FUNGSI PRAGMATIS TÉKS LAKU BASA SUNDA DINA ROHANG STATUS FACEBOOK

TÉSIS Diajengkeun pikeun nyumponan sarat nyangking Magister Pendidikan Program Studi Pendidikan Bahasa dan Budaya Sunda

ku DADANG NURJAMAN 0907667

PROGRAM STUDI PENDIDIKAN BAHASA DAN BUDAYA SUNDA SEKOLAH PASCASARJANA UNIVERSITAS PENDIDIKAN INDONESIA 2011

LEMBAR PENGESAHAN

FUNGSI PRAGMATIS TÉKS LAKU BASA SUNDA DINA ROHANG STATUS FACEBOOK

DADANG NURJAMAN 0907667

DISALUYUAN TUR DISAHKEUN KU PANGAPING: Pangaping I,

Dr. Yayat Sudaryat, M.Hum. NIP 19630210 198703 1 001

Pangaping II,

Dr. Dingding Haérudin, M.Pd. NIP 19640822 198903 1 001

Kauninga ku: Pupuhu Program Studi Pendidikan Bahasa dan Budaya Sunda Sekolah Pascasarjana UPI,

Dr. Ruhaliah, M.Hum. NIP 19641110 198903 2 002

PERNYATAAN

Dengan ini saya menyatakan bahwa tesis dengan judul ‘Fungsi Pragmatik Téks Laku Basa Sunda dina Rohang Status Facebook’ ini beserta seluruh isinya adalah benar-benar karya saya sendiri, dan saya tidak melakukan penjiplakan atau pengutipan dengan cara-cara yang tidak sesuai dengan etika keilmuan yang berlaku dalam masyarakat keilmuan. Atas pernyataan ini, saya siap menanggung risiko/sanksi yang dijatuhkan kepada saya apabila kemudian ditemukan pelanggaran terhadap etika keilmuan dalam karya saya ini, atau ada klaim dari pihak lain terhadap keaslian karya saya ini.

Bandung, 15 Juli 2011 Yang membuat pernyataan,

Dadang Nurjaman, S.Pd.

jeung kecap panyambung babandingan. téks basa Sunda nu digunakeun dina rohang status facebook ditalungtik sacara déskriptif tina jihat laku basa kalawan pamarekan pragmatik fungsional. 3) wanda laku basa dina rohang status facebook. dicangking 15 téks nu dijadikeun data panalungtikan. 2) Tina lima warna laku basa sakumaha nu diébréhkeun ku Searle. carita pondok. nu dicaritakeun. waktu. Dina ieu panalungtikan. informatif-manipulatif. sarta ibarat. 2) kumaha wangun laku basa dina rohang status facebook. Masalah nu ditalungtik ngawengku: 1) kumaha kontéks laku basa dina rohang status facebook. sarua jeung. kasang tukang tempat. keyakinan. nyaéta laku basa langsung teu literal jeung teu langsung teu literal. sawangan. Sumber datana mangrupa téks basa Sunda dina rohang status facebook nu dipedalkeun dina bulan Mei 2011 ku panyatur nu kalibet dina jaringan akun facebook panalungtik. sipat.FUNGSI PRAGMATIK TÉKS LAKU BASA SUNDA DINA ROHANG STATUS FACEBOOK DADANG NURJAMAN ABSTRAK Basa Sunda kiwari geus digunakeun dina ramatloka jaringan social facebook pikeun nuliskeun rupa-rupa hal. Kecap-kecap lir. kahayang. motif. catetan. nyaéta laku basa representatif. sarta rasa katut nada nu tangtu. dan direktif. bisa dicindekkeun: 1) Kontéks laku basa dina rohang status Facebook némbongkeun komponén UUBS. nu nyarita. pagawéan. manipulatif. opat warna di antarana digunakeun salaku laku basa dina rohang status facebook. jeung paripolah. Ikon-ikon budaya modéren leuwih réa batan budaya tradisional. kudu dipaluruh tina pangbandingna nu mangrupa barang. Dumasar hasil panalungtikan. jeung 5) téhnik métaforis nu digunakeun dina laku basa dina rohang status facebook. 4) kumaha fungsi laku basa dina rohang status facebook. jiga. 3) kumaha wanda laku basa dina rohang status facebook. komisif. Pabanding jeung motif karéréanana disamunikeun. Dumasar éta sumber data. 2) wangun laku basa dina rohang status facebook. kalawan téhnik ngumpulkeun datana ngawengku téhnik rékam jeung dokuméntasi. jeung sajak. kayaning idé. pangbanding. 5) Unsur métaforis téks laku basa dina rohang status facebook bisa disungsi ngaliwatan pabanding. jeung 5) kumaha téhnik métaforis nu digunakeun dina laku basa dina rohang status facebook. ieu panalungtikan miboga tujuan pikeun ngadéskripsikeun: 1) kontéks laku basa dina rohang status facebook. jeung suasana. i . dua di antarana digunakeun salaku laku basa dina rohang status facebook. digunakeun dina sabagian leutik téks. lalayang. ekspresif. 4) Aya genep fungsi laku basa dina rohang status facebook. informatif-estetik dan informatifkeyakinan. Métode nu digunakeun nyaéta métode déskriptif-analitis. ngawengku fungsi informatif. 4) fungsi laku basa dina rohang status facebook. tur miboga unsur métaforis. Dumasar éta masalah. 3) Tina opat interséksi wanda laku basa.

FUNGSI PRAGMATIK TEKS TINDAK TUTUR BAHASA SUNDA DALAM RUANG STATUS FACEBOOK DADANG NURJAMAN ABSTRAK Saat ini bahasa Sunda telah digunakan secara luas dalam situs jejaring sosial facebook untuk menuliskan berbagai hal, seperti ide, pemikiran, keinginan, undangan, catatan, cerita pendék, dan sajak. Dalam Penelitian ini, teks bahasa Sunda dalam ruang status facebook diteliti secara deskriptif dalam jihat tindak tutur melalui pendekatan analisis pragmatik fungsional. Ada lima permasalahan yang diteliti, yaitu 1) bagaimana konteks tindak tutur dalam ruang status facebook,2) bagaimana jenis tindak tutur dalam ruang status facebook, 3) bagaimana bentuk tindak tutur dalam ruang status facebook, 4) bagaimana fungsi tindak tutur dalam ruang status facebook, dan 5) bagaimana teknik metaforis digunakan dalam tindak tutur dalam ruang status facebook. Berdasarkan permasalahan tersebut, penelitian ini bertujuan mendeskripsikan: 1) konteks tindak tutur dalam ruang status facebook,2) jenis tindak tutur dalam ruang status facebook, 3) bentuk tindak tutur dalam ruang status facebook, 4) fungsi tindak tutur dalam ruang status facebook, dan 5) teknik metaforis yang digunakan dalam tindak tutur dalam ruang status facebook. Untuk menjawab permasalahan tersebut, digunakan metode deskriptif dengan teknik rekam dan studi dokumentasi. Sumber data berupa teks-teks bahasa Sunda dalam ruang status facebook yang dimuat bulan Mei 2011, berasal dari jejaring akun facebook peneliti, dan mengandung unsur metaforis. Berdasarkan sumber data tersebut, diperoleh 15 (lima belas) teks yang dijadikan data penelitian. Berdasarkan hasil analisis, diperoleh kesimpulan: 1) konteks tindak tutur dalam ruang status facebook menunjukkan komponen UUBS, pemakai bahasa, topik, latar belakang waktu, tempat dan suasana, serta rasa dan nada tertentu; Ikon-ikon budaya modern lebih banyak ditemukan daripada ikon-ikon budaya tradisional; 2) dari lima jenis tindak tutur menurut Searle, terdapat empat jenis tindak tutur yang digunakan dalam teks ruang status facebook, yaitu tindak tutur representatif, ekspresif, komisif, dan direktif; 3) dari empat bentuk interseksi tindak tutur, dua bentuk digunakan dalam teks ruang status facebook, yaitu tindak tutur langsung tidak literal dan tindak tutur tidak langsung tidak literal; 4) terdapat enam fungsi tindak tutur dalam ruang status facebook, yaitu fungsi informatif, manipulatif, keyakinan, informatif-manipulatif, informatif-estetik dan informatif-keyakinan; 5) unsur metaforis teks dalam ruang status facebook memiliki makna-makna tertentu yang dapat dianalisis melalui pebanding, pembanding, motif dan kata sambung perbandinganSebagian besar aspek pebanding dan motif disembunyikan sehingga harus dicari melalui pembanding yang berupa benda, sifat, dan tindakan. Kata lir, jiga, sarua jeung dan ibarat digunakan sebagai kata sambung perbandingan dalam sebagian kecil teks.

ii

PRAGMATIC FUNCTION OF SUNDANESE SPEECH ACTS IN THE FACEBOOK STATUS SPACE by DADANG NURJAMAN ABSTRACT Nowadays Sundanese language is widely used in the social networking sites Facebook to write various things, such as ideas, thoughts, wishes, invitations, notes, short stories, and poems. In this study, Sundanese language text in a facebook status is examined descriptively in speech act through pragmatic functional analysis approach. There are five problems studied: 1) how context of speech act in the facebook status space, 2) how type of speech act in the facebook status space, 3) how form of speech act in the facebook status space, 4) how function of speech act in the facebook status space, and 5) how metaphorical technic of the text in the facebook status space. Based on the research problem, the study aims to describe: 1) context of speech act in the facebook status space, 2) type of speech act in the facebook status space, 3) form of speech act in the facebook status space, 4) function of speech act in the facebook status space, and 5) metaphorical technic of the text in the facebook status space. Discusses the problem are used descriptive method with recording techniques and documentation. A source of data in the form of sundanese language texts in the facebook status that was published in May 2011, comes from the networking of researchers facebook account, and contains a metaphorical element. Based on these data sources, obtained 15 of text used as research data. From the analysis, found a few conclusions: 1) context of speech acts in the facebook status space indicates UUBS components, user language, topic, background time, place and ambience, as well as a certain flavor and tone; icons of modern culture were more common than the traditional cultural icons; 2) of the five types of speech acts according to Searle, there are four types of speech acts used, that is representative, expressive, comisive, and directive speech acts; 3) of the four intersection forms of speech acts, two forms used, namely the direct nonliteral speech act and indirect non- literal speech act; 4) there are six functions of speech acts used in the facebook status space, that is informative, manipulative, beliefs, informative-manipulative, informative-aesthetic, and informativeconfidence functions; 5) elements of metaphorical can be analyzed through comparative, comparison, motif and conjunctive comparison. From the analysis, most comparative and motives aspects are hidden that should be through a comparison of objects, properties, and action. Some conjunctions, namely are lir, jiga, sarua jeung and ibarat, used as the conjunctive comparison only in a small portion of text.

iii

PANGJAJAP

Taya kecap nu bisa ngagambarkeun rasa, taya kalimah nu bisa ngagambarkeun tumarimana diri, anging puji sukur ka kersaning Gusti Nu Maha Suci, réhing sim kuring tiasa ngaréngsékeun ieu tésis dina waktosna. Solawat miwah salam mugia kahaturkeun ka jungjungan alam Muhammad Saw., kulawargina, para sohabatna, tug dugi ka urang sadaya salaku umatna. Salasahiji sarat nalika rék ngaréngsékeun tolab élmu di paguron luhur jenjang S-2, unggal mahasiswa anu geus cumpon wates hontalan SKS-na diperedih pikeun nyusun karya ilmiah winangun tésis. Éta tésis kudu dipertanggungjawabkeun dina ujian sidang nepi ka bakal nangtukeun lulushenteuna saurang mahasiswa. Sok sanajan kitu, tangtu sakuduna lain alatan hal di luhur baé éta tésis disusun. Hal anu sarua pentingna anu kudu dijadikeun panitén dina nyusun tésis téh napak dina tujuan sangkan mahasiswa mampuh sacara profésional ngaorganisasikeun hasil diajar sarta nerapkeunana dina ngungkulan pasualan-pasualan luyu jeung widang studina kalawan ngagunakeun métode mikir ilmiah. Dumasar alesan-alesan di luhur pisan ieu tésis disusun, kalawan dijudulan “Fungsi Pragmatik Téks Laku Basa Sunda dina Rohang Status Facebook”. Najan nurutkeun tataran idéal disusunna ieu tésis téh tangtu „ngalak paul‟, tapi tétéla kasalahan jeung kahéngkéran kalintang ageung pisan kamungkinanana. Éta hal téh lain dihaja, tapi anu pangutamana mah alatan kurangna kamampuh jeung

iv

mugia ieu usaha nyusun tésis téh méré mangpaat pikeun usahausaha lianna dina ngungkulan gelarna pasualan-pasualan sabudeureun basa jeung pangajaranana. mugia bisa nambahan hasanah pustaka dina widang basa Sunda jeung pangajaranana. v . Pamungkas. Salian ti éta.kaweruh si kuring dina ngawasa paélmuan anu pakait jeung pasualan dina ieu tésis.

M. Ambu Éma Sukaésih. vi . M.). staf TU Program Studi Pendidikan Bahasa dan Budaya Sunda Sekolah Pascasarjana UPI. Mungguhing ku ayana bantosan sareng dorongan ti seueur pihak. salaku pupuhu Program Studi Pendidikan Bahasa dan Budaya Sunda Sekolah Pascasarjana UPI. 5) 6) 7) 8) 9) Mamah Ratnasih sareng Bapa Nana Rukmana (alm. 2) Ibu Dr. Ruhaliah.TAWIS NUHUN Kawatesanan ku pangaweruh sareng pangalaman. salaku pangaping I. alhamdulillah ieu tésis tiasa ngawujud. Abah Usman sareng Ema Oné. Yayat Sudaryat. 4) Ibu Wulan.Pd.Hum. utamina ka: 1) Bapa Dr. anging haturan séwu nuhun laksa keti kabingahan kana sagala rupi bantosan sareng pangrojong anu parantos dipaparinkeun ka sim kuring. 3) Bapa miwah Ibu Dosén di Program Studi Pendidikan Bahasa dan Budaya Sunda Sekolah Pascasarjana UPI. miwah Bapa Dr. Si Jalu. Ku kituna. sim kuring dina ngaréngsékeun ieu tésis téh mayunan teu kirang halangan tur harungan anu kapendak. M.. Arfannizzar Mugi Yatmika..Hum. taya basa pangéndahna anu kedal tina kaweningan ati sareng kajembaran manah. salaku pangaping II. Tian Kustiawan sareng Tio Faradha Dinan Azka. Dingding Haérudin.

Cécé Hidayat. Ineu Setyawati. Haryadi Pramudita. Komalawati. Darpan.10) Kang Otong (alm. Ai Nurhayati. Budi Budiawan. 13) Bapa Ahmad Rohman Somantri. Mamay Rahayu Tresna Adhi. Pupuhu SMP Negeri 2 Rancabali Kabupaten Bandung. Solihabudin. 11) Kang Rahmat Hidayat. Sulé Nurharismana. sareng Ratna Nur Aisyah. Hadi AKS. Ibu Nina Hasanah. Apip Ruhamdani. 12) Bapa Nandang Komara. sareng Astrini Nursyamsiah. sagala rupi bantosan sareng rojongan ti sadayana mangrupi amal kasaéan anu dipaparinan ganjaran anu langkung ti Gusti Nu Maha Suci.). 15 Juli 2011 Tabé pun. Dian Héndrayana. Dési Éndah Puspitaningsih. Dudung Ruswandi. sareng Rini Sri Indriyani. Farid. Bandung. amin. Ridha Hérdiani. 14) Kanca Mitra dina Facebook. Jajat. Dadang Nurjaman vii . Eli Awaludin Jamil. Ceu Hj. Nur Aliawati Aliyah. Témmy Widyastuti. Moh. Ceu Wiwin Widaniawati. Suprihatin Rohana. Caca Danuwijaya. Mugia. 15) sugri sadaya anu teu tiasa diwincik hiji-hiji.

...3.......1 Kontéks Laku Basa ..............................4 Alat Nu Digunakeun ..1 Komunikasi Vérbal Tinulis ................................................................................................................. 1 1.................................. 12 12 23 33 33 33 36 37 37 38 46 47 50 viii .................................................................... 5 1........................4 Mangpaat Panalungtikan ..5 Rasa........ i PANGJAJAP ............................................................................ 2..........................................................1 Kasang Tukang Panalungtikan .......................................................................3 Laku Basa .............. jeung Ragam Basa ........ 2.......... vi DAFTAR EUSI ................2 Nu Maké Basa jeung Nu Dicaritakeun ....................................... 2............................................................3......... xiii Bab I BUBUKA ...... 6 1............................................................3.........................6 Anggapan Dasar ..................................................................................... 8 1..................................................... waktu....................................................................2 Watesan jeung Rumusan Masalah Panalungtikan ....... 6 1............................................................................................................. x DAFTAR BAGAN ...... 2.................................................2 Warna Laku Basa ............................................................ 10 Bab II TÉKS VERBAL DINA ROHANG STATUS FACEBOOK MINANGKA LAKU BASA DINA KAGIATAN KOMUNIKASI VERBAL TINULIS ..............................................................................3.....................................................3 Kasang Tukang Tempat..3... 2..........................................................................................1................1 Undak Usuk atawa Tatakrama Basa .............................. 2...............2 Téks .........2 Rumusan Masalah Panalungtikan ............................... viii DAFTAR TABÉL .............................1. 2........................3.................................................1..... 7 1.............................................................DAFTAR EUSI ABSTRAK .3. xi DAFTAR GAMBAR ..........................................................5 Wangenan Operasional ...........3 Wanda Laku Basa ....................................1 Watesan Masalah Panalungtikan ...3...............................................................2................... xii DAFTAR GRAFIK ..................................... jeung Suasana ................................................................... 5 1................. 1 1............................... Nada............................ 2.......... iv TAWIS NUHUN ..... 2..6 Amanat jeung Tujuan Omongan ................1........ 2............ 2.1......................................1......................................................................................................................2...................3 Tujuan Panalungtikan .......................................3.................................................... 2..............................................

....4 Wanda Laku Basa dina Rohang Status Facebook ..............................................................3............................................... 52 2...1 Laku Basa Langsung Teu Literal ..............2.... 87 4.............................................................. 140 5.........................5 Rasa jeung Nada ................................................................ 146 DAFTAR PUSTAKA .......3................................2 Paradigma Panalungtikan .....4............................................ 55 2...................................................... 96 4.............2......................................................................7 Pedaran Hasil Panalungtikan ......... 84 4.................................................................6 Prosédur Analisis Data ............................................................................3 Laku Basa Éksprésif ...............3...........4 Kasang Tukang Tempat.................................1 Laku Basa Répréséntatif ......................... 94 4..........................................2...............................................5 Prosédur Ngumpulkeun Data ..............................................1 Métode Panalungtikan ...................... 118 4.....................5 Fungsi Laku Basa dina Rohang Status Facebook ......... 3............................... 89 4.......2 Saran ................. 79 4.............................. 112 4..... 80 4..................... 130 Bab V KACINDEKAN JEUNG SARAN .............................................................4 Laku Basa Komisif .............................. waktu....4 Téhnik Métaforis .....4............ 3................................... 3.................................................................3 Nu Dicaritakeun ....4 Fungsi Laku Basa ...........................................2 Nu Maké Basa ........... 83 4......................................................................................... 3............................6 Téhnik Métaforis Téks Laku Basa dina Rohang Status Facebook ............... jeung Suasana..... 3..................................................3 Warna Laku Basa dina Rohang Status Facebook .....................................................2 Laku Basa Teu Langsung Teu Literal .............................1 Kacindekan ..... 100 4..........1 Déskripsi Data ..................................... 77 4........2.........................3................... 93 4................. 104 4............................................................................................................... 77 4....................................................................3........2 Kontéks Laku Basa dina Rohang Status Facebook ................. 106 4........................................................................2... 64 64 65 66 69 73 74 Bab IV FUNGSI PRAGMATIS LAKU BASA DINA ROHANG STATUS FACEBOOK .................. 140 5...3 Sumber Data ............2.1 Undak Usuk atawa Tatakrama Basa ...............................................4 Instrumén Panalungtikan............................................. 62 Bab III MÉTODOLOGI PANALUNGTIKAN .............................. 95 4....2 Laku Basa Direktif ........ 3................................ 104 4............5 Rohang Status dina Facebook ..................................................................................................................................................... 148 ix .............

.................... SK Pembimbing Tésis ............... 164 x ............ 5................ 4............................................................ Data Téks dina Rohang Status Facebook .......................................................................................LAMPIRAN-LAMPIRAN: 1...................................... Korpus Data .......... 2...................... Conto Data Intertékstual ............................................................................................................. 153 158 160 161 162 RIWAYAT HIRUP ........................................ Format Kartu Data ............. 3..................................................

Waktu. Waktu.11 3.7 4.12 3.1 4.10 3.6 4.8 3.2 4.9 4.1 3.4 3.6 3.11 Modus Kalimah dina Laku Basa Conto Data Tékstual Format Tabél Kontéks Undak Usuk Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Kontéks Nu Maké Basa dina Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Kontéks Nu Dicaritakeun dina Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Kontéks Kasang Tukang Tempat.3 3.DAFTAR TABÉL Tabél 2. jeung Suasana Laku Basa dina Rohang Status Facebook Kontéks Rasa Laku Basa dina Rohang Status Facebook Kontéks Nada Laku Basa dina Rohang Status Facebook Warna Laku Basa dina Rohang Status Facebook Wanda Laku Basa dina Rohang Status Facebook Fungsi Laku Basa dina Rohang Status Facebook Aspék Métaforis Laku Basa dina Rohang Status Facebook Kaca 51 67 70 70 70 70 71 71 71 71 72 72 72 72 78 80 84 86 88 89 92 102 111 116 129 x .5 4. jeung Suasana Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Kontéks Rasa Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Kontéks Nada Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Kontéks Ragam Basa dina Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Kontéks Amanat Omongan Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Warna Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Wanda Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Fungsi Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Aspék Métaforis Laku Basa dina Rohang Status Facebook Data Tékstual Laku Basa dina Rohang Status Facebook Kontéks Undak Usuk Laku Basa dina Rohang Status Facebook Kontéks Nu Dicaritakeun patali jeung Sipat dina Laku Basa dina Rohang Status Facebook Format Tabél Kontéks Nu Dicaritakeun patali jeung Situasi dina Laku Basa dina Rohang Status Facebook Kontéks Kasang Tukang Tempat.5 3.8 4.7 3.10 4.13 4.1 3.2 3.3 4.9 3.4 4.

3 Prosés Komunikasi Basajan Modél Komunikasi nurutkeun Johnson Modél Uses and Gratifications Rosengren Modél Komunikasi Liniér Paradigma Panalungtikan Tehnik Analisis Interaktif Prosédur Analisis Laku Basa dina Rohang Status Facebook Kaca 13 13 16 21 65 74 76 xi .4 3.1 3.1 2.2 2.3 2.DAFTAR BAGAN Bagan 2.2 3.

1 Tepas jeung rohang status dina situs facebook 3.1 Conto Data Intertékstual jeung Sosio-Kultural 3.2 Format Kartu Data kaca 3 68 69 xii .DAFTAR GAMBAR Gambar 1.

4 Kontéks Kasang Tukang Laku Basa dina Rohang Status Facebook 89 4.7 Warna Laku Basa dina Rohang Status Facebook 103 4.2 Kontéks Nu Dicaritakeun patali jeung Sipat dina Laku Basa dina Rohang Status Facebook 85 4.DAFTAR GRAFIK Grafik Kaca 4.1 Kontéks Undak Usuk Laku Basa dina Rohang Status Facebook 81 4.9 Fungsi Laku Basa dina Rohang Status Facebook 117 xiii .8 Wanda Laku Basa dina Rohang Status Facebook 111 4.5 Kontéks Rasa Laku Basa dina Rohang Status Facebook 90 4.3 Kontéks Nu Dicaritakeun patali jeung Situasi Laku Basa dina Rohang Status Facebook 86 4.6 Kontéks Nada Laku Basa dina Rohang Status Facebook 93 4.

sarana pikeun promosi. Laku basa dina situasi komunikasi massa di antarana nyampak dina rohang status ramatloka (website. méré pangaruh positif pikeun pamiarsana enggoning ngaraketkeun duduluran. Kamekaran facebook mawa pangaruh positif keur pamiarsana. Viral Marketing nyaéta sistem pamasaran anu sumebarna kalawan gancang. jeung sarana nepikeun angen-angen atawa sawangan. patali jeung pamakéan basa sacara naratif jeung aktif pikeun komunikasi dina kahirupan sapopoé. situs) jaringan sosial (social network) facebook. Kagiatan nuliskeun rupa-rupa perkara dina rohang status téh enas-enasna mah mangrupa kagiatan laku basa dina komunikasi vérbal wangun tinulis. sumebar kalawan tatalépa. basa Sunda kiwari geus digunakeun dina komunikasi massa. mikawanoh jeung némbongkeun poténsi diri. bisa ditilik tina jihat psikologis jeung mékanistis. 1 Kecap viral ma‟nana „mibanda sipat kawas virus‟. 1 . sarana diskusi. Sedengkeun dina prosés komunikasina sorangan. Ilaharna ramatloka media sosial. ayana facebook téh mantuan urang dina ngayakeun interaksi atawa komunikasi jeung sing saha waé di sakuliah dunya. Dina kontéks komunikasi tinulis.1 Kasang Tukang Panalungtikan Salian ti digunakeun dina komunikasi sirkulér (gunem catur sapopoé).BAB I BUBUKA 1. kawas virus anu ngainféksi sél organisme biologis sakumna mahluk hirup. laku basa dina rohang status facebook miboga fungsi pragmatik. Konsép facebook mangrupa viral marketing1 anu bisa nyebar samakta kalawan gratis.

Di antarana jadi sarana pikeun ngahina atawa ngagoréngkeun ngaran.2 kalawan biaya nu diperlukeun kaitung murah dibandingkeun misalna jeung ngagunakeun telepon. sok sanajan eusining rohang status facebook henteu miboga maksud atawa tujuan anu sipatna négatif. atawa agama. nu mangrupa laku basa nu wajar. ngaliwatan facebook ogé dimungkinkeun pisan sumebarna informasi bisa lumangsung kalawan leuwih gancang. Salian ti éta. nganyerikeun haté. dipangaruhan ogé ku kontéks. adat-istiadat. alesan pikeun maéhan manéh. nipu. jeung maksud ungkarana mibanda . kagiatan interaksi interpersonal sacara langsung (face to face) beuki ngurangan.wordpress. facebook ogé mawa pangaruh nu négatif. jeung ngagogoréng. Salian ti éta. fungsi. salingkuh. Dina ambahan nu leuwih lega. nurutkeun www. boh sacara pribadi boh sacara hukum. Salian ti éta. nyulik. Ku ayana facebook. prostitusi. nepi ka warna.com (diaksés 1 Séptémber 2010) facebook bisa ngabalukarkeun pasualan hukum. Contona. jeung nyebarkeun paham-paham atawa idéologi anu pasalia jeung konsép nagara. wanda. status jeung koméntar anu maksudna heureuy bisa dianggap serius atawa ngahina.laksamana12. bisa dipastikeun yén unggal ungkara (téks) dina basa Sunda. anu béh dieuna bisa dipasualkeun ngaliwatan hukum pidana jeung perdata. sabab aya anggapan yén komunikasi ngaliwatan facebook karasa leuwih praktis. ngaganggu produktifitas gawé. Minangka pakakas pikeun nepikeun pesen nu tangtu dina kontéks komunikasi. pamahaman anu béda-béda ti séwangséwang pamiarsa réa anu ngabalukarkeun munculna pacogrégan. téks vérbal dina rohang status facebook némbongkeun aspék-aspék situasi jeung motif nu tangtu. Salian ti mangpaat positif.

di antarana kabiasaan nyumputkeun atawa nyamunikeun parasaan. Patali jeung éta hal.1: Tepas jeung rohang status dina situs facebook (Foto: www.3 hubungan kontékstual. perlu pisan simbol-simbol téks vérbal basa Sunda anu digunakeunana dina rohang status facebook téh dima‟naan kalawan teleb. sok sanajan bisa jadi komunikatorna sorangan teu sadar geus ngalakukeun polah sarupa kitu. Gambar 1. atawa kahayangna ngaliwatan ungkara-ungkara basa nu .facebook. Sangkan komunikasi ngaliwatan rohang status facebook bisa lumangsung kalawan hadé jeung teu matak ngabalukarkeun gelarna pasualan-pasualan anu sipatna négatif. pamikiran.com) Aya sawatara karakteristik umum urang Sunda nalika ngayakeun komunikasi. pesen nu hayang ditepikeun téh aya kalana nyamuni ngaliwatan rupa-rupa laku basa ngagunakeun téhnik métaforis.

nganuhunkeun. ku Yudi Permana (2001). boh nu sipatna lintas-budaya. ngajak. ngambek. nekenkeun udagan panalungtikanana kana déskripsi variasi laku basa nu dilakukeun ku panyatur basa Sunda patali jeung laku basa nyatakeun hal nu tangtu . saméméhna direumbeuy heula ku omongan-omongan lianna nu ceuk pangrasana bisa nganteurkeun kana maksud saenyana. geus réa panalungtikan nu dilaksanakeun. jsté. Patali jeung laku basa ménta. tesis di Program Studi Pendidikan Bahasa Indonésia SPS UPI. skripsi di Universitas Gadjah Mada. jeung humandeuar (complaining). nolak (refusing). nolak. jeung 3) “Realisasi Tindak Tutur Poyok Ungkal (TTPU) Pada Masyarakat Desa Ungkal Kecamatan Conggeang Kabupaten Sumedang: Kajian Sosiopragmatik dan Pemanfaatannya Sebagai Bahan Ajar Di SMPN 1 Jatinunggal Kabupaten Sumedang”. kritik. ku É. Salian ti éta. aya ogé nu mangrupa nitah.4 disumputsalindungkeun maksudna. nu dina istilah masarakat Sunda sok disebut malapah gedang. Aya ogé nu najan dipertélakeun. atawa humandeuar. Aminudin Azis (1996). Kedalna ungkara-ungkara nu nyamunikeun maksud sarupa kitu téh biasana dina laku basa (speech act) ménta (requesting). ku Dadan Andana (2009). Australia. mangrupa tésis di Univérsitas Monash. panalungtikan perkara laku basa nu kungsi dilaksanakeun di antarana: 1) “The Language of Refusals in Sundanese Society: a Workplace Case”. 2) “Deskripsi Maksud Tuturan Sindiran Nyungkun dalam Bahasa Sunda Dialek Priangan”. Dina kontéks basa Sunda. boh nu dipuseurkeun kana hiji basa. Sawatara panalungtikan perkara laku basa sakumaha nu dipedar di luhur. nganuhunkeun (complimenting).

ngagelarkeun sawatara pangaruh positif jeung négatif. 1. panalungtikan perkara fungsi pragmatis téks laku basa Sunda dina rohang status facebook téh perlu pikeun dilaksanakeun. Panalungtikan perkara ma‟na téks vérbal basa Sunda dina rohang status facebook tacan kungsi dilaksanakeun.2. boh patali jeung adeganana boh patali jeung ma‟nana. ngabalukarkeun tujuan positif bisa robah ma‟nana jadi négatif. nyoko kana hiji karakteristik anu sasaran jeung lokasi studina ukur hiji jeung teu némbongkeun .5 dumasar kana prinsip kasopanan.1 Watesan Masalah Panalungtikan Laku basa dina rohang status facebook téh némbongkeun ciri atawa karakteristik anu tangtu.2 Watesan jeung Rumusan Masalah Panalungtikan 1. 2) ieu panalungtikan mangrupa studi kasus tunggal (embedded case study). Salian ti éta. Pamahaman anu béda-béda ti papada pamiarsa dina ngama‟naan téks dina rohang status facebook. aya ogé pangaruh-pangaruh intertékstual jeung sosio-kultural anu milu marengan dipedalkeunana status dina facebook. Aya atawa henteuna tujuantujuan anu tangtu dina prakna laku basa dina rohang status facebook. Data panalungtikanana mangrupa ungkara basa Sunda nu digunakeun dina situasi komunikasi sirkulér sacara langsung. pon kitu deui sabalikna tujuan négatif bisa robah jadi positif. Kalawan tinimbangan-tinimbangan: 1) ieu panalungtikan nyoko kana hiji déskripsi pamakéan basa Sunda ngaliwatan téks verbal. Ku kituna.

sangkan teu lega teuing.3 Tujuan Panalungtikan Sacara umum. sangkan kagambar hiji konsép anu bisa némbongkeun pangaruh atawa mangpaat facebook pikeun . 1. pasualan anu baris ditalungtik téh diwatesanan. perkara laku basa ngaliwatan téhnik métaforis dina status facebook anu mangrupa téks vérbal basa Sunda. ieu panalungtikan mibanda tujuan pikeun maluruh ma‟nama‟na anu nyangkaruk dina téks vérbal basa Sunda nu digunakeun pikeun nepikeun rupa-rupa hal dina rohang status facebook.6 atawa ngabandingkeun karakteristik anu béda. pasualan anu baris ditalungtik dirumuskeun sakumaha ieu di handap. 1) Kumaha kontéks laku basa dina rohang status facebook? 2) Kumaha warna laku basa dina rohang status facebook? 3) Kumaha wanda laku basa dina rohang status facebook? 4) Kumaha fungsi laku basa dina rohang status facebook? 5) Kumaha téhnik métaforis nu digunakeun dina téks laku basa dina rohang status facebook? 1.2 Rumusan Masalah Panalungtikan Nyoko kana watesan di luhur.2. jeung 3) waktu jeung biaya panalungtikan anu samporét.

ieu panalungtikan mibanda tujuan pikeun ngadéskripsikeun: 1) kontéks laku basa dina rohang status facebook. bisa digunakeun salaku wahana ngajembaran pangaweruh jeung sawangan hirupna. 5) téhnik métaforis nu digunakeun dina téks laku basa dina rohang status facebook. déskripsi ma‟na métafora téks vérbal basa Sunda nu digunakeun dina rohang status facebook mangrupa bahan anu penting . dipiharep mawa mangpaat sakumaha ieu di handap. 1) Pikeun sakumna masarakat Sunda. 2) Salaku bagian unsur budaya. Ku éta hal. 2) warna laku basa dina rohang status facebook.7 kahirupan urang Sunda. 3) wanda laku basa dina rohang status facebook. sosial budaya. utamana dina mekarkeun sikep leuwih taliti jeung résponsif anu didadasaran ku sikep méntal positif. ieu panalungtikan dipiharep méré mangpaat pikeun usaha ngamumulé kahirupan basa Sunda dina rupaning widang.4 Mangpaat Panalungtikan Sacara umum. boh pasualan hukum. boh pasualan pribadi. Sedengkeun sacara husus. Sedengkeun sacara husus. 4) fungsi laku basa dina rohang status facebook. status jeung koméntar facebook anu ngagunakeun basa Sunda dipiharep teu matak ngabalukarkeun gelarna pasualan-pasualan dina hirup kumbuh sapopoé. 1.

impositif. éksprésif. jeung asértif. 2) laku basa ilokusi. nyarita. laku basa diréktif.8 pikeun nyuprih ajén-inajén kamekaran basa Sunda salaku pakakas komunikasi masarakat Sunda. sedengkeun nurutkeun Searle. 1. istilah anu aya patalina jeung judul ieu panalungtikan didéfinisikeun sacara operasional dumasar kana watesan-watesan sakumaha ieu di handap. laku basa éksprésif. jeung nulis. . Ku Austin (1962) dirumuskeun dina tilu wengkuan: 1) laku basa lokusi. ngawengku: laku basa répréséntatif. 3) Pikeun élmu basa Sunda sorangan bisa dijadikeun dokuméntasi dina hirupkumbuhna ngawarnaan kamekaran kahirupan masarakat Sunda. bisa dijadikeun salaku alternatif bahan pangajaran maca. 1) Laku Basa Laku basa nyaéta kontéks kawacanaan nu mangrupa paripolah omongan (ungkara) nu digunakeun ku pamaké basa nalika lumangsungna komunikasi. kalawan diébréhkeun dina wangun téks pérformatif ngaliwatan pamakéan vérba dina kalimah-kalimah komisif.5 Wangenan Operasional Sangkan écés. Béh dituna bisa numuwuhkeun sikep hadé enggoning ngamumulé hirup-huripna basa Sunda. dipiharep kagiatan diajar basa Sunda téh bisa leuwih narik ati. jeung 3) laku basa perlokusi. Kalawan ngagunakeun bahan pangajaran anu deukeut jeung dunya siswa atawa nu diajar basa Sunda. 4) Pikeun dunya atikan basa Sunda di sakola.

perlu dianalisis opat hal nu ngawengku pangbanding (ékuivalén jeung penanda). gaya. jeung teu langsung-teu literal.9 laku basa komisif. Laku basa aya dina dua wengkuan langsung-teu langsung jeung literal-teu literal. motif. Pikeun nyungsi ma‟na dina ungkara nu ngagunakeun métafora. Dua wengkuan laku basa kasebut. kumaha satuan kabasaan digunakeun dina prakna komunikasi. pabanding (ékuivalén jeung petanda). jeung laku basa déklarasi. 3) Fungsi Pragmatis Pragmatik mangrupa cabang élmu basa nu ngulik struktur basa sacara éksternal. 2) Rohang Status Facebook Rohang status facebook mangrupa rohang atawa kaca (page) bagian tina fasilitas news feed dina ramatloka jaringan sosial facebook. disungsi wangun. jeung kecap panyambung babandingan. mangrupa téhnik pikeun nyiptakeun asosiasi ngaliwatan analogi nu ngabandingkeun dua hal sacara langsung dumasar fungsi laku basa nu dipilih ku panyatur. Salasahiji téhnik nu digunakeun dina laku basa nyaéta téhnik métaforis. teu langsung-literal. langsung-teu literal. Dina ieu panalungtikan. digunakeun pikeun nuliskeun rupa-rupa hal jeung ngirimkeun atawa némbongkeun gambar jeung pilem. rohang status facebook téh ditekenkeun kana rohang nu digunakeun pikeun medalkeun téks-téks vérbal. jeung ma‟nana tina téks vérbal basa Sunda dina rohang status facebook. Dina ieu panalungtikan. fungsi pragmatis téh patali jeung analisis téks vérbal basa Sunda dina rohang status facebook kalawan puseur sawangan atawa titik . dina prakna bisa pagalo ngawangun interséksi: langsung-literal.

Sok sanajan. . 3) Basa Sunda anu digunakeun pikeun nuliskeun rupa-rupa hal dina rohang status ramatloka jaring sosial facebook gayana mangrupa ragam lisan anu ditulis. 2) Kagiatan nuliskeun rupa-rupa perkara dina rohang status téh enas-enasna mah mangrupa kagiatan laku basa dina komunikasi vérbal wangun tinulis. 1) Basa Sunda geus digunakeun pikeun nuliskeun rupa-rupa hal dina rohang status ramatloka jaring sosial facebook. jeung ngawewegan ieu panalungtikan. di antarana bisa didadarkeun wawasan-wawasan sakumaha ieu di handap. Patali jeung hal di luhur. éta wawasan téh sabisa-bisa diusahakeun teu ngaganggu dina ngobét jeung ngarumuskeun timuan-timuan anu dianggap penting dina ieu panalungtikan. patali jeung kontéks. Parandéné kitu. warna. dina prak-prakanana mah anu nalungtik teu bisa leupas tina ayana wawasan anu nganteurkeun. 4) Kagiatan nuliskeun rupa-rupa hal dina rohang status facebook bisa ditilik tina rangkay kamekaran komunikasi intrapersonal jeung komunikasi massa. jadi kasang tukang. jeung téhnik laku basa dina prakna komunikasi vérbal tinulis liniér. Pamiarsa ramatloka jaring sosial facebook ngamangpaatkeun fitur jeung aplikasi anu nyampak pikeun digunakeun salaku sarana komunikasi. 1.6 Anggapan Dasar Tujuan ieu panalungtikan henteu nekenkeun kana nguji hipotésis anu tangtu.10 pamianganana tina konsép laku basa.

eusining rohang status facebook dipangaruhan ku aspék motif. 6) Kaayaan sosial budaya dina pajamanan atawa dangka waktu eusining rohang status facebook diterbitkeun atawa ditulis milu mangaruhan kana wacana anu digelarkeun. wacana anu nyampak réa anu ngagunakeun simbol-simbol. Ku kituna. .11 5) Dina tujuanana pikeun komunikasi. sawangan-sawangan sosial budaya gelar mangrupa réspon masarakat anu milu mangaruhan kana kawangunna opini ngeunaan rupa-rupa pasualan sosial budaya. Pikeun tujuan-tujuan anu tangtu luyu jeung motifna.

mekarkeun pangaweruh.1 Komunikasi Vérbal Tinulis Nurutkeun sawatara panalungtikan. Hakekatna komunikasi téh mangrupa prosés nepikeun pikiran atawa parasaan hiji jalma ka jalma lianna kalawan ngagunakeun basa salaku pakakasna (Effendi. Tina éta hal. Basa salaku médium komunikasi patali jeung aspék nu dipibanda ku 12 . 2007:12) nétélakeun yén manusa saéstuna diajar jadi manusana sorangan ngaliwatan komunikasi. kurang leuwih 75% nepi ka 90% waktu anu kasorang ku unggal jalma dina sapoéna digunakeun pikeun ngayakeun kagiatan komunikasi. ngagelarkeun rasa mumusuhan. komunikasi téh bisa disebutkeun salaku prosés nepikeun pesen ti komunikator ka komunikan. silipikangéwa. 2007:28). Ngaliwatan komunikasi ogé. manusa ngawangun hiji sistem silipikaharti pikeun numuwuhkeun duduluran. Jalma nu nepikeun pikiran atawa parasaanana disebutna komunikator (panyatur). 2007:vii). ngariksa rasa silipikanyaah. Ashley Montagu (Rakhmat.BAB II TÉKS VÉRBAL DINA ROHANG STATUS FACEBOOK MINANGKA LAKU BASA DINA KAGIATAN KOMUNIKASI VÉRBAL TINULIS 2. sedengkeun eusi pikiran atawa parasaan nu ditepikeun téh mangrupa pesen. jeung mendet munculna pamikiran-pamikiran anyar (Rakhmat. mendet kamajuan. jeung ngamumulé peradaban. manusa bisa numuwuhkeun pacogrégan. Ngaliwatan komunikasi. jalma lianna anu narima pesen disebutna komunikan (pamiarsa).

Bagan 2.13 pesen téa.2: Modél Komunikasi nurutkeun Johnson (Supratiknya. Prosésna bisa katitén tina gambar di handap. nu diréspon (ditanggap) ku jalma lianna. Bagan 2. boh sacara vérbal boh nonvérbal. 2009:8) Sacara leuwih lega. 1995:31) . nu ngawengku eusi pesen (content of message) jeung lambang (symbol). nurutkeun Johnson (Supratiknya. 1995:30-31) komunikasi mangrupa wangun paripolah hiji jalma.1: Prosés Komunikasi Basajan (Suprapto. Unggal paripolah jalma némbongkeun prosés komunikasi téh patali jeung ayana ébréhan pesen-pesen nu tangtu.

Kalakuan sosial manusa diaping ku aturan-aturan anu geus diprogram sacara génétis dina diri . faktor biologis kalibet sacara gembleng dina sakabéh kagiatan manusa. nu ngawengku: 1) maksud. 2) prosés kodifikasi (encoding) pesen ku komunikator (panyatur). Rakhmat (2007:33-35) nétélakeun yén sacara gurat badag aya dua faktor anu mangaruhan kalakuan manusa.14 Dumasar kana bagan 4 di luhur. Salaku mahluk biologis. jeung 7) kamungkinan ayana rereged (noise) nu tangtu. Nurutkeun Karl Erik Rosengren (Santoso. 6) tanggapan batin komunikan (pamiarsa) patali jeung hasil interprétasina perkara ma‟na pesen nu kacangking. jeung maksud awal kana wangun pesen nu bisa dikirimkeun. katut paripolah nu dipilihna pikeun ngirimkeun pesen nu tangtu. manusa taya bédana jeung mahluk lianna anu mangrupa sato. dina prakna komunikasi téh aya tujuh unsur dasar. nya éta faktor biologis jeung sosiopsikologis. nepi ka kagiatan komunikasina napak dina tujuan jeung fungsi nu tangtu. 3) prosés ngirimkeun pesen ka komunikan (pamiarsa). Sampson. 2009:107). parasaan. nu mangrupa prosés ngarobah sawangan. Napak kana pamanggih E. pamikiran. 4) saluran (channel) atawa média nu digunakeun pikeun ngirimkeun pesen. jeung parasaan nu nyampak dina diri komunikator (panyatur). 5) prosés dékodifikasi (decoding) pesen ku komunikan (pamiarsa). samalah sok patali jeung faktor sosiopsikologis. papada jalma dina hiji masarakat ngalibetkeun dirina dina komunikasi téh aya alatanana. ngaliwatan interprétasi jeung nafsirkeun ma‟na.

nya éta 1) motif hayang mikanyaho. jeung 6) kabutuhan pikeun ngundakkeun kualitas hirup ngaliwatan poténsi anu dipimilik. digambarkeun sakumna infrastruktur biologis jeung psikologis nu ngawangun atawa jadi tatapakan paripolah sosial jalma (basic needs). Réaksi papada jalma dituturkeun ku interaksi antara faktor internal jeung éksternal. kalawan gumulungna . Salian ti éta. 4) motif harga diri jeung kabutuhan pikeun maluruh idéntitas. Ngaliwatan modél Uses and Gratifications. tepi ka réspon kana pasualan pulitik. 2) motif kompeténsi. Éta kabutuhan biologis jeung psikologis ngalantarankeun hiji jalma ngayakeun réaksi ngaliwatan sawatara paripolah. Napak kana konsép hirarki kabutuhan (need hierarchi) Abraham Maslow jeung pamanggih ti sawatara ahli psikologi jeung komunikasi. kamampuh paham kana éksprési. nyaéta antara hiji jalma jeung masarakat sabudeureunana. Faktor-faktor sosiopsikologis mangrupa karakteristik anu mangaruhan kalakuan manusa disawang tina manusa salaku mahluk sosial. Klasifikasi faktor sosiopsikologis ngawengku tilu komponén aféktif.15 manusa. 3) motif cinta. anu ngatur kalakuan manusa ti mimiti kacenderungan pikeun ngungkulan incest. Rakhmat (2007:38-39) ngawincik klasifikasi motif sosiogénésis manusa kana genep wengkuan. biasa disebut motif sosiogénésis atawa motif sékundér. jeung konatif. interaksi ogé dilakukeun ngaliwatan prosés intra-individual. 5) kabutuhan kana ajén-inajén jeung ma‟na kahirupan. kognitif. biasana disebut epigenetic rules. Motif manusa dina ngayakeun komunikasi atawa hubungan lianna mangrupa salasahiji aspék dina komponén aféktif.

téknologi. jeung karakteristik populasi). jeung paripolah media ngahasilkeun faktor-faktor kasugemaan atawa kateusugemaan. motif. 2009:107) Aspék sosial budaya milu mangaruhan kana prosés komunikasi manusa.16 rupa-rupa pasualan. Delgado (Rakhmat. météorologis). Bagan 2. anu béh dieuna milu mangaruhan kana prosés jeung kabiasaan dina prakprakanana ngayakeun komunikasi. peran. boh komunikasi intrapersonal boh komunikasi massa. 2007:44) ngaragum rupa-rupa faktor kasebut ngawengku 1) aspék objéktif lingkungan: ékologis (géografis. Modél Uses and Gratifications bisa digambarkeun sakumaha bagan ieu di handap. témporal.3: Modél Uses and Gratifications Rosengren (Santoso. désain jeung arsitéktural. Unggal komunitas dina hirup kumbuh manusa pasti mibanda sistem sosial anu tangtu. 2) lingkungan psikososial: iklim organisasi jeung . iklim. struktur kelompok. jeung faktor sosial (struktur organisasi. analisis suasana kalakuan.

3) tujuan kaéndahan (the aesthetics goals). Nurutkeun Effendy (2003:55). jeung 3) stimulus anu ngawewegan kalakuan jalma lianna jeung situasi. Patali jeung éta hal. 2) tujuan manipulasi (the manipulative goals). atawa opini (to change the opinion). pamikiran. pikeun ngahontal tujuan organisasi atawa lembaga. Salian ti miboga tujuan nu tangtu sakumaha dipertélakeun di luhur. nurutkeun Effendy (2003:55). komunikasi miboga sawatara fungsi.17 kelompok. nepi ka hiji jalma mampuh ngungkapkeun parasanana dina kanyataan. 2009:11). boh luyu jeung sikep sarta ajén dirina boh henteu. étos jeung iklim institusional-kultural. pikeun nyiptakeun tujuan-tujuan nu sipatna kreatif. manusa ngayakeun komunikasi kalawan napak dina tujuan: 1) ngarobah sikep (to change the attitude). 2) ngarobah sawangan. pikeun ngayakinkeun atawa mekarkeun kayakinan papada jalma ka lingkungan masarakatna. 3) ngarobah paripolah (to change the behaviour). jeung 4) tujuan kayakinan (the confidence goals). fungsi komunikasi téh pikeun: . tujuan komunikasi téh ngawengku: 1) tujuan fungsional (the functional goals). Sedengkeun nurutkeun Grace (Suprapto. pikeun ngagerakkeun jalma nu bisa narima idé-idé nu ditepikeun. jeung 4) ngarobah masarakat (to change the societyi).

fungsi idéntitas. boh sacara heureut boh lega.18 1) méré informasi (to inform). Hal nu pangpokona dina prosés komunikasi téh nyatana pikeun meunangkeun ma‟na anu sarua di antara papada jalma anu kalibet di jerona. Nalika panyatur miboga niat pikeun nepikeun pesen nu tangtu ka pamiarsa. ngarobah sikep. jeung 4) mangaruhan (to influence). ngadadasaran manusa ngayakeun komunikasi. enas-enasna mah mangrupa prosés nepikeun pesen ku komunikator (panyatur) ka komunikan (pamiarsa). Prosés komunikasi dumasar kana sawangan psikologis lumangsung dina diri panyatur jeung pamiarsa. 2) numuwuhkeun parasaan nu tangtu. dina jero dirina . idé. 2) ngatik (to educate). Patali jeung éta hal. 3) hiburan (to entertaint). atawa sawangan. ngundakkeun pangaweruh. prosés komunikasi bisa disawang tina jihat psikologis jeung mékanistis (Effendy. dina prakna komunikasi téh miboga opat rupa fungsi. jeung fungsi praktis. Sedengkeun nurutkeun Suprapto (2009:12). jeung paripolah. fungsi sosial. Adler jeung Rodman (2006:9) nétélakeun yén kamampuh komunikasi dina nyumponan sawatara kabutuh dasar. nepikeun pamikiran. jeung nambahan wawasan. ngawengku fungsi fisik. Prosés komunikasi. laku lampah. sok sanajan teu sakabéh wangun jeung prosés komunikasi miboga fungsi nu tangtu. Ku éta hal. sacara gurat badag mah bisa disebutkeun yén fungsi komunikasi téh di antarana: 1) méré informasi. 2003:31-41).

Dumasar kana éta hal. Prosés komunikasi primér mangrupa prosés nepikeun pikiran ku panyatur ka pamiarsa ngaliwatan lambang (simbol) minangka média atawa saluranana. jeung sajabana (kial. Komunikasi vérbal enas-enasna mangrupa komunikasi ngagunakeun basa. Saupamana pamiarsa ngarti kana eusi bungkusan nu wujudna mangrupa pikiran panyatur. tapi dina situasi nu tangtu mah lambang téh bisa mangrupa gerak babagian awak.19 lumangsung hiji prosés patali jeung kagiatan mungkus eusi pesen nu mangrupa pikiran ngaliwatan lambang nu mangrupa basa (énkoding). gesture). Wangun komunikasi vérbal tinulis ngawujud dina wacana tinulis nu bisa dicangking jeung dipaham eusina ku pamiarsa ngaliwatan prosés maca téks. Umumna lambang téh mangrupa basa. Lambang nu mangrupa basa disebutna lambang vérbal. gumantung kana situasi nalika éta komunikasi lumangsung. prosés komunikasi mekanistis digundukkeun jadi dua prosés komunikasi primér jeung sékundér. prosés komunikasi sipatna situasional. . sedengkeun lambang lianna mah disebutna lambang nonvérbal. gambar. Sedengkeun dumasar kana sawangan mékanistis. hasilna ngawujud minangka pesen nu saterusna dikirimkeun atawa dioperkeun ka pamiarsa. Pesen nu dikirimkeun ku panyatur ditéwak ku pamiarsa ngaliwatan prosés dékoding. komunikasi téh geus lumangsung. médium basa nu digunakeun dina komunikasi vérbal bisa digunakeun sacara tinulis. Sabada éta prosés kalakonan. Salian ti sacara lisan. mangrupa kagiatan muka bungkus pesen ti panyatur nu kacangking ku dirina. warna.

Sawatara conto média nu kiwari geus réa digunakeun dina proséss komunikasi di antarana surat (manual jeung éléktronik). guru nerangkeun matéri pelajaran di kelas. radio. Sanajan sacara umum komunikasi liniér leuwih réa lumangsung dina komunikasi ngagunakeun média – iwal média telepon. atawa duanana. biasana mangrupa réspon atawa tanggapan pamiarsa kana pesen nu ditepikeun ku 2 Liniér.20 Sacara sékundér. jeung média massa (koran. prosés sacara liniér téh mangrupa prosés nepikeun pesen ku panyatur ka pamiarsa salaku titik terminal. lempeng. boh sacara psikologis boh mékanistis. prosés komunikasi téh mangrupa prosés nepikeun pesen ku panyatur ka pamiarsa dina média kahiji nu mangrupa lambang kalawan ngamangpaatkeun atawa ngagunakeun pakakas (sarana) nu tangtu salaku média kadua. dina komunikasi aduteuteup nu umumna lumangsung sacara dialogis. spéaker. bisa lumangsung dina wujud liniér jeung sirkulér2. telepon. face to face communication) antarpribadi jeung kelompok. jauh jeung réa. Sirkulér. . jeung internét). lalawanan tina liniér. televisi. Digunakeunana média kadua téh patali jeung situasi pamiarsana nu jauh atawa réa jumlahna. buleud. Sedengkeun prosés komunikasi sirkulér mangrupa prosés komunikasi nu dituturkeun ku ayana feedback (umpan balik) ti pamiarsa ka panyatur. Prosés komunikasi. lumangsung boh dina situasi komunikasi aduteuteup (tatap muka. tétéla bisa lumangsung. majalah. nalika kolot keur nyarék atawa maparinan piwejang ka anakna. atawa jaksa macakeun tuduhan nu ditibankeun ka terdakwa di rohang pangadilan. Contona. Dina kontéks komunikasi. boh dina situasi komunikasi ngagunakeun média (mediated communication).

bisa sacara langsung aduteuteup. Dina éta kagiatan. Adler jeung Rodman (2006:12).21 panyatur. komunikasi sirkulér téh teu bina ti prosés komunikasi interaksional atawa transaksional. tuluy ditepikeun ka pamiarsa (receiver) nu nyusun deui kodé nu ditarimana (decoding). komunikasi téh leuwih nyoko kana kagiatan panyatur (sender) nyusun kode (encoding) nu ngamuat sawatara idé jeung parasaanana dina wangun pesen (message). jeung lingkunganana (environment). atawa ngamangpaatkeun média lianna. 2006:12) Dumasar bagan 4. ngagambarkeun komunikasi linér sakumaha ieu di handap. Sarana nu dipilih téh bisa mangaruhan kana kahontalna éfék nu dipiharep . Bagan 2.4: Modél Komunikasi Liniér (Rodman. Sarana komunikasi téh patali jeung kumaha pesen ditepikeun ku panyatur ka pamiarsana. kamungkinan ayana rereged (noise). dina komunikasi liniér. hal penting lianna nu perlu diperhatikeun nyaéta sarana komunikasina (communication chanels).4 di luhur. Dina sawatara konsép lianna.

channel. and psychological. The linear model also introduces the concept of noise—a term used by social scientists to describe any forces that interfere with effective communication. face-to-face contact is the most familiar and obvious channel. faxes. Likewise. Physiological noise involves biological factors in the receiver or sender that interfere with accurate reception: illness. fatigue. Gambaran leuwih jéntré perkara éta hal bisa katitén tina cutatan ieu di handap. and sitting in the rear of an auditorium might make a speaker‘s remarks unclear. and so on. instant messaging.(The word mediated reflects the fact that these messages are conveyed through some sort of communication medium. too much cigarette smoke in a crowded room might make it hard for you to pay attention to another person. External noise can disrupt communication almost anywhere in our model—in the sender. rereged nu kasungsi téh ngawengku rereged-rereged éksternal. jeung psikologis. In addition to these long-used forms. For instance.22 tina pesen nu ditepikeun. as well as many other kinds of distractions. Rereged (noise) gedé pisan kamungkinana kasungsi sarta mangaruhan atawa ngaganggu kaéféktipan komunikasi liniér. or receiver. Nurutkeun Adler jeung Rodman (2006:12-13).and even videoconferencing.Writing is another channel. One important element of the linear model is the communication channel— the method by which a message is conveyed between people. Ex-ternal noise (also called ―physical‖) includes those factors outside the receiver that make it difficult to hear. Patali jeung éta hal. For example.) The channel you choose can make a big difference in the effect of a message. Psychological noise refers to forces within a communicator that interfere with the ability to express or understand a message accurately. e-mail. mediated communication channels include telephone. For most people. Noise can occur at every stage of the communication process. a typewritten love letter probably wouldn‘t have the same effect as a handwritten note or card. Adler jeung Rodman (2006:12) nétélakeun. voice mail. ending a relationship by leaving a message on your ex-lover‘s answering machine would make a very different statement than delivering the bad news in person.Three types of noise can disrupt communication—external. For instance. physiological. an outdoors person might exaggerate the size and number of the . message. fisiologis.

Salasahiji wujudna tinulis. lingkungan téh teu saukur patali jeung lokasi fisik. Dina modél komunikasi liniér. aya dina kontéks jumlah komunikanna réa. Komunikasi dina rohang status ramatloka média sosial facebook. sacara primér ngagunakeun basa vérbal salaku pakakas kahiji. . Sedengkeun sacara mékanis. tur dibawa atawa dilibetkeun dina prakna komunikasi.2 Téks Dina pedaran di luhur geus ditétélakeun yén komunikasi vérbal enas-enasna mangrupa komunikasi ngagunakeun basa. Modél komunikasi liniér baris patali ogé jeung faktor lingkungan (environment) nu mangrupa widang-widang pangalaman nu milu mantuan pikeun paham paripolah jalma lian. In the same way. 2.23 fish he caught in order to convince himself and others of his talents. jeung situasi komunikasina liniér. a student might become so upset upon learning that she failed a test that she would be unable (perhaps unwilling is a better word) to understand clearly where she went wrong. bisa dicangking jeung dipaham ngaliwatan prosés maca téks atawa bacaan kalawan daria. sacara sékundér ngamangpaatkeun pakakas kadua nu mangrupa média internét. sacara psikologis teu béda jeung komunikasi aduteuteup. tapi bisa ngawengku pangalaman pribadi jeung kasang tukang sosial budaya nu nyampak dina diri panyatur jeung pamiarsana. mangrupa kagiatan mungkus eusi pesen nu mangrupa pikiran ngaliwatan lambang basa tinulis. hasilna ngawujud minangka pesen nu saterusna dikirimkeun atawa dioperkeun ka pamiarsa.

Sacara sintaksis. (1992:86) nétélakeun yén téks mangrupa ungkara basa nu gembleng sacara eusi. Téks bisa ngagambarkeun fakta. Nurutkeun Sudaryat (2003:36). wadah kalimah-kalimah disusun kalawan dalit tur kompak dina ngawangun téks. 2009:34). kohérénsi.24 Luxemburg. téks mangrupa pedaran dunya idé nu diwangun ku pakaitna lambang kabasaan jeung sistem tanda lianna luyu jeung cara nu digunakeun jeung dimekarkeun ku panyaturna. sikep. jeung rupa-rupa informasi lianna. situasionalitas. akséptabilitas. jeung pragmatik. Sangkan wacana kohésif. spk. Sawangan atawa gambaran kasebut ditétélakeun dina wangun basa ngaliwatan caritaan atawa runtuyan kekecapan. 2000:290). kohési mangrupa aspék formal basa dina wacana. panyatur diperedih nyangking pangawenguh perkara kaédah basa. ngama‟naan téks salaku „peristiwa komunikatif‟ nu dipangaruhan ku tujuh kritéria: kohési. harepan. téks patali jeung kumaha basa digunakeun dina kontéks nu tangtu. sintaksis. kanyataan. kaasup organisasi sintaksis. Eusina nétélakeun sawangan atawa gambaran nu nyampak dina kahirupan. Sedengkeun de Beaugrande jeung Dressler (Gazali spk. harti. inténsionalitas. informativitas. jeung intertékstualitas.. sawangan. Sedengkeun sacara pragmatik. Nurutkeun Aminuddin (Purwo. Wacana kakara bisa disusun kalawan kohésif lamun aya kasaluyuan wangun kana situasi-batin basa (ko-téks) . téks mangrupa hiji gemblengan nu némbongkeun silipakaitna unsur-unsur tatabasa kalawan konsistén. jeung prosés nalar salaku panyindek sintaksis. Kohési patali jeung komponén tur adegan lahir téks sacara sintaksis.

. jalma III (nu dicaritakeun). . jsté. nu mangrupa cara ngaleungitkeun unsur-unsur wacana nu geus disebut saméméhna. plihan.kecap gaganti milik (posésif): jalma I. tempat. .kecap gaganti panuduh (demonstratif): jeroeun wacana (éndoforis) jeung luareun wacana (éksoforis). dipaké pikeun nyuluran kecap atawa omongan séjén dina wacana. . hal. mangrupa salasahiji unsur pikeun ngagumulungkeun adengan wacana. sabab.kecap gaganti nu teu tangtu. cara. jalma II (pamiarsa)..kecap gaganti pananya (interogatif) kana jalma. Kohési bisa ditilik tina wengkuan gramatikal jeung léksikal. kecap gaganti) nu dipaké pikeun nyuluran barang-barang jeung naon-naon nu dianggap barang. bisa ngaliwatan: (a) Pronomina (kecap sulur. . kaayaan. ngawengku (Sudaryat. 2003:37-41): 1) Kohési Gramatikal.25 jeung situasi-lahir basa (kon-téks). ngawengku: . bisa mangrupa kecap nu nuduhkeun kalakuan. barang. (c) Élipsis. nu mangrupa ngagunakeun kecap-kecap atawa omongan anu satata. (b) Substitusi. waktu. jeung jalma III. jalma II. atawa eusi babagian wacana nu geus disebutkeun saméméhna atawa sabadana (proverba).kecap gaganti ngaran: jalma I (panyatur). (d) Paralélisme.

nu mangrupa kecap-kecap nu dipaké pikeun nyambungkeun unit-unit sintaksis (frasa. (e) Répétisi atawa bangbalikan. nyaéta malikan deui kecap-kecap anu sarua dina hiji wacana. Nurutkeun Titscher (Gazali spk. (b) Antonim atawa kecap sabalikna. konjungsi papasangan (korélatif). ngawengku: (a) Sinonim atawa kecap saharti. jeung (f) Ékuivalénsi. nyaéta kecap anu wangunna b‟eda tapi hartina sarua. (c) Hiponim atawa kecap sawengku. sarta konjungsi antarkalimah jeung antarparagraf. kohérénsi mimindengna . mangrupa tatali unsur léksikal (kandaga kecap) dina wacana. konjungsi teu satata (subordinatif). wadah gagasan-gagasan disusun dina runtuyan nu logis geusan nyungsi maksud omongan kalawan gampang tur keuna. nyaéta kecap-kecap anu hartina kawengku ku harti kecap séjén. nyaéta ngagunakeun kecap-kecap anu hartina sarua. 2) Kohési Léksikal. (d) Kolokasi atawa médan ma‟na.26 (e) Konjungsi. nyaéta kecap-kecap anu aya dina lingkungan anu sarua. atawa kalimah) dina wangun nu leuwih jembar. mangrupa organisasi semantis. Kohérénsi nyoko kana eusi basa dina wacana. 3003:37). ngawengku tatali semantis antarbagian wacana jeung gumulungna kasang tukang semantis (Sudaryat. ngawengku konjungsi satata (koordinatif). 2009:37).. kalusa. nyaéta kecap-kecap anu miboga harti lalawanan atawa patukangtinggong.

najan éta tujuan téh can tangtu kahontal. . Nurutkeun Sudaryat (2003:41-45). (g) tatali sarat-hasil. bisa mangrupa 1) gangguan topik. nyaéta tatali semantis anu nuduhkeun sabab katut akibat lumangsungna kajadian. di antarana ngawengku: (a) tatali sabab-akibat. nyaéta patali semantis anu nuduhkeun geus kahontalna hiji hasil sarta kumaha cara ngahasilkeunana. nyaéta patali semantis anu nuduhkeun alesanana pangna kajadian lumangsung sarta kumaha kibatna. nyaéta patali semantis anu nuduhkeun babandingan hiji perkara atawa kajadian jeung perkara atawa kajadian lianna. (e) tatali latar-kacindekan. nyaéta patali semantis anu nuduhkeun cara naon baé kudu dipilampah sangkan bisa ngahontal tujuan. nyaéta patali semantis anu nuduhkeun salasahiji kajadian henteu kahontal hasilna. Sedengkeun tatali semantis antarbagian wacana baris ébréh tina patalina proposisi-proposisi (klausa atawa kalimah). nyaéta patali semantis anu nuduhkeun langsung kajadian pikeun ngahontal hiji tujuan. (f) tatali rakitan anggang hasil. (d) tatali sarana-tujuan. (b) tatali alesan-akibat. 2) hubungan sosial antarpanyatur. (c) tatali sarana-hasil. gumulungna kasang tukang semantis dina ngawangun kohérénsi. nyaéta patali semantis anu nuduhkeun naon buktina anu dipaké dadasar kacindekan. sakumaha dina implikatur. jeung 3) warna médium omongan nu dipaké.27 nyoko kana unsur-unsur téks nu teu merelukeun réalisasi linguistik. (h) tatali babandingan.

. Kriteria ini tentu saja berhubungan dengan konvensionalitas dan tidak berarti bahwa resipien dapat dengan mudah menolak teks ‗secara sembarangan‘. (j) tatali implikatif.. Akseptabilitas merupakan cermin intensionalitas. Sebuah teks harus diakui oleh resipien-resipien dalam sebuah situasi tertentu. informativitas tidak hanya berhubungan dengan kuantitas. nyaéta patali semantis anu nuduhkeun yén salasahiji bagian wacana ngukuhan eusi bagian wacana séjénna. jeung (n) tatali ngupamakeun. (k) tatali aditif. Perkara inténsionalitas. . sebaliknya buku telepon dipandang sebagai teks.28 (i) tatali parafratis. boh nu patali jeung waktu bareng atawa ngaruntuy boh henteu. Intensionalitas berhubungan dengan sikap dan tujuan produser teks. Dengan demikian akseptabilitasberkaitan dengan tingkat kesiapan pendengar dan pembaca untuk untuk mengaharapkan sebuah teks yang berguna dan relevan. menggigau tidak akan dianggap sebagai teks. nyaéta patali semantis anu nuduhkeun yén salasahiji bagian wacana ngébréhkeun eusi wacana ku cara séjén. situasionalitas. nyaéta patali semantis anu nuduhkeun gabungan. Secara bersamaan. Apa yang dia inginkan dan maksudkan dengan teks tersebut? Sejalan dengan pengertian tersebut. jeung intertektualitas. Titscher (Gazali spk. nyaéta patali semantis anu nuduhkeun hiji perkara diibaratkeun kana perkara lianna. informativitas. akséptabilitas.. namun juga kualitas dari hal yang ditawarjan: bagaimana materi baru itu distrukturkan dan menggunakan peranti kohesif apa? Situasionalitas berarti bahwa konstelasi-pembicaraan dan situasi tuturan memainkan peran penting dalam pemroduksian teks (Wodak dkk. nyaéta patali semantis anu nuduhkeun hubungan antarbagian wacana tina umum kana husus. Informativitas mengacu pada kuantitas informasi yang baru atau diharapkan dalam sebuah teks. (l) tatali idéntifikasi antarbagian wacana nu bisa dipiwanoh pamaké basa dumasar kana pangaweruh atawa pangalamanana. (m) tatali génerik-spésifik. 2009:37-38) nétélakeun kieu.

2009:39). sejalan dengan meredupnya istilah pernyataan? Patali jeung éta hal. (Gazali spk. jeung téks instruktif miboga sipat arguméntatif tur énumeratif. Hanya ragam atau tipe-tipe teks dan gaya tuturan atau bentuk sapaan tertentu sajalah yang secara situasional dan kultural.. 2009:43) nétélakeun yén wacana téh umumna mangrupa téks jeung kontéks. nekenkeun: Terakhir.29 1989:120). intertekstualitas juga menyiratkan kalau ada kriteria formal yang menghubungkan teks-teks tertentu dengan teks-teks lain dalam genre-genre atau jenis-jenis tertentu. (Gazali spk. genre-genre dina intertékstualitas téh bisa dipedar salaku „skema‟ (schema) atawa „rangkay‟ (frame). intertekstualitas menyatakan bahwa suatu teks hampir selalu terkait dengan wacana sebelumnya atau wacana yang muncul secara bersamaan dan. . Kriteria seperti ini menggiring ke arah lahirnya konsep ‗wacana‘ karena wacana umumnya didefinisikan sebagai ‗teks dalam konteks‘. Dumasar wangun wacanana: téks naratif gumantung kana prinsip panataan témporal. yang seharusnya bertindak sebagai sebuah batasan bagi istilah ‗pernyataan‘. di sisi lain. kadang sebagai kelompok pernyataan yang dapat diperlakukan secara individual dan kadang sebagai praktik yang memang sengaja diatur untuk menjelaskan sejumlah pernyataan tertentu. téks arguméntatif ngagunakeun pakakas pengkontrasan.. Intertekstualitas memiliki dua jenis makna.. Titscher spk. dumasar katerangan van Dijk. Dipatalikeun jeung kontéks. téks déskriptif ngagunakeun unsur lokal (spasial atawa témporal). téks gumulung dina wacana. Nurutkeun Wodak (Gazali spk. 2009:41) nyutat katerangan Foucault nu ditétélakeun dina bukuna The Archaeology of Knowledge and The Discourse of Language. dan belumkah saya memperbolehkan kata ‗wacana‘ yang sama... bukannya secara berangsur-angsur mengurangi pengertian kata ‗wacana‘ yang agak fluktuatif.. Titscher spk.. Di satu sisi. saya percaya bahwa saya telah menambahkan pada pengertiannya: terkadang memperlakukannya sebagai domain umum semua pernyataan. untuk memiliki makna yang beragam ketika saya menggeser analisis saya atau titik penerapannya.

Wacana mungkin bersifat transaksional. dakwah. puitis. iklan. 7. (sacara umum): tuturan. religius. tetapi mungkin bersifat interaksional jika merupakan komunikasi timbal-balik. Wacana tulisan yang transaksional mungkin berupa polemik. Perilaku yang diatur kaidah yang menggiring ke arah lahirnya serangkaian atau sistem pernyataan-pernyataan yang saling terkait (=berbagiai bentuk pengetahuan) (kedokteran. Saterusna Sudaryat nétélakeun. Bentuk sebuah rangkaian pernyataan/ungkapan. Karena itu. cerita. Wacana tulisan yang transaksional mungkin berupa intruksi. surat-menyurat antara dua orang. dalam karya Paul Ricouer). Bahasa sebagai sesuatu yang dipraktikka. dalam karya Jurgen Habermas). Komunikasi itu dapat menggunakan bahasa lisan maupun bahasa tulisan. dan lain sebagainya. 2009:42-43). dan secara gramatikal teratur rapi (Carlson. tuturan. 1983 xiii-xiv). Serangkaian pernyataan atau ujaran. jika yang dipentingkan ialah ‗isi‘ komunikasi itu. Perilaku linguistik itu dimanifestasikan dalam bentuk ujaran yang berkesinambungan. makalah. dan lain sebagainya.30 tur minangka bukti nu perlu pikeun dipedar sacara émpiris. seluruh bidang linguistik. Penyajian diskursif sederet pemikiran dengan menggunakan serangkaian pernyataan. Wacana lisan yang interaksional dapat berupa percakapan. esei. 6. ceramah. 4. percakapan. Wacana merupakan peristiwa komunikasi yang terstruktur dan dimanifestasikan dalam perilaku linguistik serta membentuk suatu keseluruhan yang padu (uniter) (Edmondson. tanya-jawab (di sidang peradilan). 3.. dan lain sebagainya. diskusi. surat. debat. wacana bisa disebutkeun salaku rékaman kabasaan nu gembleng dina prak-prakan komunikasi. Apa pun bentuknya. 8. Bahasa sebagai suatu totalitas. 1981:4). Wacana lisan yang transaksional mungkin berupa pidato. unsurunsurnya berkaitan erat. dan sebaginya) (misalnya. dalam karya Mitchel Foucault). bahasa tutur (misalnya. wacana dapat disebut rekaman kebahasaan yang utuh tentang peristiwa komunikasi. 5. yang dapat berupa (arkeologi): wacana ilmiah. Sedengkeun Vass (Gazali spk. deklamasi. dan lain sebagainya. tesis. wacana . sederet pernyataan. Mendiskusikan dan mempertanyakan kriteria validitas dengan tujuan menghasilkan konsensus di antara peserta wacana (misalnya. psikologi. sawadina dipaham salaku hiji paripolah. 2. ngama‟naan wacana salaku: 1. Nurutkeun Sudaryat (2006:112).

konteks budaya. proses pemahaman itu juga mesti diarahkan oleh pemahaman kaidah pragmatik yang secara eksplisit atau implisit melatarbelakangi penghadiran suatu teks.. dan satuan tematis dalam teks. Kompleksitas pemahaman itu pun masih juga perlu dikaitkan dengan kenyataan bahwa perwujudan teks sebagai bentuk pemaparan fakta. tapi gumulung sacara kontékstual. ngawengku sagemblengna kasang tukang kahirupan sosial budaya salaku jaringan sosial ékonomi. hubungan panyatur jeung pamiarsa (tenor). pendapat. Ku éta hal. sedangkan pesapa pembaca (2006:119). pembaca juga mesti memperlihatkan konteks ujaran. makna kalimat. Dalam wacana tulisan penyapa ialah penulis. nu ngawengku puseur bahan (field). ketika menanggapi teks sebagai wacana. Sudaryat (2006:158). nétélakeun kieu. sedangkan pesapa ialah pendengar.. dan tujuan. Sudut pandang atau perspektif tersebut selain berhubungan dengan aspek psikologis dan ideologis penutur. jeung saluran komunikasi nu digunakeun (mode). juga berkaitan dengan jarak yang ditentukan oleh penutur berdasarkan pilihan pemberadaannya dalam ruang dan waktu. Nurutkeun Sudaryat (2006:157-158). sikap. . Dinyatakan demikian karena penafsiran pembaca selain memperlihatkan hubungan gambaran makna dalam teks yang dibentuk oleh konteks testualnya: hubungan makna kata. juga dilatarbelakangi oleh sudut pandang tertentu.31 mengasumsikan adanya penyapa (=addressor) dan pesapa (=addressee). Kontéks situasi mangrupa kontéks nu mangaruhan rupaning pilihan panyatur basa. . Pada sisi lain. Dalam wacana lisan penyapa ialah pembicara. Sedengkeun kontéks référénsi patali jeung topik atawa pusuer omongan. prosés maham wacana téh teu saukur patali jeung ngama‟naan kode basa. kontéks situasi (context of situation). penafsiran yang dilakukan oleh pembaca bersifat kotekstual (co-textual). sarta kontéks référénsi (context of reference). dan konteks referensi. unit sintaksis. kontéks budaya ngagelarkeun rupaning téks (genres of text) nu digunakeun ku masarakat pikeun tujuan komunikasi. jeung semantis nu nyangkaruk dina téks. Téks dina wacana dipatalikeun jeung kontéks budaya (context of cultur).

(Aminuddin dina Purwo. Kaayaan blindness and insight dina téks tinulis disungsi ku nu maca ngaliwatan interprétasi kalawan maham gramatikarétorika jeung hubungan intertékstualna. 2000:301). téks lisan mangrupa wujud poko jeung nyata (konkret) dina pamakéan basa. of the eidos. téks tinulis bisa ngalaman escapement (ngawangun satuan-satuan persépsi dumasar kalimah) jeung displacement (robahan satuan persépsi luyu jeung ciri réstropéksi jeung antisipasi nu dilakukeunana). téks tinulis saéstuna miboga karakteristik nu tangtu. evil to innocence. wujud nyata téks nu mangrupa tulisan teu miboga hubungan liniér jeung notasi fonétik. dina téks tinulis mah pamiarsa (nu maca) téh adu hareupan jeung kaayaaan nu ku de Man disebut blindness and insight (Aminuddin dina Purwo. Nurutkeun Aminuddin (2000:299). ngawujud mangrupa wacana salaku répréséntasi téxt. and so forth). writing comes to be added to living selfpresent of speech. Derrida nétélakeun: Speech comes to be added to intuitive presence (of the entity. sedengkeun téks tinulis saukur wujud sékundér. Ku éta hal. dina konsép linguistik Derrida. Dina konsép linguistik Saussurean. mangrupa omongan langsung panyatur nu ditepikeun ka pamiarsana. Sok sanajan leupas tina kontéks langsungna. masturbation comes to be added to so called normal sexual experience. history of origin. of essence. téks dina rohang status facebook téh enas-enasna mah téks vérbal. culture of nature. and so on. Médium sékundér nu digunakeun pikeun nepikeun éta omongan . 2000:300) Dina téks tinulis.32 Wujudiah téks bisa lisan jeung tulisan. of ousia. Béda jeung téks lisan nu pamahamanan ungkarana dilakukeun sacara mékanis dina hubungan timbal-balik antara panyatur jeung pamiarsana. Patali jeung komunikasi.

fonologis dan sintaksis bersam-sama dengan penggunaan kode. tempat.33 mangrupa média éléltronik nu wujudna internét. dialek atau gaya tertentu– bisa berfungsi untuk mengindikasikan aspek konteks yang relevan untuk mengintepretasikan apa maksud seorang penutur. prosodik. Patali jeung éta hal. Kontéks makro jeung mikro ku Aaon Cicourel mah disebutna kontéks lega jeung kontéks lokal (Gazali. wacana lumangsung dina kontéks makro nu wujudna rupa-rupa organisasi jeung institusi. 2. nu mangrupa kontéks-mikro. wacana ogé lumangsung dina waktu. bisa dicangking jeung dipaham ngaliwatan prosés maca kalawan daria. 2009:46) nétélakeun: Aspek perilaku lingistik apapun –pilihan leksikal. Situasi jeung tindakan muncul tina pangalaman subjéktif hiji jalma. 2009:45). téks vébal dina rohang status facebook wujudna tinulis. partisipan nu tangtu. Konsép Gumperz di luhur aya kasaluyuan jeung konsép „rangkay‟ (frame) nu ditétélakeun ku Goffman.3 Laku Basa 2. Nurutkeun Foucault. Gumperz (Gazali. nepi ka .3. Ku éta hal. Dina konsép „rangkay‟ Goffman. jsté. kontéks mangrupa rangkay nu ngawujud situasi jeung tindakan hiji jalma dina prakna komunikasi. Sedengkeun nurutkeun Wodak.1 Kontéks Laku Basa Kontéks laku basa mangrupa ciri-ciri alam luareun basa atawa lingkungan non-linguistik anu numuwuhkeun ma‟na omongan atawa wacana nalika lumangsungna komunikasi.

tapi bisa ngawengku pangalaman pribadi jeung kasang tukang sosial budaya nu nyampak dina diri panyatur jeung pamiarsana. 2009:45). Kontéks sarupa kitu téh nyampak dina komponén omongan (components of speech). 3) galur omongan. 4) kasang tukang tempat. 2) nu maké basa jeung nu dicaritakeun. jeung suasana. lingkungan téh teu saukur patali jeung lokasi fisik.1. undak-usuk atawa tatakrama basa téh bisa ngawujud patali jeung . 7) amanat jeung tujuan omongan. nada. Dina modél komunikasi liniér. tur dibawa atawa dilibetkeun dina prakna komunikasi.3. Dina prakna. Ku éta hal. Patali jeung kontéks salaku ciri luareun basa.34 kontéks teu salawasna angger. Kontéks dina laku basa téh baris patali jeung faktor lingkungan (environment) nu mangrupa widang-widang pangalaman nu milu mantuan pikeun paham kana paripolah jalma lian. galur omongan saéstuna aya dina wengkuan nu patali jeung adegan basana sorangan. 2.1 Undak Usuk Basa atawa Tatakrama Basa Undak usuk basa atawa tatakrama basa mangrupa kasopanan dina makéna basa dina prakna komunikasi. jeung ragam basa. 6) rasa. galur omongan mah kuduna teu diasupkeun kana komponén omongan nu mangrupa kontéks. 5) alat nu digunakeun. waktu. komponén omongan nu jadi ciri kontéks téh ngawengku: 1) undak usuk basa atawa tatakrama basa. Éta kasopanan geus disaluyuan jeun diajénan minangka hiji kahadéan ku masarakatna pikeun silih hormat jeung silih ajénan. tapi ngalaman parobahan luyu jeng parobahan ajéninajén sosiokultural (Gazali. Nurutkeun Sudaryat (2007:294-306).

jeung 3) gambaran rasa panyatur waktu komunikasi lumangsung. Kasar. dina UUBS tahap-tahapna jalma nu diajak nyarita jeung situasi lumangsungna komunikasi téh mangaruhan kana ragam basa nu kudu digunakeun. kaakraban. nya éta: a. jeung saha nu dicaritakeun. sasama. Leupas tina padungdengan perkara perlu-henteu digunakeunana dina pakumbuhan masarakat basa Sunda. kalungguhan. Nurutkeun pola anu normatif-formal (baku) mimitina aya dalapan ragam basa dina UUBS. UUBS téh mangrupa salasahiji wangun variasi basa dumasar kana tahap-tahapna jalma anu diajak nyarita jeung situasi lumangsungna komunikasi. Nétral) . 2) kalungguhan pamaké basa. jeung kontak antara panyatur jeung pamiarsa katut jalma nu dicaritakeun. pamiarsa. naha sahandapeun.35 kakawasaan. Enas-enasna. Nurutkeun Hidayat Suryalaga (2005). saha panyatur. Kasar) 1) Ragam Basa Loma (Akrab. Masarakat panyatur basa Sunda mibanda konsép ragam basa nu disebut undak-usuk basa Sunda (UUBS). munculna tatakrama basa téh gumantung kana tilu perkara. Ragam Basa Loma (Akrab. nyaéta: 1) pamaké basa. diwangun ku: 1) Ragam Basa Lemes Pisan (Luhur) 2) Ragam Basa Lemes keur Batur 3) Ragam Basa Lemes keur Pribadi (Sedeng) 4) Ragam Basa Lemes Kagok (Panengah) 5) Ragam Basa Lemes Kampung (Dusun) 6) Ragam Basa Lemes Budak b. atawa saluhureun. Ragam Basa Hormat (Basa Lemes).

2. Lumangsungna komunikasi basa antara panyatur jeung pamiarsa téh museur kana objék nu dicaritakeun. nétélakeun yén variasi basa samodél kitu téh digunakeunana leuwih ku masarakat tradisional nu boga sipat nutup diri balukar faktor sosial jeung kultural. bisa kolot. nu maké basa téh bisa jalma pinter.2 Nu Maké Basa jeung Nu Dicaritakeun Nu maké basa ngalibetkeun saha nu nyarita (panyatur) atawa nu nulis (panulis) jeung saha nu diajak nyarita (pamiarsa) atawa nu maca (pamaca). malah bisa ogé banci. jeung kamahéran maké basana. Anu sering digunakeun mah nya éta Ragam Basa no. Tina kaayaan warugana. Tina kaayaan méntalna. saeutik pisan kecap anu mibanda dalapan tingkat (ragam) wangunna. nu maké basa téh bisa lalaki. 7. bisa mangrupa jalma.3. Songong) Dina kanyataanana. Tina segi umurna. 2. Parandéné kitu. nu maké basa téh bisa budak. barang. Objék nu dicaritakeun téh jadi galeuh atawa jejer omongan. Demi masarakat modéren mah mangrupa masarakat basa nu kaétang terbuka. arapap-eureupeup. kaayaan. rumaja. atawa kajadian. atawa sineger tengah.1. no. kaayan warugana. bodo. . 2007:106). atawa lumrah baé. dina ngagunakeun basa téh leuwih nyoko kana rupaning variasi dina basa anu sarua.36 2) Ragam Basa Garihal (Kasar Pisan. bisa capétang. 3 jeung no. Fishman jeung Gumperz (dina Aslinda. awéwé. kaayaan méntalna. Sedengkeun tina kamahéran makéna basa. Panyatur jeung pamiarsa téh bisa béda-béda nurutkeun umurna.

Najan gumantung kana tempat. Tina éta hal. jeung suasana nu tangtu. dina prakna komunikasi sok .3 Kasang Tukang Tempat. peta. atawa peuting. Tempat lumangsungna omongan bisa dimana waé. atawa pasemon. di antarana dina kaayaan dines (formal. waktu.3. tangtu basa nu digunakeunana bakal béda.1. basa nu digunakeun dumasar kana suasanana ogé bakal béda-béda luyu jeung kaayaannana.4 Alat Nu Digunakeun Enas-enasna basa mangrupa pakakas komunikasi. resmi) atawa sahinasna (teu resmi.3. dina waktu. di kantor. Basa nu digunakeun dina prakna komunikasi téh bisa basa lisan bisa basa tulisan. di jalan. di pasar. Samalah aya ogé nu mangrupa gerak awak atawa kinesik dina wangun rengkuh. Sedengkeun suasana lumangsungsa omonagn bisa dina rupa-rupa kaayaan. utamana dina lebah pilihan kecapna. Waktu. di masjid. Pon kitu deui bisa dina kaayaan sapopoé. jsté. di antarana isuk-isuk.1.37 2. informal). bisa ogé dina kaayaan nu husus kayaning upacara adat. di antarana di imah. beurang. soré. Pon kitu deui waktu lumangsungna omongan bisa iraha waé. Sarua jeung dumasar kana waktuna. Bisa ogé dumasar dangka waktu ayeuna atawa baheula. jeung Suasana Maksud omongan bisa dipangaruhan ku kedalna omongan nu bisa lumangsung di tempat. 2. jeung suasana. di sawah.

yakin. kontéks jeung institusi. Nada. Ragam basa nyoko kana rupa-rupa wacana atawa omongan anu dipaké nalika komunikasi. surat. televisi. jeung sikep.1. jeung gaya patali jeung kamampuh jeung peran hiji jalma.38 dibantuan ku digunakeunana alat-alat nu tangtu. resep. majalah. keuheul. nyungkun. telepon. jeung Ragam Basa Rasa mangrupa sikep panyatur kana jejer atawa objék nu keur dicaritakeun. Sipatna subjéktif. nada ogé sipatna bisa subjéktif sabab dipangaruhan ku pribadi panyaturna. jeung internét. Di antarana waé lawong. sarta kapercayaan. 2. Dina waktu lumangsungna omongan. Rupa-rupa nada nu ébréh dina lumangsungna omongan téh. panyatur miboga rasa bungah. meupeuh lemes. Aya kalana kalimah atawa ungkara nu digunakeun téh sarua pikeun sababaraha rasa.5 Rasa. sabab kacida gumantungna kana pribadi panyaturna. di antarana sinis. atawa ceplak pahang. ningnang. Sedengkeun gaya nyaritana mah bisa torojogan bisa ogé malibir. ngan tangtu waé hartina mah tetep bakal béda. Éta hal téh museur dina konsép yén kajadian komunikasi dina hiji komunitas . Nada mangrupa sikep panyatur ka pamiarsana. ajén-inajén. Cara makéna basa (ways of speaking) téh mangrupa hubungan atawa kajadian nyarita. atawa ragu-ragu. sedih. makéna basa. radio.3. Méh sarua jeung rasa. Konsép ragam basa nu dipak‟e ku masarakat téh gelar dumasar kana: 1) cara makéna basa.

jeung makéna basa. 2) komunitas makéna basa. Kagiatan makéna basa Sunda dina rupa-rupa médium ngalahirkeun variasi basa. Napak kana pamadegan Halliday. Keys. carana tangtu bédabéda gumantung budayana séwang-séwangan. jeung intonasi. nepi ka kompetensi komunikatif hiji jalma ogé ngawengku pangaweruh perkara pola kasebut. nurutkeun . kajadian. 3) situasi. Komunitas makéna basa téh mangrupa sajumlahing jalma nu ngagunakeun hiji basa atawa dialék nu tangtu. profési. 4) komponén makéna basa. idéologi. Norm. End. nu mangrupa wancahan tina Situation. wangun gramatikal. 5) Ajén-inajén satukangeun makéna basa. ajéninajén. Act sequence. bisa katitén ogé rupaning hal kayaning saha nu nyarita. kahayang. Situasi makéna basa mangrupa wengkuan anu basajan tapi kaitung hésé. jsté. ma‟na sosial omonganana. ti kelompok mana. jeung Genre. Komponén makéna basa biasana sok disebut ku istilah SPEAKING. Kalawan niténan prak-prakan makéna basa. sawangan hirup. Instrumentalities.39 mibanda pola-pola kagiatan makéna basa. jeung agama. kasang tukang atikan. patali jeung pragmatik nu dipangaruhan ku kontéks sosial. Kartomihardjo (1988:82) nétélakeun yén variasi basa mangrupa rupaning makéna basa balukar ayana kelas sosial ékonomi. Participant.

. atikan. jeung akrab. rapat dinas. tatanén. . usaha. nya éta: 1) wengkuan panyatur Variasi basa dumasar kana wengkuan panyatur ngawujud dina variasi basa anu sipatna individual dumasar kana warna sora. 2) wengkuan pamakéan Variasi basa patali jeung wengkuan pamakéan disebutna fungsiolék atawa régister. golongan jeung kelas sosial panyaturna. jeung sosiolék atawa dialék sosial. loma. jsté. militér.Ragam beku (frozen) mangrupa variasi basa anu pangformalna.40 Chaér jeung Agustina (2004:61-62). 3) wengkuan kaformalan Nurutkeun Martin Joss. sumpah. biasana digunakeun dina kagaiatn-kagiatan upacara resmi jeung hidmat. kayaning hutbah. buku atikan. aya ogé kronolék atawa dialék témporal. Salian ti éta. variasi basa téh bisa diklasifikasikeun dina opat wengkuan.Ragam resmi (formal) mangrupa variasi basa nu biasana digunakeun misalna dina pidato kanagaraan. . gaya basa. resmi. jurnalistik. nu mangrupa sipat-sipat has unggal jalma (idiolék) jeung variasi basa tina kelompok individu nu réana rélatif nu nyicingan hiji tempat (dialék). undang-undang. kayaning widang sastra. nya éta variasi basa nu digunakeun ku kelompok sosial dina wengkuan waktu anu tangtu. biasana digunakeun pikeun kaperluan widang-widang anu tangtu. jsté. jsté. variasi basa dumasar kana wengkuan kaformalan téh ngawengku gaya (ragam) beku. susunan kalimah. jsté. pilihan kecap. akte notaris. nya éta variasi basa anu patali jeung status.

Keur sadirieun. pakansi. olahraga. ngawengku ragam lisan nu ditepikeun kalawan dibantuan ku unsur-unsur supraségméntal jeung ragam tulisan nu ditepikeun ngaliwatan simbul jeung tanda baca. Posisina bisa disebutkeun aya di antara ragam formal jeung ragam informal (rinéh). rapat-rapat. Keur . pasosokna. .41 . jeung latarna. . tahap atikan. dipakéna basa Sunda téh keur sadirieun jeung keur ka batur. ngadunga. kukulutus. 4) wengkuan sarana Variasi basa patali jeung wengkuan sarana ditilik tina pakakas anu digunakeun. atawa nu orientasina kana hasil atawa produksi. Dumasar kana wengkuan nu makéna. warna makéna basa. Biasana sok ngagunakeun kekecapan atawa basa nu teu lengkep jeung artikulasi nu teu pati écés. jsté. kayaning papada anggota kulawarga atawa sobat.Ragam loma (informal) mangrupa variasi basa anu digunakeun dina situasi teu resmi.Ragam usaha (consultative) mangrupa variasi basa nu digunakeun dina gunem catur biasa di sakola. kayaning nu makéna jeung daérah dipakéna. pangdorong dipakéna. kayaning gunem catur jeung kulawarga atawa babaturan dina waktu-waktu istirahat. Biasana sok direumbeuy ku wangun-wangun alégro (kekecapan nu dipondokken). ngitung. ngawincik ragam basa Sunda dumasar kana sababaraha wengkuan.Ragam akrab (intimaté) mangrupa variasi basa anu biasa digunakeun ku panyatur jeung pamiarsa nu hubungana geus akrab. nya eta dina waktu urang ngimpi. sikep panyatur. jeung catetan poéan dina agénda pribadi. Sudaryat (2007:3-6).

sarta lomana antara panyatur. (c) rengkuh jeung peta. Undak usuk basa Sunda dipasing-pasing jadi ragam basa lemes (hormat) jeung ragam basa kasar (loma. jeung murid. ulama. nyaéta waktu urang paguneman atawa komunikasi. atikan. sok sanajan ari lila jeung mindengna makéna basa Sunda mah béda-béda keur unggal golongan jeung unggal jejer téh. guru. sarta (d) lentong anu merenah. pamiarsa. Sedengkeun ragam basa anu dipaké di daérah atawa wewengkon geus lila disebut basa Sunda wewengkon. atawa teu hormat). Ragam basa nurutkeun warna makéna basa disawang tina jihat jejer omongan. kamasarakatan. nyaéta lemes keur batur jeung lemes keur sorangan. ngagunakeun basa Sunda dina ngabahas rupa-rupa jejer. medium atawa sarana. pangaweruh. jeung sipat pasosokna. Ragam basa ti panyatur anu nyakola upamana mah ébréh lebah ucapan foném-foném tina basa kosta. Ragam basa lemes aya dua rupa. Ragam basa nurutkeun sikep panyatur raket patalina jeung kakawasaan. kayaning TNI. anu bisa katitén wujudna dina (a) lisan atawa kecap. boh tata basana boh undak usuk basana. ngukuhan kaédah basa. patani. pulitik. nyatana pikeun alat campur gaul jeung papada urang Sunda atawa nu lain urang Sunda tapi geus bisa basa Sunda.42 ka batur. ékonomi. Disawang tina jejer . Ragam basa nurutkeun atikan formal ngabédakeun ayana ragam basa nyakola jeung ragam basa teu nyakola. pajabat. jeung jalma nu dicaritakeun. kalungguhan. saperti agama. Unggal golongan di masarakat Sunda. pangusaha. ngawujud dina konsép undak usuk basa atawa tata krama basa. pagawé. (b) pasemon. leu basa téh katangen tina lentong jeung kecap-kecapna. jeung seni. mangrupa sopan santun makéna basa.

Nyerep unsur tina basa lian dimeunangkeun pisan. Lamun batur nyarita saluhureun. Jaba ti eta. Salian ti alatan ragemna panyatur nu aya di hiji masarakat basa jeung interaksi sosial nu béda ti . paélmuan. leu téh henteu ngandung harti masarakat Sunda ulah narima pangaruh tina basa lian. Ragam basa Sunda bisa ditilik ogé dumasar kana wengkuan gender. Imah jadi latar tempat panglobana dipakéna basa Sunda. Aya hal nu jadi pangdorong dipakéna basa Sunda téh. upamana baé dina ngalamar jeung sésérahan. koran. basa Sunda téh gedé pisan kapakéna dina kajadian anu aya patalina jeung adat kabiasaan. jeung buku. di pakumbuhan. aya ragam basa tulis nu dipaké dina surat. Disawang tina médium makéna aya ragam basa lisan anu dipaké dina paguneman atawa biantara. ditéma ku latar pakumbuhan sapopoé. pangpangna dina hal pakeman-pakeman rasa anyar dina basa Indonésia anu beuki loba tur populér sarta dina basa Sunda tacan aya sawandana. jeung pangsaeutikna nyaéta di kantor. majalah. sok sanajan éta panyatur nyicingan masarakat basa nu sarua. Bisa katangen. wujudiahna basa (parole) téh teu dicangking kalawan sarua. tapi ari jeung dulurna atawa babaturanana mah maké basa Indonesia atawa basa Sunda dicampur ku basa Indonesia. Ari digunakeunana basa Sunda nu kapangaruhan ku latar. Sudaryat (2007:5) nételakeun kieu. Salaku langue. atawa di kantor. basa miboga sistem jeung subsistem nu dipaham ku panyaturna.43 omongan aya ragam basa urang rea (balaréa) anu ilahar dipaké sapopoé jeung ragam basa urang aré nu dipake husus dina widang jurnalistik. aya ragam basa nyunda jeung ragam basa nu teu nyunda. nyaéta naha di imah. Parandéné kitu. jeung agama. dorongan nyarita ku basa Sunda leuwih gedé batan ka sahandapeun. sastra. hiji anak nyarita ka kolotna ku basa Sunda. salasahijina patali jeung batur nyarita. Disawang tina jihat pasosokna.

44

papada panyaturna, bisa ogé alatan ayana béda jenis kelamin. Holmes (1995:6) nétélakeun, I suggested above that women tend to be more polite than men. More specifically, it will become clear in the following chapters that, in general, women are much more likely than men to express positive politeness or friendliness in the way they use language. Women‘s utterances show evidence of concern for the feelings of the people they are talking to more often and more explicitly than men‘s do. Nurutkeun Holmes sakumaha cutatan di luhur, umumna basa nu digunakeun ku wanoja mindeng némbongkeun ciri kasopanan nu leuwih positif ti batan basa nu digunakeun ku lalaki. Salian ti éta, dibandingkeun jeung lalaki, dina prakna komunikasi téh panyatur wanoja mah umumna leuwih nekenkeun kana tinimbangan parasaan pamiarsa nu jadi lawan nyaritana. Ciri lianna nu ngabédakeun basa nu digunakeun ku wanoja jeung lalaki téh nurutkeun Eckert jeung Mc. Cornell-Ginet (Florian, 1997:127) di antarana: Women‘s language has been said to reflect their (our) conservatism, prestige consciousness, upward mobility, insecurity deference, nurture, emotional expressivities, connectedness, sensitivity to others, solidarity. And men‘s language is heard as evincing their toughness, lack of affect, competitiveness, independence, competence hierarchy, control. Basa nu digunakeun ku wanoja leuwih nekenkeun kana hal-hal nu konservatif, préstis, mobilitas ka luhur, rasa asih, rasa paduli ka lawan nyarita nu didadasaran ku sénsitivitas, jeung solidaritas. Sedengkeun basa nu digunakeun lalaki mah leuwih némbongkeun kurangna rasa asih, keukeuh-peuteukeuh, ayana rasa silisaing, kabébasan, konsép lalaki salaku nu nyekel hirarki kakawasaan, jeung kontrol. Bédana basa nu digunakeun ku wanoja jeung lalaki nurutkeun Lakoff (Holmes, 1997:73), bisa disawang tina pakakas linguistik nu digunakeunana.

45

Hedges jeung booster mangrupa pakakas linguistik nu bisa némbongkeun bédana basa nu digunakeun ku wanoja jeung lalaki. Hedges (panglemes) aya dina karakteristik basa nu digunakeun ku wanoja, biasana némbongkeun rasa teu percaya diri kaom wanoja, némbongkeun rasa teu nyaman patali jeung kalungguhan wanoja, sarta némbongkeun paripolah nu leuwih sopan ti batan lalaki. Hedges biasana digunakeun pikeun ngalemeskeun ungkara basa atawa omongan. Sedengkeun booster (panguat), digunakeun pikeun nguatan éfék ungkara basa atawa omongan, leuwih réa digunakeun ku lalaki. Wangun Hedges jeung booster bisa mangrupa question tag jeung pragmatic particles (Holmes, 1997:79-95). Question tag (tanda pananya) bisa diwangun tina canonical tag (tanda resmi) kecap atawa frase pananya nu miboga intonasi naék atawa turun. Canonical tag dina question tag téh ngawengku opat rupa, nyaéta epistemic tags, challenging tags, facilitative tags, jeung softening tags. Epistemic jeung challenging tags mangrupa tanda nu kaasup kana wengkuan booster, leuwih réa digunakeun ku panyatur lalaki. Epistemic tags digunakeun pikeun éksprési kateupastian saurang panyatur, miboga fungsi référénsial jeung aféktif, museur dina akurasi informasi nu kamuat dina proposisi kalawan teu merhatikeun parasaan panyaturna, nepi ka leuwih miboga fungsi pikeun ngaéksprésikeun kateupastian hiji proposisi ti batan mangrupa pakakas kasopanan. Challenging tags mangrupa cara atawa stratégi pikeun ngayakeun konfrontasi, digunakeun dina kagiatan mangaruhan pamiarsa kalawan tekenan nu jero sangkan ngaréspon atawa méré kontribusi dina dialog.

46

Sedengkeun facilitative jeung softening tags mangrupa tanda anu kaasup kana wengkuan hedges, leuwih réa digunakeun ku panyatur wanoja. Facilitative jeung softening tags téh tanda nu miboga ciri kasopanan, merhatikeun parasaan pamiarsa nu jadi lawan nyarita panyaturna, tur leuwih nekenkeun kana ma‟na aféktif ti batan ma‟na référénsial. Bédana, facilitative tags nekenkeun kana ciri kasopanan positif, sedengkeun softening tags nekenkeun kana ciri kasopanan négatif.

2.3.1.6 Amanat jeung Tujuan Omongan Amanat omongan mangrupa pesen panyatur nu geus katarima ku pamiarsana. Eusina bisa angrupa rasa, pikiran, jeung kahayang. Dina amanat téh aya maksud panyatur saperti ngawawarkeun, nanya, maréntah, atawa cumeluk. Maksud panyatur sakumaha ébréh dina amanat merleukeun réspon nu tangtu dina wujud évaluasi. Omongan wawaran meredih sangkan pamiarsa aya perhatian ka panyatur. Omongan pananya meredih sangkan pamiarsa ngajawab naon-naon nu ditanyakeun ku panyatur. Omongan paréntah meredih sangkan pamiarsa milampah pagawéan nu dikedalkeun ku panyatur. Sedengkeun omongan panyeluk digunakeun pikeun ngébréhkeun sora bituna rasa panyaturna.

atawa téks performatif. . dan acuan tertentu). Nurutkeun Austin. Tindak pernyataan atau ilokusi (illocutinary acts) ialah melakukan suatu tindakan dalam mengatakan sesuatu (The Act of Doing Something). Tindak sebutan atau lokusi (propositional or locutinary acts) ialah melakukan tindakan untuk menyatakan sesuatu (The act of saying Something). Laku basa nu diébréhkeun dina wangun téks pérformatif. jeung 3) laku basa perlokusi. ku Austin dirumuskeun dina tilu wengkuan: 1) laku basa lokusi. makna. Austin nu dibukukeun ku J. Salian ti éta. 2) laku basa ilokusi.2 Warna Laku Basa Konsép laku basa mimiti dipertélakeun ku J. ungkara. ngungkarakeun hiji hal bisa disebut salaku kalakuan atawa aktivitas. wujudna mangrupa kalimah.O. Urmson kalawan judul How to do Thing with Word (1962).47 2. Hartina. Tindak lokusi merupakan pengiriman pesan yang berupa praucap (komunikasi ideasional). Sudaryat (2006:150) nétélakeun kieu. wacana nu dipaké ku panyatur waktu komunikasi basa salian ti ngedalkeun hiji hal. Misalnya: ―Pembicara mengatakan kepada penyimak bahwa X (= kata-kata tertentu yang diucapkan dengan perasaan. atawa kalimah. ngawujud dina laku basa. Sudaryat (2003:24) nétélakeun yén laku basa mangrupa paripolah omongan anu dipaké ku panyatur waktu komunikasi basa. tétéla yén sabagian ungkara basa teu saukur mangrupa pernyataan perkara hiji hal. Konsépna leuwih mekar sabada dipedar kalawan leuwih jembar ku John Searle dina bukuna Speech Act: an Essay in the Philosophy of Language (1969). tapi mangrupa kalakuan (action).3. Napak kana pamanggih Austin di luhur. sabab dijerona kawengku maksud atawa tujuan nu bisa numuwuhkeun pangaruh nu tangtu ka jalma lianna. nu ngawengku sacara gembleng produk atawa hasil tina lambang. nétélakeun ayana kalakuan atawa paripolah.L. interaksi lingual. Sacara basajan. kandaga kecap.

pembicara mengatakan bahwa P‖. jeung asértif. Wujudiah pragmatisna bisa ngawengku ma‟na-ma‟na: a) ambek. membohongi. 2) Kalimah impositif mangrupa kalimah nu miboga fungsi pikeun éksprési paréntah. Leech (Sudaryat. menawan. c) ngajak. b) . sakumaha pedaran ieu di handap. d) miharep. Tindak perlokusi menunjuk pada orang yang dituju dan dapat digambarkan dalam bentuk verba. mengilhami. jeung f) negeskeun. jeung perlokusi. g) ngahelas. c) nyedekkeun. men. menipu. e) nyawad. Tindak hasilan atau perlokusi (perlocutionary acts) ialah melakukan suatu tindakan dengan mengatakan sesuatu (The Act of Affecting Someone). Tindak ilokusi merupakan pengiriman wacana yang berupa komunikasi antarpribadi (pengucapan – penyimakan). atawa pernyataan. b) maréntah. memikat. kalawan réspon nu dipiharepna dina wujud panitén. h) méré saran. di antarana a) ngawawarkeun. pertanyaan. jeung i) ngingetan. tawaran. éksprésif. dsb. seperti: mendorong penyimak mepelajari sesuatu. 1) Kalimah komisif mangrupa kalimah nu miboga fungsi pikeun éksprési janji. menganjurkan. b) ménta. pembicara meyakinkan penyimak bahwa P‖ (Leech. mempengaruhi. Misalnya: ―Dengan mengatakan X. f) ngajak.jengkelkan. e) nyawad. Wujudiah pragmatis tina kalimah komisif téh bisa ngawengku ruparupa ma‟na. impositif. dan membingungkan. manakuti. ikolusi. menggangu. 3) Kalimah éksprésif mangrupa kalimah nu miboga fungsi pikeun nekenkeun atawa nétélakeun sikep psikologis panyatur patali jeung hiji kaayaan atawa situasi. diwujudkeun ngaliwatan pamakéan vérba dina kalimah-kalimah komisif. menghibur. mendongkolkan. seperti membuat penyataan. Wujudiah pragmatisna bisa ngawengku ma‟na-ma‟na: a) nitah.48 Misalnya: ―Dengan mengatakan X. perintah. meyakinkan. membesarkan hati. d) ménta. 1983:199). 2006:150-153). nekenkeun yén laku basa dumasar kana konsép lokusi.

2010:29). sabab dina laku basa nu nekenkeun kana nétélakeun maksud omongan téh ngawengku ogé éfék nu dipiharep ku panyatur ka pamiarsana.49 ngawilujengkeun. misalna nitah. Hal sarupa kitu jadi bahan tinimbangan pikeun Searle (1975) dina nyampurnakeun konsép laku basa dina lima wengkuan atawa katégori: 1) laku basa répréséntatif. jeung nyebutkeun. g) gumbira. nu bebeneran eusi kalimahna patukangtonggong jeung runtuyan kekecapanana. f) ngaku. nyaéta laku basa nu meungkeut panyaturna kana bebeneran perkara naon hal nu dicaritakeunana. aya kalana hésé pikeun ngabédakeun laku basa ilokusi jeung perlokusi. h) ngarasakeun kanyeri. i) mikarunya. c) kagét. d) ngagero. nyaéta laku basa nu dilakukeun ku panyatur kalawan maksud sangkan pamiarsana ngalakakukeun tindakan atawa paripolah nu disebutkeun dina ungkara laku basana. jeung k) ngéwa. Nurutkeun Gunarwan (Chaer. jeung c) kalimah sintétis. e) pasrah. nyaéta laku basa dilakukeun kalawan maksudna sangkan omongan atawa caritaan dihartikeun salaku évaluasi perkara naon hal nu . 2) laku basa diréktif. nangtang. méré saran. b) kalimah kontradiktif. misalna nyaritakeun. ngalaporkeun. j) geuleuh. wujudna bisa: a) kalimah analitis. panuhun. jeung ngadawa. 4) Kalimah asertif mangrupa kalimah nu miboga fungsi pikeun éksprési bebeneran informasi. nu bebeneran eusi kalimahna gumantung kana fakta nu nyampak di luareun basa. nu bebeneran eusi kalimahna nyampak dina runtuyan kekecapanana. 3) laku basa éksprésif.

nitah atawa ngajak . sumpah. dina prakna bisa pagalo ngawangun interséksi: langsung-literal.50 disebutkeun dina éta ungkara. misalna muji. ménta. méré kritik. jsté. nyaéta lau basa nu dilakukeun ku panyatur kalawan maksudna pikeun nyiptakeun hal (status. jeung ngancam.3 Wanda Laku Basa Ditilik tina wandana.) nu anyar. 5) laku basa déklaratif. jeung teu langsung-teu literal. 4) laku basa komisif. Laku basa langsung-teu langsung patali jeung pamakéan modus kalimah nu sacara formal ngawengku kalimah warta (déklaratif). jeung nyawad. misalna jangji. ngahulag. nyaéta laku basa nu meungkeut panyaturna sangkan ngalaksanakeun naon hal nu disebutkeun dina ungkara basana. kalimah pananya pikeun nanyakeun hiji hal. misalna maheutkeun putusan. atawa panuhun. ngabedokeun. jeung kalimah paréntah (imperatif). jeung méré hampura. teu langsung-literal. ngidinan. Dua wengkuan laku basa kasebut. Wijana jeung Rohmadi (2010:28-35) ngawincik laku basa dina dua wengkuan langsung-teu langsung jeung literal-teu literal. langsung-teu literal. kaayaan. 2. ngajak. kalimah pananya (interogatif). nganuhunkeun.3. misalna nanya ngagunakeun kalimah pananya. Laku basa langsung kawangun nalika modus kalimah digunakeun samistina atawa konvénsional. Sacara konvénsional kalimah warta digunakeun pikeun méré informasi. jeung kalimah paréntah pikeun nitah.

paréntah diungkarakeun dina kalimah pananya atawa kalimah warta. 2010:30) Laku Basa Langsung Teu Langsung ngawartakeun nitah. kalimah paréntah teu bisa digunakeun pikeun lumangsungna laku basa sacara teu langsung. laku basa literal-teu literal leuwih nekenkeun kana maksud atawa ma‟na ungkara basana. kritik nanya nitah maréntah - Béda jeung laku basa sacara langsung-teu langsung nu dipatalikeun jeung modus kalimah nu digunakeunana. Laku basa literal mangrupa laku basa nu maksud ungkara basana atawa omonganana sarua jeung ma‟na kekecapan nu ngawangun kalimahna. jsté. di antara dua wanda laku basa téh bisa ngawangun interséksi nu ngawengku: . Sakumaha ditétélakeun di luhur. Sedengkeun laku basa teu langsung kawangun nalika hiji modus kalimah digunakeun pikeun nétélakeun maksud nu teu luyu jeung konsép kalimahna sacara sintaksis.1 Modus Kalimah dina Laku Basa Modus Warta Pananya Paréntah (Rohmadi.51 ngagunakeun kalimah paréntah. Tabél 2. Parandéné kitu. Pamakéan modus kalimah patali jeung kalumangsungan laku basa bisa ditétélakeun sakumaha tabél ieu di handap. sedengkeun laku basa teu literal mangrupa laku basa nu maksud ungkara basa atawa omonganana teu sarua jeung ma‟na kekecapan nu ngawangunna. misalna kalawan tujuan kasopanan.

tapi ma‟na kekecapan nu ngawangunna luyu jeung naon hal nu jadi maksud panyaturna.52 1) laku basa langsung literal. 2) laku basa langsung teu literal. 3) laku basa teu langsung literal. Sangkan bisa nyieun tafsiran atawa paham kana . nyaéta laku basa nu diébréhkeun ngaliwatan modus kalimah nu teu luyu jeung maksud omongan atawa ungkarana. 4) laku basa teu langsung teu literal. Maksud omongan panyatur téh teu salawasna ditétélakeun sacara langsung (kauni).3. baris leuwih gampang ti batan nu ditétélakeun sacara teu langsung.4 Fungsi Laku Basa Hakékatna. aya kalana ku cara teu langsung (nyamuni). nayéta laku basa nu diébréhkeun ngaliwatan modus kalimah nu luyu jeung maksud omongan atawa ungkarana. nyaéta laku basa nu diébréhkeun ngagunakeun modus katut ma‟na kalimah nu teu luyu jeung maksud nu hayang ditepikeun. unggal ungkara atawa omongan dina komunikasi nu ditepikeun ku panyatur (J1) ka pamiarsana (J2) mibanda maksud jeung tujuan nu tangtu. tapi kekecapan nu ngawangunna teu miboga ma‟na nu sarua jeung maksud omongan atawa ungkarana. nyaéta laku basa nu diébréhkeun ngaliwatan modus kalimah katut ma‟nana nu sarua jeung maksud omongan atawa ungkara basana. 2. Tafsir atawa pamahaman kana maksud nu ditétélakeun sacara langsung.

3) Fungsi panitah (imperatif). c) pananya ménta alesan. ngajak. Fungsi pananya bisa ngawujud dina a) pananya ménta pangakuan. jeung pertélaan. ngabéjaan. jeung f) pananya ménta negeskeun. miharep. Ciri pokona ngagunaken kalimah panitah nu miharep réspon atawa jawaban mangrupa tidakan atawa kagiatan nonlingual (teu mangrupa basa atawa omongan). nyaéta fungsi laku basa pikeun nétélakeun informasi kalawan teu dituturkeun ku harepan sangkan pamiarsa méré réspon. nétélakeun. atawa nyarék. nyaéta kalimah anu fungsi utamana pikeun ngawawarkeun. nyaéta fungsi laku basa pikeun nanyakeun hiji hal nu merlukeun réspon. kaputusan. fungsi nétélakeun biasana diwujudkeun dina wangun kalimah wawaran (déklaratif). pamiarsa perlu paham kana kontéks nu nyampak dina omongan atawa ungkarana.53 maksud panyatur nu ditepikeun sacara teu langsung. nyaéta fungsi laku basa pikeun nitah. nu dilakukeun dumasar kana ayana anggapan atawa parasaan panyatur ngarasa salah atawa geus ngalakukeun tindakan nu . b) pananya ménta katerangan. atawa méré informasi. pangwilujeng. d) pananya ménta alesan. e) pananya ménta sawangan. Sipatna bisa maksa. Nurutkeun Chaer (2010:79). ditilik tina jihat panyaturna laku basa téh miboga sawatara fungsi nu ngawengku: 1) Fungsi wawaran (déklaratif). Sacara gramatikal. Fungsi wawaran bisa digunakeun dina ngawawarkeun informasi. Ciri pokona ngagunakeun kalimah pananya (interogatif). ngajurung. boh kekecapan boh paripolah. 2) Fungsi pananya (interogatif). nerangkeun. meredih. 4) Fungsi ménta pangampura. jangji.

ngarobah sawangan. idé. Sedengkeun laku basa ménta pangampura nu teu langsung. pikeun méré informasi. Dipatalikeun jeung fungsi komunikasi. 2) fungsi manipulatif. ngundakkeun pangaweruh. nepi ka hiji jalma mampuh ngungkapkeun parasanana dina kanyataan. laku lampah. biasana teu sacara ékplisit nyebutkeun ménta hampura. ngarobah sikep. . boh positif boh négatif. nambahan wawasan. Laku basa ménta pangampura biasana ngawujud dina tilu rupa: a) langsung. fungsi laku basa téh bisa dicindekkeun ngawengku: 1) fungsi informatif. Laku basa ménta pangampura langsung négatif biasana teu dibarengan ku rasa simpati. pikeun ngagerakkeun atawa mangaruhan jalma nu bisa narima idé-idé nu ditepikeun. atawa opini. nepikeun pamikiran. panyatur miharep ayana évaluasi ti pihak pamiarsa nu dikritikna sangkan ngarobah tindakanana. atawa kasalahan. atawa sawangan. ngarobah masarakat. Dina prakna. Laku basa ménta pangampura langsung positif. hiburan. 5) Fungsi kritik. nu dilakukeun pikeun ngébréhkeun atawa nyebutkeun kagoréngan. jeung paripolah. jeung b) teu langsung atawa nyamuni. 3) fungsi éstetik. pikeun nyiptakeun tujuan-tujuan nu sipatna kreatif. ngatik. biasana dibarengan ku rasa simpati dina kalimah anteban (émpatik). boh luyu jeung sikep sarta ajén dirina boh henteu. kritik. kakurangan. nepi ka bisa nyababkeun gelarna rasa kesel atawa ambek di diri pamiarsana. tapi disamunikeun dina ungkara kalimah jeung aspék nonlingual lianna. ngarobah sikep.54 teu pikangeunaheun pamiarsana. pamikiran.

2008:21). Ku kituna. jeung salian ti éta. Nurutkeun Langer (Sunarto. pikeun ngayakinkeun atawa mekarkeun kayakinan papada jalma ka lingkungan masarakatna. tapi mekarkeun ogé kabutuhan anu sipatna leuwih luhur dina wangun usaha pikeun paham kana ma‟na-ma‟na anu leuwih abstrak. langsung teu literal. teu langsung literal. 2008:21) anu nyebutkeun yén kabudayaan enas-enasna mah ngagugulung perkara ma‟na.55 4) fungsi kayakinan. béh dieuna manusa mekarkeun komunikasi dina hirup kumbuhna teu saukur pikeun nyumponan kabutuhan pokona. Tujuanna di antarana pikeun nyumputkeun ma‟na saenyana. ma‟na ganda (ambigu). sistem simbol geus jadi padoman pikeun minuhan kabutuhan manusa –primér. jeung teu langsung teu literal. atawa kantétanana– nepi ka sistem ajén- . téhnik métaforis. némbongkeun kréatifitas. asosiasi ma‟na atawa maksud bisa ditepikeun ngaliwatan sawatara téhnik. Éta hal luyu jeung pamanggih Talcott Parsons (Sunarto. Ma‟na-ma‟na abstrak diciptakeun jeung dipaké ku manusa dina wangun sistem tanda atawa simbol. atawa sangkan pamiarsa leuwih katarik ati. manusa ngawangun komunikasi lain saukur pikeun ngungkulan pasualan pragmatis sapopoé. teu literal. nepi ka gumantung pisan kana sistem simbolisme. tapi aya ma‟na lianna anu némbongkeun sistem ajén-inajén jeung sawangan hirupna. di antarana ngaliwatan téhnik élipsis.4 Téhnik Métaforis Pangpangna dina laku basa teu langsung. sékundér. 2. Ngaliwatan sistem simbol.

boh ngaliwatan analogi. tanda anu sacara literer geus mibanda ma‟na (référénsi) pikeun némbongkeun hal anu dipimaksud sacara dénotatif (référén). 2001:33). atawa ngungkulan. Prosés pengalihan téh gelar boh tina génus kana spésiés. nepi ka hiji kelompok kecap mibanda ma‟na nu béda (Ratna. Dina kontéks basa. Métafora asalna tina basa Yunani. métafora geus dijadikeun bahan ulikan ku Aristotélés patali jeung pasualan puitik (Poetics) jeung rétorika (Rhetoric). tina spésiés kana génus. ngawujud dina ambiguitas prosés transfer hiji kecap jeung kecap nu ditransferna sorangan. gelar ma‟na anu leuwih jembar atawa ma‟na anyar tina unggal lambang sora omongan patali jeung hal atawa barang anu dipimaksudna. métafora mangrupa “a transfer of a name belonging elsewhere”.56 inajén jeung sistem simbol komunikasi ngawangun hubungan anu dalit dina hiji kabudayaan. métafora téh ngandung harti mawa kaluar. meta jeung pherein. Nurutkeun Ratna (2009:181). Meta hartina di sisi. Ku éta hal. Dina mangsa Yunani Kuno. Nurutkeun Aristotélés (Leezenberg. Sedengkeun Pherein hartina mawa atawa méngkolkeun. 2009:187). di sisi atawa di uhur. salaku animal symbolicum. Sabada Aristotélés. Sacara étimologis. sabada. tradisi ulikan . salasahiji kamampuh nu dipibanda ku manusa téh di antarana nyusun atawa nyieun babandingan. Ngaliwatan babandingan. nu ditekenkeun kana pasualan sasaruaan (similitude). Métafora mangrupa salasahiji cara nepikeun ma‟na ngaliwatan simbolsimbol. digunakeun dina sistem simbol lianna anu ngagelarkeun konsép analogi atawa babandingan.

métafora mekar jadi konsép anu leuwih lega. vehicle (image). atawa sawangan anu tangtu. jeung 3) Retorika demonstartif. lembaga.57 métafora diteruskeun ku Cicéro jeung Quintilianus dina mangsa Romawi. museurkeun kana sipat yuridis jeung naon-naon anu geus kajadian dina mangsa katukang pikeun némbongkeun salah-henteu. nu nekenkeun kana gemblengan atawa beungkeutan antara Gusti Alloh jeung status ungkara dina AlQur‟an. Biasana papada urang réa anu teu sadar yén saenyana métafora geus biasa digunakeun dina komunikasi sapopoé. kalawan napak dina wengkuan tenor (idea). atawa argumén. Tiori nu leuwih modérn gelar mimiti taun 1980-an nu diluluguan ku Richard jeung Chomsky. Dina tradisi pangaweruh Islam. Dumasar kana konsép Aristotéles. pikeun tujuan anu tangtu. Éta hal bisa jadi balukar tina pamahaman yén digunakeunana métafora dina komunikasi sapopoé ukur mangrupa wangun lian (variasi) tina gaya-makéna-basa hiji jalma anu tujuanana leuwih nyoko kana ngawangun variasi rétoris3. Seitz (Sunarto. aya tilu wengkuan rétorika: 1) Retorika deliberatif. dina konsép sarupa kitu. Beda jeung Aristotélés. . jeung competence. nétélakeun yén métafora némbongkeun kamampuh 3 rétoris. 2008:31). rhêtôr anu mangrupa téhnik ngolo sacara persuasif ngagunakeun atawa ngamangpaatkeun karakter nu nyaritana. 2) Retorika forensik. nyaéta wacana dina raraga muji atawa nganistakeun anu tujuanana nguatan sipat hade atawa goréng hiji jalma. Tina konsép rétorika tradisional. Rétorika asalana tina basa Yunani ῥήτωρ. nyoko kana konsép rétorika. atawa ganjaran. tanggung jawab. anu museurkeun kana naon anu baris kajadian isuk-pagéto nalika poé ieu ditetepkeun hiji kawijakan. Nurutkeun Nasution (2008:77). gelar tiori métafora nu diasongkeun ku „Abd al-Qâhir al-Jurjânî. museurkeun kana pasualan epideiktik. émosi. Cicéro jeung Quintilianus mah leuwih nekenkeun ulikanana kana pasualan babandingan (comparatio). nu nyarita baris ngagunakeun hiji éksprési figuratif nalika karasa taya basa literal anu mampuh atawa sarimbag dina ngahasilkeun éfék jeung ma‟na sakumaha anu jadi tujuan dirina sangkan pamiarsa ngaréspon ku cara jeung tujuan anu sarua. ngawangun jurutilu métaforis.

ungkara nu ngandung métafora téh teu ngagunakeun kecap panyambung lir. métafora mekar deui jadi konsép mikir anu dilakukeun ku manusa. katara aya patalina anu raket atawa silipangaruhan antara cara manusa ngalakukeun komunikasi jeung aspék motif sarta sosial budaya anu jadi latarna. siga. Patali jeung hal-hal sakumaha pedaran di luhur. Palebah dieu. nyaéta basa kiasan nu disusun pikeun ningkatkeun éfék katut asosiasi nu tangtu ku jalan ngabanding-banding hiji hal jeung hal lianna. hakékat métafora nu digunakeun téh leuwih nyoko kana jihat sacara jembar. jsté. tina sintagmatik kana paradigmatik. sacara jembar métafora ngawengku sagemblengna wangun kiasan atawa pamakéan basa nu dianggap „nyimpang‟ tina basa baku. nya éta kamampuh manusa pikeun ngalakukeun sintésa indra-indra kamanusaanana sacara tuluy-tumuluy. Pikeun kaperluan panalungtikan perkara métafora dina téks laku basa dina rohang status facebook. Nurutkeun Keraf (1994:139). . Nurutkeun Ratna (2009:181-183). Tina éta hal. Sacara heureut. métafora bisa disawang sacara heureut jeung jembar. kawas. otak nyusun hiji rélasi (hubungan) stimulus anu ditarimana jeung sénsasi lianna anu diteundeun jeung geus nyampak dina mémori. métafora mangrupa analogi nu ngabandingkeun dua hal sacara langsung.58 manusa dina ngayakeun kagiatan sinéstésis. métafora mangrupa majas atawa gaya basa babadingan. Métafora dipaham salaku konsép mindahkeun ma‟na dénotatif kana konotatif. ibarat. nepi ka saolah-olah teu miboga struktur nu tangtu alatan dua kecap atawa dua konsép digondéngkeun. Ku sabab babandinganana sacara langsung.

Éta hal némbongkeun yén métafora ngagambarkeun . jeung 2) pakakas mikir. sosiologi. konstitutif. 2009:183). nétélakeun yén hakékat poko métafora nya éta kamampuh pikeun paham jeung ngalaman hiji pernyataan dina términologi lianna. dina kondisi kontémporér. nu kalibet téh mangrupa hubungan antara domain-domain nu papisah jeung éksplorasi nu ngamungkinkeun pikeun dipatalikeun. kumaha nyangking simpati. Minangka pakakas mikir. 2009:184). Dina prosés komunikasi. kalimah dina omongan panyatur jeung pamiarsana mangaruhan aktivitas manusa. Lakoff jeung Johnson (1980:3-5). Saterusna Boyd nétélakeun yén béh dieuna métafora ngawujud teu saukur dina pasualan éksprési. 2009:189). saperti ngabandingkeun atawa matalikeun saraf otak jeung komputer (Ratna. napak kana pamanggih Stight. métafora jadi hiji wangun dina raraga némbongkeun konsép mikir manusa. Salaku pakakas mikir. Ma‟na-ma‟na nu nyamuni dina unggal ungkara basa nalika ngayakeun komunikasi bisa disungsi ngaliwatan métafora. Disawang minangka pakakas. salian ti ditilik sacara linguistik téh sacara lega dipasualken ogé dina antropologi.59 Métafora némbongkeun aspék-aspék nu sipatna multidiménsi. Ratna (2009:187) ngawincik metafora jadi: 1) pakakas komunikasi. jeung filsafat élmu. Samalah. métafora geus ditilik tina widang sains nu tujuanana pikeun référénsi. Métafora ngawujud minangka pakakas jeung prosés. psikologi kognitif. kalawan mibanda peran maheutkeun patalina basa jeung ciriciri kausal dunya nu tacan kasungsi kawas “struktur atom sebagai jaringan miniatur” (Ratna. tapi geus mekar mangrupa wujud nu mibanda sipat ngatur. jeung pieun indoktrinasi (Boyd dina Ratna.

Nilik kana dua ciri penting metafora nu nurutkeun Ricoeur ngawengku: 1) métafora teu bisa ditarjamahkeun sabab éta métafora sorangan nu nyiptakeun ma‟na. 2009:194). métafora ogé némbongkeun kakampuh sinéstésis4 unggal manusa. sebagai metafora mati. métafora bisa dibedakeun jadi: a) métafora paéh. Salian ti éta. Dina métafora paéh. Selanjutnya metafora kultural dibedakan menjadi dua macam. nurutkeun Seitz (Sunarto. tina synesthetic. sedangkan diaphors dengan intensitas pesan dan saran. 42) membedakan metafora menjadi dua macam. makaitkeun) indra-indra kamanusaanana sacara tuluytumuluy. epiphors dan diaphors. dan b) metafora kultural. yaitu: (1) metafora sebagai proses bahasa itu sendiri. metafora kedua menghasilkan perubahan bahasa. Secara praktis sebagian metafora merupakan epiphors. otak nyusun hiji rélasi (hubungan) antara stimulus anu ditarimana jeung sénsasi lianna anu diteundeun jeung geus nyampak dina mémori uteukna. sebagian berubah dari epiphors menjadi diaphors. napak kana pamanggih Cormac. sebagian diaphors. Pada dasarnya semua metafora memiliki ciri-ciri epiphors dan diaphors. . Metafora pertama menghasilkan konsep-konsep baru. kemudian berubah men jadi bahasa sehari-hari. bahasa dalam kamus. Winner (Sunarto. dan (2) metafora linguistik (metafora dalam kaitannya dengan proses semantik dan sintaktik). jeung b) métafora hirup (Ratna. 4 sinéstésis. 2008:31) nétélakeun yén métafora mangrupa hiji kagiatan rukun gawé antara otak kénca anu ngalakukeun kagiatan mikir sacara literal jeung otak katuhu anu ngalakukeun kagiatan mikir sacara holistikkontéktual. yaitu: a) metafora kognitif.60 konsép mikir ku jalan méré tekenan kana sawangan-sawangan urang ngaliwatan konotasi kecap. Ratna (2009:186-187) nétélakeun kieu: Sebagai proses Cormac (1985:5-10. Epiphors adalah metafora dengan intensitas ekspresi. 2008:31) mangrupa kamampuh manusa pikeun ngalakukeun sintésa (ngahijikeun. Patali jeung métafora salaku prosés. jeung 2) métafora lain mangrupa ornamén wacana sabab unggal métafora nyiptakeun informasi anyar perkara réalitas. Untuk menjelaskanya Cormac meminjam pembagian yang dilakukan oleh Wheelwright.

Nurutkeun Luxemburg. Pangbanding mangrupa unsur nu jadi babandingan tina unsur puseur (pabanding). sedengkeun kecap „siga‟ mangrupa panyambung babandingan. Dina kontéks sarupa kitu. Kalimah di luhur unina bisa ogé „Budak téh munding‟. pebanding (pangbanding. kendor atawa laun. pabanding mangrupa naon hal unsur puseur nu dibandingkeun jeung unsur lianna. perlu dianalisis opat hal nu ngawengku pembanding (pabanding. jsté. jsté. sedengkeun dina métafora hirup. kotor. nepi ka kalimah téh unina ukur „Munding!‟. ékuivalén jeung petanda). Sedengkeun kecap panyambung babandingan mangrupa kecap nu digunakeun pikeun nétélakeun babandingan antara pabanding jeung pangbanding. spk. motif. Dina prosés nu ngahasilkeun babandingan. kuat. pabanding jeung motif dina kalimah di luhur bisa disamunikeun. kecap „bodo‟ mangrupa motif. kecap „munding‟ mangrupa pangbanding. Motif mangrupa unsur nu jadi udagan tina prosés ngabandingkeun pabanding jeung pangbanding. kawas. Kecap „munding‟ téh asosiasi motifna bisa mangrupa bodo. Salian ti éta. jeung kecap panyambung babandingan. pikeun nyungsi ma‟na métaforis dina téks. motif jeung kecap panyambung babandingan teu disebutkeun dina téksna. ékuivalén jeung penanda). Contona dina kalimah „Budak téh bodo siga munding‟. tapi bisa disungsi ku cara ngama‟naan unsur pangbandingna. ibarat. motif disamunikeun nepi ka perlu disungsi atawa ditéangan. gendut.61 ma‟na nu geus nyampak téh teu ngalaman parobahan. siga. (1989:65). Aya kalana pabanding. ma‟na ngalaman parobahan ngaliwatan gelarna kesan-kesan anyar. Frase „budak téh‟ mangrupa pabanding. kayaning lir. .

jeung events. béh dieuna mekar jadi ramatloka média sosial internasional anu dipikawanoh méh di unggal nagara anu ngawenangkeun aksés internét dina konsép komunikasi massana. Hartina.5 Rohang Status dina Facebook Dina prakna komunikasi. pokes. angen-angen. sawangan. sindir-sampir. Rohang status dina facebook mangrupa fasilitas pikeun nuliskeun ruparupa hal. Diciptakeun ku Mark Zukerberg. dina widang anu tangtu (témbok. hadiah. tina basa Latin medius nu hartina „sineger tengah atawa di antara‟. keretas.). jeung adat-istiadat (SARA). the wall. kai. foto. rohang news feed jeung mini feed (nu eusina ngawengku status. gagasan. facebook anu mimitina dingarananan thefacebook tur ngajomantara sacara kawatesanan di lingkungan kampus Universitas Harvard. iklan. mangrupa hiji cara pikeun ngarékam atawa aktualisasi ide. pesen atawa surat éléktronik (sarupa é-mail). ras. sawangan. basa nu dihasilkeun ku manusa téh digunakeun sacara lisan jeung tulisan ngaliwatan rupa-rupa medium5. jeung vidio). Masarakat dunya anu sistem komunikasi nagarana ngawenangkeun téknologi internét. 5 medium. artikel. mimiti taun 2004 mikawanoh facebook. angen-angen.62 2. Salian ti éta. jsté. Sacara gurat badag. lalayang. . mangrupa béwara. kritik. eusi atawa fitur anu nyampak dina facebook ngawengku profil. jsté. nu panganyarna dina kamekaran jaman kiwari salasahijina nyaéta internét. agama. jeung catetan. pilem. eusi status facebook téh saéstuna teu kawatesanan. sakur anu miboga akun facebook bisa nepikeun rupa-rupa pasualan dina rohang statusna. aya deui anu mangrupa aplikasi tambahan anu ngamungkinkeun pamaké facebook némbongkeun atawa ngirim foto. Sok sanajan aya watesan perkara suku.

Basa anu digunakeunana ogé teu kawatesanan. banyol. Minangka ramatloka media sosial. tapi tetep bisa niténan (maca hungkul. Unggal akun anggota téh bisa ngawangun atawa mibanda ramat mimitran (jaringan sosial) séwang-séwangan. facebook ngawujud dina sistem jaringan. maca. kahayang.63 émosi. jeung salian ti éta. jeung organisasi sosial. gumantung kana kamampuh. rohang status facebook réa dimangpaatkeun pikeun tujuantujuan nu leuwih lega tina saukur nuliskeun kagiatan sapopoé. téks status si A. Ku éta hal. bisa dibaca jeung dikoméntaran ku si B nu kalibet dina ramat mimitran A. kalangenan. Salian ti ngudag tujuan kalangenan. . teu bisa ngoméntaran) naon-naon nu ditepikeun ku si A. gerakan-gerakan nu diwangun dijadikeun sarana oposisi kana kawijakan-kawijakan pamaréntah atawa hal-hal nu dianggap leupas tina prinsip kaadilan sosial. Béh dieuna. Si B dina ramat mimitranna boga babaturan si C. jeung méré koméntar kana naon-naon nu ditepikeun ku mitrana (friends). jeung udagan atawa sasaran pamiarsana. Kiwari réa anggota facebook ngamangpaatkeun rohang status pikeun nyusun gerakan-gerakan atawa oganisasi alumni. Unggal anggota dina ramat mimitran nu diwangun bisa niténan. Kitu saterusna. sok sanajan si C téh teu kalibet dina ramat mimitran si A. naon rupa nu ditepikeun dina rohang status facebook téh bisa katitén ku sing saha waé nu mibanda akun facebook aktif. nepi ka ahirna mah sing saha waé nu mibanda akun facebook téh bisa silih titénan statusna. Misalna.

parobahan. Pon kitu deui sasaran jeung lokasi studina ukur hiji nepi ka teu némbongkeun atawa ngabandingkeun karakteristik. sarta bédana jeung fénoména lianna. 2002:112). patalina. Sedengkeun metode anu digunakeunana nyaéta metode déskriptif. karakteristik.BAB III MÉTODOLOGI PANALUNGTIKAN 3. Tujuan utama digunakeunana metode déskriptif téh pikeun méré gambaran ngeunaan laku basa dina rohang status facebook 64 . sasaruaan. Disebut salaku studi kasus tunggal téh nilik kana arah panalungtikan anu nyoko kana hiji karakteristik. Nurutkeun Sukmadinata (2009:72). kagiatan. metode déskriptif mangrupa metode pikeun ngadéskripsikeun atawa ngagambarkeun rupa-rupa fénoména.1 Métode Panalungtikan Sacara umum. Sok sanajan leuwih nyoko kana pamarekan kualitatif. boh anu sifatna alamiah boh jijieunan atawa rékayasa. dina ieu panalungtikan ogé digunakeun pamarekan kuantitatif sacara kawatesanan. kalawan museurkeun ulikanana kana wangun. Pamarekan kuantitatif digunakeun dina nyusun tabulasi frékuénsi jeung perséntase. ieu panalungtikan mangrupa panalungtikan basa anu ngagunakeun pamarekan kualitatif. Ieu panalungtikan kaasup kana studi kasus tunggal (embedded case study) ku sabab pasualan jeung fokus panalungtikanana geus ditangtukeun saméméh panalungtik ancrub ka lapangan (Sutopo.

Dilaksanakeunana ku cara ngagundukkeun.1: Paradigma Panalungtikan Tina bagan 3. komunikasi jadi papayung anu matalikeun laku basa téks vérbal dina rohang status facebook jeung pikiran nu nyampak ngaliwatan déskripsi kontéks. jeung . katitén yén dina ieu panalungtikan. 3.1 di luhur.2 Paradigma Panalungtikan Laku basa dina rohang status facebook dijadikeun puseur dina ieu panalungtikan. ngolah data. 1987:130). fungsi. Bagan 3. sarta nyieun kacindekan jeung laporan (Ali. wengkuanana diébréhkeun dina bagan sakumaha ieu di handap. wanda.65 kalawan objektif dina hiji déskripsi situasi. warna.

Pikeun kaperluan ieu panalungtikan digunakeun sababaraha téks verbal tinulis dina rohang status facebook dumasar kana tinimbangan-tinimbangan: 1) dipedalkeun dina bulan Méi 2011. jeung antropologi sacara kawatesananan. 3) mibanda unsur métaforis.66 téhnik asosiasi ma’na dina prakna komunikasi vérbal tinulis liniér. psikologi. 2) wangunna mangrupa téks vérbal basa Sunda.3 Sumber Data Sumber data nu digunakeun dina ieu panalungtikan gumantung kana rangkay analisis jeung rangkay mikir anu geus ditangtukeun. Puseur panitén kana ma’na anu nyangkaruk dina téks vérbal basa Sunda dina rohang status facebook. Pikeun nyumponan kabutuhan sakumaha anu kaunggel dina rangkay analisis jeung rangkay mikir kasebut. Pikeun nyangking ma’na kalawan leuwih gembleng pangaruh tina latar sosial budaya. jeung . diémbohan ku disiplin paélmuan komunikasi. intertékstual. Kaitung réa pisan téks verbal tinulis dina rohang status facebook anu ngagunakeun basa Sunda téh. ngawatesanan ieu panalungtikan dina disiplin paélmuan linguistik. jeung sosiokultural. diperlukeun data anu mangrupa data tékstual. Data tékstual anu digunakeun mangrupa téks verbal tinulis basa Sunda dina rohang status facebook. 3.

status jeung koméntar anu jolna ti ramat mimitran di luareun anu diwangun ku panalungtik mah teu diasupkeun atawa teu dianalisis. jeung aya ogé anu mangrupa foto atawa video.facebook. anu sanajan di antara anggotana téh teu kalibet dina ramat mimitran akun facebook panalungtik. aya anu ngagunakeun basa Indonésia. Sok sanajan bisa katitén jeung kapaluruh. Salian ti éta.1 Conto Data Tékstual No. Tabél 3. status jeung koméntarna bisa katitén jeung kapaluruh ku panalungtik atawa sakumna nu mibanda akun facebook. Ramat mimitran anu disusun dumasar kana akun facebook panalungtik téh anggotana ngawengku 725 akun (friends. unggal akun anggota téh bisa ngawangun ramat mimitranna séwang-séwangan. basa Asing. Status jeung Koméntar dina Facebook Sumber: www. babaturan).com [diaksés 20 Désémber 2010] .67 4) dipedalkeun ku kanca mitra anu kalibet dina ramat mimitran anu geus disusun atawa jadi bagian anu teu leupas tina akun facebook panalungtik. 1. Contona bisa katitén dina tabél ieu di handap. Teu sakabéhna anggota ramat mimitran medalkeun statusna ngagunakeun téks verbal basa Sunda.

29 Désémber 2010) .1: Conto Data Intertékstual jeung Sosio-Kultural (Sumber: H. Pikiran Rakyat. Contona bisa katitén dina gambar ieu di handap. boh éléktronik. boh anu sipatna pribadi. Gambar 3. boh citak. boh masarakat umum. internét.68 Data intertékstual jeung data sosio-kultural patali jeung budaya populér.U. Data anu kakumpulkeun diréduksi dumasar kana kritéria ayana unsur kajadian-kajadian atawa pasualan-pasualan sosial budaya. kelompok masarakat nu tangtu. dipaluruh tina rupa-rupa tulisan jeung informasi atawa warta dina média massa.

tuluy diasupkeun kana tabél anu geus disadiakeun.2: Format Kartu Data .69 3. téksna dianalisis ngaliwatan prosés analisis tipologis jeung tabulasi. instrumén anu dipaké nyaéta kartu data. Unggal kartu dibéré kode. Gambar 3. Kartu data jeung tabél-tabél nu digunakeun formatna sakumaha ieu di handap. Carana ku jalan nyalin jeung midangkeun data téks dina rohang status facebook.4 Instrumén Panalungtikan Dina waktu ngumpulkeun data.

1.70 Tabél 3. Nu Maké Basa Lalaki Awéwé f % Tabél 3.4 Format Tabél Kontéks Nu Dicaritakeun Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. Loma 3. 3. Nu Dicaritakeun Alam Nyata Alam Hayalan f % Tabél 3.2 Format Tabél Kontéks Undak Usuk Basa Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. 2. Kasang Tukang Lokal Nusantara Global f % . Suasana Laku Basa dina Rohang Status Facebook No.5 Format Tabél Kontéks Kasang Tukang Tempat. Waktu. 1. 1. 2. Kasar 2.3 Format Tabél Kontéks Nu Maké Basa Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. 2. Lemes UUBS f % Tabél 3. 1.

6 Format Tabél Kontéks Rasa Laku Basa dina Rohang Status Facebook No.71 Tabél 3. Amanat Omongan f % Tabél 3.10 Format Tabél Warna Laku Basa dina Rohang Status Facebook No.8 Format Tabél Kontéks Ragam Basa Laku Basa dina Rohang Status Facebook No.9 Format Tabél Kontéks Amanat Omongan Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. Ragam Basa f % Tabél 3. Nada f % Tabél 3.7 Format Tabél Kontéks Nada Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. Rasa f % Tabél 3. Warna Laku Basa f % .

Motif a) Kauini b) Nyamuni IV. Pangbanding a) Barang b) Sifat c) Pagawéan d) … III. Wanda Laku Basa f % Tabél 3. Aspék Métaforis I.72 Tabél 3.13 Format Tabél Aspék Métaforis Teks Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. Panyambung Babandingan a) Aya b) Teu aya f % .12 Format Tabél Fungsi Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. Pabanding a) Kauni b) Nyamuni II.11 Format Tabél Wanda Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. Fungsi Laku Basa f % Tabél 3.

wujudna mangrupa tabél data. 2) téks dina dokumén *. Data Primer mangrupa data tékstual nu wujudna téks-téks dina rohang status facebook. Sedengkeun data sékundér nu nyampak dina média koran atawa majalah. Léngkah-léngkahna ngawengku: 1) rohang status facebook nu ngamuat sagemblengna téks dina bulan Méi dirékam ngaliwatan prosés print to file. Data primér dikumpulkeun ngaliwatan téhnik rékam dokumén ngagunakeun software Adobe Acrobat Professional vérsi 7 jeung Microsoft Word Professional 2010.docx) ngaliwatan prosés paste.pdf nu luyu jeung kritéria sumber data ditandaan ngaliwatan fasilitas highlight text tool dina bagian (tab) tools-commenting. 3) téks nu geus ditandaan saterusna disalin ngaliwatan prosés copy to clipboard. Data sékundér dina ieu panalungtikan mangrupa data intertékstual jeung sosio-kultural. nepi ka ngawujud dokumén Adobe Acrobat (*. dirékam sakumaha léngkah kahiji dina ngarékam data primér di luhur. dikumpukeun ku cara dijieun kliping. .pdf). Data sékundér dikumpulkeun ngaliwatan téhnik rékam jeung talaah pustaka.5 Prosédur Ngumpulkeun Data Data dina ieu panalungtikan ngawengku data primer jeung sékundér. Téhnik talaah pustaka digunakeun pikeun maluruh data jeung informasi anu aya patalina jeung pasualan laku basa katut aspék métaforis téks dina rohang status facebook. tuluy dipindahkeun kana dokumén Microsoft Word (*.73 3. Data sékundér nu mangrupa informasi dina média internét.

data diréduksi ngaliwatan prosés séléksi. katut nyindekkeun jeung vérifikasi) nu dilaksanakeun sacara babarengan. ngabasajankeun. Data téh diséléksi ku jalan milahmilah kalawan tujuan meunangkeun ma’na jeung fungsi nu tangtu ditilik tina puseur pasualan panalungtikan. museurkeun. .6 Prosédur Analisis Data Prosédur analisis data nu dilakukeun mangrupa téhnik analisis interaktif. Bagan 3. midangkeun data. jeung abstraksi data kasar. data nu geus dikumpulkeun téh diklasifikasikeun ngaliwatan téhnik-téhnik sakumaha anu geus disebutkeun di luhur.74 3. sakumaha bagan ieu di handap. 1992:16) Saméméh dianalisis.2: Tehnik Analisis Interaktif (Miles jeung Huberman. Sedengkeun midangkeun data mangrupa hiji prosés nyusun (ngarakit) atawa ngaorganisasikeun informasi nu kapaluruh patali jeung kagiatan nyindekkeun jeung vérifikasi. Sabada diklasifikasikeun. nyaéta analisis data kualitatif nu ngawengku tilu galur kagiatan (réduksi data.

4) Idéntifikasi jeung nalaah fungsi laku basa téks vérbal tinulis basa Sunda dina rohang status facebook. Dumasar kana masalah dina ieu panalungtikan. prosédur analisis data téh ngawengku léngkah-léngkah sakumaha ieu di handap. impositif. 2) nu maké basa jeung nu dicaritakeun. 2) Idéntifikasi jeung nalaah warna laku basa téks vérbal tinulis basa Sunda dina rohang status facebook dumasar kana wengkuan laku basa nurutkeun Searle. 3) Idéntifikasi jeung nalaah wanda laku basa téks vérbal tinulis basa Sunda dina rohang status facebook. nyaéta laku basa répréséntatif. éksprésif. nada. jeung suasana.75 Kagiatan nyindekkeun jeung vérifikasi mangrupa léngkah penting dina prosés panalungtikan. diréktif. jeung déklaratif. teu langsung literal. 1) Idéntifikasi jeung nalaah kontéks laku basa nu nyampak dina téks vérbal tinulis basa Sunda dina rohang status facebook. 5) amanat jeung tujuan omongan. éstetik. Nyindekkeun hasil panalungtikan téh didadasaran ku kagiatan ngaorganisasikeun informasi nu dicangking dina kagiatan analisis data. nu ngawengku interséksi laku basa langsung literal. Sabada éta. langsung teu literal. komisif. jeung ragam basa. waktu. 3) kasang tukang tempat. nu ngawengku fungsi-fungsi informatif. jeung kayakinan. patali jeung 1) undak usuk basa atawa tatakrama basa. éksprésif. . dilaksanakeun tafsiran intéléktual kana kacindekan-kacindekan nu dicangking. jeung asértif. manipulatif. Data dianalisis kalawan niténan modus kalimah komisif. jeung teu langsung teu literal. 4) rasa.

Salian ti éta. dicindekkeun ogé aspék métaforis minangka téhnik asosiasi ma’na laku basa dina rohang status facebook. wanda. motif. Téhnik asosiasi nu ditalungtik téh nyaéta téhnik métaforis. jeung fungsi basa. léngkah analisis data ieu panalungtikan bisa digambarkeun dina bagan di handap.76 5) Idéntifikasi jeung nalaah téhnik asosiasi ma’na téks vérbal tinulis basa Sunda dina rohang status facebook. 6) Nyusun kacindekan patali jeung aspék-aspék laku basa dina rohang status facebook. 7) Sangkan kacindekan panalungtikan leuwih lengkep jeung bisa dipertanggungjawabkeun leuwih jero luyu jeung udagan panalungtikan. pangbanding. digunakeun triangulasi.3: Prosédur Analisis Laku Basa dina Rohang Status Facebook . Ieu tahap dilaksanakeun ngaliwatan koréspondénsi jeung wawancara ka sababaraha narasumber. Idéntifikasi jeung talaahan téhnik métaforis dipuseurka kana: pabanding. ngawengku aspék kontéks. warna. Dumasar kana hal sakumaha ditétélakeun di luhur. jeung panyambung babandinganana. Bagan 3.

2) wangunna mangrupa téks vérbal basa Sunda. aya anu ngagunakeun basa Indonésia. jeung aya ogé anu mangrupa foto. Teu sakabéhna anggota ramat mimitran medalkeun statusna ngagunakeun téks verbal basa Sunda. babaturan). gambar. 3) aya unsur métaforis. jeung 4) dipedalkeun ku kanca mitra anu kalibet dina ramat mimitran anu geus disusun atawa jadi bagian anu teu leupas tina akun facebook panalungtik. Unggal akun anggota téh bisa ngawangun atawa mibanda ramat mimitranna séwang-séwangan. Ramat mimitran anu disusun dumasar kana akun facebook panalungtik téh anggotana ngawengku 725 akun (friends. Pikeun kaperluan ieu panalungtikan digunakeun sababaraha téks verbal tinulis dina rohang status facebook dumasar kana tinimbangan-tinimbangan: 1) dipedalkeun dina bulan Méi 2011.BAB IV FUNGSI PRAGMATIS LAKU BASA DINA ROHANG STATUS FACEBOOK 4.1 Déskripsi Data Data tékstual anu digunakeun dina ieu panalungtikan mangrupa téks vérbal tinulis basa Sunda dina rohang status facebook. basa Asing. Kaitung réa pisan téks verbal tinulis dina rohang status facebook anu ngagunakeun basa Sunda téh. status jeung koméntarna 77 . atawa video. anu sanajan di antara anggotana téh teu kalibet dina ramat mimitran akun facebook panalungtik.

9.dilalab ku aing!!!! Ngarayap bari melak.. Ka Garut. hangit hawa ngadéséh hambalan méga-méga. Asa kamari silih toel jeung babaturan. kuring rék ngendagkeun hujan peuting ieu.. . sakumaha ébréh dina tabél ieu di handap. Asa kamari ulin anjanganjangan di buruan.. Nya heueuh ath. 4. beureum.. 5.. data tékstual anu digunakeun dina ieu panalungtikan téh ngawengku 15 (lima belas) téks vérbal basa Sunda. Sok sanajan bisa katitén jeung kapaluruh. 6. Hrt salakina teu panuju gitek jaipong. Kuduna lain urg Cirebon bae nu genjolng teh! Belegug kabina-bina ceuk Emang mah nu ngomong kitu teh!" Lamun hakim di nagara urang jiga hakim garis dina LSI… gawaaat. bodas.78 bisa katitén jeung kapaluruh ku panalungtik atawa sakumna nu mibanda akun facebook.. ayn pamajikanana nyebut sintren musrik. Kiwari.1 Data Tékstual Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. Mungguh waktu. Dumasar kana hal sakumaha dipedar di luhur.. "Ngukur seni tradisi ku agama mah sarua jeung make kolor dina sirah atuh!" ceuk Mang Ohim tukang toleat ngutruk. Hujan téh kalangkang hirup nu ngalanggengkeun kahirupan. 8. koneng.. sangkan pepetétan ligar nandasa ingetan. Mlh lain sintren bae. upcr adat. Mipit kagandrung nu teu kungsi lawung. Tabél 4.. Resep ngabandungan jalma nu sok bijil tanduk lamun ningali batur sukses. Rek hideung. Téks Vérbal 1. Lain seuri. Waos nu keker. mikirrr!!! 2. 7. Pok deui "Ku teu euiheuih. seren taun. pantun.. bodas. 3. jsb kaasup malusrik.. Mangréwu langit geus ditirun ku poé nu ngebebela. hejo. ngolepat nandingan kilat. status jeung koméntar anu jolna ti ramat mimitran di luareun anu diwangun ku panalungtik mah teu diasupkeun atawa teu dianalisis. rambut geus campur jeung huis. nungtutan hiji-hiji dicopotan. Asa kamari silih kelet jeung bebene.. Awak nu jagjag waringkas.

15. teu sakara-kara. mugia doa urang dikabul ku Allah. ngadon ngarumpak pabalik letah udar-ider sok jarambah mukmak mekmek tur awuntah.. 14. Bral.. anaking.. Sing saralamet mangkaning caah rongkah di mana-mana. nu kumaha atuh ari bener teh.79 No. kontéks laku basa dina rohang status facebook dumasar aspék-aspék kasebut bisa dititénan dina pedaran ieu di handap.. geura mariang. nu teu boga domba oge bisa nyate. 3) nu dicaritakeun. ceuk saha atuh bener teh tur kumaha anu satemna? Lieur ngabandungan nu jarago pabeulit letah. sarta 5) rasa jeung nada. . 4) kasang tukang tempat. waktu. belewek deui belewek deui. 10.. Wilujeng sumping di Purwakarta. Hatur nuhun.. kota pager nu teu puguh nyanghareupna. 2) nu maké basa..facebook. Amin. Sumber: http://www. Ibarat kana semur jéngkol. teu kudu dikeupelan da geus bisa ngeupeul sorangan. geus paturay tineung deui wae. kanggo sadayana. 12. 11. sakitu nyaho bau jeung matak jéngkoleun.com/ [diaksés Méi-Juni 2011] 4. Tina sakumna data nu dianalisis.. .Dasar beungeut nungulit badak. Dimana atuh bener teh.2 Kontéks Laku Basa dina Rohang Status Facebook Kontéks laku basa dina rohang status facebook dianalisis dumasar kana aspék: 1) undak usuk basa. 13.. Ah. Ari urang Sunda di Purwakarta araraya? Kade ah bilih kakeueum ku buah beukah.. nu atos-atos ge maot kamerekaan hehehe. jeung suasana. Milik mah ti mana we. Teu inggis nyepeng amanat ti Rahayat anu tigerat. tonggoy lir kebo nu di tendok.. Téks Vérbal saeutik-saeutik diciwitan ku rematik. Hariwang uing mah. terima kasih. Ah.

kontéks undak usuk atawa tatakrama basa nu digunakeun dina téks laku basa dina rohang status facebook ngawengku dua ragam basa loma jeung lemes.80 4. loma. sedengkeun ragam basa lemes digunakeun dina 2 téks (13. Tabél 4. Panta-panta UUBS nu kiwari sok disebut ogé tatakrama basa ngawengku basa kasar. . Dina kamekaranana. sanajan teu pati lega pamakéanana.3%). Kontés UUBS laku basa dina rohang status facebook ditétélakeun sakumaha tabél di handap.1 Undak Usuk atawa Tatakrama Basa Undak usuk basa dipikawanoh dina kahirupan masarakat Sunda mangrupa warisan ti Mataram nu kungsi ngéréh tatar Sunda. 1.3 Dumasar tabél 4. undak usuk basa Sunda (UUBS) ngalaman sawatara parobahan patali jeung pantapantana. jeung lemes.2 Kontéks Undak Usuk Basa Laku Basa dina Rohang Status Facebook No.2.7 13. UUBS tetep digunakeun ku sawatara masarakat Sunda. konteks undak usuk basa nu digunakeun dina téks laku basa dina rohang status facebook téh bisa dititénan dina grafik di handap.7%).2. Lemes UUBS f 13 téks 2 téks % 86. Kiwari. Saupama digrafikkeun. Ragam basa loma digunakeun dina 13 téks (86. Loma 2.

mikirrr!!! Rek hideung. kuring rék ngendagkeun hujan peuting ieu. bodas.dilalab ku aing!!!! Ngarayap bari melak. Lain seuri.. pantun. Kiwari. bodas. Mangréwu langit geus ditirun ku poé nu ngebebela. Nya heueuh ath. Kuduna lain urg Cirebon bae nu genjolng teh! Belegug kabinabina ceuk Emang mah nu ngomong kitu teh!" Lamun hakim di nagara urang jiga hakim garis dina LSI… gawaaat. Asa kamari ulin anjang-anjangan di buruan. Asa kamari silih toel jeung babaturan.. hejo.81 Kontéks Undak Usuk Basa Teks dina Rohang Status Facebook 13..3% Loma 86.. (1) (2) (3) (4) Resep ngabandungan jalma nu sok bijil tanduk lamun ningali batur sukses. koneng.. Hrt salakina teu panuju gitek jaipong. jsb kaasup malusrik. beureum.7% Lemes Grafik 4. Hujan téh kalangkang hirup nu ngalanggengkeun kahirupan.. "Ngukur seni tradisi ku agama mah sarua jeung make kolor dina sirah atuh!" ceuk Mang Ohim tukang toleat ngutruk. sangkan pepetétan ligar nandasa ingetan.. hangit hawa ngadéséh hambalan méga-méga.1: Kontéks Undak Usuk Basa Téks dina Rohang Status Facebook Ragam basa loma nyampak dina 13 téks sakumaha ieu di handap. Mlh lain sintren bae. upcr adat. Mungguh waktu.. seren taun. Asa kamari silih kelet jeung bebene. ngolepat nandingan kilat. rambut (5) (6) (7) (8) ... ayn pamajikanana nyebut sintren musrik. Pok deui "Ku teu euih-euih...

. ngadon ngarumpak pabalik letah udarider sok jarambah mukmak mekmek tur awuntah. Hatur nuhun. dina ngagunakeun basa téh leuwih nyoko kana rupaning variasi dina basa anu sarua atawa satata. Ragam basa loma leuwih réa digunakeun ku panyatur pikeun nuliskeun téks statusna ti batan basa lemes. Ragam basa loma téh némbongkeun basa nu sarua atawa satata.Dasar beungeut nungulit badak. Bral... Teu inggis nyepeng amanat ti Rahayat anu tigerat. nungtutan hiji-hiji dicopotan. Milik mah ti mana we. Wilujeng sumping di Purwakarta. nu atos-atos ge maot kamerekaan hehehe. Sing saralamet mangkaning caah rongkah di mana-mana. teu sakara-kara. Amin. Ibarat kana semur jéngkol. (10) (11) (12) (13) Ragam basa lemes digunakeun dina 2 téks di handap. (9) Ah.. Awak nu jagjag waringkas. (14) (15) Ka Garut. nu teu boga domba oge bisa nyate. belewek deui belewek deui. anaking. terima kasih. Mipit kagandrung nu teu kungsi lawung.. saeutik-saeutik diciwitan ku rematik.. sakitu nyaho bau jeung matak jéngkoleun. tonggoy lir kebo nu di tendok. geus paturay tineung deui wae. .. Dimana atuh bener teh.. Waos nu keker..82 geus campur jeung huis. kota pager nu teu puguh nyanghareupna.. Ah. . teu kudu dikeupelan da geus bisa ngeupeul sorangan. Demi masarakat modéren mah mangrupa masarakat basa nu kaétang terbuka. mugia doa urang dikabul ku Allah. nu kumaha atuh ari bener teh. geura mariang. Ari urang Sunda di Purwakarta araraya? Kade ah bilih kakeueum ku buah beukah. Éta hal bisa némbongkeun yén dina pajaman kiwari panyatur facebook kaasup kana masarakat modéren anu muka dirina sacara sosial jeung kultural. kanggo sadayana. Hariwang uing mah.. ceuk saha atuh bener teh tur kumaha anu satemna? Lieur ngabandungan nu jarago pabeulit letah.

(10) . Mlh lain sintren bae. nu maké basa téh bisa lalaki. Ditilik tina ngaran-ngaran dina profilna. upcr adat. malah bisa ogé banci.2. Éta hal bisa katitén tina conto téks di handap. Panyatur jeung pamiarsa téh di antarana bisa béda-béda kaayan warugana. ayn pamajikanana nyebut sintren musrik. Facebook mekar salasahijina jadi sarana pikeun nepikeun kritik perkara rupa-rupa pasualan. jsb kaasup malusrik. 15 téks laku basa dina rohang status facebook dina ieu panalungtikan dipedalkeun ku panyatur lalaki. Teu inggis nyepeng amanat ti Rahayat anu tigerat. Dina nepikeun kritik téh remen digunakeun ungkara basa nu némbongkeun ciri kasopanan négatif. tonggoy lir kebo nu di tendok.2 Nu Maké Basa Kontéks nu maké basa dina rohang status facebook téh ngalibetkeun saha nu nyarita (panyatur) atawa nu nulis (panulis) jeung saha nu diajak nyarita (pamiarsa) atawa nu maca (pamaca). Hrt salakina teu panuju gitek jaipong. pantun. Kuduna lain urg Cirebon bae nu genjolng teh! Belegug kabinabina ceuk Emang mah nu ngomong kitu teh!" Dimana atuh bener teh. Gerakan-gerakan nu diwangun dina facebook dijadikeun sarana oposisi kana kawijakan-kawijakan pamaréntah atawa hal-hal nu dianggap leupas tina prinsip kaadilan sosial. ceuk saha atuh bener teh tur kumaha anu satemna? Lieur ngabandungan nu jarago pabeulit letah. seren taun. nu kumaha atuh ari bener teh. Pok deui "Ku teu euih-euih. ngadon ngarumpak pabalik letah udarider sok jarambah mukmak mekmek tur awuntah. (4) "Ngukur seni tradisi ku agama mah sarua jeung make kolor dina sirah atuh!" ceuk Mang Ohim tukang toleat ngutruk. Nya heueuh ath.83 4.Dasar beungeut nungulit badak. awéwé. Tina kaayaan warugana.

3 Kontéks Nu Dicaritakeun Patali jeung Sipat Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. bisa mangrupa jalma. sastra. sistem kapercayaan.2. seni. dina prakna komunikasi téh panyatur wanoja mah umumna leuwih nekenkeun kana tinimbangan parasaan pamiarsa nu jadi lawan nyaritana. pakakas. dibandingkeun jeung lalaki. Tabél 4. barang. kaayaan. 2) pasualan nu sipatna modérn. 1. umumna basa nu digunakeun ku wanoja mindeng némbongkeun ciri kasopanan nu leuwih positif ti batan basa nu digunakeun ku lalaki. masualkeun rupa-rupa hal dina wengkuan tradisi kayaning adat kabiasaan masarakat Sunda. Salian ti éta. Nurutkeun Holmes (1995). atawa kajadian. jsté.84 Sabenerna kaitung réa panyatur awéwé nu medalkeun téks dina status facebook. Aspék Wengkuan Jejer Pasualan Tadisional Modérn f 3 téks 12 téks % 20.3 Nu Dicaritakeun Lumangsungna komunikasi basa antara panyatur jeung pamiarsa téh museur kana objék nu dicaritakeun. Kontéks nu patali jeung aspék nu dicaritakeun nu kapaluruh dina laku basa dina rohang status facebook nyaéta sakumaha tabél ieu di handap. sawangan hirup. basa. masualkeun rupa-rupa hal dina wengkuan alam atawa kahirupan modérn. 2.0 80. Éta hal téh bisa mangrupa: 1) pasualan nu sipatna tradisional.0 .. Objék nu dicaritakeun téh jadi galeuh atawa jejer omongan. pakasaban. ajén-inajén kasundaan. 4.

0%) masualkeun jejer nu mangrupa kahirupan modéren. jeung 2) alam hayalan. Saupama digrafikkeun. nu mangrupa situasi riil aya dikieuna.3. katégorina bisa mangrupa: 1) alam nyata. atawa angen-angen. ukur 3 téks (20. kontéks nu dicaritakeun téh patali ogé jeung latar situasi nu jadi “panggung” eusining pasualan nu dicaritakeun. sedengkeun sésana.0%) némbongkeun atawa masualkeun kontéks tradisi lokal. mitos. nu mangrupa situasi nu teu nyampak dina réalitas. Kontéks nu dicaritakeun patali jeung latar situasina nu . Kontéks Nu Dicaritakeun Patali jeung Sipat Laku Basa dina Rohang Status Facebook 20% 80% Tradisional Modérn Grafik 4.2: Kontéks Nu Dicaritakeun Patali jeung Sipatna dina Laku Basa dina Rohang Status Facebook Salian ti éta. Ieu hal némbongkeun yén ikon-ikon budaya jeung pasualan dina kahirupan modérn mangrupa jejer nu leuwih réa disanghareupan ku panyatur dina kahirupan sapopoéna. kontéks nu dicaritakeun laku basa dina rohang status facebook téh bisa dititénan sakumaha ieu di handap. 12 téks (80. bisa mangrupa dongéng.85 Dumasar tabél 4.

3 6.4.4 Kontéks Nu Dicaritakeun Patali jeung Situasi Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. Tabél 4. Aspék Eusi Jejer Pasualan Alam Nyata Alam Hayalan f 14 téks 1 téks % 93.7 Dumasar tabél 3.7%).7% Alam Nyata Alam Hayalan 93. Kontéks Nu Dicaritakeun Patali jeung Situasi Laku Basa dina Rohang Status Facebook 6.86 kapaluruh dina laku basa dina rohang status facebook nyaéta sakumaha tabél ieu di handap. Saupama digrafikkeun. sabagian gede jejer nu dicaritakeun jolna tina situasi alam nyata (14 téks.9%).3: Kontéks Nu Dicaritakeun Patali jeung Situasi dina Laku Basa dina Rohang Status Facebook . 1.3% Grafik 4. 75. ari nu jolna tina situasi alam hayalan mah ukur 1 téks (6. 2. kontéks wengkuan jejer laku basa dina rohang status facebook téh bisa dititénan sakumaha ieu di handap.

2. . seni tradisi. nu lumaku husus dina kahirupan masarakat Sunda. hukum (perkara korupsi hakim). gelar tina angen-angen perkara asih. nu lumaku husus dina kahirupan masarakat luareun Indonésia (Asia. olah raga (perkara wasit sepakbola). katégorina bisa mangrupa: 1) lokal. kapamingpinan. 3) luar nagri. hujan. jeung Suasana Kotéks dumasar kasang tukang tempat. jeung suasana téh mangrupa kontéks lingkup kabudayaan dina kasang tukang sosial kamasarakatan nu ditémbongkeun atawa nu dicaritakeun. Waktu. usum halodo. 4) global. pangalaman. boh dina kontéks lokal. jeung Amérika). jeung harta. Sedengkeun alam hayalan nu dijadikeun kontéks eusi jejer pasualan. Afrika. nu lumaku sacara umum dina kahirupan masarakat Indonésia. nusantara. waktu. tur suasana nu kapaluruh dina laku basa dina rohang status facebook nyaéta sakumaha tabél ieu di handap. nu lumaku gembleng atawa geus lumrah dina kahirupan masarakat sakuliah dunya. ruang jeung waktu.87 Alam nyata nu dicaritakeun téh katitén tina eusi jejer pasualan nu nyaritakeun kahirupan sapopoé di lingkungan diri jeung sabudeureunana. 2) nusantara. 4. boh global. waktu. kayaning pasalia paham (pacéngkadan papada manusa atawa sistem). kaasih.4 Kasang Tukang Tempat. Kontéks nu patali jeung aspék kasang tukang tempat. Éropa.

pantun. toléat. kontéks Kontéks nu patali jeung aspék kasang tukang tempat. bisa jadi geus kawengku dina kasang tukang global. 4 téks (26. Nusantara 4. Lokal 2.3%) nu teu sacara husus némbongkeun kasang tukang lokal atawa nusantara. Jawa Barat). bisa disebutkeun yén rupa-rupa pasualan dina rohang status facebook nu diréspon atawa ditepikeun ku panyaturna téh karéréanana mangrupa pasualan-pasualan nu gelar dina kasang tukang budaya jeung kahirupan masarakat dunya. Kasang tukang nusantara aya dina 3 téks (20. jeung Bandung. Sunda.0 53. kompetisi sepakbola di Indonésia). dianggap némbongkeun kasang tukang global. naon-naon hal anu ditémbongkeun téh lumaku umum atawa geus lumrah aya dina kasang tukang kahirupan masarakat dunya. sérén taun. Global f 4 téks 3 téks 8 téks % 26. . Tina ieu hal. Indonésia. Saupama digrafikkeun. saperti Garut sintrén.88 Tabél 4. hakim. Kasang tukang nu némbongkeun unsur-unsur budaya luar nagri sacara husus mah teu kapaluruh. Kasang Tukang 1. 8 téks (53. waktu. Cirebon.0%). jaipong. tur suasana laku basa dina rohang status facebook téh bisa dititénan sakumaha ieu di handap. ku digunakeunana istilah LSI (Liga Super Indonésia.5. Purwakarta.5 Kontéks Kasang Tukang Tempat Laku Basa dina Rohang Status Facebook No.7 20.7%) némbongkeun kasang tukang sosial kamasarakatan jeung unsur-unsur budaya lokal (Sunda.3 Dumasar tabél 4.

89

Kontéks Kasang Tukang Laku Basa dina Rohang Status Facebook

26,7% 53,3% 20,0% Lokal Nusantara Global

Grafik 4.4: Kontéks Kontéks Kasang Tukang Tempat, Waktu, tur Suasana Laku Basa dina Rohang Status Facebook

4.2.5 Rasa jeung Nada Rasa mangrupa sikep panyatur kana jejer atawa objék nu keur dicaritakeun. Sedengkeun nada mangrupa sikep panyatur ka pamiarsana. Rasa jeung nada sipatna subjéktif sabab dipangaruhan ku pribadi panyaturna. Rasa nu aya dina téks laku basa dina rohang status facebook bisa dititénan dina tabél ieu di handap.

Tabél 4.6 Kontéks Rasa Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. 1. 2. 3. 4. Keuheul Yakin Sedih Ningnang Rasa f 4 téks 4 téks 4 téks 3 téks % 26,7 26,7 26,7 20,0

90

Dumasar tabél 4.6, aya opat rasa panyatur sakumaha kagambar dina téks laku basa dina rohang status facebook, nyaéta rasa keuheul, yain, sedih, jeung ningnang. Rasa keheul, yakin, jeung sedih, séwang-séwang aya dina opat téks (26,7%), sedengkeun rasa ningnang aya dina tilu téks (20%). Saupama digrafikkeun, baris katitén sakumaha ieu di handap.

Kontéks Rasa Laku Basa dina Rohang Status Facebook

20%

26,7% Keuheul

26,7% 26,7%

Yakin Sedih Ningnang

Grafik 4.5: Kontéks Rasa Laku Basa dina Rohang Status Facebook

Rasa keuheul mangrupa sikep panyatur nu pusing, jéngkél, kesel, jsté. kana rupa-rupa pasualan, boh jeroeun dirina boh luareun dirina. Katitén tina téks ieu di handap.

(1) (5)

Resep ngabandungan jalma nu sok bijil tanduk lamun ningali batur sukses. Lain seuri... mikirrr!!! "Ngukur seni tradisi ku agama mah sarua jeung make kolor dina sirah atuh!" ceuk Mang Ohim tukang toleat ngutruk. Pok deui "Ku teu euih-euih. Hrt salakina teu panuju gitek jaipong, ayn pamajikanana nyebut sintren musrik. Nya heueuh ath. Mlh

91

lain sintren bae, upcr adat, pantun, seren taun, jsb kaasup malusrik. Kuduna lain urg Cirebon bae nu genjolng teh! Belegug kabina-bina ceuk Emang mah nu ngomong kitu teh!" (11) Dimana atuh bener teh, nu kumaha atuh ari bener teh, ceuk saha atuh bener teh tur kumaha anu satemna? Lieur ngabandungan nu jarago pabeulit letah, ngadon ngarumpak pabalik letah udar-ider sok jarambah mukmak mekmek tur awuntah. Teu inggis nyepeng amanat ti Rahayat anu tigerat.Dasar beungeut nungulit badak, tonggoy lir kebo nu di tendok. Ari urang Sunda di Purwakarta araraya? Kade ah bilih kakeueum ku buah beukah, nu atos-atos ge maot kamerekaan hehehe.

(14)

Rasa yakin mangrupa sikep nyaho bener, katitén tina téks sakumaha ieu di handap. (2) (3) (8) (13) Rek hideung, bodas, beureum, bodas, hejo, koneng,....dilalab ku aing!!!! Ngarayap bari melak.. Hujan téh kalangkang hirup nu ngalanggengkeun kahirupan.. Milik mah ti mana we, nu teu boga domba oge bisa nyate.

Rasa sedih bisa ogé disebut salaku nalangsa atawa ngenes, katitén tina téks ieu di handap. (4) (7) Ka Garut. Mipit kagandrung nu teu kungsi lawung. Mangréwu langit geus ditirun ku poé nu ngebebela, hangit hawa ngadéséh hambalan méga-méga.. kuring rék ngendagkeun hujan peuting ieu, sangkan pepetétan ligar nandasa ingetan.. Mungguh waktu, ngolepat nandingan kilat. Asa kamari ulin anjang-anjangan di buruan. Asa kamari silih toel jeung babaturan. Asa kamari silih kelet jeung bebene. Kiwari, rambut geus campur jeung huis. Waos nu keker, nungtutan hiji-hiji dicopotan. Awak nu jagjag waringkas, saeutik-saeutik diciwitan ku rematik. Ah, ... teu sakara-kara. Hatur nuhun, terima kasih, kanggo sadayana, mugia doa urang dikabul ku Allah. Amin.

(9)

92

(10)

Ah... geus paturay tineung deui wae. Bral... anaking, geura mariang, teu kudu dikeupelan da geus bisa ngeupeul sorangan. Sing saralamet mangkaning caah rongkah di mana-mana..... Hariwang uing mah..

Rasa ningnang mangrupa représéntasi tina kaayaan nu teu surup, teu pantes, atawa janggal. Éta hal bisa katitén dina téks ieu di handap. (6) (12) (15) Lamun hakim di nagara urang jiga hakim garis dina LSI… gawaaat... Wilujeng sumping di Purwakarta, kota pager nu teu puguh nyanghareupna. Ibarat kana semur jéngkol, sakitu nyaho bau jeung matak jéngkoleun, belewek deui belewek deui.

Patali jeung nada, téks laku basa dina rohang status facebook bisa dititénan dina tabél ieu di handap.

Tabél 4.7 Kontéks Nada Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. 1. 2. 3. Sinis Reueus Nyungkun Nada f 7 téks 4 téks 4 téks % 46,6 26,7 26,7

Dumasar tabél 4.7, aya tilu nada dina téks laku basa dina rohang status facebook téh, nyaéta sinis, reueus, jeung nyungkun. Nada reueus jeung nyungkun séwang-séwang aya opat téks (26,7%), sésana 7 téks (46,6%) nadana sinis. Dina téks laku basa dina rohang status facebook, nada sinis aya patalina jeung rasa keuheul katut ningnang. Nada reueus aya patalina jeung rasa yakin. Sedengkeun

ngawengku laku basa répréséntatif. . baris katitén sakumaha ieu di handap. Kontéks Nada Laku Basa dina Rohang Status Facebook 26. jeung 5) laku basa déklaratif. laku basa nu digunakeun dina rohang status facebook téh aya 4 (opat) warna. éksprésif.3 Warna Laku Basa dina Rohang Status Facebook Warna laku basa dina rohang status facebook dianalisis dumasar kana warna laku basa nurutkeun Searle (1975) nu ngawengku 1) laku basa répréséntatif. 4) laku basa komisif.7% 46. Pedaran perkara warna laku basa dina rohang status facebook diébréhkeun ieu di handap.93 nada nyungkun aya patalina jeung rasa sedih. diréktif. 3) laku basa éksprésif. jeung komisif. Saupama digrafikkeun.6% 26. 2) laku basa diréktif. Dumasar hasil analisis data.6: Kontéks Nada Laku Basa dina Rohang Status Facebook 4.7% sinis reueus nyungkun Grafik 4.

nyaéta „Asa kamari ulin anjanganjangan di buruan.1 Laku Basa Répréséntatif Laku basa répréntatif. Waos nu keker. Asa kamari silih toel jeung babaturan. Kiwari. nétélakeun. nungtutan hiji-hiji dicopotan. kanggo sadayana. Waos nu keker. Mungguh waktu. rambut geus campur jeung huis. saeutik-saeutik diciwitan ku rematik. jeung (3) mangrupa téks nu nétélakeun perkara jejer X patali jeung fakta Y. Amin. Asa kamari silih kelet jeung bebene’ (Y1) jeung „Kiwari. Hatur nuhun.. rambut geus campur jeung huis. Awak nu jagjag waringkas. „hujan‟ mangrupa jejer X. Awak nu jagjag waringkas. Dina téks (2). Milik mah ti mana we. terima kasih.3. kalawan faka Y aya dua rupa. (2). atawa nyebutkeun hiji hal. … ka pamiarsa. (1) (2) (3) Hujan téh kalangkang hirup nu ngalanggengkeun kahirupan. Adeganana bisa digambarkeun salaku panyatur nételakeun jejer X. Teks (1). teu sakara-kara. Wujudna bisa dina ngalaporkeun. Laku basa répréséntatif dina rohang status facebook bisa dititénan dina téks ieu di handap. nungtutan hiji-hiji dicopotan... Ah.94 4. biasa ogé disebut asértif. . mugia doa urang dikabul ku Allah. Fakta Y1 jeung Y2 téh ngawangun fakta Y „gancangna parobahan waktu‟ nu ku panyatur ditétélakeun salaku „ngolépat . sedengkeun „kalangkang hirup nu ngalanggengkeun kahirupan‟ mangrupa fakta Y. fakta Y. mangrupa laku basa pikeun méré wawaran perkara rupa-rupa informasi. Asa kamari silih kelet jeung bebene. Dina téks (1). nu teu boga domba oge bisa nyate. „waktu‟ mangrupa jejer X. saeutik-saeutik diciwitan ku rematik’ (Y2). ngolepat nandingan kilat. Asa kamari ulin anjang-anjangan di buruan. Asa kamari silih toel jeung babaturan.

Sedengkeun téks (3) nétélakeun perkara milik (pangupa jiwa.3... biasana ngawujud dina maréntah ménta.. (4) Ah. Adeganana bisa digambarkeun salaku panyatur ngagerakkeun pamiarsa ngalakukeun élémén tindakan linguistik nu ditétélakeun ku panyatur.. Kagiatan . nyarankeun.. „milik‟ mangrupa jejer X. Dumasar kana éta hal. Téks (4) ngébréhkeun pangjurung laku panyatur ka pamiarsana pikeun lunta atawa nuluykeun lalampahan sabadana nyuprih pangaweruh. dina téks (1) panyatur nétélakeun informasi perkara hujan salaku hal atawa faktor nu mangaruhan kalumangsungan kahirupan.95 nandingan kilat‟. Hariwang uing mah. Bral. 4. Téks (2) netélakeun perkara kaayaan waktu nu dina kahirupan manusa lumangsung kalawan gancang jeung teu karasa robahna. anaking.2 Laku Basa Diréktif Laku basa diréktif mangrupa laku basa nu dilakukeun ku panyatur kalawan udagan sangkan pamiarsana ngalakukeun paripolah atawa tindakan nu disebutkeun dina omonganana.. geura mariang. harta) nu bisa dipibanda ku sing saha waé. Sing saralamet mangkaning caah rongkah di mana-mana. Laku basa diréktif dina rohang status facebook bisa dititénan dina téks ieu di handap.. nungtut. Dina téks (3). geus paturay tineung deui wae.. jeung nangtang. teu kudu dikeupelan da geus bisa ngeupeul sorangan. sedengkeun „nu teu boga domba ogé bisa nyaté‟ mangrupa fakta Y..

3 Laku Basa Éksprésif Laku basa ésprésif mangrupa laku basa nu dilakukeun kalawan udagan sangkan ungkara atawa omoganana dihartikeun salaku évaluasi perkara naon-naon hal nu disebutkeun dina omonganana. (5) Resep ngabandungan jalma nu sok bijil tanduk lamun ningali batur sukses.. Lain seuri. digawé. sangkan pamiarsa ngalakukeun évaluasi (É).96 nyuprih pangaweruh (di sakola) mangrupa prosés lalampahan nu diwengku ku waktu.. biasana ngawujud dina muji. (Y) …. Kagiatan „geura mariang‟ jeung „sing saralamet‟ mangrupa élémén tindakan linguistik panyatur pikeun ngagerakkeun pamiarsana sangkan ngalakukeun kagiatan „miang‟ dina wujud sakola deui..3. Adeganana bisa digambarkeun salaku panyatur nétélakeun sikepna (S) ka pamiarsa patali jeung fakta (X). Tindakan atawa prosés nu kudu disungsi sabadana paturay tineung téh di antarana nuluykeun sakola atawa digawé di lingkungan lianna nu leuwih lega. nganuhunkeun. kalawan dibarung ku sikep ati-ati sangkan bisa salamet dina ngalakonanana. kritik. 4. mikirrr!!! . Laku basa éksprésif dina rohang status facebook bisa dititénan dina téks ieu di handap. Nalika tepi kana waktuna. éta prosés sok dipungkas ku kagiatan paturay tineung. jsté. jeung nyawad.

jsb kaasup malusrik. Dasar beungeut nu ngulit badak. (9). Mlh lain sintren bae. Pok deui "Ku teu euih-euih. Dimana atuh bener teh. nu kumaha atuh ari bener teh. boh nu miboga sikep teu suka kana kajucungan jalma lian. (10).97 (6) (7) (8) (9) (10) (11) "Ngukur seni tradisi ku agama mah sarua jeung make kolor dina sirah atuh!" ceuk Mang Ohim tukang toleat ngutruk. belewek deui belewek deui. (7).. kota pager nu teu puguh nyanghareupna. ngawujud minangka kritik panyatur ka pamiarsana nu miboga sikep atawa sipat sirik nalika aya baturna atawa pihak lianna nu jucung (suksés) dina kahirupanana. ayn pamajikanana nyebut sintren musrik. Unsur (S) dina ungkara „resep ngabandungan‟ diantebkeun ngaliwatan ungkara „lain seuri…mikir!!!‟. ngadon ngarumpak pabalik letah udar-ider sok jarambah mukmak mekmek tur awuntah. Sikep panyatur dina téks (5). upcr adat. boh jalma-jalma lainna sacara umum. Kuduna lain urg Cirebon bae nu genjolng teh! Belegug kabinabina ceuk Emang mah nu ngomong kitu teh!" Lamun hakim di nagara urang jiga hakim garis dina LSI… gawaaat. Hrt salakina teu panuju gitek jaipong. sakitu nyaho bau jeung matak jéngkoleun. seren taun. (6). pantun. Nya heueuh ath. . tonggoy lir kebo nu di tendok. Ibarat kana semur jéngkol. ungkara „jalma nu sok bijil tanduk lamun ningali batur sukses‟ mangrupa fakta (X) nu diréspon ku panyatur ngaliwatan unsur (S) dina ungkara „resep ngabandungan‟.. jeung (11) mangrupa kritik ka pamiarsana patali jeung rupa-rupa hal. nu atos-atos ge maot kamerekaan hehehe. Évaluasi (É) nu dipiharep ku panyatur téh nyaéta sangkan jalma-jalma. Téks (5). Teu inggis nyepeng amanat ti Rahayat anu tigerat. ngaleungitkeun sikep négatif sarupa kitu. Ari urang Sunda di Purwakarta araraya? Kade ah bilih kakeueum ku buah beukah. ceuk saha atuh bener teh tur kumaha anu satemna? Lieur ngabandungan nu jarago pabeulit letah. (8). Wilujeng sumping di Purwakarta.

Ungkara „hakim garis dina LSI‟ konotasina négatif. panyatur ogé nepikeun sikep (S) kritikna ka pamiarsa lianna nu mangrupa masarakat urang Sunda sacara gembleng sakumaha dina ungkara „kuduna lain urang Cirebon baé nu génjlong téh‟. jeung (Y2) seni tradisi Sunda lianna kaasup musyrik. Sacara gembleng. panyatur nepikeun kritik ka gubernur Jawa Barat.98 Dina téks (6) aya dua fakta (Y). nu réa ngamangpaatkeun kawenanganana pikeun kapentingan pribadi ku jalan ngahagalkeun nu salah jadi bener atawa nu bener jadi salah (misalna akibat suap). . keuna ka Gubernur Jawa Barat jeung garwana nu sakuduna ulah nganggap kasenian tradisi Sunda salaku kagiatan musyrik. nu balukarna bisa goréng pikeun suprémasi hukum. Salian ti éta. boh hakim peradilan boh hakim garis sepakbola. sarta masarakat Sunda lianna patali jeung seni tradisi Sunda. ungkara „hakim garis dina LSI‟ téh bisa disebutkeun salaku „prakték suap‟. nyaéta (Y1) gubernur Jawa Barat teu panuju unsur gitek dina seni jaipongan. diréspon ku panyatur winangun sikep (S) kritik dina ungkara „sarua jeung maké kolor dina sirah‟. tur istrina nyebutkeun kasenian sintren musyrik. patali jeung sawatara kajadian dina LSI (Liga Super Indonésia. istri gubernur Jawa Barat. Sikep (S) panyatur patali jeung fakta (X) téh mangrupa kritik ka hakim di nagara Indonésia. pon kitu deui tumiba ka sakumna urang Sunda sangkan ulah cicing waé dina ngaréspon kaayaan sarupa kitu. Évaluasi (É) nu dipiharep ku panyatur. „prakték suap‟ mangrupa fakta (X). Fakta (Y1) jeung (Y2) ngawangun fakta (X) „ngukur seni tradisi ku agama‟. Dina téks (7). Jadi. kompetisi sépakbola di Indonésia) nu hakim garisna réa nguntungkeun salasihiji pihak nu keur tanding. Fakta (Y2) gelar akibat korélasi tina fakta (Y1).

pamaréntah Purwakarta kurang towéksa dina ngaroris fasilitas umumna. „pamingpin anu teu amanah‟ mangrupa fakta (X). Évaluasi (É) nu dipiharepna sangkan pamingpin téh sakuduna nyingkahan talajak hianat ka rahayatna sorangan. Dina téks (8). . Pamaréntah Purwakarta remen mager sawatara wewengkon nu mangrupa fasilitas umumna nepi ka éta fasilitas teu puguh gék-gékan pamangpaatanana. nu bener bisa jadi salah. Évaluasi (É) nu dipiharep téh sangkan pamaréntah leuwih merhatikeun jeung ngalaksanakeun pangwangunan nu mihak kana pangabutuh masarakatna. ku jalan ngalaksanakeun sagala amanah rahayat saéstuna. „Purwakarta mangrupa kota pager nu teu puguh nyanghareupna‟ mangrupa fakta (X). Misalna. ngadon ngarumpak pabalik letah udar-ider sok jarambah mukmak mekmek tur awuntah‟. jeung „beungeut nu ngulit badak. sikep (S) panyatur téh ngawujud dina kritik ka unsur pamaréntah jeung rahayat dina ngawangun wewengkon Purwakarta nu hasilna teu nyugemakeun.99 Évaluasi (É) nu dipiharepna sangkan hakim téh salawasna napak dina kode étikna pikeun lumaku jujur luyu jeung nu lumaku atawa ngantét dina jabatan hakimna. sakumaha ébréh dina ungkara „nu jarago pabeulit letah. Bebeneran pikeun pamingpin nu teu amanah mah aya dina wates anu bias. Sikep (S) panyatur patali jeung fakta (X) téh mangrupa kritik ka pamingpin nu teu amanah tur sok ngulinkeun bebeneran sanajan baris ngarugikeun rahayatna. Dina téks (9). „teu inggis nyepeng amanat ti rahayat anu tigerat‟. tonggoy lir kebo nu di tendok‟. nu salah bisa jadi bener. Ku éta hal. „Purwakarta‟ ngarépréséntasikeun unsur pamarentahan jeung rahayatna.

Adeganana bisa digambarkeun salaku panyatur ngalakukeun élémén tindakan linguistik (T) nu ditétélakeunana. Évaluasi (É) nu dipiharepna sangka pamiarsa ngarobah sikep. tapi alatan pangaresepna teu maliré kaweruhna sorangan‟. atawa ngancam. Évaluasi (É) nu dipiharep tina kritik nu ditepikeun téh sangkan urang Sunda nu aya di Purwakarta sangkan teu kabébénjokeun ku hal-hal pikabitaeun tapi sabenerna matak nyilakakeun. 4. kayaning jangji. tapi teu ngamangpaatkeun éta pangaweruh pikeun kasalametananana.3. jeung fakta (Y) „jalma nu weruh hadé-goréng hiji hal. Sikep (S) panyatur mangrupa kritik ka sakur jalma nu miboga kaweruh perkara hadé-goréngna hiji hal.4 Laku Basa Komisif Laku basa komisif mangrupa laku basa nu meungkeut panyaturna sangkan ngalakukeun atawa ngalaksanakeun naon-naon hal nu dicaritakeun. „aya urang Sunda di Purwakarta nu cilaka balukar hirupna kaleuleuwihi‟ mangrupa fakta (X) sakumaha ébréh tina ungkara „kade ah bilih kakeueum ku buah beukah.100 Dina téks (10). nu atos-atos ge maot kamerekaan‟. . Fakta (X) ébréh dina „semur jéngkol. laku lampah. Sikep (S) panyatur mangrupa kritik kana ketak masarakat Sunda di Purwakarta nu teu malire dirina nepi ka babari dibébénjokeun ku hal-hal pikabitaeun tapi sabenerna matak nyilakakeun. jeung paripolahna. sumpah. sedengkeun fakta (Y) ébréh dina „belewek deui belewek deui‟. Dina téks (11). bau jeung matak jéngkoleun‟. aya fakta (X) „hal nu pikangeunaheun tapi matak nyilakakeun‟.

. sakumaha ébréh dina ungkara „rek hideung. salian ti panyatur téh méré wawaran ka pamiarsa yén dirina indit ka Garut. bodas. jeung (b) ancaman panyatur ka pamiarsana (jeung masarakat atawa kontéks nu leuwih lega) nu rék ngagunasika ngaliwatan rupa-rupa pasualan atawa talajak. jeung (15) mangrupa laku basa nu ngébréhkeun maksud panyatur pikeun ngalakukeun naon hal nu dicaritakeun. Dina téks (14).101 Laku basa komisif dina rohang status facebook bisa dititénan dina téks ieu di handap.... (14).. konéng…‟ Élémén tindakan (T) dina téks (13) nyaeta (a) jangji pikeun sabar jeung rikrik gemi dina nyanghareupan kahirupan. Ka Garut. beureum. Élémén tindakan (T) dina téks (12) nyaéta „dilalab ku aing!!!‟. Mangréwu langit geus ditirun ku poé nu ngebebela... jeung (b) yakin yén kasabaran dina nyanghareupan kahirupan téh baris ngahasilkeun kabagjaan anu leuwih jembar. Éta ungkara ngawujud dina dua tindakan (a) sumpah pikeun nyanghareupan rupaning pasualan nu aya dina kahirupan. bodas. (12) (13) (14) (15) Rek hideung. . hangit hawa ngadéséh hambalan méga-méga. Mipit kagandrung nu teu kungsi lawung. sangkan pepetétan ligar nandasa ingetan. koneng.dilalab ku aing!!!! Ngarayap bari melak. Téks (12). bodas. Élémén tindakan (T-a) jeung (T-b) ébréh sacara teu langsung atawa nyamuni dina ungkara „ngarayap bari melak‟. beureum. bodas. héjo. hejo. (13). kuring rék ngendagkeun hujan peuting ieu. panyatur ogé ngalaksanakeun dua élémén tindakan (T).

sakumaha ébr‟eh dina ungkara „kuring rék ngendagkeun hujan peuting ieu‟.7 Dumasar tabél 4.7 46.0%) nu mangrupa laku basa répréséntatif.0 6. Aya 3 téks (20. Téks (15) ngandung élémén tindakan (T) ménta sangkan hujan turun.6 26. tina lima warna laku basa téh ukur opat nu kapaluruh digunakeun dina téks vérbal laku basa dina rohang status facebook.6%) mangrupa laku basa éksprésif. jeung 4 téks (26. Élémén tindakan (T-a) nyampak dina ungkara „ka Garut‟. Warna Laku Basa Répréséntatif Diréktif Éksprésif Komisif f 3 téks 1 téks 7 téks 4 téks % 20. 2. 7 téks (46. 1. Dumasar pedaran di luhur. sedengkeun laku basa déklaratif mah teu kapaluruh. sedengkeun élémén tindakan (T-b) nyampak dina ungkara „mipit kagandrung‟. Téks (15) salian ti méré wawaran ngeunaan kaayaan alam nu kiwari keur nandangan usum halodo. Tabél 4. nepi ka panyatur mampuh ngungkapkeun parasanana dina kanyataan. sakumaha ébréh dina tabél-tabél ieu di handap. kreatif.7%) mangrupa laku basa diréktif.8 Warna Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. 1 téks (6. .102 nyaéta (a) enya-enya indit ka Garut.7%) mangrupa laku basa komisif.8. panyatur rék ngusahakeun sangkan hujan nu baris ngungkulan weratna halodo téh bisa turun deui. 3. 4. jeung (b) nepungan hiji jalma atawa nyungsi hiji hal. bisa dicindekeun sawatara hal patali jeung warna laku basa dina rohang facebook.

warna laku basa dina rohang status facebook téh bisa dititénan sakumaha ieu di handap. gerakan-gerakan nu diwangun dijadikeun sarana oposisi kana kawijakankawijakan pamaréntah atawa hal-hal nu dianggap leupas tina prinsip kaadilan sosial. jeung organisasi sosial.7% Répréséntatif Diréktif Éksprésif Komisif 46. . Kagiatan oposisi téh diwujudkeunana réa dina kritik. Salian ti ngudag tujuan kalangenan.7% 20% 6. rohang status facebook réa dimangpaatkeun pikeun tujuan-tujuan nu leuwih lega tina saukur nuliskeun kagiatan sapopoé. Warna Laku Basa dina Rohang Status Facebook 26. Kiwari réa anggota facebook ngamangpaatkeun rohang status pikeun nyusun gerakan-gerakan atawa oganisasi alumni. kalangenan.7: Warna Laku Basa dina Rohang Status Facebook Laku basa éksprésif mangrupa laku basa nu pangréana kapaluruh digunakeun dina téks rohang status facebook. Éta hal bisa jadi alatan béh dieuna.6% Grafik 4.103 Saupama digrafikkeun.

. teu sakara-kara.4. saeutik-saeutik diciwitan ku rematik. nungtutan hiji-hiji dicopotan. Ah. terima kasih. (1) (2) (3) Hujan téh kalangkang hirup nu ngalanggengkeun kahirupan. Asa kamari silih toel jeung babaturan. Mungguh waktu. 2) laku basa langsung teu literal. ngolepat nandingan kilat. tapi kekecapan nu ngawangunna teu miboga ma‟na nu sarua jeung maksud omongan atawa ungkarana. nu teu boga domba oge bisa nyate. ngawengku laku basa langsung teu literal jeung laku basa teu langsung teu literal. 4. Asa kamari ulin anjang-anjangan di buruan. kanggo sadayana. Pedaran perkara wanda laku basa dina rohang status facebook diébréhkeun ieu di handap. Kiwari. 3) laku basa teu langsung literal. jeung 4) laku basa teu langsug teu literal. Milik mah ti mana we. Dumasar analisis data.1 Laku Basa Langsung Teu Literal Laku basa langsung teu literal nyaéta laku basa nu diébréhkeun ngaliwatan modus kalimah nu luyu jeung maksud omongan atawa ungkarana. Wanda laku basa langsung teu literal dina rohang status facebook bisa dititénan dina pedaran ieu di handap. ..104 4..4 Wanda Laku Basa dina Rohang Status Facebook Wanda laku basa dina rohang status facebook dianalisis dumasar kana interséksi wanda laku basa nurutkeun Wijana jeung Rohmadi (2010) nu ngawengku 1) laku basa langsung literal. Amin. aya 2 (dua) wanda laku basa nu digunakeun dina rohang status facebook. rambut geus campur jeung huis. Hatur nuhun. mugia doa urang dikabul ku Allah. Awak nu jagjag waringkas. Asa kamari silih kelet jeung bebene. Waos nu keker..

Naon hal nu dipimaksud dina téks (1).. tonggoy lir kebo nu di tendok. Lamun hakim di nagara urang jiga hakim garis dina LSI… gawaaat. Informasi perkara gancangna robah waktu téh ditétélakeun ngaliwatan ungkara ngolépat nandingan kilat. anaking. teu kudu dikeupelan da geus bisa ngeupeul sorangan.. Téks (2) netélakeun perkara kaayaan waktu nu dina kahirupan manusa lumangsung kalawan gancang jeung teu karasa robahna. geus paturay tineung deui wae. Téks (1) nétélakeun informasi perkara hujan salaku hal atawa faktor nu mangaruhan kalumangsungan kahirupan. sedengkeun informasina ditepikeun ngaliwatan kekecapan nu teu literal. sedengkeun maksud bekel . Sing saralamet mangkaning caah rongkah di mana-mana.... Hariwang uing mah. geura mariang. nu kumaha atuh ari bener teh. maksud nyuprih pangaweruh deui atawa nyiar kipayah ditétélakeun ngaliwatan kecap miang.. (3).105 (4) (7) (8) Ah.. Informasi perkara milik nu bisa dipibanda ku sing saha waé ditétélakeun dina ungkara „nu teu boga domba gé bisa nyaté‟. Téks (4) ngébréhkeun pangjurung laku panyatur ka pamiarsana pikeun lunta atawa nuluykeun lalampahan dina wengkuan nu leuwih lega sabadana nyuprih pangaweruh minangka bekelna. jeung (8) ditepikeun sacara langsung ngaliwatan modus kalimah wawaran. ngadon ngarumpak pabalik letah udar-ider sok jarambah mukmak mekmek tur awuntah. (2). harta) nu bisa dipibanda ku sing saha waé. ceuk saha atuh bener teh tur kumaha anu satemna? Lieur ngabandungan nu jarago pabeulit letah.. Bral. Dimana atuh bener teh.. hujan salaku hal atawa faktor nu mangaruhan kalumangsungan kahirupan téh ditétélakeunana dina ungkara „kalangkang hirup‟. Téks (3) nétélakeun perkara milik (pangupa jiwa. (7). Teu inggis nyepeng amanat ti Rahayat anu tigerat. Dasar beungeut nu ngulit badak...

Bebeneran pikeun pamingpin nu teu amanah mah aya dina wates anu bias. 4. Téks (7) mangrupa kritik ka hakim di nagara Indonésia. Informasi perkara pamingpin nu teu amanah tur teu boga kaisin ditétélakeun dina ungkara „beungeut nu ngulit badak. nu salah bisa jadi bener. Téks (8) mangrupa kritik ka pamingpin nu teu amanah tur sok ngulinkeun bebeneran sanajan baris ngarugikeun rahayatna. nu réa ngamangpaatkeun kawenanganana pikeun kapentingan pribadi ku jalan ngahagalkeun nu salah jadi bener atawa nu bener jadi salah (misalna akibat suap).106 pikeun lunta ditétélakeun dina „teu kudu dikeupelan da geus bisa ngeupeul sorangan‟. tonggoy lir kebo nu di tendok‟. boh hakim peradilan boh hakim garis sepakbola. Katerangan patempatan anyar atawa wengkuan nu leuwih lega minangka tempat pikeun nyuprih élmu nu leuwih jembar jeung nyiar kipayah téh kaayaanana teu nyugemakeun.2 Laku Basa Teu Langsung Teu Literal Laku basa teu langsug teu literal nyaéta laku basa nu diébréhkeun ngagunakeun modus katut ma‟na kalimah nu teu luyu jeung maksud nu hayang . nu bener bisa jadi salah. nu balukarna bisa goréng pikeun suprémasi hukum.4. Informasi perkara hakim nu korupsi ditétélakeun dina ungkara „jiga hakim garis dina LSI‟. ditétélakeun dina ungkara „caah rongkah di manamana‟.

sangkan pepetétan ligar nandasa ingetan.. Ibarat kana semur jéngkol. Nya heueuh ath.. Rek hideung.. hejo. beureum. belewek deui belewek deui. pantun.dilalab ku aing!!!! Ngarayap bari melak. Ari urang Sunda di Purwakarta araraya? Kade ah bilih kakeueum ku buah beukah.. Ka Garut. Mangréwu langit geus ditirun ku poé nu ngebebela. upcr adat. hangit hawa ngadéséh hambalan méga-méga. . Kuduna lain urg Cirebon bae nu genjolng teh! Belegug kabinabina ceuk Emang mah nu ngomong kitu teh!" Wilujeng sumping di Purwakarta. nu atos-atos ge maot kamerekaan hehehe.. koneng. sakitu nyaho bau jeung matak jéngkoleun.. (5) (6) (9) (10) (11) (12) (13) (14) (15) Resep ngabandungan jalma nu sok bijil tanduk lamun ningali batur sukses. kota pager nu teu puguh nyanghareupna. Pok deui "Ku teu euih-euih... Wanda laku basa teu langsung teu literal dina rohang status facebook bisa dititénan dina pedaran ieu di handap. jsb kaasup malusrik. Téks (5) mangrupa kritik panyatur ka pamiarsana nu miboga sikep atawa sipat sirik nalika aya baturna atawa pihak lianna nu jucung (suksés) dina kahirupanana. Lain seuri. kuring rék ngendagkeun hujan peuting ieu. bodas. Hrt salakina teu panuju gitek jaipong.107 ditepikeun. Mlh lain sintren bae. Modus kalimah nu digunakeun dina téks (5) ngawengku kalimah wawaran jeung kalimah paréntah. Modus kalimah wawaran kapanggih dina kalimah „Resep ngabandungan jalma nu sok bijil tanduk lamun ningali batur sukses‟. ayn pamajikanana nyebut sintren musrik. Mipit kagandrung nu teu kungsi lawung. maksudna mah méré wawaran yén „aya jalma nu teu suka nalika aya jalma lainna anu jucung (suksés). bodas.. mikirrr!!! "Ngukur seni tradisi ku agama mah sarua jeung make kolor dina sirah atuh!" ceuk Mang Ohim tukang toleat ngutruk. seren taun. nu éta paripolah téh matak teu pikaresepeun‟.

Téks (9) mangrupa kritik ka unsur pamaréntah jeung rahayat dina ngawangun wewengkon Purwakarta nu hasilna teu nyugemakeun jeung kurang towéksa dina ngaroris fasilitas umumna. ngaleungitkeun sikep négatif sarupa kitu. Téks (9).. Téks (10) mangrupa kritik kana ketak masarakat Sunda di Purwakarta nu teu malire dirina nepi ka babari dibébénjokeun ku hal-hal pikabitaeun tapi sabenerna matak nyilakakeun. jeung (11) mangrupa kritik nu ditepikeun sacara teu langsung teu literal. nepi ka éta fasilitas teu puguh gék-gékan pamangpaatanana. frase „jalma nu sok bijil tanduk‟. Téks (6) mangrupa kritik ka gubernur Jawa Barat jeung istrina patali jeung ajén-inajén seni tradisi Sunda nu teu bisa diukur ku ajén-inajén agama. Ngagunakeun modus kalimah pananya jeung wawaran. Informasi perkara ajén-inajén seni tradisi Sunda teu bisa diukur ku ajén-inajén agama ditétélakeun dina ungkara „make kolor dina sirah‟. ngabalukarkeun naon-naon hal anu dipimaksud ku panyatur téh teu sarua jeung ma‟na léksikal kekecapanana sacara literal. boh jalma-jalma lainna sacara umum. nepi ka kalimah nu digunakeun dina téks (5) ngawangun ma‟na nu teu literal.108 ditepikeunana sacara teu langsung ngaliwatan digunakeunana kecap „resep‟ jeung frase „jalma nu sok bijil tanduk‟. boh nu miboga sikep teu suka kana kajucungan jalma lian.. Sedengkeun modus kalimah paréntah digunakeun dina kalimah „Lain seuri. (10). mikirrr!!!‟. tur méré saran sangkan urang Sunda nu mangkuk . nu maksudna sangkan jalmajalma. Digunakeunana kecap „resep‟. kota pager nu teu puguh nyanghareupna‟. Kritik ditepikeun dina ungkara „Purwakarta. dina téks (10) panyatur nanyakeun ketak masarakat Purwakarta dina rupa-rupa hal. jeung frase „lain seuri‟.

. Téks (12) mangrupa (a) sumpah pikeun nyanghareupan rupaning pasualan nu aya dina kahirupan. bodas. jeung hal-hal lianna nu goréng tur matak ngabarubahkeun panyatur (jeung kontéks nu leuwih lega) téh ditepikeun sacara teu langsung jeung teu litera ngaliwatan ungkara „rek hideung. sakitu nyaho bau jeung matak jéngkoleun. belewek deui belewek deui‟. Téks (13) mangrupa (a) jangji pikeun sabar jeung rikrik gemi dina nyanghareupan kahirupan. Kritik ditétélakeun dina ungkara „Kade ah bilih kakeueum ku buah beukah. beureum. bodas. Kritik jeung rasa héran ditétélakeun dina ungkara „Ibarat kana semur jéngkol. Ancaman jeung sumpah pikeun nyanghareupan pasualan. Téks (11) mangrupa kritik ka sakur jalma nu miboga kaweruh perkara hadé-goréngna hiji hal. Ungkara „dilalab ku aing!!!‟ bisa mangrupa sumpah panyatur pikeun nyanghareupan rupaning pasualan nu aya dina kahirupan. jeung (b) ancaman panyatur ka pamiarsana (jeung masarakat atawa kontéks nu leuwih lega) nu rék ngagunasika ngaliwatan ruparupa pasualan atawa talajak. jeung (b) kayakinan yén kasabaran dina nyanghareupan kahirupan téh baris ngahasilkeun kabagjaan anu leuwih jembar. talajak. hejo. koneng…‟ jeung „dilalab‟.109 di Purwakarta nyingkahan dibébénjokeun ku hal-hal nu matak pikabitaéun tapi sabenerna matak nyilakakeun. Ngaliwatan modus kalimah panitah. bisa ogé mangrupa ancaman panyatur ka pamiarsana (jeung masarakat atawa kontéks nu leuwih lega) nu rék ngagunasika ngaliwatan rupa-rupa pasualan atawa talajak. tapi teu ngamangpaatkeun éta pangaweruh pikeun kasalametananana. nu atos-atos ge maot kamerekaan‟. dina téks (12) panyatur miboga maksud nu meungkeut dirina sangkan ngalakukeun naon hal nu dicaritakeun.

110 Ngaliwatan modus kalimah panitah. panyatur méré wawaran yén dirina indit ka Garut. Dina téks (15). panyatur rék ngusahakeun sangkan hujan nu baris ngungkulan weratna halodo téh bisa turun deui. bisa dicindekeun sawatara hal patali jeung wanda laku basa dina rohang facebook. kalawan maksud nepungan hiji jalma atawa nyungsi hiji hal. Dina téks (14). Ungkara „ngarayap bari melak‟ sacara teu langsung jeung teu literal. sakumaha ébréh dina tabél-tabél ieu di handap. Dumasar pedaran di luhur. sacara teu langsung tur teu literal dina téks (15) salian ti méré wawaran ngeunaan kaayaan alam nu kiwari keur nandangan usum halodo. panyatur ogé ngalaksankeun omonganana ku cara enya-enya indit ka Garut kalawan tujuan rék nepungan atawa nyungsi hiji hal nu sacara teu langsung jeung teu literal ditepikeun dina ungkara „mipit kagandrung nu teu kungsi lawung‟. . sacara teu langsung tur teu literal dina téks (14) salian ti panyatur téh méré wawaran ka pamiarsa yén dirina indit ka Garut. mangrupa jangji panyatur pikeun sabar jeung rikrik gemi dina nyanghareupan kahirupan. Ngaliwatan modus kalimah wawaran. sacara teu langsung tur teu literal dina téks (13) panyatur miboga maksud nu meungkeut dirina sangkan ngalakukeun naon hal nu dicaritakeun. Ngaliwatan modus kalimah wawaran. panyatur rék ngusahakeun sangkan hujan nu baris ngungkulan weratna halodo téh bisa turun deui. salian ti mangrupa wawaran perkara kaayaan alam nu kiwari keur nandangan usum halodo.

sedengkeun nu mangrupa laku basa teu langsung teu literal aya 9 téks (60%). Langsung Teu Literal 2. Wanda Laku Basa dina Rohang Status Facebook 40% 60% Langsung Teu Literal Teu Langsung Teu Literal Grafik 4. Saupama digrafikkeun. nyaéta laku basa langsung teu literal jeung laku basa teu langsung teu literal. tina opat wanda laku basa nu mangrupa interséksi téh ukur dua wanda laku basa nu kapaluruh dina rohang status facebook.0 Dumasar tabél 4. wanda laku basa dina rohang status facebook téh bisa dititénan sakumaha ieu di handap. Wanda Laku Basa 1.9. Laku basa langsung literal jeung teu langsung literal mah teu kapaluruh. Teu Langsung Teu Literal f 6 téks 9 téks % 40.111 Tabél 4.0 60.9 Wanda Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. bisa jadi alatan téks nu digunakeun téh leuwih nyoko kana ayana unsur métafora.8: Wanda Laku Basa dina Rohang Status Facebook . Aya 6 téks (40%) mangrupa laku basa langsung teu literal.

Dumasar analisis data. 3) kayakinan. 2) manipulatif. jeung 4) fungsi kayakinan. ngarobah sikep. Sangkan bisa nyieun tafsiran atawa paham kana maksud panyatur nu ditepikeun sacara teu langsung. 3) fungsi éstetik. kritik. hiburan. Dumasar kana fungsi komunikasi. Tafsir atawa pamahaman kana maksud nu ditétélakeun sacara langsung. pikeun ngagerakkeun atawa mangaruhan jalma nu bisa narima idé-idé nu ditepikeun. ngarobah sawangan. pikeun ngayakinkeun atawa mekarkeun kayakinan papada jalma ka lingkungan masarakatna. pikeun méré wawaran.112 4. Salian ti bisa madeg mandiri. atawa opini. ngatik. ngarobah masarakat. atawa sawangan. boh luyu jeung sikep sarta ajén dirina boh henteu. laku lampah. Maksud omongan panyatur téh teu salawasna ditétélakeun sacara langsung (kauni). unggal fungsi bisa pagalo ngawangun fungsi gabungan atawa interséksi. baris leuwih gampang ti batan nu ditétélakeun sacara teu langsung. aya kalana ku cara teu langsung (nyamuni). 4) informatif-manipulatif. pamiarsa perlu paham kana kontéks nu nyampak dina omongan atawa ungkarana. 5) . fungsi laku basa téh bisa ngawengku: 1) fungsi informatif. laku basa dina rohang status facebook miboga fungsi: 1) informatif. pamikiran. idé. nepikeun pamikiran.5 Fungsi Laku Basa dina Rohang Status Facebook Hakékatna. pikeun nyiptakeun tujuan-tujuan nu sipatna kreatif. nepi ka hiji jalma mampuh ngungkapkeun parasanana dina kanyataan. ngundakkeun pangaweruh. 2) fungsi manipulatif. jeung paripolah. unggal ungkara atawa omongan dina komunikasi nu ditepikeun ku panyatur (J1) ka pamiarsana (J2) mibanda maksud jeung tujuan nu tangtu. nambahan wawasan.

(7). boh hakim peradilan boh hakim . Panyatur ngagerakkeun pamiarsana sangkan ngalakukeun kagiatan „miang‟ dina wujud sakola deui. digawé. Dina téks (1) panyatur méré wawaran nu mangrupa informasi perkara hujan salaku hal atawa faktor nu mangaruhan kalumangsungan kahirupan sakurna mahluk hirup. Informasi téh ditepikeunana sacara langsung. Fungsi manipulatif katitén dina téks (4). (8). dipiharep nambahan wawasan pamiarsa jeung bahan atikan pikeun ngajaga lingkungan salaku salasahiji faktor kalumangsungan hujan. (9). (10).113 informatif-éstétik. Téks (6). lumangsung kalawan gancang jeung teu karasa robahna. (6). Téks (4) mangrupa pangjurung laku panyatur ka pamiarsana pikeun lunta atawa nuluykeun lalampahan sabadana nyuprih pangaweruh. Téks (7) mangrupa kritik ka hakim di nagara Indonésia.. jsté. panyatur ogé mangaruhan pamiarsana sangkan narima sawangan perkara patempatan anyar atawa wengkuan nu leuwih lega minangka tempat pikeun nyuprih élmu nu leuwih jembar jeung nyiar kipayah téh kaayaanana teu nyugemakeun. Salian ti éta. Téks (6) mangrupa kritik ka gubernur Jawa Barat jeung istrina patali jeung ajéninajén seni tradisi Sunda nu teu bisa diukur ku ajén-inajén agama. Fungsi informatif digunakeun dina téks (1) jeung (2). panyatur méré wawaran perkara kaayaan waktu. jeung (10) mangrupa kritik panyatur ka pamiarsana. kalawan dibarung ku sikep ati-ati sangkan bisa salamet dina ngalakonanana. Pedaran perkara fungsi laku basa dina rohang status facebook diébréhkeun ieu di handap. (7). Sedengkeun dina téks (2). (9). jeung 6) informatif-kayakinan. (8). nu dina kahirupan manusa.

Téks (9) mangrupa kritik ka unsur pamaréntah jeung rahayat dina ngawangun wewengkon Purwakarta nu hasilna teu nyugemakeun jeung kurang towéksa dina ngaroris fasilitas umumna. nu balukarna bisa goréng pikeun suprémasi hukum. bodas. konéng…‟ Éta hal bisa mangrupa aspek-aspék atawa widang-widang kahirupan. Bebeneran pikeun pamingpin nu teu amanah mah aya dina wates anu bias. laku lampah. nu bener bisa jadi salah. Ngaliwatan éta téks. bisa ogé mangrupa ancaman. (9). Ku ditarimana éta sawangan. . Fungsi kayakinan katitén dina téks (12) jeung (13).114 garis sepakbola. héjo. Téks (8) mangrupa kritik ka pamingpin nu teu amanah tur sok ngulinkeun bebeneran sanajan baris ngarugikeun rahayatna. (8). Aya sawatara pasualan kahirupan nu ditepikeun ku panyatur dina téks (12) nu ditétékeun ku ungkara „rek hideung. jeung (10) didadasaran ku sawangan pribadi panyaturna. beureum. Kritik nu ditepikeun dina téks (6). Ngaliwatan téks (12) jeung (13) panyatur ngayakinkeun atawa mekarkeun kayakinan papada jalma jeung lingkungan masarakatna patali jeung rupa-rupa pasualan. Téks (10) mangrupa kritik kana ketak masarakat Sunda di Purwakarta nu teu malire dirina nepi ka babari dibébénjokeun ku hal-hal pikabitaeun tapi sabenerna matak nyilakakeun. panyatur ngusahakeun pangaruh sangkan pamiarsa bisa narima sawangan nu ditepikeun. nu réa ngamangpaatkeun kawenanganana pikeun kapentingan pribadi ku jalan ngahagalkeun nu salah jadi bener atawa nu bener jadi salah (misalna akibat suap). jeung paripolah bisa robah. nu salah bisa jadi bener. dipiharep aya évaluasi nu dilakukeun ku pamiarsa sangkan sikep. nepi ka éta fasilitas teu puguh gék-gékan pamangpaatanana. (7).

dina éta téks diciptakeun tujuan-tujuan nu sipatna kreatif. atawa rereged nu nyampak dina kahirupan. jeung paripolah. pamikiran. teu ngarasula. Salian ti ngawawarkeun informasi. Fungsi informatif-manipulatif katitén dina téks (5) jeung (11).115 hahalang. panyatur méré wawaran yén dirina indit ka Garut. nepi ka hiji jalma mampuh ngungkapkeun parasanana sacara éstétis. Fungsi informatif-éstétik katitén dina téks (14) jeung (15). Wangun kasabaran dina nyanghareupan kahirupan bisa diwujudkeun di antarana ngaliwatan kagiatan atawa paripolah rikrik gemi. Informasi nu ditétélakeun dina téks (5) jeung (11) nyaéta aya jalma nu teu resep kana kasuksésan jalma lianna jeung kaweruh perkara hadé-goréng dipiboga ku unggal jalma. kalawan maksud nepungan hiji jalma atawa nyungsi hiji hal nu ditepikeun dina ungkara „mipit kagandrung nu teu kungsi lawung‟. Dina téks (14). laku lampah. kayakinan panyatur nu ditepikeun ka pamiarsa téh nyaéta kasabaran dina nyanghareupan kahirupa baris ngahasilkeun kabagjaan anu leuwih jembar. téks (5) jeung (11) nétélakeun kritik panyatur ka pamiarsana. Salian ti ngawawarkeun informasi. Sedengkeun dina téks (13). Sedengkeun dina téks (11) panyatur nepikeun kritik ka sakur jalma nu miboga kaweruh perkara hadé-goréngna hiji hal. opini. Éta ungkara mentingkeun pisan unsur . Kritik diepikeun kalawan napak dina udagan sangkan informasi nu diwawarkeun bisa diréspon pikeun ngundakkeun pangaweruh tur ngarobah sawangan. atawa tawakal. sikep. tapi teu ngamangpaatkeun éta pangaweruh pikeun kasalametananana. Kritik dina téks (5) ditepikeun ku panyatur ka pamiarsana nu miboga sikep atawa sipat sirik nalika aya baturna atawa pihak lianna nu jucung (suksés) dina kahirupanana.

0 13. diyakinkeun bisa dicangking ku unggal jalma sakumaha ditétélakeun dina ungkara „nu teu boga domba gé bisa nyaté‟. disusun kalawan kréatif sangkan nimbulkeun rasa nu éstétis. Dumasar pedaran di luhur. Dina téks (15).116 purwakanti. 5.3 13.3 13.10 Fungsi Laku Basa dina Rohang Status Facebook No.3 40. Ungkara kalimah pikeun nyebut usum halodo téh ditétélakeun dina métafora „poé nu ngebebela. sacara éstétis murwakanti jeung kecap „méga-méga‟ dina klausa tuluyanana „hangit hawa ngadéséh hambalan mégaméga‟. hangit hawa ngadéséh hambalan méga-méga‟.3 6. Fungsi informatif-kayakinan katitén dina téks (3) pikeun ngayakinkeun atawa mekarkeun kayakinan papada jalma ka lingkungan masarakatna patali jeung wawaran infornasi nu ditepikeun. 6. wawaran nu ditepikeun téh perkara kaayaan alam nu kiwari keur nandangan usum halodo. Fungsi Laku Basa Informatif Manipulatif Kayakinan Informatif-Manipulatif Informatif-Éstétik Informatif-Kayakinan f 2 téks 6 téks 2 téks 2 téks 2 téks 1 téks % 13. Tabél 4. sakumaha ébréh dina tabél-tabél ieu di handap. 4. 3. kecap „ngabebela‟ dina tungtung klausa „mangréwu langit geus ditirun ku poé nu ngabebela‟. bisa dicindekeun sawatara hal patali jeung fungsi laku basa dina rohang facebook. harta) nu bisa dipibanda ku sing saha waé. Informasi perkara milik nu bisa dipibanda ku sing saha waé. Téks (3) nétélakeun perkara milik (pangupa jiwa. 2. Salian ti éta. 1.7 .

3%) mibanda fungsi gabungan informatif-manipulatif. fungsi laku basa dina rohang status facebook téh bisa dititénan sakumaha ieu di handap. jeung informatif-kayakinan.3%) mangrupa laku basa nu mibanda fungsi informatif.10. tur mibanda fungsi gabungan nu ngawengku fungsi informatif-manipulatif. 6 téks (40. Saupama digrafikkeun. jeung kayakinan.3% 6. 2 téks (13.3% 13. sarta 1 téks (6. 2 téks (13.7%) mibanda fungsi gabungan informatif-kayakinan. Aya 2 téks (13.7% 13.9: Fungsi Laku Basa dina Rohang Status Facebook .3%) mibanda fungsi gabungan informatiféstétik.117 Dumasar tabél 4.3%) mibanda fungsi kayakinan.3% Informatif Manipulatif Kayakinan 40% 13% Informatif-Éstétik Informatif-Manipulatif Informatif-Kayakinan Grafik 4.0%) mibanda fungsi manipulatif. Laku basa nu mibanda fungsi éstétik sacara mandiri mah teu kapaluruh. informatif-éstétik. Fungsi Laku Basa dina Rohang Status Facebook 13. laku basa dina rohang status facebook mibanda fungsi madeg mandiri nu ngawengku fungsi informatif. manipulatif. 2 téks (13.

laku lampah. Kritik ditepikeun biasana sangkan pihak nu dikritik ngarobah sikepna. ngarobah sawangan. Téks laku basa dina rohang status facebook téh teu sakabéhna dianalisis. ngarobah sikep. atawa pamikiranana. motif. kritik. 4.6 Téhnik Métaforis Téks Laku Basa dina Rohang Status Facebook Unggal téks vérbal tinulis dina rohang status facebook mibanda fungsi laku basa sakumaha ébréh dina pedaran di luhur. Ma‟na ungkara-ungkara métaforis dina téks rohang status facebook téh bisa dititénan dina pedaran ieu di handap. atawa opini. sawanganana. jeung kecap panyambung babandingan. boh luyu jeung sikep sarta ajén dirina boh henteu. Ungkara-ungkara métaforis dina téks laku basa dina rohang status facebook téh mibanda ma‟na nu bisa disungsi ngaliwatan niténan pangbanding. pabanding. . Bisa jadi kritik nu ditepikeun téh sipatn subjéktif.118 Fungsi laku basa dina rohang status facebook réréana mangrupa fungsi manipulatif. ukur ungkara-ungkara nu aya dijeroeun téks nu mangrupa ungkara métaforis sakumaha ditandaan ku gurat handap. pamikiran. Éta hal luyu jeung warna laku basana nu réréana mangrupa kritik. Fungsi manipulatif téh pikeun ngagerakkeun atawa mangaruhan jalma nu bisa narima idé-idé nu ditepikeun. ngarobah masarakat. Salasahiji cara pikeun ngahontal tujuan dumasar fungsina téh bisa ngaliwatan digunakeunana ungkara-ungkara métaforis dina téks. jeung paripolah.

Awak nu jagjag waringkas. pangbandingna „kalangkang hirup nu ngalanggengkeun kahirupan‟. . ngolepat nandingan kilat. sarta motif nyamuni dina pangbanding. Ungkara „kalangkang hirup‟ téh mibanda ma‟na konotatif salaku „kabutuhan. kalawan unsur pabandingna „waktu‟. saeutik-saeutik diciwitan ku rematik.. Kiwari. mangrupa métafora langsung nu teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. rambut geus campur jeung huis. . ma‟na ungkara métaforis (1) téh yén hujan mangrupa salasahiji sumber (cai) nu gédé mangpaatna pikeun kalumangsungan kahirupan sakur mahluk nu hirup di dunya. pangbandingna „ngolépat nandingan kilat‟. mugia doa urang dikabul ku Allah. Hatur nuhun. Asa kamari ulin anjang-anjangan di buruan. Waos nu keker.. Ungkara métaforis (1) hujan téh kalangkang hirup nu ngalanggengkeun kahirupan. Ah. sumber kahirupan‟. terima kasih.. (2) Mungguh waktu. Amin. Asa kamari silih toel jeung babaturan. nungtutan hiji-hiji dicopotan. ma‟na ungkara métaforis (2) nyaéta waktu téh robahna gancang pisan. kalawan motif nyamuni dina pangbanding.119 (1) Hujan téh kalangkang hirup nu ngalanggengkeun kahirupan. teu karasa. kanggo sadayana. Asa kamari silih kelet jeung bebene. Jadi. Jadi. pabandingna „hujan‟. Ungkara métaforis (2) waktu ngolépat nandingan kilat. Ungkara „ngolépat nandingan kilat‟ mibanda ma‟na konotatif salaku „gancang robah‟. teu sakara-kara. mangrupa métafora langsung nu teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan.

Ungkara „nu teu boga domba‟ téh mangrupa pabanding.. pabandingna „nu teu boga domba‟. mangrupa métafora babandingan langsung. Hariwang uing mah. teu nguntungkeun. Sing saralamet mangkaning caah rongkah di mana-mana.. mangrupa métafora langsung nu teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. pacogrégan‟. dina émprona mah tetep bisa nyumponan pangabutuhna kalawan nyugemakeun. geura mariang. Ungkara métaforis (3) nu teu bago domba ogé bisa nyaté. ngawujud mangrupa situasi bencana banjir alatan cai wahangan ngagedéan pacampur jeung kiruh tina cileuncang nu pohara lobana. sedengkeun ungkara „caah rongkah‟ mangrupa pangbandingna. . Ungkara métaforis (4) caah rongkah di mana-mana. teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. kalawan motif disamunikeun dina pabanding jeung pangbanding. Jadi. jeung motifna disamunikeun. Sedengkeun ungkara „bisa nyaté‟ mangrupa pangbanding nu némbongkeun motif jeung ma‟na „bisa dahar. (4) Ah.. bisa nyumponan pangabutuh‟.. Ungkara „di mana-mana‟ mangrupa pabanding... Caah rongkah téh caah nu gedé. nu kipayahna kawatesanan.. anaking. ungkara métaforis (3) téh mibanda ma‟na konotatif yén jalma biasa. Ungkara „caah rongkah‟ dina métafora (4) mibanda ma‟na konotatif salaku „kaayaan atawa situasi nu teu luyu jeung kuduna.120 (3) Milik mah ti mana we. pangbandingna „bisa nyaté‟. nu nunjukkeun „jalma réa nu teu miboga harta leuwih‟. teu kudu dikeupelan da geus bisa ngeupeul sorangan. geus paturay tineung deui wae. nu teu boga domba oge bisa nyate. pinuh ku hal-hal nu goréng. Bral...

Pakarang nu bisa nyilakakeun mibanda asosiasi négatif. Tanduk minangka barang nu dipibanda ku sato mangrupa hal nu lumrah ayana. bisa ogé wujud barang nu napel dina sirah sétan. teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. jeung sajabana. kidang. pabandingna nyaéta jalma. Tanduk nu nyampak dina sirah sato jeung sétan téh mangrupa pakakas nu bisa dijadikeun pakarang nu bisa nyilakakeun lawanna. atawa ambek. ku kituna bijil tanduk dina ungkara métaforis (5) bisa dima‟naan salaku sirik pidik.121 Jadi. dengki. domba. Lain seuri. sedengkeun pangbandingna nyaéta nu sok bijil tanduk. kayaning munding. teu nguntungkeun. banténg. teu resep. Kecap tanduk pakait jeung barang nu aya dina sirang sawatara sato. ungkara (5) bisa dima‟naan salaku „jalma nu miboga sipat sirik upama aya batur nu leuwih jucung atawa suksés ti batan dirina‟.. sedengkeun gambaran tanduk minangka barang nu dibibanda ku sétan didadasarkeun kana alam hayalan nu salila ieu nyampak di masarakat dunya nu nganggap yén jungkiringna sétan téh aya tandukan. sapi. Motif disumputkeun atawa nyamuni dina pabanding bijil tanduk. (5) Resep ngabandungan jalma nu sok bijil tanduk lamun ningali batur sukses. „caah rongkah di mana-mana‟ téh ma‟nana kahirupan keur ditarajang ku situasi nu goréng. . Sacara gembleng. mikirrr!!! Ungkara métaforis (5) jalma nu sok bijik tanduk lamun ningali batur suksés.. jeung réa pacogrégan.

dina ieu hal mah wasit . pantun. Ungkara métaforis (7) lamun hakim di nagara urang jiga hakim garis dina LSI…gawaaat. Kolor téh salasahiji wangun pakéan manusa nu dipakéna dina bagian cangkéng ka handap. Nya heueuh ath. Pok deui "Ku teu euih-euih. atawa teu luyu. Mlh lain sintren bae. jsb kaasup malusrik. ayn pamajikanana nyebut sintren musrik. ngagunakeun kecap panyambung „jiga‟ pikeun babandingan antara pabanding „hakim di nagara urang‟ jeung pangbanding ‟hakim garis dina LSI‟. kalawan motifna nyamuni dina pangbanding „hakim garis dina LSI‟. Hakim garis téh mangrupa wasit kadua jeung katilu dina widang olahraga nu ngawal kalang lapangan dina derna pertandingan olahraga. atawa teu merenah‟.. Kuduna lain urg Cirebon bae nu genjolng teh! Belegug kabinabina ceuk Emang mah nu ngomong kitu teh!" Ungkara métaforis (6) nyaéta ngukur seni tradisi ku agama mah sarua jeung maké kolor dina sirah. teu pantes. Pabandingna „ngukur seni tradisi ku agama‟. pangbandingna „maké kolor dina sirah‟. jadi mun seug dipaké dina sirah téh éstu lain tempatna. dibandingkeun kalawan ngagunakeun kecap panyambung „sarua‟.. teu merenah. sabab aya hal-hal nu teu luyu atawa teu merenah pikeun dilarapkeun. seren taun. upcr adat.. Hrt salakina teu panuju gitek jaipong. sedengkeun motifna mah disamunikeun dina pangbanding. (7) Lamun hakim di nagara urang jiga hakim garis dina LSI… gawaaat.122 (6) "Ngukur seni tradisi ku agama mah sarua jeung make kolor dina sirah atuh!" ceuk Mang Ohim tukang toleat ngutruk. Ungkara „maké kolor dina sirah‟ mibanda ma‟na konotatif „teu luyu.. Ungkara métaforis (6) mibanda ma‟na yén ukuran ajén-inajén seni tradisi mah moal bisa disungsi ngagunakeun agama.

ngadon ngarumpak pabalik letah udar-ider sok jarambah mukmak mekmek tur awuntah. ungkara „hakim garis dina LSI‟ mibanda ma‟na „teu jujur. nepi ka ma‟na ungkara (7) téh yén lamun hakim di nagara urang (Indonésia) teu jujur atawa teu bener dina ngajalankeun tanggung jawabna. tonggoy lir kebo nu diténdok. Ungkara „ngulit badak‟ mibanda harti konotatif salaku „kandel. Patali jeung éta hal. Pabanding „beungeut nu ngulit badak‟ dijerona kawengku deui ku pabanding „beungeut‟ jeung pangbanding „nu ngulit badak‟.123 olahraga sépakbola. Sato nu mangrupa badak mibanda struktur kulit nu béda jeung sato-sato lianna palebah kandelna. tonggoy lir kebo nu di tendok. (8) Dimana atuh bener teh. Dasar beungeut nu ngulit badak. teu bener. ceuk saha atuh bener teh tur kumaha anu satemna? Lieur ngabandungan nu jarago pabeulit letah. mangrupa pihak nu salila ieu dianggap „korps nu teu jujur‟ akibat tina seringna ngarugikeun pamaén atawa salasahiji tim nu keur tanding ku ngaluarkeun putusan-putusan nu kaliru atawa teu luyu jeung aturan dina olahraga sépakbola. tangtu baris mawa mamala kana suprémasi hukum jeung kaadilan nu sakuduna jadi dasar dina nyusun kaputusan hukum. Ungkara „beungeut nu ngulit badak‟ téh ma‟nana „beungeut nu . nu kumaha atuh ari bener teh. kalawan motifna disamunikeun. saperti nganulir gol pédah dianggap offside padahal teu offside. teu becus‟. ngagunakeun kecap panyambung babandingan „lir‟ pikeun ngantétkeun pabanding „beungeut nu ngulit badak‟ jeung pangbanding „kebo nu diténdok‟. Ungkara métaforis (8) beungeut nu ngulit badak. teu boga kaéra‟. Teu inggis nyepeng amanat ti Rahayat anu tigerat. Hakim atawa wasit garis dina kompetisi sépakbola LSI (Liga Super Indonésia).

kota pager nu teu puguh nyanghareupna. tonggoy lir kebo nu diténdok. lumrah‟. diliangan (ditojos) antara liang irungna supaya bisa ngasupkeun kaluhan. . pabandingna „Purwakarta‟. kalawan motif disamunikeun dina pangbanding. Ungkara „lir kebo nu diténdok‟ mibanda ma‟na konotatif salaku „hal nu geus biasa. Ungkara métaforis (9) Purwakarta. nu najan fungsina minangka hahalang sangkan ulah aya nu sarsup kitu waé. (9) Wilujeng sumping di Purwakarta. jsté. mangrupa métafora babandingan langsung. kai. kebon. tapi ngarémpak atawa matak ngaleungitkeun fungsi patempatan nu dipagerna. teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. jeung pangbandingna „kota pager nu teu puguh nyanghareupna‟. pager diwangun kudu puguh gékgékanana. Munding diténdok téh geus lumrah. atawa beusi. Ku sabab fungsina salaku ciri. atawa taman pikeun jadi ciri jeung supaya ulah aya nu sarsup kitu waé. atawa hahalang. nu disaruakeun luhurna dina wates pakarangan.124 kandel‟ dipapandékeun ka jalma nu teu boga kaéra atawa geus teu miroséa deui ajén-inajén bener-salah. wates. Pager téh jajaran awi. kota pager nu teu puguh nyanghareupna. tur éta hal téh geus dianggap lumrah. ma‟nana jalma nu teu miboga kaéra ngalakukeun paripolah nu salah. Ungkara métaforis (8) beungeut nu ngulit badak. geus kitu biasana di wewengkon mana waé. Ungkara „pager nu teu puguh nyanghareupna‟ mibanda ma‟na pager nu diwangun atawa diadegkeun di hiji tempat. Kebo atawa munding sok diténdok.

Ungkara métaforis (11) ibarat kana semur jéngkol. belewek deui belewek deui. Sarua jeung pabanding. tapi tétéla éta hal téh matak nyilakakeun ka diri atawa kaomna sorangan. Ungkara métaforis (10) kakeueum ku buah beukah. tur saupama dikonsumsina kaleuleuwihi matak nyababkeun panyakit jéngkoleun. Ungkara „ibarat kana semur jéngkol‟ mibanda ma‟na hal nu . (11) Ibarat kana semur jéngkol.125 (10) Ari urang Sunda di Purwakarta araraya? Kade ah bilih kakeueum ku buah beukah. ungkara métaforis (10) téh mibanda ma‟na jalma atawa kaom nu ketakna katungkulkeun teuing ku hal-hal nu najan pikaresepeun atawa pikangeunaheun. nu atos-atos ge maot kamerekaan hehehe. motifna disamunikeun dina pangbanding. teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. Sedengkeun ungkara „maot kamerekaan‟ mibanda harti konotatif nandangan lara tunggara ku hal nu kaleuleuwihi. sakitu nyaho bau jeung matak jéngkoleun. mibanda ciri husus bauna nu nataku. pabanding jeung motifna nyamuni. Ungkara „kakeueum ku buah beukah‟ mibanda harti konotatif kabébénjokeun atawa katungkulkeun ku hal nu kaleuleuwihi. mangrupa métafora nu ngagunakeun kecap panyambung babandingan „ibarat‟ pikeun ngupamakeun pabanding nu disamunikeun dina pangbanding „kana semur jéngkol‟. Jéngkol mangrupa salasahiji buah nu geus dijadikeun kadaharan nu lumrah cara di semur. pangbandingna „kakeueum ku buah beukah‟ jeung „maot kamerekaan‟. Jadi. mangrupa métafora babandingan langsung. nu atos-atos gé maot kamerekaan.

beureum. bodas. bodas.. konéng…‟. . konéng… jeung dilalab ku aing!!!. jeung konéng téh mangrupa sesebutan pikeun warna. Ungkara rék hideung. héjo..126 geus karuhan goréng jeung matak ngabarubahkeun atawa nyilakakeun. bodas. sarta motif jeung pabandingna disumputkeun atawa nyamuni. Motif dina pabanding „hideung. héjo. hejo.. bodas. atawa aspék-aspék kahirupan nu réa rupana. beureum.. konéng… mangrupa métafora langsung nu teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. beureum. héjo. tetep dilakukeun atawa disungsi. konéng…‟ nganteurkeun motif dina pabanding „dilalab‟. bisa atahna bisa ogé diseupan atawa dikulub heula. héjo. bodas. koneng. beureum. boh positif boh négatif. bodas. Ungkara dilalab ku aing mangrupa métafora langsung nu teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan jeung motifna nyamuni. beureum. Lalab mangrupa ngaran kadaharan tina dangdaunan. nalika dihijikeun bisa dima‟naan salaku kajadian. Hideung. héjo. beureum. bodas. Nu nyampak dina éta ungkara métaforis ukur pangbanding „hideung. Kecap dilalab nyoko kana kecap asal labab dirarangkénan hareup di-. sedengkeun pangbandingna aya dina ungkara saméméhna nyaéta hal nu ‟hideung. (12) Rek hideung. beureum. konéng‟. Dilalab ngandung harti dijieun lalab. Pabanding dina éta ungkara nyaéta „dilalab‟. hal. najan geus dimaphum jeung kaalaman balukarna téh. bodas. héjo. sedengkeun sacara konotatif bisa dima‟naan salaku „disanghareupan‟. nyaéta rék hideung. Tina éta hal. dilalab ku aing!!!! Aya dua ungkara métaforis dina téks (12). ungkara métaforis „dilalab ku aing!!!‟ bisa dima‟naan „rék disanghareupan‟.

sedengkeun pangbandingna nyampak dina ungkara „ngarayap bari melak‟. sarta motifna disamunikeun. Ungkara (14) kagandrung nu teu kungsi lawung mangrupa métafora babandingan langsung pabanding „kagandrung‟ jeung pangbanding „nu teu kungsi lawung‟. pabanding jeung motifna disamunikeun. ungkara métaforis (13) mibanda ma‟na sabar. Jadi. sedengkeun ungkara „nu teu kungsi lawung‟ mbanda harti konotatif „teu kungsi tepung atawa nyampak dina alam nyata‟. Kecap „ngarayap‟ dina harti sabenerna sarua jeung „lalaunan‟. Ungkara métaforis (13) ngarayap bari melak. tawekal. teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. Mipit kagandrung nu teu kungsi lawung. héjo. ungkara . rikrik gemi dina ngajalanan kahirupan sangkan hasilna kaala dina mangsa nu baris datang. Ungkara „kagandrung‟ mianda harti konotatif „jalma atawa hal nu dipikangen‟. mangrupa métafora langsung. (13) Ngarayap bari melak. tawekal. ngajalanan‟. rikrik gemi‟. beureum.127 Ungkara métaforis rék hideung. kalawan teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. sedengkeun dina harti konotatif patali jeung ungkara métaforis mibanda ma‟na „sabar. Jadi. Kecap „melak‟ mibanda harti konotatif „ngawangun. (14) Ka Garut.. bodas. konéng… jeung dilalab ku aing!!! upama dihijikeun bisa dima‟naan yén sagala rupa pasualan téh baris atawa bisa disanghareupan kalawan teuneung.

Tina pedaran perkara ma‟na métaforis téks laku basa dina rohang status facebook di luhur. Kecap „ngabebela‟ biasana digunakeun pikeun kaayaan seuneu nu hurungna gedé atawa rongkah. nu ku alatan éta hal nyababkeun rasa panas nu ditimblkeunana karasa pisan. nepi ka ungkara „poé nu ngabebela‟ ngandung harti „poé nu keur meujeuhna atawa aya dina kaayaan panas mentrang-mentrang‟. (15) Mangréwu langit geus ditirun ku poé nu ngebebela. kalawan motif disamunikeun dina pangbanding. Pabandingna nyaéta kecap „poé‟.. hangit hawa ngadéséh hambalan méga-méga.128 métaforis (14) mibanda ma‟na hal atawa jalma nu dipikangen teu kungsi nyampak dina alam nyata. . sangkan pepetétan ligar nandasa ingetan. Ma‟na „nu ngabebela‟ dina ungkara métaforis (15) téh nyaéta „nu panasna pisan‟. pangbandingna „nu ngabebela‟.. Ungkara métaforis (15) poé nu ngabebela mangrupa metafora babandingan teu langsung nu teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. kuring rék ngendagkeun hujan peuting ieu. bisa dicindekkeun sawatara hal sakumaha tabél di handap.

4 Dumasar tabél 4.6%). Kecap panyambung babandingan digunakeun dina 4 téks (26.4 26.6 73. 4 téks (26.6%) nyamuni.11.11 Aspék Métaforis Teks Laku Basa dina Rohang Status Facebook No. Pabanding a) Kauni b) Nyamuni II.4 13.3 0 100 26.4%) aspék pabandingna kauni. ungkara-ungkara métaforis téks laku basa dina rohang status facebook téh mibanda ma‟na nu bisa disungsi ngaliwatan niténan pangbanding.3 13. Panyambung Babandingan a) Aya b) Teu aya f 11 4 11 2 2 0 15 4 11 % 73. Tina aspék pangbandingna. 11 téks (73. . motif. Pangbanding a) Barang b) Pagawéan c) Sifat III. sedengkeun 11 téks (73. Aspék motif dina 15 téks (100%) disamunikeun. Motif a) Kauini b) Nyamuni IV. pabanding. jeung kecap panyambung babandingan.3%) ngagunakeun pangbanding pagawéan jeung sifat.6 73. 11 téks (73.129 Tabél 4.4%) teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. Aspék Métaforis I.4%) ngagunakeun pangbanding barang. séwangséwang 2 téks (13.

émosi. jeung pangalaman. Salasahiji médium nu kiwari dimangpaatkeun minangka sarana komunikasi ngagunakeun basa nyaéta internét. Rohang status facebook bisa digunakeun pikeun nepikeun rupa-rupa pasualan. gumantung kana kamampuh. sakur anu miboga akun facebook bisa nepikeun rupa-rupa pasualan dina rohang statusna. angen-angen. sindir-sampir. Hartina. sawangan. nyaéta fungsi basa pikeun nepikeun hiji hal sakumaha nu dirépréséntasikeun ku panyaturna. ngawujud dina situasi kawacanaan . lalayang. nu ngarojong kana prosés ngama‟naan omongan atawa wacana. enggoning ngawangun pikiran nu bisa silipangaruhan ngaliwatan rupa-rupa médium. banyol. social nétwork) facebook. Wujud nyata fungsi basa salaku pakakas komunikasi dina facebook digunakeun dina nuliskeun rupa-rupa hal dina rohang status nu mangrupa bagian tina fasilitas news feed jeung mini feed. parasaan. sawangan. artikel.7 Pedaran Hasil Panalungtikan Basa minangka pakakas komunikasi mibanda peran nu penting dina kagiatan interaksi manusa. kahayang. jeung udagan atawa sasaran pamiarsana. Kontéks wacana anu mangrupa ciri-ciri alam luareun basa (lingkungan non-linguistik) waktu komunikasi. jeung adat-istiadat (SARA). agama. dina wangun ramatloka média sosial (jaringan sosial. Basa bisa digunakeun pikeun nepikeun idé. kahayang.130 4. Téks vérbal basa Sunda dina rohang status facebook miboga fungsi idéasional. ras. eusi status facebook téh éstu teu kawatesanan. jeung salian ti éta. Médium basa anu digunakeun ogé teu kawatesanan. mangrupa béwara. kritik. Sok sanajan aya watesan-watesan anu tangtu minangka étika anu lumaku universal –biasana watesan perkara suku.

Ragam basa loma leuwih réa digunakeun ku panyatur pikeun nuliskeun téks statusna ti batan basa lemes. Undak usuk basa dipikawanoh dina kahirupan masarakat Sunda mangrupa warisan ti Mataram nu kungsi ngéréh tatar Sunda. jeung suasana. Kontéks undak usuk atawa tatakrama basa nu digunakeun dina téks laku basa dina rohang status facebook ngawengku dua ragam basa loma jeung lemes. . Panta-panta UUBS nu kiwari sok disebut ogé tatakrama basa ngawengku basa kasar. sarta 5) rasa jeung nada. undak usuk basa Sunda (UUBS) ngalaman sawatara parobahan patali jeung pantapantana. nu maké basa téh bisa lalaki. sanajan teu pati lega pamakéanana. Ragam basa loma téh némbongkeun basa nu sarua atawa satata. Kontéks nu maké basa dina rohang status facebook téh ngalibetkeun saha nu nyarita (panyatur) atawa nu nulis (panulis) jeung saha nu diajak nyarita (pamiarsa) atawa nu maca (pamaca).131 nu raket patalina jeung laku basa. Tina kaayaan warugana. Dina kamekaranana. UUBS tetep digunakeun ku sawatara masarakat Sunda. Kontéks laku basa dina rohang status facebook dianalisis dumasar kana aspék: 1) undak usuk basa. waktu. Éta hal bisa némbongkeun yén dina pajaman kiwari panyatur facebook kaasup kana masarakat modéren anu muka dirina sacara sosial jeung kultural. 3) nu dicaritakeun. Panyatur jeung pamiarsa téh di antarana bisa béda-béda kaayan warugana. Kiwari. dina ngagunakeun basa téh leuwih nyoko kana rupaning variasi dina basa anu sarua atawa satata. Demi masarakat modéren mah mangrupa masarakat basa nu kaétang terbuka. awéwé. loma. jeung lemes. 2) nu maké basa. 4) kasang tukang tempat.

. Salian ti éta. Objék nu dicaritakeun téh jadi galeuh atawa jejer omongan. seni.132 malah bisa ogé banci. sistem kapercayaan. basa. bisa mangrupa jalma. Ditilik tina ngaran-ngaran dina profilna. kaayaan. Lumangsungna komunikasi basa antara panyatur jeung pamiarsa téh museur kana objék nu dicaritakeun. jsté. 15 téks laku basa dina rohang status facebook dina ieu panalungtikan dipedalkeun ku panyatur lalaki. Éta hal téh bisa mangrupa: 1) pasualan nu sipatna tradisional. umumna basa nu digunakeun ku wanoja mindeng némbongkeun ciri kasopanan nu leuwih positif ti batan basa nu digunakeun ku lalaki. 2) pasualan nu sipatna modérn. dibandingkeun jeung lalaki. Facebook mekar salasahijina jadi sarana pikeun nepikeun kritik perkara rupa-rupa pasualan. Gerakan-gerakan nu diwangun dina facebook dijadikeun sarana oposisi kana kawijakan-kawijakan pamaréntah atawa hal-hal nu dianggap leupas tina prinsip kaadilan sosial. ajén-inajén kasundaan. Kontéks nu patali jeung aspék nu dicaritakeun nu kapaluruh dina laku basa dina rohang status facebook . Nurutkeun Holmes (1995). sawangan hirup. pakasaban. atawa kajadian. Dina nepikeun kritik téh remen digunakeun ungkara basa nu némbongkeun ciri kasopanan négatif. masualkeun rupa-rupa hal dina wengkuan alam atawa kahirupan modérn. masualkeun rupa-rupa hal dina wengkuan tradisi kayaning adat kabiasaan masarakat Sunda. dina prakna komunikasi téh panyatur wanoja mah umumna leuwih nekenkeun kana tinimbangan parasaan pamiarsa nu jadi lawan nyaritana. barang. Sabenerna kaitung réa panyatur awéwé nu medalkeun téks dina status facebook. sastra. pakakas.

nusantara. gelar tina angen-angen perkara asih. Kontéks nu dicaritakeun patali jeung latar situasina nu kapaluruh dina laku basa dina rohang status facebook jolna tina alam nyata jeung alam hayalan Situasi alam nyata mangrupa situasi riil aya dikieuna. jeung harta. Kasng tukang lokal (Sunda. kontéks nu dicaritakeun téh patali ogé jeung latar situasi nu jadi “panggung” eusining pasualan nu dicaritakeun. ruang jeung waktu. boh dina kontéks lokal. sedengkeun situasi alam hayalan mangrupa situasi nu teu nyampak dina réalitas.133 némbongkeun atawa masualkeun kontéks tradisi lokal jeung kahirupan modéren. Kotéks dumasar kasang tukang tempat téh mangrupa kontéks lingkup kabudayaan dina kasang tukang sosial kamasarakatan nu ditémbongkeun atawa nu dicaritakeun. jeung global. Salian ti éta. Jawa Barat) katitén tina digunakeuanana ungkara-ungkara saperti Garut . usum halodo. olah raga (perkara wasit sepakbola). pangalaman. Kontéks nu patali jeung aspék kasang tukang tempat dina laku basa dina rohang status facebook némbongkeun kasang tukang sosial kamasarakatan jeung unsur-unsur budaya lokal. kaasih. nusantara. Ieu hal némbongkeun yén ikon-ikon budaya jeung pasualan dina kahirupan modérn mangrupa jejer nu leuwih réa disanghareupan ku panyatur dina kahirupan sapopoéna. Alam nyata nu dicaritakeun téh katitén tina eusi jejer pasualan nu nyaritakeun kahirupan sapopoé di lingkungan diri jeung sabudeureunana. seni tradisi. atawa angen-angen. kapamingpinan. mitos. Sedengkeun alam hayalan nu dijadikeun kontéks eusi jejer pasualan. boh global. hujan. bisa mangrupa dongéng. hukum (perkara korupsi hakim). kayaning pasalia paham (pacéngkadan papada manusa atawa sistem).

Sunda. Téks nu teu sacara husus némbongkeun kasang tukang lokal atawa nusantara. reueus. Rasa yakin mangrupa sikep nyaho bener.134 sintrén. naon-naon hal anu ditémbongkeun téh lumaku umum atawa geus lumrah aya dina kasang tukang kahirupan masarakat dunya. Kasang tukang nu némbongkeun unsur-unsur budaya luar nagri sacara husus mah teu kapaluruh. Rasa nu aya dina téks laku basa dina rohang status facebook nyaéta rasa keuheul. Kasang tukang nusantara aya ku digunakeunana istilah LSI (Liga Super Indonésia. boh jeroeun dirina boh luareun dirina. Sedengkeun Rasa ningnang mangrupa représéntasi tina kaayaan nu teu surup. kesel. teu pantes. Indonésia. Rasa keuheul mangrupa sikep panyatur nu pusing. Tina ieu hal. sedih. toléat. jaipong. pantun. kana rupa-rupa pasualan. jeung ningnang. dianggap némbongkeun kasang tukang global. atawa janggal. Purwakarta. sérén taun. Dina téks laku basa dina rohang status facebook. yakin. jeung Bandung. jeung nyungkun. Nada téks laku basa dina rohang status facebook nyaéta sinis. Cirebon. kompetisi sepakbola di Indonésia). hakim. jsté. Rasa mangrupa sikep panyatur kana jejer atawa objék nu keur dicaritakeun. jéngkél. Rasa jeung nada sipatna subjéktif sabab dipangaruhan ku pribadi panyaturna. bisa jadi geus kawengku dina kasang tukang global. nada sinis aya . Rasa sedih bisa ogé disebut salaku nalangsa atawa ngenes. bisa disebutkeun yén rupa-rupa pasualan dina rohang status facebook nu diréspon atawa ditepikeun ku panyaturna téh karéréanana mangrupa pasualanpasualan nu gelar dina kasang tukang budaya jeung kahirupan masarakat dunya. Sedengkeun nada mangrupa sikep panyatur ka pamiarsana.

nambahan wawasan. Sedengkeun nada nyungkun aya patalina jeung rasa sedih. jeung 4) laku basa teu langsug teu literal. Nada reueus aya patalina jeung rasa yakin. laku lampah. 2) laku basa diréktif. jeung 4) fungsi kayakinan. Wanda laku basa dina rohang status facebook dianalisis dumasar kana interséksi wanda laku basa nurutkeun Wijana jeung Rohmadi (2010) nu ngawengku 1) laku basa langsung literal. . nepi ka fungsi laku basa téh bisa ngawengku: 1) fungsi informatif. 3) laku basa éksprésif. 3) laku basa teu langsung literal. pamikiran. Sedengkeun fungsi laku basa dina rohang status facebook dianalisis kalawan didadasaran ku fungsi komunikasi.135 patalina jeung rasa keuheul katut ningnang. pikeun ngayakinkeun atawa mekarkeun kayakinan papada jalma ka lingkungan masarakatna. ngarobah sikep. unggal fungsi bisa pagalo ngawangun fungsi gabungan atawa interséksi. kritik. nepi ka hiji jalma mampuh ngungkapkeun parasanana dina kanyataan. pikeun ngagerakkeun atawa mangaruhan jalma nu bisa narima idéidé nu ditepikeun. jeung 5) laku basa déklaratif. jeung paripolah. atawa sawangan. 4) laku basa komisif. Salian ti bisa madeg mandiri. pikeun méré wawaran. atawa opini. 2) laku basa langsung teu literal. ngarobah sawangan. hiburan. pikeun nyiptakeun tujuan-tujuan nu sipatna kreatif. ngarobah masarakat. Warna laku basa dina rohang status facebook dianalisis dumasar kana warna laku basa nurutkeun Searle (1975) nu ngawengku 1) laku basa répréséntatif. ngundakkeun pangaweruh. idé. 3) fungsi éstetik. boh luyu jeung sikep sarta ajén dirina boh henteu. 2) fungsi manipulatif. nepikeun pamikiran. ngatik.

jeung komisif.136 Dumasar hasil analisis. atawa radio. televisi. . jeung organisasi sosial. nyaéta laku basa répréséntatif. Kiwari réa anggota facebook ngamangpaatkeun rohang status pikeun nyusun gerakan-gerakan atawa oganisasi alumni. Laku basa langsung literal jeung teu langsung literal mah teu kapaluruh. majalah. kalangenan. Laku basa éksprésif mangrupa laku basa nu pangréana digunakeun dina téks rohang status facebook. Tina opat wanda laku basa nu mangrupa interséksi téh ukur dua wanda laku basa digunakeun dina rohang status facebook. tina lima warna laku basa téh ukur opat nu kapaluruh digunakeun dina téks vérbal laku basa dina rohang status facebook. nyaéta laku basa langsung teu literal jeung laku basa teu langsung teu literal. diréktif. gerakan-gerakan nu diwangun dijadikeun sarana oposisi kana kawijakan-kawijakan pamaréntah atawa hal-hal nu dianggap leupas tina prinsip kaadilan sosial. éksprésif. teu kasengker ku palanggeran éditorial sakumaha dina wangun média massa lianna kayaning koran. Kagiatan oposisi téh diwujudkeunana réa dina kritik. rohang status facebook réa dimangpaatkeun pikeun tujuan-tujuan nu leuwih lega tina saukur nuliskeun kagiatan sapopoé. Sedengkeun laku basa déklaratif mah teu kapaluruh. Éta hal bisa jadi alatan béh dieuna. Salian ti ngudag tujuan kalangenan. Jejer pasualan nu langsung jeung teu langsung téh ditepikeun ngaliwatan ungkara basa nu teu literal. Kekecapan nu digunakeun miboga ma‟na nu konotatif. Jejer pasualan nu dicaritakeun dina status facebook aya nu ditétélakeun sacara langsung (kauni) jeung aya ogé nu teu langsung (nyamuni). Kritik nu ditepikeun dina rohang status facebook kaitung bébas.

digunakeun dina sistem simbol lianna anu ngagelarkeun konsép analogi atawa babandingan. Ma‟na-ma‟na abstrak diciptakeun jeung dipaké ku manusa dina wangun sistem tanda atawa simbol. Ngaliwatan babandingan. pamikiran. salasahiji kamampuh nu dipibanda ku manusa téh di antarana nyusun atawa nyieun babandingan. Salaku animal symbolicum. jeung informatif-kayakinan. Ngaliwatan sistem simbol. kritik. manusa ngawangun komunikasi lain saukur pikeun ngungkulan pasualan pragmatis sapopoé.137 Patali jeung fungsina. ngarobah sawangan. atawa opini. Dina kontéks basa. laku basa dina rohang status facebook mibanda fungsi madeg mandiri nu ngawengku fungsi informatif. manipulatif. ngarobah sikep. jeung paripolah. Fungsi laku basa dina rohang status facebook réréana mangrupa fungsi manipulatif. jeung kayakinan. laku lampah. boh luyu jeung sikep sarta ajén dirina boh henteu. ngarobah masarakat. Kritik ditepikeun biasana sangkan pihak nu dikritik ngarobah sikepna. sawanganana. Fungsi manipulatif téh pikeun ngagerakkeun atawa mangaruhan jalma nu bisa narima idé-idé nu ditepikeun. gelar ma‟na anu . informatif-éstétik. tapi aya ma‟na lianna anu némbongkeun sistem ajén-inajén jeung sawangan hirupna. tur mibanda fungsi gabungan nu ngawengku fungsi informatif-manipulatif. tanda anu sacara literer geus mibanda ma‟na (référénsi) pikeun némbongkeun hal anu dipimaksud sacara dénotatif (référén). Bisa jadi kritik nu ditepikeun téh sipatn subjéktif. Métafora mangrupa salasahiji cara nepikeun ma‟na ngaliwatan simbol-simbol. atawa pamikiranana. Éta hal luyu jeung warna laku basana nu réréana mangrupa kritik.

perlu pisan simbol-simbol dina téks anu digunakeunana dina rohang status facebook téh dima‟naan. Sedengkeun dumasar norma . atawa jiga. aspék pabanding jeung motif nu nyamuni téh bisa ditétélakeun dina dua hal. Pabanding mangrupa hal atawa objék. Patali jeung fungsina salaku kritik. Sangkan komunikasi ngaliwatan rohang status facebook bisa lumangsung kalawan hadé jeung teu matak ngabalukarkeun gelarna pasualan-pasualan anu sipatna négatif. jeung nyingkahan pitenah. Dina téks laku basa dina rohang status facebook. sanajan téks status dina facebook teu kasengker ku palanggeran nu tangtu. panyaturna napak kénéh dina kasadaran kana ajén-inajén nu nyampak dina norma sosial jeung hukum. bisa barang bisa sipat. Kahiji. bisa mangrupa barang. sedengkeun aspék motifna kabéh nyamuni.138 leuwih jembar atawa ma‟na anyar tina unggal lambang sora omongan patali jeung hal atawa barang anu dipimaksudna. tujuanana bisa jadi pikeun ngajaga parasaan pamiarsa nu disasarna. aspék pabanding aya nu kauni aya ogé nu nyamuni. bisa ogé sipat. jeung kecap panyambung babandinganana. motif. Pon kitu deui aspék pangbandingna. sarua jeung. pagawéan. ibarat. Aya kalana dibantuan ku digunakeunana kecap panyambun babandingan lir. Dumasar norma sosial. aspék pangbandingna mah kabéh kauni. pangbanding. jeung sifat. Babandingan antara pabanding jeung pangbanding téh ngawujud dina motif. Pabanding wujudna bisa barang. nyingkahan pacogrégan. Ungkara-ungkara métaforis téks laku basa dina rohang status facebook téh mibanda ma‟na nu bisa disungsi ngaliwatan niténan pabanding. nu dibandingkeun jeung pangbandingna.

Panyatur nu napak kénéh dina ajén-inajén dumasar norma sosial jeung hukum dina nepikeun kritikna ngajadieun naon-naon hal nu ditepikeunana teu ngawujud jadi prasangka sosial. Sipat facebook nu mangrupa viral marketing. wanda. ngabalukarkeun naon-naon hal nu dicaritakeun dina rohang status bisa nyebar kalawan samakta jeung gancang. ma‟na ungkara-ungkara métaforis téks laku basa dina rohang status facebook. Patali jeung éta hal. . Kadua. pesen nu hayang ditepikeun téh aya kalana nyamuni. patali tur dipangaruhan ku kontéks. jeung fungsi laku basana sorangan. warna. sok sanajan bisa jadi panyaturna sorangan teu sadar geus ngalakukeun polah sarupa kitu.139 hukum. panyatur bisa jadi nyepeng asas praduga tak bersalah.

BAB V KACINDEKAN JEUNG SARAN 5.7%). warna. Ragam basa loma leuwih réa digunakeun ku panyatur pikeun nuliskeun téks statusna ti batan basa lemes. bisa dicindekkeun sawatara hal sakumaha ieu di handap. sarta ma’na métaforis téks laku basa dina rohang facebook sakumaha dipedar dina bab IV. jeung fungsi laku basa. Kontéks undak usuk atawa tatakrama basa nu digunakeun dina téks laku basa dina rohang status facebook ngawengku dua ragam basa loma jeung lemes. wanda. Kontéks nu maké basa dina rohang status facebook téh ngalibetkeun saha nu nyarita (panyatur) atawa nu nulis (panulis) jeung saha nu diajak nyarita (pamiarsa) atawa nu maca (pamaca). sedengkeun ragam basa lemes digunakeun dina 2 téks (13. dina ngagunakeun basa téh leuwih nyoko kana rupaning variasi dina basa anu sarua atawa satata. Ragam basa loma téh némbongkeun basa nu sarua atawa satata. nu 140 . 1) Kontéks laku basa dina rohang status facebook ngawengku: a.3%). Tina kaayaan warugana.1 Kacindekan Tina hasil analisis patali jeung kontéks. Panyatur jeung pamiarsa téh di antarana bisa béda-béda kaayan warugana. Ragam basa loma digunakeun dina 13 téks (86. b. Éta hal bisa némbongkeun yén dina pajaman kiwari panyatur facebook kaasup kana masarakat modéren anu muka dirina sacara sosial jeung kultural. Demi masarakat modéren mah mangrupa masarakat basa nu kaétang terbuka.

Facebook mekar salasahijina jadi sarana pikeun nepikeun kritik perkara rupa-rupa pasualan.141 maké basa téh bisa lalaki. malah bisa ogé banci. Sedengkeun umumna basa nu digunakeun ku wanoja mindeng némbongkeun ciri kasopanan nu leuwih positif ti batan basa nu digunakeun ku lalaki. 15 téks laku basa dina rohang status facebook dina ieu panalungtikan dipedalkeun ku panyatur lalaki. sedengkeun sésana. bisa mangrupa dongéng. dina prakna komunikasi téh panyatur wanoja mah umumna leuwih nekenkeun kana tinimbangan parasaan pamiarsa nu jadi lawan nyaritana. katégorina bisa mangrupa: 1) alam nyata. kontéks nu dicaritakeun téh patali ogé jeung latar situasi nu jadi “panggung” eusining pasualan nu dicaritakeun. c. Ditilik tina ngaranngaran dina profilna. Salian ti éta. nu mangrupa situasi riil aya dikieuna. Gerakangerakan nu diwangun dina facebook dijadikeun sarana oposisi kana kawijakan-kawijakan pamaréntah atawa hal-hal nu dianggap leupas tina prinsip kaadilan sosial. awéwé. Dina nepikeun kritik téh remen digunakeun ungkara basa nu némbongkeun ciri kasopanan négatif. nu mangrupa situasi nu teu nyampak dina réalitas. dibandingkeun jeung lalaki. jeung 2) alam hayalan. atawa . 12 téks (80. Salian ti éta. mitos. Ieu hal némbongkeun yén ikon-ikon budaya jeung pasualan dina kahirupan modérn mangrupa jejer nu leuwih réa disanghareupan ku panyatur dina kahirupan sapopoéna.0%) masualkeun jejer nu mangrupa kahirupan modéren. Kontéks nu patali jeung aspék nu dicaritakeun nu kapaluruh dina laku basa dina rohang status facebook némbongkeun atawa masualkeun kontéks tradisi lokal.

kaasih. bisa jadi geus kawengku dina kasang tukang global.7%). Kontéks nu patali jeung aspék kasang tukang tempat nu kapaluruh dina laku basa dina rohang status facebook némbongkeun kasang tukang sosial kamasarakatan jeung unsur-unsur budaya lokal (Sunda. usum halodo. ari nu jolna tina situasi alam hayalan mah ukur 1 téks (6.9%). hukum (perkara korupsi hakim). Sunda. olah raga (perkara wasit sepakbola). seni tradisi. hujan. Kasang tukang nusantara aya dina 3 téks (20. jeung harta. Cirebon. kayaning pasalia paham (pacéngkadan papada manusa atawa sistem). Indonésia.0%). gelar tina angen-angen perkara asih. nusantara. saperti Garut sintrén. Purwakarta. . dianggap némbongkeun kasang tukang global. boh global. 8 téks (53. 75. jeung Bandung. toléat. kapamingpinan. Jawa Barat). pangalaman. naon-naon hal anu ditémbongkeun téh lumaku umum atawa geus lumrah aya dina kasang tukang kahirupan masarakat dunya. Sedengkeun alam hayalan nu dijadikeun kontéks eusi jejer pasualan. boh dina kontéks lokal. Kasang tukang nu némbongkeun unsur-unsur budaya luar nagri sacara husus mah teu kapaluruh. pantun. d.3%) nu teu sacara husus némbongkeun kasang tukang lokal atawa nusantara. kompetisi sepakbola di Indonésia). hakim. jaipong. sérén taun. Kontéks nu dicaritakeun patali jeung latar situasina nu kapaluruh dina laku basa dina rohang status facebook jolna tina situasi alam nyata (14 téks. ruang jeung waktu. Alam nyata nu dicaritakeun téh katitén tina eusi jejer pasualan nu nyaritakeun kahirupan sapopoé di lingkungan diri jeung sabudeureunana. ku digunakeunana istilah LSI (Liga Super Indonésia.142 angen-angen.

atawa janggal. jeung nyungkun. reueus. teu pantes. Sedengkeun Rasa ningnang mangrupa représéntasi tina kaayaan nu teu surup. Aya 3 téks (20. kana rupa-rupa pasualan. bisa disebutkeun yén rupa-rupa pasualan dina rohang status facebook nu diréspon atawa ditepikeun ku panyaturna téh karéréanana mangrupa pasualan-pasualan nu gelar dina kasang tukang budaya jeung kahirupan masarakat dunya. e. 7 téks (46. jeung 4 téks (26. jéngkél. Rasa keuheul mangrupa sikep panyatur nu pusing. 1 téks (6. Rasa sedih bisa ogé disebut salaku nalangsa atawa ngenes. jeung sedih. yakin.7%).7%) mangrupa laku basa diréktif. jsté. Nada reueus aya patalina jeung rasa yakin.0%) nu mangrupa laku basa répréséntatif.7%) mangrupa laku basa komisif.7%). 2) Tina lima warna laku basa téh ukur opat nu kapaluruh digunakeun dina téks vérbal laku basa dina rohang status facebook. Rasa keheul. yain. sedengkeun rasa ningnang aya dina tilu téks (20%).143 Tina ieu hal. Nada téks laku basa dina rohang status facebook nyaéta sinis. sedengkeun laku basa déklaratif mah teu kapaluruh.6%) nadana sinis. jeung ningnang. Rasa nu aya dina téks laku basa dina rohang status facebook nyaéta rasa keuheul. sésana 7 téks (46. boh jeroeun dirina boh luareun dirina. séwang-séwang aya dina opat téks (26. Nada reueus jeung nyungkun séwang-séwang aya opat téks (26. sedih. Sedengkeun nada nyungkun aya patalina jeung rasa sedih. Dina téks laku basa dina rohang status facebook. Laku basa .6%) mangrupa laku basa éksprésif. kesel. Rasa yakin mangrupa sikep nyaho bener. nada sinis aya patalina jeung rasa keuheul katut ningnang.

kalangenan. majalah. Jejer pasualan nu dicaritakeun dina status facebook aya nu ditétélakeun sacara langsung (kauni) jeung aya ogé nu teu langsung (nyamuni). 4) Patali jeung fungsina. teu kasengker ku palanggeran éditorial sakumaha dina wangun média massa lianna kayaning koran. Kagiatan oposisi téh diwujudkeunana réa dina kritik. Kritik nu ditepikeun dina rohang status facebook kaitung bébas. manipulatif. televisi.144 éksprésif mangrupa laku basa nu pangréana kapaluruh digunakeun dina téks rohang status facebook. atawa radio. jeung organisasi sosial. jeung kayakinan. nyaéta laku basa langsung teu literal jeung laku basa teu langsung teu literal. sedengkeun nu mangrupa laku basa teu langsung teu literal aya 9 téks (60%). laku basa dina rohang status facebook mibanda fungsi madeg mandiri nu ngawengku fungsi informatif. Aya 6 téks (40%) mangrupa laku basa langsung teu literal. . Kekecapan nu digunakeun miboga ma’na nu konotatif. Jejer pasualan nu langsung jeung teu langsung téh ditepikeun ngaliwatan ungkara basa nu teu literal. 3) Tina opat wanda laku basa nu mangrupa interséksi téh ukur dua wanda laku basa nu kapaluruh dina rohang status facebook. Kiwari réa anggota facebook ngamangpaatkeun rohang status pikeun nyusun gerakan-gerakan atawa oganisasi alumni. Salian ti ngudag tujuan kalangenan. gerakan-gerakan nu diwangun dijadikeun sarana oposisi kana kawijakankawijakan pamaréntah atawa hal-hal nu dianggap leupas tina prinsip kaadilan sosial. rohang status facebook réa dimangpaatkeun pikeun tujuan-tujuan nu leuwih lega tina saukur nuliskeun kagiatan sapopoé. Éta hal bisa jadi alatan béh dieuna.

4 téks (26. Tina aspék pangbandingna. Éta hal luyu jeung warna laku basana nu réréana mangrupa kritik. kritik. Fungsi manipulatif téh pikeun ngagerakkeun atawa mangaruhan jalma nu bisa narima idé-idé nu ditepikeun.145 tur mibanda fungsi gabungan nu ngawengku fungsi informatif-manipulatif. Ungkara-ungkara métaforis dina téks laku basa dina rohang status facebook téh mibanda ma’na nu bisa disungsi ngaliwatan niténan pabanding. atawa pamikiranana.7%) mibanda fungsi gabungan informatif-kayakinan.3%) mibanda fungsi gabungan informatif-éstétik.0%) mibanda fungsi manipulatif. laku lampah. 2 téks (13. jeung paripolah. motif. Laku basa nu mibanda fungsi éstétik sacara mandiri mah teu kapaluruh. Aya 1 téks (6.4%) aspék pabandingna kauni. informatif-éstétik. boh luyu jeung sikep sarta ajén dirina boh henteu. ngarobah masarakat.7%) mangrupa laku basa nu mibanda fungsi informatif.6%) nyamuni. 11 . Bisa jadi kritik nu ditepikeun téh sipatna subjéktif. sarta 1 téks (6. 3 téks (20. ngarobah sikep. 2 téks (13. Kritik ditepikeun biasana sangkan pihak nu dikritik ngarobah sikepna. 5) Sangkan komunikasi ngaliwatan rohang status facebook bisa lumangsung kalawan hadé jeung teu matak ngabalukarkeun gelarna pasualan-pasualan anu sipatna négatif. Tina sakumna téks nu dianalisis. atawa opini. sawanganana.0%) mibanda fungsi gabungan informatif-manipulatif. perlu pisan simbol-simbol dina téks anu digunakeunana dina rohang status facebook téh dima’naan. pamikiran. jeung informatif-kayakinan. 6 téks (40. Fungsi laku basa dina rohang status facebook réréana mangrupa fungsi manipulatif. jeung kecap panyambung babandingan. 11 téks (73.3%) mibanda fungsi kayakinan. ngarobah sawangan. pangbanding.

3%) ngagunakeun pangbanding pagawéan jeung sifat. sok sanajan bisa jadi panyaturna sorangan teu sadar geus ngalakukeun polah sarupa kitu. Tujuanana bisa jadi pikeun ngajaga parasaan pamiarsa nu disasarna. Téks vérbal basa Sunda dina rohang status facebook saéstuna kawilang réa pisan. pesen nu hayang ditepikeun téh aya kalana nyamuni. jeung nyingkahan pitenah. 5. ma’na ungkaraungkara métaforis téks laku basa dina rohang status facebook. boh tina jihat . patali tur dipangaruhan ku kontéks.4%) ngagunakeun pangbanding barang.2 Saran Sacara métodologi. wanda. panyaturna napak kénéh dina kasadaran kana ajén-inajén nu nyampak dina norma sosial jeung hukum.4%) teu ngagunakeun kecap panyambung babandingan. sanajan téks status dina facebook teu kasengker ku palanggeran nu tangtu. Patali jeung fungsina salaku kritik. Kecap panyambung babandingan digunakeun dina 4 téks (26. Aspék motif dina 15 téks (100%) disamunikeun. ieu panalungtikan didadasarkeun kana sumber data nu kawatesanan. séwang-séwang 2 téks (13.146 téks (73.6%). aspék pabanding jeung motif nu nyamuni téh bisa ditétélakeun dina dua hal. Sangkan hasil panalungtikan lianna nu sarupa jeung ieu panalungtikan leuwih jembar. jeung fungsi laku basana sorangan. kawilang hadé saupama data nu digunakeun téh leuwih réa jumlahna. warna. nyingkahan pacogrégan. Kadua. Kahiji. ngan baé dina ieu panalungtikan mah data nu dikumpulkeun tur dianalisis téh ukur téks nu ditulis dina dangka waktu sabulan. sedengkeun 11 téks (73. Patali jeung éta hal.

hadéna ambahan ulikanana dilegaan kalawan ditambahan ku téhnik asosiasi ma’na lianna kayaning téhnik élipsis. Ku éta hal. penting pisan panalungtik nu aya minat ngulik perkara laku basa mekelan dirina ku pangaweruh-pangaweruh dina widang paélmuan sosiologi. Pon kitu deui ditilik tina ambahan ulikanana. ma’na ganda (ambigu). Netlog.147 réspondénna. pédagogik. jsté. ngamangpaatkeun ogé ungkara-ungkara lisan langsung. ramatloka média sosial téh lain facebook hungkul. sarta nalungtik kumaha babandinganana antara téks vérbal jeung ungkara langsung tina sawatara jihat. Nalungtik perkara laku basa tétéla teu cukup ukur dibekelan ku pangaweruh paélmuan linguistik. Bebo. utamana blog-blog pribadi. Hadé ogé saupama dipatalikeun jeung pamangpaatanana pikeun bahan pangajaran basa Sunda di sakola. Hadé saupama panalungtikan lianna perkara laku basa téh salian ti ngamangpaatkeun téks vérbal. Hadé ogé saupama dibandingkeun jeung ramatloka umum. antropologi. komunikasi. hadé pisan saupama ambahan panalungtikan lianna nu sarupa dilegaan ku ngalibetkeun ramatloka média sosial lianna kayaning twitter. Basa nu digunakeun ku manusa pikeun komunikasi raket patalina jeung widang-widang paélmuan lianna saluareun paélmuan linguistik. psikologi. jsté. . boh tina jihat jumlah téksna sorangan. Salian ti éta. jeung sains. Pikeun panalungtikan lianna nu sarupa jeung ieu panalungtikan. MySpace. Flicker. ieu panalungtikan saukur nalungtik téks laku basa nu pangpangna ngagunakeun téhnik métaforis dina asosiasi ma’nana. Sacara praktis. Hi5. laku basa mangrupa paripolah omongan anu dipaké ku panyatur waktu komunikasi basa.

Oxford: Oxford University Press. Metaphor and Analogy in Science Education. Jakarta: Pustaka Jaya. jeung Leni Syafyahya. A. Researching and Applying Metaphor. 2009. E. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates Publisher. How To Do Thing With Word. Edinburgh: Edinburgh University Press. Bavin. Bandung: Angkasa. Carnap. Alwasilah. Redefining Culture: Perspectives Across the Disciplines. J. 1993. (Éditor). Austin. Chaér. 2009. Andana. 148 . Sosiolinguistik: Perkenalan Awal. Jakarta: Rineka Cipta. Understanding Human Communication.. Tésis di Sekolah Pascasarjana Univérsitas Pendidikan Indonésia. Meaning and Necessity: A Study in Semantics and Modal Logic. 2004. Pokoknya Kualitatif: Dasar-dasar Merancang dan Melakukan Penelitian Kualitatif. Alwasilah. Kesantunan Berbahasa. Abdul jeung Léonie Agustina. Penelitian Kependidikan Prosedur dan Strategi. 1999. Ali. A. Alan G. Aubusson.. Australia. Chaédar. 1947. L. Ritchie (Éditor). Aziz. Rudolf. The Cambridge Handbook of Child Language. John R. Abdul. 1962. Dordrecht. Bandung: Angkasa. Aslinda. “Realisasi Tindak Tutur Poyok Ungkal (TTPU) pada Masyarakat Desa Ungkal Kecamatan Conggeang Kabupaten Sumedang”. Chaer. Will jeung Andrew Beck. 2006. jeung George Rodman. “The Language of Refusals in Sundanese Society: A Workplace Case”. Dadan. Oxford: Oxford University Press. 2006. 2006. Belanda: Springer. Barton. Bandung: Refika Aditama. New York: Cambrige University Press. Cameron. Ronald B. 1985. Get Set for Communication Studies. 1996. 2010. New York: Cambridge University Press. Spk. Edith L. Lynne jeung Graham Low. Pengantar Sosiolinguistik. Tésis di Monash University. Aminudin. 2007. jeung Stephen M. Peter J. Chicago: The University of Chicago Press.DAFTAR PUSTAKA Adler. Harrison. 2009. Mohamad. Chaédar. 2005. Pengantar Sosiologi Bahasa. Baldwin. Jakarta: PT Rineka Cipta.

Eckert. Learning Facebook Application Development. Sociolinguistics. 2007. 2008. 2003. Inggris: Edinburgh University Press. 1962. Wallen. Women. USA: PACT Publishing. Cruse. 1995. Abdul. 2010. Gazali. USA: Facebook Inc. London: Routledge. 2007. California: ABC-CLIO Inc. Yogyakarta: Pustaka Book Publisher. Juanita jeung Robert A. Holmes. 2007. Semiotics: The Basic. Téori Sastra. Hampshire: Palgrave Macmillan. Kinayati. R. Facebook Confidential and Proprietary. London: Arnold Publisher. Ruth Wodak. 2002. Filsafat Bahasa. 149 . 2002. Onong Uchyana. Janet. Croker (Éditor). Bandung: Citra Aditya Bakti.. 2009. Effendy. Understanding Media Semiotics. (Panarjamah). Men and Politeness. Semantics: A Coursebook. Spk. Michael Shaw. Fraenkell. Language and Communication: A Crosscultural Encyclopedia. Hurford. 2006. 2007. Alan. Metode Analisis Teks dan Wacana: Stefan Titscher.Chandler. Heigham. New York: Longman. Bandung: JPBD FPBS UPI. Yogyakarta: Pustaka Pelajar Hadi W. 2010. Findlay. Hayder. jeung Michael B. Hasin jeung Mark Alexander Basin. Jack R. Language and Gender. 2003. jeung Norman E. Brendan Heasley. New York: McGraw-Hill. Hudson. Norman. New York: Cambridge University Press. Daniel. Marcel. Analysing Discourse: Textual Analysis for Social Research. 2009. USA: Routhledge. Facebook Inc. Danesi. A Glosari of Semantics and Pragmatics.. Jakarta: Pusat Bahasa.A. Michael Mayer. Fairclough. Hermeneutika Sastra Barat dan Timur. Edinburgh. Qualitative Research in Applied Lingusistics: A Practical Introduction. Isnéndés. Eva Vetter. Djojosuroto. New York: Cambridge University Press. New York: Cambridge University Press. Teori dan Filsafat Komunikasi. Ilmu. How to Design and Evakuate Research in Education (Sixth Edition). New York. Smith (Éditor). Rétty. 1998. 2010.M. Penelope jeung Sally McConneell-Ginet. James R.

Jakarta: Gramedia Kovecses. Harimurti. Oxford: Elsevier Science Ltd. Metaphor We Live By. 2009. 2003. Kridalaksana. 2003. Contexts of Metaphor. P.K. Mesthrie. Introducing Sociolinguistics (2nd Edition). Jan Van. Susana. Luxemburg. Nuccetelli. Diksi dan Gaya Bahasa. Huberman. Miles. Kamus Istilah Linguistik. Stephen C. Nababan. 1984. jeung Rahayu S. Bandung: Tarate. Masinambow. Kovecses. Semiotik: Mengkaji Tanda dalam Artifak. New Essays on Semantic Externalism and SelfKnowledge.Kartomihardjo. Ella. Jakarta: PT Gramedia Pustaka Utama. 1995. Pébruari 2008. 1994. George jeung Mark Johnson. London: Pluto Press. 2001. Zoltan. Massachusetts: The MIT Press.J. 1989. Methapor and Emotion: Language. Tentang Sastra. M. 2004. Methapor: A Practical Introduction. 2000. Edinburgh: Edinburgh University Press. Jakarta: Balai Pustaka. E. Zoltan. Michiel. New York: Cambridge University Press. Chicago: The University of Chicago Press. 1980. 2008. Leezenberg. Rajend. Lieber. 1. Levinson. The Rising of The Moon: The Language of Power. Panitia Kamus LBSS. and Body in Human Feeling. Jakarta: Departemen Pendidikan dan Kebudayaan Direktorat Jenderal Pendidikan Tinggi Proyek Pengembangan Lembaga Pendidikan Tenaga Kependidikan. Khairina. Pragmatics. Taun ka-26. “Metafora dalam Bahasa Mandailing: Persepsi Masyarakat Penuturnya”. Qualitative Data Analysis: A Source Book of New Methods. Sosiolinguistik: Suatu Pengantar. Rochele. O’Dwyer.W. Culture. Jakarta: Gramedia. 150 . 2001. New York: Cambridge. Kamus Umum Basa Sunda. Spk. Nasution. 1991. New York: Routhledge. New York: Cambridge University Press. Keraf. jeung A. 1995. Beverly Hills: SAGE Publication. Soeséno. 1988. 2002. M. Jakarta: Intermasa. Hidayat (éditor). Gorys. B. Lakoff. No. dina Linguistik Indonesia.M. Morphology and Lexical Semantics. Bahasa Cermin Kehidupan Masyarakat. 1992.

Prasetijo. “Deskripsi Maksud Tuturan Nyungkun dalam Bahasa Sunda Dialek Priangan”. jeung Aan Komariah. Jakarta: UKI Atma Jaya jeung BPK Gunung Mulia. Nick. 1997. 1989. Etnografi Komunikasi dan Register [Online]. Ratna. 2000.id/2009/06/03/etnografi-komunikasidan-register/ [18 September 2009]. Metaphor in Context. Ricoeur. Metodologi Penelitian Kualitatif. Jakarta: Raja Grafindo Perkasa. Yayat. Jakarta: Elex Media Komputindo. John R. Sudaryat. Dwi.staff. 2001. New York: Cambridge University Press. Diktat Kuliah di JPBD FPBS IKIP Bandung. Soerjono. Gries (Éditor). Drs. Jalaluddin. L. 151 . 1975. Bandung: Alfabeta.Permana. Kajian Serba Linguistik: Untuk Anton Moeliono Pereksa Bahasa.wordpress. Massachusetts: MIT Press. New York: Academic Prss. Skripsi di Universitas Gajah Mada Yogyakarta. Bandung: Remaja Rosdakarya. Morgan. Slamet. Nyoman Kutha. Psikologi Komunikasi. Etnisitas [Online]. Yudi. 1987. URL: http://www. dan Budaya. Purwo. 1990. Yayat. Rakhmat. Satori. Penerapan Psikologi Sosial. 2010. 2006. “Indirect Speech Acts” dina Syntax and Semantics. Riemer. Ulikan Sémantik Sunda.prasetijo. Josef. Stern. Énrico Élizar jeung Andhika Rahmayanto. Bandung: CV. 2007. éditor P. Bambang Kaswanti (Éditor). 2000.ac. Vol. Purnanto.dwipur_sastra. Teori Komunikasi. Introducing Semantics. The Rule of Methapor. Microsoft Internet Solution: Menguasai Internet dengan Cepat dan Mudah. Stilistika: Kajian Puitika Bahasa. New York: Routhledge. Ulikan Linguistik. Santoso. Yogyakarta: Pustaka Pelajar. 2009. URL: http://www.uns. Sudaryat. 2010. Stefanowitsch. Geger Sunten. Edi jeung Mite Setiansah. Yogyakarta: Graha Ilmu. Bandung: Refika Aditama. Santoso. Cole jeung J. Corpus-Based Approaches to Metaphor and Metonymy. 1977.com [18 September 2009]. 2009. Djam’an. Sosiologi Suatu Pengantar. Soekanto. 2009. 2009. Samuél. Anatol jeung Stefan Th. Sastra. 3. Searle. 2009. Berlin: Mouton de Gruyter.

Tim UPI. 1996. 2003. Nana Syaodih. dan R&D. Bandung: CV. Zoest. 2009. Katheryn A. Tarigan. Jakarta: Kanisius.com/katheryn. Zaimar. Sukmadinata. Fiksi dan Nonfiksi dalam Kajian Semiotik (tarjamahan Manoekmi Sardjoe). Disertasi Doktor Program Studi Ilmu Seni Rupa dan Desain Institut Teknologi Bandung. New York: Macmillan Publishing Company. Tinjauan Psikologis Komunikasi Antarpribadi. Pedoman Penulisan Karya Ilmiah Universitas Pendidikan Indonesia 2010. Kualitatif. Woodworth. Suryabrata. Serba-serbi Semiotika. New York: Cambridge University Press. Sunarto. Jakarta: Pusat Bahasa. Aart van. 2009. Yayat.S. 2007. Meaning. 1991. Jeung Kennet Hoskisson. Sugiyono. 1995. Metodologi Penelitian Kualitatif. Priyanto. Bandung: Angkasa.Sudaryat. 1991. Abud Prawirasumantri. Jakarta: MedPress. Psikologi Kepribadian. 2008. Surakarta: Fakultas Sastra Universitas Sebelas Maret. Bandung: Yrama Widya.facebook. 2008. Tata Basa Sunda Kiwari. Supratiknya. Jakarta: Gramedia Pustaka Utama. Metode Penelitian Pendidikan: Pendekatan Kuantitatif. Ulikan Wacana Basa Sunda. URL: http://www. 1983. Jakarta: Rajagrafindo Persada. 2009. Sumadi. Semiotik dan Penerapannya dalam Karya Sastra. Karna Yudibrata. 2010. H. 1984. 152 . Sudjiman. Panuti jeung Aart Van Zoest (Éditor). Bandung: Remaja Rosdakarya. Surakarta: Sebelas Maret University Press. Bandung: Alfabeta. ”Metafora Visual Kartun Editorial pada Surat Kabar Jakarta 1950-1957″. Teubert. jeung H. Pengantar Teori dan Manajemen Komunikasi. Tommy. Discourse and Society. Yayat. Henry Guntur. Sutopo. Wolfgang. Suprapto.woodworth [1 September 2010]. Sudaryat. Tompkins. 2010. Language Arts: Content an Teaching Strategies. Bandung: Universitas Pendidikan Indonesia. Gail E. Facebook for Beginners [Online]. Geger Sunten. 2002. 2008. Jakarta: Intermasa. Okke K. Metode Penelitian Pendidikan. Soiolinguistik: Teori dan Problem. 2010. Pengajaran Sintaksis. Suwito.

Kelly Ardiana Samagaha pikir . seren taun. Kuduna lain urg Cirebon bae nu genjolng teh! Belegug kabina-bina ceuk Emang mah nu ngomong kitu teh!" Aditia Gunawan Lamun hakim di nagara urang jiga hakim garis dina LSI.... bodas.... Pok deui "Ku teu euih-euih.. bodas. Dian Hendrayana II Ka Garut. Mlh lain sintren bae. hejo. ayn pamajikanana nyebut sintren musrik. upcr adat. Mipit kagandrung nu teu kungsi lawung Hadi Aks "Ngukur seni tradisi ku agama mah sarua jeung make kolor dina sirah atuh!" ceuk Mang Ohim tukang toleat ngutruk. Hrt salakina teu panuju gitek jaipong. Nya heueuh ath. mikirrr!!! Dede Kosasih Ujung-ujungna mah back to besek! Derus Jampang Rek hideung.Lampiran 1 SUMBER DATA TÉKS DINA ROHANG STATUS FACEBOOK Deden Abdul Aziz Resep ngabandungan jalma nu sok bijil tanduk lamun ningali batur sukses | lain seuri... jsb kaasup malusrik.dilalab ku aing!!!! Derus Jampang Ngarayap bari melak. pantun. beureum. gawaaat.. koneng.

. abdi mah bade masakeun ngabujeng wae ka palih dinya. langkung rosa karaosna . Liman Sanjaya Anjeun ngolebat meupeuskeun lalambar halimun peuting ieu. haroshos nganteur béja..Liman Sanjaya Aya geleter ahéng nu nginggeungkeun eusining dada. sabab taya matapoé atawa bulan nu medar teu katalingakeun.... Nyai Endit Wios Matapoe dinten ayeuna molototan ge. Liman Sanjaya Wanci nyakclakan tina diri.. sedeng kuring anteng nyimbeuhan langit ku caimata sesa kamari. hangit hawa ngadéséh hambalan méga-méga. kuring rék ngendagkeun hujan peuting ieu.. sangkan pepetétan ligar nandasa ingetan. meureut kakangen nu kungsi nyangsang dina kantengan mangpirang poé.. lebah angka.. yén aya mangsa pikeun netepkeun lalakon nu kudu disampurnakeun sapuratina.. aya perkara nu alon udar. Da kumaha atuh pami sual hate sual rasa mah teu aya nu uninga? Langkun disidem... naha kila-kila nu can parat kaguar kitu? Liman Sanjaya Mangréwu langit geus ditirun ku poé nu ngebebela. Liman Sanjaya Hujan téh kalangkang hirup nu ngalanggengkeun kahirupan. Liman Sanjaya Naon hartina caimata lamun matacai dina ati geus korédas? Liman Sanjaya Méga nu ngaleut lain rék ngahieuman langit. naha aya harti nu dipitineung ku anjeun? Liman Sanjaya Nuguran réngkakna kahirupan. tapi papaés nu mancén nyieupan imut bulan. .

...Nyai Endit Pait jeung peuheur pangalaman teh. kenging luang tinu burang.. . geus paturay tineung deui wae. Hatur nuhun. Kiwari.. Beresih... nanging saparantos dilenyepan. Rakean Ageung Satibi Titimangsa ditandasana raga meunang katugenah. Keretas teh bodas keneh kasep. hariwang uing mah. kesel. Asa kamari silih kelet jeung bebene.ceuk saha atuh bener teh tur kumaha anu satemna ? Lieur ngabandungan nu jarago pabeulit letah. Amin Sule Nurharismana Sukmasunda Ah.. teu sakara-kara. geura mariang. Ah. saeutik-saeutik diciwitan ku rematik. terima kasih. .. sanes kitu? Nyai Endit Keretas teh bodas keneh geulis. Asa kamari ulin anjang-anjangan di buruan. cape. Teu inggis nyepeng amanat ti Rahayat anu tigerat. beresih. teu kudu dikeupelan da geus bisa ngeupeul sorangan sing saralamet mangkaning caah rongkah di mana-mana.ngadon ngarumpak pabalik letah udar-ider sok jarambah mukmak mekmek tur awuntah. nu aya saukur gurat. tacan kungsi kamangsian. Tatang Setiadi Dimana atuh benerteh. pibekeleun ngalalakon salajengna . Asa kamari silih toel jeung babaturan. rambut geus campur jeung huis. nungtutan hijihiji dicopotan..Dasar beungeut nungulit badak tonggoy lir kebo nu di tendok.. kanggo sadayana. beresih tina aksara nu kuduna aya pikeun jadi carita. mugia doa urang dikabul ku Allah.nukumaha atuh ari benerteh. Waos nu keker. ngaraos bagja. Bral.. anaking. teuing ku saha? duka mun alatan dunya! Sastra Jh Mungguh waktu. ngolepat nandingan kilat.. Awak nu jagjag waringkas.

wawuh ge amit-amit jabang tutuka. alus soteh keur parab lauk. Budi Rahayu Tamsyah Saherang-herangna ge cibeas. Paingan btr nepi ka nekad jd panganten. Sok iseng hayang nyawad.. Budi Rahayu Tamsyah Milik mah ti mana we.gurah-geureuh. asalna ti diri urang sorangan.... nu teu boga domba oge bisa nyate.. Ngagonggorokan nu keur maju. Budi Rahayu Tamsyah Sugan kudu diurek ceulina.nu kr ngajabat.. Btr teh asa katempo weh kasalahanna teh. jd sok asa kasisihkeun....." Budi Rahayu Tamsyah Wilujeng sumping di Purwakarta.... Kang Baun Sijagur Lieur euy.Toharudin Satibi Hanjakal fb anjeun ditunda ku ngaing di dieu da beurat mamawana kana rasa... kaget waktu ngadenge beja aya duit APBD nu kaceot nepi ka 10 M. Budi Rahayu Tamsyah . anging Gusti nu ajrih surti kana batin diri mikatresna taya kendatna! cag! Tresna Adhi Hirup mah ngan saukur karma jeung darma.! Ari hirup keur nganggur mah. dicangreud ku sarwa ulah.... Budi Rahayu Tamsyah "Sagala panyakit jeung masalah nu tumiba ka urang jeung anak incu urang.hese lengkah. sakapeung sok mindeng jadi pasalia paham antara raga jeung raga. Ayeuna geus jol deui pipanyakiteun teh. Yessi Hermawati Hese incah..." ceuk Mang Salhiam. Najis abis deh. tong boro deukeut. "Jeung nu ngaranna pipanyakiteun mah. kota pager nu teu puguh nyanghareupna. nu antukna hamo tepung2! kanyaah rasa ka sukma ge teuing dimana...

Budi Rahayu Tamsyah Ngabuburit ah. Chye Retty Isnendes Raksapradja Samarukna hirup teh anggeus ku lalaguan meureun. sakitu nyaho bau jeung matak jéngkoleun. qt ceuk kolot baheula. Caca Danuwijaya Ningal nu nuju barangtuang kaciptan paronyona teh sendok garpuh ge dialung2 bakating ku sugema ningal deungeun sangu. najan ayeuna di jalanna loba liangan (komo mun hujan)... ..Ari urang Sunda di Purwakarta araraya? Kade ah bilih kakeueum ku buah beukah. eleh pagawe longser oge. Budi Rahayu Tamsyah Ibarat kana semur jéngkol.. Hartosna mangga surahan nyalira. dirogahala jadi seuneu Chye Retty Isnendes Raksapradja Moal aya bujang anu beunghar.. belewek deui belewek deui. di Bandung tea atuh.. Chye Retty Isnendes Raksapradja Langit dikeput halimun Asih dikepuk kabingung. Budi Rahayu Tamsyah Aralus aktingna mengbal teh. tapi loba liang jalan-jalan (komo mun halodo). nu atos-atos ge maot kamerekaan hehehe.. Citra kahirupan urang geus digambarkeun dina gugunungan wayang..

Bral. anaking. Ka Garut. Kuduna lain urg Cirebon bae nu genjolng teh! Belegug kabina-bina ceuk Emang mah nu ngomong kitu teh!" Lamun hakim di nagara urang jiga hakim garis dina LSI… gawaaat. Sing saralamet mangkaning caah rongkah di mana-mana.dilalab ku aing!!!! Ngarayap bari melak.. teu kudu dikeupelan da geus bisa ngeupeul sorangan. geura mariang. sangkan pepetétan ligar nandasa ingetan. Hujan téh kalangkang hirup nu ngalanggengkeun kahirupan. . Hatur nuhun. Amin. geus paturay tineung deui wae.. Nya heueuh ath. . teu sakara-kara. ceuk saha atuh bener teh tur kumaha anu satemna? Lieur ngabandungan nu jarago pabeulit letah.. Waos nu keker. ngadon ngarumpak pabalik letah udar-ider sok jarambah 6. Asa kamari ulin anjanganjangan di buruan. upcr adat. Resep ngabandungan jalma nu sok bijil tanduk lamun ningali batur sukses.... 8. beureum.. Pok deui "Ku teu euiheuih. kuring rék ngendagkeun hujan peuting ieu.. jsb kaasup malusrik. nu kumaha atuh ari bener teh. rambut geus campur jeung huis. 3. kanggo sadayana. saeutik-saeutik diciwitan ku rematik. Ah... ngolepat nandingan kilat. 5. 9. Hariwang uing mah...Lampiran 2 KORPUS DATA LAKU BASA DINA ROHANG STATUS FACEBOOK No. hangit hawa ngadéséh hambalan méga-méga. 4.. "Ngukur seni tradisi ku agama mah sarua jeung make kolor dina sirah atuh!" ceuk Mang Ohim tukang toleat ngutruk.. Mipit kagandrung nu teu kungsi lawung.. Asa kamari silih toel jeung babaturan.. Téks Vérbal 1.. mikirrr!!! 2. seren taun... ayn pamajikanana nyebut sintren musrik. 11. 7. Mungguh waktu. bodas. Hrt salakina teu panuju gitek jaipong. Ah. Mangréwu langit geus ditirun ku poé nu ngebebela. 10.. Mlh lain sintren bae. koneng... Awak nu jagjag waringkas.. mugia doa urang dikabul ku Allah. Dimana atuh bener teh. pantun. bodas. Rek hideung. Asa kamari silih kelet jeung bebene. terima kasih. Kiwari. hejo. Lain seuri. nungtutan hiji-hiji dicopotan.

15.Dasar beungeut nungulit badak. 12. belewek deui belewek deui. Milik mah ti mana we. Téks Vérbal mukmak mekmek tur awuntah. tonggoy lir kebo nu di tendok. 13. Teu inggis nyepeng amanat ti Rahayat anu tigerat.com/ [diaksés Méi-Juni 2011] . nu teu boga domba oge bisa nyate. kota pager nu teu puguh nyanghareupna. Wilujeng sumping di Purwakarta. Sumber: http://www. sakitu nyaho bau jeung matak jéngkoleun. Ibarat kana semur jéngkol.No.facebook. Ari urang Sunda di Purwakarta araraya? Kade ah bilih kakeueum ku buah beukah. nu atos-atos ge maot kamerekaan hehehe. 14.

Lampiran 3 FORMAT KARTU DATA .

Lampiran 4 CONTO DATA INTERTÉKSTUAL Sumber: Pikiran Rakyat edisi 30 Desember 2010 .

Lampiran 5 .

.

Kab. ilubiung téh pangpangna mah dina organisasi-organisasi profési kayaning MGMP Basa Sunda Gugus 03 SMP Kab. Bandung. Unit Kegiatan Siswa Jurnalistik. wastana Arfannizzar Mugi Yatmika. pikeun SD. sakola menengah di SMPN 1 Balééndah dina taun 1994 jeung SMUN 1 Balééndah dina taun 1997. sajak. dibabarkeun salaku putra ka-13 tina 14 urang rundayan ka-1 bapa Nana Rukmana (alm. diterbitkeun babarengan jeung sawatara urang guru. dina dangka taun 2003-2004 kungsi ngawulangkeun pangajaran basa Sunda di SMP YPW Balééndah. Bandung. nu panggih mangsa keur ngalakonan diklat Prajabatan CPNS di Pusat Pendidikan Teritorial TNI Padalarang. sarta SMP jeung SMA Budi Istri. Nyangking gelar Sarjana Pendidikan (S. jeung majalah Manglé. Sawatara carpon. . Keur mangsana sakola. Saréngséna kuliah di tingkat sarjana. PGRI. Bandung. Sedengkeun dina mangsana cepeng gawé salaku guru. Namatkeun sakola dasar di SDN Bojongmalaka 2 dina taun 1991. kabiruyungan jadi guru PNS pikeun ngawulangkeun pangajaran basa Sunda di SMP Negeri 2 Rancabali.) sareng ibu Ratnasih dina ping 26 Januari 1980 di wewengkon Bojongmalaka. jeung Himpunan Sarjana Bandung. SMP. Forum Komunikasi MGMP Basa Sunda Kab. jeung Badan Eksekutif Mahasiswa FPBS UPI. Sedengkeun buku Pangajaran Basa Sunda. koran Galura. Kac. taun 2008. OSIS. résénsi buku. ngawangun kulawarga jeung Ema Sukaésih.RIWAYAT HIRUP Dadang Nurjaman. kungsi ngokolakeun pausahaan kulawarga dina widang grafika jeung konféksi. Taun 2004 tepi ka kiwari. Bandung. Kab. urang Lémbang alumni Jurusan Pendidikan Fisika FPMIPA UPI. sarta dipaparinan tugas tambahan salaku Wakil Kepala Sekolah Widang Kurikulum. jeung SMA. kungsi dipublikasikeun dina Bulétin Turus Hima Pensatrada. di antarana Pramuka. ku Gusti kaamanahan putra pameget saurang. jeung éséy. Bandung. Tepi ka disusunna ieu riwayat hirup. Kota Bandung. Himpunan Mahasiswa tingkat jurusan (HIMA Pensatrada FPBS UPI). Salian ti jadi guru basa Sunda. kungsi ilubiung ngokolakeun sawatara organisasi. Balééndah.) dina taun 2003. ku jasana penerbit IMTIMA. hasil nyuprih pangaweruh di Jurusan Pendidikan Bahasa Daérah FPBS UPI. Kab.Pd. Nincak tungtung taun 2006.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful