˛ ¤Àfl¡ ·Ì˝√√Ó¬…± ˜±ÚÀÓ¬
’¶§œfl¡±¬ı˛ fl¡À¬ı˛Ú∑í ˜≈øMê√˚≈X Ê√±≈√‚À¬ı˛¬ı˛ ˜øÙ¬≈√˘ ˝√√fl¡
¬ıÀ˘Ú, ëøÚÀÊ√¬ı˛ ‘√ø©Üˆ¬øe¬ı˛ ¸Àe ˚± øfl¡Â≈√ Œ˜À˘øÚ, Œ¸È¬±˝◊√
˙ø˜«˘± ¬ı¸≈ ’¢∂±˝√√… fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úºí ŒÎ¬øˆ¬Î¬ ˘±ÀÎ¬Ú Ê√±Ú±Ú,
ë˙ø˜«˘±¬ı˛ ·À¬ı¯∏̱ õ∂fl¡Àä¬ı˛ õ∂Ô˜ ø√Àfl¡ ’±ø˜ Ó¬±“¬ı˛ ¸Àe
˜Ó¬ ø¬ıøÚ˜˚˛ fl¡ø¬ı˛, Ó¬±“¬ı˛ ·À¬ı¯∏̱-¬ÛXøÓ¬Àfl¡ ά◊ißÓ¬ fl¡¬ı˛ÀÓ¬,
› Ó¬±“¬ı˛ ‘√ø©Üˆ¬øe ¬ı√˘±ÀÓ¬, ά◊¬ÛÀ√˙ ø√˝◊√-- ˚±¬ı˛ Œfl¡±Ú›È¬±˝◊√
Œ˙¯∏ ¬Û˚«ôL ˝√√˚˛øÚº øÓ¬øÚ ’±˜±¬ı˛ ¸Àe Œ˚±·±À˚±· ¬ıg fl¡À¬ı˛
Œ√Ú, ¤¬ı— Ó¬±“¬ı˛ õ∂Ô˜ ø√Àfl¡¬ı˛ ·À¬ı¯∏̱¬ı˛ ¬ı…±¬Û±À¬ı˛ ’±˜±¬ı˛
¸˜±À˘±‰¬Ú±¬ı˛ Œfl¡±Ú› ά◊M√¬ı˛ Œ√ÚøÚºí ˙ø˜«˘± ¬ı¸≈¬ı˛ ¬ı˝◊√À˚˛
¬ı±—˘±À√À˙¬ı˛ ¸—ø¬ıÒ±ÀÚ¬ı˛ õ∂Ò±Ú ¬ı˛‰¬ø˚˛Ó¬± fl¡±˜±˘
Œ˝√√±À¸ÀÚ¬ı˛ øfl¡Â≈√ ˆ≈¬˘ Ó¬Ô… ’±ÀÂ√º fl¡±˜±˘ Œ˝√√±À¸ÀÚ¬ı˛ ¶aœ
˝√√±ø˜√± Œ˝√√±À¸Ú Ê√±Ú±Ú, ëë˙ø˜«˘± fl¡±˜±À˘¬ı˛ ’øˆ¬:Ó¬±
øÚÀ˚˛ ø˘‡À˘Ú, øfl¡c fl¡±˜±À˘¬ı˛ ¸Àe fl¡Ô± ¬ı˘±¬ı˛ õ∂À˚˛±Ê√Ú
Œ¬ı±Ò fl¡¬ı˛À˘Ú Ú±º ˚ø√› Œ˚ ¸˜˚˛ ˙ø˜«˘± Ϭ±fl¡±ÀÓ¬ ëõ∂·±Ï¬ˇ
·À¬ı¯∏̱í fl¡¬ı˛øÂ√À˘Ú ¬ıÀ˘ √±ø¬ı fl¡À¬ı˛Ú, Œ¸˝◊√ ¸˜˚˛ fl¡±˜±˘
Ϭ±fl¡±ÀÓ¬˝◊√ øÂ√˘ºî
˙ø˜«˘± ¬ı¸≈ ‡≈¬ı Œ‰¬©Ü± fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú ¬Û±øfl¡ô¶±øÚ ¬ı±ø˝√√ÚœÀfl¡
1971-¤ ë·Ì˝√√Ó¬…±í fl¡˘Ç ŒÔÀfl¡ ˜≈øMê√ ø√ÀÓ¬º øÚø«√©Ü
ˆ¬±À¬ı ø˝√√µ≈À√¬ı˛ ˝√√Ó¬…±¬ı˛ ¬ı…±¬Û±À¬ı˛ øÓ¬øÚ Î¬◊˘ÀȬ± √±ø¬ı fl¡À¬ı˛Ú,
ë뤽◊√ ˝√√Ó¬…±Àfl¡ ø˝√√µ≈À√¬ı˛ ë·Ì˝√√Ó¬…±í ¬ı˘± ‰¬À˘ Ú±... fl¡±¬ı˛Ì
˘é¬… ø˝√√¸±À¬ı qÒ≈˜±S õ∂±5¬ı˚˛¶® ¬Û≈è¯∏À√¬ı˛˝◊√ Œ¬ıÀÂ√ ŒÚ›˚˛±
˝√√À˚˛øÂ√˘î [¬Û‘ᬱ 123]/ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛¬ı˛ ’Ò…±¬Ûfl¡À√¬ı˛
Œ¬ıÀÂ√ Œ¬ıÀÂ√ ˝√√Ó¬…±¬ı˛ ¬ı…±¬Û±À¬ı˛ øÓ¬øÚ ø˘À‡øÂ√À˘Ú, ëŒfl¡±Ú›
Ú±À˜¬ı˛ Ó¬±ø˘fl¡±¬ı˛ øˆ¬øM√√ÀÓ¬ fl¡¬ı˛± fl¡±ÀÊ√¬ı˛ ø‰¬˝ê ŒÚ˝◊√ºí ¤¬ı—
ë¬Û±øfl¡ô¶±øÚ ∆¸Ú…¬ı˛± ¸¬ı √¬ı˛Ê√±ÀÓ¬˝◊√ ˘±øÔ Œ˜À¬ı˛ ŒÏ¬±fl¡±¬ı˛
Œ‰¬©Ü± fl¡À¬ı˛í/
¬Û≈À¬ı˛± ¬ı˝◊√øȬ Ê≈√Àάˇ ¬ı±—˘±À√ø˙ ¸±é¬… › ø¬ı¬ı‘øÓ¬&ø˘Àfl¡

øÚ˚˛˜ fl¡À¬ı˛ ë√±ø¬ıí ¬ıÀ˘ ŒÂ√±È¬ fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛ÀÂ√º ’Ô‰¬
¬Û±øfl¡ô¶±øÚ ’øÙ¬¸±¬ı˛À√¬ı˛ Œé¬ÀS ¤˝◊√ øÚ˚˛˜ øÓ¬øÚ ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛
fl¡À¬ı˛ÚøÚº øÂ√˚˛±M√√¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ¬Û“‰¬±Ú¬ı3˝◊√ ¬Û‘ᬱ¬ı˛ ά◊√±˝√√¬ı˛Ì
ŒÚ›˚˛± ˚±fl¡º ¬Û±øfl¡ô¶±øÚ ’øÙ¬¸±¬ı˛À√¬ı˛ ¸±é¬±»fl¡±¬ı˛&ø˘
Œ√›˚˛± ’±ÀÂ√ qÒ≈˝◊√ Ó¬Ô… ø˝√√¸±À¬ı, Œfl¡±Ú› ˜≈‡¬ıg ¬ı±
¸Àµ˝√√:±¬ÛÚ Â√±Î¬ˇ±º øfl¡c ¤fl¡˝◊√ ¬Û‘ᬱ&ø˘ÀÓ¬
¶§±ÒœÚÓ¬±¬ÛLöœ ¬ı±„√√±ø˘ ’øÙ¬¸±¬ı˛ ¬ı± ’¸±˜ø¬ı˛fl¡ ¬ı…øMê√À√¬ı˛
¬ıMê√À¬ı…¬ı˛ ¸Àe ’±ÀÂ√ ø¬ıÀ˙¯∏ ˙Às¬ı˛ ¬ı…¬ı˝√√±¬ı˛ . ë√±ø¬ı fl¡À¬ı˛Úí
[¬Û‘. 78], ëŒfl¡±Ú› ˚Ô±À˚±·… fl¡±¬ı˛Ì Ú± √ø˙«À˚˛˝◊√ ¬ıÀ˘Úí
[¬Û‘. 80], ë’øˆ¬À˚±· fl¡À¬ı˛í [¬Û‘. 92], 눬˚˛Ç¬ı˛
’øˆ¬À˚±·í, ë√±ø¬ı fl¡À¬ı˛í, ë’øˆ¬À˚±À· ¬ıøÌ«Ó¬ fl‘¡Ó¬fl¡˜«fl¡±¬ı˛œí
[Œ˙À¯∏¬ı˛ øÓ¬ÚøȬ˝◊√ ¬Û‘. 93-ŒÓ¬ ¤fl¡øȬ ’Ú≈À26√À√] ¤¬ı— Œ˙¯∏
¬Û˚«ôL ë√±ø¬ı fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛ Œ˚ ’±Ò άÊ√Ú [¬Û±øfl¡ô¶±øÚ] ∆¸Ú…
¢∂±À˜¬ı˛ fl≈“¡Àάˇ‚¬ı˛ ŒÔÀfl¡ fl≈“¡Àάˇ‚À¬ı˛ ø·À˚˛ ’±&Ú ;±ø˘À˚˛,
Œ¸‡±ÀÚ ¸‰¬˘ ¸fl¡˘Àfl¡ ‡≈Ú fl¡¬ı˛ÀÓ¬ Ô±Àfl¡íº
˙ø˜«˘± ¬ı¸≈¬ı˛ ¢∂ÀLö¬ı˛ ¸”‰¬Ú±˚˛ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√ ¸±¬ıÒ±Ú¬ı±Ìœ-뤘Úfl¡œ ø¬ıÀ√ø˙ ¸—¬ı±√√±Ó¬±À√¬ı˛ õ∂øÓ¬À¬ı√Ú&ø˘Àfl¡›
’±˜±À√¬ı˛ ·ˆ¬œ¬ı˛ ˆ¬±À¬ı øÚ¬ı˛œé¬Ì fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√À¬ı-- ˚±ÀÓ¬
‰¬±é≈¬¯∏ Œ√‡± ‚Ȭڱ¬ı˛ ¸Àe ’Ú… fl¡±À¬ı˛±¬ı˛ ¬ı˘± ‚ȬڱÀfl¡
ø˜ø˙À˚˛ ŒÙ¬˘± Ú±-˝√√˚˛ºí [¬Û‘. 10]º ’Ô‰¬ ¤¬ı˛ øfl¡Â≈√ ¬ÛÀ¬ı˛˝◊√
øÓ¬øÚ ø˘‡ÀÂ√Ú, ëø¬ıÀ√ø˙ ¸—¬ı±√˜±Ò…˜ Ê√±øÚÀ˚˛ÀÂ√, ø˜À˘¬ı˛
fl¡±ÀÂ√ ’¬ı±„√√±ø˘À√¬ı˛ ·Ì˝√√Ó¬…±¬ı˛ õ∂˜±À̬ı˛ ‡¬ı¬ı˛í [¬Û‘. 87]º
øfl¡c Œ¸˝◊√ ø√Úfl¡±¬ı˛ øÚά◊ ˝◊√ ˚˛fl«¡ Ȭ±˝◊√ ˜¸-¤¬ı˛ ¬Û±fl¡¬ı±ø˝√√Úœ¬ı˛ ’±R¸˜¬Û«Ì
[5.11.1971] ˜”˘ fl¡ø¬Û ’Ú≈¸g±Ú fl¡À¬ı˛ ’±˜¬ı˛± Œ√ø‡
Œ¸‡±ÀÚ ¬ı˛À˚˛ÀÂ√ ¤˝◊√ ¸±¬ıÒ±Ú¬ı±Ìœ-- ëøÚ•ßø˘ø‡Ó¬ õ∂øÓ¬À¬ı√Ú ¸—‡…±º øfl¡c Œ¸˝◊√ ˆ≈¬˘ qÒÀ¬ı˛±ÀÓ¬ ø·À˚˛ ˙ø˜«˘± ¬ı¸≈
¤À¸ÀÂ√ Œ¸˝◊√ Â√˚˛ ¸±—¬ı±ø√Àfl¡¬ı˛ ¤fl¡Ê√ÀÚ¬ı˛ ŒÔÀfl¡, ˚±“¬ı˛± ø¬ıù´±¸À˚±·… ¸—‡…± ø˝√√¸±À¬ı Œ¬ıÀÂ√ øÚÀ˚˛ÀÂ√Ú ¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ¬ı˛
¬Û±øfl¡ô¶±Ú ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛ øÚ˚≈Mê√ ¸˝√√‰¬À¬ı˛¬ı˛ ¸Àe ¸¬ı˛fl¡±ø¬ı˛ ¸Ù¬¬ı˛ ˝√√±˜≈≈√¬ı˛ ¬ı˛˝√˜±Ú fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ ø¬ı˛À¬Û±ÀÈ«¬ √±ø¬ı fl¡¬ı˛± Â√±ø¬ı3˙
fl¡¬ı˛ÀÂ√íº õ∂øÓ¬À¬ı√ÚøȬ Œ˚ ¤fl¡øȬ ˚≈Xfl¡±˘œÚ, ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛- ˝√√±Ê√±¬ı˛ ¸—‡…±øȬ/ ˚ø√› øÓ¬øÚ ¤‡Ú ë¤fl¡ø√Úí-¤ ø˘‡ÀÂ√Ú
øÚ˚˛øLaÓ¬ [’Ô±«» ¸±Ê√±ÀÚ± ¤¬ı— Œ¬Û±˙±øfl¡] ¸Ù¬À¬ı˛¬ı˛ ’—˙, Œ˚, ¸—‡…±øȬ ¬Û=±˙ ˝√√±Ê√±¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ¤fl¡ ˘é¬ ˝√√ÀÓ¬
¤˝◊√ Œ˜±é¬˜ Ó¬Ô…øȬ ˙ø˜«˘± ¬ı¸≈ fl¡œ fl¡±¬ı˛ÀÌ Î¬◊˝√… ¬ı˛±À‡Ú∑ ¬Û±À¬ı˛ [¤È¬± øfl¡ õ∂fl¡±˙ ¬Û¬ı˛¬ıÓ¬π ¸˜±À˘±‰¬Ú± ¸±˜˘±ÀÓ¬
˙ø˜«˘± ¬ı¸≈ ˜≈øMê√˚≈ÀX¬ı˛ ¸˜˚˛ ¬ı±„√√±ø˘ fl¡Ó‘«¬fl¡ ø¬ı˝√√±ø¬ı˛ fl¡¬ı˛±∑], ¬ı˝◊√ À˚˛¬ı˛ ˜ÀÒ… øfl¡c øÓ¬øÚ ˝√√±˜≈≈√¬ı˛ ¬ı˛˝√ ˜±Ú
˝√√Ó¬…±¬ı˛ ¸Àe ¬Û±øfl¡ô¶±øÚ Œ¸Ú±¬ı±ø˝√√Úœ fl¡Ó‘«¬fl¡ ¬ı±„√√±ø˘ ˝√√Ó¬…±¬ı˛ fl¡ø˜˙ÚÀfl¡ ά◊X‘Ó¬ fl¡À¬ı˛ ø˘À‡ÀÂ√Ú Œ˚, Â√±ø¬ı3˙ ˝√√±Ê√±¬ı˛
¸˜Ó¬± Ȭ±ÚÀÓ¬ Œ‰¬©Ü± fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº ¤˝◊√ ¬ı…±¬Û±À¬ı˛› øÓ¬øÚ qÒ≈˝◊√ ¸—‡…±øȬ› ë¬ı±øάˇÀ˚˛ ¬ı˘±í/
’¬ı˙…˝◊√ ˚≈Xfl¡±˘œÚ ά◊M√5 ¬Ûø¬ı˛ø¶öøÓ¬ÀÓ¬ ˜‘ÀÓ¬¬ı˛ ¸—‡…±
¬Û±øfl¡ô¶±øÚ Œ¸Ú±-¸±é¬œÀ√¬ı˛ ˜Ó¬±˜Ó¬Àfl¡ Ó≈¬À˘ ÒÀ¬ı˛ÀÂ√Úº
¤˝◊√ ¬ı±…¬Û±À¬ı˛ Œ˚ ’ÀÚfl¡ ¬ı±„√√±ø˘› fl¡Ô± ¬ıÀ˘ÀÂ√Ú ¤¬ı— ˆ≈¬˘ ¬ı˘± ˝√√À˚˛øÂ√˘, øfl¡c øÚÀÊ√À√¬ı˛ Œ√±¯˜≈Mê√ fl¡¬ı˛ÀÓ¬
õ∂øÓ¬¬ı±√ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú, Ó¬± øÓ¬øÚ Œ¬ı˜±˘≈˜ ’¢∂±˝√√… fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº ‰¬±›˚˛± ¬Û¬ı˛±øÊ√Ó¬ ¬Û±fl¡-¸¬ı˛fl¡±À¬ı˛¬ı˛ fl¡ø˜˙ÀÚ¬ı˛ ¸—‡…±˝◊√ Œfl¡Ú
¤¬ı— ¤˝◊√ ¤fl¡ ¬ÛÀ鬬ı˛ ¸±é¬±»fl¡±À¬ı˛¬ı˛ øˆ¬øM√√ÀÓ¬ øÓ¬øÚ √±ø¬ı ¸¬ı Œ‰¬À˚˛ ¢∂˝√ÌÀ˚±·… ˝√√À¬ı ¬ıdøÚᬠ·À¬ı¯∏Àfl¡¬ı˛ fl¡±ÀÂ√∑
˙ø˜«˘± ¬ı¸≈¬ı˛ √±ø¬ı, øÓ¬øÚ˝◊√ õ∂Ô˜ øÓ¬ø¬ı˛˙ ˘é¬ ¸—‡…±Àfl¡
fl¡À¬ı˛Ú Œ˚, ë¬ı±—˘±À√À˙ › ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬ ¤˝◊√ ø¬ı¯∏À˚˛ ’¶§œfl¡±¬ı˛
fl¡¬ı˛±¬ı˛ øÚ˚˛˜ ’±ÀÂ√í [¬Û‘. 14]º ’Ô‰¬, ø¬ı˝√√±ø¬ı˛À√¬ı˛ ø¬ıèÀX ‰¬…±À˘? Ê√±Ú±À26√Úº ’Ô‰¬ 1972-¤ ¬ı±—˘±À√À˙˝◊√
’Ú≈¬ı˛+¬Û ¤fl¡ ‰¬…±À˘À?¬ı˛ fl¡±¬ı˛ÀÌ ¶§˚˛—
ø˝√√—¸±Rfl¡ ’Ó¬…±‰¬±¬ı˛ øÚÀ˚˛ ¬ıU
Œ˙‡ ˜≈øÊ√¬ı øÚ¬ı˛œé¬± qè fl¡¬ı˛±¬ı˛
¬ı±—˘±À√ø˙ ˙ø˜«˘± ¬ı¸≈¬ı˛ ¬ıU ’±À·˝◊√
øÚÀ«√˙ Œ√Ú [ŒÊ√Ú±À¬ı˛˘ øÊ√˚˛±¬ı˛
’ÀÚfl¡ Œ˘‡±ø˘ø‡ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú-˚‡Ú ¬ı±—˘±À√À˙
’±˜À˘ Œ¸˝◊√ øÚ¬ı˛œé¬± ¬ıg fl¡À¬ı˛
Œ˚˜Ú ’±Ù¬¸±Ú Œ‰¬ÃÒ≈ø¬ı˛, ŒÚø±√
˚≈X±¬Û¬ı˛±ÒœÀ√¬ı˛ ø¬ı‰¬±¬ı˛Àfl¡
Œ√›˚˛± ˝√√˚˛]º 1992-¤ Ê≈√ÀÚ√ fl¡±øÊ√
Ú≈ø¬ı˛, Ó¬±Ê√ ά◊˘-˝◊√ ¸˘±˜ ˝√√±¸ø˜,
·øÓ¬èX fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú… ¤˝◊√
Ó¬±“¬ı˛ ·À¬ı¯∏̱˚˛ ˜‘ÀÓ¬¬ı˛ ¸—‡…± fl¡˜˝◊√
˚Ó¬œÚ ¸¬ı˛fl¡±¬ı˛, ’±˝√√À˜√ ˝◊√ø˘˚˛±¸,
ˆ¬±À¬ı Ó¬±øNfl¡ ¤¬ı— ’±˝◊√øÚ
Œ¬ÛÀ˚˛ÀÂ√Úº ¬ı±—˘± ’±fl¡±À√ø˜ 1996
ø˜Ê√±Ú≈¬ı˛ ¬ı˛˝√˜±Ú, Ê√±øfl¡˚˛± ˝√√fl¡ ¤¬ı—
› 2001-¤¬ı˛ ˜±ÀÁ¡ øfl¡Â≈√
¸±ø˝√√ÀÓ¬… ˝√√ø¬ı˛¬Û√ √M√ › ˜±˝√√˜≈√
¬Û…±“‰¬ ˜±¬ı˛± ˝√√À26√, Œ¸˝◊√
¬ı˛˝√ ˜±Úº øfl¡c ë’¶§œfl¡±¬ı˛ fl¡¬ı˛±¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛Àõ∂øé¬ÀÓ¬ ˙ø˜«˘± 1971- ŒÊ√˘±øˆ¬øM√√fl¡ ·ÌÚ± fl¡À¬ı˛º ’±Ù¬¸±Ú
Œ‰¬ÃÒ≈ø¬ı˛¬ı˛ ·À¬ı¯∏̱ÀÓ¬› øÓ¬ø¬ı˛˙ ˘À鬬ı˛
¬ı±Ó¬±¬ı¬ı˛Ìí ¤¬ı— ë’±ø˜ õ∂Ô˜ ¬ı±À¬ı˛¬ı˛
¤¬ı˛ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ ŒÔÀfl¡
ŒÔÀfl¡ fl¡˜ ¸—‡…±¬ı˛ fl¡Ô± ¬ı˘± ˝√√˚˛º
˜ÀÓ¬± ¤¸¬ı ‚Ȭڱ õ∂fl¡±˙ fl¡¬ı˛˘±˜í
ë·Ì˝√√Ó¬…±í ˜≈ÀÂ√ ŒÙ¬˘ÀÓ¬
¸≈Ó¬¬ı˛±— ˜‘ÀÓ¬¬ı˛ ¸—‡…±øȬÀfl¡ ëõ∂Ô˜í
¤˝◊√ √±ø¬ıÀfl¡ ŒÊ√±¬ı˛±˘ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Ê√Ú…
¬ı…¬ıÀ26√√ fl¡¬ı˛±¬ı˛ Œ˚ ˆ¬±¬ıøȬ ˙ø˜«˘± ¬ı¸≈
˙ø˜«˘± ¬ı¸≈ ¤¸¬ı Ú±˜ ¬Û±˙ fl¡±øȬÀ˚˛
‰¬±˝◊√ÀÂ√Ú, ¤¬ı— ¬Û±øfl¡ô¶±øÚ
ø·À˚˛ÀÂ√Úº ·Ó¬ ‰¬±¬ı˛ √˙fl¡ ÒÀ¬ı˛ Œ¸Ú± ’±Sê˜ÌÀfl¡ 26 ˜±À‰«¬¬ı˛ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú, Ó¬± qÒ≈˝◊√ ’±Rõ∂‰¬±¬ı˛º
¬ı±—˘±À√À˙ ’øˆ¬˚≈Mê√ ¬ı±„√√±ø˘
¬ı±—˘±À√ø˙ ¬ı≈øXÊ√œ¬ıœ¬ı˛±˝◊√ ŒÊ√±¬ı˛±˘
’±À·¬ı˛ ë’¬ı˛±Ê√fl¡Ó¬±í¬ı˛ Ê√¬ı±¬ı ˚≈X±¬Û¬ı˛
±Òœ, ø¬ıÀ˙¯∏Ó¬ Ê√±˜±Ó¬-˝◊√ ·˘±˚˛ ¬ı±„√√±ø˘ Ê√±Ó¬œ˚˛Ó¬±¬ı±À√¬ı˛ ¬ıU
ø˝√√¸±À¬ı Œ√‡±À26√Úº ¤¸¬ı
˝◊√¸˘±ø˜¬ı˛ ¸√¸…¬ı˛±, Ó¬±À√¬ı˛ ’±˝◊√øÚ
¸˜¸…± [Œ˚˜Ú ¬Û±¬ı«Ó¬… ‰¬A¢∂±À˜¬ı˛
Œ‰¬©Ü± Œfl¡±Ú› øÚ¬ı˛À¬Ûé¬
Œfl¡Ã˙˘ ø˝√√¸±À¬ı 1971-¤¬ı˛
¸˜¸…±, 71-¬Û¬ı˛¬ıÓ¬π ø˝√√µ≈
뉬ø¬ı˛SíÀfl¡ ÚÓ≈¬Ú ˆ¬±À¬ı ¸—:±ø˚˛Ó¬
¸•x√±À˚˛¬ı˛ ≈√Àˆ¬±«·] øÚÀ˚˛ ·À¬ı¯∏̱
øSê˚˛± Ú˚˛º
fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ‰¬±˝◊√ÀÂ√º Ó¬±¬ı˛±› ¬ıÀ˘, ·Ì˝√√Ó¬…±
fl¡¬ı˛ÀÂ√Ú-- Œ¸¸¬ı ¬ı…±¬Û±À¬ı˛¬ı˛ ˙ø˜«˘±
¬ı± Ò¯∏«Ì ˝√√˚˛øÚ, Ó¬±ø˘fl¡± ¬ı± ÒÀ˜«¬ı˛
¬ı¸≈ Œfl¡±Ú› ά◊À~‡˝◊√ fl¡À¬ı˛ÚøÚ ¤˝◊√
¬ı˝◊√À˚˛º ˙‘eÊ√À˚˛¬ı˛ ŒÚ˙±˚˛ ¤Ó¬È¬± Ó¬Ô…ø¬ı˜≈‡ ˝√√›˚˛±È¬± ¸≈¶ö øˆ¬øM√√ÀÓ¬ fl¡±Î¬◊Àfl¡ ˝√√Ó¬…± fl¡¬ı˛± ˝√√˚˛øÚº Œ¸ Œ‰¬©Ü±Àfl¡ ˙ø˜«˘±
¬ı¸≈¬ı˛ ’'ÀÙ¬±Î«¬ ¬Û√ø¬ı Œ√˚˛ ø¬ıù´±¸À˚±·…Ó¬±º ˝◊√øÓ¬˜ÀÒ…˝◊√
:±Ú±Ài§¯∏À̬ı˛ ˘é¬Ì øfl¡∑
¢∂LöøȬ¬ı˛ õ∂‰¬±¬ı˛-ø¬ı:±¬ÛÀÚ¬ı˛ ¤fl¡øȬ ¬ıάˇ √±ø¬ı ˝√√˘ ¤˝◊√ ˘`¬ÀÚ Ê√±˜±Ó¬-¤¬ı˛ ¸Àe ¸—˚≈Mê√ Œ˜Ã˘¬ı±√œ¬ı˛± ¬ı˝◊√øȬÀfl¡
Œ˚, ¤øȬ 1971-¤¬ı˛ Ú±Ú± ëø˜Ôí-ˆ¬±„√√± ¬ı˝◊√º Œ˚ ëø˜Ôí õ∂‰¬±¬ı˛ fl¡¬ı˛ÀÂ√, ¬Û±øfl¡ô¶±ÀÚ ŒÓ¬± õ∂‰¬±¬ı˛ ’±À· ŒÔÀfl¡˝◊√ ˝√√À26√º
2007-¤ øȬøˆ¬ÀÓ¬ ¤fl¡ Ê√±˜±øÓ¬ ˜≈‡¬Û±S ¬ıÀ˘Ú Œ˚,
Ó¬±Àfl¡ ¸¬ı Œ‰¬À˚˛ ’øӬᬠfl¡À¬ı˛, Ó¬± ˝√√˘ ˜≈øMê√˚≈ÀX øÓ¬ø¬ı˛˙
˘é¬ ˜‘Ó≈¬…¬ı˛ √±ø¬ıº ¬ı±ô¶ø¬ıfl¡ Œé¬ÀS, ˙ø˜«˘± ¬ı¸≈¬ı˛ ¬ıU 1971-¤√ ë¬Û±øfl¡ô¶±Ú¬ÛLöœ fl¡±˚«fl¡˘±¬Ûí ˝√√˘ ’±˝◊√ÚÓ¬ ¬ı˛±©Ü™œfl¡
’±À·˝◊√ ¤˝◊√ ¸—‡…±øȬ ‰¬…±À˘? fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú ¬ı±—˘±À√ø˙ ’‡GÓ¬± ¬ı˛é¬± fl¡¬ı˛±-- Œ¸˝◊√ fl¡±˚«fl¡˘±¬Û ë˚≈X±¬Û¬ı˛±Òí Ú˚˛º
·À¬ı¯∏fl¡À√¬ı˛ ¤fl¡±—˙º øÓ¬ø¬ı˛˙ ˘é¬ ¸—‡…±øȬ ’¬ı˙…˝◊√ ˆ≈¬˘ ˚‡Ú ¬ı±—˘±À√À˙ ˚≈X±¬Û¬ı˛±ÒœÀ√¬ı˛ ø¬ı‰¬±¬ı˛Àfl¡ ·øÓ¬èX fl¡¬ı˛±¬ı˛

ˆ¬±¬ıÚ±¬ı˛ Ê√Ú… ˆ¬±¬ıÚ± ˝√√ÀÓ¬˝◊√ ¬Û±À¬ı˛

ë¤

fl¡ø√Úí-¤ õ∂fl¡±ø˙Ó¬ ’ø¬Û«Ó¬±
¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±À˚˛¬ı˛ 뤽◊√ fl¡±¬ı˛ÀÌ
ˆ¬±¬ıÚ±¬ı˛ Ê√Ú… ˆ¬±¬ıÚ± ˝√√˚˛í [22
Ê≈√˘±˝◊√ ] ¤¬ı— Ó¬≈√M√ À¬ı˛ ∆¸fl¡Ó¬ ¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±À˚˛¬ı˛
ë‰≈¬¬Û fl¡À¬ı˛ Ô±fl¡À˘ ›À√¬ı˛ fl¡Ô± Œfl¡ ¬ı˘À¬ıí [11 ›
12 ’·à] ¬ı˛‰¬Ú± ≈í√øȬ¬ı˛ õ∂¸Àe ¤˝◊√ ø‰¬øͬº
∆¸fl¡Ó¬ Ó¬±“¬ı˛ Œ˘‡±˚˛ Ê√±øÚÀ˚˛ÀÂ√Ú Œ˚,
’ø¬Û«Ó¬± Ó¬±“¬ı˛ Œ˘‡±˚˛ ë¤ø˘È¬í ¸˜±ÀÊ√¬ı˛
ë¤øMê√˚˛±À¬ı˛¬ı˛í õ∂ùü Ó≈¬À˘ÀÂ√Ú ¤¬ı— ¤˝◊√ ë¤ø˘È¬í
¸˜±Ê√ õ∂‰¬ø˘Ó¬ ¬ı·«¸˜”˝√ Àfl¡ øÚÀ˚˛ õ∂ùü Ú±-Ó≈¬À˘
‰¬±˘≈ ¬ı…¬ı¶ö±Àfl¡ ∆¬ıÒÓ¬± õ∂√±Ú fl¡¬ı˛ÀÂ√ ¬ıÀ˘,
’øˆ¬À˚±· fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº ’ø¬Û«Ó¬±¬ı˛ ’±À˘±‰¬Ú± ’Ô¬ı±
¸˜±À˘±‰¬Ú±¬ı˛ ά◊M√ À¬ı˛ ∆¸fl¡Ó¬ Œ˚ ≈√¬ı˛+˝√√ Ó¬±øNfl¡
’±À˘±‰¬Ú± fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú, Ó¬± ’±˜±À√¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ¸±Ò±¬ı˛Ì
˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛ Œ¬ı±Ò·˜… Ú˚˛º Ó¬À¬ı Œ˚È≈¬fl≈¡ Œ¬ı±Á¡± Œ·˘
Ó¬± ŒÔÀfl¡ ¬ı˘± ˚±˚˛ Œ˚, øÓ¬øÚ ’ø¬Û«Ó¬±¬ı˛ ø¬ıèÀX
ëøÚø©ç¡˚˛Ó¬±í-¬ı˛ ’Ú≈À˚±· [’Ô¬ı± ’øˆ¬À˚±·]
Ê√±øÚÀ˚˛ÀÂ√Úº øfl¡c ’ø¬Û«Ó¬±¬ı˛ Œ˘‡±¬ı˛ ˜ÀÒ…
øÚø©ç¡˚˛Ó¬±¬ı˛ ·±ÀÚ¬ı˛ ¬Ûø¬ı˛¬ıÀÓ«¬ ø¬ıÀ˙¯∏ ¸øSê˚˛Ó¬±¬ı˛
’±˝3√ ±Ú ’±ÀÂ√ ¬ıÀ˘˝◊√ ˜ÀÚ ˝√√˚˛º Ó¬À¬ı Œ¸ ¸øSê˚˛Ó¬±
∆¸fl¡Ó¬À√¬ı˛ ¬ÛÀÔ¬ı˛ ŒÔÀfl¡ øˆ¬iß Œfl¡±Ú› ¬ÛÀÔ¬ı˛
fl¡Ô± ¬ıÀ˘º Ó¬±“¬ı˛ ¬ı˛‰¬Ú±˚˛ õ∂±ôLœ˚˛ ˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛
’¬ı¶ö±Ú, ˆ”¬ø˜fl¡± ¤¬ı— ¸˜¸…± ’ø¬Û«Ó¬± ˚Ô±Ô«
ˆ¬±À¬ı ά◊O±¬ÛÚ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº Œ˚ ¬ÛÀÔ ë¤ø˘È¬í ¸˜±Ê√
¸˜¸…±¬ı˛ ¸˜±Ò±Ú ‰¬±˝◊√ ÀÂ√, Œ¸ ¬ÛÀÔ ¸Ù¬˘Ó¬± ’±¸±
¸y¬ı Ú˚˛ Œfl¡Ú, Ó¬± Œ¬ı±Á¡±ÀÚ±¬ı˛ Ê√Ú…˝◊√ ’ø¬Û«Ó¬±
¬ı˛¬ıœfÚ±ÔÀfl¡ ά◊X‘Ó¬ fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº øÚÊ√ ’±¸Ú
ŒÔÀfl¡ ŒÚÀ˜ Ú±-¤À¸, √˚˛±˜˚˛ Œ¸ÀÊ√
’¬ıÀ˝√√ø˘Ó¬, ’¬Û˜±øÚÓ¬, ¬ıø=Ó¬ ˜±Ú≈¯∏&ø˘¬ı˛ õ∂øÓ¬
fl¡è̱¬ı˛ ‘√ø©Ü¬Û±Ó¬ fl¡À¬ı˛ Ó¬±“À√¬ı˛ ˜e˘ fl¡¬ı˛±¬ı˛
Œ‰¬©Ü± fl¡¬ı˛± ¤¬ı— Œ¸˝◊√ Ê√Ú… Ó¬±“À√¬ı˛ ŒÔÀfl¡ ˆ¬øMê√,
˜±Ú…Ó¬±, fl‘¡Ó¬:Ó¬± ’±√±˚˛ fl¡¬ı˛±¬ı˛ √±ø¬ı fl¡¬ı˛± ¤ø˘È¬
¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ø‰¬¬ı˛±‰¬ø¬ı˛Ó¬ ¬ı˛œøÓ¬º ëŒ˘±fl¡ø˝√√Ó¬í-¤

¬ı˛¬ıœfÚ±Ô ¤˝◊√ ¬ı˛œøÓ¬ › õ∂¬ıÌÓ¬±¬ı˛ ¸˜±À˘±‰¬Ú±
fl¡À¬ı˛ ˚Ô±Ô« ø˝√√Ó¬ fl¡œˆ¬±À¬ı ˝√√˚˛ Ó¬±¬ı˛ ø√fl¡øÚÀ«√˙
fl¡À¬ı˛øÂ√À˘Úº Ó¬±“¬ı˛ Œ¸˝◊√ ˆ¬±¬ıÚ± ’±¬ı˛
˜±fl«¡¸¬ı±√œÀ√¬ı˛ ëDeclassedí-¤¬ı˛ ˆ¬±¬ıÚ±¬ı˛ ˜±ÀÁ¡
ø¬ıÀ˙¯∏ õ∂Àˆ¬√ ŒÚ˝◊√ º
∆¸fl¡ÀÓ¬¬ı˛ ¬ıMê√À¬ı…¬ı˛ ¬ıU ø¬ı¯∏À˚˛ øfl¡Â≈√-øfl¡Â≈√ õ∂ùü
ŒÔÀfl¡ ˚±˚˛º Ó¬±¬ı˛ ≈√í-¤fl¡øȬ ¤‡±ÀÚ Î¬◊O±¬ÛÚ
fl¡¬ı˛øÂ√º õ∂±ôLœ˚˛ ˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛ Ê√œ¬ıÚ-Ê√œø¬ıfl¡± øÚÀ˚˛
ÚœøÓ¬-øÚÒ±«¬ı˛ÀÌ ¤ø˘È¬À√¬ı˛ ë¤øMê√˚˛±¬ı˛í øÚÀ˚˛
’ø¬Û«Ó¬± õ∂ùü Ó≈¬À˘ÀÂ√Úº Ó¬±¬ı˛ ¸˜±À˘±‰¬Ú±˚˛ øÚÊ√
¬ıMê√¬ı… Œ¬ı±Á¡±ÀÓ¬ ∆¸fl¡Ó¬ ¬ıÀ˘ÀÂ√Ú Œ˚, ˝◊√ ¬ı˛±fl¡
ŒÔÀfl¡ ˜±øfl«¡Ú Œ¸Ú± ˝√√Ȭ±ÀÚ±¬ı˛ √±ø¬ıÀÓ¬ ’Ô¬ı±
Úµœ¢∂±À˜ &ø˘ ‰¬±˘Ú±¬ı˛ õ∂øÓ¬¬ı±À√, ˝◊√ ¬ı˛±fl¡ ¬ı±
Úµœ¢∂±À˜¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛ ’Ú≈˜øÓ¬ øÚÀ˚˛ Ó¬± fl¡¬ı˛ÀÓ¬
˝√√À˘ Œfl¡±Ú›ø√Ú˝◊√ õ∂øÓ¬¬ı±√ fl¡¬ı˛± Œ˚Ó¬ Ú±º
∆¸fl¡ÀÓ¬¬ı˛ ¤˝◊√ ¬ıMê√¬ı… ’±¬Û±Ó¬ ˚≈øMê√¸—·Ó¬, ‰”¬Î¬ˇ±ôL
Ú˚˛º õ∂Ó¬…é¬ Î¬◊»¬ÛœÎ¬ˇÚÀfl¡ Œ˚ ˆ¬±À¬ı ø‰¬ø˝êÓ¬ fl¡¬ı˛±
¸y¬ı ¤¬ı— Œ¸˝◊√ ά◊»¬ÛœÎ¬ˇÚ Œ˚ ˆ¬±À¬ı ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛
˜ÀÚ±Ê√·»Àfl¡ õ∂ˆ¬±ø¬ıÓ¬ fl¡À¬ı˛ , ¬ÛÀ¬ı˛±é¬ ά◊»¬ÛœÎ¬ˇÚ-˚± ¬ıUfl¡±˘ ÒÀ¬ı˛ ¬ıU õ∂øӬᬱÀÚ¬ı˛ [Ú±øfl¡ ¬ıÀ·«¬ı˛]
˜±Ò…À˜ ¸˜±ÀÊ√ ‰¬À˘ ’±¸ÀÂ√ ¤¬ı— ¬ı˛±©Ü™ › ¸˜±Ê√
fl¡Ó‘«¬fl¡ ∆¬ıÒÓ¬± ¬Û±À26√, Ó¬± ¤fl¡ Ú˚˛º ¸˜±ÀÊ√¬ı˛
¸≈ø¬ıÒ±Àˆ¬±·œ Œ|øÌ Œ¸˝◊√ ά◊»¬ÛœÎ¬ˇÚÀfl¡ Ú…±˚˛¸—·Ó¬
˜ÀÚ fl¡À¬ı˛º Œ¸˝◊√ fl¡±¬ı˛ÀÌ˝◊√ ’±iß± ˝√√±Ê√±À¬ı˛¬ı˛±
¬ıø˘Î¬◊ά-Ȭø˘Î¬◊Àά¬ı˛ ¸˜Ô«Ú ¬Û±˚˛, øfl¡c
ø˝√√˜±—qfl≈¡˜±¬ı˛, ø¬ıÚ±˚˛fl¡ Œ¸Ú¬ı˛± ¬Û±˚˛ Ú±º ’±¬ı˛
Œ˚ õ∂±ôLœ˚˛ ˜±Ú≈¯∏&À˘±¬ı˛ Ê√Ú… Ó¬±“À√¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√
Ó¬±“¬ı˛± ŒÓ¬± ·Ì…˝◊√ ˝√√Ú Ú±º
∆¸fl¡Ó¬ ˜±fl«¡¸¬ı±√œ Œ¬∏Cά ˝◊√ ά◊øÚ˚˛Ú ’±Àµ±˘Ú
¸•ÛÀfl«¡ ¬ıÀ˘ÀÂ√Ú--댬∏Cά ˝◊√ ά◊øÚ˚˛ÀÚ¬ı˛ õ∂±Ôø˜fl¡
fl¡±Ê√˝◊√ ˝√√˘ ‰¬±˘≈ ¬ı…¬ı¶ö±¬ı˛ ˜ÀÒ…˝◊√ ¤fl¡È≈¬ ’Ô«ÕÚøÓ¬fl¡
√¬ı˛±√ø¬ı˛ fl¡¬ı˛±ºí fl¡Ô±È¬± ’±À√à øͬfl¡ Ú˚˛º õ∂±Ôø˜fl¡
fl¡±Ê√ ˝√√˘ |ø˜fl¡À√¬ı˛ ¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬-¸À‰¬Ó¬Ú, Œ|øÌ-

¸À‰¬Ó¬Ú fl¡À¬ı˛ ŒÓ¬±˘±º ’¬ı˙… ø¸ø¬Û¤˜, ø¸ø¬Û’±˝◊√
˜±fl¡±« Œ¬∏Cά ˝◊√ ά◊øÚ˚˛Ú ’±Àµ±˘ÀÚ¬ı˛ Œé¬ÀS
∆¸fl¡ÀÓ¬¬ı˛ fl¡Ô± ¸•Û”Ì« øͬfl¡º
∆¸fl¡Ó¬ ˚Ô±Ô«˝◊√ ¬ıÀ˘ÀÂ√Ú Œ˚, ë뤽◊√
øڕ߬ıÀ·«¬ı˛ ëøÚÊ√¶§Ó¬±í Ú±˜fl¡ ¬ı·«øȬ ’ø¬Û«Ó¬±¬ı˛
’±À˘±‰¬Ú±¬ı˛ ˝√√+»ø¬ÛGºî øfl¡c ¤ ¸•ÛÀfl«¡
’±À˘±‰¬Ú± fl¡À¬ı˛ øÓ¬øÚ ø¸X±ôL fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú Œ˚,
ëøڕ߬ı·«í Ó¬±¬ı˛ øÚÀÊ√¬ı˛ fl¡Ô± fl¡‡ÀÚ±˝◊√ ¬ı˘ÀÓ¬ ¬Û±À¬ı˛
Ú±í-- ·±˚˛Sœ ‰¬Sê¬ıÓ¬π ø¶Ûˆ¬±Àfl¡¬ı˛ ¤˝◊√ Ó¬N˝◊√ ‰¬¬ı˛˜
¸Ó¬…º õ∂fl‘¡Ó¬ Ó¬Ô… › ¸Ó¬… ˝√√˘ ø‰¬¬ı˛ø√Ú˝◊√ ëøڕ߬ı·«í
Ó¬±“À√¬ı˛ fl¡Ô± ¬ıÀ˘ ’±¸ÀÂ√Ú, ά◊2‰¬¬ıÀ·«¬ı˛ Œ¸˝◊√ fl¡Ô±
Œ¬ı±Á¡±¬ı˛ ∆Ò˚…«, ˜±Úø¸fl¡Ó¬±, 鬘Ӭ± øfl¡Â≈√˝◊√ ŒÚ˝◊√ -Œ¸ ¶§±Ô±«gº ø¸˚˛±ÀȬ˘› Ó¬±¬ı˛ øÚÊ√¶§ ˆ¬±¯∏±˚˛
˜±øfl«¡Ú Œõ∂ø¸ÀάKI◊Àfl¡ õ∂øÓ¬¬ı±√ Ê√±øÚÀ˚˛øÂ√˘,
˘±˘·Àάˇ Â√SÒ¬ı˛ ˜±˝√√±ÀÓ¬±-˘±˘À˜±˝√√Ú È≈¬Î≈¬›
¸±•xøÓ¬fl¡ fl¡±À˘ Ó¬±˝◊√ fl¡À¬ı˛ÀÂ√º ¤ø˘È¬ ¬ı·« øÚÊ√¶§
Œ˜Ò± › ˜ÚÀÚ¬ı˛ ¸±˝√√±À˚… [¤¬ı— ’±R-’˝√√—fl¡±¬ı˛
øÚÀ˚˛] øڕ߬ı·« ¸•§Àg ˆ¬±¬ıÚ±-ø‰¬ôL± fl¡À¬ı˛ Ó¬±“À√¬ı˛
¸•§Àg ˜ôL¬ı… Â≈“√Àάˇ Œ√Ú ¤¬ı— ¶§À‚±ø¯∏Ó¬
’øˆ¬ˆ¬±¬ıfl¡ ˝√√À˚˛ Ó¬±“À√¬ı˛ ‚±Àάˇ Œ‰¬À¬Û ¬ıÀ¸
Ô±Àfl¡Úº ¤˝◊√ ˜±Úø¸fl¡Ó¬± ŒÔÀfl¡˝◊√ ø‰¬√±•§¬ı˛˜
Œ‚±¯∏̱ fl¡À¬ı˛Ú-- ’±ø√¬ı±¸œ¬ı˛± ø‰¬¬ı˛ø√Ú Ó¬±“À√¬ı˛
fl¡±˘‰¬±À¬ı˛ Ô±fl¡À¬ı Ó¬± Ó¬±“¬ı˛ ¬ÛÂ√µ Ú˚˛º
’ø¬Û«Ó¬±¬ı˛ ¬ıMê√¬ı…-- ¸±˜±øÊ√fl¡ ¬ı·«&ø˘¬ı˛
∆¬ıÒÓ¬± ¸•ÛÀfl«¡ [˜ÀÚ ˝√√˚˛, Œ˚ÃøMê√fl¡Ó¬± ¸•ÛÀfl«¡
¬ı˘±˝◊√ ˆ¬±À˘±] õ∂ùü ŒÓ¬±˘± ˝√√À26√ Ú±, ¤ fl¡Ô± ŒÓ¬±
øͬfl¡º ¬ı¬ı˛— ÚÓ≈¬Ú ÚÓ≈¬Ú ‚‘Ì… Ó¬N ά◊æ√±ø¬ıÓ¬ ˝√√À26√º
Œfl¡±Ú› ˜ÀÚ±ø¬ı√ Ú±øfl¡ ¬ıÀ˘ÀÂ√Ú Œ˚, ˙UÀ¬ı˛
Ê√œ¬ıÚ˚±S±¬ı˛ õ∂øÓ¬ ÷¯∏±«¬ı˛ fl¡±¬ı˛ÀÌ ’±ø√¬ı±¸œ¬ı˛±
’±Àµ±˘Ú fl¡¬ı˛ÀÂ√º ˜ôL¬ı… øÚ©xÀ˚˛±Ê√Úº
¶§¬ÛÚ ˜Ê≈√˜√±¬ı˛
ø˝√√µÀ˜±È¬¬ı˛, U·ø˘

¬ı±—˘±À√˙ ˜≈øMê√˚≈X, 1971
Ê√Ú… ¤˝◊√ ˆ¬±À¬ı Ó¬±øNfl¡ ¤¬ı— ’±˝◊√øÚ ¬Û…±“‰¬ ˜±¬ı˛± ˝√√À26√, Œ¸˝◊√
¬Ûø¬ı˛Àõ∂øé¬ÀÓ¬ ˙ø˜«˘± 1971-¤¬ı˛ ˝◊√ øÓ¬˝√√±¸ ŒÔÀfl¡
ë·Ì˝√√Ó¬…±í ˜≈ÀÂ√ ŒÙ¬˘ÀÓ¬ ‰¬±˝◊√ ÀÂ√Ú, ¤¬ı— ¬Û±øfl¡ô¶±øÚ
Œ¸Ú± ’±Sê˜ÌÀfl¡ 26 ˜±À‰«¬¬ı˛ ’±À·¬ı˛ ë’¬ı˛±Ê√fl¡Ó¬±í¬ı˛
Ê√¬ı±¬ı ø˝√√¸±À¬ı Œ√‡±À26√Úº ¤¸¬ı Œ‰¬©Ü± Œfl¡±Ú› øÚ¬ı˛À¬Ûé¬
øSê˚˛± Ú˚˛º
***
Œ˙À¯∏ ’±ø¸ ¤fl¡±M√√À¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ 뢱ˆ¬-é¬øÓ¬í [˙ø˜«˘± ¬ı¸≈¬ı˛
ˆ¬±¯∏±] õ∂Àùüº ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏«¬ı˛ øˆ¬øM√√ Ó¬±“¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏º Ó¬±“À√¬ı˛
’±√˙« ¤¬ı— ˜±Ú¬ıÓ¬±º ˜±Ú¬ıøÚᬠŒõ∂øé¬Ó¬ ŒÔÀfl¡
ˆ¬±¬ı˛Ó¬¬ıÀ¯∏«¬ı˛ 뢱ˆ¬í ˝√√˘ ¤˝◊√ Œ˚, ¤fl¡±M√√À¬ı˛ ¬Û”¬ı« ¬ı±—˘±˚˛
·Ì˝√√Ó¬…± ‰¬˘±fl¡±˘œÚ, ˜≈øMê√fl¡±˜œ Ê√ÚÓ¬±Àfl¡ ¸˜Ô«Ú fl¡À¬ı˛
’±˜±À√¬ı˛ ¬Û¬ı˛¬ıÓ¬π õ∂Ê√Àij¬ı˛ Œ¸˝◊√ ëÓ¬‡Ú ŒÓ¬±˜¬ı˛± fl¡œ
fl¡¬ı˛øÂ√À˘∑í õ∂Àùü¬ı˛ ŒÊ√±¬ı˛ ·˘±˚˛ Ê√¬ı±¬ı ø√ÀÓ¬ Œ¬ÛÀ¬ı˛ÀÂ√º
¤fl¡±M√√À¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛Ó¬œ˚˛ ¬ı˛±©Ü™ ¬Û”¬ı« ¬ı±—˘± √‡˘ fl¡À¬ı˛
øÚÀÊ√Àfl¡ ˙øMê√˙±˘œ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ¬Û±¬ı˛Ó¬ [˚±¬ı˛ ˝◊√—ø·Ó¬ ˙ø˜«˘±
¬ı¸≈¬ı˛ Œ˘‡±ÀÓ¬ ‰¬À˘ ’±À¸]º Ó¬±ÀÓ¬ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ Ê√Ú·À̬ı˛
·ÌÓ¬±øLafl¡ ’øÒfl¡±À¬ı˛¬ı˛ ˘Î¬ˇ±˝◊√ Ô≈¬ıÀάˇ ¬ÛάˇÓ¬º øfl¡c ¤˝◊√ ¸¬ı
·Ì˜≈‡œ ø‰¬ôL±¬ı˛ ˆ¬±¯∏± 鬘Ӭ±¬ı˛ ’ø˘Àµ √¬ı˛fl¡¯∏±fl¡ø¯∏¬ı˛ ˆ¬±¯∏±
ŒÔÀfl¡ ’±˘±√±º Œ˚˜ÚøȬ ˙ø˜«˘± ¬ı¸≈ ¬Û±øfl¡ô¶±øÚ
Œ¸Ú±˙øMê√¬ı˛ Œ˜±À˝√√ øÚÀÊ√¬ı˛ øÚ¬ı˛À¬Ûé¬Ó¬± ˝√√±ø¬ı˛À˚˛ÀÂ√Ú, ¤¬ı—
¬ı±„√√±ø˘À√¬ı˛ øÚÊ√¶§ ·À¬ı¯∏̱¬ı˛ ‰¬±˝◊√ ÀÓ¬ ˚≈Mê√¬ı˛±À©Ü™¬ı˛
’…±•§±¸±Î¬±À¬ı˛¬ı˛ fl¡Ô±¬ı˛ Œ¬ıø˙ ˜”˘… ø√À˚˛ÀÂ√Ú, øͬfl¡ ŒÓ¬˜Ú˝◊√
øÓ¬øÚ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ ¬ı…¬Û±À¬ı˛› qÒ≈˝◊√ ë¸≈¬Û±¬ı˛ ¬Û±›˚˛±¬ı˛í
¬ı˛±Ê√ÚœøÓ¬¬ı˛ ø‰¬ôL± fl¡À¬ı˛ÀÂ√Úº
’±¸˘ Œ·±˘˜±˘ ˝√√˘ ˘±ˆ¬-é¬øÓ¬¬ı˛ ø˝√√À¸À¬ı ¬ı˛±©Ü™ ›
Ê√Ú·À̬ı˛ ˘±ˆ¬ é¬øÓ¬Àfl¡ ’ø¬ıÀ26√√… fl¡À¬ı˛ Ó≈¬À˘ ¶§±ÀÔ«¬ı˛ ¤fl¡
’˘œfl¡ ‹Àfl¡…¬ı˛ ŒÒ±“˚˛±˙± ¸‘ø©Ü fl¡¬ı˛±º 1971-¤ ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛
Ê√Ú·Ì ¬ı±„√√±ø˘ ά◊¡Z±dÀ√¬ı˛ ø√Àfl¡ ˝√√±Ó¬ ¬ı±øάˇÀ˚˛ ø√À˚˛øÂ√˘ ,
¬ı±—˘±À√˙ ’±Àµ±˘ÚÀfl Œ¬ıÓ¬±À¬ı˛, õ∂‰¬±À¬ı˛, ˜ÚÀÚ, ˆ¬±¬ıÚ±˚˛,
¸˝√√˜ø˜«Ó¬±˚˛ Ê√øάˇÀ˚˛ ø√À˚˛ ¸”‰¬Ú± fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛øÂ√˘ ¬ıU
¸y±¬ıÚ±¬ı˛º ¤˝◊√ ¸y±¬ıÚ±¬ı˛ ’±ˆ¬±¸ ¤fl¡øȬ ·ÌÓ¬±øLafl¡
¸˜±ÀÊ√¬ı˛ fl¡˜ õ∂±ø5 Ú˚˛º ˆ¬±ø·…¸ ά◊¡Z±d ¬Û”¬ı« ¬ı±—˘±¬ı˛
˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ¬Û±À˙ Ú±-√±“øάˇÀ˚˛, ¬Û±fl¡ ¬ı±ø˝√√Úœ¬ı˛ ·Ì˝√√Ó¬…± ¬ıg Ú±fl¡À¬ı˛, qÒ≈˝◊√ 뢱ˆ¬-é¬øÓ¬¬ı˛í ¤˝◊√ fl≈¡èø‰¬fl¡¬ı˛ ’Ç fl¡¯∏±¬ı˛ ˜±Ú≈¯∏
Œ¸ø√Ú Œ¬ıø˙ øÂ√˘ Ú± ¬Ûø(˜¬ı±—˘±˚˛..
Ú±øfl¡ ¤¬ı˛ ¬ÛÀ¬ı˛› qÚÀÓ¬ ˝√√À¬ı fl¡˘fl¡±Ó¬± 71-› Ϭ±fl¡±¬ı˛
71-¤¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ¤fl¡øȬ ëø˜Ôí∑
Ú±˝◊√˜ Œ˜±˝√√±˝◊√À˚˛À˜Ú, Ϭ±fl¡±¬ı±¸œ ˝◊√øÓ¬˝√√±¸ ·À¬ı¯∏fl¡ ¤¬ı—
ø‰¬Sø˙䜺 ··« ‰¬ÀA±¬Û±Ò…±˚˛, ˝√√±ˆ¬±«Î«¬ ø¬ıù´ø¬ı√…±˘À˚˛
¶ß±˚˛≈ø¬ı:±Ú øÚÀ˚˛ ·À¬ı¯∏̱¬ı˛Ó¬º

’±¬ı˝√√±›˚˛±¬ı˛ ‡¬ı¬ı˛
¬Û±ø26 Ú± Œfl¡Ú

’±

ø˜ øÚ˚˛ø˜Ó¬ ë¤fl¡ø√Úí
¸—¬ı±√¬ÛSøȬ ¬ı˛±ø‡º
¸¬ı Ò¬ı˛ÀÚ¬ı˛ ‡¬ı¬ı˛˝◊√
¤ÀÓ¬ ¬Û±˝◊√, ¤¬ı— ¬ÛάˇÀÓ¬› ˆ¬±À˘±
˘±À·º Ó¬À¬ı Œ˚Ȭ± ¤fl¡È≈¬ ¸˜¸…±¬ı˛
¸‘ø©Ü fl¡À¬ı˛, Ó¬± ˝√√˘, ¤˝◊√ fl¡±·ÀÊ√
’±¬ı˝√√±›˚˛±¬ı˛ øάÀȬ˘¸ƒ Œ¸ ˆ¬±À¬ı
¬Û±›˚˛± ˚±˚˛ Ú±º ’±¬ı˝√√±›˚˛±¬ı˛
‡“≈øȬڱøȬÀÓ¬ ’±˜±¬ı˛ ¤fl¡È≈¬ ’±¢∂˝√
¬ı˛À˚˛ÀÂ√º Ù¬À˘ ∆√øÚfl¡¡ Ó¬±¬Û˜±S±

˝◊√Ó¬…±ø√ Ê√±Ú±¬ı˛ Ê√Ú… ’±˜±Àfl¡ ’±¬ı±¬ı˛
’Ú… ¤fl¡øȬ fl¡±·Ê√ Œ√‡ÀÓ¬ ˝√√˚˛º ¤˝◊√
fl¡±·Ê√øȬÀÓ¬ øfl¡ ’ø‰¬À¬ı˛˝◊√
’±¬ı˝√√±›˚˛±-¸—Sê±ôL ëŒÎ¬È¬±í&ø˘
øÚ˚˛ø˜Ó¬ ˆ¬±À¬ı ŒÂ√À¬Û Œ√›˚˛±¬ı˛
¬ı…¬ı¶ö± fl¡¬ı˛± ˚±˚˛ Ú±∑
¬Û≈ø˘Úø¬ı˝√√±¬ı˛œ ø¸fl¡√±¬ı˛
Ú˚˛±¬ı±Ê√ Œõ∂¸ Œfl¡±˚˛±È¬±«¬ı˛ ¬ı±Ê√±¬ı˛
˝√√±›Î¬ˇ±

¤˝◊√ ˜≈˝”√ÀÓ«¬¬ı˛ Œ¸¬ı˛± ¤fl¡±√˙
Œ¸¬ı˛± ’˘—fl¡±¬ı˛ .
Œ¸¬ı˛± ˜La .
Œ¸¬ı˛± ¬ı…±˚˛±˜ .
Œ¸¬ı˛± ˘é¬… .
Œ¸¬ı˛± ‰¬±ø˝√√√± .
Œ¸¬ı˛± ’±Ú≈·Ó¬… .
Œ¸¬ı˛± ¬ıø˝√√–õ∂fl¡±˙ .
Œ¸¬ı˛± &Ì .
Œ¸¬ı˛± ˜±Úø¸fl¡Ó¬± .
Œ¸¬ı˛± õ∂˝√¸Ú .
Œ¸¬ı˛± ά◊¬Û˝√√±¬ı˛ .
ø¬ıù´øÊ√» fl¡¬ı˛
¸≈ˆ¬±¯∏¬Ûø~, ‡Î¬ˇƒ·¬Û≈¬ı˛

≈√ÚπøÓ¬
ë’±À‡¬ı˛ Œ·±Â√±›í
øά·¬ı±øÊ√
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ ŒÚÓ‘¬Q
Œ˚ÚÀÓ¬Úõ∂fl¡±À¬ı˛Ì ’±øÔ«fl¡ ¸26√˘Ó¬±
∆Ó¬˘˜«√Ú
øÚ˘«7¡¡¡Ó¬±
¶§Ê√ÚÀ¬Û±¯∏Ì
¬Û¬ı˛¿fl¡±Ó¬¬ı˛Ó¬±
¬ı˛±Ê√ÕÚøÓ¬fl¡ õ∂øÓ¬|n∏øÓ¬
^¬ı…˜”˘… ¬ı‘øX

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful