You are on page 1of 2

086 A mos jetojm q vetm t konsumojm?!

Nga: Khalid Baig N rrafshin m t thjesht tregtia dhe biznesi merren me shkmbimin e t mirave dhe shrbimeve. Por, biznes sht m shum sesa vetm qarkullim i t mirave dhe shrbimeve n njrn an dhe e parave n tjetrn. Prodhimi, paketimi, shprndarja dhe mesazhi reklamues q prcjell at, t gjitha kto mbajn parulln rreth asaj se ka sht e mir apo e dshiruar dhe far jo. Prmes ktij shkmbimi t gjr, si n nivelin emocional ashtu edhe intelektual, biznesi mund t jet agjent i fuqishm i ndryshimeve kulturore. Kjo ka marr shprehje t gjr tani n epokn e medias dhe marketingut profesional. Dikur roli i shitsit ishte t plotsoj dshirat e lindura nga nevoja e thjesht. Sot, roli i tij sht q s pari t krijoj nevojn q m pas t plotsohet ajo. Kjo bhet n t vetmen mnyr t mundshme; duke zvendsuar nevojat q jan t kufizuara me dshirat q jan t pakufizuara. Ata shesin fantazi dhe simbole duke iu drejtuar ndjenjave tona thelbsore. N ekonomit m t zhvilluara botrore mesazhi reklamues i vjen konsumatorit nga t gjitha ant, n do koh, ditn dhe natn. Mesazhi prsrits; blej, blej, blej; konsumo, konsumo, konsumo, ngacmon dshirat tona. Ky sht konsumerizm rezultat prfid i materializmit nn kapitalizm. Prhapja e saj n mbar botn sht ajo q quhet globalizim. Motoja e konsumerizmit sht jetojm q t konsumojm. Dhe, pr do problem n bot ka nj zgjidhje. Blej dika! Viktimat e saj prpjeken t plotsojn shpraztirat brenda tyre me lojrat m t reja dhe i urojn vetvetes q jetojn n nj epok t till progresi. Por prderisa ata grumbullojn sa m shum t mira, pakuptueshmria rritet gjithnj e m shum. Boshllku thellohet. Pr m shum, prapa arritjes s shkatht t marketuesve, dikush mund t shoh fytyrn mashtruese, t shmtuar t shfrytzimit. Konsideroni shfrytzimin e bukuris s femrs pr shitjen e do gjje, q nga makinat, pastat e dhmbve e deri tek hyrjet n kopshtet zologjike. Femrat kurr m par n histori nuk jan poshtruar dhe nnmuar n shkall kaq t madhe. Ata t cilt mund t bjn para - profit nga kjo, jan prpjekur t mbushin do hapsir sado t vogl me foto t llojllojshme femrash t zhveshura n shkall t ndryshme. Ambienti sht br aq shum i tejngopur me kso ndyrsirash kulturore, sikurse ai personi q jeton pran kanalit t ujrave t zeza dhe nuk i l prshtypje era e rnd e saj. Ajo q m s shumti mrzit sht dshtimi i shoqrive muslimane n ballafaqimin me kt sulm t furishm. Nj prgjegjsi e madhe padyshim bie mbi udhheqsit e biznesit n ato bashksi. Ata sht dashur rimenduar shkakun e reklamimit, marketingut, ambalazhimit, dhe shitjes. sht dashur t prdorin forcn e tyre dhe t bjn nj kundrfushat pr t sfiduar kulturn pop. Ata mund t kishin demostruar etikn e lart dhe msimet morale t Islamit. Por, n t kundrtn, ata kan ndjekur qorrazi mashtrimet dhe teknikn e ndrmarrjeve t biznesit t bots s zhvilluar. Shumica e tyre kan mbaruar shkollat elite t biznesit dhe pa tjetr kan konkluduar q marketingu sht vetm manipulim. Por, vizionet e tyre, qllimet, shikimi i gjrave dhe mjetet q prdorin jan t njjta me ato t msuesve t tyre. Dshtimi ktu qndron n dy an. E para, dshtimi pr ta kuptuar rolin e biznesit n shoqrin e sotshme. Kjo sht arsyeja se pse ndrmarrjeve t mdha muslimane iu mungon vizioni pr t reklamuar gjuht, kulturn dhe vlerat morale; ata gjenden atje vetm pr t br para, vetm pr profit. Nse pronart dhe lidert e tyre kan ndonj tendenc fetare, ata do t shpenzojn disa nga ato para pr bamirsi, duke mos e kuptuar q kan nevoj t inkorporojn, konkretizojn msimet

Islame dhe vlerat morale n do gj; duke filluar q nga koncepti i produktit dhe dizajnimit e deri tek marketingu, komunikimet dhe biznesi. Dshtimi i dyt qndron n prkujtimin e prgjegjsive t biznesit n Islam. Ka shum hadithe q na tregojn meritat e tregtarve t drejt. Sipas nj hadithi Profeti a.s. thot: Tregtari i sinqert dhe i drejt do t jet (n botn tjetr) me profett, sadikt (t sinqertt) dhe shehidt (dshmort). (Tirmidhi). Sipas nj hadithi tjetr, kur Pejgamberi u pyet rreth mnyrs m t mir pr fitim pr jetes, ai tha: Tregtia e drejt, dhe t punosh me duart tuaja. (Musnedi i Ahmedit). T punosh me duart tuaja do t thot t fitosh jetesn e vetvetes dhe jo duke shfrytzuar punn e t tjerve apo duke grabitur nga pasuria e t tjerve. Shoqria me Profett dhe dshmort sht shkalla m e lart q mund t imagjinohet. Si mundet q nj njeri shpenzon kohn e tij duke br para dhe fiton kt vend t nderuar n jetn tjetr? Sepse, duke sjell t vrtetn, sinqeritetin dhe vetdijn pr Zotin n biznesin e vet, shton ndershmrin n shoqri. Tregtia e drejt sht nj shprehi kuptimplote q prfshin devotshmri n t gjitha aspektet e rrjedhshmris s nj biznesi. Tregtart musliman, t cilt kan mishruar kto ideale kan prhapur Islamin n bot. Ata nuk kan shkuar n misione t veanta pr t konvertuar njerzit n Islam, por vendasit duke rn n kontakt me tregtart musliman; me respektin, sinqeritetin dhe marrdhniet e ndershme tregtare q ata posedonin, prqafojn Islamin. Kjo ka ndodhur n shum vende t Azis dhe t Afriks. Kurani iu drejtohet atyre q posedojn pasuri, me kt mesazh: Dhe me at q t ka dhn Allllahu, krko (ta fitosh) botn tjetr, e mos le mangu at q t takon nga kjo bot, dhe bn mir ashtu si t ka br All-llahu ty, e mos bn t kqija n tok, se All-llahu nuk i do rregulluesit. (Al-Kassas, 28:77) Kshtu, pasuria dhe prpjekja pr ta fituar at duhet vn n shrbim t fitimit t Vendit n Botn tjetr dhe jo t prdoret pr t prhapur rregullime n tok. Sot ne e kemi harruar kt urdhr. far sht m e keqja, duke ndjekur verbrisht at far ne gabimisht e mendojm se sht e suksesshme, ne angazhohemi n prhapjen e ligsis, madje pa qen t vetdijshm pr kt. sht nj prgjegjsi e madhe dhe nj mundsi e shklqyer kjo. Duke zgjeruar vizionin e tyre tregtart musliman mund t bhen nj forc e madhe pr t sfiduar konsumerizmin, materializmin dhe kulturn pop. Prmes nj analize t hollsishme dhe t kujdesshm t politiks s biznesit, ata mund ti japin fund abuzimit t femrave, t fmijve, t konsumatorve dhe t t varfve. Kjo sht far bota ka nevoj pr. Kjo sht far tregatrt kan nevoj pr vetveten. Sepse, tregtia e drejt sht e vetmja tregti n t ciln kurr nuk mund t humbsh. Nga Khalid Baig, Impact International (10 & 11) 2004 Shqiproi Ilda Sadriu