Bài Giảng Kỹ Thuật Số

Chương 2

CHƯƠNG 2. ĐẠI SỐ BOOLEAN VÀ CÁC CỔNG LOGIC
2.1. KHÁI NIỆM VỀ LOGIC HAI TRẠNG THÁI Pheùp toaùn cô baûn trong thieát keá logic caùc heä thoáng soá laø ñaïi soá Boolean. Ñaïi soá Boolean coù nhieàu öùng duïng khaùc nhau bao goàm lyù thuyeát taäp hôïp vaø logic toaùn, vì taát caû caùc phaàn töû chuyeån maïch veà cô baûn ñeàu laø caùc phaàn töû hai traïng thaùi (nhö diode, transistor), cho neân seõ taäp trung khaûo saùt tröôøng hôïp ñaïi soá Boolean vôùi söï thay ñoåi giaû söû chæ ôû 1 trong 2 giaù trò. Ñaïi soá Boolean söû duïng 2 giaù trò naøy xem nhö ñaïi soá veà chuyeån maïch. Phaàn naøy söû duïng caùc bieán Boolean nhö X hoaëc Y… ñeå bieåu dieãn ngoõ vaøo hoaëc ngoõ ra cuûa maïch chuyeån maïch, moãi bieán coù theå laáy 1 trong hai giaù trò. Kyù hieäu “0” vaø “1” ñöôïc duøng ñeå ñaïi dieän cho hai giaù trò khaùc nhau naøy. Vì vaäy, neáu X laø bieán chuyeån maïch hay bieán Boolean thì hoaëc X=0, hoaëc X=1 Maëc duø kyù hieäu “0” vaø “1” gioáng nhö soá nhò phaân, nhöng khoâng phaûi nhö vaäy. Ñaây chæ laø 2 kyù töï ñaïi dieän cho 2 giaù trò cuûa bieán chuyeån maïch vaø ñöôïc xem laø möùc logic, moät soá vò duï veà caùc hieän töôïng maø möùc logic ñaïi dieän nhö sau LOGIC 0 Sai Taét Möùc ñieän aùp thaáp Khoâng Môû maïch LOGIC 1 Ñuùng Môû Möùc ñieän aùp cao Coù Ñoùng maïch

Vì chæ coù hai giaù trò, neân ñaïi soá Boolean töông ñoái deã daøng hôn so vôùi ñaïi soá thoâng thöôøng. ÔÛ ñaïi soá Boolean, khoâng coù phaân soá, thaäp phaân, caên baäc hai, caên baäc ba, logarit, soá aûo, v.v. Ñaïi soá Boolean chæ coù 3 pheùp toaùn cô baûn: coäng (OR), nhaân (AND) vaø laáy buø (NOT). 2.2. BẢNG SỰ THẬT Baûng söï thaät (Truth Table) moâ taû caùc ñaùp öùng ngoõ ra cuûa maïch logic öùng vôùi caùc toå hôïp khaùc nhau taïi ngoõ vaøo. Ví dụ A X B C A B X C D

A B

Maïng chuyeån maïch

Maïng chuyeån maïch

Maïng chuyeån maïch

X

GV: Nguyễn Trọng Hải

Trang 24

Bài Giảng Kỹ Thuật Số

Chương 2

Caùc baûng söï thaät tieâu bieåu öùng vôùi caùc maïng chuyeån maïch treân nhö sau: Ngoõ vaøo Ngoõ ra ↓ ↓ ↓
A 0 0 1 1 B 0 1 0 1 X ? ? ? ? A 0 0 0 0 1 1 1 1 B 0 0 1 1 0 0 1 1 C 0 1 0 1 0 1 0 1 X ? ? ? ? ? ? ? ?
A 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 1 1 1 1 1 B 0 0 0 0 1 1 1 1 0 0 0 0 1 1 1 1 C 0 0 1 1 0 0 1 1 0 0 1 1 0 0 1 1 D 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 X ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ?

ÔÛ moãi baûng söï thaät, caùc toå hôïp möùc logic 0 vaø 1 ñoái vôùi ngoõ vaøo (A, B, C, D) ñöôïc theå hieän beân traùi, möùc logic ôû ngoõ ra X ñöôïc theå hieän beân phaûi Löu yù, neáu coù 2 ngoõ vaøo thì coù 4 khaû naêng xaûy ra, töông töï 8 khaû naêng cho 3 ngoõ vaøo vaø 16 khaû naêng cho 4 ngoõ vaøo. Seõ coù 2N khaû naêng xaûy ra ñoái vôùi N ngoõ vaøo. Taát caû caùc toå hôïp ngoõ vaøo ñöôïc theå hieän theo chuoãi ñeám nhò phaân. 2.3. CÁC PHÉP TOÁN CƠ BẢN Goïi A vaø B laø 2 bieán logic ñoäc laäp. Khi A vaø B keát hôïp qua pheùp toaùn OR, keát quaû x ñöôïc moâ taû nhö sau: X=A+B Trong bieåu thöùc naøy, daáu “+” khoâng coù nghóa laø pheùp coäng thuaàn tuùy. Noù laø pheùp toaùn OR, keát quaû cuûa pheùp toaùn OR ñöôïc cho trong baûng söï thaät sau:
A 0 0 1 1 B 0 1 0 1 X=A+B 0 1 1 1

2.3.1. Phép toán OR và cổng OR

A B Coång OR

Y=A+B

Keát luaän • • Pheùp toaùn OR seõ coù keát quaû baèng 1 neáu moät hay nhieàu bieán ngoõ vaøo baèng 1 Coång OR chæ coù moät ngoõ ra vaø coù theå coù nhieàu hôn hai ngoõ vaøo

GV: Nguyễn Trọng Hải

Trang 25

keát quaû laø: X= A.3.B Baûng söï thaät cuûa pheùp nhaân 2 bieán A vaø B nhö sau: A 0 0 1 1 B 0 1 0 1 X=A.B 0 0 0 1 A B Coång AND X = AB Keát luaän • • Pheùp toaùn AND seõ coù keát quaû baèng 0 neáu moät hay nhieàu bieán ngoõ vaøo baèng 0 Coång AND chæ coù moät ngoõ ra vaø coù theå coù nhieàu hôn hai ngoõ vaøo A 0 0 0 0 1 1 1 1 B 0 0 1 1 0 0 1 1 C 0 1 0 1 0 1 0 1 X = ABC 0 0 0 0 0 0 0 1 Ví duï AND 3 ngoõ vaøo coù baûng söï thaät nhö sau A B C Coång AND X = ABC Trang 23 . Phép toán AND và cổng AND A B Out Neáu hai bieán logic A vaø B ñöôïc keát hôïp qua pheùp AND. B thay ñoåi theo giaûn ñoà sau: 1 A 0 B 2.2.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Kyù hieäu vaø baûng söï thaät cho coång OR 3 ngoõ vaøo A B C A 0 0 0 0 1 1 1 1 B 0 0 1 1 0 0 1 1 C 0 1 0 1 0 1 0 1 Chương 2 X=A+B+C 0 1 1 1 1 1 1 1 X=A+B+C Ví dụ Xaùc ñònh daïng soùng ngoõ ra coång OR khi ngoõ vaøo A.

Trong tröôøng hôïp naøy coång AND ñöôïc duøng nhö moät maïch cho pheùp. B vaø C vaø moät ngoõ ra x. ngoõ ra x seõ baèng vôùi ngoõ vaøo A khi B ôû möùc logic 1. X= A 1 0 A Coång NOT X=A Coång NOT chæ coù moät ngoõ vaøo vaø moät ngoõ ra MÔ TẢ CÁC MẠCH LOGIC THEO PHƯƠNG PHÁP ĐẠI SỐ Baát cöù moät maïch logic naøo cuõng coù theå ñöôïc moâ taû baèng caùch söû duïng caùc pheùp toaùn Boolean ñaõ ñeà caäp ôû treân (coång OR. xeùt maïch sau A B A.3. keát quaû x seõ laø: X= A Ta coù 1 = 0 vaø 0 = 1 . 2. noù cho pheùp daïng soùng ôû ngoõ vaøo A xuaát hieän ôû ngoõ ra hay khoâng. Ví dụ A B A+B C X = (A+B).4.3. Söû duïng caùc bieåu thöùc Boolean cho moãi coång ta xaùc ñònh ñöôïc bieåu thöùc ngoõ ra x = AB + C.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Ví dụ Chương 2 Xaùc ñònh daïng soùng ngoõ ra cuûa coång AND öùng vôùi caùc ngoõ vaøo nhö sau ` A B A B X = AB Trong ví duï naøy thaáy raèng.B C X = A.C Trang 24 . AND vaø NOT laø nhöõng khoái cô baûn trong moät heä thoáng soá). Phép toán NOT và cổng NOT Neáu bieán A ñöôïc ñöa qua pheùp toaùn NOT. Ví dụ.B + C Maïch coù 3 ngoõ vaøo A. vaø ñaây laø öùng duïng raát quan troïng cuûa coång AND vaø seõ ñöôïc khaûo saùt sau. baûng söï thaät cho pheùp toaùn NOT nhö sau: A 0 1 2. Vì vaäy ta coù theå xem ngoõ vaøo B nhö ngoõ vaøo ñieàu khieån.

Cổng NOR Coång NOR hoïat ñoäng gioáng nhö hai coång OR vaø NOT maéc noái tieáp nhö hình veõ vaø bieåu thöùc ngoõ ra laø x= A+B .6. OR vaø NOT. CỔNG NOR VÀ CỔNG NAND Coång NAND vaø coång NOR ñöôïc duøng raát roäng raõi trong caùc maïch soá. baûng söï thaät nhö sau: OR NOR X= A+B A A 0 0 1 1 B 0 1 0 1 A+B 0 1 1 1 A+B B ( ) 1 0 0 0 Kyù hieäu ñaûo A B X= A+B Ngoõ ra coång NOR laø ñaûo vôùi ngoõ ra coång OR Trang 25 .6.1.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Ví dụ xaùc ñònh haøm ngoõ ra cuûa maïch sau Chương 2 A B (a) A B C D (b) 2. Thöïc söï caùc coång naøy ñeàu ñöôïc keát hôïp töø caùc pheùp toùan cô baûn AND. 2. THỰC HIỆN CÁC MẠCH LOGIC TỪ BIỂU THỨC BOOLEAN Ví dụ thöïc hieän bieåu thöùc sau: y = AC+BC+ABC A C B C A B C AC B BC y=AC+BC+ABC ABC Ví dụ veõ sô ñoà maïch thöïc hieän bieåu thöùc sau: x= AB+BC Ví dụ veõ sô ñoà maïch thöïc hieän bieåu thöùc x = ABC A+D söû duïng caùc coång coù soá ngoõ vaøo nhoû hôn 3 2.5.

xaùc ñònh daïng soùng ngoõ ra cuûa coång NOR öùng vôùi ngoõ vaøo nhö sau 1 A 0 B A B 2.1.2. Cổng NAND Coång NAND töông ñöông vôùi AND coäng vôùi NOT. Phép toán XOR và cổng XOR X Y Cổng XOR X⊕Y Töø baûng söï thaät thaáy raèng X ⊕ Y =1 khi X≠ Y vaø X ⊕ Y =0 khi X= Y Bieåu thöùc toaùn cuûa pheùp toaùn XOR: X ⊕ Y = XY+YX Trang 26 .Bài Giảng Kỹ Thuật Số Chương 2 Ví dụ.7. xaùc ñònh daïng soùng ngoõ ra cuûa coång NAND öùng vôùi ngoõ vaøo nhö sau A B A B X Ví duï. thöïc hieän maïch logic coù bieåu thöùc nhö sau: x = AB(C + D) chæ duøng coång NOR vaø NAND Ví dụ xaùc ñònh möùc logic ngoõ ra cuûa ví duï treân vôùi A=B=C=1 vaø D=0 2.6. baûng söï thaät cho nhö sau: AND A 0 0 1 1 B 0 1 0 1 AB 0 0 0 1 NAND AB A B A B X= A+B Kyù hieäu ñaûo X= A+B 1 1 1 0 Ngoõ ra coång NAND laø ñaûo vôùi ngoõ ra coång AND Ví dụ.7. PHÉP TOÁN XOR (Exclusive-OR) và phép toán tương đương Pheùp toaùn XOR (kyù hieäu ⊕) coù baûng söï thaät nhö sau: X 0 0 1 1 Y 0 1 0 1 X⊕Y 0 1 1 0 2. ngoõ ra cuûa NAND seõ laø x= AB .

kết hợp và phân phối (9) (10) (11) (12) (13) (14) (15) (16) (17) (18) (19) (20) (21) (22) X+Y=Y+X X. X = X (4) X .8.Y) = X + Y 2. 0 = 0 (2) X . Phép giao hoán. 1 = X (3) X . Định lý Consensus XY + XZ + YZ = XY + XZ ( X + Y)( X + Z)(Y + Z) = ( X + Y)( X + Z) X⊕0=X 2.2. Các định lý cho phép tóan XOR Trang 27 .8. X = 0 2.4.Y ( X.1.8.8.Y=Y. Phép toán tương đương và cổng XNOR Pheùp toùan töông ñöông (kyù hieäu ≡) coù baûng söï thaät nhö sau: X 0 0 1 1 Y 0 1 0 1 X≡Y 1 0 0 1 Chương 2 X Y Cổng XNOR X⊕Y Töø baûng söï thaät thaáy raèng X ≡ Y = 0 khi X≠ Y vaø X ≡ Y = 1 khi X= Y Bieåu thöùc toaùn: X ≡ Y = X ⊕ Y = XY + X.8.3. Định lý DeMorgan X + Y = X.Y 2.2. CÁC ĐỊNH LÝ CƠ BẢN CỦA ĐẠI SỐ BOOLEAN (1) X .X X + (Y + Z) = (X + Y) + Z = X + Y + Z X(YZ) = (XY)Z = XYZ X(Y + Z) = XY + XZ (W + X)(Y + Z) = WY + XY + WZ + XZ X + XY = X X + XY = X + Y (X + Y)(X + Y ) = X (vì X(1+Y) = X) (vì X + X Y = (X + Y)(X + X )) (5) X + 0 = X (6) X + 1 =1 (7) X + X = X (8) X + X = 1 2.Bài Giảng Kỹ Thuật Số 2.7.

ruùt goïn bieåu thöùc y = A BD + A B.B = A + B B Trang 28 .D Giải. y = A B(D + D) . Tuy nhieân. NOT nhö sau Thực hiện các phép toán bằng cổng NAND A x = A. Các phép biến đổi trên cổng NAND và NOR Taát caû caùc bieåu thöùc Boolean ñeàu coù theå ñöôïc thöïc hieän thoâng qua caùc coång OR.A = A A B A x=AB x = A. AND vaø NOT.Bài Giảng Kỹ Thuật Số (23) (24) (25) (26) (27) (28) (29) X⊕1= X X⊕X=0 X⊕ X =1 X ⊕ Y = Y ⊕ X (Giao hoaùn) (X ⊕ Y) ⊕ Z = X ⊕ (Y ⊕ Z) = X ⊕ Y ⊕ Z (Keát hôïp) X(Y ⊕ Z) = XY ⊕ XZ (Phaân phoái) Chương 2 ( X ⊕ Y) = X ⊕ Y = X ⊕ Y = XY + X.5. ñeå thöïc hieän caùc bieåu thöùc logic maø chæ duøng 1 loaïi coång NAND (hay coång NOR). Ruùt goïn bieåu thöùc x = ACD + ABCD Ví dụ Ruùt goïn bieåu thöùc z = (A + C). OR.(B + D) Ví dụ Thöïc hieän maïch logic vôùi bieåu thöùc ngoõ ra z = A + B + C chæ duøng coång NAND vaø coång ñaûo Ví dụ Ruùt goïn bieåu thöùc a.Y Ví dụ.b+ac+bc+bc+ab Ví dụ Ruùt goïn bieåu thöùc (a+b+c)(a+b+d)(b+c+d) 2.1 = A B Ví dụ. söû duïng ñònh lyù (8): D + D = 1 y = A B. ta seõ bieán ñoåi coång NAND (hay coång NOR) ñeå thöïc hieän caùc pheùp toaùn AND.8.

Maëc duø vaäy moät soá maïch cuõng söû duïng theâm moät soá caùch bieåu dieãn khaùc nhö sau: Trang 29 . Thieát keá maïch thöïc hieän bieåu thöùc x=AB+CD. OR.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Thực hiện các phép toán bằng cổng NOR A Chương 2 x =A+A=A A B A x=A+B x = A + B = A. Biểu diễn qua lại giữa các cổng ÔÛ treân ñaõ khaûo saùt 5 loaïi coång logic (AND.B B Ví dụ. Giaû söû coù caùc IC sau 14 13 12 11 10 9 8 Vcc 14 13 12 11 10 9 8 7400 7408 1 2 3 4 5 6 7 1 2 3 4 5 6 7 GND Vcc 14 13 12 11 10 9 8 7432 1 2 3 4 5 6 7 GND 2. NOT. NAND. NOR) vaø caùc kyù hieäu chuaån ñeå bieåu dieãn chuùng treân moät maïch logic.8.6. sao cho duøng ít IC nhaát.

dieãn giaûi yù nghóa ngoõ ra Z theo caùc ngoõ vaøo ABCD sau ` A B Z C D (a) Trang 30 . A A tích cực mức 1 Ví dụ.B = A + B A B A B AB NAND A + B = AB A+B NOR A B A. A B A A tích cực mức 0 A A tích cực cạnh lên A B A A tích cực cạnh xuống A + B = AB AB (a) (b) ÔÛ coång NAND (a) coù theå dieãn giaûi: Ngoõ ra tích cöïc ôû möùc thaáp chæ khi A vaø B ôû möùc cao ÔÛ coång NAND (b): Ngoõ ra tích cöïc ôû möùc cao khi A hoaëc B ôû möùc thaáp Ví duï.B = A + B A A NOT A A Khái nhiệm về mức logic tích cực.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Chương 2 A B A B AB AND A B A + B = AB A+B OR A B A B A.

Bài Giảng Kỹ Thuật Số Chương 2 A B C D Z (b) A B C D Z (c) Löu yù: khi hoaùn chuyeån caùc coång. LOGIC DƯƠNG VÀ LOGIC ÂM ÖÙng vôùi ñieàu kieän hoïat ñoäng bình thöôøng. Logic döông: Möùc ñieän aùp cao trong hai möùc ñieän aùp bieåu thò möùc logic 1 vaø möùc ñieän aùp thaáp trong hai möùc ñieän aùp bieåu thò möùc logic 0 Logic aâm: Möùc ñieän aùp thaáp trong hai möùc ñieän aùp bieåu thò möùc logic 1 vaø möùc ñieän aùp cao trong hai möùc ñieän aùp bieåu thò möùc logic 0 Ví duï cho coång logic vaø quan heä giöõa ngoõ vaøo vaø ngoõ ra nhö sau: E1 E2 E3 E1 0 0 0 0 +V +V +V +V E2 0 0 +V +V 0 0 +V +V Coång Logic E0 E3 0 +V 0 +V 0 +V 0 +V E0 0 0 0 0 0 0 0 +V Trang 31 . Khi möùc ñieän aùp ngoõ vaøo ñuùng cung caáp cho moät coång logic thì ñieän aùp ngoû ra seõ nhaän moät trong hai giaù trò. vaø ngoû ra khoâng ñaûo cuûa coång naøy naøo ngoõ ra khoâng ñaûo cuûa coång kia (hình c) 2.9. ñieän aùp cung caáp cho caùc ngoõ vaøo cuûa coång logic ñöôïc haïn cheá ñeå coù ñöôïc moät trong hai giaù trò 0 vaø 1. moät nguyeân lyù chung laø: Keát noái ngoõ ra ñaûo cuûa coång naøy vaøo ngoõ vaøo ñaûo cuûa coång kia (hình b).

nghóa laø: E0 = E1+E2+E3 Töø ñoù thaáy raèng. Xeùt maïch toå hôïp sau: A B C G Giaû söû haøm G ñöôïc ñònh nghóa theo logic döông laø G= ABC + A.BC Trang 32 .Bài Giảng Kỹ Thuật Số Baûng traïng thaùi logic döông ñöôïc moâ taû nhö sau E1 0 0 0 0 1 1 1 1 E2 0 0 1 1 0 0 1 1 E3 0 1 0 1 0 1 0 1 E0 0 0 0 0 0 0 0 1 Chương 2 Thaáy raèng E0 = 1 neáu E1. coång treân töông ñöông vôùi coång AND cho maïch logic döông Neáu chuyeån baûng traïng thaùi sang logic aâm. thì maïch toå hôïp ñoù seõ coù haøm ñoái ngaãu vôùi haøm F khi ngoõ vaøo vaø ngoõ ra ñöôïc ñònh nghóa theo logic aâm baèng caùch bieán ñoåi AND thaønh OR vaø ngöôïc laïi Ví dụ. deã daøng xaùc ñònh haøm cho maïch ñoù nhöng öùng vôùi logic aâm baèng caùch aùp duïng ñònh lyù logic aâm Định lý logic âm Neáu moät maïch toå hôïp coù haøm F quan heä giöõa ngoõ ra vaø ngoõ vaøo theo logic döông. nghóa laø: E0 = E1E2E3 Töø ñoù thaáy raèng. ñöôïc nhö sau E1 1 1 1 1 0 0 0 0 E2 1 1 0 0 1 1 0 0 E3 1 0 1 0 1 0 1 0 E0 1 1 1 1 1 1 1 0 E0 = 1 neáu E1 hoaëc E2 hoaëc E3 = 1. coång treân töông ñöông vôùi coång OR cho maïch logic aâm Neáu coù moät haøm ñoái vôùi maïch logic döông. E2 vaø E3 = 1.

moãi bieán nhaän hai giaù trò laø 0. xn) vôùi caùc bieán x1.1. vaø baûng chaân lyù nhö sau: Teân haøm Haøm khoâng Haøm ñaûo Haøm laëp Haøm ñôn vò Baûng chaân lyù x 0 1 y0 0 0 y1 1 0 y2 y3 0 1 1 1 Thuaät toùan logic y0 = 0 y1 = x y2 = x y3 = 1 y3= x + x Ghi chuù Haøm luoân baèng 0 Haøm luoân baèng 1 (2) Haøm logic hai bieán y=f(x1. ÖÙng duïng ñònh lyù logic aâm.x 2 y10 = x2 Y11= x 1 +x2 y10 1 0 y11 1 0 Trang 33 .x 2 Y 7= x 1 + x 2 = x 1 x 2 Y8 = x1x2 Y9 = x1x2 + x 1 . nhö vaäy coù 16 toå hôïp logic taïo thaønh 16 haøm.BC )D = ( A + B + C)(A + B + C) Ví dụ. xn chæ nhaän hai giaù trò 0 hoaëc 1 vaø haøm y cuõng chæ nhaän hai giaù trò 0 hoaëc 1 ñöôïc goïi laø haøm logic (1) Hàm logic một biến: y=f(x) Vì bieán x seõ nhaän moät trong hai giaù trò: 0 hoaëc 1.10. x2. y2. x2. CÁC HÀM CƠ BẢN CỦA ĐẠI SỐ BOOLEAN VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP BIỂU DIỄN 2.Bài Giảng Kỹ Thuật Số thì haøm G ñònh nghóa theo logic aâm seõ laø G = ( ABC + A. x2. Hàm logic cơ bản Moät haøm y=f(x1. 1. Baûng toùm taét 16 haøm töø y0 – y15 Teân haøm x1 x2 y0 y1 y2 y3 y4 y5 y6 y7 y8 y9 Baûng chaân trò 1 1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 1 0 1 1 0 1 0 1 1 0 0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 Thuaät toaùn logic Ghi Chuù Haøm khoâng Haøm Piec Haøm caám x1 Haøm ñaûo x1 Haøm caám x2 Haøm ñaûo x2 Haøm XOR Haøm Cheffer Haøm AND Haøm XNOR Haøm laëp theo x2 Haøm keùo theo x2 Y0 = 0 Y1= x 1 .10. …. …. tìm ñoái ngaãu cuûa haøm XOR Chương 2 2. x2) Vôùi hai bieán logic x1. y3. y1.x 2 = x 1 + x 2 Y 2= x 1 x 2 Y3 = x 1 Y 4= x 2 x 1 Y5 = x 2 Y6= x 1 x 2 + x 1 . neân haøm y coù 4 khaû naêng hay thöôøng goïi laø 4 haøm y0.

ñaëc bieät khi soá bieán lôùn (2) Phương pháp hình học ÔÛ ñaây mieàn xaùc ñònh cuûa haøm ñöôïc bieåu dieãn trong khoâng gian n chieàu. Vôùi 1 bieán coù 4 khaû naêng taïo haøm. Nhöôïc ñieåm cuûa phöông phaùp naøy laø coàng keành. moãi bieán nhaän moät trong hai giaù trò 0 hoaëc 1 neân ta coù 2n toå hôïp bieán. tích logic vaø nghòch ñaûo logic cuûa caùc bieán. öùng vôùi moãi ñieåm seõ ghi 1 giaù trò cuûa haøm. Trang 34 . ñaëc bieät chuù yù ñeán haøm toång chuaån vaø haøm tích chuaån.10. Trong taát caû caùc haøm ñöôïc taïo thaønh. do vaäy soá haøm logic n taát caû laø 2 2 . ít nhaàm laãn. moät haøm 2 bieán vôùi giaù trò haøm ñaõ cho ñöôïc bieåu dieãn thaønh baûng nhö sau: Giá trị thập phân X1 của tổ hợp biến X2 Y 0 0 0 1 1 0 1 X 2 1 0 0 3 1 1 1 Ghi chuù: daáu X laø giaù trò haøm khoâng xaùc ñònh (coù theå 0 hay 1) Öu ñieåm cuûa caùch bieåu dieãn haøm baèng baûng laø deã nhìn.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Haøm laëp theo x1 Haøm keùo theo x1 Haøm OR Haøm ñôn vò y12 1 1 y13 1 1 y14 1 1 y15 1 1 0 0 1 1 0 1 0 1 y12= x1 y13= x1+ x 2 y14 = x1 + x2 y15=1 Chương 2 (3) Hàm logic n biến y=f(x1. Ví dụ. vôùi 2 bieán coù 16 khaû naêng taïo haøm. moãi toå hôïp bieán laïi nhaän hai giaù trò 0 hoaëc 1.2. Tuy nhieân taát caû khaû naêng naøy ñeàu ñöôïc bieåu hieän qua caùc khaû naêng toång logic. Các phương pháp biểu diễn hàm logic (1) Phương pháp biểu diễn thành bảng ÔÛ ñaây caùc giaù trò cuûa haøm phuï thuoäc vaøo caùc bieán ñöôïc trình baøy trong moät baûng goïi laø baûng söï thaät. nhö vaäy khi soá bieán taêng thì soá haøm coù khaû naêng taïo thaønh raát lôùn. Hai ñieåm naèm treân cuøng moät truïc chæ khaùc nhau bôûi söï thay ñoåi giaù trò cuûa moät bieán. Haøm toång chuaån laø haøm chöùa toång caùc tích maø moãi tích coù ñuû taát caû caùc bieán cuûa haøm.…. x2. Moãi toå hôïp bieán ñöôïc bieåu dieãn thaønh 1 ñieåm ôû trong khoâng gian ñoù. vôùi 3 bieán coù 256 khaû naêng taïo haøm. Haøm tích chuaån laø haøm chöùa tích caùc toång maø moåi toång ñeàu coù ñuû taát caû caùc bieán cuûa haøm 2. xn) Vôùi haøm logic n bieán.

coøn caùc bieán coù giaù trò 1 ñöôïc laáy ñaûo. Soá laàn haøm baèng 0 seõ chính laø soá toång (maxterm) cuûa caùc toå hôïp bieán Trong moãi toång caùc bieán coù giaù trò 0 ñöôïc giöõ nguyeân. Haøm tích chuaån ñaày ñuû seõ laø tích caùc toång ñoù Trang 35 . 3 bieán döôùi daïng hình hoïc 0 1 (a) x1 10 11 x2 00 01 (b) (3) Phương pháp biểu thức đại số Moät haøm logic n bieán baát kyø bao giôø cuõng coù theå bieåu dieãn thaønh haøm toång chuaån ñaày ñuû vaø tích chuaån ñaày ñuû Cách viết hàm dưới dạng tổng chuẩn đầy đủ x 011 x1 010 111 000 001 x3 101 (c) 100 110 x2 • • • Chæ quan taâm ñeán toå hôïp bieán maø haøm coù giaù trò baèng 1. caùc bieán coù giaù trò baèng 1 ñöôïc giöõ nguyeân. Thöù töï toå hôïp bieán 0 1 2 3 4 5 6 7 A 0 0 0 0 1 1 1 1 B 0 0 1 1 0 0 1 1 C 0 1 0 1 0 1 0 1 F 0 0 1 1 0 0 0 1 Minterm → → ABC ABC → ABC Vaäy F =ΣABC (2. 2. Soá laàn haøm baèng 1 seõ chính laø soá tích (minterm) cuûa caùc toå hôïp bieán Trong moãi tích.7) = ABC + ABC + ABC Cách viết hàm dưới dạng tích chuẩn đầy đủ • • • Chæ quan taâm ñeán toå hôïp bieán maø haøm coù giaù trò baèng 0. coøn caùc bieán coù giaù trò baèng 0 thì ñöôïc laáy giaù trò ñaûo Haøm toång chuaån ñaày ñuû seõ laø toång caùc tích ñoù Ví dụ.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Chương 2 Sau ñaây minh hoïa caùch bieåu dieãn haøm logic 1 bieán.3.

B=1 A 0 1 A=1. Ñaùnh soá thöù töï cuûa caùc oâ trong baûng töông öùng vôùi giaù trò cuûa toå hôïp bieán Caùc oâ caïnh nhau hoaëc ñoái xöùng nhau chæ cho pheùp khaùc nhau veà giaù trò cuûa moät bieán Trong caùc oâ ghi giaù trò cuûa haøm töông öùng vôùi giaù trò cuûa toå hôïp bieán ñoù • • Mô tả hàm f hai biến bằng bìa Karnaugh f B A=0. Ñoïc giaù trò minterm. maxterm naøy gioáng nhö ñoái vôùi baûng söï thaät Ví dụ.2. B=0 A=0. Haøm f ñöôïc bieåu dieãn baèng baûng söï thaät vaø baèng bìa Karnaugh nhö sau A 0 0 1 1 B 0 1 0 1 f 1 1 0 0 f B A 0 1 f 0 1 1 1 0 0 A.3) = (A+B) ( A+B )( A+B ) (4) Phương pháp biểu diễn bằng bìa Karnaugh • Ñeå bieåu dieãn haøm logic n bieán. moãi oâ töông öùng vôùi moät toå hôïp bieán. vaø bieåu dieãn moät maxterm neáu coù giaù trò 0.B + AB Trang 36 .Bài Giảng Kỹ Thuật Số Ví dụ. B=1 0 1 Moãi moät oâ vuoâng bieåu dieãn moät minterm cuûa haøm f neáu noù coù giaù trò 1.B AB B A 0 1 0 1 1 1 0 0 Töø bìa Karnaugh ta cuõng coù theå vieát laïi haøm f = A. B=0 A=1. caàn thaønh laäp moät baûng coù 2n oâ. Thöù töï toå hôïp bieán 0 1 2 3 Vaäy Chương 2 A 0 0 1 1 B 0 1 0 1 f 0 1 0 0 Maxterm A+B A+B A+B f= ΠAB(0.

Bài Giảng Kỹ Thuật Số Mô tả hàm f ba biến bằng bìa Karnaugh A 0 0 0 0 1 1 1 1 B 0 0 1 1 0 0 1 1 C 0 1 0 1 0 1 0 1 f 0 0 1 1 1 0 1 0 Chương 2 f BC A 00 01 11 10 0 0 0 1 1 1 1 0 0 1 ABC=110 thì f=1 Lưu ý: caùc oâ caïnh nhau hoaëc ñoái xöùng nhau chæ cho pheùp khaùc nhau veà giaù trò cuûa moät bieán Mô tả hàm f 4 biến bằng bìa Karnaugh Ví dụ.CDE 10 18 1 2 22 14 10 Trang 37 .BCDE 19 1 1 31 1 1 27 7 30 6 1 15 26 A. Moâ taû haøm f(a. soá haïng ôû lôùp treân ñöôïc ñaùnh soá töø 16 ñeán 31.b.c.d) = acd + ab + d f cd ab 00 1 1 0 0 01 1 1 1 1 11 1 1 1 0 10 1 1 1 0 00 01 11 10 Mô tả hàm f 5 biến bằng bìa Karnaugh Moät bìa 5 bieán coù theå ñöôïc xaây döïng treân khoâng gian 3 chieàu baèng caùch ñaët moät bìa 4 bieán treân moät bìa thöù hai. Soá haïng lôùp döôùi ñöôïc ñaùnh soá töø 0 ñeán 15.B. Vì vaäy soá haïng nhoùm döôùi chöùa A vaø soá haïng nhoùm treân chöùa A f BC 00 DE 00 01 11 16 20 01 1 4 21 1 5 23 3 0 11 28 10 24 A 1/0 1 17 1 1 12 113 1 1 18 19 11 29 1 25 A.

Bieåu dieãn haøm ñaõ cho thaønh baûng Karnaugh Bước 2. sau ñoù vieát haøm keát quaû theo toång hoaëc theo tích Trang 38 . caùc bieán coù giaù trò khaùc nhau thì ñôn giaûn.11. Trong moãi nhoùm. caùc bieán coù giaù trò gioáng nhau thì giöõ laïi. TỐI THIỂU HÓA HÀM LOGIC BẰNG BÌA KARNAUGH Các bước thực hiện Bước 1.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Ngoaøi ra ta coù theå moâ taû haøm 5 bieán nhö sau: Chương 2 f BC 00 DE 00 01 11 10 0 8 24 16 A=0 01 2 10 26 18 A=1 11 4 12 28 20 11 6 14 30 22 10 5 13 29 21 11 7 15 21 23 01 3 11 27 19 00 1 9 25 17 Mô tả hàm f 6 biến bằng bìa Karnaugh f ABC DEF 000 001 011 010 110 111 101 100 000 001 011 010 110 111 101 100 0 8 24 16 48 56 40 32 1 9 25 17 49 57 41 33 3 11 27 19 51 59 43 35 2 10 26 18 50 58 42 34 6 14 30 22 54 62 46 38 7 15 21 33 55 63 47 39 5 13 29 21 53 61 45 37 4 12 28 20 52 60 44 36 2. Xaùc ñònh nhoùm caùc tích cöïc tieåu hoaëc caùc toång cöïc tieåu (nhoùm 2k oâ keá caän hoaëc ñoái xöùng vôùi ñieàu kieän trong moãi nhoùm phaûi coù ít nhaát 1 oâ chöa ñöôïc nhoùm bôûi caùc nhoùm khaùc) Bước 3.

tích cực tiểu 4 ô kế cận x A. ruùt goïn bìa K sau x A.B A.B A.B A.B C.D CD AB AB 0 0 X 1 0 0 0 0 (d) CD CD X 1 0 0 0 1 X 1 CD AB AB 1 0 0 1 0 1 0 X (e) CD CD 0 1 0 0 0 0 X X Trang 39 .B A.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Ví dụ. tích cực tiểu 2 ô kế cận Chương 2 x A.B C C X X 0 0 x A.B A.D A.D CD 0 0 AB X 0 AB (a) x=C AB AB 0 0 1 0 0 0 1 0 (b) CD CD X 0 0 0 x=AB X 1 0 0 Ví dụ.B A.B 0 1 AB 1 0 AB (a) AB AB C 0 1 0 0 (b) C 0 X 0 0 x=ABC+ABC = AB Ví dụ. ruùt goïn bìa K sau x A.B A.D CD 1 0 AB 0 1 AB (c) AB AB 0 0 0 1 0 0 X 0 (d) CD CD 1 1 0 0 0 0 0 X Ví dụ.D CD AB AB 1 0 0 X CD CD 0 0 0 1 1 0 X 1 0 0 0 0 (c) x C.B A.B C.B C C 1 X 1 1 x A.B C C 0 0 0 0 x=ABC+ABC = BC x A.B C.B A.B x A.B C.

B A.D A.D CD A.B CD C.D A. tích cực tiểu 8 ô kế cận Chương 2 x C.B A.B x C.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Ví dụ. ruùt goïn bìa K sau x A.B A.B AB AB 1 X 1 1 1 X 1 1 (b) CD CD 0 0 x= C 0 X 0 0 0 0 Ví dụ.D CD CD CD 1 0 0 1 1 X 0 1 AB AB 1 X 0 1 1 0 0 1 (c) AB AB 1 1 1 1 0 0 0 0 (d) CD CD 0 1 0 1 0 1 0 1 Trang 40 .B x CD AB AB 0 1 1 0 0 1 1 0 (a) CD CD X 0 1 1 x=B X 1 X 0 C.B A.

3. Thêm cổng đảo ở ngõ ra của cổng OR (bài 2.5. Xác định gia trị của X ứng với các điều kiện ngõ vào có thể và liệt kê các giá trị vào bảng sự thật. 2. vẽ dạng sóng ngõ ra.8. 2.1 thành cổng AND a. Vẽ sóng ngõ ra b. vẽ dạng sóng ngõ ra.6. Giả sử ngõ vào A (bài 2. Vẽ dạng sóng ngõ ra cho mạch hình sau (A) (B) (C) (A) (B) (C) X 2.7. Làm lại với các yêu cầu tương tự bài 2. Vẽ sóng ngõ ra nếu ngõ vào A nối mass c.2.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Bài tập chương 2 Chương 2 2. Vẽ dạng sóng tại ngõ ra của cổng đảo. 2.1) = 0. Có bao nhiêu tổ hợp ngõ vào của cổng OR 5 ngõ vào làm cho ngõ ra ở mức cao? 2. Giả sử ngõ vào A (bài 2. Vẽ sóng ngõ ra nếu ngõ vào A nối +5V 2.1.1).4. Viết biểu thức Boolean cho ngõ ra X.1) = 1. A B C 2.7 A B C X X D Trang 41 . Thay đổi cổng OR ở bài 2.

9. 1 = g.Bài Giảng Kỹ Thuật Số Chương 2 2. Hoàn tất các biểu thức sau a. cổng AND thành cổng OR ở bài 2. C + C = i.13. x = W + PQ e.12 với cổng NAND 2. xây dựng mạch logic tương ứng. y = ( M + N ) + PQ d.8 bằng cách tìm mức logic hiện điện tại ngõ ra ứng với mỗi sự kết hợp của ngõ vào. C + C = e. G + GF = j. X . viết biểu thức ngõ ra. Viết biểu thức ngõ ra cho mạch sau và xác định bảng sự thật A B (A) (B) (C) X X C 2. y + wy = Trang 42 . Xác định bảng sự thật đầy đủ cho mạch ở bài 2. A . D . x = AB(C + D ) b. Thay cổng OR thành cổng AND.15 chỉ dùng cổng NAND 2. B = d.11. 0 = f.10. cổng đảo a.15.12. Làm lại bài 2. Thay đổi mạch điện được xây dựng trong bài 2. Vẽ dạng sóng ngõ ra (A) (B) (C) 2.8. B . A = c. z = MN ( P + N ) 2. Ứng với mỗi biểu thức bên dưới. 2.14.16. dùng cổng AND. A + 1 = b. z = ( A + B + CD E ) + BC D c. OR. 2. D + 0 = h.

ABCD 2. 2. y = C + D + AC D + ABC + ABCD + AC D ( ) 2. Trình bày cách tạo cổng NOR 2 ngõ vào từ cổng NAND 2 ngõ vào.17. y = (Q + R ) Q + R Chương 2 ( ) c. w = ABC + ABC + A d. A(B+C)D e.23. z=ABC+ABC+BCD i. Hãy chứng minh định lý DeMorgan bằng tất cả các cách có thể. 2. Chỉ ra cách thực hiện x = A BC bằng 1 cổng NOR 2 ngõ vào và 1 cổng NAND 2 ngõ vào. A+BC c.21. Trang 43 . z = B +C B +C A+ B +C ( )( ) g. Đơn giản biểu thức sau a. ABCD d. 2.24. (M+N)(M+N) f. q = RST R + S + T ( ) e.Bài Giảng Kỹ Thuật Số 2. Thực hiện biểu thức Y = ABCD sử dụng các cổng NAND 2 ngõ vào.20. Hoàn tất bảng sự thật cho mạch sau A B X C D E 2. Đơn giản biểu thức bên dưới dùng định lý DeMorgan: a. Trình bày cách tạo cổng NAND 2 ngõ vào từ cổng NOT 2 ngõ vào. ABC b.18.19. 2.22. x=(M+N)(M+P)(N+P) h. x = ABC + AC b. x = ABC + ABC + ABC + ABC + ABC f.

17 dùng bìa Karnaugh Trang 44 .B A.D CD CD CD 1 1 0 0 0 1 0 0 A.B AB AB X 0 1 0 1 1 X 0 (c) 2.25 Rút gọn bìa Karnaugh sau C.B AB AB 0 X 0 0 0 1 1 0 (a) CD 0 1 1 0 0 1 1 0 (b) C.D CD Chương 2 CD CD 0 1 X 1 1 0 0 0 A.26 Rút gọn hàm bài 2.Bài Giảng Kỹ Thuật Số 2.B AB AB C.D CD CD 0 X 1 1 0 1 0 0 A.B A.B A.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful